<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><FictionBook xmlns="http://www.gribuser.ru/xml/fictionbook/2.0" xmlns:l="http://www.w3.org/1999/xlink"><description><title-info><genre>prose_contemporary</genre><author><first-name>Dorota</first-name><last-name>Terakowska</last-name></author><book-title>Tam, gdzie spadaj� anio�y</book-title><annotation><p>Ka�dy chyba cz�owiek, cho� raz w swoim �yciu zastanawia� si� nad mechanizmami kieruj�cymi jego losem. Co powoduje, �e pijany kierowca wybierze akurat t� sam� ulic�, przez kt�r� mam przej��? �e nagle, bez powodu zapadn� na straszn� chorob�, lub nie zrealizuj� si� moje marzenia? Takie wydarzenia ka�� pow�tpiewa� w ci�gi przyczynowo � skutkowe i powiedzenia, �e "ka�dy jest kowalem w�asnego losu". Niestety, nieszcz�cia cz�sto zdarzaj� si� bez przyczyny. Gdzie podziewa si� wtedy Anio� Str�? "Tam gdzie spadaj� anio�y" jest sz�st� ksi��k� Doroty Terakowskiej i trzeci�, wyr�nion� nagrod� Polskiej Sekcji �wiatowego Kuratorium dla M�odzie�y (IBBY). Autorka przedstawia w niej wizj� �wiata, w kt�rym odwieczn� walk� tocz� dobro i z�o.</p><p>Pewnego dnia, ma�a Ewa jest �wiadkiem dziwnej sceny, rozgrywaj�cej si� na niebie. Obserwuje walk� bia�ych i czarnych postaci ze skrzyd�ami. Jedna z tych �wietlistych istot zostaje pokonana i spada w g�szcz pobliskiego lasu. Na nieszcz�cie dziewczynki jest to jej Anio� Str�. Rodzice (wyznawcy szkie�ka i oka) nie chc� uwierzy� w fantastyczn� opowie�� dziewczynki. Zaj�ci prac�, brak czasu refunduj� jej zabawkami. Jednak nawet oni nie mog� pozosta� oboj�tni wobec niewyt�umaczalnego pecha, kt�ry zaczyna prze�ladowa� ich dziecko. Z�amania, choroby i pot�uczenia zdarzaj� si� Ewie wyj�tkowo cz�sto. Tylko babcia, kt�ra zdaje si� patrze� na �wiat bardziej sercem ni� rozumem, podejrzewa nadnaturaln� przyczyn� tych nieszcz��. W ko�cu przychodzi czas na najgorsze. Trzynastoletnia ju� dziewczynka zapada na nieuleczalna bia�aczk�. Rodzice wtr�ceni w mrok rozpaczy musz� odrzuci� pancerz racjonalizmu i zaakceptowa� istnienie si� nie daj�cych si� wyt�umaczy� rozumem. Zadziwiaj�cy ci�g przypadk�w kieruje ich nadzieje ku Anio�om. A jeden z nich jest ca�kiem blisko� str�cony i okaleczony niebia�ski opiekun Ewy � Ave � przyj�� posta� miejscowego, upo�ledzonego bezdomnego. Pozbawiony anielskich skrzyde�, opuszczony i zrozpaczony musi si� ukrywa� przed lud�mi. Jego jedynym towarzyszem jest czarny anio� � Vea, z kt�rym Ave prowadzi rozmow� na temat tego, co ich (a zarazem ca�e dobro i z�o) ��czy i dzieli. Vea twierdzi, �e tylko wsp�istnienie bieli i czerni warunkuje porz�dek �wiata. M�wi o nierozerwalnym zwi�zku dobra i z�a, �wiat�a i ciemno�ci, dobroczynienia i grzechu.</p><p>Czy Ewie uda si� odnale�� i przywr�ci� niebu swojego okaleczonego anio�a? Czy b�dzie w stanie zwalczy� trawi�c� j� �mierteln� chorob� i pom�c demonowi z�a znale�� ni� porozumienia z jego anielskim bratem?</p><p>Dorota Terakowska buduje syntetyczny obraz wsp�czesnego �wiata, ogarnia wiele problem�w w�a�ciwych schy�kowi tysi�clecia ale i ponadczasowych. S� to m.in. problemy samotno�ci cz�owieka, cierpienia, �mierci, bezdomno�ci i odpowiedzialno�ci. Wiele jest trafnych spostrze�e� dotycz�cych zwi�zk�w rodzinnych i s�siedzkich. Wspania�a narracja i dialogi nie pozwalaj� oderwa� si� od lektury. I chocia� nie jest to ksi��ka akcji, losy bohater�w �ledzi si� z zapartym tchem.</p><p>Powie�� mo�na interpretowa� na wiele sposob�w. Warto zwr�ci� uwag� na znacz�ce imiona bohater�w. Dobry Ave, z�y Vea i Ewa � istota ludzka, nosz�ca i ��cz�ca w sobie pierwiastek dobra i z�a. (imi� dziewczynki mo�na odwo�a� do Pramatki, a wi�c los Ewy jest poniek�d metafor� losu cz�owieka). Taki obraz �wiata, przedstawiony przez autork�, nie jest nowy. Symbolizuje go taoistyczna mandala. Pojawia si� tak�e w �wiatopogl�dach manichejskich.</p><p>Wnikliwy czytelnik otrzyma od powie�ci wszystko to, co powinien: zach�t� do refleksji, ciekaw� fabu��, mo�liwo�� w�asnej interpretacji zdarze�. To wspania�a ksi��ka zar�wno dla m�odzie�y jak i doros�ych.</p><p>Adam Skubiszewski</p></annotation><date/><lang>pl</lang></title-info><document-info><author><first-name/><last-name/></author><program-used>Fiction Book Designer, fb2cut 2.5.4, fb2cut 2.6.2</program-used><date value="2008-05-27">27.05.2008</date><src-url/><src-ocr/><id>FBD-0745DB-5AEA-944E-94B1-386C-E3C7-1D2DF3</id><version>1.0</version></document-info><publish-info/></description><body><image l:href="#0"/><title><p>Dorota Terakowska</p><empty-line/><p>Tam, gdzie spadaj� anio�y</p></title><section><epigraph><p><emphasis>Mojemu Anio�owi Str�owi,</emphasis></p><p><emphasis>niezale�nie od tego, gdzie przebywa,</emphasis></p><p><emphasis>jak wygl�da</emphasis></p><p><emphasis>i co jest jego �wiat�em</emphasis></p></epigraph><empty-line/><p>��Mamo! Mamusiu! Anio�y frun� po niebie! � krzycza�a Ewa, wbiegaj�c do pracowni matki. Koleba�a si� zabawnie na swych kr�tkich, niepewnych n�kach i Anna pomy�la�a z rozbawieniem, �e ma�a ma kaczy ch�d. Oczywi�cie, wyro�nie z tego, sko�czy�a dopiero pi�� lat� Zerkn�a na c�reczk�, u�miechn�a si� z pob�a�liw� czu�o�ci� i wr�ci�a do pracy.</p><p>��Mamo! Mamusiu! Chod�! Szybko! Anio�y frun� po niebie! Anio�y! � wo�a�a niecierpliwie Ewa. Szarpa�a matk� za sp�dnic�, usi�owa�a schwyci� j� za r�k�, lecz ta zaj�ta by�a swoj� prac�. W skupieniu modelowa�a bry�� szybko schn�cej gliny. Robi�a to ju� drugi miesi�c i wci�� by�a niezadowolona. Rze�ba ma�o przypomina�a wymarzon� Piet�. Ta Pieta � Pieta Anny � mia�a by� inna ni� klasyczne: matka nie b�dzie rozpacza� po utracie dziecka, ale z powodu prze�laduj�cego je z�ego losu. Jej dziecko nie umar�o � wci�� �yje, lecz cierpi. Matka musi zatem mie� tragiczny wyraz ust, czuj�ce i nieszcz�liwe spojrzenie, przejmuj�cy b�l widoczny w rysach. Tymczasem rysy rze�by s� martwe; czego� im brakuje. Czego, u diab�a?!</p><p>Anna zn�w zanurzy�a r�ce w mokrej, kleistej glinie i przy�o�y�a je do wkl�s�ych policzk�w wielkiej, obcej g�owy. Przecie� mia�a to by� twarz znajoma i bliska. Zmru�y�a oczy i jeszcze raz przyjrza�a si� swemu dzie�u. �Obrzydliwy gniot�, pomy�la�a z uraz� do siebie i �wiata.</p><p>��Mamo! Mamusiu! Anio�y frun� po niebie! S� w�a�nie nad naszym domem! Chod�, zobacz! Ju�! Teraz! � krzycza�a ma�a Ewa, szarpi�c matk� za skraj sukni. Tak bardzo chcia�a, �eby matka wzi�a j� za r�k� i wysz�a przed dom zobaczy� niesamowity widok, kt�ry zwr�ci� jej uwag�, gdy bawi�a si� w ogrodzie. Lecz matka nadal nie reagowa�a, skupiona na pracy.</p><p>�jeszcze przed chwil� Ewa polewa�a wod� ziemi�, ugniata�a j� jak ciasto i, na�laduj�c matk�, usi�owa�a wyrze�bi� kota. Ale kot wci�� nie by� koci. Zniszczy�a go wi�c jednym ruchem, by zacz�� wszystko od nowa � i w�a�nie wtedy us�ysza�a nad sob� zrazu delikatny i odleg�y, a potem rosn�cy, i wreszcie niezwykle pot�ny �opot skrzyde�. Podnios�a g�ow� � i ujrza�a� Anio�y. Mn�stwo Anio��w. Frun�y na tyle wysoko, �e nie mo�na by�o rozr�ni� pojedynczych sylwetek, a zarazem, na tyle nisko, �e nie mia�o si� w�tpliwo�ci, kim s� unosz�ce si� pomi�dzy Niebem a Ziemi� skrzydlate Istoty. Nie ptaki i nie motyle. Anio�y.</p><p>Mama musi si� �pieszy�, je�li chce je ujrze�. Anio�y za chwil� mog� si� skry� za chmur� lub lasem, czy wr�cz rozp�yn�� w powietrzu. Na pewno nie lataj� codziennie, skoro Ewa widzi je pierwszy raz w ca�ym swoim, niby kr�tkim, lecz dla niej bardzo d�ugim �yciu. Je�li mama natychmiast nie przerwie pracy i nie zejdzie, Anio�y odfrun�. A w�wczas nikt nie uwierzy, �e naprawd� tu by�y. Nawet babcia.</p><p>��Mamusiu! Mamo! Anio�y! S�yszysz skrzyd�a?! Chod�!</p><p>Lecz Anna tylko podesz�a do okna, uchyli�a je, nawet nie wygl�daj�c, i znowu wpatrzy�a si� w rze�b�. Wraz z rze�kim, wilgotnym zapachem powietrza do pracowni wpad� charakterystyczny, g�o�ny szum, jaki wydaj� setki pot�nych skrzyde�.</p><p>W�drowne ptaki. Wi�c to ju� wiosna, pomy�la�a z przelotnym zdziwieniem, gdy� pracuj�c, zapomina�a o porze roku, a nawet dnia.</p><p>Odesz�a od okna i zn�w zbli�y�a si� do swej nieudanej Piety. Wsadzi�a r�ce w lepk�, ��taw� glin�, czuj�c jej obcy ch��d. Z�y znak. Gdy rze�bi�a w zgodzie z sob�, glina wydawa�a si� ciep�a. Lecz Anna rzadko powodowa�a si� uczuciami, cz�ciej rozumem. Nie wierzy�a w intuicj�, o kt�rej tyle rozprawiali jej koledzy arty�ci, lecz w uporz�dkowan�, logiczn� prac� m�zgu. Dzie�o nale�a�o najpierw zaplanowa�, nast�pnie rozrysowa� w szkicowniku i w ko�cu wykona�. Praca jak inne. Arty�ci wierz�cy w natchnienie budzili w Annie podejrzliwo��.</p><p>��Anio�y� � powt�rzy�a w zamy�leniu. � �adnie nazwa�a� ptaki, c�reczko. Musz� by� du�e, skoro ich skrzyd�a tak g�o�no �opoc�. To �urawie, �ab�dzie czy dzikie kaczki?</p><p>��To nie ptaki, mamusiu. Anio�y. Przecie� m�wi�am� � powiedzia�a Ewa z wyrzutem.</p><p>Czy mama nie rozumie? Przecie� od d�u�szej chwili Ewa z naciskiem powtarza, �e nad ich domem, pomi�dzy Niebem a Ziemi� frun� Anio�y! Nie m�wi o ptakach! Zreszt� �adnych ptak�w na niebie nie wida�, tak jakby wystraszy�y si� wi�kszych od nich fruwaj�cych stworze�.</p><p>��Tak, tak, Anio�y� � powt�rzy�a z roztargnieniem Anna, nie odrywaj�c oczu od rze�by. � Id� je obejrze�, bo to rzadki widok. Przylatuj� tylko raz w roku, na wiosn�, wracaj�c z ciep�ych kraj�w. Tam mieszkaj� zim�. Wkr�tce b�dziesz si� o tym uczy�. No, id�, id�, bo ci uciekn� � doda�a niecierpliwie, chc�c pozby� si� ma�ej.</p><p>Mi�o�� do dziecka nie zmienia faktu, �e ono bardziej utrudnia, ni� u�atwia prac�, pomy�la�a z kr�tkotrwa��, cho� mocn� irytacj�. Jan mia� pilnowa�, �eby nikt nie wchodzi� do pracowni, gdy ona rze�bi � lecz Jan pewnie siedzi przy komputerze i poza Internetem nie widzi bo�ego �wiata. Dla niego w�a�nie ten �wiat � sztuczny, stworzony w ca�o�ci przez �wiadomy ludzki geniusz, a nie przez si�y przyrody czy przypadku, by� ciekawszy ni� rzeczywisty, stworzony przez� przez kogo?</p><p>Religijno�� Anny by�a chwiejna. Ucieka�a si� do Boga jak wszyscy, gdy mia�a k�opoty lub cierpia�a. Ale cierpia�a rzadko lub wcale. �ycie oszcz�dza�o jej wi�kszych k�opot�w. Na co dzie� by�a zatem daleko od Boga, cz�sto nawet w niego w�tpi�a. Najbardziej liczy� si� dla niej �wiat jej tw�rczych wyobra�e�. I nie by�o w nim miejsca ani dla Boga, ani dla natury. Nie s�dzi�a, by sztuka mia�a obowi�zek czci� b�stwa lub odwzorowywa� przyrod�. Jej zdaniem, �wiat sztuki by� �wiatem ca�kowicie odr�bnym, rz�dzonym ustalonymi, lecz w�asnymi regu�ami, bardziej przejrzystymi ni� ziemskie czy niebia�skie.</p><p>Dla ma�ej Ewy zapewne najwa�niejsza by�a prawdziwa i bliska Matka Ziemia: wiosenne rozkwitanie traw i kwiat�w, chmury �migaj�ce po niebie i �opot ptasich skrzyde� � pomy�la�a przelotnie Anna i daj�c c�reczce �artobliwego klapsa, wypchn�a j� za drzwi. To dziecko by�o kochane i niepowtarzalne, jej w�asne, lecz teraz przeszkadza�o.</p><p>��Id�, id�� � powt�rzy�a i starannie zamkn�a za Ew� drzwi.</p><p>�opot skrzyde� wci�� dobiega� zza okna, lecz Anna, zaj�ta swymi my�lami, nie zwraca�a na niego uwagi, mimo �e przybra� na sile; zdawa� si� p�yn�� zewsz�d, z ka�dej strony niebosk�onu � i brzmia� jak muzyka. Wydawa�o si�, �e kto� zasiad� do pot�nych organ�w i uderza� w klawiatur�, wydobywaj�c d�wi�ki przypominaj�ce dzik� i porywaj�c� pie��. Ale natr�tna muzyka ptasich skrzyde� przeszkadza�a Annie, wi�c zatrzasn�a okno, nawet nie wygl�daj�c. C� mog�a tam zobaczy�? Ten sam co zawsze ogr�d, ��k� za p�otem i ciemniej�cy na widnokr�gu las? I ptaki, kt�rych tu nie brakuje.</p><p>Dolepi�a teraz malutk� grudk� gliny do ust Piety, uformowa�a j� palcami i � zdumiona, stwierdzi�a, �e uzyska�a dok�adnie ten efekt, o kt�rym marzy�a od dw�ch miesi�cy: usta rze�by wyra�a�y rozpacz i bezg�o�nie, przejmuj�co wo�a�y o ratunek. �Wspaniale� � szepn�a do siebie i zamkn�a drugie okno. Szum, kt�ry dobiega� z zewn�trz, denerwowa� j�. Przypomnia�a sobie, �e Gustawowi Mahlerowi podczas komponowania przeszkadza� w�a�nie �piew ptak�w, tote� jego �ona przegania�a je z okolic domu. Tak, ona te�, tworz�c swoje niepowtarzalne rze�by, lubi�a odci�� si� od wszystkich �wiat�w, kt�re j� otacza�y: �wiata Ziemi i natury, miasta i cywilizacji, a nawet rodziny.</p><p>Ma�a Ewa, roz�alona oboj�tno�ci� matki, zbieg�a z tupotem po schodach, a du�a Anna wr�ci�a do swojej chwilami ma�o wdzi�cznej, to znowu porywaj�cej j� pracy. Wspania�y jest moment, w kt�rym si� dostrze�e, �e wymarzone dzie�o jest bliskie idea�u. Straszny � gdy idea� oddala si�, a jego miejsce zajmuje toporny, obcy gniot; co�, co mia�o by� wyrafinowan� rze�ba, jest tylko wielk�, bez wyrazu bry�� gliny. W takich chwilach Anna wola�aby by� urz�dniczk� na poczcie lub gospodyni� domow�. Przynajmniej mia�aby spokojn� prac�. �le nadany przekaz czy zakalec w cie�cie nie k�u�yby tak bole�nie jak nieudana Pieta.</p><p>��Anio�y� � powt�rzy�a z rozbawieniem i skryt� irytacj�. � Mnie te� by si� przyda� Anio�, dzi�ki kt�remu sp�yn�oby na mnie to rzekome natchnienie!</p><p>A przecie� natchnienie, w kt�re nie wierzy�a, sp�yn�o na ni� na jedn� kr�ciutk� chwilk� � i umkn�o. Zn�w sta�a bezsilna przed oboj�tn� na jej zmagania glinian� postaci�.</p><empty-line/><p>Ma�a Ewa wysz�a przed dom i stan�a w ogr�dku z zadart� wysoko g�ow�. Po niebie wci�� frun�y Anio�y. By�o ich setki. Ca�e stado. Stado�? O Anio�ach chyba nie wypada m�wi�, �e s� stadem? Wi�c czym? Dziewczynka nie wiedzia�a. Anio�y tymczasem k��bi�y si�, frun�y to wy�ej, to znowu ni�ej, p�yn�y, ta�czy�y w przestworzach, ich bia�e skrzyd�a za� mieni�y si� z�oci�cie w promieniach s�o�ca.</p><p>�nie. Nieprawda. W�r�d bia�o-z�otych by�y te� Anio�y Czarne. Ewa pocz�tkowo ich nie dostrzeg�a, bior�c je za ciemne, burzowe chmury, lecz teraz wyra�nie odr�ni�a Bia�e od Czarnych i nawet wyda�o si� jej, �e tych drugich jest wi�cej. Czer� mia�a w sobie po�ysk, gdy� poch�ania�a promienie s�o�ca, kradn�c jego blask. W urzekaj�cym pi�knie tego widoku by�o co� z�owieszczego � nie tylko harmonia i wdzi�k. Czarne wydawa�y si� zagra�a� Bia�ym. Dziewczynka wyczu�a to instynktem, gdy� Anio�y znajdowa�y si� na tyle wysoko, �e trudno by�o stwierdzi�, co w�a�ciwie tam robi�. Czy tylko frun�? Czy te� walcz� ze sob�, tak jak jastrz�bie ze stadem synogarlic? Niemo�liwe, przecie� � jak m�wi�a babcia � Anio�y s� dobre i �agodne!</p><p>Anio�y tymczasem przemie�ci�y si� znad ich domu i frun�y teraz wzd�u� ��ki. Ma�a Ewa sta�a przy p�ocie i patrzy�a. Przez ��k�, kt�ra ci�gn�a si� pag�rkowato, tu� za ich ogrodem, bieg�a w�ska �cie�ka, wiod�ca wprost do ciemnozielonego, nieodleg�ego lasu. Anio�y lecia�y w tamt� stron�.</p><p>�Nigdy nie id� sama do lasu, bo si� zgubisz�, przypomnia�y jej si� s�owa ojca.</p><p>Ojciec rzadko chodzi� do lasu. W og�le wychodzi� z domu tylko po to, by pojecha� na uniwersytet, do swojej ukochanej sieci skomplikowanych komputer�w, i by stamt�d wr�ci� do komputera domowego, po��czonego jednak z innymi czym�, co nazywa� modemem. I to by� jego ca�y �wiat. Przez �wiat miasta czy ogrodu ojciec przebiega� po�piesznie, niewiele dostrzegaj�c. Jedynie niesko�czony �wiat Internetu wydawa� mu si� bliski i godny zaufania. Niepoj�ty �wiat lasu jawi� mu si� jako przestrze� gro�na i pe�na niebezpiecze�stw. A w�asne l�ki i niech�ci stara� si� przekaza� Ewie. W lesie jego ma�a c�reczka mog�a trafi� na �mij� ukryt� w�r�d kamieni, na w�ciek�ego lisa lub na wielki kopiec czerwonych mr�wek. W Internecie za� mo�na by�o trafi� najwy�ej na wariata, kt�ry do powa�nych, naukowych dyskusji wtr�ca� schizofreniczne dywagacje. Na przyk�ad wczoraj, na stronach gdzie powa�ni ludzie z ca�ego �wiata dyskutowali o fraktalach, jaki� szaleniec dopisa� wielkimi literami pytanie:</p><p>GDZIE JEST B�G W INTERNECIE I JAK SI� PRZEJAWIA? CZY TO ON NADAJE KSZTA�TY FRAKTALOM?</p><p>Fraktale to, na przyk�ad, p�atki �niegu w czasie ich powstawania. Owszem, przybieraj� bardzo tajemnicze formy; najwi�kszy artysta czego� takiego by nie wymy�li�. Ale co ma do tego B�g? � denerwowa� si� Jan, gdy� dyskusja o fraktalach rozwija�a si� bardzo ciekawie, anonimowy szaleniec za� zepsu� jej powag�. A w og�le to fraktale i badanie ich by�o o wiele ciekawsze ni� zwyczajny �nieg; tak jak biologia jako nauka by�a bardziej fascynuj�ca i na pewno bezpieczniejsza ni� las prawdziwy.</p><p>Ma�a Ewa na og� s�ucha�a zakaz�w ojca. Nie ba�a si� lasu, lecz tatu� chyba wiedzia�, co m�wi. Pocz�tkowo nie zamierza�a opuszcza� ogrodu, lecz przecie� mama pozwoli�a jej obejrze� Anio�y, gdy� przylatuj� tylko raz w roku, wiosn�, wracaj�c z ciep�ych kraj�w. Ewa s�ysza�a jej s�owa: Id�, id�.</p><p>Dziewczynka by�a podw�jnie zdumiona: tym, �e Anio�y frun�y nad ich domem, i tym, �e przylecia�y z ciep�ych kraj�w. Dot�d my�la�a, �e Anio�y mieszkaj� w Niebie. Chyba �e Niebo to w�a�nie �ciep�e kraje�? Ale najbardziej dziwi�a si�, �e ani mama, ani tato nie chc� zobaczy� Anio��w. Mo�na zrozumie�, �e nie chc� ogl�da� domku z klock�w lego, kt�ry uda�o si� Ewie zbudowa�, albo pierwszego przebi�niegu, kt�ry pojawi� si� w ich ogrodzie � ale Anio��w�?! Prawdziwych najprawdziwszych Anio��w?! Dziwni s� doro�li. No, nie wszyscy. Babcia na pewno by z ni� posz�a, ale babci nie by�o w pobli�u. Mieszka�a dwie uliczki dalej.</p><p>Ewa sta�a z zadart� g�ow� i patrz�c na frun�ce skrzydlate Istoty, intensywnie my�la�a: �Wystarczy, gdy popatrz� na nie z ogrodu, czy te� powinnam przej�� przez furtk�? Lepiej je obejrze�, bo czego tu si� ba�? Przecie�, jak m�wi babcia Anio�y s� dobre i nie tylko nikomu nie robi� krzywdy, lecz jeszcze chroni�!�</p><p>Nad ��eczkiem ma�ej Ewy wisia� kolorowy obrazek, podarowany przez babci� (na przek�r mamie protestuj�cej, �e to �kicz�): w�sk� k�adk� nad przepa�ci� sz�a para dzieci, dziewczynka podobna do Ewy i niewiele wi�kszy ch�opczyk. Za nimi post�powa� ogromny bia�y Anio�, otulaj�c ich skrzyd�ami. By�o pewne, �e dzieci bezpiecznie przejd� przez t� okropn� k�adk�. U do�u obrazka za�, otoczony girland� z b��kitnych kwiatk�w, widnia� wierszyk, z�o�ony ze z�oconych literek. Ma�a Ewa zna�a go na pami�� i lubi�a:</p><poem><stanza><v><emphasis>Aniele Bo�y, Str�u m�j,</emphasis></v><v><emphasis>Ty zawsze przy mnie st�j.</emphasis></v><v><emphasis>Rano, wiecz�r, we dnie, w nocy</emphasis></v><v><emphasis>b�d� mi zawsze ku pomocy.</emphasis></v></stanza></poem><p>Ten wierszyk nape�nia� j� ufno�ci� i wiar�, �e jej Anio� Str� zawsze j� ochroni. Gdy� Anio� mia� Moc i by�o to widoczne nawet na tym niewielkim, p�askim obrazku.</p><p>�tymczasem prawdziwe Anio�y wci�� frun�y w stron� lasu. Nad rozleg�� ��k� zni�y�y lot i ma�a Ewa mog�a im si� przyjrze�. Bia�o-z�ote figurki urzeka�y urod� i wydawa�o si�, �e przenika przez nie �wiat�o; chwilami by�y przejrzyste jak kryszta�. Ma�a Ewa pr�bowa�a kiedy� patrze� przez babcin� kryszta�ow� tac� i �wiat wygl�da� wtedy o wiele ciekawiej. �wiat�o w krysztale za�amywa�o si� t�czowo i granatowa suknia babci rozb�ys�a nagle mn�stwem odcieni, poczynaj�c od b��kitu, a ko�cz�c na czerwieni. Bia�o-z�ote Anio�y wygl�da�y w�a�nie tak, jakby patrzy�o si� na nie przez kryszta�owe szkie�ko. By�y nadzwyczaj pi�kne, wzbudza�y dreszcz zachwytu i nieokre�lonej t�sknoty. Ich skrzyd�a puszy�y si� jak �nieg, a dziwaczne, d�ugie szaty przypomina�y pod�wietlon� s�o�cem paj�czyn�; anielskie w�osy � po�yskiwa�y t�czowo-z�oci�cie i w niczym nie by�y podobne do tych, kt�re ma�a Ewa wraz z babci� rozwiesza�y co roku na choince, w wigili� Bo�ego Narodzenia.</p><p>Mimo ca�ej niezwyk�o�ci w z�ocistobia�ych Anio�ach by�a jaka� prostota, kt�ra wywo�ywa�a odruch serdeczno�ci i zaufania. Ma�a Ewa poczu�a Mi�o��, kt�r� skierowa�a ku nim, a ta wraca�a stokro� wi�ksza. Mia�a uczucie, �e ��czy j� z nimi ni�, niewidoczna, cieniutka i r�wnie ulotna, jak nici babiego lata.</p><p>Czarne Anio�y by�y jeszcze pi�kniejsze w swej gro�nej urodzie. Ich groz� ma�a Ewa odbiera�a ca�� sob�, a wpatrywanie si� w nie wywo�ywa�o g�si� sk�rk�. Widzia�a, �e w g��bokiej czerni ich skrzyde� i powiewaj�cych szat mieni� si� jak w kalejdoskopie ciemne wyraziste barwy; wygl�da�o to tak, jakby czer� schwyta�a kolory i uwi�zi�a w sobie. Migotanie wielu barw sprawia�o, �e od Czarnych Anio��w nie mo�na by�o oderwa� oczu. Przyci�ga�y jak magnes.</p><p>Ma�a Ewa nie zdawa�a sobie sprawy, �e boi si� ich, a zarazem co� j� w nich urzeka. Nie pomy�la�a nawet, �e nie wolno wychodzi� za furtk� ogrodu.</p><p>Z�ama�a zakaz rodzic�w i podrepta�a zauroczona przez ogromn� ��k�, z g�ow� zadart� do g�ry, potykaj�c si�, przewracaj�c, znowu si� podnosz�c, nie odrywaj�c ani na chwil� oczu od p�yn�cych w g�rze Anio��w.</p><p>Teraz ju� by�a pewna, �e one mi�dzy sob� walcz�, a raczej, �e Czarne atakuj� Bia�e, kt�re pr�buj� uciec.</p><p>��Uciekajcie, uciekajcie! � krzykn�a wystraszona, machaj�c ku nim r�czkami.</p><p>Instynktownie czu�a, po czyjej powinna stan�� stronie jako �wiadek tej podniebnej bitwy. Chcia�a pom�c Bia�ym, lecz nie wiedzia�a jak.</p><p>��Uciekajcie! Szybciej! Szybciej! � krzycza�a jak mog�a najg�o�niej, wiedz�c, �e nic wi�cej nie mo�e zrobi�.</p><p>Jednak skrzydlate Istoty, zaj�te sob�, nie widzia�y ma�ej Ewy i dziewczynka odczu�a z tego powodu ulg�. Mimo wszystko troch� si� ich ba�a. Odkry�a, �e walcz�ce Anio�y maj� niewiele wsp�lnego ze skrzydlat� postaci� o �agodnym obliczu, widoczn� na obrazku znad jej ��ka. Odczu�a strach, a jaki� wewn�trzny g�os nak�ania� j�, by zawr�ci�a; zarazem co� ci�gn�o j� dalej i dalej, w �lad za przep�ywaj�c� po niebosk�onie chmur� z�ocistobia�ych i czarnoskrzyd�ych postaci. Kolorowe motyle czy ptaki wydawa�y si� przy nich bezbarwne i szare, wi�c jak mog�a zawr�ci� do domu i pozostawi� ten niepowtarzalny widok?</p><p>A zreszt�, czy mo�na tego nie ogl�da�, skoro mama m�wi�a, �e mo�na je zobaczy� tylko raz w roku? Ciekawe, �e babcia nigdy nie wspomina�a o corocznym przylocie mieszka�c�w Nieba, cho� na pewno wiedzia�a o nich prawie wszystko.</p><p>�Dlaczego babcia nie pokaza�a mi ich wcze�niej na niebie, tylko na obrazku?�, my�la�a z uraz�, stale oddalaj�c si� od domu.</p><p>Las by� coraz bli�ej: ciemnozielona i nie wiedzie� czemu nagle gro�na �ciana na horyzoncie. Jeszcze wczoraj ten las wydawa� si� ma�ej Ewie bezpieczny, a ka�da wyprawa do niego by�a czym� wspania�ym. Teraz narasta� �opot anielskich skrzyde�, ich muzyka stawa�a si� coraz bardziej z�owieszcza.</p><p>Wi�kszo�� Anio��w ju� znika�a za lini� lasu. Bia�e wydawa�y si� s�absze, lecz szybsze i z wyj�tkiem kilku skutecznie umyka�y pogoni Czarnych. Lecz tych kilka, kt�re wci�� zmaga�y si� z atakiem Czarnych, mia�o jaskrawe plamy krwi na paj�czynowych szatach. Ucieka�y wolniej, szarpane i atakowane przez wrog�w. Ma�a Ewa ujrza�a, �e Czarne wysuwaj� l�ni�ce, podobne do orlich szpony i to one zadaj� rany s�abn�cym Bia�ym Anio�om.</p><p>�nagle jedna z Bia�ych postaci gwa�townie zni�y�a lot, kieruj�c si� ku dziewczynce. Ma�a Ewa znieruchomia�a, ogarni�ta panicznym l�kiem, �e Anio� upadnie do jej st�p jak zestrzelona dzika kaczka lub spadnie wprost na ni�. Jednak z�ocista istota spojrza�a tylko w jej twarz szeroko rozwartymi oczami i ma�ej dziewczynce wyda�o si�, �e s�yszy �agodny, s�abn�cy g�os:</p><p>��UCIEKAJ�</p><p>�ale ju� w �lad za Bia�ym, jak jastrz�b za go��biem, zapikowa� Czarny Anio� i schwyci� go w swoje szpony. Starcie odby�o si� tak blisko, �e mog�a dojrze� ich oblicza: bia�e, zm�czone Bia�ego i triumfuj�ce, nienasycone oblicze jego prze�ladowcy. Czarny, trzymaj�c Bia�ego Anio�a niedbale, cho� mocno, jak rozszarpanego ptaka, spojrza� na Ew� przenikliwymi oczami i dziewczynka dozna�a uczucia b�lu. Ten b�l mia� tak�e kolor czerni.</p><p>��TO TY�! � za�mia� si� bezg�o�nie, troch� zdziwiony, a ma�a Ewa po raz wt�ry pomy�la�a, �e jest tak pi�kny, i� jego uroda przyci�ga i nie pozwala oderwa� oczu. Potrz�sn�� Bia�ym Anio�em, z kt�rego skrzyde� oderwa�o si� kilka �nie�nobia�ych pi�r i pofrun�� dalej, dzier��c niedbale sw� ofiar�.</p><p>��Pu�� go! � krzykn�a rozpaczliwym g�osem. Czarny obejrza� si� z szyderczym, ale pi�knym u�miechem i przy�pieszy� lot.</p><p>Wkr�tce Anio�y znikn�y z zasi�gu wzroku ma�ej Ewy, widzia�a ju� tylko spokojn� �cian� lasu, ale spogl�daj�c w niebo nie zauwa�y�a wielkiej, g��bokiej, przykrytej ga��ziami sosny pu�apki na le�n� zwierzyn�, wykopanej przez miejscowych k�usownik�w. Pot�ny wilczy d�, naje�ony w �rodku drewnianymi palami, w kt�ry mia� wpa�� jele� lub dzik � za kilka minut znalaz�a si� w nim przera�ona Ewa. Przed jej oczami rozwar�a si� w�wczas czelu�� tak czarna i bolesna jak oczy Czarnego Anio�a.</p><p>�ale nim to si� sta�o, dziewczynka sz�a z g�ow� zadart� do g�ry, daremnie wypatruj�c na niebie frun�cych Anio��w. Znikn�y. Wszystkie. Niebo by�o teraz b��kitne, czyste i puste � i tylko wiatr, wzbudzony przez anielskie skrzyd�a, wci�� z�owieszczo przygina� konary drzew. Mimo to sz�a wci�� dalej i dalej, zbli�aj�c si� krok za krokiem do k�usowniczej pu�apki przys�oni�tej ga��ziami choiny.</p><empty-line/><p>Czarny Anio� trzyma� Avego zakrzywionymi szponami i u�miecha� si�, b�yskaj�c diamentowymi z�bami. Drug� r�k� wyrywa� puszyste, z�otobia�e pi�ra. To bola�o. Bardzo. Z ran na plecach Avego s�czy�a si� krew, a pi�ra wirowa�y nad lasem, opadaj�c powoli ku ziemi.</p><p>Czarny dmuchn�� � i powia� magiczny wiatr. Wzbi� pi�ra wysoko i porwa� ze sob�. �adne z nich nie mia�o prawa znale�� si� na Ziemi, planecie Ludzi. To co anielskie, przynale�a�o do Nieba. Tak�e Ave, cho� nie mia� ju� si�, musia� pom�c swemu wrogowi i nie dopu�ci�, by pi�ro, nawet najmniejsze, trafi�o w r�ce cz�owieka. Prawa Niebios obowi�zywa�y tak�e przegranych. Ave dmuchn�� wi�c resztk� swej Mocy i pi�ra frun�y w g�r�, w wir magicznego wichru.</p><p>�lecz jedno z nich, nie zauwa�one przez �adn� z szybuj�cych istot, opad�o ni�ej i teraz p�yn�o tu� nad lasem, to wzbijaj�c si�, to opadaj�c, jak puch z mlecza. Nieuchronnie zmierza�o ku Ziemi, cho� jeszcze wci�� unosi�o si� ponad drzewami. Tego uciekaj�cego pi�ra nie widzia� nawet jego w�a�ciciel, Ave, jeszcze przed chwil� posiadacz dumnej pary anielskich skrzyde�, a teraz kaleki p� anio� i p� cz�owiek, z ziej�c� na plecach krwaw� ran�.</p><p>Czarny za�mia� si� i pu�ci� to zmaltretowane cia�o, by opad�o gdzie� w lesie, bezw�adne jak szmaciana lalka, skazane na Nico��. Nikt nigdy nie rozpozna Anio�a w tej pokaleczonej istocie, wi�c nie mia�o znaczenia, gdzie Ave dotknie Ziemi.</p><p>Ave spad� na Ziemi� w g��bi lasu dok�adnie w tej samej sekundzie, w kt�rej ma�a Ewa wpad�a do g��bokiego k�usowniczego do�u. I w tej samej sekundzie przed oczami obojga rozwar�a si� czarna bolesna czelu��. Czarny za� poszybowa� wy�ej, wysoko, bardzo wysoko, ku sobie tylko wiadomemu miejscu � tam, gdzie l�duj� Czarne Anio�y.</p><p>Jeszcze jedna ludzka Istota, trac�c Anio�a Str�a, zosta�a skazana na kaprysy losu. Czarny za� �mia� si�, ukazuj�c diamentowe z�by i patrzy� triumfuj�co prosto w S�o�ce. Nie spostrzeg�, �e jedno anielskie pi�ro opad�o na Ziemi�, tu� za lasem, w g��bokim, wilczym dole, ko�o bezw�adnej r�czki nieprzytomnego dziecka.</p><empty-line/><p>��Gdzie Ewunia? � spyta�a babcia, wchodz�c wieczorem do domu c�rki. Babcia nie mia�a za grosz zaufania do sposobu, w jaki nowocze�ni rodzice wychowywali swoje dzieci. Tote� nie wierzy�a, �e c�rka lub zi�� w por� oderw� si� od zaj��, by Ewie poda� kolacj�, umy� j� i po�o�y� do ��ka. Babcia mierzy�a mijaj�cy czas zegarkiem, a jej c�rka i zi�� prac�, kt�rej rytm bardzo cz�sto nie mia� nic wsp�lnego z rytmem dnia i nocy.</p><p>�Dobrze, �e mieszkam tak blisko�, pomy�la�a starsza pani, przypominaj�c sobie noc, gdy przebudzi�a si� ko�o drugiej, a w oknach stoj�cego na wzg�rzu domu c�rki wci�� wida� by�o �wiat�o. Wystraszona, �e sta�o si� co� z�ego, przebieg�a przez drog� w nocnej koszuli i szlafroku. Anna tkwi�a w pracowni, ugniataj�c brudnymi d�o�mi glin�, a jej m�� siedzia� zgarbiony przed komputerem, wpatruj�c si� w ogromne, odleg�e �wiaty. Ma�a Ewa za� bawi�a si�, siedz�c na pod�odze w salonie w�r�d rozrzuconych kosmetyk�w matki. Od tego czasu babcia zjawia�a si� w ich domu zawsze mi�dzy sz�st� a si�dm� wieczorem, a wychodzi�a, gdy wnuczka zasypia�a.</p><p>��Gdzie Ewunia? � powt�rzy�a teraz cierpliwie, patrz�c, jak c�rka modeluje jak�� potworn�, wielk� g�ow� z ustami otwartymi do krzyku. Otrz�sn�a si� na widok wyrazu tych glinianych warg. �Obrzydliwe. Ale jakie prawdziwe. One naprawd� krzycz��, pomy�la�a z mieszanin� uznania i niech�ci. Lubi�a sztuk� jasn�, pogodn�, tak�, kt�ra dawa�a nadziej� i zapas rado�ci na nast�pny dzie�.</p><p>��Ewa bawi si� w ogr�dku � odpar�a zdawkowo Anna, nie odrywaj�c wzroku od modelowanej postaci.</p><p>��Nie widzia�am jej. Jest ju� zmrok � powiedzia�a babcia. C�rka milcza�a, najwyra�niej nie s�ysz�c.</p><p>Zagryzaj�c wargi, babcia posz�a do gabinetu zi�cia. Jan siedzia� z nosem utkwionym w komputerze.</p><p>�TO powinni leczy�, pomy�la�a babcia. � Gdzie ma�a Ewa? � powt�rzy�a pytanie.</p><p>��W swoim pokoju � odpar� odruchowo Jan i dalej manewrowa� myszk�; ekran zamigota� i Jan przemie�ci� si� z Nowego Jorku w USA do Melbourne w Australii.</p><p>��Nie ma jej w pokoju � powt�rzy�a cierpliwie babcia � a jest ju� si�dma. O tej porze ma�a powinna by� w domu. Ma dopiero pi�� lat. Nie pomy�la�e�, �e pi�cioletnie dziecko powinno by� pod opiek�? Gdzie ona jest?</p><p>��W�a�ciwie to mog� ci pom�c szuka� � powiedzia� ku jej zdumieniu zi�� i wsta�, przeci�gaj�c si� gwa�townie. � Jedena�cie godzin przed komputerem to za du�o dla kr�gos�upa � dorzuci�, wyja�niaj�c tym samym nienormaln� ch�� zainteresowania si� c�rk� w porze zazwyczaj rezerwowanej na prac�.</p><p>Gdy kr�gos�up nie wytrzymywa� ju� tortur przed monitorem, Jan zrywa� si� i robi� kilka zwis�w na zawieszonym pod sufitem dr��ku. Zm�czone kr�gi prostowa�y si� i po kilkunastu minutach zn�w by� gotowy do powrotu w sw�j internetowy idealny �wiat. Ale tym razem przerwa b�dzie d�u�sza. Ma�ej Ewie nale�a�a si� ojcowska uwaga, zw�aszcza �e Jan obieca� Annie, i� to ona b�dzie mog�a w dzisiejszy wiecz�r spokojnie popracowa�. Poszed� wi�c razem ze starsz� pani� do pokoju Ewy: ona przodem, a on, d�ugi i garbi�cy si�, tu� za ni�.</p><p>By� to typowy dziecinny pok�j z mn�stwem pluszowych przytulanek. Brak czasu rodzice wynagradzali dziewczynce cz�stymi prezentami: pok�j wype�nia�y coraz to nowe zwierzaki, kolejne serie klock�w lego, ksi��ki z kolorowymi obrazkami.</p><p>Od pozosta�ych pokoi ten odr�nia�o tak�e to, �e ma�ej Ewie wolno by�o malowa� na jednej ze �cian � pokrywa�y j� wi�c historyczne ju�, niezrozumia�e bohomazy p�torarocznego bobasa, kolorowe plamy napa�kane przez dwuletniego brzd�ca i wreszcie ca�kiem udane rysunki pi�ciolatki. Kot by� kotem, a mama mia�a wszystkie cz�ci cia�a na swoim miejscu, mimo �e w odleg�ych od rzeczywisto�ci proporcjach. Ale ma�ej Ewy tu nie by�o.</p><p>Jan odruchowo zacz�� otwiera� drzwi szafy, jakby szuka� zagubionej cz�ci ubrania, a babcia spyta�a ze z�o�ci�:</p><p>��Dlaczego mia�aby si� przed nami chowa�? Zbroi�a co�?</p><p>��Ona nigdy nie broi � broni� c�rki zi��.</p><p>��To �le � odparowa�a babcia. � Dziecko w tym wieku powinno absorbowa�, by� ha�a�liwe i niezno�ne, ba�agani�, niszczy� zabawki, kaleczy� kolana, zawraca� g�ow� pytaniami. Je�li tego nie robi, jest nienormalnym dzieckiem.</p><p>��Ewa jest w pe�ni normalna! � obruszy� si� Jan. � Ma wska�nik I.Q. prawie 160, to bardzo du�o. Tyle ma tylko jedna kobieta w Nowym Jorku, czarnosk�ra prawniczka.</p><p>��Co to jest �aj ku�? � zdziwi�a si� babcia.</p><p>��Wska�nik inteligencji mierzony specjalnymi testami. Gdy masz oko�o 70-80 punkt�w, jeste� debilem, pomi�dzy 100 a 120 mie�ci si� przeci�tna inteligencja, a powy�ej 140 zaczyna si� nadzwyczajna � t�umaczy� Jan z entuzjazmem, a babcia po raz setny pomy�la�a, �e jej zi�� jest zapalonym naukowcem, wybitnym pedagogiem i okropnym, roztargnionym ojcem. Potrafi zapomnie� nawet o tym, �e ma c�rk�, stwierdzi�a z �alem. Biedne dziecko zas�ugiwa�o na dobrych rodzic�w. Ci nie byli �li, tylko zbyt oddani w�asnym pasjom.</p><p>Za czas�w babci nie by�o �adnego �aj ku�, a mimo to wszyscy wiedzieli, kto jest inteligentny, kto udaje, a kto jest g�upi. �Da�abym ci aj ku��, my�la�a babcia ze z�o�ci�, cho� w zasadzie lubi�a zi�cia. Lubi�a ludzi inteligentnych.</p><p>Jan zacz�� w�a�nie wchodzi� pod ��ko, nawo�uj�c c�reczk� jak psa, gdy wzrok babci pad� na �cian�:</p><p>��Gdzie Anio� Str�? � spyta�a.</p><p>��Tutaj? W tym pokoju?! Anio�?! � zdziwi� si� Jan, wype�zaj�c z paj�czyn� we w�osach.</p><p>��Str�. Anio� Str�. Obrazek. Wisia� nad ��eczkiem. Widzisz? Zosta�a po nim ja�niejsza plama. Jeszcze wczoraj by�, na pewno go widzia�am.</p><p>��Wiesz, nie zwr�ci�em uwagi � zmartwi� si� zi��.</p><p>��Rozmawiasz, mamo, o Aniele Str�u? I to z kim? Z Janem?! On wierzy tylko w atomy, neutrony, protony, neutrina, kwarki, czarne dziury i inne takie, niemo�liwe do zobaczenia stwory. To zreszt� ��czy je z Anio�ami, kt�rych te� nie mo�na ujrze� � stwierdzi�a Anna, wchodz�c nagle do pokoiku Ewy.</p><p>��Anio� Str� znikn�� ze �ciany � powiedzia�a surowo babcia. Podejrzewa�a c�rk� o usuni�cie obrazka, gdy� pami�ta�a, �e go nie lubi�a.</p><p>��Pytasz o ten kicz? O ten okropny oleodruk sprzed pierwszej wojny, kt�rym obdarowa�a� Ew� na jej ostatnie urodziny? Sk�d go w og�le wzi�a�? � docieka�a Anna bez z�o�ci i ze szczerym zainteresowaniem. Oleodruk by� jak�� form� sztuki, zapewne jarmarcznej i prymitywnej, ale jednak sztuki.</p><p>��Wyrzuci�a� go, tak? � zapyta�a spokojnie babcia.</p><p>��Nawet nie tkn�am! Powiesi�a�, to wisia�. Mo�e to Ewa� � zacz�a Anna, lecz w tym momencie jej wzrok pad� w k�t pokoju. Pomi�dzy ��kiem Ewy a nocnym stolikiem le�a� na pod�odze obrazek, podarty i zniszczony, jakby kto� przejecha� po jego b�yszcz�cej powierzchni ostrymi pazurami.</p><p>��Wiatr zrzuci�? � spyta�a niepewnie Anna, patrz�c na uchylone okno. Jej uwag� przyku� na chwil� ciemny kszta�t za szyb�: na go�ym, pozbawionym li�ci konarze wi�niowego drzewa, kt�rego ukwiecone r�owo ga��zie zagl�da�y co roku wiosn� do pokoju jej c�rki, siedzia� pot�ny, Czarny Ptak. �Kruk�, pomy�la�a Anna i zaraz si� zreflektowa�a: �Za du�y na kruka�. Ptak siedzia� bokiem i patrzy� wypuk�ym koralikiem jednego oka, gdy� drugie, z przeciwnej strony g�owy, zapewne zerka�o teraz na ��k�. Jego pi�ra mieni�y si� t�czowo, jakby w g��bokiej czerni �y�y w�asnym �yciem tajemnicze barwy. Anna zapatrzy�a si� w ich migotanie, lecz ptak nagle zerwa� si� z ga��zi i odfrun��.</p><p>��Nie podar�abym tego obrazka, mamo, naprawd�. Oboj�tne, co o nim s�dz�, bezmy�lne niszczenie nie nale�y do moich obyczaj�w � powt�rzy�a Anna, podnosz�c z pod�ogi oleodruk. G��bokie zadrapania zburzy�y r�wn�, po�yskliw� powierzchni� obrazka i wydawa�o si�, �e w�ska k�adka, na kt�r� zaraz wst�pi para dzieci, jest z�amana i zwisa nad przepa�ci�. Anio� Str� wygl�da� jak okaleczony. Anna machinalnie pr�bowa�a wyprostowa� papier, lecz rozdarcia tylko si� pog��bi�y.</p><p>��Wyrzu� to � powiedzia�a babcia kr�tko, cho� z �alem. Doskonale wiedzia�a, �e w ksi�garni lub salonie plastycznym mo�e kupi� Ewie artystyczne reprodukcje anio��w, p�dzla Rafaela lub Leonarda da Vinci, a jednak przywi�zana by�a najbardziej do tej taniej, realistyczno-s�odkiej i rzeczywi�cie kiczowatej wizji marnego artysty: tej pary dzieci, chronionej skrzyd�ami wielkiego Bia�ego Anio�a. Mo�e dlatego, �e przed p�wieczem w�a�nie ten obrazek zawiesi�a jej nad ��eczkiem matka, prababcia ma�ej Ewy.</p><p>��Ma�ej w ka�dym razie tu nie ma � stwierdzi�a Anna to, co od dawna by�o ju� wiadome, i ca�a tr�jka rozesz�a si� teraz po domu, by przeszuka� kolejne pokoje, a nawet strych i piwnic�.</p><p>Spotkali si� po kwadransie w ogr�dku, tym razem, zagl�daj�c pod ka�dy krzak i za pie� ka�dego z drzew, zanim ponownie wr�cili do domu.</p><p>��Chwileczk� � powiedzia�a nagle Anna. � Ewa jak�� godzin� temu czego� ode mnie chcia�a, lecz nie pami�tam, czego.</p><p>��Godzin� temu? � powt�rzy�a babcia, Anna za� zmiesza�a si�.</p><p>��Mo�e dwie? � doda�a niepewnie.</p><p>��A mo�e trzy. Naprawd� nie wiesz, kiedy to by�o? � spyta�a babcia surowo.</p><p>��Pracowa�am � doda�a usprawiedliwiaj�co Anna, usi�uj�c nie widzie� pe�nego wyrzutu wzroku babci.</p><p>��Przypomnij sobie � powiedzia�a cierpliwie starsza pani.</p><p>��Musimy i�� w to samo miejsce, do mojej pracowni � stwierdzi�a Anna po namy�le.</p><p>To w�a�nie matka j� nauczy�a, �e gdy czego� si� zapomni, nale�y wr�ci� w to samo miejsce i pami�� te� powr�ci jakby by�a zaczarowana. Anna �mia�a si� z tego, jak z wielu innych przes�d�w, ale o dziwo, ten sprawdza� si� w praktyce.</p><p>Wyszli wi�c wszyscy na strych, gdzie znajdowa�a si� przeszklona pracownia. Teraz wpada�o do niej niewiele �wiat�a, gdy� za oknami panowa� ju� wczesny zmrok przedwio�nia.</p><p>��Ju� wiem � stwierdzi�a, wpatruj�c si� w okno. � Ewa powiedzia�a, �e� chwileczk� to by�o co� zabawnego� Ona m�wi�a, �e po niebie leci ogromne stado ptak�w i �ebym sz�a je zobaczy�.</p><p>��Wrony? � spyta�a babcia.</p><p>��Nie. Wprawdzie nie wyjrza�am przez okno, lecz to na pewno nie by�y wrony. Nie kraka�y. Przeciwnie. Lecia�y w ciszy, a wrony kracz�. Za to niezwykle g�o�ny by� �opot ich skrzyde�.</p><p>��Bzdura � powiedzia�a babcia. � Wyobra�asz sobie, jak wielkie musia�yby by� te ptaszyska, gdyby� z pracowni us�ysza�a �opot ich skrzyde�? Na bociany czy �ab�dzie jest jeszcze za wcze�nie.</p><p>��S�ysza�am! � upiera�a si� Anna. � Nawet pomy�la�am, �e ten szum skrzyde� brzmi jak muzyka. I lecia�y w stron� lasu.</p><p>��Sk�d niby wiesz, dok�d lecia�y, je�li nie patrzy�a�?</p><p>��Nie patrzy�am, lecz uchyli�am okno i wiem, �e ten dziwny szum rozlega� si� nad naszym domem, a potem znikn�� nad lasem.</p><p>��Do diab�a z tym! � zniecierpliwi� si� Jan. � M�wmy o dziecku, a nie o jakich� �opocz�cych skrzyd�ach!</p><p>��M�wimy o dziecku. Odtwarzamy sytuacj� � upomnia�a go Anna. � Ewa koniecznie chcia�a, �ebym sz�a z ni� spojrze� na te ptaki. Powiedzia�am, �eby sama si� im przyjrza�a, bo pracuj�. By� mo�e zesz�a do ogrodu i�</p><p>���i z niego wysz�a � stwierdzi� Jan z niepokojem.</p><p>Babcia westchn�a i zbli�y�a si� do okna. Anna stan�a obok i uchyli�a je. Zapada�a noc, ale wci�� mo�na by�o odr�ni� ciemn� �cian� lasu od jasnoszarej ��ki. I w�a�nie tu� za tyln� furtk� ogrodu co� przyku�o ich wzrok: niewielka, jasna plama. Rzucili si� w tym kierunku. D�ugi promie� �wiat�a lampy trzymanej przez Jana o�wietli� przedmiot le��cy na burej, jeszcze go�ej ziemi. By�a to ��ta czapeczka Ewy.</p><p>���wi�c naprawd� wysz�a za furtk�. A tyle razy jej m�wi�em, �e nie wolno! � powiedzia� Jan z niepokojem.</p><p>��To jeszcze nic strasznego � doda�a sobie otuchy babcia.</p><p>��Las jest straszny � odezwa� si� w Janie wielbiciel wirtualnego, bezpiecznego �wiata. � �mije� w�ciek�e lisy� truj�ce ro�liny� No i mo�na si� zgubi�.</p><p>��Tylko to ostatnie jest prawdziwe w przypadku pi�cioletniego dziecka. To dobry, spokojny las, bez �mij i w�ciek�ych lis�w � uspokoi�a babcia, t�umi�c w sobie niepok�j.</p><p>Wszyscy troje wybiegli po�piesznie z ogrodu i poszli przez ��k�, przy�wiecaj�c sobie latarkami. Nikt nie pr�bowa� �artowa� czy pociesza� si� nawzajem.</p><empty-line/><p>Ew� obudzi�o ostre �wiat�o, przebijaj�ce si� przez zamkni�te powieki, a gdy ostro�nie je uchyli�a, o�lepi�o j� bardziej ni� s�o�ce, w kt�re kiedy� pr�bowa�a patrze�.</p><p>���yje! �yje� � us�ysza�a jaki� obcy g�os mamy. Obcy, gdy� by�y w nim strach, rado�� i �zy. A mama nigdy nie p�aka�a. Ani si� nie ba�a. Wi�c to by�o nowe. Lecz nie sprawdzi�a, czy twarz mamy te� by�a nowa, gdy� b�ysk �wiat�a porazi� j� i ponownie zamkn�a oczy.</p><p>��Ma szcz�cie, �e prawdopodobnie sko�czy�o si� tylko na p�kni�ciu trzech �eber i powierzchownych obra�eniach � powiedzia� jaki� gruby, obcy g�os, a Ewa domy�li�a si�, �e to lekarz. Nie mia�a do tej pory z lekarzami do czynienia. By�a wyj�tkowo zdrowym dzieckiem.</p><p>��Prawdopodobnie? � us�ysza�a teraz te� nowy, bo niezwykle napi�ty g�os taty. Tata m�wi� na og� z nonszalanckim luzem, kt�ry dawa� dziewczynce poczucie bezpiecze�stwa. � Co to znaczy �prawdopodobnie�? Prosz� sprecyzowa�.</p><p>��Na przyk�ad wstrz�s m�zgu mo�e si� objawi� dopiero jutro czy pojutrze, b�lami g�owy, wymiotami� � odpar� niech�tnie lekarz.</p><p>��Co jeszcze? � spyta�a tym razem babcia i Ewa pomy�la�a, �e ona jedna mia�a taki sam g�os jak zwykle: ciep�y i pe�en uczucia.</p><p>��No� obra�enia wewn�trzne. W zasadzie je wykluczyli�my. Ale na wszelki wypadek dziecko musi zosta� w szpitalu. Na obserwacji. Przynajmniej trzy dni � oznajmi� ostro�nie gruby g�os.</p><p>A potem ma�a Ewa poczu�a, �e czyje� r�ce przenosz� j� ze sto�u operacyjnego na w�zek i przesuwaj� spod tego o�lepiaj�cego �wiat�a. Otwar�a szeroko oczy.</p><p>��Moje kochanie� � powiedzia�a mama, wci�� ze �zami, kt�re s�ycha� by�o w jej g�osie, a teraz tak�e wida� by�o na policzkach. � Ju� nigdy �adna rze�ba nie b�dzie wa�niejsza ni� ty. Nigdy!</p><p>Ewa pomy�la�a, �e s�owa mamy brzmi� �adnie, lecz nieprawdziwie. Rze�by musz� by� wa�niejsze od niej, zw�aszcza wtedy, gdy si� je rze�bi, gdy� ona, Ewa, jest ju� sko�czona ca�a, od st�p do g��w, a rze�by dopiero si� rodz�.</p><p>Najmniejsza nieuwaga mamy mo�e spowodowa�, �e rze�ba si� nie uda. Ma�a odrobina gliny zmieni wyraz ust ze smutnych w u�miechni�te, a jeden nieuwa�ny ruch r�ki przeobrazi twarz wbrew zamierzeniu. Ewa nie mia�a mamie za z�e, �e w czasie rze�bienia wa�niejsza jest bry�a gliny, ale to mi�e, �e akurat teraz mama my�li inaczej.</p><p>��Ka�de twoje s�owo, moja malutka, te� b�dzie wa�niejsze ni� wszystkie uczone wypowiedzi moich uniwersyteckich koleg�w z Harwardu czy Oksfordu � przyrzek� tata, a ma�a Ewa u�miechn�a si� wyrozumiale, gdy� wiedzia�a, �e w czasie internetowej rozmowy dw�ch profesor�w nie ma nic wa�niejszego ni� omawiany temat: ani przepalaj�cy si� czajnik na kuchence, ani pow�d�, kt�ra wezbra�a w przep�ywaj�cym obok strumieniu, ani pro�ba Ewy o odgrzanie obiadu, I s�usznie: to bardzo trudno, aby dwaj profesorowie z dw�ch r�nych kontynent�w, gdzie pory dnia te� s� r�ne, akurat w tej samej chwili mieli wolny czas na d�u�sz� pogaw�dk�.</p><p>Tylko babcia milcza�a, patrz�c na wnuczk� ze zwyk�� sobie, pe�n� uczucia uwag�. W babci nie by�o nic nowego, wszystko po staremu: bezpiecznie i dobrze.</p><p>��B�dzie troch� bole� � powiedzia�a teraz babcia. � W tym miejscu, gdzie masz elastyczne banda�e. Ale nie martw si�. To minie. Nie martw si� te� o to pi�kne, �nie�nobia�e pi�ro. Wzi�am je do domu i schowa�am. Tak je ukry�am, �e ani si� nie zabrudzi, ani go nikt nie znajdzie. Schowek jest bezpieczny, gdy� swoje przysz�o do swego. Oddam ci je, jak wyjdziesz ze szpitala.</p><p>Babcia, w przeciwie�stwie do mamy, wiedzia�a, �e zar�wno dziewczynki, jak i ch�opcy musz� mie� swoje sekretne skarby: pi�ro ptaka, magiczn� kulk� bez dziurki, kamyczek ze srebrzystym b�yskiem miki, muszelk� znad morza, kawa�ek sznurka, obrazek wydarty z kolorowego magazynu, k��bek w��czki. Ka�dy taki przedmiot, nawet gdyby doros�ym wydawa� si� bezu�ytecznym �mieciem, dla ma�ego w�a�ciciela by� niezwykle cenny. Lecz tym razem s�owa babci nie wywar�y na Ewie wra�enia. Nie by�a ani wdzi�czna, ani uradowana, tylko zdziwiona.</p><p>��Pi�ro? � powt�rzy�a oboj�tnie. � Jakie pi�ro?</p><p>��Pi�ro. Bia�e. D�ugie. Puszyste. Le�a�o ko�o ciebie w tym okropnym dole. Swoj� drog�, to jest bardzo ciekawe: o tej porze naprawd� nie przylatuj� tu �adne ptaki. A ju� na pewno nie tak du�e, bo to pi�ro nale�y co najmniej do �ab�dzia.</p><p>��Nie pami�tam ptak�w, babciu. Ani �adnego do�u � odpar�a sennie ma�a Ewa.</p><p>��To sk�d wzi�a� si� na ��ce pod lasem? � zdziwi�a si� mama. � Przecie� m�wi�a� mi, �e po niebie frun� te� no, ptaki.</p><p>��Nie pami�tam, mamusiu, ani nieba, ani ptak�w � powt�rzy�a z uporem Ewa. � I nie wiem, �e by�am pod lasem.</p><p>���w wilczym dole � uzupe�ni� tato.</p><p>��A ko�o ciebie le�a�o pi�ro � zako�czy�a babcia.</p><p>��Nic nie pami�tam � powt�rzy�a zdenerwowana dziewczynka.</p><p>Tam, gdzie zdaniem rodzic�w i babci powinien by� w jej �yciorysie jaki� d� i bia�e pi�ro, w pami�ci by�a jedynie czarna dziura, w kt�rej s�abo po�yskiwa�y dziwne, mieni�ce si� barwy, jakby ta czer� zjad�a wszystkie kolory. Migocz�ca czer� niepokoi�a Ew�. Wola�a od niej nawet ostre �wiat�a lamp.</p><p>��To si� zdarza � o�wiadczy� lekarz, kt�rego gruby g�os nie pasowa� do okr�glutkiej postaci. � To tylko chwilowa amnezja, pod wp�ywem strachu, szoku, b�lu. Dziewczynka powoli wszystko sobie przypomni, albo te� na zawsze pozostanie jej taka ma�a, nieszkodliwa luka w pami�ci.</p><p>��Nigdy nie mo�na by� pewnym, co w naszej pami�ci jest wa�ne � szepn�a babcia.</p><p>��Chc� spa� � powiedzia�a nagle Ewa i zamkn�a oczy. Nie wiedzia�a, czemu pragn�a uciec od my�li o tym, co wi�za�o si� z jakim� do�em, bia�ym pi�rem i tym kr�tkim okresem, kt�rego nie pami�ta�a. I nie chcia�a pami�ta�.</p><p>Babcia wzi�a j� za r�k� i ju� po chwili dziewczynka zanurzy�a si� w spokojn� szaro�� snu, w kt�rym z wolna zjawi�y si� pogodne, jasne kolory, swobodne, nie uwi�zione w �adnej czerni.</p><empty-line/><p>Ave ockn�� si� w ciemno�ciach i � w przeciwie�stwie do ludzi, kt�rzy po utracie przytomno�ci i nag�ym jej odzyskaniu najpierw sprawdzali, czy wszystko jest w porz�dku z ich cielesn� pow�ok� � zacz�� szuka� swej to�samo�ci. Nie by�o jej. Ogarn�� go l�k. Oto nie mia� ju� skrzyde�, w kt�rych skupia�a si� jego Moc; w ich miejscu zia�a ogromna rana, a on nie wiedzia�, kim teraz jest. Nie widzia� i nie wyczuwa� �wiat�a, kt�re zawsze go prowadzi�o, nawet w najwi�kszych ciemno�ciach. Znikn�o? Niemo�liwe. Ono jest przecie� wsz�dzie, wi�c czemu Ave go nie widzi?</p><p>Wyci�gn�� przed siebie r�k�: nie by�a, jak niegdy�, przejrzysta i bezcielesna. To by�a r�ka ludzka, cho� pozbawiona sprawno�ci i si�y. Rozejrza� si� wok�, lecz jego wzrok nie si�ga� dalej ni� do drzew, kt�re go otacza�y, zwieszaj�c nad nim swe bezlistne konary, jakby i one chcia�y zamkn�� przed nim Niebo. Wcze�niej Ave zawsze widzia� Niebo, niezale�nie od tego, gdzie si� znajdowa� i czy mia� otwarte, czy zamkni�te oczy. Niebo by�o w nim i wok� niego; on sam by� cz�stk� Nieba. Lecz Niebo znikn�o. To, co znajdowa�o si� wysoko, ponad koronami drzew, i raz mia�o kolor szafiru, innym razem szarego b��kitu lub szarej chmurno�ci, a teraz by�o granatowoo�owiane, nie by�o przecie� TYM Niebem.</p><p>Na tle tego mroczniej�cego granatu wyra�nie odcina� si� gruby konar najbli�szego drzewa, a na nim nieruchomo tkwi� du�y Czarny Ptak.</p><p>�Gdybym mia� skrzyd�a cho�by takie jak on��, pomy�la� Ave, a w tej samej chwili ptak przeobrazi� si� w zmursza��, promieniuj�c� zimnym blaskiem hub�, wysysaj�c� soki z bezsilnego konaru.</p><p>�To nie jest ptak ani huba. To Czarny. Chce si� upewni�, �e ju� nie wzbij� si� ku �wiat�u�, zrozumia� Ave.</p><empty-line/><p>Trzy dni sp�dzone w szpitalu by�y dla Ewy troch� m�cz�ce, gdy� po raz pierwszy znalaz�a si� w centrum uwagi obojga rodzic�w, do czego nie przywyk�a. Tato siada� na brzegu jej ��ka i usi�owa� opowiada� bajki, mimo �e nie umia�. W jego bajkach neutrony walczy�y z protonami, atomy wzbija�y si� w Niebo, uczeni niestrudzenie gonili neutrina i kwarki.</p><p>��Opowiedz mi lepiej o Ksi�ycu. Kto na nim �yje? � prosi�a dziewczynka.</p><p>��Na Ksi�ycu uczeni odkryli l�d. Je�li jest l�d, to znaczy, �e mog�a by� tam niegdy� woda, a woda� � i tata p�ynnie przechodzi� do wyk�adu o warunkach niezb�dnych dla powstania mikroorganizm�w, ma�a Ewa za� zasypia�a.</p><p>Z kolei mama wzdycha�a i wpatrywa�a si� w c�reczk� z tak� trosk�, �e dziewczynka niepokoi�a si�, czy przypadkiem lekarze opr�cz trzech z�amanych �eber nie znale�li u niej jakiej� innej, gro�niejszej choroby. Jedynie babcia zachowywa�a si� w miar� zwyczajnie, przynosi�a s�odkie kompoty, g�ste od owoc�w, i to ona pami�ta�a, �eby na szpitalnej poduszce po�o�y� jedn� z domowych przytulanek, by obcy pok�j sta� si� bardziej swojski. To babcia opowiada�a prawdziwe ba�nie o m�drych czarownicach, �licznych, lecz g�upiutkich kr�lewnach i odwa�nych sierotach, kt�re umia�y zdoby� szcz�cie.</p><p>Wkr�tce Ewa mia�a opu�ci� szpital.</p><empty-line/><p>Ave nie wiedzia�, jak d�ugo le�a� w lesie. Mo�e trwa�o to d�ugo, a mo�e bardzo kr�tko, a on utraci� poczucie czasu. Czas inaczej p�ynie dla ludzi, inaczej dla Anio��w, Ave za� nie wiedzia�, kim teraz jest. Wiedzia� tylko, �e nie powinien zosta� tu, gdzie spad�.</p><p>Nie pr�bowa� frun��, gdy� bez skrzyde� by�o to niemo�liwe. Chcia� wsta�, tak jak wstaj� ludzie, i ruszy� przed siebie. Czu� bowiem, �e dziwnym zrz�dzeniem losu jest blisko ma�ej ludzkiej Istoty, kt�r� mia� chroni�. Chcia� si� w tym upewni� i znale�� si� jeszcze bli�ej niej. Lecz by� ranny, nie mia� te� ludzkiej si�y. Uda�o mu si� jedynie pe�zn�� na zgi�tych �okciach i kolanach w�r�d wilgotnego mchu, zesch�ych li�ci z zesz�ego lata i wystaj�cych korzeni drzew.</p><p>W �lad za czo�gaj�cym si� Avem bieg�a zgni�ozielona jaszczurka, szczerz�c drobne z�bki i obserwuj�c go uwa�nie wypuk�ymi koralikami nieruchomych czarnych oczu. W tej czerni mieni�y si� g��boko skryte, jakby uwi�zione barwy. Ave nie widzia� jaszczurki, lecz czu� jej obecno��. Niewa�ne, w co by si� przemieni�a, w ptaka, hub� czy w zesch�y li��, zawsze b�dzie czu� jej obecno��.</p><p>Nagle poj��, �e nie tylko nie jest Anio�em. Poj�� tak�e, �e nie jest cz�owiekiem. I �e nie b�dzie mu dane nim zosta�.</p><p>��Nie, nie jeste� cz�owiekiem � zaszele�ci�a za nim jaszczurka, pe�zn�c w�r�d przegni�ych zesz�orocznych li�ci. � Jeste� p� anio�em i p� cz�owiekiem. Kalekim, u�omnym tworem. I nikt nie b�dzie ci� �a�owa� poza mn�, gdy� nikt nie wie, gdzie jeste�. A jeste� r�wnie daleko od Nieba, jak i od Ziemi, czyli jeste� Nigdzie.</p><p>Ave poj��, �e Czarny ma racj�. Z pozoru wydawa�o mu si�, �e pe�znie, �e dotyka cia�em ch�odnej i burej powierzchni planety, po kt�rej zazwyczaj st�paj� ludzie, ale szybko poj��, �e to pe�z�a tylko jego kaleka pow�oka. Czarny stale mu towarzyszy�, wci�� si� przeobra�aj�c, gdy� szybko��, z jak� Czarni mogli zmienia� posta�, zawsze przewy�sza�a zdolno�ci Anio��w.</p><p>Avemu pozosta�a tylko bezradno��. M�g� te� p�aka�. Wi�c zap�aka�. Ale nie by�y to ludzkie �zy, kt�re przynosz� ulg� w cierpieniu. P� anio�, p� cz�owiek p�aka� nie nad sob�, lecz nad ma�ym ludzkim stworzeniem, kt�re nie wiedzia�o, co utraci�o � i nigdy si� tego nie dowie, nawet w godzinie �mierci. P�aka� i czo�ga� si� wytrwale.</p><p>Jaszczurka przeobrazi�a si� w d�d�ownic� i nadal pe�z�a za nim. Bura, wilgotna gleba, kt�r� d�d�ownica wch�ania�a, ryj�c podziemne korytarze, by�a jej bliska. Wszak Ziemia by�a raczej planet� Czarnych ni�li Anio��w.</p><empty-line/><p>Ewa t�skni�a do domu i gdy wreszcie wr�ci�a ze szpitala odetchn�a g��boko, cho� to w�a�nie najbardziej bola�o: g��boki oddech lub kaszel, kt�re szarpa�y �ebrami. Od razu te� odkry�a nad swoim ��eczkiem jasn� plam� � �lad po ulubionym obrazku z Anio�em Str�em.</p><p>��Zdob�d� dla ciebie nowy � powiedzia�a babcia, nie wyja�niaj�c okoliczno�ci zniszczenia obrazka. Ma�a Ewa, nie wiedz�c czemu, wola�a o to nie pyta�.</p><p>Ku swemu zadowoleniu dziewczynka stwierdzi�a, �e tylko przez pierwszych kilka dni mama i tato po�wi�cali jej ca�� swoj� uwag�, co by�o m�cz�ce. Przywyk�a bawi� si� sama. M�wi�a g�o�no do siebie lub do przyjaci�: przytulanek, z kt�rych ka�da mia�a w�asne imi� i kt�re czasem odzywa�y si� do niej bezg�o�nie, gdy mia�y dobry humor; do drzewka szcz�cia, kt�re sta�o na parapecie okna i chyba lubi�o ma�� Ew�; do drzewa wi�ni za oknem. Ale na wi�niowym drzewie od paru dni przesiadywa� obcy, wielki, Czarny Ptak, kt�rego dziewczynka nie lubi�a � i kt�rego chyba nie lubi�o drzewo, gdy� w miejscu, na kt�rym ptaszysko zwyk�o czuwa�, nie wypu�ci�o p�k�w. Ten jeden, jedyny konar pozosta� tej wiosny bezlistny i pozbawiony kwiat�w.</p><empty-line/><p>Zanim �ebra Ewy zros�y si� i przesta�y bole�, zacz�o si� prawdziwe lato. Ale na razie wci�� by�a wiosna. W czasie kr�tkiej nieobecno�ci dziewczynki na jej osiedle, kt�re tworzy�o kilkadziesi�t niedu�ych, jednorodzinnych dom�w z ogrodami, po�o�onych kilkana�cie kilometr�w od miasta, przyby� nowy lokator. Odkryto go przypadkiem.</p><p>Siedmioletnia c�rka dentysty zap�dzi�a si� z psem do opuszczonych ruin. Ruiny � resztki jakiego� domostwa, tkwi�y na skraju osiedla: �lad, �e przed budow� tych czystych i �adnych dom�w nie by�o tu samych ��k, jak s�dzili niekt�rzy, lecz n�dzne przedmie�cie. Dziewczynka z wilczurem, kt�remu rzuca�a patyki do zabawy, podesz�a pod star� ruder� i pies wytropi� Bezdomnego. Na widok �pi�cego obdartusa c�rka dentysty podnios�a taki krzyk, �e z najbli�szych domk�w wybiegli mieszka�cy. By� to z�y znak dla w��cz�gi: krzycz�ca dziewczynka kojarzy�a si� wszystkim z nieokre�lon� krzywd�. Je�li p�aka�a, musia�o sta� si� co� z�ego. I gdyby obok rudery nie przechodzi�a akurat babcia, wszystko mog�oby sko�czy� si� tragicznie. Dentysta, lekarz, biznesmen i polityk, mieszka�cy czterech najbli�szych dom�w, cho� na co dzie� sprawiali wra�enie ludzi sympatycznych i dobrze wychowanych, teraz szarpali Bezdomnego tak dotkliwie, �e na jego podartym ubraniu pokaza�y si� plamy krwi. A Bezdomny wcale si� nie broni�, i to by�o najgorsze. Obok, jak zwykle w pewnym oddaleniu, sta�a Pani Sama i cho� ca�a jej sylwetka wyra�a�a sprzeciw, milcza�a. Babcia natomiast nie waha�a si�.</p><p>��Chcecie zabi� cz�owieka? Za co?! � krzykn�a i czterech pan�w najpierw z oszo�omieniem spojrza�o po sobie, a potem pu�ci�o w��cz�g�, kt�ry upad� u ich st�p jak szmaciana lalka.</p><p>��Czy co� ci zrobi�? � spyta�a babcia krzycz�c� dziewczynk�. C�rka dentysty pokr�ci�a g�ow�.</p><p>��To czemu tak wrzeszczysz? � spyta�a zn�w babcia.</p><p>��Bo go nie znam � powiedzia�a dziewczynka.</p><p>��Ka�dy obcy to wr�g? I tylko dlatego chcecie go zat�uc jak psa?</p><p>Babcia za��da�a, by lekarz obejrza� rany Bezdomnego. Jednak w��cz�ga, kt�ry pr�cz nieartyku�owanych j�k�w nie wyda� z siebie ani jednego zrozumia�ego s�owa, nie pozwoli� si� dotkn��. Nikomu. Nawet babci. A widz�c, �e ju� nikt nie zamierza go bi�, wczo�ga� si� z powrotem do rudery.</p><p>��Czy on ma tam� zosta�? � spyta� niepewnie polityk.</p><p>��Mnie tam wszystko jedno, byle nie w�azi� pod oczy porz�dnym ludziom � odrzek� dentysta.</p><p>��Niech siedzi. Pewnie i tak za kilka dni gdzie� polezie, jak to w��cz�ga � zako�czy� lekarz.</p><p>Babcia podesz�a bli�ej, ale na widok jej cienia Bezdomny, skryty w k�cie, zakwili� jak ranny ptak, wi�c szybko si� wycofa�a.</p><p>Odesz�y obie z Pani� Sam�. Sama sz�a, jak zwykle drobi�c ma�ymi kroczkami i nic nie m�wi�c, ale rzucaj�c ku babci spojrzenie, m�wi�ce: �Te� bym tak zrobi�a, ale nie umiem�.</p><p>Pani Sama mia�a zapewne imi� i nazwisko, lecz nikt si� tym nigdy nie interesowa�. By�a osob� ma�o ciekaw� dla s�siad�w, a poza tym trzyma�a si� od wszystkich z daleka. To Ewa wymy�li�a dla niej okre�lenie �Pani Sama� � i tak ju� zosta�o, cho� nie do ko�ca odpowiada�o to prawdzie. Pani Sama mia�a w ko�cu psa, a raz na miesi�c, lub rzadziej, odwiedza� j� wysoki, chudy pan, kt�rego ma�a Ewa szybko przezwa�a Panem Samym.</p><p>Babcia wr�ci�a do domu, zostawiaj�c w p� drogi przypadkow� milcz�c� towarzyszk�.</p><p>Niemi�e zdarzenie szybko ulecia�o z pami�ci mieszka�c�w, ale niechc�cy obr�ci�o si� na korzy�� Bezdomnego: czuj�c mimowolny niesmak do samych siebie, �aden z powa�anych obywateli nie za��da�, aby policja przep�dzi�a obcego z osiedla. Wszyscy zdawali sobie spraw�, �e Bezdomny wyj�tkowo tu nie pasowa�, a jednak jego akurat pozostawiono w spokoju. Zapewne dlatego, �e �w obszarpany, nielegalny lokator nie czyni� niczego, co wzbudza�oby sprzeciw mieszka�c�w osiedla. By� tak�e inny pow�d � wstyd, kt�ry czai� si� gdzie� na dnie ich pod�wiadomo�ci. Bezdomny by� jak wyrzut sumienia, kt�re mo�na by�o uciszy� drobnymi aktami mi�osierdzia. Prawie niczego bowiem od nich nie oczekiwa� i niewiele przyjmowa�.</p><p>W dniu, w kt�rym zosta� odkryty, Bezdomny zgodzi� si� wzi�� tylko wod� i troch� chleba. P�niej pozostawia� nietkni�te przynoszone mu kanapki z w�dlin� i naczynia z zup�; przyj�� jedynie stare d�insy dentysty i sweter lekarza oraz koc od Pani Samej. Gdy nie zabra� ko�dry i poduszki, daru od biznesmena, wszyscy poj�li, �e potrzeby tego dziwaka s� niezwykle ma�e i �e nale�y to uszanowa�. Bezdomny nie pozwoli� te� dotkn�� swoich ran; widocznie sam obmy� je wod�, kt�r� tego pierwszego dnia przynios�a mu babcia, i nazajutrz nie krwawi�.</p><p>Nieproszony go�� zosta�, a wszyscy tak si� przyzwyczaili do jego niewidocznej, milcz�cej obecno�ci, �e uwierzyli, i� by� tu zawsze.</p><p>Niewielu mieszka�c�w osiedla zauwa�y�o, �e niemal w tym samym czasie w dachu rudery, w zapadlinie utworzonej przez przegni�e gonty, uwi� sobie gniazdo wielki Czarny Ptak. A ju� z pewno�ci� nikt nie dostrzeg�, �e Czarny Ptak umia� by� niewidoczny, zmienia� posta� lub przebywa� w wielu miejscach naraz.</p><empty-line/><p>Ave jako Anio� �ywi� si� �wiat�em i by� w pewnym sensie samowystarczalny. W pewnym sensie, gdy� to nie on stwarza� �wiat�o. Z niepokojem stwierdzi�, �e jako p�cz�owiek musi si� te� �ywi� czym� innym. Odkry� tym samym, �e jest zale�ny od ludzi.</p><p>Nie b�d�c ju� Anio�em obdarzonym Moc�, Ave ba� si� ludzkich Istot. Pocz�tkowo ba� si� ich nawet bardziej ni� Czarnego. O Czarnych, jak s�dzi�, wiedzia� wszystko, o ludziach bardzo niewiele. Lecz przeczuwa� to, jak bardzo s� r�ni, jak zdumiewaj�co rozpi�ci pomi�dzy Dobrem a Z�em. W dodatku tam, gdzie Ave przebywa� jako Anio�, Dobro i Z�o by�y formami czystymi i roz��cznymi. Nie mog�y si� ze sob� miesza�, tworz�c jak�� niepoj�t� trzeci� si��. Anio� by� Anio�em, a Czarny Czarnym. Tu, na Ziemi, by�o wr�cz przeciwnie. W jednej i tej samej ludzkiej Istocie tkwi�y zar�wno Dobro, jak i Z�o; strona �wiat�o�ci i strona Mroku. Ka�da z ludzkich Istot posiada�a co najmniej trzy oblicza; trzecie powsta�o z przemieszania. Ave, cho� by� m�odym i ufnym Anio�em, domy�la� si�, jak wiele z�ego mog� zrobi� ludzie. Tak�e jemu.</p><p>A jednak ludzie, przynajmniej na razie, zostawili go w spokoju. Ba, nawet usi�owali mu pom�c. Na szcz�cie potrzebowa� niewiele.</p><p>By� tylko p�cz�owiekiem, lecz nawet w tym nie mia� wprawy. Pocz�tkowo w og�le nie umia� chodzi�. Gdy si� ju� jako tako nauczy�, ka�dy krok przecina� cia�o ostrym b�lem, promieniuj�cym od nienawyk�ych do st�pania st�p ku plecom. G��boka, poszarpana rana, �lad po roz�o�ystych, pot�nych skrzyd�ach, ju� nie krwawi�a, ale bola�a przy ka�dym ruchu. Ave wiedzia�, �e nigdy nie mia�a si� zagoi�, gdy� nie by�a zwyk�� ran�.</p><p>Aby unikn�� b�lu, Ave najch�tniej le�a�by, zwini�ty w k��bek, na ch�odnej, wilgotnej trawie lub w g��bokim cieniu pod dachem opuszczonego domostwa, ale wyczu�, �e ludzie w swojej skomplikowanej, k�opotliwej dobroci mogliby mu wtedy zaszkodzi�. Uznaliby, �e jest chory, chcieliby mu pom�c; lecz�c, zrobiliby z niego kogo� takiego jak oni sami i przy�pieszyliby jego Nico��. Dlatego niekiedy pokazywa� si� ludziom, �eby widzieli, i� nie dzieje si� z nim nic z�ego.</p><p>A przecie� dzia�o si� tylko z�e. Ave umiera�, cho� inaczej, ni� umieraj� ludzie. I nawet nie wiedzia�, jak umrze, gdy� na Drabinie wierzono, �e Anio�y s� nie�miertelne. Za to wiedzia�, kiedy to nast�pi: Ave umrze razem z ma�� ludzk� Istot�, kt�r� mia� chroni�.</p><p>Czarny by� w pobli�u i �ywi� si� Mrokiem. Mrok wci�� g�stnia�. A Czarny milcza�, jakby wystarcza� mu widok str�conego Anio�a. Wi�c obaj milczeli.</p><empty-line/><p>Ewa po raz pierwszy zobaczy�a Bezdomnego, gdy wysz�a z babci� na spacer, w miesi�c po powrocie ze szpitala. Jeszcze bola�y j� �ebra, ale ju� mog�a chodzi�, zaciskaj�c z�by przy g��bszym oddechu.</p><p>Najpierw ujrza�a Bezdomnego siedz�cego na progu rudery, a potem Czarnego Ptaka w jego gnie�dzie, skrytym pod zapadni�tymi gontami.</p><p>��To kruk? � spyta�a.</p><p>��Gdzie? � rozejrza�a si� babcia.</p><p>��Tam, na dachu.</p><p>��Nie widz� � odpar�a zdziwiona starsza pani.</p><p>Bezdomny mia� d�ugie, skudlone jasne w�osy, zakrywaj�ce p� twarzy, ale i tak by�o wida�, �e jego twarz jest blada, chuda i smutna. D�insy dentysty i sweter doktora by�y na niego zbyt du�e i wisia�y jak na strachu na wr�ble. W og�le, zdaniem Ewy, wygl�da� jak strach na wr�ble. Ewie wyda�o si� tak�e, �e Bezdomny siedzi w cieniu skrzyde� Czarnego Ptaka, cho� drewniany pr�g oblany by� s�o�cem, a gniazdo Czarnego Ptaka znajdowa�o si� kilka metr�w dalej, skryte pod gontami.</p><p>Usi�owa�a spojrze� w oczy obcego, ale zas�ania�y je str�ki w�os�w. Mimo to dziewczynka mia�a wra�enie, �e on na ni� patrzy. Czu�a na sobie jego wzrok, inny ni� spojrzenie ludzi. Przypomnia�a sobie, jak pewnego wieczoru w ciemnym ogrodzie tato schwyci� j� w promie� halogenowej lampy. Obla� j� w�wczas kr�g mocnego �wiat�a, wok� kt�rego rozci�ga�a si� ciemno�� � i ma�a Ewa poczu�a si� zarazem bezpieczna i uwi�ziona. Wzrok Bezdomnego by� jak halogenowa lampa w ciemno�ciach. I dziewczynka, zamiast si� wystraszy�, poczu�a ch�� rozmowy z obcym.</p><p>��Jak masz na imi�? � spyta�a.</p><p>��Zgubi�em imi� � odpar�, a prawie r�wnocze�nie z t� odpowiedzi� Ewa us�ysza�a g�os babci:</p><p>��Nie porozmawiasz z nim, to niemowa. Widzisz? Milczy.</p><p>Ew� przepe�ni�o zdumienie: babcia nie widzi gniazda Czarnego Ptaka i nie s�yszy, �e Bezdomny m�wi. A przecie� gniazdo tu jest, w��cz�ga za� odpowiedzia� na jej pytanie. Jednak zamiast wyrazi� zdumienie, sama zamilk�a, my�l�c: �Widocznie on nie chce, �eby babcia wiedzia�a. Mo�e �yczy sobie, �eby to by�o Tajemnic�?�</p><p>I wtedy obcy wyci�gn�� nie�mia�o r�k�. Babcia i Ewa bezwiednie cofn�y si�, lecz bezdomny powt�rzy� gest.</p><p>��Nie b�j si� � powiedzia�a po chwili babcia, troch� wbrew w�asnej woli, i leciutko pchn�a dziewczynk� w stron� wyci�gni�tej d�oni. � Zobaczmy, czego on chce.</p><p>Bezdomny dotkn�� delikatnie sznurka drewnianych, kolorowych paciork�w, kt�re Ewa nosi�a na szyi.</p><p>��Podobaj� mu si� � powiedzia�a w zadumie babcia. � Mo�e on nie tylko nie s�yszy i nie m�wi, ale jest te� niedorozwini�ty? Zatrzyma� si� w rozwoju na etapie dziecka? I jest jak dziecko: niewinny i dobry? Lubi jasne, kolorowe przedmioty.</p><p>��Dam mu te paciorki � powiedzia�a spontanicznie Ewa, zdejmuj�c z szyi ulubione koraliki. W�o�y�a je ostro�nie w bia��, rozwart� d�o� obcego. Delikatnie podni�s� r�k� z darem i przy�o�y� do policzka.</p><p>��Co za dziwna r�ka� � zamy�li�a si� babcia. � Taka g�adka, jakby on nigdy nie pracowa�. I nie ma na niej �ladu linii papilarnych.</p><p>��Co to s� �linie papilarne�? � spyta�a Ewa, gdy sz�y do domu.</p><p>��Sp�jrz na swoje d�onie. Jest na nich ca�a sie� drobnych zmarszczek. To w�a�nie linie papilarne. Niekt�rzy twierdz�, �e m�wi� one o przesz�o�ci i przysz�o�ci. R�ka tego w��cz�gi wygl�da tak, jakby nie mia� ani tej pierwszej, ani drugiej � zako�czy�a babcia.</p><p>��To chyba smutne, gdy nie ma si� tego, co by�o, i tego, co b�dzie � powiedzia�a przem�drzale ma�a Ewa. Przebywaj�c g��wnie z doros�ymi, dziewczynka m�wi�a i my�la�a jak oni, ale przysz�o�� wci�� jawi�a si� jej jako szeroka, jasna droga, wiod�ca ku s�o�cu.</p><p>Wracaj�c do domu, spotka�y Pani� Sam�, kt�ra nios�a Bezdomnemu garnek z zup�.</p><p>��Biedaczka, nie wie, �e on nie jada zup. �ywi si� wy��cznie chlebem i wod� � powiedzia�a babcia z pewn� wy�szo�ci�, typow� dla ludzi, kt�rzy lepiej wiedz�, a Ewie zrobi�o si� �al Pani Samej.</p><p>��Nie martw si� � doda�a babcia, jakby zgaduj�c my�li dziewczynki. � Tu przecie� nie chodzi o zup�, ale o to, �e ona wreszcie czuje si� komu� potrzebna.</p><p>��Jest potrzebna swemu psu � obruszy�a si� Ewa.</p><p>��Jest w niej wi�cej mi�o�ci ni� dla jednego ma�ego kundla, i wydaje mi si�, �e ona nie wie, co z ni� zrobi� � odpar�a babcia, a Ewa zamilk�a, gdy� nie potrafi�a tego zrozumie�. Jak mo�e istnie� nadmiar mi�o�ci i jak on wygl�da?</p><empty-line/><p>Gdy Ave by� Anio�em, nie tylko �ywi� si� �wiat�em, ale i grza� si� w jego blasku. Ziemia, zapewne kolorowa i ciep�a dla jej mieszka�c�w, wydawa�a mu si� szara i ch�odna. Jako p�cz�owiek marz�, mimo ubrania, kt�re otrzyma� od ludzi. Ale teraz posiada� co�, co nale�a�o do ma�ej Istoty, kt�r� wcze�niej chroni�. To co�, poniewa� pochodzi�o od Niej, by�o ciep�e. Ta odrobina ciep�a musia�a mu na razie wystarczy�. Wiedzia�, �e na kr�tko.</p><p>��To ju� nied�ugo. Potem b�dzie ju� tylko Z�o. Kraina Mroku � oznajmi� w pust� przestrze�, a Czarny Ptak zaskrzecza� i przeobrazi� si� w ple��, pokrywaj�c� drewniany pr�g.</p><p>��Natura to harmonia, a harmonia to w�a�ciwe proporcje Z�a i Dobra. Mo�e zaburza�e� te proporcje? Mo�e w�a�nie o ciebie by�o za du�o � powiedzia�a ple�� wilgotnym g�osem.</p><p>��Harmonia to jedynie Dobro. Samo Dobro � zaprotestowa� Ave, a ple�� za�mia�a si� i przemieni�a w czarnego paj�ka, kt�ry w�drowa� teraz po ramieniu Avego. Ave wzdrygn�� si� i chcia� go str�ci�, ale zrobi�o mu si� �al stworzenia.</p><p>��Anio�y ucz� si� wszystkiego d�ugo i powoli, gdy� s�dz�, �e maj� niesko�czon� ilo�� czasu. Ale ty jeste� bardzo m�ody i nie zd��y�e� si� jeszcze niczego nauczy�. Niewiele wiesz, niewiele rozumiesz. Jeste� bezradny, gdy� Dobro, nie wsparte m�dro�ci� Z�a, jest w�a�nie takie: dzieci�co bezsilne � odpar� paj�k i wysnu� d�ug�, cienk� ni�, po kt�rej zacz�� si� przemieszcza�.</p><p>��Jak masz na imi�? � spyta� Ave, cho� wydawa�o mu si� to bez znaczenia. Czarni zapewne nie maj� imion. Sk�d mogliby je mie�? Kto by im je nada�?</p><p>��Moje imi� to Vea � odpar� paj�k.</p><p>��Vea? Wi�c to ja da�em ci imi�? � zdziwi� si� p�anio�.</p><p>���albo ja tobie. Jeste�my dwiema po��wkami ca�o�ci i trudno orzec, kt�ra z nich by�a pierwsza � za�mia� si� paj�k i pow�drowa� po swojej nici w g�r�, ku dachowi.</p><p>��Nie, nie! To k�amstwo! Jeste�my sobie obcy i ca�kowicie odr�bni � zaprotestowa� bezradnie Ave, lecz Vea ju� si� nie odezwa�. Rozsnuwa� sw� mroczn� paj�czyn�, o kt�r� zaczepia�y si� bezradne my�li kalekiego p�anio�a.</p><empty-line/><p>Strach na wr�ble skojarzy� si� Ewie z Bezdomnym dlatego, �e mama zrobi�a w�a�nie stracha z kija od miot�y, ubra�a go w stare ciuchy taty i posadzi�a na drzewie wi�ni.</p><p>��Boisz si�, �e ptaki objedz� latem owoce? � zdziwi�a si� babcia, gdy� by�a to dzika wi�nia rodz�ca ma�e kwa�ne kulki. Anna pokr�ci�a g�ow�.</p><p>��Nie znosz� Czarnego Ptaka, kt�ry przesiaduje na tym drzewie � powiedzia�a.</p><p>Ptak by� wielki, wi�kszy od kruka, cho� troch� kruka przypomina�. Anna lubi�a kruki, lecz tego ptaka nienawidzi�a. Siada� na konarze drzewa, zawsze tym samym, po�o�onym najbli�ej okna Ewy. Postawiony tam strach na wr�ble, du�y, czarny i wyrazisty, w og�le go nie przera�a�. Ptak pojawia� si� w porze zmierzchu i jego nieruchoma sylwetka na tle zachodz�cego s�o�ca wydawa�a si� jeszcze wi�ksza i czarniejsza ni� w rzeczywisto�ci. Zarazem w czerni tej gra�y, g��boko skryte, jakby uwi�zione, soczyste, mocne barwy, rozmazane jak na malarskiej palecie.</p><p>Ma�a Ewa te� nie lubi�a Czarnego Ptaka i tajemniczej, z pozoru pi�knej gry barw na jego skrzyd�ach, ale nigdy w �yciu nie przyzna�aby si� przed rodzicami do l�ku. Dlatego nie powiedzia�a matce, �e strach na wr�ble, ubrany w stary kapelusz i czarny, nadgryziony przez mole sweter taty, wygl�da o zmierzchu r�wnie okropnie jak ptak. Dziewczynce wydawa�o si� nieraz, �e na bezlistnym konarze wi�ni tkwi� dwa, nie jeden, gro�ne i z�owieszcze stwory.</p><p>Nie wspomnia�a te� nikomu o swym odkryciu � �e ptak ma gniazdo w siedzibie Bezdomnego. Nie wiedzia�a dlaczego, ale czu�a, �e i Bezdomny, i Czarny Ptak nie powinni by� tematami do rozm�w z bliskimi. Istnieli obok w spos�b dziwnie znacz�cy: r�ni, a jednak w jaki� spos�b do siebie podobni.</p><p>Ptak, ku uldze Anny, pojawia� si� rzadko. Ostatni raz przysiad� na drzewie w�wczas, gdy Ewa wyla�a na siebie gotuj�ce si� mleko; usi�owa�a zrobi� sobie kakao. Jan, kt�ry w tym czasie pracowa� na parterze w swoim gabinecie i w�a�nie znajdowa� si� na internetowej Alasce, us�ysza� krzyk, lecz Anna, tkwi�ca w pracowni na strychu, nie s�ysza�a nic, zw�aszcza �e wpatrywa�a si� w ohydnego czarnego przybysza, kt�ry znowu siedzia� na ga��zi wi�niowego drzewa i �ypa� jednym okiem w okno Ewy. Ale to Anna pobieg�a po babci�, gdy� nikt w domu nie wiedzia�, co robi si� z oparzeniami: smaruje si� ma�ci�? jak�? ok�ada zimn� wod�? dzwoni po lekarza? Babcia wybra�a trzecie wyj�cie, gdy� oparzona sk�ra na piersiach i brzuchu mia�a sinoczerwon� barw� i szybko pojawi�y si� wielkie wodniste b�ble.</p><p>Ma�a Ewa rzadko p�aka�a, ale tym razem nie umia�a si� powstrzyma�, gdy� b�l by� wyj�tkowo okropny. Gdy lekarz ju� zrobi�, co do niego nale�a�o, i wyszed�, babcia po raz pierwszy zruga�a Ann� i Jana za brak opieki nad Ew�.</p><p>��Trzeba by�o nie mie� dziecka, je�li nie macie czasu, �eby mu poda� kolacj�! � krzycza�a.</p><p>��Babciu, oni nie s� winni, ja umiem robi� kakao. To przez przypadek� � powtarza�a ma�a Ewa, lecz babcia wiedzia�a swoje.</p><p>Jednak babcia przekona�a si�, �e to dziewczynka mia�a racj�. Gdy oparzenie zd��y�o si� podgoi�, w ka�dym razie ju� nie bola�o, cho� jeszcze nie mo�na by�o spa� na brzuchu, Ewa w obecno�ci babci przebi�a sobie r�k� drutem. Babcia siedzia�a w tym czasie na krze�le obok jej ��ka i opowiada�a bajk�. Drut tkwi� w jednej z mi�kkich, pozornie bezpiecznych przytulanek: ��czy� r�k� pluszowego misia z jego korpusem, a babcia nie zwr�ci�a uwagi, �e dziewczynka, s�uchaj�c opowie�ci, kr�ci odruchowo ramieniem zabawki. Gdyby nawet widzia�a, nie dostrzeg�aby w tym nic gro�nego. A jednak rami� misia nagle oderwa�o si�, drut za� wbi� si� w d�o� Ewy, przechodz�c na wylot.</p><p>��To straszne ptaszysko znowu siedzia�o wtedy na drzewie � powiedzia�a potem Anna, ale Jan spojrza� na ni� z niedowierzaniem. To, �e jaki� ptak siedzi sobie na konarze wi�ni, ma mie� zwi�zek z tym, �e pi�cioletnia dziewczynka przebija sobie d�o� zardzewia�ym drutem!</p><p>Babcia od tej pory nie robi�a ju� wyrzut�w ani c�rce, ani zi�ciowi, �e po�wi�caj� za ma�o uwagi jedynemu dziecku. Zacz�a wierzy�, �e i tak nic nie uchroni wnuczki przed podobnymi nieszcz�ciami; ba, �e ta niedu�a dziewczynka wr�cz je przyci�ga.</p><p>��Powinni�cie mie� drugie dziecko, mo�e TO by si� wtedy jako� roz�o�y�o i nie prze�ladowa�o Ewy � powiedzia�a babcia, chc�c w ten spos�b sprawi�, by pech rozk�ada� si� r�wno w�r�d ludzi, co przecie� nie jest mo�liwe. To ma�a Ewa przyci�ga�a nieszcz�cia, jak magnes przyci�ga �elazo.</p><p>Wypadek z drutem mia� swoj� szcz�liwa stron�: drut nie przebi� i nie uszkodzi� �adnego ze �ci�gien i r�ka Ewy by�a sprawna. �Przeszed� dos�ownie o w�os�, powiedzia� chirurg, ogl�daj�c zdj�cie rentgenowskie, �milimetr dalej i do ko�ca �ycia nie porusza�aby palcami�.</p><p>To by� trzeci pobyt Ewy w szpitalu w ostatnim czasie.</p><empty-line/><p>Ave tkwi� POMI�DZY. Pomi�dzy Anio�em a cz�owiekiem; pozbawiony by� anielskiej Mocy � i cz�owieczej si�y. Pomi�dzy Niebem a Ziemi�. Niebo by�o z�otoniebieskie (cho� ca�kowicie inne, ni� wyobra�ali je sobie ludzie), a Ziemia kolorowa jak t�cza. Lecz tylko wtedy, gdy ogl�da�o si� j� z g�ry, z niebosk�onu, lub gdy si� by�o ludzk� Istot�. Tu, gdzie tkwi� Ave, panowa�a wszechobecna szaro��. Jedyne �wiate�ko, kt�re dociera�o do niego i nape�nia�o go mi�o�ci� � a bez mi�o�ci Ave nie umia� �y� � emanowa�o z Istoty powierzonej mu pod opiek�. Ave wiedzia�, co to za p�omyczek: to by�a odbita jak w lustrze pozosta�o�� po ciep�ym i bezpiecznym �wietle. Ave promieniowa� nim, gdy by� Anio�em. Cz�stka tego �wiat�a sp�yn�a w�wczas na chronion� przez niego Istot�; dzi� pe�ga�a ju� tylko jak nik�y p�omyk �wiecy. Wkr�tce zga�nie, a wtedy Ave tak�e umrze.</p><p>��Anio�y nie umieraj� � podszepn�� Vea suchym g�osem szeleszcz�cego w k�cie li�cia. � Anio�y rozpraszaj� si� w Mroku.</p><p>��Anio�y rozpraszaj� si� w Mroku? � zdziwi� si� Ave. Wi�c taka b�dzie jego �mier�? Czy to boli?</p><p>Ave zacisn�� d�o� na ciep�ych drewnianych paciorkach i przytuli� je do serca. Bi�o nier�wno i s�abo. Serca Anio��w nie bij� w rytm skurcz�w mi�ni, lecz pulsuj� harmonijnie wraz z pulsowaniem �wiat�a. A �wiat�a nie by�o. By� za to Czarny, kt�ry m�wi� mu takie rzeczy, jakich Ave nie chcia� s�ucha�. Lecz je s�ysza�.</p><p>��Moje i twoje imi� pochodz� z jednej Istoty. Moja i twoja Moc pocz�y si� w jednym i tym samym �r�dle. Ty i ja jeste�my jak dwie po��wki tego samego jab�ka, Ave-Vea. Sk�rka jab�ka jest z�otomalinowa, lecz w �rodku, w mi��szu, tkwi robak. Wbrew pozorom to robak, a nie sk�rka jab�ka stanowi dow�d, �e owoc dojrza�. Z�ota sk�rka kryje niekiedy kwa�ny owoc, robak za� ci�gnie tylko do s�odyczy. Nie my�l, �e robaczywe jab�ko jest niezdatne do jedzenia. Robak je tylko napocz��, w�a�nie dlatego �e jest soczyste i s�odkie. Robak �yje dzi�ki temu. Nikt go nie lubi, dla niekt�rych jest obrzydliwy. Ale on te� chce �y�. Przecie� nie zniszczy� owocu, a do �ycia wystarcza mu ma�a cz�stka. Jednak go zabij�. Nie �al ci go, Ave? S�dzisz, �e Z�o jest pewne siebie i wszechmocne, a ono najcz�ciej jest samotne i nieszcz�liwe. Dopiero nagromadzenie Z�a jest gro�ne. Nawet Mrok tego nie lubi, podobnie jak �wiat�o�� boi si� nadmiaru Mi�o�ci�</p><p>G�os Vei by� soczysty jak jab�ko, to znowu ptasio skrzekliwy, lecz bywa� te� melodyjny jak za�piew wiosennej trawy poruszanej wiatrem. Vea by� Mrokiem, wi�c mia� moc przybiera� wszystkie postacie i udawa� ka�dy g�os.</p><p>���albowiem Dobro rozpoznajemy natychmiast, �eby za� rozpozna� Z�o, musimy uruchomi� rozum. I w tym sensie Z�o jest niezb�dne � ko�czy� wyw�d Vea.</p><p>��A czy mo�e by� inaczej? � spyta� Ave.</p><p>��Tak, ale gdy to si� dzieje, nawet nas, Czarnych, ogarnia l�k. Z�o bowiem te� mo�e by� dwiema po��wkami i samo utworzy� ca�o��. Dobro bez Z�a jest md�e i s�abe, lecz Z�o bez Dobra jest zwyrodnia�e i nieobliczalne � powiedzia� Vea.</p><p>Ave nie pojmowa�, o czym Czarny m�wi.</p><empty-line/><p>Nadesz�o lato. Ewa spacerowa�a po osiedlu z powag� i ostro�no�ci�, wci�� opasana elastycznym banda�em; drugi opatrunek nosi�a na lewej r�ce. Sukienk� mia�a lu�n�, by nie ura�a� wra�liwych po oparzeniu blizn. Spaceruj�c tak, spotyka�a niekiedy Pani� Sam�, kt�ra r�wnie� lubi�a spacerowa�. Zdaniem Ewy, Pani Sama by�a ju� bardzo stara.</p><p>��Ale� sk�d! � obruszy�a si� babcia, kt�ra liczy�a pi��dziesi�t siedem lat. � Ona ma zaledwie trzydzie�ci trzy lata!</p><p>��A dlaczego jest Pani� Sam�? � wypytywa�a Ewa. � I czemu nazywaj� j� �star� pann��?</p><p>��Bo ludzie bywaj� okrutni, cho� najcz�ciej bezwiednie � odpar�a babcia. � A mo�e ona po prostu nie chcia�a wyj�� za m��?</p><p>��A Pan Sam? � spyta�a Ewa, lecz babcia nie umia�a odpowiedzie� na to pytanie.</p><p>Gdy ma�a Ewa wychodzi�a z domu, nogi zawsze nios�y j� w stron� rudery, gdzie nadal mieszka� Bezdomny. Siedzia� teraz w s�o�cu, grzej�c si� w jego promieniach, w tych samych starych d�insach dentysty, ale tym razem by� bez swetra, lecz w bia�ej koszuli. Ewie wyda�o si�, �e ta koszula podobna jest do koszuli dziadka z ich starej szafy, i da�aby g�ow�, �e to dar od babci. Wyci�gn�a do w��cz�gi r�k� z jab�kiem. Wzi�� je i w milczeniu ogl�da�. Potem nadgryz� kawa�ek i z uwag� wpatrzy� si� w bia�e, soczyste wn�trze owocu.</p><p>��Nie b�j si�, nie ma robaka � zach�ci�a go dziewczynka.</p><p>Jednak by� i ucieka� teraz cieniutkim, ��tym jak s�omka tunelem.</p><p>��Wyrzu� go, reszta jab�ka jest dobra � powiedzia�a Ewa.</p><p>Bezdomny jeszcze raz przyjrza� si� robaczywej cz�stce, ostro�nie po�o�y� j� obok, a potem zjad� reszt� owocu. Robak wype�z� z porzuconej cz�stki i ruszy� przed siebie. Bezdomny przygl�da� mu si�, znieruchomia�y. Dziewczynka wzruszy�a ramionami.</p><p>��Dlaczego tak robisz? Zabij go � powiedzia�a.</p><p>Nie odezwa� si�. Cho� tyle czasu sp�dza� na progu rudery, w pe�nym s�o�cu, jego sk�ra wci�� by�a nienaturalnie jasna. D�ugie w�osy opada�y mu na twarz i Ewa nie mog�a dojrze� jego oczu, cho� czu�a na sobie jego spojrzenie.</p><p>��Powiedz co� � nalega�a zaniepokojona. Od czasu, gdy wyzna� jej, i� zgubi� imi�, nigdy nie s�ysza�a jego g�osu. � Przecie� m�wi�e�! Na pewno m�wi�e�! A mo�e mi si� tylko zdawa�o? � spyta�a bardziej siebie ni� jego.</p><p>��Nie � odpar� Bezdomny i znowu zamilk�, odwracaj�c g�ow� w �lad za w�druj�cym po ziemi robakiem.</p><p>��Ewa, nie tkwij tu � us�ysza�a babci� za plecami. � Na ��ce jest ciekawiej. Z tym niemow� nie pogadasz.</p><p>��Babciu� � powiedzia�a z wyrzutem Ewa.</p><p>��Dziecinko, on nie tylko nie m�wi, ale i nie s�yszy. W dodatku nie rozumie.</p><p>��M�wi i s�yszy. I rozumie. Wszystko rozumie i jeszcze wi�cej � odpar�a wnuczka, lecz babcia wzruszy�a ramionami. Co dziecko mog�o o tym wiedzie�? �Oczywi�cie, �e Bezdomny by� g�uchy i niemy, jak pie�. Mo�e to nawet lepiej? Zar�wno dla niego, jak i dla mieszka�c�w osiedla. Mo�e gdyby otwar� usta, zacz��by przeklina� lub z�orzeczy�, jak cz�sto robi� to bezdomni w du�ych miastach? Dzi�ki temu, �e milcza�, sprawia� wra�enie osoby delikatnej i wra�liwej�, my�la�a babcia.</p><p>��On woli by� sam. Chod�, p�jdziemy do lasu � powt�rzy�a babcia niecierpliwie.</p><p>Babcia cz�sto przynosi�a Bezdomnemu jedzenie, ale nie lubi�a, gdy wnuczka przychodzi�a do niego sama. Wprawdzie nie �ywi�a podejrze� wobec obcego, lecz przecie� nie musia�a mu ufa�. Wola�a, gdy Ewa trzyma�a si� od niego z daleka. M�g� by� chory, zawszony, niezr�wnowa�ony psychicznie. Nale�a�o mu dyskretnie pomaga�, ale nie trzeba by�o si� z nim przyja�ni�. A zreszt�, czy mo�liwa jest przyja�� z kim�, kto wydaje tylko nieartyku�owane d�wi�ki i sprawia wra�enie niedorozwini�tego? To by�oby troch� tak, jakby cz�owiek chcia� si� zaprzyja�ni� z Pani� Sam�, kt�ra zawsze milczy, bo dla odmiany nie chce m�wi�.</p><empty-line/><p>Vea, przybrawszy posta� smuk�ej czarnej �mii, wylegiwa� si� w s�o�cu na le�nej polanie. My�la� o Avem. My�la� o tym, �e zanim ten �agodny, bezbronny p� anio�, p� cz�owiek rozproszy si� w Mroku, on, Vea, musi torturowa� go wiedz�, kt�r� posiad�, �yj�c na Ziemi, planecie ludzi, gdy� w�a�nie tu str�cono niegdy� Czarnych. A sta�o si� to, jeszcze zanim zrodzi�o si� �ycie. By�y tu w�wczas tylko kamienie, woda, lodowce i Mrok� oraz Czarni, oczekuj�cy chwili, gdy rozlegnie si� grzmi�cy G�os:</p><p>��Niech si� stanie �wiat�o��.</p><p>I rozleg� si� G�os, a od tamtej pory Czarni s�u�yli Z�u, Anio�y za� Dobru. Lecz Anio�y jedynie unosi�y si� ponad Ziemi�, Czarni natomiast �yli na niej wraz z lud�mi. I dlatego Vea wi�cej wiedzia� o Ziemi i o �yciu ni� Ave.</p><p>�mija zsun�a si� z g�azu i pope�z�a w g��b lasu.</p><empty-line/><p>W lesie by�o pi�knie, tajemniczo, nawet je�li by� to niewielki las. Wok� czerwieni�y si� jagody i maliny, i naprawd� nie by�o win� babci, �e zbieraj�c maliny, Ewa nadepn�a na �mij�. �mii w og�le nie powinno tu by�; to nie by� las ze �mijami; nikt w okolicy nigdy nie widzia� �mii. A jednak by�a � drobna, czarna, ze z�ocistym zygzakiem na grzbiecie, w gruncie rzeczy pi�kna � i uk�si�a Ew�. Tylko szcz�liwy przypadek sprawi�, �e na okrzyk b�lu, kt�ry dziewczynka wyda�a, babcia uwa�nie obejrza�a jej nog� i dostrzeg�a dwie malutkie ranki. R�wnie dobrze starsza pani mog�a pomy�le�, �e wnuczka uk�u�a si� kolcem le�nego krzaka. I dop�ki jad �mii nie zatru�by �miertelnie Ewy, nie by�oby wiadomo, co si� w�a�ciwie sta�o. Ale babcia wiedzia�a ju�, �e to dziecko prze�laduje wyj�tkowy pech lub bardzo z�y los i �e w przypadku wnuczki niemo�liwe staje si� mo�liwym.</p><p>Oczywi�cie, jak mo�na si� by�o spodziewa�, doktor na osiedlu nie mia� surowicy. �Po co! Tu przecie� nie ma �mij!�, t�umaczy� speszony, i zn�w trzeba by�o jecha� do szpitala. � Na lito�� bosk�, dziecinko, mo�e by� tu z nami zamieszka�a? � za�artowa� lekarz na widok Ewy, lecz babcia spiorunowa�a go wzrokiem. Nie chcia�a, �eby wnuczka nabawi�a si� kompleksu; �eby Ewa s�dzi�a, �e jest inna ni� dzieci w jej wieku. A jednak czwarty pobyt w szpitalu w ci�gu niespe�na p�rocza by� doprawdy zastanawiaj�cy w przypadku pi�cioip�letniej dziewczynki. W dodatku dziewczynki wyj�tkowo spokojnej i grzecznej. Na przyk�ad Ula, c�rka dentysty, wci�� spada�a z drzew, niczego sobie jednak nie �ami�c, p�ywa�a po�rodku rw�cego nurtu rzeki bez �adnych konsekwencji lub szala�a na rowerze, nie rozbijaj�c sobie nawet kolana.</p><p>Po pewnym czasie wszyscy jakby przywykli do tego, �e Ewie wci�� co� si� przydarza, i bardziej byli zdziwieni, gdy przez kilka dni panowa� spok�j, na przyk�ad dziewczynka nie spad�a ze schod�w i nie wywichn�a sobie barku lub nie rozbi�a g�owy w trakcie zabawy. Ewa znosi�a swoje wi�ksze i mniejsze b�le z podziwu godn� cierpliwo�ci� i spokojem. Nie narzeka�a, nie p�aka�a d�u�ej, ni� by�o trzeba, ku�tyka�a bez skargi z gipsem na nodze lub opatrunkiem na r�ce, ze szwami na g�owie lub z przepask� na oku. Gdy tato r�ba� drzewo do kominka, oczywi�cie szczapa polecia�a na tyle daleko, �e uderzy�a w oko stoj�c� obok jego c�rk�. Gdyby Ewa p�aka�a i skar�y�a si�, zapewne jej rodzice traktowaliby j� jak ofiar� losu, kt�rej stale trzeba po�wi�ca� wyj�tkowo wiele uwagi. Ale Ewa nie lubi�a okazywanego wsp�czucia czy g�o�nego pocieszania, chcia�a by� traktowana bez nadmiernej troskliwo�ci.</p><p>Anna i Jan bezwiednie zaakceptowali jej zachowanie, gdy� w pewnym sensie by�o ono wygodne. Nie burzy�o ich ulubionego trybu �ycia, nie odci�ga�o od pracy. Po kr�tkim okresie wzmo�onej troskliwo�ci o jedynaczk� oboje wr�cili do swych pasjonuj�cych zainteresowa�: Anna przesiadywa�a w pracowni na strychu, w kt�rej gliniana Pi�ta wci�� by�a nieczu�a na los swego dziecka, Jan za� znika� w gabinecie na parterze, gdzie tkwi� przed komputerem, obecny cia�em, ale duchem i umys�em przeniesiony w �wiaty wirtualne. Zw�aszcza �e teraz poch�ania�y go nowe problemy zawodowe, kt�re roztrz�sa� z autorytetami z Oksfordu, Harvardu, Canberry czy Sorbony. Now� obsesj� Jana sta�y si� �mieci w cyberprzestrzeni. On, cz�owiek o umy�le przenikliwym, uporz�dkowanym i pe�nym wewn�trznej dyscypliny � irytowa� si� �cyber�mieciami�. Nazywa� tak teksty, kt�re do bezkresnego, sztucznego �wiata wprowadzali r�ni szale�cy, idioci lub gro�ni psychopaci. Ten wspania�y, wr�cz niesko�czony w swym ogromie �wiat, stworzony w ca�o�ci przez cz�owieka (co dla Jana stanowi�o kolejny dow�d, �e mo�na doskonale obywa� si� bez Boga), stale nawiedzany by� przez nieproszonych awanturnik�w. W�a�nie trwa�a powa�na dyskusja, czy Internet nie powinien by� cenzurowany i �czyszczony� z cywilizacyjnych odpad�w umys�u niezr�wnowa�onych osobnik�w. Sam prezydent Stan�w Zjednoczonych Ameryki uwa�a�, �e Internet nale�y cenzurowa�, aby nieodpowiedzialni szale�cy nie zanieczyszczali go plugastwem, pochwa�� przemocy czy pornografi�. Jan w��czy� si� w t� dyskusj� i pracowicie s�a� w cyberprzestrze� swoje opinie.</p><p>�W realnym �wiecie obok Dobra wyst�puje Z�o, a obok ludzi warto�ciowych egzystuj� szale�cy. Je�li ich wyeliminujemy, �wiat stanie si� �wiatem sztucznie izolowanym i przestanie si� rozwija�. O post�pie i rozwoju decyduj� nie tylko ludzie normalni, moralni i dobrzy. Tak�e niemoralni, nienormalni, inni ni� wszyscy, niestety, r�wnie� osobnicy budz�cy sprzeciw i obrzydzenie. Jednak z�o odkryte i zdefiniowane jest mniej niebezpieczne� � pisa� Jan w swym przes�aniu, kt�re pilnie studiowano w USA, Wielkiej Brytanii, Australii czy Francji.</p><p>Oczywi�cie, �e nie mia� czasu, by zwraca� baczniejsz� uwag� na ukochan� c�reczk�. By�a ona zreszt� tak wspaniale �zaprogramowana� � wed�ug okre�lenia ojca, �e znakomicie dawa�a sobie rad�. Jak superkomputer.</p><p>���jak inteligentne dziecko inteligentnych rodzic�w! � prostowa�a Anna ze �miechem.</p><p>Czarne ptaszysko, przesiaduj�ce coraz d�u�ej na konarze wi�niowego drzewa, przesta�o niepokoi� Ann�; w dziwny spos�b przywyk�a do niego, a nawet uhonorowa�a go, umieszczaj�c w szkicowniku.</p><p>��Poka� no� � powiedzia� raz zaprzyja�niony ornitolog. � Nie wiedzia�em, �e rysujesz ptaki.</p><p>��To tylko kruk, kt�ry przesiaduje na naszej wi�ni � odpar�a Anna.</p><p>��Jaki kruk! Jaka wi�nia! � obruszy� si� m�� przyjaci�ki. � My�la�em, �e rysujesz z natury, a nie z g�owy! Drzewo jest �yse, wi�c trudno rozpozna� gatunek. To wcale nie jest kruk, zapewniam ci�! W ka�dym razie nie taki jak w naszej strefie klimatycznej. Jak na kruka ma za du�� g�ow�, zbyt wielkie skrzyd�a, no i te szpony� Nie s� krucze, ale orle.</p><p>��Mo�e to orze�? � podpowiedzia�a Anna.</p><p>��Orze�! � prychn�� ze z�o�ci� ornitolog. � Widzia�a� kiedy� w tych stronach or�a? Poza tym �aden orze� nie ma tak czarnego upierzenia i takiego dzioba!</p><p>��Wi�c co to jest? � zainteresowa�a si� autorka szkicu.</p><p>��Taki ptak w og�le nie istnieje � uci�� ornitolog. Anna w odpowiedzi wzruszy�a ramionami. Nie lubi�a si� k��ci�, zw�aszcza gdy ptak, �kt�ry w og�le nie istnia��, sp�dza� wiele godzin na drzewie w jej ogrodzie. Widocznie polubi� akurat to drzewo i ten ogr�d � cho� Anna za ka�dym razem, gdy przylatywa�, czu�a uk�ucie niepokoju. Postanowi�a jednak, �e nie b�dzie si� przejmowa� czy ulega� niejasnym przeczuciom. Nie znosi�a stan�w �niepoj�tych� i zjawisk �niepokoj�cych�. Lubi�a to, co dawa�o si� wyt�umaczy� w spos�b przyst�pny i zrozumia�y. W tym byli podobni z Janem.</p><p>Anna wiedzia�a, �e lokatora wi�niowego drzewa odrysowa�a tak starannie i dok�adnie, jak tylko umia�a. By�a dobra w rysowaniu z natury. Tam, gdzie w gr� wchodzi�a wyobra�nia, gubi�a si� i by�a bezradna. Ptaka wyrysowa�a solidnie i w pe�nej zgodzie z tym, co widzia�a za oknem. By� znakomitym, nieruchomym modelem. Wi�c ornitolog si� myli�. Widocznie przyjaci�ka przeceni�a jego zdolno�ci, twierdz�c, �e nale�y do wybitnych przedstawicieli tej rzadkiej profesji. Na tym Anna zako�czy�a chwilowo kwesti� ciemnego stwora z wi�niowego drzewa. Nawet przesta�a wygl�da� oknem, by sprawdza�, kiedy tkwi na ga��zi, nieruchomy, czarny, ale mieni�cy si� uwi�zionymi w tej czerni barwami.</p><p>Za to problem Piety, rze�bionej przez Ann� tak mozolnie od wielu miesi�cy, nie by� rozwi�zany. W teorii wiedzia�a, jak powinna wygl�da� twarz cierpi�cej matki, jaki powinien by� wyraz jej oczu, pochylenie g�owy, gest ramion obejmuj�cych dziecko, w praktyce glina wci�� by�a oporna na dzia�ania artystki. Anna wreszcie podda�a si�, porzuci�a nie doko�czon� prac� i zabra�a si� do wykonania rze�by na zam�wienie osiedlowej szko�y. By�o to popiersie polskiej uczonej, Marii Sk�odowskiej-Curie. �aden problem. Zwyk�a g�owa. Rze�bi�a, studiuj�c zdj�cia i portrety s�awnej odkrywczyni radu; niepotrzebna tu by�a fantazja, wystarcza�o dobre oko i pewna d�o�. W mie�cie sta�o ju� kilka rze�b Anny, na placach i w parkach. Kopernik z ziemskim globem w d�oni, Chopin z rozwian� czupryn�, pewien uznany po �mierci polityk. Pomniki te nie mia�y wzbudza� uczu�. Ot, pomniki, �lady niewdzi�cznej ludzkiej pami�ci.</p><p>Tak wi�c do zamartwiania si� o ma�� Ew� pozostawa�a babcia. Nie okazywa�a tego nikomu, wiedz�c, �e nadopieku�czo�� lub wsp�czucie �le wp�yn� na dziewczynk�, przestrasz� i rozklej� t� zdumiewaj�c� twardo��, z jak� znosi�a swoje przypad�o�ci. Babcia dosz�a do wniosku, �e dziewczynka nie narzeka i nie skar�y si� tylko dlatego, poniewa� s�dzi, �e to, co si� jej przytrafia, jest w jej wieku normalne.</p><p>�To dobrze�, uzna�a w duchu. �Nie nabawi si� kompleks�w�.</p><empty-line/><p>Po wakacjach Ewa mia�a i�� do zer�wki. Babcia przeczuwa�a, �e jej wnuczka przykro odczuje tam swoj� inno��. Je�li bowiem fatalne przypadki nadal b�d� j� prze�ladowa�, zostanie uznana za uczennic� chorowit� czy nie w pe�ni sprawn�. Babcia obawia�a si� te�, �e cz�ste opuszczanie lekcji nie b�dzie dobrze widziane przez nauczycieli. I rzeczywi�cie�</p><p>��Czy ja jestem chorowita, mamo? � spyta�a dziewczynka mniej wi�cej po dw�ch miesi�cach chodzenia do szko�y. Na 44 dni nauki opu�ci�a ponad dwa tygodnie.</p><p>��Ty? Chorowita? � zdziwi�a si� szczerze Anna. � Masz wspania�e wyniki wszystkich bada�: rentgen, OB, morfologia, waga, wzrost! Jeste� okazem zdrowia! Czemu pytasz?</p><p>��Pani powiedzia�a, �e musz� by� chorowita, skoro tyle lekcji opuszczam, i �eby� da�a mnie do szpitala na badania. A przecie� ja by�am w szpitalu dopiero cztery dni temu, gdy robili mi prze�wietlenie zwichni�tego palca! � powiedzia�a dziewczynka, jakby po raz pierwszy zdaj�c sobie spraw� z tego, �e do szpitala na og� nie trafia si� a� tak cz�sto.</p><p>Ewa bardzo cieszy�a si� na p�j�cie po raz pierwszy do szko�y. Szykowa�a si� do tego wydarzenia d�ugo i starannie, ju� od czerwca, a potem przez ca�e wakacje, gromadz�c o��wki, flamastry, zeszyty, dobieraj�c naklejki na plecak. My�l, �e zasi�dzie pierwszy raz w klasie, pozna nowe kole�anki i koleg�w, nauczycieli, wydawa�a si� jej r�wnie atrakcyjna jak wiadomo�� o p�j�ciu pierwszy raz w �yciu do cyrku czy teatru.</p><p>Ewa umia�a troch� czyta� i pisa�, a nawet �wklepa� w komputer kilka zda�. Tato otworzy� jej plik pod nazw� �Sekrety Ewy�, do kt�rego nigdy nie zagl�da� (Jan i Anna nie nale�eli do w�cibskich rodzic�w), i dziewczynka umieszcza�a tam swoje pierwsze pr�by pisarskie lub graficzne. Z czasem plik zape�ni� si� te� kr�tkimi zdaniami, kt�re oddawa�y jej k�opoty i by�y rodzajem pami�tnika. Na przyk�ad pisa�a: �Ptak. Czarny. Znowu przylecia�. Pewnie jutro co� mi si� stanie. Ale jest pi�kny. To mnie myli. Chyba nie tylko mnie. 12 maja�. Albo: �Bezdomny. Znowu udaje, �e nie s�yszy i nie m�wi. Babcia w to wierzy. Wszyscy w to wierz�. Nie zdradz� jego tajemnicy. Mo�e on tego nie chce. Tajemnica to tajemnica. 17 sierpnia�.</p><p>Wydawa�o si�, �e skoro p�j�cie do szko�y by�o marzeniem dziewczynki, to szko�a odwdzi�czy si� jej sympati�. Ale szko�a by�a bardziej skomplikowana, ni� Ewie si� zdawa�o, i Ewa szybko odczu�a, �e jest inna.</p><p>Na t� inno�� sk�ada�o si� wiele przyczyn. Wszyscy wiedzieli, �e ma pecha i cz�sto choruje. Widzieli te�, �e nie reagowa�a p�aczem czy histeri�, lecz zadziwiaj�cym spokojem. Nie narzeka�a, co by�oby przyj�te ze zrozumieniem; nie skar�y�a si� i nie szuka�a pocieszenia � a to zastanawia�o innych. Ewa nie lubi�a lito�ci, mia�a te� odr�bne zdanie w sprawach, w kt�rych obowi�zywa�a jednomy�lno��. Szko�a by�a miejscem przyjaznym dla rozkrzyczanych, narzekaj�cych i jednomy�lnych. Ewa odzywa�a si� wtedy, gdy powinna milcze�, i w dodatku nie tak, jak tego oczekiwano; dla odmiany milcza�a, gdy wszyscy m�wili. Sp�dzaj�c czas z doros�ymi lub sama, nie umia�a papla� byle co i z byle powodu. Dlatego szko�a przyj�a j� z bolesnym dla niej ch�odem.</p><p>Po kilku tygodniach nowego roku szkolnego dziewczynka zapisa�a w pliku �Sekrety Ewy�: �Oni mnie nie lubi�. Nie szkodzi. Kiedy� spotkam kogo�, kto b�dzie mnie lubi�, nawet gdy nie b�d� si� o to stara�. Gdy kto� ci� lubi, bo si� starasz, to nie lubi ci� takiej, jak� jeste�. Lubi nieprawd� o tobie. 14 pa�dziernika�.</p><p>Ewie nie przeszkadza�o to, �e w szkole jej nie lubi�, ale zacz�o przeszkadza� co� innego: nadal prze�ladowa� j� pech. Gdy na lekcji wuefu grano w pi�k�, pomkn�a ona z ogromn� si�� wprost w jej stron�, rozkrwawiaj�c nos. Jej szkolne ksi��ki zawsze by�y zalane jakimi� p�ynami, mia�y podarte kartki lub gin�y. Pod koniec jesieni, gdy robi�o si� coraz zimniej, z szatni znikn�y nawet jej buty, to zn�w p�aszcz. Nikt z nauczycieli nie zastanawia� si� nad przyczynami k�opot�w dziewczynki. Uznali, �e jest ma�o zaradna.</p><p>Najdziwniejsze by�o to, �e cho� wymarzona szko�a j� odrzuca�a, dziewczynka wci�� j� lubi�a. Nie mia�a przyjaci�, ale to jej nie przeszkadza�o. Nie skar�y�a si� ani w szkole, ani w domu.</p><p>Tylko babcia co� zauwa�a�a i patrzy�a na wnuczk� z trosk� i z l�kiem; my�la�a te� o tym, co z�ego mo�e j� jeszcze spotka�. I kiedy? Wprawdzie Anna uspokaja�a wszystkich, wci�� powtarzaj�c: �Ona z tego wyro�nie, zobaczycie��, lecz babcia, przewra�liwiona, zastanawia�a si�, czy przypadkiem to, co najgorsze, nie jest dopiero przed nimi.</p><p>W�a�nie dlatego babcia dokona�a niemal cudu, �eby zdoby� drugi obrazek Anio�a Str�a, taki sam jak tamten, kt�ry uleg� zniszczeniu w tajemniczych okoliczno�ciach. Starsza pani najpierw obdzwoni�a swoje przyjaci�ki, potem obesz�a znajomych � i wszystko bez skutku. Kto� jej poradzi�, by uda�a si� na targi staroci. Ale tam � w�r�d spatynowanych szabel, rodowych sreber, pruj�cych si� starych koronek, zetla�ych kordonkowych firanek, balowych sukien sprzed pierwszej wojny, wachlarzy ze strusich pi�r i szylkretu � nie by�o miejsca dla ma�ego, kiczowatego obrazka.</p><p>Obrazek � dok�adnie taki sam jak ten odziedziczony po mamie babci, czyli prababci Ewy � mia�a Pani Sama. Nawet wierszyk, wydrukowany z�oconymi literkami, otoczony by� identyczn� girlandk� z b��kitnych kwiatk�w. Babcia spotka�a Pani� Sam� na targu staroci i nie oczekuj�c odpowiedzi, zwierzy�a si� jej ze swego k�opotu.</p><p>��Mam taki obrazek � odpar�a cichutko Pani Sama. � Da�a mi go kiedy� moja mama, lecz jako� go nie polubi�am.</p><p>W ten spos�b babcia znalaz�a si� w domku Pani Samej, jako jedyna osoba z ca�ego osiedla. Zobaczy�a, �e jest tam czysto i pusto, i gdyby nie pies, ma�y ha�a�liwy kundelek, by�oby w dodatku cicho nie do wytrzymania. Obrazek Anio�a Str�a le�a� schowany w jednej z szuflad komody, zape�nionej fotografiami w ramkach. Pani Sama jako ma�a dziewczynka ze swoimi rodzicami. Pani Sama na kolanach matki? babci? Pani Sama w parku, obok psa bernardyna, najwyra�niej w�asno�ci fotografa, gdy� i pies, i kilkuletnia panna wyra�nie unikali zbli�enia. Pani Sama jako studentka, obok niej za�, obejmuj�cy j� ramieniem� niemo�liwe? m�ody Pan Sam? Przyja�� od tylu lat? A mo�e po prostu s� tylko krewnymi?</p><p>Babcia ju�, ju� zamierza�a o to spyta�, lecz Pani Sama w�a�nie znalaz�a obrazek, wr�czy�a go s�siadce i milcz�co da�a do zrozumienia, �e pora wyj��. Najwyra�niej go�cie j� peszyli.</p><p>��Co to? � spyta�a Ewa, gdy wr�ci�a szcz�liwie ze szko�y (zdarza�y si� takie dobre dni) i ujrza�a nad swym ��kiem znajom� skrzydlat� posta� chroni�c� par� dzieci wchodz�cych na w�sk� k�adk� nad przepa�ci�.</p><p>��Przecie� znasz ten obrazek! Powiesi�am go nad twoim ��eczkiem, gdy mia�a� trzy latka! � odpar�a zdziwiona babcia.</p><p>��To nie ten � powiedzia�a Ewa.</p><p>��Jest dok�adnie taki sam! � stwierdzi�a babcia ura�ona, gdy� na zdobycie obrazka po�wi�ci�a mn�stwo wysi�ku.</p><p>��Ale�, babciu, ten Anio� jest inny! � zawo�a�a z wyrzutem Ewa.</p><p>��Jak to inny? � zdziwi�a si� starsza pani i wpatrzy�a uwa�nie w Anio�a. By� taki sam jak na zniszczonym obrazku. Ba, tamten, obrazek od niej, mia� bardziej wyp�owia�e barwy, gdy� d�ugo wisia� do �wiat�a, ten, wr�cz przeciwnie, cieszy� oczy soczysto�ci� kolor�w. Zapewne d�ugo le�a� w szufladzie, a mo�e wyprodukowano go p�niej. No c�, Pani Sama by�a jednak o wiele m�odsza od babci. Ale obrazek by� autentyczny. Mimo to Ewa si� upar�a:</p><p>��Jest inny. Nie widzisz? Jak mo�esz tego nie widzie�?</p><p>��Nie. Nie widz�. Co jest w nim innego? � spyta�a wreszcie pojednawczo babcia po d�ugim wpatrywaniu si� w oleodruk.</p><p>��To nie jest prawdziwy Anio�. A tamten by� troszeczk� prawdziwy. Nie ca�kiem, odrobink�, ale prawdziwy. A ten� ten jest sztuczny. I martwy. Gdyby te dzieci naprawd� sz�y t� k�adk�, wpad�yby do przepa�ci. On by ich nie uchroni� � stwierdzi�a stanowczo wnuczka.</p><p>��Ja tego nie widz�. Co wed�ug ciebie r�ni tego i tamtego Anio�a? � dr��y�a problem troch� zirytowana, a troch� zaciekawiona babcia.</p><p>��Tamten mia� w sobie co�� co� anielskiego. A ten jest tylko malunkiem. Brzydkim malunkiem � powiedzia�a dziewczynka z uporem.</p><p>��Sk�d ci to przysz�o do g�owy?</p><p>��Nie wiem sk�d. Ale wiem.</p><p>��A jak wygl�da prawdziwy Anio�? � wypytywa�a dalej babcia.</p><p>Ewa pokr�ci�a g�ow� na znak, �e nie ma o czym m�wi�, bo tak naprawd� nie wie, jak wygl�da prawdziwy Anio�. I nie wie, dlaczego stary i nowy obrazek r�ni a� tak wiele.</p><p>Babcia i tak tego nie zrozumie, Ewa za� tego nie wypowie, bo nie umie. Nie zna w�a�ciwych s��w. A mo�e takich s��w nie ma.</p><empty-line/><p>Ave tkwi� skulony w swej p�ludzkiej skorupie. Ba� si� i cierpia�. Wiedzia�, �e nikt mu nie pomo�e i �e nikt nie mo�e mu pom�c. Przywyk� ju� do my�li, �e rozproszy si� w Mroku, kt�ry wci�� wok� niego g�stnia�. Niekiedy wydawa�o mu si�, �e w tym Mroku widzi wypuk�e, b�yszcz�ce oczy Vei i �e dostrzega w nich lito��, lecz nie umia�, a mo�e nie chcia� uwierzy�, �e Czarni s� zdolni do takich uczu�.</p><p>Poddawa� si� bez walki, gdy� nie by�o ju� o co walczy�. Wraz z utrat� skrzyde� nie pozosta� mu nawet cie� nadziei� Nie, nie cie�: blask nadziei! W �wiecie, do kt�rego Ave przynale�a� jako Anio�, ka�dy cie� wr�y� co� z�ego; wszystko, co dobre, by�o spowite �wiat�em.</p><p>A teraz Ave chcia� ju� tylko jednego: umrze� w pobli�u ludzkiej Istoty, kt�r� przesta� chroni� wy��cznie z w�asnej winy. Mo�e, umieraj�c, ofiaruje jej to jedno jedyne, co mu zosta�o: zdolno�� do pogodzenia si� z cierpieniem. To niewiele. I du�o. Dlatego dotykaj�c drewnianych paciork�w, kt�re zachowywa�y odrobin� ciep�a ich w�a�cicielki, Ave ca�y czas stara� si� przekaza� jej t� najwa�niejsz� my�l: �Cierpienie nale�y do �ycia. Je�li cierpisz, wci�� �yjesz. Pog�d� si� z tym, ma�a dziewczynko�� Wierzy�, �e my�l mknie mi�dzy Ziemi� a Niebem i dociera do miejsca przeznaczenia. Czu� to.</p><p>�Cierpienie jest Z�em i przynale�y do Krainy Mroku�, Vea wtargn�� w jego my�li szelestem suchych li�ci, zalegaj�cych k�t rudery. �A nagromadzenie cierpienia mo�e by� gro�ne. Niekt�rzy my�l�, �e cierpi�c, cz�owiek staje si� lepszy, ale najcz�ciej bywa odwrotnie. Zdarza si� wprawdzie, �e cierpi�c, dochodzi si� do rozumu, lecz rozum, Ave, nie nale�y do kategorii moralnych. Nie jest nieroz��cznie zwi�zany z Dobrem. Przeciwnie, zdarza si�, �e Dobro ur�ga rozumowi, Z�o za� o wiele cz�ciej bywa rozumne. Niekiedy trzeba wybiera� mi�dzy Dobrem a rozumem. �wiat�o�� str�ci�a nas z Drabiny, aby�my stanowili przeciwwag� dla bezrozumnego Dobra i nierozumnej Mi�o�ci. To dzi�ki nam ludzkie Istoty ucz� si� trudnej sztuki wyboru. I Dobro, i Z�o potrafi� bowiem zniewoli� cz�owieka, dopiero wyb�r pomi�dzy nimi prowadzi do wolno�ci. Je�li zatem nie ma wyboru bez Z�a, to czy nie m�g�by� mnie polubi�, Ave?�</p><p>Ave s�ucha� szelestu li�ci i wyciera� d�ugimi w�osami �zy, kt�re ciek�y mu po twarzy. Anio�y nie p�acz�. To, co anielskie w Avem, godzi�o si� z losem. Nie by� to w ko�cu, jak Ave zaczyna� si� domy�la�, los pierwszego ani ostatniego Anio�a. Lecz p�ludzkie cia�o, kt�re zyska�, gdy zetkn�� si� z Ziemi�, umia�o p�aka�, wi�c korzysta� z tego daru.</p><p>Ave do tej pory nie wiedzia�, �e ludzkie �zy to z jednej strony wyraz ogromu cierpienia, lecz z drugiej tak�e ulga. Razem z �zami wyp�ywa cierpienie, by zrobi� miejsce na now�, kolejn� fal� b�lu. Inaczej b�l przesta�by si� w nim mie�ci�. Zw�aszcza �e b�l nap�ywa� do Avego z ka�dym s�owem Vei. Ave, nim spad� na Ziemi�, wierzy�, �e ka�de istnienie powinno trwa� w harmonii, tymczasem dowiadywa� si�, �e bywa te� przypadkow�, bezrozumn� szamotanin� pomi�dzy Dobrem a Z�em lub rozumnym wyborem, nie maj�cym nic wsp�lnego z jednym i drugim.</p><p>Czarno-bia�y �wiat Avego rozpada� si� razem z nim na kawa�ki. Bia�y Anio� wierzy�, �e wszech�wiat zawdzi�cza swoje pi�kno wy��cznie Dobru. Tymczasem g�os Vei nieprzerwanie rozbrzmiewa� w skrzypieniu desek i gont�w starego domu, w p�kaniu pod�ogi, w podmuchach wiatru, w szele�cie li�ci, w stukocie owadzich n�ek lub brz�czeniu ich skrzyde�ek czy w skrzeczeniu gawron�w:</p><p>��HARMONIA TO UK�AD POMI�DZY DOBREM A Z�EM.</p><p>��Dobro nie wchodzi w �adne uk�ady, zw�aszcza ze Z�em! � obrusza� si� Ave.</p><p>��Biedny anielski pisklaku� Dobro rodzi si� w opozycji do Z�a, wi�c gdyby go nie by�o, nie by�oby te� Dobra. Pomy�l o tym.</p><p>Ave rozmy�la� nad jego s�owami, ale nie m�g� tego poj��. Na Drabinie nikt nie m�wi�, �e Dobro i Z�o to dwie po�owy ca�o�ci. Nikt nie o�mieli�by si� powiedzie� tego w miejscu, gdzie �wiat�o�� ja�nia�a najmocniej. Chyba �e ta gorzka wiedza przychodzi�a powoli, �e posiada�y j� wy��cznie najstarsze Anio�y? Mo�e znali j� Archanio�owie Micha� czy Gabriel � i w�a�nie dlatego byli Archanio�ami � natomiast tacy jak Ave rzeczywi�cie byli tylko anielskimi piskl�tami niegodnymi zdumiewaj�cej i nadto skomplikowanej prawdy o bli�niaczej naturze Dobra i Z�a?</p><empty-line/><p>Ave otrz�sn�� si� i doszed� do wniosku, �e to niemo�liwe; to tylko blisko�� szaroburej Ziemi, samotno�� i poczucie kl�ski os�abia�y mu wol�; to one powoduj�, �e nastawia ucha na nieprawdopodobne i �wi�tokradcze podszepty Mroku.</p><p>��Dlaczego mnie nie lubisz? � zaszele�ci� cicho Vea.</p><empty-line/><p>Ewa ros�a, z pi�ciolatki sta�a si� o�miolatk�, dziesi�ciolatk�, a potem, nawet nie wiedzie� kiedy, dwunastolatk�. Chodzi�a ju� do sz�stej klasy i dot�d nie znalaz�a w szkole przyjaci�ki. Wszystkie jej kole�anki trzyma�y si� razem, tworzy�y pary czy tr�jki lub grupy, tylko ona by�a wci�� sama. Ale dzi�ki temu Ewa inaczej ceni�a czas. Nie chcia�a go �zabija�, traci� na zabaw�, bo ka�d� minut�, w kt�rej czu�a si� sprawna, zdrowa i nie przydarza�o si� jej nic z�ego, chcia�a dobrze wykorzysta�. Niecierpliwi�y j� rozmowy o niczym, m�czy�o wysiadywanie w McDonaldach czy cukierniach. Nie ciekawi�y prywatki i szeptanie po k�tach o sekretach p�ci. Jej mama rze�bi�a, nagie postacie i Ewa od dziecka zna�a tajemnice cia�a skryte pod ubraniem. Wiedzia�a, �e to nie bociany przynosz� dzieci.</p><p>Ani Anny, ani Jana nie dziwi�o to, �e ich c�rka jest ci�gle sama. Mo�e dlatego, �e to im odpowiada�o, cenili sobie bowiem cisz�. Obecno�� innych dzieci, odwiedziny kole�anek i koleg�w, g�o�ne okrzyki, rozmowy i �miechy wytr�ca�yby ich z doskona�ej koncentracji. Zamkni�ci w swoich �wiatach, nie dostrzegali, �e ich c�rce brak towarzystwa r�wie�nik�w.</p><p>��Ona jest fantastyczna. Zwr�� uwag�, jak znakomicie sama organizuje sobie czas! � m�wi�a Anna do Jana, nie dostrzegaj�c w zachowaniu c�rki niczego, co mog�oby niepokoi�.</p><p>��Nie marnuje go na g�upoty � odpowiada� kr�tko ojciec Ewy, kt�ry uwa�a�, �e czas jest czym� najcenniejszym na �wiecie. Jan nigdy nie wpad�by na pomys�, �eby, na przyk�ad, po�o�y� si� w trawie i patrz�c w niebo, zmarnowa� godzink�. �Niebo gwia�dziste nade mn�, a prawo moralne we mnie�, twierdzi� wprawdzie Immanuel Kant, i Jan ceni� t� my�l filozofa, lecz nigdy nie ogl�da� gwia�dzistego nieba. Anna za� nie szuka�a sprzymierze�c�w dla swej sztuki w harmonii z przyrod�, lecz w podr�czniku anatomii i w zasadach perspektywy.</p><p>Tylko babci� wi�c niepokoi�a cisza panuj�ca w tym domu. Taka cisza krzyczy w domach ludzi bardzo samotnych, taka cisza panuje teraz w domu Pani Samej, kt�rej jedyny domownik, ma�y kundelek, wpad� pod auto.</p><p>Babcia, kt�ra mieszka�a dwie uliczki dalej, nie tylko mia�a swoich przyjaci�, z kt�rymi spotyka�a si� w ma�ych kawiarenkach i na spacerze, a czasem toczy�a d�ugie telefoniczne rozmowy. Mia�a te� starego kota, Ancymona, i gdy przebywa�a w domu, rozmawia�a z nim, informuj�c go, co w�a�nie robi. Rozbija�a cisz� g�osem.</p><p>��A teraz zrobimy sobie herbatki � obwieszcza�a babcia i kot Ancymon szed� za ni� do kuchni, ocieraj�c si� przyja�nie o jej nogi, g�os za� czyni� mieszkanie przytulnym i swojskim. Jest bowiem kilka odmian ciszy; najlepsza jest ta, kt�ra zapada z wyboru cz�owieka, a nie przeciw niemu. Babcia o tym wiedzia�a.</p><p>Dlatego ucieszy�a si�, gdy zobaczy�a przez okno, �e Pani Sama spaceruje z Panem Samym, kt�ry zapewne przyjecha� na wie�� o �mierci psa. Czy mo�na jednak pocieszy� kogo� bez s��w i na tak du�� odleg�o��? Pani Sama sz�a wolno ulic�, jak zwykle ze spuszczon� g�ow�, a Pan Sam, co r�wnie normalne, p�tora metra za ni� drobi� niewielkimi krokami, odwr�cony w przeciwn� stron�. Babcia, widz�c to, s�ysza�a, jak ich samotno�� dzwoni dono�nie, jak wielki dzwon w osiedlowym ko�ciele.</p><p>Babcia umia�a wyczu� takie rzeczy, dlatego te� jedyna w rodzinie us�ysza�a samotno�� wnuczki.</p><p>Ma�a Ewa � no, ju� nie taka ma�a, wchodzi�a przecie� w trzynasty rok �ycia � czu�a jednak potrzeb� rozmawiania z kim�, kto chcia�by jej s�ucha�. Nie pisa�a pami�tnika (trudno by�o nim nazwa� kr�tkie notatki spisywane nadal w komputerowym pliku), nie wymienia�a z nikim opinii na �aden temat, musia�a w ko�cu da� upust potrzebie rozmowy. Przywyk�a wprawdzie do milczenia panuj�cego w domu, sama te� by�a ma�om�wna, lecz nawet ma�om�wno�� ma swoje granice.</p><p>To Bezdomny okaza� si� jej przyjacielem i s�uchaczem. Odwiedzaj�c go, mija�a niekiedy Pani� Sam� lub widzia�a z daleka, jak Pani Sama stoi ko�o rudery. �Szuka czyjego� towarzystwa i te� woli jego ni� s�siad�w�, pomy�la�a dziewczynka, obejmuj�c tym s�owem mieszka�c�w osiedla. Ale w przeciwie�stwie do Pani Samej, ma�a Ewa rozmawia�a z Bezdomnym.</p><p>��Nie lubi� mnie w szkole, wiesz? Trudno mi zrozumie�, dlaczego. Wydaje mi si�, �e nie robi� nic wbrew reszcie � zwierzy�a mu si� pewnego razu. Zdawa�a ju� sobie spraw� ze swej odr�bno�ci.</p><p>Obcy patrzy� na ni� przez mierzw� sk��bionych w�os�w. Czu�a jego spojrzenie, cho� wci�� nie widzia�a oczu. Milcza�. Przywyk�a, �e prawie zawsze milczy. I bardzo rzadko si� odzywa. Ale na pewno s�yszy, wbrew temu, co twierdzi babcia. Niekiedy mia�a uczucie, �e s�yszy jego g�os w sobie. Przywyk�a, �e by� blisko, �e od kilku lat zawsze mog�a go tu znale��.</p><p>Rzecz dziwna: Czarny Ptak wci�� mia� nad progiem swoje gniazdo i nie odlatywa�. A przecie� Ewa da�aby g�ow�, �e ten, kt�ry odwiedza ich wi�niowe drzewo, jest taki sam. Identyczny. I mia�a uczucie, �e im bardziej Bezdomny s�abnie, tym ponure ptaszysko robi si� silniejsze. Wi�ksze. Intensywniej czarne. Nigdy jednak nie odwa�y�a si� porozmawia� z Bezdomnym o jego wsp�lokatorze, wyczuwaj�c, �e on tego nie chce.</p><p>Zwierza�a mu si� za to ze swoich w�tpliwo�ci, opowiada�a o szkole i o domu. S�ucha� uwa�nie i z ciekawo�ci�. Raz wyzna�a swemu dziwnemu przyjacielowi:</p><p>��Boj� si�, �e mama nie jest wielk� artystk�. Zauwa�y�am, �e nic jej nie boli nawet wtedy, gdy rze�bi b�l. Dlatego jej to nie wychodzi.</p><p>Bezdomny siedzia� nieruchomo. A Ewa wypowiada�a si� z powag�:</p><p>��Van Gogh cierpia�, gdy malowa�. Obci�� sobie ucho, wiesz? Beethoven, gdy komponowa�, p�aka�. Bo by� g�uchy. Nie tak jak ty, tylko naprawd�. Goya, wielki artysta, ca�e �ycie by� przera�ony, �e inkwizycja spali go na stosie. A Boschowi �ni�y si� potwory, kt�re malowa�, ba� si� spa�. Gustaw Mahler, taki kompozytor, cierpia� na depresje, a Czajkowski prawie zwariowa�. � Dziewczynka opowiada�a mu o wszystkim, czego dowiedzia�a si� o artystach z grubych ksi��ek le��cych na p�ce mamy. Ka�dy z tych niezwyk�ych tw�rc�w, co j� od razu uderzy�o, co� prze�ywa�, czego� si� ba�, za co� cierpia�. A jej mama mia�a �ycie pouk�adane � los oszcz�dza� jej mocnych prze�y�. Ewa nie by�a pewna, czy to dobrze.</p><p>Bezdomny s�ucha� i wci�� milcza�, a jego milczenie zach�ca�o, by dziewczynka bez skr�powania m�wi�a dalej.</p><p>��Czy mam powiedzie� mamie, �e powinno j� co� bole�, gdy rze�bi? � spyta�a i spojrza�a czujnie na swego dziwnego towarzysza. Wydawa�o si� jej, �e s�yszy odpowied�.</p><p>���mam si� nie wtr�ca�. TO do niej przyjdzie.</p><p>��Ale co? Cierpienie? � spyta�a g�o�no, a on skin�� g�ow�:</p><p>��Cierpienie to �ycie, Dobro to �ycie i Z�o to �ycie. Cierpienia nie wybierasz, ono na ciebie spada. Ale za jego spraw� mo�esz wybra�. Do wyboru potrzebujesz rozumu. Zr�b tak, aby tw�j rozum nie by� ponad Dobrem i Z�em. Spr�buj, cho� to chyba trudne � powiedzia� nagle i obr�ci� g�ow� tam, gdzie Czarny Ptak mia� swoje gniazdo, jakby chcia�, by i on go s�ysza�.</p><p>Ptak zaskrzecza� chrypliwie.</p><p>Ewa nie poj�a w pe�ni s��w swego przyjaciela, ale wyczuwa�a, o co mo�e mu chodzi�. Prawo Einsteina, o kt�rym opowiada� jej tata, jest wynikiem pracy czystego rozumu, lecz mo�na je zastosowa� do z�ych lub dobrych cel�w. Ludzie postarali si� i o jedno, i o drugie. Internet jest tworem czystego rozumu, lecz wraz z m�drymi internautami do tego sztucznego �wiata zacz�y nap�ywa� gigabajty Dobra i Z�a, w�r�d kt�rych wci�� trzeba wybiera�. Nauka biologii rozwija si� dzi�ki pracy czystego rozumu, lecz ro�linom, zwierz�tom i bli�nim mo�na wyrz�dza� krzywd� lub pomaga� im w potrzebie.</p><p>��Tak. W�a�nie tak � pokiwa� g�ow� Bezdomny.</p><p>Ew� dziwi�o, �e kto� tak ma�o jej znany o wiele lepiej wyczuwa jej k�opoty, zmartwienia i my�li ni� najbli�si. Jakby on by� w niej, co by�o przecie� niemo�liwe. �Dlatego pewnie Pani Sama te� do niego przychodzi. Pan Sam jest osobno i Pani Sama osobno. Poza obcym pojmuje to tylko babcia�, my�la�a dziewczynka.</p><p>�a babcia w�a�nie sta�a w pobli�u, nie dostrze�ona ani przez Bezdomnego, ani przez Ew�, i my�la�a ze strachem: �Og�uch�am�� Widzia�a wyra�nie, �e rozmawiaj� i gestykuluj�, a jednak nie s�ysza�a �adnego d�wi�ku! �adnego!</p><p>�Og�uch�am!�, pomy�la�a ze zgroz�. W ko�cu taka przypad�o�� jak tracenie s�uchu cz�sto dotyka starsze osoby. Lecz chyba nie z godziny na godzin�! Ba, z minuty na minut�! Kwadrans temu babcia rozmawia�a w osiedlowym sklepie ze sprzedawc�, doskonale s�ysz�c ka�de jego s�owo!</p><p>�Zaraz� chwileczk� przecie� s�ysz� �wist wiatru, cho� nie jest to huragan, lecz zefirek!�, uprzytomni�a sobie, nie odrywaj�c wzroku od wnuczki i obcego. Nadal rozmawiali, gdy� widzia�a, �e oboje poruszaj� ustami. Do uszu starszej pani dobieg� teraz odleg�y warkot auta, a za moment nawo�ywanie synka przez �on� doktora.</p><p>�Nie og�uch�am. Dobiegaj� mnie wszystkie inne d�wi�ki! Nie s�ysz� tylko rozmowy Ewy z Bezdomnym! Ooo, za�wiergota� ptak na drzewie!�, zdziwi�a si� babcia, podchodz�c coraz bli�ej do wnuczki i obcego.</p><p>Bezdomny spojrza� na starsz� pani� spomi�dzy g�stwiny w�os�w. Wyczu�a jego spojrzenie, cho� nie widzia�a oczu. Chyba jeszcze nikt nie zagl�da� w jego oczy.</p><p>��Umiesz m�wi�? � spyta�a babcia, a on wyda� z siebie ten dziwny, kwil�co ptasi d�wi�k. Babcia westchn�a.</p><p>��Czemu jeste� zdenerwowana, babciu? � spyta�a dziewczynka.</p><p>��Jestem zdenerwowana � przyzna�a starsza pani. � Mia�am atak g�uchoty. Wydawa�o mi si�, �e rozmawiacie, a nie s�ysza�am waszych g�os�w.</p><p>Ewa wzruszy�a ramionami. Skoro babcia ju� s�yszy, to znaczy, �e wszystko w porz�dku.</p><p>��Mo�e dzwoni�o ci w uchu? Wtedy wydaje si�, �e cz�owiek og�uch� � podpowiedzia�a. Bezdomny kiwa� si� na pi�tach, poruszaj�c g�ow�, jakby jej przytakiwa�.</p><p>��S�ysza�am �on� doktora i g�os ptaka. Nie s�ysza�am tylko ciebie i jego � zirytowa�a si� babcia.</p><p>��Zdawa�o ci si� � lekko powiedzia�a wnuczka.</p><p>��Mo�e mi si� zdawa�o � przytakn�a babcia, patrz�c jednak podejrzliwie na obcego. �Nic mi si� nie zdawa�o�, pomy�la�a ze strachem, �albo ja mam zwidy, albo ten w��cz�ga uprawia jakie� cyrkowe sztuczki�.</p><empty-line/><p>Obcy przebywa� ju� na osiedlu od siedmiu lat i mieszka� niezmiennie w tej samej ruderze, kt�r� od ca�kowitego zawalenia uchroni�o tylko to, �e doktor z dentyst� i biznesmenem w wolny weekend przeprowadzili tu prowizoryczny remont. Po�atali drewniane gonty w cz�ci domu, gdzie mieszka� w��cz�ga, zabili okna dykt�, uszczelnili rozlatuj�ce si� drzwi, wstawili stary w�glowy piecyk. Wszystko dlatego, �e babcia powiedzia�a kiedy�, niby mimochodem:</p><p>��Nasze osiedle jest nietypowe, bo nie tylko ma swego Bezdomnego, lecz o niego dba. My jeste�my potrzebni jemu, on nam, bo uspokaja nasze sumienia�</p><p>��Ha, mo�liwe. Ale co b�dzie zim�? Gdyby by�a ostra, to on mo�e zamarzn�� na �mier�. Co� trzeba by z nim zrobi� � odpar� lekarz, lecz na razie ograniczy� si� do tego, �e przyni�s� stary �piw�r.</p><p>Od tej pory prawie wszyscy na osiedlu zagl�dali do rudery, by sprawdzi�, czy jej lokator czego� nie potrzebuje. Nikt natomiast nie zauwa�y� gniazda Czarnego Ptaka.</p><p>To s�siedzi musieli decydowa�, czego chce �ich� Bezdomny, gdy� on sam do nikogo nie wypowiedzia� jeszcze ani s�owa. Do nikogo poza Ew�, kt�rej i tak nikt by nie uwierzy�, �e on m�wi.</p><p>Dziewczynka odwiedza�a go teraz rzadziej ni� na pocz�tku. Mia�a coraz mniej czasu, coraz wi�cej nauki. I cz�sto by�a zm�czona. Niekiedy bez powodu. Ogarnia�a j� nagle niezrozumia�a oci�a�o�� n�g, przed oczami migota�y z�otoszare plamki, a w g�owie kr�ci�o si� jak na karuzeli. Nie m�wi�a o tym rodzicom, by ich nie niepokoi�. Przywyk�a zwraca� si� do nich tylko z najwa�niejszymi sprawami. Ale przychodzi�a do Bezdomnego cho�by raz w tygodniu. Czu�a, �e gdyby nie przysz�a, w jaki� spos�b by go zawiod�a.</p><p>�A mo�e to ja go potrzebuj�, nie on mnie?�, pomy�la�a kiedy� przelotnie, lecz ta dziwaczna my�l szybko znikn�a.</p><p>��Czy rozmawiasz te� z Pani� Sam�? � zapyta�a go raz z ciekawo�ci�, ale on potrz�sn�� g�ow�. � Wi�c czego ona od ciebie chce? Czego tu szuka?</p><p>��Mi�o�� � odpar� kr�tko, a ma�a Ewa bezwiednie parskn�a �miechem. Przecie� Pani Sama nie mog�a zakocha� si� w Bezdomnym! Z Bezdomnym mo�na rozmawia�, ale nie mo�na go kocha�. Jest niechlujny, chorobliwie chudy, bez wieku i w og�le dziwaczny�</p><p>��Nie, nie � odpar� jej my�lom. � Ona ma w sobie nadmiar mi�o�ci i my�li, �e mo�na zamieni� j� w lito��.</p><p>Ewa instynktownie wyczu�a, �e lito�� pomo�e Pani Samej na kr�tko lub wcale.</p><p>��Pan Sam by�by lepszy � szepn�a odruchowo, zdradzaj�c do�wiadczenie zdobyte podczas ogl�dania telewizyjnych seriali.</p><p>Nic dziwnego, �e czuj�c bliskie porozumienie z tym obcym, w�a�nie jemu Ewa zwierzy�a si� z tego, �e dzieje si� z ni� co� niepokoj�cego; opowiedzia�a mu o z�otych plamkach przed oczami, zawrotach g�owy, b�lu n�g, fioletowych si�cach, kt�re pojawia�y si� na jej ciele bez �adnego powodu. Ba�a si� m�wi� o tym rodzicom; ba�a si� ich l�ku i kolejnych wizyt w szpitalu.</p><p>Bezdomny s�ucha�, nerwowymi ruchami splataj�c i rozplataj�c d�ugie w�osy, zakrywaj�ce mu twarz. Czasem cicho kwili�, jak ptak wyrzucony z gniazda, to znowu, milcz�c, przekazywa� jej swe my�li. Ewa nie docieka�a, jak to robi, i nie pr�bowa�a docieka�. Wydawa�o si� jej normalne, �e wyczuwa my�li osoby, kt�r� lubi. Przecie� Bezdomny sta� si� jej przyjacielem w�a�nie dlatego, �e s�ucha� i milcza�, wi�c nie by� w stanie jej rozczarowa�. Za to mowa ich my�li przypomina�a Ewie muzyk�. Lewa r�ka organisty-wirtuoza wygrywa�a jak�� muzyczn� fraz�, druga gra�a w tym czasie inn�, r�wnoleg�� melodi�. Dopiero razem tworzy�y ca�o��.</p><p>�Co za dziwne skojarzenie� � pomy�la�a, wcale nie zdziwiona. Ewie, kt�ra obcowa�a g��wnie z doros�ymi, zawsze chodzi�y po g�owie powa�ne my�li.</p><empty-line/><p>Vea przybra� kszta�t grzyba na wilgotnej �cianie rudery.</p><p>��Dobra muzyka nie jest kanonem dw�ch g�os�w � powiedzia� mlaszcz�co grzyb. � Muzyka to ca�a orkiestra i jest w niej miejsce tak�e na ciemne, mroczne tony. Niekiedy to one decyduj� o jej wielko�ci, o tym, �e muzyk� prze�ywa si� i pami�ta, �e si� j� czuje.</p><p>�Nie b�d� ci� s�ucha��, powtarza� sobie Ave w my�lach, lecz g�os Vei dr�czy� go nawet wtedy, gdy ptak by� nieobecny i przesiadywa� daleko st�d, na wi�niowym drzewie.</p><p>��Infantylizm Anio��w cz�ciej irytuje, ni� wzrusza. Wiesz, jak was przedstawiaj� ludzie? Jako s�odkie istotki o blond w�osach, w kobiecych sukniach i z g�simi skrzyd�ami. Czy pojmujesz, dlaczego ludzie nas ch�tniej s�uchaj�, a g�usi s� na wasz s�odki i piskliwy g�osik? Traktuj� was niepowa�nie, m�j z�oty. Gdybym pozosta� na Drabinie, by�bym podobny do ciebie. A tak znalaz�em si� bli�ej Ziemi i wiem o cz�owieku wi�cej ni� ty, i wi�cej dla niego czyni� � oznajmi� Vea g�osem skrzypi�cej, przegni�ej deski, kt�ra z hukiem oderwa�a si� od sufitu i spad�a na pod�og�. � Albowiem Dobro osi�ga si�� tylko wtedy, gdy �wiadomie walczy ze Z�em. Dobro nie wystawiane na pokusy traci na warto�ci, jest jak fa�szywe z�oto. �wiat�o�� str�ci�a nas z Drabiny po to, aby�my na wieczno�� wystawiali Dobro na pr�b�.</p><p>��To k�amstwo! � zaprzeczy� Ave. � Zwalczacie Dobro, pomagaj�c zwyci�y� Z�u.</p><p>��Ale zwyci�amy tylko w�wczas, gdy Dobro jest niewiele warte; gdy nie ma w nim Mi�o�ci, za to jest pycha. W istocie rzeczy wzmacniamy Dobro, je�li wyjdzie zwyci�sko ze starcia z nami. �wiat�o�� to wie i docenia � zaszemra� Vea g�osem karalucha, w kt�rego nagle si� przeobrazi�, by m�c skry� si� w jednej ze szpar.</p><p>Ave wzdrygn�� si� z bezradno�ci� i l�kiem. Jako p�-cz�owiek brzydzi� si� karaluch�w, jako p�anio� ba� si� my�li, kt�re s�czy� mu w ucho Vea. Nim si� tu znalaz�, osaczony przez g�stniej�cy Mrok, g��boko wierzy�, �e �wiat�o��, str�caj�c Czarnych z Drabiny, odwr�ci�a si� plecami do Z�a. Teraz dowiadywa� si�, �e to nieprawda. Z�a nie wolno spuszcza� z oczu nawet na chwil�, wtedy by� mo�e pozostanie niegro�ne. Gdy je zlekcewa�ysz, nabierze odcieni szaro�ci i b�dzie trudno rozpoznawalne. Lub zg�stnieje w czer� tak intensywn�, �e poch�onie wszystko wok� siebie.</p><p>��W�a�nie tak � zaszele�ci� Vea ze swego ukrycia. � Czy m�g�by� mnie troch� polubi�?</p><p>Ave potrz�sn�� g�ow�. Jak�e on, Bia�y Anio�, m�g�by polubi� Czarnego? Jest mu przecie� ca�kiem obcy, a nawet wrogi.</p><p>Vea tymczasem, wci�� w postaci karalucha, wype�z� ze szpary i wtuli� si�, niewidoczny, w fa�dy p�aszcza Avego (by� to p�aszcz dziadka Ewy). Grzej�c si� w jego blisko�ci, rozmy�la� o swoim nieszcz�snym bli�niaczym bracie, kt�ry nie wiedzia� i nie chcia� nic wiedzie� o ich pokrewie�stwie.</p><p>Wed�ug Vei, jedynie kilka najstarszych Anio��w, z najwy�szych szczebli Drabiny, zna�o Prawd�, lecz ujawnia�o j� niech�tnie, przemilczaj�c zw�aszcza przed najm�odszymi. A przecie� to by�o tak oczywiste: i Bia�e, i Czarne zrodzi�y si� ze �wiat�o�ci. Je�li �wiat�o�� str�ci�a ich z Drabiny, to nie tylko za kar�, lecz tak�e z potrzeby. Po to, by stworzyli Krain� Mroku, gdy� w Mroku ka�de �wiat�o ja�nieje. Ta Prawda by�a na Drabinie niepopularna. Na Drabinie w og�le s�dzono, �e jest tylko jedna Prawda, a tymczasem jest ich wiele. �I ka�da z nich jest naj-naj-najprawdziwsza� � westchn�� Vea.</p><p>��Ave, m�j bracie, gdyby Ziemia nadal by�a Rajem i �y�y na niej wy��cznie Anio�y pospo�u z lud�mi, gdyby nie by�o nas, Czarnych, wkr�tce wszyscy przestaliby mie� �wiadomo�� Dobra, gdy� rozp�yn�oby si� ono w wiecznym Blasku. Dobro musi by� �wiadomym wyborem, a nie jedyn� mo�liwo�ci� � skrzypia� stary dach rudery, w kt�rej kry� si� Bezdomny-Anio�.</p><p>Vea, gdy chcia�, umia� m�wi� wieloma g�osami naraz.</p><empty-line/><p>Ewa zauwa�y�a od pewnego czasu, �e coraz rzadziej odwiedza Bezdomnego, za to on przychodzi w pobli�e jej domu. Zdarzy�o si� to po raz pierwszy mniej wi�cej wtedy, gdy zacz�a odczuwa� mocne zawroty g�owy; raz prawie upad�a w swoim pokoju, ale w ostatniej chwili chwyci�a si� framugi okna. Posta�a tak chwil� i ujrza�a, jak Bezdomny wy�oni� si� zza zakr�tu drogi i szed� wolno, jakby skradaj�c si�, �cie�k� wzd�u� ulicy. Jego ch�d by� niezgrabny, ma�o wprawny, wygl�da�o, jakby kula�.</p><p>�Jakby nie umia� chodzi�. Tak pewnie chodzi strach na wr�ble�, pomy�la�a przelotnie.</p><p>�ledzi�a go zza firanki, patrz�c, jak zbli�a si� do ich ogrodzenia i kul�c si�, przystaje za nim. Wyczu�a, �e jej wypatruje, wi�c odchyli�a zas�on� i pomacha�a mu r�k�.</p><p>�Nie by�am u niego par� dni i widocznie przyszed� sprawdzi�, czy mi si� co� nie sta�o. A tymczasem gdyby nie framuga, le�a�abym teraz na pod�odze. Mam uczucie, �e w �rodku mojej g�owy fruwaj� motyle. Czarne motyle�, pomy�la�a. Gdyby to nie trwa�o ju� od pewnego czasu, Ewa wierzy�aby, �e ma gryp�. Lecz grypa nie objawia si� takim szumem w g�owie. Grypa to �amanie ko�ci, b�le g�owy, niemi�y katar. �To jest co� innego�, niepokoi�a si� dziewczynka.</p><p>Bezdomny jakby wyczu�, �e dzieje si� z ni� co� z�ego, gdy� odt�d codziennie przychodzi� w pobli�e jej domu. Omija� g��wne uliczki osiedla i szed� przez ��ki �cie�k�, wiod�c� wzd�u� zadbanych ogrod�w przylegaj�cych do domk�w. Wl�k� si� jak kaleka lub cz�owiek, kt�ry od nowa uczy� si� chodzi�.</p><p>�Jest bardzo chory�, pomy�la�a Ewa, czuj�c, �e mimo to nie ma prawa wzywa� lekarza czy zmusza� obcego, by zgodzi� si� i�� do szpitala. �On by tego nie chcia�, tak jak ja�, pomy�la�a.</p><p>Bezdomny przychodzi�, przywiera� twarz� do ich drewnianego p�otu i patrzy� w okna pokoju ma�ej Ewy. Pr�bowa� robi� to jak najdyskretniej. Ale Ewa codziennie dostrzega�a jego skudlon� g�ow� i najpierw dziwi�o j� to, potem przej�ciowo irytowa�o. Lecz p�niej u�wiadomi�a sobie, �e przecie� to jej w og�le nie przeszkadza. Za to mo�e on potrzebuje blisko�ci ludzi?</p><p>Tato z pocz�tku te� si� denerwowa�:</p><p>��Czemu jaki� obcy ma mi zagl�da� w okna?</p><p>��On nie zagl�da. I niczego nie widzi. Mamy przecie� firanki. A ty wci�� siedzisz przy komputerze i te� niczego nie widzisz. Nie przeszkadzacie sobie � uspokoi�a go c�rka.</p><p>Babcia usi�owa�a stan�� po stronie ojca, a nawet chcia�a zabroni� Bezdomnemu wystawania pod ich domem; uwa�a�a, �e w ten spos�b obcy przekracza ustalone regu�y wsp�istnienia: mia� prawo pozostawa� na osiedlu, ale nie wolno mu by�o si� narzuca�. Lecz on nie rozumia�, czego od niego chc�, i uparcie trwa� przy swoim. A poniewa� nie robi� niczego z�ego i o nic nie prosi�, wszyscy przywykli do jego dziwactw i pogodzili si� z nieproszonymi odwiedzinami.</p><p>Gdy tak patrzy� zza p�otu w okna pokoju Ewy, wiedzia�a, �e cierpliwie czeka, a� ona uspokajaj�co kiwnie d�oni�, da mu znak, �e wszystko w porz�dku albo �e mog�o by� gorzej. Na przyk�ad, �e wprawdzie ma sze�� szw�w na g�owie, gdy� spad�a ze schod�w, lecz przecie� mog�a mie� wstrz�s m�zgu; albo �e wpad�a pod auto, lecz uszkodzony ma tylko bark. Lub �e w og�le nic si� nie dzieje; jest tylko s�aba, czarne motyle szamoc� si� w jej g�owie, jakby pragn�y odzyska� wolno��.</p><p>Gdy Ewa dawa�a mu z okna znaki, widzia�a, jak westchnienie ulgi wznosi�o jego chud� klatk� piersiow� i porusza�o garbem na plecach.</p><p>��Bez domu, bez rodziny, bez pracy, kulawy, niemowa, niedorozwini�ty i na dodatek garbaty. Dlaczego tyle z�a naraz spad�o na jednego cz�owieka? Za co? � babcia zadawa�a sobie retoryczne pytania, kr�c�c g�ow�.</p><p>Ten garb dostrzegli dopiero niedawno, gdy Bezdomny zacz�� przychodzi� pod ich dom. I gdy zamieni� obszerny sweter dentysty na letni� koszul� po dziadku Ewy.</p><p>Jednak nikt nie by� na tyle spostrzegawczy, by zauwa�y�, �e gdy na suchej ga��zi wi�ni przysiada� Czarny Ptak, Bezdomny nigdy nie przychodzi�. Widz�c z daleka mroczny kszta�t, tkwi�cy nieruchomo na konarze, obcy zatrzymywa� si� na �cie�ce, kt�r� zmierza� w stron� domu Ewy, a potem zawraca�.</p><p>Czarny Ptak pojawia� si� teraz rzadko, ale zawsze, jak z uporem twierdzi�a Anna, zapowiada� nieszcz�cie. Anna nadal go nie znosi�a, ale od czasu gdy wyrysowa�a go w szkicowniku, jakby �odczarowa�a� jego wp�yw na w�asne samopoczucie. Ju� go si� nie ba�a, cho� nadal wierzy�a, �e przysiada� na ga��zi wi�ni na dzie� lub dwa przed kolejnym wypadkiem Ewy. Jan w to oczywi�cie nie wierzy� i w pojawieniu si� ptaka nie widzia� �adnej z�ej wr�by.</p><p>Na pro�b� �ony Jan �ci�� suchy konar, Anna za�, z nieznanym sobie uczuciem gniewnego triumfu, spali�a go w kominku. Ptak jednak pojawi� si� nazajutrz i wybra� sobie inn� ga���. Zacz�a usycha� tego samego dnia. Ju� pod wiecz�r r�owe kwiaty zwi�d�y, a zielone li�cie zszarza�y. Drzewo najwyra�niej te� nie lubi�o jego obecno�ci.</p><p>Wiosna gwa�townie i bez ostrze�enia przesz�a w kolejne lato. R�owe kwiaty opad�y, ust�puj�c miejsca ma�ym, twardym owocom, kt�re wysycha�y, nim zdo�a�y dojrze�.</p><p>Natr�tna blisko�� ptaka ju� od d�u�szego czasu niepokoi�a Ann� bardziej ni� zwykle. Pewnego ranka rozchyli�a firanki, by zobaczy�, jaki dzie� wschodzi za oknem � i zamiast b��kitu, przesianego zielono�ci� li�ci, na pierwszym planie ujrza�a z�owieszcz�, nieruchom� sylwetk�. Mia�a nadziej�, �e ptaszysko wkr�tce odfrunie. Lecz tkwi�o na ga��zi a� do nocy. Gdy nazajutrz si� obudzi�a, wci�� tam by�o. Min�y kolejne trzy dni � by�o nadal.</p><p>��Przecie� on musi co� je��, pi� Dlaczego nie odlatuje? � irytowa�a si�, ale Jan u�miecha� si� pob�a�liwie. I dziwi� si�, �e jego rozs�dna �ona tak podatna sta�a si� na zabobony.</p><p>Babcia te� nie lubi�a ptaka. Ewa udawa�a, �e go nie widzi, lecz nie cierpia�a go z ca�ego serca. Dziwi�a si� tylko, �e babcia dostrzega ptaszysko tylko na ich wi�ni, �e nie zauwa�a go nigdy w ruderze obok Bezdomnego. Ewa zacz�a podejrzewa�, �e ptak zna jakie� sztuczki, �e umie by� niewidzialny, a mo�e nawet przebywa� w paru miejscach naraz. To, �e teraz by� tu, na ich drzewie, nie oznacza�o, �e znikn�� z dachu rudery.</p><p>Jan, widz�c, jak bardzo �w czarny stw�r irytuje �on�, zaofiarowa� si� odr�ba� kolejny konar wi�ni, ale tym razem zaprotestowa�a sama Anna: przecie� wi�niowe drzewo nie jest winne tej ponurej i z�ej obecno�ci! A zreszt�, co by to pomog�o.</p><p>��Nawet gdyby� je ca�e �ci��, to ptak usiad�by na kominie � stwierdzi�a z bezsiln� z�o�ci�.</p><p>Ptak tkwi� na drzewie od parunastu dni. Anna pr�bowa�a go p�oszy�, uderzaj�c dr�giem o pie�; po raz pierwszy ucieszy�a si� siln� burz�, jaka przesz�a nad osiedlem, lecz ulewny deszcz, kt�ry jej towarzyszy�, tylko nieznacznie zmoczy� l�ni�ce czarne pi�ra nienawistnego stworzenia.</p><p>��A najgorsze jest to, �e nic z�ego si� nie dzieje � zwierzy�a si� Janowi.</p><p>��Czemu najgorsze? � dziwi� si� Jan logice �ony.</p><p>��Bo ten ptak zapowiada nieszcz�cie, a to oznacza, �e tym razem b�dzie ono wyj�tkowo du�e � wyszepta�a Anna.</p><p>Po raz pierwszy od d�u�szego czasu nie umia�a skoncentrowa� si� na pracy. Tym razem pod jej d�o�mi powstawa�o co� tak beznadziejnego, �e czu�a wstr�t do swego dzie�a. Siada�a wi�c coraz cz�ciej w pokoju Ewy i milcz�co wpatrywa�a si� w c�rk�. W czasie jej nieobecno�ci bra�a do r�ki dzieci�ce przytulanki (wszystkie wci�� tu by�y, cho� Ewa przesta�a by� �ma�� Ew��), jakby szukaj�c w nich odpowiedzi na niepokoj�ce pytania. Widok pluszowych misi�w, r�owych panter, kud�atych piesk�w uspokaja� j�, gdy� ukazywa� bezpieczny up�yw czasu. Ma�a Ewa dosta�a tego misia, gdy mia�a roczek, a pieska rok p�niej; dzi� mia�a ju� prawie trzyna�cie lat i jako� � mimo ci�g�ych wypadk�w � mia�a si� dobrze. �To przejdzie z wiekiem�� � powt�rzy�a jak zakl�cie swoje wielekro� powtarzane ju� zdanie. Zaczyna�a wierzy� w przes�dy, w dobre i z�e �yczenia, jakby to one mia�y przynie�� ratunek.</p><p>Tak�e babcia przyzwyczai�a si� z okazji codziennej, wieczornej wizyty spogl�da� najpierw na drzewo wi�ni, z niepokojem wypatruj�c ciemnego, ponurego kszta�tu. By�. Nieruchomy. Czarny, a zarazem opalizuj�cy mnogo�ci� g��bokich, soczystych barw.</p><p>�Wygl�da tak, jakby krad� barwy �wiata, by mu doda� smutku i szaro�ci�, mrucza�a babcia do siebie i w deszczowe dni grozi�a ptaszysku swoj� parasolk�. Ale ptak patrzy� na ni� koralikami swych nieruchomych, wypuk�ych oczu � i ani drgn��.</p><p>Powoli przemija�o lato, a on wci�� by�.</p><empty-line/><p>Ave ju� wiedzia�, �e TO nadchodzi. W g�stniej�cym Mroku malutki p�omyczek pe�ga� coraz s�abiej, a drewniane koraliki traci�y ciep�o. Czarny przybra�, tym razem na d�u�ej, wygodn� dla siebie ptasi� posta�, pod kt�r� by� nierozpoznawalny przez wi�kszo�� ludzkich Istot, i zadomowi� si� na drzewie w ogrodzie jego ma�ej podopiecznej. Dlaczego ludzie go nie widzieli? Mo�e nie umieli rozpozna� Z�a, a w takim razie mieli te� k�opoty z wyborem?</p><p>�Jak to mo�liwe?�, przerazi� si� Ave. �Czemu �wiat�o�� nie umie temu zaradzi�? A mo�e nie chce? Mo�e pozostawia wyb�r ludziom, a oni dokonuj� go w�a�nie tak, nie inaczej? Gdy� Czarni s� wsz�dzie, w tysi�cach postaci i w mnogo�ci g�os�w, kt�re szepcz� do nich dniem i noc�?�</p><p>Ave, gdy jeszcze by� Anio�em, te� umia� zmienia� postaci. Ale nie robi� tego tak cz�sto jak Czarny, a przemiana nast�powa�a wolniej. Czarny m�g� zmienia� si� b�yskawicznie, przeobra�a� we wszelkie mo�liwe formy, �ywe i martwe, a niekiedy nawet stawa� si� t�em. Jako t�o by� najgro�niejszy. Wtedy na pewno pozostawa� niezauwa�ony.</p><p>Anio�y mia�y o wiele mniejsze mo�liwo�ci przeobra�ania si�. Ave najbardziej lubi� by� Blaskiem, kt�ry l�ni� w�r�d przestworzy, lub cz�ekokszta�tn� skrzydlat� istot�. Ta posta� by�a najbli�sza wyobra�eniom ludzi o Anio�ach. Lecz w�a�nie w niej niebezpiecznie by�o przebywa� i w niej naj�atwiej by�o go unicestwi�. Do�wiadczy� tego. W�wczas, gdy sfruwa� z Nieba ku Ziemi, nie mia� o tym poj�cia. A tymczasem wystarczy�o pozbawi� go skrzyde�. Mimo tego zagro�enia wszystkie Anio�y lubi�y przybiera� skrzydlat� posta�, gdy� rado��, jak� sprawia�y ludzkim Istotom, by�a dla nich stokro� wa�niejsza ni� niebezpiecze�stwo.</p><p>Gabriel powiedzia� kiedy�, �e gdy pokaza� si� cz�owiekowi jako Blask, ten w og�le go nie dostrzeg�. Ale gdy wcieli� si� w p�ludzk� posta� z gigantycznymi skrzyd�ami, cz�owiek wyszepta� w zachwycie:</p><p>��Jeste� taki, jak my�la�em�</p><p>Asmodel twierdzi�, �e je�li chce si� pozosta� nie zauwa�onym przez ludzi, wystarczy przybra� ludzkie kszta�ty, rezygnuj�c ze skrzyde�. Jednak wi�kszo�� Anio��w, cho� kry�a to starannie przed wsp�bra�mi, nie chcia�a zmienia� wygl�du po to, aby pozosta� niezauwa�onymi; wr�cz przeciwnie � Anio�y chcia�y ludzi zadziwi�, zachwyci�, a nawet rzuci� na kolana.</p><p>��Anielsko�� powinna by� czczona � przyznawa� Gabriel, Ave za� pomy�la�, �e on osobi�cie wola�by by� kochany ni� czczony. Zaciekawi� si� jednak, dlaczego ludzie nie rozpoznaj� Anio��w przebywaj�cych w ludzkiej postaci?</p><p>����aden cz�owiek nie dostrzega w drugim wielko�ci, doszukuje si� raczej czego� odwrotnego, a w ka�dym razie widzi kogo� gorszego od siebie � westchn�� Rafael ze smutkiem. Ludzki punkt widzenia jest sprzeczny z natur� anielsko�ci. Anio�y przygl�daj� si� sobie w altruistycznym poczuciu, �e ka�dy z nich jest gorszy od drugiego, i dlatego odczuwaj� potrzeb� sta�ego wspinania si� po szczeblach Drabiny.</p><p>Hamaliel zwierzy� si�, �e cho� osobi�cie najbardziej poci�ga go posta� P�omienia, ludzka Istota wystraszy�a si�, ogl�daj�c go w tym wcieleniu; ludzie boj� si� ognia, �e ich poparzy lub spali, i zamiast ku niemu si� garn��, uciekaj�. Przed �agodn� skrzydlat� postaci� ludzkie Istoty nigdy nie ucieka�y. Mo�e dlatego Hamaliel nie do�� wyra�nie przestrzeg� m�odsze Anio�y przed jej nadu�ywaniem?</p><p>Anio�y z najwy�szego szczebla Drabiny, z pozoru wszystkowiedz�ce, nie tylko by�y pow�ci�gliwe w udzielaniu przestr�g m�odym, lecz wr�cz wychwala�y zalety posiadania skrzyde�.</p><p>��Ludzie nawet nie podejrzewaj�, �e mo�emy wygl�da� inaczej � podkre�la� Uriel. � Oni lubi� niespodzianki, ale nie takie, lecz takie, kt�re potrafi� sobie wyobrazi�. Niekt�rzy z nich, w dow�d mi�o�ci, maluj� lub rze�bi�, nasze skrzydlate wizerunki.</p><p>Czarni to wykorzystali. Jako Blask lub P�omienie bia�o-z�ote Anio�y by�y nietykalne. Czarny m�g� najwy�ej przez nie przenikn��, na kr�tko rozbijaj�c ich Moc na drobne cz�steczki, kt�re i tak zaraz si� scala�y; niekiedy Czarny o�lep� na chwil�, gdy zbyt d�ugo wpatrywa� si� w Blask, lub nawet utraci� w gor�cym P�omieniu cz�stk� Ciemnej Mocy. Ale �wietlista, na p� ludzka posta� z wielkimi skrzyd�ami �atwo stawa�a si� ich �upem. Wystarczy�o tylko pozbawi� j� pi�r� M�ode Anio�y nie wiedzia�y o tym, a i starsze cz�sto nie mia�y poj�cia o tej gro�bie.</p><p>Jeden Rafael, zajmuj�cy miejsce na najwy�szych szczeblach Drabiny, przestrzega� wsp�braci, by uwa�ali; zakazywa� wr�cz przyjmowania skrzydlatej postaci. Wed�ug Rafaela, w ten spos�b zgin�y ju� niezliczone zast�py Anio��w.</p><p>���i niezliczone zast�py ludzkich Istot straci�y swego opiekuna, zosta�y skazane na przedwczesn� �mier� lub wpad�y w sid�a Mocy Ciemno�ci � t�umaczy�.</p><p>Jednak Gabriel protestowa�:</p><p>��Nigdy o tym nie s�ysza�em! Je�li przestaniemy pokazywa� si� ludzkim Istotom, przestan� w nas wierzy�. Bez ich wiary nie mamy po co istnie�, Rafaelu.</p><p>A Asmodel by� w og�le sceptyczny:</p><p>��Nasze �wiat�o jest i tak mniej �wietliste, ni� by�o niegdy�, nasz Blask ju� nie jest tak mocny, a P�omie� tak gor�cy. Zu�ywamy si�.</p><p>M�odsze Anio�y nie rozumia�y, jak mo�na si� zu�ywa�. Wszak wszystko, co je otacza�o, nie mia�o ani Pocz�tku, ani Ko�ca � tak�e anielska Moc. To tylko ludzkie Istoty by�y kruche, a ich �ywot zawsze mia� Pocz�tek i Koniec, i by� tak kr�tki!</p><p>��Niczego nie pojmujecie � powiedzia� z wyrzutem Barbiel: � Dawno, dawno temu, gdy ludzkie Istoty ba�y si� Wody, Ognia, S�o�ca, Ksi�yca i siebie nawzajem, gdy dopiero uczy�y si� chodzi� po Ziemi, wytwarza� proste narz�dzia, walczy� o po�ywienie i przetrwanie, wtedy to, ze strachu, si�a ich wiary by�a ogromna. Dlatego ogromna te� by�a nasza Moc. Gdy strach w ludziach maleje, maleje te� ich wiara. Tak by�o, jest i b�dzie.</p><p>��A jednak cho� ludzkie Istoty czci�y i czcz� wiele b�stw, my istnieli�my zawsze. Przed lud�mi, a nawet przed niekt�rymi z ich Bog�w. Nadawano nam r�ne imiona, jak peri, daikiri, sukalli, el-karrubiyan, ale wed�ug mniemania ludzi, zawsze mieli�my skrzyd�a. Dlatego nie wolno nam z nich rezygnowa� � wtr�ci� Ambriel, Barbiel za� gor�co mu przytakn�� i zacz�� t�umaczy� braciom, gdzie tkwi przyczyna wygasania ich Mocy. Gdyby wiedzia�, jak opaczne wnioski m�ode Anio�y wyci�gn� z jego opowie�ci, zapewne urwa�by w p� zdania. Ale nie wiedzia� tego.</p><p>��Stali�my zawsze mi�dzy Bogami a lud�mi, by�y nas niezliczone zast�py. Nazywano nas pos�a�cami Bog�w. Ale od pewnego czasu ludzie zacz�li wynajdywa� sobie inne b�stwa, takie, kt�re nie potrzebuj� ju� naszego po�rednictwa. Pojawi� si�, na przyk�ad, obcy nam B�g Cywilizacji, kt�ry ludzkim Istotom u�atwia �ycie. Lub B�g Kosmosu, ku kt�remu �l� przedziwne lataj�ce pojazdy, chc�c go dosi�gn�� i okie�zna�. S�ysza�em te� o Bogu W�adzy, kt�ry pomaga ludziom panowa� nad wsp�bra�mi i wywy�sza jednych nad drugich. �aden z tych nowych Bog�w nie chce nas u�ywa� jako swoich pos�a�c�w. Porozumiewaj� si� z lud�mi bez naszego po�rednictwa. A gdy przestali�my by� potrzebni nowym Bogom, niekt�rzy ludzie zacz�li rozpowiada�, �e w og�le nas nie ma. Tymczasem nasze �wiat�o �ywi si� ich wiar��</p><p>Barbiel, Gabriel, Uriel i reszta anielskich hierarch�w d�ugo i zaciekle dyskutowali o tym, czy wraz ze s�abni�ciem wiary ludzkich Istot �wiat�o mo�e ca�kowicie przygasn��. Troch� si� nawet przy tym k��cili, gdy� wybuchowy temperament nie jest te� obcy naturze anielskiej. Ba, bardziej krewkie spo�r�d nich potrafi�y szarpa� si� za anielskie w�osy, wyrywaj�c je sobie pe�nymi gar�ciami. Anio�y najwidoczniej nie zawsze mia�y anielskie charaktery.</p><p>Gdy spory na Drabinie ucicha�y, anielscy hierarchowie mkn�li ku najwy�szym jej szczeblom, gdzie by�o ich miejsce. Podobno w�a�nie tam by�o najpi�kniej, najbardziej �wietli�cie i wci�� rozlega�a si� Muzyka Sfer. Przynajmniej tak twierdzi�y Anio�y �rednie, mozolnie pn�c si� ku g�rze.</p><p>Anio�y wznosi�y si� na coraz wy�sze szczeble Drabiny, gdy dowiod�y, �e umiej� przeprowadzi� przez �ycie wi�cej ni� jedn� ludzk� Istot�. Roztropny Anio� zawsze wiedzia�, kiedy cz�owieka ma strzec, a kiedy wystawia� na cierpienie. A gdy w dodatku strze�ona Istota, z pomoc� swego niebia�skiego opiekuna, zas�u�y�a na pami�� nie tylko swego pokolenia, Anio� dost�powa� zaszczytu mianowania go Archanio�em i przechodzi� na najwy�sze szczeble Drabiny, sk�d by�o najbli�ej do �wiat�a. Archanio�ami stawali si� te� ci Anio�owie, kt�rych podopieczni wzbogacili Ziemi� o nowe zapasy Dobra.</p><p>Jednak nie�atwo by�o zosta� anielskim hierarch�. Opieka nad lud�mi sprawia�a wiele niemi�ych niespodzianek i nie od razu pojmowa�o si� jej sens. M�ode Anio�y, gorliwie wykonuj�ce sw� prac� i zarazem niedo�wiadczone, chroni�y powierzone ich opiece Istoty przed wszelkim cierpieniem i z�em � bezwiednie os�abiaj�c je w ten spos�b. Bywa�y te� Anio�y lekkomy�lne, kt�re traci�y z oczu podopiecznych, by sp�dza� nieograniczony czas na radosnej zabawie z anielsk� gromad�. Gdy szkody, jakie wyrz�dzi�y sw� p�ocho�ci�, stawa�y si� nadto widoczne � anielscy hierarchowie str�cali je na ni�sze szczeble Drabiny, daj�c im now� szans� nauki. Wiele Anio��w ca�e swe niesko�czone istnienie sp�dza�o w�a�nie tu, nie maj�c nadziei � a mo�e nawet ch�ci? � na w�dr�wk� ku �wiat�u. Doskona�o�� by�a godna szacunku, lecz nie tak ciekawa, zw�aszcza gdy Anio�a opanowa�a ��dza przyg�d lub wy�ej ceni� sobie swobodn� anielsk� egzystencj� ni� misj�.</p><p>Ave nale�a� do bardzo m�odych Anio��w i jeszcze wci�� zamieszkiwa� najni�sze szczeble Drabiny. Zapewne nie by�o tu tak pi�knie jak na szczycie, za to panowa� weso�y i entuzjastyczny nastr�j. M�ode Anio�y ch�tnie �wiczy�y gr� ��wie� i ga��, usi�uj�c wzmocni� lub przyt�umi� sw�j Blask. Uprawia�y gonitwy albo tworzy�y roz�piewane anielskie ch�ry. Ave zdawa� sobie spraw�, �e niekt�rym ludzkim Istotom zdarza�o si� czasem s�ysze� ich g�o�ne pienia, lecz na szcz�cie ludzie mieli sk�onno�� zalicza� to prze�ycie do s�uchowych omam�w, tylko nieliczni wierzyli w wizje.</p><p>M�ody Anio�, kt�ry niew�a�ciwie opiekowa� si� wybran� przez siebie ludzk� Istot� i op�nia� sw�j anielski awans, nie zawsze wiedzia�, co traci. Ale Ave, z natury weso�y i sk�onny do swawoli, mia� g��bokie poczucie anielskiej odpowiedzialno�ci. Nie spuszcza� oka ze swojej ma�ej Istoty; dba� o ni� a� nadto, co te� nie by�o dobre. Ave jednak wiedzia�, �e dojrzewaj�c, nauczy si� pe�ni� sw� rol� idealnie, tak jak Gabriel, Rafael czy Barbiel. I nie w�tpi�, �e kiedy� us�yszy Muzyk� Sfer z najwy�szych szczebli Drabiny, �e poczuje na sobie blask wiecznego �wiat�a. Ave pragn�� by� Anio�em doskona�ym. I zapewne mia� szans� nim zosta�.</p><p>�tymczasem w�a�nie wtedy, po zako�czonych rozwa�aniach o zwi�zku mi�dzy anielsk� Moc� a ludzk� wiar�, gdy anielska starszyzna pomkn�a ku najwy�szym szczeblom Drabiny, m�ode i niedo�wiadczone Anio�y postanowi�y si� wykaza�.</p><p>��Zr�bmy co�, aby zn�w wzmocni� wiar� ludzi w nasz� Moc. Poka�my si� im du�� gromad�. Zadziwmy ich. Oble�my Ziemi� parokrotnie, wzd�u� i wszerz, aby prawie wszyscy Ziemianie nas ujrzeli i odwr�cili si� od nowych b�stw � zaproponowa� jeden z m�odych.</p><p>��Zr�bmy tak! Natychmiast! Teraz! � wo�a�y inne m�ode Anio�y.</p><p>��Pofru�my ca�� gromad� mi�dzy Niebem a Ziemi�, przybieraj�c mi�� ludziom posta�!</p><p>��Poka�my si� ludziom jako skrzydlate istoty, a ich wiara wzmocni �wiat�o��! � przekrzykiwali si� nawzajem.</p><p>Radosny gwar w najni�szych szczeblach Drabiny uszed� uwagi Archanio��w. Niefortunny m�odzie�czy pomys� zosta� przyj�ty z zapa�em, nie ostudzonym ostrze�eniem czy zakazem. M�ode Anio�y by�y wr�cz zdziwione, dlaczego nikt wcze�niej nie wymy�li� czego� tak prostego, aby wzmocni� przygasaj�ce �wiat�o. Wystarczy przecie� objawi� si� wielkiej liczbie ludzkich Istot, a to wzmocni ich wiar�! Koniecznie trzeba przybra� skrzydlat� ludzk� posta�.</p><p>Ave z entuzjazmem ruszy� na ziemsk� wypraw�. Czu�, �e podbije Ziemi� i zyska przy okazji uwielbienie ma�ej ludzkiej Istoty, kt�r� chroni�, a kt�ra go jeszcze nigdy nie widzia�a.</p><p>I oto pokutowa� za m�odzie�czy grzech pychy. Takich jak on, kt�rzy nieodwo�alnie utracili anielsk� Moc w starciu z Czarnymi, by�o zapewne wi�cej. W dodatku ich ofiara na nic si� nie zda�a, gdy� niewielu ludzi, o czym Ave nie wiedzia�, wznosi g�ow� ku Niebu.</p><p>W ten spos�b Ave dowiedzia� si�, �e triumf Czarnych dope�nia si� w�wczas, gdy Bia�y Anio� rozprasza si� w Mroku. Anio�y w zetkni�ciu z ziemi� umiera�y. A spada�y na ziemi� wtedy, gdy w skrzydlatej postaci dopadli je Czarni. Niestety, nawet Archanio�y zbyt s�abo zdawa�y sobie spraw� z niebezpiecze�stwa, kt�re czyha na skrzydlatych braci. Ave zrozumia�, �e nie by�o komu przynie�� na Drabin� tej strasznej wiedzy, nie by�o zatem komu ich ostrzec � pokonany Anio�, kt�ry straci� skrzyd�a, ju� nie m�g� wr�ci�.</p><p>Czarne istnia�y r�wnie d�ugo jak Anio�y Bia�e, i zawsze na nie polowa�y. Gabriel wspomnia� o tym raz, lecz nader niech�tnie. Paru m�odszych Anio��w szepta�o, �e w�r�d Czarnych znajduje si� ukochany niegdy� brat Gabriela.</p><p>��Brat? � zdziwi� si� Ave. � To niemo�liwe! Nie brat�! A jednak w�a�nie Gabriel potwierdzi�, �e kiedy�, dawno, dawno temu, nie by�o podzia�u na Anio�y Bia�e i Czarne; wszyscy stanowili jedn�, pot�n� gromad� i wszyscy byli �wietli�ci. Ale cz�� z nich nie chcia�a pe�ni� roli pos�a�c�w od Bog�w do ludzi.</p><p>��Uwa�ali, �e dor�wnuj� Moc� Najwy�szej �wiat�o�ci, cz�owiek za� jest zbyt marnym stworzeniem, by po�wi�ca� mu uwag� � wyja�ni� ze smutkiem Gabriel.</p><p>��Niekt�rzy twierdz�, �e to by�o inaczej � wtr�ci� Archanio� Micha�, ale gdy m�ode Anio�y zacz�y go wypytywa�, umilk� zas�piony.</p><p>W ka�dym razie to �wiat�o�� str�ci�a cz�� Anio��w z Drabiny i przemieni�a w Czarnych. Dla �wiat�o�ci nie by�o to trudne. Od tej pory Czer� sta�a si� symbolem Z�a, znakiem Ciemnych Mocy. Jednak Czarne, w odwecie za wyrz�dzon� im � w ich mniemaniu � krzywd�, pa�a�y ��dz� zemsty i atakowa�y ka�dego napotkanego Anio�a.</p><p>Ave kuli� si� teraz w postaci p� cz�owieka i p� anio�a, okaleczony i s�aby, Czarny za� czeka�. Coraz d�u�ej przesiadywa� te� na drzewie, rosn�cym w ogrodzie obok domu ma�ej Istoty. Ave wiedzia�, na co Czarne czekaj�. Pope�ni� tak straszny b��d. Zamierza� swoim lotem przyda� Mocy �wiat�u, a przyda� jej Czarnym. Ju� nigdy nie dowie si�, jak brzmi Muzyka Sfer, a ma�a ludzka Istota nie zazna, smaku dojrza�ego �ycia; nawet r�owe kwiaty wi�ni umieraj�, gdy na ga��zi usi�dzie Czarny.</p><p>Czarny wi�c czeka� � i triumfowa�.</p><p>��Jeste� tego pewien, m�j bracie? � zaszemra� g�os Vei. � A mo�e tw�j koniec b�dzie tak�e moim ko�cem, gdy� zostan� w�wczas sam, bez drugiej po�owy? Gdy ci� zabraknie i zniknie nasz uk�ad, w�wczas m�j Mrok zg�stnieje i nie da si� w nim oddycha�. Wy tam, na Drabinie, nie czuj�c naszego istnienia, oddawaliby�cie si� bez przeszk�d g�oszeniu chwa�y �wiat�o�ci. A my bez was ulegamy zwyrodnieniu, a zwyrodnia�e Z�o, nieograniczone walk� z Dobrem, jest gro�ne i obrzydliwe. Tak, ja czekam, Ave, lecz czekam dlatego, �e tw�j kres b�dzie tak�e zmian� dla mnie. L�kam si� jej.</p><p>��Wi�c czemu mnie okaleczy�e�? � zdziwi� si� Ave.</p><p>��Takie jest nasze przeznaczenie, taka jest moja rola w uk�adzie Dobra i Z�a. �wiat�o�� nie po to str�ci�a nas z Drabiny, aby�my wspierali Dobro. Uczyni�a to, aby�my stworzyli mu przeciwwag�, inaczej Dobro, nie wystawiane wci�� na pr�b�, nie mia�oby �adnej warto�ci. Ale mo�e ja, braciszku, nie lubi� swojej roli? � zaskrzecza� Vea ciemn�, ptasi� nut�.</p><p>Zatem Czarny czeka�, a� ma�a ludzka Istota zga�nie, a wraz z ni� rozproszy si� w Mroku jego bli�niaczy brat. Mrok w�wczas tak zg�stnieje, �e odbierze Czarnemu woln� wol� czynienia Z�a, zamieniaj�c j� w przymus.</p><p>I Ave czeka�, patrz�c bezradnie, jak s�abnie p�omyczek �wiat�a, i czuj�c, jak stygn� drewniane koraliki. Dziwi� si� tylko, �e Z�o, kt�re jawi�o mu si� wcze�niej jako prymitywna, niszczycielska i zarazem triumfuj�ca si�a, zawiera te� w sobie smutek, osamotnienie i poczucie kl�ski.</p><p>TO si� zbli�a�o. Koniec by� bliski. Mo�e i lepiej? Ave mia� ju� do�� m�czarni na obcej Ziemi, kt�r� wcze�niej widywa� jedynie z wysoko�ci Niebieskich Pastwisk; mia� do�� nieustaj�cej blisko�ci Czarnego i jego zaskakuj�cych wypowiedzi. Na Drabinie nie by�o takich niespodzianek; Drabina by�a ostoj� � Ave wola� umrze�, ni� s�ucha� g�osu Vei, kt�ry sprawia� b�l. Ale ta ma�a ludzka Istota powinna jeszcze �y� d�ugie lata, do�wiadczaj�c, opr�cz cierpienia, tak�e szcz�cia i mi�o�ci. I to jeszcze bardziej bola�o, utrudniaj�c rozproszenie.</p><empty-line/><p>Mija�y dni, Ewa chodzi�a regularnie do szko�y � i nic si� nie wydarza�o.</p><p>��Rekord! � powiedzia� z dum� Jan. � Jutro minie trzy tygodnie od czasu, gdy bos� stop� stan�a� na szk�o. Mia�a� racj�, Anno, gdy m�wi�a�, �e ona z tego wyro�nie � doda� z zadowoleniem.</p><p>Lecz Anna nie do ko�ca wierzy�a w swoje magiczne �yczenie. Mia�a �wiadomo��, �e wypowiadaj�c cz�sto to zdanie, usi�owa�a odsun�� od siebie problem, kt�ry od kilku lat zatruwa� jej �ycie. Mo�e uwierzy�aby, �e wreszcie nadszed� czas spokoju, gdyby nie ptak. Jego uporczywa obecno�� dra�ni�a j� podw�jnie: coraz bardziej niepokoi�a si� o swoje dziecko, a zarazem coraz bardziej by�a na siebie z�a, �e daje wiar� przeczuciom.</p><p>Ewa te� by�a czujna i niespokojna.</p><p>��Dziwne, lecz czuj� si� tym gorzej, im d�u�ej nic si� nie dzieje. Powinnam by� szcz�liwa, a nie umiem. Ci�gle jestem taka zm�czona. �pi� ca�� noc, a budz� si� niewyspana. S�o�ce wydaje mi si� szare, trawa i niebo bure, wszystko wok� jakby traci�o kolory � powiedzia�a Bezdomnemu, przykucaj�c obok niego i ko�ysz�c si� na pi�tach. � Mam uczucie, �e jakie� z�o, roz�o�one na raty, wzbiera, aby uderzy� z tym wi�ksz� si��.</p><p>Bezdomny zakwili� jak ptak i zacz�� splata� i rozplata� swoje d�ugie w�osy. Ewie wyda�o si�, �e przez u�amek chwili dostrzeg�a po raz pierwszy jedno z jego oczu: wielkie i b��kitne jak niebo. Lubi�a k�a�� si� czasem na ��ce i spogl�da� w niesko�czon� przestrze� ponad ziemi�. Mia�a wtedy uczucie, �e b��kit nawarstwia si�, to znowu rozrzedza, granatowieje lub ucieka gdzie� w szaroniebieski przestw�r. To w�a�nie przypomina�o jej ods�oni�te na moment jedno oko Bezdomnego. Moment by� tak kr�tki, �e zaraz dosz�a do wniosku, i� to jej si� tylko zdawa�o. Wszak nikt z ludzi nie mia� takich oczu. Takie oczy nie istnia�y. Oczy, jak by powiedzia� tato, to precyzyjny mechanizm optyczny, nie zmieniaj� kolor�w i wbrew pozorom, a tak�e poetom, nie maj� g��bi.</p><p>��Sk�d tym razem przyjdzie to CO�, co mnie prze�laduje? I jak mam si� zachowa�? Co zrobi� z b�lem, je�li jest wi�kszy, ni� mo�na znie��? Co zrobi� ze Z�em, kt�re gdzie� blisko si� czai? � pyta�a go, ale bardziej samej siebie.</p><p>��Musisz je oswoi�. Spr�buj, to nie powinno by� trudne, gdy� Z�o bywa samotne i nieszcz�liwe � powiedzia� Bezdomny.</p><p>��Znowu m�wisz! � ucieszy�a si�. � Nie rozumiem, co znaczy �oswoi� Z�o�. Wyt�umacz� � Ale on milcza� i nie powiedzia� wi�cej ani s�owa.</p><p>Czarny Ptak odlecia� w dniu, w kt�rym Ewa straci�a przytomno��. Przed jej oczami rozwar�a si� taka sama bolesna czer� jak w�wczas, gdy osiem lat temu wpad�a do wilczego do�u. I sta�o si� to r�wnie nagle. Sta�a przy oknie, zastanawiaj�c si�, dlaczego �wiat wok� niej, wcze�niej tak kolorowy, nabiera szaroburych barw, gdy nagle ta szaro�� zg�stnia�a, �ciemnia�a i rozla�a si� przed jej oczami.</p><p>Anna by�a w tym czasie w swojej pracowni i pierwsza ujrza�a, �e Czarne Ptaszysko podrywa si� do lotu i ci�ko uderzaj�c wielkimi skrzyd�ami, znika na horyzoncie. Odprowadza�a je wzrokiem, p�ki nie sta�o si� ma�ym, czarnym punkcikiem, a potem, szcz�liwa i pe�na ulgi, pobieg�a do pokoju Ewy. Przebiegaj�c przez korytarz, dostrzeg�a przez okno Bezdomnego. Bieg� spocony, bardziej brudny ni� zwykle, z w�osami zmierzwionymi jak ptasie gniazdo; mocno kulej�c, dobiega� do ich p�otu. Na pro�b� c�rki nigdy go nie przep�dza�a, cho� nieraz mia�a na to ochot�. Tak�e Jan, widz�c wspart� o p�ot brudn�, skudlon� g�ow�, ju� tylko si� krzywi� i wzdychaj�c, szed� do komputera, by skry� si� w sterylnie czystym bezkresie internetowego �wiata.</p><p>��Dlaczego on tak biegnie? � pomy�la�a z nag�ym l�kiem Anna, po czym otwar�a drzwi do pokoju c�rki, chc�c podzieli� si� z ni� dobr� wiadomo�ci�: �Ptak odlecia�! Wszystko w porz�dku! Odlecia�!� I nagle ujrza�a, �e jej c�reczka le�y bezw�adnie na pod�odze tu� ko�o okna. Jakby, upadaj�c, chcia�a jeszcze da� jaki� znak Bezdomnemu.</p><empty-line/><p>W szpitalu nikt si� ju� nie dziwi�, gdy karetka pogotowia przywozi�a t� znajom� dziewczynk�. Dot�d lekarze zawsze �artowali, �e �do wesela si� zagoi�, a �artowali tak, gdy zszywali Ewie rozbit� g�ow�, wk�adali do gipsu nog�, robili rentgen z�amanej r�ki. Tym razem, po wst�pnych badaniach, lekarz nic nie powiedzia�. W milczeniu przegl�da� wyniki analizy krwi, ogl�da� jakie� wykresy, wpatrywa� si� w rz�dki cyfr i znak�w na monitorze komputera.</p><p>��Do wesela si� zagoi, prawda? � usi�owa�a doda� sobie odwagi Anna, cho� nie cierpia�a tego banalnego �arciku. By�a sama w gabinecie lekarza, gdy� jej matka z Janem siedzieli przy Ewie, kt�ra odzyska�a ju� przytomno�� i ze zdziwieniem m�wi�a:</p><p>���ale� nic mi nie jest! Tym razem naprawd� nic mi nie jest! W ka�dym razie nie czuj� �adnego b�lu, ani nie wida�, �eby mi co� by�o. Pu��cie mnie!</p><p>Babcia modli�a si� w g��bi duszy, �eby jednak to CO� by�o wida�. To, co wida�, �atwo jest leczy�. To, czego nie wida�, jest stokro� gorsze, gdy� skryte g��boko wewn�trz organizmu, mo�e czai� si� podst�pne, z�e, triumfuj�ce.</p><p>��Do wesela si� zagoi, panie doktorze � zn�w b�agalnie za�artowa�a Anna w gabinecie lekarza.</p><p>��Zrobimy jeszcze jedn� seri� bada�. Nigdy nic nie wiadomo. Teraz wysz�o tak, jutro wyjdzie inaczej. Mo�e lepiej. Organizm ludzki jest pe�en niespodzianek � odpar� doktor wymijaj�co.</p><p>��Co to znaczy, �e �wysz�o tak�? � docieka�a Anna, boj�c si� us�ysze� odpowied�.</p><p>��By� mo�e� ale podkre�lam, �e nie ma �adnej pewno�ci � zaznaczy� lekarz, nabieraj�c oddechu. � Ot� niewykluczone, ale tylko niewykluczone�</p><p>��Niech�e pan to z siebie wyrzuci! � krzykn�a Anna, zaciskaj�c d�onie.</p><p>��Niewykluczone, �e to mo�e by� bia�aczka � powiedzia� szybko, jakby chcia� pozby� si� tych s��w jak najpr�dzej. W gabinecie zapad�o przera�liwe milczenie.</p><p>��Co mamy robi�? � spyta�a szeptem Anna, gdy milczenie trwa�o i zdawa�o si� krzycze�.</p><p>��Nic. Na razie nic. A potem by� mo�e te� nic. Bo je�li to bia�aczka, a nie jakie�� jakie� chwilowe zawirowanie organizmu� Ot� je�li to jest TA bia�aczka, ta jej odmiana, o kt�rej my�l�, no to� no to ona w zasadzie nie poddaje si� leczeniu.</p><p>��Co pan chce przez to powiedzie�? � wyszepta�a Anna.</p><p>��Chc� powiedzie�, �e wszelkie pr�by leczenia przemieni�yby ostatnie miesi�ce �ycia, dziewczynki w straszliw�, nie ko�cz�c� si� tortur�, kt�ra i tak by jej nie uratowa�a. Takie jest moje zdanie. By� mo�e specjalista powie co� innego, ja jestem tylko lekarzem og�lnym. I m�wi� to, co my�l� i co sam zrobi�bym, gdyby sz�o o moje dziecko � powiedzia� lekarz z udawanym spokojem.</p><p>��Co by pan zrobi�? � powt�rzy�a Anna, jakby nie rozumiej�c s��w, kt�re przed chwil� pad�y. Bo nie rozumia�a ich. Jej umys� nie dopuszcza� do siebie ich sensu.</p><p>��Pozwoli�bym jej umrze� � wyszepta� cz�owiek w bia�ym fartuchu.</p><p>��Pozwoli�by jej pan� � Anna urwa�a. Nieuchronno�� tego zdania zacz�a do niej powoli dociera�. Jej nogi sta�y si� ci�kie jak dwa m�y�skie kamienie, brzuch i serce przeszywa�y ostre fale b�lu, odbieraj�c powietrze p�ucom, w gardle stan�a jaka� obca, wielka, d�awi�ca kula. Gdy ta kula ju� mia�a j� ud�awi�, Anna spazmatycznie nabra�a powietrza � i zrozumia�a, co powiedzia� lekarz. Wyda� wyrok �mierci na Ew�. Ma�o tego, odebra� wszelk� nadziej�. Nie mo�na by�o zrobi� NIC, aby temu przeciwdzia�a�. Ta �wiadomo�� k�ad�a si� na Ann� ci�arem winy.</p><p>�Gdybym umia�a si� modli慔, pomy�la�a, �gdybym umia�a, ale nie umiem, cho� chyba tylko to mi zosta�o�.</p><p>��Pozwolimy jej umrze� bez niepotrzebnych cierpie� � powiedzia�a Anna do Jana i matki, gdy znale�li si� w domu. � I nie powiemy, co jej grozi.</p><empty-line/><p>Ewa le�a�a w swoim pokoju na g�rze, zm�czona badaniami. Chcia�a spa�, cho� jeszcze nie zapad� wiecz�r. Rodzina rozmawia�a ju� ponad godzin�, t�umi�c �zy i �ciszaj�c g�osy, w strachu, by jaki� d�wi�k czy niespokojne s�owa nie dotar�y do pokoju c�reczki.</p><p>By�o ciep�e, jesienne popo�udnie i w��czony wentylator szumia� cicho, mieszaj�c powietrze skrzyd�ami. Skrzyd�ami�? Sk�d skojarzenie ze skrzyd�ami? Z wielkimi, �nie�nymi, puszystymi skrzyd�ami, kt�re otulaj� dziecko, chroni�c przed wszelkim z�em? I nagle babcia, ws�uchana w d�wi�k wentylatora, szepn�a cicho:</p><p>���bo to jest tak, jakby ona w og�le nie mia�a swojego Anio�a Str�a.</p><p>��Och, przynajmniej dzi� nie m�w tych bredni! � zacz�� ostrym, agresywnym tonem Jan, lecz zaraz urwa� i doda� cicho: � Przepraszam ci�, mamo, jestem taki zdenerwowany. Ale zrozum, przecie� to nie �redniowiecze� za rok wchodzimy w dwudziesty pierwszy wiek! Nie chodzi o jakie� idiotyczne Anio�y, ale po prostu o medycyn�. �aden Anio� jej nie uratuje! Za to pewnego dnia naukowcy niew�tpliwie odkryj� lekarstwo na ten rodzaj bia�aczki. Tyle �e wtedy� wtedy� dla naszej Ewy mo�e by� za p�no.</p><p>Jan skry� �zy gdzie� g��boko, tkwi�y tam i gryz�y jak drobinki szk�a. Anna zdusi�a je w gardle. Tylko po twarzy babci �zy p�yn�y i p�yn�y, nie tamowane, zatrzymuj�c si� w ka�dej zmarszczce.</p><p>I wtedy us�yszeli nagle tupot bosych st�p na drewnianych schodach i g�os dziewczynki:</p><p>��Co powiedzia�a�, babciu? Powt�rz to�</p><p>Wszyscy troje podskoczyli nerwowo ku schodom i przybrali nienaturalnie pogodny wyraz twarzy. Babcia zacz�a udawa�, �e kicha, i st�d w jej r�ce znalaz�a si� chusteczka, kt�r� przy�o�y�a do oczu.</p><p>��Babcia �artowa�a! � za�mia�a si� sztucznie Anna. � I co ty tu robisz? Mia�a� spa�. A w og�le to� wiesz� Wszystko w porz�dku. Lekarz powiedzia�, �e w zasadzie jeste� zdrowa. To tylko drobne os�abienie. Wkr�tce minie.</p><p>��W ka�dym razie nic ci nie jest. Nic powa�nego � doda� Jan sztucznie spokojnym g�osem.</p><p>Ewa sta�a w bia�ej koszulce na ostatnim stopniu, prowadz�cym do pokoju z kominkiem, w kt�rym zebrali si� doro�li. Patrzy�a na nich uwa�nie i bez l�ku. Widzia�a wszystko: b�l przycupni�ty w spojrzeniu taty, obc� kul� d�awi�c� gard�o mamy i wci�� widoczne �zy w zmarszczkach babci.</p><p>��Wiem, �e tym razem musz� umrze�. Wiedzia�am o tym, zanim zawie�li�cie mnie do szpitala � powiedzia�a spokojnie, a w pokoju zapad�o ci�kie i przygn�biaj�ce milczenie. Nikt nie chcia� k�ama�, ale te� nikt nie wiedzia�, co powiedzie�.</p><p>��Babciu, powt�rz to, co powiedzia�a� � nalega�a tymczasem Ewa tak energicznie, jakby przygniataj�cy smutek doros�ych w og�le do niej nie dociera�.</p><p>��Ale co? � spyta�a s�abo babcia. � Co m�wi�am, Ewuniu?</p><p>��M�wi�a� co� o Anio�ach.</p><p>��To bzdura � odpar�a babcia z t�umionym p�aczem. � Tak naprawd� tata ma racj�. To �redniowieczny przes�d. A to, �e ja akurat wierz� w Anio�y, to inna sprawa� bo w og�le to wiesz� Przecie� nikt ich nigdy nie widzia�! No i� I dajmy sobie z tym spok�j.</p><p>��Ale powt�rz to, co powiedzia�a�! Powt�rz! Mo�e to wa�ne! � zawo�a�a Ewa.</p><p>��O Bo�e! Po prostu tak mi si� powiedzia�o!</p><p>��Musisz mi powiedzie� � naciska�a dziewczynka.</p><p>���no, �e to wygl�da tak, jakby� w og�le nie mia�a swego Anio�a Str�a! � wypowiedzia�a babcia i rozp�aka�a si�, tym razem g�o�no.</p><p>Babcia p�aka�a i wyciera�a �zy, a dziewczynka wpatrywa�a si� w ni� intensywnie, pr�buj�c co� sobie przypomnie�. Ws�uchiwa�a si� w rytmiczny szum skrzyde� wielkiego wentylatora.</p><p>��Nie p�acz, babciu � powiedzia�a machinalnie, b��dz�c my�lami gdzie� bardzo daleko.</p><p>��Ja nie p�acz�, dziecino. Przecie� wszystko b�dzie dobrze � powiedzia�a starsza pani, szlochaj�c coraz g�o�niej.</p><p>Wtedy w�a�nie Anna, nie wytrzymuj�c d�u�ej napi�cia, rozp�aka�a si� r�wnie�, a zaraz po niej i Jan zacz�� poci�ga� nosem. Drobna trzynastolatka sta�a boso na �rodku pokoju, patrz�c bezradnie na troje szlochaj�cych doros�ych.</p><p>��Przesta�cie! � powiedzia�a. � Nie mo�ecie traci� czasu. Musicie mi pom�c.</p><p>��Jak mo�emy ci pom�c? � spyta� Jan rozedrganym g�osem. � Powiedz tylko, a zrobimy, co chcesz. Wszystko, czego zapragniesz.</p><p>��Babciu, czy ka�dy cz�owiek ma swojego Anio�a Str�a? � pyta�a dziewczynka.</p><p>��Nie wiem� chyba tak� podobno. Sk�d mam wiedzie�?</p><p>��Nie pytam, sk�d to wiesz, ale czy w to wierzysz? Babcia, wci�� p�acz�c, zastanawia�a si� nad s�owami wnuczki. �Wiem o istnieniu Anio��w Str��w, bo m�wi�a mi o nich moja matka, m�wi� mi ksi�dz na religii, ale czy wierz� w nie? Jak to w�a�ciwie jest? Wierz�, czy te���</p><p>��Wierz� � powiedzia�a nagle mocnym g�osem, a Jan wpatrzy� si� w ni� ze zdziwieniem. Wiedzia�, �e jego te�ciowa jest osob� starej daty, ale nie s�dzi�, �e do tego stopnia kieruje si� w �yciu przes�dami.</p><p>��W takim razie chc�, �eby babcia odnalaz�a tamto pi�ro � powiedzia�a dziewczynka.</p><p>��Jakie pi�ro? � zdziwi�a si� babcia w pierwszej chwili.</p><p>��Osiem lat temu, gdy wpad�am do wilczego do�u, le�a�o ko�o mnie pi�ro. Podnios�a� je i schowa�a�, pami�tasz? Tak przynajmniej potem m�wi�a�. I mia�a� mi je da�, ale obie o tym zapomnia�y�my.</p><p>��Pi�ro? � zdziwi�a si� starsza pani. � Poczekaj� Niech sobie przypomn� Taaaak, pi�ro!</p><p>��By�o pi�ro � przytakn�a nerwowo Anna. Nie wiedzia�a, ku czemu zmierza ta rozmowa, lecz ka�da rozmowa, nawet bezsensowna, by�a ratunkiem przed my�lami o stanie zdrowia Ewy. � Stali�my we tr�jk� nad tym okropnym do�em, Ewa le�a�a w nim, nieprzytomna, a obok niej ja�nia�o ptasie pi�ro. Nawet zal�ni�o w �wietle latarki.</p><p>��Tak, pami�tam, jak rozb�ys�o w �wietle latarki. Ptasie pi�ra wydzielaj� specjalny t�uszcz, dzi�ki czemu ptaki nie mokn� nawet podczas du�ego deszczu. Taka odrobina t�uszczu daje po�ysk � przytakn�� gorliwie Jan. � Babcia si� w�wczas upar�a, �e to pi�ro pewnie nale�y do Ewy, i�</p><p>���i prosi�am, �eby� mi je poda�, gdy ju� wlaz�e� do tego do�u � zako�czy�a babcia. � Pami�tam. Teraz ju� pami�tam. I ty mi je da�e�, Janie. A nazajutrz w szpitalu powiedzia�am Ewuni, �e je schowa�am i �e jej oddam, gdy wr�ci do domu�</p><p>���ale ja nic nie pami�ta�am. �adnego pi�ra, �adnego do�u, tylko ciemno�� � uzupe�ni�a dziewczynka. � Lecz teraz sobie przypomnia�am. Gdy powiedzia�a� to zdanie o moim Aniele Str�u, ju� wszystko wiem. Wszystko. Wi�c gdzie to pi�ro, babciu?</p><p>��Czy ty my�lisz, �e znajd� je po o�miu latach? Zwyk�e bia�e ptasie pi�ro? � spyta�a zdumiona starsza pani. � Na pewno je wyrzuci�am!</p><p>��Babciu, ty niczego nie wyrzucasz! � odpar�a Ewa z przekonaniem.</p><p>To by�a prawda. Strych w babcinym domku by� gigantyczn� graciarni�, pe�n� �bardzo potrzebnych rzeczy�, takich jak stare s�oiki i zakr�tki, buty sprzed trzydziestu lat, niemodne czapki i p�aszcze, zniszczone zabawki Ewy, przedpotopowe suknie, rozlatuj�ce si� meble. Babcia nie pozwala�a niczego wyrzuci�, twierdz�c, �e na pewno �kiedy� si� przyda�. I czasem rzeczywi�cie co� si� przydawa�o. Ewa pok�ada�a teraz ca�� nadziej� w przekonaniu, �e tak�e pi�ro zosta�o schowane przez babci� i le�y sobie gdzie� spokojnie od o�miu d�ugich lat. Gdyby mia�o si� okaza�, �e to pi�ro� A w�a�ciwie czemu nie?! Czemu nie mia�oby to by� takie pi�ro! Skoro babcia wierzy w istnienie Anio��w Str��w, to ona, Ewa, mo�e wierzy�, �e pi�ro, kt�re le�a�o ko�o niej w wykopanym przez k�usownik�w dole� �e to PI�RO� no wi�c, �e ono�</p><p>Ew� bardziej ni� badania w szpitalu zm�czy� strach, kt�ry narasta� od dnia, gdy Czarny Ptak zasiad� na konarze wi�niowego drzewa. Do tego strachu dziewczynka nikomu nie chcia�a si� przyzna�. Ten strach, po kilkunastu dniach ogl�dania stale tej samej, nieruchomej, z�owieszczej sylwetki, powoli przerodzi� si� w pe�n� l�ku pewno��: �UMR�. Wiem, �e wkr�tce umrꅔ</p><p>To nie by� strach przed umieraniem, gdy� Ewa nie wiedzia�a, co ono znaczy, jakie jest, w jaki spos�b si� je odczuwa. Czu�a natomiast l�k przed dniem, w kt�rym ju� nie ujrzy zachodu s�o�ca, nie ujrzy �witu i rozkwitaj�cych barw �wiata, nie prze�yje wieczoru, kiedy bra�a do r�ki kolejn� ciekaw� ksi��k�. I by� tak�e strach o rodzic�w. �Co oni beze mnie zrobi�? Niby wci�� s� zaj�ci, nie maj� dla mnie czasu, ale wiem, �e mnie kochaj���</p><p>Ten strach obudzi� j� przed chwil� i wtedy us�ysza�a ostatnie s�owa rozmowy doros�ych. Ale i bez tego wiedzia�a, �e wszystkie wi�ksze i mniejsze przypad�o�ci, jakich nie szcz�dzi� jej los, prowadzi�y w gruncie rzeczy w�a�nie do tego: do �miertelnej choroby, kt�ra mia�a przedwcze�nie skr�ci� jej �ycie.</p><p>Dziwne s�owa babci o Aniele Str�u, wypowiedziane na tle szumu skrzyde� wentylatora, w rozb�ysku wydoby�y z jej pami�ci wydarzenia sprzed o�miu lat. I nagle stan�y jej przed oczami jak �ywe: Anio�y frun�ce po niebie. Na moment ogarn�� j� tamten dzieci�cy zachwyt, kt�ry usi�owa�a wtedy przekaza� mamie. Wzruszenie nad pi�knem d�wi�ku, jaki wydawa�y ich ogromne, puszyste, z�otobia�e skrzyd�a w starciu z powietrzem. Ten d�wi�k brzmia� jak muzyka, jak gigantyczne niebieskie organy. Jasny, �wietlisty wizerunek z�otobia�ej Istoty, kt�ra zajrza�a jej w oczy� Czarne Anio�y walcz�ce z Bia�ymi� Czarny, kt�ry pochwyci� Bia�ego w swoje szpony i zacz�� wyrywa� mu pi�ra ze skrzyde�. Anielskie pi�ra sp�ywaj�ce z wiatrem ku ziemi� Czy jedno z nich nie mog�o w naturalny spos�b upa�� ko�o niej? Mog�o?! Nie mog�o?! Mog�o.</p><p>��Znale�li�cie mnie wtedy w tym wilczym dole i nie wiecie, sk�d si� w nim wzi�am. A tymczasem ja� � zacz�a wolno i z namys�em, a troje doros�ych przygl�da�o si� jej z napi�ciem. Ewa czu�a w sobie to samo napi�cie, przypuszcza�a, �e jej nie uwierz�. Je�li nie uwierz�, to nie pomog�. Mia�a t� jedn�, jedyn� szans�, cho� nie wiedzia�a, co z tego wyniknie.</p><p>��Przypomnij sobie, jak wpad�a� do tego do�u? Co ci� w�wczas pogna�o na ��k�? � spyta�a ponaglaj�co Anna.</p><p>���pobieg�am na ��k�, bo po niebie lecia�y Anio�y! � wyrzuci�a z siebie Ewa jednym tchem, gdy� chcia�a to zdanie mie� ju� za sob�. Wyobra�a�a sobie, co teraz my�li jej m�dry tato i jej rozs�dna mama. Tak jak si� spodziewa�a � wszyscy zamilkli i patrzyli na ni� tak, jakby byli pewni, �e straszna choroba zaatakowa�a jej m�zg. Tata nie wiedzia�, co na to powiedzie�, dla niego Anio�y frun�ce po niebie podobne by�y do dinozaur�w, kt�re wygin�y sze��dziesi�t pi�� milion�w lat temu. Ludzie i dinozaury wymin�li si� w wielusetmilionowej historii Ziemi. Anio�y za� i ludzie�</p><p>��Ewuniu� � zacz�� tato, westchn�� g��boko i urwa�. Babcia, kt�ra deklarowa�a przed chwil� wiar� w Anio�y, s�ysz�c teraz s�owa swojej wnuczki, patrzy�a na dziewczynk�, pop�akuj�c, jakby dawa�a do zrozumienia, �e wnuczka majaczy.</p><p>A mama?� Ewa wpatrzy�a si� w mam� i wst�pi� w ni� cie� nadziei: rozs�dna, ch�odna intelektualistka, kt�ra do oceny swej sztuki u�ywa�a centymetra i wagi zamiast uczu� � sta�a na �rodku pokoju z nieprzeniknionym wyrazem twarzy. W jej oczach odbija�o si� jakie� wspomnienie, tak szokuj�ce, �e nie dowierzaj�c samej sobie i swojej pami�ci, schwyci�a si� r�kami za g�ow�.</p><p>��Bo�e drogi� � zacz�a nerwowym szeptem, spaceruj�c szybkim krokiem po pokoju. � Przecie� wtedy gdy Ewa wbieg�a do mojej pracowni� pami�tacie? Gdy zastanawiali�my si�, gdzie ona jest, pr�bowa�am odtworzy� rozmow� z ni�! Powiedzia�am wam w�wczas, �e ona prosi�a, abym wysz�a obejrze� ptaki, kt�re frun� po niebie�</p><p>���od ��ki w stron� lasu � przytakn�� Jan.</p><p>��W�drowne ptaki. A ja m�wi�am, �e na nie za wcze�nie � wtr�ci�a babcia.</p><p>��Bo by�o za wcze�nie! Jeszcze nie przylecia�y! � krzykn�a Anna w gwa�townym pomieszaniu. � Teraz, gdy odtwarzam to w pami�ci, s�ysz� wyra�ny g�os Ewy. Ona wtedy krzycza�a: �MAMO! MAMUSIU! ANIO�Y FRUN� PO NIEBIE!�</p><p>��Tak! Tak, w�a�nie tak krzycza�am! � zawo�a�a Ewa, szcz�liwa, �e wreszcie znalaz�a wiarygodnego �wiadka.</p><p>��I co z tego? � spyta� ponuro Jan, a w pokoju znowu zapad�a cisza.</p><p>Pytanie Jana, cho� nie wypowiedziane do ko�ca, mia�o znaczy�: �Co z tego, �e ma�ej dziewczynce roi�y si� osiem lat temu Anio�y? Co z tego, �e babcia przechowa�a jakie� pi�ro? Co ta ca�a historia ma wsp�lnego z chorob� naszej c�rki?�</p><p>Milczenie, kt�re zapanowa�o teraz w pokoju, dowodzi�o, �e wszyscy troje my�leli podobnie. Bezsensowna rozmowa o Anio�ach by�a pretekstem, by unikn�� rozmowy o wiele trudniejszej.</p><p>��Tatusiu, ty nic nie rozumiesz � zacz�a dziewczynka czystym, d�wi�cznym g�osem. � Babcia ma racj�. Ja naprawd� straci�am mojego Anio�a Str�a. Pokona� go Czarny Anio�. Mo�e nawet zabi�. A mo�e nie zabi�? Mo�e on gdzie� jest, b��ka si� i wystarczy go odnale��, a ja wtedy wyzdrowieje?</p><p>W�r�d milczenia, kt�re kolejny raz zapad�o w pokoju, rozleg�o si� nagle gwa�towne, niepohamowane �kanie babci. Babcia nie mog�a si� powstrzyma�, widz�c beznadziejno�� ca�ej sytuacji. P�aka�a nad z�udn� nadziej�, jak� ma ta ma�a, �miertelnie chora dziewczynka. Wiara wiar�, ale Anio�y, frun�ce po niebie? Jaki� czarny, kt�ry zabija bia�ego? Co za bajki! Wspania�a wyobra�nia, lecz, niestety, to kolejny dow�d na to, �e chore dzieci cechuje wyj�tkowo bujna fantazja. Tak, to babcia powiesi�a obrazek z Anio�em Str�em nad ��eczkiem Ewy, lecz przecie� wszystko ma swoje granice: Anio�y bywaj� na obrazkach, ale nikt nigdy nie ogl�da� Anio��w na Niebie!</p><p>��Ewa� Ewuniu� � zacz�� bezradnie Jan i spojrza� z wyrzutem na Ann�. Po co ci�gn�a ten anielski w�tek?! Oczekiwa� od niej wsparcia, lecz Anna sta�a zamy�lona tak g��boko, �e nie dociera�o do niej nic, nawet pochlipywanie jej matki. Jan westchn�� i doszed� do wniosku, �e zatem na nim, jako na ojcu, spocznie obowi�zek �ci�gni�cia wszystkich na ziemi�. Podszed� do komputera, kt�rego ekran drzema�, migocz�c usian� gwiazdami czerni�.</p><p>��Ewuniu, to jest komputer, prawda? A pude�ko obok to modem. Dzi�ki niemu ��cz� si� z ca�ym �wiatem, tak? � m�wi� do c�rki, a zarazem do wszystkich w pokoju. � Sp�jrz, Ewuniu� W ka�dej chwili mam dost�p do zasob�w ludzkiej wiedzy, prawda? Mog� si� po��czy� z najwi�ksz� bibliotek� �wiata i dotrze� do najwybitniejszego specjalisty z ka�dej dziedziny. Sp�jrz� ��cz� si� O, teraz jeste�my w jednej z lepiej wyposa�onych bibliotek, w Waszyngtonie. Wystukujemy has�o Anio� i zobaczymy, co pojawi si� nam� hm� na przyk�ad �Micha� Anio�, malarz i rze�biarz� albo �Anio�y w malarstwie i literaturze�� oo, widzisz? S�� A tu jest dzia� zwany angelologi�, czyli nauk� o Anio�ach� Angel to Anio�, logos to nauka. Angelologi� rozwija�a si� g��wnie w �redniowieczu, najmodniejsza by�a w trzynastym i czternastym wieku, Ewuniu, ale dzi� mamy prawie dwudziesty pierwszy wiek! Co jeszcze mamy tu o Anio�ach� Szukajmy dalej� Zaraz� chwileczk� Znowu jakie� cyber�mieci! W tym przekl�tym Internecie r�ni szale�cy� no nie, to niemo�liwe� niemo�liwe! co jest? chyba kto� mi robi g�upi kawa�?!!! Tu s� megabajty� nie, gigabajty informacji o Anio�ach, po�wi�conych g��wnie Anio�om Str�om!!! Na lito�� bosk�, nie wiedzia�em, �e Anio�y zajmuj� w Internecie tak du�o miejsca!</p><p>��Widzisz, tatusiu � powiedzia�a Ewa, podczas gdy rodzina sta�a milcz�co, skupiona za plecami Jana. � Tylko ty nie wierzysz w Anio�y. A one s�. I, jak widzisz, nie tylko ja w nie wierz�, nie tylko ja je widzia�am.</p><p>Jan, pokonany, obejrza� si� bezradnie na Ann�, szukaj�c w niej oparcia. Lecz go nie znalaz�.</p><p>��Tw�j B�g, Janie, komputer, powiedzia� ci teraz, �e Anio�y istnia�y, istniej� i b�d� istnie�, a niekt�rzy nawet je widzieli. Nie masz wyboru, musisz uwierzy� swemu Bogu, inaczej twoje �ycie straci wszelki sens. Wcze�niej trzyma�am twoj� stron�. Teraz wierz� Ewie. Ona widzia�a Anio�y. Ona zgubi�a swojego Anio�a lub on zgubi� j�. Wierz� w to i chc� w to wierzy�, cho� po tylu latach wyznawania ch�odnego racjonalizmu nie przyjdzie mi to �atwo � powiedzia�a cicho Anna.</p><p>��Chcecie powiedzie�, �e� � wyszepta� Jan, wpatrzony w monitor, na kt�rym, dr��c i migocz�c, rodzi�y si� coraz dalsze gigabajty starej i nowej wiedzy o Anio�ach. � Chcecie powiedzie�</p><p>����e Anio� Str� i jego opieka s� ostatni� szans� dla naszej Ewy. A skoro tak, to musimy go odnale�� � szepn�a skonsternowana babcia.</p><p>��Anio�a? � spyta� niedowierzaj�co Jan.</p><p>��Tak, Anio�a � przytakn�a zdecydowanie Anna.</p><p>��A niby gdzie mamy go szuka�? � zapyta� niepewnie Jan. Wszyscy spojrzeli po sobie pytaj�co.</p><empty-line/><p>Szukanie Anio�a nie jest zaj�ciem powszechnym. Trudno znale�� wz�r skutecznego post�powania lub sprawdzon� recept�. Nie spos�b te� otrzyma� porad�, bo kto mia�by jej udzieli�?</p><p>Babcia, jako osoba do�wiadczona, zaproponowa�a, by zaparzy� �wie�ej herbaty, a dopiero po jej wypiciu, gdy emocje opadn�, zasi��� do rodzinnej narady.</p><p>Pierwsza zabra�a g�os Ewa.</p><p>��Ty, tato, b�dziesz szuka� Anio�a w Internecie. Skopiuj wszystko, co o nim napisano. Mo�e znajdziesz co�, co nam pomo�e? My z babci� musimy znale�� pi�ro.</p><p>��Wyjd� na zakupy, a gdy wr�c�, te� go b�d� szuka� � powiedzia�a Anna. Ka�da czynno��, odwracaj�ca uwag� od my�li o chorobie Ewy, by�a wybawieniem.</p><p>��Ale w�a�ciwie po co wam to jakie� pi�ro? � wypytywa� Jan.</p><p>��Nie wiem po co, ale czuj�, �e to jest wa�ne. Mo�e to tylko zwyk�e pi�ro ptaka, a mo�e� Musz� je mie�, babciu! � zako�czy�a b�agalnie Ewa.</p><p>��Bo�e, �eby si� tylko odnalaz�o� � wyszepta�a nabo�nie babcia, odmawiaj�c w duchu modlitw� do �wi�tego Antoniego:</p><p><emphasis>�wi�ty Antoni Padewski,</emphasis></p><p><emphasis>obywatelu niebieski,</emphasis></p><p><emphasis>niech si� spe�ni wola twoja,</emphasis></p><p><emphasis>niech si� znajdzie zguba moja�</emphasis></p><p><emphasis>��</emphasis>Ono musi by� u ciebie w domu, babciu, ty nigdy niczego nie wyrzucasz � powt�rzy�a z uporem Ewa. </p><p>Jan usiad� ju� przy komputerze � dodaj�c:</p><p>��Dobrze. Przejrz� zasoby Internetu i to, co uznam za naprawd� wa�ne, skopiuj� i dam wam do przeczytania. Teoria zawsze jest pomocna � stwierdzi� z energi�. Powr�t do ulubionego zaj�cia doda� mu pewno�ci siebie.</p><p>�Angel i logos� Angelologia. W ko�cu to te� jaka� nauka, nawet je�li dziwaczna�, pomy�la�. Zapewne nie tak precyzyjna jak matematyka, fizyka czy chemia, lecz jednak nauka! Jan zdecydowanie wola� szpera� w Internecie, ni� szuka� ptasiego pi�ra, kt�re nie mog�o mie� �adnego znaczenia dla choroby jego c�rki. Niech�e jednak go szukaj�, skoro ma to odwr�ci� uwag� od budz�cych groz� fakt�w.</p><p>��Znajd�my je tylko, a zanios� je do ornitologa. Znam jednego � powiedzia�a Anna.</p><p>��Ornitologa? � zdziwi�a si� Ewa. � Czy to znawca anielskich pi�r?</p><p>��Nie, znawca ptak�w � odpar�a speszona Anna. � Lecz je�li on uzna, �e nie jest to ptasie pi�ro, no to� wtedy istnieje mo�liwo��, �e� Rozumiecie?</p><p>Rozumia�y i niemal r�wnocze�nie kiwn�y g�owami. Jasne, �e najpierw trzeba sprawdzi�, czy nie jest to najzwyklejsze ptasie pi�ro.</p><p>��Mamo, a czy istnieje cho� cie� szansy, �e przypomnisz sobie, gdzie ono jest? Po tylu latach? � niepokoi�a si� Anna.</p><p>��Cie� szansy? Chyba tak. Gdy ju� zaczniemy go szuka�, to mo�e mi si� co� przypomni � powiedzia�a ostro�nie babcia. Rzeczywi�cie, nigdy niczego nie wyrzuca�a, wi�c mo�liwe, �e zapomniane pi�ro le�y sobie gdzie� w domu. Tylko co komu z ptasiego pi�ra? Wprawdzie cuda si� zdarzaj�, babcia o tym wiedzia�a � ale nie takie. Nie takie.</p><p>Najdziwniejsze by�o to, �e pierwsz� osob�, kt�ra niemal natychmiast i bez zastrze�e� uwierzy�a w istnienie anielskiego pi�ra, by�a ch�odna, racjonalna Anna. Babcia pomy�la�a, �e jest to ucieczka zrozpaczonej matki od straszliwej prawdy o chorobie c�rki. Ucieczka w marzenie o Aniele Str�u, kt�ry wszystko mo�e. A tymczasem Anio�y � my�la�a starsza pani � nawet je�li istniej�, chyba nie s� a� tak wszechmog�ce. Gdyby by�y, to przecie� ten �wiat by�by lepszy, a ludzkie �ycie �atwiejsze.</p><empty-line/><p>�wiate�ko, malutkie i w�t�e, promieniuj�ce od ludzkiej Istoty, wci�� s�ab�o. Ave pogr��a� si� w ciemno�ci. Jego cia�o traci�o wewn�trzny blask. Ale to przynajmniej nie bola�o. �Bolesne jest tylko to, �e tam nie ma Mi�o�ci. Tam nie ma nic�, my�la�.</p><p>Ave wiedzia�, �e �wiat�o�� pocz�a si� z Mi�o�ci i nie wiedz�c, co uczyni� z jej ogromem, zacz�a szuka�, kogo by ni� obdarzy�. Szuka�a rozpaczliwie, bluzgaj�c gigantyczn� energi�, a z tego ognia, ciep�a i energii powsta� Wszech�wiat. Jednak puste i zimne planety trudno by�o obdarzy� Mi�o�ci�, gor�ce gwiazdy za� nie potrzebowa�y jej, gdy� kocha�y same siebie i to im wystarcza�o. W�wczas zrozpaczona �wiat�o�� stworzy�a Anio�y, dziel�c si� z nimi cz�ci� swego Blasku.</p><p>Anio�y by�y wi�c do niej podobne. Lecz mija� czas i �wiat�o�� poj�a, �e ukochanie istot podobnych sobie jest ja�owe i grozi wyczerpaniem si� uczucia. Wtedy powo�a�a do �ycia cz�owieka, osadzaj�c go na b��kitnozielonej planecie, Ziemi. I cz�owiek sta� si� jej bli�szy ni� wszystko. �wiat�o�� ofiarowa�a mu ca�� Mi�o��, cho� nie potrafi�a uchroni� go przed Z�em. A Z�o zal�g�o si� na Ziemi za spraw� lekkomy�lnie str�conych z Drabiny Anio��w, kt�re zbuntowa�y si� przeciw �wiat�o�ci, zazdrosne o jej uczucie do cz�owieka�</p><p>���to nie tak, m�j braciszku, to nie tak � za�widrowa� g�os Vei, kt�ry przemieni� si� w zardzewia�y gw�d�, podtrzymuj�cy wi�b� dachu. � Wy tam, na Drabinie, znacie upi�kszon� wersj� Prawdy. Nasza Prawda brzmi inaczej. Ot� cz�owiek, m�j braciszku, okaza� si� tak s�aby i uleg�y, �e �wiat�o�� po pewnym czasie zacz�a zastanawia� si�, jak go wzbogaci�. I wymy�li�a. Str�ci�a na Ziemi� cz�� anielskich zast�p�w, by towarzysz�c cz�owiekowi, wystawia�y go na wieczne pokusy i zmusza�y do nieustaj�cej walki z sob�. W�wczas cz�owiek sta� si� s�aby, a zarazem silny, gotowy do kochania, ale i nienawi�ci, uleg�y, a r�wnocze�nie zbuntowany, brzydki, ale w tej brzydocie pi�kny, z�y i zarazem dobry. Jego muzyka rozbrzmia�a wszystkimi tonami. Mi�o�� �wiat�a do ludzi nabra�a nowych barw i Mocy.</p><p>��Moja Prawda nie wyklucza twojej � odci�� si� Ave, broni�c prawdy rz�dz�cej Drabin�.</p><p>��Zaczyna dociera� do ciebie wzgl�dno�� Prawdy � za�mia� si� bezlito�nie Vea, lecz zaraz m�wi� dalej. � To nie wszystko, braciszku. �wiat�o�� str�ca�a na Ziemi� po jednym bli�niaku z ka�dej anielskiej pary, a jej wyb�r by� przypadkowy. Nie by�a to bowiem kara za nasz� pych�, jak s�dzicie tam na Drabinie i co wm�wili�cie ludziom. My nie zbuntowali�my si� przeciw �wiat�o�ci. Wszystkie bli�niacze anielskie pary kocha�y J� jednakowo mocno i wiernie. Ona jednak potrzebowa�a, by po�owa z nas znalaz�a si� w�r�d ludzi, i, jak to Ona, dok�adnie zrealizowa�a sw�j plan. �wiat�o�� jest bowiem, jak wiesz, a mo�e nie wiesz? niesko�czona w swej dobroci i mi�o�ci, ale te� bezwzgl�dna. Cz�owiek sta� si� jej bli�szy ni� wszyscy Anio�owie razem wzi�ci, ni� wszystkie planety, gwiazdy i ca�y kosmos. Postanowi�a zatem z ka�dej bli�niaczej pary pos�a� na ziemi� jedn� po�ow�. Bali�my si�, braciszku, bali�my si� potwornie i w�a�nie z tego strachu zal�g�o si� w nas Z�o. Strach pot�guje Z�o, i to jest najgorsze � zazgrzyta� Vea, a p�anio� wzdrygn�� si�. � Niekt�rzy z nas do tego stopnia bali si� ch�odu i obco�ci tej planety, do kt�rej nie przywykli po bytowaniu w doskona�o�ci na Drabinie, �e ��czyli si� w gromady, by doda� sobie odwagi. W ten spos�b sumowali sw�j potencja� Z�a. Inni, podobni do mnie, wybierali samotno��, a cienka jak paj�czyna p�powina wci�� ��czy�a nas z naszymi bra�mi bli�niakami. Nie czu�e� jej, Ave, i nie czujesz nadal, lecz ona by�a i jest. Czy m�g�by� mnie polubi�, braciszku?</p><p>Ave, wstrz��ni�ty t� wiedz�, s�ucha� z niedowierzaniem. Mimo kalectwa wci�� jeszcze czu� w sobie niesko�czono�� i doskona�o�� anielskiego istnienia. Wiedzia�, �e Anio�y, obdarzone mi�o�ci� �wiat�a, ponios�y j� niegdy� dalej i ni�ej: ku chronionemu przez siebie �yciu w ka�dej postaci, niezale�nie od tego, czy by�a to ro�lina, zwierz�, czy te� cz�owiek. Mi�o�� by�a najwi�kszym, najwa�niejszym darem �wiat�o�ci, i wydawa�o si�, �e wszystkie Anio�y wiedz�, do czego s�u�y: do dawania, do dzielenia si� ni� z innymi; nie wolno jej by�o zatrzyma� tylko dla siebie. To by�o nie tylko z�e, lecz nawet niebezpieczne.</p><p>Ave wierzy� w to, �e Czarne by�y niegdy� Anio�ami, lecz takimi, kt�re kocha�y siebie bardziej ni� ludzkie Istoty. Najcenniejszy dar, jaki otrzyma�y od �wiat�o�ci, pozostawi�y dla siebie. I w�a�nie dlatego �wiat�o�� je ukara�a i zepchn�a z Drabiny. A gdy z niej spada�y � przyj�� je Mrok. Zanim Czarne Anio�y spad�y w obj�cia Mroku, by� on tak s�aby, �e wystarcza� jeden drobny gest �wiat�o�ci, by zacz�� obumiera�, rozpraszaj�c si� w �wietle. Rozproszenie si� w �wietle nie by�o �mierci�, lecz �yciem. Rozproszenie si� w Mroku by�o Nico�ci�. To Czarne doda�y Mrokowi Mocy, on za�, w podzi�ce, przyda� im w�asnej. Od tej pory Mroczne Moce unicestwia�y �wiat�o; potrafi�y je nawet poch�on��, gdy wyst�powa�o w pojedynczej s�abej formie, jak teraz Ave.</p><p>Tak� Prawd� zna� Ave. Gdy us�ysza� Prawd� Vei, doszed� do wniosku, �e przeczy�y sobie wzajem. Czy jest mo�liwe, �eby by�y dwie Prawdy? obie prawdziwe? A mo�e �adna z nich nie jest prawdziwa. Mo�e tylko �wiat�o�� zna Prawd� i nie zamierza dzieli� si� ni� z nikim, ani z Anio�ami, ani z cz�owiekiem? A mo�e �wiat�o�� ma wiele twarzy, ukazuje wiele prawd i wiele natur, i w�a�nie dlatego stworzony przez ni� cz�owiek jest istot� tak dziwn� i niepoj�t�? podobn� swemu nieobliczalnemu, skomplikowanemu Stw�rcy?</p><p>Prawda Vei potwierdza�a ciche, nie�mia�e szepty m�odych Anio��w o skrywanej t�sknocie Archanio�a Gabriela za bratem bli�niakiem str�conym z Drabiny. Mo�e Gabriel, jeden z najstarszych hierarch�w, jeszcze pami�ta� �w straszliwy moment, gdy �wiat�o�� rozdziela�a braci, nie zwa�aj�c na ich rozpacz, gdy� w�wczas ju� cz�owiek, nie Anio�owie, by� jej mi�o�ci�? A mo�e owe kr�tkie i niepoj�te chwile smutku, jaki Ave odczuwa� niekiedy w�r�d najweselszych anielskich zabaw, by�y nieu�wiadomion� t�sknot� za bratem bli�niakiem, o kt�rego istnieniu nie wiedzia�, lecz je przeczuwa�?</p><p>��i wreszcie spotkali�my si�, lecz tylko po to, by on mnie pokona��, pomy�la� z b�lem Ave. �Widocznie chcia�, bym i ja zazna� cierpienia i strachu, jakiego on do�wiadczy� w�wczas, gdy odrywano go ode mnie i zrzucano w otch�a� Ziemi? Mo�e rzeczywi�cie mnie kocha�, a Drabina wydawa�a mu si� jedyn� bezpieczn� przystani�? Mo�e wiele wycierpia� i dlatego m�wi, �e Z�o bywa samotne i nieszcz�liwe?�</p><p>Mrok g�stnia�, p�cz�owiek w Avem p�aka�, p�anio� za� czu� b�l dw�ch Prawd.</p><empty-line/><p>Jan tkwi� przed komputerem. Gigabajty informacji o Anio�ach przerazi�y go, ale starannie ukry� to przed rodzin�. Kto bowiem a� tak serio traktuje te ba�niowe Istoty, aby po�wi�ca� im tyle miejsca w �wiatowej sieci?! Szale�cy? Mitomani? �artownisie? I od czego zacz�� przeszukiwanie internetowych zasob�w dotycz�cych angelologii?</p><p>Zacz�� pracowicie kopiowa� po kolei wszystkie pliki � artyku�y, dokumenty i opinie na temat Anio��w. Jednak po dw�ch godzinach doszed� do wniosku, �e nawet gdyby mia� na to po�wi�ci� ca�y sw�j czas, to i tak nie zd��y. Musi dokona� wyboru. Jako naukowiec, najpierw zajmie si� anielska histori�. Bo, ku jego zdumieniu, by�o i co� takiego jak anielska historia.</p><p>�Anielska historia� Kto� tu zwariowa�. Oni, autorzy tych tekst�w, czy ja? Nigdy nie traktowa�em serio niczego, czego nie da si� zwa�y�, zmierzy�, roz�o�y� na atomy i precyzyjnie opisa�. A mo�e jednak istniej� zjawiska i rzeczy, kt�rych nie da si� zbada� naukowymi metodami? I skoro �wiat jest pe�en niezbadanych tajemnic, to jest w nim miejsce tak�e na Anio�y?�, rozmy�la� Jan, patrz�c, jak pracuje drukarka, wypluwaj�c kolejne zdumiewaj�ce, dziwaczne teksty.</p><p>Anio�y � twierdzili z powag� angelolodzy wszystkich epok � istniej� tak d�ugo, jak d�ugo istnieje ludzko��. A mo�e nawet d�u�ej. Nie jest wykluczone, �e pierwsz� skrzydlat� istot� na Niebie dostrzeg� ju� neandertalczyk siedz�cy przed sw� jaskini� i krzesz�cy ogie�. W ka�dym razie w�r�d rozlicznych naskalnych rysunk�w i malowide�, pozostawionych przez pierwotne plemiona, znajdowa�y si�, obok figur zwierz�t i ludzkich postaci, tak�e tajemnicze skrzydlate istoty. I cho� r�ni maniacy upierali si�, �e to kosmici, angelolodzy twierdzili, �e to Anio�y.</p><p>�Kilkadziesi�t tysi�cy lat temu!�, pomy�la� Jan�4000 lat przed narodzinami Chrystusa w jednym z najstarszych miast �wiata, w babilo�skim Ur, nieznany staro�ytny artysta ulepi� z wypalonej gliny dziwn� posta� ze skrzyd�ami. Wsp�cze�ni archeologowie, kt�rzy j� odkopali, uznali j� za Anio�a. Religioznawcy odkrywali Anio�y w wierzeniach niemal wszystkich staro�ytnych lud�w.</p><p>�Wszystkich staro�ytnych lud�w�?!� zadziwi� si� Jan. By� przekonany, �e Anio�y to katolicki wymys�. Przypuszcza� te�, �e wymy�lono je po to, by u�atwi� dzieciom przyswojenie kanon�w wiary. Dzieciom, a tak�e niekt�rym doros�ym. Tymczasem Internet objawia� mu zaskakuj�c� prawd�, �e w Anio�y wierzono od prawiek�w, i w dodatku wierzyli w nie ludzie bez wzgl�du na wiek, p�e� czy wyznawanego Boga.</p><p>Swoich Anio��w mia� zatem nie tylko B�g chrze�cijan, ale i Allach, Jahwe i Budda. Anio��w islamu zwano malaika, czyli pos�a�cy. Nosili imiona �Izrafel�, czyli Anio� Ognisty, �Mika�il� � zarz�dzaj�cy deszczem, �Djibril� � wst�puj�cy w oceany, aby potem strz�sa� z siebie tysi�ce kropel, z kt�rych powstawa�y nowe Anio�y. Jednak nie wszystkie islamskie Anio�y by�y pos�uszne Bogu, kt�ry je uczyni� po�rednikami mi�dzy sob� a lud�mi. Allach rozgniewa� si� wi�c na niekt�re z nich, za ich pych� i pr�no��, i str�ci� do Piek�a, aby tam strzeg�y porz�dku. Anio�y piekielne to Harut, Marut i Malik.</p><p>B�g staro�ytnych Pers�w tak�e posiada� zast�py Anio��w i ��da� od nich uwielbienia, kt�re ch�tnie mu okazywa�y. Ale potem, gdy �w B�g stworzy� kobiet� z m�czyzn� i dla nich r�wnie� za��da� anielskiej czci, Iblis oznajmi�: �Ja jestem lepszy od Adama. Ty stworzy�e� mnie z ognia, jego stworzy�e� z gliny�. B�g zawo�a� w�wczas: �Zejd�, Iblisie, z moich oczu!�, i Iblis zst�pi� do Piek�a.</p><p>Tak�e B�g chrze�cijan str�ci� z Niebios zast�p niepos�usznych skrzydlatych s�ug, a upad�e Anio�y sta�y si� mieszka�cami Piekie�. �wi�ty Jan snuje w Apokalipsie opowie�� o wielkiej bitwie w Niebiosach, kt�rej przewodzi� Anio� o imieniu Micha�.</p><p>Mimo ogromnej r�norodno�ci Anio��w, wyst�puj�cych w r�nych religiach i s�u��cych odmiennym Bogom, jest jednak co�, co je ��czy: ot� wszystkie Anio�y uformowane s� ze �wiat�a. Skoro tak, to by� mo�e znajduj� si� ponad religiami i b�stwami; s� starsze ni� imiona, kt�re ludzie nadawali Bogom. A mo�e starsze ni� Bogowie? Mo�e to Anio�y utka�y Boga ze swych �wietlistych my�li?</p><p>�S� ze �wiat�a��, zamy�li� si� Jan, �zatem gdyby znajdowa�y si� gdzie� w pobli�u, nie mo�na by�oby ich zobaczy�; mo�e s� podobne do p�omienia, promieni s�o�ca lub po�wiaty ksi�yca. By� mo�e astronomowie ogl�daj� je przez teleskopy, nic o tym nie wiedz�c?�</p><p>Potem Jana uderzy�a inna my�l: je�li istnienie Anio��w potwierdzano od tysi�cy lat, to niemo�liwe, by wszystkie wygin�y r�wnie nagle jak na przyk�ad dinozaury! Por�wnanie Anio��w z dinozaurami wyda�o mu si� odrobin� niedorzeczne, a nawet blu�niercze. Mimo �e nadal nie umia� i nie chcia� w nie uwierzy�, r�wnocze�nie nabiera� wobec nich szacunku.</p><p>Westchn��, klikn�� mysz� i znalaz� si� w Oksfordzie, w tamtejszej s�dziwej i szacownej bibliotece. Czy tu znajdzie co� o Anio�ach? Naukowcy z najbardziej renomowanej uczelni �wiata nie b�d� si� chyba nimi zajmowa�?</p><p>I znowu spotka�a go niespodzianka: oksfordzki s�ownik powszechny oczywi�cie podawa� definicj� skrzydlatej istoty. Jan si� wzburzy�, a nawet poczu� ura�ony. Skopiowa� zdanie: �Anio� � duch po�rednicz�cy albo boski pos�aniec; nale�y do szeregu duchowych istot, przewy�szaj�cych cz�owieka sw� moc� oraz inteligencj�, a b�d�cych orszakiem i pos�annikami Boga�. Definicja brzmia�a nader powa�nie, bez ironicznego tonu czy typowych dla naukowego �argonu s��wek podaj�cych co� w w�tpliwo��: �podobno�, �jakoby�, �prawdopodobnie�, �wed�ug przekonania�� Oksfordzka definicja brzmia�a tak serio, jakby jej autor widzia� Anio�a na w�asne oczy.</p><p>Jan westchn�� ci�ko i szpera� dalej, wci�� natrafiaj�c na kolejne anielskie �lady. By�y wsz�dzie: w dziale historii, historiozofii i historii sztuki; w religioznawstwie, archeologii i etyce; w filozofii, etnografii i literaturoznawstwie. Anio�ami zajmowali si� szale�cy i mistycy, ale tak�e bardzo powa�ni naukowcy. Plon ich docieka� i przemy�le� dost�pny by� teraz w Internecie.</p><p>Oksfordczycy ze szczeg�lnym upodobaniem rozwijali anielskie w�tki. Jak si� okaza�o, Anio�y widywali te� starodawni wikingowie (ci wytrwali morscy rozb�jnicy zaw�drowali tak�e na Wyspy Brytyjskie) i zwali je walkiriami. W�a�nie st�d, z nordyckich mit�w, walkirie przesz�y do starogerma�skich legend. Z kolei Grecy okre�lali je mianem hora, a Persowie fereshta lub peri. Hindusi mieli dla nich wiele imion, mi�dzy innymi apsaras lub daikiri. W Anio�y wierzyli wyznawcy zoroastryzmu, buddyzmu, taoizmu, konfucjanizmu, a tak�e wyznawcy staro�ytnego chi�skiego m�drca Lao Tsy. Uwielbiali je staro�ytni Grecy, Rzymianie i � jeszcze wcze�niej � mieszka�cy Asyrii i Mezopotamii. Odkrywcy obu Ameryk odnale�li ich wizerunki zar�wno u Maj�w, Ink�w, Aztek�w, kt�rzy stworzyli pot�ne, osiad�e cywilizacje, jak i u Indian p�nocnych, kt�rzy byli koczownikami. Nomadami by�y te� plemiona semickie, zanim trafi�y do Ziemi Obiecanej i za�o�y�y pa�stwo. A w�a�nie w judaizmie Anio� odgrywa�, i wci�� odgrywa, ogromn� rol�, mo�e nawet wi�ksz� ni� w chrze�cija�stwie�</p><p>���wszystko, dos�ownie wszystko przekopa�y�my i nic! Nie ma �adnego pi�ra! � dobieg� go g�os zziajanej te�ciowej.</p><p>Jan a� podskoczy�. Z niech�ci� odwr�ci� g�ow� od monitora i szeroko otworzy� oczy ze zdumienia: zazwyczaj zadbana starsza pani tym razem by�a zlana potem, zakurzona, a w jej rozwichrzonym koku powiewa�y paj�czyny. Obok niej, r�wnie utrudzona i brudna, sta�a Ewa.</p><p>��Babciu, to dopiero pocz�tek � powiedzia�a z nadziej�. � Przejrza�y�my tylko kilka twoich skrytek i piwnic�. Przed nami ca�y strych.</p><p>��Wiesz, �e nie lubi� schod�w. Zawsze si� boj�, �e z nich spadn�. My�lisz, �e wchodzi�abym specjalnie na strych schowa� ptasie pi�ro? � spyta�a z pow�tpiewaniem babcia.</p><p>��To nie jest zwyk�e ptasie pi�ro � powiedzia�a Ewa.</p><p>��To na pewno nie jest zwyk�e pi�ro � przytakn�a zdecydowanie Anna, kt�ra w�a�nie wr�ci�a z miasta.</p><p>��Ale ja w�wczas my�la�am, �e ptasie. Nie wiem, co mog�am z nim zrobi�! To przecie� by�o osiem lat temu! � zdenerwowa�a si� babcia, a potem energicznie zwr�ci�a si� do Jana: � No? Co znalaz�e� w tym swoim komputerze?</p><p>����e Anio�y istniej� od kilkudziesi�ciu tysi�cy lat lub nawet d�u�ej, �e wierzyli w nie staro�ytni Sumerowie, Babilo�czycy, Asyryjczycy, Grecy, Rzymianie. �e prawdopodobnie istnia�y jeszcze przed dinozaurami, lecz w przeciwie�stwie do nich, nie wygin�y. �e zawsze wyobra�ano je sobie jako skrzydlate istoty i uwa�ano za pos�a�c�w Boga� � zacz�� wylicza� Jan, babcia za�, zszarza�a od kurzu i spowita w paj�czyny, nagle spurpurowia�a i zacz�a krzycze�:</p><p>��To k�amstwo! Tw�j komputer ��e! Anio�y s� nasze! nasze!</p><p>���jak to nasze? � zdziwi� si� Jan.</p><p>��Nasze, czyli katolickie! � zawo�a�a babcia, odruchowo chwytaj�c za srebrny krzy�yk zawieszony na szyi. � Id� do jakiegokolwiek ko�cio�a, to zobaczysz!</p><p>��Id� do jakiejkolwiek pradawnej groty, odkrytej przez archeolog�w, lub obejrzyj staro�ytne wykopaliska w dawnej Babilonii i te� zobaczysz. Anio�y fruwaj� tam sobie ca�ymi chmarami, na skalnych rysunkach, na ocala�ych �cianach miast, na murach obronnych, na prapraprapradawnych malowid�ach � odpar� Jan.</p><p>��Nie musisz jecha� a� tak daleko, mamo. Id� do cerkwi, do meczetu lub synagogi � u�miechn�a si� Anna.</p><p>��Wi�c nie s� tylko katolickie? i tylko nasze? � sapn�a babcia nerwowo i rozejrza�a si� bezradnie wok�, jakby zastanawiaj�c si�, gdzie szuka� pomocy w odzyskaniu praw do Anio��w. Jej spojrzenie z nadziej� pad�o na wnuczk�.</p><p>��Babciu� � szepn�a ze wsp�czuciem Ewa. � Anio�y s� zbyt potrzebne, niezwyk�e i wspania�e, �eby mog�y stanowi� w�asno�� tylko cz�ci ludzi.</p><p>��One nie nale�� do nikogo i zarazem nale�� do wszystkich � przytakn�a Anna, zdumiona, sk�d bierze si� w niej ta pewno��.</p><p>Babcia milcza�a chwil�, przetrawiaj�c w sobie te niemi�e dla niej rewelacje. Przywyk�a uwa�a� Anio�y za dobre duchy katolickiego Boga; gotowa by�a, od biedy, podzieli� si� nimi z innymi chrze�cijanami, lecz niezwykle trudno jej by�o dzieli� je z kim� tak obcym, jak buddy�ci, wyznawcy Allacha czy staro�ytni Babilo�czycy. Wreszcie powiedzia�a ostro�nie:</p><p>��No dobrze. Zgadzam si�. Mo�e to nawet oznacza, �e one s� o wiele silniejsze, ni� my�la�am; �e ich Moc jest wi�ksza i naprawd� mog� pom�c naszej Ewie, je�li tylko zechc�. Wi�c szukaj, Janie, mo�e znajdziesz w tym komputerze co� naprawd� wa�nego. Nie my�la�am, �e b�dzie w nim odrobina miejsca dla Anio��w.</p><p>��Jaka odrobina� � mrukn�� do siebie Jan, nurkuj�c znowu w Internet.</p><p>��Szukaj Anio�a Str�a � szepn�a Anna.</p><p>��Mojego Anio�a Str�a � uzupe�ni�a Ewa.</p><p>��Twojego � przytakn�a babcia i doda�a: � Troch� odpoczniemy i my te� b�dziemy szuka�.</p><p>��Id� z wami � oznajmi�a Anna, chowaj�c odebrane ze szpitala wyniki bada�.</p><p>��Nie wolisz troch� porze�bi�? � spyta�a ze zdziwieniem Ewa.</p><p>Anna wola�a jednak, podobnie jak babcia, pooddycha� kurzem strychu, zanurzy� si� w welonach paj�czyn, potrudzi� si� przekopywaniem sterty sprz�t�w w poszukiwaniu niewielkiego bia�ego pi�ra. Wola�a co� robi�, ni� zastanawia� si� nad straszn� pu�apk�, kryj�c� si� w cyfrach i procentach komputerowych wynik�w bada� c�rki.</p><p>��Chyba �e� � doktor nadal dawa� nik�� nadziej� � �to tylko jakie� przej�ciowe zawirowanie organizmu i za miesi�c b�dzie lepiej. Mo�e to tylko os�abienie wiosenne? burzliwy zesp� dojrzewania p�ciowego? tajemniczy zbieg okoliczno�ci, kt�ry zaowocowa� takimi wynikami analizy krwi? Mo�e te fioletowe si�ce na nogach s� wynikiem nieostro�nej jazdy na rowerze? Omdlenia za� i ci�g�e zm�czenie to nadmiar dziewcz�cej wra�liwo�ci? Mo�e stan zapalny w�z��w ch�onnych, kt�ry tak nagle si� pojawi�, r�wnie nagle zniknie? Wi�c na razie� na razie nie r�bmy nic. Czekajmy�.</p><p>Anna jednak wiedzia�a, co naprawd� mog� znaczy� te s�owa. Medycyna musi pozostawia� miejsce na nadziej�, bo bez niej cz�owiek nie m�g�by �y�. �Ma�a Ewa jest chora, lecz p�ki �yje, miejcie nadziej� � tak m�wi� lekarze nawet w beznadziejnych dla medycyny przypadkach.</p><p>I Anna mia�a nadziej�. Pok�ada�a j� w Aniele Str�u. I tylko w Nim, bo c� innego jej pozosta�o? Nigdy wcze�niej nie wierzy�a w Anio�y, lecz skoro tak mocno wierzy�o w nie jej dziecko? Czy si�a takiej wiary nie jest w stanie go uleczy�? Je�li tak, to ona, ch�odna i rozs�dna racjonalistka, sk�onna jest szuka� razem ze swoj� c�reczk� zagubionego Anio�a. I znajdzie go! Cho�by si� zapad� pod ziemi�!</p><p>��Zjemy podwieczorek i wracamy do domku babci � potwierdzi�a zdecydowanie.</p><p>��Tym razem p�jdziemy na strych � postanowi�a Ewa.</p><p>��Na strych � przytakn�a babcia, my�l�c ze zgroz� o gigantycznej ilo�ci rzeczy, zalegaj�cych to pomieszczenie od kilkudziesi�ciu lat. Jak w takim ba�aganie odnale�� niedu�e bia�e pi�ro? I czy te poszukiwania w og�le maj� sens? Czy wyniknie co� z tego, �e je znajd�?</p><p>Za oknem z piskiem opon przemkn�� jaguar s�siada, dentysty. Dentysta jedn� r�k� prowadzi� sw�j elegancki czerwony w�z, a drug� trzyma� przy uchu telefon kom�rkowy. Babcia pokr�ci�a g�ow�. Gdzie w �wiecie komputer�w, Internetu, faxu, poczty elektronicznej i telefon�w kom�rkowych jest miejsce dla Anio�a?</p><p>Po chwili ulic� wolno przeszli Pani Sama z Panem Samym. Widocznie by� to dzie� jego odwiedzin. Jak zwykle, Pani Sama wydawa�a si� i�� osobno, a Pan Sam o dwa metry od niej, zgarbiony, chudy, i niby z ni�, lecz te� osobny.</p><p>�Im by si� przyda� Anio� Str�, �eby si� chocia� wzi�li za r�ce�, pomy�la�a odruchowo babcia. �Lecz gdzie on jest?�</p><empty-line/><p>W domu zapad�a cisza, wi�c Jan ponownie przepad� w Internecie. Mia� problem: historia histori�, ale jemu potrzebne by�y Anio�y wsp�czesne, a nie te sprzed dziesi�tk�w tysi�cy lat. Gdzie ich szuka�?!</p><p>I nagle, w�druj�c anielskimi tropami na drugi kontynent, natrafi� na zdumiewaj�ce has�o: Sie� na rzecz obserwacji Anio��w!</p><p>��Ha! � powiedzia� g�o�no i nerwowo klikn�� myszk�. Obawia� si�, �e trafi� na internetowego wariata. A jednak co� znalaz�. Amerykanka, Eileen E. Freeman, z zawodu pisarka, w 1992 roku za�o�y�a t� niepoj�t� Sie�. Najpierw poprzez pras� i radio, a potem przez Internet, przes�a�a apel, prosz�c o kontakt ludzi, kt�rzy spotkali swego Anio�a Str�a. W odpowiedzi otrzyma�a odzew od tysi�cy ludzi z ca�ego �wiata! Mieszka�cy obu Ameryk, Europy, Australii i Azji zacz�li z ni� wsp�pracowa�, nadsy�aj�c na jej adres domowy, do Mountainside w New Jersey, opisy tych spotka�. Na ich podstawie Eileen Freeman napisa�a ksi��k� pt. Dotkni�ci przez Anio�a, kt�ra zosta�a przet�umaczona na kilkadziesi�t j�zyk�w. Ksi��ka ta, jak si� okaza�o, nie by�a ani pierwsz�, ani ostatni� na ten temat. Na ca�ym �wiecie organizowano seminaria i zjazdy ludzi gotowych opowiedzie� publicznie, jak wygl�da� �ich� Anio� i w jakich okoliczno�ciach go spotkali. W 1993 roku powsta�o pismo �Obserwator Anio��w�, kt�re nadal rejestruje spotkania ludzi z Anio�ami, cho� �anielska moda� ju� nieco przygas�a.</p><p>��Rok 1992 by� prze�omowy dla powszechnej wiary w istnienie Anio��w, cho� przez prawie dwie�cie ostatnich lat dzia�alno�� Anio��w stawa�a si� coraz bardziej zauwa�alna� � pisa�a pani Freeman. � �Moja ksi��ka Dotkni�ci przez Anio�a opowiada o osobach, kt�re rzeczywi�cie go spotka�y i kt�rych �ycie, wskutek tego wydarzenia, uleg�o kompletnej odmianie. Ludzie, kt�rych historie opisano w ksi��ce, istniej� naprawdꅔ</p><p>Eileen Freeman podj�a si� niewdzi�cznej roli przekonywania o istnieniu Anio��w, nara�aj�c si� nawet na �mieszno��, gdy� sama osobi�cie niejeden raz odczu�a obecno�� Anio�a Str�a w krytycznych sytuacjach swojego �ycia. Po raz pierwszy objawi� si� jej w dziecinnym pokoju, gdy mia�a pi�� lat. By�a dzieckiem nerwowym i my�la�a zbyt cz�sto o �mierci. Umar� w�a�nie jej ulubiony ��w, a wkr�tce potem zgin�a w wypadku jej wychowawczyni z przedszkola. A zaraz potem zmar�a jej ukochana babcia. Eileen wpad�a w stany l�kowe: ba�a si� zasypia�, przera�a�y j� ciemno�ci i przebywanie samej w pokoju. W�a�nie wtedy objawi� si� jej Anio� Str�: wysoka, smuk�a i �wietlista posta�, stoj�ca w dziecinnym pokoju, szepn�a koj�co, �e nie ma si� czego ba�.</p><p>��Co za wspania�y sen, kochanie! � powiedzia�a starsza pani Freeman, gdy ma�a Eileen opowiedzia�a o spotkaniu zjawy. Od tej pory wszystkie stany l�kowe dziewczynki, nad kt�rymi biedzili si� psychiatrzy i terapeuci, min�y. Mimo to nikt nie chcia� uwierzy� Eileen, �e ujrza�a Anio�a i �e to on wyzwoli� j� z l�ku.</p><p>�My tak�e nie wierzymy Ewie, �e widzia�a Anio�y frun�ce nad naszym domem�, pomy�la� Jan.</p><p>Pani Freeman opisa�a kilkadziesi�t historii ludzi, kt�rzy odpowiedzieli na jej apel, zwierzaj�c si�, jak spotkali Anio�a Str�a.</p><p>Na przyk�ad Chantal Lakey z Kalifornii wybra�a si� wraz z narzeczonym na wycieczk� w g�ry. Zaskoczy�a ich gwa�towna zmiana pogody, mg�a, deszcz, silny wiatr. Zgubili szlak, a widoczno�� sta�a si� bliska zera. Narzeczony obsun�� si� w przepa�� i zgin�� na miejscu, a rozhisteryzowana Chantal zacz�a si� modli� o ratunek. �Wykrzykiwa�am ze strachu w kierunku nieczu�ego nieba i twardych ska�. Nagle poczu�am, �e brama mi�dzy niebem a ziemi� otwiera si�. Moje s�owa odbija�y si�, natrafiaj�c na co� g�stszego ni� powietrze. Wtedy ujrza�am wok� mnie Anio�y��</p><p>Jan prychn�� nerwowo: �Mog�aby poprzesta� na jednym�.</p><p>Andy, malarz z Kalifornu, spotka� swojego Anio�a, ale nie widzia� go. �Pami�tam, �e by�em malutki i bawi�em si� z ojcem ko�o domu, pod drzewem na trawniku. Nagle wsta�em, bez �adnego powodu, i pobieg�em w stron� domu. M�j tata, kt�ry my�la�, �e to cz�� zabawy, zacz�� mnie goni� na czworakach, udaj�c psa. Ledwie oddali� si� o kilkana�cie metr�w od drzewa, us�yszeli�my gwa�towny pisk opon i samoch�d z pijanymi wyrostkami rozbi� si� o drzewo, pod kt�rym przed chwil� byli�my z tat�. Ja widz� w tym opiek� mojego Anio�a. Bo c� innego nakaza�o mi odej�� z tamtego miejsca akurat w tym momencie�?�</p><p>Jan, nieuleczalny sceptyk i racjonalista, westchn��, lecz mimo to szuka� kolejnej opowie�ci, spisanej przez pani� Freeman.</p><p>Tym razem snu�a j� Margaret Guttierez z Wirginii w USA. Pewnego razu, gdy by�a dzieckiem, rozp�ta�a si� potworna burza z piorunami. Ma�a Margaret znajdowa�a si� daleko od domu, a w drodze powrotnej musia�a przej�� ko�o du�ego basenu. Wiedzia�a, �e pioruny lubi� wod�. I rzeczywi�cie, gdy tylko znalaz�a si� przy basenie, zacz�y uderza� o kilkana�cie metr�w od niej. Ogarn�� j� parali�uj�cy l�k i sta�a blisko wody, nie mog�c si� ruszy�. Gdy kolejne uderzenie pioruna, po��czone z o�lepiaj�cym b�yskiem, mia�o trafi� dok�adnie w miejsce, w kt�rym dziewczynka si� znajdowa�a, nagle obok pojawi�a si� �wietlista posta�. Margaret od razu wiedzia�a, �e to jej Anio� Str�</p><p>��Jasne � skomentowa� zgry�liwie Jan � Jak�eby inaczej!</p><p>Anio� przem�wi� do Margaret, ale dziewczynka, dzi� doros�a kobieta, nie umia�aby powt�rzy� jego s��w. By�a tylko pewna, �e nakaza�, by si� nie ba�a, i przekona� j�, �e mo�e spokojnie odej�� od wody. Margaret bieg�a wi�c do domu, Anio� za� dotrzymywa� jej kroku. Znikn�� dopiero, gdy wesz�a do bramy.</p><p>��A co mia� zrobi�? Poda� r�k� ojcu? � spyta� g�o�no Jan i czyta� dalej: �Wpad�am do domu, wo�aj�c: Tato! Tato! Wio�nie widzia�am swojego Anio�a Str�a! Tato razem z wujkiem gra� w szachy. Spojrza� na mnie i powiedzia�: Lepiej przebierz si� w co� suchego�.</p><p>Jan pomy�la�, �e przypuszczalnie swojej c�reczce udzieli�by dok�adnie takiej samej odpowiedzi, jak ojciec ma�ej Margaret.</p><p>A przecie� i tamto dziecko, i Ewa pragn�y przekaza� rodzicom niezwykle wa�n� informacj�: �e widzia�y swojego Anio�a Str�a. Widzia�y. Dlaczego ojciec Margaret i on, Jan, wraz z Ann�, zlekcewa�yli s�owa swoich dzieci? Mo�e to jednak one mia�y racj�? Mo�e naprawd� ujrza�y co� niezwyk�ego?</p><p>Jan zerkn�� na inne strony �anielskich dokument�w� pani Freeman i wpad�o mu w oczy pytanie: Dlaczego dzieci widuj� Anio�y cz�ciej ni� doro�li? W�a�nie! Dlaczego? Ju� przed szalon� Amerykank� z Mountainside w New Jersey angelolodzy usi�owali rozwi�za� ten wcale nie urojony problem: dlaczego dzieci widywa�y swoje Anio�y o wiele cz�ciej ni� doro�li? Czy maj� inny rodzaj wra�liwo�ci? Umiej� widzie� i s�ysze� to, czego doro�li nie widz�? Czy te� cz�ciej potrzebuj� pomocy?</p><p>A mo�e� mo�e dzieci �atwiej i lepiej k�ami� ni� doro�li? Cz�sto nie odr�niaj� prawdy od k�amstwa, a Anio�y Str�e to jedynie wynik ich bujnej fantazji? Przecie� ma�a Ewa bawi�ca si� lalk� te� udawa�a, �e toczy z ni� d�ugie rozmowy. Lecz z drugiej strony�</p><p>��Co bym zrobi�, gdybym nagle zobaczy� na ��ce Anio�a Str�a? � Jan g�o�no postawi� pytanie i zaraz udzieli� sobie odpowiedzi: � By� mo�e poszed�bym do okulisty lub do psychiatry. A co zrobi�a ma�a Ewa, gdy stwierdzi�a, �e widzi Anio�y nad ��k� za naszym domem? Przybieg�a najpierw do mnie, potem pobieg�a do mamy, krzycz�c: �Mamo! Mamusiu! Anio�y frun� po niebie!�, a gdy nikt jej nie wys�ucha�, sama posz�a w stron� lec�cych Anio��w.</p><p>Jan niestrudzenie klika� myszk�, stuka� w klawisze i przemieszcza� si� na kolejne internetowe stronice gigantycznego dzia�u angelologii. Jak si� okaza�o, identyczn� dzia�alno�� jak pani Freeman podj�a wcze�niej Sophy Burnham w Nowym Jorku; uwie�czeniem jej by�o dzie�o zatytu�owane Ksi�ga Anio��w, te� przet�umaczone na kilkadziesi�t j�zyk�w.</p><p>Jan postuka� w klawiatur� i dotar� do Ksi�gi. Ju� na wst�pie pani Burnham stawia�a pytania, kt�re go mocno zafrapowa�y: jak wygl�daj� Anio�y? Dlaczego ka�dy widzi je inaczej: jedni ze skrzyd�ami, inni jako zwyk�� ludzk� posta�, jeszcze inni jako �wiat�o? Czy to oznacza, �e mog� mie� tak wiele postaci? A mo�e ich prawdziwa posta� jest niepoj�ta dla cz�owieka, wi�c przybieraj� takie, w kt�rych jest on zdolny je rozpozna�? Czy rozstrzygni�to odwieczny, tocz�cy si� od prawiek�w sp�r o anielsk� p�e�? Czy Anio�y s� m�czyznami? kobietami? nie maj� p�ci? s� obojnacze? A mo�e nie ma to �adnego znaczenia? Dlaczego Anio�y pokazuj� si� we wszystkich kulturach i we wszystkich religiach �wiata? Czy nie jest to w�a�nie dowodem na ich istnienie?</p><p>Pani Burnham cytowa�a kolejne przypadki dowodz�ce istnienia Anio��w. A co najbardziej nieprawdopodobne � spotykali je tak�e� ludzie niewierz�cy! Ba, zdeklarowani atei�ci!</p><p>�Radzieccy kosmonauci w jednej z kosmicznych wypraw ujrzeli w przestrzeni pozaziemskiej grup� Anio��w o skrzyd�ach wielko�ci skrzyde� jumbo-jeta� � pani Burnham powo�ywa�a si� na relacj� rosyjskiego uczonego, kt�ry w 1985 roku uciek� z ZSRR do USA. Jan za�mia� si� schrypni�tym, histerycznym �miechem, ale czyta� dalej: �Mo�e to by�y halucynacje, a mo�e prawda? By� to sto pi��dziesi�ty pi�ty dzie� orbitowania stacji kosmicznej Sojuz 7 i za�oga, znajduj�c si� w stanie niewa�ko�ci, mog�a dozna� halucynacji. Kosmonauci jednak�e zgodnie przekazali ten sam obraz, kt�ry mieli ujrze�: o�lepi�a ich mocna, pomara�czowa po�wiata, a p�niej dostrzegli siedem ogromnych postaci o kszta�tach zbli�onych do ludzkich, z gigantycznymi skrzyd�ami, kt�rych rozpi�to�� by�a tak wielka jak szeroko�� skrzyde� pasa�erskiego odrzutowca. Wok� bardzo d�ugo p�on�o intensywne pomara�czowe �wiat�o�.</p><p>R�wnie� pani Burnham stawia�a pytanie:</p><p>��Dlaczego w�a�nie dzieci najcz�ciej widuj� Anio�y? Je�li wierzy�, �e ka�dy ma swego Anio�a Str�a, to dar spotkania z nim maj� tylko nieliczni: najcz�ciej s� to w�a�nie dzieci�</p><p>Jan wsta� od komputera i po raz pierwszy od d�u�szego czasu po�kn�� tabletk� przeciw b�lowi g�owy. Gdyby w tym momencie dowiedzia� si�, �e astronomowie i fizycy wsp�lnymi si�ami w�a�nie odkryli w naszej Galaktyce planet� zamieszkan� przez cz�ekopodobne istoty o wysokim poziomie rozwoju � jego stan by�by bardziej normalny. Jan �wi�cie wierzy�, �e gdzie� w kosmosie istnieje rozumne �ycie i �e je�li pewnego dnia us�yszy o tym odkryciu, wcale si� nie zdziwi. Za to w og�le nie by� przygotowany na informacj�, i� Anio�y istniej� nie tylko w religiach, ba�niach czy mitach, lecz naprawd�, i �e kr��� sobie gdzie� po �wiecie, mo�e nawet s� tu� obok.</p><p>Jan po�yka� kolejne tabletki przeciw b�lowi g�owy, a tymczasem jego chora c�rka, wraz z �on�, buszowa�y na strychu babcinego domu. By�o to zadanie karko�omne. Jak w tym ba�aganie znale�� niewielkie bia�e pi�ro?!</p><p>��Nie przekopiemy si� przez to nawet przez rok � westchn�a Anna. Widz�c jednak, �e babcia i Ewa z energi� rzucaj� si� na szuflady w starych meblach, sama ruszy�a w drugi k�t, aby otwiera� stare kosze i walizy.</p><p>��Ono gdzie� tu jest � powiedzia�a nagle Ewa dziwnym, st�umionym przez kurz g�osem. � Czuj�, �e jest. Bo ono �wieci.</p><p>���wieci? � zdziwi�a si� babcia. � W takim razie znalezienie go powinno by� proste.</p><p>��Nie rozumiesz, babciu. Ono �wieci we mnie, w �rodku � odpar�a dziewczynka, a babcia bezradnie zamilk�a.</p><p>��No to szukajmy � powiedzia�a, nie wypowiadaj�c g�o�no swojej nast�pnej my�li: �A je�li nawet je znajdziemy, to co? Co z tego, �e b�dziemy mie� jakie� bia�e pi�ro�? Jaki ono ma zwi�zek ze straszliw� chorob� naszej ma�ej Ewy?�</p><empty-line/><p>S�aby p�omyk wci�� by� widoczny. Mrok jednak g�stnia� i Ave zastanawia� si�, czy rozproszenie b�dzie bolesne, czy nic si� nie poczuje. Niczego na ten temat nie wiedzia� � tak jak ludzkie Istoty nic nie wiedz� o umieraniu, p�ki to nie nast�pi. P�anio� czu� si� jak ptak, kt�ry fruwa� swobodnie mi�dzy Niebem a Ziemi�, a wpad� nagle w k�usownicze sid�a i zosta� zamkni�ty w klatce. Nigdy nie m�g� poj��, czemu ludzkie Istoty zamykaj� ptaki w klatkach, zamiast cieszy� si� ich widokiem w�r�d przestworzy. Ale ludzkie Istoty mia�y wiele dziwnych obyczaj�w. Na przyk�ad brutalnie zrywa�y kwiaty, kwitn�ce na ��kach i w ogrodach, a potem wi�zi�y je w wysmuk�ych naczyniach, gdzie kwiaty chorowa�y i umiera�y. Wi�dni�cie kwiatu na ��ce by�o naturalnym kresem jego �ycia, �mier� w wazonie � przy�pieszon� staro�ci�. �ywy kwiat, schn�c powoli, sypa� wko�o nasionami lub u�ycza� swego py�ku pszczo�om. I od�ywa� w kolejnym wcieleniu. Okaleczony kwiat umiera� bezu�ytecznie. Tak jak z kwiatami, ludzie potrafili obchodzi� si� te� ze swymi wsp�bra�mi.</p><p>Anio�om nie podoba�o si� wiele ludzkich obyczaj�w, ale nie by�y od tego, by os�dza� i kara� cz�owieka; nie mia�y takiego prawa. Obowi�zane by�y tylko chroni� ludzk� Istot� przed kalectwem lub �mierci�, gdy by� jej pisany zdrowy i d�ugi �ywot, oraz strzec jej Kamieni �ycia. Kamienie �ycia to momenty, wydarzenia, fakty, kt�re w danej chwili wydawa�y si� niewiele znaczy�, lecz wywiera�y ogromny wp�yw na przysz�e losy ludzi. Ka�dy cz�owiek mia� wiele Kamieni �ycia i tylko od niego, i od jego Anio�a Str�a, zale�a�o, czy je spo�ytkuje z korzy�ci� dla siebie, czy te� zmarnuje. Kamie� �ycia wyznacza� los cz�owieka, decydowa� o jego powodzeniu lub kl�sce, cho� jemu samemu najcz�ciej wydawa� si� b�ahym wydarzeniem.</p><p>Ave ju� nigdy si� nie dowiedzia�, jak trudne i mozolne jest strze�enie ludzkich Istot. Jego ma�a podopieczna nie sprawia�a mu �adnych k�opot�w; nie zd��y�a. To on j� zawi�d�. Lecz Gabriel, Uriel czy Barbiel wiele razy opowiadali o bolesnych doznaniach Anio��w Str��w dostarczanych im przez Istoty, kt�re strzegli, o szczeg�lnej �lepocie tych Istot na Kamienie �ycia.</p><p>��Potykaj� si� o przeszkod�, od kt�rej pokonania zale�y ich los, niekiedy si� wycofaj�, czasem j� omin�, nie czuj�, �e w�a�nie wymin�li swoje przysz�e powodzenie lub szcz�cie � m�wi� sm�tnie Hamaliel.</p><p>��Pr�bujesz je odwie�� od wybrania si� w podr�, bo czeka je �mier�, a one s� jakby g�uche � dopowiedzia� Barbiel.</p><p>��Potrafi� w og�le nie s�ysze� twojego g�osu. Ty im powtarzasz nie zabijaj, a one zabijaj� � m�wi� Uriel, a s�uchaj�ce go m�ode Anio�y a� przygasi�y z wra�enia sw�j Blask.</p><p>���Strze� je od z�ego� � przypomnia� Gabriel pierwsz� anielsk� zasad�. � To jednak oznacza, �e macie chroni� ludzkie Istoty nie tylko przed z�em, kt�re mo�e je spotka�, lecz tak�e przed tym, kt�re one pragn� pope�ni�. Ludzie wci�� pope�niaj� uczynki straszne i g�upie, mimo �e od dnia narodzin przekazujemy im mn�stwo ostrze�e�. Przemawiamy do nich na r�ne sposoby, a jednak wi�kszo�� z nich jest g�ucha i �lepa. I dlatego wci�� skazuj� na nieszcz�cia siebie lub swoich bliskich, kradn�, oszukuj�, zabijaj�. Omijaj� Kamie� �ycia, kt�ry ma im przynie�� sukces, a znajduj� ten, kt�ry wr�y kl�sk�. Jednak pami�tajcie, �e gdyby ludzie zawsze dawali nam pos�uch, byliby prawie idealni, a mo�e nawet nie�miertelni. �wiat�o�� nie da�a im jednak prawa ani do bycia doskona�ymi, ani do �ycia na wieczno�� � przypomnia� Gabriel, ko�cz�c ostrzegawczo: � Wi�c wprawdzie nas zawodz�, ale nam nie wolno ich zawie��, gdy� po to jeste�my, by ich strzec.</p><p>Przypominaj�c sobie te s�owa, Ave opu�ci� g�ow�: on zawi�d�, udaj�c si� wraz z gromad� m�odych Anio��w na szale�czy podniebny lot. Post�pi� lekkomy�lnie i teraz ma�a ludzka Istota ga�nie, on za��</p><p>P� anio�, p� cz�owiek nie doko�czy� my�li. Znieruchomia� z wra�enia i wpatrzy� si� w przestrze�: w Mroku pojawi�o si� nagle nowe, dziwne �wiate�ko. Nie by� to s�aby, gasn�cy p�omyczek w�t�ej dziewczynki, lecz wyra�ny Blask prawdziwego, nie odbitego �wiat�a. Nawet Mrok, kt�ry je wyczu�, zafalowa� niespokojnie i cho� si� nie cofn��, nagle przesta� g�stnie�.</p><p>�Co� si� dzieje! Co� niepoj�tego! Nie powinno tu by� �adnego, nawet najmniejszego �wiate�ka!�, my�la� po�piesznie Ave. �Gdybym mia� jakiekolwiek do�wiadczenie, wiedzia�bym, czy to tylko zwidy przed ostatecznym rozproszeniem� Mo�e gasn�cy Anio� ma prawo ujrze� po raz ostatni Blask prawdziwego �wiat�a? Czemu� nie mog� us�ysze� g�osu Gabriela! On by mi to wyja�ni�!�</p><p>��A mo�e masz omamy wzrokowe � podpowiedzia� zirytowany Vea, lecz w jego g�osie te� zabrzmia� niepok�j. Czarny widocznie r�wnie� dostrzeg� ten rozmigotany s�abiutki Blask gdzie� daleko, daleko, na skraju Mroku.</p><p>Ave nie odezwa� si�. �P�jd� do ma�ej Istoty i zbadam, czy Blask nie ma �r�d�a gdzie� w niej�, postanowi�, maj�c nadziej�, �e jego my�li s� nieprzeniknione dla brata.</p><p>P�anio�, kulej�c, ruszy� przed siebie. Ludzkie stopy z trudem go nios�y, a ka�dy krok sprawia� b�l. Wok� p�on�y ju� wszystkie barwy jesieni, lecz on tkwi� w szarym, niewidocznym dla ludzkiego oka, kokonie Mroku, kt�ry spowija� go nawet po�r�d najbujniejszych barw ziemskiej przyrody. Od tego Mroku nie mo�na by�o uciec nawet w najbardziej s�oneczny dzie�. Ale co� go teraz roz�wietla. Co �amie jego g�st� materi�? Co rozbija t� ponur�, g�st� ciemno��?</p><p>��Oby twoja nadzieja nie obr�ci�a si� przeciw Niebu � zaszemra� Vea g�osem li�cia frun�cego z wiatrem tu� obok niego.</p><empty-line/><p>Anna, babcia i Ewa, zm�czone i zakurzone, usiad�y na starej kanapie, kt�ra zajmowa�a chyba p� strychu. Pi�ra, oczywi�cie, wci�� nie znalaz�y.</p><p>��Jak wci�gn�a� tu t� kanap�, mamo? � zdziwi�a si� Anna, dotykaj�c zniszczonego z�ocistego pluszu.</p><p>��To ju� tak dawno temu� � odpar�a babcia, strzepuj�c okr�g��, staro�wieck� poduszk� z falbankami, jakie zdobi�y niegdy� �o�a w starych, przedwojennych mieszkaniach.</p><p>��O rany, co robisz� � westchn�a Anna, a Ewa parskn�a �miechem. Poruszona przez babci� poduszka wzbi�a niebotyczn� mas� g�stego kurzu. Kurz unosi� si� teraz na ca�ym strychu, osiadaj�c na w�osach, twarzy, wchodzi� do nos�w, oczu, i wszystkie trzy kicha�y jak naj�te. Babcia od�o�y�a poduszk� i wyja�ni�a:</p><p>��T� kanap� wni�s� tu �wi�tej pami�ci dziadek, gdy by� jeszcze zdrowy. Rozk�ada�o si� j� na cz�ci, nie pami�tasz? a pomogli s�siedzi i krewni. T� poduszk� dosta�am razem z kanap� w posagu od mojej babci. Kiedy� by�a pi�kna, z�ota, przykuwa�a wzrok go�ci, ale dzi� jest pe�na kurzu i zjadaj� j� mole.</p><p>��Wi�c czemu jej nie wyrzucisz? � spyta�a Anna.</p><p>��Na pewno nie! � obruszy�a si� babcia. � To pami�tka! I dobrze, �e sobie o niej przypomnia�am! Znios� j� na d�, wytrzepi�, spr�buj� od�wie�y� i po�o�� na tapczanie. Zobaczysz, �e b�dzie jeszcze pi�knie wygl�da�. Dziadek j� bardzo lubi�!</p><p>��Szkoda, �e nie zd��y�am pozna� dziadka � westchn�a Ewa.</p><p>��By� przystojnym, pogodnym, silnym m�czyzn�. M�g�by grywa� w westernach � u�miechn�a si� babcia.</p><p>��By� wysokim brunetem o niebieskich oczach, kocha� babci� i mnie. Mia�aby� z niego pociech�, gdyby nie umar� tak wcze�nie � dorzuci�a Anna z ciep�ym b�yskiem w oczach.</p><p>Anna z babci� z przyjemno�ci� zanurza�y si� we wspomnieniach. Wyci�ga�y z szuflad stare rupiecie i opowiada�y historie z nimi zwi�zane. Narzeka�y na wsz�dobylskie mole, wydobywaj�c z kosza prze�arte, niemodne p�aszcze i marynarki. Na widok sterty s�oj�w przypomina�y sobie czasy robienia przetwor�w w wekach.</p><p>�Usi�ujemy zagada� sw�j strach i rozpacz, udajemy, �e nic si� nie dzieje. Zabijamy czas, kt�ry nas dzieli od dnia, gdy choroba zrobi dalsze post�py�, my�la�a Anna, zachwycaj�c si� kordonkow�, podart� firank�, kt�ra niegdy� wisia�a w oknie domowego salonu.</p><p>��Ty p�aczesz, mamusiu? � spyta�a dziewczynka.</p><p>��Nieee� kurz dra�ni mi oczy � odpar�a Anna.</p><p>Ewa przyjrza�a si� jej uwa�nie. Te� chcia�a zapomnie� o w�asnym l�ku.</p><p>��A jak wygl�da�o to pi�ro, babciu? � spyta�a.</p><p>��Hm� pi�ro� � zamy�li�a si� starsza pani. Na strychu g�stnia�a ciemno��, i w nap�ywaj�cym mroku da�o si� zauwa�y� s�aby, ciep�y blask, kt�ry rozja�nia� ciemny k�t ze star� pluszow� kanap�. Mo�e w dachu by�a szpara, przez kt�r� wpada� promie� zachodz�cego s�o�ca?</p><p>��To pi�ro wygl�da�o jak� jak pi�ro. Bia�e, d�ugie, wysmuk�e.</p><p>��Przypomina�o pi�ro g�sie? �ab�dzie? Czy jakie� inne? � dopytywa�a.</p><p>��My�la�am wtedy o tobie, nie o pi�rze. Le�a�a� w szpitalu i� � starsza pani urwa�a.</p><p>Szpital przypomina� jej o strasznej chorobie wnuczki, jeszcze niewidocznej, lecz wkr�tce�</p><empty-line/><p>B�l g�owy nie ust�powa� i Jan otworzy� szeroko okno. Podpar� brod� d�o�mi i zapatrzy� si� przed siebie. Obok niego le�a�y zadrukowane kartki papieru, a drukarka produkowa�a wci�� nowe i nowe. Skopiowa� ju� mn�stwo dokument�w, przeczyta� kilkadziesi�t dziwacznych, przekonuj�cych lub w�tpliwych opowie�ci o ludziach, kt�rzy odczuli opiek� Anio�a Str�a � i ci�gle nie wiedzia�, czy ta sterta papierzysk pomo�e mu trafi� na jego trop.</p><p>��Dow�d� � pomy�la�. � Wci�� nie mam dowodu na jego istnienie.</p><p>I nagle przypomnia�y mu si� ostatnie �wi�ta Bo�ego Narodzenia. Jan uwielbia� te �wi�ta, ale traktowa� je wy��cznie jako potrzeb� podtrzymania tradycji; ot, swoisty rodzinny rytua�. Le�ny zapach choinki, wyj�tkowy smak wigilijnych potraw, podnios�y nastr�j, gdy sk�adali sobie �yczenia, �ami�c si� op�atkiem. I doroczne droczenie si� z babci�, dla kt�rej te �wi�ta by�y czym� wi�cej: obchodzeniem rocznicy narodzin ma�ego Jezusa.</p><p>��Wierzysz w narodzenie w Betlejem? � pyta�, zajadaj�c ze smakiem sma�onego karpia, Anna znacz�co kopa�a Jana pod sto�em, ale on, jak zwykle, nie umia� odm�wi� sobie �art�w z babcinych przes�d�w.</p><p>��Wi�c wierzysz w stajenk�? w Trzech Kr�li? w Anio�a, kt�ry zwiastowa� Dobr� Nowin�?</p><p>��Wierz� � odpowiada�a z powag� starsza pani,</p><p>��Daj mi jaki� dow�d, �e to jest prawda � m�drzy� si� z u�miechem Jan.</p><p>Babcia na pocz�tku pr�bowa�a dyskutowa�, ale z czasem zmieni�a podej�cie, m�wi�a o czym innym lub wychodzi�a do kuchni, by przynie�� nowe danie. Ale zesz�ego roku zachowa�a si� inaczej:</p><p>��Zabawny jeste�, Janie � odpar�a �agodnie. � Wierzysz w istnienie drzew szpilkowych?</p><p>��Oczywi�cie. Jedno z nich w�a�nie tu stoi, ozdobione srebrnymi bombkami, mog� go dotkn�� � za�mia� si� Jan.</p><p>��A wierzysz w duchy?</p><p>��Nie, bo nie mog� ich dotkn��.</p><p>��I to jest r�nica mi�dzy wiedz� a wiar�, kt�rej ty, naukowiec, nie umiesz poj�� � stwierdzi�a z powag� starsza pani. � Wiedza jest wtedy, gdy o czym� nie tylko wiesz, lecz mo�esz to zobaczy�, opisa�, zdefiniowa�, a nawet dotkn��. A wiara, gdy nie widzisz, nie zobaczysz, nie dotkniesz, a mimo to jeste� pewien, �e to jest.</p><p>��Na przyk�ad czarne dziury w kosmosie � powiedzia� Jan. � Nigdy �adnej nie widzia�em i nie zobacz�, a przecie� istniej�.</p><p>��No widzisz � u�miechn�a si� babcia.</p><p>���ale astronomowie wyliczyli matematycznie istnienie czarnych dziur! � wykrzykn�� Jan.</p><p>��Sensem wiary jest bezgraniczna ufno��, a sensem wiedzy s� dowody. Wiara jest tam, gdzie nie ma dowod�w, Janie � odpar�a babcia.</p><p>Bezgraniczna ufno�� Wiara� �Czy ufam bezgranicznie w istnienie Anio��w, skoro ju� tyle przeczyta�em o ich pojawianiu si� od tysi�cy lat?�, zapyta� siebie Jan. �Nie. Jeszcze nie. Ale chcia�bym ufa�, gdyby to mia�o pom�c mojej c�reczce�.</p><p>G�owa nadal mu p�ka�a, a w obliczu gigabajt�w informacji o Anio�ach jego rozterki ros�y, zamiast male�. W ko�cu zar�wno Eileen Freeman, jak i Sophy Burnham mog�y by� rozhisteryzowanymi, szukaj�cymi taniej sensacji ameryka�skimi damami. Amerykanie kochaj� sensacje i na Anio�ach mo�na tam po prostu nie�le zarobi�: narobi� du�o szumu wok� siebie, wyda� kilka ksi��ek, odby� kilkadziesi�t dobrze p�atnych spotka� w radiu i telewizji, objecha� �wiat z odczytami. Lecz przecie� to nie panie Freeman czy Burnham wymy�li�y, �e Anio�y towarzysz� ludzko�ci od zarania dziej�w. Nie. To by�o faktem. I na to s� dowody: naskalne malowid�a, staro�ytne wykopaliska, religijne przekazy i ksi�gi. Ale dlaczego ludzie �yj�cy w tak r�nych czasach i odmiennych kulturach wci�� wyobra�ali sobie tak samo skrzydlat� Istot�?! Pos�aniec Bog�w m�g�by przybiera� w r�nych religiach ca�kowicie odmienne kszta�ty! M�g�by, a nawet powinien!</p><p>W swym rozgor�czkowaniu Jan nie zauwa�y�, �e od pewnego czasu, wsparty skudlon� g�ow� o p�ot, w ich okna wpatruje si� Bezdomny. Teraz go dostrzeg� i zmarszczy� brwi. C�rka i babcia wprawdzie przekona�y go, �e Bezdomny w niczym nie przeszkadza. Niczego nie chce, nie odzywa si�, o nic nie prosi. Ale akurat w tym momencie Jana zirytowa�a ta nachalna, niechciana obecno��. W�a�ciwie jakim prawem podejrzany w��cz�ga wci�� ich prze�laduje?! Dlaczego nachodzi w�a�nie jego rodzin�?!</p><p>Tak jak Anna ca�e Z�o upatrywa�a w Czarnym Ptaku, kt�ry upodoba� sobie ich wi�niowe drzewo, tak nagle Janowi wpad�o do g�owy, �e wszystkie k�opoty jego c�reczki zacz�y si� wraz z przybyciem zaro�ni�tego brudasa na ich osiedle. Ale� tak! Tak w�a�nie by�o! Bezdomny objawi� si� na osiedlu mniej wi�cej w tym samym czasie, gdy Ewa wpad�a do wilczego do�u!</p><p>Jan, kt�ry wcze�niej nie widzia� powodu, by nad tym si� zastanawia�, Jan, kt�ry nigdy nie wyst�powa� przeciw obcym, nie dzieli� ludzi na lepszych i gorszych wed�ug ich wygl�du i maj�tku, nie ulega� przes�dom � nagle wybieg� do ogrodu, zdecydowany schwyci� Bezdomnego i raz na zawsze usun�� go z pola swego widzenia. To w�a�nie on, ten podejrzany, brudny obcy, winien jest ca�emu z�u, jakie na nich spad�o � t�umaczy� sobie gor�czkowo i bieg�, pe�en rosn�cej z�o�ci, w stron� bezbronnej sylwetki.</p><p>��Obrzydliwy brudny w��cz�ga! Won! Uciekaj st�d! I to ju�! � krzycza�, dobiegaj�c do p�otu. Po drodze potkn�� si� na ogrodowej �cie�ce i jego agresja jeszcze wzros�a.</p><p>Bezdomny najpierw si� skuli�, a potem pr�bowa� ucieka�. Lecz s�abe, kalekie nogi nie nios�y go wystarczaj�co szybko. Wi�c zatrzyma� si�, zas�oni� r�kami twarz i czeka�. Jego prze�ladowca skoczy� i szarpn�� za d�ugie, rozczochrane w�osy. Pod g�st� grzyw� ukaza�a si� nagle chuda, blada twarz o ogromnych, �wietlistych oczach, ale rozjuszony ojciec Ewy nie by� w stanie zastanawia� si� nad wygl�dem obcego. �Widz� dwa Nieba, pe�ne sk��bionych chmur, za kt�rymi, gdzie� bardzo, bardzo daleko, kryje si� o�lepiaj�cy i �wietlisty b��kit� � przemkn�o mu przez g�ow�, lecz fala gniewu przerwa�a t� my�l.</p><p>��Ty ohydny, brudny, nachalny gnojku! Ty� ty�! Ja ci poka��! � i Jan zakrztusi� si� w�asn�, niekontrolowan� z�o�ci�. Straci� oddech, zacz�� kaszle� � i wraz z tym kaszlem, szarpi�cym p�uca, powoli uchodzi�a z niego �lepa i bezmy�lna furia. Nagle poczu�, �e pragnie obj�� tego obcego cz�owieka i zap�aka� nad jego i swoim nieszcz�ciem. Chcia� p�aka� nad samotnym i chorym, nad sob�, bezradnym i cierpi�cym, nad swoj� ma��, skazan� na �mier� c�reczk�. Ale Bezdomny ju� oddala� si� �cie�k�, ku�tykaj�c, a jako� g�upio by�oby za nim biec. Jan sta� wi�c nieruchomo, patrz�c w �lad za nim.</p><p>�Jutro� jutro go odnajd� i przeprosz�. Nie, nie przeprosz�, jest g�uchy i niemy. Ale dam mu co�, co go ucieszy. Czekolad�? Ksi��k� z obrazkami?� Nie, nic nie naprawi tego, co zrobi�em. Jestem g�upi i pod�y, a mia�em siebie za rozumnego cz�owieka�, rozmy�la� wstrz��ni�ty, wracaj�c powoli do domu. Wstydzi� si� teraz samego siebie i nie wiedzia�, co zrobi� z tym nie znanym mu wcze�niej uczuciem. Mo�e jednak dogoni� obcego? Zaprosi� do domu? Nakarmi�?</p><p>Stan�� na progu i rozejrza� si�. �cie�ka przecinaj�ca ��k� by�a pusta. Wyszed� na pi�tro i z wysoko�ci balkonu przepatrzy� okolic�. Ale po Bezdomnym nie by�o �ladu.</p><empty-line/><p>Anna z Ew� wr�ci�y do domu zm�czone i zniech�cone. Od jutra trzeba znowu przeszukiwa� dom babci, lecz pozostawa�o coraz mniej zakamark�w i nabiera�y coraz wi�kszej pewno�ci, �e starsza pani wyrzuci�a pi�ro.</p><p>Na progu domu powita� je Jan. On te� by� przygaszony i smutny.</p><p>��I co? � spyta� niepewnie.</p><p>��Na razie nic � odpar�a Anna. � A u ciebie?</p><p>Jan mia� ochot� zwierzy� si� im ze swego okrutnego post�pku, lecz wstrzyma� go wstyd. Nie chcia� te� sprawi� przykro�ci Ewie; wiedzia�, �e dziewczynka lubi�a obcego. Bezdomny pewnie tkwi teraz w swojej ruderze, a b�d�c samotnym, nikomu si� nie poskar�y. �Mo�e to i lepiej?� � pomy�la� odruchowo Jan, za�enowany na wspomnienie swego zachowania.</p><p>��W jednej chwili mam pewno��, �e Anio��w nie ma, a w drugiej, �e one istniej� � odpar� wymijaj�co.</p><p>��Pewnie, �e istniej�, tatusiu � wtr�ci�a c�rka.</p><p>��A mo�e jest z nimi w�a�nie tak, jak m�wisz: raz s�, to znowu ich nie ma, i to w�a�nie wtedy, gdy najbardziej ich potrzebujesz? Mam uczucie, �e s� takie chwile, gdy one o nas zapominaj�. Ale nie pytaj komputera o to, czy istniej� tylko gdzie mamy ich szuka� � westchn�a Anna.</p><p>Ann� szokowa�a zmiana, jaka w niej zasz�a raptem w ci�gu doby: ona, ch�odna racjonalistka, szuka�a wraz z c�rk� pi�ra, kt�re by� mo�e nale�a�o do Anio�a. Nikt z jej przyjaci� nigdy by w to nie uwierzy�.</p><p>Dziewczynka posz�a spa�, a jej rodzice zostali sami.</p><p>��Wiesz, ja ca�kiem serio my�l�, �e Anio�y by� mo�e istniej� � zwierzy� si� Jan swojej �onie.</p><p>��Oczywi�cie, �e istniej�! � krzykn�a nieco za g�o�no. M�� spojrza� na ni� uwa�nie.</p><p>��Nie rozumiesz. Ty czepiasz si� tej my�li, bo chcesz mie� nadziej�. A ja ci to m�wi� jako naukowiec: nie wykluczam, �e one s�. S�, tak jak ty, ja, jak Ewa, tyle tylko �e nie ka�dy mo�e je widzie�.</p><p>��Ale� musz� by�! � zawo�a�a Anna.</p><p>��Wcale nie musz�, i tak twierdzi�em jeszcze wczoraj. Dzi� wiem ju� bardzo du�o o Anio�ach. Lecz nie doszed�em jeszcze do tego, jakie formy mog� przybiera�, objawiaj�c si� ludziom, poza t� najcz�stsz� postaci� Istoty ze skrzyd�ami. Wyobra� sobie, jedna Amerykanka twierdzi, �e ujrza�a Anio�a jako Japo�czyka, co oznacza, �e mo�e on przybiera� ka�d� ludzk� posta� � zamy�li� si� Jan. � Jednak wszystkie informacje z Internetu m�wi� o �wietle. �wiat�o jest punktem wyj�cia do powstania Anio��w, a tak�e do ustalenia postaci, w jakiej egzystuj� i w jakiej si� objawiaj�.</p><p>��Ale� one mog� si� objawia� na r�ne sposoby � szepn�a nagle Anna, tak jakby powtarza�a czyje� p�yn�ce ku niej my�li: � Mo�esz je s�ysze� jako wewn�trzny g�os, kt�ry ci szepcze, �eby� nie jecha� autem, tylko autobusem. Mog� by� cieniem, kt�ry ci� powstrzyma przed wej�ciem na jezdni�, gdzie grozi ci wypadek. Mog� by� szelestem li�ci, kt�ry tak ci� zaniepokoi, �e podejmiesz decyzj� inn�, ni� zamierza�e�, bo ta pierwotna doprowadzi�aby ci� do zguby. Mog� by� nawet czarnym kotem, kt�ry przebiegnie ci drog� i zmienisz plany na korzystniejsze. Mog� by� nieznajom� na ulicy lub Japo�czykiem. Czemu nie? Ale mog� te� by� przepi�kn� postaci� z wielkimi, ba, ogromnymi skrzyd�ami, wieczorem ujrzysz w k�cie pokoju lub wysoko na Niebie�</p><p>��Z wielkimi skrzyd�ami� Z ogromnymi skrzyd�ami � zamrucza� nagle Jan i znowu zasiad� do komputera. Klikn�� mysz� i odp�yn�� w inne rejony, nie s�ysz�c, jak Anna ko�czy:</p><p>���mog� te� siedzie� sobie w komputerze i podgl�da�, co na ich temat wypisuj� ludzkie Istoty.</p><p>Jan d�ugo milcza�. Potem odwr�ci� si� i zamy�lony powiedzia�:</p><p>��Naprowadzi�a� mnie na nowy trop, przypominaj�c o wielkich skrzyd�ach. Teraz zdoby�em dow�d, �e jednak Anio��w nie ma i nie maj� prawa istnie�. W ka�dym razie nie jako skrzydlate Istoty. Obliczy�em to. Por�wna�em budow� ptaka, stosunek rozpi�to�ci jego skrzyde� do reszty cia�a i stwierdzam, �e istnienie skrzydlatego, fruwaj�cego Anio�a jest fizycznie niemo�liwe. Musia�by mie� ca�kiem inne proporcje ni� te na rysunkach czy w opowie�ciach ludzi, kt�rzy rzekomo go widzieli. �eby unie�� tak pot�ne skrzyd�a i pofrun��, Anio� musia�by by� wyposa�ony w pot�ne mi�nie, a wtedy wygl�da�by zupe�nie inaczej. Chyba �e, tak jak kura, mia�by skrzyd�a jedynie dla pozoru, a nie do latania. Jednak Ewa twierdzi, �e ONE frun�y nad naszym domem! A przecie� nie mog�y frun��! Matematyka i fizyka absolutnie to wykluczaj�, rozumiesz?</p><p>��My�l�, �e istnienie Anio��w wykluczaj� te� zoologia, biologia, chemia, astronomia � u�miechn�a si� Anna. � Wszystkie nauki je wykluczaj�, a tymczasem one s� i fruwaj�.</p><p>��Dlaczego wi�c Anio� naszej Ewy mia�by o niej zapomnie�? � szepn�� Jan.</p><p>��A mo�e co� mu si� sta�o? Mo�e to on czeka na nasz� pomoc? � spyta�a r�wnie cicho Anna.</p><p>��Jak to? Moim zdaniem Anio�y, je�li ju� istniej�, to s� wszechmocne! � zdziwi� si� Jan.</p><p>��Wszechmocny jest chyba tylko B�g, je�li jest � odpar�a niepewnie Anna. Nie czu�a si� bieg�a w boskich sprawach i rozmowa o religii kr�powa�a j�.</p><p>��A mo�e ka�de z nich ma jakie� swoje s�abo�ci, i Anio�y, i Bogowie? Mo�e zarazili si� t� s�abo�ci� od nas ludzi? Mo�e gdyby nie mieli �adnych wad i byli doskonali nie umieliby nas poj��? Mo�e Anio�y te� wpadaj� w k�opoty tak jak ludzie? � zamy�li� si� Jan.</p><p>W pokoju zapad�o d�ugie milczenie, s�ycha� by�o tylko szum pracuj�cego komputera oraz drukarki, kt�ra wci�� produkowa�a kopie internetowych dokument�w o Anio�ach. Sterty zadrukowanych kartek za�ciela�y ju� biurko, pod�og� i wci�� ich przybywa�o, bo gdzie� tam, w rozleg�ym �wiecie, tysi�ce ludzi nurtowa� problem istnienia Anio��w i form ich objawiania si�.</p><p>Kto by� a� tak szalony, by poszukiwa� jednego, konkretnego Anio�a Str�a, opiekuna trzynastoletniej dziewczynki z niewielkiego, podmiejskiego osiedla?</p><empty-line/><p>Uciekaj�c od domu ma�ej Istoty, Ave zgubi� �w s�aby Blask, kt�ry dojrza� wcze�niej w g�stym Mroku. Widocznie oddali� si� od jego �r�d�a. Chcia�by by� bli�ej, gdy� jego widok dodawa� mu otuchy. Ale wygnanie by�o wygnaniem. Ave pami�ta� opowie�ci Gabriela o wygnaniu cz�owieka z Raju czy str�ceniu Czarnych ze szczebli Niebia�skiej Drabiny. Skoro prawdziwy Anio� lub pierwszy cz�owiek musieli s�ucha� �wiat�o�ci, to kogo ma s�ucha� kaleki p� anio�, p� cz�owiek? Chyba ka�dego, kto zechce wyda� mu rozkaz? Ave dosta� rozkaz, wydany kipi�cym od gniewu g�osem, i musia� odej��.</p><p>Nie wiedzia�, gdzie i��, a zreszt�, by�o mu to oboj�tne. Gdziekolwiek si� uda�, Mrok szed� wraz z nim. Pomy�la�, �e wr�ci w miejsce, gdzie str�ci� go Czarny � i tam si� rozproszy, gdy nadejdzie czas. A czas nadchodzi�. Rana na plecach bola�a bardziej ni� kiedykolwiek, p�ludzkie nogi ju� ledwie go nios�y, a Mrok znowu g�stnia�.</p><p>Pragn�c zapomnie� o dotkliwym b�lu, jaki sprawia� mu ka�dy krok, i dotrze� mimo wszystko w g��b lasu, Ave zacz�� my�le� o anielskich skrzyd�ach, kt�re bezpowrotnie utraci�.</p><p>Dlaczego ludzkie Istoty tak bardzo lubi� nasze skrzydlate wyobra�enie? Mo�e dlatego, �e od tysi�cleci marz� o lataniu, jak twierdzi Barbiel?�, zastanawia� si�.</p><p>Barbiel by� niegdy� Anio�em Str�em Istoty, kt�ra pracowicie, mimo szyderstw bli�nich, konstruowa�a sobie skrzyd�a z wosku i pierza. A potem, gdy ju� by�y gotowe, z pomoc� specjalnej uprz�y przypi�a je do plec�w.</p><p>��I co? Co by�o dalej? � wypytywa�y niecierpliwie m�ode Anio�y.</p><p>��Cz�owiek ze skrzyd�ami wszed� na bardzo wysok� g�r� i wzbi� si� w powietrze. Jak ptak. Przez pewien czas rzeczywi�cie frun��. Jednak s�o�ce stopi�o wosk i nieszcz�nik run�� z powrotem na Ziemi�. Zgin�� � powiedzia� ze smutkiem Barbiel. � Nie by�em zdolny uchroni� go przed upadkiem, gdy� jego marzenie o lataniu by�o silniejsze ni� si�a �ycia. Za to jego imi� sta�o si� s�awne � Ikar.</p><p>��Ikar� � zaszemra�y wstrz��ni�te i zarazem zachwycone Anio�y. Wszystkie, a wraz z nimi Ave doskonale rozumia�y Ikara: fruwanie w przestworzach by�o czym� porywaj�cym.</p><p>Ave wci�� pami�ta� upajaj�ce poczucie wolno�ci, swobody i Mocy, jakie ogarn�o go w�wczas, gdy z gromad� m�odych Anio��w frun�� ponad Ziemi�. Wci�� s�ysza� niesamowit� muzyk� anielskich skrzyde�, nadal czu� p�d wichru, kt�ry go ni�s�, i cho� wiedzia�, �e nie ma nic rado�niejszego ni� przebywanie na szczeblach Drabiny, w blisko�ci �wiat�a, to jednak lot by� czym� urzekaj�co niepowtarzalnym; stanowi� prze�ycie tak czyste i wszechpot�ne, �e nawet p�niejszy b�l, upadek i cierpienie nie by�yby wyg�rowan� cen� za te doznania, gdyby nie krzywda, jak� wyrz�dzi� ludzkiej Istocie.</p><p>�A mo�e sens anielskiego bytu polega w�a�nie na tym, �e trzeba si� wyrzec swobody i wolno�ci i zwi�za� z lud�mi? Nawet gdyby te wi�zy by�y niewygodne?�, pomy�la� nagle, wstrz��ni�ty swoim odkryciem. �Mo�e Gabriel, Uriel, Barbiel i inni Anio�owie z najwy�szych szczebli Drabiny te� woleliby fruwa� po Niebia�skich Przestworzach, ni� strzec nieprzerwanie ludzkich Istot, ale wyrzekli si� tego, przedk�adaj�c obowi�zek nad rado�� wolnego, anielskiego bytu? I dlatego s� Archanio�ami?</p><p>W ten spos�b Ave odkry�, �e anielsk� Moc mo�na roztrwoni� na samolubn� rado�� z w�asnego istnienia lub dzieli� si� ni� ze s�abymi lud�mi.</p><p>Dotar� w�a�nie do ch�odnego, ciemnozielonego miejsca ziemskiego upadku. Wkraczaj�c w koj�cy cie�, zrozumia�, �e nieprzemy�lana pr�ba dodania Mocy wsp�braciom by�a pokazem anielskiej pychy i pr�no�ci oraz samolubnej ��dzy rado�ci. Wierzy�, i� Anio� jest stworzeniem doskona�ym; okaza� si� by� u�omnym, s�abym i niewiele m�drzejszym ni� ludzie.</p><p>��bo Moc rodzi si� w�a�nie przez zwi�zek Anio��w z lud�mi, poprzez wyrzeczenie si� przez nich tego, co jest wy��cznie samolubnym zaspokojeniem pr�no�ci. Micha� i Gabriel to wiedz�� � pomy�la� wstrz��ni�ty Ave.</p><p>��Moja Moc tak�e rodzi si� ze zwi�zk�w z lud�mi � zaskrzecza� Vea; frun�c, prowadzi� swego bli�niaczego brata tam, gdzie Ave upad� osiem lat temu.</p><p>Przybyli na miejsce. Ave wpe�zn�� w g�stw� k�uj�cych ja�owc�w, po�rodku kt�rej znajdowa�a si� g��boka nora. Otoczy� go �agodny mrok Ziemi, tak r�ny od Mroku Ciemnej Mocy. To tu utraci� swoje pi�ra, kt�re powr�ci�y tam, gdzie przynale�a�y: do Nieba. Tu z triumfuj�cego Anio�a przeobrazi� si� w u�omnego p�cz�owieka.</p><p>��Zas�u�y�em na taki koniec � wyszepta�, tul�c si� do ciep�ej, piaszczystej Ziemi. Gdy Mrok zg�stnieje, piaszczysta nora te� si� ozi�bi, tak jak drewniane koraliki. Ave przy�o�y� je teraz do twarzy i pr�bowa� ogrza� swym oddechem. P�ki je ma, p�ki zachowuj� resztk� ciep�a, ma�a Istota mo�e w nag�ym i niespodziewanym przeb�ysku pami�ci przypomnie� sobie, �e kiedy� mia�a swojego Anio�a Str�a. Nie da jej to ani pociechy, ani nadziei, jedynie gorzk� �wiadomo�� straty. Ale przynajmniej b�d� razem. W�a�ciwie ju� byli razem. Gdy� od drewnianych koralik�w wiod�a w�t�a, niewidzialna ni� mocnych uczu� p� anio�a, p� cz�owieka do ma�ej dziewczynki.</p><p>���pij � zaszemra� Vea � t o nie b�dzie bola�o. Po prostu u�niesz i si� rozproszysz. A ja do��cz� do gromady.</p><p>��Do gromady? � spyta� sennie Ave.</p><p>��Nie wiesz tego, �e �aden z nas nie mo�e by� sam? Ani ani ja? Mia�e� swoj� gromad� na Drabinie, teraz masz mnie. Ale ja te� mog� mie� swoj� gromad�, cho� jeszcze do niej nie przysta�em, jeszcze chodz� w�asnymi drogami, dobro wzmacnia�o si� dzi�ki Twojej walce ze mn�, inaczej by�oby s�abe, md�e, niem�dre, by�oby Dobrem z przypadku, a nie z wyboru. Dzi�ki tobie Z�o nie przekroczy�o granic, ustalonych kiedy� przez �wiat�o��. Ale �wiat�o�� nie przewidzia�a, �e samotne, nieszcz�liwe Z�o ��czy� si� b�dzie w gromady i ze strachu stanie si� Z�em nieobliczalnym, nad kt�rym Ona ju� nie zapanuje. Nikt nad nim nie zapanuje, gdy� rz�dzi nim Chaos.</p><p>��Chcesz si� przy��czy� do Chaosu? Dlaczego? � spyta� niepewnie Ave.</p><p>��Ci�gnie mnie do Chaosu, zawsze mnie ci�gn�o, lecz cienka, cho� mocna p�powina, kt�ra ��czy�a mnie z tob�, uniemo�liwia�a mi to. Teraz ju� nic nie b�dzie mnie powstrzymywa�, cho� pewnie nieraz za tob� zat�skni�, braciszku. A teraz �pij. �pij� � wyszepta� Vea i zm�czony Ave zamkn�� oczy, uk�adaj�c si� do d�ugiego snu.</p><p>�To b�dzie m�j ostatni sen� � pomy�la�. � Niech ci si� przy�ni z�otobia�a, �wietlista Drabina � mruczy Vea, tak jakby �piewa� mu ko�ysank�. I Ave powoli zasypia.</p><p>Vea, w postaci Czarnego Ptaka, tkwi nieruchomo na konarze drzewa nad piaszczyst� jam� w g��bi lasu. Patrzy na swego brata. M�g�by ju� odlecie� i przy��czy� si� do gromady. Gromada to si�a, w�adza, Moc. Lecz Ave jeszcze oddycha, jeszcze wci�� tu jest, cho� Mrok rozprzestrzenia si� szybko w jego �wietlistym ciele. P�ki jest � Vea b�dzie z nim. Do ko�ca. Jak brat z bratem.</p><empty-line/><p>Ewa �pi, rzucaj�c si� w po�cieli, kt�ra jest coraz bardziej mokra od potu. Dziewczynce �ni� si� Bia�e i Czarne Anio�y tocz�ce okrutn� bitw� na Niebieskich Pastwiskach.</p><p>Anna tak�e rzuca si� we �nie: szuka Anio�a Str�a swojej c�rki, lecz Anio� wci�� przed ni� ucieka. Anna dobiega do ciemnego zau�ka, w kt�rym mign�a jej przed chwil� z�ocistobia�a sylwetka � lecz Anio� znikn��, a w mrocznym zau�ku stoi tylko obszarpany i brudny Bezdomny. Na dachu zniszczonego domu tkwi nieruchomo Czarny Ptak i patrzy na nich oboje koralikami wypuk�ych oczu. Anna krzyczy przez sen.</p><p>Jan miota si� we �nie, pr�buj�c przebrn�� przez gigabajty informacji o Anio�ach, kt�re t�ocz� si� w Internecie. Nie umie znale�� w�r�d nich tej w�a�ciwej, kt�ra odpowie na pytanie: gdzie jest Anio� Str� ma�ej Ewy?!</p><p>Babcia w swoim domu, oddalonym o dwie ulice, przez ca�� noc, we �nie, poszukuje z�ocistobia�ego pi�ra. Ono gdzie� tu jest, gdzie� blisko, starsza pani czuje t� blisko��; przez chwil� nawet widzi �agodny Blask s�cz�cy si� z jednego z k�t�w jej mieszkania i czuje bij�ce od niego promienne ciep�o, lecz gdy wyci�ga d�o�, by si�gn�� po pi�ro, ono b�yskawicznie wymyka si�, jakby frun�o na wietrze, jest nie do z�apania.</p><p>Czarny Ptak nie �pi. Czarne nigdy nie �pi�, gdy� wchodz� w sny ludzkich Istot i wype�niaj� je koszmarami. Ale ten Czarny spe�ni� ju� swe zadanie i nie musi ani wchodzi� w sny mieszka�c�w tego domu, ani przesiadywa� na ich wi�niowym drzewie. Nikt ani nic nie zmieni ju� biegu wypadk�w. Porzuca wi�c to niepotrzebne mu miejsce i frunie z powrotem do lasu.</p><p>W tym momencie Czarny niechc�cy zawadza skrzyd�em o Przesz�o��, ale nic o tym nie wie. Kto� budzi si� w tej Przesz�o�ci i przez chwil� karmi si� gigabajtami sk��bionych uczu� najbli�szych mu Istot.</p><p>Komputer w pokoju Jana cichutko szumi, a drukarka nagle, z impetem, �apie elektroniczny impuls i po chwili wolno wysuwa si� z niej bia�a kartka z jednym tylko s�owem, wydrukowanym wieloma stylami pisma:</p><p>[rysunku brak]</p><p>Informatyk doszed�by do wniosku, �e Jan pozostawi� w��czony komputer i drukark�, w��czony modem i po��czenie z Internetem. Kto� �wszed�� do jego komputera i da� polecenie druku.</p><p>Kto� inny, z wi�ksz� wyobra�ni�, m�g�by uzna�, �e stara drukarka Jana, znudzona nocn� bezczynno�ci�, zacz�a si� bawi� sama z sob�. Kt� w ko�cu wie, co naprawd� tkwi w komputerach?! Mo�e co� wi�cej ni� tylko te elektroniczne kostki poganiane do pracy przez logiczny umys� cz�owieka? Mo�e komputery te� maj� �dusz�, kt�rej u�yczyli im ich tw�rcy?</p><p>Zwolennik magii rzek�by kr�tko: �To by�y czary�. I nic wi�cej, gdy� o czarach im mniej si� m�wi, tym dla nich lepiej.</p><p>Drukarka milknie i sama si� wy��cza. Na ekranie monitora przez u�amek sekundy miga ozdobny, jakby wykaligrafowany napis: �O niebie i piekle�� I zaraz znika, jakby go nigdy nie by�o.</p><empty-line/><p>Ew� budzi promie� s�o�ca, kt�ry przebija si� przez firanki i �askocze j� po twarzy.</p><p>��Nie mog� teraz umrze� � powtarza sobie dziewczynka. � Musz� jeszcze zobaczy� wiele wschod�w i zachod�w s�o�ca, mam te� do przeczytania ogromn� ilo�� nie napisanych jeszcze ksi��ek, chc� objecha� r�ne kraje i zobaczy� wiosn� w Afryce, wiosn� na Alasce; chc� pozna� ch�opca, kt�ry kiedy� b�dzie moim m�em, i musz� si� przekona�, czy w przysz�o�ci b�d� artystk�, jak mama, czy naukowcem, jak tatu�, czy te� kim� ca�kiem innym. M�j Anio� Str� musi mi pom�c, nie ma prawa mnie zostawi�! Tylko gdzie go szuka�? Musz� znale�� to pi�ro, ono wska�e mi drog� do niego. Nie mog� teraz umrze�. Nie mam na to czasu.</p><p>��Kto w nocy u�ywa� komputera!!!! � krzyczy tata na ca�y dom. � Co to za zabawy z drukark�?! Co to jest Swedenborg?!</p><p>��Swedenborg? � powtarza Anna, wchodz�c zaspana do pokoju.</p><p>��Swedenborg? � Ewa przechyla si� przez por�cz na pi�trze i zagl�da w d�, do salonu. � Nazwa rzeki? Miasto? Pa�stwo? Czemu pytasz, tatusiu?</p><p>Jan wyrywa z drukarki kartk� i podsuwa domownikom pod oczy.</p><p>��Ach� � szuka w pami�ci Anna.</p><p>��Je�li to nie jest pa�stwo, miasto, rzeka czy g�ra, to przypomina jakie� dziwaczne nazwisko� � zgaduje Ewa.</p><p>��Nazwisko?! � Jan �ci�ga z p�ki wielk� encyklopedi�. Zaczyna nerwowo przewraca� kartki. � Jest! � krzyczy triumfalnie i czyta g�o�no:</p><p>�Emanuel Swedenborg urodzi� si� w Sztokholmie 29 stycznia 1688 roku jako trzecie dziecko lutera�skiego biskupa. Ju� od czwartego roku �ycia nami�tnie interesowa� si� wiar� i religi�, p�niej, jako m�odzieniec, pisywa� wiersze po �acinie. Gdy podr�s� do wieku m�odzie�czego, gra� na wielu instrumentach, uczy� si� introligatorstwa, zegarmistrzostwa, stolarstwa, przez dwa lata studiowa� astronomi� i matematyk� w Anglii. Mia� wybitne zdolno�ci techniczne. Po zwiedzeniu Holandii, Francji i Niemiec zatrzyma� si� na Pomorzu Meklemburskim. Tam planowa� wcieli� w �ycie kilka swych niezwyk�ych wynalazk�w, na przyk�ad �okr�t, kt�ry wraz z za�og� mo�e zanurza� si� pod powierzchni� wody i stamt�d szerzy� zniszczenie w�r�d floty nieprzyjaciela� � albo strzelb� z magazynkiem na kilkadziesi�t naboi. Mia� liczne wizjonerskie pomys�y, jak Leonardo da Vinci, wyprzedzaj�ce jego epok�. Po pi�ciu latach podr�y wr�ci� do Szwecji, gdzie napotka� op�r konserwatyst�w wobec swoich �mia�ych zamierze�</p><p>��Po co nam to czytasz? � przerywa niecierpliwie Anna.</p><p>��To ciekawe, niech tatu� czyta. Mnie si� podoba ten jaki� Swedenborg� � zaoponowa�a Ewa.</p><p>��Na razie nic nie wiem, co on ma do nas i do naszych problem�w? � zniecierpliwi�a si� Anna.</p><p>��Sam chcia�bym wiedzie� � odpar� r�wnie nerwowo Jan. � Gdy spali�my, drukarka wydrukowa�a to s�owo. Patrz: SWEDENBORG�</p><p>��Swedenborg� Swedenborg� I znowu Swedenborg� Raz, dwa� osiem� szesna�cie� siedemna�cie razy Swedenborg. Ale co to znaczy, �e drukarka sama si� w��czy�a? � zdziwi�a si� Anna.</p><p>��Nie wiem! � zawo�a� podniecony Jan.</p><p>��Czytaj dalej, tatusiu�</p><p>�Swedenborg zacz�� wydawa� pismo naukowo-techniczne, a w 1716 roku otrzyma� posad� asesora w Ministerstwie G�rnictwa. Prze�y� zaw�d mi�osny, a tak�e kolejne rozczarowania zwi�zane ze swymi naukowymi pasjami. Poni�s� kl�sk�, gdy chcia� przekona� Szwed�w do wy�szo�ci systemu dziesi�tnego w miarach i wagach, nie zdoby� te� �rodk�w na budow� wielkiego obserwatorium astronomicznego. Europejsk� s�aw� przynios�y mu jednak rozprawy na temat wytopu stali i �elaza��</p><p>��Chod�, Ewuniu, zjemy �niadanie i idziemy do babci szuka� pi�ra. Mam do�� s�uchania o maniaku nauk technicznych z siedemnastego wieku!</p><p>��Poczekajcie jeszcze chwil�. Przecie� to s�owo nie pojawi�o si� przypadkowo na tej kartce papieru!</p><p>��Jaki zwi�zek z naszymi poszukiwaniami ma wytop stali i �elaza w osiemnastym wieku! Mia�e� si� zaj�� angelologi� w Internecie, a nie hutnictwem! � zawo�a�a Anna.</p><p>Ale Jana, gdy si� rozp�dzi�, nic nie by�o w stanie powstrzyma�. Osobowo�� tajemniczego Swedenborga zacz�a go frapowa�:</p><p>�Pisa� te� dzie�a przyrodnicze i religijne, fascynowa�y go zw�aszcza tajemnice duszy. Napisa� dzie�o �Kr�lestwo Zwierz�t�, w kt�rym pr�bowa� dociec, w jakim organie cielesnym cz�owieka lub zwierz�cia znajduje si� miejsce na dusz�.</p><p>��Ojej� � zaciekawi�a si� Ewa, Anna za� zastyg�a z grzank� w r�ce.</p><p><emphasis>�W 1747 roku Swedenborg porzuca wszystkie swoje rozpocz�te prace, a tak�e intratn� posad� w Ministerstwie G�rnictwa. Zaczyna zajmowa� si� tylko i wy��cznie sprawami duchowymi. Twierdzi, �e otrzyma� takie pos�annictwo od Boga. Znana jest relacja przyjaciela Swedenborga, Karla Robsahma. Wed�ug niego, w kwietniu 1745 roku Swedenborgowi ukaza� si� B�g i powiedzia�, �e wybra� go do obja�niania ludziom duchowego sensu Pisma. �Otworzy� przede mn� �wiat duch�w. Niebo i Piek�o � zwierzy� mu si� Swedenborg i od tej pory ca�e swoje �ycie po�wi�ci� pisaniu religijnych dzie�, w kt�rych precyzyjnie obja�nia�, jak wygl�da Niebo i Piek�o. By�, wed�ug opinii znajomych, w pe�ni przytomny, mia� jasny umys� i doskonale wiedzia�, co robi i co m�wi. Do jego przyjaci� nale�a� s�awny filozof, Immanuel Kant��</emphasis> � Niebo gwia�dziste nade mn�, prawo moralne we mnie � wymamrota� odruchowo Jan i dalej czyta� z opas�ej encyklopedii:</p><p>�Immanuel Kant napisa� w li�cie do swej przyjaci�ki, Karoliny von Knobloch: �Nast�puj�ce zdarzenie wydaje mi si� by� najpewniejszym dowodem daru Swedenborga. W 1759 roku, w sobot�, pod koniec wrze�nia, o godzinie czwartej po po�udniu, Swedenborg przyby� z Anglii do G�teborga, gdzie zosta� zaproszony wraz z innymi go��mi do domu niejakiego Williama Castela. Oko�o godziny sz�stej Swedenborg wyszed� na kr�tko, wr�ci� i o�wiadczy�, blady i zdenerwowany, �e w oddalonym o trzysta mil Sztokholmie wybuch� w�a�nie niebezpieczny po�ar, w dzielnicy Sodermalm, i �e rozszerza si� bardzo gwa�townie. Swedenborg w dalszym ci�gu okazywa� wielkie zaniepokojenie, wyszed�, a gdy wr�ci�, oznajmi� tym razem, �e dom jednego z jego przyjaci� znajduje si� w powa�nym niebezpiecze�stwie. O godzinie �smej, powr�ciwszy do towarzystwa po ponownym oddaleniu si� na chwil�, zawo�a� z rado�ci�: Dzi�ki Bogu, ogie� zatrzymano w odleg�o�ci trzech dom�w od mojego! Wiadomo�� ta wywo�a�a wielkie poruszenie w ca�ym mie�cie. Doniesiono o tym samemu burmistrzowi, kt�ry wezwa� do siebie Swedenborga i wypyta� o szczeg�y katastrofy. Swedenborg da� bardzo dok�adny opis po�aru, wskaza� miejsce jego wybuchu, okre�li� przebieg i czas trwania. Wie�� rozesz�a si� po mie�cie, wywo�uj�c silne poruszenie, gdy� wielu ludzi niepokoi�o si� o przyjaci�. W poniedzia�ek wiecz�r przyby� do G�teborga goniec, wys�any przez Izb� Handlow� w czasie po�aru. W listach, kt�re przywi�z�, znaleziono opis po�aru, ca�kowicie zgodny z opisem Swedenborga. We wtorek rano przyby� kurier kr�lewski z wie�ci� o po�arze i wywo�anych przeze� stratach. Szczeg�y w niczym nie r�ni�y si� od relacji Swedenborga, zgadza�a si� nawet godzina wybuchu po�aru�.</p><p>��Telefon� telegraf� � b�kn�a Anna z typow� dla artystki techniczn� nonszalancj�.</p><p>��Telefon i telegraf w 1759 roku? � za�mia� si� nerwowo Jan. � Nawet poczta dzia�a�a w�wczas tylko tak szybko jak jej kurierzy! A kurier kr�lewski jecha� trzy dni!</p><p>��Czytaj dalej, tatusiu � powiedzia�a niecierpliwie Ewa.</p><p>�W latach od 1758 do 1771 Swedenborg wyda� kilkana�cie znacz�cych dzie�, a we wszystkich traktowa� o religii i objawia� ukryte tajemnice Boga, Nieba, Piek�a, Anio��w��</p><p>��Anio��w!!! � krzykn�y ch�rem matka i c�rka.</p><p>Jan nerwowo czyta� dalej: <emphasis>�Anio�ami Swedenborg interesowa� si� w szczeg�lno�ci, twierdz�c, �e cz�sto je spotyka i stale z nimi rozmawia. Zmar� w wieku 81 lat, w 1772 roku w Londynie. Do ko�ca �ycia otacza�a go tajemnicza s�awa. Na przyk�ad �eglarze uwielbiali, gdy p�yn�� jako pasa�er na ich okr�tach, twierdzili, �e czuj� si� w jego pobli�u niezwykle bezpiecznie. Wprawdzie Swedenborg nigdy nie chcia� demonstrowa� �adnych cud�w, lecz � przymuszany czasem przez bliskich przyjaci� � po�redniczy� w ich rozmowach ze zmar�ymi, gdy rzecz dotyczy�a tak istotnych lub k�opotliwych spraw, jak na przyk�ad informacji, gdzie nieboszczyk ukry� wa�ne papiery. Informacje podane przez Swedenborga zawsze si� sprawdza�y. Nic dziwnego, �e jego niezwykle kontrowersyjna i zagadkowa osoba zap�odni�a wyobra�ni� ogromnej rzeszy tw�rc�w; do jego wyznawc�w nale�eli Goethe i Kant, poeci William Blafce i Baudelaire, Mickiewicz, S�owacki, a uwsp�cze�nie Mi�osz; czerpali z niego Edgar Allan Poe i Dostojewski.</emphasis></p><p><emphasis>We wszystkich swych dzie�ach, t�umaczonych do dzi� na wiele j�zyk�w �wiata, Swedenborg podkre�la�, �e wszystko, co wie o Niebie i Piekle, pochodzi od Anio��w, z kt�rymi rozmawia. Twierdzi�, �e to one wybra�y go na swego rozm�wc� i zezwoli�y na wyjawienie niekt�rych niebia�skich sekret�w. Do dzi� trwaj� spory o Swedenborga, a hierarchia ko�cielna zachowuje pow�ci�gliwe stanowisko</emphasis>�. Tyle � zako�czy� Jan. </p><p>��Tyle?! � krzykn�a podekscytowana Anna. � Trzeba natychmiast kupi� wszystkie ksi��ki Swedenborga!</p><p>��Ja mam dwie. Jedna z nich ma tytu� O Niebie i Piekle� � powiedzia�a skromnie babcia, staj�c na progu ich mieszkania.</p><p>��Masz jego ksi��ki?! � zawo�a� Jan. � Sk�d je masz!?</p><p>��Jak to sk�d? Po dziadku. W wolnych chwilach dziadek uwielbia� czyta� Swedenborga. Ja nigdy po nie nie si�ga�am, bo wydawa�y mi si� nudne. G�sto zadrukowane, bez dialog�w, ni to powie�ci, ni pami�tniki, ni to, ni sio, a w dodatku to by� luteranin. Ale po co wam Swedenborg? � zdziwi�a si� babcia, kt�ra najwyra�niej wesz�a dopiero na ostatnie s�owa Anny.</p><p>��Swedenborg jest znawc� Anio��w, a ty masz jego ksi��ki i nic nam nie m�wisz � wyja�ni� zszokowany i r�wnocze�nie oburzony Jan.</p><p>��Swedenborg? Nies�ychane! Jego ksi��ki le�� w biblioteczce ju� tyle lat i nigdy nikt z was nie zainteresowa� si�, o czym s� � ci�gn�a zdziwiona babcia. � Sk�d nagle tyle wiecie o Swedenborgu? Z Internetu?</p><p>Jan, Anna i Ewa spojrzeli po sobie.</p><p>��To jaka� zagadka � wyja�ni� niech�tnie Jan. � KTO� w��czy� w nocy drukark� i wydrukowa� s�owo �Swedenborg�. Nikt z nas nie kojarzy� go z Anio�ami. Ale sprawdzi�em w encyklopedii i mamy go. Patrz: siedemna�cie razy �Swedenborg�! � i Jan pokaza� babci tajemnicz� kartk� papieru.</p><p>Babcia wyda�a cichy okrzyk, a potem zacz�a ogl�da� kartk� ze skupion� zadum�. Obraca�a j� na wszystkie strony, dotyka�a z nabo�n� czci�, a wreszcie powiedzia�a wyra�nie wzruszona:</p><p>��Dziadek stale czytywa� Swedenborga. Ale to nie wszystko. No bo� hm� jak by to wam powiedzie� Ot� dziadek w wolnych chwilach bawi� si� kaligrafi� � ci�gn�a, nadal nie odrywaj�c wzroku od kartki.</p><p>��Kaligrafi�? � zdziwi�a si� Ewa. � Co to jest kaligrafia?</p><p>��Pi�kne, r�czne pisanie, specjalnym pi�rkiem i tuszem- Przecie� komputer�w jeszcze wtedy nie by�o. Gdy chcia�o si� mie� co� pi�knie napisane, bra�o si� tusz, ma�e pi�rko, niekiedy p�dzelek� Dziadek to uwielbia�. Potrafi� godzinami, dla przyjemno�ci pisa� na r�ne sposoby jakie� jedno s�owo.</p><p>��Jakie s�owo? � spyta�a Anna.</p><p>��No� na przyk�ad moje imi� � babcia zarumieni�a si� dziewcz�co, i ci�gn�a: � A ten wasz Swedenborg jest wydrukowany na tej kartce czcionkami, kt�re przypominaj� dawn� kaligrafi�. Jakby kto� usi�owa� na r�ne sposoby zapisa� to nazwisko� Gdybym wierzy�a w cuda� � zacz�a babcia i urwa�a.</p><p>��To co? � docieka�a Ewa.</p><p>��Ty przecie� wierzysz w cuda � przypomnia�a jej Anna.</p><p>Babcia westchn�a, patrz�c niepewnie na Jana.</p><p>��On mnie wy�mieje�</p><p>��Nie zamierzam �mia� si� z tego, co powie mama! � zapewni� Jan. � Chc� wyja�ni�, jakim cudem drukarka w��czy�a si� sama i wydrukowa�a akurat to s�owo w siedemnastu wersjach!</p><p>��No wi�c� Dziadek umar� siedemnastego marca� Zebrani w pokoju milczeli, patrz�c to na ni�, to na zadrukowan� kartk� papieru.</p><p>��No to ju� powiem reszt� � zdecydowa�a si� babcia. � Dziadek zawsze interesowa� si� duchami. Wierzy� w duchy. Nie wierzy� w nie jako� g�upio czy histerycznie. No, wiecie, o czym m�wi�? Na przyk�ad nie siada� do spirytystycznych seans�w, nie uprawia� �adnej magii, nic takiego. On po prostu wierzy� w �ycie pozagrobowe i w to, �e duchy nawiedzaj� ziemi�. Opowiada� mi kiedy�, �e gdy umiera� jego ojciec, tw�j pradziadek, Ewuniu, kto� trzykrotnie zastuka� w okno, cho� mieszkali na trzecim pi�trze. R�wnocze�nie w domu dziadka i jego siostry stan�y wszystkie zegary. Zatrzyma�y si� dok�adnie na godzinie 18.23. Twoja prababcia potwierdzi�a, �e o tej porze, co do minuty, zmar� pradziadek. Wi�c je�li ten Swedenborg pisa� o duchach, to teraz rozumiem, sk�d w moim domu s� jego ksi��ki. Dziadek widocznie uzna� Swedenborga za autorytet w kwestii duch�w i go czytywa�.</p><p>Jan milcza�. Jego �cis�a, naukowa wiedza wystawiana by�a na coraz trudniejsze pr�by. Nie wierzy� w duchy. A jednak drukarka sama w��czy�a si� nocn� por� � i to by� fakt nie do podwa�enia. Zerkn�� na �on�, ale ona � nie po raz pierwszy od dnia, gdy zacz�li m�wi� o Anio�ach � nie wspiera�a jego pogl�d�w. Sta�a zamy�lona i wpatrywa�a si� w kartk�, zadrukowan� kaligraficznym pismem na siedemna�cie r�nych sposob�w.</p><p>��Co ci jest? � spyta� Jan.</p><p>��Nic � powiedzia�a niepewnie Anna i zamilk�a. �Komputer i duchy?�, pomy�la� nerwowo Jan, lecz nie wyrzek� ani s�owa. Bo nagle wszystko zacz�o wydawa� si� mo�liwe.</p><empty-line/><p>Zdecydowali, �e zjedz�, �niadanie i p�jd� do domu babci, gdzie Anna z Ew� i babci� nadal b�d� szuka� tajemniczego pi�ra, Jan za� we�mie ksi��ki Swedenborga i wyszuka w nich wszystko, co mo�e si� przyda�.</p><p>�Przyda� w czym? Co my w�a�ciwie robimy? Szukamy tu, na Ziemi, zagubionego Anio�a?�, zamy�li� si� Jan. �Gdyby kt�rykolwiek z moich uniwersyteckich koleg�w o tym us�ysza�, pewnie uzna�by mnie za wariata��</p><p>Wzi�li parasole, gdy� dzie� zacz�� si� pochmurno i d�d�ysto.</p><p>W drodze wymin�li Pani� Sam� � sz�a bez parasola. Porusza�a si� drobnymi kroczkami, mokre w�osy oblepia�y jej twarz i, jak zwykle, patrzy�a pod nogi.</p><p>��Bez tego psa jeszcze bardziej spsia�a � mrukn�a babcia, lecz tylko Ewa dos�ysza�a jej s�owa, gdy� Jan p�dzi�, nie zwracaj�c uwagi na przechodni�w, Anna za� z zasady nie interesowa�a si� s�siadami. �Pani Sama jest biedniejsza ni� ja, cho� to ja jestem chora�, pomy�la�a bezwiednie dziewczynka.</p><p>Ksi��ki dziadka, zakurzone, nieco po��k�e, wci�� lega�y tam, gdzie je pozostawi� trzyna�cie lat temu: na p�eczce ko�o metalowego ��ka z mosi�nymi ga�kami, w pokoju, kt�ry nazywa� �gabinetem�, cho� naprawd�, jak m�wi�a babcia, pod koniec �ycia niewiele pracowa�, a najcz�ciej czyta�. Na p�eczce le�a�y r�ne wydania Biblii, gdy� ojciec Anny uwielbia� por�wnywa� �wi�t� Ksi�g� katolik�w i protestant�w, luteran�w i prawos�awnych, zielono�wi�tkowc�w i �wiadk�w Jehowy. Twierdzi�, �e Prawda kryje si� w r�nicach.</p><p>Na p�eczce le�a�y dwie r�ne ksi��ki Swedenborga: <emphasis>O Niebie i jego cudach, r�wnie� o Piekle, wed�ug tego, co s�yszano i widziano oraz Anielska M�dro�� Bo�ej Opatrzno�ci.</emphasis> Cho� wszyscy chcieli je obejrze� i przekartkowa� par� zda�, Jan od razu je porwa� i spiesz�c si�, uni�s� ze sob� do domu. Wida� by�o, �e spieszno mu do lektury przemy�le� tajemniczego wizjonera, kontaktuj�cego si� z Anio�ami.</p><p>Swedenborg wyda� mu si� bli�szy, ni� wyjawi� to rodzinie. Pierwsza cz�� �ycia tego niezwyk�ego cz�owieka przypomina�a mu w�asn� drog�: wybitnie uzdolniony mi�o�nik nauk �cis�ych, takich jak matematyka i astronomia, pi��dziesi�ciosiedmioletni, powa�ny i zr�wnowa�ony asesor Ministerstwa G�rnictwa w Sztokholmie, pewnego kwietniowego dnia 1745 roku dozna� swej pierwszej wizji. Jako cz�owiek o ch�odnym, racjonalnym i logicznym umy�le, wcale nie straci� rozumu; nie sta� si� szale�cem czy nawiedzonym mistykiem; unika� zb�dnego rozg�osu i nie stara� si� nikogo na si�� przekonywa� o prawdziwo�ci swych rozm�w z Anio�ami.</p><p>��wiadectwa jego przyjaci� dowodz�, �e mo�na mu ufa�, rozmy�la� Jan, id�c d�ugim krokiem do domu. �Czy taki cz�owiek, powa�ny i godny zaufania, m�g�by k�ama� w sprawie tak fundamentalnej jak wiara?! Chyba nie. Zatem mo�na mniema�, �e wszystko, co Swedenborg pisze o Anio�ach, warte jest uwagi�.</p><empty-line/><p>Je�li w Janie zrodzi�a si� nowa nadzieja, to w Annie, babci i Ewie by�o jej coraz mniej. Piwnice przeszuka�y przedwczoraj, strych by� ju� prawie przekopany, a mieszkanie by�o niedu�e i nie mia�o schowk�w czy skrytek. Po pi�rze jednak nie by�o �ladu.</p><p>��Musia�a� je wyrzuci�! � stwierdzi�a Anna z rozpacz�. � Potrafisz przez kilkana�cie lat przechowywa� podarte skarpetki nie do pary, a wyrzuci�a� pi�ro Anio�a Str�a!</p><p>��Przesta�! � zacz�ta, broni� si� babcia. � Sk�d wiesz, czyje ono by�o?</p><p>��Po�o�� si� na chwil� � powiedzia�a nagle Ewa. By�a blada i zm�czona, z trudem oddycha�a. Babcia z Ann� przesta�y si� spiera� i spojrza�y na ni� niespokojnie. Mia�y �wiadomo��, �e dziewczynka zmobilizowa�a do poszukiwa� wszystkie si�y, �e trzyma j� na nogach tylko nadzieja. A je�li ona zniknie? Je�li poszukiwany Anio� Str� oka�e si� tylko fantazj�, pi�knym z�udzeniem � co stanie si� w�wczas z Ew�? Annie przypomnia�y si� s�owa lekarza: W gruncie rzeczy nie wiemy a� tak wiele o tej chorobie. Przebieg bia�aczki jest za ka�dym razem inny. Ta jej odmiana bywa bardzo z�o�liwa, lecz lubi sprawia� niespodzianki. Atakuje natychmiast lub gdzie� si� przyczaja. I zn�w atakuje. Za� za p� roku? Za trzy miesi�ce?</p><p>��lub za kilka dni�, pomy�la�a zrozpaczona Anna.</p><p>��Id�cie jeszcze raz na strych � powiedzia�a dziewczynka, przymykaj�c oczy, gdy ju� u�o�y�a si� na tapczanie babci. � Wszystko, co mo�e si� przyda�, babcia zawsze chowa na strychu. Id�cie tam.</p><p>Wygl�da�o na to, �e Ewa zasypia, wi�c Anna z babci� cichutko wysz�y.</p><p>Na g�rze Anna jeszcze raz zacz�a przegl�da� szparga�y zape�niaj�ce ogromny, drewniany kufer, a babcia otwiera�a kolejne szuflady i szufladki starych mebli. Nie rozmawia�y ze sob�, boj�c si�, �e zn�w b�d� m�wi� o chorobie Ewy. Nie chcia�y teraz porusza� tego tematu.</p><empty-line/><p>Jan nie mia� cierpliwo�ci ani czasu, by czyta� po kolei dzie�a Swedenborga. Przerzuca� stronice obu ksi��ek i szuka� miejsc, kt�re dotyczy�y Anio��w.</p><p>�Poniewa� Bo�a Prawda jest �wiat�o�ci� w Niebiosach, dlatego wszystkie prawdy Anio�a s� �wiat�em, gdziekolwiek si� znajduj�, czy wewn�trz Anio�a, czy na zewn�trz niego, potem: czy wewn�trz Niebios, czy poza nimi�Ciep�o niebieskie jest mi�o�ci�. Gdy �wiat�o oddzielimy od Ciep�a, nic si� nie o�ywia ani nie kwitnie, wszystko dr�twieje i przymiera. Ze wzgl�du na zgodno�� �wiat�a i Ciep�a, Niebo nazywa si� Rajem��</p><p>J�zyk Swedenborga nie by� �atwy dla wsp�czesnego cz�owieka, a zw�aszcza dla poj�� Jana. A jednak ojciec Ewy zrozumia� jedno: szukaj�c Anio�a Str�a, trzeba szuka� �wiat�a i Ciep�a, przy czym nie chodzi tu o blask s�o�ca czy ciep�o ognia.</p><p>�Anio�y nie przebywaj� razem, w jednym miejscu, lecz podzielone s� na wi�ksze i mniejsze spo�ecze�stwa, stosownie do r�nic Dobra, nale��cego do mi�o�ci i wiary, w kt�rych trwaj�� Doskonalsze Anio�y s� te, kt�re wyr�niaj� si� Dobrem, a zatem mi�o�ci�, m�dro�ci� i rozumem. One znajduj� si� w �rodku; te kt�re mniej si� wyr�niaj�, stoj� naoko�o, w wi�kszej odleg�o�ci, im bardziej zmniejsza si� ich doskona�o�慔</p><p>Tu Jan troch� si� zdziwi�, gdy� okaza�o si�, �e to Anna mia�a racj�. Rozmy�laj�c przez tygodnie o istnieniu Anio��w, uzna�, �e wszystkie powinny by� doskona�e. Tymczasem Swedenborg twierdzi� co� innego. I co� jednak w tym by�o: gdyby te wszystkie cudowne, skrzydlate Istoty by�y doskona�e, Anio� Str� ma�ej Ewy nie wojowa�by z nikim w Niebiosach i nie m�g�by zagin��. A przecie� jego c�reczka upiera�a si�, �e osiem lat temu Anio�y ze sob� walczy�y! Je�li jej Anio� przegra� t� walk� � nie by� Anio�em doskona�ym; by� Istot� s�ab�, kt�ra, kto wie!, mo�e rzeczywi�cie oczekuje teraz pomocy!</p><p>�Mo�e KTO� przydziela ludziom Anio�y. Niekiedy s� one m�dre, do�wiadczone, a czasem m�ode i� hm� troch� lekkomy�lne? Mo�e te m�ode dopiero ucz� si� swej roli i na pocz�tku pope�niaj� b��dy?�, zamy�li� si� Jan z pewnym rozczarowaniem.</p><p>Je�li mia� si� pogodzi� z istnieniem ponadludzkich byt�w, to wola�by, �eby by�y uciele�nieniem doskona�o�ci.</p><p>Na strychu by�o ciemno i ponuro, gdy� przez w�skie okienka, zamiast blasku s�o�ca, wpada�a szaro�� deszczowych chmur. Anna odkry�a w wielkim kufrze swoje stare zabawki i z zadum� wpatrywa�a si� teraz w po�amanego konika na biegunach i drewniany domek dla lalek.</p><p>��Czemu to przechowujesz, mamo? � spyta�a.</p><p>��Nie wiem. Mo�e jako dow�d, �e mia�am kiedy� malutkie dziecko i by�am bardzo m�oda? Bo Ewa, jak wszystkie dzieci, s�dzi najpewniej, �e urodzi�am si� stara � u�miechn�a si� babcia.</p><p>��Ewa ju� nie jest dzieckiem. Sko�czy�a trzyna�cie lat � odpar�a Anna.</p><p>��Dla rodzic�w i dziadk�w dzieci s� zawsze dzie�mi, nawet gdy sko�cz� trzydziestk�. Ty te� jeste� dzieckiem � odpar�a jej matka.</p><p>Zn�w pogr��y�y si� w milczeniu. W jednej z szuflad babcia znalaz�a sk�rzan� r�kawiczk�, kt�rej nadaremnie poszukiwa�a p� roku temu, Anna za� sw�j stary pami�tnik z liceum.</p><p>��Nie chc� by� sama, wol� pole�e� sobie tutaj, blisko was � us�ysza�y g�os Ewy. � Babciu, czy nie mog�abym po�o�y� si� na tej wielkiej, pluszowej kanapie?</p><p>��Jest strasznie zakurzona.</p><p>��Potem si� wyk�pie. Mnie te� kusi�a ta kanapa. Wygl�da jak z kr�lewskiej sypialni sprzed rewolucji francuskiej � roze�mia�a si� Anna.</p><p>Dziewczynka znikn�a za wyst�pem komina. Po chwili us�ysza�y jej g�os:</p><p>��Dobrze, �e wysz�o s�o�ce. Od razu mi lepiej.</p><p>��Wysz�o s�o�ce? gdzie? � zdziwi�a si� babcia, podchodz�c do ma�ego okienka. � Od rana pada deszcz, a chmury sun� tak nisko, �e mam uczucie, jakby dotyka�y dachu.</p><p>��Ale tu, gdzie jestem, �wieci s�o�ce � upar�a si� Ewa.</p><p>Starsza pani podrepta�a za komin. Stara, wielka, pluszowa kanapa sta�a, jak przedtem, w najciemniejszym k�cie strychu, ale spowija� j� teraz delikatny, ciep�y blask.</p><p>��Sk�d to �wiat�o? � zdziwi�a si� babcia.</p><p>Anna podesz�a ku nim ze swym pami�tnikiem w r�ce. Odruchowo podnios�a g�ow�, szukaj�c dziury w dachu. Ale nawet gdyby by�o tu okno, to i tak s�czy�aby si� przez nie szar�wka deszczowego dnia. A jednak jaki� s�oneczny promie� musia� zaw�drowa� na kanap�, gdy� roz�wietla� star� poduszk� z falbanami.</p><p>��Mia�a� wzi�� j� na d� i od�wie�y� � przypomnia�a sobie Anna, lecz zaraz umilk�a. Nagle odczu�a gwa�town� i ogromn� potrzeb� ciszy i skupienia. Dozna�a dziwnej lekko�ci, kt�ra ogarn�a jej ca�e cia�o i umys�.</p><p>Ewa zsun�a si� z kanapy i bez s�owa stan�a obok niej. W ciszy do��czy�a do nich babcia. Wszystkie trzy sta�y teraz w smudze s�abego, ciep�ego blasku, kt�ry bra� si� nie wiadomo sk�d, lecz sprawia�, �e czu�y si� lekkie i zarazem bezpieczne. Szcz�liwe. Wzi�y si� za r�ce jak ma�e dziewczynki i wpatrywa�y si� w star�, przedwojenn� kanap� tak, jakby by�a czarodziejsk� lamp� Aladyna, a nie rozpadaj�cym si�, pe�nym kurzu, bezu�ytecznym meblem. Ewa mia�a uczucie, �e znalaz�a si� w czarodziejskiej Krainie Narni i �e zza kanapy zaraz wyjdzie Lew Aslan, by spe�ni� jej pro�by. Anna wydoby�a z pami�ci odleg�y zimowy wiecz�r, gdy jako ma�a dziewczynka siedzia�a z rodzicami przy wigilijnym stole i wydawa�o jej si�, �e stan szcz�liwo�ci i bezpiecze�stwa b�dzie trwa� wiecznie. Babcia w�drowa�a przez letni� ��k� ze swym wysokim, przystojnym, m�odym m�em, czuj�c, �e ma pr�ne cia�o, kipi�ce energi� i rozbudzonymi nadziejami. �Jakie wspania�e uczucie. Chcia�abym, by nigdy si� nie sko�czy�o�, pomy�la�a.</p><p>�ale to w�a�nie babcia przerwa�a owo dziwne, magiczne skupienie, m�wi�c szeptem:</p><p>��M�j Bo�e� poduszka� przecie� TO jest w niej!</p><p>��Jak to w niej? � odszepn�a Ewa. Strych w tym wype�nionym blaskiem miejscu wydawa� si� by� zaczarowany, i bezwiednie uzna�y, �e nie wypada m�wi� g�o�no.</p><p>��Teraz, gdy widz� i czuj� ten blask, wszystko sobie przypominam. Dok�adnie wszystko. Ono by�o takie pi�kne i niezwyk�e, a tymczasem Ewa go nie chcia�a. Ba�am si�, �e jak je po�o�� byle gdzie, to zdmuchnie je wiatr lub wytarmosi kot, no i� no i s�dzi�am, �e b�dzie mu smutno. Wi�c pomy�la�am sobie, �e w�o�� je do pierza, mi�dzy inne pi�ra, �e sw�j p�jdzie do swego, rozumiecie?</p><p>O dziwo, rozumia�y. Oczywi�cie, �e w starej poduszce na strychu pi�ro przechowywa�o si� najbezpieczniej. W gromadzie, mi�dzy mas� innych pi�r i puchu, nie czu�o si� osamotnione. Najlepszym sprawdzianem rozumowania babci by� fakt, �e mimo up�ywu o�miu lat prawdopodobnie wci�� gdzie� tam by�o, w g��bi zakurzonego z�ocistego pluszu.</p><p>Spojrza�y po sobie i babcia delikatnie wzi�a poduszk� w obie d�onie. Ewa i Anna odruchowo j� podtrzyma�y. Zacz�y powoli schodzi� ze strychu. Ostatni raz obejrza�y si� na star� kanap�. Spowi�a j� nag�a ciemno��, jakby kto� zgasi� �wiec�.</p><empty-line/><p><emphasis>�Tysi�c razy widzia�em, �e Anio�y s� postaciami ludzkimi, czyli lud�mi. Rozmawia�em bowiem z NIMI jak cz�owiek z cz�owiekiem, czasem z jednym, czasem z kilkoma naraz, i nic r�nego od cz�owieka pod wzgl�dem postaci u nich nie widzia�em; i dziwi�em si� nieraz, �e takimi by�y. �eby za� nie mo�na by�o powiedzie�, �e to by�o z�udzeniem lub przywidzeniem wyobra�ni, pozwolono mi je widzie� zupe�nie na jawie, czyli wtedy, gdy znajdowa�em si� zupe�nie przy zmys�ach cielesnych i w stanie jasnego rozumienia�</emphasis> � czyta� Jan z wypiekami na twarzy. Niekt�re zdania powtarza� po wielekro�, gdy� styl Swedenborga by� trudny, a j�zyk brzmia� nieco archaicznie: <emphasis>�Cz�sto tak�e opowiada�em im, �e ludzie na chrze�cija�skim �wiecie znajduj� si� w tak g��bokiej niewiedzy o Anio�ach i duchach, i� mniemaj�, �e s� one duchami bez postaci, o kt�rych maj� tylko takie wyobra�enie, jak o czym� nadpowietrznym, w kt�rym jest �yciowa si�a. W ten spos�b, nie przypisuj�c im nic cz�owieczego, opr�cz my�lenia, mniemaj�, i� Anio�y i duchy nie widz�, poniewa� nie maj� oczu, nie s�ysz�, poniewa� nie maj� uszu, i nie m�wi�, poniewa� brak im ust i j�zyka. Na to Anio�y powiedzia�y, i� wiedz�, �e tak� wiar� posiada wielu ludzi na �wiecie i �e nieobca jest ona uczonym, a nawet, czemu si� dziwi�y, ksi�om. M�wi�y potem, �e pro�ci wiar� i sercem nie maj� takiego wyobra�enia o Anio�ach, lecz widz� je jako Ludzi Nieba, a to z tej przyczyny, i� nie zgasili uczono�ci� tego, co im wrodzone��</emphasis></p><p>��a tymczasem ja zgasi�em uczono�ci� to, co by�o mi kiedy� dane�, stwierdzi� samokrytycznie Jan. �Ewa jest dzieckiem, wi�c wci�� ma to co�, co pozwala jej ujrze� niemo�liwe i w dodatku w to wierzy�. Teraz pojmuj�, dlaczego Anio�y najch�tniej pokazuj� si� dzieciom. Podobno w ka�dym z doros�ych powinno pozosta� co� z dziecka, z jego niewinno�ci, ciekawo�ci �wiata. Ja utraci�em dziecko w sobie i dopiero teraz mam szans� je odzyska�, rozmy�la� Jan.</p><empty-line/><p>Najdelikatniej, jak umia�y, po�o�y�y t� star�, pluszow�, zakurzon� poduszk� na tapczanie babci. Wstrzymuj�c oddech, spojrza�y po sobie. Babcia, bez zb�dnych s��w, wyj�a z kom�dki no�yczki. Mia�y ch�� ciachn�� j� nimi w pierwszym lepszym miejscu, byle szybko, jak najszybciej dosta� si� do �rodka. Jednak milcz�co i ze zrozumieniem patrzy�y, jak babcia ostro�nie, z najwy�sz� uwag�, tnie nitk� po nitce, wzd�u� szwu. Poduszka by�a pami�tkowa, owszem, lecz tn�c na o�lep, mo�na by�o uszkodzi� �wietliste pi�ro, schowane w niej od o�miu lat.</p><p>W pokoju zrobi�o si� nagle bardzo gor�co. Starsza pani spoci�a si�, a na jej czole ukaza�y si� drobne, jasne kropelki. Ewa dosta�a wypiek�w, Anna za� ci�ko oddycha�a. Musia�a otworzy� okno i zaczerpn�� �wie�ego powietrza. Na dworze nadal trwa�a szaro�� pochmurnego jesiennego dnia, a jednak zdawa�o im si�, �e na babciny tapczan pada d�ugi, ciep�y refleks s�o�ca, bardziej z�ocisty ni� jego prawdziwy letni promie�.</p><p>Ewa i Anna nie odrywa�y oczu od dr��cej r�ki babci. Jeszcze trzy, cztery ci�cia i mo�na b�dzie rozchyli� boki poduszki�</p><empty-line/><p><emphasis>�Duch albo Anio�, nie b�d�c z�o�ony z substancji materialnych, nie mo�e odbija� promieni s�onecznych, by sta� si� widzialnym. A zatem widzimy Anio�y albo dlatego, �e chwilowo przyjmuj� cia�o materialne, albo dlatego, �e otworzy�o si� nasze �rodkowe lub duchowe oko, oko wewn�trzne, kt�rym czasem widzimy. Duchowe �wiaty ods�aniaj� si� jednak proporcjonalnie do tego, w jakim stopniu dana osoba jest gotowa na ich przyj�cie� � czyta� Jan. �Zatem chc�c pom�c Ewie, musz� by� wewn�trznie gotowy do uwierzenia w Anio�a i zobaczenia Go, gdyby si� pojawi��, my�la� gor�czkowo. �Wydaje mi si�, �e zaczynam by� gotowy. Gdyby� jeszcze sta�o si� co� niemo�liwego, sprzecznego ze wszystkim, w co do tej pory wierzy�em! Gdybym m�g� otrzyma� jaki� znak��</emphasis></p><empty-line/><p>Babcia powoli odchyli�a bok poduszki. Ewa z Ann�, wstrzymuj�c oddech, pochyli�y si� nad tapczanem. Z�ocisty plusz ust�pi� miejsca wyblak�ej ze staro�ci czerwieni wsypu, wewn�trz kt�rego k��bi�o si� ciasno zbite g�sie pierze. Jak w ka�dej poduszce, jedne pi�ra by�y cienkie, puchowe, inne d�u�sze, dojrza�e i twarde.</p><p>��Jak je rozpoznamy, przecie� tutaj s� ich tysi�ce�! � przerazi�a si� Ewa � Jak mamy odr�ni� to jedno, jedyne?</p><p>Babcia otworzy�a wn�trze poduszki. By�a przej�ta do granic wytrzyma�o�ci. Ona te� nie wiedzia�a, jak odr�ni� TO pi�ro od innych w tej st�oczonej, skot�owanej masie pierza.</p><p>Uchylone okno nag�e trzasn�o pod wp�ywem przeci�gu. Mocny powiew rozwar� je teraz na ca�� szeroko�� i przelecia� przez pok�j, atakuj�c drzwi wiod�ce do przedpokoju, kt�re otwar�y si� z hukiem. Ze stolika spad� na ziemi� kryszta�owy wazon i rozbi� si� na mn�stwo drobnych, piaszczystych okruch�w. Firanki frun�y pod sufit, a okiennice ha�a�liwie trzaska�y o �ciany. Anna podbieg�a ku oknu, by ratowa� zagro�one szyby, a babcia schwyci�a klamk� i zacz�a przyci�ga� do siebie drzwi. W drugim pokoju wiatr otworzy� inne okno i hula� teraz po obu pomieszczeniach. Ewa skoczy�a na pomoc babci, Anna za� nadal szamota�a si� z oknami. �adna z nich nie zauwa�y�a, �e pierze i puch zacz�y wydobywa� si� z poduszki i ta�czy� z wichrem po pokoju�</p><p>��Mamo! Babciu! Jakie to pi�kne! � krzykn�a nagle Ewa.</p><p>Nad babcinym tapczanem unosi�a si� �nie�na chmura. Leciutkie ma�e pi�rka swawoli�y na wietrze, wzbijaj�c si� pod sufit, uszcz�liwione, �e znowu o�y�y po wieloletniej niewoli w czerwonoz�otej klatce. Ci�sze pi�ra p�yn�y wolno, majestatycznie, wznosz�c si�, to znowu opadaj�c.</p><p>���nieg! �nieg! � za�mia�a si� Anna, bezwiednie wt�ruj�c c�rce. Obie goni�y teraz za pi�rami, pr�buj�c je chwyta�, i �mia�y si� rado�nie.</p><p>Babcia upora�a si� z drzwiami, lecz okna nadal by�y otwarte i po pokoju hula� mocny wiatr. Matka z c�rk� wirowa�y w�r�d puchu i pi�r, jakby odprawia�y jaki� rytualny taniec. Starsz� pani� m�g�by ten widok rozbawi�, mo�e nawet wzi�aby udzia� w tym ta�cu, gdyby nie niepok�j, kt�ry poczu�a ju� z pierwszym podmuchem wiatru.</p><p>Nie pierwszy raz do jej domu wkrad� si� wiatr, lecz nigdy nie by� a� tak silny. Okno wychodzi�o na wsch�d, ocienia�o je wysokie drzewo, a kilkana�cie metr�w dalej wyrasta�a �ciana domu s�siad�w. Wiatr nie mia� si� gdzie rozp�dzi�. A jednak dmuchn�� tak mocno, �e otworzy� drzwi i szala� po mieszkaniu. To ten niepokoj�cy wiatr wydoby� pierze ze starej poduszki; to on poderwa� pi�ra do szalonego ta�ca. I to ten wiatr, kt�rego nie powinno by�, wznosi teraz wysoko jedno z pi�r i ci�gnie ku rozwartemu oknu. Anna z Ew�, wiruj�c po pokoju, tego nie widz�. Tymczasem to jedno pi�ro, odr�niaj�ce si� od reszty d�ugim, smuk�ym krojem, grub�, per�ow� stosin�, �nie�n� bia�o�ci� barwy i dr��cym, srebrnoz�ocistym puchem, jest coraz bli�ej okna�</p><p>Babcia chce krzykn�� i nie mo�e. Chce ostrzec Ann� i Ew�, ale z jej gard�a wydobywaj� si� tylko nieartyku�owane, be�kotliwe d�wi�ki. Chce podbiec do okna i je zamkn��, zanim pi�ro wyfrunie, lecz ma uczucie, �e jej nogi wros�y w pod�og�. Z�ocistobia�e pi�ro p�ynie wysoko pod sufitem, lada chwila b�dzie za oknem, gdzie ro�nie drzewo� Czy babci si� wydaje, �e na drzewie za oknem siedzi wielki, Czarny Ptak?</p><p>��Anna� Ewa� � mamrocze babcia nieswoim g�osem i wydaje jej si�, �e fruwaj�cy po ca�ym pokoju puch z poduszki za chwil� j� udusi, a c�rka i wnuczka nawet tego nie zauwa��.</p><p>To Ewa pierwsza dostrzega, �e ze starsz� pani� dzieje si� co� z�ego; �e jej twarz zsinia�a, a r�ka wskazuje w stron� okna. Anna tak�e przestaje ta�czy� i jej spojrzenie w�druje ku oknu. Pierze z poduszki w�a�nie wyfruwa, ko�uj�c, ta�cz�c, wiruj�c, a poprzez t� bia�� chmur� Anna wyra�nie widzi czarn� sylwetk� ptaka. Tym razem ptak nie tkwi w z�owieszczej nieruchomo�ci, lecz podrywa si� do lotu. I frunie prosto ku nim�</p><p>��Wiem, po co on frunie! � chce krzykn�� babcia, lecz wci�� ma �ci�ni�te gard�o i nie jest w stanie wydoby� �adnego d�wi�ku. A przecie� trzeba krzycze�, bo Czarny Ptak zaraz, schwyci dziobem TO pi�ro, jest ju� tak blisko, ju�, ju��</p><p>��A sio! Uciekaj! Nikt si� ciebie nie boi! � krzyczy Anna i ca�ym cia�em rzuca si� ku otwartemu oknu. �apie oba skrzyd�a, przyci�ga je do siebie i zatrzaskuje z takim hukiem, �e jedna z szyb niemal wylatuje z ram. Czarny Ptak z rozp�du uderza dziobem w szyb�, zostawiaj�c na niej odpry�ni�ty, podobny do gwiazdy �lad, i znika, jak cie�, kt�rego nigdy nie by�o. Wiatr nagle cichnie, a resztki pierza, z poduszki, wolno wiruj�c, opadaj� na tapczan, meble i pod�og�.</p><p>��ONO tu by�o. By�o! � m�wi bezradnie babcia.</p><p>��Jest? czy wyfrun�o? � pyta przera�ona Ewa.</p><p>��Widzia�am je, ale co� odj�o mi g�os, a w was chyba wst�pi� diabe�! Ta�czy�y�cie razem z wiatrem i pierzem jak dwie czarownice� � m�wi babcia, j�kaj�c si� ze zdenerwowania.</p><p>��Gdzie ono jest? � pyta Anna, rozgl�daj�c si� z l�kiem po pokoju. Zosta�o tak niewiele pierza, �e nie starczy�oby nawet na ma�y Jasiek.</p><p>��Wyfrun�o! � p�acze Ewa i znowu opuszcza j� nadzieja. Podnosi g�ow�, by wyjrze� przez okno na ponury �wiat, i� dostrzega s�aby blask s�cz�cy si� spoza br�zowych zas�on. Anna z babci� dostrzegaj� go niemal w tej samej chwili, ale to Ewa ju� bierze krzes�o i wspina si�. Staje na palce, podskakuje, lecz nie si�ga r�k� a� tak wysoko. Anna rusza, by jej pom�c, lecz babcia daje znak, by si� cofn�a.</p><p>��To nie by� tw�j Anio�, tylko jej � szepcze c�rce. � Nie wiem, czy wolno ci dotkn�� tego pi�ra, Anno.</p><p>Wi�c obie stoj� i patrz�, jak Ewa przyci�ga do okna st�. Dziewczynka szamoce si� i szarpie z ci�kim, starym meblem, lecz matka i babcia nadal stoj� bez ruchu.</p><p>Ewa wspina si� na st� i si�ga r�k� za br�zow� zas�on�, sk�d wyra�nie s�czy si� z�ocisty, s�aby blask.</p><p>��Jest takie mi�kkie, ciep�e i tak pi�kne, tak bardzo pi�kne � szepcze, gdy ju� trzyma w d�oni smuk�e, d�ugie pi�ro, otoczone dr��cym, srebrnoz�otym puchem. � To ONO. Wiem, �e to ONO � powtarza i schodzi ze sto�u. Matka i babcia podchodz� teraz ku niej i spogl�daj� na bia�e pi�ro, kt�re dziewczynka trzyma w r�ce.</p><p>��Oczywi�cie, �e nie jest ptasie. Przecie� to wida� � szepcze Anna.</p><p>��Tak � przyznaje babcia i dopiero teraz u�wiadamia sobie, dlaczego osiem lat temu zabra�a do domu to du�e pi�ro, a potem tak d�ugo je przechowywa�a.</p><p>��Co teraz? � pyta wnuczki, nie mog�c oderwa� oczu od dr��cego, srebrzystoz�otobia�ego puchu.</p><p>��Teraz musimy znale�� Anio�a, kt�ry je zgubi� � odpowiada Ewa.</p><empty-line/><p>Mrok nie cofa� si�, lecz nie narasta�. To by�o dziwne. Blask, kt�rego nie powinno tu by�, wzmocni� si�. Ave nie wiedzia�, czy ma si� z tego cieszy�. By� ju� tak zm�czony, �e rozproszenie si�, cho� oznacza�o koniec, wydawa�o mu si� lepsze ni� stan, w jakim si� znajdowa�. Nie mia� w sobie si�y cz�owieka, lecz jedynie wszystkie jego s�abo�ci; z anielskiej Mocy pozosta�a mu tylko pami��. I w�a�nie pami�� sprawia�a b�l; wi�kszy ni� b�l fizyczny, kt�ry doskwiera� mu jako p�cz�owiekowi. G��boka rana na plecach j�trzy�a i piek�a, przypominaj�c o cudownym, upajaj�cym locie pomi�dzy Niebem a Ziemi�. Ostatnim locie. Jego stopy, nienawyk�e do st�pania, otarte do krwi, nabrzmia�e, przyczynia�y mu nieustannego cierpienia. A samotno�� i bezradno�� pot�gowa�y l�k.</p><p>Ave do tej pory nigdy nie zazna� samotno�ci. Anio�y �y�y w gromadach; gromada przydawa�a im pewno�ci siebie i zwi�ksza�a Moc. Dlatego Ave rozumia�, co czuje jego bli�niaczy brat, Vea, gdy m�wi, �e ci�gnie go do gromady, cho� tamta gromada budzi�a wy��cznie ponure skojarzenia i strach. Nawet Vea ba� si� nat�enia Z�a, mimo �e t�skni� za jego Moc�.</p><p>Anielska gromada by�a czym� zupe�nie innym. W gromadzie kszta�towa�o si� anielskie poczucie Prawdy i Mi�o�ci. Gromada strzeg�a najm�odsze Anio�y przed pope�nianiem zbyt wielu b��d�w, gdy� za b��dy Anio�a p�aci� cz�owiek. Zdarza�o si� te� odwrotnie: bywa�y Istoty ludzkie oporne na anielsk� piecz�. Ave wiedzia�, �e dawa�y one pos�uch Czarnym Gromadom. Powoli przekonywa� si� � wprawdzie niech�tnie i bardziej z przymusu ni� z w�asnej woli � �e ka�da z ludzkich Istot ma przy sobie dwa Anio�y, Czarnego i Bia�ego. I tak jak one toczy�y walk�, tak i w cz�owieku toczy� si� nieustaj�cy sp�r mi�dzy Dobr� a Z�� stron� jego natury. Ave poj�� te�, �e Prawd� t� mia� pozna� na Drabinie, przechodz�c na coraz wy�sze jej szczeble � i zarazem rozumia�, dlaczego nie obdziela si� t� wiedz� zbyt wcze�nie najm�odszych Anio��w. �wiadomo�� posiadania na Ziemi brata bli�niaka dla niekt�rych by�aby zgubna. By� mo�e zacz�yby one poszukiwa� swej drugiej po�owy i zamiast toczy� z ni� walk�, pokocha�y j�?</p><p>Ave na Drabinie dowiedzia� si� ju�, �e zadanie Anio�a nie polega na chronieniu ludzi od wszelkiego z�a.</p><p>��Je�li ustrze�esz ludzk� Istot� przed wszelkim Z�em, kt�re jej zagra�a lub kt�re ona mo�e pope�ni�, to j� odcz�owieczysz. Niekt�re z nich powinny cierpie�. Je�li odbierzesz im ca�e cierpienie, uchronisz przed ka�dym b�lem czy z�� przygod�, to odbierzesz im m�dro��, czucie i wra�liwo�� � t�umaczy� Uriel, u�miechaj�c si� pob�a�liwie na widok zdumienia m�odych Anio��w. � Chroni�c nadto gorliwie ludzk� Istot�, uniemo�liwiacie jej wej�cie na wy�sze szczeble ludzkiej Drabiny. Albowiem je�li ludzie nie b�d� umieli rozpozna� Z�a, to pozbawieni cho�by na chwil� anielskiej pomocy, szybko zb��dz�. Nadgorliwy Anio� czyni wi�c ludzkiej Istocie krzywd� r�wnie wielk� jak Czarny.</p><p>Ave dopiero tutaj, na Ziemi, zrozumia�, co Archanio� mia� na my�li. W gruncie rzeczy m�wi� to samo, co Vea, cho� innymi s�owami. Z drugiej strony my�l, �e Vea nie k�amie, by�a Avemu przykra. Przywyk� wierzy�, �e Prawda zwi�zana jest z Anio�ami, a k�amstwo z Czarnymi. �wiadomo��, �e jest to bardziej skomplikowane, ni� sobie wyobra�a�, niepokoi�a go. W og�le nowo poznana rola Z�a u boku Dobra by�a dla niego zaskoczeniem. Zatem cz�owiek, wystawiony na zakusy Z�a, m�g�, je�li chcia�, wyj�� z tego spotkania mocniejszy, a nie s�abszy? Je�li chcia�. Je�li by� do tego przygotowany.</p><p>Gdy Ave przebywa� jeszcze na Drabinie wraz z innymi, Barbiel t�umaczy� im, jak przez niewiedz� m�odych i naiwnych Anio��w ludzkie Istoty nabieraj� b��dnego mniemania o swych niebia�skich opiekunach.</p><p>��Oczekuj� one, niestety, pomocy tam, gdzie doskonale radzi�y sobie same. Przyzywaj� nas z wielu b�ahych przyczyn. Natomiast zapominaj� o nas, gdy decyduj� si� sprawy wa�ne, gdy st�pni�cie na ten lub inny Kamie� �ycia przes�dza o ich przysz�ym losie. Najm�odsi bracia w anielskiej gromadzie, nie chc�c zawie�� swych podopiecznych, zbyt cz�sto s�uchaj� ich wezwa�. Na Ziemi szerzy si� zatem przekonanie, �e Anio� Str� strze�e od wszelkich du�ych i ma�ych nieprzyjemno�ci, nie za�, �e pomaga ludzkiej Istocie wybiera� w�a�ciw� Drog�. To w�a�nie naiwne, m�ode Anio�y doprowadzi�y, przez nadgorliwo��, do umniejszenia naszej Mocy w wyobra�eniach ludzi�</p><p>Ave zdawa� sobie spraw�, �e nie zna wszystkich tajemnic anielskiej profesji, �e jeszcze wiele musi si� uczy�, by m�drze kierowa� losami powierzonej sobie ludzkiej Istoty. Wiedzia� te�, �e nie ka�demu Anio�owi trafia si� �atwy podopieczny. Ludzie byli tak r�ni jak chmury na niebie. Ale zanim str�ci� go Czarny, pozbawiaj�c Mocy, Ave zdoby� pewno��, �e dosta� pod opiek� niezwyk�� Istot�, przy kt�rej sam mo�e si� wiele nauczy�. Czu�, �e ich wsp�praca zaowocuje nadzwyczajn� harmoni�.</p><p>Albowiem ludzie uczyli si� od Anio��w, a Anio�y uczy�y si� od ludzi. To, czy trafi� na wy�sze szczeble Drabiny � jak Gabriel, Uriel, Barbiel � zale�a�o nie tylko od nich, ale i od ich podopiecznych. Cz�owiek mia� tylko jednego Anio�a Str�a, Anio� za� niesko�czon� ilo�� podopiecznych � ludzie w gruncie rzeczy czynili wi�cej dla Anio��w ni� Anio�owie dla nich.</p><p>Na szczeblach Drabiny pami�tano te� o Anio�ach, kt�re z mi�o�ci do rodzaju ludzkiego odda�y swoje istnienie i nie�miertelno��. Rozproszy�y si� wprawdzie nie w Mroku, lecz w �wietle, i to z w�asnej woli, towarzysz�c ludzkiej Istocie w jej m�ce i cierpieniu. Abriel zosta� na Ziemi wraz ze swoim szalonym Prorokiem, towarzysz�c mu w wi�ziennym lochu. A gdy Z�a Kobieta za��da�a g�owy Proroka, Abriel z rozpaczy sam si� rozproszy�, gdy� nie chcia� ju� nikogo kocha�. Galmiel dla odmiany stopi� si� w ogniu wraz z Istot�, kt�ra nie chcia�a wyprze� si� pogl�du, i� Ziemia jest okr�g�a. Ziemia naprawd� by�a okr�g�a, i Galmiel wiedzia� o tym lepiej ni� jego nieszcz�sny podopieczny. Z mi�o�ci do niego Anio� zezwoli�, by ogie� stosu spali� mu skrzyd�a, a potem, ju� bezbronny, sp�on�� razem z cz�owiekiem, kt�rego pokocha�. Bywa�o wi�c, �e hart ducha i uczynki ludzi poci�ga�y Anio�y do z�o�enia ofiary ze swego istnienia.</p><p>�tylko ja zawiod�em i nikt nie wspomni mego imienia na szczeblach Drabiny, a je�li nawet, to jako przyk�ad pr�no�ci, a nie po�wi�cenia�, my�la� z gorycz� i czeka� na rozproszenie. Nie w �wietle, jak Abriel, lecz w obcym i wrogim Mroku.</p><p>Nagle szeroko otworzy� oczy: tajemniczy, niepoj�ty Blask zn�w s�czy� si� nie wiadomo sk�d! Wpatrzy� si� we� zdumiony. Nie pojmowa�, w czym m�g�by mie� swoje �r�d�o. A jednak, �arz�c si�, wstrzymywa� g�stnienie Mroku. Drewniane koraliki dziewczynki te� sta�y si� cieplejsze. �Ona nawet nie wie, �e istniej� i jestem tak blisko�.</p><p>��Ludzie nie wiedz�, �e ka�dy z nich ma Anio�a Str�a � t�umaczy� kiedy� Gabriel. � Niekt�rzy s�dz�, �e maj� go tylko wyznawcy w�a�ciwej religii. Inni my�l�, �e Anio� Str� to nagroda za dobre sprawowanie. Jeszcze inni, nie wierz�cy w nic, uwa�aj�, �e sami najlepiej wiedz�, jak powinni post�powa�.</p><p>Ave jeszcze wtedy nie zna� ludzi; by� u Pocz�tku swej drogi, lecz ledwo rozpocz�� misj�, znalaz� si� u jej kresu. Jedyne, co temu przeczy�o, to �w Blask, kt�rego nie powinno tu by�, a przecie� ja�nia� coraz wyra�niej. Ave by� zdumiony � Blask, refleks odleg�ej, niesko�czonej �wiat�o�ci, m�g� nale�e� tylko do �wiata anielskiego. Ale czyj jest ten Blask, kt�ry rozbija Mrok?</p><empty-line/><p>�Rozmowa Anio�a z cz�owiekiem daje si� s�ysze� tak g�o�no, jak rozmowa cz�owieka z cz�owiekiem, nie jest jednak s�yszalna dla innych, co stoj� obok, lecz tylko dla tego jednego, z kt�rym jest prowadzona��</p><p>Jan porz�dkowa� wybrane fragmenty ze Swedenborga i zastanawia� si�, kt�re z nich mog� im pom�c i w czym.</p><p>Nagle uderzy�o go, �e Swedenborg nosi� to samo imi� co jego ulubiony filozof: Immanuel � i Emanuel�</p><p>�Niebo gwia�dziste nade mn�, prawo moralne we mnie�.</p><p>W dodatku Immanuel Kant zna� Swedenborga. Czy gdyby go nigdy nie spotka�, jedna z jego najs�awniejszych maksym brzmia�aby tak samo? Jan si� zamy�li�. Czy przypadkiem jej brzmienie i sens maj� zwi�zek z wizjonerem, kt�ry wyja�nia�, czym jest Niebo? Mo�e filozof uzna�by, �e wystarczy drugi cz�on tej my�li: �Prawo moralne we mnie�? Lecz z czego prawo moralne by wtedy wynika�o? Z instynktu cz�owieka? Czy to nie za ma�o, je�li we�mie si� pod uwag�, jak r�ni s� ludzie? Jak dobry i zarazem z�y bywa cz�owiek? Jak potrafi manipulowa� prawem i moralno�ci�, nagina� je do w�asnych potrzeb?</p><p>A gdyby tak odwr�ci� t� my�l, z�o�on�, z dw�ch r�wnowa�nych sentencji? <emphasis>�Prawo moralne we mnie, Niebo gwia�dziste nade mn��. </emphasis>Brzmia�aby wtedy inaczej, ale te� mia�aby ca�kiem inny sens! Stanowi�aby raczej pogr�k� ni� naturalne nast�pstwo: Kosmos � Niebo � Natura � Cz�owiek � jego moralno�� i prawa. To przecie� z gwia�dzistego Nieba sp�yn�� nie�miertelny przekaz, nie nale��cy do �adnej religii, do �adnego z Bog�w, lecz do wszystkich ludzi wszechczas�w, obowi�zuj�cy bez wzgl�du na Bog�w i religie:</p><p>Nie zabijaj! Nie kradnij! Nie cudzo��! Nie k�am! Nie zdradzaj! Nie zazdro��! Nie oszukuj! Kochaj bli�niego!</p><p>Wielkie i mniejsze religie �wiata, istniej�ce do dzi� lub dawno zapomniane, jedynie oswoi�y i przetworzy�y to p�yn�ce z gwia�dzistego Nieba przes�anie, uk�adaj�c je w ci�g zakaz�w b�d� nakaz�w, tworz�cych moralne prawo � i w �lad za nim prawo stanowione, dla s�abych ludzkich Istot.</p><p>��Niebo gwia�dziste nade mn�, prawo moralne we mnie� � wyszepta� przej�ty Jan. � Klepa�em t� my�l, przekonany, �e j� pojmuj�, a nie pojmowa�em. Dopiero zaginiony Anio� Str� mojej c�rki pom�g� mi j� zrozumie�.</p><p>W ten d�d�ysty jesienny dzie� gabinet by� mroczny i tylko od monitora p�yn�o zimne niebieskie �wiat�o. Blask komputerowego ekranu po raz pierwszy wyda� si� Janowi nienaturalny i niepokoj�cy, tak r�ny od blasku �wiat�a w przyrodzie: s�o�ca, gwiazd, ksi�yca, ognia. Otrz�sn�� si� i pomy�la�, �e trzeba rozpali� w kominku. Trzeba ujrze� ciep�e, �ywe p�omienie, kt�re w tajemniczy spos�b potrafi� przegna� stan przygn�bienia, ogrza� dusz� i serce.</p><p>���Niebo gwia�dziste nade mn�, prawo moralne we mnie� � zamrucza� znowu, uk�adaj�c drewno na palenisku. Fascynowa�o go, �e po raz pierwszy dociera do niego prawdziwy, g��boki sens s�ynnego zdania Immanuela Kanta. Skoro za� Swedenborg przyja�ni� si� z Kantem, to owo Niebo gwia�dziste�</p><p>Drzwi wej�ciowe trzasn�y i do pokoju wbieg�a Ewa.</p><p>��Tato! Tatusiu! Teraz ju� tylko musimy znale�� Anio�a! Patrz! � zawo�a�a i wyci�gn�a przed siebie r�ce. Jan ujrza�, �e jego c�reczka trzyma w nich d�ugie, smuk�e, z�ocistobia�e pi�ro. Ewa otworzy�a powoli d�onie i pi�ro, uwolnione, zacz�o p�yn�� po pokoju, unoszone w�asn� magiczn� si��, to �agodnie wznosz�c si� ku sufitowi, to znowu opadaj�c.</p><p>��Czy TO jest� � zacz�� Jan szeptem i umilk�. Oczywi�cie, �e TO by�o anielskie pi�ro. I zarazem TO by� znak, tak bardzo wyczekiwany przez Jana. Wystarczy�o spojrze�: per�owa, d�uga i gi�tka stosina wygl�da�a jak rze�biona w ko�ci s�oniowej. Srebrzystoz�ote pi�rka i puch okrywa�y j� inaczej ni� w zwyk�ym pi�rze, nie dwuwymiarowo, ale wok�. P�yn�c w powietrzu, pi�ro ca�y czas dr�a�o, a w mrocznym pokoju zrobi�o si� nagle tak przytulnie, jakby �arzy� si� ju� ogie� na kominku.</p><p>Do pokoju wesz�y babcia z Ann�, starannie zamykaj�c za sob� drzwi. Stan�y w nabo�nym skupieniu, obserwuj�c w�druj�ce w powietrzu puszyste pi�ro. Janowi wyda�o si�, �e pi�ro pozostawia cienki �wietlisty �lad, doskonale widoczny przez u�amki sekund.</p><p>�Anielskie pismo��, pomy�la�. �Nie trzeba pyta� o zdanie �adnego ornitologa. C� ornitolog wie o Anio�ach! Mniej ni� ja! Chcia�em otrzyma� znak. I mam go. Tak, teraz rzeczywi�cie wystarczy ju� tylko odnale�� Anio�a�.</p><p>Teraz, gdy w swym domu odczu� obecno�� niespodziewanego z�otobia�ego go�cia, odszukanie Anio�a wyda�o mu si� czym� prostym i oczywistym. Mo�e w�a�ciciel pi�ra sam po nie przyjdzie? Ono tymczasem wci�� frun�o wok� pokoju, a Jan z Ann�, babcia i Ew� stali milcz�cy i pora�eni jego pi�knem.</p><p>��Jak wygl�da ca�y Anio�, skoro jedno pi�ro jest tak cudowne? � szepn�a nagle dziewczynka, a im wyda�o si�, �e widz� przed sob� pot�n�, �wietlist� posta� ze skrzyd�ami, utkanymi z setek takich zdumiewaj�cych pi�r.</p><empty-line/><p>Po tak osza�amiaj�cym prze�yciu a� g�upio by�o zwyczajnie zasi��� przy stole i popija� herbat� kanapki, kt�re zrobi�a babcia. Ale cz�owiek jest tylko cz�owiekiem, a Ewa by�a tego dnia zupe�nie wyczerpana.</p><p>��Ewa musi natychmiast i�� do ��ka � powiedzia�a z trosk� starsza pani, patrz�c na blad� twarz wnuczki.</p><p>��Pi�ro schowam pod poduszk� � szepn�a dziewczynka, wyci�gaj�c r�k�. Rozta�czony przybysz, jakby daj�c pos�uch jej niemej pro�bie, natychmiast sp�yn�� spod sufitu do d�oni. Ewa wysz�a z pi�rem z pokoju, kt�ry nagle zrobi� si� mroczny i zimny. Babcia zapali�a lamp� nad sto�em. Ale �adna z lamp, nawet prawdziwa, witra�owa, od Tiffany�ego, nie by�a w stanie zast�pi� Blasku, kt�ry rozsiewa�o pi�ro.</p><p>��Tylko zamknij dobrze okna! � krzykn�a Anna za c�rk�.</p><p>��Nie b�j si�. Ona go nie zgubi � powiedzia�a z przekonaniem babcia.</p><p>��Tamten wiatr� � otrz�sn�a si� Anna. � Robi� wra�enie, jakby by� magicznie kierowany.</p><p>��Bo tak by�o � szepn�a babcia.</p><p>Opowiedzia�y Janowi, jak odnalaz�y bezcenny skarb, kt�rego szuka�y.</p><p>��Mo�e� mo�e ono w og�le nie powinno znale�� si� na ziemi, pomi�dzy lud�mi, wi�c CO� chcia�o je zabra�? I st�d ten wiatr? � zamy�li� si� Jan. � Nie s�dz�, by Anio�y cz�sto gubi�y pi�ra, bo wtedy na pewno by�my o tym s�yszeli.</p><p>��My�l�, �e Jan ma racj�. Im chyba nie wolno gubi� pi�r. Bo te pi�ra s� zbyt niebia�skie. Roztaczaj� dziwny blask. L�ni�. Daj� ciep�o i poczucie bezpiecze�stwa � skomentowa�a babcia.</p><p>��Ludzie zacz�liby ich rozpaczliwie pragn��, biliby si� o nie, zabijali, wykradali sobie nawzajem. Anielskie pi�ra osi�ga�yby najwy�sze ceny na �wiatowych gie�dach, sta�yby si� dost�pne tylko dla bogatych. Cz�owiek, pragn�c posiada� na w�asno�� pi�ra Anio�a, zacz��by go �ciga� � snu�a sw� wizj� Anna.</p><p>��Lecz skoro Anio�om nie wolno gubi� pi�r, a my mamy tu jedno z nich, to by znaczy�o, �e babcia i Ewa maj� racj�. Anio�owi co� si� musia�o sta�. Co� z�ego. By� mo�e powinni�my mu pom�c, aby on z kolei pom�g� Ewie � szepn�� niepewnie Jan.</p><p>��Tylko gdzie go szuka�? � spyta�a bezradnie Anna.</p><p>��Gdyby Jan nie dowiedzia� si� z Internetu, �e wiara w istnienie Anio��w pojawi�a si� wiele tysi�cy lat temu, to powiedzia�abym, �e trzeba i�� po rad� do ksi�dza. Teraz widz�, �e r�wnie dobrze mo�na i�� do popa, rabina, pastora czy buddyjskiego mnicha� � westchn�a babcia.</p><p>��No c� Przygotowa�em po dwie kopie dokument�w �ci�gni�tych z Internetu. Mam te� kserokopie najwa�niejszych cytat�w ze Swedenborga. Poczytajcie sobie to wszystko, najlepiej jeszcze dzi� w nocy, szukaj�c jakich� wskaz�wek. Mo�e komu� przyjdzie co� sensownego do g�owy.</p><p>Babcia z Ann� wzi�y z r�k Jana grube pliki kartek. Wszyscy rozeszli si� w milczeniu. Gdy Anna gasi�a ostatnie �wiat�a w domu, wydawa�o si� jej, �e spod drzwi pokoiku Ewy s�czy si� ciep�y, dobry Blask.</p><p>�Mo�e ten Blask doda jej si��, pomy�la�a z nadziej�.</p><p>Tej nocy trzy osoby czuwa�y prawie do brzasku, zanim zapad�y w kr�tki sen. Tylko Ewa spa�a niezwykle mocno, a Blask bij�cy od ukrytego pod poduszk� anielskiego pi�ra otacza� jej g�ow� jak aureol�. Zaci�ni�te powieki drga�y, usta jakby m�wi�y, nogi jakby gdzie� bieg�y � i psycholog orzek�by, �e dziewczynka znajduje si� w fazie snu zwanej REM i �ni jak�� niezwykle barwn�, niemal rzeczywist� histori�</p><empty-line/><p>Ewa bieg�a przez zielon� ��k� za domem. Biegn�c, widzia�a, �e jest o wiele mniejsza, ni� by�a naprawd�; by�a teraz malutka jak Alicja w Krainie Czar�w po zjedzeniu magicznego ciasteczka.</p><p>�Jestem liliputem? karze�kiem?! hobbitem? Dlaczego tak strasznie zmala�am? Nie, nie zmala�am! Ja tylko mam pi�� lat, tak jak WTEDY!�, skojarzy�a sobie nagle, �I przecie� to nie ja! Dlatego j� widz�! To biegnie ONA, ma�a Ewa sprzed o�miu lat!�</p><p>Dzi� przemkn�aby przez t� ��k� w kilkana�cie minut, ale tamta, ma�a Ewa pokonywa�a j� z wielkim trudem. A jednak musia�a biegn�� jak najszybciej na swych �miesznych, kr�tkich n�kach pulchnej pi�ciolatki, gdy� inaczej nie dogoni�aby Anio��w, kt�re szybowa�y po Niebie, niemal nad jej g�ow�, kieruj�c si� w stron� ciemnej, gro�nej �ciany lasu.</p><p>�Je�li ta malutka Ewa tak�e tym razem ich nie dogoni, to ja nigdy nie dowiem si�, dok�d Anio�y pofrun�y�, pomy�la�a z rozpacz� u�wiadamiaj�c sobie, �e przecie� sny polegaj� w�a�nie na tym: usilnie, ca�ym wysi�kiem ucieka si� przed czym�, na przyk�ad przed Bardzo Z�ym Cz�owiekiem, a tymczasem nogi staj� si� ci�kie, niemal wrastaj� w ziemi� i �pi�cego ogarnia paniczny strach. Ju� wie, �e cho� to kwestia �ycia i �mierci, przenigdy nie ucieknie.</p><p>�i nagle Ewa poj�a, �e dzi�ki pi�ru, skrytemu pod poduszk�, nie prze�ywa zwyk�ego snu, jakich wiele, ale �ni, �e �ni. I �e ten sen we �nie m�g�by jej pom�c; m�g�by wyja�ni� zagadk�, co sta�o si� z jej Anio�em Str�em.</p><p>�Anio�y znikn�y w�wczas za �cian� lasu, a ja wpad�am do wilczego do�u. Ale teraz, w tym �nie, mog�abym ujrze�, co dzia�o si� p�niej! Anielskie pi�ro mog�oby mi to pokaza�, gdyby zechcia�o��</p><p>I �ni�ca dziewczynka zacz�a b�aga�:</p><p>��Pozw�l mi pobiec jeszcze kawa�eczek, malutki kawa�eczek, tylko do pierwszych drzew! Wtedy zobacz�, co si� sta�o z walcz�cymi Anio�ami! Prosz� ci�, przecie� mo�esz, wiem, �e mo�esz�! Je�li zn�w wpadn� do tamtego do�u, nie zobacz� nic, tylko ciemno��. Biegnij! Biegnij! Omi� go! � �ni�ca Ewa zaklina swoje drugie ja, t� pi�cioletni� dziewczynk� z przesz�o�ci biegn�c� rozpaczliwie wolno w stron� lasu i w nieunikniony spos�b zmierzaj�ca, wprost do zdradliwej k�usowniczej jamy.</p><p>Wi�kszo�� Anio��w znikn�a ju� z pola widzenia malutkiej Ewy. Kilka ostatnich, kt�re wci�� znajdowa�y si� na skraju ��ki i lasu, mia�o jaskrawe plamy krwi na powiewnych, paj�czynowych szatach, ucieka�y wolniej, szarpane i atakowane przez wrog�w. Obie Ewy ujrza�y ze zgroz�, �e d�onie Czarnych przypominaj� l�ni�ce, orle szpony. To nimi zadawa�y bolesne, g��bokie rany s�abn�cym Bia�ym Anio�om.</p><p>�nagle jedna z Bia�ych skrzydlatych postaci gwa�townie zni�y�a sw�j lot, kieruj�c si� ku ma�ej dziewczynce biegn�cej po ��ce. Trzynastoletnia Ewa pomy�la�a z l�kiem, �e Anio� upadnie jak zestrzelona dzika kaczka. Z�ocista Istota spojrza�a w twarz biegn�cego dziecka szeroko rozwartymi b��kitnymi oczami i zn�w pr�bowa�a wzbi� si� w g�r�.</p><p>�ale oto w �lad za Bia�ym pikowa� ju� Anio� Czarny, jak jastrz�b za go��biem, i po chwili schwyci� go w swoje szpony. Obydwa by�y teraz tak blisko, �e mo�na by�o dojrze� ich oblicza: blade, zm�czone oblicze Bia�ego oraz triumfuj�ce, nienasycone oblicze jego prze�ladowcy. Czarny, trzymaj�c sw� zdobycz niby od niechcenia, cho� mocno, spojrza� na �ni�c� Ew� przenikliwymi koralikami, i dziewczynka dozna�a uczucia b�lu. Ten b�l mia� tak�e kolor czerni.</p><p>��TO ZNOWU TY? WR�CI�A�? � za�mia� si� bezg�o�nie Czarnoskrzyd�y, a Ewa stwierdzi�a, �e jest tak pi�kny, i� jego uroda odbiera wszelk� nadziej�. Potrz�sn�� Bia�ym Anio�em, z kt�rego skrzyde� oderwa�o si� kilka z�ocistobia�ych pi�r, i uni�s� go dalej, w stron� lasu.</p><p>��Pu�� go! � krzykn�a Ewa rozpaczliwym g�osem. Czarny obejrza� si� z szyderczym u�miechem i przy�pieszy� lot.</p><p>Wkr�tce Anio�y znikn�y z zasi�gu wzroku. Przed malutk� Ew� by�a �ciana lasu. Spogl�daj�c wci�� w Niebo, nie zauwa�y�a, �e tylko kilka krok�w dzieli j� od g��bokiej, przykrytej ga��ziami sosny jamy na le�n� zwierzyn�. Wilczy d�, naje�ony w �rodku drewnianymi palami, przygotowany przez k�usownik�w na jelenia lub dzika, okaza� si� pu�apk� dla pi�ciolatki.</p><p>���niech ona wpadnie, skoro tak musi by�, ale m�g�by� pozwoli�, �ebym ja zobaczy�a, co sta�o si� z Bia�ym Anio�em! To przecie� tak�e tw�j Anio�! � szepta�a �ni�ca Ewa do bia�o-z�otego, puszystego skarbu.</p><p>Spoczywaj�ce pod jej poduszk� pi�ro nagle rozpali�o si� mocnym Blaskiem. Wydawa�o si�, �e od niego zapali si� zwyk�y g�si puch, u�piony tu� obok w czerwonym wsypie. I dok�adnie wtedy, gdy ma�a dziewczynka wpada�a do k�usowniczego do�u, trzynastoletnia Ewa poczu�a, �e wzbija si� w swoim �nie w g�r�, jak ptak, ponad korony drzew. W pierwszej chwili nie poj�a, co si� z ni� dzieje, tak bardzo uczucie to by�o niezwyk�e i nieznane.</p><p>�Frun�! JA PRZECIE� FRUN�!�, pomy�la�a z niedowierzaniem i rado�ci�.</p><p>Frun�a. Przez chwil� zapomnia�a, co oznacza ten niesamowity lot i czemu ma s�u�y�. By�a upojona uczuciem odrywania si� od ziemi i wzbijania w powietrze. Nigdy nie wyobra�a�a sobie, �e lot, nawet kr�tki, nawet nisko nad ziemi�, mo�e by� czym� tak cudownym. Podda�a si� �agodnej pieszczocie ciep�ego powietrza. To wzbija�a si�, to opada�a, a p�niej wiatr ni�s� j�, pos�uszny jej my�lom. Odwr�ci�a g�ow� od bezkresnej przestrzeni i spojrza�a na Ziemi� z perspektywy ptaka: roz�o�yste, zielone korony drzew, s�oneczne polany, barwna kratownica p�l.</p><p>��W g�r�! W g�r�! � wo�a�a w niepoj�tym zachwycie, kt�ry ogarn�� jej wszystkie zmys�y. Podda�a si� temu uczuciu, zniewolona jego doskona�ym pi�knem.</p><p>��LEC�! FRUN�! TO JA! WIDZICIE?! � krzycza�a do nieba i chmur w upajaj�cym p�dzie.</p><p>Nagle przypomnia�a sobie, dlaczego frunie. Znieruchomia�a w powietrzu jak trzepocz�cy skrzyd�ami jerzyk, unios�a g�ow�, a� jej w�osy zawirowa�y. Wzrok, ptasi i bystry, pomkn�� wzd�u� linii lasu. Tak, ONE tam by�y� Gromada Bia�ych Anio��w uciekaj�ca rozpaczliwie przed Czarnymi. By�y tam. S�absze, lecz szybsze od Czarnych. Ale jednemu nie uda�o si� uciec�</p><p>Czarny Anio� trzyma� go teraz w zakrzywionych szponach i szczerzy� w u�miechu diamentowe z�by. Drug� szponiast� d�oni� wyrywa� z�otobia�e pi�ra z ogromnych, puszystych skrzyde�. Z ran Anio�a s�czy�a si� krew, a pi�ra frun�y nad lasem, opadaj�c powoli, powolutku ku Ziemi.</p><p>Trzynastoletnia �ni�ca Ewa szybowa�a teraz wysoko ponad lasem, spogl�daj�c z g�ry na �w przera�aj�cy widok. Chcia�a pomkn�� na pomoc Bia�emu, ale wiedzia�a, �e jej nie wolno. Jej przecie� tu nie by�o.</p><p>Czarny Anio� dmuchn�� i na jego rozkaz powia� magiczny wiatr. Wzbi� w g�r� wszystkie pi�ra i porwa� ze sob�. �ni�ca Ewa wiedzia�a, �e �adne z nich nie mia�o prawa upa�� na Ziemi�. To, co niebia�skie, przynale�a�o do Nieba. Nawet Bia�y Anio� � jej Anio�, cho� nie mia� ju� si�, musia� wsp�pracowa� ze swym wrogiem i nie dopu�ci�, by cho�by jedno pi�ro trafi�o w r�ce cz�owieka. Resztk� swej Mocy tchn�� i pi�ra poszybowa�y naprzeciw wichrowi.</p><p>Ewa by�a pewna, �e Czarny, zaj�ty swoj� ofiar�, jej nie widzi.</p><p>�Mam jedn�, jedyn� szans�. Prawa anielskie rz�dz� Anio�ami, ale ja jestem tylko cz�owiekiem, wi�c im nie podlegam�, my�la�a gor�czkowo, szybuj�c ponad lasem.</p><p>Wyci�gn�a d�o�, czuj�c, jak owiewa j� p�d magicznego wichru, i schwyci�a jedno z pi�r. Tul�c je do siebie, pofrun�a z powrotem na skraj lasu i dopiero teraz, gdy ju� znalaz�a si� daleko od walcz�cych Anio��w, wypu�ci�a pi�ro z r�ki. Widzia�a z g�ry, �e p�ynie wolno ponad lasem, to wzbijaj�c si�, to opadaj�c, jak puch z mlecza. Zmierza�o ku Ziemi, cho� jeszcze wci�� unosi�o si� ponad drzewami. Nie dostrzeg� go na szcz�cie z�owieszczy i triumfuj�cy Czarny; ba, nie zauwa�y� go nawet jego w�a�ciciel (�m�j Anio�� � pomy�la�a z nieodpart� pewno�ci�), kaleki p�-cz�owiek, z ziej�c� na plecach krwaw� ran��</p><p>Ewa, zni�aj�c lot, pilnowa�a, by anielskie pi�ro, ko�uj�c i p�yn�c, opad�o tam, gdzie powinno opa��: do k�usowniczego do�u, w kt�rym le�a�a nieprzytomna pi�cioletnia dziewczynka. Pi�ro dotkn�o Ziemi i znieruchomia�o obok r�czki dziecka. Trzynastoletnia Ewa odetchn�a z ulg� i zwr�ci�a g�ow� w t� stron�, gdzie Czarny, �miej�c si� bezg�o�nie, wci�� trzyma� w szponach okaleczonego Bia�ego Anio�a. Dziewczynka patrzy�a i patrzy�a, a cho� oczy mia�a pe�ne �ez, chcia�a zapami�ta�, gdzie Czarny upu�ci to zmaltretowane cia�o. Nikt nigdy nie dojrzy Anio�a w tym nieszcz�snym, prawie ludzkim ciele, wi�c nie mia�o znaczenia, gdzie dotknie on Ziemi� Nikt nigdy � poza ni�, �ni�c� Ew�.</p><p>Malutka Ewa znikn�a ze snu wraz z utrat� przytomno�ci w wilczym dole. A starsza o osiem lat wiedzia�a, �e pora wraca� na Ziemi�, do zwyk�ego, normalnego snu. Mia�a �wiadomo��, �e zdob�dzie si� na to z najwy�szym trudem. Anielskie pi�ro pokaza�o jej, jak cudowny, z niczym niepor�wnywalny jest podniebny lot. Powr�t na Ziemi� by� czym� �a�osnym, lecz koniecznym.</p><p>Przytulona do poduszki dziewczynka przesta�a �ni�. Jej powieki ju� nie trzepota�y. Zamrucza�a, i przewr�ci�a si� na drugi bok.</p><p>�agodny Blask anielskiego pi�ra powoli rozprasza� si� i kry� w brzasku wschodz�cego dnia.</p><empty-line/><p>Przez zas�ony okien w domu babci przebija�o �wiat�o dnia. Starsza pani, znu�ona czytaniem, zasn�a w fotelu. A� do �witu wertowa�a tam i z powrotem zapisane strony o Anio�ach.</p><p>D�ugo nie mog�a zasn��. Na nieostrej kraw�dzi pomi�dzy jaw� a snem roi�y jej si� r�ne, sprzeczne my�li. Nie mog�a zrozumie�, czemu nikt nigdy jej nie powiedzia�, �e Anio�y przynale�� do wszystkich bez ma�a religii �wiata. Dot�d uto�samia�a je z katolicyzmem, czy niekiedy szerzej: z chrze�cija�stwem. Przez chwil� mia�a uczucie, �e co� jej zabrano. Potem poj�a, �e r�wnocze�nie co� otrzyma�a: bezcenny, niespodziewany dar. Oto bowiem wizja �agodnego Anio�a przeprowadzaj�cego dzieci przez k�adk�, tamta wizja z kolorowego oleodruku, kt�ry zawiesi�a nad ��eczkiem ma�ej Ewy, odp�yn�a daleko, ust�puj�c miejsca wszechmocnej Istocie przemieszczaj�cej si� swobodnie przez bezkres Czasu i Przestrzeni, ponad prawami Bog�w o r�norakich imionach, ponad religiami. Tak, te nowe Anio�y by�y o wiele pot�niejsze�</p><p>�Kto wie, mo�e znaj�c ich wszystkie mo�liwo�ci, nawet by�my si� ich bali? I dlatego, nie chc�c nas przera�a�, pokazuj� si� wy��cznie w ludzkiej postaci z pot�nymi skrzyd�ami? Boga tak�e najch�tniej wyobra�amy sobie jako �agodnego, brodatego starca, gdy� Jego inne wyobra�enie nie mie�ci nam si� w g�owach? Dlatego tak potrzebny by� Chrystus, kt�ry ucz�owiecza� to, co by�o nieludzkie i niewyobra�alne�, rozmy�la�a babcia.</p><p>S�o�ce wznios�o si� ju� spoza linii horyzontu i granat nieba zacz�� bledn�c. Spojrzenie starszej pani zn�w pow�drowa�o na stronice zadrukowane cytatami ze Swedenborga.</p><p>���e te� nigdy nie zerkn�am do tych ksi�g, cho� przele�a�y tyle lat w moim domu � westchn�a, przypominaj�c sobie zmar�ego m�a. � To na pewno on naprowadzi� nas na ten trop.</p><p>No tak, ale co z tego, �e ona sama ju� chyba dziesi�ty raz analizuje wybrane przez Jana informacje? Co z tego, �e zna je niemal na pami��? �adna z nich nie wydaje si� by� przydatna do poszukiwa� Anio�a. Zna teraz Anio�y o wiele lepiej ni� kiedykolwiek, co jednak nie oznacza, �e jest bli�ej Anio�a Str�a ma�ej Ewy.</p><p>Pierwszy promie� s�o�ca przebi� si� wreszcie przez w�sk� szpar� w zas�onach i rzuci� pod�u�n� smug� �wiat�a na le��ce kartki. Wzrok starszej pani pow�drowa� w �lad za tym blaskiem � i wtedy jej uwag� przyku�o jedno, jedyne, wyrwane z kontekstu zdanie Swedenborga, obwiedzione s�onecznym promieniem: �Rozmowa Anio�a z cz�owiekiem daje si� s�ysze� tak g�o�no jak rozmowa cz�owieka z cz�owiekiem, nie jest jednak s�yszalna dla innych, co stoj� obok, lecz tylko dla tego jednego, z kt�rym jest prowadzona��</p><p>Promie� s�o�ca przesun�� si� teraz z kartki na twarz starszej pani, kt�ra zamkn�a oczy, pora�ona �wiat�em i r�wnie nag�ym przeb�yskiem pami�ci:</p><p>���Rozmowa Anio�a z cz�owiekiem nie jest s�yszalna dla innych� nie jest s�yszalna dla innych�� � powtarza�a gor�czkowo, a w jej pami�ci to pojawia� si�, to znika� jaki� zamglony, niewyra�ny obraz. � �Rozmowa Anio�a z cz�owiekiem nie jest s�yszalna dla innych�� � powtarza�a z uporem, oczekuj�c, �e s�aba pami�� podpowie jej, o co chodzi. Co ka�e jej powtarza� akurat t� my�l Swedenborga? �Co takiego widzia�am, czego by�am �wiadkiem, co rozb�ys�o w mojej s�abej pami�ci w zderzeniu z tym cytatem?�, wyt�a�a my�l babcia Ewy.</p><p>My�la�a i my�la�a, przywo�uj�c z pami�ci r�ne obrazy i sytuacje i wkr�tce tak si� zm�czy�a, �e usn�a w fotelu.</p><empty-line/><p>Jan tej nocy nie czyta� tekst�w skopiowanych z Internetu ani wybranych cytat�w ze Swedenborga. Zna� je ju� niemal na pami��. Rozmy�la� teraz nad pytaniami, kt�re pragn��by zada� Anio�owi, gdyby uda�o mu si� go spotka�.</p><p>��co to znaczy �gdyby si� uda�o!�� � obruszy� si� nagle. �Musi si� uda�! Zdoby�em solidne teoretyczne podstawy do jego poszukiwa�! Od tego spotkania zale�y �ycie mojej c�rki!�</p><p>Jan doskonale wiedzia�, �e pytania, kt�re MU zada, nie s� oryginalne; wszak zaprz�ta�y one umys�y najwi�kszych filozof�w i teolog�w �wiata, a mimo to nigdy nie uzyskano na nie odpowiedzi. Jan zatem nie b�dzie GO pyta� o rzeczy b�ahe, na przyk�ad te, kt�re fascynowa�y �redniowiecznych my�licieli: ile Anio��w mie�ci si� na czubku szpilki? Czy p�e� anielska jest m�ska, �e�ska czy nijaka? To Jana nie obchodzi�o. Chcia� natomiast wiedzie�, czy Anio� ma rozum i wiedz�? Przypuszcza�, �e tak, ale nie w naszym, ziemskim znaczeniu tego s�owa; pragn�� jednak mie� pewno��, chcia� te� zna� �r�d�o anielskiego rozumu i wiedzy. Po drugie, jaka jest prawdziwa anielska posta�? Przecie� nie jest ni� p�cz�owiecza istota z ogromnymi skrzyd�ami, w d�ugiej szacie, z w�osami w lokach jak od fryzjera! I nie tylko dlatego, �e istnienie takiej postaci przeczy formu�om matematyczno-fizycznym. Jan przez ostatnich kilka dni pogodzi� si� z my�l�, �e co� mo�e istnie� ca�kowicie wbrew nauce. Ba, �e istnienie czego� wbrew nauce to jest w�a�nie owa metafizyka, o kt�rej tyle rozprawiaj� arty�ci i teologowie.</p><p>Jan jednak nie w�tpi�, �e skrzydlata posta� nie jest prawdziw� form� anielskiego bytu, gdy� by�aby zarazem i m�cz�ca, i niebezpieczna. Mo�e zatem skrzydlate Anio�y s� tylko urojeniem ludzi? Projekcj� anielskiego umys�u?</p><p>Chcia� wiedzie�, czy prawdziw� postaci� Anio�a jest, na przyk�ad, �wiat�o, czy te� istnieje on jeszcze inaczej?</p><p>I czy to mo�liwe, �e niekiedy Anio�y przebywaj� w�r�d nas, w ludzkim ciele, cho� nic o tym nie wiemy? I wreszcie: gdzie Anio�y mieszkaj�? Czy ich domem jest Niebo, czy te� s�ynna, biblijna Drabina? A skoro tak, to czy Niebo jest tam, gdzie s�dzimy, �e jest, czyli ponad naszymi g�owami? Je�li Anio�y przebywaj� na Drabinie, to czym jest ta �drabina�? I co jest szczeblami niebia�skiej Drabiny?!</p><p>Jan chcia� te� wiedzie�, czy Anio�y przebywaj� w gromadach, czy s� samotnikami? Je�li w gromadach, to czy porozumiewaj� si� ze sob�? Jak? I o czym rozmawiaj�? O prze�yciach wynik�ych ze szczeg�lnych wi�z�w, jakie ��cz� je z lud�mi? O swojej walce ze Ziem? Jak z nim walcz� i jakie postacie przybiera Z�o?</p><p>I wreszcie: czy Anio�y opiekuj� si� lud�mi z r�wn� trosk� i mi�o�ci�, bez wzgl�du na to, czy podopieczny jest cz�owiekiem wierz�cym czy nie? Czy godz� si� na to, �e przyw�aszczaj� je sobie kap�ani r�nych religii, r�ne cywilizacje? Czy pozwoli�yby si� zanikn�� w jednym Ko�ciele?</p><p>��Ile� pyta� bym zada�, gdybym GO spotka�� � rozkoszowa� si� Jan.</p><p>�wita�o. Po�o�y� si� na kanapie obok komputera i, zasypiaj�c, rozmy�la� nadal o naukowych aspektach nieprawdopodobnej Istoty. We �nie koi�a go muzyka anielskich skrzyde�; by�a cudowna, podobna do cichego brzmienia organ�w w jakim� ogromnym ko�ciele o niebywa�ej akustyce � przypomina�a troch� Bacha, troch� Mahlera, co te� by�o ca�kiem nieprawdopodobne, bo gdzie Manier, a gdzie Bach� A przede wszystkim, gdzie Anio�?</p><empty-line/><p>Anna w og�le nie spa�a tej nocy. Ba�a si�, �e przyfrunie Czarny Ptak i jakim� cudem uda mu si� wykra�� Ewie anielskie pi�ro. Przeczyta�a po wielekro� wszystko, co Jan wydrukowa� o Anio�ach, lecz niewiele to da�o. Jedyne skojarzenie ze Swedenborgiem dotyczy�o innej wizji literackiej, z wiersza poety Rainera Marii Rilkego.</p><poem><stanza><v><emphasis>Kt�, gdybym krzykn��, us�ysza�by</emphasis></v><v><emphasis>mnie z zast�p�w</emphasis></v><v><emphasis>anielskich? a gdyby nawet kt�ry�</emphasis></v><v><emphasis>z anio��w</emphasis></v><v><emphasis>przycisn�� mnie nagle do serca:</emphasis></v><v><emphasis>musia�bym umrze�</emphasis></v><v><emphasis>od jego silniejszej istoty.</emphasis></v></stanza></poem><p>Anna, zniech�cona, a zarazem niespokojna, nie mog�a spa�, ca�� noc, czuwaj�c, rze�bi�a, swoj� nieudan� Piet�. Porzuci�a j� wiele lat temu, rezygnuj�c z uko�czenia. Teraz pomy�la�a, �e tylko w trakcie pracy mo�e przyj�� jej do g�owy jaka� m�dra my�l. Wyj�a zatem t� ledwie zarysowan� w kszta�cie bry�� gliny, schowan� w g��bi starej szafy, i pracowa�a jak natchniona. Po raz pierwszy nie oblicza�a �adnych proporcji, nie bra�a do r�ki centymetra, nie robi�a szkic�w � tworzy�a jak w natchnieniu. Ku jej zdumieniu Pieta zacz�a nabiera� wyrazu. Jej twarz, pochylenie szyi, przygarbienie ramion nale�a�y rzeczywi�cie do zrozpaczonej, cierpi�cej kobiety.</p><p>Gdy okrywa�a j� wilgotnymi szmatkami, za oknem wstawa� kolejny dzie�. Tarcz� s�o�ca zapowiada� d�ugi, w�ski promie�, kt�ry wystrzeli� zza horyzontu i wpad� do pracowni Anny, k�ad�c si� jasnym blaskiem na drewnianej pod�odze. Anna przykucn�a i dotkn�a go r�k�. Poczu�a ciep�o, kt�re rozla�o si� �agodnie po ca�ym jej ciele.</p><p>�Znajdziemy GO�, pomy�la�a nagle z niewzruszon� pewno�ci�.</p><empty-line/><p>Nast�pnego dnia wczesnym rankiem spotkali si� w jadalni, zm�czeni i niespokojni.</p><p>��Kiedy przyjdzie babcia? � spyta�a Ewa, a rodzice spojrzeli z l�kiem na si�ce pod jej oczami. Zwyk�e niewyspanie czy kolejny objaw post�puj�cej choroby?</p><p>��Spa�am tak mocno, tak strasznie mocno� � ci�gn�a tymczasem ich c�rka, jakby odpowiadaj�c na nie zadane g�o�no pytanie. � �ni�o mi si� co� niezwyk�ego. I bardzo wa�nego. Lecz nie mog� sobie przypomnie�, co to by�o.</p><p>��A gdzie jest pi�ro? � spyta�a zaniepokojona Anna.</p><p>��Pod poduszk�. Tam mu chyba nic nie grozi. Przyzwyczai�o si� do poduszek przez te lata � powiedzia�a w zamy�leniu Ewa. � Kiedy przyjdzie babcia? � powt�rzy�a niecierpliwie, jakby daj�c im do zrozumienia, �e z nich trojga w�a�nie babcia mo�e najszybciej trafi� na �lad Anio�a.</p><p>��Ju� powinna by� � odpar�a Anna.</p><p>Oboje z Janem bali si� pierwsi zada� to najwa�niejsze pytanie: maj� ju� anielskie pi�ro, lecz co dalej? Czy z komputerowych plik�w Jana wynika cokolwiek poza og�lnikami? Czy jest w nich jaka� ukryta wskaz�wka? Czy kt�rekolwiek z nich j� odkry�o? Oni te�, jak Ewa, woleli poczeka� na babci�.</p><p>��Jestem! � zawo�a�a starsza pani od progu. Mia�a zm�czon�, zafrasowan� twarz.</p><p>��Nie wyspa�a� si� � szepn�a Anna. Przygl�da�a si� matce z trosk�, gdy� od dnia, w kt�rym dowiedzieli si� o nieuleczalnej chorobie Ewy, postarza�a si� co najmniej o dziesi�� lat.</p><p>��Ca�� noc, wiele razy, czyta�am dokumenty Jana � oznajmi�a babcia niepewnym g�osem, a oni spojrzeli na ni� w napi�ciu. W ko�cu wszyscy je czytali. I nie znale�li w nich �adnej wskaz�wki. Zamilkli teraz i czekali, nie odrywaj�c wzroku od starszej pani.</p><p>��No i? � nie wytrzyma� Jan.</p><p>��I� i co� przysz�o mi do g�owy�</p><p>��Co?! � krzykn�li prawie ch�rem.</p><p>��To by�a jaka� wa�na, naprawd� bardzo wa�na my�l. Jakie� niezwykle istotne skojarzenie � ci�gn�a wolno babcia, tak wolno, jakby liczy�a na to, �e w ostatniej chwili co� sobie przypomni.</p><p>��No� no i?! � pogania� j� niecierpliwie Jan.</p><p>���i nic nie pami�tam. Usn�am w fotelu � rzek�a bezradnie starsza pani. � Rano wsta�am zdr�twia�a, do tej pory mam sztywny kark i ca�y czas mam gonitw� my�li. Nie mog� sobie tego przypomnie�.</p><p>��Czy to by�o co�, co Jan znalaz� w Internecie, czy mo�e co� u Swedenborga? � pyta�a nerwowo Anna.</p><p>��U Swedenborga. Jedna z tych jego dziwacznych my�li. To ona zacz�a mnie naprowadza� na trop, kim mo�e by� Anio�. Ale zanim u�o�y�am to sobie w g�owie, ju� spa�am � wyzna�a babcia, pe�na poczucia winy.</p><p>��Zaraz, zaraz� Dziwnie to powiedzia�a�, mamo � stwierdzi� przenikliwie Jan. � Nie m�wisz o wskaz�wce gdzie go szuka�, tylko KIM m�g�by by�. Anio� jest chyba Anio�em! Co znaczy to �kim�?</p><p>��Nie wiem. Doprawdy nie wiem. Mo�e tak mi si� powiedzia�o? � westchn�a bezradnie babcia.</p><p>Ewa, z wypiekami na twarzy, wtr�ci�a si� do rozmowy:</p><p>��A mnie �ni�o si� co� bardzo wa�nego i te� nie pami�tam! Ten sen zawiera� jak�� informacj�! Bo to nie by� normalny sen, tylko sen we �nie!</p><p>��Sen we �nie? � zainteresowa�a si� babcia.</p><p>��Co si� dziwicie? � obruszy�a si� nagle Anna. � Sen we �nie to co� normalnego. Po prostu �ni ci si�, �e ci si� �ni.</p><p>��Tak by�o. Ale pami�tam tylko tyle, �e �ni�a mi si� ja�</p><p>���e jak? � spyta�a zdumiona babcia.</p><p>��No, �ni�a mi si� ma�a Ewa, gdy mia�a pi�� lat i wpad�a do do�u. Wi�c �ni�am si� sobie � powt�rzy�a niecierpliwie dziewczynka.</p><p>W pokoju zapad�o milczenie, kt�re przerwa� Jan:</p><p>��Wiecie co? Przynie�my tu anielskie pi�ro. Mo�e na jego widok wszystko nam si� przypomni?</p><p>Na wszelki wypadek najpierw zamkn�li okna i drzwi, zasun�li zas�ony. Potem ruszyli we czw�rk� do pokoju Ewy. Z zapartym tchem spogl�dali, jak dziewczynka wyjmuje pi�ro spod poduszki. I zn�w, jak zaczarowani, wpatrzyli si� w delikatn� po�wiat�, kt�ra bi�a od niego, daj�c� jasno�� i ciep�o.</p><p>��Latarnia morska na oceanie � szepn�a odruchowo Anna, wypowiadaj�c g�o�no por�wnanie, kt�re jej si� narzuci�o.</p><p>Dopiero w gabinecie Jana Ewa delikatnie rozwar�a d�o� � i pi�ro pop�yn�o. Pofrun�o? Zata�czy�o?</p><p>Kr��y�o w pokoju, samoczynnie, to wznosz�c si�, to wolno opadaj�c, nie dotykaj�c mebli ani nie spadaj�c na pod�og�. �ledzili jego lot z zapartym tchem i ujrzeli, �e z�ocisto�nie�ny w�drowiec dotyka lekko g�owy babci, by zaraz potem sfrun�� na rami� Ewy i tam pozosta�. Dziewczynka nakry�a pi�ro d�oni� i u�miechn�a si�.</p><p>��Gdy jest przy mnie, czuj� si� bezpieczna � szepn�a.</p><p>��Przypomnia�am sobie � oznajmi�a nagle babcia, cho� powiedzia�a to szeptem, jej s�owa zabrzmia�y jak uderzenie gongu: �Rozmowa Anio�a z cz�owiekiem daje si� s�ysze� tak g�o�no jak rozmowa cz�owieka z cz�owiekiem, nie jest jednak s�yszalna dla innych, co stoj� obok, lecz tylko dla tego jednego, z kt�rym jest prowadzona�� � wyrecytowa�a babcia i doda�a z b�yskiem w oczach: � To Swedenborg. A czytaj�c to, przypomnia�am sobie, �e pewnego dnia, stoj�c o jakie� dwa, trzy metry dalej, obserwowa�am Ew� i Bezdomnego. Oni ze sob� rozmawiali!</p><p>��Co z tego? � spyta�a teraz wnuczka.</p><p>Jan leciutko zblad�, czego nikt nie zauwa�y�, gdy� wszyscy wpatrywali si� w babci�.</p><p>��Bezdomny jest niemow� � zauwa�y�a szybko Anna.</p><p>��Te� tak my�la�am � powiedzia�a babcia, a Ewa r�wnocze�nie zaprotestowa�a:</p><p>��Nie, on m�wi. M�wi, je�li chce.</p><p>��Jest niemy. I g�uchy. Mieszka tu ju� wiele lat i gdyby umia� m�wi�, chyba wiedzieliby�my o tym � powt�rzy�a z naciskiem Anna.</p><p>��Sami widzicie! � zawo�a�a triumfalnie babcia. � Bezdomny m�wi, lecz s�yszy go tylko Ewa! Tylko ona! Pojmujecie? Sta�am o krok od nich i nie s�ysza�am s�owa!</p><p>��Czy na pewno by�a to rozmowa? Mo�e m�wi�a tylko Ewa? � pyta�a nerwowo Anna.</p><p>��To by�a rozmowa! � zaprzeczy�a dziewczynka. � Prowadzimy ze sob� bardzo d�ugie rozmowy. Bo to jest m�j jedyny przyjaciel. I oczywi�cie, �e m�wi! M�wi i s�yszy!</p><p>Jan nerwowo zaciska� d�o� na oparciu fotela. Przed oczami mia� swoje ostatnie spotkanie z Bezdomnym. Twarz obla�a mu si� rumie�cem wstydu. Potem ogarn�� go niepok�j. A je�li Bezdomny to� Nieee, niemo�liwe! Bezdomny?!</p><p>��Chyba nie chcesz powiedzie�, �e Bezdomny to� � zacz�a Anna, wt�ruj�c jego nie wypowiedzianej my�li. I urwa�a, uderzona jej nieprawdopodobie�stwem.</p><p>��Nic nie chc� powiedzie� � stwierdzi�a ostro�nie babcia.</p><p>��A ja� a mnie by to mo�e pasowa�o � zacz�a niepewnie Ewa. Lubi�a Bezdomnego, ale jej tak�e by�o trudno sobie wyobrazi�, �e to m�g�by by� on. Mimo to ci�gn�a: � Wiecie, �e on potrafi te� m�wi� bez s��w? Nie porusza ustami a jednak go s�ysz�. A raz ujrza�am jedno jego oko, by�o takie� no, takie�</p><p>��Nikt nie widzia� jego oczu � stwierdzi�a Anna. � Zakrywa je w�osami. Nawet mnie to niepokoi�o, bo kto�, kto nie patrzy ci w oczy�</p><p>��Bzdury � powiedzia�a stanowczo babcia. � Rudy jest fa�szywy, a ten, kto nie patrzy ci w oczy, ma co� na sumieniu? Daj spok�j z tymi bana�ami!</p><p>��Ale ja naprawd� widzia�am jedno jego oko. Przez przypadek. B�ysn�o mi�dzy w�osami. I by�o jak� jak Niebo, ale nie to znad naszych g��w, tylko� Ono nie mia�o ko�ca ani pocz�tku � ci�gn�a ma�a Ewa.</p><p>��Idziemy! � poderwa�a si� Anna.</p><p>��Dok�d? � spyta� niespokojnie Jan.</p><p>��Jak to dok�d? Do jego domu.</p><p>��Do tej rudery? Tam go nie ma � stwierdzi�a babcia. � Zawsze tamt�dy chodz�, bo nosz� mu jedzenie. Ale od dw�ch dni go nie widzia�am. Nawet chcia�am spyta�, czy podchodzi� do waszego p�otu, lecz przez to wszystko jako� zapomnia�am.</p><p>��Rzeczywi�cie! Nie przychodzi. Te� nie widzia�am go od dw�ch dni! � zdenerwowa�a si� Anna.</p><p>��Ani ja � szepn�a dziewczynka.</p><p>W pokoju zapad�o milczenie. Przerwa� je Jan, m�wi�c niepewnym, �ciszonym g�osem:</p><p>��Bo go wyrzuci�em.</p><p>��Wy-rzu-ci-�e��?! � wyskandowa�a oszo�omiona Anna.</p><p>��Tato! Nie mog�e� tego zrobi�! � zawo�a�a Ewa, a ich g�osy niemal na�o�y�y si� na siebie.</p><p>��Jak to wyrzuci�e�? Dlaczego? � pyta�a wstrz��ni�ta babcia.</p><p>��Nie mam poj�cia � wyzna� zawstydzony Jan. � By�em zdenerwowany. To by�o tak jak z tob�, Anno, i z tym ptakiem� No wiesz, my�la�a�, �e ten ptak przynosi pecha. A ja w jakiej� g�upiej z�o�ci wyobrazi�em sobie, �e Bezdomny przynosi nam nieszcz�cie. No i� no i kaza�em mu, �eby si� wyni�s� i nigdy nie wraca�.</p><p>��Nigdy? � krzykn�a przestraszona Ewa.</p><p>��W�a�ciwie to zrobi�em jeszcze gorzej: szarpa�em go i wyzywa�em, wrzeszcza�em i w og�le � zako�czy� Jan, bohatersko zmagaj�c si� z ch�ci�, aby ukry� cho� cz�� prawdy.</p><p>��Tatusiu, jak mog�o ci przyj�� do g�owy, �e ten biedak przynosi nam pecha? � rozp�aka�a si� Ewa.</p><p>��No bo on pojawi� si� na osiedlu po twoim wypadku w tym wilczym dole. I jako� tak sobie skojarzy�em � wyja�ni� zas�piony Jan.</p><p>��Dobrze sobie skojarzy�e�. Ewa wpad�a do tego do�u, ja znalaz�am pi�ro, a potem zjawi� si� Bezdomny. Taka by�a kolejno�� wydarze� � powiedzia�a wolno babcia.</p><p>Wszyscy odruchowo spojrzeli na rami� Ewy, gdzie przysiad� wysmuk�y, z�otobia�y, puszysty w�drowiec. Wci�� promieniowa� s�abym, �wietlistym blaskiem. Wydawa� si� przeczysty i jasny, i tak odleg�y od ludzi, a c� dopiero od niechlujnego w��cz�gi!</p><p>��Bezdomny�? � szepn�a pytaj�co Anna.</p><p>��Bezdomny? � zawt�rowa�a jej babcia.</p><p>��Chcecie powiedzie�, �e przegna�em prawdziwego, najprawdziwszego Anio�a Str�a? � wyszepta� wstrz��ni�ty Jan.</p><p>��W ka�dym razie wyp�dzi�e� Bezdomnego. Tego te� nie wolno by�o ci robi�, nawet gdyby nie by� Anio�em � wtr�ci�a surowo Anna.</p><p>��A je�li nim jest? � spyta� przera�ony Jan.</p><p>��Musimy go znale�� � babcia zerwa�a si� z fotela. � Ju� mia�am nadziej�, �e zaraz wyja�nimy, czy jest mo�liwe, by by� str�conym Anio�em, a tymczasem nie wiemy, gdzie go szuka�.</p><p>Znowu zapad�o milczenie i przez kilka chwil ca�a czw�rka wpatrywa�a si� w �wietliste pi�ro, jakby spodziewaj�c si� od niego odpowiedzi. Ono tymczasem drgn�o i ponownie rozpocz�o sw�j p�ynny lot wok� pokoju. �ledzili je z zapartym tchem, a potem dziewczynka szepn�a:</p><p>��Gdy tak na nie patrz�, co� sobie przypominam�</p><p>��M�w! � ponagli�a Anna.</p><p>��M�j sen. ONO pozwoli�o mi wy�ni� tej nocy wszystko, co zdarzy�o si� w�wczas, osiem lat temu, ponad lasem. Bo przecie� ja wtedy straci�am przytomno��, po wyj�ciu ze szpitala niczego nie pami�ta�am.</p><p>��No i? Co tam si� sta�o? � spytali szeptem.</p><p>��Czarny Anio� dopad� Bia�ego i wyrwa� mu wszystkie pi�ra. Wszystkie. I pi�ra porwa� magiczny wiatr. My�l�, �e one rzeczywi�cie nie mog� spada� na ziemi�, nie mog� dosta� si� w ludzkie r�ce. A mnie tej nocy uda�o si� pofrun�� ponad lasem i ukra�� jedno z tych pi�r. My�l�, �e to jest w�a�nie pi�ro, kt�re le�a�o obok mnie w dole. Rozumiecie?</p><p>Ewa urwa�a, a oni patrzyli na ni�: babcia z konsternacj�, Anna za� rozszerzonymi oczami.</p><p>��Nie. Nic nie rozumiemy � powiedzia�y w ko�cu. -Wyja�nij.</p><p>Tylko w oczach Jana b�ysn�o co� na kszta�t zrozumienia.</p><p>��P�tla czasowa � powiedzia�, kiwaj�c g�ow�. � Ona istnieje. Nauka potwierdza mo�liwo�� jej zaistnienia. Ewa dzisiejszej nocy ingerowa�a w swoj� przesz�o�� sprzed o�miu lat. I gdyby nie jej ingerencja, nie by�oby tu tego pi�ra.</p><p>��Nadal nie rozumiem � powiedzia�a babcia.</p><p>��Nie szkodzi � odpar� uprzejmie Jan. � Gdy przez silny teleskop b�dziesz patrzy� na odleg�e galaktyki, to ujrzysz je m�odszymi o miliony lat, a nie takimi, jakimi s� dzi�. Rozumiesz?</p><p>��Nie � powt�rzy�a babcia.</p><p>��Nie rozumiesz, a jednak zjawisko takie istnieje i jest dowiedzione. A ja ju� wiem, �e nie wszystko, co widzimy, trzeba koniecznie rozumie�. W ka�dym razie przyjmijcie do wiadomo�ci, �e Ewa wtargn�a w swoj� przesz�o��. I dlatego ONO jest tu teraz � powt�rzy� Jan, patrz�c na p�yn�ce po pokoju pi�ro.</p><p>��ONO by�o wcze�niej, a sen przy�ni� si� Ewie dopiero dzisiejszej nocy! � zirytowa�a si� babcia.</p><p>��Nie szkodzi. W p�tli czasowej kolejno�� ulega zmianie � wyja�ni� jej zi��, a babcia tylko westchn�a.</p><p>Jan czu� si� o wiele pewniej, dowodz�c abstrakcyjnych matematyczno-fizycznych teorii, zw�aszcza tych niemo�liwych do sprawdzenia w praktyce, ni� gdy patrzy� na lot �wietlistego pi�ra. Ono bowiem by�o NIEMO�LIWE zar�wno w teorii, jak i w praktyce. A jednak by�o. Istnia�o ca�kiem realnie. I fruwa�o sobie po jego gabinecie w pobli�u komputera.</p><p>Teraz nale�a�o rozstrzygn�� spraw� r�wnie szalon� i zdumiewaj�c�, a mianowicie: czy Anio�em Str�em Ewy mo�e by� znany im doskonale od o�miu lat �w niechlujny i kaleki Bezdomny. A je�li tak, to gdzie go szuka�. �Gdy go znajdziemy, przysi�gam, �e do ko�ca �ycia b�d� pomaga� wszystkim bezdomnym�, obieca� Jan w duchu.</p><p>��To nie by� koniec mojego snu � ci�gn�a tymczasem Ewa. � Potem unios�am si� wysoko i POFRUNʣAM nad lasem � m�wi�a z zachwytem na twarzy -�o rany, nie macie poj�cia, jakie to uczucie!</p><p>��Sko�cz�e wreszcie! � ponagli�a j� zdenerwowana babcia.</p><p>���i dopiero frun�c, uda�o mi si� zobaczy�, co sta�o si� z Anio�em, kt�remu Czarny wyrwa� pi�ra.</p><p>��Co si� z nim sta�o?! � zawo�ali ch�rem.</p><p>��Spad� z Nieba na ziemi�. Gdzie� nad lasem. W pokoju zaleg�o milczenie.</p><p>��Kiedy Bezdomny pojawi� si� na naszym osiedlu? � spyta�a rzeczowo Anna.</p><p>��Pami�tam tylko, �e po wypadku Ewy � powt�rzy� wolno Jan.</p><p>��A dok�adniej? � docieka�a Anna.</p><p>��Na drugi dzie�. W�a�nie wraca�am ze szpitala, z pierwszej wizyty u Ewy, i wtedy go zobaczy�am � odpar�a babcia, pomijaj�c skromnie sw�j udzia� w ratowaniu Bezdomnego przed agresj� mieszka�c�w osiedla.</p><p>Znowu spojrzeli po sobie i na p�yn�ce po pokoju pi�ro. Jego ciep�y blask uspokaja�, nape�nia� otuch� i zarazem w tajemniczy spos�b przy�piesza� zdolno�� kojarzenia.</p><p>��Wi�c to musia�o by� tak� � zacz�a w natchnieniu babcia. � Ranny Anio�, pozbawiony pi�r, spad� z Nieba. Uderzy� o ziemi�. Straci� przytomno�� podobnie jak ma�a Ewa.</p><p>Gdy my wie�li�my j� do szpitala, on odzyska� �wiadomo��. Noc� przywl�k� si� na nasze osiedle. By� s�aby, przera�ony bezradny. Zaszy� si� w tej ruderze. A nazajutrz, przez przypadek, zajrza�a tam Ula, c�reczka dentysty. Pami�tam ten dzie�. Mam go przed oczami, jakby to by�o dzi� � m�wi�a babcia.</p><p>��Ju� wiem! � zawo�a�a Anna. � Skoro Jan go wyp�dzi�, to jasne, �e nie znaj�c tu nikogo, wr�ci� tam, sk�d przyszed�! Jest teraz gdzie� w lesie!</p><p>��Jest w lesie � powt�rzy� Jan z nadziej�. � Idziemy! Bierzcie latarki, bo dzie� jest ponury i w lesie mo�e by� mroczno.</p><p>��A ty, Ewuniu, we� pi�ro. Lecz ukryj je tak, �eby nikt ci go nie wyrwa�. Ani wiatr, ani� � urwa�a babcia.</p><p>���Czarny Ptak � doko�czy�a Anna, dodaj�c w my�lach: �teraz ju� wiemy, �e nie jest on zwyk�ym ptakiem�.</p><p>Babcia chcia�a wzi�� parasol, lecz po namy�le dosz�a do wniosku, �e wyprawa do lasu z parasolem w r�ku by�aby bez sensu. Z parasolem mo�na i�� do sklepu, ale nie na poszukiwanie Anio�a! Starsza pani w�o�y�a wi�c kurtk� i beret, Ewa ubra�a peleryn�, pi�ro za� skry�a pod bluz� dresu. Czu�a je teraz na swoim sercu i mia�a wra�enie, �e pulsuje w rytm jej t�tna.</p><p>Ruszyli przez ��k�. Byli tak przej�ci, �e nie czuli m�awki, kt�ra oblepia�a ich wilgotnymi mackami.</p><p>Anna rozgl�da�a si� niespokojnie, lecz Czarnego Ptaka nigdzie nie by�o. Za to z ka�dym krokiem zbli�ali si� do ciemnej �ciany lasu. Pokonali pierwszy pag�rek, czuj�c, jak jesienna, rozmi�k�a ziemia utrudnia ka�dy krok.</p><p>��Jeszcze nigdy ta ��ka nie by�a tak bagnista � westchn�a babcia, dla kt�rej zapadaj�ce si�, �liskie b�oto stanowi�o nie lada wyzwanie.</p><p>Wok� by�o szaro i ponuro. Ci�kie deszczowe chmury wisia�y nisko nad ich g�owami. Nie przepuszcza�y ani skrawka b��kitu. Przyjemna zazwyczaj okolica wydawa�a si� teraz nieprzyjazna. Szli milcz�co, niespokojni, a babcia sapa�a ze zm�czenia.</p><p>Nagle �cie�ka rozwidli�a si� na dwie odnogi. Lewa wiod�a ku resztkom zielonej ��ki poni�ej pag�rka, prawa sz�a nadal po b�otnistej ziemi, z kt�rej mokra, ch�odna jesie� wy�ar�a ju� ziele�, zamieniaj�c j� w burozielony, przegni�y dywan.</p><p>��W lewo � zakomenderowa� Jan.</p><p>��Nigdy nie by�o tu dw�ch �cie�ek! � zdziwi�a si� babcia, witaj�c jednak z ulg� szans� odpoczynku dla zm�czonych n�g. Jaskrawa ziele� trawy po obu stronach otwieraj�cej si� �cie�ki cieszy�a oczy w tym ponurym dniu.</p><p>Skr�cili wi�c w lewo i ruszyli naprz�d. Niewiele jednak uszli, gdy� Anna krzykn�a:</p><p>��Czarny Ptak! Siedzi na drzewie, na ko�cu �cie�ki! Nie id�my t�dy!</p><p>Odruchowo przystan�li � i dopiero w�wczas poczuli, �e pod jasnozielon� darni� chlupocze rozmi�k�a ziemia. Co� kot�owa�o si� tam i burzy�o, gotowe rozewrze� si� i ich poch�on��.</p><p>��To bagno � powiedzia�a Ewa.</p><p>��Nigdy nie by�o tu �adnego bagna � zn�w zdziwi�a si� babcia.</p><p>Zawr�cili na b�otnist�, dobrze im znan� �cie�k�. Czarny Ptak zerwa� si� z drzewa i odfrun��.</p><p>��Chcia�, by�my si� utopili � wymamrota�a Anna. Jan zerkn�� na ni� z ukosa. Kilka dni temu wy�mia�by jej podejrzenia, dzi� zachowa� milczenie. Przekona� si� ju�, �e niemo�liwe staje si� mo�liwe. Nawet to, �e Czarny Ptak nie jest zwyk�ym ptakiem. Babcia prze�egna�a si� ukradkiem.</p><p>Las wydawa� si� ciemniejszy ni� zwykle i sprawia� z�owieszcze wra�enie. Jan kolejny raz pomy�la�, �e woli �wiat wirtualny ni� rzeczywisto��.</p><p>Anna odczu�a ulg�, �e ptak znikn��, lecz dla odmiany zacz�o jej si� wydawa�, �e drzewa patrz� na nich, jakby mia�y oczy. Czu�a na sobie ich uwa�ne, troch� podejrzliwe spojrzenie. Przypomnia�a sobie powie�� Tolkiena W�adca Pier�cieni, kt�r� czyta�a niegdy� ma�ej Ewie. W�a�nie tam pojawi�a si� niezwykle plastyczna i niemal zara�liwa wizja my�l�cych drzew. Tolkienowskie drzewa m�wi�y, porusza�y si�, tworzy�y karne, zorganizowane grupy� Anna po tej lekturze ba�a si� wej�� do lasu. �Ich te� si� boj�, stwierdzi�a w duchu, patrz�c na zbli�aj�c� si� g�stw� �wierk�w, modrzewi, olszyny i d�b�w.</p><p>Tylko babcia z Ew�, kt�re w lesie bywa�y najcz�ciej nie widzia�y niczego przera�aj�cego w jesiennej mroczno�ci drzew. Nie ba�y si�, cho� wyczuwa�y blisko�� Czarnego Ptaka, kt�ry sprawi�, �e las stawa� si� obcy i gro�ny.</p><empty-line/><p>BLASK� to Blask. Ave nie powinien go ju� ogl�da�, a on nie tylko z�oci� si� wyrazi�cie, ale by� niedaleko. I wci�� si� zbli�a�. P� anio�, p� cz�owiek mia� uczucie, �e niemal czuje ciep�o bij�ce od Blasku. Blask � skutek i przyczyna �wiat�a. Mrok nie tylko przesta� g�stnie�, lecz szarza�, co wydawa�o si� nieprawdopodobne.</p><p>Ave wychyli� g�ow� z jamy utworzonej przez korzenie wielkiego d�bu. Us�ysza� krople d�d�u spadaj�ce ze sk�pych, jesiennych resztek li�ci i z ogo�oconych ga��zi; ciche gaworzenie ptak�w uk�adaj�cych si� do snu; popiskiwania polnych myszy szukaj�cych schronienia przed ch�odem. I jeszcze co�� Kroki.</p><p>Nie schowa� si� jednak. Przesta� si� ba�. To, co najgorsze, ju� si� sta�o. Nie mia� dok�d ucieka�. Nie ba� si� ju� niczego. Nawet Czarnego. Jedyny strach, jaki czu�, by� l�kiem o ma�� ludzk� Istot�.</p><p>Kroki� G�osy�</p><p>Ludzie. Ci, kt�rzy nie chcieli ogl�da� go w tej kalekiej, niedoskona�ej formie. �Ludzie ju� nigdy nie rozpoznaj� we mnie Anio�a�, my�la� ze smutkiem.</p><p>��Ave� � zaskrzecza� Vea, czatuj�c na grubym konarze w postaci Czarnego Ptaka. � Ave, m�j bracie, musisz odda� to, co przyniesie ci twoja ma�a Istota. To co� przynale�y do Nieba, nie mo�e znajdowa� si� na Ziemi. Ludzie zrobi� z tego niew�a�ciwy u�ytek, a dla ciebie nie ma to ju� warto�ci.</p><p>��Co? � zdziwi� si� Ave.</p><p>��Zobaczysz. Ale pami�taj, �e musisz to zwr�ci�. Ty, anielski pisklak, pewnie nawet nie wiesz, �e �wiat�o�� ofiarowa�a ludziom wiele niebia�skich dar�w, lecz oni zniszczyli je lub wykorzystali przeciw sobie, przeciw Ziemi i Bogom. Dlatego �wiat�o�� wyda�a zakaz. Wi�c we� to od nich, Ave, i oddaj mnie. Pofrun� wysoko i zanios� Niebu. Inaczej b�dziesz przekl�ty, braciszku, a twoje imi� na Drabinie stanie si� symbolem zdrady.</p><p>�O czym on m�wi?�, zastanawia� si� p�anio�, nas�uchuj�c zbli�aj�cych si� krok�w.</p><empty-line/><p>Im g��biej wchodzili w las, tym bardziej g�stnia�. Anna z niepokojem rozgl�da�a si� za Czarnym Ptakiem; Jan �wieci� latark� po pniach drzew, wybieraj�c drog�; babcia z Ew� zagl�da�y uwa�nie w ka�d� jam�, w rozpadliny utworzone przez spl�tane korzenie drzew, wypatrywa�y �lad�w w wilgotnej, mi�kkiej �ci�ce.</p><p>��Szed� t�dy! � krzykn�a nagle Ewa, wskazuj�c odbite w b�otnistym pod�o�u stopy.</p><p>��Sk�d wiesz, �e to on? � spyta� Jan w�tpi�co.</p><p>��Tylko on m�g�by w jesieni chodzi� boso � potwierdzi�a babcia. I nagle, z ca�� wyrazisto�ci�, przypomnia�a sobie jego nogi: zawsze go�e, gdy� nie chcia� wk�ada� but�w. I przedziwnie bia�e, tak jakby� jakby ich nie u�ywa�? �Je�li by� Istot� fruwaj�c�, to rzeczywi�cie ich nie potrzebowa�. To t�umaczy�oby, dlaczego kula�. Jak Ma�a Syrenka z ba�ni Andersena. Ma�a Syrenka, kt�ra zbyt mocno pokocha�a cz�owieka�, pomy�la�a starsza pani.</p><p>��On gdzie� tu jest � powiedzia�a z przekonaniem Ewa, wskazuj�c na najciemniejszy g�szcz.</p><p>��Sk�d ta pewno��? � spyta� Jan.</p><p>��Wiem. ONO zacz�o mnie prowadzi�. Pewnie chce do niego wr�ci� � stwierdzi�a dziewczynka.</p><p>Jan po�wieci� latark�. G�ste zaro�la olszyny i kolczaste krzaki ja�owca otula�y szeroki pie� pot�nego d�bu. Bez s�owa zacz�li si� ku niemu przeciska�, nie zwa�aj�c na k�uj�ce ich mokre ga��zie.</p><empty-line/><p>Anio�y, tak jak ludzie, miewaj� swoje legendy, mity, ba�nie. To Uriel przekaza� wsp�braciom ba�� o Fanuelu. Je�li ka�dy Anio� jest pi�kny, to pi�kno Fanuela by�o pora�aj�ce.</p><p>��Bi� od niego prawie bolesny, pal�cy Blask � opowiada� Uriel. � Pocz�tkowo nikt na Drabinie nie przeczu�, �e w Fanuelu tkwi� nadmiar Mi�o�ci. Nadmiar Mi�o�ci obra� si� przeciw Anio�om i przeciw ludziom, gdy� co� trzeb z nim zrobi�, ku czemu� zwr�ci�, komu� odda�. Mi�o�� nie jest uczuciem, kt�re si� rozprasza, gdy wyst�puje w nadmiarze. Przeciwnie, ono, podobnie jak Mrok, g�stnieje, a� osi�ga punkt krytyczny. Niekt�re Istoty ludzkie umiej� unikn�� punktu krytycznego. Po prostu zwracaj� ten nadmiar ku sobie: kochaj� nie tylko innych, lecz i siebie; w�asne cia�o umys�, talenty. Na Ziemi nazywaj� ich Narcyzami.</p><p>��To marnotrawienie Drogi � zauwa�y� kt�ry� z m�odych Anio��w.</p><p>��Tak, ale mi�o�� do w�asnego cia�a, cho� niem�dra, jest jednak bezpieczna. Mniej bezpieczna u ludzkich Istot jest Mi�o�� do w�asnego umys�u. Istoty takie ws�uchuj� si� w swoje my�li i po��daj� dla nich uwielbienia. Pi�knem wymowy potrafi� poci�gn�� za sob� zast�py innych ludzkich Istot, wzniecaj� wi�c okrutne wojny lub szerz� gro�ne idee.</p><p>��Cz�sto tak si� zdarza? � spyta� jeden z m�odych wsp�braci.</p><p>��Zbyt cz�sto � przytakn�� Uriel. � Jednak najgorszy jest bezmiar anielskiej Mi�o�ci. Kogo bowiem mo�e kocha� Anio�?</p><p>M�ode Anio�y odpar�y �piewnym ch�rem:</p><p>���wiat�o��</p><p>��Nie tylko � zaprzeczy� Archanio�.</p><p>��Cz�owieka � odezwa� si� Ave, ws�uchany jak inni w opowie�� �wietlistego hierarchy z najwy�szych szczebli Drabiny.</p><p>��Cz�owieka � powt�rzy� Uriel jak echo. � Fanuel bezmiarem swej Mi�o�ci obdarza� ludzkie Istoty. Jak wiecie, ka�dy Anio� opiekuje si� jednym cz�owiekiem, a gdy zbli�y si� jego Koniec, przejmuje nast�pnego. Jednak czas pobytu na ziemi ludzkich Istot nie jest jednakowy. Zgodnie z wol� �wiat�o�ci nie jeste�my od tego, by zmienia� zapis ludzkich los�w, mamy jedynie prawo wybra� jeden z nich. Ka�dy z nas wie r�wnie�, �e nie ma prawa wtr�ca� si� w przeznaczenie ludzi, b�d�cych pod opiek� innych Anio��w. Tymczasem Fanuel kocha� swoje Istoty tak bardzo, �e Mi�o�� go spala�a. Wsp�bracia schodzili mu z Niebia�skich Dr�g, gdy� Fanuel ju� nie by� Blaskiem, lecz Ogniem. Los jednej z ludzkich Istot, kt�r� Fanuel akurat chroni�, by� przes�dzony�</p><p>��Istoty ludzkie s� tak kruche, a Koniec cz�sto przychodzi szybciej do kochaj�cych �wiat�o ni� do mi�uj�cych Mrok. Mog�oby by� na odwr�t � zaszemra�y m�ode Anio�y, Ave za� powiedzia� wyra�nie:</p><p>��Powinno by� na odwr�t.</p><p>Uriel spojrza� na niego strofuj�co:</p><p>��My, Anio�y, nie jeste�my od tego, by ocenia�, jak by� powinno, ani by zmienia� przeznaczenie. A Fanuel, z bezmiaru Mi�o�ci, uczyni� to.</p><p>��O�mieli� si� sprzeniewierzy� anielskim prawom? � zdziwi�y si� m�ode Anio�y.</p><p>��Niestety, postanowi� zmieni� zapis i ratowa� ma�ego cz�owieka. Od jego Pocz�tku min�o raptem czterna�cie podr�y Ziemi wok� S�o�ca. Nieszcz�sny Fanuel unicestwi� wi�c inn� Istot�, daj�c w zamian d�ugie �ycie ukochanemu cz�owiekowi � doko�czy� Uriel, a m�ode Anio�y a� j�kn�y ze zgrozy.</p><p>��Czy to ju� koniec opowie�ci? � spyta� przej�ty Ave, kt�ry bardzo pragn�� pozna� dalsze losy Fanuela. � Czy �wiat�o�� str�ci�a go z Drabiny do gromady Czarnych? Czy mog�aby uczyni� tak z Anio�em, kt�rego jedyn� przewin� by� bezmiar Mi�o�ci? I co z tym bezmiarem sta�oby si� po�r�d Mroku?</p><p>��Nie, �wiat�o�� nie str�ci�a Fanuela, aczkolwiek usun�a go z Drabiny. Musia�a to zrobi�, by inne Anio�y nie pr�bowa�y go na�ladowa� � powiedzia� wolno Uriel.</p><p>��Wi�c gdzie� on teraz jest? � rozleg�y si� pytania.</p><p>��Przydaje blasku S�o�cu, ciep�a Ziemi i urody Niebu. Jest, ju� na zawsze, na jednej z asteroid, w pobli�u najgor�tszej z gwiazd. Oddalony od niej na tyle, by nie sp�on��, a zarazem jest tak blisko niej, by nie m�c do nas wr�ci�. I tylko czasem, gdy asteroida znajdzie si� na jednej linii z Ziemi�, wida� z oddali tego najpi�kniejszego z Anio��w, z roz�o�onymi wielkimi skrzyd�ami i z obliczem wci�� ja�niej�cym Mi�o�ci�. Zwr�cony jest ku Ziemi, gdy� �wiat�o�� zezwoli�a mu spogl�da� z oddali na tych, kt�rych pokocha�: na ludzi.</p><p>��Nieszcz�sny Fanuel, jak�e musi t�skni� � westchn�� Ave.</p><p>��Nie martw si�, to tylko ba��. Jedna z wielu, jakie kr��� na szczeblach Drabiny i kt�rych nie nale�y traktowa� dos�ownie. Uk�adaj� je najstarsi Anio�owie ku nauce najm�odszych � zako�czy� Uriel.</p><p>�lecz Ave nie uwierzy�. Chcia� dostrzec Fanuela na jednej z najdalszych od Ziemi, a najbli�szych S�o�cu asteroid � i gdy pilnie wpatrywa� si� w Niebo, ujrza� go. Tak, Fanuel tam by�: rzeczywisty, ja�niej�cy, urzekaj�cy urod�. Patrzy� na Ziemi�, na mrowi�ce si� na niej ludzkie Istoty, kt�re kocha� mimo ich wad. Nie wida� by�o, by p�aka�, ale to pewnie dlatego, �e w pobli�u S�o�ca by�o zbyt gor�co i �zy wysycha�y. Ave nie w�tpi� w jego �zy.</p><p>�Czy umia�bym pokocha� ludzk� Istot� a� tak, by mie� odwag� zmieni� cudzy zapis?�, zamy�li� si� Ave i nagle zap�aka�. Przecie� zmieni� zapis tego dziecka, lecz nie uczyni� tego z Mi�o�ci, lecz przez w�asn� pr�no��. I nie przed�u�y jej �ycia, lecz je skr�ci. Nie znajdzie si� za kar� na asteroidzie, w pobli�u pal�cej gwiazdy, sk�d m�g�by jednak ogl�da� Ziemi� i �ywi� si� �wiat�em. On, Ave, rozproszy si� w Mroku dok�adnie w chwili, gdy nast�pi Koniec ma�ej Istoty. Dlatego nie siebie mu �al, tylko jej.</p><p>I Ave znowu zaszlocha�, g�o�no i rozpaczliwie, gdy� ju� nie mia�o znaczenia, czy kto� go us�yszy.</p><p>��Kto� p�acze � szepn�a Ewa.</p><p>��Kto� p�acze � przytakn�a nerwowo Anna. Jan skierowa� w t� stron� ostre �wiat�o halogenowej latarki. P�acz wydobywa� si� z pnia d�bu. Nachylili si�. I zobaczyli go: spo�r�d spl�tanych, grubych korzeni wynurza�a si� jasna, kud�ata g�owa; reszta cia�a skryta by�a w ziemistej jamie.</p><p>��To Bezdomny � szepn�� Jan i zn�w ogarn�o go poczucie winy.</p><p>��To Anio� � poprawi�a go Ewa.</p><p>Jana jednak ponownie ogarn�y w�tpliwo�ci: zgoda, zachowa� si� obrzydliwie, lecz wobec Bezdomnego, nie wobec Anio�a. Wprawdzie pogodzi� si� ju� z istnieniem Anio��w, lecz nie m�g� uwierzy�, by te niezwyk�e i doskona�e, znane od tysi�cy lat, fruwaj�ce Istoty mog�y kry� si� w tak niechlujnym ciele. �A w�a�ciwie czemu wyobra�amy sobie, �e Dobro musi by� pi�kne? Przecie� ono mo�e tkwi� w szpetnej skorupie�, przebieg�o mu nagle przez my�l. Bezradnie wpatrywa� si� w o�wietlon� latark� posta�, nie wiedz�c, co robi�.</p><p>Babcia, cho� wcze�niej nie mia�a w�tpliwo�ci, �e Anio�em jest Bezdomny, teraz, jak Jan, sta�a nieruchomo, zmieszana i niespokojna. Co innego wymy�li�, �e Bezdomny jest Anio�em, a co innego uwierzy�, �e jest nim ten brudny, rozczochrany, niedorozwini�ty cz�owiek.</p><p>Anna te� czu�a si� nieswojo. Nie wyobra�a�a sobie, �e mog�aby podej�� do g�uchoniemego w��cz�gi, skrytego w ziemistej jamie, i spyta�: �Czy jeste� Anio�em Str�em mojej chorej c�rki?�</p><p>Zanim jednak doro�li wymy�lili, co robi�, dziewczynka, przykucn�a w�r�d korzeni, wyci�gaj�c ku niemu d�o�. Nie w�tpi�a w niego ani przez chwil�. Jego wygl�d nie mia� znaczenia. Nie zdziwi�o jej te�, �e w zaci�ni�tej r�ce wci�� trzyma drewniane paciorki. Tak mia�o by�: ona mia�a jego pi�ro, on jej koraliki. Oboje stanowili w ko�cu ca�o��. Wiedzia�a, �e na ni� patrzy, cho� oczy, jak zwykle, mia� skryte pod strzech� w�os�w. Wyczu�a, �e si� l�ka, �e jest s�aby i przera�ony. Odruchowo pog�aska�a skudlone, d�ugie w�osy i szepn�a mu do ucha:</p><p>��Nie b�j si�. Wiem, kim jeste�. I wiem, �e przedtem mnie chroni�e�, lecz teraz to ty potrzebujesz opieki.</p><p>Bezdomny milcza�, zaskoczony i pe�en winy. Widzia�a jego zdumienie.</p><p>��Nie chcesz m�wi�? Powiedz tylko, jak masz na imi�? Czy Anio�y maj� imiona?</p><p>��Ave. Mam na imi� Ave � odpar� bezwiednie.</p><p>��Ale� jestem g�upia, �e si� nie domy�li�am � powiedzia�a przej�ta Ewa. � Jasne, �e Ave! I pewnie zmieniasz imiona, gdy� no wiesz�</p><p>��Tak � przytakn��. � Jak si� domy�li�a�, kim jestem? Ludzie rozpoznaj� nas tylko wtedy, gdy jeste�my pi�kni i skrzydlaci, z�otobiali i pe�ni Blasku. Nigdy te� nie s�ysza�em, by jakakolwiek ludzka Istota, w dodatku tak ma�a jak ty, opiekowa�a si� swoim Anio�em. Zawsze jest odwrotnie.</p><p>��Wszystko musi si� zdarzy� pierwszy raz � odpar�a z powag� Ewa.</p><p>��Anielska Drabina zna nie takie historie � odpar�, uszcz�liwiony i zarazem przej�ty jej blisko�ci�. � Ale ty nie jeste� w stanie mi pom�c. Bo ty� bo ty i ja� bo my oboje� � urwa� sp�oszony, a dziewczynka doko�czy�a:</p><p>��Bo wkr�tce umrzemy? Wiem o tym. Ale jest co�, co mo�e to zmieni�.</p><p>��Zmieni� nasz zapis? � spyta� Ave, zapominaj�c, �e zdradza jedn� z niebia�skich Tajemnic.</p><p>��Skoro tak to nazywasz. Nawet �adnie. Zapis� Czy zapis to m�j los?</p><p>��Zapis to wiele los�w. Niekt�re z ludzkich Istot maj� przeznaczony tylko jeden los, inne za� kilka lub nawet kilkana�cie. O tym, kt�ry si� spe�ni, przes�dza cz�owiek lub jego Anio�, a niekiedy przypadek. Ty ju� nie masz Anio�a, wi�c spe�ni si� najgorszy z nich.</p><p>��Nieprawda! Mam przecie� ciebie!</p><p>��Nie posiadam Mocy. Jestem ju� tylko p� anio�em, p� cz�owiekiem.</p><p>��Za to ja mam co�, co nale�y do ciebie i co odmieni nasz los! � zawo�a�a Ewa.</p><p>Ave drgn��. Vea, jego bli�niaczy brat, nie k�ama�. �My�la�em, �e k�amie, a on zawsze m�wi prawd�, zaniepokoi� si�. Tu, na Ziemi, nawet Z�o mia�o zaskakuj�ce, nie znane na Drabinie w�a�ciwo�ci.</p><p>��Co to jest? Czy to co� posiada Blask? � spyta� wystraszony, maj�c w pami�ci s�owa brata bli�niaka, �e przedmiot ten przynale�y do Nieba. C� ta dziewczynka mog�a znale��?</p><p>��Och, jaki to ma blask! � zawo�a�a z dum� Ewa i zacz�a wyjmowa� pi�ro spod dresu. Anio� �ledzi� jej ruchy, a ona czu�a jego spojrzenie i domy�la�a si�, dlaczego kryje oczy pod w�osami: mog�yby zdradzi�, �e nie jest ludzk� Istot�.</p><p>��O czym oni m�wi�? � spyta� p�g�osem Jan. � Nic nie s�ysz�.</p><p>��Nie powiniene� � powiedzia�a babcia. � Sam wynotowa�e� s�owa Swedenborga, �e postronny nie s�yszy rozmowy cz�owieka z jego Anio�em.</p><p>Jana przera�a�a dos�owno��, z jak� sprawdza�y si� s�owa szalonego szwedzkiego wizjonera. I przera�a�a go nieobliczalno�� sytuacji, w jakiej si� znale�li. Oto Anio� Str� jego �miertelnie chorej c�reczki � najprawdziwszy, cho� chory i okaleczony � znajduje si� w lesie blisko ich domu. Jest brudny, rozczochrany i tylko Ewa go s�yszy.</p><p>�A mo�e wok� cz�owieka stale si� dziej� rzeczy niezwyk�e, lecz on ich nie widzi, zaj�ty swoimi ludzkimi sprawami?� � zastanawia� si� Jan, nie odrywaj�c oczu od tej dziwacznej pary, pogr��onej w rozmowie. Nie s�ysza� ani s�owa, cho� sta� nieca�e dwa metry dalej, ale by� pewien, �e jest to bardzo wa�na rozmowa.</p><p>�tymczasem Ewa wydoby�a pi�ro spod dresu � i nagle mrok ponurego, d�d�ystego lasu rozja�ni� si� Blaskiem.</p><p>��Moje pi�ro! � wyszepta� przej�ty Ave i bezwiednie wyci�gn�� ku niemu r�k�. Lecz zaraz j� cofn�� i schowa� za siebie.</p><p>��Nie chcesz go? � zdziwi�a si� dziewczynka.</p><p>��Nie chc� � odpar� szybko, rozgl�daj�c si� niespokojnie.</p><p>��Dlaczego?</p><p>��Nie wiedzia�bym nawet, co z nim zrobi�. To tylko jedno pi�ro � odpar�.</p><p>��Ale ma Moc! � zawo�a�a. � Jest ciep�e, l�ni Blaskiem i pomog�o mi ciebie odnale��. Dzi�ki niemu ju� nie kr�ci mi si� w g�owie, nie trac� przytomno�ci, nie mam nawet temperatury! Czuj� si� o wiele zdrowsza!</p><p>��Nie mam prawa go mie�. Gdybym je wzi��, niczego by to nie zmieni�o. Nie m�g�bym ani wzbi� si� w g�r� i pofrun�� z powrotem ku �wiat�o�ci, ani nie odzyska�bym zdolno�ci chronienia ciebie � powiedzia� z rozpacz�. � Nie widzisz, �e to tylko jedno pi�ro, nie anielskie skrzyd�a? Nie ma prawa tu by�, przynale�y do Nieba, nie do Ziemi.</p><p>Na twarzy Ewy odmalowa� si� tak ogromny smutek i strach, �e Ave a� si� wzdrygn��.</p><p>��Musisz je odda�, ale� je�li dzi�ki niemu czujesz si� zdrowsza�</p><p>Ewa nie s�ysza�a jednak dalszych jego s��w.</p><p>��Wi�c to cudowne pi�ro to� to NIC? Nie uratuje nas? A ja si� tak cieszy�am! Wydawa�o mi si�, �e ono wszystko odmieni! �e wystarczy, gdy ci� znajd� i ci je oddam! Przecie� jeste� moim Anio�em Str�em! � zawo�a�a z rozpacz�, czuj�c, jak �zy �ciskaj� jej gard�o.</p><p>�Czy mam odwag� Fanuela? Czy zdecyduj� si� z�ama� Niebia�skie Prawa?�, my�la� gor�czkowo Ave, patrz�c na swoj� Istot� i widz�c �zy w jej oczach. �Czy znios� sw�j ci�ki los z dala od anielskiej gromady, pot�piony, odepchni�ty i samotny?�</p><p>��Jest szansa, ale niewielka � rzek� wreszcie, po d�ugim wahaniu. � Bardzo ma�a. Musia�aby� zwielokrotni� Moc tego pi�ra. Wtedy, by� mo�e, rozwin�oby si� w skrzyd�a. Uciekaj�c przed Mrokiem, zd��y�bym wybra� ci inny los, zanim� � i Ave urwa�. Wola� nie ko�czy�, by nie zdradzi� swego przysz�ego losu. Ta dziewczynka nie powinna nic o tym wiedzie�.</p><p>��Zrobi� wszystko, co ka�esz � powiedzia�a z nadziej� Ewa, nie zwracaj�c uwagi na nie doko�czone zdanie.</p><p>��To nie b�dzie �atwe � zas�pi� si�. � Widzisz, musia�aby� niemal sta� si� Anio�em, a jeste� tylko cz�owiekiem. Powinna� wype�ni� co najmniej trzy anielskie uczynki wobec cz�owieka. W�wczas Moc pi�ra wzro�nie. Ale ty przecie� nawet nie wiesz, na czym polega sens anielskiej opieki�</p><p>Ewa spogl�da�a na niego szeroko otwartymi, rozja�nionymi rado�ci� oczami. Jej osobi�cie zadanie wyda�o si� proste. Przypomnia�a sobie babciny obrazek znad ��ka i wykrzykn�a z przekonaniem:</p><p>��Ale� wiem! Doskonale wiem! A trzy uczynki to tak ma�o!</p><p>��Ma�o? Zdarza si�, �e nawet Anio�om zabraknie mo�liwo�ci, by wype�ni� cho�by jeden � szepn�� Ave z pow�tpiewaniem. � Ale pr�buj. A potem mnie odszukaj.</p><p>��Po czym poznam, �e Moc pi�ra ro�nie?</p><p>��Poznasz. A teraz id�. I pilnuj go � przypomnia�, obawiaj�c si� swego bli�niaczego brata. Jeszcze raz spojrza� na dr��c� pierzast� stosin�, a potem z najwy�szym trudem odwr�ci� g�ow�.</p><p>To by� sygna�, �e chce, by schowa�a pi�ro. Ponownie wsun�a je pod bluz�. Stawia�o op�r, sta�o si� nagle niesforne i k�uj�ce � jakby chcia�o wr�ci� do w�a�ciciela. Przytrzyma�a je mocno, odwr�ci�a si� i powiedzia�a stanowczo do towarzysz�cych jej doros�ych:</p><p>��Wracamy do domu.</p><p>�adne nie mia�o odwagi pyta�, co zdecydowa� Anio�, zw�aszcza �e Ewa sprawia�a wra�enie nieobecnej duchem. Najwyra�niej o czym� rozmy�la�a. To Anna przerwa�a milczenie:</p><p>��Czy on ci� uleczy? � spyta�a ostro�nie, gdy ju� siedzieli przy stole, rozgrzewaj�c si� herbat�.</p><p>��Najpierw ja musz� uleczy� jego. Ale to nie b�dzie trudne. Musz� tylko spe�ni� trzy anielskie uczynki � odpar�a z optymizmem jej c�rka.</p><p>��M�j ty Bo�e� � westchn�a s�abo babcia, nie wyobra�aj�c sobie, co by to mog�o by�. Lecz niemal od razu ujrza�a przed oczami to, co zobaczy�a wnuczka: oleodruk ze skrzydlat� Istot� przeprowadzaj�c� bezpiecznie dzieci przez k�adk�. I uspokoi�a si�. Mo�e to trudne, ale mo�liwe. Wystarczy tylko znale�� kogo�, kto akurat potrzebuje pomocy.</p><p>Anna spojrza�a na c�rk� niepewnie. Ale dziewczynka roze�mia�a si�:</p><p>��Nie rozumiesz? Musz� uchroni� kogo� przed Z�em, na przyk�ad, �eby nie wpad� do przepa�ci.</p><p>��W pobli�u nie ma przepa�ci � wtr�ci� ze sceptycyzmem Jan.</p><p>���no to pod auto � wylicza�a Ewa. � �eby nie z�ama� nogi albo� albo �eby nie sk�ama�. �eby by� dobry dla innych�</p><p>Jan zmarszczy� brwi.</p><p>��Nie wierz�, �eby to mog�o by� a� tak proste, by nie powiedzie�: prostackie.</p><p>��Prostackie?! � obruszy�a si� dziewczynka. � Uratowanie komu� �ycia czy uchronienie go przed pope�nieniem z�ego czynu uwa�asz za prostackie?!</p><p>��Nie wierz�, by niebia�skie Istoty powo�ano do istnienia wy��cznie po to, by ustrzec ciebie lub mnie przed z�amaniem nogi czy r�ki! � wyja�ni� zaniepokojony Jan.</p><p>Anna milcza�a, nie chc�c opowiada� si� po �adnej ze stron, lecz i ona mia�a podobne jak Jan w�tpliwo�ci. W sukurs Ewie przysz�a babcia, kt�ra z pogodnym wyrazem twarzy wyrecytowa�a wszystkim znany czterowiersz:</p><poem><stanza><v><emphasis>Aniele Bo�y, Str�u m�j,</emphasis></v><v><emphasis>Ty zawsze przy mnie st�j.</emphasis></v><v><emphasis>Rano, wiecz�r, we dnie, w nocy</emphasis></v><v><emphasis>b�d� mi zawsze ku pomocy!</emphasis></v></stanza></poem><p><emphasis>��</emphasis>Ewunia ma racj� � o�wiadczy�a. � Nie ma w�tpliwo�ci, �e Anio� chroni ludzi. C� innego mo�e jeszcze robi�? Przecie� przekonali�cie si�, �e gdy przesta� j� chroni�, wci�� zdarza�o si� co� z�ego. A teraz ona spr�buje ustrzec kogo� przed niebezpiecze�stwem. </p><p>Anna i Jan milczeli. Oboje czuli to samo: nie wolno odbiera� c�rce przekonania, i� potrafi ona zast�pi� Anio�a Str�a. Oboje jednak w to w�tpili.</p><p>�Gdyby ka�dy z nas m�g� by� Anio�em, nie brakowa�oby ich na Ziemi�, pomy�la� Jan i opanowa�y go z�e przeczucia. Ju�, ju� uwierzy�, �e wystarczy znale�� Anio�a, a jego c�reczka cudownie wyzdrowieje. �Ale czy to by� Anio�?�, zn�w fala w�tpliwo�ci rozla�a si� w nim szeroko, topi�c nadzieje.</p><p>��Chcesz j� pouczy�, czym s� anielskie uczynki? Nie wiesz, �e to Tajemnica? � zabrz�cza� Vea g�osem natr�tnej muchy, kt�ra fruwa�a wok� g�owy Avego.</p><p>��Nie b�d� jej tego uczy�. Sama odgadnie � uspokaja� Ave, oganiaj�c si� od owada. Przy�apa� si� na tym, �e macha r�kami bardzo delikatnie, by nie uszkodzi� mu skrzyde�ek.</p><p>��Ta Wiedza nale�y tylko do was, i tak ma pozosta�. Nawet my, Czarne, tego nie wiemy. Gdyby ludzie j� posiedli, losy Ziemi potoczy�yby si� inaczej, cho� niekoniecznie lepiej. Nie zdradzaj Tajemnic Nieba � zabrz�cza� Vea, przysiadaj�c na czole Avego.</p><p>�Dlaczego on jest taki pewny, �e go teraz nie zabije? Wystarczy�by jeden ruch r�ki��, pomy�la� Ave, lecz nie drgn��. �Vea wie, �e od chwili, gdy uwierzy�em, �e jest moim bratem, nie m�g�bym zrobi� mu krzywdy. Za to on, mimo �e od pocz�tku mia� �wiadomo�� naszego braterstwa, okaleczy� mnie. Na tym polega r�nica mi�dzy nami. On w imi� celu, kt�ry chce osi�gn��, zrobi wszystko i tu, na Ziemi, uczy tego jej mieszka�c�w. A ja��</p><p>���a ty, braciszku, pozostawiaj�c anielskie pi�ro ludzkiej Istocie, dzia�asz przeciw prawom ustanowionym przez �wiat�o�� � doko�czy� Vea. � Odbierz jej swoj� w�asno�� lub przynajmniej nie pomagaj. Rozproszysz si� w Mroku, lecz mo�e kto� na Drabinie wspomni twoje imi�, imi� Anio�a pe�nego pokory i odpowiedzialno�ci. Bunt nie przystoi tobie, lecz mnie. Pami�taj te�, �e w ka�dej s�awie zawsze jest troch� nies�awy�</p><p>Ave milcza�.</p><p>Wieczorem tego samego dnia Ewa ustrzeg�a Ann� od oparzenia si� wrz�tkiem.</p><p>��Raz! � zawo�a�a triumfuj�co, �api�c kubek z gor�c� herbat�, kt�ry przewr�ci� si� na niesionej przez matk� tacy.</p><p>��Co raz? � spyta�a zdziwiona Anna.</p><p>��M�j pierwszy anielski uczynek. Uratowa�am ci� od b�lu. To by�a bardzo gor�ca herbata.</p><p>Anna u�miechn�a si� niepewnie. Zaraz potem, dos�ownie w chwili przed upadkiem, dziewczynka schwyci�a babci� za rami�. Starsza pani potkn�a si� o zawini�ty koniec dywanu i o ma�o co nie spad�a ze schod�w.</p><p>��Dwa � u�miechn�a si� Ewa z satysfakcj�. � Zaczn� was podejrzewa�, �e robicie to specjalnie.</p><p>��Co takiego? � spyta�a zaniepokojona babcia.</p><p>��Dajecie mi szans�, bym mog�a sprawowa� nad wami piecz�. Jak Anio� Str�.</p><p>Jan st�umi� westchnienie. Wtedy Ewa usun�a spod jego n�g przeszkod� w postaci grubej ksi��ki, kt�r� z w�a�ciw� sobie beztrosk� po�o�y� na pod�odze.</p><p>��M�g�by� si� potkn��. Widzisz? Umiem uprzedza� wypadki, a czy nie o to chodzi Anio�om Str�om?</p><p>Nast�pny dzie� wyda� si� niemal stworzony dla kogo�, mia� wype�nia� anielskie uczynki. Gdy Ewa wybieg�a z domu po gazet�, kt�r� w�a�nie wi�z� listonosz jad�cy na rowerze, zza rogu wyskoczy�o auto. Krzyk dziewczynki ostrzeg� nieszcz�nika i w ostatniej chwili uda�o mu si� skr�ci� na trawnik.</p><p>��Uratowa�a� mi �ycie � powiedzia� z ulg�.</p><p>��Chyba tak � przyzna�a Ewa z zadowoleniem. �wiat jakby si� zm�wi�, by dostarcza� jej okazji do pomagania innym. Id�c do babci, us�ysza�a rozpaczliwe piski dobiegaj�ce ze �mietnika. W jednym z kub��w skomla�o czarnobr�zowe szczeni�, wyrzucone przez w�a�ciciela.</p><p>�Przecie� Pani Sama straci�a psa! Chodzi teraz samotnie na spacery i na pewno jest jej smutno�, pomy�la�a Ewa i pobieg�a, tul�c szczeniaka, w stron� domku Pani Samej.</p><p>I znowu mia�a szcz�cie. Mimo niepogody drzwi werandy by�y uchylone. Ewa zakrad�a si�, nie pukaj�c, do �rodka, wsun�a psiaka, sama kryj�c si� za krzewem bzu. Szczeniak ruszy� nieporadnie w stron�, sk�d p�yn�o ciep�o i kojarz�cy si� z jedzeniem zapach domu. Po chwili dziewczynka, po raz pierwszy w �yciu, us�ysza�a g�os Pani Samej (�Ca�kiem �adny, taki �piewny�, pomy�la�a odruchowo):</p><p>��Sk�d�e� si� tu wzi��? Anio� ci� zes�a�?</p><p>�Pewnie, �e Anio��, stwierdzi�a w duchu zadowolona dziewczynka. � To Anio�, naprawd� Anio� zes�a� psa � powt�rzy�a z uporem sama do siebie i cichutko odesz�a. Pani Sama przemawia�a w�a�nie do nowego lokatora, a jej �piewny g�os brzmia� tak czule, jakby m�wi�a do dziecka. �Jej dziecko by�oby szcz�liwe, gdyby je mia�a�, pomy�la�a dziewczynka i pe�na satysfakcji pobieg�a w stron� domu babci.</p><p>��No i co? � powita�a j� wyczekuj�co starsza pani.</p><p>��To by� wspania�y, pe�en cud�w dzie�! Nawet sobie nie wyobra�asz, ile dobrego mo�na zrobi� w niezwykle kr�tkim czasie! � zawo�a�a wnuczka i nie trac�c czasu, zacz�a jej o wszystkim opowiada�.</p><p>Babcia s�ucha�a w milczeniu. J� tak�e, podobnie jak Jana i Ann�, nasz�y w�tpliwo�ci. Zanim zasn�a minionej nocy, d�ugo wpatrywa�a si� w posta� z oleodruku, identycznego z tym, jaki wisia� nad ��kiem wnuczki. A potem przem�wi�a szeptem do wizerunku:</p><p>��Tak, to chyba dobre dla wyobra�ni dziecka. Ale ty jeste� kim� wi�cej, inaczej niewiele by� si� r�ni� od postaci z bajki. Musisz by� bardziej skomplikowany, i my�l�, �e �aden obraz namalowany ludzk� r�k� nie odda twej istoty. Dlatego tak niewiele o tobie wiemy.</p><p>Tu babci przypomnia� si� inny cytat ze Swedenborga, kt�ry przeczyta�a w wydrukach Jana:</p><p>�Mowa Anio��w jest pe�na m�dro�ci, albowiem pochodzi z wewn�trznej ich my�li, a ich wewn�trzn� my�l� jest m�dro��, jak wewn�trzne ich uczucie jest mi�o�ci�. Mi�o�� i m�dro�� ich jednocz� si� w mowie. Anio�y jednym s�owem s� w stanie wyrazi�, czego cz�owiek tysi�cem st�w uczyni� nie mo�e, a r�wnie� wyobra�enia ich my�li obejmuj� takie rzeczy, kt�rych cz�owiek nie pojmuje, tym bardziej nie jest w stanie ich wyrazi�. St�d to pochodzi, �e to, co widziano i o czym s�yszano w Niebie, nazywa si� Niewypowiedzianym, a r�wnie� takim, kt�rego nigdy ucho nie s�ysza�o, a oko nie widzia�o��</p><p>Nie, te s�owa nie pasuj� do przes�odzonej postaci z obrazka. Babcia zacz�a pojmowa�, dlaczego Anna nie lubi�a tego oleodruku. Wyczuwa�a w nim fa�sz. To by�a wizja Anio�a przykrojonego do ma�ych ludzkich potrzeb, Anio�a �oswojonego�, podobnego pi�knemu ptakowi, kt�rego kto� zamkn�� w klatce. Tymczasem Anio�y, jak s�usznie powiedzia� Jan, nie zosta�y stworzone po to, by ustrzec cz�owieka od z�amania nogi.</p><p>To prawda, �e gdy Ewa utraci�a swego Anio�a Str�a, zacz�y si� jej przydarza� r�ne wypadki: rozbi�a g�ow�, wpad�a pod auto, skaleczy�a r�k� drutem. Gdyby unikni�cie tych ludzkich przypad�o�ci zale�a�o wy��cznie od Anio��w, to wprawdzie mia�yby one mn�stwo roboty od rana do wieczora, ale co pozosta�oby dla cz�owieka? Przecie� te wszystkie dobre uczynki uzbierane przez jej wnuczk� od wczorajszego wieczoru po dzisiejszy ranek zas�ugiwa�y na pochwa��, ale nie by�y niczym nadzwyczajnym. Mie�ci�y si� w zakresie ludzkich mo�liwo�ci. A czy Anio�y istnia�y po to, by wyr�cza� ludzi?</p><p>Babcia nie mia�a odwagi wyzna� Ewie swych w�tpliwo�ci i odebra� jej wiary w sens tego, co robi�a. �Mo�e ona wie lepiej ni� my, co ma robi�? Przecie� to ona rozmawia�a ze swoim Anio�em��, pomy�la�a z nadziej�.</p><p>��A co z pi�rem? � spyta�a babcia. � M�wi�a�, �e b�dzie nabiera� Mocy�</p><p>��Mam je tutaj. Chcesz, to je obejrzymy. Na pewno si� zmieni�o. ON m�wi�, �e si� zmieni � powiedzia�a dziewczynka.</p><p>Zamkn�y okna i drzwi, zasun�y zas�ony i Ewa ostro�nie wyj�a pi�ro spod dresu. Ciep�e �wiat�o rozja�ni�o k�t pokoju, w kt�rym sta�y. Z zapartym tchem wpatrywa�y si� w puszystego go�cia. Mia� w sobie co� takiego, �e przykuwa� uwag�, jego niezwyk�o�� nie mog�a spowszednie�. Rzeczywi�cie by�o troch� inne ni� wczoraj.</p><p>��Ten blask� � zacz�a niepewnie babcia.</p><p>���jest s�abszy? � doko�czy�a szeptem Ewa.</p><p>Po�o�y�a pi�ro na ramieniu i czeka�a. Powinno frun�� i rozpocz�� sw�j przedziwny taniec. Ale le�a�o nieruchomo. Dmuchn�a. Puch i z�ocistobia�e pi�rka wok� stosiny drgn�y i pi�ro powoli, jakby niech�tnie, unios�o si� i rozpocz�o powolny lot po pokoju.</p><p>��Nie chce fruwa�? � spyta�a zmieszana babcia.</p><p>��Mo�e jest zm�czone? � odpowiedzia�a dziewczynka, ale w jej g�osie wyczuwa�o si� niepok�j.</p><p>��Zapewne t�skni do swojego Anio�a i dlatego jest takie� no, wiesz� � doda�a z nadziej� starsza pani.</p><p>Ewa wpatrywa�a si� w pi�ro w milczeniu � i nagle wybuchn�a p�aczem. Ona, tak pe�na wiary, �e mo�e odmieni� z�y los, w jednej chwili zw�tpi�a i sta�a si� bezradnym dzieckiem. Babcia obj�a j� ramieniem. Jej te� chcia�o si� p�aka�. To wszystko mia�o wygl�da� inaczej! Tak si� cieszy�y, gdy znalaz�y pi�ro i gdy w Bezdomnym odkry�y Anio�a. Tak by�y pewne, �e pokonaj� z�y los.</p><p>��To pi�ro ju� wkr�tce stanie si� zwyczajnym pi�rem, podobnym do tych z poduszki, a ja b�d� coraz s�absza � powiedzia�a z rozpacz� dziewczynka. Pi�ro tymczasem opad�o na jej rami�, jakby rzeczywi�cie os�ab�o. �Przypomina mnie�, pomy�la�a Ewa, chowaj�c je pod ubranie.</p><p>��Tata mia� racj�, a ja powinnam si� domy�li�. ON wiedzia�. Ostrzega� mnie, �e zast�pienie Anio�a jest bardzo trudne. Prawie niemo�liwe.</p><p>��Prawie, czyli nie ca�kiem niemo�liwe. Trzeba jednak si� dowiedzie�, czemu naprawd� s�u�� Anio�y. My�l�, �e to jednak nie jest tak proste, jak si� na og� s�dzi. Wiesz, to pewnie troch� tak jak z komputerem taty. Mo�e by� zwyk�� maszyn� do pisania, lecz pe�ni� jego mo�liwo�ci znaj� tylko informatycy.</p><p>��Nigdy nie odgadn�, jaka jest rola Anio�a. Nie powinnam wi�c zatrzymywa� tego pi�ra. P�jd� i mu je oddam � powiedzia�a z determinacj� Ewa, odganiaj�c much�, kt�ra brz�cza�a ko�o jej g�owy.</p><p>��Nie wolno ci! Jak mog�a� co� takiego wymy�li�! Ile wysi�ku kosztowa�o nas jego odnalezienie! Bez tego pi�ra b�dziemy� b�dziemy bezradni � doko�czy�a babcia.</p><p>��Wiem. Ale czuj�, �e powinnam je zwr�ci� � szepn�a dziewczynka. Natarczywe brz�czenie muchy nie ustawa�o. Babcia schwyci�a gazet� i rzuci�a si� w pogo� za upartym owadem.</p><p>��Nie zabijaj! � zawo�a�a dziewczynka.</p><p>��Muchy s� szkodnikami. Ju� dawno powinna spa� o tej porze roku! � zdenerwowa�a si� starsza pani.</p><p>��W�a�nie dlatego jej nie zabijaj. Jest uparta. Ma charakter. I nie jest brzydka, wbrew temu, co wszyscy s�dz� o muchach � stwierdzi�a dziewczynka, patrz�c na czarne skrzyde�ka owada, po�yskuj�ce t�czowymi barwami.</p><p>��Ona ma charakter, ale ty nie. Za szybko rezygnujesz � powiedzia�a babcia, patrz�c wnuczce prosto w twarz: � Wy�ej ceni�am tw�j up�r. Walcz.</p><p>��Ale co mam robi�? � spyta�a bezradnie Ewa.</p><p>��Id� do NIEGO. Mieszka znowu w ruderze. Widzia�am go rano, wracaj�c z zakup�w. Po raz pierwszy nie mia�am odwagi, by ot, tak, do niego podej��. Ale tylko on, je�li zechce, powie ci wi�cej o� jak to w�a�ciwie nazwa�?� o anielskich obowi�zkach� o zwi�zku mi�dzy losem ludzi a istnieniem Anio��w? Wiem tylko, �e to nasza jedyna nadzieja� � i starsza pani urwa�a.</p><p>��Dobrze, p�jd�. Ale w�tpi�, czy to pomo�e. Jak mog�am wbi� sobie do g�owy, �e cz�owiek mo�e by� Anio�em! jak mog�am s�dzi�, �e Anio�y s� od tego, by ratowa� listonosza przed p�dz�cym autem lub da� szczeniaka s�siadce? Ale� jestem g�upia � z�o�ci�a si� bezradnie Ewa. � Tata mia� racj�, Anio�y, takie pi�kne, nieziemskie, istniej�ce od pocz�tku �wiata, musz� by� stworzone do innych cel�w.</p><p>�zy ju� jej obesch�y. Tak, p�jdzie do Bezdomnego poprosi� o jakie� wskaz�wki. A je�li ich nie otrzyma, odda mu pi�ro.</p><p>�Oddam je, bo to, co niebia�skie, musi wr�ci� do Nieba�, przebieg�a jej przez g�ow� szybka my�l i zaraz uciek�a, jakby odfrun�a wraz z upart� much�, kt�rej brz�czenie nagle umilk�o.</p><p>��Ale� nie! Nie oddam pi�ra, p�ki jeszcze raz nie spr�buj� � obwie�ci�a g�o�no jesiennym drzewom, maszeruj�c w stron� rudery.</p><empty-line/><p>P�cz�owiek uwi�ziony w Avem mia� nadziej�, �e ma�a ludzka Istota zdo�a przyda� Mocy pi�ru i w�wczas uda mu si� j� uratowa�. P�anio� by� przera�ony. Dziewczynka nie mia�a prawa posiada� niczego, co nale�a�o do Anio�a. To, co niebia�skie, nie mo�e przebywa� na Ziemi. Ave powinien u�y� resztek si�, by odzyska� sw� w�asno�� i z pomoc� Czarnego zwr�ci� j� �wiat�u. A potem musi rozproszy� si� w Mroku i nie pope�nia� ju� �adnych niezgodnych z anielskimi prawami czyn�w.</p><p>�Grzech Fanuela jest mniejszy ni� m�j�, my�la� Ave. �Fanuel z mi�o�ci do ludzkiej Istoty zmieni� jej zapis, lecz nie zdradzi� Nieba. Ludzka Istota nic o tym nie wiedzia�a. �y�a sobie szcz�liwa, nie�wiadoma anielskiego uczynku. Ja za� chc� si� posun�� dalej � zamierzam dla tej dziewczynki zmieni� cudzy zapis, i w dodatku chc� jej ujawni� sekretn� wiedzꅔ</p><p>Ave wiedzia�, �e ofiarodawczyni drewnianych koralik�w przyjdzie wkr�tce po pomoc, a on musi podj�� decyzj�, czy jej udzieli.</p><p>Najstarsze Anio�y na Drabinie opowiada�y m�odym legend� o czasach, gdy na Ziemi pojawi�y si� pierwsze ludzkie Istoty. By�y nagie, s�abe, bezradne, przera�one zar�wno �wiatem ziemskim, jak i niebieskim. Niekt�re z nich na widok skrzydlatych Anio��w traci�y z l�ku mow�, bi�y im pok�ony i niezdarnie rysowa�y ich wizerunki na skalnych �cianach. Istoty te, p�dzikie i nierozumne, �y�y w wiecznym ch�odzie, w przera�aj�cym mroku, polowa�y na siebie i na zwierz�ta, kt�rych surowe mi�so szarpa�y z�bami. I wtedy zst�pi� do nich z Nieba lito�ciwy p�b�g, aby przynie�� im ogie�. Tylko ogie� m�g� odmieni� ich �ycie, lecz w�a�nie ognia nie wolno by�o im pozna�.</p><p>���bo ogie�, z jego Blaskiem, przynale�a� do Nieba � t�umaczy� Barbiel m�odym Anio�om. � Podejrzewam, �e ludzkie Istoty nigdy w �yciu by go nie odkry�y. Dzieje mieszka�c�w Ziemi potoczy�yby si� zupe�nie inaczej. Nic dziwnego, �e Bogowie surowo ukarali swego p�boskiego brata. O wiele surowiej, ni� �wiat�o�� pokara�a Fanuela. �w p�b�g, o imieniu Prometeusz, zosta� zrzucony na Ziemi� i przykuty do ska�y, gdzie przez ca�� Wieczno�� or�y wyrywaj� w�trob� z jego wn�trza. Za spraw� Nieba w�troba wci�� odrasta i jego cierpienie nie ma ko�ca.</p><p>��Czy� nie ma sposobu, by wyzwoli� go od tego cierpienia?! A gdyby si� pokaja�, czy uzyska�by �ask� �wiat�o�ci? � zacz�y pyta� gor�czkowo m�ode Anio�y.</p><p>Barbiel w odpowiedzi tylko westchn��:</p><p>��To krn�brny p�b�g. Mo�e dlatego, �e by� tylko p�bogiem i mia� w sobie co� z cz�owieka. Cierpi niewys�owione m�ki, a mimo to nie tylko nie chce si� kaja�, lecz powtarza, �e zgrzeszy�by w ten sam spos�b po raz wt�ry.</p><p>Ave nagle sobie uprzytomni�, �e po upadku na Ziemi� on te� jest p�cz�owiekiem, jak p�boski Prometeusz. I mo�e w�a�nie ta ma�a cz�stka cz�owiecze�stwa przes�dza o tym, �e got�w jest z�ama� prawa ustanowione dla Anio��w przez �wiat�o��?</p><p>�C� ta Ziemia zdolna jest zrobi� z Anio�ami�!�, zamy�li� si�, wstrz��ni�ty odkryciem. �Czarny stoi na stra�y niebia�skich praw, a ja zamierzam je �ama�? Czy� nie powinno by� na odwr�t?�</p><p>�Przyjd�, dziewczynko, pomog� ci, je�li b�dziesz zdolna mnie poj��, powiedzia� w przestrze� bez s��w, co jednak s�yszalne by�o dla Vei.</p><p>��Grzeszenie to m�j przywilej, braciszku � zabrz�cza� natr�tnie Vea, lecz nie doczeka� si� odpowiedzi. Wi�c zamilk� i zmuszony ch�odem, przeobrazi� si� w s�k we framudze zabitego deskami okna.</p><p>Ave milcza� i cierpliwie czeka�.</p><empty-line/><p>Czarny Ptak znikn��. Anna parokrotnie zar�wno w ci�gu dnia, jak i noc� wygl�da�a na drzewo, lecz w pobli�u domu i na ��ce nigdzie nie by�o go wida�. Ta nieobecno�� w paradoksalny spos�b j� martwi�a.</p><p>��Przylatywa�, by sprowadzi� nieszcz�cie. Znikn��, gdy ono przysz�o, widocznie uzna�, �e �adna si�a ju� mu nie zaradzi. Ani my, ani lekarze, ani nawet Anio�. Ten ptak ka�e nam si� domy�la�, �e anielskie pi�ro, bez wiedzy o jego mocy i przeznaczeniu, jest dla nas r�wnie bezwarto�ciowe jak zwyk�e pierze z poduszki � powiedzia�a do Jana.</p><p>Jan te� traci� powoli wiar�, kt�ra przysz�a tak nagle za spraw� pe�nych pasji angelolog�w, Swedenborga i niezwyk�ego anielskiego pi�ra. Teraz, gdy ju� odnale�li rzekomego Anio�a i absolutnie nic si� nie zmieni�o, Janowi wraca� ch�odny, naukowy sceptycyzm.</p><p>��Uwierzyli�my, �e wystarczy da� pi�ro Bezdomnemu i stanie si� cud. Owszem, angelolodzy opowiadaj� o cudach, kt�re podobno sprawiaj� Anio�owie. Ale te wszystkie cuda wygl�daj� mi na zwyk�e przypadki. Nie wierz�, by opieka Nieba nad lud�mi sprowadza�a si� tylko do ratowania ich z opresji! � m�wi� Jan do �ony. � Wys�annicy Nieba musz� pe�ni� jak�� niepoj�t� dla ludzi rol�, i jest ma�o prawdopodobne, by trzynastoletnia dziewczynka by�a w stanie przenikn�� tajemnic�, kt�rej nie rozwi�zali najwybitniejsi filozofowie i teolodzy!</p><p>Jednak Anna nadal prawie bez zastrze�e� wierzy�a w cudowne anielskie moce. Wierzy�a, lub chcia�a wierzy�, gdy� nie widzia�a dla Ewy innego ratunku. Ale podobnie jak Jan obawia�a si�, �e zast�pienie Anio�a przez cz�owieka jest niemo�liwe. Wyobra�enia ludzi o anielskiej naturze s� nazbyt prymitywne i prostackie, jak m�wi� Jan.</p><p>�Musz� jako� pom�c Ewie�, powtarza�a w duchu Anna. �Jan przesta� wierzy�, �e mo�na jej pom�c, wi�c nic nie wymy�li. Babcia wyobra�a sobie Anio�a tak, jakby by� t� cukierkow� postaci� z oleodruku. Je�li ja czego� nie wymy�l�, je�li nie pojm� celu istnienia Anio��w, to moja Ewa umrze.�</p><p>Wyjrza�a przez okno pracowni. Momentami nadal m�y�o, a dzie� by� r�wnie ponury jak poprzedni. W uliczce nie zobaczy�a nawet �ladu cz�owieka, poza Pani� Sam�, kt�ra spacerowa�a ze swoim szczeniakiem. �Tyle uczucia marnuje si� dla jednego ma�ego psa�, pomy�la�a odruchowo Anna, kt�ra nie przepada�a za zwierz�tami w domu, podobnie jak Jan.</p><p>Jan tkwi� przy komputerze, Ewa by�a u babci. Anna westchn�a, a potem w�o�y�a grube buty, kurtk� z kapturem i ruszy�a do lasu, by spotka� si� z Bezdomnym.</p><p>�Mo�e on mi wyja�ni, co mo�e zrobi� niespe�na trzynastoletnia, drobna i �miertelnie chora dziewczynka, by zast�pi�, cho�by na kr�tko, istot� tak doskona�� jak Anio��, my�la�a, maszeruj�c przez chlupocz�c� po deszczach ��k�. �Mo�e da mi zna�, czy to w og�le jest mo�liwe? Mo�e ja, osoba doros�a, szybciej to pojm� ni� Ewa, gdy� zrozumienie istoty anielsko�ci musi przekracza� mo�liwo�ci umys�u dziecka�.</p><p>Las by� coraz bli�ej, ziemia pod nogami Anny grz�ska, lecz nigdzie nie natrafi�a na bagno poro�ni�te zdradliw� zieleni�. Pierwsze drzewa powita�y j� ch�odnym, wilgotnym mrokiem, i mimo ciep�ej kurtki wstrz�sn�o ni� zimno. Podobnie jak jej m��, niecz�sto bywa�a w lesie, a ten jesienny dzie� by� najmniej odpowiedni na tak� wypraw�. Nie mia�a jednak wyboru. Gdzie� tutaj, w g��bi g�stej pl�taniny ga��zi, u st�p d�bu, ukry� si� w jamie Bezdomny Anio�, i ona musia�a z nim porozmawia� za wszelk� cen�.</p><p>Nie obeznana z lasem, cho� by� tak blisko domu, mia�a k�opot z odnalezieniem �cie�ki. Nie pami�ta�a nawet kierunku, w jakim w�wczas szli, ani tym bardziej miejsca, w kt�rym r�s� tamten d�b. Zag��bia�a si� w las, trac�c orientacj�, gdzie jest i w kt�r� stron� powinna i��.</p><p>�nagle us�ysza�a nad sob� pot�ny �opot skrzyde� i z przestrachem podnios�a g�ow�. Potykaj�c si� o wystaj�ce korzenie, k�tem oka zd��y�a dostrzec ponur� sylwetk� Czarnego Ptaka. Schwyci�a si� ga��zek pobliskich krzew�w, ale te nie wytrzyma�y jej ci�aru. Pod nogami poczu�a gro�n� pustk�. Gdy upada�a w k�usowniczy d�, podobny do tego sprzed o�miu lat, w kt�rym odnale�li Ew� � Czarny ju� siedzia� na ga��zi pobliskiego drzewa i wpatrywa� si� w ni� wypuk�ymi koralikami oczu. Poczu�a bolesny ucisk �elaznych szcz�k zaciskaj�cych si� na jej nodze, a ostatkiem �wiadomo�ci wyda�o si� jej, �e Ptak rozchyla dzi�b i u�miecha si� diamentowymi drobnymi z�bkami. Potem straci�a przytomno��.</p><empty-line/><p>Jan znowu tkwi� przed komputerem. Ale ju� niczego nie szuka�, uzna�, �e nie ma sensu. We wszystkich opisach anielskiej misji to Anio�y pomaga�y ludziom, nigdy na odwr�t. �aden z angelolog�w nie opowiedzia� o przypadku, by Anio� Str� mia� k�opoty.</p><p>�C� to za Anio�, kt�remu trzeba udziela� pomocy, inaczej b�dzie niezdolny do opieki nad cz�owiekiem�, z�o�ci� si� Jan. Utwierdza� si� w przekonaniu, �e jego pod�wiadoma niech�� do Bezdomnego, kt�ra eksplodowa�a pami�tn� awantur�, by�a w gruncie rzeczy uzasadniona.</p><p>W domu by�o cicho. Ewa posz�a do babci, Anna za� zapewne biedzi�a si� w pracowni nad kolejn� rze�b�. Jan lubi� cisz�, lecz teraz go denerwowa�a. Nawet troch� si� jej ba�. Pocz�tkowo �wiadomo�� straszliwej choroby c�rki dociera�a do niego powoli, mo�e zbyt wolno, a ostateczne jej konsekwencje � jeszcze wolniej. Ca�y czas rodzina trzyma�a si� w tym nieszcz�ciu razem: Anna, babcia, Jan i Ewa. Razem zag�uszali sw�j l�k. Jednak w pustym domu zrozumienie tragizmu sytuacji w dziwny spos�b wzmaga�o si�.</p><p>Monotonny szum komputera nie rozbija� tej upiornej ciszy, ale j� wr�cz pot�gowa�. Nie, to nie komputer, lecz mucha brz�czy� Du�a, t�usta, z po�yskuj�cymi t�czowo czarnymi skrzyde�kami. �Niech sobie lata�, pomy�la� zniech�cony Jan. W tej upiornej, krzycz�cej ciszy coraz bardziej opuszcza�a go pewno�� siebie; z wolna przestawa� wierzy� w Anio�a, za to dopuszcza� my�l o �miertelnej chorobie swojej c�reczki.</p><p>�Dlaczego zawsze �udzimy si�, �e straszne rzeczy przydarz� si� wszystkim, tylko nie nam? Czemu uwa�amy si� za wyj�tkowych, kt�rych los musi oszcz�dzi�? Piorun, zgodnie z naszym przekonaniem, zawsze uderzy w dom s�siad�w, nie w nasz, a w poci�gu, kt�ry si� wykolei, nie b�dzie podr�owa� nikt z naszej rodziny. Nowotwory dotkn� nieznajomych, by dope�ni� statystyk�, a na chorob� Alzheimera zapadnie by�y prezydent gdzie� daleko, w Ameryce, a nie nasza babcia. A przecie� tym razem jest inaczej: to nasza Ewa ma najostrzejsz� i prawie nieuleczaln� odmian� bia�aczki i mo�e na ni� umrze�. Mo�e�? Wszystko przemawia za tym, je�li nie zdarzy si� cud. Nigdy nie wierzy�em w inne cuda ni� odkrycia my�li ludzkiej. Mimo to jestem got�w uwierzy� we wszystko, co wydawa�o mi si� wcze�niej niemo�liwe, byle uratowa� moj� c�rk�. Co jednak mo�e zrobi� ten Bezdomny, nawet gdyby by� Anio�em, skoro wygl�da na kogo�, kto rozpaczliwie potrzebuje pomocy? A je�li jest tak bezradny i u�omny, to czy na pewno jest tym, za kogo go uwa�amy? A mo�e tajemnicze pi�ro jest tylko kuglarsk� sztuczk�?�, rozmy�la� Jan.</p><p>Siedzia� przed monitorem, z g�ow� podpart� obiema d�o�mi. Szum komputera i brz�czenie upartej czarnej muchy zlewa�y si� w jeden monotonny d�wi�k. Ekran zgas�, by rozb�ysn�� migotliwymi ognikami gwiazd. Z wielu mo�liwych �wygaszaczy�, fruwaj�cych chmur, p�ywaj�cych ryb, lataj�cych ptak�w, skacz�cych kot�w i innych, Jan najbardziej lubi� kosmos i zainstalowa� sobie tylko ten program.</p><p>Matowy szklany monitor komputera powleka� si� teraz czerni�, w kt�rej z wolna zaczyna�y migota� wi�ksze i mniejsze gwiazdy. I by�y to jedyne gwiazdy, jakie Jan ogl�da�, gdy� prawie nie zdarza�o mu si� wyj�� noc� przed dom, by spojrze� w prawdziwe Niebo. Nawet gdy powtarza� sobie s�awn� maksym� Kanta, gwia�dziste Niebo by�o jedynie czyst� form�.</p><p>Gwiazdy na monitorze mruga�y ku niemu porozumiewawczo, a jedna z nich wydawa�a si� wi�ksza ni� zazwyczaj, Jan przygl�da� si� jej podejrzliwie. Program �wygaszacza� nie przewidywa� tak du�ej gwiazdy, ona jednak wci�� ros�a i ros�a, zajmuj�c najpierw trzeci� cz�� ekranu, potem po�ow�, a wreszcie ca�y monitor rozjarzy� si� niespotykan� �wiat�o�ci�. Lecz mimo zdumiewaj�cego nat�enia blasku �wiat�o�� nie razi�a oczu Jana. Przeciwnie, by�a ciep�a i przyjazna, dawa�a poczucie bezpiecze�stwa i nadziei. Jan obserwowa� j� � i zarazem, zaskoczony, poj��, �e ona obserwuje jego. �wiat�o�� patrzy�a na niego uwa�nie i prze�wietla�a go na wylot, jak promienie rentgenowskie. Czego szuka�a?</p><p>Co jest w cz�owieku w �rodku? Jeszcze miesi�c temu Jan powiedzia�by, �e jest tam szkielet, narz�dy wewn�trzne, takie jak serce, �o��dek, w�troba, m�zg, uk�ad nerwowy, krwiobieg i tysi�c pomniejszych, r�wnie precyzyjnych element�w. Teraz ju� nie by� pewien, czy to wymieni�by w pierwszej kolejno�ci. Wiedzia�, �e by� mo�e w �rodku cz�owieka, cho� nie wiadomo gdzie, jest tak�e DUSZA, a w niej� W�a�nie, co znajduje si� w duszy cz�owieka? J�dro podobne do j�dra atomu, cho� r�wnocze�nie ca�kiem inne?</p><p>�wiat�o�� p�yn�ca z monitora przeszywa�a go na wylot, jak promie� lasera.</p><p>�znalaz�a. Jan wyczu� wahanie, a potem pe�ne ulgi westchnienie pulsuj�cego Blasku. �wiat�o�� znalaz�a to, czego szuka�a. Dusz� Jana, a w niej ma�e, malutkie nasionko. Wiar�. Nie mia�o znaczenia, w co wierzy� jej posiadacz, jakim imieniem nazywa� swego Boga (mo�e nie nazywa� go wcale? a mo�e to nie by� B�g?) i czy odprawia� (lub nie) jakie� obrz�dy na Jego cze��. �wiat�o�� przejrza�a, �e Jan nie by� jedynie sprawnym mechanizmem, z�o�onym z wody, krwi, mi�sa, ko�ci i m�zgu, kt�ry dzi�ki tej sprawno�ci zdoby� panowanie nad Ziemi�. Jan mia� te� dusz�, a w niej malutkie nasionko gotowe rosn�� i dojrzewa�, przeczuwa� Niebo, a czasem, w najmniej spodziewanej chwili, odczu� dotyk Anio�a. Dopiero w�wczas panowanie cz�owieka nad Ziemi� przemienia�o si� w pe�ne mi�o�ci wsp�ycie z ni� i cz�owiek zaczyna� by� zdolny do przyj�cia Tajemnicy. Rozumia�, �e nie wszystko mo�na wyrazi� za pomoc� wzor�w matematyczno-fizyczno-chemicznych; by� got�w uszanowa� Nienazwane, a nawet pokocha� je za to, �e nie pozwala�o si� nazwa�.</p><p>Ekran powoli gas�, a mrugaj�ce gwiazdy �wygaszacza� przybiera�y z wolna w�a�ciwe proporcje. Jan westchn�� g��boko, wsta� od komputera i otwar� szeroko drzwi do jesiennego ogrodu. Mimo wczesnej pory niebo granatowia�o. Jan wyszed� przed dom, nie zauwa�aj�c wylatuj�cej w �lad za nim muchy, kt�ra znikn�a, wtapiaj�c si� w mrok. Spojrza� w g�r� i zobaczy� nad sob� prawdziwe gwiazdy.</p><p>�Nawiedzi� mnie m�j Anio� Str�?�, spyta� samego siebie. �Nie wiem, ale odczu�em, �e ju� nie jestem sam. I nawet gdyby Ewa musia�a odej��, nie b�d� ju� sam, ani w rado�ci, ani w b�lu, ani w chwili umierania�.</p><p>Postanowi�, �e o tym spotkaniu nie powie nikomu. Wiedzia�, �e by�o przeznaczone wy��cznie dla niego, aby mu co� uprzytomni�.</p><p>��WSZYSTKO JEST MO�LIWE, JANIE. I PO TO STWORZY�EM CZ�OWIEKA, �EBY NIEMO�LIWE STA�O SI� MO�LIWYM. �EBY TAJEMNICA POZOSTA�A TAJEMNIC�, GDY� WIEDZA WPRAWDZIE BEZ NIEJ ISTNIEJE, LECZ NIE MA WIARY.</p><p>Dom za plecami Jana by� ciemny i nieruchomy, lecz swojski. W �adnym z okien nie pali�o si� �wiat�o. Widocznie Anna gdzie� wysz�a, a Ewa zosta�a u babci. Podni�s� znowu g�ow� i wpatrzy� si� w g��boki granat nad sob�.</p><p>���Niebo gwia�dziste nade mn�, prawo moralne we mnie�, powiedzia� g�o�no i wyra�nie.</p><p>Potem dostrzeg� jaki� ruch na ton�cej w mroku ��ce. Ku furtce sz�a Anna w towarzystwie kobiety o zamazanej przez mrok sylwetce. �Kt� to?� � zdziwi� si�. �Czy to nie Pani Sama?�</p><p>��Anno! � zawo�a� i podbieg� do furtki. Obcej kobiety nie by�o. Znikn�a, jakby rozp�yn�a si� we mgle. Jego �ona, kulej�c, wesz�a do ogrodu.</p><p>��Musz� opatrzy� nog� � powiedzia�a spokojnie. � Posz�am na spacer i wpad�am w k�usownicze wnyki.</p><p>��I ta kobieta ci pomog�a? � domy�li� si�.</p><p>��Jaka kobieta? � spyta�a Anna.</p><p>��Sz�a z tob�. Znikn�a przed furtk�.</p><p>��Nikogo ze mn� nie by�o � powt�rzy�a dobitnie Anna i spyta�a z irytacj�: � Co ty w�a�ciwie robisz w ogrodzie? Nigdy nie chodzisz! Jest zimno. I pada deszcz.</p><p>��Patrzy�em na gwiazdy � odpar� speszony Jan.</p><p>��Na gwiazdy? � zdziwi�a si� Anna. � Nie ma gwiazd. S� tylko chmury.</p><p>Jan milcza�. Weszli do domu i Anna bezszelestnie, niemal jak duch, znikn�a w swojej pracowni. Chcia�a by� sama.</p><empty-line/><p>Gdy godzin� temu Anna odzyska�a przytomno��, le�a�a w nienaturalnie skr�conej pozycji, z nog� unieruchomion� w �elaznych wnykach. Ka�dy ruch pot�gowa� b�l. Nie wiedzia�a, ile czasu min�o, lecz s�dz�c z zapadaj�cego mroku, chyba sporo.</p><p>�Umr� tu z b�lu, pragnienia i g�odu, i nikt mnie nie znajdzie. Nikt o tej porze nie chodzi do lasu, w dodatku �cie�k� za naszym ogrodem�, my�la�a w panice.</p><p>Nad jej g�ow� robi�o si� coraz ciemniej. Zerkn�a na zegarek. By�a sz�sta.</p><p>Usi�owa�a przekr�ci� si� i dosi�gn�� r�kami wnyk�w, by je rozewrze�, lecz by�o to niemo�liwe.</p><p>�Co za szcz�cie, �e mam tak grube buty�, podzi�kowa�a losowi w duchu.</p><p>Prawdopodobnie sk�rzana cholewka wyhamowa�a impet ostrych, �elaznych z�b�w, wi�c ko�� nie by�a z�amana. Mimo to nie wiedzia�a, jak si� wydosta�. Uwolnienie si� bez pomocy by�o niemo�liwe.</p><p>�B�d� krzycze�, pomy�la�a, �mo�e kto� us�yszy�. � Mo�e Bezdomny� ten Anio�� ukrywaj�cy si� w jamie pod d�bem, przyjdzie mi z pomoc�? � wyszepta�a z nadziej�, cho� bez przekonania. �On sam pewnie potrzebuje pomocy. Czy Anio� potrzebuj�cy pomocy w og�le jest jeszcze Anio�em?�, zastanowi�a si� przelotnie.</p><p>��Nie mam �adnych, ale to �adnych szans � stwierdzi�a g�o�no. � I to w�a�nie teraz, gdy trzeba dzia�a�</p><p>Zamkn�a oczy. Poczu�a si� bezradna, osamotniona i nieszcz�liwa. I dok�adnie wtedy, gdy ju� podda�a si� zw�tpieniu i zapada�a w bolesn� drzemk�, us�ysza�a cichy g�os:</p><p>��Nie �pij. Zaraz tam zejd�.</p><p>Do k�usowniczego do�u lekko wskoczy�a nieznana kobieta. Anna pomy�la�a, �e gdyby to by� m�czyzna, jej strach jeszcze by wzr�s�. Teraz, gdy le�a�a unieruchomiona i skazana na cudz� �ask�, widok m�czyzny skojarzy�by si� jej z doniesieniami z pierwszych stron gazet i z telewizji o brutalnych mordach, gwa�tach, napa�ciach. Na szcz�cie to by�a kobieta i w pierwszej chwili Anna wzi�a j� za Pani� Sam�. Bez wysi�ku rozsun�a �elaza unieruchamiaj�ce nog�, a potem poda�a jej r�k�. Z r�wn� lekko�ci� wspi�a si� na kraw�d� k�usowniczego do�u i poci�gn�a j� za sob�, tak jakby Anna nic nie wa�y�a.</p><p>Z westchnieniem ulgi Anna rozprostowa�a zdr�twia�e cia�o. Dopiero teraz mog�a si� przyjrze� wybawicielce. Lecz zamiast rys�w jej twarzy dostrzeg�a tylko ja�niejsz� plam�.</p><p>��Jako� dziwnie ci� widz�. Pewnie uderzy�am si� w g�ow� � stwierdzi�a z niepokojem. Nie wiedzia�a, dlaczego m�wi do nieznajomej �ty� zamiast �pani�.</p><p>��Nic ci si� nie sta�o � uspokoi�a j� obca kobieta. I Anna jej uwierzy�a, cho� sylwetka nieznajomej nadal wydawa�a si� rozmazana i niewyra�na, jak na starej ta�mie filmowej lub dagerotypie. Wzrok sprawia� jej te� dodatkowe niespodzianki, kt�re musia�y by� wynikiem powypadkowego szoku: oto chwilami wydawa�o jej si�, �e widzi poprzez nieznajom�. Na przyk�ad ga��� pobliskiego drzewa widoczna by�a poprzez jej cia�o. A gdy kobieta poruszy�a si�, staj�c w prze�wicie drzew, Anna mia�a uczucie, �e tamta w og�le nie odcina si� od mroczniej�cego, wieczornego nieba.</p><p>Sz�y wolno w stron� osiedla. Anna kula�a i czu�a, �e mimo wysokiej cholewki buta nog� ma otart� do krwi. Lecz nie my�la�a o b�lu. S�ucha�a s��w nieznajomej, wypowiadanych cichym g�osem, z pozoru nie maj�cych �adnego zwi�zku z sytuacj�. G�os kobiety by� �piewny, a s�owa uk�ada�y si� w jak�� dziwn�, rytmiczn� melodi�. Anna bezwiednie podda�a si� temu rytmowi i mia�a uczucie, �e nie id�, ale ta�cz� obie na tej jesiennej b�otnistej ��ce.</p><p>��Dolin� p�ynie Rzeka, rozlana szeroko, leniwa, powolna, gdy� nie ma si� do czego spieszy�. I tak zd��y. Ju� przecie� pokona�a znajduj�ce si� wy�ej skalne progi, niespodziewane zakr�ty i wszelkie przeszkody. Woda, w niespiesznym rytmie niesie kamie�. Ale ten rytm spowalnia si� coraz bardziej i bardziej, gdy� Rzeka rozlewa si� szerzej i szerzej, wi�c kamie� w pewnej chwili osiada w nadbrze�nym piasku. Mo�ci w nim sobie swoje miejsce. Pozwala, by przylgn�� do� mu� i �wir. Ciesz� go zawirowania wody, kt�re przypominaj� pieszczot�. Kamie� przecie� jeszcze nale�y do Rzeki. Ale teraz p�yn�ca wci�� woda niesie ga���. Wiele ga��zi, gdy� gdzie� powy�ej zerwa�a si� wichura, l cho� wszystko wskazuje na to, �e ga��� sp�ynie z pr�dem Rzeki, kolejny, drobny podmuch wiatru zmienia jednak rytm fali i ta jedna jedyna ga��� zahacza o kamie�. Teraz s� ju� razem: kamie� z ga��zi�. Zaprzyja�niaj� si�. Tymczasem dnem Rzeki fale nios� drobiny piasku, mu�u, �wiru, wodorost�w, starych muszelek, porzuconych przez raki skorup i �mieci. Wi�kszo�� z nich sp�ywa razem z Rzek�, coraz dalej i dalej ku morzu, ale nieliczne osadzaj� si� na ga��zi, splecionej z kamieniem w przyjaznym u�cisku. Mijaj� godziny, dni i noce, tygodnie i miesi�ce. Lata. Na brzegu Rzeki powstaje niewielki p�wysep, kt�ry zmienia jej bieg. Rzeka niespiesznie zmienia koryto. Nikt w tym p�wyspie nie rozpozna�by kamienia z ga��zi�, splecionych w u�cisku, cho� to one s� sercem i praprzyczyn�, dla kt�rej powsta� ten sp�ache� ziemi. Rosn� na nim teraz drzewa, krzewy, kwiaty, a ptaki wij� tu gniazda. Gdyby nie kamie� z ga��zi�, Rzeka wci�� p�yn�aby dawnym korytem. Zamiast ptasich gniazd i owoc�w na drzewach pluska�yby si� w wodzie ma�e rybki, a du�e sk�ada�yby ikr�. Kto powstrzyma� kamie�, by osadzi� si� w piasku akurat w tym miejscu? Kto przyni�s� ga���, by zaczepi�a si� o kamie�? Kto przewidzia�, �e gdyby nie ten p�wysep, Rzeka ka�dego roku na wiosn� zalewa�aby Wiosk�, kt�ra uwi�a swoje gniazdo tu� obok, w zakolu�?</p><p>Nieznajoma umilk�a, a jej �piewne pytanie zawis�o w mokrym od jesiennej mg�y mrocznym powietrzu. Anna wiedzia�a, �e nie musi na nie odpowiada�. I nie zdziwi�a si�, gdy w pobli�u furtki, wiod�cej z ��ki do ich ogrodu posta� rozp�yn�a si� we mgle.</p><p>�Anio�y objawiaj� si� ze skrzyd�ami z pr�no�ci, gdy� skrzyd�a wcale nie s� im potrzebne. A spory o ich p�e� ni maj� sensu, gdy� mog� przybra� p�e� zar�wno m�sk�, jak i �e�sk��, my�la�a, wchodz�c do domu.</p><p>Wszystko ju� wiedzia�a, nie mia�a tylko pewno�ci, czy niedu�a i niedo�wiadczona dziewczynka, w dodatku �miertelnie chora, mo�e znale�� kamie�, kt�ry zmieni Rzek� czyjego� �ycia? I czy ma prawo to robi�?</p><p>Noga wygl�da�a o wiele lepiej, ni� s�dzi�a. Pod cholewk� buta widoczne by�o tylko niewielkie otarcie i sine �lady po �elaznych z�bach. Gdyby nie to, pomy�la�aby, �e wyprawa do lasu jej si� przy�ni�a. Nawet teraz, opatruj�c te niegro�ne zadrapania sk�ry, my�la�a o wypadkach ostatnich godzin z niedowierzaniem.</p><p>Westchn�a i podesz�a do swojej Piety.</p><p>��Ta matka musi cierpie�, ale musi te� mie� nadziej�. Do samego ko�ca � powiedzia�a g�o�no do nie doko�czonej rze�by.</p><p>Po�o�y�a r�ce na ciep�ej, mi�kkiej glinie.</p><p>Ave pokr�ci� wolno g�ow� i westchn��. Tak jak przypuszcza�, ludzkie Istoty nie mia�y poj�cia o sensie i celu anielskiej opieki. Jak ma pom�c tej dziewczynce? Ona tymczasem kuca�a ko�o niego, kiwaj�c si� na pi�tach, i skrupulatnie wylicza�a wszystkie �dobre, anielskie uczynki�, kt�re jednak nie tylko nie zwielokrotni�y Mocy pi�ra, lecz wr�cz przeciwnie: pi�ro wyj�te z babcinej poduszki, gdzie spokojnie spa�o przez osiem lat, niemal z dnia na dzie� traci�o swe cudowne w�a�ciwo�ci.</p><p>��Wymieniasz rzeczy, na kt�re Anio�y zwracaj� uwag� tylko mimochodem. Pomy�l: gdyby za spraw� niebia�skiej ingerencji nikt na Ziemi nigdy nie rozbi� sobie kolana, to co wa�nego dla rasy ludzkiej mia�oby z tego wynikn��? � spyta� i u�miechn�� si� smutno. Wci�� nie wiedzia�, w jaki spos�b naprowadzi� j� na charakter trzech anielskich zada�, nie zdradzaj�c przy tym najistotniejszych Tajemnic Drabiny- Nadal nie zamierza� ich zdradza�. A przynajmniej nie wszystkie.</p><p>��Lecz przecie� ja, gdy ci� utraci�am, wci�� co� sobie robi�am z�ego, rozbija�am g�ow�, nawet wpad�am pod auto! � upiera�a si� Ewa.</p><p>��Bo jestem nadgorliwym Anio�em, wi�c p�ki by�a� ma�a, pragn��em oszcz�dzi� ci wszelkich przykro�ci. Gdy straci�em Moc, w twoim zapisie zapanowa� chaos. Najpierw objawia� si� drobnymi i wi�kszymi przypad�o�ciami, a w ko�cu, w spos�b nieuchronny, zacz�� zmierza� w stron� przerwania zapisu. Zmartwi� ci�: nie jestem najm�drzejszym Anio�em, a ty, niestety, jeste� pierwsz� ludzk� Istot� oddan� mi w opiek�. Dlatego pope�ni�em tyle b��d�w. Cierpisz przeze mnie, dlatego musz� ci jako� pom�c. Gdyby nie m�j lekkomy�lny lot nad Ziemi�, na pewno nauczy�bym si� lepiej pe�ni� swe obowi�zki. Znalaz�bym twoje Kamienie �ycia i doprowadzi�bym ci� do nich.</p><p>��Kamienie �ycia? � zdziwi�a si� dziewczynka.</p><p>Ave speszy� si�. Kolejny raz, niemal bezwiednie, zdradza� anielskie sekrety. Tego nie wolno robi�. Lecz skoro ju� mu si� wyrwa�o�</p><p>��Kamienie �ycia� Tak nazywamy momenty, w kt�rych rozstrzyga si� los cz�owieka. Wbrew wyobra�eniom ludzi, na ostateczny kszta�t tego losu nie sk�adaj� si� same niezwyk�e wydarzenia. Cz�sto decyduj� o nim sprawy b�ahe. Na przyk�ad kto� w pewnej chwili skr�ci na drodze w lewo zamiast w prawo, podniesie kasztan, kt�ry spad� z drzewa, sp�ni si� do szko�y lub do pracy. I nagle oka�e si�, �e w przysz�o�ci zostanie wielkim podr�nikiem. A gdyby skr�ci� w prawo i stan�� pod drzewem, chroni�c si� przed deszczem, pogaw�dzi� z przygodn� kobiet�, to oka�e si�, �e reszt� �ycia sp�dzi w niewielkim miasteczku. I w�a�nie takie, pozornie niewiele znacz�ce decyzje, wywieraj�ce wp�yw na los cz�owieka, nazywamy Kamieniami �ycia. Rozumiesz?</p><p>��Nie � odpar�a Ewa, a zmartwiony Ave pokr�ci� g�ow�.</p><p>��Ja te� nie, cho� jestem Anio�em. Za to mam dar wyczuwania moment�w, kt�re sk�adaj� si� na los, na jaki ludzka Istota zas�u�y�a. Jest ich wiele. S� losy gorsze i lepsze, ca�kiem z�e lub wspania�e. Zapis daje wiele mo�liwo�ci.</p><p>Od rozumu cz�owieka i instynktu Anio�a zale�y najlepszy wyb�r. Lecz najlepszy wyb�r nie zawsze jest r�wnoznaczny z losem pe�nym ziemskiego szcz�cia i rado�ci, pami�taj o tym.</p><p>��Wi�c mo�e m�j zapis przewidywa� wczesn� �mier�? � spyta�a z l�kiem Ewa.</p><p>Ave pokr�ci� g�ow�:</p><p>��Tak, ale tylko jako jedn� z mo�liwo�ci. To by�a jedyna pu�apka w twoim zapisie i wpadli�my w ni� z mojej winy. To ja, tw�j Anio� Str�, zostawiaj�c ci� bez ochrony, odebra�em ci szans� na d�ugie i ciekawe �ycie. Cho� niekoniecznie szcz�liwe� � doda� po chwili, zdradzaj�c kolejny sekret Drabiny.</p><p>Anio�owie nie mog� informowa� ludzi o ich przysz�ych losach. Ale dziewczynka i tak nie zwr�ci�a uwagi na ostatnie s�owa. Ave pomy�la�, �e Istoty ludzkie zapami�tuj� najmniej znacz�ce cudze my�li, a wa�ne ignoruj�.</p><p>Na chwil� zapad�o mi�dzy nimi milczenie. Dziewczynka zastanawia�a si� nad s�owami Bezdomnego Anio�a, on za� swymi niezwyk�ymi, dalekowidz�cymi oczami, skrytymi pod strzech� stercz�cych w�os�w, jeszcze raz przegl�da� wszystkie losy jej przeznaczone. Los Pierwszy wyznacza� j� do roli kobiety zadowolonej z �ycia, kt�re wiod�a u boku m�a, z mi�o�ci� opiekuj�c si� dw�jk� roztropnych, cho� przeci�tnie uzdolnionych dzieci. Los Drugi rzuca� j� w �ycie pe�ne pasji, rado�ci i cierpienia, w kt�rym najpierw zyskiwa�a, a potem dramatycznie traci�a pe�n� mi�o�ci rodzin�, by nadmiar uczu� przela� na ludzi obcych, samotnych i cierpi�cych, jak ona. Los Trzeci gotowa� jej zaszczyty na polu nauki, a Czwarty czyni� z niej kiepsk� artystk�, goni�c� za s�aw� i umieraj�c� w nies�awie. Los Pi�ty przewidywa� �mier� w dzieci�stwie. Ave wybra� niegdy� dla niej Los Drugi, sam nie wiedz�c czemu, gdy� kierowa� si� wy��cznie anielsk� intuicj�. Mia�a �y� d�ugo, umiera� samotnie i bez zaszczyt�w, za to jej imi� by�oby wymawiane z Mi�o�ci� przez setki nieszcz�liwych i odrzuconych przez �wiat odmie�c�w.</p><p>Tej wiedzy o przysz�o�ci nie wolno mu by�o zdradzi�, lecz ostatnia mo�liwo�� nie by�a ju� tajemnic�. O pozosta�e Ewa jednak nie pyta�a. Niewielu ludzi pragnie wiedzie�, co ich naprawd� czeka, cho� ch�tnie chodz� do wr�ek, �ledz� horoskopy, odczytuj� swoj� przysz�o�� z fus�w kawy czy z kart lub I Chingu. Przysz�o��, cho� wi��� z ni� najpi�kniejsze nadzieje, przera�a ich. Znajomo�� przysz�ych zdarze� odbiera�aby �yciu element najciekawszy: Tajemnic�.</p><p>��Ave, co mam zrobi�, �eby zwielokrotni� Moc twojego pi�ra? � spyta�a wprost Ewa.</p><p>��Jak widzisz, jest to trudne, prawie niemo�liwe. Musia�aby� sama sta� si� Anio�em, kt�ry potrafi paru ludzkim Istotom wybra� jeden z los�w, przewidzianych dla nich w zapisie�</p><p>��Najlepszy? � spyta�a z nadziej� Ewa.</p><p>��Nie wiem, czy najlepszy z ich punktu widzenia.</p><p>�Sk�ama�em, cho� jestem Anio�em, a k�amstwa to cecha ludzka� � my�la� z rozpacz� Ave. �Nie powiedzia�em jej, �e z wielu los�w trzeba nieraz wybra� najgorszy. Przemilcza�em, �e przecie� inni ludzie ju� maj� swoich Anio��w Str��w i �e tylko oni maj� prawo wybra� los dla podopiecznych. Je�li dziewczynce uda si�, jakim� cudem, natrafi� na czyje� Kamienie �ycia, niew�tpliwie wzro�nie Moc mojego pi�ra, lecz ja b�d� drugim Fanuelem. Uratuj� j�, lecz zostan� wygnany i nigdy nie powr�c� do anielskiej gromady�.</p><p>Anio�y rozproszone w Mroku nie znika�y jednak ze szcz�tem. Po pewnym czasie powraca�y na Drabin� w postaci cz�steczek �wiat�a, przydaj�c Blasku innym Anio�om. Nie istnia�y � istniej�c; utraci�y w�asn� indywidualno��, ale cieszy�y si� bytem w �wiat�o�ci; nie mog�y ukazywa� si� cz�owiekowi w �adnej postaci, ale po�rednio sprawowa�y nad nim piecz�. Ave m�g� to wszystko utraci�. I zdecydowa� si�, �e utraci, byle wybawi� Ew� od najgorszego losu.</p><p>��No� przy sobie moje pi�ro. Ws�uchuj si� w jego ka�de drgnienie, a us�yszysz � powiedzia�.</p><p>��Wi�c ono m�wi? � zdziwi�a si� dziewczynka.</p><p>��Nie dos�ownie, ale mo�esz je us�ysze�, je�li si� postarasz. Je�li obudzisz w sobie s�uch wewn�trzny, kt�rym mo�na zrozumie� �piew traw, mow� drzew, szum wiatru, a nawet g�uche dudnienie kamienia. Lecz pami�taj, �e o losie cz�owieka przes�dzaj� tak�e, a mo�e przede wszystkim, pozornie ma�o znacz�ce przypadki�</p><empty-line/><p>Gdy pi�ro s�ab�o, Ewa te� czu�a si� s�absza. Ka�dy wysi�ek, nawet tak niewielki jak przebiegni�cie dw�ch ma�ych uliczek do domu babci, przyprawia� j� o blado��, poty, zawroty g�owy. Coraz cz�ciej k�ad�a si� zm�czona do ��ka, rozmy�laj�c nad s�owami Bezdomnego Anio�a. Nie rozumia�a ich i nie mia�a poj�cia, co ma robi�.</p><p>Pewnego dnia, gdy osowia�a i zgaszona le�a�a pod kocem z temperatur� 37,4� C, do pokoju zajrza�a Anna i powt�rzy�a jej przypowie�� Nieznajomej o kamieniu, ga��zi i p�wyspie. Nie wspomnia�a s�owem o tym, co jej si� przytrafi�o w wilczym dole. Wyliczy�a tylko kolejno�� drobnych, z pozoru b�ahych zdarze�, kt�re doprowadzi�y do zmiany koryta Rzeki. Kamie�, ga���, mu�, piasek, �wir, wodorosty, skorupki rak�w i muszelki, ziemia � i czas.</p><p>I nagle dziewczynka zrozumia�a, �e do zwielokrotnienia Mocy anielskiego pi�ra wystarczy nawet ziarenko piasku, kt�re w odpowiednim momencie osadzi si� na ga��zi. Rzeka to zapis, a p�wysep, kt�ry zmusi� j� do zmiany koryta, to jeden z ludzkich los�w. Mog� na nim kwitn�� kwiaty, dojrzewa� owoce i �piewa� ptaki. Mo�e te� szale� zaraza lub kto� zbuduje tu wi�zienie. P�wysep bowiem te� ma sw�j zapis.</p><p>Gdy to poj�a, wyda�o jej si�, �e pi�ro skryte pod koszul� leciutko drgn�o. A mo�e to tylko z�udzenie?</p><p>Po wyj�ciu matki Ewa wsta�a z ��ka i podesz�a do p�ki z ksi��kami, by wyszuka� sobie co�, czego jeszcze nie zna�a lub co wyj�tkowo lubi�a. Ma�y Ksi���? Mistrz i Ma�gorzata? Alicja w krainie czar�w? Album malarstwa Hieronima Boscha?</p><p>�i znowu to dziwne drgnienie pi�ra. W kt�rym momencie ono dr�y? Gdy dotyka ok�adki Ma�ego Ksi�cia?</p><p>Nie. Przesun�a d�o� wzd�u� d�ugiego rz�du ksi��ek na p�ce. Pi�ro po�askota�o j�. Czubkami palc�w zacz�a muska� kolejne ok�adki. Pi�ro zrobi�o si� cieplejsze. Ewie przypomnia�a si� dzieci�ca zabawa z babci� w �zimno, zimno, ciep�o, jeszcze cieplej, gor�co�� Babcia chowa�a jaki� przedmiot, Ewa musia�a go szuka�.</p><p>��Cieplej, cieplej, coraz cieplej� � m�wi�a szeptem, wodz�c r�k� wzd�u� p�ek. � Gor�co! � krzykn�a nagle i wyszarpn�a wystaj�cy z szeregu ksi��ek niepor�cznego formatu album.</p><p>By� to album o �ab�dziach. Dosta�a go na dziesi�te urodziny od babci, wkr�tce potem, gdy na pobliskim stawie osiedli�a si� para tych pi�knych ptak�w. Wcze�niej gnie�dzi�y si� tu tylko dzikie kaczki. Staw znajdowa� si� jakie� dwa kilometry od osiedla i odkry�a go w�a�nie babcia. Chadza�a tam na spacery z ma�� Ew�, a potem przychodzi�y dokarmia� �ab�dzie. Ptaki przylatywa�y na staw p�n� jesieni�, zimowa�y na nim i odlatywa�y wiosn�. Najpierw by�y tylko dwa, lecz nast�pnego roku ju� pi��.</p><p>��To pewnie ich m�ode, bo jedno ma bure, jeszcze nie ca�kiem bia�e pi�ra � orzek�a babcia. Nie wiedzia�y jednak, czy bure pi�ra to oznaka niedojrza�o�ci czy rasy i czym je dokarmia�. W�wczas babcia kupi�a album. I ma�a Ewa dowiedzia�a si�, �e �jej� �ab�dzie pochodz� z rodziny �ab�dzi niemych, o dziobach czerwonych. Opr�cz nich s� jeszcze �ab�dzie krzykliwe z dziobami pomara�czowymi, a ich ma�e posiadaj� rzeczywi�cie bure upierzenie, kt�re bieleje z up�ywem czasu. �To dlatego Andersen napisa� ba�� o brzydkim kacz�tku�, pomy�la�a Ewa. �ab�dzie nie by�y ptakami �do zabawy�, jak pocz�tkowo s�dzi�a dziewczynka. Mia�y silny instynkt macierzy�ski, broni�y swych dzieci, potrafi�y by� agresywne, gro�ne i pami�tliwe. Zdarza�o si�, �e �ab�d�, kt�ry uzna� w�dkarza za zagro�enie dla swego potomstwa, goni� jego ��d� po jeziorze nawet przez dwa, trzy kilometry, t�uk�c w ni� dziobem. A dzi�b mia� mocny, gdy� d�ug� i gi�tk� szyj� m�g� wzi�� pot�ny rozmach.</p><p>Ewa najbardziej lubi�a patrze�, gdy �ab�dzie frun�y. Niecz�sty by� to widok, lecz pi�kny. Ich ogromne skrzyd�a, w zderzeniu z powietrzem, wydawa�y niesamowity, niemal organowy d�wi�k. Muzyka �ab�dzich skrzyde� brzmia�a w uszach dziewczynki jak g�os z innego �wiata. W albumie od babci akurat o fruwaniu by�o niewiele, mimo to ma�a Ewa lubi�a ogl�da� znakomite fotografie. Si�ga�a po niego zw�aszcza wtedy, gdy �ab�dzie odlatywa�y i dziewczynka t�skni�a do ich widoku. W�a�nie teraz przylecia�y zn�w na staw. Przyfrun�y z p�nocy, lecz ona jeszcze ich nie widzia�a. D�ugi spacer w tak� pogod� nadto by j� wyczerpa�.</p><p>�A jak ju� nigdy ich nie zobacz�?�, pomy�la�a z nag�� t�sknot�.</p><p>Gwa�townie wsta�a z ��ka, w�o�y�a dres, wzi�a album pod pach� i zesz�a na d�, do gabinetu ojca. Jan, jak zwykle, tkwi� zgarbiony przed komputerem. Na og� nie odrywa�a go od pracy, od dziecka bowiem przywyk�a, �e tacie nie zawraca si� g�owy, gdy pracuje, chyba �e sam zrobi sobie przerw�. Lecz teraz, nie bacz�c na nic, podesz�a do niego i po�o�y�a na biurku album otwarty na stronie, gdzie widnia�o wyj�tkowo pi�kne kolorowe zdj�cie �ab�dziej pary.</p><p>���ab�dzie � stwierdzi� nieco zdziwiony Jan i ju� chcia� odwr�ci� g�ow� ku monitorowi, gdy c�rka spyta�a:</p><p>��S�ysza�e� kiedy� szum ich skrzyde�?</p><p>��Hm� Nie � odpar� ojciec. � Wydaje mi si�, �e widzia�em �ab�dzie tylko na zdj�ciach. Lecz je�li chcesz, wejdziemy teraz do Internetu, do dzia�u ornitologii i tam� � zacz��, lecz ona mu przerwa�a:</p><p>��Chc�, �eby� poszed� ze mn� nad prawdziwy staw, gdzie s� prawdziwe, �ywe �ab�dzie.</p><p>��Nad staw? Jak mo�emy tam i��, skoro masz temperatur� i jeste� s�aba? � zaprotestowa�. Nie chcia� teraz opuszcza� komputera. W�a�nie ko�czy� pisa� list do jednego z ameryka�skich angelolog�w, od kt�rego chcia� si� dowiedzie�, czy istnieje mo�liwo�� odwr�cenia r�l: czy zna taki przypadek, �e to cz�owiek musi zaopiekowa� si� swoim Anio�em. I jak to zrobi�.</p><p>��Pojedziemy samochodem � powiedzia�a nieust�pliwie jego c�rka.</p><p>��Jak ci si� polepszy � odpar� odruchowo. Wszyscy powtarzali jej teraz w k�ko: �Jak ci si� polepszy��, i przek�adali wszystko na ten magiczny dzie�.</p><p>��Mo�e mi si� nigdy nie polepszy� i wtedy ju� ich nie zobacz� � powiedzia�a Ewa twardo.</p><p>Jan drgn��. Choroba i �mier� kojarzy�y mu si� z biochemi�, z okropnymi procesami zachodz�cymi w ciele cz�owieka, z przerwaniem pracy serca i m�zgu. Nigdy jednak nie pomy�la�, �e �mier� to tak�e niemo�no�� zobaczenia pary �ab�dzi na stawie.</p><p>��Powiem mamie i� � zacz��, lecz c�rka mu przerwa�a:</p><p>��Ty ze mn� musisz pojecha�. Teraz. Id� si� ubra�.</p><p>Wysz�a. Jan pozosta� bezradny i zdziwiony. Chcia� koniecznie pom�c Ewie i w jaki� spos�b tak�e sobie. Choroba godzi�a w ni�, ale i w niego, skoro mia� j� utraci�. Wydawa�o mu si�, �e w�drowanie po Internecie to najlepszy spos�b szukania dla niej pomocy. Spacer nad odleg�y staw, �eby spojrze� na par� �ab�dzi, to marnowanie cennego czasu. Jednak nie mia� wyboru.</p><p>Zerkn�� jeszcze raz na zdj�cie. By�o pi�kne, zrobi� je fachowiec. Zarazem by�o p�askie. Dwuwymiarowe. �Swoj� drog�, to mo�e by� ciekawe, jak te wielkie ptaki wygl�daj� w trzech wymiarach�, pomy�la� i w�o�y� kurtk�. Ewa ju� schodzi�a po schodach.</p><p>Do stawu by�y nieca�e dwa kilometry. Ewa pokonywa�a je zawsze niemal biegiem, ogl�daj�c si� ca�y czas za wolno maszeruj�c� babci�. Autem znale�li si� tam w trzy minuty. Staw by� niedu�ym wodnym oczkiem, skrytym pod zwisaj�cymi witkami wierzby, nastroszon� strzech� olszyny, otoczonym wysokimi, prostymi �odygami trzcin. Latem niemal nie by�o go wida� zza parawanu zieleni i tylko Ewa z babci� zna�y w�sk� �cie�yn� prowadz�c� nad wod�. Le�a�a tu gruba, sucha k�oda, przywleczona przez w�dkarzy, na kt�rej przysiada�y i patrzy�y na staw. Podobnie jak ogie�, woda przyci�ga ludzi i w dziwny spos�b koi my�li, spowalniaj�c ich gonitw�, odpr�a cia�o. Ma�a Ewa, siadaj�c na pniu, zawsze mia�a uczucie, �e jej mi�nie robi� si� r�wnie elastyczne i wiotkie jak witki wierzby, �e jej oczy przywieraj� do g�adkiej, niemal nieruchomej w pogodne dni tafli i odpoczywaj�, a my�li staj� si� przejrzyste i czyste jak woda.</p><p>P�nojesienny dzie� wyj�tkowo nie sk�pi� s�o�ca. Ziele� ju� dawno przesz�a w purpur� i wi�kszo�� li�ci opad�a, pojedyncze dr�a�y jeszcze na wietrze, sk�onne przy byle wi�kszym podmuchu zerwa� si� i poszybowa� ku ziemi. Trzciny przysiad�y na brzegu, jakby chcia�y ju� u�o�y� si� do zimowego snu, a wygodny do siedzenia pie� nasi�k� wilgoci�. Lecz para �ab�dzi � z jednym �brzydkim kacz�tkiem�, kt�re powoli zmienia�o bure upierzenie w �nie�n� biel � p�ywa�a po stawie, tworz�c malownicz� plam� przykuwaj�c� wzrok. S�o�ce zbli�a�o si� ku zachodowi jako czerwona, po�yskliwa kula i Anna zapewne wyt�umaczy�aby im, �e maj� przed sob� najdoskonalszy kicz, jakiemu r�wna si� tylko pe�nia ksi�yca nad posrebrzonym od blasku jeziorem czy jele� na rykowisku. I Ewa pomy�la�a, �e to, co ludzie nazywaj� zazwyczaj kiczem, jest naturaln� postaci� najdoskonalszej urody i wielkim darem Matki Natury. Zach�d s�o�ca, pe�nia ksi�yca, jele� na le�nej polanie, para �ab�dzi na stawie by� mo�e s� kiczem, gdy kto� pr�buje je utrwali� na fotografii czy obrazie, ale w naturze s� zwyczajnie pi�kne. Dlaczego cz�owiek wstydzi si� wzruszenia na widok naturalnego pi�kna? Czemu je kryje, nazywaj�c kiczem?</p><p>Jan, kt�ry tras� z domu na uczelni� pokonywa� samochodem, zwracaj�c uwag� wy��cznie na znaki drogowe, kt�ry nie wychodzi� do ogrodu bez okre�lonego celu (na przyk�ad, �eby skopa� ziemi�) i kt�ry nigdy nie wyje�d�a� na wakacje, gdy� nudzi� si� na wsi, nagle teraz, siedz�c na pniu nad osiedlowym stawem, odkry� g��bi� rzeczywistego wymiaru i odczu� tak�e wymiar czwarty: czas, kt�ry z ka�d� minut� wci�� zmienia�, przeobra�a� ten krajobraz. Czas to ruch, zmiana.</p><p>�ab�dzie zanurza�y w wodzie d�ugie szyje, �owi�c pokarm, a ogromna, czerwona kula s�o�ca powoli opada�a za horyzont. Na jego tle kontury niemal go�ych ju� drzew powoli stawa�y si� prawie czarne, resztki li�ci purpurowia�y, pi�ra �ab�dzi wydawa�y si� jeszcze bielsze, a tafla wody nabiera�a r�owozielonej po�wiaty. Ku zdumieniu Jana, po przeciwnej stronie horyzontu, na tle ciemnoniebieskiego nieba, zacz�� wschodzi� w�ski, zakrzywiony jak szabla, blady jeszcze ro�ek ksi�yca. Jan nigdy chyba nie widzia� naraz i s�o�ca, i ksi�yca w takiej konfiguracji. W wodzie co� od czasu do czasu zachlupota�o, rozbijaj�c na chwil� kr�g�e, r�owe odbicie s�o�ca, kt�re rozpryskiwa�o si� na wiele kawa�k�w, aby za chwil� zn�w scali� si� w jedno��. Nagle, jakby pod batut� dyrygenta, ch�ralnie zarechota�y �aby i d�wi�k ten przyda� stawowi nowego wymiaru.</p><p>Ewa zbli�y�a si� do wody i wyci�gaj�c r�ce, zawo�a�a w stron� �ab�dzi:</p><p>��Fru�cie! Fru�cie!</p><p>Wi�kszy z ptak�w spojrza� w jej stron� zaintrygowany. Mniejszy podp�yn�� wraz z burobia�ym.</p><p>��Fru�cie! � zawo�a�a jeszcze raz dziewczynka i w jej g�osie da�o si� s�ysze� b�aganie.</p><p>�Dlaczego?� � chcia� spyta� Jan, my�l�c, �e jego c�rka chce dla zabawy przep�oszy� ptaki. Wi�kszy z nich ruszy� po wodzie szybkim, posuwistym ruchem, wznosz�c ku g�rze pot�ne skrzyd�a. Tu� za nim, z parusekundowym op�nieniem, ruszy� drugi. M�ody, ten jeszcze bury, zacz�� je na�ladowa�. Ta�czy�y teraz na powierzchni stawu, wykonuj�c zamaszyste ruchy, i � jak biegacze na bie�ni � szykowa�y si� do startu. Woda zafurcza�a, zabulgota�a, burz�c g�adk� tafl�, rozwijaj�c najpierw w�ski, potem coraz szerszy wachlarz drobnych fal. �ab�dzie rozp�dza�y si� do lotu, a potem jakby odbi�y si� od wody. Kolistym ruchem latawca zacz�y wzbija� si� coraz wy�ej, zataczaj�c kr�g nad powierzchni� stawu.</p><p>��S�yszysz? � spyta�a szeptem dziewczynka.</p><p>�i Jan us�ysza�. Ogromne ptasie skrzyd�a w powietrzu wydawa�y niezwyk�y d�wi�k. To by�a muzyka. Muzyka, koncert, jakiego nie m�g�by stworzy� �aden z kompozytor�w �wiata. Jan znieruchomia� i wstrzyma� oddech. Ucich�y te� �aby.</p><p>Po jakim� czasie � jakim?. Jan nie wiedzia�, zatraci� bowiem poczucie czasu � wielkie ptaki wolno zni�y�y sw�j lot i wyl�dowa�y na wodzie. I znowu by� to niezapomniany odg�os, kiedy wyhamowywa�y sw�j p�d o tafl� wody. Roz�o�y�y si� wachlarze fal, �eby po chwili uspokoi� si� i przyj�� �ab�dzi� rodzin�.</p><p>��Nie my�la�em, �e natura jest tak pi�kna� � wykrzykn�� odruchowo Jan.</p><p>Pi�ro pod dresem Ewy leciutko drgn�o. �Wyczuwa w pobli�u skrzyd�a. Chcia�oby pofruwa� � stwierdzi�a dziewczynka i wsun�a d�o� pod bluz�. Pog�aska�a pi�ro tak jak kota. �Jest ciep�e. I� i jakby wi�ksze� � zdziwi�a si�, jeszcze niepewna, cho� pe�na nadziei. �Wi�ksze!� � upewni�a si�, ponownie go dotykaj�c. �Ale dlaczego?� � zastanowi�a si�.</p><p>���a przecie� tyle rzeczy warto zobaczy� � dopiero teraz us�ysza�a s�owa ojca. � Na przyk�ad� s�onie! Jaki d�wi�k wydaj� ich ci�kie, grube �apy, gdy biegn� po afryka�skiej sawannie? Dziesi�tki, setki s�oni! I jak rycz�? Jak� melodi� wygraj� ich tr�by, gdy zejd� si� w wielkim stadzie? Widzia�em to w Internecie, gdy� parki narodowe w Afryce maj� tam swoje stronice, ale to nie to samo, co widzie� w naturze! Wiesz co? Na nast�pne wakacje jedziemy do Afryki. Koniecznie. Czy wiesz, ile tam ptak�w? Ogromnych! R�wnie wielkich jak �ab�dzie! Na przyk�ad flamingi� W Internecie wydaj� si� r�owe, lecz s�dz�, �e ich barwy musz� by� niepowtarzalne. Wyobra�asz sobie flamingi lec�ce ca�ym stadem? co to musi by� za koncert!�</p><p>Jan urwa�, nie znajduj�c s��w. Spojrza� na c�rk�. Sta�a skupiona i lekko u�miechni�ta, z wypiekami na twarzy. Nie s�ysza�a go chyba.</p><p>��Wzros�a ci gor�czka � zmartwi� si�. � Musimy wraca� � dorzuci� i obj�� j� wp�, patrz�c z �alem po okolicy.</p><p>��Nie mam ju� gor�czki. I czuj� si� lepiej � odpowiedzia�a. � Ale wracajmy.</p><p>W domu Ewa natychmiast posz�a do swojego pokoju i wyj�a spod bluzy pi�ro. Tak, by�o wi�ksze! Zgasi�a �wiat�o. Blask pi�ra niemal m�g� zast�pi� �ar�wk�. Lecz jak�e inny by� od �wiat�a �ar�wki: ciep�y, pulsuj�cy i wielobarwny jak t�cza. Po�o�y�a pi�ro na ramieniu. Od razu sfrun�o i zacz�o p�yn�� po pokoju. Wzbi�o si� wysoko pod sufit, pow�drowa�o ku zamkni�temu oknu, jakby chcia�o wydosta� si� na wolno�� i wykorzysta� nabyt� Moc do dalekiego lotu.</p><p>��Aniele Bo�y, Str�u m�j� � wyszepta�a bezwiednie Ewa. � Musz� i�� do NIEGO. Co� si� sta�o, cho� nie wiem co. Zmieni�am czyj� los, lecz nie wiem, w jaki spos�b � pomy�la�a dziewczynka z dreszczem emocji.</p><empty-line/><p>Ave te� poczu� dreszcz emocji. Jego pi�ro zwielokrotni�o Moc. Nie musia� go widzie�, by to poczu�. M�wi� mu o tym rw�cy b�l wci�� nie zabli�nionej rany na plecach. Upewnia�o go w tym jego serce � pulsuj�ce rytmicznie, jak wcze�niej, podczas gdy po upadku t�uk�o si� s�abo i nier�wno. Teraz nagle odzyska�o sw�j rytm. Anio�y nie musz� widzie�, by wiedzie�, w przeciwie�stwie do ludzi, kt�rzy nawet widz�c � nie wiedz�.</p><p>Ave wiedzia�: ma�a ludzka Istota odnalaz�a czyj� Kamie� �ycia i zmieni�a fragment zapisu. Zamkn�� oczy i skupi� si�. Szuka�. Po chwili mia� pewno��: dziewczynka zmieni�a los swego ojca. Stawiaj�c niespodziewanie na jego drodze b�ahy z pozoru splot zdarze�, pchn�a go na inn� drog�. Ale sk�d on, p� anio�, p� cz�owiek, u�omny i s�aby, nagle to wie? Czy�by zosta�a mu cz�stka anielskich talent�w? A mo�e pi�ro, cho� na odleg�o��, powoli mu je przywraca? Ave nie zdawa� sobie sprawy z tego, �e pojedyncze anielskie pi�ro mo�e posiada� a� tak� Moc. Zadr�a�. Nagle zrozumia�, przed czym ostrzega� go bli�niaczy brat, Vea: �To, co niebia�skie musi wr�ci� do Nieba�� Zarazem zdoby� pewno��, �e pi�ro jest w stanie uratowa� dziewczynk�.</p><p>Rozejrza� si�: Mrok nie g�stnia�, ba, jakby si� przerzedzi�. Lecz w Avem mimo to narasta� l�k:</p><p>�Dopu�ci�em si� zdrady przeciw Drabinie, �wiat�o�ci i niebia�skim prawom. Co uczyni Anio� Str� tego cz�owieka, gdy stwierdzi, �e zmieniono jego dzie�o?�</p><p>Archanio� Uriel opowiada� m�odym Anio�om podobn� histori�. Eli zmieni� niechc�cy zapis cz�owieka chronionego w�a�nie przez Uriela.</p><p>��Na szcz�cie mog�em to naprawi� � m�wi� anielski hierarcha � lecz Eli wyst�pi� przeciw prawom Drabiny! Albowiem pierwsza z panuj�cych na niej zasad g�osi, �e �aden Anio� nie ma prawa wej�� w drog� drugiemu. Owszem, zapisy ludzkie krzy�uj� si�, niekiedy nawet burzliwie, a mimo to anielskie ingerencje musz� pozostawa� w harmonii.</p><empty-line/><p>Ludzka Istota chroniona przez Uriela musia�a sp�on�� na stosie, za�wiadczaj�c �yciem swe pogl�dy. Jej imi� za to mia�o �y� wiecznie. Eli by� wtedy Anio�em Str�em cz�owieka, kt�remu przypad�o w zapisie podpalenie stosu.</p><p>��M�j podopieczny nosi� imi� Giordano Bruno i przeznaczone mu by�o skona� za Prawd� w straszliwej m�ce. Cierpia�em wraz z nim, lecz wiedzia�em, �e tak by� musi. Tego chcia�a �wiat�o��, by Prawda mocniej porazi�a �wiat � wspomina� Uriel, a w jego g�osie jeszcze teraz czu�o si� b�l.</p><p>Anio�y kocha�y swoich ludzi; Uriel kocha� Giordana Brana i pragn�� dla niego szcz�cia, a nie okrutnej �mierci. Opowiada� dalej:</p><p>��Eli nie pogodzi� si� z tym, �e chroniony przez niego cz�owiek ma podpali� stos. By� spokojnym, �agodnym Anio�em, nienawidz�cym gwa�t�w i cierpie�, jakie ludzie sobie zadawali. Nie radz�c si� nikogo, zdecydowa� wi�c, �e zmieni zapis Giordana Bruna i wstrzyma r�k� z pochodni�. By�em tam, na tym wielkim placu. Wszyscy oczekiwali w�a�nie ognia. Ognia stosu. Op�akiwa�em z g�ry moj� ludzk� Istot� i robi�em wszystko, by doda� jej odwagi. Gdy jednak odst�pi�em ju� od Giordana, aby m�g� umrze�, ujrza�em, �e d�o� cz�owieka z pochodni� zadr�a�a i cofn�a si�. Za jego plecami dostrzeg�em Anio�a. To by� Eli.</p><p>��I co zrobi�e�? � wypytywa�y gor�czkowo m�ode Anio�y.</p><p>��To, co musia�em. Przybra�em posta� skrzydlatej Istoty i ukaza�em si� cz�owiekowi z pochodni�, nakazuj�c mu podpali� stos.</p><p>��I ten nieszcz�sny cz�owiek podpali� stos z Prawd� � powiedzia� zmartwiony Ave. R�wnocze�nie pomy�la�: �Nie chcia�bym, aby ludzka Istota b�d�ca pod moj� ochron� musia�a kiedykolwiek pope�ni� tak okropny czyn. Rozumiem, co czu� Eli��</p><p>��Co sta�o si� z Elim? � docieka�y Anio�y.</p><p>���wiat�o�� zabra�a mu piecz� nad lud�mi. Po tym, co uczyni�, nie mog�a mu ju� ufa�! Pozostawiono mu opiek� nad niekt�rymi zwierz�tami. Eli opiekuje si� wilkami i dlatego sta�y si� nieco �agodniejsze. Nigdy te� nie poluj� na ludzi, atakuj� ich tylko w samoobronie. To dzi�ki Elemu jedna z wilczyc wykarmi�a ludzkie niemowl�ta znane jako Romulus i Remus. Inny z wilk�w zaprzyja�ni� si� z cz�owiekiem o imieniu Franciszek. Wi�c Eli poniek�d oszuka� �wiat�o��, gdy� nie cierpi za sw�j czyn. Sprawia, �e niekiedy ludzie i zwierz�ta mog� �y� w przyja�ni.</p><p>Tymczasem Ave by� �wiadom tego, �e w�a�nie pope�nia� czyn niewybaczalny i zuchwa�y: pouczy� oto ludzk� Istot� o charakterze anielskiej Mocy i da� wskaz�wk�, jak ma j� wykorzysta�. I uda�o si�. A teraz, gdy z jej pomoc� wzros�a Moc jego jedynego pi�ra, Ave odzyska� cz�� dawnych talent�w: m�g� zn�w wejrze� w ludzkie zapisy. Zatem wejrza��</p><p>W zapisie ojca jego ma�ej Istoty � cz�owieka o imieniu Jan, kt�ry wygna� go spod swego domu � by�y tylko dwie drogi. M�g� on sp�dzi� �ycie wy��cznie w sztucznym �wiecie wytwor�w ludzkiej my�li, gdzie odkry�by wiele wa�nych dla tego �wiata zjawisk, a pami�� o nim przetrwa�aby dwa pokolenia. By�oby to jednak �ycie niepe�ne, cho� cz�owiek o imieniu Jan nic o tym nie wiedzia�. Drugi los zawarty w zapisie m�wi�, �e Jan mo�e odzyska� utracon� zdolno�� porozumiewania si� z Matk� Natur�. Nie odkry�by niczego wa�nego w �wiecie wirtualnym, lecz w zamian za to jego �ycie by�oby d�ugie i pe�ne, traktowane przez niego jako bezcenny dar. Cz�owiek o imieniu Jan, zamiast odkrywa� tajemnice nauki, odkrywa�by prawdziwego Boga poprzez badanie tajemnic Natury.</p><p>Anio� Str� Jana wybra� dla niego los pierwszy. Co zrobi, gdy zauwa�y wprowadzon� zmian�? Albowiem ta zmiana ju� si� dokona�a�</p><p>��Czujesz si� wa�niejszy ni� �wiat�o�� i niweczysz prac� innych Anio��w. Anio�owie zostali str�ceni za mniejsze przewiny � zaskrzypia� Vea g�osem s�ka w drewnianym progu rudery i zaraz zamilk�. Oto bowiem �cie�k� w ich stron� zbli�a si� ma�a ludzka Istota.</p><p>Nie idzie ju� ospale jak ostatnim razem. Ma�a Istota biegnie. I Ave wie, o co go chce zapyta�.</p><empty-line/><p>Ewa odkry�a, �e mo�e znowu biec. Niezbyt szybko i niezbyt d�ugo, ale ma ju� wi�cej si�. Przystawa�a co chwil�, by odpocz��, lecz bieg�a, czuj�c si� lekka i zwinna.</p><p>Pi�ro drapa�o j� po brzuchu. Jeszcze wczoraj mie�ci�o si� swobodnie pomi�dzy r�kawem i pierwszym guzikiem bluzy. Teraz znacznie si� wyd�u�y�o. Uros�o. Sta�o si� bardziej pierzaste.</p><p>��Co� zrobi�am! � zawo�a�a na widok Bezdomnego, siedz�cego na progu rudery, a on tylko pokiwa� g�ow�.</p><p>��Chc� wiedzie�! � krzykn�a ponownie z niecierpliwo�ci�.</p><p>��Lepiej, by� nie wiedzia�a. Nie jeste� Anio�em � zaprotestowa� s�abo Bezdomny.</p><p>Dziewczynka odetchn�a g��boko i przysiad�a na pi�tach.</p><p>��Czuj� si� o wiele lepiej. By�am znowu nad stawem. Tata mnie zawi�z�. Ju� nie le�� w ��ku, bo od chwili gdy to CO� zrobi�am, jestem silniejsza � powiedzia�a.</p><p>�Jak zwykle my�li tylko o sobie, cho� gdyby si� zastanowi�a, wiedzia�aby, komu odmieni�a �ycie�, pomy�la� Ave. �Powinna powiedzie�: �By�am nad stawem. Zaprowadzi�am tam mojego tat�. I on jest teraz inny, cho� nie wie, dlaczego. Jest silniejszy, bo nawi�za� zerwane dawno temu porozumienie z Matk� Natur�, kt�rego nie wolno zrywa�, je�li si� chce, aby �ycie by�o pe�ne. Cz�owiek jest przecie� dzieckiem Natury; je�li wyrzeka si� Matki, obraca si� to przeciw niemu��.</p><p>���i us�ysza�am znowu muzyk� �ab�dzich skrzyde� � m�wi�a dalej Ewa, Ave za� bezwiednie poprawia� j� w my�lach: �To cz�owiek imieniem Jan, tw�j ojciec, po raz pierwszy us�ysza� muzyk� �ab�dzich skrzyde� i zrozumia�, co straci�, dzi�ki temu zmieni sw�j los�.</p><p>Ave wyczu�, �e dziewczynka patrzy na niego uwa�niej ni� zwykle, i skry� swe my�li. Chyba za p�no. U�miech na twarzy Ewy powoli znika�, ust�puj�c miejsca namys�owi.</p><p>��M�j tato� Wi�c to chodzi o mojego tat� � zacz�a i raptownie urwa�a. Wola�a nie wiedzie�, co zmieni�a w �yciu swojego ojca. Nie pragn�a zna� jego przysz�o�ci. Taka wiedza by�aby zbyt wielkim ci�arem. �Nie chcia�abym by� Anio�em i trzyma� w swoich r�kach ludzkich los�w�, pomy�la�a z nag�ym przestrachem.</p><p>��Nigdy mi tego nie m�w. Nie chc� wiedzie� � powiedzia�a g�o�no. Bezdomny kiwn�� g�ow�. Pomy�la�, �e chroni�c przed dziewczynk� jeden z anielskich sekret�w, bezwiednie odkry� inny: �e wiedza, jak� posiadaj� Anio�y, jest ci�arem, a nie przywilejem.</p><p>���Ile jeszcze�? � spyta�a po chwili.</p><p>��Dwa. Dwa Kamienie �ycia. Pami�taj, sama ich nie rozpoznasz. Ani ty, ani cz�owiek, kt�ry ku nim zmierza. Ale pi�ro ci podpowie. I wtedy stanie si� tak ogromne, �e nie potrafisz go unie��. Wyrwij wi�c ze stosiny jeden niewielki puszek. To wystarczy � odpar� powoli.</p><p>Dziewczynka odesz�a.</p><p>��Z�ama�e� kolejne niebia�skie prawo, braciszku � wyszepta� Vea z powa�y, gdzie tka� paj�cz� ni�. � L�kam si� o ciebie. My�la�em, �e jeste� inny. Nie zna�em ci�. Ale teraz chcia�bym ci� jako� ochroni�, gdy� zdumiewa i wzrusza mnie twoja odwaga.</p><p>��Czy�by� zmieni� zdanie i zrezygnowa� z przystania do gromady? � zdziwi� si� Ave.</p><p>��Nie. T�skni� do jej si�y i nat�enia Mroku. Ale ty jeste� moim bratem. Czy m�g�by� mnie, mimo wszystko, troch� polubi�?</p><p>Ave milcza�.</p><p>��Dawno, dawno temu, cho� nie wiadomo jak dawno, gdy� Niebo znajduje si� poza wszelkim czasem, �y� sobie cz�owiek, kt�ry rozmawia� z Anio�ami lub tak mu si� tylko zdawa�o � opowiada� Gabriel, a m�ode Anio�y s�ucha�y z zapartym tchem, gdy� Gabriel niezwykle rzadko schodzi� do nich z najwy�szych szczebli Drabiny, a jeszcze rzadziej im si� zwierza�. � Anio�y ukazywa�y mu si� pod r�nymi postaciami, lecz nie zdradza�y mu sekret�w i tajemnic. Tajemnice s� po to, by ciekawi�y, zw�aszcza gdy dotycz� rzeczy dla kosmosu najwa�niejszych. C� bowiem warte by�oby Niebo, gdyby ka�dy cz�owiek zna� je od kra�ca po kraniec, i na dodatek umia� je opisa�? Mia�by o nim pe�n� wiedz�, ale co z wiar�? Przecie� Niebo istnieje tylko za spraw� wiary. Gdyby ona przesta�a istnie�, Niebo rozproszy�oby si� w Mroku, tak jak wszystko, w co si� przestaje wierzy�. Anio�y m�wi�y wi�c cz�owiekowi tylko tyle, ile chcia� us�ysze�. M�wi�y mu o sobie, o �wiat�o�ci, o Niebie i niebia�skich zwyczajach. Nie k�ama�y, gdy� w naszym �wiecie k�amstwo nie istnieje. Wi�c Anio�y, spotykaj�c si� z tym cz�owiekiem, opowiada�y mu prawd�, ale dotyczy�a ona jedynie malutkiej cz�stki wiedzy o anielskim bycie, kt�r� cz�owiek m�g� zrozumie�. M�wi�y mu tak�e o swych zabawach.</p><p>Anio�y, z natury pogodne, lubi�y zabaw�. Z ziemskiego punktu widzenia bardziej odpowiednio by�oby nazwa� j� �teatrem�, gdy� polega�a na przybieraniu r�nych postaci i form, tworzeniu niesko�czonej liczby rzeczywisto�ci, kt�re stanowi� scen� dla tych spektakli. Najbardziej lubi�y bawi� si� w ludzi. Mo�e dlatego, �e ich kocha�y?</p><p>Cz�owiek nosi� imi� Emmanuel, mieszka� w krainie ch�odnej, pe�nej �niegu i zimnego wiatru � opowiada� Gabriel. � Nie wiem, czemu Anio�y akurat jego wybra�y do zwierze�. Mo�e ze wzgl�du na imi�? Imi� Emmanuel wiele zapowiada, du�o obiecuje. Anio�y ukaza�y mu si� pewnego dnia i zacz�y z nim rozmawia�. By� w�r�d nich jego Anio� Str� oraz ca�a liczna anielska gromada.</p><p>��Dlaczego to zrobi�y? Przecie� to zabronione! � zacz�y przekrzykiwa� si� niecierpliwie m�ode Anio�y.</p><p>��Mog� si� tylko domy�la�. Jak wiecie, unikam ukazywania si� ludzkim Istotom w jakiejkolwiek postaci, a je�li ju� musz� to czyni�, wybieram Powietrze, kt�rego nie wida� � wyja�nia� Gabriel, zwany przez niekt�rych Najwy�szym Archanio�em. � Ot� by�y to czasy, gdy ludzka wiara, a jak wiecie, utrzymuje ona �wiat�o��, Niebo i Moc, stawa�a si� ja�owa. Troch� si� ludziom znudzi�a i spowszednia�a. Nie by�o w niej entuzjazmu i ciekawo�ci, lecz obowi�zek i przyzwyczajenie. Modlitwy recytowano na pami��, wi�c utraci�y si��. Anio�y musia�y wi�c wytr�ci� ludzi z monotonii i ja�owo�ci�</p><p>��Jak to zrobi�, powiedz, Gabrielu? � zaszemra�y niespokojnie m�ode Anio�y, aby zaspokoi� ciekawo��.</p><p>��Trzeba sprawi� cud � odpar� Gabriel.</p><p>��Cud� Cud� � przytakn�li ze zrozumieniem jego s�uchacze.</p><p>��Anio�y wybra�y Emmanuela. W�r�d swoich by� on uwa�any za istot� bez wyobra�ni i nudn�, ale uchodzi� za cz�owieka pracowitego i solidnego, a wi�c godnego zaufania. W�a�nie dlatego Anio�y by�y pewne, �e Emmanuelowi wsp�bracia uwierz� bez zastrze�e�, �e nie pos�dz� go o fantazjowanie. On po prostu by tego nie potrafi�. Wiedz�c, i� jest pracowity, mia�y pewno��, �e spisze swe rozmowy z Anio�ami, a jego ksi�gi ludzkie Istoty czyta� b�d� przez d�ugie pokolenia, wzmacniaj�c swoj� wiar� w �wiat�o��.</p><p>��Co wi�c nasi bracia opowiadali Emmanuelowi? � dopytywa�y si� Anio�y.</p><p>Gabriel u�miechn�� si� pob�a�liwie.</p><p>����e, tak jak ludzie, mamy w Niebie swoje domy i rodziny, �e nasza posta� przypomina ludzk� i nosimy szaty podobne ludzkim.</p><p>Anio�y wybuchn�y �miechem, ale Gabriel doko�czy� z powag�:</p><p>��I �e posiadamy Moc, jakiej nie ma �aden z ludzi.</p><p>Ave, przypominaj�c sobie tamte rozmowy i opowie�ci, domy�la� si� wi�c, �e ludzkim Istotom wolno ujawnia� co najwy�ej cztery cz�stki Prawdy o Drabinie: pierwsz� � �e Anio�y w og�le istniej�; drug� � �e potrafi� rozmawia� z lud�mi; trzeci� � �e gdzie�, cho� nie wiadomo gdzie, jest Niebo i Drabina; czwart� � �e Anio�y posiadaj� jak�� Moc. Bli�szych szczeg��w na jej temat nie nale�a�o zdradza�.</p><p>Ave w�a�nie zdradzi� zakazan� cz�stk� Prawdy. Co powiedzieliby na to jego wsp�bracia z anielskiej gromady?</p><p>��M�g�bym si� dowiedzie�, ale to b�dzie trudne � szepn�� Vea, patrz�c na swego bli�niaczego brata. Pragn�� zn�w spyta�, czy Ave m�g�by go polubi�, ale ju� wiedzia�, �e w ten spos�b nie zdobywa si� braterskiej mi�o�ci. W�a�nie zacz�� za ni� t�skni�, gdy� w swym dotychczasowym istnieniu Vea nie zazna� jeszcze tego uczucia. Chcia� je pozna�, nim przyst�pi do gromady.</p><empty-line/><p>Annie tej nocy przy�ni�a si� nieznajoma, kt�ra uwolni�a j� z �elaznych wnyk�w i podarowa�a jej przypowie�� o Rzece, kamieniu, ga��zi i piasku. Nieznajoma siedzia�a na pniu w g��bi lasu, lecz nie by� to las jesienny, lecz pe�en s�o�ca i ciep�a, bez jednej, nawet najmniejszej plamy mroku. Na ramieniu nieznajomej siedzia� Czarny Ptak, ale nie rzuca� cienia, ona za� najwyra�niej si� go nie ba�a, cho� nie by�o te� mi�dzy nimi wida� przyja�ni. Anna wyczu�a, �e jest to raczej rozejm, i to rozejm wymuszony przez kobiet�, gdy� Czarny Ptak objawia� niepok�j, kt�ry a� pulsowa� w jego czarnych pi�rach, wyzwalaj�c jaskrawo�� t�czowych barw.</p><p>Nieznajoma by�a zn�w jakby prze�roczysta, ale wida� by�o przez ni� Blask i P�omienie, kt�rych w rzeczywisto�ci nie by�o.</p><p>�Spal� j�!�, przerazi�a si� Anna, ale Blask i P�omienie nie tylko nie czyni�y kobiecie �adnej krzywdy, lecz wydawa�o si�, �e dodaj� jej si�y. Anna zrozumia�a, �e si�a Blasku obezw�adnia Czarnego Ptaka.</p><p>Ptak i kobieta toczyli rozmow�, kt�rej s��w Anna nie zrozumia�a, cho� s�ysza�a wszystkie d�wi�ki.</p><p>�Kiedy nie mo�na zrozumie� czyjej� rozmowy, mimo �e jest si� w pobli�u? Kto� co� mi m�wi� na ten temat, i to niedawno temu��, my�la�a �ni�ca Anna.</p><p>Tymczasem Ptak zakrzywionym dziobem przeczesa� l�ni�ce pi�ra, strzepn�� skrzyd�ami i odfrun��. Anna odetchn�a z ulg�, lecz zaraz wyczu�a, �e wraz z Czarnym Ptakiem nie ulecia�y wszelkie niebezpiecze�stwa. Blask i P�omie� otacza�y nieznajom�, wirowa�y wok� niej, dotyka�y jej w�os�w, twarzy, ramion, ona za� gestykulowa�a smuk�ymi d�o�mi, jakby przemawiaj�c do nich b�agalnie. Po chwili westchn�a, pokiwa�a g�ow�, u�miechn�a si� przelotnie, bez odrobiny rado�ci i�</p><p>�spojrza�a na Ann�. Nieokre�lone w kolorze, przejrzyste oczy znalaz�y si� blisko jej twarzy, a ich wejrzenie by�o tak intensywne, �e Anna zrozumia�a, i� to nie sen. Le�y oto w ciemnym pokoju w swoim domu, nieznajoma za� nachyla si� nad ��kiem i patrzy na ni�. Znikn�a roz�wietlona s�o�cem polana, znikn�y Blask i P�omienie. Widzia�a tylko te coraz wi�ksze i wi�ksze oczy, kt�re zaj�y wreszcie ca�� przestrze� pokoju.</p><p>��Powiedz mu, �e nie b�dziemy przeszkadza�, byle nie przekroczy� nast�pnej granicy. Przeka� mu te�, �e poniesie kar�, kt�ra b�dzie trwa� niesko�czenie d�ugo, ale jednak si� sko�czy � Anna us�ysza�a g�os, kt�ry rozbrzmiewa� w jej g�owie jak g��boki i d�wi�czny za�piew dzwonu. Ten d�wi�k by� tak pot�ny i natarczywy, �e zerwa�a si� z ��ka i chcia�a biec przed siebie.</p><p>Dotkni�cie stopami ch�odnej pod�ogi rozbudzi�o j�, uprzytomni�a sobie, gdzie jest i co robi. Sta�a boso na �rodku ciemnego pokoju, a obok spokojnie spa� Jan. W oddali us�ysza�a odleg�e bicie dzwon�w.</p><p>��Dzwoni� w nocy? � zdziwi�a si� i podesz�a do okna. Na niebie po�yskiwa�y gwiazdy i sta� w pe�ni ksi�yc, od kt�rego l�nienia noc nabra�a srebrzystych barw. �Czy�bym by�a lunatykiem?�, pomy�la�a, a potem, senna i p�przytomna, powt�rzy�a szeptem:</p><p>�Powiedz mu, �e nie b�dziemy przeszkadza�, byle nie przekroczy� nast�pnej granicy. Przeka� mu te�, �e poniesie kar�, kt�ra b�dzie trwa� niesko�czenie d�ugo, ale jednak si� sko�czy�. Zamy�li�a si�: �Powiem mu. Ale komu?� Rano, przy �niadaniu, spyta�a Jana:</p><p>��Jak� posta� przyjmuj� Anio�y, poza znan� nam, skrzydlat�? Co pisze o tym Emanuel Swedenborg?</p><p>��Wed�ug niego, mog� przyj�� ka�d� posta�, jak� zechc�.</p><p>��A ubranie? � dr��y�a Anna.</p><p>��Swedenborg pisa� na ten temat bardzo dziwne rzeczy. Twierdzi�, �e Anio�y wewn�trznego Nieba s� ca�kiem nagie i nigdy nam si� nie pokazuj�, b�d�c najdoskonalszymi Istotami, i �e przynale�� wy��cznie do Boga. Te natomiast, kt�re nam si� ukazuj�, nosz� szaty podobne do naszych. Anio�y najbardziej rozumne maj� ubrania przejrzyste i zarazem po�yskuj�ce, jakby zrobione z p�omienia lub �wiat�a. Anio�y ni�szych szczebli nosz� szaty bia�e.</p><p>��Bo�e, to� to ca�a rewia mody! � za�mia�a si� Anna, lecz zaraz spyta�a z powag�: � Wi�c istniej� Anio�y bardziej i mniej rozumne? My�la�am, �e wszystkie s� doskona�e!</p><p>��A jednak Swedenborg pisze o nich tak, jakby i one podlega�y rozwojowi, wed�ug niego niekt�re s� ju� w pe�ni ukszta�towane, a inne przypominaj� nieopierzone piskl�ta � m�wi� Jan. Przed oczami mimo woli zobaczy� �ab�dzie, ujrza� ich lot nad stawem, us�ysza� muzyk� ich skrzyde� i zat�skni� do tego widoku. �P�jd� tam jutro�, postanowi�.</p><p>��Mo�e nasz Bezdomny Anio� jest w�a�nie takim anielskim piskl�ciem i dlatego przydarzy�a mu si� ta nieszcz�sna przygoda? � zaduma�a si� Anna i odruchowo doda�a: � Na szcz�cie m�j Anio� jest rozumny, widzia�am jego przejrzysto��</p><p>Jan zerkn�� z ukosa na �on� i uda�, �e nie s�yszy.</p><p>��A teraz s�uchaj� � zacz�a Anna z naciskiem, po czym dobitnie wyrecytowa�a: � �Nie b�dziemy przeszkadza�, by�e� nie przekroczy� nast�pnej granicy�. Czy to jest przes�anie dla ciebie?</p><p>��Powt�rz � za��da� Jan, Anna za� powoli, jeszcze raz powt�rzy�a zdanie, kt�re s�ysza�a we �nie.</p><p>Jan pokr�ci� g�ow�.</p><p>��To nie dla mnie � odpar�, o nic wi�cej nie pytaj�c. Czu�, �e dla dobra jego c�rki b�d� teraz w tym domu tajemnice, kt�rych nie nale�y docieka�.</p><p>��Chyba wiem, komu mam to powt�rzy� � stwierdzi�a po namy�le Anna.</p><p>W�o�y�a p�aszcz i wysz�a.</p><empty-line/><p>Wok� opustosza�ej zazwyczaj ��ki, ko�o zrujnowanego domostwa, k��bi� si� t�umek mieszka�c�w osiedla i ju� z daleka dobieg� Ann� gwar ich g�os�w. Wybija� si� zdecydowany, ale zdesperowany alt babci. Zaniepokojona Anna przy�pieszy�a kroku i gdy podesz�a bli�ej, ujrza�a, �e przed ruder� stoi karetka pogotowia. Bezdomny jak zwykle siedzia� na progu, lecz obok niego w bia�ym kitlu sta� ich osiedlowy s�siad i zarazem lekarz z tutejszego rejonu. Z namaszczeniem, powoli mierzy� Bezdomnemu t�tno, patrz�c r�wnocze�nie na sw�j zegarek, a tymczasem jego ma��onka spiera�a si� g�o�no z babci�. Niestety, Anna wyczu�a, �e pozosta�e osoby � s�siedzi z pobliskich domk�w, sekunduj� lekarskiemu ma��e�stwu, a nie jej matce. Mo�e tylko Pani Sama by�a po jej stronie, ale nie umia�a tego wyrazi� inaczej, jak tylko nerwowym splataniem i rozplataniem r�k, no i sw� obecno�ci�.</p><p>���nie wolno tego robi� wbrew jego woli! � krzycza�a starsza pani.</p><p>��Nie mo�na go tu zostawi� na kolejn� zim�. Podobno id� ostre mrozy. Zamarznie � odpiera�a argumenty babci �ona lekarza.</p><p>��Tu nawet nie ma pieca! � krzykn�� dentysta. � A gdyby by�, to przecie� ten biedny g�upek wywo�a po�ar i sp�onie! Dziwi� si�, �e do tej pory jeszcze nic takiego si� nie sta�o!</p><p>��W�a�nie � przytakn�a �ona w�a�ciciela supermarketu. � Nie s�ysza�a pani, ilu bezdomnych zamarz�o ostatniej zimy, a ilu wznieci�o po�ary, cho�by na dzia�kach? A ten tkwi tu od tylu lat, i nikt si� nim nie interesuje, ani opieka spo�eczna, ani w�adze� To bardzo dobry pomys�, prosz� mi wierzy�.</p><p>��Jaki pomys�? � wtr�ci�a z niepokojem, Anna.</p><p>��Oni chc� go zabra� i odwie�� do� gdzie to jest? � spyta�a nerwowo babcia.</p><p>��Niewa�ne gdzie, ale tam umyj� go, uczesz�, odwsz� i nakarmi�. Dostanie czyste ��ko i trzy posi�ki dziennie � obwie�ci�a z uraz� �ona lekarza, patrz�c niech�tnie na babci�.</p><p>��Ale co to za miejsce?! gdzie to jest?! � zawo�a�a zrozpaczona Anna.</p><p>��To po prostu specjalny o�rodek opieki nad niedorozwini�tymi � odpar� lekarz. Sko�czy� mierzenie t�tna i da� znak sanitariuszom.</p><p>��Ale� on nie jest niedorozwini�ty! � krzykn�a Anna w panice.</p><p>��Powtarzam im to samo! Jest ca�kiem normalny i daje sobie rad�. Pomagamy mu i zostawcie go w spokoju � wspar�a j� zdenerwowana babcia.</p><p>��Normalny? Kuleje, jest chudy jak szczapa, blady jak �mier�, nie s�yszy, nie m�wi, nie rozumie� � zacz�a wylicza� �ona dentysty, lecz Anna jej przerwa�a:</p><p>��M�wi! I s�yszy!</p><p>��I rozumie wi�cej, ni� my�licie � zn�w wspar�a j� babcia.</p><p>��To niech co� powie! Bardzo prosz�! � wzruszy� ramionami lekarz. � Niech protestuje! Tymczasem, jak panie widz�, wygl�da nawet na zadowolonego.</p><p>Dopiero teraz spojrzeli na Bezdomnego. Rzeczywi�cie: nie ucieka� ani si� nie broni�, gdy sanitariusze, z pewnym obrzydzeniem, brali go pod r�ce. Pokornie i zarazem spokojnie pozwoli� si� prowadzi� do samochodu.</p><p>��Niech�e pani co� powie! � krzykn�a babcia do Pani Samej. � Niech pani go broni tak jak my! Przecie� go pani lubi, wiem o tym!</p><p>Pani Sama otwar�a usta, lecz wydoby�a z nich tylko cichutkie dwa s�owa:</p><p>��Lubi� go.</p><p>Sanitariusze zbli�ali si� do karetki.</p><p>��Chwileczk�! � krzykn�a Anna. � Musz� mu co� powiedzie�!</p><p>Lekarz wzruszy� ramionami.</p><p>��To tak, jakby pani m�wi�a do �ciany. Ale prosz� Prosz� bardzo. Niech pani m�wi.</p><p>Sanitariusze przystan�li, trzymaj�c nadal pod r�ce swego pacjenta. Anna spojrza�a w jego twarz.</p><p>��Niech pan� To znaczy� No bo ja� S�uchaj, mam dla ciebie przes�anie. Z mojego snu. A mo�e to nie by� sen. Nie wiem � zdecydowa�a si� wreszcie, patrz�c natarczywie tam, gdzie pod skudlonymi w�osami powinny znajdowa� si� jego oczy. � Ono brzmi tak: �Nie b�dziemy przeszkadza�, by�e� nie przekroczy� nast�pnej granicy. I poniesiesz kar�, kt�ra b�dzie trwa� niesko�czenie d�ugo, ale jednak si� sko�czy�.</p><p>Annie wydawa�o si�, �e Bezdomny drgn��, lecz mo�e by�o to z�udzenie, gdy� sanitariusze poci�gn�li go gwa�townie. M�odszy zachichota�. A jednak� jednak Bezdomny, cho� tak s�aby i wyniszczony, bez k�opot�w uwolni� r�k� z uchwytu sanitariusza i delikatnie dotkn�� twarzy Anny. Poczu�a ciep�o, kt�re rozla�o si� po jej ciele i o�wieci�o jej umys�. Nagle ogarn�� j� spok�j.</p><p>��Prosz� mi da� adres tego� o�rodka? � babcia zaatakowa�a lekarza.</p><p>��Domu dla wariat�w � podpowiedzia�a �ona biznesmena, lecz lekarz poprawi�:</p><p>��Dla niedorozwini�tych. To nie to samo. Wariaci s� ciekawsi � doda� po namy�le.</p><p>Babcia ju� chcia�a co� powiedzie�, lecz Anna poci�gn�a j� za r�kaw. Awantura nie mia�a sensu. Przecie� nie odmieni� biegu wypadk�w. A zreszt�� mo�e nie trzeba?</p><p>��Prosz� da� nam ten adres � powt�rzy�a z uprzejmo�ci�.</p><p>��B�d� go panie odwiedza�? � spyta� lekarz z lekkim u�mieszkiem.</p><p>��B�dziemy � odpar�a Anna.</p><p>��On je lubi�. Cz�sto wystawa� pod ich oknami � wtr�ci�a nagle �ona lekarza, wykazuj�c co� na kszta�t zrozumienia. � Mo�e powinni�my porozumie� si� z wami, ale sama pani wie, formalnie wszyscy mamy do niego takie samo prawo.</p><p>��Jak to takie samo�? � zacz�a k��tliwie babcia, lecz Anna spiorunowa�a j� wzrokiem.</p><p>��To przecie� tylko obcy, bezdomny w��cz�ga � ci�gn�a �ona lekarza. � A m�� za�atwi� mu miejsce w przytu�ku.</p><p>��On tam umrze, samotny i opuszczony � szepn�a babcia, a Pani Sama nagle, gwa�townie, przytakn�a ruchem g�owy.</p><p>��Tacy jak on umieraj� na ulicy. S� zag�odzeni, nikt si� nimi nie interesuje, cierpi� na r�ne choroby, czasami gro�ne dla normalnych ludzi. AIDS, wszawica, �wierzb, choroby sk�rne� � wtr�ci�a �ona dentysty. � Chyba lepiej, �eby umar� w cieple i pod dachem ni� w tej ruderze. Wystarczaj�co d�ugo tu mieszka�. Najwy�szy czas, �eby kto� si� tym zaj��.</p><p>Lekarz nabazgra� adres na wyci�gni�tym z kieszeni fartucha bloczku, a potem usiad� ko�o kierowcy. Karetka ruszy�a i wszyscy si� rozst�pili. Annie wyda�o si�, �e zza zas�oni�tych szyb czuje na sobie uwa�ne, a zarazem, znacz�ce spojrzenie.</p><p>Obie z babci� zerkn�y na ma�� karteczk�.</p><p>��To na szcz�cie blisko. Na skraju miasta � powiedzia�a babcia.</p><p>��P� godziny samochodem � przyzna�a Anna. Milcz�c, wraca�y do domu i obie my�la�y o tym samym: czy Anio�, nawet u�omny, mo�e przebywa� w przytu�ku? I co b�dzie, gdy kto� go tam rozpozna?</p><p>��Nie, to niemo�liwe � powiedzia�a Anna g�o�no. � Nikt nigdy nie dostrze�e w nim Anio�a. Nam te� przysz�o to z takim trudem.</p><p>Nie b�jcie si�, nikt mnie nie rozpozna � chcia� powiedzie� im Ave, lecz w zgodzie z zasadami panuj�cymi w anielskiej gromadzie, wolno mu by�o rozmawia� tylko z ludzkimi Istotami b�d�cymi pod jego ochron�. Nawet nie wiedzia�, czy inni ludzie by go us�yszeli.</p><p>�Nie obawiaj si�, kobieto. Nikt mnie nie rozpozna. Wy, ludzie, nie rozpoznajecie ani Anio��w, ani prorok�w czy �wi�tych, ani nawet Bog�w. A je�li tak si� dzieje, to tylko przypadkiem, i jedynie za po�rednictwem wybra�c�w, kt�rzy maj� sz�sty zmys�, trzecie oko. Ale tych, kt�rzy je maj�, uwa�acie za szale�c�w i nie s�uchacie ich, nawet gdy krzycz�. Wi�c nikt mnie nie rozpozna, a resztki Anio�a pozosta�e we mnie b�d� mnie przed wami chroni�, a nie demaskowa�, m�wi� Ave w my�lach, odje�d�aj�c daleko od ma�ej Istoty.</p><p>Od kilku dni, odk�d jego jedyne ocala�e anielskie pi�ro zwi�kszy�o Moc, nie odczuwa� ani up�ywu czasu, ani odleg�o�ci. Mimo to, gdy ju� przybyli na miejsce i piel�gniarze rozbierali go z brudnych ubra�, obcinali w�osy i k�pali, nie pozwoli� sobie odebra� drewnianych koralik�w.</p><p>��Zostaw je � powiedzia� starszy do m�odszego, kt�ry chcia� wyszarpn�� paciorki z zaci�ni�tej d�oni pacjenta. � Mo�e to co� dla niego znaczy? Zabierzesz i dostanie sza�u lub skoczy z okna? Z nimi nic nie wiadomo. Patrz, jakie ma oczy�</p><p>Koraliki by�y ciep�e. Przesta�y stygn��. Ave, gdy ju� po�o�ono go w ��ku, w czystej, spranej a� do dziur po�cieli, przytuli� je do twarzy i odczu� blisko�� swojej ma�ej Istoty. Nie by�a jeszcze w pe�ni bezpieczna, ale �y�a.</p><p>Rozejrza� si� po wielkiej sali, w kt�rej si� znalaz�. By�o tu wi�cej ��ek ni� ludzi i wi�cej b�lu ni� w jakimkolwiek innym miejscu. Ten b�l gor�c� fal� ogarn�� jego cia�o.</p><p>��Jezu, ale ma oczy� � wykrzykn�a gruba salowa, roznosz�ca zup� � No, co tak je wytrzeszczasz?</p><p>Aby zlikwidowa� wszawic�, w�osy podopiecznych strzy�ono w przytu�ku do go�ej sk�ry. W chudej i bezbronnej twarzy Bezdomnego oczy l�ni�y teraz jak dwa jeziora. Salowa bezwiednie zatopi�a w nich spojrzenie i natychmiast wycofa�a si� na bezpieczn� odleg�o��. Poczu�a g��boki zawr�t g�owy i spadanie. Spada�a gdzie� g��boko, coraz g��biej, w nieznan� otch�a� Nie, przeciwnie! Frun�a wysoko w g�r�, w bezkres nieba�</p><p>��O jejku, w g�owie mi si� kr�ci. Pewnie ci�nienie spada � mrukn�a do siebie i z energi� zacz�a, karmi� Bezdomnego, unikaj�c jego wzroku.</p><p>Dy�urny lekarz uprzedzi�, �e nowy podopieczny jest prawdopodobnie g��boko upo�ledzony i �e trzeba go b�dzie my�, karmi� i traktowa� jak dziecko.</p><p>�I po co to � to �yje?�, pomy�la�a, uprzytamniaj�c sobie, �e na szcz�cie tacy jak on �yj� kr�tko. Na szcz�cie i dla nich, i dla normalnych ludzi.</p><empty-line/><p>Gdy Ewa dowiedzia�a si�, �e Bezdomnego zabrano do przytu�ku, ku rozpaczy rodziny od razu skoczy�a jej temperatura. A ju� wydawa�o si�, �e najgorsze maj� za sob�. Przecie� pi�ro, cho� ani Anna, ani Jan nie wiedzieli, z jakiego powodu, wyra�nie uros�o! Wyd�u�y�o si� co najmniej o kilkana�cie centymetr�w, jego stosina stwardnia�a i wyros�y z niej kolejne, mniejsze pi�rka. Gdy zapada� zmrok, jego blask intensywnia�, przy�miewaj�c blask ognia w kominku. Patrz�c na pi�ro, mieli niepokoj�ce uczucie obcowania z czym� nadnaturalnym. Wiedzeni instynktem, schowali je za szaf� w pokoju dziewczynki, gdy� jak stwierdzi�a Anna: �Nie wolno go nadu�ywa�. Ono przecie� nie jest nasze, tylko jego�.</p><p>Wszyscy uwierzyli, �e blisko�� pi�ra rozp�dza kolejne, agresywne ataki choroby Ewy. Od czasu wyprawy nad staw temperatura dziewczynki unormowa�a si�, ust�pi�y zawroty g�owy i nag�e zas�abni�cia. A teraz zn�w to wraca�o.</p><p>Kolejne badania w szpitalu zaciemnia�y obraz. By�y na przemian to lepsze, to znowu niepokoj�ce.</p><p>��Tak czasem bywa w tej chorobie � m�wi� lekarz z min�, kt�ra �wiadczy�a zar�wno o wsp�czuciu dla ma�ej pacjentki i jej rodziny, jak i o profesjonalnym zaciekawieniu �nietypowym casusem�. Annie jednak szepn�� cicho, �e cho� nie powinna traci� nadziei, to �ten typ bia�aczki lubi si� przyczai�, za to gdy wr�ci z pe�n� moc�, no to� pani wie�� Anna nie chcia�a wiedzie�.</p><p>Na razie Ewa, na wszelki wypadek, od paru dni le�a�a w ��ku. Pod g�r� od pi�amy chowa�a ma�e, puszyste, niemal �ywe stworzonko, kt�re wyrwa�a ze stosiny du�ego pi�ra, jak nakaza� Bezdomny. Ca�e pi�ro nie mie�ci�o si� ju� pod jej ubraniem i m�g�by je dostrzec kto� niepo��dany. Gdy wyrywa�a z niego t� jedn� pierzast� kitk�, mia�a poczucie straty, jakby uszkodzi�a bezcenne arcydzie�o. Najwyra�niej jednak niewielki puszek czu� si� dobrze blisko cia�a dziewczynki, gdy� przylgn�� do jej serca i tak pozosta�.</p><p>��Co mam robi�? � zastanawia�a si� Ewa. Wiedzia�a, �e sama nie wymy�li niczego m�drego, �e nigdy w �yciu nie odgadnie anielskich zamys��w; jedynie pi�ro mo�e jej podpowiedzie� w�a�ciwe dzia�anie i stosowny moment. Lecz na razie nie dawa�o �adnego znaku.</p><p>Mija�y kolejne dni i nic si� nie dzia�o. Zmieni�o si� tylko to, �e gdy teraz Ewa podchodzi�a do okna, by spojrze� na jesienny ogr�d, a jesie� powoli ju� mia�a si� ku zimie, cz�sto widzia�a w nim tat�.</p><p>Tata wychodzi� do ogrodu rankiem, pojawia� si� w nim po obiedzie, a gdy zapada�a wczesna o tej porze roku noc, siada� mimo ch�odu na �aweczce i wpatrywa� si� w niebo. Ewie patrz�cej z okna na pi�terku wydawa�o si�, �e jego wargi si� poruszaj�. M�wi� co� do siebie. Co? Nie chcia�a pyta�.</p><p>A Jan tymczasem powtarza� bezg�o�nie:</p><p>�Niebo gwia�dziste nade mn�, prawo moralne we mnie��</p><p>Po raz pierwszy czu�, �e w pe�ni rozumie, co to naprawd� znaczy. Zda� sobie spraw�, �e wcze�niej pojmowa� tylko drugi cz�on my�li Immanuela Kanta, kt�ry wydawa� mu si� o wiele wa�niejszy, nad pierwszym za� przechodzi� oboj�tnie. Dopiero teraz m�g� powiedzie�, czym naprawd� jest gwia�dziste niebo.</p><p>Wpatruj�c si� w blask p�yn�cy z ekranu komputera, nigdy nie odkryje praw moralnych. W kontakcie za� z przyrod� mo�na, nawet bez wiedzy o kamiennych tablicach Moj�esza, us�ysze�, jak Matka Natura wo�a: Nie zabijaj! Nie kradnij! I wreszcie: �Nie b�dziesz mia� innych Bog�w przede mn�!�, rozmy�la�, �ledz�c mrugaj�ce gwiazdy. Niekt�re z nich sprawia�y wra�enie, �e spadaj�, i nagle Jan wydoby� z pami�ci zapomniane s�owa zmar�ej matki: �Gdy spada gwiazda, pomy�l �yczenie, a si� spe�ni�� I Jan intensywnie my�la� w rytm spadania gwiazdy: �Chc�, �eby moja c�rka by�a zdrowa. Chc�. Sprawcie to��</p><p>Tkwi�c w nocnym ogrodzie i wpatruj�c si� w niebo, Jan poj��, �e swoim bogiem uczyni� technologiczn� cywilizacj�, genialne wytwory my�li ludzkiej, skomplikowane, fascynuj�ce procesy wydzierania przez nauk� kolejnych tajemnic �wiatu. Teraz, gdy zasiada� przed komputerem i w�drowa� po bezkresie Internetu, nie traktowa� go ju� jako najwspanialszego ze �wiat�w; zrozumia�, �e jest tylko narz�dziem; dostrzeg�, jak niewiele znacz�c� drobink� jest Internetowa Droga wobec Drogi Mlecznej, bez kt�rej ta drobinka nigdy by nie powsta�a. Zrozumia� te�, �e astronom poszukuj�cy jedynie fizyczno-matematycznych praw rz�dz�cych wszech�wiatem nigdy ich nie odkryje ani nie ujmie w �aden wz�r, gdy� ponad nimi jest jeszcze co� o wiele wa�niejszego, co�, co daje moc i �ycie niesko�czono�ci kosmosu. Tak�e Ziemi i ludziom, kt�rzy j� zamieszkuj�.</p><empty-line/><p>��Jedziemy jutro do niego � powiedzia�a przed snem Ewa, gdy ca�a rodzina zgromadzi�a si� przy jej ��ku na dobranoc. Dziewczynka wiedzia�a, �e robi� to codziennie, by doda� jej otuchy przed kolejn� noc� i ustrzec od sennych koszmar�w. Co przyniesie nast�pny dzie�: popraw� czy pogorszenie? A mo�e nic. Dla taty, mamy i babci �nic� dawa�o ju� nadziej�, lecz dla niej by� to stan gorszy ni� kolejny atak choroby. W swej jeszcze dzieci�cej niecierpliwo�ci my�la�a, �e lepszy ju� by�by koniec wszystkiego!� ni� to przed�u�aj�ce si� wyczekiwanie nie wiadomo na co.</p><p>�Mia� sta� si� cud, a cuda s� przecie� jak uderzenia pioruna!�, my�la�a gniewnie, rozczarowana. Nie chcia�a dopu�ci� my�li, �e Anio� j� zawi�d�.</p><p>��Dobrze, jedziemy do niego jutro. Ugotuj� mu kompot ze �liwek i troch� roso�u � oznajmi�a babcia, a dziewczynka u�miechn�a si� wyrozumiale. Dla babci kompot i ros� by�y symbolami dbania o chorego, cho� wiedzia�a, �e akurat ten chory nie by� zwyk�ym pacjentem.</p><p>��Jedziemy � potwierdzi�a Anna z ulg�.</p><p>Co� zaczyna�o si� znowu dzia�. Ona tak�e wola�a co� robi�, ni� biernie oczekiwa� na cud. Jej zdaniem, cud ju� nast�pi� � �wiadczy� o tym blask pi�ra wydobywaj�cy si� zza szafy, nie o takim jednak cudzie marzy�a. Mo�e ten okaleczony Anio� nic nie m�g� zrobi�, by ocali� jej c�rk�? Mo�e zjawi� si� tylko po to, by �atwiej pogodzili si� z nieuchronno�ci� losu i by uwierzyli, �e fizyczna �mier� ich jedynego dziecka nie b�dzie �mierci� ca�kowit�, skoro gdzie�, nie wiadomo gdzie, jest miejsce, kt�re zamieszkuj� Anio�y? Ale dla Anny nie by�o to �adn� pociech�. Kocha�a �ycie i chcia�a �ycia dla swojej c�rki.</p><p>Nazajutrz po �niadaniu wsiedli do samochodu. Wiedzeni odruchem, wie�li drobne prezenty, jakby jechali z wizyt� do chorego. Jan zdecydowa� si� da� Bezdomnemu album z �ab�dziami, gdy� uzna�, �e widok wielkoskrzyd�ych, �nie�nobia�ych ptak�w powinien go ucieszy�. Babcia trzyma�a na kolanach dwa s�oiki, z roso�em i z kompotem. Anna skry�a w kieszeni ma�� glinian� figurk�, kt�r� ulepi�a w ostatnich dniach.</p><p>��A wy do kogo? Bo jak na wizyt�, to tylko rodzina � powiedzia�a gruba salowa, zastawiaj�c sob� drzwi.</p><p>��Rodzina! � zawo�a�a Ewa, uprzedzaj�c pozosta�ych.</p><p>��Rodzinom to tu si� nie chce przychodzi� � odpar�a kobieta, patrz�c na nich z podejrzliwym zdziwieniem. Przepu�ci�a ich niech�tnie i z pewn� wrogo�ci�.</p><p>Oni za� rozgl�dali si� doko�a z poczuciem winy. By�o tu szaro i biednie. Ale czy w ruderze na osiedlu by�o lepiej? To zale�y. Tam mia� nad g�ow� niebo, a przed sob� blisko�� lasu i ��ki; tu szare, kostropate �ciany, sufity z zaciekami i grub�, drucian� siatk�, odgradzaj�c� teren przytu�ku od przedmie�cia.</p><p>��Nic nie je, nie m�wi, jest g�uchy jak pie� i dali�my mu okulary � poinformowa�a salowa, kt�ra sz�a przed nimi w poczuciu swej wa�no�ci. To by� w ko�cu jej podopieczny, a rodzina nie ma prawa si� wtr�ca�.</p><p>��Okulary? � zdziwi�a si� babcia.</p><p>��S�oneczne, z plastiku. Bo co? Nie wolno? Jak�e�cie rodzina, to powinni�cie za nie zap�aci� � stwierdzi�a wrogo kobieta.</p><p>��Ale po co okulary? � spyta� Jan.</p><p>��Oczy� � wzruszy�a ramionami salowa.</p><p>��Oczy? Co� si� sta�o? � wystraszy�a si� Anna.</p><p>��Nie wiem. Mo�e on �lepy? A mo�e to katarakta i dlatego takie dziwne? S� jakie� takie� Co� trzeba by�o z tym zrobi�. Nasz doktor wymy�li� okulary.</p><p>�Oczy!�, skojarzy�a sobie Anna: �Nigdy nie widzieli�my jego oczu��</p><p>Bezdomny siedzia� na ��ku w du�ej, prawie pustej sali. By�o tu wiele pustych ��ek. Lokatorzy pojawiali si� w o�rodku tylko wtedy, gdy na dworze by�o ju� tak zimno, �e nie da�o si� wytrzyma�.</p><p>Czasem trafiali tu ludzie �specjalnej troski�, przywiezieni przez policj� lub karetk� pogotowia. Tegoroczna jesie� by�a d�d�ysta i ciep�a. Przytu�ek mia� si� zape�ni� dopiero wraz z pierwszymi mrozami. Wtedy salowe k�ad�y nawet po dwie osoby w jednym ��ku.</p><p>Czterech m�czyzn spa�o, dw�ch bez zainteresowania gra�o w karty, a jeden siedzia� na ��ku, nakrytym spran�, podziurawion� jak sito po�ciel�. Paru tkwi�o pod oknem na w�zkach inwalidzkich, patrz�c gdzie� przed siebie, nie widz�c ani sali, ani widoku za oknem, i babcia pomy�la�a, �e by� mo�e wracaj� do miejsc niegdy� zapami�tanych, kt�re trzymaj� ich przy �yciu.</p><p>Anna z Janem w pierwszej chwili nie rozpoznali go w tej og�lnej szaro�ci. Wszyscy byli do siebie podobni � chude, bez wyrazu, bezwiekowe twarze. Dopiero te czarne, plastikowe okulary sta�y si� dla nich znakiem rozpoznawczym.</p><p>Jedynie Ewa wiedzia�a od razu, �e to on, cho� r�ce sanitariuszy pozbawi�y go grzywy skudlonych w�os�w i obna�y�y nieznane jej rysy. Id�c korytarzem, dziewczynka mog�aby wskaza�, w kt�rej znajduje si� sali. Puszyste, niewielkie pi�rko drgn�o i o�y�o si�; Ewa poczu�a ciep�o ko�o serca, ono za� uderza�o szybko i nier�wno.</p><p>Milczeli. Niezr�cznie by�o rozmawia� z nim przy �wiadkach. Ewie wydawa�o si�, �e z Anio�em Str�em mo�na m�wi� tylko twarz� w twarz, w samotno�ci. Doro�li za� nie wiedzieli, co maj� powiedzie�. Babcia postawi�a mu na stoliku s�oiki z kompotem i roso�em. Przez chwil� mia�a wra�enie, �e na jego ustach zago�ci� s�aby u�miech, jakby dawa� do zrozumienia, �e docenia ten gest.</p><p>Jan poda� mu album, szeroko otwarty na stronicy z najpi�kniejszym zdj�ciem samotnego �ab�dzia frun�cego na tle horyzontu. Obdarowany znowu jakby si� u�miechn�� i Jan wiedzia�, �e on zrozumia�, jakie �yczenie wyra�a ten prezent.</p><p>Anna dyskretnie wyj�a z kieszeni ma�� glinian� figurk� i poda�a mu j� w zaci�ni�tej d�oni. Figurka znalaz�a si� w r�ce Bezdomnego i nikt nie m�g� zobaczy�, co ona przedstawia. On wiedzia�, nawet nie rozwieraj�c d�oni: to by�a ma�a, bardzo malutka Ewa, ulepiona z czu�o�ci�, jakiej wcze�niej nie zna�y palce rze�biarki.</p><p>Teraz Bezdomny, bez s�owa, wyci�gn�� przed siebie drug� r�k�, a Ewa wyj�a spod swetra puszyste pi�rko i po�o�y�a mu je na d�oni. Zatrzepota�o jak ma�y ptaszek. Dmuchn�� � i sp�yn�o z r�ki, by zawirowa� wok� jego pozbawionej w�os�w g�owy. Stuli� d�o�, znowu na nie dmuchn��, spojrza�, jak dr�y i trzepocze, westchn�� i odda� dziewczynce, kt�ra wsun�a je ponownie pod sweter.</p><p>�Teraz ONO mi wreszcie powie� Mo�e nie dzi�, mo�e jutro lub nawet za tydzie�, ale powie mi, co mam robi� � pomy�la�a.</p><p>Stali bez s�owa przy jego ��ku, a on zrozumia�, czego oczekuj�. Powoli zdj�� z oczu czarne, plastikowe okulary�</p><empty-line/><p>Wracali do domu. Jan prowadzi� auto, lecz zamiast drogi wci�� widzia� wyrazist� twarz Bezdomnego i ogromne niebieskie oczy, w kt�rych skryta by�a ca�a wiedza tego �wiata � i jeszcze co� wi�cej.</p><p>�Gdybym d�u�ej w nie patrzy�, m�g�bym dojrze� to, co znajduje si� w j�drze kosmosu� � my�la�. �Ale te oczy m�wi�y: Nie pr�bujcie rozwi�zywa� wszystkich tajemnic wszech�wiata, zostawcie miejsce dla wiary, tajemnicy, inaczej przestaniecie by� dzie�mi kosmosu i Matki Natury. Staniecie si� zwi�zkiem chemicznym, z�o�onym z wody, w�gla, t�uszczu i bia�ka, lecz pozbawionym uczu�. Ocalcie swoje dusze przez prostot� i ufno��, kt�re s� kluczem do Mi�o�ci�.</p><p>Anna przez ca�� drog� zastanawia�a si�, czy potrafi�aby wyrze�bi� t� nawiedzon�, wyrazist� twarz wizjonera, w kt�rego oczach kry�y si� same tajemnice.</p><p>�Jego oczy m�wi�y, �e je�li ud�wign� cierpienie, je�li nie b�d� przed nim ucieka�, je�li zdo�am prze�o�y� je na w�asny j�zyk, to kiedy�, by� mo�e, stworz� dzie�o, kt�re pozostanie na trwa�e w ludzkiej �wiadomo�ci. Ale� tak, ludzie szcz�liwi i zadowoleni z siebie tworz� dzie�a pi�kne, lecz o przemijaj�cej urodzie�, zrobi�a odkrycie w my�lach i zerkn�a z ukosa na Jana, kt�ry prowadzi� auto ze skupionym wyrazem twarzy: �Ciekawe, co wie on? Czy ka�demu z nas te dziwne oczy m�wi�y co� innego? I czy w og�le m�wi�y, czy to tylko nasza wyobra�nia? A mo�e znale�li�my w nich to, czego ka�de z nas szuka�o? Opiekunowie w przytu�ku dali mu plastikowe okulary, gdy� boj� si� jego oczu. Mo�e boimy si� tego, co tkwi w nas samych i co on pozwala nam ogl�da� jak w lustrze�.</p><p>Anna wiedzia�a, �e nie spyta o to ani Jana, ani babci, cho� bardzo chcia�a wiedzie�, co znalaz�a w oczach Bezdomnego Ewa. Nadziej�? Obietnic�? Szans�?</p><p>Babcia u�miecha�a si� do siebie, gdy� wci�� widzia�a te dwa ogromne Nieba daj�ce poczucie bezpiecze�stwa i harmonii; zgod� na radosny Pocz�tek i nieuchronny Koniec. Lecz w �rodku, pomi�dzy Pocz�tkiem a Ko�cem, jest tyle wa�nych i dobrych rzeczy, kt�re nale�y powoli smakowa� i kocha�, ceni� i pami�ta�</p><p>��Jaki by� kolor jego oczu? � spyta�a g�o�no Anna i szybko sama sobie odpowiedzia�a: � Czarne. Czarne jak w�giel do szkicowania. By�am pewna, �e b�d� takie.</p><p>��Czarne?! � zawo�ali babcia z Janem, a w ich g�osach zabrzmia�o zdziwienie.</p><p>��By�y ciemnob��kitne! Jak farbka do bielizny i jak w�oskie niebo � stwierdzi�a babcia.</p><p>��Bzdura. By�y szare. Szare i prze�roczyste. Jak woda w g��bokiej studni � oznajmi� Jan.</p><p>Zamilkli w przekonaniu, �e ka�de widzia�o prawdziwy kolor.</p><p>Tylko Ewa nie zastanawia�a si� nad kolorem jego oczu. Nie pami�ta�a, czy by�y niebieskie, czarne czy szare. Ujrza�a w nich mi�o��, a mi�o�� ma wszystkie kolory naraz, i ju� wiedzia�a, �e nawet je�li zostanie sama, nigdy nie b�dzie samotna. Dzi� w jego oczach odczyta�a, �e nast�pi kiedy� taki dzie�, dzie� samotno�ci i cierpienia, dzie� t�sknoty za tym, co posiada teraz: za rodzin�, kt�ra koi wszelki b�l i strach.</p><p>�A wi�c nie umr�. M�j Anio� obdarzy� mnie mi�o�ci� wi�ksz� ni� m�g�, ale kiedy� b�d� musia�a odda� t� mi�o�� innym ludziom�, uprzytomni�a sobie. I zrozumia�a, �e jego oczy przepowiedzia�y jej kr�tkie, szcz�liwe dzieci�stwo i blisk�, ale ju� nie tak szcz�liw� i beztrosk� dojrza�o��.</p><empty-line/><p>Trzy dni p�niej Ewa wygl�da�a przez okno. Jesienny ch��d ni�s� z sob� przyjemno�� przebywania w ciep�ych domach. Ulica by�a prawie pusta, bez przechodni�w i aut. A potem zza zakr�tu wysz�a Pani Sama ze swoim pieskiem.</p><p>I nagle puszyste pi�rko drgn�o i po�askota�o dziewczynk�. Czujna, wybieg�a z pokoju, zeskakuj�c po dwa, trzy stopnie, dopad�a drzwi i stan�a ko�o ogrodowej furtki. �Dlaczego to robi�?�, my�la�a, nie spuszczaj�c oka ze zbli�aj�cej si� s�siadki.</p><p>Pani Sama tymczasem sz�a ulic� w stron� ich domu. Szczeniak rado�nie podskakiwa� ko�o jej n�g, to znowu obw�chiwa� starannie wszystkie latarnie i mijane drzewa. Tempo, w jakim Pani Sama pokonywa�a niewielki dystans, dziel�cy j� od Ewy, by�o powolne, uzale�nione od kaprys�w psiaka. A czas ucieka� i by�o go coraz mniej. Co tu zrobi�? Szybko� szybko�! Bo minie termin! Jaki termin�!? A jednak Ewa czu�a, �e termin w�a�nie mija i trzeba natychmiast znale�� pretekst, byle tylko Pani Sama zesz�a z przeciwleg�ego chodnika na jezdni�. �Szybciej! Nie masz czasu!� �Jakiego czasu? Co mam robi�?�, niepokoi�a si� dziewczynka.</p><p>��Kici! Kici! Kici! � wyrzuci�a z siebie nagle zdyszanym, rozpaczliwym szeptem, wierz�c, �e ka�dy pies, nawet m�ody, rzuci si� w pogo� za kotem.</p><p>I rzeczywi�cie: szczeniak stoczy� si� z kraw�nika i szybko, cho� niezgrabnie przebieraj�c kr�tkimi, grubymi �apkami, zacz�� biec w stron� Ewy, na skos, przez jezdni�. Pani Sama usi�owa�a go schwyci�, lecz by�a wolniejsza. Pr�bowa�a wo�a�, ale pies jeszcze nie s�ucha� komend w�a�cicielki, g�os Pani Samej by� zreszt� zbyt cichy i niezdecydowany.</p><p>�zza rogu wyskoczy� jaguar dentysty. Wygl�da� rzeczywi�cie jak pi�kne, l�ni�ce zwierz�. Ewa ju� z daleka by�a pewna: dentysta trzyma� przy uchu s�uchawk� kom�rkowca i prowadzi� auto jedn� r�k�. Zawsze tak robi�.</p><p>�Przejedzie psa!�, przerazi�a si�. A szczeniak w�a�nie skaka� po�rodku jezdni, rozgl�daj�c si� za domniemanym kotem.</p><p>��Przejedzie mi psa! Znowu przejedzie mi psa! � zawo�a�a nagle Pani Sama, jakim� cudem wydobywaj�c z siebie prawdziwy krzyk.</p><p>Samoch�d nie przejecha� jednak zwierzaka. W ostatniej chwili zjecha� na bok i zawadzi� l�ni�cym zderzakiem o Pani� Sam�.</p><p>Szczeniak, popiskuj�c, �azi� po ca�ym mieszkaniu, budz�c mieszane uczucia w Janie, kt�ry nie przywyk� do tego, by komu� po�wi�ca� tyle uwagi.</p><p>��Zamknij go w kuchni � powiedzia� odruchowo, a potem nagle, ku zdziwieniu Anny, wzi�� psa na kolana i przytuli� do siebie.</p><p>��Jaki mi�kki. I mi�y. Nie wiedzia�em, �e to takie dobre uczucie: przytuli� psa � stwierdzi� z zaskoczeniem. Szczeniak przesta� skomli�.</p><p>��Kto� musia� si� nim zaopiekowa�, a ona tu nie ma nikogo � usprawiedliwi�a si� babcia.</p><p>��Twoim zdaniem ma nas, cho� jej wcale nie znamy � u�miechn�a si� przelotnie Anna, lecz zaraz spowa�nia�a. � Dwa razy telefonowa�am do szpitala.</p><p>���i co? � spyta�a Ewa tak cichutko, �e prawie nikt jej nie us�ysza�.</p><p>��Wci�� nie wiadomo. Wydaje si�, �e nie ma powa�niejszych obra�e�, ale straci�a przytomno�� i dot�d jej nie odzyska�a. Jest w �pi�czce. Co za nieszcz�cie.</p><p>Ewa milcza�a.</p><p>��Gdyby dentysta jecha� wolniej� � zacz�a, babcia, ale Jan przerwa�:</p><p>��Gdybanie nic nie da. Sta�o si�.</p><p>��Pomodl� si� za ni� � oznajmi�a babcia i nikt si� nie zdziwi�.</p><p>��Czy ona naprawd� nikogo nie ma? Mo�na by powiadomi� tego pana, co j� odwiedza � zagadn�a nerwowo Anna.</p><p>��Mo�na � przyzna�a babcia.</p><p>��Czy to kto� z rodziny? � spyta�a Anna. Wszystkowiedz�ca babcia tym razem bezradnie wzruszy�a ramionami.</p><p>Podczas kolacji rozmawiali tylko o wypadku. Anna m�wi�a, �e mo�e to i dobrze, �e Pani Sama nikogo nie ma, bo nikt teraz nie cierpi. Jan rozprawia� nad rol� przypadku w �yciu cz�owieka, babcia za� przypomina�a sobie historie ludzi, kt�rzy zapadli w �pi�czk�.</p><p>���pi�czka, czyli koma. Tak to si� nazywa w j�zyku medycyny. Czyta�am w gazetach � m�wi�a szybko. � Zdarza�o si�, �e cz�owiek spa� kilka lat, bez czucia i ruchu, karmiony przez rurki, a potem powoli umiera�, jak ro�lina na zim�. Albo, nagle, po siedmiu latach, budzi� si� w przekonaniu, �e to czwartek, bo zasn�� w �rod�. Nie ma te� pewno�ci, czy cz�owiek w �pi�czce s�yszy, co do niego m�wi�, czy przebywa w jakiej� innej, w�asnej rzeczywisto�ci, czy jego m�zg pracuje, czy nie�</p><p>Nikt z doros�ych nie zauwa�y� zachowania Ewy, jej l�ku i narastaj�cego smutku. A je�li nawet zauwa�yli, z�o�yli to na karb przej�cia si� tragicznym wypadkiem s�siadki.</p><p>�Co ja zrobi�am� Bo�e, co ja zrobi�am�, powtarza�a tymczasem Ewa, nie mog�c ud�wign�� ci�aru swej winy.</p><p>Ave wiedzia�. Mimo odleg�o�ci, kt�ra ich dzieli�a, wiedzia� wi�cej o odczuciach ma�ej ludzkiej Istoty ni� wtedy, gdy wystawa� przy p�ocie jej domu. Z wolna powraca�a mu anielska wiedza, niezale�na od czasu i miejsca.</p><p>�Ona teraz cierpi. I jeszcze nie wie, �e cierpi�c, do�wiadcza b�lu, jaki nam, Anio�om, tak cz�sto sprawia opieka nad lud�mi. Ona wci�� jest dzieckiem, kt�re wierzy, �e anielska opieka to przeprowadzanie maluczkich i bezbronnych przez k�adki nad przepa�ciami. Dopiero zaczyna pojmowa�, �e Anio� musi niekiedy wybra� przedwczesny koniec �ycia lub sprawi� b�l swojej podopiecznej Istocie. Ona jeszcze nie wie, �e droga ku zrozumieniu lub szcz�ciu wiedzie czasem poprzez cierpienie. S�dzi�a, �e bycie Anio�em to jedynie czysta rado�� p�yn�ca z udzielania pomocy, a tymczasem Anio�y d�wigaj� zar�wno wspania�o��, jak i n�dz� ziemskiego �wiata, jego Dobro i Z�o, wielko�� i miernot�. Chwile czystej, prawdziwej rado�ci s� bardzo rzadkie, i w tym Anio�owie podobni s� ludziom. Ona zaczyna tego do�wiadcza�. Traci szcz�liwe dzieci�stwo, w kt�rym jedynym zmartwieniem by� b�l chorego cia�a. Poznaje inny b�l. Dojrzewa do �ycia, kt�re, by� mo�e, b�d� m�g� jej zwr�ci�. Tak, b�dzie �y�, cho� wyp�acze wiele �ez. A mimo to warto �y慔</p><p>��A co z twoim istnieniem, braciszku? Bezbolesne rozproszenie si� w Mroku zamieniasz na bolesn�, d�ugotrwa�� kar�. Czy to si� op�aca? � zaszemra� Vea w postaci karalucha, kt�ry przebiega� w�a�nie pod ��kiem Avego w wielkiej szarej sali przytu�ku. Karaluch�w by�o tu tak du�o, �e gin�y masowo rozdeptywane grubymi trepami pacjent�w.</p><p>��Skryj si�, bo i ciebie zabij� � szepn�� Ave.</p><p>��Wi�c chcesz, �ebym �y�? Pragniesz, �ebym by� przy tobie? Czy to mo�liwe, �e zacz��e� mnie lubi�? � spyta� zaskoczony Vea i przebieraj�c �apkami, wsun�� si� w siennik, na kt�rym spoczywa� jego bli�niaczy brat.</p><p>Ave milcza�, poprawiaj�c czarne, plastikowe okulary.</p><empty-line/><p>Ewa d�ugo nie spa�a tej nocy. �wiec�ca w jej pokoju lampa zaniepokoi�a w �rodku nocy Ann� i Jana. Podchodzili na palcach pod drzwi c�rki, ale wsz�dzie trwa�a tylko cisza.</p><p>��Mo�e czyta? Ka�demu si� zdarzy, �e nie mo�e zasn��. Lekarz nie wspomina� o bezsenno�ci towarzysz�cej chorobie, wr�cz odwrotnie � powiedzia� z nadziej� Jan.</p><p>�Przej�a si� wypadkiem Pani Samej. To zrozumia�e. W ko�cu by�a �wiadkiem. Swoj� drog�, co ona tam robi�a z temperatur� ponad 37 stopni? Mia�a le�e� w ��ku. Dlaczego tak nagle wybieg�a z domu? I czemu a� tak bardzo jest przej�ta? W gruncie rzeczy by�y sobie ca�kiem obce� � zamy�li�a si� Anna, podczas gdy szczeniak z zapa�em obgryza� jej buty.</p><p>�Ewa oswoi�a si� z my�l�, �e to jej zagra�a �mier�, ale nie umie poj��, jak mog�a dopa�� kogo�, kto chwil� wcze�niej by� ca�kiem zdrowy. Mo�e dotar�o do niej, �e �mier� bywa niespodziewana, i przerazi�o j� to? Cieszysz si� �yciem, bawisz si� z psem i nagle ci� nie ma. To straszne prze�ycie dla nas, doros�ych, a co dopiero dla trzynastolatki�, my�la� Jan.</p><p>Ewa zgasi�a lamp�, gdy rodzice ju� spali. Ale w pokoju nie zapad� nocny mrok. Roz�wietla� go ciep�y i koj�cy blask, mocniejszy, a r�wnocze�nie inny ni� wszystkie �wiat�a w domu.</p><p>Dziewczynka cichutko, na palcach, podesz�a do szafy, za kt�r� skryte by�o pi�ro. Ju� nie mie�ci�o si� w w�skiej szparze pomi�dzy �cian� a meblem. Znowu uros�o. Zg�stnia�o. Z grubej stosiny wyrasta�y coraz to nowe pi�ra, podobne temu, kt�re by�o schowane w babcinej poduszce, a g�sty, z�ocistobia�y puch okrywa� ca�� stosin�, ta�czy� wok� niej, dr�a� i migota�. �eby dotkn�� pi�ra, musia�aby si� przem�c, tak bardzo wydawa�o si� nierzeczywiste i cudowne, a zarazem nieludzkie.</p><p>��To Moc. Ale dlaczego�? � szepn�a, niemal wystraszona.</p><p>Nie pojmowa�a tego, co si� sta�o. Co zrobi�a, �e pi�ro zacz�o rosn��? Nie wierzy�a, �e ona tego dokona�a. Nie poczuwa�a si� do dysponowania a� tak� si��. Ave powiedzia� jej, �e anielska opieka jest pomoc� w wyborze ludzkiego losu. Cz�owiek mo�e to Anio�om u�atwia� lub utrudnia� (�czy nawet uniemo�liwia�, doda�a po namy�le). Ale r�wnocze�nie g��boko wierzy�a, �e anielska opieka s�u�y do uszcz�liwiania ludzi; nigdy na odwr�t. A przecie� tym razem, dzia�aj�c w imieniu swego kalekiego Anio�a, wyrz�dzi�a z�o. Zatem dlaczego Moc pi�ra wzros�a? Czy�by Anio�y �wiadomie sprawia�y ludziom b�l? Przysparza�y cierpienia, zamiast ich chroni�? Odbiera�y �ycie, zamiast je ratowa�? Co b�dzie z Pani� Sam�? Obudzi si� czy umrze�? Ewa zasypia�a spocona, rzucaj�c si� po ��ku. Szczeniak spokojnie spa� na jej ko�drze, chwilami popiskuj�c, jakby �ni� o swojej w�a�cicielce. Za oknem wolno rozprasza� si� mrok nocy i szarza� kolejny jesienny dzie�.</p><p>Blask pi�ra przygasa�, ale tylko pozornie, by nie zwraca� niczyjej uwagi. Dla obcych oczu mia�o by� zwyk�ym pi�rem ze starej poduszki.</p><p>�Ta kobieta obudzi si� po siedmiu dniach�, rozmy�la� Ave. �Przez tych siedem dni i nocy swego snu-niesnu b�dzie mia�a wizj� normalnego domu: m��, dzieci, koty i psy. Dzieci krzycz�, w ogrodzie, kobieta z m�czyzna, �miej� si�, koty wyleguj� si� w s�o�cu, pies przynosi patyk, rzucony przez jedno z dzieci, wok� kwitn� drzewa i kwiaty, brz�cz� pszczo�y, a z domu dobiega zapach pieczonego ciasta. Pe�nia ludzkiego szcz�cia. W swoim �nie-nie�nie kobieta zrozumie, �e o szcz�cie trzeba walczy�. A m�czyzna, czuwaj�c nad jej snem, wreszcie pojmie, czym by�aby dla niego jej utrata. Wi�c zrobi� ku sobie ten pierwszy, odwa�ny krok. Za�o�� rodzin�. I wtedy kobiecie przyb�dzie odwagi ptaka, kt�ry musi dba� o swoje gniazdo. Ale m�czyzna ju� zawsze b�dzie �y� nie�mia�o, kocha� nie�mia�o i r�wnie nie�mia�o umrze, na wiele lat przed ni�. Z ich p�no wyznanej mi�o�ci urodzi si� dwoje p�nych dzieci, z kt�rych jedno b�dzie normalne, lecz drugie nieco op�nione w rozwoju. Gdy� zawsze musi istnie� r�wnowaga � co� za co�, nic za darmo. Szcz�cie wystawia ludziom swoje rachunki. Ale to p�ne dziecko op�nione w rozwoju b�dzie bardzo kochane, gdy� w tej kobiecie zawsze by� nadmiar mi�o�ci � i chyba w�a�nie to tak bardzo przera�a�o m�czyzn�. W zapisie tej kobiety by�y dwa losy. Mia�a cierpie� samotnie lub cierpie� w mi�o�ci z rodzin�, doceniaj�c kr�tkie, lecz intensywnie prze�ywane chwile szcz�cia. Oba losy oznacza�y cierpienie, gdy� Ziemia potrzebuje cierpienia. Inaczej ludzie byliby jeszcze bardziej nieczuli i oboj�tni, ni� s�. Wi�c nie p�acz, ma�a Ewo. Cierpienie i b�l s� niezb�dne do przemiany. Przemiany nie tylko tej kobiety, ale i ciebie��</p><p>��Czemu nie �pisz? � spyta�a salowa chropawym g�osem, staj�c nad jego ��kiem. � Wszyscy ju� dawno �pi�. A ty� Czasami mi si� zdaje, �e nigdy nie �pisz. Czuwasz. Ciekawe, co ci chodzi po tym g�upim �bie?</p><p>�i salowa pacn�a Bezdomnego w g�ow� mocn�, wprawion� w takie uderzenia d�oni�. Zrobi�a to niezbyt silnie i w�a�ciwie bez z�o�ci. Nie czu�a do niego z�o�ci. By� jej oboj�tny, podobnie jak inni przechodni mieszka�cy tego szarego domu. My�la�a tylko, �e tacy jak on nie powinni chodzi� po ziemi, przysparzaj�c k�opot�w �normalnym ludziom�. Cho� z drugiej strony�</p><p>�Dzi�ki takim jak on mam prac�, pomy�la�a i wiedziona niezrozumia�ym dla siebie, instynktownym odruchem poprawi�a koc, le��cy na w�t�ym ciele Bezdomnego. Jak zwykle mia� szeroko otwarte oczy, �wiec�ce w ciemno�ci jak u kota, lecz przecie� noc� nie mo�na mu by�o w�o�y� plastikowych okular�w. Westchn�a i nachyli�a si� nad nim, starannie unikaj�c jego wzroku.</p><p>��Nie �pisz? Mo�e chcesz pi�? � spyta�a szeptem. � Mam w dy�urce herbat�</p><p>U�miechn�� si� i pokr�ci� g�ow�, wi�c odesz�a, st�paj�c ci�ko na �ylakowatych nogach.</p><p>�Ludzkie Istoty s� z natury dobre, cho� czasem o tym zapominaj�. Trzeba im o tym przypomina�, pomy�la� Ave, nim zamkn�� oczy. Lecz nie zasypia�. Anio�y nie �pi�. Zamkn�� oczy, by nie dra�ni� tych, kt�rzy si� nim opiekowali. Potrzebowa� opieki i tego miejsca. By� przecie� p� anio�em i p� cz�owiekiem. P�cz�owiek musia� co� zrobi� ze swoim cia�em.</p><p>��Czy nie m�g�by� mnie polubi�? � spyta� Vea, w�druj�c zn�w w postaci insekta po jego kocu. Karakony lubi� noce, gdy� w�wczas czuj� si� bezpieczne. I tylko noc� szukaj� po�ywienia. Vea �ywi� si� blisko�ci� swego brata.</p><p>��Jest w tobie tyle mi�o�ci i zrozumienia, czemu nie chcesz si� nimi podzieli�? � zaszemra�, stukaj�c sztywnymi, cienkimi �apkami o klatk� piersiow� Bezdomnego. � Daj mi cho�by odrobin�. Jestem przecie� twoim bli�niaczym bratem, Ave�</p><p>Ave milcza�, lecz na chwil� nakry� d�oni� stworzenie, czuj�c na sk�rze dotyk chropawego twardego pancerzyka. To nie by�o niemi�e, jak wcze�niej s�dzi�.</p><p>�Z�o musi istnie�, pomy�la�, �to tylko cz�owiek nie musi z niego czerpa�. Ma wyb�r. I musi mie� wyb�r�.</p><p>Pan Sam przyjecha� na drugi dzie� i ju� zosta� w szpitalu. Siedzia� przy ��ku Pani Samej, trzymaj�c j� za r�k�, a gdy lekarze kazali mu odej��, pozosta� na korytarzu pod drzwiami nieprzytomnej. Nie zauwa�y� Ewy, kt�ra sp�dza�a tu ka�d� woln� chwil�, jakby wierz�c, �e skoro to ona bezwiednie (�bezwiednie?! A ten jaki� termin? Ten niepoj�ty przymus zwabienia szczeniaka na drug� stron� ulicy?�) przyczyni�a si� do tragicznego wypadku, to jej obecno�� przy�pieszy rozwi�zanie: Pani Sama obudzi si� lub umrze. Najgorsze ze wszystkiego by�o oczekiwanie; te straszne godziny ogl�dania �pi�cej, nieruchomej twarzy Pani Samej, w kt�rej jednak, co jaki� czas, pod nieruchomymi powiekami, drga�y ga�ki oczne, jakby Pani Sama �ni�a.</p><p>��W zasadzie to my nie wiemy, czy ona co� czuje, czy s�yszy, gdy tak �pi i �pi � odezwa� si� jeden z lekarzy w czwartym dniu po wypadku Pani Samej. � By� mo�e s�yszy ka�de z naszych s��w, ka�dy ha�as, dobiegaj�cy ze szpitalnego korytarza. A mo�e przebywa we w�asnym nierzeczywistym �wiecie, wytworzonym przez jej m�zg, i docieraj� do niej ca�kiem inne sygna�y, ni� my umieliby�my sobie wyobrazi�? Niewykluczone te�, �e nic nie czuje i nie s�yszy, jest jak ro�lina. Szczerze m�wi�c, niewiele wiemy o tym, co dzieje si� z m�zgiem cz�owieka w stanie komy. W og�le niewiele wiemy o m�zgu.</p><p>��Niekt�rzy twierdz�, �e cz�owiek w komie jest bli�ej Boga � powiedzia� w zamy�leniu siwow�osy, stary profesor, kt�rego Pan Sam poprosi� o konsultacj�. Z konsultacji nie wynikn�o nic nowego poza wiadomym ju� stwierdzeniem: mo�e Pani Sama si� obudzi � a mo�e nie. Mo�e sta� si� to jutro, za miesi�c, rok czy dziesi�� lat � a mo�e nigdy. Gdy jej cia�o stanie si� wiotkie jak u wyrwanej z ziemi ro�liny, a fale encefalogramu niezbicie wyka��, �e m�zg przesta� pracowa� � wtedy Pan Sam b�dzie musia� podj�� decyzj�, czy jednak nie nale�y od��czy� Pani Samej od respiratora i kropl�wki.</p><p>��Jedni decyduj� si� na to po paru latach, inni nigdy, ale bywaj� tacy, kt�rzy niecierpliwi� si� ju� po miesi�cu. Wtedy to my podejmujemy decyzj�. I czekamy � m�wi� profesor.</p><p>Za ka�dym razem, gdy Pan Sam wychodzi� z izolatki, �eby wreszcie co� zje�� czy przespa� si�, trafia� na Ew�. Dziewczynka albo siedzia�a skulona w fotelu na korytarzu, albo kr��y�a w pobli�u budynku. Lecz Pan Sam, skoncentrowany na w�asnym problemie, w og�le jej nie zauwa�a�. Patrz�c na jego �ci�gni�t� twarz, na kt�rej zastyg� wyraz rozpaczy i nadziei, dziewczynka zastanawia�a si�, czy tak samo wygl�daliby jej rodzice i babcia, gdyby Anio�owi nie uda�o si� jej uratowa�. My�la�a te�, �e atak jej choroby by�by teraz w pe�ni uprawniony, jako kara za z�o, kt�re bezwiednie wyrz�dzi�a Pani Samej.</p><p>��a mo�e post�pi�am w�a�ciwie i tylko jej Anio� zaniedba� si� w obowi�zkach?�, my�la�a dziewczynka. Bo przecie� tam, na jezdni, decydowa�y sekundy. No tak, ale Anio�y s� precyzyjne i potrafi� chyba wyliczy� w�a�ciwy czas! Niczego nie pozostawiaj� przypadkom!</p><p>Pan Sam zapami�ta� opini� lekarza, �e ludzie w komie by� mo�e s�ysz�, co si� do nich m�wi. I teraz Ewa, skulona w fotelu pod drzwiami izolatki, s�ucha�a cichego i niezrozumia�ego mruczenia Pana Samego.</p><p>�Ciekawe, co on jej m�wi?�, zastanawia�a si�. �Mo�e opowiada jej o psie?�</p><p>Szczeniak ju� wr�ci� do domu i Pan Sam wyprowadza� go teraz na spacery, gdy wraca� ze szpitala.</p><p>W sz�stym dniu �pi�czki Pani Samej, gdy piel�gniarki wyrzuci�y Pana Samego, by nie przeszkadza� przy rutynowych zabiegach, a on wzi�� psa i spacerowa� z nim wok� szpitala, Ewa po raz pierwszy go zagadn�a.</p><p>��Czy pan jest krewnym? � spyta�a.</p><p>��Krewnym? Jak to �krewnym�? � zdziwi� si� Pan Sam.</p><p>��Wi�c jest pan jej koleg� � powiedzia�a ze zrozumieniem dziewczynka.</p><p>��Koleg�? � zdziwi� si� jeszcze bardziej Pan Sam. Ewa zastanawia�a si� przez chwil�, jakie okre�lenie mog�oby pasowa� do sytuacji, i wymy�li�a:</p><p>��A mo�e jest pan jej ch�opcem?</p><p>Wprawdzie Pan Sam wydawa� si� jej bardzo stary jak na ch�opca � musia� mie� co najmniej trzydzie�ci trzy lata � ale s�owo �narzeczony� by�oby jeszcze bardziej nie na miejscu. Narzeczeni chodzili, trzymaj�c si� za r�ce, a nie tak jak Pan Sam z Pani� Sam�: niby razem, a zawsze osobno.</p><p>��Jej� ch�opcem? � powt�rzy� oszo�omiony Pan Sam i najpierw za�mia� si�, kr�tko i dziwnie, troch� tak, jakby zaszlocha�, a potem powt�rzy� ol�niony:</p><p>��Ch�opcem�! Ale� tak! Jestem jej ch�opcem!</p><p>��Naprawd�? W takim razie to trwa ju� bardzo d�ugo � odpar�a Ewa. � Jakie� pi�� lat, prawda?</p><p>��Pi�� lat? � zdziwi� si� Pan Sam. � Dok�adnie pi�tna�cie! Poznali�my si� jeszcze w szkole.</p><p>��Pi�t-na�-cie lat? � wyskandowa�a zdumiona Ewa. � To ju� dawno powinni�cie mie� dzieci!</p><p>��Dzieci? � spyta� Pan Sam, a potem nagle zawo�a�: � Ju� dawno powinni�my mie� dzieci!</p><p>Odwr�ci� si� na pi�cie i ci�gn�c za sob� psa wbieg� do szpitala, sk�d jednak wybieg� r�wnie szybko, gdy� zawr�ci� go portier. Niezra�ony, odda� smycz Ewie i znowu wbieg� do budynku. Szczeniak zaskomli�, ale zaraz zaj�� si� zabaw�. Po godzinie czekania dziewczynka wr�ci�a z pieskiem do domu. �On pobieg�, �eby jej to powiedzie�, mimo �e ona �pi��, pomy�la�a Ewa.</p><p>Pan Sam przyszed� wieczorem po psiaka i powiedzia�:</p><p>��Dzi�kuj�.</p><p>Ewa, cho� wielu rzeczy jeszcze nie rozumia�a, poj�a, �e jego podzi�kowanie obejmuje co� wi�cej ni� tylko opiek� nad zwierzakiem.</p><empty-line/><p>Pani Sama obudzi�a si� nast�pnego dnia. Gdy nagle zatrzepota�y jej powieki, poruszy�a si� i po raz pierwszy spr�bowa�a unie�� g�ow�, Pan Sam krzykn�� � czego Ewa si� po nim nie spodziewa�a, i zaraz zbieg�y si� piel�gniarki, a potem przyszed� dy�urny lekarz. W niedu�ej izolatce zmie�cili si� wszyscy, tak�e Ewa, na kt�r� nikt nie zwraca� uwagi.</p><p>��Budzi si�! � wo�a� Pan Sam.</p><p>��Budzi si� Budzi� � szepta�y nerwowo piel�gniarki. Pacjent budz�cy si� ze �pi�czki nie jest a� tak cz�stym zjawiskiem, nawet w szpitalu.</p><p>��Budzi si� � przyzna� lekarz, dodaj�c surowo: � Prosz� si� odsun��! Zabieracie jej tlen i robicie straszny ha�as. Ona musi obudzi� si� w spokoju, nie powinna si� przestraszy�! Najlepiej, by zobaczy�a kogo� bliskiego. Pana� � powiedzia� i wskaza� na Pana Samego.</p><p>Min�� co najmniej kwadrans, nim trzepocz�ce powieki �pi�cej od tygodnia Pani Samej zacz�y znowu uchyla� si�, opada�, znowu zatrzepota�y i opad�y, by wreszcie otworzy� si� szerzej, szeroko, bardzo szeroko.</p><p>��To ty? � szepn�a, a wszystkie g�owy nachyli�y si� ku niej, chc�c us�ysze�, co powie pacjentka, u kt�rej nie stwierdzono �adnego fizycznego urazu, zapad�a jedynie w sen, jak kr�lewna na Szklanej G�rze.</p><p>��Ja � przytakn�� Pan Sam, tak cicho i nie�mia�o, jakby z chwil� jej przebudzenia powr�ci� z ulg� do starej, wygodnej skorupy. Lecz ona powiedzia�a:</p><p>��Chcia�abym wr�ci� do domu.</p><p>��Do domu? Jak tylko wydobrzejesz� � zgodzi� si� Pan Sam.</p><p>��Ale ja nie chc� wraca� do tamtego domu � powiedzia�a Pani Sama z niepoj�tym zdecydowaniem. � Chc� wr�ci� do domu, o kt�rym �ni�am.</p><p>��Po wybudzeniu si� ze �pi�czki pacjenci cz�sto bredz�. Niedotleniony m�zg, pan rozumie� � szepn�� uspokajaj�co lekarz. Pan Sam zrozumia�.</p><p>��Jaki to by� dom? � spyta� cicho.</p><p>��Normalny � odpar�a.</p><p>��Zrobimy wszystko, �eby od dzi� by� to normalny dom � powiedzia� Pan Sam, a Pani Sama u�miechn�a si� z pewnym trudem, gdy� w swym �yciu rzadko si� u�miecha�a.</p><p>Ewa bieg�a do domu jak na skrzyd�ach.</p><p>��Obudzi�a si�! � zawo�a�a od progu i natychmiast otoczyli j� doro�li.</p><p>��I co? Wszystko dobrze? Ca�a i zdrowa? Nic jej nie dolega? � pada�y pytania Anny, Jana i babci.</p><p>��Wszystko w porz�dku � odpar�a dziewczynka. Tak, wszystko by�o w porz�dku, cho� inaczej. Ewa mia�a �wiadomo��, �e Pani Sama obudzi�a si� jako inna osoba i jej �ycie pobiegnie teraz odmiennym torem. Nie wiedzia�a tylko, jakim.</p><p>�Zmieni�am jej zapis�, zrozumia�a i pomy�la�a, �e odpowiedzialno�� Anio�a Str�a to straszliwy ci�ar. Po tej k�adce nad przepa�ci�, z babcinego oleodruku, nie st�pa para beztroskich dzieci, gdy� skrzydlata Istota � mimo mi�o�ci � musi wybra� dla nich nieraz b�l, cierpienie, strach lub �mier�. R�wnocze�nie sw�j zapis mo�e zmieni� sam cz�owiek. Pani Sama nie musia�a wchodzi� na jezdni� za szczeniakiem. Ewa za�, jako pi�cioletnie dziecko, nie musia�a i�� ��k� za frun�cymi Anio�ami. �ycie obu potoczy�oby si� w�wczas inaczej. Jak?</p><p>Ewa po raz pierwszy tak dobitnie poj�a, �e wszystkie, nawet najmniej znacz�ce z pozoru decyzje mog� ca�kowicie odmienia� losy ludzi. Do zmiany losu wystarczy ma�y, malutki kamyczek, o kt�ry kto� potknie si� i nawet go nie zauwa�y.</p><p>�Bycie cz�owiekiem jest r�wnie trudne jak bycie Anio�em!�, zdziwi�a si�. �Zw�aszcza �e Anio�y, jak pisa� Swedenborg, maj� przed sob� niesko�czon� ilo�� czasu, a my mamy go tak ma�o��</p><p>I Ewa, kt�ra szybko, coraz szybciej dojrzewa�a, poprzysi�g�a sobie, �e je�li Anio� Str� pomo�e jej wywin�� si� strasznej chorobie, to reszt� swego �ycia sp�dzi, ceni�c sobie ka�d� godzin� i minut�.</p><empty-line/><p>Doro�li, odk�d pi�ro zacz�o rosn�� i zwielokrotnia� Moc, przestali swobodnie wchodzi� do pokoju Ewy, a je�li to robili, nigdy nie zagl�dali za szaf�. Wszyscy troje � Anna, Jan i babcia, mieli poczucie, �e na anielskie pi�ro nie wolno im patrze�. Nie jest ich w�asno�ci�. Jest bezcennym depozytem. I mog�oby mu zaszkodzi� nawet spojrzenie niepowo�anych oczu. Prawo do niego mieli tylko: jego w�a�ciciel i Ewa. W�a�ciciel by� daleko, w przytu�ku dla bezdomnych, wi�c tym bardziej musieli go dobrze strzec.</p><p>Od dnia, gdy zrozumieli, �e Ewa zacz�a pojmowa� sens anielskich ingerencji w �ycie cz�owieka, nie usi�owali jej w tym pomaga� ani docieka� prawdy. Odkryli, �e troch� si� tej prawdy boj�. Przeczuwali, �e nie odbywa si� to bezkarnie i �e jest jaka� cena, kt�r� ta drobna dziewczynka b�dzie musia�a kiedy� zap�aci� za cud, kt�ry powoli si� spe�nia.</p><p>��To jest sprawa mi�dzy ni� a� a tym Bezdomnym � powiedzia� kiedy� Jan, kt�remu s�owo �Anio�� nadal z trudem przechodzi�o przez gard�o. Nie dlatego, �eby w niego nie wierzy�. Raczej ba� si�, �e g�o�ne nazwanie Bezdomnego Anio�em zniszczy ca�� cudowno�� i magiczno�� ich spotkania.</p><p>Amerykanki, za�o�ycielki stowarzyszenia ludzi, kt�rzy spotkali swego Anio�a Str�a, wydawa�y mu si� teraz irytuj�ce i �mieszne. Uwa�a�, �e pope�ni�y �wi�tokradztwo. Owszem, pomog�y mu, poprzez Internet, trafi� na pierwsze �anielskie tropy�, lecz posun�y si� zbyt daleko, nak�aniaj�c ludzi do zwierze�, i publikuj�c je. Nie tylko dlatego, �e w�r�d tych ludzi byli k�amcy, szale�cy i mitomani. Jan po prostu by� pewien, �e wszystko, co dzieje si� pomi�dzy cz�owiekiem a jego Anio�em, jest prywatn�, niezwykle intymn� spraw�, o kt�rej nie wolno opowiada� innym. Zwierzanie si� obcym i cudowno�� tajemnicy wykluczaj� si� nawzajem.</p><p>Anna umia�a by� dyskretna. Czeka�a. Wierzy�a, �e nadejdzie dzie�, w kt�rym lekarze powiedz�: �Ona jest zdrowa�. �eby ten dzie� nadszed�, nale�a�o milcze�, nie nadu�ywa� s��w i modli� si�. Anna nie chodzi�a do ko�cio�a, nie by�a osob� religijn�. Modli�a si� zatem, jak umia�a, rze�bi�c swoje dzie�a. Ka�dy ruch d�oni w glinie by� bezg�o�nym s�owem modlitwy o uratowanie dziecka. Spod jej r�k wychodzi�y teraz rze�by zupe�nie inne ni� kiedy�. Gdy w�a�ciciel znanej galerii w mie�cie chcia� zrobi� jej indywidualn� wystaw�, Anna pokr�ci�a g�ow�:</p><p>��Nie teraz � powiedzia�a. � Jeszcze nie sko�czy�am. Jej modlitwa w glinie wci�� trwa�a. Babcia o cud �ycia dla wnuczki modli�a si� codziennie w ko�ciele. Lecz wiedzia�a, �e pope�ni�a grzech. Nie wiedzia�a tylko, jak du�y. Dosz�a do wniosku, �e ma�y. Malutki. Tak ma�y, �e B�g jej wybaczy. Babcia bowiem w czasie spowiedzi nie powiedzia�a ksi�dzu ani s�owa o Aniele Str�u. Te� czu�a, �e nie powinna o nim m�wi�.</p><p>Wszyscy razem, Anna, Jan i babcia, nie rozmawiaj�c o tym, czekali. Ka�de z nich czu�o, �e co� si� zmienia. Wok� nich � i w nich samych.</p><empty-line/><p>Gdy Ave przebywa� jeszcze na Drabinie, bardzo lubi� rozmowy ze wsp�bra�mi o ludzkich Istotach. Jako bardzo m�ody Anio� po raz pierwszy otrzyma� piecz� nad cz�owiekiem (a w�a�ciwie: cz�owieczkiem), wi�c ch�on�� wszystko, co m�wili starsi, bardziej do�wiadczeni.</p><p>��Istoty ludzkie s� niekiedy �lepe, jak ma�e kociaki czy szczeni�ta. Wydaje si�, �e maj� oczy do patrzenia, uszy do s�uchania i umys� do my�lenia, a tymczasem nie widz�, nie s�ysz� i nie my�l� � m�wi� Archanio� Micha�. Jako jeden z najstarszych, rzadko sprawowa� piecz� nad lud�mi, tylko w�wczas, gdy w czyim� zapisie pojawia� si� element niezwyczajno�ci i nie wolno by�o pope�ni� b��du. Anio�om, niestety, te� zdarza�y si� b��dy. Tak�e one, podobnie jak cz�owiek, a nawet Bogowie, by�y omylne.</p><p>Archanio� Micha� oddawa� si� g��wnie rozmy�laniom. Niekiedy zwierza� si� m�odszym braciom ze swych przemy�le�.</p><p>��Zdarza si� te�, cho� rzadko, �e Istoty ludzkie obdarzone s� anielskim zmys�em � ci�gn�� w zadumie Archanio� Micha�. � Przeczuwaj� to, co nast�pi lub mo�e nast�pi�. Widz� i rozumiej� rzeczy, kt�rych inni nie dostrzegaj�. Maj� przeczucia i wizje. Dotyczy to najcz�ciej dzieci, kt�re gdy dojrzej�, trac� te zdolno�ci. Mo�e dlatego ch�tnie pokazujemy si� dzieciom, przybieraj�c posta�, kt�r� one lubi�: cz�ekopodobn� i skrzydlat�. Dzieci s� pe�ne ufno�ci. Doro�li bywaj� przera�eni, mo�e dlatego, �e nasz Blask przypomina im wyst�pki, jakie pope�nili. Sumienie ludzkich Istot jest te� bardzo z�o�one. Bywa, �e cz�owiek pope�ni rzecz okrutn� i z��, lecz w swoim mniemaniu sumienie ma czyste. Zdarza si� na odwr�t: kto� zadr�cza si� wyst�pkami, kt�re s� b�ahe i lekkie, jak puch z naszych skrzyde�. Anielska opieka nad lud�mi to gorzka, a zarazem frapuj�ca odpowiedzialno��, bo tak jak Anio�owie s� niezmienni, tak cz�owiek wci�� si� zmienia i mimo doskona�o�ci naszych umys��w, nie zawsze umiemy za tymi zmianami pod��a�. Ludzie my�l�, �e to Anio�owie ich zaskakuj� i zdumiewaj�, a tymczasem to my trwamy w nieustaj�cym zadziwieniu nad ich niesko�czon� z�o�ono�ci�.</p><p>Ave przypomnia� sobie, jak jego m�odsi wsp�bracia opowiadali o wyj�tkowo�ci Istot oddanych im w opiek�. Bywali dumni z ludzi, bywali te� bezsilni. Cz�owiek m�g� wsp�dzia�a� z Anio�em w wyborze dla siebie najlepszego losu, m�g� te� wszystko zepsu�.</p><p>���atwo��, z jak� ludzkie Istoty psuj� to, co w nich najlepsze, wzbudza w nas nieustaj�ce zdumienie � wyzna� Archanio� Micha�.</p><p>A teraz zdumienie Avego budzi�o tempo, w jakim zmienia�a si� ma�a ludzka Istota oraz jej rodzina. Jej bliscy otwierali szeroko oczy, widz�c to, czego inni nie widzieli; nastawiali uszu, s�ysz�c to, na co wcze�niej byli g�usi, a ich dusze uczy�y si� �ywi� �wiat�em.</p><p>�Ile� m�g�by cz�owiek, gdyby tylko chcia� si� doskonali� i gdyby wiedzia�, o jak� doskona�o�� chodzi. Mo�e m�g�by wi�cej ni� my?�, my�la� Ave.</p><p>�w przytu�ku, mimo nocnej pory, wybuchn�� nagle niespokojny gwar, zapalono wszystkie lampy. Ave si�gn�� pod poduszk� i w�o�y� swoje czarne, plastikowe okulary. Kto� g�o�no krzycza�. Jaka� kobieta p�aka�a, a inna powtarza�a oboj�tnym, grubym g�osem:</p><p>��Oni wszyscy tak ko�cz�, kochana� Daj spok�j, nie ma co p�aka�</p><p>Ave przymkn�� oczy i ujrza� obraz ogrodzonego g�st� siatk� dziedzi�ca: na wilgotnym, b�otnistym bruku le�a�o czyje� cia�o, z cz�onkami rozrzuconymi nienaturalnie, jak u szmacianej lalki. Wok� stali ludzie z przytu�ku, �wiec�c latarkami.</p><p>��Kt�ry to? � spyta� jaki� m�czyzna w mundurze.</p><p>��To Dziadek � powiedzia�a salowa z grubym g�osem. � Nie znam nazwiska. Oni nie maj� nazwisk. Ale to Dziadek, bo pokazywa� zdj�cia wnuk�w. Nikt nie wierzy�, �e one istniej�, ale kto� nazwa� go Dziadkiem, i tak zosta�o.</p><p>��Gdzie� chyba znajdziemy jego nazwisko? Musia� mie� jakie� dokumenty. Trzeba poszuka� w ubraniu � powt�rzy� m�czyzna.</p><p>��Oni nigdy nie maj� dokument�w. A w kieszeni pewnie mie� b�dzie kawa�ek sznurka, szklan� kulk�, kolorow� etykietk�. Jak dziecko. Bo oni s� jak dzieci.</p><p>Ave rozwar� szeroko oczy przys�oni�te plastikowymi okularami. Nie musia� wstawa� z ��ka, by widzie�. I ujrza� niewielki p�omyczek, kt�ry opu�ci� cia�o Dziadka i unosi� si� teraz nad dziedzi�cem. Po chwili p�omyczek pofrun�� nie�mia�o ku najbli�szemu drzewu i przysiad� na jednym z konar�w, jak ma�y ptaszek. �Anio� Str� nauczy go fruwa�, a wtedy Dziadek zobaczy swoje wnuki�, pomy�la� Ave.</p><p>Skry� si� pod kocem, gdy� wesz�a salowa i zamkn�a okno, na kt�rego zakurzonym parapecie pozosta� odci�ni�ty �lad pantofla Dziadka.</p><p>��Spa�! Spa�! Nic si� nie sta�o! � powiedzia�a grubym g�osem i wysz�a, gasz�c lamp�.</p><p>��Anio� Dziadka da� mi wskaz�wk�. Jestem przecie� p�cz�owiekiem. Mam cia�o � my�la� Bezdomny Anio� i poczu� b�l w nie zabli�nionej ranie na plecach. Pi�ro wci�� nabiera�o Mocy i dawa�o zna�, �e pragnie powr�ci� do w�a�ciciela.</p><p>Niewidzialny dla ludzi ma�y p�omyczek zerwa� si� z drzewa i pofrun�� nad miastem, zataczaj�c szerokie kr�gi, jakby chcia� posmakowa� rado�ci lotu. Sanitariusze zabierali z dziedzi�ca martwe cia�o Dziadka, przypinaj�c mu na piersi kartk�: �NN� � Nazwisko Nieznane.</p><p>�Pochowaj� go teraz w ziemi, w drewnianej skrzynce� � my�la� Ave. �Ludzie tak r�nie obchodz� si� ze swoimi zmar�ymi. Grzebi� ich w ziemi, pal�, pozostawiaj� wysoko w g�rach, puszczaj� z nurtem rzeki lub wrzucaj� w morze. Ale przy poch�wku zawsze obecny jest Anio��.</p><p>��Wiesz, co jest twoj� s�abo�ci�? � spyta� Vea, kryj�c sw�j odw�ok pod koszul� brata. I nie czekaj�c na odpowied�, ci�gn��:</p><p>��Wy, Anio�y, nie umiecie wyobrazi� sobie ca�ego Z�a, gdy� ono nie ma ko�ca. A my wyobra�amy sobie Dobro, gdy� ma ono dok�adnie wytyczone ramy. �wiat�o�� �ci�le okre�la granic�, poza kt�r� Dobro si� ko�czy. Ko�czy si� tam, gdzie zaczyna si� Z�o. Lecz Z�o jest rozci�gliwe i nikt, nawet sama �wiat�o�� nie wie, gdzie jest jego kres. My te� tego nie wiemy. Ludzkie mo�liwo�ci s� w tym wzgl�dzie nieograniczone. Je�li mimo to kochasz ludzi, m�g�by� te� pokocha� mnie. Ja nie czyni� Z�a. Ja tylko nim jestem. Tak bardzo boj� si� samotno�ci i Czarnej Gromady. Nie zostawiaj mnie, Ave.</p><empty-line/><p>Ewa czeka�a cierpliwie na znak od anielskiego pi�ra.</p><p>�Ostatni raz��, powtarza�a sobie w my�lach, marz�c o tym, by ju� nigdy �nie bawi� si� w Anio�a�. �Myli si� ten, kto s�dzi, �e moc zmieniania czyjego� �ycia jest wspania�ym przywilejem�, stwierdzi�a. Jeszcze niedawno temu, gdy czyta�a ba�nie, rola wr�ki, zmieniaj�cej magicznie czyj� los, wydawa�a si� jej ciekawsza ni� role kr�lewien i Kopciuszk�w. Dzi� rozumia�a, jak wielki to ci�ar.</p><p>Wyniki bada� krwi nie pogorszy�y si�. Choroba jakby si� zatrzyma�a. Ale Ewa i tak nie chodzi�a w tym roku do szko�y. I niecierpliwie wyczekiwa�a na drgnienie anielskiego pi�ra. Lecz wielkie pi�ro (�Pi�ro Matka�, jak je czasem nazywa�a w my�lach) wprawdzie dr�a�o, ale nie by�o w tym nic nadzwyczajnego. Taka by�a jego uroda. Malutkie za�, skryte pod dresem (�Pi�rko Dziecko�), spoczywa�o nieruchomo na jej piersi. Spa�o.</p><p>�Czy�by m�j Anio� o mnie zapomnia�? A mo�e nie ma ju� wp�ywu na zachowanie pi�ra? Mo�e ono samo decyduje o wyborze w�a�ciwego momentu?�, zastanawia�a si� niespokojnie.</p><p>Babcia tymczasem przynosi�a frapuj�ce wie�ci o Pani Samej.</p><p>��B�d� �wiadkiem na ich �lubie. I to ju� wkr�tce, na Bo�e Narodzenie. Czy wiecie, �e oni byli par� ponad pi�tna�cie lat, lecz �adne z nich nie umia�o zrobi� ostatecznego kroku? Jakby si� czego� bali. I ta mi�o�� wypala�a si� w nich, marnowa�a, nabiera�a jeszcze wi�kszej nie�mia�o�ci� � m�wi�a babcia, a wszyscy s�uchali z przyjemno�ci�, gdy� takie opowie�ci ka�dy lubi.</p><p>�A ja nie chc� bra� odpowiedzialno�ci za zmian� �ycia Pani Samej, nawet gdyby to by�a zmiana na lepsze. Kto mnie od tego uwolni?�, my�la�a Ewa, z nieznanym wcze�niej poczuciem ci�aru. Tylko Anio� m�g�by jej na to da� odpowied�. Ale on nie chcia�, by Ewa j� zna�a.</p><p>Dziewczynka niecierpliwie czeka�a na znak i zarazem ba�a si� go. Chcia�a tylko, �eby ju� by�o po wszystkim. Wtedy odwiedzi Bezdomnego i odda mu pi�ro, kt�re wci��, z godziny na godzin�, ros�o i nabiera�o Mocy.</p><p>Ju� nie mog�o tkwi� za szaf�. Domownicy l�kali si�, �e dostrze�e je kto� obcy. To babcia wymy�li�a, �e trzeba skry� je w pokrowcu, Anna za� wpad�a na pomys�, �e idealny by�by pokrowiec z wiolonczeli.</p><p>��Tak! � ucieszy�a si� Ewa. Bardzo lubi�a ciemn� i soczyst� barw� d�wi�ku tego instrumentu. By� przejmuj�co smutny lub przejmuj�co radosny, ale radosny w spos�b dojrzalszy ni� brzmienie skrzypiec. A pi�ro, jako cz�� skrzyde�, mia�o tak wiele wsp�lnego z muzyk�.</p><p>Pokrowiec zosta� kupiony w mie�cie i Ewa z niezwyk�� delikatno�ci�, a nawet l�kiem, skry�a w nim bezcenny depozyt. W nocy jego blask i tak wydobywa� si� przez grube, br�zowe p��tno.</p><p>Ma�y puszek, schowany pod dresem, wci�� zachowywa� spok�j, nie daj�c dziewczynce �adnego znaku. Zbyt d�ugo. Zbli�a�o si� Bo�e Narodzenie, z nim �lub Pani Samej, i tylko cud, kt�ry mia� zapewni� zdrowie Ewie, wci�� si� nie dope�nia�. Jakby utkn�� w p� drogi. Czy cuda mog� utkn�� w p� drogi? Widocznie mog�.</p><p>Pewnego ranka Ewa obudzi�a si� zdenerwowana i napi�ta. Zarazem zdecydowana.</p><p>��Musimy znowu do niego jecha� � powiedzia�a.</p><p>��Wi�c to ju��? � spyta�a sp�oszona Anna.</p><p>Ewa pokr�ci�a g�ow�, a oni wcale nie zamierzali by� w�cibscy. Ale sp�oszyli si�. Marzenie o chwili, w kt�rej zwracaj� Anio�owi jego pi�ro, by�o �atwiejsze ni� doczekanie tego momentu. W og�le go sobie teraz nie wyobra�ali.</p><p>��Co on zrobi z tym pi�rem? Z�apie go jak parasol i pofrunie? Gdzie? I czy pi�ro go ud�wignie? � zastanawia�a si� Anna.</p><p>W Janie odezwa�a si� dusza naukowca i zacz�� analizowa� mo�liwo�� implantowania pi�ra.</p><p>��Lekarze potrafi� dzi� przyszy� uci�t� d�o�, przeszczepi� w�trob� czy serce, wymieni� fragment sk�ry. Mo�e umieliby wszczepi� Bezdomnemu pi�ro? Tylko co mia�oby z tego wynikn��?</p><p>Babcia nawet nie pr�bowa�a domy�la� si�, co wyniknie z po��czenia Anio�a z pi�rem. Ba�a si� rozczarowania. Mia�a jasne przekonanie, �e jej wnuczka jeszcze nie wype�ni�a obietnicy danej Anio�owi; jeszcze nie wykona�a wszystkich �anielskich obowi�zk�w�. Wci�� czego� brakowa�o, cho� pi�ro by�o tak zdumiewaj�co wielkie i przera�aj�co obce. Ju� nikt nie nazwa�by go ptasim. Nie pochodzi�o z tego �wiata i ka�dy musia�by to zauwa�y�. Babcia rozumia�a, �e trzeba je odda� w�a�cicielowi, gdy� strach przechowywa� co� takiego w domu.</p><p>A Ewa nie my�la�a, czu�a tylko, �e w przytu�ku dope�ni si� cud. Ale jaki�? I w jaki spos�b? Kogo tym razem dotknie anielskie pi�ro?</p><p>Gdy wsiadali do samochodu, zacz�� sypa� pierwszy tej zimy �nieg. Pocz�tkowo pr�szy� nie�mia�o, lecz gdy ujechali kawa�ek drogi, zacz�� przemienia� si� w gro�n� zadymk�. Widoczno�� spad�a do kilkunastu metr�w.</p><p>Pi�ro ledwie mie�ci�o si� w pokrowcu. Po�o�yli je na tylnej p�ce samochodu. Im bardziej zbli�ali si� do przytu�ku, tym bardziej byli wystraszeni i niepewni. Tylko Ewa czu�a jaki� dziwny spok�j. Pi�ro nabra�o Mocy, jak jej pragn�� Anio�, cho� ona nie wype�ni�a trzeciego zadania. Co� jej m�wi�o, �e w�a�nie teraz, dok�adnie dzi�, trzeba dostarczy� mu jego w�asno��. On rozstrzygnie, co dalej. On podpowie�</p><p>���tam? W tym okropnym przytu�ku? Gdzie wszyscy b�d� na nas patrzy�? Tam mamy wyjmowa� pi�ro z pokrowca? � denerwowa�a si� babcia. � Co innego, gdyby to by�o tutaj, w tej ruderze, gdzie nikogo nie ma. Ale tam�?!</p><p>��On zdecyduje � powiedzia�a z uporem Ewa. Zatem jechali z niepokojem i z nadziej�. Nie zdobyliby si� na przed�u�anie oczekiwania.</p><p>W czasie jazdy nie rozmawiali ze sob� i ogl�dali si� wci�� do ty�u, sprawdzaj�c, czy bezcenny depozyt nadal tam jest.</p><p>��Wjedziesz na co�! Przesta� si� ogl�da�! Pilnujemy go! � irytowa�a si� Anna.</p><p>Mijali w�a�nie ruchliwe skrzy�owanie, gdy stoj�cy po�rodku policjant ostro zagwizda�. Jan ze zdenerwowania przygryz� wargi i pokaza�a si� kropelka krwi. Ka�da chwila, kt�ra wstrzymywa�a ich zbli�anie si� do celu, by�a katorg�.</p><p>��Zainstalowa� pan nieprawid�owe tylne �wiat�a � o�wiadczy� ponuro przedstawiciel drogowej w�adzy.</p><p>��Nieprawid�owe? � zdziwi� si� Jan. � Zwyk�e, fabryczne�</p><p>��Fabryczne nie o�lepia�yby kierowc�w jad�cych za panem, i to w bia�y dzie� � odpar� surowo policjant. � Prosz� wysi��� i zobaczy�.</p><p>Jan wysiad� i obszed� auto. Zatrzyma� si� os�upia�y: oblepiony �niegiem ty� samochodu gorza� od blasku.</p><p>��Prosz� to zgasi� � nakaza� policjant.</p><p>��Tak, tak, ju� gasz� � rzek� odruchowo Jan, zastanawiaj�c si�, jakim cudem ma zgasi� blask anielskiego pi�ra.</p><p>Jednak Ewa poj�a, o co chodzi, i jeszcze zanim Jan si�gn�� do wy��cznika �wiate�, ona ju� schwyci�a pokrowiec i zsun�a go z p�ki.</p><p>��Od razu inaczej � stwierdzi� policjant. � Lepiej, �eby pan zmieni� te �wiat�a. Mo�e dali jakie� eksperymentalne?</p><p>��Mo�liwe. To si� ju� nie powt�rzy � obieca� Jan, my�l�c w duchu: �To rzeczywi�cie ju� si� nie powt�rzy. Nigdy�.</p><p>Znowu ruszyli, lecz teraz r�s� w nich l�k z innego powodu: je�li skryte w pokrowcu pi�ro pora�a�o blaskiem jad�cych za nimi � to jak wyjm� je z pokrowca w przytu�ku?</p><p>��On co� wymy�li � powiedzia�a z przekonaniem Ewa. W przytu�ku by�a w�a�nie pora obiadu. Na korytarzach unosi� si� skis�y zapach kapusty, dziwnie pasuj�cy do tych szarych, ponurych �cian i odrapanych tynk�w.</p><p>��Musicie poczeka�. W czasie posi�k�w nie wpuszczamy go�ci. Zreszt�, i tak nie przychodz� � powiedzia�a t�ga salowa topornym g�osem. Patrzy�a na nich z nieskrywan� ciekawo�ci�.</p><p>��A w�a�ciwie to czemu go odwiedzacie? Kim on dla was jest?</p><p>��On� on jest naszym� � zacz�� niepewnie Jan, lecz przerwa�a mu babcia, uznaj�c, �e lepiej nie k�ama�:</p><p>��To bezdomny z naszego osiedla. Znamy go od o�miu lat. To chyba normalne, �e chcemy wiedzie�, jak si� czuje?</p><p>��Nienormalne. Nikt bezdomnych nie odwiedza. Nawet gdy maj� rodziny. Rodzina czasem przyjdzie po cia�o, ale na og� nawet wtedy nie przychodz� � powiedzia�a salowa.</p><p>��Po cia�o? � powt�rzy�a odruchowo Anna.</p><p>��Oni umieraj� szybciej ni� normalni ludzie. Czasem sami to przy�pieszaj�, bo maj� do��. Temu waszemu te� niewiele brakuje.</p><p>Salowa przyjrza�a im si� podejrzliwie, a potem w jej oczach zal�ni� nag�y b�ysk zrozumienia:</p><p>��A mo�e on ma jaki� maj�tek? Zapisa� wam? Czekacie na spadek?</p><p>��Jak pani mo�e� � zacz�a babcia, ale salowa ci�gn�a:</p><p>��By� tu taki jeden. Pi�� groszy nikt by za niego nie da�, a w materac wszy� z�ote dwudziestodolar�wki. I wtedy zlecieli si� wszyscy krewni, kt�rych wcze�niej w og�le nie by�o�</p><p>��Pani tak nie wolno� � zacz�a z oburzeniem babcia, lecz Ewa szarpn�a j� za r�kaw.</p><p>Sprz�taczki, na skrzypi�cych w�zkach, zwozi�y ju� korytarzem brudne talerze z resztkami kapu�niaku.</p><p>��No to id�cie. I uwa�ajcie, dzi� jest ich du�o, bo spad� �nieg. Jak wam kt�ry� co ukradnie, to przytu�ek za to nie odpowiada � powiedzia�a salowa, nie kryj�c do nich niech�ci.</p><p>Wielka, ponura sala by�a przepe�niona. Jedni le�eli, skuleni jak dzieci, inni grali w karty, lecz wi�kszo�� siedzia�a nieruchomo, patrz�c niewidz�cym wzrokiem przed siebie. Babci� kolejny raz uderzy�a cisza, kt�ra unosi�a si� pod sufitem i a� brz�cza�a. Taka cisza panuje tylko w szpitalach, gdzie le�� najci�ej chorzy, i w hospicjach. Powietrze przepe�nia� charakterystyczny, niedobry zapach choroby, samotno�ci, biedy i strachu.</p><p>���mierdzi, �e g�owa boli � dogadywa�a salowa, kt�ra czujnie, krok w krok, sz�a za nimi. Potem otwar�a okno i do sali wdar�o si� �wie�e, mro�ne powietrze. Anna pomy�la�a, �e salowa zrobi�a to na z�o��. ��ko Bezdomnego sta�o najbli�ej okna i jasne by�o, �e w tym przeci�gu d�ugo nie wytrzymaj�.</p><p>Le�a� pod wystrz�pionym kocem, w tych tanich, czarnych okularach, kryj�cych szczelnie oczy. Wygl�da� jak martwy. Musia� ich s�ysze�, lecz nie odwr�ci� g�owy w ich kierunku. Po jego ��ku przebieg� nagle czarny, obrzydliwy robak.</p><p>��Karaluch�! � otrzepa�a si� Anna ze wstr�tem, gdy Bezdomny nagle wyj�� r�k� spod koca i nakry� ni� biegn�cego owada. �agodnie stuli� d�o� i skry� stworzenie pod kocem.</p><p>��Mamy to dla ciebie, ale od tamtego czasu nic nie zrobi�am. I nie wiem, co mam robi�. Ono nic mi nie m�wi � przerwa�a cisz� Ewa. Poczu�a, �e patrzy na ni� przez te czarne, nie pasuj�ce do niego okulary. Milcza�.</p><p>��Co to? � skoczy�a nagle salowa, k�ad�c czerwon�, zniszczon� d�o� na br�zowym pokrowcu. � Bez zgody kierownictwa nie wolno im niczego dawa�! Jednemu przynie�li jedzenie, to zjad� naraz wszystko, pochorowa� si� i umar�. Innemu dali scyzoryk i si� poci��. Oni s� jak dzieci. Co to jest?</p><p>I kobieta szarpn�a za pokrowiec, kt�ry Ewa po�o�y�a na ��ku Bezdomnego.</p><p>��Niech pani nie rusza! � krzykn�� Jan, rzucaj�c si� w jej stron�.</p><p>��To tylko pi�ro � odpar�a dziewczynka.</p><p>��Pi�ro? � za�mia�a si� niedowierzaj�co salowa.</p><p>Ewa spojrza�a na ni� z nag�ym zrozumieniem i rozchyli�a pokrowiec. �nie�nobia�e pi�ro zal�ni�o na tle burego, surowego p��tna.</p><p>��Rzeczywi�cie, pi�ro� Ale dlaczego? � spyta�a kobieta. Najpierw mimo woli cofn�a si� o krok, a potem znowu podesz�a i dotkn�a pi�ra z zaskakuj�c� delikatno�ci�. Drobny puch zadr�a�, a rozmigotane, dygocz�ce, malutkie pi�rka owin�y si� na moment wok� jej grubych palc�w. Ann� zaskoczy� gest i odwaga salowej. Ona nigdy w �yciu by go nie dotkn�a!</p><p>��Dlaczego�? � powt�rzy�a tymczasem salowa.</p><p>��Bo to jest jego pi�ro � powiedzia�a Ewa tak, jakby to by�o oczywiste.</p><p>��Jego pi�ro� M�wi�am, �e oni s� jak dzieci � odpar�a kobieta nagle �agodnym, nieswoim g�osem. � Jak dzieci� � powt�rzy�a, odwracaj�c si� nagle ku Bezdomnemu. Wyci�gn�a r�k� i pog�aska�a go po kr�tko ostrzy�onej g�owie. A potem wolno odesz�a. Id�c, uwa�nie ogl�da�a swoj� d�o�.</p><p>Bezdomny nagle odsun�� koc i usiad� na skraju ��ka. Anna ze wstr�tem zauwa�y�a, �e karaluch wci�� tu jest, �e wpe�za pod spran� do szarej bieli d�ug� szpitaln� koszul� siedz�cego.</p><p>��Ten karaluch� � zacz�a, ale urwa�a, czuj�c, �e m�wi o czym�, co jest dla Anio�a bez znaczenia.</p><p>�Bez znaczenia?�, pomy�la�a. �Nic nie jest bez znaczenia, nawet karaluch�.</p><p>��To ju� � powiedzia� do Ewy i cho� us�ysza�a to tylko dziewczynka, oni natychmiast poj�li, co m�wi.</p><p>Stali w milczeniu i patrzyli, jak bierze pokrowiec i wyjmuje pi�ro. By�o ogromne i sprawia�o wra�enie samoistnego, odr�bnego Bytu. Promieniowa�o. L�ni�o. Gra�o.</p><p>Odruchowo spojrzeli na sal�. Ale �aden z lokator�w przytu�ku na nich nie patrzy�.</p><p>�Czy oni nie widz�, �e w tej sali znalaz�o si� nagle prawdziwe, anielskie pi�ro? �e na ich oczach staje si� cud?�, pomy�la�a zdumiona babcia.</p><p>�pi�ro tymczasem jakby ros�o i sala zaja�nia�a od jego blasku. Strupiesza�e �ciany nagle si� wyg�adzi�y, twarze bezdomnych sta�y si� m�ode i �wietliste. I przez moment sprawiali wra�enie szcz�liwych.</p><p>Bezdomny wsta� z ��ka i ruszy� z pi�rem ku otwartemu oknu. Chcieli i�� za nim, lecz mieli uczucie, �e ich nogi wros�y w ziemi�. Wi�c pozostali przy jego ��ku, patrz�c za nim rozszerzonymi oczami. �adne nie umia�o wydoby� g�osu. Tak�e w�wczas, gdy Bezdomny wszed� na parapet szeroko otwartego okna�</p><p>Zsun�� z siebie szarobia�� bluz�, i sta� teraz, nagi, na tle wiruj�cych za oknem p�atk�w �niegu. Gdyby ktokolwiek spyta� ich o jego p�e�, to mimo nago�ci, �adne z nich nie umia�oby jej okre�li�. Po prostu nie mia�a znaczenia. Dostrzegli za to, �e jest chudy, niemal prze�roczysty.</p><p>Jego d�o� pow�drowa�a ku plecom i wtedy wstrzymali oddech: puszyste, dr��ce, rozmigotane pojedyncze pi�ro rozwin�o si� w pot�ny wachlarz i wyda�o im si�, �e sk�ada si� z tysi�ca wiruj�cych, rozta�czonych pi�r. A poruszaj�c si� i ta�cz�c na wietrze, pi�ra gra�y. Wydawa�y z siebie g��bokie i ciep�e tony, uk�adaj�ce si� w melodi�, jakiej �adne z nich nigdy w �yciu nie s�ysza�o i nie us�yszy. Muzyka skrzyde��</p><p>�Przecie� on znowu ma skrzyd�a� � pomy�leli r�wnocze�nie. Ich umys�y zla�y si� w jedno��, a my�l rozb�ysn�a jak p�omienisty rysunek na szkle.</p><p>On tymczasem zdj�� z twarzy tanie, plastikowe okulary i ostro�nie po�o�y� je na parapecie okna, jak cenny i wa�ny przedmiot. Ods�oni�te oczy zal�ni�y w chudej twarzy jak dwa g��bokie nieba, a gdy zwr�ci� je ku nim ostatni raz, zrozumieli ich s�owny przekaz. Potem wzbi� si� w g�r�.</p><p>Jeszcze wci�� stali nieruchomo, jak sparali�owani, gdy za nimi rozleg�y si� g�osy:</p><p>��Skoczy�!</p><p>��Pofrun�� � powiedzia�a Ewa.</p><p>��Spad� z okna! � rozleg� si� drugi g�os.</p><p>��Wraca do siebie � poprawi�a ich Anna.</p><p>��M�wi�em, �e skoczy. Wygl�da� na takiego, co to zrobi � orzek� trzeci g�os za ich plecami.</p><p>��Odlatuje � oznajmi� Jan, �ledz�c na niebie ja�niej�c�, coraz mniejsz� sylwetk�, przes�oni�t� wiruj�cymi p�atkami �niegu.</p><p>��Nie upilnowali�cie go! � zawo�a�a salowa, wychylaj�c si� przez okno. � Nie upilnowali�cie� � doda�a ciszej, a w jej oczach nagle co� rozb�ys�o. Jednak nie by�o pewno�ci, czy to �zy, czy p�atki �niegu, kt�ry wiatr rzuci� jej w twarz.</p><p>Odruchowo wzi�a z parapetu czarne, plastikowe okulary i schowa�a do kieszeni. Poczu�a ich ciep�o, kt�re po chwili pow�drowa�o arteriami ku jej sercu i wtedy z jej oczu pociek�y prawdziwe �zy. Pierwsze od paru lat. �Da� jej dar �ez�, pomy�la�a Ewa.</p><p>��Zabi� si� � powiedzia�a grubym g�osem kobieta i umilk�a, a potem pomy�la�a zdumiona: �Przecie� oni wszyscy tu, w tej sali, s� moj� rodzin�. Przecie� poza nimi nie mam nikogo�.</p><p>��Pofrun�� do Nieba � poprawi�a j� babcia.</p><p>��Do Nieba, do Nieba � zgodzi�a si�. � On niewiele nagrzeszy�, wi�c na pewno pofrun�� do Nieba. Oby by�o mu tam lepiej ni� tu.</p><p>Wszyscy podchodzili do okna i wychylali si� przez nie.</p><p>��Nikt by nie pomy�la�, �e minut� temu �y�. Wygl�da jak szmaciana lalka. Ale czemu zdj�� koszul�? Chcia� j� nam odda�? � spyta�a salowa, po�ykaj�c �zy, kt�re ku jej zdziwieniu wci�� nap�ywa�y do oczu.</p><p>Ewa spojrza�a na le��ce dwa pi�tra ni�ej cia�o. P�atki �niegu powoli okrywa�y jego bezbronn� nago��.</p><p>��To nie on. Jego tu nie ma. To naprawd� nie on � powt�rzy�a.</p><p>��To tylko skorupa � przytakn�a Anna i odrywaj�c wzrok od bezw�adnego cia�a le��cego na podw�rku, spojrza�a ku niebu.</p><p>Wiruj�cy coraz szybciej �nieg zas�ania� je puszyst� kurtyn�.</p><empty-line/><p>Jechali do domu w g��bokim milczeniu, kt�re zdawa�o si� krzycze�. Pusty pokrowiec le�a� na p�ce ko�o tylnego okna. Odruchowo zerkali ku niemu, czuj�c, �e im czego� brakuje.</p><p>�On ju� nie wr�ci. Nigdy. Ju� nie musi. Czy b�d� za nim t�skni� przez te d�ugie lata? Czy b�d� o nim pami�ta�? Nie, nie b�d�. Przecie� to zd��y� mi przekaza�, rozmy�la�a Ewa.</p><p>�Tajemnice s� po to, by pozosta�y tajemnicami�, my�la� Jan. �Gdyby�my poznali wszystkie tajemnice Ziemi, by�aby ona strasznym miejscem. Miejscem bez wiary i mi�o�ci, gdy� oba te uczucia �ywi� si� tajemnic�. Ale o tajemnicach rzadko si� my�li. Codzienno�� po�era je i oswaja. Anielskie pi�ra wygl�daj� jak ptasie, Anio�owie za� jak bezdomni. I tak �atwo o nich zapominamy�.</p><p>�Razem z tym biednym cia�em pochowaj� nasz� pami�� o Aniele. Ju� jutro wyda nam si�, �e by� to jedynie straszny i pi�kny sen. Uzdrowienie Ewy uznamy za cud medyczny�, rozmy�la�a Anna z bolesnym �alem. Zamkn�a oczy, by przywo�a� sylwetk� nagiego Anio�a, stoj�cego na parapecie okna, z roz�o�onymi �nie�nobia�ymi skrzyd�ami.</p><poem><stanza><v><emphasis>Aniele Bo�y, Str�u m�j,</emphasis></v><v><emphasis>Ty zawsze przy mnie st�j.</emphasis></v><v><emphasis>Rano, wiecz�r, we dnie, w nocy</emphasis></v><v><emphasis>b�d� mi zawsze ku pomocy!</emphasis></v></stanza></poem><p><emphasis>��</emphasis>szepta�a bezg�o�nie babcia, jak to robi�a w ka�dej podr�y, by unikn�� wypadku, i wci�� zerka�a na br�zowy pokrowiec. Sk�d on si� tu wzi��? Przecie� nikt w rodzinie nie gra na wiolonczeli! </p><p>�nieg sypa� i sypa�, a jego p�atki wirowa�y, zas�aniaj�c ca�e Niebo.</p><p>��Tej nocy nie zobaczymy gwiazd � powiedzia� z �alem Jan.</p><empty-line/><p>To miejsce w kosmosie by�o zimne i martwe. Wok�, w po�yskliwej i oboj�tnej kosmicznej pr�ni, rozci�ga�a si� spiralnie srebrzysta Mleczna Droga. Gdzie� daleko, bardzo daleko, na samym jej kra�cu, by�a Ziemia. St�d nie by�o wida� ani jej mieszka�c�w, ani �ycia na b��kitnozielonej kuli. Ani nawet tamtego S�o�ca. Wsz�dzie rozpo�ciera�y si� kamieniste i nieczu�e wzg�rza, g�ry, r�wniny i kaniony. Niekt�re z nich otula� twardy, przejrzysty l�d. Nie by�o �ladu �ycia w �adnej postaci. Pustka. Niesko�czono�� samotno�ci.</p><p>Samotno�� Avego rozgrzewa�a jedynie pami�� o ma�ej ludzkiej Istocie, dla kt�rej zdradzi� prawa Drabiny. Ale jej czas i czas Anio�a p�yn�y inaczej. Jej czas przemija�; od dawna nie by�a ju� ani ma�a, ani m�oda, lecz zm�czona i stara, podczas gdy Ave wci�� trwa� nie zmieniony i czeka�.</p><p>Albowiem za miliardy ziemskich lat, gdy nadzieja zacznie si� ju� wyczerpywa�, Ave us�yszy nagle grzmi�cy i pot�ny G�os:</p><p>��Niech si� stanie �wiat�o��</p><p>I stanie si� �wiat�o��. A razem z ni� pocznie si� na tej martwej planecie �ycie. Pierwsza jego forma zostanie oddana w opiek� samotnego zes�a�ca. Ave b�dzie jej Anio�em Str�em.</p><p>Ju� nigdy nie pope�ni b��du, nie zgrzeszy s�abo�ci�, nie z�amie �adnego z praw Drabiny. Gdy� wtedy, gdy pocznie si� tu �ycie, Ave zbuduje Drabin� i b�dzie na niej Archanio�em.</p><p>��A potem �wiat�o�� powie: Niech si� stanie Mrok, by zachowana by�a r�wnowaga. I stanie si� Mrok, a razem z nim wzmocni si� i uszlachetni �ycie, gdy� b�dzie zmuszone do nie ko�cz�cej si� walki ze Z�em � zaszemra�a zimna bry�ka lodu.</p><p>��Vea� � zdziwi� si� Ave. � Wi�c nie jestem sam?</p><p>��Nie jeste�, braciszku. Wzi��e� mnie ze sob�, nie pami�tasz?</p><p>��Nie. To by� m�j ostatni lot. My�la�em tylko o nim.</p><p>Nawet nie wiesz, jak cudownie jest frun��.</p><p>��Wiem, Ave. Frun��em z tob�, wczepiony �apkami w twoje skrzyd�a.</p><p>��A teraz jeste� bry�k� lodu?</p><p>��Bry�k� lodu, martwym kamieniem, drobnym �wirkiem lub ziarnkiem piasku.</p><p>��Zanim przybierzesz o�ywion� posta�, braciszku, minie niesko�czony czas.</p><p>��Wi�c czekajmy�</p><empty-line/><p>Krak�w, wiosna 1998</p></section></body><binary id="0" content-type="image/jpeg">/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCAGQAPsDASIAAhEBAxEB/8QAHQAAAgMBAQEBAQAAAAAAAAAABQYDBAcCAQAICf/EAFgQAAECBQEEBgUHBgoGCQQDAAIBAwAEBRESBhMhIjIHFDFBQlIjUWFichUzcYGCkZIkQ6GisbIWJTREU8HC0dLwCDVjc4OzFyZkZXST4eLyNkVU8YWUo//EABsBAAIDAQEBAAAAAAAAAAAAAAMEAQIFBgAH/8QANxEAAgICAQIFAQUGBwADAAAAAQIAAwQREiExBRMiMkFRIzNCYXEUFVJygZFigqGxweHwBpKi/9oADAMBAAIRAxEAPwDOmlc2N15zFcYddGvMLTZpO1eH9a6QsUZ9WEaeZaacVpCtt2EcbIscN6d8apqmpT1G6KNDzlFpum5OtaknUlJqc+ShIW8UcXIAvuXhHv7o+g5maMRFHHe5zCY7ZAIVtf6yH0ElQbFZ5ZbHaeflv+rHKl+U02TT52axC/LwDxY4x7TJzWTCbaff03WGNoWUu5RhlTUR4eEwK4rww1aip1KY0/TtTSCOsysy+ILtOPq7pCQoJF5SVRG/tSBjNK8fMXjv+3/UXTHU74tuI2q0fGboqP7H0lSd+PFWbwaVLIpYbxW8LWq3dtNabXt2U6YF7pE2Vx+q0Mm8gyy3Ktodo+YncJyjWxpPVf8AspD7x+v9sWZRGRn5lGd1kYP8YxBtWmSZTbeAvw2vHMtMo7qVWl/OS36onbKJZpFa7liqvsy1OmnnfzeRp7/lH8ULenmH56W/L9zs06Ux8YeEfviasTzNXYbRl78jRd/xcQ/q4lHSK/IEyj63VyWE22+G+yIsRLH1cPPEqesYReKhW93zCDmxR71NNoX2i/ykYl0z6mfmNnQ2HuzE5j3+LhH+1Goa2qLFHoLr7xOo2HGa3yK/l/dGPzpLzD1W1Kr83vcmZgs/8MYvi93NRUB1b/ia3hNOm5b9v/MP0KXSWlUIiEHCBC5gWJ9eE01pQAGYlycJ1D3qMPWl9WzGj9H1hNPSoFXZ6YlZeWcKWF4GEyLNzi7+X8UaT0FTupqnryky+rq41XZGpNTP5I9SJcA9GAltBIRvzQGxrcfHZCvQfO5o2WJcQVPaZJR1Yl5Zhl6ZF5pWvIvLjy/+6Lsu4SOKkyam1yIap/nhg3L616SJ/VFcmGNUNyUrJVWYlpWU+SJXY2bdxEC4bkOPD25R5Xqq7XukGuzj6OJT3JaVNhtGxAAXYiLgiI+9GpjZj2KNrpWUdd9f9plW1hDvezBoMo2mxTs/Mf4Yg22z9E98H+fhiZ1lWCEw7L8P0xJOshMCLgWyROP4octGzv5g6G+PwQfUTUxPPA8+/KAsy04YJNk2RXyzeVCQTEO9F80GRVBJFRTwRfixLww79LlTrFR6LOjF96bGYm5mpzu0sgoLwjmIiQigiu4RjJzrjWVJ68mmvjHiSZm8ooKoqJIKIVlRE7YKpLN7Bx1lxcSuqrflhfZyl3GyI8UIiVEXui7SpsgNyUeAVF4lS6lB6rUB4tLXVc0hVZHdfa+UeSKFapKPzdJPaYYTweG9/REv9UHkVLInZ/agfV20+X6Ezla70x35cjJQxkIqVcXmbXexPWczEhxOO7XnHgz8PDjHDFNcQAA1A0WxH7VHsgqqpbeqbuL7vFHG2bRoUIgFVxEF9awU1heglDk8JBL0yYedWXZB500y4WJciX9WOElfRAm0zy92NR6HZ6pq/WaZ1xxqVSizL+wsOO1twl57xkOkVcd0XSXVL0iSwldeIjK/rhaq9XyTQy9RCvz8sW7lpynkqEauKKqKiNg5YgrdP2lAmvS/mkI+CDSuCmK5oiKiql17Yq1JL099rAyyEW9/vGKQzZUOB3KLdtgZWbk1ErK52RL1H31+6LB4o67cV7Vj7JfbFlqXUk3NBMgm0QE48MuGNQ6Qb/8ART0QW7U1Cv7HozKkSszNvsy8mw7MTJ8IC0l1U/KKRsuqtNagmui/ozlWKaj87S6yEzPyjRjtmgJHEQiTLdjkOUYvjNmxSN/il8JePP8ASQsp6Et2y/J/1iHIv0kUM7sv17oG1jIKqObSmu9WVexJgg9Hj7dpj9qBqU6pszj7s6yxTqfcfyyoPo01j4u0uy0KeqOkFdTTdI0R0cuFOUiTqDM9W60qEjLuxdFzBvLmHIR+nh+mB+LXjIrFVQ2xi2BQ1Tl7OgEG63rUpprU1F0DLUNiu6lkwYdqs/Nuu9WbeJrwi3vIsSLiWHmeKnS2mKXXZmnpg9NJT5qWlpjc2+XCOJrxIJFw8XKSwqdIWlJ6r9MLmq9PyTlUpdTclplxyWLNZR4WCEmnhTiHwkN+GL/Su8Y6RpnRpRWnJnVNdqTE+UuyqZSTLLoltHF8PL3+UozTfZXWWVm5D84+1FTWqCvTrC+r6xQNOdKzmmpDSFR1FOhLA8kuxOI0Eo2Q45ERriSkuP3pC7rKpNaY1dI6WptAkapqpmnnM1CaqE06ErLI8WQgIiXEXLvXyww6slKjK9Oup9VKjJyTlNkUlnUNFBw2yTIOEshLIeyAvShR6lXteVDUulpZapLV6nyrUy3KqhvyTrSkioQdoioklj7O367Vm1uBssbTe47k8K0ZlVR0/KRslTF0SGtVpbHoZxJGpSiTTvVdsXzJ5dotqRChIvLE/StNIz0uzUhR9I0hJ1rT8rebmag6CNMkS2EWx4eEvvgL0juu0HouLo8ExPUWqJ5sikGFBSlpYDEtq7jykuMEulimzidJE7rYnG2NLJpqXF6eV9MfRkqbIRyy2h5DilvFAmutFwcueA+R0hlprCFEHUxR6QdaUCZ1a1oyi6Hb1fLArY1Zx1qYJ1xchL0CDbYiORb1HihP6RdHSGjumeqabphudUlJoXGM+YWnG8kEl8WJZIixonTDSNWVDUUjOaarUnQ+jTZS818qStQaZYDs2hOkJI4453CO/wAKDFP/AEgaYUx0xz+rgSXcpNRCSSnzCTwqr/oVysIrfy/o80DxLfNygeW4cpwqMX6LKbaYaZbawNxzGNl6P2W5Xpo0LLtbmwl6iif+SkJHR9IX/LXk9xv4u+NC00yxI6/0pXqhP0ul06QSdR5ycnGmVIjbQUEUIrlvy+iOm8YPHDYzn8N+WZqZV0ZUr5c17qGRmXiakJetVOam3E8DLRZFj7xQx9GVQTVtRCcf0BISejJpVFp8tqk02A8IvE+pW+JIm6LJpvRnSTWZ6tTlO+Sq3U50WpqUqDT4GDpZC7iJKQ/WkBp7o9rs4+aV7UTdepLRKDMw/XQGSRkeUiASTGw8w28MYosd2RN6HETUetORZRqH5FdB/wACOkKoJT5ad/gqWzcqstNE8U5ktxxTlEl5ckuMKjWv9FOSVTrE90elI1iUlGUk5BmaN9mobYsWVeQeWwjxeJcoZVo9Ja6GtdUSjTunx+WJeXbpf8YsMBOG0uRY5Enfl22vAzQYzPXOkUaHNU2X1ezTpJqmPPOtbNCxW4gREo7S47ivC1jWhitlhbX1MMi1qPQgH9J5V6ZUXuhKu6s1HpmRpFWo70q4y5ISpSu0ZdIRJCEisRJl2xcq1FqOpej3oskabLK+4NTnHnl2Po22xyIic8op+nlGOZekvL0O640c9rKVresqnLsTKy01WwNUBsxvvIsB8XCi+WLtTrlW030faIltPatoCz1AqTsxVpSWrbXpGSy3EJEO0TEuzt4uWK2Xuy8Adhm9P9R1hVUDrAFMl5DpV6R29N6WoVEkNONOC7OVluWNH5jAfSkyJFYRUuEeCFVvW6P155aBpPS8pQW3TaZYmpDrL8yiFiRE8S5IS9txtGx6c1DpCg1+S17TanSZGQmkcGr0o5pplyXvvzaErZD4sU83D2xkU10czgTSnpmrUacoSTpk3PrVmmxCWVSIScAiQhJMuIbeGDVFRYPMYhZKNyB1NhlqbRWqi3R5Gh0l5a9Qjqmm3Z/I/TtoN5cuJMhTIVSFHofRnVFIflZuhUOe1I3ITc7THXJX5t5MRVohy5eKw3gJrDpDlX+lLSCaPmOu0nQ8qjQTfFacdLETx8w8NoOau1LKaR15LS+g60N9QVVNQTqM4/k8niLiy+XhzPJVH3oobbG5dCeXbQ+n/hBNWF1AegJ8woNS1BXadSJ2TkpFyoPbWVLcvELLQjlcS2pCn0CUONUo2qTYo9U01pqgzGmXqWzNTiJIbRx+YIcnWi4smUTLhtywqdMTVFlZxzR2m5rrDOpKgldnG0/mUsQ5DLl8bpEuPvQWDJrVZTOhNYSNJIWpVFaCqiwUvcRJ0HmXixcHLfdBXxDutDVltt2rN63BcAvSG+iudCf6StbDJUZ6TkVkH25JrZkJ7Mmg4fFkt8oRJSbmej7o4oOnpjTclO6rqsoEyxJT8hdKexdcjeUvEvDinh8XFGi6e1jQS6YtU6gc1ZQ5HT7ciMg1NuT7bG0ntmO2Vkb5Y3IeLsuPCUL2jKlSqxoVjSmtdU0p+rUhglkq/wBfF5psiXLBx4eZtcR7fL7sL12E2gsG460dQnYQele1A9NU7T+hNMy7s0zI9ZrdWfou2RyZLiUG0LhEb8IxJ0xtytK15K0oJGWlxqFOlZ0mWQxbbMnhExt3BkuWMXukuWo+p6ZpqRpfSVpSn6Wkafs6jLMV4W1Wc4csseJ4VEv1YB9ND2n5qd01qqi6kpUxS2KBLSEs11r8qcUZkRL0PNjYSXKJS9g/IfM8axqDjVcjyVN5FHORedI9UbqS+8sfZKm6yR2Sa1McsYGlFNGEVFt4LopD+7FrTGlNLnqNpqZoyTAO95TLmSfXlFB2akqXJbWZeu3niAoOX6sM+h0bfrVPfa+b4jb8xcMD1Tb6XUMIHJFtaM1T8ST8w8eitDsv7VrTbb7iuC3aZcU0D3uIi4Ya5OVGVmpRiWBiXk22ywbaQUAPsjENRLKoSLFuY1JfDw9sXpg02iJ2bNhT824N8V8ipewibWO3uMS+lak06YrenJYxMBfcfBXGVJklxC+JKKiVr+GPJPTVFoVGmXGJUFN2XJt95xSzeIixEVJVvHfSw86tZ0hsvnV2x4ebJrd+2DSyeVMlWVXeBt/iRbwCupGDMR1EYN1qgJy9P0gmX0Fo2UlBVuhyZTbfDmFxLLxdheFcuaKOotPSM/NfxhKiTX5twSJDAfYorlxQRnZ9uVlkdbNDqAkUuJqGIini4e6JZVXpin36q+rnCALYiI/ogopqVQG1/WeNljMQYN03Q6Lp8puoSsmEuTTRGakpKpl4RUi3r5ijGOlZ6Wmaw1KoJLMBkcwWRXEiLhG3wcX2o1zWVZak6ZNuObXqtMT0nAvpnfC2n14j98YdR2J+tVxZ+YYeIb7dzJlUt+iMXxFksYV1Cbfh1boSzyKbpQsycmBSwkqryqRWD7PZD3pzTVPOsBNhKiU05hszVVVEHHwj4YpalbtT2lT5zbYfvRpXRpIO/J7VSfROQUb+LHeUPYODXWwHHtKeI5TivkvzHSjyD40hGpAbtSDe0c8PouwvtXIShN/0h9MFUNIaZ1FTaNNTrrVQtN7SWyOXAhy4hEeVebKNl6MJySlp9+SnJZHEmgVrNe4UFbp9d0+6L/TItXqHRDOyOk6G9VXHSSXIJaa2LzQAY8Y97lh7rxleK5ZNrVEencF4dj8q/MJ6mfmKVo1JlKu461TJZtxt8tmgMIJfVEs9pqizT20mqDIGfm32MvXwQwBRZufeqs20rTEtKmhuTDvKmS7h9pFxcMFF0hV2H5NpomZpyaS8u225lkGPzhe7wlkUdGP2c1r7IoxsB9JMWHdOUp530lEkXRa9UohI2P3cMCJel075dr0mMnLJLbOV9BgmORCvFaNg0tKvy+mNVst1STm20pw+jlz8rg8XZxbvEkKFB0hMT+rakTFXpnWp6SlnOp7QtqwIifE5u4UsN+aM976Ws2VUFT8w9aHXeKv8HqMwysulFlurIg7VEYTEy8IksDqhpel9WWYlKJT2V7/QoY/5KNEYp1ZY0xWlZnpJacy4x11vvMtpiJDu7LxFTtKzk6/LUxl+TSanZIXGKe4ZC6QqJEndYVJN4iRQxc1B3zRek9WSGDbaIkpJSc3LtNuyrDwBxAisjuiedotJqUuqzFLlDcTcJKyKEifFHb0lM0+a2ToohguBolt0WmTK+Xgy4oMtSOCGCy1jldaiowPUXFlibAREroOPd64mlpiSl9V027DTTru39JwiXKmOX60H6/Sxel0cBxUJCyVbdvshBn0fLUtHREuqu28x5ZY4ikK5H2Van/FH6289eQ900Npllag5NtNNgZiIEtrkoot7Xj6fk5KdbzmpKVmAXveASXd3xzLIcrOTctMsmzNsuGDzTg4kBIRcK/574JI06KNbZnZNzGRsHhwkN7XT3co0FKMg31mS+wenu+JTWnSDQ7BafJq03xh6MSxv7I+6rLNCosyDLRcN0bQRQ+3m88WHiJNqh8aIQ5fFHzxGpOY8C4jf6YIqag9r9ZS+SKQ6n+qJE8ORDYH74g1BJS6S0q71JlJnrUuDZ7Mcsb8or4B3QYQDI0Xg4RilUkMmZBODiqLH70Cuqq8pgFk1s7H1GTAiKJIqr2x8oCi9qR0jSWXiW8RE2l14oNwEryi27TZN6URt2VuBivLug1p2eep+uZJNvspNE9J8QipcP1cP2YopwShX4bCRRFOzOxxnGkbWaQ8QP3T4S/VWFWCr2MO/mP8AnNWk6m1VKjNPNO+jTZgx8O7+9YKIXWajNU/fwt4/jG2X6YGaIG0mw8rCMrPzBP4eLERxEV/DFunvTzNbmEeTavLMN7T4Sy4fuxiVbQmay7YtAvSi6x8o6Sn2iTBJh3f9kf71gxUCZfFxph/8qbMRP9qp+GE/pqlX5eU0pT2SVDUnSv8AUn96RY0lJPbPqcxUHdoj5OK7wmXDuISLw8sBpfTGMPVyRZNN01t2qtOmamwCG4poeRGpdu/vh8mtWVmR0xJy1Pm3JTZSwt8qfOkRcWXb8MKzE6zUdlOSSWlEzRv38Sxy+gsYo6xrSUXS71UmN3V/mvMbpDYRj2TXS687ewlqebEVqPVGTXeqa6z/AKNVdqMvX5oqrKVYJZ2awTNvImyIcseaxc3dlGa6I6TdSSqu0PUFdqdWlJ+nPtm2+okORDwkJL2KKwb0IT0//oe6rKe3uTNfJzPxGRbGAfRksjKa2pqPUBazN9Sf6nL2/O7sSIe8R8sc3i1qyPYR+IzpHsWtBUT6ot6tbAafLtAYiKzKb1S3dG1UhhtmQYaZRtW9kGAJby+qDxUmrVvQ2pGdaBKPbKWKZlGjQDckzb4hIRHlH3YMdEb4rVnZBZdh9nqm0+bHg3col9mNpM7Vb2ce2vmYeTVzNde4rBMG0TjomTeAFnkXLCV06airlH0jS5KmVqZkmp6oizMtsvqmYWyx3cu+NlotUdKpS0hix1R10W+r7IccS97tUvbGf9Omq65oSpUCV0u43KB8t9XduyjnWOXIXCIb78u6E87J518CvfrIwK9W73/h/wC5S0e9Jvy9XkZ+epzQzT7WDc1tARVG/EjiIRIQ+EfeWGApr5Iq8hNVEpB+kLKPUxlae6R7MCHEhHLiyTm39sc9JppQ62cvJS8klPqkqzOOSbjQmKOkKoRCPhP4YUZmffqCM7fYoy1ls22+AN/NiKd5evmhquj9qHm70pnrbAjlB7hGDT/8GqPJVllyvPTfyhJGw1s5MuDiQuJFXt4fDwwNlJnTMvKVCRpNRek6jM7D5amnJMiU0xXFlm3dw8XmgWvH+bAsC4YDU9pflSvu7Le5Msh2/wCyUoYsw/Wp5e4ylV3odte1Y6BNUGU0/qSlMz83ee2SyX5OR8LZZZEXdlxfDFmq6lp1ek2JhKrUaZMDKtNTkvLy2SvEI4iQuIo8yD4uWFSVkZmr1JqRp7CvTjifN8PhHIi+4YrvAQuqhIiOiiAeXbkJFlFxh1s3rb1b3v8A6km8gbAkGwSYdZkSVbKo4LwkvEXL8UNw6SkGNSMMKy49KTMvOE2iTCgRKwOQooqmQkPKWOQllkMJkxues3fISQiv6lQoIytUWRmGa5sVnEcl3Zf0jhCTZEJCW/m7CKL3KXAKN9Yap1rG3+YxyFHps/Ky841Spph3qj5uyTkypcIkIi92ZWLLl93ywt6+0AFF1N8q02jzlV2NcGX2Vy/JmSESF0hHeVyIkEuXh4op0GUq9ZrzMlSWn3ZtxC/OlkYDzXL1CkTvA7m+w+6+yvzbgXIS4eFRKFXxOf4vjl/eEoyfKbjrasY3PaVaquuK4c9KzP5RWpwNpkufCzmOIoNu3HiLmy4YrStGln6VTJpZN10/kh2ZcbcmS+cF4hysnF2eEfFGUK9NyNVek3zNUuK55EIvdioUaHpMKvrObkqXQqXKNN09shbb6zwiJkRlkRLmW/Lh8sDVDUoYn0rDuFb2jU41hR2aPqScp7SubIHkUPMQ4oSb/F2wIQVJ4lQUQfDBPUc+s7VHnJiSaaUd121LHMebt/CPlEYFqScSkKoPhjbp2awSdtMhm2ZMIYfZipVPRnT0XvqTBcPNwiRWicV5OA8PdilWCyfo3P8A6zHt+Aopb7NQtfTRlwdyqvYl++I1PevEEdkN0VMSWK6NLb5qLQfSCKvwUOacTgwYPL8MVZ95hkZF5exTT4g4Ri5W2200++256MDaUS80BqqjjzT6KtnGgZ2d+XJSEcfxQnkNx1G6l3ubtJKwwlFaY2zzWy2PwZDl+yIpN999Zt9jbK78pW8JYApCI5fhKOmphWFDYozs2iRgHPBcgEchtzcxRc0Ax/Fqq93zLv14lbIfridzL1FrpZ/jCpUdEW8rIzDqTC+Q8RRBH28QxJTKTI0KnMsyTN1m2y6ztcr8Q+X+170czchJfLrTD1QWcVqdfm5jwhkpcvveEYIltnkWendzjnYnqQfD9qK1pyJMPY3FVWfSzKSss01JspbkD3B/qjFemDUrFd1dKabYmLU2RcHaupxZukSZFj4sU4Y0zXNeHSuiZieRcJuaNG5VF5lUg3r9AjxR+f6TJm6fXTRblMNgS+1S3rGZ4tb5h8n5+f8AianhNR4+c3zP0dpmt9HtJ6HZvo+artZdWamSmOufJYiCHw+G97cMQ9EU1TqT0nK8vW5ySmaS7IdZ6vi62Jce0xvwwi0+W9Cf4SGHzQkkrM01OKz84wWHw5IilDNXhaVoyg+4Qd+fYGLfSaBM1nRum9NvslMTpStVY6g3M9X+ZyEsSxvmXvFF3o/fo9Cf23WHnkWW6un5OORj5i38Pi4Yz7pnBprTUi21yJUGrfcUMksjblPaXsxASE/qigwQVZSzdYk1+q1OvrDkuVHkdQtTO3eWUacFfm+MyQuXG/6Yzf8A0jipFUruiiSYnGmJ7UIuTF5cSNnl4RG++G1zZCZvL3EhEX1Rm/T4qLPaEsu9auPw45BAs/F1WG5N8CW8Pv3aekb+kOvaartRk3qU/OdblJYZPZzLY8olwlki9vuwtAm4eCK5bFZuaW28FIfd4Ibej7T66kqTabB75OaE1fctiIkI3xyjWRBhY45H0/MprzbQB7viLS/NDmHBlAai3+XK2ndtJY/ey2SwwqbSPqX81yyw8g5ev4YuVDR1cpepppVl16tVZiXCnzKY+mXZr4fDjkMVybwjgH/3aWoo5fMLaRdnqDLpqaSp7zs3NTqS7atyxHaXAhV3sTdkuIxJ0w0f5N1MlSZG1NrKJMS6WwsZCOQ+7vLK3vQK1FqCZl6n1Ci1WcYp9Pxk2EbmCwNR5nCt2qRZFlDTp+e/hxoCp6cmH3nqvSfyySVxM3Tax4hyXt5iH7oz2FlFiZLj0nSt+kZUhgVHeZ5S9NV+uzU47SaU7NqzjtDuIjgLZdqqo+9E0tpHVqy6zaUOZ6obZm4iKO2QeH0mzvf9WGroRecHWjhAionU5i69i8KRS6LZl1ekigzazJZuTBNuHfiPISyEvXB7Mh0LdE0F5f79P9JCKD9Yk0Gk6re1E3L6bZnHak3ibZy7ghgHLlkqiMSyyTU1OrIKwr89tTYVv3xLEh4ebflDl0fMH/0zyYorY9XqL34Mi4Yt9FaCnSLrDZoiVHq091G/n2xZY+9j/XArc3yGZtb0qn/eGWjY7xF1JoPUU9KPNyUkw7UGt/V25ls3cR5uBFy+yMXf9GkXHOlajONS759WaeSZ9GVgFWyHiLu3x5o5+aTWdJ6pkk51pjY+fLLi/RllDzTHdh/pQS8nSJ3+KHZ6YfdYaPgN3YlkVh7eIYBm2lAR35L/AGjWEdrr6RVPTL1Yn5ljTK/LDzTyrO7xaHLIuUXVFSRE5lgZTKBVapUyp0nLtTE2JYq2sy0GXwKpWL7MUtJammNN69OrNoriS8+6jqL42iIhIfuh81TRGNNVur1OT/kZywlSnPBlN3RMS91Ec/RDVeTcn2Td2G1it2OC3PcRSYdB5xh7ZoYEQcBiQqSeVR4YoVMRRaUOZZdfEb/SBRev5Ht+GI4B3RSqYnt6SGaY9fyv9DRRp3AhesTUyyvYSjlHCJffdfvjoyJBIUNFT1KkRoW7si+pXUDaklpmbpQNS+Y5GJuKg3uiDCzr6XmRmJdlh0kSZbTu4shLmjf6XLy/yNKK8KfMCHZz7ooa9owVRiltS8siZzOHZ4FHIv7UJ5FAsBUz1Gbw2dSKb66xpKjJIqy1UnRa+c5AIRFSIsuHsEvtFFqnvzFKp1P2L92m5Ndr4S4iIshLlsPF+iBWpX9rTZp1llp3NspOT2nLvJQQh+HiKJ3tvPjL0ll9Hdk0jC+DhERyIvaS5RUSgWeyzH5P199N807+BoeUvtLxQVQkcHZvKmZ77+L6LRLMy6dYSWZtZpoPeLhGM66YdRpp6hvUqSL8smsgBfI1jxfp4YtdcuPWS0iuhshwq94gdKNeLVWsjl5ZSck6eitM27FufEv0ZfqxYGSFuTl2GxspPNkf0Iu9YDaQp6o2bxeIeGHeXazRETlT3Yz8DGN2737tNzJtTHqWkd4cocgc06Mq2lzcLFPYnijQqT+T1+Sl/wDsTrfuYjj+teKHR/TwaZKeIbuGOG/uHxFBaVl+r1RqY3vPI3MfBy5D/ZCNe1tJuc6W5OYM6aPRacpaC3mfytLkPBe1soPUx57qqbZN7fP5cU7/AMMLnSpOX0vQHHfnpipS5H5eAcl/bDGyZnLI0aoqEAjkiWuvZAaW7iTYvpDSfNs8gNLgoEP4kX/FGNdKz6vy2lpzYrtW66KfAI4jj+rGztNbN0xSwXPLel7ra0Yj0xTwzNQoUs0lmyrY709hWhfPH2H9v9YXA+83H7Q1JlqhrFGKus11NXS2iAo5e6OS42S8fouZoEnpvQFUkaCw4CKy64Ab1XIh7o/PPR3SJiqa6kmWGlcRJgn1VxcuAS5iT6Y/Sdcq8uzS0SSnmX5tV6vLom+7vCPd6srxjeO2s14Ct6fpNbAA0dzD53QRS3Rb/CZ6dLrWAv7Kw7LZkWOPrywhk11XqhSdI6ZmJCbk5SoMtNbRt1B2vE3iJWJCxjXZwWCYFh5howUU4CBFHdbujLulfVFFQp2hVSkOPtogG061iOXDzfZXgsUKUZtmVaiuOXX/AEMc/ZkqRmVuIaYvNzD9Qm1mJ/Yq9f8ANNi0Hm4sUH8cX6VqyuUGXe+SJ5JNvnv1Zvy34iJLkMBi2KXXfbi83tiF1WUZcXzgIfjsEdo9FbL6hsfEwAzqfSdRilNYajkZh6fl54WZt7+UuNSzOW4fo4fsxWa1LXKZM/K8i/JMzjzohtOrNiaWHw7sBIvdgY5htRBEUVzIi3x4TbbkuKughKJ8O+BjDp9W1nhc6sGUwv8AworrFcfqzE6ylRXG8x1ZnL9m4i9YwIr1Zq71Uar6P2nFxwcaxZICH4UHf+9EVktbM+WKD7rrVW6k9ZZbqgvH7hG7ghRFtFCDkR86ha7OfYwomt9RTAvJtmGZtzL8obkmwdMfFxomWXmMYqUPUVWoJ9ZpU91SYd+cdBsVPH3SJCt9mB7jewmnAXmHhX/FHbuzK1m/DxDlFP2JO3H0QyZDL2PWdLLaw1RW5x4ZGaq02GLj/U5ccscrZEgoO+GXU1Xm2qdQdK1B9XTo8ri9ykIvEVyC/fiNh/FCu/MzsvLuvUydm5SZDgXZuE3mPtx7coCNPqa3JcFXlvllllvgFdDG1S/tHaOM3Men3RsV5vH5v3eWB9W/1nRf/GF/yCi1IvE/L3MeIRt9UU6sqBUqHnxWmHvxbAsV/bD1vs/zTPRSr8TLa2R4lFVX2osdcHeS3iIdopEikKJ5cY8v7qfdBGlJotAD+KZT/cj+yJHZkGTcec3BJoril5chX+6OdPn/ABTKf7kf2QL1RdGKja/5esqx9oit+wYG/RZl1jcAU8kMla7pILptOba42L3bDkR/ahg0sww9+UsvtTey9A5s+Xzc30xWqCMMTE0KMbXZoDf2iLH7yUigsLHyRTGZKzSXyVeUB96F0DL7hH3PKfHUGJWUfn59WUsh+57wj+7H5n1RPTGpK5N1Rb7K5bPy45bv640Dpq1Puaokl2OZe9w7uL9X9sJdJlUWguou9MCv7pRkZTftV3kDsvum34fT5I84mH9NyidSbG3IO6GalyKvzQo0ngX8Kdv6sBKEanJypMtm2y4BkRl3Y2/vjTdFUvYyzT7384xD3gbvv/FHQIoRABMjLsPnEGN9PbBmXBtsUEBFBFPd9UcTTlpltLWVGHi+nhiwu5Fx+r6h5Yqbnq3S0eVNp1R49n9KIiwJmmcDEnXsxt6VptexlKqx7xcP+LKHOSmOssMub0ugriqWssJXSIxj8myPZtK8Oz+HEeWHiUY2CN/ZD3fX/XEVe4w951jgyfamJoSKRXW1kS9lvGK9L0sywGlEbT0h1tFVfpK8bTdzPu5M7eLHlvGUf6QLGL2lceQ6pw/Wo/3QvmndP/1/3l/DjpjD9CrdSpUzMrTHkaWYbJg/Nipb7L3F70an0UrO6g1SxMFUElZSly/8iYUh2hkOOX0evxcSRinYr3xY8EHNP1Cp0OvtTlNmNk43kfbwmJ9orE+IYPnVhk9zDcYx7+L8TN96ZmptaE1Wqc8oTNNzJQTxtkOJfddF+qPzY1U5ipamrxTKqrrUwwx285IzzKPr5Y0ypdJk3P07YfJna2SKu3yE7+K0ZNSWnVrGqV3J+Xt8f/ACM3wzEegFLRpv+5o5l1dinyzsCEF9I7v8/COUVX2sFab9bol90TL7f1YhAFWaZBMMBHdmV1jo5kLLDuRmNyRSIjTsjppODiWPkHem4C3lvj4R3JvAtyboJ0gtT7y+VIBVZr/rZa//ANpz+P08HvN5UgDNbL+Hja33fJgh9pSX+6F7viGp9DblkFN8CQgu6wlkXzD/AHx0a5piCI2vcSd/riNtFbRVBVU0W8fTu5G5hkCQC3j6kLvFYuIX4/KQkSkCJ3iW/wBsDK5KpKvpMtqqNKORqnaMExW5oSJki/ti44209LIy61hfct+1PYsCdeUNj3eWevaA6VNuNlkbvCZW+zF2cXaVOk4cVnHXPsiwW/8AbAR/8hd6r7SLPzDFsHkGq09p1fBNW8PO0MDZxx4n+KM2V+oP8Q6CpfiJfZHJEeS2XdHAWVES6r9cSYmm5ET8UNNEgV11mi0P/V9Psn5gfh3isV5ydYmK40KW2Mg31uc+kSLEfvKIZaf+SdOyT1/5qHbzGePCMU5ZVYoSzM4jV3pgXJjy8PEIj7PF90K2N8TOoTaBvrLlNYQqo3UHkXGRbOYmPJtSHh/CkE9bIzIdF7tYnh2b01MjY3PDKoOSl9MXdCy1NnZpmk1Vmbd61lNzDbeXMXKJW7B+KJ+n+kzGppzQXR/KvrI0+pT7yOu/7FlvLES82Ilj7Y5/xTONLBVHqE3/AA7DZ1LN0mB0bTH/AEk6Fq+q5UmJJ/T9Qd2zfF6STJgSbES8yEJfiKA0sgSVFeYzREVCt7bCO79MbHoHSC6YkemHSVPmfQM7HZOzTogChiRDkXmx3RimoJUxkwxLcpEO7zEI/wB0R4b05Gat670I7dG9DOZl25c/m+FT91LRrTzGIowz3Y/hTw/ohc6OZIJXTMoRr6UkA3C83D2Q1Pq7tWtk1tOX8Ni/9I6NfSgH5TjcuzzrS3+KWw3PFlw5Jut3QKp2y/hW16LslHPtDkkFQ3PJbhunFfu/FACVmGH9bMbD5rqTvuhkJDlFW6wdfzAPTI9eZouKfyepM/iJbw4hvRF9eOYeQt0KHSL/ACb2/wAI5W3w4jl9UN8ttHmwNd10SIq7mFyOtAEHrda/bu2ez8hcXERfq/rRn/T83u0iv/ewh9lLRoqptaptle7MT+Pcv9lYzz/SAJETSKf97CSfQuML+Ifcj+hhMBt2TtGkR81FdylwxcSXuYGS8WO+KgCW1vfcpFjBABNN5L3RsCCZpwO7f76iAwDpTyJUtROOEHo6gLlrc6bAN0MOzMG/cGFulIvyjqNtwj46iI8vKuwDdCd67/8AfpG8XruFWJpp6Xbmvm78WBhxDx8kcN75kRz7Bt+tHKYtyhuPGCAAiKkS2SJGku+bmHYVoOqSjHSmSOKJCg5INr93bco9AAuTrYqOSiJb+1EWODG6oPbdI6aUDQtmqEiLiV17FvBIIzokS5Y8UBJ0QXWra+WSZX9ZyDJItyx4YGOiC6veVfDTmV/WKFsheXH+aEpPqaey7JA2prvVUj4CWxMOootzCoN+4S8yRNLihiVlPHHG/d7I+dYBUQSUrol4KF6SQ+/0lBoDSaCXIVRwSVFNOwrdhRbEdoCCmSot1Ml7VWPmbTLYniXWZdbEifnB7l+qIhXBSQDUrR5ehnnbfbtKFfkkeYunzrfG38XfeFlXl+WaOi/7Y8/KVoenwRxoMOfwlCrqemqzV5Cosp+S+k2nmAjTgX7UKZKEAEzSxblPoMOyLiGCEN1Veb2RMSEirZN0A6TMq24nEll5oN7Rpd6ENoYVtxfIqZW6SxqGemqjP0XTtPaUpsTAHEXcJIvePw9vsh5qUmiz0rRyK0tJtZvpa1sfb7y/fH1Cp8sxPzepTbBtwBFiWul0E0SxKK+6n3x0idUkGjmSU3qm5iCEtyUb8CL+32QnUYqWljok29U6UGXUZV1EyO1+DLEsfiEU8MbRWnpZdTU2mLKMnMtNPTqKoXVgRxHIV7r5EkfleR6SpDTWpqvQ5B5etBLjIS9RTtR8nBR14S91MkHzWjb+iestVl6r1ib6462y21TpGampgjN9sA4iIV3IqldVVO2+/sjkfFN23sy9h8zqsGtqqgGjNW00PLU2oFW5eRYSqH6Yne94gIclyXmER7vsx+Vp2ksI7OssPNTcm06fV3A5THdiQxoPSZrB2r0+V00/LstTZz3pObLhEuIfKo8PDyllCjVnZZinuSLDamogqCqdu9RUrxq+F4jVKxb51EvEMhenHrGjRr9pZljZfPoR+7w2TGHEVsCZd/bC7RGpZspdyWBG87tinchIlyv+tB9F4Fz7+z8MdCo0Jylw5EmTPpthca8+QH726BEvJMyeq6W1/RyLwB+III1OaOTp7swHFiC2BTsKlZbXiRhjaTUtNG1g422olieXMIrwwNp5Dxij0tE225p83EuqVZkr+xST+6DtJcJ2QCY8CApKi+pVNYBdL2yVmhoXb8qM2X64NSRCUlLyvjcA0S3lFFT+uJq95h7huoSRom35E51EuJAo7+5N8Zf08gTcno8nFyNJ8QFPdxRP640qXLa6fOXbTcAHe3qRV/ujPOn1UOm6NUd6FUAS3enCCwv4gfsTCYC6tE9ceXrg+i9HtVDy4j64JOFg2Rm6giK5KqwLFrZPH85zqcWKmrsxjKjzOjkn4xjVPpG5TjuWHleVWk7l5/7MBab6N+srte2qkAB8DIQy55ohhnuKFyjb52q+5VSLzfmxhe/QI0IbH6IWlx9TVkzAEcIRtga8KxMPj8fisHij0QJLJa6l2pEau7F77Y8fxcMM94Pe5aTFEBSMx70THs4rx4wLaS6ogktyIlW3NxRy47YA35ZEgxM3yIiJ2RAkGfL2DycUBi/+q55P+75YPeHjKDPAjtzQwGBtLl52rdIjsgwxtnHZNo9nwgXCS5ZF3YwrkNxAMPjrtiPpOphFbk/R7jAcRz9cdtuIScRgf2o13THR5SmnSntQ002pFhbiT1S4FX3kssP85pnSk/TGJmm0zT7TS7hedY2w/Z3pGS/j1VZClWIH5R8eG7685+XHlNshmZdUzBfqIfLEFUQJZBm2PmHvuEu8Y1rX9BepkxYS01SZJ3L8pOTbbLh/oxFSUkjPJxmjtI3TZSpu1BqY53NhsBBzuxTmx+KNHHy1vCFYu9PH5lCT3tej4PEMTzMky/L7H15Z38HntEVOYOXmjbdRRIVsqKkSzt0a2fP4hx7YaYcoJW4xKnpR2n1VyVcvwcaH4SEvHE3WXP6Qfug/XpNJyWuv8pb+Z/Dy/CUJivPItlFbp7IX5cZr0MMhdkTd0Jh+aZkZBf4tlfzng82WPvQr9MepB05Qmqk0+i1F1Dl6e1y4IXM9j7qcvxRY0tUUEHm1kXmmJTJZl2YDEMBHiLLxY8X6IwjpG1I/rHWD1SVfyNF2cm36mh7PrLm+uMnOzK0QKPmZ2HjF35k9BB+klUq5LEe9VyVb8X2o/VXQ5qBmZoDtCT5+mdtv6MyyQvvyGPzhoqTRaptezmAPe3Q70BatLV+rLSX3mXurtfN8OY78vrtClOAbMXi3uZptW3+Vdr4Cx76V5CXkdT02fYVNtNOP/wDJ8XxLCe7aZm7qSgioWVu26KKLFqpTE9MVKmdfVVRvb+kc4yy2XNF4ZK6ITO/Z7wX603Rr49LBeJbtMXKsG967xsYmZEjk+quZK24TRInYhqllVf1oNp2Oo77v4sl7/uhIpD7CTSIvodpM/YzX/FDpLPLi6lvz5faHuh4dJjuNnc7mmdtL7FfzmIfZyS8QlWManTWGfmJnaseQshxEf7Ud1JXkp7uw+d2BWPxAWMJUr8qzvU2FX0p7Xe55vEMUZdwla73LfSn6YKSi9jVVlv0llzRJT9QdQptPSY7dqfvnsuLH+zEOvdklDoV+T5Vk/vvaAU6+yiltmtzinnwclvVHlPFjGUTlWsbGJ1H6BLY9rswobufDiIihC6ap3b6c0e9bclWFvxZ5CgwU0z1iTqhzqLlJbNh/4BxIeH2XgL0tTKTGnNIKlvR1pQ/QP9UI5jE1dfoDGcWhUfksMKZLMOD7xfdHjJq1VgFwcUVDLl5U/wArHyiazDhoqcx/dETxurUyAkyIEAebmQiL+6Ntj6Fita9TLctOK8UqiX5SMw8o90BKAS/K1VNeEEqx7vd2YwWDbMuM2eT0TD/unzCil7YF0dtOu1px7cSVY7J7NmMJuftFh0HFDDDpqiOGKEoj2JeOfnWPmvGJYfXHjYijJEuGQ9qZRJLL6e6e6Hu994ZEBx4zyZHEktuQQRftZRE6pnMSQtukikjioiLa6qCZRZfRUNxeBVQBUEQL3K9472AuPS7uKISIapw2xuKXgT9ZdD0nM3ZSEiVzEHRIlUvZaAso8rWspl+XddBzqzZIqGqb1JbwbZU1Qsr4qS23du/dAVxsg1hUMtpikmwSdiY3yit68uMtSeJjDN1Kp1GXYbnKjNPtCWQ7VxSEVy8scoLqJsEdO3EfNwBxZ9kD5Fdq036bw5cfi4IukN0Hj7oslaINKNSrMXPIziaMjZ2Zkpe4qkQj9EUnW82r+o/D64vkzk2nFHmwTkbVDgqiC5Tq3ynLbZP5VL4/h80Q/OK237/GB/BEbzU5TybmWiJMSVSFCsJinMK+yIqowpTMpPy7+yk3fznF3cRDiKES+UeGAmzUYFe/meuhY9qThCI9yxVOn014ldJgVUt6rF1U22Du0W3CIbuWIllQv3/hGLdDKq9g+Z7XaVMVTTT2nWdStMyjuO0WXpzxcKFch5uwlxMoU6X0RSK9mq3l/wD4oh/DxRrXyJXBZvwza+xzAfuRBghpuXr3WHeuMMyDXx5F8UZTYNbNthLLntX90Yg6d6O5WQezSrTbuOWadQEcb/EqQy0zS9PkZpXeszd3sT8Pd4Yb3aZL9ZR9x+aU18rxD+yK8xQ6Pb0EmvWgyNh998ixL180N6C9hAvlmz7wxandFU9VaNajNp1bNdm2olxENotSNAk5OS2YTU7hz78b/faCfyRMJL+mWluu8/IWOX0ZRWnKM66aOsyknteTc8Vvw3iyEEchA+YrHQbUgSk0/wBKuxm/nAc34hxD5YKobaK6LJjdzjsqrzLzdwwt1yXOSmrOy8wqp255CJ8Xh3x8NPkUmHZ1KOjrrvj3uly+tVwjzODLLTyjMpIrx2bRzs5VLL6rxF8nIMx1jqDW1TK3pCLiLmyGAODrX/2Sd/4DzY4frx9NVuYp7G1ekK+gO+Pq+1HEeEiuilu9+Peb9GlVpb4G5eqXUnpOVYfo6vdVmBfbb6xyGPEJQIY+Tqm2qzum0afuT/V+ui6eJDiRYouI+9Ew156YRdrIVhfV+RD5fYsIRMnJa8bq9I6w7Wm5ctpT3LEmGViFeLd9qEsm2yuwGo9PmaWHUhqYE+odo4TdcplAYKU2FNlJYlSXM/CGXhK69kZL0nVyYZ11M0WZ2PUKRWkda2TQ9wiJcXiHGNEq2n2tT08Zl/TM4huKDhudcbB24+LG+EYl0iJNDrGsBOuuvTKP2dN0siUsRvde+MXNvyAA9vbfSamMMYDhU221ozbqzWGl1FMv0pZRqUyTZt9XHHHEfZ7xRD8plt79ckdqf+wQSx/DAUpOqvtt7BNl6IPLy4iicUWRCcl6gjL6Te1cQjw6vtQxEvEUdSLAPd0mUa1PtO5PNVhUmk37V5zn2cnkCXLxbvFj70WUeVjaqjtO9K5t3OUvS4iOWNvdiWXKTm/5mqLycmI/VxRaZYlm1FRbQfdGCcH+kEtwWDG6i6nJKMnxZX2QoP32iwtXnO9mlteQFsP7sXnSXiwbQk8pRTRqVmn/AMqpwJ7c04vsxbi/xPckbuJ8VRfV/etH2lh78cyTs96OZKpTbqgqtyXlDhXH96OvkynXujLfk5ELD23IYsMyMs0zs0lgDj8UQqmQ1k6Ym5vs/InOPL5nhy+LKPJp5AmHJhKdIE+4gIeSmiKg8qXyj1nhJFBCAb9ijEjt1BCRE5u8UiWQmCRtSCQfW7bSyVLT/cZF9G/li+r1lH8ml8beIS/xRA2o3Jdwoo7kS0ekS42XfFlHGSxkqza/m5SS5PAH/ujlyputsm78iyx4BlswlxXP6st8Rtiryo0ym0cXgDBMiy9UOMxppaRoP5Wq0uvXahMgxJN7MhNjHLLh9ZYwDJyKqguz3lqkdxtREmu19pifp1K6jTpvr8sLjmzlyHYcKEmW/wB7H4o4OYeWlbHqHVGkc2niaM+HHKyLwp7sMMzp2Re0V/CZUVJxmd6g62vBmWWQknl3eGAHWruBfhygVHB2Yk74tD2MyoqgSkm1/oHOQj/lqt5/TlEiBRDTJyvzpkvb6Ll937PL9UevzBEqrwc3NHHWjTwAv1QdqElFd/4ZrAvAJk244GYrxCZY2jxXW1338WOIQJmZCafXdMSuy2n84lxP8JX3Res+wx2bVfsiICnhWIEyjXJ+P/PbH3F/ntiPNdjtLK3xfFHli7d7fk8RF9Ue1KSZ7NPPywT09qNjTzj7y0ZJ3ducDHa390V8MBrFi76ddr3cuQZcPEMD3xWky+3nZ596+W82iPi8uIwG6lLq+DQ9btU4dT1kcn0saianGkf0vRpBHGDzmFkXFw9IWIkRLv3cX2oYE6R9TKNmApDSKfdLCQ/vQIWV6wnEm12vrTgMcf0wCmtNzu/5MnJqU8niEPohevwvCUdescs8SyLG5L0jOWs9W73XqjJpfyUxr+uEDWeodVP9IPXpCf62x1Jphxp/YgyZDzCI+FC8QxeTS9am/wCWT208/N+yJpbRCKv8pdVfzl2MRx5uHxxdsGmtgV6QlGbad8+sKafqD79C2777O2cy2myb4G/Fj5+GAWj9Q0+p6tqdMZm2HpxrjBdlsrtLbhG3aQrxcUFUoEhSpXYPrWG0ddFzZy+Q8vvImVoBTOmJIdQlVqPJ1eQmN6g+kooiqoS8NrcQr5i3wtkI7uhHUDuITH4JW/L3HtGqvVmQpcuyk+7stqoNy+4ufKxcXJw5DH5e6Wd/SJX/AFLOr+wY/Q+qAc1DQFk5um6gccurrbIyQiCuIPNckugp54/OGvGZpjVE63OK51lFT5/mysKb4yvFWtNYDd+Wx/zNHArrB5r3+ZstNVjqAMLMOps0T90VxiSYkVfmtuk9UrtfN+kEWsS5t1sVX4oodeouxBH6vTUXFPzgj4R4S9sX261RkHEKtIEXl60n+KOoq8lql5MP7zLtBFzal5lEAcDM1+JBX9kdhYlxADX4VvFJmq0h0VQqvS+EO6aRI4+UqE6d1q0nwj3T6J/aixur/iWDVH5b4wjidw9H+rHoovqKKDk7TWn0MKnJ5Ljf8vBeH8UTjUZHLAKpJYrlf8qBd34oulqfxLIelh2WTnf3o43W9/LzRUCrU0TITqkia/8AiB/xR0E/T0BSKqSAJ/4gf8USt1Z/EJXyLf4ZZBcSTIVJbx46V0tuRb9kQS78sm1VqtsOe4swJCH0JkMeobS+l+UJNf8AiiIl+Iso95i/xSeBElaVVKxKokg7+yJkK6Kq70SI21b2hKBsKOHGO3FbfrRM0bKNrg6wpY8JZCtotyE8ymXtMdad1HTm5VEz62KiHKQr5o/TNS+SKvUqWJWfWTynAPwcI48Rdnf+rH5blEn2JrrDDxbbi2fEgYcPhjW+husSLTc4xUpgmqi9jfrJp80A4iIpy+Isvijm/HaeSi0HtNTw2z7Ty9d5b6S6fQKdpWpS7s/NMrVJ0qglsSzPtx+i0YOSJdv9FzQRg/r1aiWsZyS68E7TW5kurrtxsyOPCPN4eWA78ju9LhuPg4hL7o0PCqxRTst3lM9t28NdpVfRWfROuN/vfa+GO/RetPxDHqSsw8V+tv3P1qmGPsGOanUtRpPOJSdP0NJNLI2qkPEtkyL6yuv1w2bCvaLKJQ1PqfW0jQ5uepdddedax/mYiBtdhEI2y4V8UIrPSp0hvpZazu/8KH+GNbnEemEeeKQsjabN1vwGWJCQj7CSMTrVEboWqCle2TeAX5Q/M2RJb8Nsfsxh5+ParBlY8fnUdwvLuBDqDCcp0h9JU1kTeo3kESxVFYH+6O11f0mEZKmo3kRUvuAU9XsglpemTk/KudUaJziUlsibkWDklpWsPuvCkgSohpvW3kFYPXgaC7Zpey3Fr6FF3Eh/VfSGbzcmepZoduBkqiqJvHdaOkrnSISHs9Uz+IqiJdy/Hkl/0QzzulKomsKWykuFiZecRFMd+NkX9sX29L1aRpjryssmiKSqiOAmRK5ZIivw4szIzN7pU5uKq+dxXoIo/KetnuNdT1RbeFH+yOSntZPcC6orS+1Hy3Q+NaVqij/J0HeXj96PXdIVRVVbY8fnhz92b+TKHxKlF1pZnrzusb7tSVX38ptYiea1Gr6W1JWePnPrZcRfih/mNM1tlbPJK7LAj58SL64sppWcVURrZYGHYDwx792o0n9vpP4VmZVM9UMy6X1LXL9YFj+WOY7+zvjpynVol2i6iqrhX75pcv3odtT6Xn5eZo0ntZXOYqLLPOJEOeaoS4/RB5dETyiq9YlboXbkUDqwKnJVtyHz2RVbSjcyByk1czVwqjUDW/as2WX70UKrTFaOlLMEqk64O91Sv3Rtbmgp5xu4zEtfLtzKE7pN0u9TK7pRpXmneuTJD8NiDtgebg0VpqXxvEXsJ1FR/T8uTnzbfb5IhHTDCu32Yc/k9kPDlOfbNdqBAN+ZB4Y6Bgg+cwOHbPDKWHQQ6eIneuMRk01Lqit7NENQ3bt6R5StPsPdZQgFBbeIVukPTksF0LBb9gr3xQobKKc+iJu64Sb15t6Qq3h1KsF1Crmcwx4rFtNNSyESo2mKdm6OmtNSaoRExcvDu3Q5rLghFbdbsT1x400gGQp9MF/dtHbU9+8DwHpWJS6bbX8yJfZjxdLtl+aEPqh0nGtwW8bqCXDeO25deHg4vNFX8PoPzJXOI/DEZNNNX4xEre2KzGm2OvTLOI+jxPlXxw+dV9N9ss+D3IpSLP8AG8//AMH9hwOzw2osBLLm8viLBabt+aP8SxEWm/8AZn+JYb3mXXmpnf3iYB4uDD+6LD0q3jdcOYfD70U/dlLfEls3XxEhdOP7PgJz8RRyunX9ncicRfiKHvZFhuTgHxR49L2ZNfcXM/LEP4Mn0kL4gGbYWZ+/p94iSXlxcdeXGwZERGReyNAltDU6l05mQflpmo1F3BZjYEuKEXaKF6h/vhx0fQEp8q1qGfT8tn0JKc1/QteJ4vaXEIxYMUAlO55Y8SD2Y+WJwPDq1JZu0U8QzyGCp2+YvMaMoLaEmxPm3qRdsVnafRmHCZSizlgW3YEMrBXXZ/gHywvVTVmkJCoPSc7PB1hosXOEu2H7qUrAHGIUXXNuapaQqErt0f8Anf7Pi+mMp6R6aNRllYZ3Tchk9L39XaTf2kHMfrhy01VU6vb4vsF3xS1JLpPJ1tU2Tgcan4uAtywe6sWVlZl4trY9osUxF6NquUm+jnFgpKDg5dqKKW+6NmorhF1xsEduiLgqFuy2YjGFzzCUTUSmwCdWmxU2ty8JWxJOzuVI1fRNfFyRk2CBFdOYFgy33JCvxdnuwGpt1moj1CaHiNO7BcD0P5S5NSyjrXT4qyqF8mvKqqS71uKFBWtSojJAiDZrbgi3vuvvv98Dq7ND/DqlBYlNqkzJWt2ERBjFw5leoMA4KkJjmvfkQkP98WQkux11ERdAF1vofyhFepy4Nqr3pDPAPERku+PiRp5mVdae9Hwn9nfw/HEdWRFGTsnjH3/CQ8X4hj6pq8zT6W0jPJMS4Oco4jyRZmgOO5KjQlnkRb8u1Iry9NlRcddbaAXXeZzBL/sgnMrdRQSHflHnfv8Adw+L1QQHUGrRM1rItsTOm7bPaFW2M8OblKGfqhYKYFwwC6QjUZzTFlDaJXEVeHytkiQdRHFbUQPhgVJ9TRu4fZVicMNXa3O+4fxWjPOlxnbdIGgGfWUwfujgn/pGgraT7F9JwmYect14z7pMW/SjoVXXvRdXmh+ArFAc7sn6iE8O+8P6SVhG1RFcLHC43HclvbEL0rKzDwbJvCyKillvtHrLKPiSmSpZbYp3wSl28FNcEFVXBMQvklu6NTjqVVuMGytKRLATyLYk3qnal4AUeQcFyqE2lkCfdtdPakOooouAhFvQgy9qXgDRDUm6gRIVhqL9l9aXSFLfvFjWNYSrdIPSXMluQqiiV7W7Y8VhUccIlVM99seyDqoIIpNoq5FdFLv3R96MTQVVLkhLZYLxOydwiuOA6QA+BA2KtoijkK2t4Y64PPwwfQBIBVBXK17W/RHzbDKHnsw7eLhHhiAs95sXF7+Pg5soHSBIVXncml3ixiNuzcSQ4kDKNqezDsLHh5oDSZKVYn0FkUuLGRer0ZLC967K/rCV2aVoLfRWmvbnlw+Ec/8A3Rbc3pgUFnBR0XhOXa3CKAppvv4osMy4NEgsgBIgkSoqbu3dBlXidwb3/lAREYJcMYP6J083V5mYqNR3UenYrOr/AEy+GXH3i7/KOUXZSQdqE1J0uTkGnZqZ4BD1F5vYgpv+GGOtPSbKNacpDqHTaeRGRpw9ZfXmdL90fdSAZDOdVr/m/JfmQLgOuoOqU5MVCbcmn3LER3EW0xEAThEETuFA4f0wKnhJE2aKds+JB7beuLUyqDvVU9/fiIe1YpzbzTUu5OTb2zlm8jP2j5ftQ0g4rr8Iiq/aNx+sB6wrg0KjbSV/l0zkDPudynGVLIoSqRE4SrvVfXDJVH3q7Unp17sRfRt+AGvCI/55o4SWZROxU+uMW6g5Dcp12JRVjLpu80TYtUyobvmuH9PYX7Pvg1Mpt6dtk+d8nhP1jAmZNXgA07dlmIe5jvi9SJxEl2wTstkIey26NpOk4u4cou1+lS87SnZBdzqflEn8XiHL3scfiFID6QqewrlNdmL+hmC3cvFy8vu5Q+16QRxEJFs8m/dyIXl+1+8MZxqVlJGttVNlLMzGV/Y74h+1zQnYODcl7TVw386ryG6j4mhTJNLruTXtvTn9/uk41iUM6bV6npa27aAf1RmlAq6z1fkr9rVOf93hVweaHqTmLUxN/wDS/u8v636sMVdWLfWZ+QvHQh70SC0z/wDkN/urv/bH1Ut8jtb/AM+yf2kNI6mU/ixl1n52w/hW14gm2r0dNkvIo/oJI9x5JuJp96ITed/LJj4ufy7opP7bYM7V70nXB+Ix/qGLBKeS4AacXxRXqOai3mZpxfDEakJ0gfX7iDXdPMkpKSVYV5fdK8HC2WxXfbmIA80KuuSUdVaUbsfHU783laVIZGf5G2875eP67RWoaJh7vuq/0lSfaVKeDYpmbdkIvWWK2hB19h/0idH7JXMgYmniy70VSVP2LGj1iw0x5sUVq5ISmncvMn9aRl2s3nnulLRYWzcGnzKKi9wqpqi/dCufsqv80Y8P6Fv5YUkCHAiQlJEIzTFbdtotpmprxquN1VFXsijLEatkoog5Jbs9cWmXHyV9MRQ1VRRbdqIkardOMoOktMiSG2lixJU7YXtOJ+T1IVMbdfmN6/GsMjREitioqioSXW/0Qs6eQVps8qFZCnphV3e/C7n7RYWkbRoScUcVAVETy7fojwGxV5okMLopKZR7uXFbdq3joLJkgWte0MjepJnQrZVuUSNqgpZFTf2xwSoqJvS9o6BEVURFtv3x7tKEzxUEGiQEvwnjAQVy1JVT2d7nKDl5cWkX+qDjhkJEgj4Txhfl1/j2u/7yXD3vm07IUuHrT+aGxl6NDLIlkRmd7kSpuiyDimDJCaFckyyS3DeBwzDmah5iMh93gKGjQ9HanNrUKr/qiQxcf8BOKvKyPtIub3Ym65aqvMMH5ZJ1DEuiadoSvqiJWao3+T+diVLmL3VP92F61mhFcN/KMWa5U3KlWJmozKcZ5IKeG1rCKe6KWGKBOXFUxsq/oiMap1r5N7m936QdjgsF+JUmJOVmdkM0quNtmJtgaliZB2CSeOEPXNbdnqyzQpd/hYyfmPLtxLhH4Rhk1hWFp0iNlvNuHYE8q+aM5kmlDVMuq71KVK5/a7YVzL/tAqn3e79ZteF43BfN+nthyRl0EFEnLD37ou7EPKP448kv6PZch44+YfWMWcR8pQwiwlt5Y9Y2iKMKjC/mpcvj4RHGIJZwpScQRW7SqpNofdmW8Yp12ebZJnaqyys/Jkcn6TI8R5ckROHJBLgyi2Eu7N05JYk2bygRoZdxifCsWrvS9eSNsTBsptx/vF1uFJI2dkqk5ciK6XTeUCdSUYp6lv8A5MrTMxmcu5suDIS5kL6eH7Sx9JztiScTaqqKR/AY8w/ZXeMbnpOpBVaJL0yo0pGetp87sSViYy5iy8JeLH1wpnZflIo1HMDF3b3n5A03VX5DVHFu6swTG/4hyjb5GZYZlHX35Fmck/8AaZCfEI8pDywM6cuieep8yuqtJy6zcnceuyacRsCn5wfWnu+GAGkagr9HdpAXQnALA15cRQchL3uWAeH2+byEe8UxmTTmbjp/+Cz4s9YYnGLoPo9oToY+XLtT6YfKBpbRs9TdgwwxNNf73I+bL6UhH0zpoKjSGH33ti1b0fi4R8WUXZrSlXpqdYpsys2632bLICD7PihC8VOQtd2j9D0i9CWrWbTUrLCOr9APSu0nKTtZlrn6vzOfV60hHrkjOy6MvPyU2y1t+O7BDhw+3zRp3R1X6zPVJKfUpZXdmhbSZsSYEPhLuhpr+mZauTTDlSfdel2N4scoqXrW3bAKvFbsV+FnqAnnwEvXzE9P5T8pavJHtWaUcsHBOuLbL1iqQ4M36uv+fEkaVqzQ+gvlSnTs/wDkjzbn5OiYjxY8uS93wwq6g/gwwy6zTZOfu2v9OOI/vRrYvia2vpUPX8otmYXl1KOXaJdUmjblJhZjx4CgJv3rkN/vSM36QH0Xpa0u6K45U10Ut61yS0aXWZdspQyaKxK6Kqhd3aX7yxmWtmhTpR0Yq7ycl3UVPV85DeYfSv8ANBeHrst/LCjCE41ZStZNyisWmhdIzVDuAuqPEXbwpFGRJCaArrdAICT27rRfYRFQ7LbFez2xotI4y+LRI82JENlNLb/ohY08VqdMCpb+uzHYnvwfaTKYEUNFVDTv7N0LumARKc8ildVnZhb/APEWF7PvFhaV9DQm06CvEyCqSy5IJEv0R2JC23tHOxLksQNCAquCKrjxZkP1R2gKQkhoiZDjisEBYCeYCWwUDASQUyJL7o+ZIUAjNCW6kipHIEIptBsCCmMdtKYiSKYqSGq/UsSDsQbTxxUUkHJbYwvsiqaprpet5k/1Ehh3qmOSXxgG0lq/VjXveZD9RIHee0vjje4VoUvNVGsStOk/5Q+4QAPmU8/8lDnqV9lmWldO017ORp2V3k/nEyfzpr+6PuxBQJZNL6Z+VH02VTqjbvVkXhViVIuJz3SPsH3fpgQagqY37d8LVL59nnfhHt/WeubguhInF2ab8MPDFSoTYSMic26qiyKERKq9nsjtVRxFXa+7jywg6wqK1Kc6gi/k7HOePMUNXWeWfT7jIw8U3vxHtlR6Zcq80U6+t8isKL3J6oiaZT+FcuXACpJrf28UXZCXTZGifuxyTKjquWPgNEk1t7eKERUCVb6tOiexU+zX2qIWQEHsPiGOsY6UFHtDiKPrL64c4zNLS1qDTMkOxn7v7ZMWE8uPMWI/ihjpiWlmdi/uSSLt58iL/wCMSagXdZPdM8/ojqQbRx1gk7FBlP3f7oJVQEO9amFZkNZ7jOW6RVJ2tMsUWSSacn+MMN2zdTmIi7BS3ijc+ijSdd07SbVKsMuptCc6sw3nzf7S/wCyMjmmmmqbsQIjJMdkphkJmPEOXrH3I6k+kWeGXZSdV6oVJrL+UOFsmyHlxaHEV3eaMbxXFttBqr7TT8OyalCW2DqO0/RhSokiICIKL2pCXqzob0xXnln5JHKPPHdTdlUFNoS95D2fhxhf0P0o5UOovV+Y2s42pPttttiFmhERER9pL+7Gu0mrDMSjL6W9K2LlvFiQ3jlTXkYjhwdGdR5teShQ9Yr0XSFUoMuSDVznZRsFJWdhct3q4oaqbsJ2Xbek3to2nKfq/ujs9S0Nufl5B6pSzUxM5bECcS5481voXdCNN1NKBX9vLzDUmjjhHMJxGzNAXFkIjylElXySwPuibWrjqEPaaawIjwIKF67JHkzPS0tZH3m2iLkEzRFVIE0SuSVal9tJPo63yd4kBeVUWOqxTabXpfY1KVlpi2W8w4g+heZITKhX03xGeOx0lHUVS0wy9KP1ZWH9oZstzCS+22ZY5EJKiFhu+iMvrjmmXZd9+Qn6a7tPSbpeYA/0qSQc1Ho6grUWpySqFTk9lk3sgmPRPCQ+Ie+AAaLcJhtmUrPzfJtOUx8twjc8P8lCS7kfpMrxDHyHr1WInVJxUbQERUFwxxG/rQljO9foAdJ2hyJUzRl41FU9RORquttMT9JYlpiZsQdZbECBezICT+uMr181s+lTRAqRCSyrwKRJ27zjocmyuylbEbl1mRg12U2PXYnEyeQbNRbUcBHHf7YugiuGQoI2QhWBTLgsiCIikIpw+2CjZIRkK8KkAqvs7Y1oGWZZlwVbFFQlVbGv3QB06IN0s0RFxSZeT/8A0KGGWJvJvG6IhDu+pIXtPG4dNeEzFRGaeNET/eFALF+0ENRsAwg2idaR4w3EOIp6t8eEQiAChJeyqS/XHqEN07VXujjBLmBCiLYlv6ouy95PViJbS4tpwilvX9MWCVMbkiJkXh+mKbZo6CYiqXXviy0Kpa+6ylEpBtPk3F7mPh9UW9D0Bmp12uVGqKiUiQmWnH7+Ndnwsj7SX9WOacw9PzbctLtkTrpoAInaqr/Zg3qg5SXlmqDR0zlZc85h7l63NGmKvL+6PuwjmGy0rUPnvD1WCtS0p1upuTtWmZ+avmZ2FPCCeER9wR4cYEOu+rnEeM/LHvZdFW6mHDnyikQuvtSEm5MOZAAhkRQ4iLUnAe2KANYwA7xe1rVFpkqMuyuD8wuCInhRfFCtTGbMDlxEvES+tYhcmHqzVjnH1UUJMARe4R5YNSzIiCD7ITX7V50tKrh06PubrPaYy62UwalcVISBPUuMeYf9aGeT+Rr+8MEGQEQREXt7YpKX/Wlrk/kZfvDBGXioH5xTkWYkwg4qoKDwqn0xGob+Ufviw0BKSJjeLySgql1SDb1FuUL1xn07v2viAcd/9mJdNObRiXL3xT7v/wBRBWnbmp+ZF/5YxZ003ZtgPMor+lYNv4mGw9POF66tqftuzZgX7LQpVSXsjNWRj0Mz6OY9h8olDlqRNvR8R7b57uLPsgSkvcJykzybVm27wZljkUDsXl1lsezgvHUB0pbbZl76v8+9zxpGhtdMUuXZln1e2vA3MucWGHaJDkvDjykAxmPYVkT00rjtD9YeEvs+KCD+x3Opv5s/dLvGF78RMpOLTRoy2x25LPKpqh6m9IlQNlds1I1V2bkr+MCtmPF4S5odh1B8ty7VUVdlzej8PNy2jJ9ayqGwxWZdn08r6OY+HLhIvh5fugnoOtAbjkoi4tml7r5/VA8bHFT8D3EPmXedR5iH9f1mwac1X/B0bLJ7VJl8fdL1JDE/0jScxMbFlmaZXivykJ4eK8Z3L+nVpF+P9XdEMgrb1YebHiQg2aEIWXLLi4vs3geT4TRe/Nx1MWxPFrqKwq9hG2paxk2avLSjzzvWZzLYcBFlb9kWGNWMI/ZpuYccwyPhxGMu1OeGu9Oekz4n0+jkgzNo20S2aW9xPy8MBr8Gx+WmMcv8cyEHSEtcanqNSalkmVRJUZptREE5bXTfGU9IhmnSfox9VUhJp5URV9pRos8Kqy+6ZKTYgJtJbsVPXGc6/wDS9IOjBLmQXh+9CWC5VKV1qEXiOUVxLXttZ3bk3GTmjgsBjjdAT6oIMNn1t5SNFFUBP3oHNKrYoKEJCqWVYIyREUy6ZYoiKOKeveUa7GDlxlCEroqLxJC5pom0pxirZZFMPIVv94UMUqmQCKqgqpIRL698L9ABApxOoaoSvviif8QoXt+8ENV2MvIS7dBRVQcVVSju6Ip4FlYSFL+2OBIBISupIqqlolbLISDZJ2ERJ698Ff1blS2iJMyVjX2luSJ2y4j78V4l9UUaorrTKKz28I8mXCSiJ/qwzaSp7MzNPTdT/wBXyS7R3HsdVd7bQ+8RJ+EVgVli1KzNKldwlTUHTmndra9UqDBbC/NLMruU/pLlH3b+aF501Usr3Hmxi1qWcdnZ+ZmnL7R88kTw+6KeoRFMfwxRESABVEteKY9bKnPfqbfL+sGxBOvgSJW0LfcAMhy4YRNf1frb/wAmMKvVmON+3jLy+8I+KGHXdUGmStmf5W78375Y830D+9CRJSl27l2qHxFkvbeB3OXITc1/C8YIfNft+GWpCXXZDYUQfZBZobCqKPbEQAjQIgpYRSJmSXce+xeuDqqqOM9k2ta7cpOyCiP0dkUxC+pwLdfqRKv4hi8yl13otu6PqcyD2qCXdYKaqr/5gpFbvwxetuKkCFpOXEWclREX6ImQVtzDHZncV4hT645Qlt2p98Ei7NLNRbNAcS47kJLpuuuIDBDTqA20auLibSpZe26jlFKsttFNkgkaAi7NET1qQx1KzBtuJdMgV9xFunbYSgnzMthz7xklBabFpByQRbyRVW2W7JYjResTrSiGSK2jhqi+tYrS4kbjCAqkPUhIEv4iGL0qgsGpol+DFd8T8wIPA9IhTr19STCIzbqsuxfyG0RFw/qxduiy25O3Hj/dLL9EVHGF/hZWk2H5uT+2JCREMfNq5L5NKir5BTmVPEKfvQGp2O9zSuHb9NSaa2ONnvz2Tbnjw7v/AGwmyqlTqm5KKuBguSW8vmhza2UxKE2q3TwkPYq9xF9PLC9rCnqlDZrsum1flfRzCJz7JfEUUcaIMaw9OGrI6GP+mqr12VlXvYX4sYnk3hYqjTbNzUpfbKBHZMrl/ZW8IvR7WPTtI696KY/ULuh6lERmvLZ93w+/4f2c0GLhl5D4mc9JQlNwZVJjPV2mAdXCwzJ5dq5ZDDG8jjWRkqOH3pfsTthX1Ayqa/02hGiiDb/sReIYYjb/AIwGZU1VtGVaVFW+Sr2RCdWaTkoFSs/QS06C7F1LiPAY/V2xk+sVSW1Xo5wCV0VN8hXs3oONo1R1jrUoqISoaIYkq7u5UukZlr+XKR1folglRTZbmWyLt4lut4Tz/ux/NGPDn9evylllBVR8RqnZ3Rflk/LHP6Ti8fv8MDmhXEfCtuzv5oIyvFMK5ZUBO5U7Y0WkSy0KZimZc39qAGnV/i4Q7ts9/wA4oPtGXWRTJLX/ALUL2nVtSxHv273/ADigTJ61hKW1uEmnAcVULLIeJbxxMPMl6Ha22mXxH3raAmraZUZ+XV2kVKZlprnBA4RP/D8UJk1qitsy6SNVl/4xlsdlMcpAQlzL4SS2Qwlk5647eodPrG6qGuXY/tNcoso/Pz8vJSrTjr76gIAg3VVIocK+7L06TYoNNTbS0kZo84Pa48u8j+gb4j7or64/MjOsK4zqD5epk8/T58PmnWz3IqjYk+FbLujXNI1/+EdEWoKezfTgmQvyn5voKEcXOXMyuJGtdF/Oeycc1VAg9DCoGu2yc5y4bxK5OtsMuPu2EAHMlv2D6xiASRFyNOEd94Q9fVdmbqvyFIqvoMTmvLl5fhGNfJsWtSW/FF8THa11Ve0GzlROt1dyoOhmhr6Fr1D4f6ygm23decA96KdKYRpNp7uJQSEDtiEBorO+TTYybgDwX2idogkgiCqlu28WBGwW7Yqgh7s3EyVd0WEJDJQFVIh7bQ6eG5mcmbqZOyKkmAiV+6LEkykpXluKXOkre/8AvhiaitcKvGhLdVtePJo/+sYqqbvkskX/AM4YDf6OLGD582YJL5qi29KPD7sRXHzj+GO23boiqiJkN+WOcx9afhi69YMjUsVUsZmYyA1JC2m/2IMWdPYvOS6EiopKpWX1qJXiOtq8Tb7itohEySdtuLhj7TSfxi24oGq5olk3onCsXI00zd7GxGOmONOsNzAMqCECgir3Y2SLMirSmrdiJMiC9vbeOJdQZnGmBAkQQFRBPej2luK24jhoSGjiZiqXte8WaArfbaMUnUT+GGpUX82Mon3NLEOp5NFl5aZYLYlLr2+pO4o4nn8NYalXzuSife0sXleZfeel9j6JxBTzDvGF0XZmg56QbI1OXYfTYpkDydnlXxD/AGo8nn3lR55bCyuUu423xZgQ5ZF8SfrDAJw0ptR+TzacyFc0NfV/8YNrLLMU9QJpvAeBDXycw/oivLkIbqjI0S5REolSdk0e3dsu54DEv/lGqaJqCT6bf88mKOfZ4coSNR6cl3KIk3JK8+UrvdVeEcfKKe7H2hapLy1UxVfRuNfq8UVR2U6aN5A/aaxYnuHu/wDflGuvI4PSBp5edRlnzt2pdSg6+WEsq3W6Ff6YXJ+aAtaadmG0VAKnun7bKcHwcshiVj2SinrxUivdfvhipfWZj5mxSDCE04UuLKDdVEMfXfJEXf8ApjNukRw5npF0shjiiFMGoruuNr3jSW3DWXbJxES63cT1ogrGcdIDKu9J+nEFLgFPmSIU38IgUKZy/ZL/ADRnw9t3OB/DPmtpgH0px+WLL80wwSuuGqAIkRKibkRIHsK7sdl48Mf3Y7mBVXVZ/wBmWYZ4jio2tDtjcV3DL1lunagl5isrSt22AhBPLyouQ/V+7FCjoC0AUA8OJ65f8Uoy852dpepG3luk1JY8fupuG/1ftjSNETbU7pmXdXevptp7pK6q2/TGJiZ4vsKH0sI8+M1PU/MIgq9dmdqX86ww93FLIkEpDRMlrN0JKdeRlqWaV+YqIc0s0PenmUl3CkQSUupmgsM3VVH4jLsskPlUaGgUlNNgqdcUxfqLnNxeFv6ET9a8O5q8h5A7mK1WaYP9J+ZdY6amtOTyS0yKuShcTEwnY4Pdl6l9kdaIrvyJWBmTVTl3eF4L93r+qNkrEnL1CSOUnmkeZK+YL22931W7YxHVVDdoFVOWurkua3l3bdo+pfbHNZ2Bb4d9tV7Zq4+SMn7G3vNHqmtaUqPJJPbV235PzYmReK/uwn0lpX6jPkvfit/EZL2wtyzgtEp9pIOIj64MUap/xgqvbJprh2nuCPhGG8fxLz2U3NGq6Fx1YoI3s7LEN3vAeflg3p+i1mvTUtK02VItuo+kcQhbS+5FUsdwZeKFKj1mTmppoEstl4rhi0P08Ufqvod6UJZ5JOn1WpU157ZEiSclKFcMRuIiQ8JJgN40snKetOVShomtaufVCWn+hakO6EdpFYkWpWpTOLnWWsSdlnceXLvQVUviEvZCvqfo26M9ITDXypX6i+rTW+SFzN15fMXlTlxSNjmp+q6hoU4Om9vIzStkkvOzLeAIXmFC3r4t+KDGI9LGgqZpCmsPrX5yeq0256RJhRVXvMe7itfH4o53AyLrryr2EBvpGclUqTkqxEcblG3jSRZJiXVbttmWRontXvWAUwifwhYT/sLn/PGNQquiH6P0bfL1WZtOTcw1bxFKtf3lw/CMZdNJbUjFl3dRc/5gx1Nd4uGwOWm1Mhq+PpB6mWEbDj8gX/eiSw+oo4ATIzxIR4u+Pc19UP6ixbUtVxdubjYuKikiiqetMkWIaI4TE8gIjpAs0AZeXesSOOn8oKmzxEAyJSTvxSLVHEevKpMllZHCsu5VXsjxX1TN58K+kOyon/CB6YQuxgQ/SsSm626l0UkFTJV9qiqRclVFspkyQSEW0JbJvvbsgXLsiFMdRsl2hcS5LyqZIsXMBy2sT5oHJjVNYJL8c1Lglv8AdpBqiYtzc3m0npDI1t34rZP2RVp4AOoqtldbTzF/qZGDMvsEVHEtyra3avEV4Gi+iNWvqyBdXUpCWVqex9Kxl73D3RfpEhJLS0ZTt/Of4v1hi+Uvt5ZUf9RfDicBaK/OCr1MaYtZRD4x8P6sTpT2Mqj7ABHaVD1AlP1i7Rp6kL1dUHrDngyISHL6ChErVPdomr3JdSVWCS8ufdiX/pGrVamJPi1M2u800XuH7o/ZWFXWsms9SQcabvNSQbQfWopzJ9SQvZUOHIHqu5qYGUWs8tfayjf6/wDcqSNbCf1RTdmPpGGTZNfeAuH9EP0qQDOzLacIoF8u+MQ0TPNlqmXeIsdoqjb3su37o2y4FNmRcJmHN3RfCsNtez9YHxZFqdAvbpCiJ1tjZI7wZ5mHmH1RnmvWTDpQo4keTi0iaSydgcJ/1LDik6jLDLvpfnBTy57l7fc5v1IRddzAp0l04QJVBunTSW7y4f7lgXiH3Q/mEH4Wu7D/ACzthz0LZueTISi2/Zdk32//AK/XgYx6ZPZgIH93/rBFhpbtNbXgYxFPuhxussp1EbpHp0vMp8qSCpeX9BON8xhxbiKK3RpVupVH5Lv6GZx+Hap/iThiPpLYKS1GrzF2xmQHa+Hi8VvXCuDjwKitOKCoqqiom9MeyOFysh6M3zNanR1Vs1IDHc/U2jJdKTI/wtqCJtVzYprX+18Txe6CfrRhvSbX6tMaxnG2ag823L4/NqQ3IkupF6+2NHo+tP4Z0lglaalXZGWCX6m3ytYjzD9K5KR+9GV9I1OmpSvvTT3zcwfAvqxFEVPqjQ8RZ2wjbWfef/zEcRQmV5Z+P94U0VrV832pGtv3aXsmPEHul6/ijrpUqEs8krTBaFZpq7j69pAq8o3+ji+uEFN62jp11x5bmWR+ct5RmHxW18Y0WdRNEYla3eYk5RLbo7ZaNzu2ducj3CP1xxFinPssemfZV3l+EPeIYz8dA7hW7RpmCDQjZonTTE89LoV5pCmUbD+iyIseEfFzc0f0E07pbTFBl5IqZR5Jl+WY2IO9WEDxFLFkX70fgrT9RESYmEqyOuooK0jfBgQlkJYx+h5jpycntFO01ZB5uuzLRNrMN47IEXhJwfet4Y3s3w621E8kbHXcSoyUBIfoZt+jNUyWp2qikjj1eWmyYA1W21xEbuCncCrdE+FYD6spOkZGYe13M0rr02zjx7UrJjw5AJbrp6o/O2mtRzOmQIaWatK+bZqt/ChEqD95XKIz1RWjoM5QlnVmZWYVtV38SElyuPxX4ov+4Lg3JT6frFf3mp6EdYV6RtaVbVkw9tpi0k04XVpbh5MuEiHxLaEKYW2o2D8KSDqknrTaDui2wTMwzfgxIv0RRqC41+XJOZJF1RT1rkO6OiFKUIERdRAubXLy2JtlfcaL9Md4tepY4A13ko2v3Wj1UVVvgv3wwYBpYrKKpG0BrfaqJqveO5Ivafl2yqTKbQlASEiK/hQV3QPrJAcwgKpAKqqmX3QWojksy8gAKLckFfrTdF/mZrEcOsYpUVccdEUVEcbRfvvFaRkUZlJx55TVUuuKr2qNlizJESo8qmYkZ4hbwiKxYdVDkXVDeRAqJ9MQ3eA5DjEuQC9drhqqcM6Cr/5YWgsCAAKNx4UJEx7U3kv9cCKcGde1A3dd06CJb3WxgwIoDc2atoqWIlt2pePV+pIa86sktttL2210cDn5SC4pAev3lVSYH5prDaeI1HzfSMGZB4HGyBpPQt4iH4BiGrNI6nzW7kw+KCFYMNoSoNcYf2jN/ScXAHm/zxQJ1C/eZszu2eJr7+Q4kP0EgwLfB2nVFBQroJXv7vh/DE80RkguKeSEliPvt3wNjy7xutTqZrqCnFR9Qtm1vlnXNowqd11vaNa0xV2p2nMTT7wCXKSX74VNQUpanRnwxXrMsqOML3rv7ID6dN0pFtjsIrqqL3LdIUxqv2ewgnv7Zp5TftWLzHuUdZqBTCTswaNkmAkhB7bql/2Qm6zbMulKlk6mSnJzRr7VxKDNNk5uXceNTVSUUVofWu6F/W85tekakGiqhJJzI7u+6FHswHy0Vvhor4cAHsb5KiT0tAekmSPgy4t3rCChbhB7a2MDHD+3A6lI2LKNBwbNcuL1HHuqQqExSiYpxtg6a4kRFbEV5kGGXc118geU9x5OfiKGtdWpOK7SZUWnW0531QSL22/xQof53RckKRPze1OVl1clG8vylULZLj7y8MUrb7fsj5zn3PdZzZe86rHqWtOKy1TqnO0ya65JPq07+rj5SSD9S1elVldjMUtp17i3uZEOXupCqiR0n0xXGzLcdGVT0Y7lrMet25Fes5UslUk3R7EjzeCB745CXmiLvhe2tkbiYRdansep2dn60W6dInPEQMuN5j3euCVJlOpVfYziNutnj7wgRjkkOY/h91pVhAvcEJSTadf051hpNirT3v8ALl9MaFSW02QTHjPlgFTaZJL6bqUruX+j8VoZ5NFJoEQBTEUSO8w6WpGjOcyr1sbkslsJkiXDISuHsj01JCLentjxolG3KpF27o5eVVVbIi5bl9kO61FFM9YQQURAeFBQRTuRE3RSmHRKtyTgiqkclMj9YEKxcbJBZJS7BX64GvuGFdkUNEuMpN4IndljaFr4zQISFVWw2NEjrJU3YuxCyRYhzXt3xNmXvffBYMmT1Bcn/Sp+ezPjiKiTyK+SMM+Mzw8OUXycYemFYt2OCGfj977EDZRpG5tpJFm+0yT3jIitjFrCtS7boJmVh7j6BuOtHVVoUs2va4A8cXBe2MyjHbfE/gsURT2mNaUGjM1GoUdG6WGOZtzAuutD5lRCjkZplZhpU33Ajv7vDCuLm05W+B7S9+Fbjgcx3i3S1VdQVpU/OTZfFuLD91IMEn+18pYfXjAagb5ivK076T5Te+zuSCc+9ZEVvt2ZB7vOENp0MHf1PL6yymxTf8X6N0RvWdFFFdypdFirQn3npd6/9J6PxDjF1Xdph8HDwY7oLBMdgRe1PT3Dk9oLWToJfd3p4kgBT6gJgUq6KE8iogn3Y+FYdn94IqqpIvtjOq7JLJVm+/ZfhzHvH7MKXMBoiaGI3Lf1+kOS7yFMNumSJYkUk9aQpahYWjVlHQustNKhtEnZ29kE5abEhA1FbKorb2R7WpdusUF2R2iI6AbWVXvui70gbOjIG16o7QDS5Y+1xGDR9SSoMIBr6eUUk+yloXtb4L0n0oQBBBZF23s5rrC9pXUTdPqrZOGqIaK06v0dsGdWEjnSTTHULJoqeZD7B4khS+1Lq0AboDDDGNF1n8svSG0J93stgIh78MWn6Imo6g1SS3o+GLvhFpjxEq9wikKshsmitteRcOTzxpJKmjtOdUv/ABzVmxN/xFLyy9gewi5oeyHPHyl9zRfovqPaJ3S68leqjWldNy/ydpSjgLTCpykniJE8SqXFlGVappzVOqbUrLpcSlxLLvyQroXxRp0+9a+zb9ULlTp7VSqslPAm9ZgG1Pw4IN1L6YyMzwtFx9L3/i+kdxc52YlvbM8vvj6J6lskn5pGfm9uXH5hyiJtu9y4MBji/KPNlXrxnQK+l2ZdaUXKe7KvfmwzY/rSB4KipuSC1MkHZ9jZ3+bDHk4iH1RXqsmkhM7LuUchWNTOxbHx0uA6/wAUFUV2QT1lIScbdF1o1AxLJFSDVNrwi8511na9YxA1DwWgKqKu9I+SM/HzbsUhq26y1la28lZZq9FqMrPi0kpONHu48ObL2pBCVcQHXBxLcSJ+rGMsmbZobZkBIt0VFh20PXZp2ccp9Q9K4uRg/wCLg8Kx1mB48triuxQGaYmT4c6bs+I7tvCKASqSqJW7O2PHDESQUFVUiuUcLhdEQnLLvS6R0qhki71VI6ciYivuczMwDUi44aLZFFFLvXLsisZglekBcTsYmlL22AVSLM+SDKmihdHMU+i0DTc/jenEqKq2mAv6/RpCdyx2loRReJF48e68S5r60+6IBWxWVDxiXA+5S+6GGi/KT1WYRifV69txcfnLEoZegaXGb11psZmxIrgvr9Qko5fWMEpmfZeSVdXRdFdRz25Fj9H1xGVdZotUpk/I6Zlaa7ITIuei4cxHwr7LRjeJebZQVCxjw9kru9Rm2UHTtNOvakZ6jPrLtC/LoTz12+IRIhEfDuLFPdGMJof+rUaR5q0shh4eVCjR5rpXYblKo7Ivo9OVFDQJdJIgJslERQiJTxXFBLl5iKEinTrNKorUn8kSathvcccx4y8RF7Yxf/j9NyXFiv0j3jbJZWqg/WLOlbL8q70/1nM/2Ylqapaz79k4j/CSdkNlLq9K/O0alSu0yM8GPX2ll64szM/S3hslGp/OR+kYEvtR1iNavQrObZ67B6TEjR080/LvMtPL6NwvLy+GCj801817/nixNzUsxNSnU5Knt3D8wxiJl25EnfFz5XR7f1Ok+T5gS4vLBeVn8MCTWw0rb1AU0iuGIi/gqeHh3wqVpGZ2fd9L83kYcYlgSbljSF1Aa7mqdR1XxmDMDVedVV/iulNXy/mgkMUc2NXwcajOPxrt8wdZlcuyIq8wcxZHfm/cDHiLL13juvamki+SApNDZlafK+jmJtsC2q8KcRqvffIuHhxKHiZ01p6YTrFRo0nMqXqmnk/r4YrfIugZb8nmKPKSqEl0vNPb/wBPFGdfiu+tNqbFWbWm5kepZZiQmnZlpEcdmiMkJeXs3inr3xPQ6jMTmo6Qb5E4TcoYIi718eIp9capTNPaSBi6UVmot7TbNhMTLhCAr5RFf3oyOanUk+kTbseh6tUPRg3whihWxRPdSMi2k4di2ufSTqaVWR54Ya1pZpWk5aUliXUmo5dRkJXFWmnP51MZcLYivhFRuX4Y91HX0npp1+deV2ad4zS3iX90fBEc9Vai9Om7NTbMyXELaP4knNHr81Mq9ytbTz+j4v1Y6UVEWczMd2BGouTNVbKY/ljbVu6yFw+X/wCMVtY6gbZoaMSBqr0zjubTPYj4t6d5QzA/LtW2zCO3y4OqCRB9PDHMvONk+6y0Aso3wcA4cSeUvV78K31WEGveiYZLwrB9ekf6TICQhXiFUX2oXBlBFymzxSrL7EjN2dlyNF2ZEmI9pdnhht1XR5uqPvPC6jrnV8MzcyLISukUWX9RtUSnySPTbTbWTYMe6V8hT7yjAp8Nuxsgr9Pma/7ZXau1nulaFXn8xaolVNwgFzEJIy4VG6FvHlLw+uB2v5GckZyXlp2Sm5N3YquEyyrZ4kVr2XfDUlT1LLrJvS8/OsvdXFhz0hY7IeUcvd8P0rElZYWvMZVluamnbcDiv5kPuovNGi+Fc9PlJFlylB2RMwRd1o+SGWd0i5/NJnwZ/lIYkMDz09VhPDqqH7UISjmbvCcqsbCbmgMylj0aChXdGhdGWhNVTv8A1jZok18nI2WwcVcNtluyHLtT3oXaBpuamah/GDOylpfhP3y9UaGFTnuqtMBMqKNcDbaOljj8Manhfg9wZbbF0FiedmopCA7jGWjNXktkpFQdDDKwtiv9qJmNA62cW40CZFvDL0hCH9qFWXm5lzd1p8/OaOlxfrRMpVR/c1UnvDx7Yh/yeMdYxuPYrOfKKPrGWe0RrNZFxEoUzu9okX70Cf4D6ydqNPVaBUdkm28IiO8bJ4vNAWmT0/IzU4ivVVWbk3tMiPh8Q+1IuFN9Y2rMvOuu7Pg5jw5eWF/tL+PJuP8Al/7jJKr2G/6xnZ0DrJy2NFmPrcFP7UWE6PNa2/1K5/5w/wCKFZHZtpP5U55eYuGAkzqScYfNpJapGgrbKxb4u3mD8SwW99lmjCQtuGoCJqa+E1xGOFU1aUHDUbFuRd4rFfrBkqMCJihFuyNN8epMgKk0riEoFvFN+MabJMEGfOMAF1DgI+Yh3FFWYpzTz6Tazs1bAh4DUeHyRZIyHtG1ojIhX0anbOKek9xL71LAbJEQBThTsvHpGi9m6KSvCmAISqqx1tR3oaoJD64mR6mMtEqq2tsb9m+OFBtBBEEEx3raISmG1SykMeiZKiYKGJeuJ4yx5alSfo5LMbaTnVa8fIg/VFtHZrG32c8+Io8VVvxLuvEaOKiDfmx3fiivHUsrA9pzOekkUYfYWyrZc1EsPehK1RM6eTXaUxihqz1ZomfSVVx0lW/hLhFEISyxEcRKHdw8k2QLtOPPkygXXJSlzLN3qYri898BE/ivzRnZeJ55HFv8s0sDxBMUNzHf5i9JDJMaeqz7OnSdnuBtv8tcEmEyVSe95csRIfKkZ/NKLupCNpwjb6/wKScXN7Y2aVbYYlbI79viHP3ijGagpBqxxQMSc6/w27Of2xg+M4649a8W3ttzd8PyWyi3Jeyx9ZmhOpFLqGAKhGKYIKImfLF5T8nNFBmbMJxzglzBchJMFJUXPtiw07ycnNiMdeO0x3XcnBSxRTPFI8cPaKiX4Ris6pqrYp2d8dhvJFTcMQ0XVZOq4pw9qxy24q5XS+6IgeBSVb3UStHbZCSEiFZFXfHpJWSZGiWPj92PrEXKGPsis+7N+j2TLXi4814fhiRHOfaOf1QMwqLPnjQVspKReseKK15vb7LZbJr+kOxFl8MWVRQSyEhD603R5tmnv1gP7MSV1LDpI5KUaZ+aV3xc/ESkv7gxZFsODcHxRVYaXbq9dW78AB4REIkWavs9lZW/OB8pRUdE4yp6nc6AQXJERf3Y+FppA4QH23XK8cqSqnCSWiS5II7ki/GW3PREUBEHdfvRLR4TZogoL0wO/wALlo9LLFFT7o9uigN7JeIYLBgGcq2+KKozk8t+7rHZHNpv/wDNnf8A+xHjhLdbWG3fbtjnbL6o9xWTvU//2Q==</binary>
</FictionBook>