<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><FictionBook xmlns="http://www.gribuser.ru/xml/fictionbook/2.0" xmlns:l="http://www.w3.org/1999/xlink"><description><title-info><genre>prose_contemporary</genre><author><first-name>Dorota</first-name><last-name>Terakowska</last-name></author><book-title>Poczwarka</book-title><annotation><p>Adam i Ewa to m�ode, zamo�ne, wykszta�cone ma��e�stwo. Spe�nieniem ich ambicji i plan�w na przysz�o�� ma sta� si� dziecko. Jednak jego narodziny okazuj� si� ruin�, nie realizacj� marze�: dziewczynka ma zesp� Downa w wyj�tkowo ci�kiej postaci. Ewa � poprzez instynktowne po�wi�cenie � uczy si� akceptowa� c�rk�, cho� nie jest w stanie dotrze� do jej �wiata. Adam, kt�rego zawiedzione nadzieje zamieni�y si� w odrzucenie, coraz bardziej oddala si� od rodziny. Nie ma poj�cia, �e Marysia-Myszka � niezdolna do wypowiedzenia poprawnego zdania i wykonania sensownej w ludzkich oczach czynno�ci � zrywa jab�ka z rajskiego drzewa i rozmawia z Bogiem. Czy zdarzy si� co�, co otworzy zatrza�ni�te mi�dzy nimi drzwi? By� mo�e klucz znajduje si� w przesz�o�ci�</p></annotation><date/><lang>pl</lang></title-info><document-info><author><first-name/><last-name/></author><program-used>Fiction Book Designer, fb2cut 2.5.4, fb2cut 2.6.2</program-used><date value="2008-05-27">27.05.2008</date><src-url/><src-ocr/><id>FBD-EE3389-DC8D-4848-EDBA-1310-370A-8D9DE8</id><version>1.0</version></document-info><publish-info/></description><body><image l:href="#0"/><title><p>Dorota Terakowska</p><empty-line/><p>Poczwarka</p></title><section><title><p id="_Toc146806271">W przeddzie�</p></title><p>�wok� by�a ciemno��. I wody. G�ste, ciep�e, �luzowate. Dziecko ta�czy�o w�r�d nich spokojne i bezpieczne, lekkie i zwinne. Chcia�o tak wiecznie ta�czy�. Na zewn�trz czyha�y liczne niebezpiecze�stwa: pot�na grawitacja, wielookie i obce spojrzenia, oboj�tno�� lub nadmiar wsp�czucia. Dziecko wiedzia�o o tym, zanim wyp�yn�o na suchy, bezlitosny �wiat. Lecz by�o Darem Pana i nie mog�o zosta� tam, gdzie chcia�o. Pan rozdaje swoje dary, nawet te niechciane. Nic nie zostawia dla siebie.</p><p>Gdy Adam zobaczy� w szpitalu sko�nie opadaj�ce fa�dki nad oczami nowo narodzonej c�reczki, skrzywi� si� zabawnie i spyta�:</p><p>��Urodzi�a� Azjat�? Moda na egzotyk�?</p><p>��Nie �artuj. To niedobry �art � odpar�a Ewa.</p><p>��Co w nim z�ego? � zdziwi� si�, nie odrywaj�c oczu od niemowl�cia. � M�g�bym te� powiedzie� �ma�a Chinka�, �Mongo�ka� lub �Japonka��</p><p>��Wszystko, byle nie mongo�ka � odpar�a Ewa i zagryz�a usta. �Byle si� nie rozp�aka�. Jeszcze nie. Mog� si� przecie� myli�, pomy�la�a z nadziej�.</p><p>��Czemu nie? � zdziwi� si� Adam. � Ma w sobie co� azjatyckiego. Gdybym ci nie ufa�, tobym podejrzewa�, �e mnie zdradzi�a� � za�mia� si�.</p><p>�Te jego �arty� Jak ja ich czasem nie cierpi�, my�la�a Ewa, zmuszaj�c si� do u�miechu.</p><p>��Nie, tylko nie ma�y mongo� � powt�rzy�a b�agalnie.</p><p>�Czy on naprawd� nigdy nie s�ysza� o mongolizmie? Czy naprawd� wie tylko, co to hossa, bessa, parkiet, lobbing, e-biznes? Czy s�owo �down� kojarzy mu si� wy��cznie ze spadkiem notowa� na gie�dzie? �Down� i �up� lub �Dow Jones�?�</p><p>��Odrobina azjatycko�ci jest nawet sexy u dziewczynki � za�artowa� tymczasem jej m��.</p><p>��Bo�e� � westchn�a s�abo Ewa. � Zaczeka] z tym komplementem, a� b�dzie mia�a pi�tna�cie lat.</p><p>��Lolita mia�a dwana�cie � za�mia� si� Adam, a jego �miech odbi� si� echem od wykafelkowanych, l�ni�cych �cian izolatki. Ewa si� wzdrygn�a.</p><p>Rodzi�a w najdro�szej prywatnej klinice, jaka by�a w mie�cie. Dziecko Adama musia�o mie� wszystko, co najlepsze. Wprawdzie z za�o�enia mia�o by� synem. (Kiedy� b�dzie supergwiazd� informatyki i gie�dy, cieszy� si�, zanim ujrzeli ten cudaczny obraz USG, w kt�rym on dopatrzy� si� wy��cznie zdumiewaj�cego chaosu, ona ujrza�a jedynie malutkie bij�ce serce, ale doktor bezspornie okre�li� p�e� embriona). Ku zdumieniu Ewy Adam �atwo pogodzi� si� z faktem, �e to c�rka.</p><p>��Presti�owa uczelnia, dobry m�� � nakre�li� w czterech s�owach przysz�o�� ma�ej istotki, zanim jeszcze przysz�a na �wiat. A teraz le�a�a tu, obok matki, i nad jej zamkni�tymi oczkami wypi�trza�y si� dwie grube, sko�ne fa�dki. Zbyt grube. Zbyt sko�ne.</p><p>��Wszystko, tylko nie mongolizm � wyszepta�a Ewa do siebie, gdy Adam ju� opu�ci� izolatk�, pozostawiaj�c po sobie mocny zapach markowej wody toaletowej, zmieszany z md�ymi, perfumowanymi wyziewami wielkiego bukietu r�.</p><p>Nie wiedzia�a prawie nic o mongolizmie, o odmianach i stopniach tej choroby, o mo�liwo�ciach leczenia, zna�a tylko jej zewn�trzne objawy. I tym bardziej si� ba�a.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Darami Pana s� ziemia, niebo, dzie� i noc, kwiaty i nasiona, drzewa, ptaki, myszy, w�e, s�onie, wichry, pioruny, tornada, wulkany � i ludzie. Darami Pana s� le� dzieci, gdy trzeba usprawiedliwi� ich pojawienie si� na ziemi.</p><p>�bo na pocz�tku Pan stworzy� niebo i ziemi�. Ziemia by�a niekszta�tna i oblana wodami. A w wodach ta�czy�o Dziecko. Nie ono jedno. I by�o tam ciemno, bezpiecznie, zacisznie. Tak powinno zosta�. Ale Pan �pieszy� si�, czeka�o na niego mn�stwo fascynuj�cych rzeczy do stwarzania, niesko�czony trud i zaskakuj�ce niespodzianki, wi�c powiedzia� szybko:</p><p>��Niech si� stanie �wiat�o��</p><p>I poprzez wody przenikn�a o�lepiaj�ca jasno��, zmieniaj�c je z ciemnych w przejrzyste.</p><p>��TO JEST DOBRE � powiedzia� Pan, z malutkim cieniem w�tpliwo�ci. W�tpliwo�ci towarzyszy�y mu zawsze. Pomy�ki te�. Doskona�o�� trafia�a si� rzadko.</p><p>��To jest straszne � pomy�la�o Dziecko, trac�c poczucie bezpiecze�stwa. Pomimo �e rozpaczliwie si� broni�o, musia�o wyp�yn�� z zacisznych w�d Matki w such�, gro�n� i oci�a�� �wiat�o�� ziemi.</p><p>I by� to przeddzie� dnia pierwszego, a trwa� �w przeddzie� wiele d�ugich lat.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>��Czy siostra w�o�y je do flakonu? � spyta�a Ewa, wskazuj�c na gigantyczny bukiet r�, lecz piel�gniarka pokr�ci�a niech�tnie g�ow�:</p><p>��Za du�o tych kwiat�w. Zbyt ostry zapach. Dziecko nabawi si� alergii.</p><p>��To zostawmy trzy r�e, a reszt� dajmy biednym kobietom � zaproponowa�a.</p><p>��W tym szpitalu nie ma biednych kobiet. I po co biednym kobietom kwiaty? � odpar�a oboj�tnie piel�gniarka. � Wystawi� je na korytarz.</p><p>Gdy ruszy�a ku drzwiom z tym ogromnym bukietem r� (�jak to pasuje do Adama�, my�la�a Ewa), zatrzyma� j� cichy g�os pacjentki:</p><p>��Siostro, prosz� spojrze� na moj� c�reczk�</p><p>���adna, �adna, wiem. Najpi�kniejsza. Wszystkie matki rodz� �smy cud �wiata � u�miechn�a si� pob�a�liwie piel�gniarka. W tej luksusowej klinice p�acono jej tak�e za komplementy wobec pacjentek i ich narodzonych dzieci.</p><p>��Nie. To nie tak� � szepn�a Ewa. � Prosz� przyjrze� si� jej oczom.</p><p>��Mamy pi�kne oczka, co? � za�mia�a si� kobieta, podchodz�c ze znu�eniem do niemowl�cia. Pod koniec ca�odobowego dy�uru nogi ju� jej nie nios�y, a kaprysy pacjentek denerwowa�y.</p><p>��Mamy pi�kne oczka � wymamrota�a rutynowo, ale wpatruj�c si� uwa�nie w twarz male�kiej istotki, powt�rzy�a wolniej: � Oczka� tak.</p><p>Ewa natychmiast us�ysza�a wahanie w g�osie kobiety.</p><p>��Czy to� Czy siostra nie my�li� Ta fa�dka� Czy siostra nie mog�aby� � be�kota�a, pragn�c jednak nie zada� tego pytania i nigdy nie otrzyma� odpowiedzi. Mia�a przeczucie, �e j� zna, �e nikogo nie musi pyta�, bo to s�owo i tak padnie. I ju� nie w beztroskich �artach, i nie w jej g�owie. Padnie g�o�no, wyra�nie i � nieodwracalnie.</p><p>��Mamy dobrego pediatr�. Jutro do pani zajrzy � odpar�a wymijaj�co piel�gniarka. � Ale po�o�nik ocenia, �e dziecko ma siedem w skali Apgar. Niez�y wynik! � dorzuci�a ze sztucznym o�ywieniem.</p><p>��Niez�y � przyzna�a Ewa � lecz ta skala nie dotyczy psychiki � doda�a szeptem, sama do siebie, gdy� piel�gniarka by�a ju� za drzwiami.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Sucho. �wiat�o�� w ciemno�ci. Dono�ne, zgrzytliwe d�wi�ki. Zmiany barw. Niezliczone odcienie czerni. Zdumiewaj�ca, przejrzysta, prawie kryszta�owa biel, rozdzieraj�ca si� spazmatycznie na siedem odcieni t�czy. Zaskakuj�ce melodie s��w i melodie ciszy. Hucz�cy G�os, kt�ry przetacza si� nad Stwarzanym jak odleg�y grzmot. Pytanie, skierowane nie wiadomo do kogo, na kt�re nie oczekiwa� odpowiedzi, cho� tyle w nim by�o niepewno�ci.</p><p>��TO JEST DOBRE�</p><p>Dziecko poczu�o, �e TO nie jest dobre. I �e nie chce by� dla nikogo Darem. Zapragn�o wr�ci�, ale powrotu nie by�o. To by�a podr� w jedn� stron�. D�uga podr�, gdy� d�ugie by�o stwarzanie.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>S�owo �down� pad�o w trzynastej minucie badania niemowl�cia przez pediatr�.</p><p>���ma�y mongo� � powiedzia�a g�ucho Ewa.</p><p>��Owszem, czasem nazywamy to mongolizmem, cz�ciej zespo�em Downa, ale wolimy inn� nazw�, kt�ra powszechnie si� przyj�a: muminek � wyja�nia� lekarz nienaturalnie ciep�ym g�osem. � Lubimy to okre�lenie. Stosujemy je na co dzie�. Jest �adne. Serdeczne. Ma literacki rodow�d� Zna pani ksi��ki Tove Jansson?</p><p>��Ma�a Migotka � szepn�a Ewa i zacz�a p�aka�.</p><p>Muminki, ksi��kowe i telewizyjne, kojarzy�y si� z czym� mi�ym i weso�ym. Tymczasem na jej r�kach spoczywa�o niemowl�, kt�re by�o zaprzeczeniem zar�wno tego skojarzenia, jak i wszystkich �yciowych plan�w jej i Adama. W tych planach dziecko mia�o zamieszka� w nowym, pi�knym domu, w starannie urz�dzonym dziecinnym pokoju, do kt�rego zakupili wszystko, co najlepsze. By�y tam nie tylko jasne meble, bia�e firanki, kremowe zas�ony, dywan w kolorze herbacianej r�y, stosy ubranek i zabawek, ale nawet poradniki, w zgodzie z kt�rymi mieli to dziecko wychowywa� i �ledzi� jego prawid�owy rozw�j.</p><p>��Przedszkole angloj�zyczne, lekcje tenisa, komputer od pi�tego roku �ycia � m�wi� Adam.</p><p>��Ja bym do�o�y�a lekcje rysunku i fortepianu. A mo�e baletu? � proponowa�a Ewa. � Ona mo�e mie� zdolno�ci artystyczne�</p><p>Lekarz co� jeszcze m�wi�, ale go nie s�ysza�a. Jej umys� b��dzi� po ruinach marze� i plan�w. Plany by�y tak dok�adnie przemy�lane, �e nawet data pocz�cia zosta�a ustalona starannie i z wyprzedzeniem: tu� przed ostatecznym wyko�czeniem domu i po fuzji firmy Adama ze znanym koncernem, gdy ju� b�d� mie� pewno��, �e wszed� do zarz�du.</p><p>���gdy b�dzie nas sta� na zapewnienie dziecku przysz�o�ci � m�wi�, a ona kiwa�a zgodnie g�ow�.</p><p>Nigdy nie rozumia�a kole�anek, kt�re zachodzi�y w ci��� w czasie studi�w i zak�ada�y rodzin� w ciasnym, blokowym mieszkanku, kosztem �yciowych marze�. Wed�ug Adama i Ewy dziecko mia�o by� nierozerwaln� cz�ci� spe�nionych ambicji, a nie wyrzeczeniem si� ich.</p><p>��Ono uciele�ni wszystko to, co w nas mog�oby by� lepsze. I nie b�dzie �Zaczyna� od zera, jak my. Od razu skoczy z wysokiego pu�apu. Nasze dziecko� eeeech, Ewa� b�dzie wspania�e! � powtarza� jej, gdy by�a w ci��y.</p><p>I teraz to dziecko mia�a w swoich obj�ciach.</p><p>�Kto� mi je zamieni��, pomy�la�a, a do jej uszu z trudem dociera�y s�owa lekarza (lekarz widzia�, co si� z ni� dzieje, lecz mimo to nie przerywa� m�wienia. Mimo to, a mo�e w�a�nie dlatego?):</p><p>���takie dziecko przychodzi na �wiat jedno na sze��set, siedemset urodze�. Nie jest pani wyj�tkiem, prosz� mi wierzy�. Ale kiedy�, jeszcze pi�� czy sze�� lat temu, ma�y mongo� by�by skazany na izolacj� od spo�ecze�stwa, egzystencj� na marginesie. �redni iloraz jego inteligencji, IQ, zaczyna� si� i ko�czy� na oko�o 30 punktach, podczas gdy dzi� mo�e osi�gn�� nawet 60, przy 120 dla typowej inteligencji. Czyli od dziecka normalnego dzieli je ju� tylko po�owa.</p><p>Ewa roze�mia�a si� g�o�no i z gniewn� gorycz�. �Tylko po�owa�, pomy�la�a w odruchu buntu i przera�enia.</p><p>��Od kilku lat mamy �wietne programy rehabilitacyjne � ci�gn�� lekarz, udaj�c, �e nie zauwa�y� jej reakcji. � Je�li nie b�dzie to najci�sza posta� downa, dziecko mo�e i�� do przedszkola, do szko�y specjalnej, zdob�dzie konkretny fach, nauczy si�, na przyk�ad, wyplata� koszyki, robi� pude�ka, tka� kilimy, malowa� szklane wyroby�</p><p>��Wyplata� koszyki� � powt�rzy�a mechanicznie Ewa, bez cienia agresji. No c�, kto� musi wyplata� koszyki, sama ma ich w domu kilkana�cie, bo wiklina jest modna i zdrowa. Za�mia�a si� znowu, troch� histerycznie, lecz z autentyczn� weso�o�ci�. TO wydawa�o si� snem � i musia�o by� snem. TO mog�o si� przytrafi� ka�demu, ale nie jej!</p><p>��Oczywi�cie, muminki choruj� cz�ciej ni� inne dzieci, dlatego przeprowadzimy seri� bada�, �eby ustali�, na co pani dziecko jest najbardziej nara�one � m�wi� lekarz niemal na jednym oddechu. Ewa zastanawia�a si�, ile ma jeszcze do powiedzenia i czy ona w og�le chce tego s�ucha�. � Widzi pani, one miewaj� s�aby wzrok, sk�onno�� do katarakty, regu�� jest wadliwy system oddechowy, niekiedy zdarzaj� si� zmiany kardiologiczne. Prosz� te� zwr�ci� uwag�, �e pani c�reczka ma wiotkie mi�nie, a gdy do tego dojdzie du�y ci�ar cia�a, tak�e typowy dla DS, czyli syndromu Downa, no to�</p><p>���to nigdy nie zata�czy � powiedzia�a od rzeczy Ewa, a potem, nagle, w jej g�owie za�wita�a my�l: ��przecie� ono mo�e umrze�! Mo�e umrze�, a wtedy urodz� drugie, normalne�.</p><p>Dziecko nagle zap�aka�o i otworzy�o oczy: dwie sko�ne szparki, ukryte w podpuchni�tych powiekach. Krzycza�o bez �ez. Te �zy Ewa poczu�a na swoim policzku.</p><p>�P�aczemy obie. Ona bez �ez, a ja bez krzyku�, pomy�la�a.</p><p>���wi�c przy�l� pani t� kobiet� � m�wi� tymczasem lekarz, nie przerywaj�c ani na chwil� potoku s��w.</p><p>��Jak� kobiet�? � ockn�a si�.</p><p>��No przecie� m�wi�: t�, kt�rej c�reczka z downem ma ju� osiem lat i �adnie si� chowa. Zobaczy pani, nie jest a� tak straszne, jak pani my�li.</p><p>Ewa zacz�a si� �mia�:</p><p>��Prosz� mi przys�a� wr�k�, kt�ra odmieni moje dziecko! � zawo�a�a, a potem doda�a oskar�ycielskim szeptem: � To pan powie mojemu m�owi, co urodzi�am.</p><p>��Tak, oczywi�cie � odpar� sztywno. � Z regu�y to my informujemy ojc�w. Matki nigdy nie chc�� Aha, by�bym zapomnia�. Istnieje mo�liwo�� pozostawienia dziecka w szpitalu. Oddamy je wtedy do specjalnego zak�adu.</p><p>Popatrzy�a na niego z nienawi�ci�.</p><p>Dziecko znowu zap�aka�o.</p><p>��Ma�y muminek � powiedzia� nagle lekarz z autentyczn� czu�o�ci�, gubi�c gdzie� t� pozbawion� uczucia zawodow� mask�.</p><p>Ewa dozna�a wstrz�su: za spraw� banalnej nazwy, tak dobrze znanej z ksi��ek i telewizyjnych �dobranocek�, wype�ni�o j� nagle niepoj�te uczucie mi�o�ci do bezradnej, u�omnej istotki, kt�r� wyda�a na �wiat. � Na ten plastikowy, z�y �wiat � powiedzia�a szeptem i zdziwi�a si�: � dlaczego plastikowy?</p><p>��By�bym zapomnia�� � us�ysza�a zn�w g�os lekarza. Ju� wychodzi�, ale zatrzyma� si� i spojrza� niepewnie: � Tam jest jeszcze co� � powiedzia�.</p><p>��Gdzie, co? � spyta�a, zoboj�tnia�a ju� na z�e wie�ci.</p><p>��Encefalogram wykrywa dodatkowe, nietypowe zaburzenia. Zdj�cia tomograficzne m�zgu pokazuj� malutk� ciemn� plamk�. Nie wiemy, co to jest. To mo�e by� guz, krwiak lub jeszcze co� innego. Je�li to co� naciska na jaki� wa�ny o�rodek, to� � zawaha� si�, jakby chcia� op�ni� t� informacj�: -�to mo�e by� gorzej ni� w typowym mongolizmie.</p><p>��I moja c�rka nie b�dzie wyplata� koszyk�w � powiedzia�a Ewa.</p><p>��Tak. Mo�e si� okaza�, �e nawet tego nie b�dzie w stanie si� nauczy�.</p><p>Lekarz odchrz�kn�� i wyszed�. Tak�e w tym chrz�kni�ciu Ewa us�ysza�a wsp�czucie, kt�rego sobie nie �yczy�a.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>��Zostawimy je tu � powiedzia� Adam. Tym razem przyszed� bez kwiat�w. � Ustali�em wszystko z lekarzami. P�jdzie do specjalnego zak�adu.</p><p>�Ono�, pomy�la�a Ewa. �Zatem ju� nie ma p�ci. I tak jest lepiej. Do czego� bezp�ciowego trudno si� przywi�za�.</p><p>��Nie b�dzie mu �le � m�wi� dalej Adam.- Dam pieni�dze. Wi�cej ni� trzeba. Ustal� wysoki, comiesi�czny odpis na rzecz tego zak�adu. Sta� nas na to. A wszystkim powiemy, �e poroni�a� albo �e urodzi�o si� martwe. Co wolisz�</p><p>��Wszystkim? � powt�rzy�a.</p><p>��Sama wiesz� Nasi przyjaciele, znajomi, koledzy z firmy. Co� musimy powiedzie�. Gdy pomy�le; o ich spojrzeniach� o tych szeptach za naszymi plecami�</p><p>��Wiem � powiedzia�a ze zrozumieniem. � Zawsze nam czego� zazdro�cili, nagle zaczn� wsp�czu�.</p><p>��A ja nienawidz� wsp�czucia � powiedzia� _Adam-Kiwa�a g�ow� w takt s��w m�a, nie patrz�c w stron� dziecka, kt�re le�a�o obok niej na szpitalnym ��ku. �Tak. To jest dobre. Wyj�� st�d bez tego tu i zapomnie�. Zapomnie�. Wykre�li� z �ycia tych kilka miesi�cy. Nigdy do nich nie wraca�.</p><p>Dziecko nagle zap�aka�o. Nachyli�a si� nad nim, a rysy jej twarzy bezwiednie zmi�k�y. Spojrza�a na niemowl� tak, jak patrzy�a kiedy� na kota przejechanego przez auto. Z po�amanymi �apami, dziwnie sp�aszczony, ale wci�� �ywy, le�a� na chodniku, pr�buj�c unie�� g�ow�, i wydawa� z siebie bezradny, dzieci�cy p�acz. Nie umia�a mu pom�c. Najm�drzej by�oby go dobi�, ale tego te� nie potrafi�a. Umia�a, jedynie zatka� uszy i przy�pieszy� kroku. Nie chcia�a s�ucha� tej bezsilnej pro�by o pomoc.</p><p>��Ratunku� pomocy� � wyszepta�a teraz bezg�o�nie, ale Adam ju� wyszed� i nikt jej nie us�ysza�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Pan stwarza� �wiaty maj�ce Pocz�tek, ale bez Ko�ca. Stwarza� je wci�� na nowo, wierz�c, �e nast�pny b�dzie lepszy. Niekiedy Mu si� udawa�o. Prawie zawsze a dawa�y mu si� dzie� i noc, by�y bowiem skrajnie r�ne i mia�y w sobie naturaln� urod� �wiat�a i mroku.</p><p>��TO JEST DOBRE � m�wi� Pan bez cienia w�tpliwo�ci.</p><p>M�wi� TO JEST DOBRE tak�e wtedy, gdy wiedzia�, �e Mu si� nie uda�o. Pragn�� w ten spos�b doda� sobie otuchy. Gdyby utraci� odwag� stwarzania, wszystkie �wiaty, w jednej chwili, zapad�yby si� w niesko�czon�, czarn� dziur�, w kt�rej nie tylko nie by�o miejsca dla cz�owieka, ale nawet nie istnia� czas. A �wiaty i ludzie nie mog� istnie� w oderwaniu od czasu, cho� czas mo�e istnie� bez nich.</p><p>Ale w�a�nie ze stwarzaniem ludzi bywa�o r�nie. Dlatego Pan, metod� pr�b i b��d�w, stwarza� te� Dary i ofiarowywa� je ludziom, aby ich doskonali�. Doskonalenie tak�e nie zawsze si� udawa�o. Albo Dary by�y nie do�� dobre, albo ludzie nie rozumieli, dlaczego zostali wybrani, by je otrzyma�.</p><p>Je�li jednak stwarzanie by�o �mudne, monotonne i niesko�czone, jak Wszech�wiat, to stwarzanie Dar�w nosi�o w sobie elementy niespodzianki,</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Kobieta, kt�r� przys�a� lekarz, mia�a na imi� Anna i wesz�a do izolatki z u�miechem tak szerokim, �e niemal przepo�awia� jej g�ow�.</p><p>��Pi�kne dziecko � powiedzia�a, nachylaj�c si� nad niemowlakiem.</p><p>Ewa parskn�a, wydaj�c z siebie d�wi�k po�redni mi�dzy chichotem a nienawistnym, st�umionym w gardle szlochem.</p><p>��Czego pani chce? � spyta�a.</p><p>��Chc� pani� uratowa� przed b��dn� decyzj� � powiedzia�a nie�mia�o kobieta.</p><p>��Co to pani� obchodzi? � Ewa poczu�a, jak narasta w niej wrogo�� do przesadnego u�miechu nie-znajomej, do md�ego smaku jej dobrej woli, do niezno�nego wyrazu wsp�czucia, kt�re rozlewa�o si� na jej twarzy.</p><p>��Mo�e obejrzy pani zdj�cie mojej c�reczki? � powiedzia�a tamta. Zdj�cie mia�a widocznie przygotowane, gdy� wyj�a je z torebki jednym ruchem. Ewa zerkn�a: z kolorowej fotografii ufnie u�miecha�a si� kilkuletnia dziewczynka. Ten u�miech uwypukla� wszystkie typowe cechy zespo�u Downa i dzia�a� pora�aj�co na Ew�, gdy wpatrywa�a si� w okr�g��, sympatyczn� buzi� w r�wnie okr�g�ych okularach.</p><p>��TO od razu wida� � powiedzia�a bezwiednie i przygryz�a wargi. �Ja cierpi�, ale czy musz� rani� t� kobiet�?�, zada�a sobie pytanie. Lecz Anna nie wygl�da�a na zranion�. Z niemal naturalnym u�miechem odpar�a:</p><p>��Jasne, �e wida� � i doda�a tonem poufnego wysiania: � Ba�am si�, id�c do pani. Zawsze si� boj�.</p><p>��Zawsze? Co to znaczy �zawsze�? � spyta�a Ewa.</p><p>��Tych dzieci rodzi si� wi�cej, ni� pani my�li.</p><p>��P�ac� pani za to, czy co? � spyta�a Ewa agresywnie.</p><p>��Nie, nie p�ac� � odpar�a niezra�ona kobieta. � Ale widzi pani, ja jej nie odrzuci�am. Wi�c przychodz�, aby nam�wi� inne, by te� tego nie zrobi�y.</p><p>��Kogo pani �al? Opieki spo�ecznej? � �achn�a si� Ewa. � W ko�cu to z naszych podatk�w.</p><p>Ju� podj�a decyzj� i postanowi�a, �e nawet zast�p kobiet z ma�ymi mongo�ami do niczego jej nie nak�oni. Czu�a si� wolna i gotowa zaczyna� wszystko od nowa.</p><p>Kobieta przysiad�a na ��ku i wpatrzy�a si� w niemowl�. Na jej twarzy znowu pojawi� si� u�miech, lecz inny ni� przed chwil�.</p><p>��Pani nie wierzy, �e te dzieci mo�na kocha�, czasem nawet bardziej ni� te zdrowe. Ja mam dw�jk�, Jacka i El�bietk�. El�bietk� kocham mocniej ni� Jacka, bo ona bardziej tego potrzebuje. Takie dzieci s� spragnione mi�o�ci�</p><p>Ewa milcza�a. Kobieta usiad�a i wci�� nie odrywaj�c wzroku od niemowl�cia, m�wi�a dalej:</p><p>��Nazywamy je Darami Pana, wie pani? Lub dzie�mi Boga.</p><p>Ewa parskn�a �miechem.</p><p>��Kto wymy�li� t� g�upi� nazw�?</p><p>��Nie wiem � odpar�a kobieta. � Gdy urodzi�a si� El�bietka, ta nazwa ju� by�a w u�yciu. U�ywa si� jej od lat. Mo�e od zawsze? Mnie przekaza�a j� inna matka, kt�ra przysz�a do mnie do szpitala, tak jak ja teraz przychodz� do pani. Niekiedy m�wi si� tak�e �dzieci czuj�ce inaczej�.</p><p>��Ha! Political correctness! � prychn�a gniewnie Ewa. Na temat political correctness mieli z Adamem ustalone zdanie. Teraz, z nie tajon� satysfakcj�, wykrzykiwa�a je przed t� obc� kobiet�: � Murzyn to Afroamerykanin, tak? Jaki� zwolennik politycznej poprawno�ci tak si� zagalopowa�, �e Afroamerykaninem nazwa� Nelsona Mandel�, byle nie powiedzie� �czarny�! Cygan to Rom, peda� to gej lub �kochaj�cy inaczej�? A przyg�up to �czuj�cy inaczej�, a nawet �Dar Pana�, tak?</p><p>��W�a�nie tak � powiedzia�a spokojnie kobieta. � Czemu raczej nie zastanowi si� pani, sk�d si� to wzi�o?</p><p>��Sk�d? � spyta�a gniewnie Ewa.</p><p>��Nie czy� drugiemu, co tobie niemi�o, nie r�b mu przykro�ci, gdy nie musisz� kochaj bli�niego�</p><p>Ewa milcza�a. Kobieta irytowa�a j� w tej chwili jeszcze bardziej. M�wi�a komuna�y. Umoralnia�a.</p><p>��Pani nie wie, �e w narodzinach tego dziecka mo�e kry� si� co� dobrego� bardzo dobrego. Ono wiele dla pani zrobi samym swoim istnieniem � m�wi�a nieznajoma.</p><p>��Niech mi pani nie pr�buje wm�wi�, �e w narodzinach tego dziecka jest tyle dobrego. Prosz� lepiej powiedzie�, co jest najgorsze � zaproponowa�a chytrze. Ale kobieta potraktowa�a jej pytanie z powag�. Namy�la�a si� przez d�u�sz� chwil�, jakby chc�c wybra� to, co najwa�niejsze. Jej spojrzenie w�drowa�o od niemowl�cia ku matce i z powrotem. Ewie wydawa�o si�, �e widzi w nim b�ysk, wsp�czucia.</p><p>��Dla mnie najgorsze by�y dwie rzeczy � odpar�a wreszcie. � Moja c�reczka nie m�wi�a do pi�tego roku �ycia. Ani s�owa. Wydawa�a tylko r�ne mrucz�ce d�wi�ki S�yszy pani, jak paplaj� normalne dzieci, i ogarnia pani� strach, �e ona nigdy nie powie jednego sensownego zdania. Ba, jednego s�owa. A przecie� wszystkie w ko�cu m�wi�. Jedne wcze�niej, inne p�niej. Ale m�wi�. I pewnego dnia powiedz�: �Kocham ci�, mamo�. Owszem, niekt�re na ca�e �ycie zachowaj� w�asny, uproszczony j�zyk, lecz czuj� to samo co inne. A mo�e wi�cej?</p><p>Kwa milcza�a. Kobieta westchn�a g��boko:</p><p>��Ale s� gorsze sprawy� � urwa�a, jakby szukaj�c w�a�ciwych s��w. Szuka�a ich d�ugo i wreszcie znalaz�a: � Nie jest �atwo nauczy� je porz�dku. Codziennie, gdy odbiera�am El�bietk� z przedszkola integracyjnego�</p><p>��Integracyjnego? � powt�rzy�a Ewa.</p><p>��Tak, s� specjalne przedszkola, w kt�rych dzieci normalne bawi� si� z� � zacz�a kobieta i znowu urwa�a, a Ewa doko�czy�a:</p><p>���z nienormalnymi.</p><p>��Tak. Zapisa�am tam El�bietk� i� i prawie ka�dy dzie� by� upokorzeniem � ci�gn�a kobieta.</p><p>��Upokorzeniem� � powiedzia�a Ewa i zawiesi�a g�os.</p><p>��M�wi�am, �e te dzieci bardzo d�ugo nie potrafi� nauczy� si� porz�dku � przypomnia�a Anna.</p><p>��Rozumiem: ba�agani�, nie sprz�taj� zabawek, niszcz� wszystko? � spyta�a Ewa rzeczowo.</p><p>���i za�atwiaj� si� pod siebie � dorzuci�a szybko kobieta, a potem odetchn�a g�o�no, jakby pokona�a jak�� przeszkod�.</p><p>Ewa wzdrygn�a si�. Nale�a�a do os�b, kt�rym na widok wymiotuj�cego pijaka robi�o si� niedobrze, a do publicznych toalet nawet nie pr�bowa�a wchodzi�. Ju� w ci��y nie by�a pewna, czy b�dzie zdolna przewin�� dziecko. Adam, �miej�c si� pogodnie, jak to on, obieca� jej do pomocy piel�gniark�.</p><p>��Nie martw si�, to nieca�y rok, mo�e kr�cej. Inteligentne dzieci szybko si� tego ucz�, a chyba nie w�tpisz, jakie b�dzie nasze?</p><p>Wtedy nie w�tpi�a. Tymczasem kobieta m�wi�a dalej:</p><p>��Czasem trwa to do czwartego, niekiedy a� do sz�stego roku �ycia. Zdarza si�, �e i d�u�ej. Te dzieci nie umiej� albo nie chc� w por� zawo�a�. Nie spos�b je tego nauczy�. I mo�na r�nie trafi�. Mam na my�li przedszkolanki. One od biedy zmieni� pampersa, ale gdy moja El�bietka� pani wie�</p><p>��Wiem � powiedzia�a brutalnie Ewa. � Gdy El�bietka nawali�a kup� do majtek, to co?</p><p>���telefonowa�y po mnie. Nawet gdy by�am w pracy, gdy mia�am pilne zaj�cia, telefonowa�y, �ebym natychmiast przysz�a i zrobi�a porz�dek. Dawa�y do zrozumienia, �e one nie s� od tego. �e to k�opot. I �e si� brzydz�. To by�o upokorzenie.</p><p>Ewa pomy�la�a, �e w �yciu nie odda dziecka do przedszkola. Nie chcia�a dodatkowych upokorze�. Wystarcza�o jedno: narodziny tego niemowl�cia. �Zaraz, zaraz� Do jakiego przedszkola? Ono nie p�jdzie do przedszkola, zostaje tutaj�, przypomnia�a sobie.</p><p>��Ma ju� osiem lat i jest urocza � powiedzia�a znowu Anna i ponownie podsun�a Ewie zdj�cie. El�bietka u�miecha�a si� rado�nie: �mieszna, okr�g�a bu�ka. Gdyby nie te oczy�</p><p>��Jest wra�liwa i ufna. Taki ma�y nied�wiadek � u�miechn�a si� czule kobieta. � Bardzo j� kochamy. M�wi�am ju� pani, jak si� m�wi na takie dzieci: Dar Pana�</p><p>��To niech Pan we�mie j� z powrotem � powiedzia�a twardo Ewa.</p><p>Oczekiwa�a ze strony Anny oburzenia, poucze�, urazy. Nawet, w jaki� paradoksalny spos�b, tego pragn�a. Lecz Anna spojrza�a na ni� z niepoj�tym zrozumieniem:</p><p>��Tak. Wiem. Prawie wszystkie mamy taki moment, gdy my�limy, �e lepiej, by umar�o. Potem, gdy i u�nie i patrzymy, jak si� bawi, �mieje, jak umie kocha� i jak bardzo jest ufne, wtedy ka�dego dnia, w ka�dej minucie wstydzimy si� �tej my�li. Ja wstydz� si� jej do dzi�. Cho� niejeden raz ta my�l do mnie wraca�a. Ale ju� nie wraca. Nigdy.</p><p>Ewa pomy�la�a, �e zosta�a jej odebrana mo�liwo�� bycia brutalnie szczer�. Nawet w tym nie by�a oryginalna. By�a typowa.</p><p>��Niech pani wyjdzie � powiedzia�a do Anny ch�odno i stanowczo.</p><p>��Wr�c�, je�li pani zechce � szepn�a kobieta, k�ad�c na stoliku swoj� wizyt�wk� -Prosz� mi tylko pozwoli� wzi�� j� na r�ce.</p><p>��Po co? � spyta�a nieufnie Ewa.</p><p>��Chc� pani dziecku da� to, czego nie umia�am da� w�asnemu, gdy si� narodzi�o.</p><p>��To znaczy?</p><p>��Rado�� z jego przyj�cia na �wiat.</p></section><section><title><p id="_Toc146806272">Dzie� pierwszy: Ksi�ga</p></title><p>Marysia, Migotka, Misia, Mysz� � tak� drog� w�drowa�o imi� Myszki, nim otrzyma�a to najw�a�ciwsze. Ewa ju� wiedzia�a, �e dzieci z zespo�em Downa nazywane s� muminkami. Domy�la�a si�, sk�d to literackie skojarzenie: istoty, wymy�lone przez Tove Jansson, przedstawiano na rysunkach jako pulchne, bezkszta�tne, cho� pe�ne wdzi�ku stworzonka. A w�a�nie bezkszta�tno�� by�a typow� cech� tych dzieci. Ich tu�owie by�y mniej foremne, r�ce i nogi porusza�y si� w sobie tylko wiadomy, nie skoordynowany spos�b, a ich mali w�a�ciciele nie umieli nad nimi zapanowa�. Malutka Myszka potrafi�a tak mocno chwyci� d�o� Ewy, �e nie spos�b by�o rozewrze� jej palce. I cho� dziewczynka mia�a wtedy raptem rok, to Ewie wydawa�o si�, �e ten rozpaczliwy u�cisk jest wyrazem �wiadomego i r�wnie rozpaczliwego szukania bezpiecze�stwa, a nie brakiem ruchowej koordynacji. Od czasu gdy Myszka, przez przypadek, schwyci�a w ten spos�b r�k� Adama i przyci�gn�a do swoich zawsze p�otwartych ust, mocz�c j� banieczkami �liny, Adam jak ognia unika� zbli�enia.</p><p>��Wszystkie niemowl�ta si� �lini� � Ewa usi�owa�a usprawiedliwi� Myszk�, ale obrzydzenie na twarzy m�a by�o wymowniejsze ni� s�owa:</p><p>��Ona ju� nie jest niemowl�ciem.</p><p>Z punktu widzenia estetyki, a organizowa�a ona prawie ca�e �ycie Adama, ho�duj�cego jej zasadom, rytua�om i niezmienno�ci � Myszka by�a stworzeniem wyj�tkowo nieestetycznym i Ewa musia�a si� z tym pogodzi�. Pewnego dnia, gdy walczy�a w niej mi�o�� do dziecka z pragnieniem zachowania mi�o�ci m�a � i zwyci�a�o to drugie uczucie � Ewa, widz�c, jak Adam omija �ukiem pe�zaj�c� po pod�odze Myszk�, wyszepta�a bezwiednie:</p><p>��Te dzieci �yj� kr�cej ni� inne�</p><p>I w�a�nie wtedy, gdy dotar� do niej ca�y sens tych s��w (bo sama my�l b��dzi�a co jaki� czas po jej g�owie, tak jak przewidywa�a Anna; ale czym� innym s� b��dz�ce my�li, a czym� zupe�nie innym � ostatecznym i nieodwracalnym � g�o�no wypowiedziane s�owa), pochwyci�a dziewczynk� w obj�cia, podnosz�c j� z pod�ogi, i powiedzia�a na jednym oddechu:</p><p>��Marysia, Migotka, Misia� Myszka� Migotka by�a postaci� z ba�ni Tove Jansson, Misia by�a prostym skojarzeniem z oci�a�o�ci� dziewczynki.</p><p>M�wi�c �Myszka�, Ewa mia�a wra�enie �e przydaje c�reczce tego, czego jej najbardziej brakowa�o: zwinno�ci i wdzi�ku. Ale naprawd� Ewa nie wiedzia�a, czego Myszce brakuje. Wiedzia�a za to, czego ma za du�o: chromosom�w.</p><p>P�ka z ksi��kami w pokoju Ewy � kt�ry mia� by� ich ma��e�sk� sypialni�, ale Adam przeni�s� si� do gabinetu � zacz�a wype�nia� si� nowymi lekturami. Pocz�tkowo, gdy jeszcze urz�dzali ten dom, Ewa kupowa�a tylko takie ksi��ki, jakie chcia� Adam: mia�y pasowa� do wn�trza. To dekorator, za niema�e pieni�dze, okre�li�, co pasuje, a co nie.</p><p>��Prosz� kupowa� ksi��ki w podobnych formatach, inaczej ok�adki b�d� brzydko wystawa�. Nie powinny mie� jaskrawych ok�adek, bo zepsuj� kompozycj�. Pasuj� kolory rozbielone, minimalizm kolorystyczny, pani wie�</p><p>Ewa nie wiedzia�a, ale w ksi�garniach pos�usznie szuka�a dzie� uzupe�niaj�cych kompozycj� wn�trz. Tylko czasem zwraca�a uwag� na tytu�, niekiedy na autora, zdarza�o si�, �e do wn�trza pasowa�a ksi��ka, kt�r� przeczyta�a z przyjemno�ci�, ale cz�ciej to, co naprawd� i chcia�a czyta�, chowa�a pod poduszkami obszernej kanapy (z rozbielonym b��kitem obicia), bo ok�adka zak��ca�a harmoni�.</p><p>Adam i Ewa budowali swoje �ycie wed�ug starannie ustalonych regu�. �Nasz ma�y, rodzinny biznesplan�, �mia� si� Adam. Najpierw musieli si� upewni�, �e zawodowo on idzie w g�r�, a potem, �e sta� si� cenny dla headhunters, �owc�w g��w w bran�y informatycznej, i �e nic tylko b�dzie w zarz�dzie, ale ma szans� zosta� wiceprezesem. A mo�e prezesem, je�li Amerykanie mu zaufaj�?</p><p>Gdy warto�� Adama wzros�a, mogli nie tylko zmieni� samoch�d, ale i zacz�� budow� domu. Dom by� �pod klucz�, wykonany przez godn� zaufania firm�, ale to oni decydowali o rozk�adzie wn�trz. Du�y hol, wsp�lna sypialnia, pok�j dzienny, pok�j dla niespodziewanych go�ci, jadalnio-kuchnia, gabinet Adama, salon, dwie �azienki � i pok�j dla dziecka. Piwnica i strych. Parter, pi�tro i poddasze.</p><p>Pojawi�a si� mistrzyni feng shui, i to ona � tak�e za spore pieni�dze � przes�dzi�a, �e w prawym g�rnym rogu domu b�dzie sypialnia, co zagwarantuje d�ugie i szcz�liwe po�ycie, a w lewym gabinet Adama, co wywrze pozytywny wp�yw na jego prac� zawodow� i interesy.</p><p>��Bogactwo dla domu � m�wi�a, zwracaj�c uwag�, by obrotowy fotel nie sta� do drzwi ty�em, lecz bokiem.</p><p>Weso�e kolory pojawi�y si� jedynie w pokoju dziecinnym, co mia�o ulec zmianie, gdy dziecko podro�nie, po to aby i ono kszta�towa�o sobie dobry gust. Ewie i Adamowi spodoba�a si� ta, pocz�tkowo jedynie narzucona, estetyka minimalizmu: minimum koloru, minimum mebli, du�o jasnej, wolnej przestrzeni. Ka�dy, kto ich odwiedza�, by� zachwycony, cho� niekt�rzy czuli si� nieswojo, bior�c do r�ki kieliszek czerwonego wina czy fili�ank� kawy. By�o jasne, �e jedna kropla str�cona niechc�cy na be�owy dywan czy �mietankowe obicia krzese� zepsuje ca�y efekt. Nawet Ewa wola�a pi� kaw� w kuchni ni� w salonie.</p><p>Oczywi�cie, �e zbyt kolorowe grzbiety ksi��ek zniszczy�yby wypracowan� starannie urod� wn�trza. Trzeba te� by�o pozby� si� r�nych pami�tkowych przedmiot�w, nawet je�li je lubili. Siedem zielonych malachitowych s�oni �na szcz�cie�, prezent z czas�w narzecze�skich, pow�drowa�o na strych, gdzie wynios�a si� tak�e �kolekcja kiczu�, jak j� nazywa�a Ewa. By�y tu zabawne porcelanowe bibeloty odziedziczone po babci (tancerka z wachlarzem, para angielskich chart�w, miniaturowe i naczy�ka, bia�e i �aciate koty), bogaty zestaw jarmarcznych drewnianych ptak�w, kolorowe kulki, zegar z kuku�ka, gitara Adama z czas�w studenckich, dwa podkoszulki z twarz� Toma Waitsa, zestaw kompakt�w z muzyki), kt�r� dawniej lubili (patos zakonserwowany w �The Willi� Pink Floyd�w, schrypni�ty, zatrzymany na kasecie glos tragicznie zmar�ej Janis Joplin, King Crimson z najlepszego okresu). By�y tu tak�e cztery pot�ne pud�a pami�tek z okresu m�odzie�czego, z czas�w studenckich, K czas�w narzecze�stwa � i ze starego mieszkania. Wszystko to znalaz�o teraz miejsce na strychu, gdzie minimalizm i feng shui nie obowi�zywa�y.</p><p>Pewnego dnia Adam starannie podliczy� w komputerze ich, jak to nazwa�, �pasywa i aktywa� i powiedzia�: � Mo�emy sobie pozwoli� na dziecko.</p><p>Adam mia� 37 lat, Ewa 35.</p><p>I urodzi�a si� Myszka.</p><p>Ewa nie zapami�ta�a, kiedy Adam z ich wsp�lnej sypialni przeni�s� si� do gabinetu, a w �lad za nim pow�drowa�y jego poduszka, puchowa ko�dra, Jasiek i koc, w gabinecie za� przyby� wkr�tce nowy mebel: w�ski tapczan nie dopasowany do wn�trza. Przenosiny Adama nie nast�pi�y nagle; odbywa�y si� codziennie, po trochu, przez wiele miesi�cy, pocz�wszy od dnia przybycia Ewy z Myszk� do domu.</p><p>Najpierw oddalali si� od siebie w porze posi�k�w. Gdy Ewa wstawa�a, by przygotowa� m�owi ulubione i tostyy i mocn� kaw� zabielon� mlekiem, Adama ju� nie by�o. Zacz�� wcze�niej wychodzi� do pracy. A pewnego razu, gdy spa�a tak czujnym snem, �e potrafi�a uchwyci� moment jego wstania i mimo wszystko poda� mu �niadanie � Adam powiedzia�:</p><p>��Niepotrzebnie ci� budz�. Co� trzeba z tym zrobi� Za kilka dni pod ich dom przyjecha� w�z meblowy z wi�niowym tapczanem, stanowi�cym ra��cy dysonans w stosunku do ch�odnej szaro�ci gabinetu, kt�ra mia�a by� kojarzona wy��cznie ze �zgaszonym b��kitem u�atwiaj�cym koncentracj�. W �lad za tapczanem do gabinetu pow�drowa�y Jasiek i koc, wraz z cz�stk� Adama � tylko na kilka nocy, kochanie � a potem poduszka, ko�dra i ca�y Adam.</p><p>Ale zanim Adam przeprowadzi� si� z ma��e�skiej sypialni do drugiej cz�ci domu, oddzielonej du�ym holem, zanim zacz�� jada� �niadania i kolacje w porach odmiennych ni� dot�d (a obiady ju� tylko �na mie�cie�) � Ewa zauwa�y�a, �e m�� nigdy nie zagl�da do pokoju dziecinnego. Ani w�wczas, gdy Myszka p�aka�a, ba, dar�a si� na ca�y dom i trudno by�o tego nie s�ysze�, ani w�wczas, gdy by�a niepokoj�co cicha.</p><p>Myszka p�aka�a cz�sto, dr�czy�a Ew� w nocy i w dzie� rozpaczliwie gwa�townym i g�o�nym lub monotonnie m�cz�cym pop�akiwaniem, wi�c Ewa nie zdziwi�a si�, gdy pewnego dnia pojawi� si� jaki� cz�owiek i obi� drzwi gabinetu d�wi�koszczelnym korkiem od wewn�trz, a brzydk� imitacj� sk�ry z zewn�trz. Sk�ropodobne obicie mia�o barw� brudnego br�zu, k��c�cego si� z eleganckim, rozbielonym r�em holu.</p><p>Gdy Ewa przez kolejn� noc musia�a biega� pomi�dzy sypialni� a pokojem dziecinnym (Myszka w�a�nie zachorowa�a na zapalenie ucha), nazajutrz rano, nie wzywaj�c nikogo do pomocy, przepcha�a dziecinne ��eczko do ma��e�skiej sypialni. Nieskazitelny parkiet holu zosta� zarysowany nogami ��eczka, ale �adne z nich, ani Ewa, ani Adam, nie zwr�ci�o na to uwagi.</p><p>Od tej pory Myszka pozosta�a ju� w niegdysiejszej ma��e�skiej sypialni. W�a�nie zaczyna�a raczkowa�. Dzieci raczkuj�, gdy maj� nieca�e p� roku, czasem nieco p�niej. Myszce zaj�o to trzy lata. O wiele wi�cej czasu poch�on�o jej rozpoznanie p�r dnia, pogodzenie si� z tym, �e noc jest do spania, a dzie� do poznawania �wiata. Myszka potrafi�a nie spa� ca�� noc, wytrwale �a��c na czworakach, a zasypia�a o �wicie. W dodatku ��da�a od Ewy sta�ej uwagi.</p><p>Podobno by�o to typowe, jak przeczyta�a Ewa w jednej z licznych lektur o DS � �Down Syndrome� (Ewa wola�a ten niezrozumia�y dla innych skr�t od pe�nej nazwy choroby). Brak poczucia bezpiecze�stwa, instynktowne wyczuwanie w�asnej inno�ci owocowa�y wzmo�on� potrzeb� bliskiego, jak najbli�szego kontaktu z rodzicami.</p><p>Ojciec coraz cz�ciej przebiega� jedynie przez dom � z gabinetu przez hol do kuchni, z kuchni z powrotem do gubi netu, a stamt�d do wyj�cia. Znika� na d�ugie godziny, wi�c Ewa musia�a by� w dw�jnas�b obecna, gotowa t�o natychmiastowego odzewu na chrypliwe, nieartyku�owane okrzyki Myszki. Zmaltretowana, k�ad�a si� ko�o c�reczki na wielkim, wspania�ym ma��e�skim ��ku, gdzie we dwie zajmowa�y niewiele miejsca � i zasypia�a oko�o si�dmej rano, aby obudzi� si� w porze obiadu. Na pocz�tku Adam zagl�da� czasem do sypialni, ale drzwi na og� by�y zamkni�te. Musia�y by�, skoro Myszka nocami uparcie w�drowa�a, opieraj�c si� na kolanach i �okciach, szoruj�c nimi po pod�odze jak czworono�ny, niezgrabny stw�r; wspinaj�c si� na krzes�a i przewracaj�c je na siebie, by potem krzycze� ze strachu i b�lu. Adam o tym nie wiedzia�; zrozumia�, �e Ewa zamyka si� przed nim � wi�c pewnego dnia to ona zasta�a drzwi gabinetu zamkni�te na klucz.</p><p>Zanim Adam je zamkn��, ostatecznie i nieodwo�alnie, Ewa zd��y�a zauwa�y�, �e z�ama� kolejn� zasad� feng shui: jego fotel sta� ty�em do drzwi. I ta pozycja fotela w domu, w kt�rym wcze�niej przemy�lano ustawienie ka�dego mebla, pokaza�a Ewie, jak daleko odeszli od �yciowego �biznesplanu�. Nie zdziwi�a jej ciemna plama na jasnym obiciu fotela przed telewizorem. Nazajutrz pojawi�a si� kolejna, a potem przybywa�y wci�� nowe, prawie codziennie, jakby mieszka�com zale�a�o na tym, by jak najszybciej zapomnie� o dniach, gdy ten dom by� czysty, estetyczny, nieskazitelnie jasny i oczekiwa� na przybycie dziecka.</p><p>Gdy Ewa, zmordowana nocnymi porami czuwania i nieregularnymi porami snu, budzi�a si� nieprzytomna, z opuchni�tymi oczami, by zn�w stwierdzi�, �e to pe�nia dnia � jej wzrok zawsze najpierw w�drowa� ku Myszce. Myszka uros�a ju� na tyle, �e nie sypia�a w dziecinnym ��eczku, zw�aszcza �e w wielkim ma��e�skim �o�u miejsca dla nich obu by�o a� zanadto. Zaspany wzrok Ewy przywiera� do ciemnej g�owy c�reczki, pokrytej naturalnie skr�conymi lokami, do zamkni�tych, pod�u�nych powiek, kt�re opuszczone, wygl�da�y niemal normalnie, do �adnie wykrojonych, przymkni�tych we �nie ust, z kt�rych nie s�czy�a si� �lina � i jej m�zg ponownie atakowa�a natr�tna my�l: ��to nie jest moje dziecko. Kto� mi je zamieni�. Ona mia�a by� taka jak teraz, gdy �pi�.</p><p>Ta my�l, z pogranicza jawy i snu, dowodzi�a, �e w marzeniach sennych znowu w�drowa�a po �wiecie, w kt�rym ich dziecko by�o takie jak wszystkie: jak dzieci s�siad�w, koleg�w z pracy, przyjaci�. Wprawdzie zanim si� urodzi�o, mia�o by� dzieckiem niezwyk�ym, lecz teraz w�a�nie zwyk�o�� wydawa�a si� by� darem losu. Myszka, jak m�wi�a Anna, by�a Darem Pana, a nie losu, ale Ewa nie umia�a tego dostrzec.</p><p>�a wtedy Myszka otwiera�a oczy, w�skie szparki, i. k�cikami uniesionymi w g�r�, jej g�rna powieka tworzy�a charakterystyczn� mongolsk� fa�d�, a dolna by�a zawsze podpuchni�ta, przez co oczy nabiera�y dziwnego wyrazu, potem dziewczynka spogl�da�a na ni� � i u�miecha�a si�. By� to rzeczywi�cie, jak nazwa�a to Anna, u�miech ufnego nied�wiadka i Ewa, zapominaj�c o my�li, �e kto� zamieni� jej dziecko w szpitalu, odwzajemnia�a go, �ciskaj�c Myszk� tak mocno, �e dziewczynka sapa�a dono�nie, by z�apa� oddech, i wtulona w ni�, ob�linia�a jej szyj�.</p><p>�Dzieci z zespo�em Downa maj� k�opoty z kr��eniem i oddychaniem, ich nos jest na og� niedro�ny, wi�c prawie zawsze z niego cieknie, a oddech cz�sto przypomina sapanie. J�zyk dzieci z DS jest o wiele wi�kszy i szerszy, nie mie�ci si� w jamie ustnej, a poniewa� jest �le umi�niony, wi�c najcz�ciej spoczywa na dolnej wardze symptomatycznie p�otwartych ust, powoduj�c obfite �linienie siꅔ � g�osi�y uczone, lecz wyj�tkowo trafne sformu�owania z medycznych ksi��ek.</p><p>��Kocham ci� � m�wi�a Ewa, �ciskaj�c dziewczynk�, z histeryczn� gotowo�ci� do mi�o�ci. Myszka, mrucz�c co� w sobie tylko znanym j�zyku, oddawa�a jej u�cisk.</p><p>Od czasu powrotu ze szpitala, gdy Ewa podar�a wszystkie podsuni�te jej i podpisane przez Adama papiery, potwierdzaj�ce zgod� na pozostawienie c�rki w szpitalu i skierowanie do zak�adu dla ci�ko upo�ledzonych dzieci � tylko raz, jeden jedyny, dosz�o mi�dzy nimi do burzliwej rozmowy. By�o to w kilkana�cie dni po jej powrocie z luksusowej kliniki. Adam przyszed� z pracy, wyj�� z teczki opas�� ksi��k�, rzuci� na st� i powiedzia�:</p><p>��Down to choroba genetyczna.</p><p>��Genetyczna � powt�rzy�a niepewnie Ewa, si�gaj�c po t� lektur�, kt�ra p�niej mia�a wype�ni� jej noce i dni.</p><p>��Genetyczna � powt�rzy� r�wnie� Adam, patrz�c na ni� czujnie, jakby czekaj�c, �e dotrze do niej co�, co powinna zrozumie� bez s��w. Ale ona nie rozumia�a. Adam zaatakowa�:</p><p>��Musisz sprawdzi�, kto w twojej rodzinie by�� � tu urwa�, chc�c znale�� �agodniejsze s�owo, ale sta�o si�: wypowiedzia� to s�owo szybko, gwa�townie, bez zahamowa�. Po raz pierwszy pad�o ono w ich pi�knym domu, tak starannie przygotowanym na przybycie dziecka. Nie tego dziecka.</p><p>���kto w twojej rodzinie by� debilem.</p><p>��W mojej rodzinie�? � Ewa otrz�sn�a si� i spojrza�a oszo�omiona. � Dlaczego w mojej?!</p><p>��Bo moja zawsze by�a zdrowa � odpar� Adam, wci�� spokojnie, lecz czu�o si�, �e pod warstw� spokoju ju� drzema� przyczajony krzyk.</p><p>��Moja te� � powiedzia�a Ewa nienaturalnie cicho.</p><p>��K�amiesz! � krzykn��. � A babcia?! Ewa zmartwia�a.</p><p>��Babcia� babcia chorowa�a tylko na alzheimera � odpar�a, u�wiadamiaj�c sobie, �e s�owem �tylko� kwituje wieloletni�, straszliw� udr�k�. Lecz t� udr�k� poprzedzi�o bogate i szcz�liwe �ycie babci, od ko�yski po wczesn� staro��. A Myszka� Myszka ju� od pierwszego dnia, ba, od pierwszej godziny, minuty, sekundy swego istnienia by�a� debilem?!</p><p>��Ona nie jest debilem! � zawo�a�a bez zwi�zku, uderzaj�c pi�ci� w st�, lecz Adam milcza� wymownie.</p><p>Tak, Myszka by�a niedorozwini�ta. Ewa unika�a tego s�owa. Ba�a si� go. Wierzy�a, �e je�li ono nie padnie, to co� odmieni jej c�rk�: jaki� czar, przypadek, cud.</p><p>��Alzheimer to co� innego. To nie jest niedorozw�j. To choroba starczego wieku. A Myszka ma downa � powiedzia�a, sil�c si� na spok�j.</p><p>��Tak, twoja c�rka ma downa, down za� to choroba genetyczna. Dziedziczna � powt�rzy� z naciskiem Adam, odwr�ci� si� i wyszed�.</p><p>To w�a�nie od tej ksi��ki przyniesionej przez Adama p�ka w sypialni zacz�a zmienia� wygl�d. Przybywa�y kolejne fachowe dzie�a o chorobie Downa i popularne poradniki; ich ok�adki by�y ciemne, nieefektowne, a formaty niedopasowane do innych. Jedne wystawa�y z r�wnego rz�du, inne nikn�y obok grubszych tom�w, Ewa za� powoli uczy�a si� ich prawie na pami��.</p><p>Niedorozw�j kojarzy si� ka�demu z brakiem. Ku swemu zdumieniu Ewa przeczyta�a, �e DS powstaje za spraw� nadmiaru. Myszka urodzi�a si� bogatsza o jeden chromosom. Nie ka�de, bogactwo daje szcz�cie, pomy�la�a gniewnie.</p><p>Dziecko ma 23 pary chromosom�w, a w ka�dej parze jeden pochodzi od matki, drugi za� od ojca. Dwudziesta trzecia para jest inna: je�li rodzi si� ch�opiec, par� stanowi� chromosomy X i Y, gdy na �wiat przychodzi dziewczynka � posiada ona dwa chromosomy X. Dzieci z DS maj� poza jedn�, dwudziest� pierwsz�, par� chromosom�w wszystkie pozosta�e pary prawid�owe. Parze dwudziestej pierwszej towarzyszy dodatkowy trzeci chromosom. St�d inna nazwa DS � trisomia 21�</p><p>��Bingo! Wygra�a�! Masz oczko, Ewa! � powiedzia�a g�o�no sama do siebie w dniu, w kt�rym o tym przeczyta�a, i stukn�a kieliszkiem czerwonego wina w swoje odbicie w lustrze. � Oczko! Wiesz, ilu hazar-dzist�w chcia�oby je mie�?!</p><p>Lektura medycznych ksi��ek i poradnik�w pomaga�a zrozumie� DS, ale nie by�a w stanie go wyleczy�. TO nie by�o do wyleczenia. �wiadomo�� nieuleczalno�ci choroby Myszki by�a najgorsza.</p><p>��Tylko cud� � powiedzia�a sobie Ewa pewnego dnia, odk�adaj�c kolejn� medyczn� ksi��k�. � Cud � powt�rzy�a. � Ale cud�w nie ma � doda�a g�o�no.</p><p>I nagle przed jej przymkni�tymi oczami zjawi�a si� oprawiona w ciemn� sk�r� gruba Ksi�ga, kt�r� razem z rzeczami po babci wynios�a na strych.</p><p>�Cud?�, zamy�li�a si�, pocz�tkowo niepewna, a potem z rosn�c� nadziej�. Cuda zdarza�y si� jedynie w tej Ksi�dze, kt�r� pozna�a jako ma�a dziewczynka i porzuci�a, b�d�c na studiach. Teraz uczepi�a si� gor�czkowo w�asnej pami�ci o niezwyk�ych wydarzeniach, kt�re Ksi�ga opisywa�a.</p><p>��Tylko cud� � powtarza�a, biegn�c po schodach na pierwsze pi�tro, a potem na strych.</p><p>��Cud� � m�wi�a, czyni�c z tego s�owa swoj� mantr�.</p><p>��Cud� � powtarza�a, zapalaj�c zm�tnia�a �ar�wk� i przekopuj�c si� przez stert� wyrzuconych rzeczy. Le�a�y tu teraz nieruchome, samotne, przykryte grub� warstw� kurzu.</p><p>��Dlaczego to wszystko wyrzuci�am? � zada�a sobie pytanie i nie odpowiadaj�c na nie, szuka�a nadal.</p><p>Ksi��ki, te po babci, mamie i wreszcie jej w�asne, le�a�y w kilku pud�ach. Na szcz�cie Myszka akurat spa�a i Ewa mog�a przerzuca� je, szukaj�c tej jednej jedynej � a przy okazji odk�ada�a na bok tak�e inne, ze wzruszeniem przywo�uj�c wspomnienia z nimi zwi�zane.</p><p>��Trzeba je na nowo przeczyta� � powiedzia�a do niebie, pe�na wiary, �e to zrobi. U�wiadomi�a sobie, �e od paru lat czyta tylko dzie�a medyczne i harlequiny, gdy� jej zm�czony m�zg najlepiej trawi schematy prostych mi�osnych opowie�ci z happy endem lub jaskraw� pulp� kolorowych magazyn�w. U�o�y�a wysoki stos ksi��ek, znios�a go na d� i upchn�a na tej eleganckiej polce, do kt�rej wszystko dobiera�o si� niegdy� wed�ug kszta�tu tom�w i koloru ok�adek.</p><p>A potem znalaz�a Ksi�g�. Bardzo stare wydanie. Nowszych nie by�o w domu. Nikt ich nie potrzebowa�. To by�a stara, zniszczona babcina Biblia, pami�taj�ca zapewne czasy nieznanej prababci czy pradziadka.</p><p>��Tylko cud� � powtarza�a swoje zakl�cie, taszcz�c ze strychu nar�cze koralik�w, trzy drewniane ptaszki, siedem s�oni i Ksi�g�. Bo w�a�nie tak zapami�ta�a to s�owo z dzieci�stwa: wszystko, co zadrukowane, w ok�adkach, by�o ksi��k�, opr�cz tej jednej jedynej. Ta liyla Ksi�g�. Tak m�wi�a babcia.</p><p>�Pierwsze ksi�gi Moj�eszowe. Genesis� � przeczyta�a, prawie sylabizuj�c, jakby uczy�a si� na nowo czyta�. I tak w istocie by�o.</p><p>Myszka raczkowa�a u jej st�p, a ona g�o�no czyta�a:</p><p>�Rozdzia� I. �wiat i wszystko co w nim jest przez sze�� dni Pan B�g stworzy�. Na pocz�tku stworzy� B�g niebo i ziemi�. A ziemia by�a niekszta�tna i pr�na, i ciemno�� by�a nad przepa�ci�, a Duch Bo�y unasza� si� nad wodami. I rzek� B�g: Niech b�dzie �wiat�o��; i sta�a si� �wiat�o��. I widzia� B�g �wiat�o��, �e by�a dobra��</p><p>Myszka, s�ysz�c jej g�os, uchwyci�a inny ni� znany dot�d rytm, ca�kiem inn� melodi� zda� i spojrza�a na ni� z ukosa, przekr�caj�c g�ow� i zamykaj�c usta.</p><p>W przeciwie�stwie do innych dzieci, Myszka zawsze mia�a rozchylone wargi, zaciska�a je w chwilach emocji. Pocz�tkowo Ewa wierzy�a, �e mo�e mie� na to wp�yw; �e nauczy c�reczk� trzyma� zamkni�te usta, aby nie s�czy�a si� z nich �lina. �e przekona j� do chowania j�zyka. �e zapanuje nad ci�g�ym kapaniem z nosa, je�li dziewczynka b�dzie mie� pod r�k� chusteczki higieniczne. Potem da�a spok�j. Widocznie Myszka z jakich� powod�w musia�a mie� otwarte usta. Mo�e brakowa�o jej tchu? Mo�e jej system oddechowy pracowa� w�a�nie tak, ze wspomaganiem przep�ywu powietrza przez usta?</p><p>��Przecie� na tym polega zesp� Downa, idiotko � powiedzia�a sobie.</p><p>A gdy Myszka zacz�a drze� na strz�py chusteczki higieniczne, Ewa zrozumia�a, �e kt�r�kolwiek z ksi��ek o DS b�dzie studiowa�a � wszystko idealnie b�dzie pasowa�o do jej c�rki: darcie chusteczek, za�atwianie si� pod siebie, cho� ju� mija�y trzy lata, niszczenie zabawek, niekontrolowana agresja po��czona z szokuj�c� ufno�ci� i potrzeb� mi�o�ci. Lecz przede wszystkim te zawsze otwarte usta, z wysuni�tym, wspartym o doln� warg� grubym j�zykiem. Pow�d, dla kt�rego usi�owa�a ukrywa� Myszk� przed Adamem, o co nie by�o trudno, z racji jego coraz cz�stszej nieobecno�ci. Pami�ta�a, �e wtedy w szpitalu, gdy podar�a papiery, kt�re mia�a podpisa�, Adam krzycza�, �e nie zniesie w swoim domu �lini�cej si� idiotki, �e nigdy nie uzna czego� takiego za swoje dziecko. A przecie� w�wczas �adne z nich nie wiedzia�o, �e �linienie si� to jedna z typowych cech DS. W og�le wszystkie opisywane w medycznych ksi��kach objawy DS Myszka prezentowa�a w niesko�czonym wr�cz bogactwie wariant�w.</p><p>Ale teraz dziewczynka s�ucha�a g�osu matki i jej wargi by�y zaci�ni�te, co dowodzi�o najwy�szego stopnia skupienia. Je�li w jej przypadku mo�na m�wi� o jakimkolwiek skupieniu. Z Myszk� nigdy nic nie by�o pewne. Ewa wci�� nie mog�a poj��, jakimi drogami i w jakim rytmie chodz� my�li Myszki. Czasem wydawa�o si�, �e p�yn� leniwie, tak wolno, �e niemal stoj� w miejscu. A by�y chwile, gdy w sko�nych, mongolskich oczach Ewa dostrzega�a �wiat�o rozumu i wyraz g��bokich uczu� � jakby kto� od grania na fortepianie jednym palcem przeszed� nagle do dziesi�ciopalcowych etiud.</p><p>��Maa � m�wi�a czteroletnia Myszka, wpatruj�c mc; w skupieniu w �cian� (trzyma�a si� jej, bo dopiero teraz zaczyna�a samodzielnie chodzi�, ale tych kilka kruk�w umia�a post�pi� tylko wtedy, gdy jej r�czka wspiera�a si� o podp�rk�). Godzin� temu Ewa, stoj�c przed ni� w jasnym s�onecznym �wietle, wskazywa�a na niebie, powtarzaj�c to dwusylabowe, wa�ne s�owo. Myszka milcza�a jak zakl�ta. Wydawa�a z siebie mrucz�ce d�wi�ki, w kt�rych trudno by�o dos�ucha� si� sensu.</p><p>�Mo�e jest jej oboj�tne, czy ja to �ciana, czy ja to ja?�, my�la�a niekiedy z rosn�cym poczuciem beznadziei.</p><p>��Maaa� � wypowiada�a nagle Myszka, a Ewa przytula�a j� do siebie w gwa�townym paroksyzmie rado�ci.</p><p>Mama, tak� � m�wi�a z zachwytem, uznaj�c Myszkowe �maa�, wypowiedziane w wieku trzech lat, za osi�gni�cie r�wne p�ynnemu czytaniu przez czterolatka (niejeden raz zastanawia�a si� nad tym, czy przypadkiem ma�y geniusz nie jest r�wnie wielkim k�opotem jak ma�y muminek).</p><p>A teraz codziennie czyta�a Myszce Bibli�, przekonana, �e dziewczynka jej s�ucha, zaciskaj�c wargi. Poniewa� mia�a uczucie, �e dziewczynce spodoba�y si� tylko pierwsze strony, najbardziej wizyjne, m�wi�ce o stwarzaniu �wiata, wi�c powtarza�a je bez ko�ca, zw�aszcza �e sama poczu�a w sobie ich zdumiewaj�c� moc. Moc cudu.</p><p>�Wszystko, co On stworzy�, by�o cudem i by�o dobre. To my, ludzie, zrobili�my z tym co� z�ego�, rozmy�la�a, a jej wzrok w�drowa� ku Myszce. Ewa zastanawia�a si�, czy stwarzanie takich istot by�o Jego �wiadomym zamys�em, czy te� ich narodziny s� skutkiem fatalnych decyzji cz�owieka. Cz�owieka, kt�ry idealnie zaplanowa� ca�e swoje �ycie, lecz nie pomy�la� o tym, �e zbyt p�no urodzone dzieci mog� by� albo wybitnie inteligentne, albo wybitnie niedorozwini�te � u�miechn�a si� bez weso�o�ci.</p><p>Ewa nadal nie lubi�a s�owa: �niedorozwini�ty�. Nawet angielski skr�t �DS� brzmia� jej w uszach jak skrobanie paznokciem po szybie. Pewnego dnia w osiedlowym sklepie, gdy jaka� kobieta ukradkiem wpatrywa�a si� w Myszk�, a w jej ciekawo�ci by�o co� nachalnie agresywnego, Ewa najecha�a na kobiet� wype�nionym zakupami w�zkiem, stukn�a j� bole�nie w nog� i spyta�a ostro:</p><p>��Nie widzia�a pani dziecka pogryzionego przez pszczo�y?!</p><p>Potem by�o jej wstyd. Nie w�asnej agresji. By�o jej wstyd, �e wstydzi si� Myszki, jej nieforemnych kszta�t�w, nabrzmia�ej i ob�linionej buzi.</p><p>A by�y dni, �e bardzo si� wstydzi�a; gdy Myszka by�a przezi�biona (chorowa�a cz�sto, jak wszystkie dzieci z DS), cieszy�a si�, �e zostan� w domu, unikn� ciekawskich lub wsp�czuj�cych spojrze� na ulicy, w sklepie, w parku. To by�y dni, gdy doskonale rozumia�a Adama i gdy zazdro�ci�a mu �atwo�ci, z jak� si� od nich oddali�.</p><p>�wi�c Ewa codziennie czyta�a Myszce Bibli�, mimo �e dziewczynka mia�a dopiero cztery latka i trudno by�o przypuszcza�, by co� z niej rozumia�a. Ale to nie mia�o znaczenia. G�o�ne czytanie Biblii sta�o si� dla Ewy czym� podobnym do recytowania mantry. Czyta�a s�owo po s�owie, zdanie po zdaniu, wyra�nie, melodyjnie, Starannie akcentuj�c wyrazy. Im d�u�ej czyta�a, tym bardziej te d�ugie, niezwyk�e sekwencje r�wnie niezwyk�ych zda� przypomina�y muzyk�. Umyka�o znaczenie s��w, pozostawa�a dziwna, hipnotyzuj�ca melodia. Przewraca�a kartk�, ko�czy�a na sz�stym dniu stworzenia, przemyka�a si� przez dzie� si�dmy, �a�uj�c, �e nie ma �smego (co On by wtedy stworzy��?) � i wraca�a do pocz�tku. �</p><p>Gdy wraca�a, wsz�dzie znowu panowa� mrok, ziemia by�a niekszta�tna i pusta, wok� kr�lowa�a ciemno��, ale za chwil� kto� znowu m�wi�: �Niech si� stanie �wiat�o�� � i �wiat�o�� stawa�a si� r�wnie szybko jak w�wczas, gdy wchodzi�a do ciemnego pokoju i zapala�a lamp�.</p><p>Wkr�tce pierwsze karty Ksi�gi umia�a na pami��. (Klwraca�a je ju� tylko dla zasady, a potem, patrz�c na Myszk�, �piewnie recytowa�a s�owa Genesis.</p><p>Pocz�tkowo Myszka wydawa�a si� oczekiwa� na t� chwil�. Lecz wkr�tce wida� by�o, �e oswoi�a si� z czytaniem; gdy Ewa otwiera�a Ksi�g� i nie patrz�c na druk, melodyjnie wchodzi�a w pierwsz� fraz� � dziewczynka opada�a na kolana i �okcie, wyruszaj�c w swoje podr�e po domu. Nie s�ucha�a, nie mog�a s�ucha�, nie w tym wieku, nie przy tak ospale pracuj�cym umy�le, a jednak gdy Ewa op�nia�a moment rozpocz�cia czytania, dziewczynka zatrzymywa�a si� ko�o stolika, na kt�rym le�a�a Ksi�ga, jakby czekaj�c, kiedy matka we�mie j� do r�k.</p><p>Myszka raczkowa�a do uko�czenia czwartego roku �ycia. W�a�nie wtedy, gdy na stole stan�� malutki urodzinowy torcik z czterema ma�ymi �wieczkami, dziewczynka zacz�a stawia� pierwsze samodzielne kroki, nie potrzebuj�c ju� tak kurczowo chwyta� si� mebli czy opiera� o �cian�. Wcze�niej zaciska�a d�o� na zabawce, na kubku z mlekiem, na r�ce Ewy, kt�r� to wzrusza�o, cho� chwil� p�niej przychodzi�a fala irytacji, gdy� Myszka nie zwalnia�a u�cisku, trzyma�a mocno, niemal rozpaczliwie, Ewa za� wiedzia�a � wyczyta�a z naukowych ksi��ek � �e dzieci z DS nie maj� problemu z chwytaniem, lecz d�ugo i cierpliwie nale�y uczy� je rozlu�niania uchwytu i wypuszczania przedmiotu.</p><p>�wi�c zanim Myszka stan�a na nogi, Ewa wci�� czyta�a jej te same dwie pierwsze stronice Ksi�gi. Dziewczynka sapa�a, poci�ga�a g�o�no nosem, wydawa�a r�ne mrucz�ce, nieartyku�owane d�wi�ki, w kt�rych Ewa dopatrywa�a si� oznak zainteresowania lektur�.</p><p>Pierwszym s�owem, jakie Myszka wypowiedzia�a � oczywi�cie o wiele p�niej ni� inne dzieci (mia�a oko�o czterech lat) � nie by�o �mama�, �tata�, �baba�. Myszka powiedzia�a �buuu�. Ewa ani przez chwil� nie w�tpi�a, �e naprawd� dziewczynka chcia�a powiedzie� �B�g�. By�o to mo�liwe, gdy� s�owo to na stronach Ksi�gi odmienia�o si� przez wszystkie przypadki, a Myszka s�ysza�a je wiele razy na dob�. Doba wci�� przybiera�a u niej w�asny rytm, w kt�rym �wiat�o�� mog�a by� w nocy, noc za� w dzie�, co pocz�tkowo Ew� fizycznie wyka�cza�o, lecz p�niej przywyk�a.</p><p>��Buuuu � powtarza�a Myszka, dotykaj�c �cian, mebli, matki i zabawek, kt�rymi nie umia�a si� bawi�. Umia�a je tylko niszczy�.</p><p>��Tak, B�g � przytakiwa�a Ewa.</p><p>Mija�y kolejne dni, tygodnie, miesi�ce i lata. Cud nie nast�powa�, ale Ewa ju� przesta�a si� go spodziewa�. Za to kszta�towa� si� wygl�d Myszki tak typowy dla DS: kr�tki nosek, okr�g�a twarz, w kt�rej uderza�y sko�ne, podpuchni�te oczy pod nawisem grubym powiek, otwarte usta, j�zyk wsparty o doln� warg�, nieforemny, sp�aszczony ty� g�owy. Myszka mia�a te� charakterystycznie szeroki i kr�tki kark, s�abo umi�nione nogi i r�ce oraz uderzaj�co kr�tkie i grube palce u r�k. Ca�a by�a gruba, nieforemna, jakby Stw�rca pomyli� proporcje. Echokardiografia, w zgodzie z wi�kszo�ci� opis�w medycznych, wykaza�a wad� serca. Laryngolog potwierdzi� niedro�no�� nosa, internista przyzna�, �e Myszka ma kiepski system oddechowy, a wszyscy razem ostrzegli Ew�, �e bardzo du�y procent os�b z zespo�em Downa zapada wcze�nie na alzheimera, zw�aszcza przy tak du�ym stopniu upo�ledzenia.</p><p>��Na alzheimera� � powt�rzy�a Ewa i nagle u�wiadomi�a sobie, �e Adam mia� racj�. Skoro mi�dzy zespo�em Downa a chorob� Alzheimera wyst�puje jaki� zwi�zek, zatem to ona obdarzy�a c�rk� nadprogramowym chromosomem.</p><p>��Oczko! � powt�rzy�a znowu z histerycznym �miechem. � Tak, to moja osobista wygrana. Adam wiedzia�, o co mnie oskar�a�</p><p>S�owa kobiety ze szpitala, Anny � to zdumiewaj�ce, niepoj�te okre�lenie: Dar Pana � rozbrzmiewa�y jej czasem w uszach, zw�aszcza wtedy, gdy zabiera�a Myszk� na zakupy, a dziewczynka mia�a w�a�nie biegunk� (przew�d pokarmowy dzieci z DS by� r�wnie� s�aby) i w najmniej po��danym momencie, gdy znajdowa�y si� w�r�d kolorowych towar�w, na rajtuzach Myszki rozlewa�a si� burobr�zowa, cuchn�ca plama. Wszyscy powoli odsuwali si� i prawie nie by�o przypadku, by kto� nie powiedzia� g�o�no:</p><p>��Czy musi pani z takim dzieckiem wchodzi� do spo�ywczego?</p><p>Te s�owa � Dar Pana � przychodzi�y jej tak�e na my�l, gdy uko�ne spojrzenie Myszki w�drowa�o ku niej ze �wiadomym zamys�em, na ustach pojawia� si� ufny i czu�y u�miech, a chropawy i gruby g�os powtarza�: �Maaa�o�o慔</p><p>A przecie� by�a jeszcze ta nie rozpoznana, niepokoj�ca ciemna plamka na m�zgu. Ewa nie wiedzia�a, czy w�a�nie ta plamka jest przyczyn� znaczniejszego ni� u innych dzieci z DS op�nienia w rozwoju, czy te� jest sprawczyni� rzadkich moment�w, w kt�rych wydaje si�, �e c�rka rozumie wi�cej, ni� potrafi okaza�.</p><p>�Gdyby przysz�a na �wiat w�wczas, kiedy by�am na ostatnim roku studi�w� Wtedy gdy Adam dopiero rozkr�ca� firm� i przytrafi�a si� nam tamta wpadka� Tak to nazwali�my: �wpadk��. I usun�li�my t� �wpadk�, wierz�c, �e jeszcze nie mamy warunk�w na dziecko� Gdyby�my jej wtedy nie usun�li, mo�e by�by w niej tylko ten ufny u�miech i ca�kiem normalna reszta�, my�la�a czasem Ewa, lecz zaraz �wiadomie wyrzuca�a t� my�l z pami�ci. Gdybanie nie mia�o sensu. A zreszt� niemowl� urodzone dziesi�� lat temu nie by�oby ulepszon� Myszk�, lecz ca�kowicie innym dzieckiem. �Mo�e w�a�nie tym wymarzonym przez Adama synem?�, my�la�a z gorzk� ironi�.</p><p>Pewnego dnia, gdy kartkowa�a Ksi�g�, przeczyta�a o matuzalemowym wieku biblijnych praojc�w i zacz�a si� �mia�: Adam sp�odzi� syna, gdy mia� 130 lat, 105-letni Set sp�odzi� Enosa, Noe mia� lat 500, gdy zosta� ojcem Sema, Chama i Jafeta�</p><p>���a wszyscy urodzili ma�e mongo�y, i to po nich, po praprzodkach wszystkich ludzi, Myszka odziedziczy�a dodatkowy chromosom! � krzykn�a na ca�y dom, a dziewczynka spojrza�a na ni� powa�nym i, jak jej si� zdawa�o, rozumiej�cym wzrokiem.</p><p>Ewa nie pami�ta�a dnia, w kt�rym od�o�y�a Ksi�g� wysoko na p�k� � aby nie wpad�a w niszcz�ce r�czki Myszki � i wi�cej nie zamierza�a po ni� si�ga�. Za to zdj�a z p�ki, podniszczony jeszcze w dzieci�stwie, wygrzebany na strychu opas�y egzemplarz ba�ni, w tym ba�ni braci Grimm i Andersena. Najpierw przegl�da�a go, przypominaj�c sobie prze�ycia zwi�zane z ulubion� lektur� z dzieci�stwa, a potem starannie zacz�a wybiera� ba��, kt�r� zamierza�a czyta� Myszce.</p><p>Czerwony Kapturek�? Biega�, skaka� i �piewa�, nim dotar� do babci. Myszka tego nie umia�a, b�dzie jej przykro. Kr�lewna �nie�ka� Czy krasnoludki nie s� zbyt pokraczne? Mo�e dziewczynka si� wystraszy? �pi�ca Kr�lewna� Pewnie jej nie zaciekawi, skoro �pi a� sto lat. Dziewczynka z zapa�kami� Na ko�cu opowie�ci umiera. Kopciuszek�? Sierotka zostawiona przez ojca, do kt�rej przyjdzie dobra wr�ka i wszystko cudownie odmieni?</p><p>Myszka mia�a ju� pi�� lat. Wci�� nie chodzi�a do integracyjnego przedszkola, poniewa� nadal zdarza�o si� jej nie zawo�a� w por� i na rajtkach rozlewa�a si� nagle bura plama. Ewa potrafi�a wtedy zakl��, brutalnie i g�o�no, tak �e trwo�liwie dygota�y �ciany w tym eleganckim niegdy� domu. (Z zewn�trz wci�� by� reprezentacyjny, �prawie rezydencja�, my�la�a z ironi�; wewn�trz wsz�dzie wida� by�o �lady niszcz�cej dzia�alno�ci Myszki i poddania si� Ewy; na jasnych obiciach mebli przybywa�y nowe plamy z kakao, nutelli lub �nag�ych przypadk�w� dziewczynki, Ewa za� nie czy�ci�a ich zbyt skrupulatnie, wiedz�c, �e i tak pojawi� si� nowe. Gdyby przewidzia�a narodziny takiego dziecka, obi�aby meble ciemnymi pokrowcami, zrobi�aby pod�ogi z �atwo myj�cych si� kafelk�w, a �ciany pomalowa�a na br�zowo). Wci�� odwleka�a decyzj� o wys�aniu Myszki do przedszkola. To nie by�o typowe dziecko z DS � to by�o inne dziecko. Nie mia�a odwagi powiedzie� wprost, �e gorsze.</p><p>Przera�eniem nape�nia�a Ew� my�l o szkole. Dzieci z DS chodzi�y do szk� specjalnych, mimo �e powstawa�y ju� pierwsze szko�y integracyjne. Ewa ba�a si� i jednej � raz na zawsze bowiem sytuowa�a ona Myszk� w kr�gu dzieci skrajnie niedorozwini�tych � i drugiej, kt�ra, jej zdaniem, mia�a zmusi� normalne dzieci do tolerowania �innych�. Sprawnych inaczej, jak powtarza�a sobie z ironi�.</p><p>��A mo�e te normalne wcale tego nie chc�? � my�la�a. � Ja bym na ich miejscu nie chcia�a�</p><p>Spogl�da�a na c�rk� i powtarza�a z gniewn� szczero�ci�: Nie, nie chcia�abym mie� w szkole takiej kole�anki� W ten spos�b obie � Ewa i Myszka � skr�ci�y do Zau�ku Dla Niechcianych, z kt�rego trudno by�o wyj��.</p><p>Wertuj�c r�wnie grub� jak Biblia ksi�g� z ba�niami (ju� odkry�a, �e ksi�gi jednak s� dwie; wszystkie pozosta�e to �zwyk�e ksi��ki�) � zdecydowa�a si� na Kopciuszka. Opowie�� o upo�ledzonej przez �ycie, pozbawionej matki i ojca dziewczynce wydawa�a si� pasowa� do nich. Ona tak�e wyobra�a�a sobie niekiedy, �e jest z�� macoch�: wtedy gdy nie wytrzymywa�a nerwowo i potrz�sa�a brutalnie Myszk�, chc�c wydoby� z niej artyku�owane zdanie lub cho�by dwa s�owa; albo gdy Myszka, cho� mozolnie uczy�a si� �porz�dku�, zn�w zawo�a�a za p�no i nie zd��y�y dobiec do �azienki. Zdarza�o si� jej tak�e trzepn�� dziewczynk�, gdy bezmy�lnie � lub w przyp�ywie agresji � niszczy�a ksi��ki, zabawki, t�uk�a fili�anki i kubki (��dzieci z DS bywaj� bardziej agresywne ni� normalne��).</p><p>�Tak, jestem macoch��, my�la�a wtedy, patrz�c na wybuchy spontanicznego gniewu lub nami�tnej rozpaczy c�rki.</p><p>Myszka, kt�r� d�ugo i cierpliwie uczy�a, jak wypuszcza� z r�ki kubek z mlekiem i stawia� na stole, wydawa�a si� jej podobna do Kopciuszka siedz�cego w ciemnej kuchni i mozolnie oddzielaj�cego groch od maku.</p><p>���ale do nas nigdy nie przyjdzie dobra wr�ka � powiedzia�a g�o�no i otworzy�a ksi�g� z ba�niami.</p><p>I wtedy zacz�y si� lata z Kopciuszkiem. Dok�adnie � dwa. Dwa pe�ne lata, gdy codziennie czyta�a c�rce t� jedn�, jedyn� ba��, a je�li czyni�a jakiekolwiek odst�pstwo, wprowadza�a najmniejsz� zmian� w tre�ci, Myszka krzywi�a si� i wybucha�a spazmatycznym p�aczem. Kopciuszek musia� prze�ywa� wci�� i wci�� to samo, opowiadane tymi samymi s�owami, ba, z r�wnie d�ug� przerw� na oddech, czy nawet poprzez t� sam� mimik� czytaj�cej Ka�da, nawet drobna zmiana stawa�a si� katastrof�. A katastrofa w wydaniu dziecka z DS by�a rozdzieraj�cym, nie ko�cz�cym si� krzykiem o pomoc.</p><p>Ewa zrozumia�a, �e poczucie bezpiecze�stwa Myszki tkwi w niezmienno�ci. Niezmienno�ci s��w Biblii, nie-zmienno�ci los�w i uczu� Kopciuszka, niezmienno�ci rozk�adu wn�trz tego domu, w powtarzaj�cym si� rytuale rozpoczynania i ko�czenia dnia, w cykliczno�ci, z jak� nadchodzi noc i dzie�. A nawet w sta�o�ci, z jak� unika� ich Adam. Ale przede wszystkim w nieodmienno�ci faktu, �e Kopciuszek pod koniec ba�ni przeobra�a� si� w lekk�, zwinn�, pi�kn� dziewczyn�, ta�cz�c� na balu.</p><p>Myszka pr�bowa�a czasem zata�czy� tak, jak zapewne Kopciuszek ta�czy� na balu u ksi�cia, ale Ewa nigdy by si� tego nie domy�li�a, patrz�c na dziwaczne, ci�kie, pozbawione wdzi�ku podrygi c�rki.</p><p>��Co robisz? Skaczesz? � pyta�a wyrozumiale i odwraca�a szybko g�ow�, gdy� konwulsyjne ruchy dziewczynki wprawia�y j� w stan irytacji i za�enowania, kt�rych nie chcia�a okaza�.</p><p>Myszka mia�a sze�� lat, chodzi�a ju� sama bez �adnych podp�rek; umia�a wyj�� i zej�� po schodach, ale tych rozpaczliwych i ci�kich podskok�w, nieporadnych wymach�w r�k i szurania niezgrabnych n�g po pod�odze jej matka nigdy nie skojarzy�a z ta�cem.</p><p>A jednak Myszka ta�czy�a. Ta�czy�a jak Kopciuszek na balu. Jak motyl w letni dzie�. Ta�czy�a pi�knie, zwinnie i leciutko, jak panie w telewizorze lub zwiewna wr�ka z reklamy p�ynu do zmi�kczania tkanin, kt�ra fruwa�a ponad kolorowymi r�cznikami.</p><p>Ewa nie od razu zorientowa�a si�, �e Myszka nie zawsze lubi ogl�da� telewizj�, �e cz�ciej si� jej boi. Jak wszystkie matki mia�a zwyczaj sadza� c�rk� na pod�odze przed szklanym ekranem, my�l�c, �e ruchliwo�� i weso�e barwy dobranocek lub MTV przykuj� jej uwag�, sama za� b�dzie mog�a zaj�� si� kuchni� lub przejrze� kolorowe magazyny. Ale feeria barw MTV i zmienno�� kadr�w szybko nu�y�y Myszk�, do tego stopnia, �e zamyka�a oczy, by od nich uciec. Ewa dostrzeg�a te�, �e Myszk� niepokoj� telewizyjne dobranocki. Sprawia�a wra�enie, jakby chcia�a wiedzie�, co dzieje si� z ich bohaterami poza ekranem, dok�d poszli i o czym m�wi�, gdy ju� ich nie wida�. Niekiedy dobranocki j� wr�cz przera�a�y, i to wtedy, gdy mia�y by� weso�e. Gdy pies Pluto przeje�d�a� swoim pojazdem po ma�ym kocie � kt�ry rozp�aszcza� si� jak dywanik � Myszka krzycza�a. I nie pomaga� widok zwierzaka, kt�ry za kilka sekund podnosi� si� z ziemi, otrzepywa� i przeobra�a� w Kota Kt�remu Nic Si� Nie Sta�o. Zwierzak z kresk�wki biega� weso�o, lecz Myszka nadal krzycza�a i nie chcia�a przesta�.</p><p>Ewa nie zwr�ci�a te� uwagi na to, �e najbardziej niepokoj� Myszk� telewizyjne �Wiadomo�ci�. Sama ogl�da�a je z rutynow� ciekawo�ci�, a wojny, katastrofy, wypadki i przest�pstwa zalicza�a raczej do tajemniczej kategorii � news�w ni� do autentycznych wydarze�. Kolorowy ekran, na kt�rym po relacji o katastrofie poci�gu lub wybuchu kolejnej wojny w odleg�ym, niewielkim kraju pojawia�a si� reklama margaryny, neutralizowa� jej emocje, odrealnia� dramatyzm wydarze�. Nie pomy�la�a, �e w przypadku.Myszki mo�e by� inaczej: �e szklany ekran by� dla niej �wiatem, stwarzanym na jej oczach, podobnie jak �wiat w Ksi�dze, i wszystko, co si� w nim dzia�o, dziewczynka traktowa�a z ogromn� powag�. Wojna mia�a dla niej wymiar wojny, a katastrofa by�a prawdziw� katastrof�, a nie zr�cznym monta�em paru filmowych klatek ogl�danych jako dodatek do kolacji. Za to Ewa zauwa�y�a, �e Myszka z ogromnym zainteresowaniem ogl�da reklamy. Niekt�re z nich wzbudza�y jej �yw� reakcj�, jak na przyk�ad klip zachwalaj�cy telefony kom�rkowe. Przez szklany ekran przebiega� elegancki, przystojny m�czyzna z telefonem przy uchu i z czarn� teczk�, kt�ry niezwykle si� �pieszy�. Myszka krzycza�a w�wczas, �lini�c si� bardziej ni� zwykle:</p><p>��Ta! O!</p><p>To Ewa od razu poj�a: m�czyzna z reklamy kojarzy� si� Myszce z ojcem. I rozumia�a, dlaczego: obaj uciekali, cho� ka�dy w sobie wiadomym kierunku. Obaj �pieszyli si� i �aden nie mia� czasu dla Myszki.</p><p>Ale najbardziej Myszka lubi�a wideoklipy i reklamy, w kt�rych ludzie sprawiali wra�enie, �e ta�cz� � lub ta�czyli naprawd�. Dziewczynka zastyga�a wtedy nieruchoma w swym skupieniu, z buzi s�czy�a si� jej �lina, z nosa kapa�o cz�ciej ni� zwykle, i wpatrywa�a si� w ekran a� do b�lu mongolskich oczu. Taniec by� dla Myszki w dost�pnym jej �wiecie czym� najpi�kniejszym, co mog�a zobaczy�.</p><p>Myszka m�wi�a �ta, o!�, maj�c na my�li uciekaj�cego �tat� z reklamy i prawdziwego tat� z ich domu, ale m�wi�a te� �taaaa�, co oznacza�o taniec � tego Ewa nigdy nie rozszyfrowa�a. Rozmowy z Myszk� bowiem pe�ne by�y szyfr�w i cho� Ewa wi�kszo�� z nich odgad�a, owo �taaaa� pozosta�o sekretem, bardzo d�ugo znanym wy��cznie dziewczynce.</p><p>Teraz, gdy mia�a ju� sze�� lat, nie tylko umia�a sama chodzi�. Umia�a sama si� bawi�. Zacz�a wymawia� wi�cej s��w, a nawet ca�e zdania � lecz by�y one zrozumia�e tylko dla Ewy. Tajemnicze �buuuu� (Ewa przesta�a s�dzi�, �e oznacza Boga, uzna�a je za d�wi�k przypadkowy) zast�pi�o oczywiste �baaa� � czyli bajka. Mog�oby to te� oznacza� �babcia�, ale babci nie by�o.</p><p>�Dlaczego nie ma babci?�, zamy�li�a si� Ewa, maj�c na my�li babci� Adama, lecz szybko odrzuci�a t� my�l. Ta my�l by�a ci�arem, a jeden ci�ar w postaci Myszki w zupe�no�ci wystarcza�.</p><p>��Baaa psuta? � pyta�a czasem Myszka przestraszonym g�osem i Ewa wiedzia�a, o co chodzi: Myszka s�dzi�a, �e bajka o Kopciuszku jest zepsuta, bo Ewa znowu, bezwiednie, przekr�ci�a s�owo.</p><p>�nie, nie zawsze bezwiednie. Niekiedy robi�a to �wiadomie. Gdy by�a zm�czona, gdy mia�a wszystkiego do��, a Myszka wci�� domaga�a si� czytania o Kopciuszku � Ewa przy�apywa�a si� na tym, �e chce c�rce zrobi� na z�o��; w skrajnych wypadkach, gdy jej gniew na nieporadno�� dziewczynki wzrasta� (kiedy indziej ta nieporadno�� wzrusza�a), Ewa potrz�sa�a dzieckiem jak ma�ym psiakiem i krzycza�a z irytacji lub bezsilno�ci. Jednak zawsze gdy si� opami�ta�a, przychodzi�y chwile skruchy, wstydu, p�aczu nad w�asn� s�abo�ci�. Myszka te� w�wczas p�aka�a � i p�aka�y obie, ka�da z innego powodu.</p><p>��Maa, taaaa�! � m�wi�a Myszka, pragn�c, by matka zata�czy�a, porzucaj�c wszystkie zmartwienia. (Taniec by� wed�ug Myszki wyrazem najwi�kszej rado�ci, lekarstwem na wszystko, co z�e, zapowiedzi� pi�kna, kt�re nieuchronnie musi nadej�� i niew�tpliwie nadejdzie; taniec by� wyzwoleniem). Ewa za� p�aka�a jeszcze bardziej, przekonana, �e c�rka upomina si� o obecno�� ojca. A potem, zm�czone i zarazem uspokojone p�aczem, powraca�y do �wiata ba�ni.</p><p>Przewa�aj�ca cz�� opowie�ci o Kopciuszku toczy�a si� w kuchni, gdzie ma�a sierotka sp�dza�a czas, gdy� w pokojach kr�lowa�a macocha z c�rkami. Kuchnia z bajki by�a ciemna, ponura, bez okien, z wielkim staro�wieckim piecem i ogromnym sto�em, z pot�nymi �elaznymi garami, z zawieszonymi u pu�apu wiankami czosnku i cebuli, z drewnianym zydelkiem dla Kopciuszka zamiast wygodnego krzes�a. A przynajmniej tak� kuchni� wida� by�o na obrazku w starej ksi�dze z ba�niami. Myszka wpatrywa�a si� w ten obrazek i potrafi�a � na wypowiedziane przez Ew� s�owo � wskaza� w�a�ciwy przedmiot. St�, krzes�o, cebula, garnek, lampa. Ogromn� trudno�� sprawia�o jej jednak zrozumienie, �e kuchnia w ich domu � sterylna, z kafelkami, z bia�ymi meblami i r�nymi zautomatyzowanymi urz�dzeniami � jest r�wnie� kuchni�.</p><p>��Neee, ne kuuunia � kr�ci�a g�ow�, ale Ewa uparcie wskazywa�a na obrazek i prowadzi�a j� do ich kuchni, �eby Myszka poj�a, i� mog� by� dwie rzeczy o tej samej nazwie, nawet je�li wygl�daj� r�nie. Dla Ewy by�a to tylko cz�� �mudnej edukacji c�rki � dla Myszki jedna z niepoj�tych zagadek �wiata, dramatyczna w skutkach pomy�ka doros�ych.</p><p>Myszka wreszcie poj�a. I cho� r�nica by�a ogromna, dziewczynka uwierzy�a, �e ich domowa kuchnia jest zarazem ba�niow� kuchni� Kopciuszka. Teraz, kilka razy na dzie�, dziewczynka wchodzi�a do jasnej kuchni � nie przypominaj�cej ani troch� tej z ilustracji � i czeka�a. Siada�a na niskim, wy�cie�anym mi�kko sto�eczku, niczym zydelek z bajki, przeznaczonym specjalnie dla niej, i nieruchomia�a na d�ugie chwile w swej oci�a�o�ci. Min�o wiele dni, nim jej zachowanie, nieruchome siedzenie na sto�eczku, powtarzalno�� tego rytua�u i wi�ksze ni� zwykle skupienie zaintrygowa�y Ew�.</p><p>��Co robisz? � spyta�a pewnego dnia.</p><p>��Ceeeek� � odpar�a ufnie Myszka.</p><p>��Na co czekasz? � zdziwi�a si� Ewa.</p><p>��Wuuuuka�</p><p>Ewa zagryz�a wargi. Wr�ka z ba�ni o Kopciuszku by�a r�wnie� jej obsesj�. Czasem, gdy zasypia�a, wyobra�a�a sobie, na granicy jawy i snu, �e to z�a wr�ka zamieni�a jej dziecko. Ju� w szpitalu mia�a dziecinn� nadziej�, �e kto� nagle wejdzie i powie:</p><p>��Droga pani, pomylili�my si�, to nie jest pani c�rka!</p><p>Tamto prawdziwe dziecko mia�o by� �liczne, jasnow�ose, z du�ymi oczami, z pe�nymi ustami rozchylaj�cymi si� w u�miechu. Ma�a, �liczna Barbie. Z�a wr�ka da�a to pi�kne dziecko komu� innemu�</p><p>���a mnie da�a poczwark� � powiedzia�a Ewa g�o�no w dniu, w kt�rym bola�a j� g�owa, dotkliwie odczuwa�a obco�� Adama, martwe przedmioty stawa�y jej na drodze, bole�nie szturchaj�c, gdy przechodzi�a, Myszka za� zachowywa�a si� wyj�tkowo niezno�nie. I cho� tylko raz si� zdarzy�o, �e Ewa nazwa�a c�rk� �poczwark��, jednak wci�� d�wi�cza�o jej w uszach to straszne s�owo � i nagle, gdy to sobie u�wiadomi�a, rzuci�a si� na Myszk� z niekontrolowan� gwa�towno�ci�, tul�c j� do siebie tak, �e dziewczynka by�a bardziej wystraszona ni� szcz�liwa. Instynktownie wyczuwa�a, �e w ogromie matczynej mi�o�ci przewa�aj� rozpacz i poczucie beznadziei, a brakuje rado�ci. Mama nie u�miecha�a si� tak cz�sto, jak panie z telewizora. Mama nie ta�czy�a i nie �piewa�a, jak panie z reklamy. Mama nie rozmawia�a, z zara�liw� energi�, z innymi kobietami w sklepie czy na ulicy. Mama by�a inna. Inno�� mamy Myszka instynktownie kojarzy�a z w�asn� odr�bno�ci�.</p><p>A teraz Ewa sta�a w jasnej, pogodnej kuchni i pyta�a z niepokojem:</p><p>��Co ma zrobi� wr�ka?</p><p>Myszka bezradnie wzruszy�a ramionami, a potem pokaza�a na siebie palcem. Sta�a tak chwil�, aby nagle wyrzuci� r�czki w g�r� i niezgrabnie podskoczy�. Ewa po cz�ci zrozumia�a: wr�ka mia�a przemieni� Myszk� w lekk�, ta�cz�c� dziewczynk� z balu u kr�lewicza. Nie poj�a jednak ca�ej prawdy: Myszka chcia�a, by ta przemiana dotyczy�a jej ju� na zawsze. Chcia�a ta�czy� zawsze. Myszka wierzy�a, �e taniec to tak�e wyraz mi�o�ci do wszystkiego, co si� kocha. A kocha� mo�na by�o prawie wszystko: mam�, dom, uciekaj�cego tat�, motyle nad trawnikiem i mi�kko�� trawy, star� lalk� z wyrwanymi w�osami, pluszowego misia bez nogi, podart� ksi��k� (Myszka dar�a ksi��ki wy��cznie z mi�o�ci).</p><p>��Wi�c co ma zrobi� wr�ka? � powt�rzy�a Ewa dr��cym g�osem, a gdy Myszka zn�w podskoczy�a niezgrabnie i wznios�a r�ce w g�r�, Ewa odpar�a: � Wr�ka tego nie umie� Wr�ki umiej� jedynie przemienia� zwyk�ych ludzi, takich jak my wszyscy, w kogo� tak niezwyk�ego jak ty � doda�a w przyp�ywie natchnienia.</p><p>��Nee cee � powiedzia�a Myszka i w tej samej chwili spad� na ni� dodatkowy ci�ar, opr�cz tej troch� oswojonej ju� oci�a�o�ci w�asnego cia�a: ze s��w mamy poj�a, �e �adna wr�ka nie da jej tego, na co czeka.</p><p>I Myszka przesta�a czeka� na wr�k�. Lecz w�a�nie wtedy wr�ka przysz�a we �nie. Powiedzia�a, �e wszystko, na co Myszka czeka, jest na g�rze. Ale musia�y min�� dwa lata, zanim Myszka dowiedzia�a si�, gdzie jest g�ra. Bo ka�da wiedza, nawet najprostsza, przychodzi�a do Myszki z op�nieniem i z wyra�n� niech�ci�.</p></section><section><title><p id="_Toc146806273">Dzie� pierwszy: strych</p></title><p>Cho� Ewa od kilku lat nie czyta�a g�o�no Ksi�gi, Pan wci�� od nowa stwarza� swoje �wiaty. Co dzie� stawa�a si� �wiat�o��, �noc oddziela�a si� od dnia, a �wiat�o�� uczy�a si� rozszczepia� na siedem kolor�w t�czy.</p><p>Stwarzaj�c, Pan zawsze rozgl�da� si� za swymi Darami, za dzie�mi rozrzuconymi po r�nych �wiatach, i przywo�ywa� niekt�re z nich z powrotem, by da� im lekko�� motyla i umiej�tno�� ta�ca. Pan wiedzia�, �e taniec to rado�� �ycia, rado�� �wiata, rado�� z w�asnego cia�a � i obdarzy� je t�sknot� za nim. T�sknot� za tym, co niemo�liwe. Po to, by zara�a�y ni� ludzi.</p><p>��TO JEST DOBRE � m�wi� Pan hucz�cym, pot�nym g�osem, patrz�c, jak Jego dzieci ta�cz�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka siedzia�a na pod�odze w holu i sapi�c z wysi�ku, usi�owa�a zawi�za� sznur�wki w bucikach. Mama powiedzia�a, �e to konieczne, �e o�mioletnia dziewczynka musi to umie�. I �e to �atwe. Tymczasem to by�o trudne. Myszka posapywa�a jak ma�a lokomotywa, a z p�uchylonych ust wype�z�a jej w�ska stru�ka �liny, kt�r� odruchowo wytar�a skrajem r�kawa.</p><p>�Mama m�wi�a, �eby chusteczk���, przypomnia�a sobie, ale ta my�l zaraz uciek�a. Wszystkie my�li ucieka�y niezwykle szybko, by�y zwinne, �liskie jak �ody�ki traw i nie dawa�y si� zatrzyma�. A nawet gdy Myszka kt�r�� schwyci�a, to �ama�y si� r�wnie �atwo jak kwiat, na kilka cz�ci, z kt�rymi nie by�o wiadomo co zrobi�.</p><p>My�li Myszki powr�ci�y do okropnych, niepos�usznych sznurowade�. Niestety, niewprawne, niezgrabne palce te� nie chcia�y jej s�ucha�, w dodatku Myszka zn�w zapomnia�a, w kt�r� dziurk� ma sznur�wki w�o�y�. Stru�ka �liny pociek�a na podkoszulek. I wtedy w domu co� zahucza�o.</p><p>�Radio� nie, telewizor��, pomy�la�a Myszka, ale potem z nat�oku d�wi�k�w wy�owi�a g�os taty.</p><p>G�os taty by� jej ma�o znany, ale zawsze umia�a odr�ni� go na przyk�ad od g�osu listonosza, kt�ry dzwoni� do drzwi i ju� z daleka krzycza� wyra�nie i tubalnie:</p><p>��Dzi� tylko gazeta! � jakby w pozosta�e dni by�o co� innego.</p><p>Tylko tata m�wi� tak szybko, g�adko i ostro, �e Myszka kuli�a si� w sobie, czuj�c, �e jej umys� nigdy nie nad��y za jego s�owami. Mama m�wi�a �piewnie, cicho, powoli i bezbole�nie. Powtarza�a ka�de zdanie tyle razy, ze Myszka nie mia�a k�opot�w ze zrozumieniem. Z tat� by�o wr�cz przeciwnie, zw�aszcza �e s�ysza�a go rzadko. Najcz�ciej przebiega� obok, w milczeniu. Ale teraz g�os laty dudni� w ca�ym domu.</p><p>��Czy ty tego nie widzisz?! � wo�a�, a ten g�os, wibruj�c, przenika� przez drzwi i wbija� si� w uszy Myszki jak szpilki. � Nie widzisz tych jej �lepk�w jak u zwierz�tka? Nie widzisz, �e TO natychmiast wida�? �e ka�dy na ulicy ogl�da si� za wami?</p><p>��Nie ka�dy � zaprzeczy�a cicho mama, a jej g�os za�piewa� niewyra�n�, niepewn� melodyjk�.</p><p>Myszka, obdarzona chrapliwym, pozbawionym d�wi�czno�ci g�osem, by�a wyczulona na muzyk� s��w, na ich zr�nicowane brzmienie, na tkwi�c� w zdaniach lini� melodyczn�. Jej mruczenie, kt�re Ewie wydawa�o si� przypadkowymi d�wi�kami, naprawd� by�o �piewem. Myszka kocha�a muzyk� � t�, kt�ra dobiega�a czasem z pokoju taty, i t�, kt�r� s�ysza�a w radiu czy w telewizji. G�osy ludzkie brzmia�y jej w uszach jak instrumenty, o r�nej barwie, ekspresji, harmonii. I w�a�nie teraz g�osy mamy i taty gra�y dwie r�ne, dysonansowe melodie.</p><p>��Przypatrz si� tym zawsze otwartym ustom! Nie mo�esz jej nauczy�, �eby je zamyka�a? I te jej ruchy� ta o�liniona broda� Bo�e! � g�os ojca wzni�s� si� nagle do ton�w, kt�re zacz�y wwierca� si� w uszy Myszki jak dwa �rubokr�ty.</p><p>�Chusteczka�, przypomnia�a sobie i wyj�a j� z kieszeni, wycieraj�c usta. Zadowolona, schowa�a j� ponownie. �Pami�tam�, u�miechn�a si� szeroko. Mama zawsze j� chwali�a, gdy uda�o si� jej co� zapami�ta�.</p><p>G�os ojca sprawia� b�l i Myszka zatka�a sobie uszy, ale to nie pomog�o. Przenika� przez drzwi i przez dwie ma�e d�onie.</p><p>��Ona nigdy nie zliczy nawet do trzech� Nie nauczy si� alfabetu� Nie porozmawia z innym dzieckiem� Nie odpowie na �adne pytanie� Bo to nie jest zwyk�a, normalna posta� downa, ale najci�sza! Nietypowa! Ona nawet nie wypowie swojego nazwiska, i chwa�a Bogu, bo to jest moje nazwisko. Moje!� Nie, nie po�lesz jej do �adnej szko�y. Moja c�rka nie b�dzie chodzi� do szko�y dla idiot�w, a do innej si� nie nadaje!</p><p>��Przysz�o pismo z kuratorium, �e wszystkie dzieci� � za�piewa� w�t�y g�os mamy.</p><p>��Ona ma i�� do specjalnego zak�adu! S� takie. Sprawdza�em. Zak�ady dla ci�ko upo�ledzonych. Tam jest jej miejsce. I nie s�d�, �e ona jest w stanie odr�ni�, czy b�dzie tu, czy tam! � g�os ojca zawis� w powietrzu, wyostrzony jak kredka, kt�r� mama dawa�a jej do r�ki, lecz kt�r� Myszka umia�a tylko przedrze� kartk� papieru, naciskaj�c zbyt mocno. Rzadko udawa�o si� narysowa� cho�by pokrzywion� lini�, przebiegaj�c� przez kartk� tak jak tata: szybko, po skosie, najkr�tsz� drog�.</p><p>��Co z tego, �e sprawdza�e�? � zanuci� w odpowiedzi jeszcze cie�szy g�os mamy.</p><p>Zapad�o milczenie. Milczenie oczekuj�ce, pe�ne napi�cia, kt�re rozpe�z�o si� po ca�ym domu, przenikn�o cia�o Myszki i nie by�o �adn� ulg� po hucz�cych d�wi�kach g�osu taty. G�os taty przypomina� barw� instrument, kt�rego nazwy nie zna�a: puzon. A czasem tr�bk�. Mama �piewa�a jak skrzypce lub flet.</p><p>��Czy chcesz do ko�ca �ycia widzie� te wsp�czuj�ce spojrzenia? Nie mo�emy mie� szansy na normalne �ycie? Co wolisz? � g�os ojca zawibrowa� jak ostry, niedobry wiatr przed burz�, gwa�townie zmieniaj�cy kierunek � i zamilk�.</p><p>��Nie wiem, co wol� � g�os mamy nuci� jak�� niepokoj�co smutn� melodi�. Uszy Myszki nie lubi�y ani wibruj�cej, g��bokiej barwy g�osu ojca, ani przejmuj�co zrezygnowanej melodii matki.</p><p>Myszka lubi�a s�ucha�, jak mama si� �mieje. Mama robi�a to rzadko, lecz w�wczas Myszka te� si� �mia�a i zaczyna�a ta�czy�. Ta�czy�a tylko w �rodku, w sobie, i mama tego nie umia�a dostrzec.</p><p>Mama m�wi�a: �Bardzo �adnie, Myszko� � gdy dziewczynka odk�ada�a jaki� przedmiot na w�a�ciwe miejsce, rysowa�a kresk� przez kartk� papieru lub postawi�a w pionie cztery klocki � ale jeszcze nie powiedzia�a: �Myszko, jak pi�knie ta�czysz�� I Myszka obawia�a si�, �e nigdy tak jej nie pochwali.</p><p>��Czy ty nie widzisz, �e ona jest jak poczwarka? �e nie jest do pokazywania? Nigdzie. Nawet w takiej szkole � us�ysza�a Myszka ostry g�os ojca.</p><p>��Nieprawda! Nie znasz jej, nie rozumiesz, nie widzisz tego, co ja umiem w niej dostrzec. Ona wszystko czuje, wszystko rozumie, nie umie tylko dobra� s��w � ci�gn�a przepraszaj�co mama. G�os ojca zawibrowa� w odpowiedzi:</p><p>��Nie mo�na nikogo na TO nara�a�. Nie wiesz, dlaczego z wami nie jadam? Nie widzisz, �e ka�de spojrzenie na TO odbiera mi ch�� do jedzenia?</p><p>��Id� sobie! � Myszka us�ysza�a g�os mamy, kt�ry te� zawibrowa� setkami ostrych d�wi�k�w. Znowu zatka�a uszy, ale g�os ojca dotar� jasny i wyra�ny:</p><p>��Przez ni� rozpada si� nasze ma��e�stwo.</p><p>��Mo�emy wzi�� rozw�d�</p><p>��Chcia�aby��! � za�mia� si� gwa�townie ojciec. � Chcia�aby�, �eby powiedzieli, �e porzuci�em niedorozwini�te dziecko!</p><p>���le jest z ni� by�, �le jest j� porzuci�. Tak, ja wiem � powiedzia�a mama takim g�osem, �e Myszk� zabola�o. �Pewnie mam� te� co� boli�, pomy�la�a.</p><p>��S� specjalne p�atne domy opieki. Sta� nas na taki. M�wi� o tym ostatni raz� � ci�gn�� tata.</p><p>��Chc�, �eby to by�o ostatni raz! � g�os mamy za�piewa� jak ostry, trudny do zniesienia d�wi�k fletu i d�o� Myszki z rozp�du wetkn�a ko�c�wk� sznur�wki w dziurk� bucika. Zerwa�a si�, szcz�liwa, i wybieg�a z pokoju. Jej n�ki zatupa�y po pod�odze holu, lecz �adne z rodzic�w tego nie s�ysza�o. Wtargn�a do salonu z triumfalnie uniesionym bucikiem w r�czce.</p><p>��Snuuuuu jeeee! � be�kota�a uszcz�liwiona, podtykaj�c bucik pod oczy rodzic�w. Ale gdy bieg�a, wymachuj�c r�kami dla z�apania r�wnowagi, sznur�wka zn�w wype�z�a z dziurki i teraz hu�ta�a si� swobodnie, udowadniaj�c po raz kolejny nieprzydatno�� Myszki.</p><p>��Ucieeeeee� � szepn�a zmartwiona dziewczynka, a stru�ka �liny zmiesza�a si� ze �zami.</p><p>��Nie p�acz, zrobisz to jeszcze raz. To �atwe � za�piewa� �agodnie i zwyczajnie g�os mamy.</p><p>Z gard�a ojca wydoby� si� dziwny d�wi�k. Tak gra�y werble, kt�rych dziewczynka nie umia�a nazwa�, cho� zna�a je doskonale.</p><p>Dom by� pe�en muzyki, kt�ra dobiega�a prawie codziennie zza obitych sk�r� drzwi gabinetu ojca. Ale nikt jej nie s�ucha� r�wnie uwa�nie jak Myszka. Dla Adama muzyka by�a jednym ze sposob�w izolowania si�: �ciana d�wi�k�w, kt�ra t�umi�a g�osy �ony i c�rki. Zw�aszcza c�rki: chrapliwy i sapi�cy. Dla Ewy ta codzienna porcja muzyki powa�nej by�a dowodem na obecno�� m�a w domu � i powodem do irytacji. Ewa wola�a muzyk� lekk�; neutralny akompaniament do rutynowych czynno�ci. Myszka, bawi�c si� w holu, s�ysza�a czasem, jak oba rodzaje muzyki �cieraj� si� ze sob� i walcz�, tak jak teraz g�osy mamy i taty.</p><p>Nagle tata uderzy� pi�ci� w st� i wybieg�. Trzasn�y g�o�no drzwi. Mama wzdrygn�a si�. A Myszka poczu�a si� winna. Ju� nie tylko z powodu sznur�wki.</p><p>��Dzieeeee pooo? � spyta�a nagle dr��cym g�osem, rozgl�daj�c si� po pokoju. Poczwarka, o kt�rej m�wi� tata, mog�a w ka�dej chwili sk�d� wyle��. Spod szafy, zza wersalki, zza drzwi.</p><p>��Poooo? � spyta�a mama, gdy� by�o to nowe s�owo.</p><p>��Ccccc�waa � podpowiedzia�a Myszka.</p><p>��Nie ma tu �adnej poczwarki � odpar�a mama �agodnie i przytuli�a j�.</p><p>Myszka westchn�a g��boko i poczu�a si� bezpieczna.</p><p>Myszce co noc �ni�o si�, �e ta�cz�c jak motyl, wzlatuje w g�r�, cho� nie tak wysoko jak ptaki; niewiele wy�ej od pokoiku na pi�trze. �Fruwam?�, my�la�a zdziwiona. Nie pami�ta�a ju� snu o wr�ce, kt�ra wbrew s�owom mamy przysz�a j� odwiedzi�, tyle �e nie w kuchni, ale w nocy, w ��ku, �eby powiedzie�: �Myszko, id� na g�rꅔ Wr�ka ju� nigdy wi�cej nie przysz�a i Myszka zapomnia�aby jej s�owa, gdyby nie to, �e od pewnego czasu co noc, we �nie, unosi�a si� gdzie� ku g�rze.</p><p>Pewnego ranka, gdy otworzy�a oczy, u�wiadomi�a sobie, �e sen si� powt�rzy�, ale �e to nie jest fruwanie.</p><p>�Jestem niezgrabna i co� trzyma mnie przy ziemi mocniej ni� inne dzieci�, pomy�la�a, przypominaj�c sobie dziewczynk� od s�siad�w, je�d��c� na �y�worolkach. �Nie mog�abym fruwa�. Mo�e si� wspina�am?�</p><p>Myszka my�la�a zawsze pe�nymi zdaniami. S�owa, kt�re z takim trudem wychodzi�y jej z ust, zniekszta�cone, chrypliwe, urwane w po�owie, ograniczone najcz�ciej do jednej sylaby � w g�owie uk�ada�y si� g�adko, cho� wolno. Niekiedy bardzo wolno. Ale gdy ju� si� u�o�y�y, p�yn�y jak rzeka na nizinie: leniwie, lecz zdecydowanie. Tyle tylko �e � cz�ciej ni� innym dzieciom � Myszce te s�owa szybko ucieka�y gdzie� bardzo daleko i nie wraca�y tak d�ugo, �e dziewczynka o nich zapomina�a. Tym razem tak�e potrzebowa�a paru kolejnych, pe�nych sn�w nocy, aby zrozumie�, �e nie fruwa we �nie ani nie ta�czy (to akurat �ni�o si� jej cz�sto), lecz �e si� wspina.</p><p>Po �niadaniu, gdy sz�a przez hol, jej wzrok po raz pierwszy pad� na w�skie, drewniane schody, wiod�ce na poddasze.</p><p>�Strych!�, skojarzy�a sobie. �To tam si� wspinam. Ale nigdy nie dosz�am��</p><p>Strych by� miejscem nie znanym Myszce. Mama chroni�a j� przed �gro�nymi miejscami�. Gro�na by�a stara studnia w ogrodzie, bowiem cho� nie u�ywana i szczelnie przykryta, kry�a w sobie nie ko�cz�cy si�, prowadz�cy w g��b ziemi tunel. Myszka nigdy tam nie zagl�da�a. Bardzo gro�nym miejscem by� cz�ciowo murowany, a cz�ciowo drewniany p�ot, za nim bowiem znajdowa�a si� ulica, po kt�rej Myszce nie wolno by�o samej chodzi�. Mog�aby si� zgubi�. I nie tylko to. Cho� mama nigdy tego nie m�wi�a, Myszka wyczuwa�a, �e za p�otem rozci�ga si� �wiat, kt�ry mo�e jej nie lubi�. Nie mniej gro�na by�a piwnica, wprawdzie niedu�a, ale mama m�wi�a, �e schody s� zbyt kr�te dla niewprawnych n�g dziewczynki; zdaniem mamy, �adne schody nie by�y dla niej dobre.</p><p>��Lepiej chodzi� po r�wnym � przypomina�a.</p><p>�wiat, niestety, nie by� r�wny, i to pod �adnym wzgl�dem, dlatego Myszka przebywa�a g��wnie w domu, a tylko niekiedy mama zabiera�a j� na spacer, na przyk�ad do ogrodu zoologicznego (gdzie nie wypuszcza�a jej r�ki nawet na sekund� i gdzie sz�y w zwyk�y dzie�, nigdy w niedziel�, bo wtedy by�o za du�o ludzi, a mama chyba ludzi nie lubi�a).</p><p>Czasem sz�y do sklepu. Ale sklep te� zalicza� si� do bardzo gro�nych miejsc, Myszka bowiem str�ca�a z p�ek r�ne rzeczy lub bra�a je do r�k, gdy� szele�ci�y melodyjnie i kolorowo, i mama musia�a p�aci� za ich zniszczenie. Raz Myszka str�ci�a z p�ki wszystko, co na niej by�o, i potem d�ugo nie chodzi�a na zakupy. Przyje�d�a� obcy pan kolorowym autem i potem robi� zakupy wed�ug listy, kt�r� mama wr�cza�a mu wraz z pieni�dzmi. Myszce by�o w�wczas �al, gdy� do sklep�w bardzo lubi�a chodzi�. Ludzie zwracali uwag� bardziej na towary ni� na ni� � i sklep przeobra�a� si� w bezpieczne miejsce.</p><p>��Kiedy� si� nauczysz, czego nie wolno � m�wi�a mama z nadziej�, a Myszka kiwa�a g�ow�. Rozumia�a doskonale, �e zakazy obejmuj� wszystko, co najciekawsze, i nie chcia�a si� tego uczy�.</p><p>Do pokoju Myszki wiod�y schody wygodne, szerokie, z dodatkow� por�cz�, kt�r� mama kaza�a wstawi� stolarzowi. Ale schody na strych czy do piwnicy by�y w�skie i strome.</p><p>�Strych�, pomy�la�a znowu dziewczynka po kilku godzinach od porannego obudzenia si�; gdy ju� zjad�a �niadanie, pobawi�a si� mi�kiem, a potem klockami; gdy na pr�no tkwi�a przed telewizorem, czekaj�c, �e kto� zata�czy (akurat wszyscy chodzili lub siedzieli); gdy bawi�a si� na pod�odze w holu, czekaj�c, a� zza drzwi pokoju taty pop�ynie muzyka � ale taty nie by�o w domu i za drzwiami panowa�a cisza.</p><p>Po obiedzie Myszka zn�w przechodzi�a ko�o schod�w, kt�re wiod�y na poddasze. Przez jej g�ow� przelatywa�y r�ne, nie powi�zane ze sob� my�li; jedne p�yn�y szybciej, inne wolniej, a przecie� ta jedna nie dawa�a jej spokoju.</p><p>��Maa, styych � powiedzia�a przed por� kolacji.</p><p>��Styych � zastanawia�a si� Ewa, pr�buj�c odgadn��, o co tym razem chodzi. Ka�de nowe s�owo cieszy�o, ale by�o zagadk�. �Stych� by� zagadk� trudniejsz� ni� inne. Po pewnym czasie Ewa podda�a si� i poprosi�a c�rk�, by pokaza�a �stych�.</p><p>��Strych? � zdziwi�a si�. � Tam nic nie ma. Troch� starych rzeczy po dziadkach, zwyk�a graciarnia�</p><p>��Gaciaaa � powiedzia�a Myszka, gdy� nieznane s�owo spodoba�o si� jej. � Styyych � powt�rzy�a jednak z uporem.</p><p>Up�r by� wpisany w jej chorob�, Ewa przeczyta�a o tym w jednym z medycznych dzie�. I cho� autor nie wyja�nia� przyczyn, by�a przekonana, �e up�r by� wynikiem niepewno�ci dzieci z DS. Im bardziej by�y czego� niepewne, tym bardziej si� upiera�y. Musia�y si� upiera�, by�a to ich prywatna walka ze strachem.</p><p>��Dobrze, niech b�dzie strych � powiedzia�a Ewa i poda�a Myszce r�k�.</p><p>Schody nie by�y tak straszne, jak obie s�dzi�y, a por�cz, o dziwo, znajdowa�a si� na tyle nisko, �e Myszka swobodnie do niej si�ga�a. R�ka mamy okaza�a si� zb�dna.</p><p>��Saaa� � ucieszy�a si� dziewczynka.</p><p>��Po co mia�aby� chodzi� sama na strych? � spyta�a mama.</p><p>��Neee � odpowiedzia�a zgodnie z prawd�, gdy� jeszcze tego nie wiedzia�a.</p><p>Strych po zapaleniu �wiat�a wygl�da� nieciekawie. By� zagracony, sta�y tam stare meble po dziadkach, zbyt zniszczone, by mo�na by�o ich u�ywa�. W kartonowych pud�ach tkwi�y przedmioty, kt�re Ewa z Adamem uznali za nie pasuj�ce do ich nowego domu. Z paru pude� wysypa�y si� ksi��ki i le�a�y na pod�odze od czasu, gdy kilka lat temu Ewa szuka�a Ksi�gi. Dzi� pokrywa�a je zamszowa warstwa kurzu.</p><p>Za to strych przed za�wieceniem �wiat�a � co trwa�o kr�tko, mo�e trzydzie�ci sekund, zanim r�ka mamy trafi�a na kontakt � by� miejscem niezwyk�ym.</p><p>�To tu�, pomy�la�a Myszka. �Tu jest g�ra�.</p><p>W ci�gu tych trzydziestu sekund Myszka zobaczy�a rozleg�e pomieszczenie, w kt�rym czer� przybiera�a tak r�ne odcienie � od ciemnej szaro�ci paj�czyn po lepk�, g�st� sadz� � �e zdziwi�a si�, ile ma barw. Do tej pory czer� by�a tylko jedna: ciemna noc bez gwiazd, skrzyd�a gawron�w na �niegu lub futerko kota. Tu, na strychu, wydawa�o si�, �e czer� tworzy r�norakie zas�ony, oddzielaj�c od siebie odmienne �wiaty. A s�o�ce poprzez w�skie okienka wpuszcza�o w niekt�re z tych �wiat�w d�ugie promienie i Myszka zd��y�a zobaczy� dziwne, rozta�czone, z�ociste stwory, z�o�one z niezliczonej ilo�ci drobinek wiruj�cego py�u. Stwory przybiera�y r�ne kszta�ty i by�y jak �ywe. Wszystko to znik�o wraz ze sztucznym �wiat�em p�yn�cym z zakurzonej �ar�wki i tylko tam, gdzie sko�ny dach ��czy� si� z pod�og�, gdzie przycupn�a resztka czerni, pozosta�o co� z tamtego, pe�nego �ycia, tajemniczego �wiata. Tylko tam wci�� by�o Niewiadomoco.</p><p>��I�, i� � powiedzia�a Myszka do Ewy.</p><p>��Mam sobie i��? Ty tu zostaniesz? � zdziwi�a si� Ewa.</p><p>��Saa� � kiwn�a g�ow� jej c�rka.</p><p>Ewa w pierwszej chwili odczu�a niepok�j. L�k o niesprawn� c�rk�, kt�ra chcia�a pozosta� samotnie na strychu, by� uzasadniony (�gro�ne miejsce, bardzo gro�ne miejsce�, my�la�a w rytm powtarzanych kiedy� dziecku napomnie�), ale zaraz uprzytomni�a sobie, �e przecie� Myszka by�a ju� w miar� samodzielna. Powolna, oci�a�a, jednak po schodach chodzi�a ca�kiem dobrze. Na strychu nie by�o zapa�ek, by mog�a co� podpali�, lub cennych rzeczy, kt�re szkoda by�oby zniszczy�, ani okien, przez kt�re dziewczynka mog�a wypa��. Jedyne w�skie okienko znajdowa�o si� bardzo wysoko. Za to Ewa wyobrazi�a sobie chwil� spokoju, odrobin� czasu tylko dla siebie � kt�rego tak jej brakowa�o.</p><p>C�rka absorbowa�a j� w dzie� i w nocy. Nia�ka czy piel�gniarka nie wchodzi�y w gr�. Wed�ug Ewy, nie by�yby w stanie zrozumie� Myszki; ba, mog�yby nawet niechc�cy j� skrzywdzi�. A zreszt� Ewa instynktownie ukrywa�a istnienie Myszki. Ukrywa�a j� przed kolegami ze studi�w, kole�ankami ze szko�y, przyjaci�mi z pracy Adama. Gdy wychodzi�y z domu, szuka�a miejsc, w kt�rych prawdopodobie�stwo spotkania znajomych by�o znikome. Pewnego dnia, gdy Myszka ogl�da�a zwierz�ta w opustosza�ym zoo (na szcz�cie pada� deszcz), Ewa ujrza�a w alejce kole�ank� i skry�a si� za �awk�, ignoruj�c rozpaczliwe nawo�ywania c�rki. I cho� zawstydzi�a si� tej reakcji, to zanim podesz�a do Myszki, przeczeka�a, ukryta, p�ki znajoma nie znik�a za zakr�tem. Wstyd mia� wiele twarzy i wszystkie bole�nie j� pali�y.</p><p>�Strych, czemu nie?�, pomy�la�a teraz. By�a zm�czona. Wyobrazi�a sobie, jak by to mog�o by�: wygodna kanapa, ogie� na kominku, dobra ksi��ka, fili�anka kawy � i cisza. �aden natarczywy g�os nie nawo�uje przez godzin�, a mo�e i dwie; nikt od niej niczego nie chce; mo�na zapomnie� o bo�ym �wiecie. A zreszt� Myszka, jak pisa�y poradniki dla matek z niepe�nosprawnymi dzie�mi, musi by� przyzwyczajana do bycia samej.</p><p>��Zrobimy tak� � zacz�a z o�ywieniem. � Wezwiemy pana, kt�ry zrobi specjalny dzwonek. I b�dziesz mog�a tu si� bawi� sama. Gdy zechcesz wr�ci�, zadzwonisz. A teraz zejdziemy na d�.</p><p>Myszka zacz�a rozpaczliwie kr�ci� g�ow�. Otworzy�a szeroko usta i Ewa ju� wiedzia�a, �e zanosi si� na jeden z atak�w, kt�rych nie mog�a znie��. Atak ostrej agresji, buntu i tego strasznego, nieartyku�owanego, wznosz�cego si� ku g�rze wrzasku, kt�rym Myszka wyra�a�a sw�j �al do �wiata. Podczas tego ataku drapa�a i kopa�a matk� (��dzieci z DS, gdy ro�nie ich l�k lub niepewno��, miewaj� ataki furii�, wyczyta�a Ewa w jednej z ksi��ek. Zawsze gdy w ksi��kach znajdowa�a opis nienormalnego zachowania Myszki, odczuwa�a dziwn� ulg�. W paradoksalny spos�b to, co nienormalne, stawa�o si� normalnym, cho� nie mniej uci��liwym).</p><p>��Nie martw si�, obiecuj�, �e jutro zrobimy dzwonek, naprawd�. Ju� jutro! � powiedzia�a szybko Ewa, aby ubiec atak. I uda�o si�. Zesz�y na d�.</p><p>Ale zanim dzwonek zosta� zainstalowany (a sta�o si� to nie nazajutrz, lecz cztery dni p�niej, i Ewa mog�a s�ysze� go zar�wno w kuchni, w �azience, w sypialni, saloniku, a nawet przed domem), Myszka zapomnia�a o strychu. Zawsze o wszystkim szybko zapomina�a. Niewiele rzeczy zostawa�o jej w pami�ci. Dopiero gdy elektryk wypr�bowa� dzwonek,, Myszka ponownie ujrza�a przed oczami strych z tamtej magicznej, kr�ciutkiej chwili przed zapaleniem �wiat�a.</p><p>Tej nocy we �nie wspina�a si� wysoko, wzlatywa�a, a potem ta�czy�a w zaczarowanym Ogrodzie, w�r�d drzew, oblana promieniami jasnego s�o�ca. Rano, jedz�c �niadanie, powiedzia�a z ufno�ci�:</p><p>��Stych.</p><p>Wesz�y na strych dopiero po obiedzie. Ewa obserwowa�a, jak dziewczynka z wielkim przej�ciem, powoli wspina si� po stromych schodach, trzymaj�c si� por�czy. Westchn�a z ulg�, otwar�a drzwi strychu i zapali�a �wiat�o. Potem pokaza�a Myszce dzwonek. I nast�pny, trzeci i czwarty. Na wypadek gdyby Myszka zapomnia�a, by�o ich kilka, w miejscach wyra�nie widocznych.</p><p>��I�, i�, saa� � powiedzia�a Myszka niecierpliwie. Ewa, wzdychaj�c z niepokojem, zesz�a na d�. Zmierzcha�o. I sta� si� kolejny wiecz�r dnia pierwszego.</p></section><section><title><p id="_Toc146806274">Dzie� drugi: woda</p></title><p>Po wyj�ciu matki Myszka zgasi�a �wiat�o. Strych znowu zmieni� wygl�d. W �wietle �ar�wki by� miejscem pospolitym, zagraconym i Myszka nie widzia�a w nim nic ciekawego. Ale gdy ponownie otuli� si� mrokiem � zobaczy�a zas�ony czerni. Najpierw t� najbli�sz�, rozbielon� s�abym �wiat�em, kt�re bi�o z ma�ego okienka; nie tyle szar�, ile popielat� jak go��bie, kt�re przysiada�y na ich dachu. Za ni� wida� by�o kontury drugiej, w kolorze doskona�ej szaro�ci, jak garnitur taty. Trzecia mia�a barw� p�nego zmierzchu.</p><p>Zanim Myszka dostrzeg�a kolory nast�pnych � us�ysza�a Wod�. I wtedy rozwar�a si� pierwsza, popielata zas�ona, a zaraz za ni�, z paj�czym szelestem, rozsun�a si� ta doskonale szara, trzecia za� rozst�powa�a si� p�ynnie jak kurtyna w teatrze. Mama zaprowadzi�a tam kiedy� Myszk�, ale zaraz musia�y wyj��, gdy� dziewczynka g�o�no i niezrozumiale m�wi�a, wi�c pan w mundurze z b�yszcz�cymi guzikami wyprowadzi� je, m�wi�c: � To miejsce, prosz� pani, nie dla takich. � Myszka zrozumia�a, �e wi�cej tam nie wr�c�, cho� by�o l�ni�co i pi�knie, i w pewnej chwili wszyscy na scenie zacz�li ta�czy�, a Myszka nie chcia�a niczego wi�cej, tylko przy��czy� si� do nich, cho�by na chwil�.</p><p>Woda bulgota�a �agodnie, to znowu �piewa�a, hucza�a jak wodospad i by�a wsz�dzie, cho� oddzielona zas�onami, bliska, lecz niewidoczna. Ale ju� rozsuwa�y si� kolejne kurtyny, a gdy znik�a ostatnia, czarna i g�sta jak sadza, wtedy Myszka ujrza�a:</p><p>��O, woo� taaa�taaa�</p><p>Woda ta�czy�a.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>�Woda�, pomy�la�a zirytowana Ewa, odrywaj�c si� od ksi��ki. �Myszka znowu nie dokr�ci�a kurka i woda leci w �azience lub w kuchni. Na szcz�cie na strychu nie ma kranu, bo zala�oby dom�.</p><p>Wsta�a z kanapy, oddalaj�c si� niech�tnie od kawy, kieliszka koniaku, od sterty kolorowych magazyn�w (ksi��ki dobrych autor�w bole�nie przypomina�y o niedoskona�o�ci �wiata), i przemkn�a boso do �azienki. Kran by� zakr�cony i suchy. To samo w kuchni. A jednak woda przelewa�a si� gdzie�, szemrz�c ju� nie jak w�t�y strumyk, lecz jak prawdziwa, gro�na rzeka.</p><p>Ewa podesz�a do okna i rozchyli�a zas�ony. Za oknem sp�ywa�y wodospady deszczu. Niebo, jeszcze godzin� temu tylko szare, przybra�o sinoo�owiany kolor i by�o tak nisko, �e wydawa�o si� g�aska� dach domu.</p><p>��Oberwanie chmury � westchn�a zdziwiona i pomy�la�a: �Dobrze, �e Myszka odkry�a strych, bo nudzi�aby ca�y dzie�, �eby i�� na spacer. Myszka nie rozumie, dlaczego nie mo�na chodzi� w deszczu��</p><p>Wyci�gn�a si� na kanapie i kartkowa�a kolorowe magazyny. Ogl�da�a zdj�cia wn�trz rezydencji, kt�re przypomina�y ich dom sprzed paru lat. U�miecha�a si� do modelek w wyszukanych toaletach i do reklam kosmetyk�w, w cudowny spos�b dodaj�cych urody; do zdj�� dawnych znajomych z okoliczno�ciowych imprez, na kt�rych zastygli w wyszukanych pozach, ze zrobionymi u kosmetyczki twarzami bez �adnej zmarszczki. Obejrza�a fotoreporta� z balu charytatywnego i bez zdziwienia, i nawet bez �alu, odkry�a na jednym z nich Adama. �Mogli�my by� tam razem, lecz jestem taka zm�czona��, pomy�la�a sennie i odwr�ci�a stronic�. Ten magazyn by� r�wnie nierealny jak telewizyjne �Wiadomo�ci�.</p><p>A woda bulgota�a, hucza�a, �piewa�a i wydawa�a si� by� wsz�dzie, cho� przecie� wcale jej nie by�o w tym bezpiecznym, suchym pokoju.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Woda bulgota�a, hucza�a, �piewa�a i gdy rozsun�y si� ju� wszystkie zas�ony mroku, nawet ta w kolorze mi�kkiej sadzy � wydawa�a si� zalewa� ca�� przestrze�. A jednak Myszka si� nie ba�a.</p><p>Gdy wpatrzy�a si� w sk��bione masy wzburzonej wody, stwierdzi�a, �e w jej wirowaniu, przelewaniu si�, w tym dzikim, �ywio�owym ta�cu jest jaka� prawid�owo��.</p><p>�Woda uk�ada si�, pomy�la�a, przypominaj�c sobie klocki. Raz uda�o si� jej zbudowa� z klock�w g�adk�, r�wn� p�aszczyzn�, i by� to wielki wyczyn, nagrodzony u�ciskami mamy. A teraz woda uk�ada�a si� podobnie, rozlewaj�c si� szeroko i zarazem wci�� sp�ywaj�c z g�ry, �eby zrobi� miejsce dla czego�, co nap�ywa�o z wysoka i wymusza�o dla siebie miejsce w przestrzeni.</p><p>Po chwili to co�, co najwyra�niej szuka�o dla siebie miejsca, zacz�o wy�ania� si� sponad wody. Pocz�tkowo by�o �wiat�em; nie z�otym jak s�o�ce czy ��tym jak �ar�wka, ale b��kitnym i l�ni�cym w tym b��kicie jak g�rski kryszta�. Woda rozst�powa�a si� i rozst�powa�a, a tajemniczego b��kitu przybywa�o z ka�d� chwil�. Gdy Myszka wpatrzy�a si� we�, dostrzeg�a, �e podobnie jak zas�ony czerni, tak i b��kit ma r�ne odcienie i nat�enia, poczynaj�c od barwy przypominaj�cej wyblak�e oczy listonosza, a ko�cz�c na jaskrawym, g�stym, prawie granatowym szafirze. Potem spostrzeg�a, �e w tym o�lepiaj�cym b��kicie trwa ruch, �e ma on niezmierzon� g��bi�, o wiele g��bsz� ni� woda, w�a�ciwie bezkresn�, i �e p�yn� po nim bia�e, pierzaste kszta�ty.</p><p>�Chmury�?�, pomy�la�a niepewnie i a� drgn�a z wra�enia: �To przecie� niebo! Najprawdziwsze niebo!�</p><p>Niebo rozpostar�o si� nad wodami i niebieszcza�o spokojnie, a nawet leniwie. Wydawa�o si�, �e trwa� ju� tak b�dzie wiecznie: bezkresny b��kit, nie maj�cy pocz�tku ani ko�ca � i ta szeroko rozlana woda, w kt�rej przegl�da� si� on w swej niesko�czono�ci.</p><p>Nagle Myszka znieruchomia�a. Poczu�a, �e zaraz co� si� stanie. Co� wa�nego. Nie mia�a poj�cia, sk�d to wie, ale wiedzia�a. Tak�e woda przesta�a wirowa� i trwa�a w oczekiwaniu. Wszystko znieruchomia�o � woda, b��kit, pierzaste chmury. A potem poprzez wod�, niebo, poprzez strych wion�o ku Myszce co� jak s�aby wietrzyk; wkr�tce nabra�o si� i spot�nia�o do silnego wichru, a Myszka od razu wiedzia�a, co to jest: oddech. Czyj� swobodny, g��boki oddech, kt�ry dotar� a� tutaj, do niej, na strych. Zamar�a, bez l�ku, lecz z takim nat�eniem ciekawo�ci, �e a� j� zabola�o. I wtedy wok� przetoczy�y si� d�wi�ki:</p><p>��TO JEST DOBRE � powiedzia�, a raczej za�piewa� hucz�cy G�os, m�wi� bowiem bardziej muzyk� ni� s�owem.</p><p>Myszka us�ysza�a. I zrozumia�a. I zarazem poj�a, �e G�os nie m�wi do niej, lecz do siebie, z namys�em, z pow�tpiewaniem, ze zm�czonym p�westchnieniem, a to westchnienie zn�w przetoczy�o si� grzmotem przez wod�, przez niebo i przez strych. Nie mia�a odwagi spyta�, do kogo nale�y G�os, i przyj�a z pokor�, �e skoro Kto� m�wi, to ten Kto� gdzie� jest, cho� miejsce Jego przebywania jest nieokre�lone. A jednak posiadacz tego G�osu musia� by� ogromny, ba, niesko�czony w swym ogromie.</p><p>�M�wi do siebie, wi�c musi by� sam�, stwierdzi�a, zastanawiaj�c si�, czy taka samotno��, ponad wodami, poprzez niebo, a nawet poprzez strych, nie jest zbyt wielk� samotno�ci�.</p><p>Tego rodzaju my�li przychodzi�y do niej fal� obraz�w i dozna�, uk�adaj�c si� w niesko�czone ci�gi zda�. By�o ich jednak za du�o, prawie tyle co wody, i Myszka nie nad��y�aby za nimi g�o�no wypowiadanymi s�owami, kt�rych cierpliwie uczy�a j� mama. Zreszt� s�owa, kt�re zna�a, nie oddawa�y tego, co czu�a, ani nawet tego, co ogl�da�a swymi opuchni�tymi, sko�nymi oczami. Ani tam, na dole, ani tu i teraz.</p><p>Woda nagle uspokoi�a si� i rozpostar�a szeroko, powoli g�stniej�c; sprawia�a wra�enie, �e nabra�a masy i ci�aru; jej barwa mrocznia�a, ju� nie by�a przejrzysta i tylko tam, gdzie odbija�o si� niebo, niebieszcza�a jak ono.</p><p>Niebo tymczasem wybra�o sobie kolory; do wyp�owia�ej niebiesko�ci, do zwiewnego b��kitu, g��bokiego szafiru i zapowiadaj�cego noc granatu dosz�y kolory szare lub rozbielone, jak chmury; chmury porusza�y si� leniwie, to znowu szybko, jakby gnaj�c na wyprz�dki jedna przed drug�. I Myszka zrozumia�a, �e je�li woda ma sw�j kres, to niebo go nie ma i mie� nie b�dzie. �e woda mog�a si� u�o�y�, lecz niebo nie u�o�y si� nigdy; zachowa na zawsze sw�j niepok�j w g��bokim spokoju; sw�j ruch w bezruchu.</p><p>Znowu poczu�a na sobie Jego oddech:</p><p>��TO JEST DOBRE � powt�rzy� G�os, ale ju� nie s�ycha� by�o w nim cienia w�tpliwo�ci.</p><p>��To jest dobre � przytakn�a mu gor�co Myszka, wiedz�c, �e i tak jej nie s�yszy. Bo to naprawd� by�o dobre.</p><p>Wszystkie zas�ony czerni, poczynaj�c od tej o g��bokim kolorze sadzy, a� po szaropopielat� jak skrzyd�a go��bia, ponownie zasun�y si� z paj�czym szelestem, otulaj�c j� poczuciem spokoju i zarazem odgradzaj�c od wody i nieba.</p><p>��Myyyyszka! Kolacja! � wo�a�a mama gdzie� z do�u, a w�a�ciwie nie wiadomo sk�d, gdy� dziewczynka przez chwil� nie wiedzia�a, gdzie jest.</p><p>�Przecie� to strych�, przypomnia�a sobie, westchn�a, wsta�a z pod�ogi i za�wieci�a �wiat�o. Rozb�ys�a �ar�wka i z mroku wy�oni�y si� swojskie, stare meble babci, a ta�cz�cy wcze�niej kurz u�o�y� si� na nich do snu. Myszka odruchowo przy�o�y�a palec do starej kanapy. Palec by� suchy. Kanapa te�.</p><p>Schodz�c ostro�nie po schodach, Myszka zapomnia�a o niespokojnym, rozgadanym �piewie nap�ywaj�cej zewsz�d wody, o bezkresie nieba, kt�re zsun�o si� z wysoka, i o tym obcym, pot�nym, cho� niestrasznym G�osie. Myszka �atwo wszystko zapomina�a. Ale od niedawna r�wnie �atwo wszystko na nowo otwiera�o si� w jej pami�ci. Od czasu strychu.</p><p>Jednak id�c przez hol do kuchni, my�la�a ju� tylko o kolacji. Us�ysza�a g�uche trza�niecie drzwi pokoju ojca, potem jego szybkie kroki i wreszcie ujrza�a go, jego lekk� i eleganck� sylwetk� (�pan w telewizorze�, pomy�la�a, kojarz�c go dla odmiany z reklam� wody toaletowej), i przesz�a obok, usilnie wtapiaj�c si� w �cian� i staraj�c si�, by jej nie zauwa�y�. On jak zwykle omin�� j�, id�c krokiem cz�owieka, kt�ry si� �pieszy i nie widzi nic dooko�a.</p><p>Ale widzia�. Zawsze j� widzia�. Myszka to czu�a. � Stych � powiedzia�a p�g�osem, jeszcze raz, by nie zapomnie�. Lecz zaraz zapomnia�a. I sta� si� wiecz�r, dzie� drugi.</p></section><section><title><p id="_Toc146806275">Dzie� trzeci: ziemia</p></title><p>Adam zazdro�ci� Ewie. Zazdro�ci� jej z�o�onych, ale g��bokich uczu�, kt�re zdradza�a jej twarz, gdy patrzy�a na Myszk�. Nawet gdy by�y to wy��cznie irytacja, smutek czy gniew. Mia� �wiadomo��, �e ta pl�tanina emocji to uwznio�la j�, to przygniata do ziemi, lecz r�wnocze�nie trzyma mocno przy �yciu. On sam dostrzega� w Myszce jedynie ruin� wszystkich, wcze�niej tak g�adko uk�adaj�cych si� plan�w, ambicji, marze� � i czu� pustk�. I �al.</p><p>Nie wiedzia�, czego ten �al dotyczy. Najcz�ciej �a�owa�, �e nie uda�o mu si� przekona� Ewy do swojej decyzji, i wci�� na nowo rozmy�la� o dniu, w kt�rym wiedziony pierwszym, samoobronnym i, jego zdaniem, zdrowym odruchem przygotowa� i podpisa� dokument, dzi�ki kt�remu nigdy nie mieli ogl�da� tego dziecka. Ale powinni by� w tej decyzji razem.</p><p>Bardzo rzadko czu� do siebie �al, �e nie przy��czy� si� do Ewy. Ale wtedy od razu wyobra�a� sobie, jak idzie ulic�, on, cz�owiek skazany na sukces i przywyk�y do sukces�w, i prowadzi za r�czk� to nieudane, dziwne stworzenie, przyznaj�c si� publicznie do kl�ski. Czu�, �e nie umia�by znie�� tych spojrze� pe�nych wsp�czucia lub ciekawo�ci. Nie umia�by t�umaczy�, �e na 600-700 porod�w przychodzi na �wiat jeden down � oni za� z Ew� s�, na przyk�ad, sze��set czterdziestym si�dmym przypadkiem. I �e na dodatek to niedorozwini�te dziecko jest paradoksalnym dowodem inteligencji rodzic�w. Tabele statystyczne jednoznacznie pokazywa�y, �e dzieci z mongolizmem cz�ciej zdarzaj� si� w rodzinach ludzi z wy�szym wykszta�ceniem, kt�rzy planuj� urodzenie dziecka w stosownej porze, uwzgl�dniaj�c wszystkie okoliczno�ci � poza najzwyklejszym przypadkiem. Takim jak ich.</p><p>W my�lach Adama kry�a si� zatem mieszanina �alu do Ewy, do siebie, i do Myszki � za jej pojawienie si� na �wiecie. �al do Myszki pot�gowa� si� zawsze, gdy j� widzia�: zesp� Downa za bardzo rzuca� si� w oczy; to nie by�a czysta i estetyczna choroba, niekiedy uwznio�lona przez literatur�, jak gru�lica czy bia�aczka. Adam wola�by dziecko niedowidz�ce lub g�uche, ale nie downa.</p><p>To w�a�nie wtedy, gdy obsesyjnie nie m�g� znie�� widoku c�rki, win� za jej narodziny obci��a� Ew�. Wiedzia�, �e dzieci z zespo�em Downa cz�sto, ju� jako osoby doros�e, zapadaj� na chorob� Alzheimera (je�li do�yj� wieku doros�ego), i przypuszcza�, �e alzheimer, obecny w rodzinie Ewy, m�g� przyczyni� si� do narodzin Myszki. Widocznie jakie� geny, odpowiedzialne za jedn� i drug� chorob�, tkwi�y w jej rodzinnym �a�cuchu DNA. Za�mia� si� nerwowo, gdy� nie przypuszcza�, �e w dziewczynie, kt�r� pokocha�, b�dzie szuka� �a�cucha DNA i gen�w � zamiast wy��cznie jej w�os�w, oczu, ust, cia�a. A jednak w tej chwili wa�niejsze by�y jej geny ni� jej uroda. Te geny, kt�re �wiat naukowc�w w�a�nie rozszyfrowa�.</p><p>ERA GENOMU! GENOM LUDZKI BEZ TAJEMNIC! � donosi�y gazety wielkimi czcionkami, a tymczasem on mieszka� pod jednym dachem z tak zagadkow� i zarazem okropn� istot�, jak jego w�asna c�rka.</p><p>A potem nagle przychodzi�y dni, gdy cierpia� nad w�asn� ma�o�ci� i wola�by wszystko straci�, byle zyska� w zamian czysto�� uczu�, kt�r� mia�a Ewa. Widzia� jej zm�czenie, bezradno�� lub gniew na Myszk� (obserwowa� je cz�ciej, ni� obie s�dzi�y), s�ysza�, jak rzuca przekle�stwa lub powtarza z p�aczem: �Mam do�� mam tego do��!�, a zarazem czu�, �e wybieraj�c Myszk�, Ewa wybra�a lepszy rodzaj cierpienia ni� on.</p><p>Czeka� na kar�, lecz kara nie nadchodzi�a. W pracy wiod�o mu si� lepiej ni� kiedykolwiek. Wszystko, czego dotkn��, zamienia�o si� w z�oto, jak u kr�la Midasa. Ka�da decyzja dotycz�ca lokat firmy, jej zakup�w, fuzji, przesuni�� kapita�u czy zmian personalnych by�a trafna. Im lepiej wiod�o mu si� zawodowo � tym bardziej cierpia�. Nie sta� go by�o na to, by do��czy� do Ewy z Myszk�, i nie umia� ju� d�u�ej trwa� w narzuconym sobie dystansie do obu. Chcia� znale�� rozs�dny i wiarygodny pow�d opuszczenia ich.</p><p>Im bardziej si� miota�, tym bardziej nienawidzi� przypadku � lub prawid�owo�ci? � kt�ry sprawi�, �e to w�a�nie im przydarzy�o si� sp�odzi� niedorozwini�te dziecko, i to w�wczas, gdy nauka znalaz�a si� o krok od mo�liwo�ci sterowania genami. A wraz z nienawi�ci� do losu ros�a jego niech��, a nawet nienawi�� do Myszki. Gdyby si� nie narodzi�a, gdyby jej w og�le nie by�o � o ile� �ycie by�oby prostsze�!</p><p>�A mo�e ono nie ma by� proste?�, szepta� mu czasem jaki� g�os, lecz Adam zamyka� uszy na te w�tpliwo�ci.</p><p>Niekiedy po cichu wychodzi� z gabinetu, kt�ry sta� si� jego fortec� we w�asnym domu, i �ledzi� Ew� z Myszk�, skryty w k�cie holu, w cieniu rzucanym przez wyszukany zestaw p�ek z kwiatami (kwiaty zwi�d�y, pewnie nikt ich nie podlewa�).</p><p>Wstrz�sn�� nim widok czteroletniej Myszki, kt�ra raczkowa�a wytrwale po domu, be�kocz�c, sapi�c, a z buzi ciek�a jej �lina. W tym wieku ka�de dziecko ju� swobodnie biega�o. Nas�uchiwa�, jak Ewa, wyra�nie i wolno wymawiaj�c wyrazy, usi�uje nauczy� dziewczynk� pierwszych s��w � a przecie� ona od dawna powinna m�wi� ca�ymi zdaniami.</p><p>��Ma, baaa� � m�wi�a Myszka, i Adam, podobnie jak Ewa, cho� ona o tym nie wiedzia�a, uczy� si�, �e �baaa� to bajka.</p><p>Niekiedy szybciej ni� Ewa rozpoznawa�, co dany d�wi�k oznacza w mowie c�rki. To on rozszyfrowa� s�owo �taaa�. Ani przez chwil� nie bra� go za �tat�. Jednak gdy poj��, �e �taaaa� oznacza taniec, a raczej gwa�town�, g��bok� potrzeb� Myszki, by zata�czy� � lekko, zwinnie, jak ta�cz� inne dzieci � poczu� w gardle szczeg�lny ucisk. Zrozumia�, �e ta ma�a, u�omna istota ma takie same potrzeby jak wszyscy, �e mo�e czu� to samo, cho� inaczej, ba, �e mo�e czu� mocniej, lecz skorupa jej kalekiego cia�a niewoli j� tak, jak poczwarka wi�zi w sobie motyla; tyle �e ka�dy motyl kiedy� wyleci � ten za�, skryty w ciele Myszki, nie uleci nigdy.</p><p>Ukryty za uchylonymi drzwiami, �ledzi�, jak Myszka pr�buje ta�czy�. W przeciwie�stwie do �ony, od razu wiedzia�, �e te niezgrabne � dla niego odra�aj�ce � ruchy s� ta�cem; te mozolne i beznadziejne pr�by oderwania n�g od pod�ogi, �a�osne wymachiwania wiotkich, niepos�usznych r�k, te szokuj�ce podrygi nieforemnego tu�owia � to wszystko mia�o by� ulotnym, porywaj�cym pas de deux, a przypomina�o danse macabre.</p><p>�Co by si� sta�o, gdybym wzi�� j� na wyst�p prawdziwego baletu? Na Jezioro �ab�dzie, na Dziadka do orzech�w?�, pomy�la� kiedy� odruchowo, a potem �achn�� si�, bo przecie� mo�na by�o to przewidzie�. Myszka ze strachu lub z emocji wydawa�aby straszne, charkocz�ce d�wi�ki, potem zrobi�aby w majtki, widzowie zaprotestowaliby przeciw jej obecno�ci, portier wyprowadzi�by ich z teatru, a on najad�by si� jedynie wstydu i upokorzenia i zastanawia�by si�, kto ze znajomych tam by� i to widzia�.</p><p>Patrzy� z mieszanin� buntu, zak�opotania i podziwu na Ew�, jak ubiera dziewczynk� i idzie z ni� na spacer. Raz szed� za nimi a� do ogrodu zoologicznego, obserwuj�c, jak �ona, pozornie nie zwracaj�c uwagi na przechodni�w, zmienia pampersa tej paroletniej ju� dziewczynce. Adam wiedzia�, �e Ewa cierpi.</p><p>Raz, ko�o sklepu, na kt�rego wystawie Myszk� co� zafascynowa�o, s�ysza�, jak dziewczynka wydaje z siebie przeci�g�e, nieartyku�owane wycie, kt�re wzbudzi�o niezdrow� ciekawo�� przechodni�w. Myszka wy�a, Ewa uspokaja�a j� bezskutecznie, przechodnie przystawali, by przyjrze� si� temu uderzaj�co niedorozwini�temu dziecku. Dziesi�tki wsp�czuj�cych lub ciekawskich spojrze� Adam, cho� sta� za rogiem, odczu� je na w�asnej sk�rze jak bolesne, ostre drzazgi. Patrzy� na bezradn� Ew�, na szamocz�ce si�, wyj�ce stworzenie, kt�re by�o jego c�rk�, i wiedzia�, �e nie znajdzie tyle hartu ducha, by do��czy� do nich i poda� r�k� przera�onemu dziecku.</p><p>Najbardziej ba� si� spojrze�, kt�re czu�by na niej, a tym samym na sobie, przez ca�e �ycie. Ostatecznie odrzuci� Myszk�.</p><p>�Jak by to by�o: trzyma� j� za r�k�?�, pomy�la� wtedy przelotnie, ale szybko i �wiadomie przetworzy� t� my�l w uczucie wstr�tu.</p><p>Nauczy� si�, by ka�dy taki moment, w kt�rym d�awi� go �al do siebie, roz�adowywa� my�l� o wygl�dzie Myszki. O wygl�dzie, kt�rego si� brzydzi�, kt�ry wci�� mu co� przypomina�. Ale co�? Wystraszone zwierz�tko w ogrodzie zoologicznym? Zwierz�tko nie mog�ce wyj�� z klatki, kt�r� by�o jego cia�o? Ruchy Myszki, twarz Myszki, jej u�miech � wszystko to kojarzy�o mu si� z czym�, czego nie umia� nazwa�. Z czym�, co zna�. Ale z czym?</p><p>Adam przekupi� lekarza, kt�ry opiekowa� si� Myszk�, i w tajemnicy przed Ew� p�aci� mu dodatkowe honoraria za sta�e raporty � rozwoju i zdrowiu c�rki.</p><p>��To najci�sza posta� DS � powiedzia� lekarz. � W l�ejszych stanach dziecko nadaje si� czasem do szko�y specjalnej, niekiedy do szko�y integracyjnej, cho� wyznam szczerze, �e akurat dzieci z downem nie s� w tych szko�ach ch�tnie widziane. Widzi pan, one tylko nazywaj� si� �integracyjne�, ale najch�tniej przyjmuj� tylko takie przypadki, kt�re nie sprawiaj� k�opot�w. Lekka g�uchota, niewielkie spowolnienie rozwoju, s�aby wzrok, trudno�ci z chodzeniem, byle nie D S czy autyzm� Dzieci z downem na strach reaguj� agresj�. Atakuj� inne dzieci � lub siebie. Potrafi� uderza� g�ow� w mur i je�li kto� ich nie powstrzyma, mog� si� nawet zabi�. Rozpacz, kt�r� normalne dziecko wyra�a s�owami lub p�aczem, okazuj� wyciem, kt�rego nie spos�b s�ucha� i nie spos�b uciszy�. Nie zniesie tego �aden nauczyciel, nawet pe�en najlepszych ch�ci. Rodzice zdrowych dzieci sk�adaj� skargi, mimo �e wcze�niej deklarowali dobr� wol�. Widzi pan, dobra wola a rzeczywisto��</p><p>��A jej zdrowie fizyczne? � spyta� Adam.</p><p>��Te� typowe. Wada serca, s�aby wzrok, marny system oddechowy, chroniczny katar� My�l�, �e b�dzie ch�on�� wszystkie infekcje, jak odkurzacz. Przy doskona�ej opiece b�dzie �y�a zapewne d�u�ej. Trzydzie�ci kilka lat? Mo�e wi�cej? Znam pi��dziesi�cioletnich ludzi z DS� Przypominaj� stare, dobre dzieci.</p><p>Adam znieruchomia�. Pi��dziesi�cioletnia Myszka? Zatem rozs�dek � najzwyklejszy, cho� obcy Ewie rozs�dek � nakazywa� odda� c�rk� do specjalnego zak�adu. Je�li komu� z nich co� si� stanie, doros�a Myszka b�dzie pozbawiona opieki. A skoro wcze�niej czy p�niej trzeba odda� j� do zak�adu � lepiej zrobi� to jak najszybciej, gdy� rozstanie z matk� i domem b�dzie dla niej czym� straszliwym.</p><p>��Z drugiej strony � ci�gn�� beznami�tnie lekarz � wi�kszo�� dzieci z najci�sz� postaci� downa nie �yje d�ugo. I jeszcze ta ma�a ciemna plamka� Wiele zachowa� pana c�rki wskazuje na to, �e ta plamka ma wi�ksze znaczenie, ni� przypuszczamy. Dzieci z downem osi�gaj� wi�ksze post�py adaptacyjne ni� pana c�rka. Osobi�cie wr�� temu dziecku kr�tkie �ycie�</p><p>Adam wiedzia�, �e lekarz szuka w jego twarzy �lad�w ulgi. I Adam poczu� t� ulg�, lecz jego nieruchoma twarz nie zdradzi�a �adnych uczu�. By� dumny z tej pow�ci�gliwej reakcji � i dopiero gdy wyszed�, u�wiadomi� sobie, �e nie okaza� tak�e �alu lub trwogi na my�l o przedwczesnej �mierci c�rki. �Tak czy owak, zdradzi�em si�, pomy�la� gniewnie.</p><p>Zastanowi� si�, co odczu�aby Ewa, gdyby wiedzia�a, �e Myszka rzeczywi�cie b�dzie �y�a kr�tko: �al czy ulg�? A mo�e jedno i drugie?</p><p>�Ile� takie dziecko wyzwala emocji i uczu�, jak� walk� cz�owiek musi stoczy� sam z sob� i jakie� to szalone k��bowisko my�li�, stwierdzi� gniewnie, a ten gniew jak zwykle skierowa� ku c�rce.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka przypomnia�a sobie o strychu dopiero w�wczas, gdy przy�ni� si� jej kolejny sen o wspinaniu na g�r�. Wcze�niej mia�a tyle uci��liwych zaj�� i ciekawych rozrywek, �e o nim nie my�la�a. Mama zacz�a prowadzi� j� do pani, kt�ra cierpliwie �wiczy�a z ni� wymow�. Nie wiadomo po co. Myszka w �rodku m�wi�a dobrze; a �rodkowy g�os by� chyba wa�niejszy? Jednak mama chcia�a, �eby dziewczynka umia�a powiedzie� cho�by jedno ca�e zdanie r�wnie poprawnie jak inne dzieci, w�a�ciwie akcentuj�c wyrazy, to ��cz�c je, to oddzielaj�c. To by�o m�cz�ce. W dodatku zdanie, kt�re z mozo�em �wiczy�y, nie podoba�o si� Myszce i powtarzaj�c w k�ko, szybko je znienawidzi�a. Za ka�dym razem wyrazy same dzieli�y si� nie tak, jak powinny, a sylaby ucieka�y przed ni� i nie spos�b je by�o dogoni�.</p><p>��Maa naiiii�emaaaaa�siaa� Koa ta�koa maaa�</p><p>��Mam na imi� Marysia� mam na imi� Marysia � powtarza�a cierpliwie pani, ale g�osem tak znudzonym, �e dziewczynka zaczyna�a ziewa�. Nie mia�a na imi� Marysia, tylko Myszka. Nast�pne zdanie te� nie by�o prawdziwe:</p><p>��Kocham tat� i mam� � ci�gn�a pani tym samym g�osem, a jej �� i ��� j�cza�o, zawieszone w przestrzeni pokoju do �wicze�, i marzy�o o tym, by kto� je uwolni�. Ale Myszka wci�� gubi�a kolejne sylaby, �� i ��� by�y za� d�wi�kami nieosi�galnymi. I ju� nie wiedzia�a, kogo kocha, a kogo nie.</p><p>��Powiesz to zdanie tacie na urodziny � powtarza�a mama, a dziewczynka denerwowa�a si� ju� na sam� my�l, �e cokolwiek ma powiedzie� tacie, a zw�aszcza zdanie, kt�re wydawa�o si� jej bez sensu.</p><p>Zawsze gdy m�wi�a do taty � nawet tak kr�tkie s�owa jak �dzie doooo� � widzia�a w jego oczach szczeg�lny rodzaj l�ku. Ba� si� jej. Wydawa�o si� to niemo�liwe, a jednak jej si� ba�. Dlatego ucieka�. Nigdy nie szed� normalnym krokiem, lecz prawie bieg� przez hol, jak pan z reklamy. I unika� patrzenia w jej oczy. I zagryza� wargi, gdy Myszka co� m�wi�a, wprawdzie na zewn�trz be�kotliwie, lecz w �rodku doskonale. Ale tata na pewno nie s�ysza� tego, co by�o w �rodku. Mamie niekiedy to si� udawa�o.</p><p>Myszka zauwa�y�a tat�, gdy sta�, zaczajony, i obserwowa� j� przez szpar� w drzwiach. My�la�, �e ona go nie widzi, �e jej sko�ne, opuchni�te oczy s� r�wnie u�omne jak ca�e cia�o � a przecie� te oczy widzia�y wi�cej, ni� s�dzi�. Jej my�li wprawdzie bieg�y w r�ne dziwne strony, jak gnane wiatrem nasionka, lecz zawsze jaka�, jedna czy druga, spada�a na mi�kk� gleb� jej umys�u � i rozkwita�a. Czy on tego nie czu�?</p><p>Tata w�a�nie sta� w cieniu stela�a z kwiatami i patrzy� na ni�. Robi� to cz�sto. Niezwykle cz�sto. Myszka nigdy w �yciu nie powiedzia�aby mu: �Maaa nai�emaa-aa� I kooa ta��, ale pomy�la�a sobie, �e dla niego zata�czy.</p><p>�Je�li zata�cz�, nie b�dzie ucieka�. Musi sta� i patrzy�, pomy�la�a.</p><p>Myszka wierzy�a, �e taniec wyra�a wszystko to, czego s�owa nie potrafi�. Widywa�a w telewizorze ta�ce kobiet z m�czyznami, kt�re m�wi�y o tym, �e ich cia�a chc� by� ze sob� blisko, jak najbli�ej. Zdarza�o si� jej ogl�da� programy geograficzne, w kt�rych ciemnosk�rzy ludzie, p�nadzy, przepasani przez biodra strz�pem materia�u, ta�cem wyra�ali swoj� rado�� z powodu deszczu, upolowania zwierzyny, zebrania plon�w. W jednym z tych film�w widzia�a przebranego w sk�ry szamana, z gro�n� mask� na twarzy, i wiedzia�a, �e czarownik wzywa ta�cem gro�ne moce, kt�rych nie jest w stanie pokaza� �aden telewizor. I czu�a, �e one przyjd� na jego wezwanie. Mia�a �wiadomo��, �e taniec umie prosi�, przeprasza�, wo�a�, przyzywa�, wyra�a� rado�� i mi�o��, agresj� i nienawi��. Czu�a, �e taniec ma samospe�niaj�c� si� moc. Wi�ksz� ni� s�owa.</p><p>Postanowi�a uda�, �e nie widzi oczu taty w szparze drzwi, i zata�czy� dla niego, prosz�c ta�cem, by nie bieg� tak szybko, �eby czasem przystan��. Blisko niej. Cho�by na chwil�.</p><p>Myszka wiedzia�a, co jej przeszkadza w ta�cu. Nie tylko cia�o. (Cia�o mamy, cho� wi�ksze, wydawa�o si� l�ejsze, a nogi i r�ce najwyra�niej s�ucha�y jej polece�; mama niew�tpliwie umia�aby zata�czy�, lecz nie wiedzia�a o tym lub nie chcia�a wiedzie�). W ta�cu przeszkadza�o ubranie. Nie nale�a�o do cia�a i kr�powa�o je.</p><p>By�o czym� obcym. Niekt�re ubrania by�y mniej obce, inne bardziej, i w�a�nie to obce ubranie, tak zwane �wyj�ciowe�, jak m�wi�a mama, Myszka mia�a na sobie. �eby zata�czy�, musia�a je zdj��.</p><p>Czuj�c na sobie uwa�ne spojrzenie taty, zacz�a si� rozbiera�. To by�a trudna sztuka. Czasy, gdy dziewczynka cierpliwie uczy�a si� sznurowa� buciki, nale�a�y ju� do przesz�o�ci. Niedawno nauczy�a si� samodzielnie wk�ada� i zdejmowa� sweterek, spodnie, majtki. Najtrudniejsze by�o wypl�tywanie si� z r�kaw�w, co zawsze trwa�o d�ugo, bo sweterek lub bluzka okr�ca�y si� wok� twarzy, dusi�y, by�y z�owrogo nieprzyjazne, przera�a�y � ale po pewnym czasie Myszka tak�e i t� sztuk� opanowa�a. By�a z tego dumna i chcia�a si� przed tat� pochwali�.</p><p>Powoli zacz�a zdejmowa� ubranie. Ku swojej rado�ci stwierdzi�a, �e idzie jej wyj�tkowo sprawnie. Nawet mama by�aby zadowolona, patrz�c teraz na Myszkꅅgolutka i szcz�liwa stan�a na wyprostowanych nogach i wyci�gn�a do g�ry r�czki. Podskoczy�a. Czu�a, �e jest teraz wiotka i lekka jak �odyga kwiatu i �e naprawd� odrywa si� od pod�ogi. Wprawdzie wiedzia�a, �e odrywa si� tylko w �rodku, lecz by�a przekonana, �e tata to dostrze�e.</p><p>Powoli, powolutku zacz�a ta�czy�. Unosi�a nogi i wyrzuca�a je w bok, wznosi�a r�czki coraz wy�ej i wy�ej, przegina�a cia�o, na�laduj�c traw� na wietrze. Zastanawia�a si�, czy tata czuje to, co ona: czy wie, �e Myszka ta�czy przepi�knie i lekko, a tylko jej cia�o trzyma j� na pod�odze holu; mia�a nadziej�, �e tata widzi, i� ona fruwa jak motyl, cho� cia�em jest przywi�zana do ziemi. By�a tak napi�ta, zastanawiaj�c si�, czy tata to wie, �e nagle poczu�a silne parcie na p�cherz.</p><p>Ciep�a mokra struga zacz�a sp�ywa� po nogach, zbieraj�c si� w ka�u�� u bosych, platfusowatych st�p.</p><p>Znowu sta�o si� co�, o co mama zawsze na ni� krzycza�a, co�, co mama nazywa�a czym� �bardzo brzydkim� lub �ma�ym nieszcz�ciem�.</p><p>��Brzydka Myszka� bardzo brzydka Myszka � powtarza�a mama surowo, gdy dziewczynce przytrafia�y si� �ma�e nieszcz�cia�, a zw�aszcza wtedy, gdy dzia�o si� to na oczach obcych. A tata by� obcym bliskim.</p><p>Gwa�townie przesta�a ta�czy�, ze strachu straci�a oddech, a potem zacz�a krzycze�. Krzycza�a grubym, chrypliwym g�osem, a jej krzyk przechodzi� stopniowo w przera�aj�ce wycie. Wycie zwierz�tka, kt�re wpad�o w sid�a i ju� wie, �e nie ma ucieczki.</p><p>Zanim w poszukiwaniu ratunku przebieg�a przez hol, do mamy, us�ysza�a, �e drzwi gabinetu zamkn�y si� g�o�niej ni� zwykle, jakby kto� trzasn�� nimi z rozmachem.</p><p>��Bo�e, Myszka� Znowu si� rozebra�a�. I znowu TO zrobi�a�. A tak prosi�am. Nie rozbieraj si�, Myszka. Nigdy si� nie rozbieraj, to tak brzydko � westchn�a mama bezradnie i po�piesznie zaprowadzi�a j� do �azienki.</p><p>Myszka nie rozumia�a, dlaczego rozbieranie si� jest brzydkie. Brzydkie by�o za�atwianie si� pod siebie, ale zdejmowanie ubrania? By�a przekonana, �e nie tylko ona jest bez niego �adniejsza. �adniejsza te� by�a mama, kt�r� ogl�da�a kiedy� pod prysznicem (mama krzykn�a wtedy gniewnie i nie wiadomo czemu zas�oni�a si� r�cznikiem). �adniejszy by� tata, gdy w rozwianym szlafroku przebiega� przez hol z �azienki do swego pokoju. �adniejsze by�y panie i panowie w telewizorze. Myszka lubi�a ogl�da� ubrania, ale uwa�a�a, �e ubrania powinny by� osobno, a ludzie osobno. Ubrania by�y do zabawy, mo�na je by�o mi��, targa�, drze�. Wk�adane na ludzi, co� ludziom odbiera�y.</p><p>Od tego niefortunnego dnia Myszka ju� nie pr�bowa�a zata�czy� dla taty. A taniec nie zawsze dawa� jej rado��. Z polecenia lekarza mama zapisa�a Myszk� na gimnastyk� specjaln�, kt�r� tak�e natychmiast znienawidzi�a. To nie by�a gimnastyka, kt�r� dziewczynka czasem widzia�a w telewizji: panie w kusych strojach macha�y nogami, bardziej ta�cz�c ni� �wicz�c, w rytm weso�ej muzyki. Myszka przed telewizorem te� pr�bowa�a klaska� jak one i wyrzuca� rytmicznie nogi i r�ce, cho� wiedzia�a, �e tak pi�knie jej si� nie uda. Ale to by�o zabawne.</p><p>Na sali gimnastycznej, dok�d mama zaprowadzi�a Myszk�, nie by�o zabawnie. S�ycha� by�o g�o�ne, m�cz�ce sapania innych dzieci. I nie tylko dzieci. Byli tu te� doro�li, r�wnie oci�ali jak ona, nie umiej�cy poradzi� sobie z r�wnoczesnym wymachem n�g i r�k. Widok doros�ych przerazi� Myszk�. Do tej pory wierzy�a, �e je�li teraz ta�czy jedynie w �rodku, to gdy doro�nie, b�dzie ta�czy� naprawd�.</p><p>��Jak b�d� du�a, to zata�cz�? � pyta�a mamy, ale z jej ust s�ycha� by�o tylko sylab� �taaaaa�, a widok innych du�ych, kt�rzy nie umieli ta�czy�, przyprawia� j� o l�k. Ale mama gorliwie kiwa�a g�ow�, gdy Myszka, sapi�c, usi�owa�a podskoczy� do rytmu. Kto� mam� nauczy�, �eby zawsze kiwa�a g�ow�, nawet wtedy, gdy Myszka wiedzia�a, �e to co robi, robi �le. �Mama k�amie�, pomy�la�a po raz pierwszy w �yciu.</p><p>�Ju� zawsze b�d� ci�ka�, m�wi�a sobie i marzy�a o chwili, w kt�rej mog�aby sta� si� tak lekka jak dziewczynka z s�siedniego domu, kt�r� widywa�a je�d��c� na rowerze, na desce, na �y�worolkach. Ta dziewczynka by�a jak motyl, kt�rego Myszka rozgniot�a niechc�cy na szybie. Motyl, fruwaj�c, mieni� si� t�czowo, ta�czy� w powietrzu, trzepota� skrzyde�kami i by� tak �liczny, �e Myszka zapragn�a go pog�aska�. Ale gdy zbli�y�a do niego grub� i niezgrabn� r�czk�, owad zamieni� si� w bezkszta�tn� kleist� mas�. Myszka rozp�aka�a si� bezradnie.</p><p>�Jestem podobna do TEGO�, pomy�la�a instynktownie, patrz�c na zgniecionego motyla.</p><p>Wi�c wcale nie nale�a�o dziwi� si� tacie, �e na jej widok przy�piesza� kroku. Raczej dziwi�o, �e niekiedy sta� schowany za kwietnikiem i na ni� patrzy�. I robi� to nadal, nawet po tamtej strasznej chwili, w kt�rej Myszka dla niego zata�czy�a. Dziewczynka ba�a si�, �e j� obserwuje, bo chce sprawdzi�, ile ona umie zrobi� takich brzydkich rzeczy. I domy�la�a si�, �e on lubi tylko rzeczy �adne.</p><p>Mama s�usznie odgad�a, �e tata przypomina� Myszce pana z reklamy, kt�r� ogl�da�a w telewizorze. Pan by� g�adki, elegancki, mia� bia�e z�by jak u wilka, ulizane w�osy, bieg� przez ekran z telefonem w r�ce. Myszka nic nie rozumia�a z tego, co pan m�wi� do widz�w sprzed ekranu, bo m�wi� szybko, z zadowoleniem i pewno�ci� siebie. I gdzie� szalenie si� �pieszy�. Jak tata. Myszka przypuszcza�a, �e tam, gdzie on biegnie, jest ten �wiat, o kt�rym mama m�wi: �gro�ne miejsce, bardzo gro�ne miejsce�. �wiat spoza ich ulicy. Ba, spoza ich p�otu. �wiat pe�en telefon�w, ubra�, aut, komputer�w, pa� i pan�w r�wnie �adnych jak tata.</p><p>Myszka marzy�a, �e pewnego dnia zobaczy, jak pan z telewizora zatrzymuje si�, odk�ada czarny telefon i nachyla si� ku czemu� niewidocznemu, co tkwi skulone w rogu ekranu. A tym czym� jest ona. I pan z telewizora m�wi g�osem taty:</p><p>��Myszka, moje kochanie, jak dobrze ci? widzie� Poka� mi, jak ta�czysz�</p><p>A ona rozbiera si� i ta�czy, leciutko, zwinnie, i nie przydarza si� jej �adne �ma�e nieszcz�cie�.</p><p>Nast�pnej nocy fruwa�a we �nie, wi�c ju� przy �niadaniu przypomnia�a sobie, �e musi i�� na strych, i �eby o tym nie zapomnie�, zaznaczy�a krzy�yk na drzwiach kryj�cych strome schodki. Ale zapomnia�a r�wnie szybko, jak szybko nabazgra�a ten znaczek, i w�a�ciwie to mama spyta�a po obiedzie:</p><p>��Nie chcesz si� pobawi� na strychu?</p><p>��Ceeee! � ucieszy�a si� Myszka, a mama westchn�a z ulg�.</p><p>Ewa nie chcia�a pozbywa� si� Myszki, chcia�a tylko oderwa� si� od rzeczywisto�ci, szybuj�c w cudze uniesienia mi�osne, w cudze �wiaty pe�ne szcz�cia, w czyje� dobrze u�o�one �ycie. Powa�nej literatury Ewa ju� nie by�a w stanie czyta�. Na jej kartkach chodzili smutni ludzie, z problemami r�wnie wielkimi jak jej w�asny. Wola�a �wiat wykreowany przez lekkie czytad�a, �wiat bez ostrych kant�w i bolesnych kolc�w.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka, wspinaj�c si� na strych, by�a szcz�liwa. Z ka�dym krokiem zbli�a�a si� do rozleg�ej, niczym nie ograniczonej przestrzeni, kt�ra wy�ania�a si� przed ni�, ledwie zamkn�a za sob� drzwi. Wkracza�a w bezpieczny, cichy mrok, o r�nej g�sto�ci i barwie.</p><p>Myszka nie wiedzia�a, dlaczego przestrze� na strychu nie ma pocz�tku i ko�ca i jakim cudem tak si� dzieje, skoro po zapaleniu �ar�wki strych stawa� si� pomieszczeniem zamkni�tym od �ciany do �ciany, od skosu do skosu, a w�sk�, woln� �wiartk� pod�ogi wyznacza�y stare meble nieznanej babci. Jednak to wszystko znika�o, gdy rozsuwa�y si� kolejne zas�ony szaro�ci i czerni z mi�kkiego, widoczno-niewidocznego splotu, utkanego � jak s�dzi�a Myszka � z py�u wiruj�cego w �wietle lampy. Py� mia� r�n� g�sto�� i ta g�sto�� nadawa�a barw� zas�onom. Podniecona Myszka usilnie wypatrywa�a najdalszej kurtyny, tej czarnej jak sadza, poza kt�r� rozci�ga�y si� niewyobra�alne przestrzenie.</p><p>Myszka instynktownie czu�a, �e ta przestrze�, cho� rozwiera si� tylko dla niej, istnieje r�wnie� bez niej, a kto� � ten niewidoczny On � wci�� co� w niej stwarza. B��dzi i myli si�, poprawia to, co stworzy�, a to co� czasem ulatuje daleko, ust�puj�c miejsca nowej, poddaj�cej si� Jego woli pustce, z kt�rej wy�aniaj� si� kolejne stwarzane �wiaty. Myszka ju� wiedzia�a, �e TO trwa bez ko�ca. I nie ma pocz�tku. Nigdy nie mia�o.</p><p>�tym razem woda by�a szarozielona i jej fale rozbija�y si� o ja�ow� ziemi�, kt�ra wy�oni�a si� spoza kurtyn mroku. Ziemia by�a bura, naga i bezbronna w tej nago�ci. I w�a�nie w�wczas, gdy Myszka pomy�la�a, �e nie chce na ni� patrzy�, �e woli o�wietlony zwyk�� �ar�wk� strych, us�ysza�a �g��bokie westchnienie ziemi i ujrza�a, �e jej br�zowe grudy, mniejsze i wi�ksze, poruszaj� si�, przemieszczaj�, spo�r�d nich za� co� si� wy�ania z cichym, �piewnym szelestem. By�o to co� niezwykle dziwnego: czerwone i tak jaskrawe, �e a� bola�y oczy. Wychyla�o si� z ziemi coraz szybciej i wy�ej; ju� mia�o wysoko�� palca, potem dwu, wreszcie co najmniej dw�ch d�oni Myszki po�o�onych jedna na drugiej. By�o mi�kkie, puszyste i dziwnie znajome, cho� obce. Ziemia ju� nie by�a naga i bezbronna, lecz przykryta tym niezwyk�ym czerwonym futerkiem. Myszka bez skutku usi�owa�a dociec, co to jest, a wtedy zn�w us�ysza�a �w pot�ny, a zarazem pow�tpiewaj�cy G�os, kt�ry m�wi� tak, jakby pyta�. Myszka wiedzia�a, �e nie j� pyta, lecz samego siebie.</p><p>��TO JEST DOBRE�</p><p>I w�a�nie wtedy, gdy us�ysza�a w tym G�osie pe�ne bezradno�ci wahanie, poj�a, co ma przed oczami:</p><p>��To trawa!</p><p>Czerwona trawa k�ad�a si� tymczasem na ziemi g�askana podmuchem niewidocznego wietrzyku, falowa�a i wci�� ros�a, ros�a, ros�a�</p><p>��TO JEST DOBRE� � oznajmi� niepewnie G�os i jego brzmienie wyda�o si� Myszce tak samotne, tak bardzo skazane na brak jakiegokolwiek odzewu, �e krzykn�a z ca�ej mocy (cho� tylko wewn�trz siebie, gdy� ba�a si�, �e kto� na dole j� us�yszy):</p><p>��Nie! Nie! To nie jest dobre! Trawa nie mo�e by� czerwona! Czerwie� jest dla krwi, nie dla trawy!</p><p>I nagle czerwona trawa powstrzyma�a sw�j p�ynny wzrost; przesta�a falowa� i znieruchomia�a, a jej cieniutkie �ody�ki przypomina�y teraz antenki z plastiku, nie ro�liny. I nagle zacz�a zmienia� kolor. Najpierw zrobi�a si� fioletowa, w najbardziej agresywnym, g��bokim odcieniu tej barwy, kt�rej Myszka szczerze nie lubi�a, gdy� wydawa�a si� jej smutna.</p><p>��Oooch� � powiedzia�a zmartwiona. � Prosz� ci�, nie r�b fioletowej trawy.</p><p>��TO JEST DOBRE� � zawaha� si� hucz�cy G�os, by nagle urwa� i westchn�� tak g��boko, �e fioletowa trawa zata�czy�a gwa�townie na wietrze.</p><p>l znowu morze trawy zacz�o zmienia� kolor. Wygl�da�o to tak, jakby kto� ogromnym p�dzlem k�ad� na mi�kkim fioletowym dywanie rozleg�e zielone, soczyste plamy. Myszka odetchn�a z ulg�. A gdy ca�y fiolet znikn��, przykryty nowym kolorem, kt�ry tak dobrze zna�y oczy Myszki � wtedy po raz trzeci odezwa� si� grzmi�cy G�os:</p><p>��TO JEST DOBRE.</p><p>Tym razem dziewczynka nie us�ysza�a w nim �adnego wahania i u�miechn�a si� zadowolona.</p><p>��To jest dobre � przyzna�a z przekonaniem.</p><p>Trawa zn�w zacz�a falowa� na wietrze, o kt�rym Myszka ju� wiedzia�a, czym jest naprawd�: Jego oddechem. Westchn�a r�wnie� i za�mia�a si� rado�nie, gdy trawa zata�czy�a, pos�uszna ruchowi powietrza.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Ewa od�o�y�a ksi��k�. Adama, jak zwykle, nie by�o w domu. Radio milcza�o; ekran telewizora zastyg� w matowej oboj�tno�ci. �aden d�wi�k nie dochodzi� z g��bi domu ani spoza uchylonych okien. Wok� zamilk�y wszystkie odg�osy �ycia, jakby zamar�o na pewien czas; jakby ludzie u�o�yli si� do drzemki lub wszyscy, w ciszy, tak jak ona, czytali ksi��ki.</p><p>�Co za cisza� mo�na by us�ysze�, jak trawa ro�nie�, pomy�la�a i nagle, pod wp�ywem tej my�li, us�ysza�a dziwny d�wi�k. Trwa� na pograniczu ciszy i szelestu. By� �agodniejszy ni� natr�tne brz�czenie komar�w, lecz g�o�niejszy od muszych skrzyde�. Ten d�wi�k �piewa�, cho� by�a to melodia tak cicha, �e ledwie s�yszalna. A jednak Ewa us�ysza�a j� na tle tej dziwnej, niemal dzwoni�cej ciszy.</p><p>Od�o�y�a ksi��k�, wsta�a z kanapy i podesz�a do okna, rozsuwaj�c zas�ony. Zapada� zmierzch. Nigdzie nie by�o wida� �wiate�. Jeszcze nie zapali�y si� uliczne latarnie, a ludzie w domach wci�� oswajali wzrok z szaro�ci� nadchodz�cego wieczoru, nie p�osz�c go jaskrawym �wiat�em �ar�wek. Ewa westchn�a i ju�, ju� mia�a zasun�� zas�ony, gdy jej wzrok pad� na trawnik. Trzy dni temu rozsypa�a nasiona trawy, maj�c nadziej�, �e same znajd� sobie miejsce w ziemi. Znalaz�y. Teraz wyrasta� z niej soczysty, ciemnozielony w szarzy�nie zmierzchu, puszysty kobierzec.</p><p>�Widz� i s�ysz�, jak trawa ro�nie!�, zdziwi�a si� Ewa, ale zdziwienie ust�pi�o ciekawo�ci, a ciekawo�� zrozumieniu. Skoro grzyby potrafi� wyrosn�� w jedn� noc, czemu z traw� nie mia�oby by� podobnie? Mo�e trawa, tak jak grzyby, ro�nie wtedy, gdy ludzie nie patrz�? I mo�e nie wie, �e ona w�a�nie patrzy i widzi ten powolny, delikatny ruch, s�yszy towarzysz�cy mu �piewny szelest?</p><p>Nagle zapragn�a pochodzi� po tej �wie�ej, g�stniej�cej, zielonej murawie. Zdj�a buty, wysz�a z domu i pobieg�a bosymi stopami przez trawnik. By� mi�kki i �ywy jak futro kota i pachnia� czym� niepodobnym do niczego.</p><p>�Pachnie traw�, g�upia�, pouczy�a si� w my�lach.</p><p>Sama nie wiedz�c, kiedy i dlaczego, po�o�y�a si� na zielonym kobiercu, rozrzucaj�c szeroko ramiona. Ziemia by�a ciep�a i bezpieczna. Ewa nagle poczu�a si� szcz�liwa.</p><p>�Nie jestem sama. Mam Myszk�. A przecie� s� ludzie samotni, nieszcz�liwi, kt�rych nikt nie kocha i oni nikogo nie kochaj�. Mnie kocha Myszka, a ja kocham j�. O ile� lepiej j� mie�, ni� nie mie� niczego�, my�la�a, le��c na trawie i patrz�c w niebo. By�o zachmurzone i pozbawione gwiazd. A jednak �agodne w swej go��biej szaro�ci.</p><p>Po chwili us�ysza�a cich�, owadzi� muzyk�. Da�aby g�ow�, �e owady pojawi�y si� nagle. Ale teraz fruwa�y. By�o ich mn�stwo, wsz�dzie, i Ewa rozr�ni�a w�r�d nich zar�wno dzienne motyle, jak i nocne �my, z�ote pszczo�y, br�zowe trzmiele, i wreszcie pospolite muchy i komary.</p><p>�Jaki �wiat jest bogaty i pi�kny. Jakie to dobre�, pomy�la�a.</p><p>Le�a�a tak, poza czasem, nie wiedz�c, ile go up�yn�o. Wreszcie wsta�a, otrzepa�a sukni� i wesz�a do domu.</p><p>�Bo�e, Myszka wci�� tkwi na strychu. Musz� j� zawo�a�, uprzytomni�a sobie i jej g�os rozbi� �agodn� cisz� zapadaj�cego zmierzchu. A gdy zasuwa�a zas�ony, ze zdziwieniem ujrza�a, �e nagle, w tej samej chwili, wsz�dzie wok� zapali�y si� �wiat�a. Jakby czas, wtedy gdy le�a�a na trawie, zatrzyma� si�, aby teraz zn�w ruszy� nadanym przez ludzi rytmem. Latarnie uliczne rozb�ysn�y ch�odnym, zielonkawym blaskiem; w oknach dom�w zap�on�y ciep�o �ar�wki; rozjarzy�a si� ogrodowa lampa na trawniku.</p><p>�Rzeczywi�cie, trawa uros�a�, stwierdzi�a w my�lach, zerkaj�c na trawnik jeszcze raz. �Ro�nie wtedy, gdy nikt na ni� nie patrzy, a �e nie wiedzia�a, i� patrz�, wi�c sobie ros�a�, pomy�la�a odrobin� bez sensu i ruszy�a do kuchni, by przygotowa� kolacj� dla siebie i c�rki.</p><p>Myszka nie zdziwi�a si�, gdy w�r�d trawy nagle pojawi�y si� kwiaty. Potem ziemia ci�ko westchn�a, j�a obraca� swoje cielsko na wszystkie strony, jak pot�ne zwierz�. I wtedy z jej wn�trza zacz�y powoli wyrasta� drzewa. Z trzaskiem wy�ania�y si� grube pnie i roz�o�yste ga��zie, tworz�c fantazyjne korony. By�y coraz wi�ksze. Ogromne. Ich kszta�ty odcina�y si� ciemn�, zdecydowan� kresk� od b��kitu nieba, przypominaj�c Myszce obrazek z ksi��ki, kt�r� pokazywa�a jej mama.</p><p>Ku zdumieniu Myszki niekt�re z tych drzew-nie-drzew by�y gigantycznymi kwiatami, z grub� �odyg� przypominaj�c� pie� d�bu i z koron� rozleg�� jak baldachim.</p><p>�On znowu si� pomyli��, wystraszy�a si�. �Trzeba Go powiadomi慔</p><p>Nagle zrozumia�a, �e gdy On b��dzi, tylko od niej mo�e si� o tym dowiedzie�. I przerazi�a si�, jak ma�o wie, i tego, czy jej wiedza jest prawdziwa.</p><p>��Myyyszka! Kolacja! � us�ysza�a krzyk mamy z do�u i wzdrygn�a si�. G�os mamy dolatywa� z oddali, st�umiony, cichy, odbija� si� od przestrzeni, kt�ra rozwiera�a si� przed ni�, i znowu wraca� na d�.</p><p>�Odejd� i On zostawi drzewokwiaty� Co robi�?�, my�la�a przera�ona, a jej my�li niespostrze�enie przy�pieszy�y w por�wnaniu do tempa, w jakim bieg�y na dole.</p><p>��TO JEST DOBRE � zagrzmia� Jego G�os, a Myszka zrozumia�a, �e ma ostatni� szans�.</p><p>��Neeeeee! � rozleg� si� jej krzyk, nios�c si� echem po niesko�czonej przestrzeni wody, ziemi, nieba, i obijaj�c si� o �ciany strychu.</p><p>�Zaraz przyjdzie mama�, przerazi�a si� i szybko, nie czekaj�c, a� zas�ony wr�c� na swoje miejsce, za�wieci�a �wiat�o.</p><p>Wszystko znik�o i przed oczami dziewczynki rozwar� si� zwyk�y, spokojny w tej zwyk�o�ci strych. A na schodach ju� s�ycha� by�o po�pieszny tupot krok�w.</p><p>Dziewczynka zrozumia�a, �e nie b�dzie �wiadkiem wszystkiego, bo gdy zejdzie na d�, to On i tak b�dzie nadal stwarza� i stwarza�, gdy� stwarza bez przerwy i wci�� na nowo.</p><p>�To jest dobre, ale popraw drzewokwiaty�, szepn�a Mu na po�egnanie, nie martwi�c si� tym, �e wok� niej by� ju� tylko strych, a w drzwiach pojawi�a si� sylwetka wystraszonej mamy. On musia� by� wsz�dzie, wi�c pewnie tak�e tu. By� mo�e stwarza� w�a�nie kufer babci, malachitowe s�onie mamy i ksi�g� o Kopciuszku.</p><p>��Myszka� ale� mnie wystraszy�a� Czemu krzycza�a�? � spyta�a mama.</p><p>��Neeee! � zawo�a�a Myszka jeszcze raz, �eby pokaza�, �e krzyczy ot tak, bez powodu, cho� naprawd� wierzy�a, �e On us�yszy i zapami�ta: drzewokwiaty trzeba poprawi�.</p><p>I sta� si� wiecz�r, dzie� trzeci.</p></section><section><title><p id="_Toc146806276">Dzie� czwarty: �wiat�a</p></title><p>Ewa myli�a si�, s�dz�c, �e Adam, zamkni�ty w gabinecie, pracuje zawzi�cie, uciekaj�c w pracoholizm od problem�w. Adam czyta�. I ogl�da�. Czyta� prawie te same ksi��ki co ona � opas�e medyczne dzie�a o dzieciach z zespo�em Downa, ale poszerza� zakres lektur o ksi��ki o niemowl�tach z pora�eniem m�zgowym, z wrodzon� �amliwo�ci� ko�ci, z zanikiem mi�ni; czyta� o matkach, kt�re za�ywa�y thalidomid, wi�c urodzi�y kalekie dzieci � bez r�k, bez n�g, albo w og�le bez cz�onk�w; pogr��a� si� w lekturze o dzieciach z garbem, z wodog�owiem, z niedorozwojem ko�czyn dolnych, w wyniku czego wygl�da�y jak kar�y z ogromnymi g�owami. Poznawa� nie ko�cz�ce si� przyk�ady mo�liwych chor�b i wynaturze�, jakie mog�y dotkn�� ludzki embrion, ten cudowny wynik po��czenia si� jajeczka z plemnikiem, kt�re teoretycznie powinno powo�a� do �ycia doskona�� ludzk� istot�. A jednak istota ta wygl�da�a czasem jak poczwarka. Adam ogl�da� w skupieniu w medycznych ksi��kach ilustracje z u�omnymi dzie�mi, patrzy� na nie z zach�ann� ciekawo�ci�, jakby chcia� przenikn�� przez ich zdeformowane cia�a i m�zgi i dotrze� do �rodka. Chcia� si� upewni�, �e takie istoty powinny znikn�� z powierzchni ziemi; �e ich wn�trze jest r�wnie kalekie.</p><p>Adam, oboj�tny religijnie, czyta� zdumiewaj�ce i niepoj�te zdanie Jana Paw�a II:�,,w osobie upo�ledzonej odbija si� moc i wielko�� Boga�, a czytaj�c, g�o�no, po wielokro�, wci�� na nowo, nie umia� tego zrozumie�.</p><p>Poznawa� nazwy, jakie doro�li nadawali tym dzieciom: �muminki�, �dzieci czuj�ce inaczej�, �sprawne inaczej�, i z�o�ci�y go te pr�by omijania prawdy. Nawet okre�lenie �niepe�nosprawne� nie oddawa�o wszystkiego. Zdaniem Adama one w og�le nie by�y sprawne.</p><p>�Dar Pana� � ta nazwa dla Adama, dociekliwego, cho� ma�o uczuciowego, by�a dziwna, ale najbli�sza prawdy. Bo dar to prezent, kt�ry otrzymuje si� od kogo� szczelnie zapakowany, z nieznan� zawarto�ci�. Zawarto�� stanowi tajemnic� � i niespodziank�. Niespodzianki niekoniecznie s� mi�e.</p><p>Myszka by�a dla niego tak� tajemnic� i zarazem niespodziank�, kt�ra zburzy�a jego dotychczasowe, znakomicie zaplanowane �ycie. Nie chcian� niespodziank�.</p><p>Adam tkwi� samotnie za zamkni�tymi drzwiami gabinetu i codziennie my�la� o c�rce. I nie umia� nic z tymi my�lami zrobi�. Nie wiedzia�, co z nimi zrobi�.</p><p>Pewnego razu nagle sobie przypomnia� letni dzie� w odleg�ej mazurskiej wiosce, gdzie biwakowali z Ew� jako studenci, przyp�yn�wszy �agl�wk�. Wybrali ten brzeg przypadkowo, a le��ca nad nim wioska by�a tak ma�a, �e nie oznaczono jej na mapach. Pogodni, mili ludzie mieszkaj�cy najbli�ej jeziora za par� groszy sprzedawali im mleko, jajka, owoce. Gospodyni, �agodna i u�miechni�ta, cz�stowa�a ich ciastem, kt�re upiek�a na niedziel�.</p><p>��Patrz, jacy �yczliwi, otwarci i serdeczni dla obcych, a co dopiero dla siebie � powiedzia� do Ewy. � Pomy�l, jak pokr�ceni wobec nich s� ludzie z miasta.</p><p>��Taaaaak, bo oni maj� w�a�ciw� hierarchi� warto�ci, pierwotn� i prawdziw�, nie zm�con� straszn� cywilizacj� � odpar�a uczenie Ewa.</p><p>Oboje z Adamem byli wtedy przem�drzali, typowi studenci. Lubili rozmawia� o sprawach, o jakich p�niej, gdy rozpocz�li zawodowe kariery, nie chcia�o im si� nawet my�le�. Ale wtedy ta s�oneczna sielsko�� mazurskiej wsi i uderzaj�ca serdeczno�� tutejszych ludzi wydawa�y im si� ostoj� w chaotycznym biegu �wiata ku niewiadomym celom.</p><p>Pewnego dnia, gdy obudzili si� rano i ruszyli �cie�k� ku domom, wyczuli, �e przez wie� przebiega jakie� niezdrowe, podniecone wrzenie. Wyczuli je od razu, ledwie zbli�yli si� do domu, w kt�rym podejmowano ich tak �yczliwie.</p><p>Wok� drewnianego p�otu sta� t�umek s�siad�w. Przed domem w�z policyjny. Jacy� obcy ludzie, kobieta i m�czyzna, najwyra�niej przybysze z miasta, kr�cili si� po podw�rku w asy�cie policjant�w. Ich dot�d u�miechni�ta, �agodna gospodyni sta�a ko�o stajni z ponurym, zdesperowanym wyrazem twarzy. Spojrza�a na nich wrogo i bez s�owa. Gospodarz w og�le nie spojrza�. Jego wzrok w�drowa� z nienawi�ci� po s�siadach stoj�cych za p�otem, po przybyszach, kt�rzy kr�cili si� od stajni do drzwi domu i z powrotem, jakby nie wiedz�c, co zrobi�.</p><p>��Co si� sta�o? � spyta� Adam, ale nikt im niczego nie wyja�ni�.</p><p>��Prosz� powiedzie�, co si� sta�o? � spyta�a natarczywie Ewa, �api�c za r�kaw kobiet� z miasta.</p><p>��Co si� sta�o� � powt�rzy�a ta mechanicznie i doda�a ze z�o�ci�. � Znajd�cie lepiej co� do ci�cia metalu!</p><p>Adam wymin�� stoj�c� ko�o stajni gospodyni�, kt�ra nie pr�bowa�a go zatrzymywa�, i wszed� do �rodka. Jego wzrok z trudem oswaja� si� z mrokiem, kt�ry tu panowa�, a nozdrza wychwyci�y smr�d gnij�cego nawozu i brudu. Pokwikiwaniu �wi�, st�oczonych w ciasnej zagrodzie, i ci�kiemu oddechowi kr�w towarzyszy� jeszcze jaki� d�wi�k. Szuranie n�g o przegni�� s�om�? Pisk myszy? Jedno i drugie? Szamotanina szczura, kt�ry wpad� w zastawion� pu�apk�?</p><p>��To tu � powiedzia�a stoj�ca za nim kobieta z miasta, wskazuj�c r�k� najciemniejszy k�t stajni. � Niech�e pan co� wymy�li. Nie mamy no�yc do ci�cia metalu. Inspektor szuka, ale nie znalaz�� A z nimi pan si� nie dogada. Milcz�.</p><p>Adam spojrza� w k�t, kt�ry wyznacza� ruch jej r�ki. W ciemno�ci co� si� porusza�o. Co� niewiele wi�kszego od psa. Co� popiskuj�cego jak szczur.</p><p>Jego wzrok powoli oswoi� si� z ciemno�ci�, a gdy post�pi� kilka krok�w naprz�d, zobaczy�. Na ko�cu �a�cucha przytwierdzonego do �ciany uwi�zane by�o jakie� nerwowo poruszaj�ce si� stworzenie. Kr��y�o dooko�a, rozrzucaj�c zgni�� s�om�, zataczaj�c kr�gi na odleg�o��, jak� wyznacza� okr�cony wok� szyi �a�cuch.</p><p>��Co to�? � szepn�a Ewa, kt�ra te� za nim wesz�a. � To niemo�liwe� nie� niemo�liwe�</p><p>Uwi�zane na �a�cuchu dziecko, na czworakach, miota�o si� wci�� we wszystkie strony, a potem, s�ysz�c ich g�osy, unios�o g�ow�. Spod sko�tunionych w�os�w spojrza�y du�e niebieskie oczy. Usta wyda�y kolejny, zwierz�cy pisk. R�ka odruchowo nabra�a gar�� s�omy i w�o�y�a j� do ust. Dziecko patrzy�o na nich i popiskuj�c, prze�uwa�o cuchn�cy naw�z. Dopiero teraz Adam ujrza� t� za du�� g�ow�, kiwaj�c� si� na w�t�ej szyi. Za ma�y w stosunku do g�owy tu��w; r�ce i nogi przypominaj�ce dwa wysychaj�ce patyki. Strz�py ubrania ledwie przykrywaj�ce pozbawione cech ludzkich cia�o, z wypuk�ym garbem na szkieletowatych plecach. To nie by� cz�owiek, to by�o monstrum. A jednak rozpoznali w tym czym� dziecko.</p><p>��Bo�e, Bo�e� � szepta�a Ewa, nie znajduj�c innych s��w.</p><p>Adam powoli wzi�� siekier�, kt�ra le�a�a w pobli�u.</p><p>��Pan oszala�? � powiedzia�a kobieta. � Nie siekier�!</p><p>Nie s�uchaj�c jej, i nawet nie s�ysz�c, uderzy� w �cian�, do kt�rej przytwierdzony by� �a�cuch. Spr�chnia�a deska odpad�a na pod�og� razem z �elaznym k�kiem. Kobieta krzykn�a. Potem zapad�a cisza, w kt�rej s�ycha� by�o tylko ich szybkie oddechy i przera�one kwilenie kaleki.</p><p>Towarzysz�cy kobiecie m�czyzna ni�s� to dziecko-niedziecko, owini�te w koc, do policyjnego samochodu.</p><p>Kobieta bieg�a za nim, trzymaj�c �a�cuch, kt�ry �elazn� obro�� otacza� szyj� stworzenia.</p><p>Mysi pisk wzm�g� si�, potem zacz�� narasta�. Dziecko, o�lepione �wiat�em dnia i przera�one jak zwierz� schwytane w pu�apk�, zamkn�o oczy przed nieznanym blaskiem dnia, i pisk przeszed� w przejmuj�ce wycie. Stoj�cy wok� s�siedzi szemrali p�g�osem, a kobiety czyni�y znak krzy�a. Gospodyni, z kamiennym wyrazem twarzy, bez ruchu sta�a przed stajni�, w tej samej pozycji, w jakiej j� zastali. Jej m�� sta� obok i trzyma� r�k� na jej ramieniu. Ich wrogie spojrzenia wwierca�y si� w s�siad�w, kt�rzy cofn�li si�, a na widok odje�d�aj�cego auta powoli i w milczeniu zacz�li si� rozchodzi�.</p><p>��To by�o dziecko. Prawdziwe, �ywe dziecko. Mia�o chyba z sze�� lat � powiedzia�a wstrz��ni�ta Ewa, gdy ju� p�yn�li �agl�wk�, daleko od tej wsi, jeszcze mokrzy od k�pieli w jeziorze, jakby w jego wodzie chcieli zmy� pami�� o tym, co prze�yli.</p><p>��Niedorozwini�te dziecko � przytakn�� cicho Adam.</p><p>��Dlaczego�? � spyta�a wtedy Ewa, a on nie odpowiedzia�. Nie zna� odpowiedzi. Dopiero teraz, po kilkunastu latach, ta odpowied� przysz�a do niego.</p><p>Obraz z wakacji przyp�yn�� ponownie, po wielokro� bardziej ponury i gro�ny w obliczu w�asnych do�wiadcze�. Odepchn�� go. Stworzenie,, kt�re przed chwil� wymin�� w holu, przebywa�o przecie� w komfortowym domu. A specjalny zak�ad, do kt�rego chcia� je odda�, nale�a� do wzorcowych. Sprawdzi� to.</p><p>Wychodz�c z domu, potkn�� si� o skot�owan� traw�, kt�ra walczy�a z brukow� kostk� podjazdu i zwyci�a�a. Podni�s� g�ow� i przyjrza� si� fasadzie domu. Pomy�la� o tym, jaki ten dom mia� by� i jaki jest. Tak, pojawienie si� Myszki odebra�o mu nawet jego urod�. Teraz ten dom po�era� chaos. Przez kr�ciutki u�amek chwili poczu� jedno�� z tamt� kobiet� o kamiennej twarzy, stoj�c� nieruchomo ko�o drzwi stajni. Potem odetchn�� g��boko i wyrzuci� z pami�ci zar�wno tamten obraz, jak i tamte uczucia. Wszystkie uczucia.</p><p>Id�c, zerkn�� na zaniedbany trawnik.</p><p>�Nawet trawa ro�nie tu szybciej ni� gdzie indziej� � pomy�la�. Rzeczywi�cie, trawa by�a wy�sza i bujniejsza, jakby uros�a przez jedn� noc.</p><p>Przelotnie zastanowi� si�, dlaczego w�a�nie dzi� przypomnia�o mu si� to wydarzenie sprzed lat.</p><p>�Dlaczego dzi��?�, pomy�la� jeszcze raz, gdy dojecha� do firmy.</p><p>Przez ca�y dzie� prze�ladowa�o go uczucie, �e o czym� zapomnia�. Kilkakrotnie sprawdza� w kalendarzu zapisane na ten dzie� sprawy i um�wione spotkania. Trzy razy pyta� swoj� asystentk�, budz�c jej zdziwienie, czy na pewno nie ma mu czego� do przekazania. Gdy niepok�j wzr�s� i zacz�� uwiera� go za bardzo, by mo�na go by�o zlekcewa�y�, usiad� za biurkiem, roz�o�y� wszystkie kalendarze, �organizery�, palmtop, laptop, a nawet zajrza� do notatnika w starym komputerze (w laptopie znajdowa�y si� ju� tylko sprawy firmy, ale w starym komputerze pozwala� sobie niegdy� na osobiste notatki). I w�a�nie tam znalaz� zagubion� informacj�.</p><p>Dok�adnie osiem lat temu przysz�a na �wiat Myszka. Gdy wprowadza� t� dat� do komputera � opatrzy� j� mn�stwem wykrzyknik�w, pe�nych rado�ci i nadziei. Z programu graficznego �ci�gn�� czerwone serduszka, a wianuszkiem kwiatk�w otoczy� s�owo: �dziewczynka!�</p><p>Zatem pisa� to, gdy ju� zobaczy� na w�asne oczy, �e to nie syn, lecz c�rka. A jednak rado�� wcale si� nie zmniejszy�a. Nie nale�a� do typowych ojc�w, kt�rych satysfakcjonuje tylko syn-nast�pca. By� na tyle otwarty, by wiedzie�, �e dziewczynka r�wnie� spe�ni jego ambicje.</p><p>�ka�da dziewczynka, tylko nie ta. Znowu stan�a mu przed oczami gospodyni z mazurskiej wsi. Nie rozumia� tego, co zrobi�a. Ale rozumia� uczucie, kt�re ni� kierowa�o. Przypomnia� sobie twarze ludzi zza p�otu. By�yby r�wnie, a mo�e bardziej podekscytowane, gdyby to dziecko mieszka�o w domu, a nie w stajni. Gdyby tamtejsi ludzie codziennie je ogl�dali. I gdyby m�wili, �e to pewnie �kara boska�.</p><p>�Co innego, gdy ludzie tylko wiedz�, a ca�kiem co innego, gdy jeszcze widz�. Widzie� Myszk� nie, to nie jest przyjemne ani estetyczne��</p><p>Odruchowo przegl�da� komputerowy notatnik, szukaj�c w nim �ladu w�asnych uczu� sprzed o�miu lat. Nie znalaz� niczego. Tak jak zamkn�� si� w gabinecie przed Ew� i c�rk�, tak zamkn�� si� wtedy przed samym sob� i ani jedna zapiska w komputerowym pliku nie zdradzi�a niczego, co w�wczas czu�. Za to wszystko pami�ta�.</p><p>Pami�ta� poczucie straszliwej kl�ski, gdy lekarz wyja�ni� mu, na czym polega DS. Pierwszy, instynktowny l�k przed reakcj� znajomych i przyjaci�: �B�d� mi wsp�czu� Nie chc� wsp�czucia� Nienawidz� lito�ci�� Nie ba� si� szyderstwa. Umia�by na nie odpowiedzie�. Ale wiedzia�, �e w swoim �rodowisku natrafi wy��cznie na rozumiej�ce wsp�czucie. Najbardziej ba� si� wsp�czucia.</p><p>Pami�ta� s�owa szpitalnego pediatry: �To dziecko b�dzie od was wymaga� nieustaj�cej opieki i czu�o�ci. Musicie mu odda� sw�j czas i ca�ych siebie�. Ju� wtedy wiedzia�, �e go na to nie sta�. Chcia� odda� wszystko, ale dziecku o sprawnym, zdrowym ciele i normalnym umy�le.</p><p>�Nie, nieprawda�, przypomnia� sobie. �Wierzy�em, �e b�dzie mie� umys� nadzwyczajny, a nie normalny, bo przecie� by�o moim dzieckiem� Mia�o by� doskona�e�.</p><p>Przypomnia� sobie s�owa specjalisty defetyka (tak nazywano w tym szpitalu lekarza zajmuj�cego si� wrodzonymi defektami u dzieci):</p><p>��Je�li nie sta� pana, by da� temu dziecku mi�o��, lepiej, �eby je pan tu zostawi�. Takie dziecko wymaga po�wi�cenia.</p><p>Nie sta� go by�o na po�wi�cenie. Podpisa� papiery i przekona� Ew� do s�uszno�ci swojej decyzji. �Podj�li�my t� decyzj� oboje!�, pomy�la� gniewnie.</p><p>A potem nagle, z dnia na dzie�, nawet nie wyja�niaj�c, sk�d jej si� to wzi�o, Ewa podar�a dokumenty i o�wiadczy�a, �e wraca do domu razem z Myszk�.</p><p>Nie, nie z Myszk�. Jeszcze nie wiedzieli, jakie imi� otrzyma to u�omne stworzenie, i czy w og�le je nazw�. Mia�o pozosta� w tym szpitalu anonimowo. Bezimienne. Niczyje.</p><p>Dopiero w kilka dni p�niej, ju� w domu, Ewa, nie pytaj�c go o zdanie (wcale tego nie chcia�), nada�a dziewczynce imi� Marysia. Sk�d wzi�o si� dziwne zdrobnienie �Myszka�, nie wiedzia�. Nie wiedzia� te�, dlaczego Ewa zmieni�a zdanie i postanowi�a zabra� dziecko do domu. Podejrzewa�, �e ona sama tego nie wiedzia�a.</p><p>�Wi�c to ju� osiem lat�, pomy�la�. Osiem lat ruiny ich ma��e�stwa, kt�rego nawet nie mo�na by�o rozwi�za�. M�czyzna, kt�ry porzuca �on� z u�omnym dzieckiem, traci dobr� opini�. Nie wolno mu by�o traci� dobrej opinii, je�li chcia� utrzyma� dobr� reputacj� w�r�d ludzi z bran�y.</p><p>Urodziny Myszki� Ju� �sme, ale po raz pierwszy sobie o nich przypomnia�. Dlaczego? Dlaczego w�a�nie dzi�, w urodziny c�rki, przyp�yn�� do niego tamten obraz spokojnej mazurskiej wsi�?</p><p>Nacisn�� dzwonek na biurku i wesz�a jego asystentka.</p><p>��Co kupi�aby pani w prezencie o�mioletniej dziewczynce? � spyta�.</p><p>Asystentka nie namy�la�a si� d�ugo. Spojrza�a na niego wyrozumiale i z szacunkiem. (Wszyscy wiedzieli, �e ma niedorozwini�te dziecko, cho� nikt go nie widzia� i nie zdawa� sobie sprawy ze stopnia upo�ledzenia; wiedzieli, �e solidarnie trwa przy �onie i dziecku).</p><p>��Osobi�cie kupi�abym jej lalk� Barbie. Nie znam dziewczynki, kt�ra by nie pokocha�a tej lalki. Jest doskona�a � odpar�a asystentka z mi�ym u�miechem.</p><p>��Wi�c prosz� kupi� najpi�kniejsz� i najdro�sz� Barbie, jak� pani znajdzie � poleci�.</p><p>��Kupi�abym jeszcze Kena � podpowiedzia�a sekretarka, Adam za� kiwn�� g�ow�. Nie wiedzia�, kto to jest Ken, ale to nie mia�o znaczenia.</p><p>Najpi�kniejsza lalka Barbie mia�a d�ugie blond w�osy i doskona�e rysy twarzy, kt�re zastyg�y w grymasie � pomi�dzy erotycznym wyd�ciem ust a p�u�miechem. Ubrana by�a w sukni� balow� z szeleszcz�cej tafty. Ken by� szatynem ubranym we frak, o ujmuj�cej twarzy i g�adko zaczesanych w�osach. Adam przyjrza� si� tej eleganckiej parze i pomy�la� z ironi�, �e on i Ewa byli kiedy� do niej podobni (Ewa by�a blondynk�, on mia� w�osy takie jak Ken). Nagle przypomnia� sobie charytatywny bal, na kt�rym byli przed narodzinami Myszki. O ironio, to by� bal na rzecz niepe�nosprawnych dzieci. Ewa mia�a sukni� w tym samym p�sowym kolorze co Barbie. On mia� na sobie frak. Pierwszy frak w swoim �yciu. By� z niego bardzo dumny; bardziej ni� z trzech markowych frak�w i dw�ch smoking�w, kt�re wisia�y dzi� w jego szafie.</p><p>��adna lalka�, pomy�la�, patrz�c jeszcze raz na Barbie. �Nic dziwnego, �e wymy�lono jej m�a. To nie jest lalka, to ma�a kobietka��</p><p>Przywi�z� pud�o do domu. Wieczorem Barbie z Kenem zostali po�o�eni w holu, w k�cie, w kt�rym najcz�ciej bawi�a si� Myszka. I le�eli tam teraz, jakby wyczekuj�c zaproszenia na bal.</p><p>Adam odruchowo nas�uchiwa� krok�w c�rki. Czeka� wyj�tkowo d�ugo. W ko�cu si� zjawi�a.</p><p>Mimo uszczelnionych drzwi gabinetu Adam odr�nia� lekkie kroki Ewy od ci�kiego st�pania Myszki. Dziewczynka wydawa�a te� nieartyku�owane d�wi�ki, kt�re go irytowa�y. Mrucza�a w dziwaczny i monotonny spos�b. M�wi�a chrapliwie i be�kotliwie, co ura�a�o jego wra�liwe na d�wi�ki uszy. Adam kocha� muzyk�. Umia� bezb��dnie zanuci� frazy z dzie� ulubionych kompozytor�w. Ale gdy ich s�ucha�, pomrukuj�ca za drzwiami c�rka by�a przykrym dysonansem.</p><p>��Koooo� ppp� � us�ysza� ten denerwuj�cy g�os, gdy uchyli� drzwi, aby sprawdzi�, czy znalaz�a nowe lalki. Rozszyfrowa� wi�kszo�� d�wi�k�w wydawanych przez to stworzenie, a jednak nie odgad�, �e tym razem jest to pierwsza sylaba s�owa �Kopciuszek�. Nie wiedzia�, �e Ewa przez d�ugie lata czytywa�a Myszce w�a�nie t� bajk�. Nie poj��, �e Myszka, patrz�c na obie lalki, w pierwszej chwili uzna�a, �e widzi Kopciuszka id�cego z ksi�ciem na bal. Kopciuszka po czarodziejskiej przemianie przez wr�k�.</p><p>Patrzy� przez w�sk� szpar� w drzwiach. Jego c�rka sta�a nad lalkami le��cymi na pod�odze w eleganckich, szeleszcz�cych opakowaniach. Wpatrywa�a si� w nie z usiln� uwag�, kt�ra zmarszczy�a jej grube brwi i jeszcze bardziej zdeformowa�a nawis�e nad oczami powieki. Wreszcie kucn�a i ostro�nie dotkn�a po�yskliwego opakowania. Gdy wzi�a je do r�k, Adam zamkn�� drzwi. Prezent trafi� we w�a�ciwe r�ce.</p><p>Przelotnie wzruszy� si� w�asnym gestem.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka rozerwa�a przejrzyst� foli� i wyrwa�a lalki z kolorowego pud�a. Rwanie, ci�gni�cie, darcie na strz�py � to by�y czynno�ci, kt�re wykonywa�a najch�tniej. Gdy lalki znalaz�y si� w jej r�kach, wysi�kiem woli zmusi�a si�, by nie podrze� od razu ich ubranek (�dzieci z DS maj� naturalny odruch niszczenia�). Najpierw chcia�a im si� przyjrze�. Ogl�da�a je w skupieniu, bior�c ka�d� do r�k i przysuwaj�c do kr�tkowzrocznych oczu (�dzieci z DS cz�sto cierpi� na wady wzroku � kr�tkowzroczno��, astygmatyzm, dalekowzroczno��; r�wnie cz�sto zdarza si� im katarakta�).</p><p>Bli�sze przyjrzenie si� Barbie zniweczy�o przekonanie Myszki, �e do holu zst�pi� zminiaturyzowany Kopciuszek po czarodziejskiej przemianie. Kopciuszek nie m�g� mie� takiej twarzy. Ta twarz nie spodoba�a si� Myszce, mimo �e troch� przypomina�a mam�. Jednak mama �mia�a si�, p�aka�a, krzywi�a, a lalka mia�a pi�kne, ale obce i doskonale nieruchome oblicze. Myszka obejrza�a teraz Kena. Tak, pasowa� do tej lalki.</p><p>�Mama i tata?�, pomy�la�a. �Pan i pani z telewizora�, poprawi�a si� zaraz.</p><p>Postanowi�a, �e sprawdzenie, co w nich jest w �rodku, zostawi na inn� por�. Lalki nie uciekn�. S� tu. Obie. I na razie niech sobie le��. Na ni� czeka�.strych. Usilnie stara�a si� nie zapomina� o strychu lub przekaza� t� pami�� mamie.</p><p>Mama pami�ta�a za ni� wiele rzeczy. To dobrze. Ale o strychu ju� sama nie mog�a zapomnie�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>�Stych� sta� si� s�owem-kluczem w rozmowach Ewy z Myszk�. W zamian za obietnic� p�j�cia na �stych� Myszka by�a gotowa zrobi� wiele rzeczy, do kt�rych Ewa wcze�niej nie mog�a jej zmusi�. Zgadza�a si� nawet na znienawidzone �wiczenia wymowy zalecone przez logoped�, kt�re, zdaniem Ewy, i tak niewiele dawa�y. Myszka pos�ugiwa�a si� jedno-, najwy�ej dwusylabowy-mi s�owami, kt�rych znaczenia Ewa czasem si� domy�la�a, lecz by�o to za ma�o, by wys�a� j� do szko�y. Nawet specjalnej.</p><p>Ewa, tak jak Adam, cho� z innych przyczyn, nienawidzi�a okre�lenia: �szko�a specjalna�. Adam wstydzi� si�, �e jego dziecko mog�oby tam chodzi�, Ewie by�o �al Myszki. Adam odruchowo my�la� o reakcji znajomych, Ewa wierzy�a g��boko, �e we wn�trzu tej ma�ej dziewczynki drzemie co�, co szko�a zniszczy. Nieodwracalnie. Dlatego Ewa usi�owa�a nie my�le� o przysz�o�ci, gdy� przysz�o�� przera�a�a j�. Adam o niej my�la� i widzia� tylko jedn� mo�liwo��: zak�ad opieki dla upo�ledzonych umys�owo. Do�ywotnie miejsce dla takich istot jak Myszka.</p><p>Pewnego poranka Adam i Ewa zderzyli si� ze sob� w kuchni. Ona wsta�a wcze�niej ni� zwykle i robi�a Myszce kakao. On zaspa� i wsta� p�niej. Myszka pl�ta�a si� mi�dzy nimi, usi�uj�c schodzi� ojcu z drogi. Czu�a, �e mu przeszkadza; �e on nie lubi, gdy zmniejsza si� mi�dzy nimi odleg�o��, �e unika jej dotyku. I �e mama si� przy nim zmienia.</p><p>��Jak d�ugo chcesz przy niej tkwi�? � us�ysza�a nagle g�os ojca.</p><p>Mama nie odpowiedzia�a. Myszka wystraszy�a si�, �e skoro mama milczy, by� mo�e pytanie skierowane jest do niej, a ona nie rozumie jego sensu i nie umia�aby odpowiedzie�. Na szcz�cie ojciec m�wi� dalej, nie czekaj�c na niczyj� odpowied�.</p><p>��Do ko�ca �ycia?</p><p>Tym razem mama kiwn�a g�ow�.</p><p>��Do ko�ca twojego �ycia, a co potem? � spyta� Adam z brutaln� szczero�ci�.</p><p>Ewa wci�� milcza�a, mieszaj�c kakao (Myszka zauwa�y�a, �e kakao ju� dawno si� rozmiesza�o i pewnie teraz �zamieszuje� si� na nowo; by�a ciekawa, czy sypki, puszysty proszek wyp�ynie na wierzch i wyskoczy z kubka na �y�eczk�). Adam ci�gn�� z p�u�miechem, kt�ry Ewa znienawidzi�a, ledwie ujrza�a go pierwszy raz:</p><p>��Potem co? We�miesz j� ze sob� do nieba?</p><p>Myszka nie wiedzia�a, kim jest �ona�, ta, o kt�rej m�wi tata. Widzia�a jednak wyraz twarzy mamy. Mama wci�� milcza�a, lecz by�a przestraszona. Nie okazywa�a tego w widoczny spos�b, ale Myszka i tak to wyczu�a. Wystraszona mama wydziela�a mniej ciep�a, robi�a si� ch�odna i nie dawa�a poczucia bezpiecze�stwa.</p><p>Ewa nie chcia�a my�le�, co b�dzie �potem�. Nie chcia�a nawet wiedzie�, co jest teraz. I nie wiedzia�a. Mija� dzie� za dniem, miesi�c za miesi�cem, rok za rokiem i Ewa przywyk�a do my�li, �e tak b�dzie zawsze.</p><p>Ona i Myszka otoczone warownym murem domu. Ona i Myszka wyizolowane od �wiata. Ona i Myszka wystarczaj�ce same sobie. Nie my�la�a, co b�dzie potem� I co to jest �potem�? Nie chcia�a tego wiedzie�. Tak by�o lepiej. Tymczasem Adam rzuci� to brutalne pytanie i wybieg�. Posia� ma�e, gorzkie ziarenko i jak zwykle uciek�, nie czekaj�c, a� ono wzejdzie.</p><p>Przez ca�� t� kr�tk� rozmow� usilnie stara� si� nie patrzy� na c�rk�. Tak by�o lepiej. Ewa dok�adnie widzia�a o�linion� brod� Myszki i wisz�ce z nosa dwie kapki. Nie chcia�a, by dostrzeg� je Adam. Na szcz�cie wybieg�. Tak by�o lepiej. Ale ona zosta�a nie tylko z Myszk�, lecz r�wnie� z nieokre�lonym �potem�. Wiedzia�a, �e ka�da matka zamartwia si� przysz�o�ci� swoich dzieci, �e po wielokro� zastanawia si�, co z nimi b�dzie, gdy jej zabraknie. Ka�da matka maj�ca normalne dzieci. A co ma my�le� ona, matka takiego dziecka jak Myszka?</p><p>W jednym z licznych poradnik�w, wydawanych dla rodzic�w niepe�nosprawnych dzieci, Ewa przeczyta�a histori� rodze�stwa, z kt�rego jedno, dziewczynka, by�o w pe�ni sprawne, a drugie, ch�opiec, urodzi�o si� z DS. Naturalne wydawa�o si�, �e po �mierci rodzic�w dziewczynka � ju� jako doros�a kobieta � przejmie opiek� nad bratem. Nie przej�a.</p><p>��Alik musi zrozumie�, �e mam prawo mie� w�asne �ycie � zwierza�a si� redaktorce. � I on to rozumie. Mam m�a, dzieci, pracuj�, realizuj� w pracy w�asne ambicje i trudno, �ebym do ko�ca �ycia sprawowa�a opiek� nad u�omnym bratem. Zadr�czy�abym siebie i jego. Dlatego po �mierci rodzic�w oddali�my go do zak�adu. Odwiedzamy go raz w miesi�cu i on ju� wie, �e tak musi by�.</p><p>��My�li pani, �e jest mu tam dobrze? � pyta�a redaktorka.</p><p>��Czy Alik ma by� moj� do�ywotni� kar� za jakie� grzechy? � odpar�a kobieta bez zwi�zku z pytaniem�.</p><p>Ze zdj�cia patrzy� na Ew� czterdziestokilkuletni Alik. Sko�nooki i gruby (�dzieci z syndromem DS jedz� du�o i �apczywie, jakby chcia�y jedzeniem zrekompensowa� swoje problemy�). Na fotografii mia� ufny, dzieci�cy, cho� wystraszony u�miech na typowo okr�g�ej twarzy (nigdy nie mia�a sta� si� twarz� dojrza�ego cz�owieka) i sprawia� wra�enie osoby, kt�ra nie czuje gruntu pod nogami. Alik ton��. Ewa to widzia�a. Ale w przeciwie�stwie do Myszki, Alik m�wi�, i to ca�ymi zdaniami.</p><p>�- Co robisz, Alik? � pyta�a redaktorka ma�ego pisemka, a Alik mru�y� ze zdj�cia w�skie, opuchni�te oczy. Zmarszczki na jego dziecinnej twarzy sprawia�y dziwne wra�enie.</p><p>��Teraz robi� �wiece, ale to trudne, kto� mnie musi pilnowa�. Przedtem klei�em koperty.</p><p>��Lubisz t� prac�?</p><p>��Musz�. Ka�dy w tym domu co� musi robi�.</p><p>��Alik, czy to jest tw�j dom?</p><p>��To jest dom. Budynek.</p><p>��A co by� robi�, gdyby� nie musia� pracowa�?</p><p>��Biega�bym po ��ce z moj� siostr��</p><p>��Dlaczego?</p><p>��Bo tak biegali�my, jak by�em m�odszy i �y�a mama��</p><p>Ewa od�o�y�a poradnik i zagryz�a wargi.</p><p>���ka na ca�e �ycie. Z mam� i siostr�. Czy jest gdzie� we wszech�wiecie taka ��ka? A mo�e jest przynajmniej w niebie?�, pomy�la�a.</p><p>Poczu�a si� jak w pu�apce, do kt�rej Adam zagna� j� paroma kr�tkimi zdaniami. Zdaniami bole�nie logicznymi, ale co logika ma do syndromu DS�? Co logika ma do przysz�o�ci jej c�rki?</p><p>Na razie jednak wci�� by�a tera�niejszo��. I ma�e, malutkie post�py w rozwoju Myszki. �Stych�, zwi�zany z warunkiem, �e b�dzie mog�a tam p�j��, je�li b�dzie si� uczy�, spowodowa�, �e dziewczynka nauczy�a si� paru nowych s��w. Wprawdzie najcz�ciej by�y jednosylabowe � niemo�liwo�ci� te� by�o wym�wienie �sz� lub �cz� � ale Ewa wiedzia�a o tym od logopedy. (�Prosz� si� nie przejmowa�, �e pewnych rzeczy ona nigdy si� nie nauczy��)</p><p>�Myszka nigdy nie nazwie s�owami tego, co naprawd� czuje. Mo�e to lepiej�? Mo�e wtedy czuje si� mniej?�, my�la�a Ewa.</p><p>Na og� rozumia�a Myszk�. Zdarza�o si� jednak, �e nie domy�la�a si�, co oznacza sylaba, za kt�r� � z kr�tkim sapni�ciem � mkn�a zniekszta�cona sp�g�oska. R�wnocze�nie Ewa wiedzia�a, �e poza ni� dziewczynki nikt nie zrozumie. Dlatego cierpliwie ponawia�a �wiczenia, wiedz�c, �e musi przygotowa� Myszk� na to �potem�, na moment gdy pozostanie sama w�r�d obcych ludzi.</p><p>��Cee stych � m�wi�a Myszka.</p><p>��Chc� i�� na strych � poprawia�a Ewa, a Myszka, wiedz�c, �e inaczej nie uzyska zgody, powtarza�a cierpliwie:</p><p>��Cee� iinaa� stych�</p><p>Myszka za cen� p�j�cia na strych nie domaga�a si� ju� histerycznie kolejnego ciastka i nie uderza�a �y�k� o talerz na znak, �e chce dodatkow� porcj� zupy. Ewa wiedzia�a, jak gro�ne jest �akomstwo u dzieci z DS.</p><p>Rosn�ca oty�o�� to niezborne ruchy, dodatkowo obci��one serce i jeszcze s�abszy system oddechowy. Ewa codziennie walczy�a z �akomstwem c�rki, a �stych� jej w tym pomaga�.</p><p>Myszka uczy�a si� te� o wiele ch�tniej, cho� zapewne Adam wy�mia�by tak� nauk� w wydaniu o�miolatki: ustawianie klock�w tak, aby cho� trzy, cztery utrzyma�y si� w pionie, wk�adanie i zdejmowanie but�w, ciasnego sweterka, zapinanie guzik�w, �mudna i niebezpieczna pr�ba ukrojenia chleba, samodzielne za�cielenie ��ka. A jednak od czasu �stychu� bywa�o to osi�galne.</p><p>Tak; Myszka nadawa�aby si� ju� do przedszkola; potrafi�a nawet zasznurowa� buciki, je�li dziurek nie by�o zbyt wiele. Niestety, mia�a osiem lat i powinna i�� do szko�y; na przedszkole by�a za doros�a. �adne przedszkole nie wchodzi�o w gr�: ani ono nie chcia�oby takiego dziecka, ani to dziecko nie chcia�oby si� w nim znale��. ^</p><p>Ewa wyczuwa�a, �e Myszka t�skni do innych dzieci. Na spacerach pr�bowa�a podbiega� do bawi�cych si� dziewczynek i ch�opc�w, ale oni na og� nie chcieli jej towarzystwa. Byli zaniepokojeni jej inno�ci�, jako �e najcz�ciej wychowywano ich w strachu przed wszystkim, co odbiega�o od normy.</p><p>Zdarza�o si�, �e niekt�re dzieci chcia�y bawi� si� z Myszk�, ale gdy ju�, ju� wydawa�o si�, �e zostanie zaakceptowana przez r�wie�nik�w, wkracza�y matki. Jedne bez s�owa bra�y swoje dziecko za r�k� i odchodzi�y, inne, zanim odesz�y, rzuca�y Ewie wrogie spojrzenia, m�wi�ce: �Co ty tu robisz z t� nienormaln� dziewczynk�?� Bywa�y i takie, kt�re g�o�no krzycza�y: � To nie miejsce dla takich�! Ewa podejrzewa�a, �e one g��boko wierz�, i� �TO jest zara�liwe�.</p><p>R�wnie �le znosi�a Ewa wsp�czucie (to wtedy by�a sk�onna zrozumie� Adama i wybaczy� mu jego decyzj�).</p><p>��No i co z takiego wyro�nie? Po co to to B�g zes�a� na ziemi�? � pyta�a wsp�czuj�co kt�ra� z matek.</p><p>��Takie nieszcz�cie� � m�wi�a z ubolewaniem inna, cho� Myszka, z ufnym i radosnym �miechem, goni�a bawi�ce si� dzieci. S�owo �nieszcz�cie� zmiata�o z twarzy Ewy u�miech, kt�ry pojawia� si� na widok rado�ci c�rki.</p><p>W takich chwilach Ewa bra�a Myszk� za r�czk� i odchodzi�a tam, gdzie nie by�o nikogo, gdzie rado�� Myszki by�a tak�e rado�ci� Ewy, gdzie nie by�o normalnych dzieci i normalnych matek. Sta�a si� dra�liwa i ka�de zachowanie ludzi odbiera�a jak agresj�, nawet wtedy gdy by�o wyrazem wsp�czucia.</p><p>Ewa poczu�a ulg�, gdy w �yciu Myszki pojawi� si� strych i gdy ta przesta�a upomina� si� o spacery. Strych pozwala� im obu zosta� w fortecy, w jak� przeobra�a� si� ich dom.</p><p>��Stych � powiedzia�a Myszka tak�e dzisiaj, gdy ju� upora�y si� z �wiczeniami.</p><p>��Zjesz obiad i p�jdziesz � obieca�a Ewa.</p><p>��Paaam � powiedzia�a Myszka.</p><p>��B�d� pami�ta�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka by�a szalenie ciekawa, co tym razem ujrzy po rozsuni�ciu si� zas�on. Ju� wiedzia�a, �e On pokazuje jej co�, co robi wci�� i wci�� na nowo. Czu�a, �e On stwarza, bo tylko to umie robi�; czyni to bez przerwy, pr�buj�c stworzy� co�, co b�dzie idealne. Ale Mu nie wychodzi�o. Fioletowa i czerwona trawa lub drzewokwiaty by�y dowodem na to, �e cz�sto si� myli�. Myszka nie zdziwi�aby si�, gdyby si� okaza�o, �e gdzie�, daleko st�d, szybuje w g��bi nieba inna ziemia, z czerwon� traw� i monstrualnymi kwiatami o zdrewnia�ych, pot�nych pniach. A mo�e z czym� jeszcze dziwaczniejszym? I mo�e nie jedna ziemia, lecz kilka? Ca�e mn�stwo szalonych �wiat�w? Tyle, ile wszystkich palc�w u obu r�k Myszki? Lub jeszcze wi�cej. �wiaty z gazu lub kamieni; albo z materii twardszej ni� kamie�. �wiaty z �yciem � i bez �ycia. Z �yciem sprawiaj�cym wra�enie snu wariata lub tak zwyczajne, �e nie do wytrzymania. �wiaty mkn�ce w niezmierzonej pustce Kosmosu, uk�adaj�ce si� w spirale lub, jak klocki lego, w wyszukane lub wynaturzone konstrukcje. �wiaty, kt�re ucieka�y ze strachu przed Nim, nie wiedz�c, co On jeszcze z nimi zrobi w tym nie ko�cz�cym si� procesie stwarzania, lub wr�cz przeciwnie: �wiaty, kt�re garn�y si� ku Niemu, skupiaj�c w g�ste galaktyki. �wiaty, kt�re zawsze Go szuka�y � i nigdy nie umia�y znale��. Lub znajdowa�y Go � ale nie tam, gdzie by�.</p><p>Rozsuwanie si� zas�on mroku nieodmiennie zachwyca�o Myszk�. Wielo�� odcieni czerni by�a zdumiewaj�ca i gdy pojawia�a si� ta ostatnia, w g��bokim, mi�kkim kolorze sadzy, dziewczynka ju� wiedzia�a, �e barwy raptownie si� zmieni� i dopiero teraz ujrzy w�a�ciw� przestrze�. Oczekiwanie na to, co si� uka�e, by�o frapuj�ce, a niespodzianka tym wi�ksza.</p><p>�tym razem wsz�dzie wok� Myszki by�o niebo. To niebo, kt�re wcze�niej sp�yn�o sk�d� z g�ry, a woda rozst�pi�a si� przed nim, robi�c mu miejsce. A potem woda zrobi�a miejsce ziemi. Ziemia trawie. Trawa drzewokwiatom.</p><p>Drzewokwiaty poprawi�. Zatem wbrew temu, co pocz�tkowo s�dzi�a, s�ysza� j�. S�ysza� jej s�owa, a nawet my�li. By�a tego pewna. Cho� zapewne nie zawsze s�ysza�. Tylko wtedy, gdy mia� ochot�. Albo gdy nie by� zaj�ty czym� innym, wa�niejszym.</p><p>�Czemu ust�pi miejsca niebo?�, zastanawia�a si� niespokojnie. Usi�owa�a zgadn��, lecz nie zgadywa�a. On by� nieprzewidywalny.</p><p>�Tylko nie zabieraj nieba!�, zawo�a�a w my�lach, ale On oczywi�cie nie s�ucha�, nagle bowiem z jednej strony niesko�czonego b��kitu pojawi� si� mrok i zacz�� z wolna go powleka�. Przypomina�o to wk�adanie przez Myszk� sweterka. Trwa�o d�ugo i nie bez przeszk�d. Mrok szamota� si� z niebem jak Myszka z r�kawami. Przybywa�o go powoli i nier�wnomiernie; to zas�ania� cz�� lazuru, to znowu cofa� si�, by zaraz wr�ci�. Ale wci�� by�o go wi�cej i wi�cej. Myszka przerazi�a si�, �e zabierze ca�e niebo.</p><p>�Znowu si� pomyli��, pomy�la�a z l�kiem. A jednak mrok zatrzyma� si�, jakby czuj�c jej strach. Teraz p� nieba ton�o w b��kicie, a drugie p� w mroku. Myszce co� to przypomina�o, ale nie wiedzia�a, co. B��kit nabra� intensywno�ci, rozszczepi� si� na wiele barw, od jasnego lazuru po ciemny, nasycony szafir. Mrok, tak jak paj�cze zas�ony, ujawnia� kolejne odcienie czerni.</p><p>Nagle po obu stronach nieba pojawi�y si� dwa dziwne kszta�ty. Na po�owie b��kitnej ukaza� si�, nie wiadomo sk�d, z�ocisty kwadrat. W ciemn�, zbli�on� do granatu przestrze� wskoczy� tr�jk�t. Kwadrat by� z�ocisty i mieni� si� takim blaskiem, �e Myszka tylko z trudem, mru��c oczy, mog�a mu si� przygl�da�. Tr�jk�t mia� ch�odn� barw� srebra.</p><p>��TO JEST DOBRE? � stwierdzi� z pow�tpiewaniem G�os.</p><p>Myszka nie umia�a odpowiedzie�. Nie wiedzia�a, co to jest. Nagle figury raptownie si� zmieni�y. Kwadrat zacz�� falowa�, dr�e�, zatraca� ostre k�ty i powoli, powolutku przemienia� si� w ko�o. Gdy ko�o ju� by�o idealnie okr�g�e, zacz�o l�ni� tak mocno, �e Myszka musia�a odwr�ci� wzrok. W tej samej chwili poj�a:</p><p>��S�o�ce! � zawo�a�a z rado�ci�.</p><p>Ju� wiedzia�a, �e On znowu eksperymentuje, w�a�ciw� sobie metod� pr�b i b��d�w. I mia�a pewno��, �e zaraz co� wymy�li; b�dzie wiedzia�, �e idealnym kszta�tem dla srebrnej figury jest r�wnie� ko�o. Albo w�ski sierp. Lub pulchny rogalik.</p><p>Myszka przypomnia�a sobie ksi�g� z ba�niami. Na obrazkach ksi�yc mia� sierpowaty kszta�t, a niekiedy ten sierp mia� d�ugi nos i skrzywione usta. Ksi�yc w ba�niach nie zawsze by� dobry, sprzyja� z�ym mocom, pomaga� czarownicom, ale Myszka i tak go lubi�a. W przeciwie�stwie do niego, s�o�ce na tych malunkach mia�o okr�g��, pogodn� buzi�, �mia�o si� do Myszki i wysy�a�o ku niej r�wniutkie, d�ugie promienie.</p><p>On widocznie westchn��, gdy� Myszka poczu�a na twarzy tchnienie wiatru i stwierdzi�a, �e znowu zna jej my�li: ksi�yc mia� teraz sierpowaty kszta�t z wyra�nym d�ugim nosem, a s�o�ce otrzyma�o szczerz�ce si� w u�miechu usta.</p><p>��TO JEST DOBRE � powiedzia� On hucz�co-pytaj�cym g�osem i Myszka odruchowo pokr�ci�a g�ow�. To by�o dobre w bajkach, ale nie tu. Co On wyprawia!</p><p>On ju� wiedzia�. Ksi�yc zgubi� nos i przemieni� si� w w�ziutki sierp, ale zaraz zacz�� puchn��, sta� si� rogalikiem, potem niepe�nym ko�em i wreszcie ksi�ycem w pe�ni.</p><p>��TO JEST DOBRE � stwierdzi� pot�ny G�os, a ksi�yc w pe�ni znowu zacz�� male�, zmieniaj�c sw�j kszta�t, z okr�g�ego sta� si� w�ziutkim, wysmuk�ym sierpem.</p><p>�Spodoba�a Mu si� ta zabawa�, pomy�la�a Myszka, a ksi�yc jeszcze parokrotnie przechodzi� od pe�ni do nowiu i z powrotem. �Mnie si� te� podoba�, stwierdzi�a i ju� spokojnie czeka�a, a� On odejmie s�o�cu nieszczery u�miech. By�a pewna, �e On wie.</p><p>Wiedzia�. I stwarza� dalej. Ju� nie zdziwi�y jej gwiazdy, kt�re wyskoczy�y na granatowe niebo nie wiadomo sk�d, najpierw nie�mia�e i symetryczne, jak z obrazka w ksi�dze, ale wkr�tce zacz�y zmienia� kszta�ty, wielko�� i moc �wiat�a; niekt�re pulsowa�y, inne tworzy�y konstelacje, a ich rysunek na nocnym niebie uk�ada� si� w Wielk� Nied�wiedzic�, w Strzelca, Oriona, Gwiazd� Polarn� czy w Pann�.</p><p>��TO JEST DOBRE � o�wiadczy� G�os, przypominaj�cy wiosenn� burz�, i Myszka us�ysza�a w nim zadowolenie.</p><p>Zrozumia�a, ile On ma roboty. Codziennie stwarza� i stwarza� tyle gwiazd, tyle �wiat�w, tyle bezkresnych przestrzeni�!</p><p>�Musi by� zm�czony�, pomy�la�a ze wsp�czuciem.</p><p>Sama r�wnie� by�a zm�czona. Blask s�o�ca, ksi�yca i gwiazd o�lepia� j�. Nagle wszystkie gwiazdy zacz�y wirowa�, wirowa�, wirowa� Myszka zamkn�a oczy, chroni�c je przed jaskrawym �wiat�em � i zasn�a. Ju� spa�a, gdy pojawi�y si� kurtyny przyjaznej czerni i otuli�y j� mi�kk�, paj�cz� ko�dr�.</p><p>��Myszka� � powiedzia�a mama wystraszonym g�osem. � �pisz? Na tym strychu? W ciemno�ciach?</p><p>��Spaaa � powiedzia�a dziewczynka, sepleni�c po swojemu, a j�zyk, niepos�uszny, �yj�cy w�asnym �yciem, wysun�� si� z ust i wypu�ci� b�belek �liny.</p><p>�Zgasi�a �wiat�o, lecz zanim zesz�a na d�, zmog�a j� senno��, pomy�la�a Ewa.</p><p>Mrok na strychu przej�� j� l�kiem, lecz trwa�o to kr�tko. Poczu�a jego mi�kki, �agodny spok�j. Nawet tam, gdzie pod�oga ��czy�a si� z dachem, gdzie czai�a si� czer� g��boka jak sadza, by�o bezpiecznie.</p><p>�Myszce tu nic nie grozi�, uspokoi�a si� z przekonaniem.</p><p>Z trudem znios�a dziewczynk� na d�, otuli�a ko�dr� i nim zasun�a zas�ony, zatrzyma�a si� przy oknie.</p><p>Gwiazdy wisia�y na niebie tak nisko, �e wydawa�o si�, i� gdyby wysz�a na pobliskie drzewo, dosi�g�aby ich r�k�. Ksi�yc by� na przemian wyrafinowanie w�skim sierpem, to znowu pot�n�, emanuj�c� ch�odnym �wiat�em kul�.</p><p>��mi mi si� w oczach, jestem zm�czona�, stwierdzi�a i przetar�a powieki. Oczywi�cie, �e ksi�yc, je�li mu si� przyjrze�, nawet gdy jest na nowiu, zdradza kulist� budow�. Nie by�a zdziwiona, �e widzi go r�wnocze�nie na nowiu i w pe�ni.</p><p>Nagle z granatowego nieba zacz�y spada� gwiazdy. Pierwsza� druga� pi�ta� dwudziesta� Deszcz gwiazd. Sprawia�y wra�enie, �e lec� ku niej; �e gdyby wysz�a teraz przed dom, mog�aby nabra� ich pe�ne nar�cze.</p><p>�Jeszcze nigdy ich tyle nie spad�o�, zdziwi�a si�. �Powinnam pomy�le� jakie� �yczenie, a si� spe�ni. Podobno spe�niaj� si� wtedy dobre wr�by�.</p><p>Jednak o niczym nie pomy�la�a. Wiedzia�a, �e to, o czym marzy, nie spe�ni si� nigdy, a innych marze� nie mia�a.</p><p>I nasta� wiecz�r, dzie� czwarty.</p></section><section><title><p id="_Toc146806277">Dzie� pi�ty: �ycie</p></title><p>P�ka z ksi��kami w gabinecie Adama puch�a od nowych lektur. Przybywa�y mu te� coraz dziwniejsze ksi��ki, jakich wcze�niej nigdy by nie kupi�.</p><p>Niew�tpliwie by�by zdziwiony, gdyby odkry�, �e oboje z Ew� maj� wiele tych samych tytu��w: medyczne dzie�a, poradniki dla rodzic�w dzieci niepe�nosprawnych, a nawet urz�dowe wykazy opieki socjalnej, jak� ich obejmowano.</p><p>Te same ksi��ki prowadzi�y ich jednak do r�nych wniosk�w. Ewie wystarczy�a informacja o dodatkowym, dwudziestym pierwszym chromosomie (�Bingo! Masz oczko, Ewa�!�)- Adam za� upewnia� si�, �e DS to choroba genetyczna, a zatem jedno z nich dwojga musi by� obci��one. Skoro tak, to jak� maj� szans�, �e kolejne dziecko � je�li w og�le przysz�oby na �wiat � b�dzie zdrowe? I jakie jest ryzyko, �e narodzi si� znowu u�omne?</p><p>Adam bardzo pragn�� dziecka. Ca�y sens nauki, pracy i zarabiania pieni�dzy upatrywa� w posiadaniu potomka, kt�remu chcia� przekaza� wszystko, co zdob�dzie w �yciu. Dynamicznie rozwijaj�ca si� firma, gromadzony kapita�, nabywane akcje i finansowe lokaty, dom wraz z ogrodem � to wszystko mia�o by� dla dziecka. I ca�e Adamowe do�wiadczenie. Pot�ny zesp� dobrych rad, w kt�re zamierza� zaopatrzy� je, by zasz�o dalej ni� on. �Ale -nie to dziecko�, my�la�.</p><p>Narodziny Myszki pocz�tkowo odebra�y mu sens �ycia. Jednak po kr�tkotrwa�ym szoku postanowi� nie poddawa� si�. Podobnie jak w firmie tworzy� biznesplany, uk�adanie �yciowych biznesplan�w wydawa�o mu si� czym� naturalnym.,A w �yciowym biznesplanie dziecko stanowi�o wa�ny, je�li nie g��wny punkt. By�o zatem oczywiste, �e skoro Myszka nie jest tym dzieckiem, musi narodzi� si� drugie. Wcze�niej jednak Adam chcia� wiedzie�, czy Ewa mo�e by� matk� normalnego dziecka, on za� ojcem; musia� zatem zdoby� pewno��, po czyjej stronie le�y wina.</p><p>Nazywa� to win�. Alzheimer u babci Ewy i alzheimer, kt�ry tak cz�sto dopada� �mongo��w�, o czym przeczyta� w ksi��kach, utwierdzi� go w przekonaniu, �e istnieje zwi�zek mi�dzy genami Ewy i Myszki. Zatem on powinien by� czysty. Okre�lenie �czysty� przelotnie go zaniepokoi�o, ale potem uzna� je za w�a�ciwe.</p><p>Ju� wiedzia�, �e najszybciej rozwijaj�c� si� nauk� jest genetyka. Gazety cz�sto o tym pisa�y. Dwudziesty pierwszy wiek to b�dzie era zwyci�stw genetyk�w. Era genomu. Era rozszyfrowania, co tkwi w cz�owieku w �rodku. Zagl�da� do Internetu i odkrywa� ogromn�, rosn�c� liczb� stron i odsy�aczy na ten temat. By�y tu materia�y naukowe, informuj�ce, �e odkryto gen alzheimera, gen pora�enia m�zgowego, chor�b serca, wrzod�w �o��dka, staro�ci, osteoporozy, a nawet gen inteligencji. Naukowcy znale�li si� o krok od odkrycia ca�ego ludzkiego genomu, kt�ry, jak przeczyta�, ma p�tora metra d�ugo�ci i trzy miliardy �literek� lub, jak chcieli inni uczeni, �cegie�ek�. Te miliardy cegie�ek tworzy�y �a�cuch DNA. To geny decydowa�y o wszystkim, tak�e o tym, jaki b�dzie wygl�d cz�owieka, zarys jego czaszki, budowa cia�a, a nawet oczy, nos czy podbr�dek.</p><p>�Znaj�c genom cz�owieka i ptaka, b�dziemy mogli wyhodowa� ludzi ze skrzyd�ami�, napisali z dum� dwaj najs�awniejsi genetycy �wiata, Daniel Cohen i Craig Yenter.</p><p>�Gdyby Myszka mia�a skrzyd�a��, pomy�la� wtedy z kr�tkotrwa�ym zachwytem.</p><p>Geny zrewolucjonizuj� ludzko�� dwudziestego pierwszego wieku, w kt�rym �y� Adam i w kt�rym mia�o �y� jego dziecko. Oczywi�cie nie to dziecko. Temu dziecku ju� nic nie pomo�e, �adne odkrycie, nawet skrzyd�a.</p><p>�Dzi�ki genom wyhodujemy kiedy� doskona�ych ludzi�, pomy�la�, pe�en smutku, �e musi doda� to ma�e s��wko �kiedy��. �Dlaczego Myszka musia�a urodzi� si� przedwcze�nie? Jeszcze kilka lat i uszkodzone geny w rodzinie Ewy zosta�yby wymienione na lepsze. Ewa urodzi�aby idealne dziecko. Razem mogliby�my zdecydowa�, jak wysokie ma by� jego IQ, jaka p�e�, kolor oczu i w�os�w��</p><p>Poczu� ogromny �al, �e nie �yje sto lat p�niej, gdy na ca�ej kuli ziemskiej ju� nie b�dzie ani jednej ludzkiej istoty z downem, z pora�eniem m�zgowym, z wodog�owiem, z wrodzon� �amliwo�ci� ko�ci, ze zwyrodnieniami ko�czyn po thalidomidzie. Nie b�dzie garbatych, niewidomych, g�uchych.</p><p>��Uczymy si� j�zyka, w kt�rym B�g stworzy� �ycie � o�wiadczy� prezydent Stan�w Zjednoczonych (�Jak zatem nazwa� j�zyk, w kt�rym B�g stworzy� Myszk�?�, przemkn�o Adamowi przez my�l. Adam w�tpi� w istnienie Boga, ale � w paradoksalny spos�b � jeszcze mocniej w�tpi� w mo�no�� poznania Jego j�zyka. �Poza genomem jest w cz�owieku jeszcze co�, czego nigdy nie poznamy, nie pojmiemy, czego nie ogarnie �adna nauka�, pomy�la�, ale ta my�l umkn�a r�wnie szybko, jak przysz�a).</p><p>��Czyste, zdrowe, idealne spo�ecze�stwo � powt�rzy� g�o�no i z uporem.</p><p>Przed oczami zn�w stan�� mu s�oneczny dzie� w mazurskiej wiosce i kalekie, przera�one dziecko, z wielk� g�ow� na cienkiej szyi, z garbem na chudych plecach i z niedorozwojem ko�czyn. Oczywi�cie, jego miejsce by�o w specjalnym zak�adzie, a nie w brudnej stajni. Jednak za dziesi�� czy dwadzie�cia lat, dzi�ki planowemu wymienianiu gen�w, matki i ojcowie p�odzi� b�d� wy��cznie zdrowe i idealne dzieci. U�omne niemowl� po prostu nie przyjdzie na ten �wiat. Ba, nie zostanie pocz�te. Zdrowe, czyste spo�ecze�stwo�</p><p>Jego my�li raptownie si� urwa�y. Przed oczami mign�a mu, jak na filmie, malutka klatka pami�ci dotycz�ca wydarze� z ubieg�ego wieku. Nie by� ich �wiadkiem � w og�le nie by�o go wtedy na �wiecie. Ogl�da� je jednak w starych kronikach w telewizji, uczy� si� o nich w szkole, czyta� w ksi��kach. Ta ma�a klatka pami�ci najpierw zamigota�a mu przed oczami jak bardzo stare zdj�cie w kolorze sepii, a potem podzieli�a si� na wiele szybkich, gwa�townych i brutalnych kadr�w, rozrastaj�cych si� w wojskowym, marszowym rytmie. Gdzie� w m�zgu zabrzmia�o historyczne nazwisko, jedno, drugie, trzecie�</p><p>Wtedy sobie przypomnia�: w historii by� ju� niejeden cz�owiek, kt�ry zamierza� wyhodowa� doskona�e, idealne spo�ecze�stwo. Czyste. Tak, tego okre�lenia u�ywano: czyste� �Czysta rasa�. Je�li ten kto� mia� w�adz�, pr�bowa� wcieli� marzenia w czyn. Odsy�a� upo�ledzonych � dzieci, kobiety, m�czyzn, starc�w � do specjalnych zak�ad�w, z kt�rych nigdy nie wracali. Lub szli z nich wprost do oboz�w �mierci. Ten kto� wyprzedza� sw�j czas i zatrudni� lekarzy do do�wiadcze� nad hodowl� nadcz�owieka o idealnych genach, cho� mo�e nawet nie zna� s�owa �gen�. Odg�rnie, politycznym nakazem, kojarzy� ze sob� pary gwarantuj�ce, �e potomstwo ich b�dzie doskona�e.</p><p>Tak, kto� taki ju� by�. Kto�, kto szuka� j�zyka, w jakim B�g stworzy� �ycie, i zdecydowa� si� z ich wielo�ci � bo to nie mo�e by� jeden j�zyk! � wybra� tylko ten, kt�ry pasowa� do jego cel�w. By� kto� taki�</p><p>Adam nagle zrozumia�, �e b��dzi, lecz nie wiedzia�, w kt�rym miejscu pope�nia b��d. Marzenie o doskona�ym cz�owieku wydawa�o mu si� uprawnione. Pod koniec znacz�cego roku 2000 eksplodowa�o ono z now�, o�ywcz� si��. Rozszyfrowanie ludzkiego genomu doda�o mu skrzyde� (czy tych samych skrzyde�, kt�re Cohen i Yenter chcieli przyda� ludziom?). Zatem dlaczego p� wieku wcze�niej podobne marzenie doprowadzi�o do mord�w pope�nianych przez �doskonalszych� na � ich zdaniem � mniej doskona�ych?</p><p>�Jakie b�dzie to przysz�e spo�ecze�stwo, ca�kowicie pozbawione ludzi u�omnych?�, zamy�li� si�. �Jaki b�dzie �wiat, zaludniony wy��cznie doskona�ymi lud�mi? Czy r�wnie doskona�y?�</p><p>Nie przywyk� do takich my�li. Nie umia� stawia� tego rodzaju pyta� ani na nie odpowiada�. Ksi��ki, kt�re zgromadzi�, nie wyja�nia�y tych w�tpliwo�ci. Do ich rozstrzygni�cia brakowa�o mu jakiego� elementu. Nie wiedzia�, jakiego. Sami uczeni, mimo sukces�w w �rozszyfrowaniu j�zyka Boga�, byli stropieni swoim odkryciem i troch� przera�eni jego konsekwencjami � tak jak Einstein i Oppenheimer przerazili si� mo�liwo�ci wykorzystania energii j�drowej.</p><p>�Ale ja jestem zwyk�ym cz�owiekiem i po prostu chc� mie� zwyk�e, normalne dziecko. Mam prawo tego chcie�, pomy�la�.</p><p>Cichutko uchyli� drzwi gabinetu i wyjrza� do holu. Myszka siedzia�a na pod�odze, bawi�c si� kupionymi przez niego lalkami. Pr�bowa�a stawia� je obok siebie, mrucz�c co� p�g�osem� nie, to nie by�o zwyk�e mruczenie.</p><p>�Ona �piewa!�, zdziwi� si� Adam.</p><p>W dziwacznym, irytuj�cym mruczeniu Myszki rozr�ni� nagle d�wi�ki znanej mu melodii.</p><p>�Przecie� to Mahler�, rozpozna� po chwili, zszokowany odkryciem. �Ona �piewa melodi� z symfonii, kt�rej cz�sto s�ucham! S�yszy j� tylko przez moje drzwi, ale zapami�ta�a��</p><p>Myszce uda�o si� ustawi� pionowo obie lalki, i teraz Barbie sta�a sztywno obok Kena, podaj�c mu r�k�, a oboje wygl�dali tak, jakby mieli ruszy� na bal. Dziewczynka wybuchn�a chrapliwym i szorstkim, pe�nym rado�ci �miechem. Zaklaska�a w d�onie; jej okr�g�� buzi� rozja�ni� ten dziwny, ufny u�miech, kt�ry Adam obserwowa� zza p�przymkni�tych drzwi i kt�ry natychmiast znika�, gdy si� do niej zbli�a� (co widzia� k�tem oka, usi�uj�c wymin�� j� jak najszybciej). Dziewczynka ponownie si� za�mia�a, zaklaska�a w d�onie, potem wsta�a i wyrzuci�a w g�r� obie r�czki. Z jej ust znowu wydoby�o si� to dziwne, �piewne mruczenie. Myszka wci�� �piewa�a wpadaj�c� w ucho fraz� Mahlera. Nagle przesta�a �piewa�.</p><p>��Taaaaaaa�! � zawo�a�a grubym, dono�nym g�osem. � Taaaaa�! � i u�miechn�a si� jeszcze szerzej, wymachuj�c r�kami, a potem zaklaska�a nimi rytmicznie. Adam zrozumia�: jego c�rka chcia�a, �eby lalki ze sob� zata�czy�y. I wyobra�a�a sobie, �e to robi�. Znowu rozleg� si� jej gruby, chrypliwy �miech.</p><p>��Ona jest szcz�liwa� � zdziwi� si�.</p><p>Us�ysza� st�panie bosych n�g Ewy, kt�ra po�piesznie wysz�a z �azienki na wo�anie c�rki (�jak pies Pawiowa�, pomy�la� z irytacj�), wi�c wycofa� si� w g��b gabinetu, przymykaj�c bezszelestnie drzwi.</p><p>�Czy �wiat powinien by� pe�en ludzi doskona�ych genetycznie, czy ludzi szcz�liwych? Czy doskona�e geny daj� szcz�cie?�, zamy�li� si�. Obawia� si�, �e stawia pytania, na kt�re nie ma odpowiedzi. A mo�e rozwi�zanie jego problem�w nie tkwi w nauce, lecz gdzie indziej. Gdzie�?</p><p>��Myszka, co si� sta�o? � dopytywa�a si� Ewa w holu.</p><p>��Laa stooo� taaa� � us�ysza� przez drzwi odpowied� c�rki.</p><p>��Ustawi�a� lalki! Stoj�! Jak pi�knie! M�dra Myszka� dobra Myszka� � powtarza�a Ewa, Adam za� nagle zje�y� si� w sobie, z trudem panuj�c nad niezrozumia�ym wybuchem gniewu.</p><p>�Ona j� traktuje jak nierozumne zwierz�tko! A przecie� w �rodku, tam gdzie nikt nie potrafi zajrze�, tkwi istota, kt�ra ma swoje uczucia i my�li, sw�j �wiat i w�asny j�zyk, kt�ry by� mo�e jest j�zykiem Boga��</p><p>Po chwili opanowa� si�. W�asna reakcja roz�mieszy�a go, ale te� za�enowa�a. Nie wiedzia�, sk�d si� wzi�a. Pewnie z tego Mahlera, i z mniemania, �e ludzie wra�liwi na muzyk� s� wra�liwi w og�le. Myszka by�a co najwy�ej wyj�tkiem potwierdzaj�cym regu��. Ewa wie, co robi, gdy traktuje j� jak zwierz�tko.</p><p>�Nie b�d� si� w to wtr�ca�, musz� by� konsekwentny�, pomy�la�, cho� nadal czu� drobn�, ostr� drzazg� urazy do Ewy i do ca�ego �wiata, kt�ry traktowa� z g�ry takie istoty jak jego c�rka. I do samego siebie � poniewa� to akceptowa�.</p><p>Usiad� w fotelu, odwracaj�c si� plecami do drzwi, za kt�rymi by� dom stworzony dziewi�� lat temu dla �ony i dziecka. Zrzuci� na ziemi� ksi��ki o genach i o szansach tworzenia idealnych ludzi; o przysz�ym spo�ecze�stwie, w kt�rym nikomu nie zabraknie �adnego chromosomu, ani nikt nie b�dzie mia� o jeden za du�o. Wszystko b�dzie idealne.</p><p>Ksi��ki spad�y z hukiem na pod�og�, a on wszed� do Internetu, by po��czy� si� ze swoj� firm�.</p><p>�Liczby� Tylko liczby s� pewne. J�zyk Boga jest j�zykiem matematyki�, pomy�la� z przekonaniem.</p><p>Myszka siedzia�a w kucki na strychu i kiwaj�c si� miarowo, �piewa�a. Pot�g� muzyki, kt�ra � tak jak taniec � zdolna by�a wyrazi� wszelkie uczucia, odkry�a przypadkiem, s�uchaj�c w holu, jak tata puszcza swoje p�yty i ta�my. Mama ich nie lubi�a. Wola�a rytmiczne melodie z radia. Tata zawsze g�o�no puszcza� ulubione kompakty. Przez drzwi jego gabinetu muzyka prze�lizgiwa�a si� odrobin� st�umiona, lecz pi�kna i przejmuj�ca. Myszka s�ucha�a jej i �piewa�a.</p><p>Teraz na strychu, patrz�c na rozwieranie si� czarnych zas�on, Myszka �piewa�a Wagnera. Zas�ony podchwyci�y melodi� i ju� po chwili nuci�y razem z ni� � delikatnie, dr��c i faluj�c, co do Wagnera nie pasowa�o. Ale Myszka wiedzia�a, �e zaraz otworzy si� przed ni� pot�na, niesko�czona przestrze�, z ziemi� i wod�, z noc� i dniem, z gwiazdami, z ksi�ycem i s�o�cem � i tutaj Wagner by� jak brakuj�cy element. Obraz, ruch, d�wi�k.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka nie zdziwi�a si�, gdy t� majestatyczn� melodi� podchwyci�a woda i wyrzuci�a w g�r� radosn� fontann�. Jedn�� drug�� trzeci�� dziesi�tki fontann� setki. Potem spoza opadaj�cych melodyjnie strug wody zacz�y wy�ania� si� wielkie, mi�kkie, ciemne cielska. I za�piewa�y razem z Myszk�, ta�cz�c na rozko�ysanych falach.</p><p>��Wieloryby! � zawo�a�a. � On stworzy� wieloryby i ani troch� si� nie pomyli�! S� dok�adnie takie jak w telewizorze!</p><p>Kilka dni temu Myszka ogl�da�a film o wielorybach. Kamery pokaza�y pe�en �ycia podmorski �wiat, skryty przed wzrokiem cz�owieka. Od razu poj�a, �e tak�e tutaj, na g�rze, woda o�ywi�a si�, daj�c mieszkanie nie tylko wielorybom, ale milionom stworze�: ma�ym i du�ym rybom, spl�tanym o�miornicom, wij�cym si� wodnym w�om, futrzastym fokom, w�satym morsom.</p><p>�I tym razem On si� nie pomyli�, bo wszystko wzi�� z mojej g�owy�, pomy�la�a.</p><p>��TO JEST DOBRE � o�wiadczy� grzmi�cy G�os bez cienia wahania i Myszka by�a pewna, �e nie musi Mu przytakiwa�. On wiedzia�.</p><p>Myszka za� mia�a pewno��, �e to nie koniec. To si� dopiero zaczyna�o. On mia� dzi� wielk� moc i ch�� stwarzania. Myszka wyci�gn�a r�czki wysoko, jak najwy�ej, i ufnie czeka�a. Co� mia�o sp�yn�� z g�ry. Z nieba.</p><p>I sp�yn�o. Nie. Nie sp�yn�o, ale sfrun�o. Stada ptak�w. Setki. Tysi�ce. Ich skrzyd�a �piewa�y. Ich gard�a �piewa�y. Myszka �piewa�a. Wszystko �piewa�o Wagnera, a stwarzanie trwa�o i trwa�o.</p><p>��Taaa�! � zawo�a�a Myszka, klaszcz�c w d�onie, i wszystkie ptaki zata�czy�y na niebie. Tysi�ce skrzyde� r�nych rozmiar�w wygrywa�o w powietrzu t� sam� melodi�. I ta�czy�y. Myszka mia�a ochot� przy��czy� si� do nich, ale wi�zi�a j� pod�oga strychu � i w�asne cia�o. I mama, kt�rej nie wolno by�o opu�ci�. I tata, kt�ry m�g� pewnego dnia przystan�� w biegu i nie mia�by przy kim. Gdyby nie to, Myszka pofrun�aby ku ptakom. By� mo�e On by na to pozwoli�.</p><p>Ptaki wirowa�y pomi�dzy niebem a ziemi�, a pot�ny G�os odezwa� si� bez wahania:</p><p>��TO JEST DOBRE.</p><p>Tymczasem ziemia cierpliwie czeka�a. Niebo i woda otrzyma�y �ycie, ale ziemia by�a ja�owa. Myszka wystraszy�a si�, �e o niej zapomnia�.</p><p>��Zieee� ceeee� � szepn�a cichutko, ale On sprawia� wra�enie, �e sif waha. Ba� si� zaludni� ziemi�? Przydarzy�o Mu si� zbyt wiele pomy�ek? We wszech�wiecie kr��y�y �wiaty, kt�rym da� �ycie i kt�re Go teraz przera�a�y?</p><p>��Zieee� � wyszepta�a Myszka jeszcze raz, prawie b�agalnie, lecz odpowiedzia� jej tylko trzepot ptasich skrzyde�.</p><p>Myszka pomy�la�a, �e On chyba gdzie� poszed�. Mo�e ogl�da dno ocean�w i m�rz? Sprawdza, czy wszystko stworzy� jak nale�y? A mo�e fruwa w pobli�u ptak�w, owiewaj�c je swym oddechem i dziel�c na gatunki? Przydzielaj�c im r�ne, kolory pi�r, r�ne g�osy i zdolno�� do lotu? A tak chcia�a widzie�, jakie �ycie tym razem stworzy na ziemi�</p><p>Ju� wiedzia�a, �e si� nie doczeka. Poczu�a si� zm�czona i smutna. Wsta�a gwa�townie, zapali�a �ar�wk� i w jednej chwili rozleg��, niesko�czon� przestrze� ograniczy�y �ciany strychu. Na babcinych meblach spoczywa� mi�kki kurz. I jeszcze co��</p><p>Myszka podesz�a do starego kredensu. Na jego blacie co� r�owia�o. Wyci�gn�a r�czk� i zacisn�a.</p><p>��Myszka, siedzisz tu i siedzisz� Ile czasu tak mo�na� Chod�, obejrzymy sobie co� w telewizji � powiedzia�a mama za jej plecami.</p><p>Myszka w milczeniu ogl�da�a znalezion� rzecz.</p><p>��Ptasie pi�ro � powiedzia�a mama bez zdziwienia i podnios�a g�ow� do g�ry, patrz�c na dach. � Okno jest nieszczelne lub pi�ro wpad�o, gdy wietrzy�am. Albo zawsze by�o � doda�a po namy�le i wyci�gn�a r�k�: � Poka�.</p><p>Myszka zacisn�a r�czk� w pi��.</p><p>��Nie chcesz pokaza�? � zdziwi�a si� mama. � Przecie� nie zabior�. Oddam�</p><p>Dziewczynka powoli, powolutku rozchyla�a d�o�. Teraz obie nachyli�y si� nad pi�rem.</p><p>��R�owe? � zdziwi�a si� mama. � Pi�ro flaminga? Ale sk�d�?</p><p>��Mooo � powiedzia�a Myszka.</p><p>��Oczywi�cie, �e twoje � zgodzi�a si� mama i zesz�y na d�.</p><p>Na dole mama zapomnia�a o r�owym pi�rze flaminga, kt�re nie wiadomo sk�d spad�o na strych. Myszka pomy�la�a sobie, �e wprawdzie ona tak�e wci�� zapomina, ale o mniej wa�nych rzeczach. Mama zapomina�a niekiedy o tych najwa�niejszych.</p><p>W telewizorze Ewa chcia�a obejrze� kolejny odcinek telenoweli, ale Myszka tak d�ugo marudzi�a, a� Ewa znalaz�a kana� National Geographic.</p><p>Po rozleg�ych przestrzeniach Afryki spacerowa�y, skrada�y si� lub bieg�y z tupotem r�norakie zwierz�ta. Myszka wpatrywa�a si� w ekran tak d�ugo i intensywnie, p�ki jej oczy nie zm�czy�y si� na tyle, �e same si� zamkn�y. Nim zasn�a, pomy�la�a sobie, �e teraz musi ogl�da� du�o, bardzo du�o r�nych rzeczy. Inaczej nie b�dzie umia�a Mu pom�c. Oboje b�d� si� myli� i gdy On spyta, ona nie odpowie. On wprawdzie nikogo nie pyta�, lecz s�ysza� wszystko.</p><p>�S�onie, �yrafy, antylopy, zaj�ce, krety, borsuki�, my�la�a, zasypiaj�c. �Krowy, konie, psy, koty, wilki� Wilki? I lwy? Tygrysy? Pantery?�</p><p>Zaniepokoi�a si�. Wola�aby, �eby On stworzy� jaki� odr�bny i odleg�y �wiat Via zwierz�t, kt�re zabijaj� inne, ale nie by�a pewna, czy to mo�liwe.</p><p>Zasypia�a. �ni�y jej si� zwierz�ta ogl�dane w programach telewizyjnych, w ksi��kach z obrazkami, w ogrodzie zoologicznym. Baraszkowa�y weso�o, bawi�y si� ze sob�, by�y pogodne i przyjazne. Jad�y marchewk�, banany i traw�. Nikogo nie zabija�y.</p><p>I sta� si� wiecz�r, dzie� pi�ty.</p></section><section><title><p id="_Toc146806278">Dzie� sz�sty: �ycie, ci�g dalszy</p></title><p>Adam odepchn�� od siebie niepokoj�c� my�l, �e od kilkunastu dni, gdy wraca z pracy, w domu jest ciszej ni� zwykle. A gdy uchyla drzwi gabinetu, Myszka ju� nie bawi si� w holu. Wcze�niej prawie zawsze j� tu widzia�, poch�oni�t� prostymi czynno�ciami, w kt�rych wykonanie wk�ada�a mn�stwo wysi�ku. Klocki ustawione z trudem jeden na drugim. Kreski nier�wno przeci�gni�te pisakiem przez kartk�. Wyrwana noga pluszowego misia. Zasznurowane krzywo buciki. Barbie rozebrana do naga.</p><p>Adam nie wiedzia�, czy cisza w holu jest lepsza od be�kotliwych d�wi�k�w wypowiadanych grubym g�osem. Nie usi�owa� tego rozstrzyga�. Zarejestrowa� fakt.</p><p>Pewnie Ewa zamyka j� w sypialni. �Przede mn��, pomy�la�.</p><p>Ale Ewa, jak zauwa�y�, gdy szed� do kuchni, le�a�a na kanapie z ksi��k� w r�ku. I sprawia�a wra�enie, �e le�y tak od kilku godzin.</p><p>�Gdzie jest Myszka?�, pomy�la� z niezrozumia�ym dla siebie niepokojem, gdy zdarzy�o si� to kt�ry� raz z rz�du.</p><p>Cicho, na palcach, podszed� do lalek porzuconych niedbale na pod�odze. Jakim� cudem kunsztowna fryzura Barbie ocala�a, cho� lalka zosta�a odarta z pi�knego stroju. �Le�a�a na pod�odze go�a i w jej nago�ci Adam dopatrzy� si� czego� obrzydliwego. Pocz�tkowo nie wiedzia�, co to. Potem zobaczy�, �e Barbie ma wysoko stercz�ce, wielkie piersi, kt�re �adnie prezentowa�y si� pod sukienk�, ale bez ubrania by�y zdumiewaj�co sztuczne.</p><p>�Silikonowy biust Pameli Andersen�, pomy�la� zgry�liwie.</p><p>Nadal jednak co� go niepokoi�o w wygl�dzie lalki. Przyjrza� si� uwa�nie jej zbyt d�ugim i zbyt zgrabnym nogom, zaokr�glonym biodrom, przesadnie w�skiej talii. Wzruszy� ramionami: modelki w kolorowych pismach wygl�da�y podobnie, cho� zapewne dopiero po komputerowych zabiegach grafik�w. Ale w Barbie by�o co� zagadkowo oble�nego.</p><p>Nagle odkry�: naga Barbie mia�a ogromne piersi, ale nie mia�a nic pomi�dzy nogami. Odruchowo parskn�� �miechem, zaraz jednak przy�o�y� d�o� do ust. Nie chcia�, aby Ewa go us�ysza�a.</p><p>�Ta lalka jest ocenzurowana obyczajowo! I to w jak szczeg�lny spos�b!�, pomy�la� sarkastycznie. �Ma�e dziewczynki nie powinny wiedzie�, �e Barbie ma wagin�, cho� wolno, by widzia�y jej biust? Zabawne� Co na to Myszka?�</p><p>By� zaciekawiony. Nie wiedzia�, �e Myszka znacznie wcze�niej po�wi�ci�a d�ugie godziny na kontemplowanie anatomii Barbie. Tego, co Barbie mia�a i czego jej zabrak�o.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Ja�owa ziemia, pokryta zielonym futerkiem trawy, czeka�a cierpliwie, wierz�c, �e On nie zapomni. Myszka po raz pierwszy tak bardzo by�a ciekawa, co On zrobi, �e pami�ta�a o strychu przez ca�y wiecz�r i pocz�tek nast�pnego dnia. Myszka chcia�a zobaczy�, jak On o�ywi ziemi�.</p><p>Istnia�o wiele mo�liwo�ci, Myszka to wiedzia�a. Mama nie zawsze w por� prze��cza�a telewizor na kana�y dozwolone dla c�rki. A zreszt� mama nie by�a pewna, czy w og�le istnieje co�, czego Myszka nie powinna ogl�da�. Granice wyobra�ni dziewczynki nie by�y jej znane; ani granice jej rozumienia. Myszce zdarza�o si� ogl�da� horrory, w kt�rych na bezbronn� ziemi� przekrada�y si� niewyobra�alne i gro�ne monstra. Ogl�da�a programy przyrodnicze, w kt�rych jedne zwierz�ta w okrutny spos�b zabija�y inne, po�eraj�c je, gdy jeszcze trwa�y w agonii. Dziewczynka obawia�a si�, �e ziemia, kt�r� On teraz stwarza�, stanie si� miejscem takich zmaga�; �e kt�ry� z potwor�w ogl�danych w telewizji o�ywi ziemi� w spos�b, kt�ry wzbudza� jej l�k.</p><p>O wiele gorsze ni� filmowe monstra by�y obrazy wojen. A te dziewczynka ogl�da�a prawie codziennie, gdy� mama co wiecz�r �ledzi�a newsy w telewizorze i nie widzia�a powodu, aby usuwa� c�rk� z pokoju. Nakazywa�a jej wyj��, gdy w jakim� filmie pan i pani zaczynali si� dotyka� i rozbiera�. Wojny za� w telewizyjnych �Wiadomo�ciach� by�y czym� tak naturalnym jak prognozy pogody: pokazywano je codziennie, z niewielkimi tylko zmianami. Ewie nigdy nie przysz�o do g�owy, �e to one budz� w Myszce strach i niezrozumienie o wiele wi�ksze ni� sceny erotyczne. A jednak Ewa czu�a, �e Myszce nale�y zabroni� ogl�dania takich scen, a mo�na jej pozwoli� na ogl�danie telewizyjnych dziennik�w, kt�re w szybkim, rockandrollowym rytmie � niemal jak na paradzie � pokazywa�y bombardowanie miast, egzekucje je�c�w, uliczne walki, katastrofy, morderstwa. Myszka nie mog�a tego poj��. Ludzie szukaj�cy nawzajem blisko�ci cia� wydawali jej si� pi�kni i dobrzy, ci sami ludzie strzelaj�cy do siebie byli nieprzyzwoici.</p><p>Dziewczynka potrz�sa�a bezradnie g�ow�, wierz�c, �e wypadn� z niej wszystkie z�e obrazy, kt�rych nie chcia�a tam mie� i kt�rych istnienia On nie powinien si� nawet domy�la�. Gdyby si� domy�li�, m�g�by stworzy� co� po stokro� bardziej przera�aj�cego. A mo�e ju� stworzy��?</p><p>Zas�ony zawirowa�y i zacz�y si� rozchyla�, jak w teatrze, a Myszka niecierpliwie oczekiwa�a na to, co tym razem wy�oni si� spoza kurtyny, uplecionej z czerni g��bokiej jak sadza.</p><p>Ziemia. Nad ni� niebo. Ptaki i chmury pomi�dzy niebem a ziemi�. Woda. Wieloryby i miliony innych wodnych stworze�. Myszka czujnie spojrza�a na ziemi� Trawa zafalowa�a od Jego oddechu� Nie, nie tylko od Jego oddechu. Trawa �y�a. Z norek wychodzi�y rude lisy z puszystymi kitami, rdzawe borsuki i ma�e, aksamitne krety, o�lepione s�o�cem. Harcowa�y zaj�ce, sarny i d�ugoogoniaste ma�py. Kumka�y �aby. �agodne, bia�e baranki skuba�y traw�. Mi� koala pi� coca-col�</p><p>��Ne� Neee� � powiedzia�a odruchowo Myszka i coca-cola znikn�a. Mi� �u� eukaliptusowe li�cie.</p><p>W pewnej chwili zwierz�ta znieruchomia�y, nas�uchuj�c. Ziemia zatrz�s�a si�, powietrze rozdar� ryk setek tr�b i przez ��k� przetoczy�y si� s�onie, wydeptuj�c w trawie pierwsze �cie�ki. Za nimi przebieg�o stado p�ochliwych antylop, d�ugoszyich �yraf, skocznych zebr�</p><p>��TO JEST DOBRE � stwierdzi� G�os.</p><p>Myszka zaklaska�a w d�onie. To by�o bardzo dobre. Nie by�o wilk�w, tygrys�w, panter ani �adnych monstr�w. On bezb��dnie wyj�� z jej pami�ci tylko to, co nale�a�o wyj��. I tylko tego u�y� do stwarzania. Zrozumia�a, �e na pocz�tku b��dzi�, gdy� Mu nie pomaga�a. Teraz ju� by�a pewna, �e nie jest jedynie widzem.</p><p>Potem nadesz�y kolejne zwierz�ta. Dziewczynka od razu dostrzeg�a ich odr�bno��: trzyma�y si� razem, gromadzi�y si� w stada. Rozpozna�a domowe byd�o i trzod�: �agodne krowy, jurne byczki, pogodne kozy, weso�e �winki. I ptaki przykute na zawsze do ziemi: kury, koguty, indyki. By�y niespokojne, jakby na co� oczekiwa�y. �Czekaj� na kogo�, kto na nie krzyknie, uderzy kijem, zagna do domu�, pomy�la�a, nie wiedz�c, sk�d to wie.</p><p>On milcza�. Trawa falowa�a, a silny wiatr gna� po niebie chmury, ba�wani� wod�, k�ad� na ziemi� ga��zie drzew. By� tak silny, �e przygina� ku ziemi Myszk� i rozwiewa� jej w�osy.</p><p>�Nad czym On tak my�li?�, zdziwi�a si�. �Prawie wszystko ju� zrobi�, mo�e odpocz�慔</p><p>Ale zar�wno na ziemi, pomi�dzy ni� a niebem, jak w wodzie, w�r�d ptak�w, ryb i zwierz�t, wyczuwa�o si� oczekiwanie. Co� mia�o si� sta�. Co� wa�nego. Co�, co zmieni ten krajobraz, zak��ci jego harmoni�, zmieni rytm nowego �ycia, wyznaczy inn� hierarchi�.</p><p>Myszka pr�bowa�a si� domy�li�, co by to mog�o by�. Ba�a si�, �e monstrum. A je�li On wy�owi� je z jej pami�ci, cho� wcisn�a je najg��biej jak mog�a � i zaraz zjawi si� tu, wielkie, obrzydliwe, nieobliczalne�? Jak w kresk�wce, kt�r� ogl�da�a na kanale Kid Fox. Jak w horrorze, na kt�ry zerka�a wczoraj mama, przegl�daj�c r�wnocze�nie kolorowe �urnale.</p><p>Nie chcia�a na to patrzy�. Ju� wiedzia�a, �e zapalenie �ar�wki nie przerwie Jego pracy, gdy� On stwarza wci�� i wci��, bez przerwy, ci�gle na nowo, i nigdy nie ma do��. Czu�a, �e pope�ni jak�� przera�aj�c� pomy�k�, gdy� w�a�nie wtedy, gdy Nape�nia kolejne ziemie, przytrafiaj� Mu si� najstraszliwsze b��dy. Pomy�la�a, �e nie chce w tym uczestniczy�. Nie chce Mu podpowiada�. Mo�e On przestanie�</p><p>�yrafy obr�ci�y d�ugie szyje, zaj�ce stan�y s�upka, sarny nadstawi�y uszu, s�onie zarycza�y przeci�gle, ptaki znieruchomia�y w powietrzu, wieloryby skry�y si� w g��binach w�d � i nawet� On wstrzyma� oddech, gdy� wiatr nagle ucich��</p><p>��Maaaaaa�!!!!! � krzykn�a Myszka, miotaj�c si� po strychu i nie umiej�c znale�� w��cznika �wiat�a.- Maaaaaa! � zawo�a�a jeszcze raz, w niepoj�tej panice, przera�ona tym, co nast�pi. CO�. Co� potwornego.</p><p>Nagle przypomnia�a sobie o dzwonkach. Jeden z nich by� ko�o niej i cho� go nie widzia�a, uwi�ziona w tej mi�kkiej czerni, kt�ra w jednej chwili przesta�a by� bezpieczna, to miotaj�c si� rozpaczliwie, trafi�a na niego r�k�. Z ca�ej si�y nacisn�a guzik. W domu rozleg� si� przera�liwy d�wi�k.</p><p>Ewa zerwa�a si� z tapczanu. Dzwonek zad�wi�cza� po raz pierwszy, Myszka jeszcze nigdy dot�d go nie u�y�a.</p><p>��Co� si� sta�o� Co� z�ego� � my�la�a, p�dz�c w panice po schodach. Wspinaj�c si� na strych, dostrzeg�a k�tem oka, �e Adam uchyla drzwi od gabinetu, lecz zaraz g�o�no je zamyka (aby uchyli� ponownie, gdy znik�a na schodach).</p><p>Wpad�a na strych. Spowija�a go ciemno��. Myszka tkwi�a tu, nie zapalaj�c �ar�wki?, chyba �e j� zgasi�a, i ta nag�a, przedziwnie czarna ciemno�� eksplodowa�a jej krzykiem. Ewa jeszcze nigdy nie widzia�a czerni tak doskonale czarnej, tak g��bokiej, poch�aniaj�cej wszelkie �wiat�o.</p><p>��Myszka� � szepn�a niepewnie, nie umiej�c znale�� kontaktu. Mia�a uczucie, �e znalaz�a si� w innym wymiarze; gdzie� zapodzia� si� strych i z�o�one na nim sprz�ty; znikn�y uko�ne �ciany ograniczaj�ce przestrze�. Poczu�a ruch powietrza i czyj�� niewidoczn�, gro�n� obecno��.</p><p>��Myszka� � szepn�a jeszcze raz, ale g�os uwi�z� jej w gardle jak wielka, dusz�ca kula. Powoli ulega�a tej samej panice, co przed chwil� jej c�rka.</p><p>��Maaa� � odpowiedzia�a grubym g�osem Myszka i Ewa odetchn�a.</p><p>W ka�dym razie dziewczynka tu jest, ca�a, zdrowa i nie krzyczy. Zatem to tylko jaki� zwyk�y, niczym nie uzasadniony l�k.</p><p>��Nie mog� znale�� kontaktu � powiedzia�a, staraj�c si�, by zabrzmia�o to jak najspokojniej, gdy� mia�a wra�enie, �e kontakt znikn��. Razem ze �cian�. Mia�a uczucie, �e stoi oblepiona czerni� jak paj�cz� sieci�, niezdolna do ruchu, nie maj�c przed sob� nic poza niesko�czon� i niewidoczn� przestrzeni�.</p><p>��Neeee baaa�� � powiedzia�a nagle Myszka i w tej samej chwili strach sp�yn�� z Ewy jak woda. Niemal czu�a, jak zsuwa si� po niej coraz ni�ej i ni�ej, i wreszcie kryje si� ko�o jej n�g, gdzie� w szparach pod�ogi.</p><p>��Myszka, ale nap�dzi�a� mi strachu � powiedzia�a z wyrzutem, a jej r�ka si�gn�a do kontaktu. Jak mog�a go wcze�niej nie znale��? Przecie� by� w tym samym miejscu. � Co� si� sta�o?</p><p>��Neeeee � odpar�a dziewczynka. Rozb�ys�a �ar�wka i strych znowu sta� si� miejscem zwyk�ym i bezpiecznym.</p><p>Ewa podsun�a sobie stary taboret, wspi�a si� i otwar�a okno w dachu.</p><p>��Wywietrzymy � wyja�ni�a. Mia�a klaustrofobiczne odczucie, �e nadal unosi si� tu duszny, d�awi�cy zapach strachu. Jej i Myszki. A przecie� musia�o to by� z�udzenie. Myszka krzycza�a bez powodu, skoro teraz jest tak spokojna.</p><p>Do pomieszczenia wdar�o si� �wie�e wieczorne powietrze. Nad ich g�owami, w prostok�cie okna, zamigota�y gwiazdy.</p><p>��Jak �adnie � westchn�a Ewa. Wieczorn� cisz� przerwa� nagle d�wi�k dobiegaj�cy sprzed domu. Cichy pisk. Nie, nie pisk� P�acz?</p><p>��Co� p�acze przed domem? Chod�, sprawdzimy � powiedzia�a Ewa, podaj�c r�k� Myszce.</p><p>Zesz�y po schodach i wysz�y przed dom. W�a�nie zapala�y si� kolejne uliczne lampy, a wraz z nimi kuliste ogrodowe �wiat�a, rozja�niaj�c mrok trawnika.</p><p>Co� niewielkiego ucieka�o przed nimi, wraz z cieniem uchodz�cego mroku, kt�ry niech�tnie ust�powa� miejsca sztucznemu �wiat�u. Co� ma�ego, co przed chwil� p�aka�o. Nie, to nie by� p�acz�</p><p>��Koooo�t � powiedzia�a Myszka i jej twarz rozja�ni� nag�y, ufny u�miech.</p><p>��Kici� kici� � zawo�a�a Ewa p�g�osem i z cienia wy�oni� si� ma�y, piszcz�cy kociak. Szed� niepewny, wystraszony i kogo� szuka�. Kogo? Matki? Bezpiecznego miejsca? Domu?</p><p>��Daaaa� � powiedzia�a Myszka tonem nie znosz�cym sprzeciwu. Tak m�wi�a wtedy, gdy bardzo czego� chcia�a. Tak m�wi�a, gdy w razie odmowy gotowa�a si� do okropnego krzyku, kt�rym potwierdza�a bezwzgl�dno�� ��dania (�reakcje dzieci z DS bywaj� nieprzewidywalne, lecz na og� bardzo gwa�towne�).</p><p>��Kici, kici� � wyszepta�a znowu Ewa, a ma�y kociak szed� ku nim powoli, na sztywnych, wypr�onych z niepokoju �apkach, aby w ostatniej chwili otrze� si� mi�kko o stopy Myszki.</p><p>Dziewczynka przykucn�a i pog�adzi�a go. Kociak zamrucza�. R�ka Myszki dotyka�a go tak delikatnie, �e Ewa si� zdziwi�a. �Ten kot nauczy j�, czym jest dotyk�, pomy�la�a i schyli�a si�, by wzi�� stworzenie na r�ce. Ale Myszka by�a szybsza. Ruszy�a w stron� otwartych drzwi, wo�aj�c kociaka:</p><p>��O�, o� O�, o�</p><p>Kociak szed� za ni� z gracj�, ocieraj�c si� o jej nogi, to wybiegaj�c przed ni�, to przystaj�c, by poczeka�, a� si� z nim zr�wna.</p><p>We troje weszli do kuchni: Ewa, Myszka i kot. W kuchni ju� kto� by�. Adam. Rzuci� im szybkie spojrzenie, ale nic nie powiedzia�, skupiony na wykonywanej czynno�ci. Smarowa� tosty past� z �ososia. Nie widzia� kota. �wiadomie nie patrzy� w d�, by nie patrze� na Myszk�. �Zawsze tak robi. Patrzy ponad jej g�ow��, pomy�la�a Ewa.</p><p>Kot wyczu� zapach jedzenia i gwa�townie, wbijaj�c drobne, lecz ostre pazury, wspi�� si� po jego nodze.</p><p>��Auuu! � wrzasn�� Adam i strz�sn�� z siebie stworzenie, energicznie podrywaj�c si� ze sto�ka. Kociak, odrzucony kopni�ciem, zatoczy� w powietrzu �uk i wydaj�c z siebie dzieci�c� skarg�, opad� na wykafelkowan� pod�og�. Uderzy� g�ow� o szafk� i znieruchomia�.</p><p>Myszka te� znieruchomia�a. Ewa wyda�a st�umiony okrzyk, lecz zaraz umilk�a, patrz�c z przestrachem na c�rk�. Lada moment spodziewa�a si� przera�liwego wrzasku, tego nieludzkiego wycia, wobec kt�rego by�a bezradna i pe�na winy, gdy� nie umia�a mu przeciwdzia�a�. Lecz Myszka tkwi�a w miejscu jak s�up soli, z otwart� buzi�, wpatrzona w nieruchome, a przed chwil� tak pe�ne gracji cia�o kociaka. Stru�ka �liny ciek�a jej po brodzie. Z nosa kapa�o. Jej oddech przypomina� sapanie ma�ej lokomotywy.</p><p>�Ona zaraz co� zrobi��, przerazi�a si� Ewa. �Zrozumie, �e kociak nie �yje, i zrobi co� strasznego� Pierwszy raz widzi �mier�. I to tak g�upi� i niepotrzebn� �mier�. Gdybym zostawi�a tego kota tam, na trawniku, nie by�oby tego nieszcz�cia. Mo�e by�by g�odny, aleby �y�. Cz�owiek to nieodpowiedzialna istota, wszelkie �ywe stworzenia powinny schodzi� mu z drogi��</p><p>Nagle przypomnia�a sobie cytat z Genesis. I ten, i inne mia�a w pami�ci od czasu, gdy przez dwa d�ugie lata codziennie czyta�a Myszce Ksi�g�. Wci�� zna�a ka�de zdanie z tych �piewnych, rytmicznych strof. Teraz, ku w�asnemu zdumieniu, co� nakaza�o jej powiedzie� g�o�no i wyra�nie:</p><p>���I panujcie nad rybami morskimi i nad ptactwem niebieskim, i nad wszelkim zwierzem na ziemi��</p><p>��Neee� neeee� o�, o� � powiedzia�a nagle Myszka.</p><p>Adam sta� zesztywnia�y, z tostem w r�ce. Ewa, jak aktorka na scenie, wypowiedzia�a swoj� kwesti� i te� znieruchomia�a. Bezw�adne szarobure cia�o kota le�a�o na zimnej pod�odze. Z g�owy stworzonka wycieka�a stru�ka krwi.</p><p>��O� o� � powt�rzy�a Myszka, patrz�c nie na kociaka, ale gdzie� w g�r�, nie wiadomo gdzie. Na sufit? Ewa widzia�a tylko bia�ka jej wzniesionych do g�ry oczu.</p><p>�Kogo ona wo�a? I dlaczego tak dziwnie wygl�da?�, zaniepokoi�a si�. �A mo�e taki jest pocz�tek epilepsji? Dzieci z DS miewaj� epilepsj� Mo�e ona dozna�a wstrz�su i stanie si� co� strasznego?�</p><p>Nagle w ca�ym domu zapad�a cisza. Ewa pomy�la�a, �e to nie jest zwyczajna cisza, taka, w czasie kt�rej s�ycha� �ycie, cho� �aden d�wi�k nie jest g�o�niejszy od bzyczenia muchy. Cisza zawsze jest �ywa. I trwa na tyle d�ugo, by j� us�ysze�, i na tyle kr�tko, by si� nie niepokoi�. Cisza, kt�ra teraz zapanowa�a, by�a ca�kowicie martwa. Jak kot.</p><p>Nagle da�o si� s�ysze� g��bokie, ci�kie westchnienie. Ewa pomy�la�a, �e to ich dom odetchn�� ci�ko, z namys�em, tchnieniem tak silnym, �e drewniane okiennice zatrzeszcza�y, trzasn�y jakie� drzwi, a powiew wiatru, nie wiadomo sk�d, wpad� do kuchni, owijaj�c jej sp�dnic� wok� n�g, wichrz�c w�osy Myszki i g�adk� fryzur� Adama.</p><p>��Przeci�g � stwierdzi� obcym g�osem Adam, a wiatr zakr�ci� si� po kuchni, jeszcze raz zburzy� czupryn� Myszki i ucich�.</p><p>Myszka za�mia�a si� grubym, pogodnym g�osem. Jej twarz rozja�ni� u�miech.</p><p>��O� o� � powt�rzy�a, ruszaj�c w stron� kociaka.</p><p>Zwierz� poruszy�o si�. Najpierw niemrawo unios�o g�ow�, zostawiaj�c smu�k� krwi na kafelkach, potem powoli usiad�o. Patrzy�o na nich uwa�nie, oczami sko�nymi i zielonkawymi jak u Myszki. Po�lini�o jedn� z �apek i zacz�o starannie my� zakrwawiony pyszczek.</p><p>Ewa westchn�a g�o�no i z niedowierzaniem. Myszka tymczasem pog�aska�a kota i powiedzia�a nagl�co:</p><p>��Jee��</p><p>Ewa szybko nala�a mleka na talerzyk. Adam sta� w milczeniu, z tostem w r�ce, nie podnosz�c go do ust. Nagle wzruszy� ramionami i wyszed�. Jego krokom towarzyszy�o dono�ne mlaskanie kota. Myszka u�miechn�a si�, mru��c grube powieki, i si�gn�a r�czk� po resztk� �ososiowej pasty. Przykucn�a i niewprawnie zacz�a wyciska� tubk� na pod�og� obok zwierz�cia. Kociak porzuci� mleko i przywar� r�owym j�zykiem do r�wnie r�owej papki o kusz�cym zapachu.</p><p>���yje� To niemo�liwe� � wyszepta�a Ewa.</p><p>Wci�� nie mog�a pogodzi� si� z tym, �e �ycie jest tak kruche; �e w jednej chwili pe�ne ruchu i wdzi�ku stworzenie przemieni�o si� w nieruchom� pust� skorup�. �Wi�c TO tak wygl�da�, pomy�la�a. Ale to nie wygl�da�o tak, skoro kot �y�.</p><p>��Jak mu dasz na imi�? � spyta�a. � �Ten, kto wyznacza imi�, jest dawc� �ycia i ma wp�yw na jego bieg� � bezwiednie zacytowa�a Ksi�g�.</p><p>��Mia�? � spyta�a Myszka, a Ewa kiwn�a g�ow�. Mia by�o imieniem r�wnie dobrym jak ka�de inne. I �atwym do wypowiedzenia.</p><p>��Tw�j kot, tw�j wyb�r � powiedzia�a do c�rki.</p><p>��On daa� � oznajmi�a Myszka. �Ona chyba my�li, �e Adam da� jej kota�, zdziwi�a si�, ale nie chcia�a tego prostowa�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Adam otworzy� okno i wyrzuci� tosta. Straci� apetyt. Nie chcia� zrobi� krzywdy temu zwierz�ciu ani nikomu. Nie zauwa�y� kota. Nawet gdyby po pod�odze �azi� nie kot, ale na przyk�ad krokodyl, te� by go nie zauwa�y�.</p><p>���bo nie chcia�e� widzie� swojej c�rki � szepn�� do siebie p�g�osem. � I dlatego, �e nie chcia�e� jej widzie�, obecno�� kota ci� zaskoczy�a i zareagowa�e� tak brutalnie. Przyznaj si�</p><p>Przyzna� si�. Nie chcia� jej widzie�. Nie chcia� okazywa�, �e j� dostrzega. Nie chcia�, by odezwa�a si� bezpo�rednio do niego � jak do ojca. One obie wesz�y do kuchni tak niespodziewanie� My�la�, �e dawno posz�y ju� spa�. Pazurki, wczepione znienacka w nog�, zada�y mu b�l, odruchowo chcia� si� go pozby�</p><p>�Mog�em go zabi�. To cud, �e go nie zabi�em. Ale ta wariatka nie musia�a recytowa� Biblii!�, pomy�la� ze z�o�ci�.</p><p>Kot na szcz�cie �y�. Kiedy�, gdy budowa� ten dom dla swojej rodziny, z nadziej�, �e zape�ni si� dzie�mi � pierwszym� drugim� mo�e trzecim? � Adam planowa�, �e b�d� w nim r�wnie� zwierz�ta. Zawsze uwa�a�, �e pe�na, prawdziwa rodzina powinna sk�ada� si� tak�e z kota lub psa. Lub jednego i drugiego. W ich du�ym domu zwierz�ta mia�yby du�o swobody � i by�y zaplanowane, jak zreszt� wszystko. Wszystko poza Myszk�.</p><p>Nagle powr�ci� do niego biblijny cytat, kt�ry Ewa wyrecytowa�a z jak�� dziwn�, natchnion� interpretacj�:</p><p>�I panujcie nad rybami morskimi i nad ptactwem niebieskim, i nad wszelkim zwierzem na ziemi��</p><p>Czy B�g rzeczywi�cie tak to zaplanowa�? Czy B�g w og�le planuje? Planowanie pasuje raczej do ksi�gowego ni� do Boga, pomy�la� kpi�co. B�g pewnie eksperymentuje. Albo wie.</p><p>��Boga nie ma � powiedzia� g�o�no i gniewnie ku otwartemu oknu. � Lecz je�li jest, nie powinien oddawa� zwierz�t pod panowanie ludzi.</p><p>�A ludzie? Czy mo�na odda� ludzi we w�adanie ludziom? Co w og�le mo�na im powierzy�, nie obawiaj�c si�, �e zniszcz�, popsuj�, skrzywdz�?�, zamy�li� si�.</p><p>Coraz cz�ciej my�la� o sprawach, kt�re dawniej go nie interesowa�y lub kt�rymi nie chcia� si� interesowa�.</p><p>�G�upiej� z tego wszystkiego�, pomy�la� z irytacj�.</p><p>Znowu poczu� �al: do Ewy, do siebie, lecz przede wszystkim do Myszki. Gdyby nie ona, ich �ycie mog�o by� pi�kne i szcz�liwe. Kocha� porz�dek, nienawidzi� chaosu. �</p><p>�Myszka to chaos�, pomy�la�, przygotowuj�c po�ciel do spania.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Kot, zwini�ty w k��bek, mrucza� w wielkim ma��e�skim �o�u, w kt�rym spa�y matka i c�rka.</p><p>�On przyprowadzi� na ziemi� zwierz�ta i da� mi jedno z nich�, my�la�a Myszka, zasypiaj�c. �Mo�e nie chcia�, bym si� martwi�a i zastanawia�a, co teraz tam robi? I co z tego wyniknie, skoro nie pos�ucha� g�os�w z mojej g�owy? Nie m�g� pos�ucha�. Bo ich nie by�o, bo nie wiem, czego On chce�, my�la�a niecierpliwie, usi�uj�c nie wierci� si�, �eby nie budzi� mamy. �Ale zechcia� tchn�� w kota drugie �ycie. Stworzy� go jeszcze raz, z martwego zakrwawionego futerka�.</p><p>��To by�o dobre � wymrucza�a cichutko, a �ciany sypialni us�ysza�y dziwne, chrapliwe echo: �To�y�obe�� Ale czy b�dzie dobre to, co On nadal stwarza?</p><p>Kot mrucza�, Ewa spa�a, a Myszce przypomnia� si� �piewny, dziwnie bliski rytm s��w, kt�re mama wypowiedzia�a w kuchni, gdy my�la�a, �e kot nie �yje.</p><p>�Kto ma panowa� nad rybami, ptactwem i wszelkim zwierzem na ziemi�?�, zapyta�a bezg�o�nie samej siebie.</p><p>�Wiem, co On tam stwarza�, uprzytomni�a sobie nagle, a potem zasn�a, zanim zd��y�a si� zaniepokoi�, czy to b�dzie dobre.</p><p>Kot mrucza�, przytulony do jej szyi.</p><p>I sta� si� wiecz�r, dzie� sz�sty.</p></section><section><title><p id="_Toc146806279">Dzie� si�dmy: ogr�d</p></title><p>�Tak dobrze si� czuj�, jakbym si� na nowo narodzi�a. Ca�kiem jak ten kociak�, my�la�a Ewa, krz�taj�c si� rano po kuchni.</p><p>By�a dziwnie �wie�a, wypocz�ta i pogodna. Po raz pierwszy od wielu tygodni nuci�a, przygotowuj�c �niadanie sobie i Myszce. I kotu. W�a�nie, przecie� przyby� nowy lokator. By� malutki, mia� najwy�ej dwa-trzy miesi�ce, wi�c wystarczy mu mleczna zupa, jak Myszce.</p><p>Z okna ujrza�a biegn�cego Adama. Ale nie bieg�, jak zwykle, w stron� gara�u, lecz goni� w k�ko po trawniku. Jogging�?</p><p>�Rozpiera go energia, jak mnie�, pomy�la�a. Mo�e on te� czuje si� dzi� jak nowo narodzony? Mo�e poranne wiadomo�ci w radiu poda�y korzystny wska�nik gie�dowy? Kupi� akcje, kt�re w�a�nie posz�y w g�r�?</p><p>Ewa nie ocenia�a Adama. Raczej mu wsp�czu�a. Wiedzia�a, �e cierpi, �e jest mu �le z Myszk� i �le bez nich obu. Jej uczucia do Myszki by�y z�o�one, ale mocne. Uczucia Adama by�y skomplikowane, lecz nieokre�lone.</p><p>�To on jest niepe�nosprawny, nie Myszka�, pomy�la�a nie pierwszy raz. �Jest niepe�nosprawny uczuciowo. Powinien wzi�� ze mn� rozw�d i za�atwi� to raz na zawsze. Nie mo�e tkwi� w pu�apce, kt�r� sam sobie stworzy�, odrzucaj�c Myszk� i nie odchodz�c�.</p><p>Patrzy�a przez okno, jak biega. Wci�� by� m�ody, mia� dopiero czterdzie�ci pi�� lat. By� silny, zdrowy, przystojny. I bogaty.</p><p>�Nie b�dzie mia� problemu ze znalezieniem nowej �ony�, stwierdzi�a z �alem.</p><p>Nie wiedzia�a, czy jeszcze go kocha. Zmuszona do dokonania wyboru pomi�dzy nim a Myszk�, wybra�a c�rk�.</p><p>�Ona bardziej mnie potrzebuje�, potwierdzi�a w my�lach swoj� decyzj�. �Mo�e niekt�re kobiety szukaj� kogo�, komu b�d� potrzebne, kto b�dzie ich brzydkim kacz�tkiem? Mo�e na tym polega odr�bno�� kobiet?�</p><p>Adam biega�, zataczaj�c niewielkie kr�gi. Powietrze by�o rze�kie, �wie�e, jakby w nocy spad� deszcz, a kwiaty z s�siednich ogr�dk�w pachnia�y intensywnie.</p><p>�To m�g�by by� raj�, pomy�la�. �Wystarczy�oby, �eby o ten dom bardziej zadba�, z zewn�trz i wewn�trz��</p><p>Jeszcze dziewi��, dziesi�� lat temu Adam chcia� si� odr�nia� od s�siad�w. Jego dom mia� by� wi�kszy i pi�kniejszy, a rodzina niezwyk�a. Dzi� marzy� o przeci�tno�ci.</p><p>�Przeci�tna rodzina i przeci�tne, zwyk�e dziecko, kt�re nie be�kocze, nie �lini si�, nie kapie mu z nosa, nie ma opuchni�tych sko�nych oczu ani IQ w okolicy 50 punkt�w. Wystarczy�oby, �eby mia�o 100, cho� dziesi�� lat temu uwa�a�em, �e ni�ej ni� 140 to wstyd��</p><p>Biegn�c, wpad� do domu i przemkn�� przez hol do �azienki. Odruchowo zwr�ci� uwag�, �e Barbie z Kenem ju� nie le�� w k�cie, na sta�ym miejscu. Znikn�li. Albo Myszka wzi�a ich do sypialni, albo lalki zosta�y zniszczone i Ewa je wyrzuci�a.</p><p>Gdy ubrany w garnitur wybieg� z gabinetu, zderzy� si� z Myszk�, kt�ra zaspana, z p�przymkni�tymi oczami, sz�a przez hol do kuchni. Ko�o jej n�g ta�czy� kociak.</p><p>�Niech si� stanie co� takiego, aby ona znikn�a�, wypowiedzia� nieme zakl�cie.</p><p>��Ta! O! � powiedzia�a Myszka grubym g�osem.</p><p>Wymin�� j� i znikn�� w wyj�ciowych drzwiach.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka mia�a problem. Jad�a mleczn� zup�, jak zwykle zachlapuj�c ca�y prz�d nocnej koszulki, a ko�o niej, na stole, siedzia� kociak i ch�epta� z drugiego brzegu talerza. Ewa usi�owa�a zaprotestowa�, ale Myszka podnios�a g�os do wrzasku, wi�c ust�pi�a. I teraz jedli razem: kociak i dziewczynka.</p><p>�Je�li nie chc�, by jadali z tego samego talerza, musz� robi� Myszce co� takiego do jedzenia, czego kot nie tknie�, pomy�la�a zdesperowana Ewa.</p><p>Tymczasem Myszka mia�a powa�niejszy problem, a rozwi�zywanie problem�w przychodzi�o jej z trudno�ci�. Problem wlatywa� do g�owy i wylatywa�, gubi�c po drodze niekt�re elementy. Powraca� zmieniony lub u�omny.</p><p>Myszka nie wiedzia�a, czy mo�e wyj�� na strych razem z kotkiem, czy te� kota ma zostawi� na dole. Nie by�a pewna, czy mo�na kota zostawi�, czy nic mu si� nie stanie. Nie wiedzia�a te�, czy my�li o kocie i strychu, czy te� o kocie i mamie. A w tle, gdzie� w pobli�u, biega� tata. Tata, kt�ry m�g� na kota niechc�cy nadepn��.</p><p>Problem znowu si� zmieni�, przybra� teraz posta� biegaj�cego taty. Gdzie� obok czai� si� zagro�ony kot. A potem znowu pojawi� si� strych. Gdy Myszce uda�o si� wreszcie wr�ci� my�lami do strychu, pojawi� si� problem Jego. I wtedy wszystko si� rozwi�za�o.</p><p>�Skoro On stwarza koty, to pewnie je lubi�, pomy�la�a i ju� by�o jasne, �e mo�na i�� na strych razem ze zwierz�tkiem.</p><p>Jeszcze przez chwil� Myszka my�la�a nad tym, czy ka�dy tata tak biega lub czai si� za drzwiami, obserwuj�c dzieci, ale tego problemu nie umia�a rozwi�za�, gdy� nie zna�a innych ojc�w. Przypuszcza�a, �e wszyscy s� tacy sami. Biegaj�, �piesz� si�, i stale trzeba do nich t�skni� i marzy� o chwili, gdy przystan� blisko, bliziutko i wezm� za r�k�. Myszka nie wiedzia�a, czy taka chwila kiedy� nadejdzie.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Adam czu� si� wyj�tkowo dobrze. Jak nowo narodzony. I po raz pierwszy by� gotowy na podj�cie decyzji: pora przeci�� nienormaln� sytuacj�. Nie mo�na zniszczy� sobie �ycia ze strachu przed tym, �e kto� powie, i� porzuci� �on� z niedorozwini�tym dzieckiem. Nie by� ani pierwszym, ani ostatnim, kt�ry to zrobi, je�li zajdzie taka konieczno��.</p><p>Genetyczne upo�ledzenie ze strony rodziny Ewy by�o oczywiste. Wskazywa� na to przypadek alzheimera u jej babci. Teraz musia� si� tylko upewni�, czy w jego rodzinie nie by�o przypadk�w dziedzicznych upo�ledze�. To te� trzeba wyja�ni�. Na wszelki wypadek. A w tym mog�a mu pom�c tylko jedna osoba.</p><p>Adam wezwa� sekretark�.</p><p>��Przesy�a pani czeki do domu �Pi�kna Jesie�? � upewni� si�.</p><p>��Oczywi�cie.</p><p>��Czy podnie�li�my wp�aty?</p><p>��Pan prezes regularnie wnosi obowi�zkow� op�at�, a dodatkowo, charytatywnie, wp�aca pan na fundusz pomocy starym ludziom i mamy odpis z podatku � wyja�ni�a sekretarka.</p><p>��Bardzo dobrze � pochwali� j�. � A kiedy ostatnio pyta�a pani o jej zdrowie?</p><p>��Pytamy w ka�dy poniedzia�ek � odpar�a sekretarka.</p><p>��No i�?</p><p>��I nie jest �le. Tak m�wi�.</p><p>��Skleroza? A mo�e alzheimer? � spyta�, wstrzymuj�c oddech.</p><p>��O niczym takim nie wiem. Chybaby powiedzieli? � zaniepokoi�a si� sekretarka. � Pan prezes nie da� dyspozycji.</p><p>��W porz�dku � przerwa�.</p><p>Jasne, �e by powiedzieli. Nie musia� dawa� dyspozycji. Od razu za��daliby jego przyjazdu. A nie za��dali jeszcze ani raz.</p><p>Zerkn�� na kalendarz, �eby znale�� wolne dwa, trzy dni, o co nie by�o �atwo. �Niestety, bez wyjazdu si� nie obejdzie�, pomy�la�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Za pierwszym razem kociaka trzeba by�o wynie�� na strych, gdy� wchodzenie po schodach sz�o mu nieporadnie. By� ma�y i m�g� spa��, a Myszka ba�a si� si�y swego uczucia. Wiedzia�a, �e je�li przytuli kota zbyt mocno, zrobi mu krzywd�. Mia�a �wiadomo��, �e nad tym nie panuje. Mama kupi�a jej kiedy� �wink� morsk� i mi�o�� Myszki do ma�ego, br�zowego stworzonka by�a tak ogromna, �e jego �ycie � od chwili przyniesienia do domu � nie trwa�o d�u�ej ni� trzy, cztery minuty. P�acz po �mierci �winki trwa� o wiele d�u�ej, a potem przeszed� w rozdzieraj�ce wycie. Ewa musia�a zamkn�� wszystkie okna i nie pierwszy raz cieszy�a si�, �e dzia�ka, na kt�rej sta� ich dom, by�a cztery razy wi�ksza ni� s�siednie. (Kiedy� my�la�a, �e to o wiele za du�o, ni� potrzebuj�, i �e Adam kupuje tyle ziemi tylko po to, by inni zazdro�cili. Dzi� by�a zadowolona, �e nikt nie zagl�da im w okna).</p><p>Ewa uczy�a Myszk�, by okazywa�a mi�o�� mniej gwa�townie. Kupowa�a pluszowe zwierzaki, i w tym przypadku nauka nie sprawia�a dziewczynce najmniejszej trudno�ci. Kot jednak by� �ywy. W dodatku Myszka wiedzia�a, �e nie dosta�a go od mamy. Kot by� od Niego. Otrzyma� te� dwa �ycia. Myszka nie mia�a prawa pozbawi� go tego daru z nadmiaru uczucia. On by si� gniewa� i by� mo�e ju� by nie wpu�ci� jej na strych. Dlatego wchodzenie po schodach razem z kotem trwa�o d�ugo. Dziewczynka popycha�a zwierz�tko ze stopnia na stopie�, nie bior�c go na r�ce.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>�A mo�e tata kocha mnie tak bardzo, �e boi si� do mnie podej��, aby mi nie zrobi� krzywdy? Mo�e obawia si�, �e obj��by mnie tak mocno, jak ja obj�am morsk� �wink�?�, pomy�la�a nagle Myszka, wchodz�c na strych. Ta my�l wiele wyja�nia�a i by�a bardzo wa�na. Myszka postanowi�a j� zapami�ta�.</p><p>Popo�udnie by�o wyj�tkowo pi�kne. Ewa nie po�o�y�a si� z ksi��k� na kanapie. Wynios�a le�ak, ustawi�a go na trawniku i zapad�a w p�senne marzenia. W swoim �nie-nie�nie widzia�a Adama, kt�ry podchodzi� wolno do c�rki i m�wi�:</p><p>��Myszka, daj r�czk� P�jdziemy na spacer.</p><p>Ona, Ewa, podawa�a c�rce drug� r�k� i szli tak we troje alej� w parku. Obraz mieni� si� w s�o�cu wszystkimi barwami t�czy, jak happy endy w filmach, kt�re lubi�a ogl�da�. Ten sen-niesen by�by bardzo wa�ny, gdyby nie to, �e Myszka by�a w nim normaln� dziewczynk�. Zawsze gdy Ewa �ni�a o c�rce, by�a ona taka jak inne dzieci. I wtedy tym bole�niej odczuwa�a przebudzenie.</p><p>Zas�ony czerni rozpo�ciera�y si� szybciej ni� dot�d, a czer� by�a mniej czarna; wydawa�o si�, �e z ka�d� przybywa blasku i ciep�a. Zaniepokojona Myszka wyczekiwa�a na to, co poka�e si� za si�dm�, ostatni�. Kot tuli� si� do niej i mrucza�.</p><p>�Kot nie wie, co zobaczy. Ale je�li to ujrzy, b�dzie ju� innym kotem�, pomy�la�a, dr��c z niecierpliwo�ci.</p><p>�agodna, mi�kka w dotyku paj�cza zas�ona najpierw j� otuli�a, potem odsun�a si�. Ale nim to si� sta�o, Myszka zamkn�a oczy. Ba�a si� patrze�.</p><p>Poczu�a na twarzy �wiat�o i ciep�o. �wiat�o by�o bardzo �wietliste, a ciep�o dawa�o energi� i co� wi�cej: poczucie szcz�cia. Myszka powoli otworzy�a oczy.</p><p>�Ogr�d�! Prawdziwy Ogr�d�, pomy�la�a w zachwycie, gdy� to, co zobaczy�a, w niczym nie przypomina�o wypiel�gnowanych ogr�dk�w z ich osiedla; ba, nie przypomina�o nawet ogrodu botanicznego, gdzie mama raz j� zaprowadzi�a; by�o te� niepodobne do eleganckiego parku w �r�dmie�ciu, gdzie chodzi�y czasem na spacer (rzadko, bo mama nie lubi�a, by Myszka biega�a za dzie�mi, kt�re ucieka�y przed ni� r�wnie szybko jak tata).</p><p>��Ooog� � powt�rzy�a g�o�no, post�puj�c o ma�y krok naprz�d, co wystarczy�o, by znalaz�a si� wewn�trz. I natychmiast zapomnia�a o kocie.</p><p>Ogr�d otoczy� j� ze wszystkich stron, wydawa� si� nie mie� ko�ca i ton�� w s�o�cu, w r�nych tonacjach cienia, w bujnej zielono�ci i zdumiewaj�co jaskrawych barwach kwiat�w, w mnogo�ci drzew i owoc�w, w aureoli fruwaj�cych motyli.</p><p>Ogr�d gra�. Gra� poszumem wysokich drzew i szelestem g�stych traw, delikatnym brz�czeniem tysi�cy owadzich skrzyde�ek i harfianym d�wi�kiem ptasich skrzyde�.</p><p>Ogr�d porusza� si�. Trawa falowa�a na wietrze, ga��zie drzew wyci�ga�y ku Myszce zielone palce, d�d�ownice pe�za�y, a krety wyrzuca�y w g�r� kopczyki mi�kkiej, ciep�ej ziemi; b�yszcz�ce �uki o twardych pancerzach wymija�y majestatycznie nerwowe mr�wki, a dojrza�e jab�ka spada�y z drzew i turla�y si�, nim znieruchomia�y w zag��bieniach ziemi.</p><p>Ogr�d m�wi�. M�wi� �piewem ptak�w, dr�eniem li�ci, szmerem strumieni, ocieraniem si� grzbietu jelenia o szorstki pie�, rechotaniem �ab, cykaniem �wierszczy, rozst�powaniem si� krzew�w pod ci�arem �osia, cichym sykiem w�a�</p><p>��Ssssssssp�jrz, jak pi�knie � powiedzia� W�� i dopiero teraz Myszka go spostrzeg�a.</p><p>W�� oplata� du�� jab�o� swym wysmuk�ym, cho� pot�nym cielskiem. Podpe�zn�� bli�ej Myszki i z mi�kkim szelestem str�ci� na ziemi� czerwone jab�ko. W�� by� tak d�ugi, �e Myszka nie widzia�a jego ko�ca. A mo�e go nie mia�? Mia� za to prze�liczn� sk�r�: czarn�, l�ni�c� od ozdobnych, kolorowych zygzak�w, kt�re naznacza�y czer�, podkre�laj�c jej po�yskliw� g��bi�. Na widok w��w w telewizorze Myszka wzdryga�a si� i wiedzia�a, �e nie podesz�aby do �adnego z nich. Tego W�a w og�le si� nie ba�a.</p><p>��Sssssssp�jrz, jak pi�knie � powt�rzy�, zwieszaj�c w�ski �eb tu� nad jej g�ow�. Mia� czarne paciorkowate oczy, ruchliwy rozdwojony j�zyk i drobne z�bki. U�miecha� si�, gdy do niej m�wi�, a mo�e jedynie sprawia� wra�enie, �e si� u�miecha, po to, by Myszka si� nie ba�a? �Wi�c w�e potrafi� si� �mia�?�, zdziwi�a si�.</p><p>��Pi�knie, prawda? Ssssssp�jrz � powt�rzy� znowu, a ona jeszcze raz rozejrza�a si� po Ogrodzie i powoli odpar�a:</p><p>��Ta� ba� � Pomy�la�a chwilk� i dorzuci�a ostro�nie: � Baaaa�</p><p>��Tak, za bardzo. Ogr�d jessst zbyt pi�kny. On cz�sssto przesssadza. Przesssadzanie to Jego ssspecjalno�� � za�mia� si� W��.</p><p>Znowu si� poruszy�, zbli�aj�c wysmuk��, d�ug� g�ow� do Myszki; jego cielsko przep�yn�o mi�kko w�r�d konar�w, a z drzewa spad�o kolejne jab�ko. Potoczy�o si� w stron� dziewczynki i znieruchomia�o u jej st�p.</p><p>��Zjedz je � powiedzia� W��.</p><p>��Neeee. Neeee wooo�no � odpar�a odruchowo Myszka.</p><p>Gdy chodzi�y na zakupy do supermarketu, mama d�ugo musia�a j� uczy�, �e nie wolno niczego bra� do r�k.</p><p>��To nie twoje. Nie wolno � m�wi�a surowo Ewa, odbieraj�c zabrany przedmiot. Czasem by�o za p�no. Czekolada ju� by�a ob�liniona, banan rozgnieciony, z�otko na czekoladce podarte, a margaryna w kolorowym pude�ku le�a�a na pod�odze, przydeptana bucikiem.</p><p>Mama zbiera�a to, milcz�c, w rytm utyskiwa� ekspedientek. I cho� trwa�o to d�ugo, Myszka nauczy�a si�, �e tego, co nie nale�y do niej, nie wolno samowolnie bra� do r�k.</p><p>Czerwone, idealne w kszta�cie jab�ko by�o cudze. Ten zbyt pi�kny Ogr�d te� musia� by� czyj�, nie m�g� by� ogrodem niczyim. Jego w�a�cicielem na pewno nie by� W��.</p><p>��Ssssmaczne jab�ko � powt�rzy� tymczasem smuk�y kusiciel, a Myszce pociek�a �lina z k�cika ust. Mia�a ochot� zje�� owoc, a r�wnocze�nie wiedzia�a, �e nie wolno.</p><p>��Jessssssste� ma��, g�upi� dziewczynk� � zasycza� W�� z irytacj�. � Zerwij zatem sssssama jab�ko i zjedz, a ssssspe�ni si� twoje najwi�ksze marzenie.</p><p>��Taaaaa�? � spyta�a Myszka z niedowierzaniem.</p><p>��Tak, g�uptasie! W�a�nie to! Wi�c zerwij jab�ko i zjedz! Czy wiesz, czym sss� nigdy nie ssssspe�niaj�ce si� marzenia?</p><p>I W�� przechyli� g�ow� tak, �e patrzy� teraz prosto w jej oczy. Dwa czarne, okr�g�e paciorki naprzeciw sko�nych, podpuchni�tych, w�skich oczu, w nieokre�lonym kolorze.</p><p>��Wieeee � odpowiedzia�a z powag� Myszka. Pewnie, �e wiedzia�a, co znacz� nigdy nie spe�niaj�ce si� marzenia. I to nie jedno, lecz wiele. � Je jaaaa? � spyta�a ponownie, czuj�c, �e ca�a dr�y. Czy�by to ma�e jab�ko mia�o moc wi�ksz� ni� wr�ka z bajki o Kopciuszku?!</p><p>��Jedz, ssspr�buj � zasycza� �piewnie W��.</p><p>I Myszka podskoczy�a, by zerwa� owoc. Nawet nie zd��y�a wyda� z siebie typowego dla niej sapni�cia, jakie towarzyszy�o jej przy ka�dym wysi�ku, gdy ju� porwa�a w r�czki czerwone, zdumiewaj�ce swoj� urod� jab�ko i ugryz�a du�y, soczysty kawa�ek. Smakowa�o wspaniale, nie tak jak kupowane przez mam� owoce.</p><p>��Zaczarowane? � spyta�a W�a, g�o�no ciamkaj�c, a struga soku sp�yn�a jej po brodzie.</p><p>W�� przygl�da� si� jej, milcz�c i przekrzywiaj�c g�ow�. Czeka� w milczeniu, a� zje ca�y owoc.</p><p>��Co czujesz? � spyta�. Myszka nie czu�a nic.</p><p>��Nic � odpowiedzia�a, uszcz�liwiona. � Nie czuj� nic! � zawo�a�a w g��b Ogrodu, tak g�o�no, �e dwie wystraszone wiewi�rki stoczy�y si� z pnia pobliskiego drzewa i przebieg�y b�yskawicznie przez dr�k�.</p><p>Rzeczywi�cie, po raz pierwszy w swoim kr�tkim �yciu Myszka nie czu�a nic. Nie czu�a ci�aru niezdarnego cia�a. Nie czu�a braku koordynacji r�k i n�g. Nie czu�a stru�ki �liny s�cz�cej si� z k�cika ust, ani cienia grubych powiek, zawsze opadaj�cych na �renice. Ba, nie w�tpi�a w to, �e oczy ma teraz du�e i okr�g�e. I przepe�niona nie znanym sobie poczuciem w�asnej urody, okr�ci�a si� na czubkach palc�w, jak baletnica, kt�r� widzia�a w telewizorze, a z jej ust, zamiast be�kotliwej mowy, wyp�yn�a melodyjna, d�wi�czna fraza:</p><p>��Tatusiu�! Patrz!</p><p>Zawirowa�a w ta�cu, w rytm tej samej muzyki, do kt�rej mia�a zata�czy� tylko dla niego, wtedy gdy podgl�da� j� zza uchylonych drzwi, gabinetu. Teraz wirowa�a jak najwspanialsze tancerki w telewizorze. Ba, one ta�czy�y gorzej ni� ona. Wirowa�a jak motyl p�yn�cy nad trawnikiem, jak li�� na wietrze, jak pszczo�a nad kielichem kwiatu. Jej r�czki, szczup�e i zgrabne, wygina�y si� jak ga��zki m�odego drzewka, a nogi, d�ugie, smuk�e, silne, wyrzuca�a w g�r� jak prawdziwa akrobatka, to zn�w unosi�a jedn� na wysoko�� cia�a, drug� wspieraj�c na czubkach palc�w.</p><p>��Tatusiu! Tato! � wo�a�a, ta�cz�c, ale im d�u�ej i szybciej wirowa�a, tym bardziej by�a pewna, �e jej g�os nie dotrze do ojca.</p><p>��Musz� zej�� na d� i zata�czy�! � zawo�a�a, zatrzymuj�c si� gwa�townie, ale W�� okr�ci� si� wok� jej cia�a, przytrzymuj�c j� w mocnym, cho� bezbolesnym u�cisku.</p><p>��Ssssssst�j! � zasycza�. � Nawet gdyby� zjad�a wszysssssstkie jab�ka z Ogrodu, to tam, na dole, ich czar nie dzia�a.</p><p>Znieruchomia�a, cho� ju� j� pu�ci�, i pomy�la�a z rozpacz�: �Nikt nigdy nie zobaczy mnie w prawdziwej postaci��</p><p>��Nikt nigdy � przytakn�� W��, a ona nie zdziwi�a si�, �e czyta w jej my�lach.</p><p>Jej my�li by�y teraz szybsze ni� kiedykolwiek, r�wnie lekkie i zwinne jak ona ca�a. Wiedzia�a, �e gdyby mia�a teraz na nogach wysokie buciki, to zasznurowa�aby je nie mniej sprawnie ni� inne dzieci. I nikt nie brzydzi�by si� siedzie� ko�o niej, patrz�c, jak je. I mog�aby bardzo szybko wypowiedzie� ka�de, nawet najd�u�sze zdanie, a g�os mia�aby wysoki i �piewny jak mama.</p><p>Mog�aby zanuci� ka�d� melodi�, z�apa� zr�cznie pi�k�, przejecha� na �y�worolkach ca�� alejk� w parku. Mog�aby przytuli� wszystkie koty �wiata i �adnego z nich nie zadusi�aby z mi�o�ci, gdy� b�d�c tak doskona�a, potrafi�aby okaza� mi�o�� w spos�b najdelikatniejszy.</p><p>Ale tam, na dole, b�dzie t� sam� Myszk�, kt�r� przesta�a by� tu i teraz. W Ogrodzie.</p><p>Mia�a wielk� ochot� pozwoli� �zom, by wyp�yn�y z jej nowych, okr�g�ych oczu, ale ba�a si� je zepsu�. Nigdy nie by�o wiadomo, co mo�e im zaszkodzi�, skoro by�y zaczarowane.</p><p>��Porozgl�dam si� � powiedzia�a, wstrzymuj�c �zy i usi�uj�c znale�� co�, co odwr�ci�oby jej uwag� od okrutnych s��w W�a.</p><p>��Tak, ssssssp�jrz, jak tu pi�knie � zasycza� W��, ale ju� z mniejszym przekonaniem.</p><p>Nowe oczy Myszki patrzy�y lepiej, dalej i bardziej przenikliwie.</p><p>��Ta trawa jest zbyt zielona � zauwa�y�a, wpatruj�c si� w szmaragdowy kobierzec pod swymi stopami. � I za mi�kka � doda�a, przykucaj�c, aby jej dotkn��. Trawa mia�a w sobie puszysto�� najlepszego i najdro�szego dywanu z salonu rodzic�w.</p><p>Zacz�a rozgl�da� si� i widzia�a coraz wi�cej dziwnych cech Ogrodu, kt�re wcze�niej jej umkn�y. Pnie jab�oni by�y r�wniutkie i zbyt br�zowe, cho� powinny by� sp�kane i szare, a niebo nad jej g�ow� mia�o nieprawdopodobn� barw� intensywnego szafiru. Gdy si� w nie wpatrzy�a, poczu�a, �e od nat�enia koloru bol� oczy.</p><p>Kolory kwiat�w w�r�d traw by�y niezwykle jaskrawe. Tak jaskrawe, �e musia�a zmru�y� swoje okr�g�e, wszystkowidz�ce oczy. Zw�aszcza pomara�czowe nagietki wygl�da�y jak odblaskowe �wiate�ka samochodu taty.</p><p>�Gdybym by�a na dole, mamusia dotkn�aby pilota i wszystkie te barwy by zszarza�y�, pomy�la�a niedorzecznie.</p><p>W�� by� tak�e niezadowolony. Patrzy� na ni�, potem na Ogr�d, znowu na ni�; jakby czym� zirytowany, mru�y� paciorkowate oczy, kr�ci� si� wok� zbyt g�adkiego pnia, jakby mu by�o niewygodnie. Wreszcie zasycza�:</p><p>��Poprawimy to.</p><p>��TO JEST DOBRE�</p><p>Myszka us�ysza�a nagle G�os, kt�ry wprawdzie nikogo nie pyta�, ale przecie� zn�w czu�o si�, �e by� jednym wielkim, pe�nym udr�ki pytaniem.</p><p>��Nie, nie! � zawo�a�a, nie chc�c mu robi� przykro�ci. � To jest wspania�e!</p><p>Ale wiedzia�a, �e powinna powiedzie� prawd�: �Nie, to jest zbyt wspania�e. To przypomina obrazki z mojej ksi��ki z bajkami. I jeszcze co�� nie pami�tam, co��</p><p>Tak, Ogr�d przypomina� jej jeszcze co�, co widzia�a kiedy�, dawno temu, ale nie umia�a sobie tego przypomnie�. Weso�e miasteczko�? Kurtyna do robienia pami�tkowych zdj��?</p><p>��Wr�� do siebie, na d�. Poprawimy to � powiedzia� W�� do Myszki.</p><p>��Nie, chc� jeszcze zosta� � odpar�a prosz�co. � Tu jest tyle rzeczy, kt�re musz� zobaczy�, i tyle spraw, o kt�re musz� spyta�</p><p>��To b�dzie bardzo d�ugi dzie�, zd��ysz zrobi� wszyssstko, czego pragniesz � zasycza� niecierpliwie W��.</p><p>Ale Myszka koniecznie chcia�a si� dowiedzie�, do kogo nale�y tak dobrze znany jej G�os. Wiedzia�a, �e do Niego, ale chcia�a Go ujrze�, upewni� si�, kim jest i po co jest. I w�a�nie teraz, gdy znalaz�a si� tak blisko tego odkrycia, gdy mog�a poszuka� Go w Ogrodzie, poczu�a, �e spowijaj� j� kolejne zas�ony czerni, a wraz z tym przybywa jej cia�u ci�aru, jej cz�onkom powraca zwyk�a niezdarno��, pole widzenia za� przys�aniaj� ci�kie, grube, wiecznie opadaj�ce powieki. Nawet nie wiedzia�a, kiedy znalaz�a si� z powrotem na strychu.</p><p>��Neee� Neee � zamrucza�a niezdarnie, ale ju� by�o za p�no. Wprawdzie wyrzucono j� z Ogrodu, lecz obiecano zarazem, �e b�dzie mog�a wr�ci�. Sapn�a, wytar�a skrajem r�kawa �lin� w k�ciku ust i zapali�a �wiat�o.</p><p>Kociak spa� w najlepsze w jednym z tekturowych pude� na zakurzonej stercie ksi��ek. Mrucza� i by� dok�adnie taki sam jak przedtem. Myszka pog�aska�a go delikatnie i pomy�la�a, �e skoro zosta� tu, na strychu, to widocznie Ogr�d zosta� stworzony tylko dla niej.</p><p>�Tylko dla mnie�, uprzytomni�a sobie zdziwiona.</p><p>Ledwo zrobi�a kilka krok�w, natychmiast zat�skni�a za tamt�, do�wiadczon� pierwszy raz w �yciu lekko�ci�. Chcia�a si� rozp�aka� i utopi� we �zach �al za utracon� przemian�, ale us�ysza�a g�os mamy. �Mama te� by nie mog�a wej�� do Ogrodu�, pomy�la�a Myszka z �alem.</p><p>��Ju� si� ba�am, �e znowu tkwisz tu po ciemku. Nie widzia�am �wiat�a w oknie, gdy by�am w ogrodzie� Sylwetka Ewy majaczy�a w uchylonych drzwiach.</p><p>��Ja te� by�am w Ogrodzie � pochwali�a si� Myszka, lecz mama nie zrozumia�a, co dziewczynka m�wi, gdy� s�owa, kt�re uda�o si� jej wypchn�� j�zykiem, zla�y si� w niezrozumia�y be�kot:</p><p>��Jaatee byyyoooog� Taaaa� O, maa, taaaa� Ewa nie zawsze stara�a si� zrozumie�, co m�wi Myszka. Nie s�dzi�a, by wszystkie jej s�owa by�y wa�ne.</p><p>Zdaniem Ewy, do najwa�niejszych nale�a�y te, kt�re porz�dkowa�y rytm dnia i nocy i upodobnia�y Myszk� do normalnych dzieci. Nie s�uchaj�c, o czym chce opowiedzie� jej c�rka, wzi�a j� za r�czk� i sprowadzi�a na d�.</p><p>I sta� si� wiecz�r dnia si�dmego.</p><p>I mia� trwa� wiele miesi�cy.</p></section><section><title><p id="_Toc146806280">Dzie� si�dmy: jab�ka</p></title><p>Od dnia, gdy wesz�a do Ogrodu i zjad�a jab�ko, Myszce co noc �ni�o si�, �e ta�czy jak baletnica z telewizora, jak motyl nad kwiatami, jak ptak pomi�dzy ziemi� a niebem. Ju� wiedzia�a, �jakie to uczucie � ta�czy�. Do tej pory tylko je sobie wyobra�a�a. Tymczasem by�o ono nie do wyobra�enia, niepor�wnywalne z niczym, nawet z najmocniejszym doznaniem ta�ca, kt�re nawiedza�o j� czasem podczas w�asnych, niewprawnych pr�b.</p><p>��Ta�cz�? � pyta�a siebie we �nie, aby po obudzeniu do�wiadczy� tej samej, normalnej, cho� bolesnej oci�a�o�ci. Wiedzia�a, �e cia�a innych ludzi, cho�by mamy, nie ci��� a� tak mocno ku ziemi jak jej. Tato te� biega� lekko, jak pan z reklamy, niemal unosz�c si� nad pod�og�, i nie koleba� si� niezgrabnie na boki.</p><p>Prze�ycie prawdziwego ta�ca by�o czym� wspania�ym i zarazem okropnym, gdy� Myszka teraz bardziej ni� kiedy� odczuwa�a swoje cia�o jako skorup�, kt�ra j� wi�zi. Dlatego i we �nie, i na jawie czu�a, �e musi znowu i�� tam, gdzie mog�a by� motylem. Zawsze zapomina�a o wszystkim, ale o tym, �e umie ta�czy�, nie potrafi�a zapomnie�.</p><p>��Umiem � powtarza�a sobie, usi�uj�c poderwa� si� leciutko, na palcach, tak jak uda�o si� to tylko ten jeden, jedyny raz w Ogrodzie.</p><p>Niekiedy s�ysza�a cichy, sycz�cy g�os, kt�ry namawia� j�, by spr�bowa�a zata�czy� na przek�r wszelkim przeszkodom i ograniczeniom. Wi�c pr�bowa�a. Pr�bowa�a w holu, cho� ju� wiedzia�a, �e tato przygl�da si� jej spoza p�przymkni�tych drzwi. Pr�bowa�a na trawniku przed domem, ale mama zagania�a j� wtedy do domu, rozgl�daj�c si� nerwowo, czy nie patrz� s�siedzi. Pr�bowa�a przy ka�dej okazji, ale nikt w jej ruchach nie domy�la� si� ta�ca.</p><p>Myszka pami�ta�a teraz cz�ciej o strychu, lecz przypomina�a sobie o nim wtedy, gdy by�a u logopedy lub na gimnastyce, a niekiedy dopiero p�n� noc�. Ju� nie wiedzia�a, czy ta�czy�a w Ogrodzie wczoraj, tydzie� temu, czy przed wielu miesi�cami. Czas Ogrodu, ulicy, jej domu, a tak�e jej w�asny by�y ca�kowicie odmienne, i nie da�o si� ich mierzy� jedn� miar�.</p><p>Nim Myszka ponownie wybra�a si� na strych, by zata�czy� w Ogrodzie, pewnego dnia posz�y z mam� do supermarketu. Myszce wydawa�o si�, �e ten tajemniczy, daleki, cho� niemo�liwy do umiejscowienia, szeleszcz�co-sycz�cy g�os namawia j�, �eby zata�czy�a natychmiast, w miejscu, w kt�rym w�a�nie przebywa�a. Ewa nie cierpia�a chodzi� z Myszk� do supermarketu i Myszka to wyczuwa�a po sposobie, w jaki mama ci�gn�a j� za r�k�. Myszka opiera�a si�, rozgl�da�a, usi�owa�a przyjrze� si� czemu� lub dotkn�� kolorowych towar�w. Nawet w supermarkecie czas Myszki bieg� odmiennym rytmem.</p><p>Ewa nie mog�a zostawi� c�rki w domu. Tymczasem w supermarkecie znajdowa�y si� mniej lub bardziej �gro�ne miejsca�. Niebezpiecznym miejscem by�a kolejka do kasy. Kasjerki i klienci patrzyli na nie ukradkiem, udaj�c, �e nie patrz�, aby zn�w szybko zerkn��. Jeszcze raz. I znowu� I jeszcze� �eby przyjrze� si� tak�e matce tego dziecka i por�wna�, na ile jest do niej podobne.</p><p>Ewa sztywnia�a pod tymi spojrzeniami, a Myszka odbiera�a to i ba�a si�. Ewa wola�aby, �eby kto� z gapi�cych si� ludzi po prostu podszed� i daj�c upust swej ciekawo�ci, zwyczajnie spyta�: �Dziewczynka z downem?�, ni� �eby zerkali ukradkiem, jakby ze wstydem, a przecie� z zach�ann� ciekawo�ci�. Widz�c te spojrzenia, Ewa doskonale rozumia�a Adama. I wtedy mu zazdro�ci�a wyboru.</p><p>W supermarkecie nale�a�o si� �pieszy�. Nie dlatego, by personel pogania� klient�w, ale poniewa� to Ewa chcia�a st�d wyj�� jak najszybciej. Podesz�a do jednej z p�ek, aby wzi�� kilka najpotrzebniejszych produkt�w. Nachyli�a si� nad zamra�ark� z mi�sem i gotowymi potrawami, chwil� pomedytowa�a nad p�k� z alkoholem. Alkohol czasem pomaga�. Ewa ostro�nie wzi�a do r�k jedn� z butelek�</p><p>Myszka, trac�c bezpieczn� r�k� matki, zosta�a w tyle. A potem skr�ci�a do p�ki, na kt�rej l�ni�y kolorowe opakowania. I do drugiej� trzeciej� chwil� p�niej otoczy� j� labirynt p�ek i straci�a matk� z oczu.</p><p>I w�a�nie w tym momencie ujrza�a jab�ka, spi�trzone w kunsztown� piramid� na stoisku z owocami, i us�ysza�a muzyk� dobiegaj�c� z megafon�w. By�a to melodia, kt�r� Myszka wyj�tkowo lubi�a. Zatrzyma�a si�, by lepiej s�ysze�. Perkusja wybija�a mocny, porywaj�cy rytm. Ca�e cia�o Myszki zacz�o wyrywa� si� do ta�ca. Jab�ka le�a�y o krok dalej. Si�gn�a po jedno i ugryz�a.</p><p>Nie, to nie by�o czarodziejskie jab�ko, gdy� poczucie lekko�ci nie przysz�o natychmiast, a mo�e w og�le nie przysz�o, a jednak muzyka sprawi�a, i� dziewczynce wydawa�o si�, �e jest mniej oci�a�a.</p><p>��Sssspr�buj� � us�ysza�a znajomy, szeleszcz�co-sycz�cy g�os.</p><p>Nie by�a pewna, czy go s�yszy, czy odtwarza z pami�ci, a mo�e s�ycha� go by�o z magnetofonowej ta�my, kt�ra w k�ko powtarza�a t� sam� melodi�, niesion� przez g�o�niki po wielkiej hali ze stoiskami.</p><p>Mamy nigdzie nie by�o wida�, a Myszka, stoj�c po�rodku supermarketu, �u�a powoli jab�ko. Sok sp�ywa� jej po brodzie, i z ka�dym k�sem czu�a coraz g��bsz� potrzeb� zata�czenia. Tak g��bok�, �e nie umia�a jej od siebie odepchn��, mimo dobrze pami�tanych nakaz�w mamy, jak nale�y zachowywa� si� w takich miejscach. Jak ma�a myszka� cichutko, bez rzucania si� w oczy.</p><p>By� ch�odny dzie�. Okutana w czapk� i kurtk�, w sweterek, sp�dniczk� i rajtuzy, obwini�a niemo�no�ci� ta�ca nie w�asne cia�o czy niepos�uszne r�ce i nogi, ale ubranie. I je�li zazwyczaj zdejmowanie go zajmowa�o jej mn�stwo czasu, to tym razem nie trwa�o nawet paru minut. Rozbieraj�c si�, przypomnia�a sobie niesamowite uczucie z Ogrodu: ona, Myszka, wiruje, wiruje, wiruje, jak pszczo�a ponad kwiatami. R�ce p�ynnie i z gracj� uwypuklaj� ruchy cia�a, nogi wyskakuj� wysoko w g�r�, lekkie jak motyle skrzyd�a, g�owa dosi�ga jednej ze st�p, a druga stopa w tym czasie wspina si� na czubki palc�w i niemal odrywa od pod�ogi w szalonym piruecie�</p><p>Kto� pog�o�ni� muzyk� i przymus ta�ca sta� si� mocniejszy. Myszka zrzuci�a z siebie reszt� rzeczy. Opad�y na wykafelkowan� pod�og�, a dziewczynka westchn�a g�o�no, ugryz�a ostatni kawa�ek jab�ka i wyci�gn�a r�czki do g�ry.</p><p>Ewa us�ysza�a narastaj�cy szmer g�os�w. Mkn�y przez wielk� hal�, jak zbli�aj�ca si� burza, g�osy nerwowe, z�e, chichotliwe, zacz�y przechodzi� w dono�ne okrzyki, i Ewa od razu zrozumia�a, co si� sta�o: Myszka� Myszka co� zrobi�a. Myszka, kt�rej nigdzie w pobli�u nie by�o. Znikn�a.</p><p>�Zrzuci�a co� z p�ki!�, pomy�la�a z rozpacz� i pobieg�a tam, sk�d dochodzi� najdono�niejszy ha�as.</p><p>��Bo�e� Bo�e� Dlaczego mi to robisz� � wyszepta�a na widok c�rki, trac�c oddech i odruchowo wspieraj�c si� o pierwsz� z brzegu p�k�. Wszystkie ustawione tam kartony mleka zsun�y si� na pod�og� pod ci�arem jej r�ki. Z niekt�rych zacz�a wyp�ywa� bia�a struga. Nie zwr�ci�a na to uwagi, cho� wok� rozleg�y si� kolejne wzburzone g�osy. Nie s�ysza�a ich. Patrzy�a, nie wierz�c w�asnym oczom.</p><p>��Nie tu� tylko nie tu� Nie r�b mi tego � wyszepta�a, nieruchomiej�c.</p><p>Za rz�dami p�ek sta�a golutka, gruba Myszka, poruszaj�c si� dziwacznie i okropnie, z oci�a�o�ci� nied�wiadka, w jakim� nieprzyzwoicie obrzydliwym, spowolnionym rytmie. Mia�a zamkni�te oczy i szeroko otwarte usta, wysuni�ty j�zyk wspar� si� o brod�. Stru�ka �liny sp�yn�a ju� na piersi i pe�z�a ku wystaj�cemu, bia�emu brzuchowi. Bose, platfusowate stopy �lizga�y si� niezgrabnie po kafelkowej posadzce, a r�ce to dotyka�y go�ego cia�a, to w�drowa�y nieporadnie ku g�rze. Na twarzy dziewczynki malowa� si� bolesny wyraz zachwytu i nieobecno�ci.</p><p>Ewa sta�a jak sparali�owana, niezdolna do ruchu. Walczy�a w niej ch�� ucieczki ze �wiadomo�ci�, �e to jest jej dziecko i potrzebuje pomocy.</p><p>Ekspedientki gniewnie krzycza�y; wiele g�os�w wo�a�o wzburzonym ch�rem, z kt�rego wybija�y si� poszczeg�lne frazy:</p><p>��Gdzie matka�?</p><p>��Takie co� na publicznym widoku�</p><p>��Okropne� zboczone�</p><p>��Niech j� kto� z�apie�</p><p>��Ja jej nie dotkn�</p><p>��To obrzydliwe�</p><p>Myszka ockn�a si�. Osaczona agresywnymi okrzykami, otworzy�a oczy i dopiero wtedy zobaczy�a: otacza� j� ciasny wianuszek obcych twarzy. Te twarze by�y nieprzyjazne lub wrogie, niekiedy wystraszone; g�osy podnosi�y si� do wrzasku. Myszka wstrzyma�a oddech. A potem nieuchronnie przydarzy�o si� to, co mama nies�usznie nazywa�a �ma�ym nieszcz�ciem�, gdy� Myszka mia�a �wiadomo��, �e tym razem to jest katastrofa (�dzieci z DS cz�sto nie panuj� nad swymi potrzebami fizjologicznymi, zw�aszcza w warunkach stresu�). Wszystkie okropne doznania zacz�y przewraca� si� w brzuchu Myszki i po chwili do mokrej strugi do��czy�a si� cuchn�ca biegunka. Sta�a bezradna i przera�ona, czuj�c rozpacz tak wielk�, �e nie by�a w stanie jej ogarn��. Krzyki ludzi wznios�y si� a� pod sufit supermarketu.</p><p>Myszka r�wnie� zacz�a krzycze�. Jej krzyk powoli przechodzi� w zrozpaczone, pe�ne b�lu wycie.</p><p>��Maaa! Maaa! Neeee�! Neee�! Aaaaaaaoooouuuuuu! Neeee!</p><p>Gniew obcych ludzi te� przybra� na sile; ich g�osy przekrzykiwa�y si�, rozsadza�y przeszklone �ciany, odbija�y si� od p�ek. Tylko w niekt�rych brzmia�o wsp�czucie, w wi�kszo�ci gro�ba.</p><p>��Wstyd�!</p><p>��Kto to posprz�ta�!</p><p>��I. to w dziale z �ywno�ci��</p><p>��Policja!</p><p>Ewa nie wiedzia�a, jakim cudem uda�o si� jej opanowa� ch�� panicznej ucieczki. Przecisn�a si� przez t�um. Przykl�k�a i dr��cymi r�kami zacz�a ubiera� c�rk�. Szarpa�a j� gwa�townie, z gniewu, z nerw�w, z b�lu i ze wstydu, wi�c Myszka przesta�a wy� i zacz�a p�aka�. G�osy oburzenia zn�w wznios�y si� do sufitu.</p><p>��Byd�o! Tfu! � powiedzia�a dobitnie jaka� kobieta, spluwaj�c na pod�og�.</p><p>Ewa nie wiedzia�a, jak i kiedy uda�o jej si� ubra� Myszk�, i szarpi�c z ca�ej si�y, zacz�a j� wywleka� ze sklepu. Ale nigdzie nie by�o drogi ucieczki. Za nimi, krok w krok, post�powa� t�umek gapi�w i wzburzonych ekspedientek. A w drzwiach stan�o dwu policjant�w.</p><p>��To pani zn�ca si� nad dzieckiem? � spyta� jeden, a drugi przytrzyma� j� za rami�, gdy usi�owa�a go wymin��.</p><p>��Dlaczego takie� takie co� nie jest w zak�adzie? � spyta� drugi, patrz�c na Myszk� z wyra�nym wstr�tem.</p><p>��Czy ona jest gro�na dla otoczenia? � spyta� surowo pierwszy.</p><p>��Gro�na� nienormalna� � zaszemrali widzowie.</p><p>��To sklep dla porz�dnych ludzi! � zawo�a�a jedna z ekspedientek.</p><p>��Narobi�y zniszcze�! Kto za to zap�aci?! � krzykn�a druga.</p><p>��Chcia�a j� tu porzuci�! � oskar�y�a Ew� jaka� kobieta.</p><p>��Znamy takie matki � oceni� surowo drugi z policjant�w.</p><p>��Jak pan �mie� � zacz�a Ewa gwa�townie, ale urwa�a z poczuciem skrajnej bezradno�ci i winy.</p><p>Myszka, rozczochrana, spocona, �lini�c si� obficie, wpatrywa�a si� ze strachem w umundurowanych m�czyzn. Mama m�wi�a tak szybko, �e dziewczynka nie nad��a�a ze zrozumieniem. Ludzie, kt�rzy osaczyli j� w sklepie, szli za nimi i ju� ich nie odst�powali. Myszka znowu otwar�a usta do krzyku, ale Ewa odruchowo zatka�a jej buzi� i powiedzia�a co� do policjant�w.</p><p>��Rozej�� si� � powiedzia� ospale jeden. T�umek nieco si� cofn��. Drugi z m�czyzn wyj�� zza pasa telefon i powiedzia� kilka niezrozumia�ych zda�. A potem ju� tylko wszyscy stali, milcz�c: mama, Myszka, dw�ch gro�nych policjant�w, kt�rzy zerkali na ni� z l�kliw�, lecz bezlitosn� ciekawo�ci�, i pe�ni emocji widzowie.</p><p>Pod supermarket zajecha� samoch�d. By� zielony i Myszka od razu rozpozna�a auto taty. Cho� nigdy go nie dotyka�a, zna�a na pami�� �lisk� po�yskliwo�� jego karoserii i mi�kko�� foteli. Niekiedy �ni�o si� jej, �e wsiada do pachn�cego, ch�odnego wn�trza i tata m�wi: �Gdzie chcesz jecha�, Myszko�?� A Myszka odpowiada cichutko: �Tam gdzie wszyscy ta�cz���</p><p>Tata wyj�tkowo nie bieg�, ale szed� w ich stron� bardzo powoli, oci�gaj�c si�.</p><p>�Zbli�a si� Tata si� zbli�a�, pomy�la�a Myszka. �Tata stanie ko�o mnie. I wszystko ju� b�dzie dobrze�.</p><p>Tata rzeczywi�cie stan�� blisko niej. Rozmawia� z m�czyznami w mundurach, udaj�c, �e nie widzi ciasnego wianuszka gapi�w. Myszka patrzy�a na niego zach�annym wzrokiem i mia�a uczucie, �e jego twarz, mimo wiosennej pory, powleka ch�odny szron.</p><p>A potem tata, mama i Myszka wsiedli do samochodu.</p><p>��Au�! � za�mia�a si� kr�tko dziewczynka i z rozja�nionymi oczami spojrza�a na szerokie plecy taty. Poczu�a si� bardzo szcz�liwa. � Au� Ta! O! � powt�rzy�a grubym g�osem, ale mama i tata milczeli jak zakl�ci.</p><p>Myszka zamilk�a, sp�oszona. Mia�a uczucie, �e ch�odny szron z twarzy taty powoli pe�znie ku mamie, a potem wype�nia ca�y samoch�d. Nagle w weso�ym, zielonym aucie zrobi�o si� szaro i zimno. I cho� spe�ni�o si� jej marzenie � jecha�a z tat� tym niedost�pnym wcze�niej samochodem � poczu�a si� jak w pu�apce. Nie zdziwi�a si�, �e mama p�acze. Te� chcia�a p�aka�, ale �zy nie chcia�y p�yn��.</p><p>��Ma, taaaa� � wybe�kota�a, czekaj�c, a� mama j� przytuli i pocieszy, powie^ �e wprawdzie sta�o si� �ma�e nieszcz�cie�, ale za chwil� wszystko b�dzie dobrze. Lecz mama odwr�ci�a g�ow�.</p><p>�Mamo, tatusiu� Ja ta�czy�am� Mamusiu, tato� ta�czy�am��, m�wi�a Myszka, nie umiej�c przekszta�ci� my�li w s�owa. By�y takie proste, jednak nie przechodzi�y przez usta. �adne ze s��w nie umia�o wyj�� z ust takie, jak je s�ysza�a i uk�ada�a w my�lach. Zawsze wychodzi�y zniekszta�cone i be�kotliwe. I tylko tam, w Ogrodzie, po raz pierwszy w �yciu przekona�a si�, �e umie m�wi�. W�� j� rozumia�. Drzewa, kwiaty i wszelkie stworzenia j� rozumia�y. Ona rozumia�a sam� siebie. Ale dopiero po zjedzeniu jab�ka� Jednak jab�ko w supermarkecie nie by�o tamtym jab�kiem. Otworzy�a usta, by jeszcze raz co� powiedzie� � i zaraz je zamkn�a.</p><p>�Ona znowu ta�czy�a. Ta�czy�a w publicznym miejscu, w�r�d obcych ludzi, wykonuj�c te swoje okropne ruchy. I rozebra�a si� jak wtedy w holu. I za�atwi�a si� na oczach wszystkich� Jest teraz brudna, �mierdzi, a ja musia�em potwierdzi�, �e to moja c�rka�, my�la� tymczasem Adam, kt�ry bezb��dnie rozpozna� s�owo �taaa�. Prowadzi� auto mechanicznie, w�ciek�y, nieszcz�liwy, pe�en upokorzenia. I r�wnocze�nie, niemal bez udzia�u woli, zastanawia� si�, dlaczego Myszka tak rozpaczliwie pragnie ta�czy�. �Ona wierzy, �e poprzez taniec wyrwie si� z tej skorupy�, pomy�la�, a potem dotar�o do niego, �e skoro co� ma si� wyrwa� z tego nieforemnego cia�a, to znaczy, �e w �rodku tkwi jaka� inna, nie znana mu istota.</p><p>Szybko odepchn�� t� my�l. Dzisiejsze zdarzenie pokaza�o jasno, �e to on ma racj�, gdy chce ostatecznie rozwi�za� t� spraw�. Do tej pory usi�owa� zapewni� Ewie z Myszk� �rodki do �ycia i po prostu im nie przeszkadza�, pod warunkiem �e one nie b�d� przeszkadza�y jemu. Ale w�a�nie dzi� jego dobra wola zosta�a wystawiona na pr�b�. Wci�gn�y go w to. I to jak� Jego asystentka odebra�a telefon z policji. Zapewne ju� wie ca�e biuro� Musia� wyja�nia� dw�m przedstawicielom porz�dku, �e �tak, tak� moja �ona jest dobr� matk�� nie, ona nie porzuci�a niedorozwini�tego dziecka; to dziecko nie jest gro�ne dla otoczenia; nie, nie mog�o nikomu nic zrobi� ugryz�o ekspedientk�? mo�e si� przestraszy�o? Przecie� to dziecko, a nie w�ciek�e zwierz� Oczywi�cie, zap�ac� przyzwoit� sum� w ramach rekompensaty� To nieprzewidziany zbieg okoliczno�ci� Zwykle c�rka zachowuje si� spokojnie, a �ona jej pilnuje� Tak, ma dom i oboje rodzic�w� Jestem ojcem, oczywi�cie� Nie, nie, to si� ju� nie powt�rzy, daj� osobist� gwarancjꅔ</p><p>T�umaczy� to wszystko, czuj�c na sobie spojrzenia obcych ludzi, kt�rzy otaczali ich zwartym kordonem rozgor�czkowanych, nachalnych spojrze�.</p><p>��Prosz�, oto moja wizyt�wka � powiedzia� na ko�cu, a zatem zrobi� to, czego poprzysi�g� sobie, �e nigdy nie zrobi: por�czy� za Myszk� swoim nazwiskiem. To by�o tak, jakby j� uzna�.</p><p>A teraz obie jecha�y jego autem. Jecha�y z nim pierwszy raz od dnia, gdy � milcz�cy, przygn�biony i w�ciek�y � przywi�z� je ze szpitala. Malutk� Myszk�, dziesi�ciodniowe niemowl�; jej obecny wygl�d, zachowanie i stopie� niedorozwoju przekroczy�y jego najgorsze przewidywania. I Ew�, kt�r� przecie� kocha� i kt�ra wci�� mia�a szans� odwr�ci� to, co uczyni�a: wystarczy�o odda� to dziecko do odpowiedniego zak�adu, i znowu mogli sta� si� idealnie dobranym, zakochanym w sobie ma��e�stwem. Zakl�� p�g�osem, dosadnie, wulgarnie, tak jak nigdy dot�d tego nie robi�.</p><p>K�tem oka ujrza�, �e Myszka obj�a p�acz�c� matk� grubymi r�czkami. Jak przewidzia� lekarz, by�a gruba, bardzo gruba i nie potrafi�a opanowa� �akomstwa. Prawie wszystkie dzieci z DS by�y grube i �akome. Prawie wszystkie jad�y za du�o. Ze strachu, jak m�wi� lekarz (�dzieci z DS przed�u�aj� czynno�� jedzenia, gdy� to je uspokaja i daje chwilowe poczucie bezpiecze�stwa oraz zadowolenia�).</p><p>��Neee paaaa� Neee paaaa� � be�kota�a Myszka do matki.</p><p>��Ja nie p�acz� � odpar�a Ewa, szlochaj�c, i obj�a c�rk� gwa�townie, bole�nie, do czego Myszka ju� przywyk�a.</p><p>Adam nie powiedzia� ani s�owa. Zatrzyma� auto przed domem, nie patrzy�, jak wysiadaj�, i natychmiast odjecha� z powrotem.</p><p>Ewa po�yka�a tabletki i chodz�c nerwowo po mieszkaniu, rozpami�tywa�a s�owa lekarza:</p><p>��To jedna z ci�szych postaci downa, musi pani to zrozumie�. I jeszcze jest tu co�, co jest podobne do pora�enia m�zgu, cho� troch� inne. Nietypowe. Informowa�em o tym pani m�a � m�wi� lekarz z rutynow� �agodno�ci�.</p><p>��Kiedy? � zdziwi�a si� Ewa.</p><p>��Dawno temu � sp�oszy� si� lekarz. Obieca� Adamowi dyskrecj�, w zamian za honoraria, niezale�ne od rutynowego leczenia. � Te dzieci cz�sto si� rozbieraj� i za�atwiaj� pod siebie. Mo�e ona robi to na z�o��?</p><p>��Ona nie robi tego na z�o�� � uci�a Ewa.</p><p>By�a pewna, �e Myszka rozbiera si� nie z gniewu, nerw�w czy strachu. Czu�a, �e co� chce w ten spos�b wyrazi�. Nie wiedzia�a, co, a c�rka nie potrafi�a tego powiedzie�.</p><p>��To na pewno agresja � m�wi� lekarz. � Naturalna, wzmo�ona agresywno��, typowa cecha dzieci upo�ledzonych. No i ta ciemna plamka� Nie ma sensu, �eby�my robili trepanacj� czaszki, aby j� zdiagnozowa�, zw�aszcza �e operacja nie poprawi stanu dziecka, a mo�e zagrozi� jego �yciu. Ale to co� uciska wa�ne o�rodki w m�zgu i czyni jej schorzenie bardziej nietypowym ni� w zwyk�ym przebiegu DS.</p><p>��To rozbieranie zdarzy�o si� ju� kilka razy. Czy b�dzie si� powtarza�? Czy jest mo�liwe, �e ona zrobi to w miejscu publicznym? Na przyk�ad w szkole, gdyby do niej posz�a? � pyta�a w�wczas zdenerwowana Ewa, nie przewiduj�c, �e TO zdarzy si� w supermarkecie.</p><p>��Mo�e to zrobi� gdziekolwiek � odpar� lekarz wsp�czuj�co.</p><p>��I to nie minie z wiekiem? Lekarz pokr�ci� g�ow�.</p><p>��W tej chorobie, prosz� pani, niewiele rzeczy mija z wiekiem. Wi�cej si� pojawia.</p><p>I teraz Ewa, przywo�uj�c s�owa lekarza, �yka�a kolejne tabletki, popijaj�c koniakiem, i chodzi�a, chodzi�a, chodzi�a bez sensu po ca�ym domu: hol, kuchnia, hol, salon, hol, sypialnia, hol, zamkni�te drzwi gabinetu, hol�</p><p>��Taaaaaa� Taaaaaa� Maaa, taaa � m�wi�a Myszka grubym, chrapliwym g�osem, drepcz�c za ni� uparcie, by towarzyszy� jej w tym bezsensownym marszu.</p><p>��Oooch, odczep si� wreszcie z tym be�kotem! � krzykn�a Ewa histerycznie, ruszy�a biegiem i zatrzasn�a za sob� drzwi salonu.</p><p>Myszka usiad�a w holu i wzi�a do r�ki nag� Barbie. Wykr�ci�a jej nogi i r�ce, sko�tuni�a fryzur�. Zacz�a uderza� lalk� o �cian�, mocno, mocniej, coraz mocniej � ale Barbie by�a niezniszczalna. Rzuci�a j� z powrotem na pod�og� i zacz�a kiwa� si� miarowo to w prz�d, to w ty�.</p><p>I sta� si� wiecz�r, dzie� si�dmy. Dzie� odpoczynku.</p></section><section><title><p id="_Toc146806281">Dzie� si�dmy: odpoczynek</p></title><p>Ewa nawet nie zauwa�y�a, kiedy Adam wyjecha�. Dostosowa�a si� do rytmu �ycia Myszki i zaakceptowa�a go. Sz�a do kuchni robi� �niadanie w porze, w kt�rej inni jadali wczesny obiad. Adam by� w�wczas w firmie. Ju� przed narodzinami Myszki jego dzie� pracy wyd�u�y� si� do kilkunastu godzin, co w�wczas Ewa przyj�a ze zrozumieniem: zarabia� na budow� i urz�dzenie ich wsp�lnego domu. Zarabia� te� na ubezpieczenie dziecka i nie zaniedba� podpisa� papier�w ju� na trzeci dzie� po urodzeniu c�rki, gdy ich dziecko pojawi�o si� w �wiecie ubezpiecze� i polis na �ycie.</p><p>Polisa mia�a zagwarantowa� pieni�dze na przysz�e studia dziewczynki, na studia w najbardziej renomowanym uniwersytecie Europy. A mo�e w USA? Czemu nie Harvard lub Yale?</p><p>��Nawet gdyby moje interesy mia�y i�� �le lub gdyby mnie nagle zabrak�o, wtedy polisa da naszemu dziecku gwarancj� dobrego �ycia � t�umaczy� Ewie, kt�ra nie protestowa�a, nie wytyka�a mu przesady, gdy� jeszcze wtedy zdawa�o si� jej, �e zna i rozumie wszystkie jego obsesje, l�ki, zalety i wady. I nocne strachy. A w�r�d nich ten najgorszy ze wszystkich: �e dziecko mo�e zosta� osierocone.</p><p>Gdy Adam mia� pi�� lat, jego rodzice zgin�li w wypadku samochodowym. Gdy dor�s� � pod czujnym okiem babci � nauczy� si� przewidywa� wszystko, ��cznie (a mo�e przede wszystkim?) z najgorszymi mo�liwo�ciami, kt�re Ewie wydawa�y si� odleg�e, nierealne, a jemu prawdopodobne. Wypadek, nag�a �mier�, ruina maj�tkowa� Nie przewidzia� tylko narodzin u�omnego dziecka.</p><p>Ewa domy�la�a si�, �e w jego starannie zaplanowanym �yciu, w kt�rym rozpatrywa� z g�ry dziesi�tki wariant�w i nigdy nic go nie zaskakiwa�o, narodziny Myszki by�y to�same z narodzinami chaosu; z czym� na kszta�t pojawienia si� tornada w strefie geograficznej, w kt�rej nie by�o ono znane. Myszka to by� �czynnik X�, kt�ry burzy wszystko, co by�o uporz�dkowane. Myszka by�a �Obcym� z filmu o kosmitach.</p><p>Ewa, ku swemu zdumieniu, rozumia�a Adama. Jej rozsypa�o si� tylko �ycie, jemu rozsypa� si� �wiat. Musia� sobie z tym radzi� sam, a ona nie wiedzia�a, jak to zrobi.</p><p>Gdy spotykali si� w swym du�ym domu � niezwykle rzadko � zamieniali kilka zdawkowych s��w lub milczeli. Ewa pyta�a oboj�tnie, czy w firmie wszystko w porz�dku. On r�wnie oboj�tnie przytakiwa� i rewan�owa� si� pytaniem, czy niczego jej nie brakuje. Pieni�dzy? Mo�e co� trzeba przywie�� z miasta? Czy w domu wszystko funkcjonuje? Nie jest potrzebny hydraulik? Elektryk? Mo�e nale�y zam�wi� kogo�, by przyci�� traw�?</p><p>Oboje omijali w tej quasi-rozmowie osob� Myszki, cho� ta przez wiele lat raczkowa�a u ich st�p.</p><p>�M�g�by spyta�, dlaczego to robi dopiero w wieku czterech lat�, my�la�a Ewa i by�a sk�onna podzieli� si� z nim wiedz�, kt�r� naby�a z podr�cznik�w. Ale on tej wiedzy nie potrzebowa�. A ona nie wiedzia�a, �e dochodzi� do niej tak samo jak ona.</p><p>Gdy Myszka, maj�c pi�� lat, zacz�a stawa� na nogi � trzymaj�c si� mebli lub �api�c siln� r�czk� za uchwyt szuflady, kt�ra wysuwa�a si� i z hukiem spada�a na pod�og� � Adam wymija� j� jak sprawny, wygimnastykowany sportowiec. Potrafi� odsun�� si� tak szybko i p�ynnie, �e nie dotkn�� jej cho�by mimochodem. Pewnego wieczoru Myszka rozbi�a sobie nos, gdy� jej wyci�gni�ta r�czka trafi�a w pustk�, zamiast chwyci� jego nog�, kt�ra przed sekund� by�a tu� obok. Gdy Ewa tuli�a c�rk� i przyk�ada�a l�d, by zatamowa� krwotok, Adama ju� nie by�o w kuchni.</p><p>Odt�d ich spotkania sta�y si� jeszcze rzadsze. Jakby Adam wystraszy� si�, �e dziecko nie wyczuje tego, �e on go nie chce. Nie chce jego widoku, dotyku, nie chce s�ysze� brzmienia jego g�osu. Czasem, le��c w salonie na kanapie � tej niegdy� w kolorze herbacianej r�y, dzi� poplamionej kaw�, sosami, winem i brudnymi r�czkami Myszki � Ewa widzia�a cie� Adama przesuwaj�cy si� b�yskawicznie przez hol. Zmierza� do gabinetu, kt�ry sta� si� jego twierdz�, lub szed� do wyj�ciowych drzwi. Powoli przesta�a zwraca� uwag� na to, czy m�wi �dzie� dobry� i �do widzenia�; prawdopodobnie m�wi�, by� przecie� dobrze wychowany, ale g�o�no puszczone radio lub telewizor zag�usza�y jego g�os. Radio zag�usza�o te� posapywanie Myszki, kt�ra bawi�c si�, wydawa�a nieartyku�owane d�wi�ki. Niekiedy rozczula�y one Ew�, a czasem doprowadza�y do pasji (Ewa ju� wiedzia�a, �e cen� za nieodrzucenie Myszki s� niekontrolowane wybuchy uczucia do c�rki � mi�o�ci lub gniewu).</p><p>Co tydzie� na blacie sto�u w kuchni le�a�y pieni�dze. K�ad� je tam Adam, zawsze w ilo�ci przekraczaj�cej ich potrzeby. Zatem gdy w kolejnym tygodniu, w okre�lonym dniu pieni�dze nie pojawi�y si�, Ewa przez chwil� by�a zdziwiona. Nazajutrz zepsu� si� kran w �azience � oczywi�cie zepsu�a go Myszka � i Ewa nadaremnie przeszukiwa�a stare kalendarze z telefonami. Figurowa� tam wprawdzie hydraulik, lecz dawno zmieni� adres. Ksi��ka telefoniczna zdematerializowa�a si� tak, jak zawsze znikaj� potrzebne przedmioty. By� mo�e zamkn�� j� u siebie Adam. A woda z kranu ciek�a coraz bardziej.</p><p>Ewa, zdeterminowana, zatelefonowa�a do firmy m�a. Nie przedstawi�a si�, a r�wnocze�nie nie pomy�la�a, �e po paru latach sekretarka mog�a si� zmieni� lub zapomnie� jej g�os.</p><p>��Prezes wyjecha� w sprawach prywatnych. Wzi�� kilka dni urlopu. Czy co� przekaza�? Pani by�a um�wiona? � pyta� melodyjny, bezosobowy alt.</p><p>�Sk�d wezm� hydraulika?�, pomy�la�a bezradnie. �A wi�c Adam jest prezesem�, to by�a jej druga my�l.</p><p>Zawsze chcia� by� prezesem w tej swojej firmie, za�o�onej wsp�lnie z kolegami, kt�ra od pocz�tku �wietnie prosperowa�a, a po fuzji z inn�, zachodni�, by�a wr�cz modelowym przedsi�biorstwem.</p><p>�Wyjecha�? Ciekawe, gdzie i z kim?�, to by�o jej trzecie stwierdzenie, r�wnie oboj�tne jak drugie. Teraz najwa�niejszy by� hydraulik.</p><p>Ksi��ka telefoniczna znalaz�a si� w kuchni; oczywi�cie le�a�a w najbardziej widocznym miejscu, na kredensie. Gdy Ewa przewraca�a kartki, pomy�la�a przelotnie, �e gdyby Myszka by�a inna, mogliby wyje�d�a� we troje. A poniewa� Adam lubi� mie� wszystko to, co najlepsze (�uraz po ubogim dzieci�stwie�, pomy�la�a), wi�c zapewne je�dziliby na Karaiby, na Bali, Hawaje, Seszele, do Afryki.</p><p>�Mo�e jest w Afryce i ogl�da r�owe flamingi�, pomy�la�a oboj�tnie.</p><p>R�owe flamingi ogl�da�y kilka dni temu z Myszk� w telewizorze. Nagle zapomnia�a o hydrauliku i przypomnia�a sobie r�owe pi�rko znalezione na strychu. Powinno by� w kuchni. Tam gdzie ksi��ka telefoniczna. Ale znik�o. I na pewno nie by�o r�owe.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Adam znajdowa� si� blisko. Nieca�e trzydzie�ci pi�� kilometr�w od domu. Zatrzyma� auto i roz�o�y� map�. Adres zna� na pami��, przecie� co miesi�c wysy�a� tu niema�� kwot� pieni�dzy. W�a�ciwie nie on � sekretarka. Osobi�cie nigdy tu nie by�.</p><p>Okolica by�a spokojna, krajobraz nie porywa� urod�, ale nie razi� poczucia estetyki. Dom sta� w�r�d drzew, w niewielkim parku. Przebywa�a tu babcia Adama. Wykupi� miejsce, hojnie p�ac�c za komfortowe warunki bytowania, kt�re gwarantowa�a nazwa pensjonatu: �Pi�kna Jesie�. Kiedy to by�o?</p><p>�W�a�nie, kiedy to by�o?�, zamy�li� si�, lecz nie umia� sobie przypomnie�. �Trzy lata temu? A mo�e pi��?� � got�w by� przyj�� taki okres, lecz racjonalna strona jego umys�u zaprotestowa�a: �Odda�e� j� tu, gdy zacz��e� budowa� dom�.</p><p>Zatem dziewi��. Dziewi�� lat temu�?! Jego d�onie odruchowo zmi�y map�, ale zaraz rozprostowa� j� na nowo, z�o�y� starannie i schowa� w skrytce.</p><p>�Dziewi�� lat i ani razu jej nie odwiedzi�em?�, zdziwi� si� szczerze.</p><p>Oddali tu babci� po wsp�lnie podj�tej decyzji. On zacz�� budowa� dom. Firma i budowa poch�ania�y go bez reszty. Ewa pracowa�a dla zagranicznego koncernu i mia�a szans� na awans. Po wcze�niejszych prze�yciach z w�asn� babci� z alzheimerem reagowa�a nerwowo na zachowanie staruszki. Wszystko wydawa�o si� jej pierwszym symptomem tej strasznej choroby. Cho� nie mia�a czasu, chcia�a wyprowadza� babci� na spacer i przyprowadza� do domu (jej w�asna babcia wielokrotnie si� gubi�a). Ba�a si� zostawi� starszej pani klucze, telefonowa�a po kilkana�cie razy na dob�, pytaj�c, czy gaz jest na pewno wy��czony.</p><p>Pewnego dnia, gdy Adam ustala� z projektantem szczeg�y wyposa�enia domu, a Ewa podejmowa�a z szefem delegacj� japo�sk�, babcia rzeczywi�cie zostawi�a otwarty gaz. Wybuch zniszczy� cz�� kuchni w ich starym mieszkaniu, staruszka za� odnios�a niewielkie obra�enia, dzi�ki temu, �e w tym czasie rozmawia�a z s�siadk� na korytarzu.</p><p>��To bez sensu � powiedzia� wtedy Adam. � Ty stracisz prac�, ja w�o�� pieni�dze w dom i nie dopilnuj�, �eby by� taki, jak sobie wymarzy�em. Wszystko dlatego, �e babcia musi mie� sta�� opiek�! A przecie� s� komfortowe instytucje, prawie jak sanatoria, w kt�rych b�dzie jej po prostu bezpieczniej.</p><p>��Wy�lemy j� tam na czas budowy domu � zgodzi�a si� Ewa.</p><p>Babcia, raz mniej, raz bardziej sprawna umys�owo, te� si� zgodzi�a.</p><p>��W nowym domu b�dzie na ciebie czeka� tw�j pok�j � obieca� Adam.</p><p>To Ewa odwioz�a babci�. I to Ewa odwiedzi�a j� jeszcze dwa, a mo�e trzy razy. I dlatego on sam nie umia� teraz tu trafi�. To tak�e Ewa spyta�a, kiedy j� wezm� z powrotem, a on odpar�, �e jest na to czas; �e fachowa opieka na pewno dobrze robi staruszce. I ten spok�j, i park doko�a, o kt�rym opowiada�a Ewa, regularne posi�ki wed�ug stosownej diety, i towarzystwo w jej wieku� Adam nawet za�artowa�, �e mo�e babcia wyjdzie drugi raz za m�� za jakiego� pensjonariusza?</p><p>A potem, razem z najwy�szej klasy fachowcami, pilnowali wyko�czenia wymarzonego domu. Gdy przekroczyli jego pr�g (Adam wni�s� Ew� na r�kach, jakby po raz drugi brali �lub), ich wej�ciu towarzyszy�o delikatne, melodyjne trzepotanie wiatrowych dzwoneczk�w. Rozwiesili je wsz�dzie, wierz�c, �e daj� szcz�cie; �e ich harmonijne, �agodne brzmienie zapewni im poczucie harmonii.</p><p>Planuj�c ostateczny rozk�ad wn�trz, zapomnieli jednak o pokoju dla babci, za to zacz�li m�wi� o pokoju dziecinnym. A potem przysz�a na �wiat Myszka.</p><p>�To przez Myszk� babcia przebywa tu ju� dziewi�� lat�, pomy�la� Adam m�ciwie. �Przez Myszk� o niej zapomnia�em�.</p><p>Jad�c przez to nieznane miasteczko, Adam zapyta� o drog� i sta� teraz przed bram� wjazdow� do parku, nie maj�c odwagi ruszy� dalej.</p><p>�Dziewi�� lat��, my�la�, nie rozumiej�c, jak mog�o ich tyle min��, a on tego nawet nie zauwa�y�. �Mo�e nie kocha�em jej dostatecznie?�, przemkn�o mu przez g�ow�, pami�� za� wydobywa�a kr�tkie, urwane obrazki z dzieci�stwa, lat szkolnych i z m�odo�ci.</p><p>Tak, nie lubi� babci, i gdy zostali sami, we dwoje, modli� si�, �eby B�g zabra� j�, a zwr�ci� mu rodzic�w. Ich �mier� wydawa�a si� tak straszliw� niesprawiedliwo�ci�! Przecie� ona by�a stara, a oni m�odzi i pi�kni. Takimi ich zapami�ta�, je�li pi�ciolatek mo�e co� pami�ta�. By� przekonany, �e wr�cz drobiazgowo umia�by odtworzy� tamten straszny dzie�, w kt�rym rodzice wsiedli do samochodu, razem z du�ym psem � i �adne z nich nie wr�ci�o. Ani mama, ani ojciec, ani pies.</p><p>�Br�zowy� Pies by� br�zowy. Chyba kud�aty? W ka�dym razie spory�, wydobywa� z pami�ci szczeg�y.</p><p>Pocz�tkowo nienawidzi� wi�c babci za to, �e to ona �y�a, a nie oni. Potem za to, �e zmusza�a go do nauki, a on nie lubi� szko�y. W szkole zawsze pytano o rodzic�w, o to, co robi� i jacy s�.</p><p>��Fajowych masz starych?</p><p>��Nie mam starych � odpowiada� i tak cz�sto zmienia� szko�y, a� zrozumia�, �e lepsza jest ta, w kt�rej nikt nie pyta, bo wszyscy ju� wiedz� � od takiej, w kt�rej trzeba opowiada� wszystko na nowo. Ale szko�y nadal nie lubi� i matur� zda� tylko cudem.</p><p>Przed jego oczami, jak film, rozwin�a si� ta�ma pami�ci: on, ju� osiemnastoletni, wyro�ni�ty nad wiek, stoi przed babci� z zaci�ni�tymi pi�ciami i krzyczy:</p><p>��Za�atwi�a� to! Znowu wzi�a� ich na moje sieroctwo, tak?!</p><p>Babcia udaje, �e szuka czego� w szufladzie, i nic nie m�wi.</p><p>�Jak w�a�ciwie bra�a nauczycieli na moje sieroctwo?�, zamy�li� si�. Niew�tpliwie robi�a to, przecie� uczy� si� fatalnie. Zawsze gdy wydawa�o si�, �e ju�, ju� zostanie usuni�ty ze szko�y lub �e zatrzymaj� go w tej samej klasie na drugi rok (raz tak si� zdarzy�o), starsza pani wk�ada�a sw�j najlepszy czarny p�aszcz i czarny kapelusz � kt�rych nie lubi�, bo wci�� przypomina�y, �e od kilkunastu lat jest w �a�obie po jedynej c�rce, jego matce � i sz�a do szko�y na jak�� tajemnicz� rozmow�. Dostawa� potem marn� tr�jczyn� i przechodzi� z klasy do klasy. Na maturze matematyk podpowiedzia� mu brakuj�cy wynik, a polonistka naprowadzi�a go na ide� wypracowania.</p><p>��Przepcha�a� mnie z klasy do klasy i przez matur�, mnie, sierot� bez ojca i matki, tak? � szydzi� z niej, gdy starannie chowa�a jego ko�cowe �wiadectwo.</p><p>Wi�c nienawidzi� jej wtedy za to, �e uniemo�liwi�a mu bunt. Bunt przeciw wszystkiemu, ze szko�� w��cznie. A potem przez trzy lata demonstracyjnie nic nie robi�. Za wyci�gane od niej pieni�dze w��czy� si� po kawiarniach. Przysta� do grupy hippis�w i za kradzione z domu drobiazgi kupowa� narkotyki. Nigdy nie wpad� w narkomani�. �By�em na to za wygodny i zbyt tch�rzliwy, czy wr�cz przeciwnie: za rozs�dny i za m�dry na sw�j wiek�?�, zastanawia� si� teraz, aby doj�� do wniosku, �e ani jedno, ani drugie. To ona, ta szczup�a, elegancka staruszka, ni�sza od niego o g�ow�, nie dopu�ci�a do tego, by ca�kiem si� wykolei�. Raz nawet uderzy�a go w twarz, odda� jej. Przewr�ci�a si�. Z�ama�a r�k�. I gdy ostentacyjnie chodzi�a z gipsem, nie m�wi�c ani s�owa, tylko patrz�c na niego, w�a�nie w�wczas z�o�y� papiery na studia, udaj�c, �e nie widzi jej satysfakcji.</p><p>Teraz ba� si� wjecha� autem do parku, odnale�� ten dom, a w nim t� star� kobiet�.</p><p>�Mo�e ju� nie �yje?�, uczepi� si� kurczowo tej my�li, lecz zaraz poj��, �e przecie� by go powiadomili. Regulowa� co miesi�c rachunki za jej pobyt. Dostawa� potwierdzenia na pi�mie. My�l o jej �mierci by�a ratunkiem przed konieczno�ci� stani�cia z ni� twarz� w twarz. Bo co jej powie? Dlaczego nie by�o go tyle lat?</p><p>�Dlaczego nie by�em u niej tyle lat? Nie wiem� No, ale w ko�cu jestem. I wezm� j� z powrotem do domu�, pomy�la�, by ju� w nast�pnej sekundzie uprzytomni� sobie, �e tego domu, do kt�rego obiecywa� j� wzi��, dawno nie ma.</p><p>�Nie zwal� staruszki Ewie na g�ow�, �eby mia�a na karku ju� dwie� dwie niedorozwini�te�, stwierdzi� trze�wo i dopiero wtedy zastanowi� si�, czy w og�le by� sens, �eby tu przyje�d�a�.</p><p>Jecha�, �eby j� spyta�, czy w ich rodzinie by�y przypadki umys�owego niedorozwoju. Lub jakiekolwiek �lady innych chor�b nerwowych czy psychicznych. Jecha� upewni� si�, �e jest czysty.</p><p>�Ona po prostu nie b�dzie tego pami�ta�. Tak jak dziewi�� lat temu nie pami�ta�a, �e trzeba wy��czy� gaz, a moj� �on� nazywa�a raz Ew�, innym razem Marysi�. Imieniem mojej matki� A do mnie m�wi�a Adam, to znowu Janek. Ciekaw jestem, czy imi� Jan pasowa�o do mojego ojca?�, zastanowi� si�, by zaraz sobie odpowiedzie�: �Imiona zawsze pasuj� do zmar�ych, bo ju� nie mo�na tego sprawdzi�.</p><p>�Matka�, �ojciec�� Omin�o go nazywanie ich �mamusi�� i �tatusiem�. Nie pami�ta�, czy tak do nich m�wi�. Co� �cisn�o go w gardle, ale opanowa� si�. Wjecha� samochodem przez otwart� bram�.</p><p>��Czy co� si� sta�o? � spyta�a niepewnie elegancka recepcjonistka (bardziej kojarz�ca si� z sanatorium ni� z domem spokojnej staro�ci), gdy poda� swoje nazwisko, a potem babci.</p><p>Nie wiedzia�, co odpowiedzie�. Przecie� to on powinien spyta�, czy nic si� nie sta�o tej osiemdziesi�ciojednoletniej staruszce; czy nie jest chora; czy w og�le jest sprawna. Potem zrozumia�, �e to jego pierwsza wizyta, co kobieta musia�a stwierdzi� w grubej ksi�dze pacjent�w, gdy� uwa�nie j� przegl�da�a. I w�a�nie to wprawi�o j� w stan zdziwienia i niepewno�ci.</p><p>�Po co tu przyjecha�e�?�, pyta�o jej ch�odne spojrzenie. �Chcesz si� dowiedzie�, ile ona jeszcze po�yje? Jak d�ugo b�dziesz musia� p�aci�? A mo�e interesuje ci� spadek?�</p><p>��Jestem bardzo zadowolony z formy opieki nad babci�� By�em za granic�. Ciesz� si�, �e nie musia�em martwi� si� o staruszk� � o�wiadczy� po kr�tkotrwa�ym namy�le.</p><p>��To o�rodek na wysokim poziomie � odpar�a recepcjonistka tak, jakby chcia�a go przekona�, by nadal trzyma� tu babci�. Jakby my�la�a, �e przyjecha�, bo mo�e ma inny pomys�, co z ni� zrobi�.</p><p>��W jakim ona jest stanie? � spyta� rzeczowo, bo nagle stwierdzi�, �e nie ma �adnego powodu, by si� usprawiedliwia� przed t� kobiet�. Za du�o im p�aci, by si� t�umaczy�. Zarabiaj� na nim za dobrze, aby ro�ci� sobie prawo do oceniania go.</p><p>��Wszyscy nasi pacjenci s� w bardzo dobrym stanie � odpar�a z naciskiem kobieta.</p><p>��Domy�lam si�. Pytam, czy da si� z ni� rozmawia�. Czy rozumie, co si� do niej m�wi. Czy rozpoznaje� � i tu urwa�, ale ona zr�cznie mu podpowiedzia�a:</p><p>���personel? Tak. Rozpoznaje. Tylko niekiedy nas myli � u�miechn�a si� i dorzuci�a przymilnie: � S�odka staruszka�</p><p>�Wszystkie s� s�odkie za takie pieni�dze�, pomy�la� ze z�o�ci�, a zarazem z ulg�. Babcia nigdy nie by�a s�odk� staruszk�. Wi�c je�li ni� teraz jest, to musi by� bardzo stara. Tak stara, i� mo�e ju� nie pami�ta� jego obietnicy, �e zabierze j� st�d.</p><p>Szed� za piel�gniark� jasnym korytarzem z kolorowym chodnikiem i weso�ymi obrazkami na �cianach. Wszystko by�o tu niezwykle weso�e. Jak dla dzieci.</p><p>A jednak zanim nacisn�� klamk� wskazanego pokoju, serce zatrzepota�o w nim jak wr�bel uwi�ziony w g�stym �ywop�ocie. Widzia� raz takiego szarego, ma�ego ptaszka i pom�g� mu odlecie�, rozchylaj�c g�ste, k�uj�ce ga��zki. U�wiadomi� sobie, �e boi si� stan�� z babci� twarz� w twarz, tak jak wtedy, gdy mia� kilkana�cie lat, wagarowa�, pali�, zawala� szko��.</p><p>Starsza paiti siedzia�a nieruchomo w fotelu przy oknie. Patrzy�a przez nie i gdy us�ysza�a skrzypni�cie drzwi, odwr�ci�a si�. Ale nim si� odwr�ci�a, rozpozna� te wyprostowane plecy. Zawsze tak si� nosi�a: biednie ubrana i pe�na godno�ci. A teraz patrzy�a na niego. Najpierw wyda�o mu si�, �e gwa�townie rozszerzy�a oczy, potem przypomnia� sobie, �e przecie� mia�a w�a�nie takie: dzieci�co okr�g�e, jakby zdziwione. Ruszy� ku niej, zastanawiaj�c si�, co ma zrobi�: obj�� j�? Nigdy tego nie robi�. Po�o�y� g�ow� na jej kolanach i rozp�aka� si�?</p><p>�Dlaczego nigdy tego nie robi�em? Dlaczego nie przytula�em si� do niej, skoro poza ni� nie mia�em nikogo? Dlaczego jej nigdy nie obj��em? Jest jedyn� osob�, kt�rej m�g�bym teraz wyzna�, jak bardzo cierpi�, pomy�la�.</p><p>��Babciu� � odezwa� si� niepewnie, stoj�c sztywno, w odleg�o�ci dw�ch metr�w od jej fotela. Wci�� patrzy�a na niego szeroko otwartymi oczami.</p><p>��Czy ja pana znam?</p><p>Jej g�os by� dr��cy, ale nadal pobrzmiewa� w nim ton niegdysiejszej stanowczo�ci. I elegancji, kt�r� w sobie mia�a, a kt�r� bezwiednie od niej przej��. Bieda, w kt�r� popadli, zacz�a si� po �mierci rodzic�w. Umia�a z ni� �y� tak, jakby przynale�a�a do wy�szej warstwy spo�ecznej. Ca�ymi tygodniami jedli do chleba najta�szy ser, ale ona poucza�a go, by nie trzyma� kromki obur�cz, i kroi�a j� na malutkie, eleganckie kanapeczki. �Trzyma�a szpan�, pomy�la�. �I nauczy�a mnie, jak go trzyma�.</p><p>��Babciu, to ja� Adam.</p><p>Staruszka u�miechn�a si� i gdy on ju�, ju� chcia� odwzajemni� u�miech, us�ysza� jej grzeczne, ale stanowcze stwierdzenie:</p><p>��Pan nie jest Adamem. Adam nie �yje. Na chwil� przesta� oddycha� i dopiero niedotleniony m�zg podpowiedzia� mu, �e musi zaczerpn�� powietrza.</p><p>��Przecie� tu stoj�! � �achn�� si�, a ona powt�rzy�a:</p><p>��Adam nie �yje od czterdziestu lat.</p><p>��Babciu� � zacz�� jeszcze raz, a ona przerwa�a z t� sam�, dobrze znan� mu wy�szo�ci�:</p><p>��Nie jestem pana babci�. I nie lubi�, gdy kto� obcy tak do mnie m�wi. Nawet piel�gniarkom na to nie pozwalam, cho� uwielbiaj� m�wi� w ten spos�b do pacjent�w. My�l�, �e to nam sprawia przyjemno��.</p><p>��Jestem babci wnukiem, Adamem � powiedzia� wolno i z naciskiem. � To prawda, �e nie by�o mnie tu pi�� lat � sk�ama� odruchowo, ale pod wp�ywem jej wzroku natychmiast si� poprawi�: � dziewi�� (�Ju� nie musz� si� jej ba�, u�wiadomi� sobie), wi�c mog�em si� zmieni� i pewnie mnie nie pami�tasz, ale�</p><p>Przerwa�a mu ch�odno i z t� sam� stanowczo�ci�:</p><p>��Owszem, mia�am dw�ch wnuk�w, Adama i Jana, ale ten pierwszy zgin��, gdy by� dzieckiem, a drugi wyjecha� za granic� i nie wr�ci�. Prosz� nie wywo�ywa� duch�w. I nie denerwowa� mnie. Prosz� wyj��. Nie znam pana.</p><p>Przez chwil� sta�, zastanawiaj�c si�, co zrobi�, a potem odwr�ci� si� i wyszed� � gdy� nagle zda� sobie spraw�, �e piel�gniarka tragicznie si� pomyli�a. To nie by� ten pok�j. To nie by�a ta staruszka. Nie widzia�, babci od dziewi�ciu lat i wzi�� za ni� obc� kobiet�. W dodatku j� zirytowa�. I po�rednio si� przyzna�, �e jej nie pami�ta. Tak, ta kobieta by�a do niej podobna, lecz przecie� nie do tego stopnia. Babcia by�a szczup�a, ale t�sza. I wy�sza. A w fotelu siedzia�a drobna i chuda starsza pani. I mia�a chyba mniej ni� osiemdziesi�t lat.</p><p>��Piel�gniarka zaprowadzi�a mnie do niew�a�ciwego pokoju � o�wiadczy� w recepcji.</p><p>��Niemo�liwe � odpar�a kobieta. � Zaraz sprawdzimy.</p><p>Ostry dzwonek ponownie przywo�a� piel�gniark�.</p><p>��To pan si� myli � powiedzia�a z wyra�nie zaakcentowan� pewno�ci�. � Nasi pacjenci od lat mieszkaj� w tych samych pokojach. By� pan w pokoju, kt�ry od pocz�tku nale�y do pana babci. Nasi pacjenci nosz� te same numery co pokoje, w�a�nie dlatego, aby ich nie pomyli�.</p><p>��Prosz� jeszcze raz sprawdzi� nazwisko � za��da�. Kobieta z recepcji roz�o�y�a grub� ksi��k�.</p><p>��Numer pokoju i nazwisko s� zgodne.</p><p>��Babcia mog�a zamieni� z kim� sw�j pok�j � o�wiadczy� spokojnie, cho� by� coraz bardziej zdenerwowany.</p><p>��Nie mog�a. Musieliby�my o tym wiedzie� � odpar�a kobieta.</p><p>��Ale osoba, do kt�rej pani mnie zaprowadzi�a, w og�le mnie nie poznaje! � zawo�a� gniewnie.</p><p>Obie kobiety spojrza�y na niego uwa�nie, jedna badawczo, druga z widoczn� ironi�. To piel�gniarka odezwa�a si� pierwsza:</p><p>��A kiedy by� pan u niej ostatnio?</p><p>Zacisn�� z�by. Nie zamierza� si� przed nikim t�umaczy�, a ju� zw�aszcza przed kim� obcym, komu w dodatku p�aci� niema�e pieni�dze.</p><p>��Staruszka, do kt�rej mnie pani zaprowadzi�a, mia�a dw�ch wnuk�w. Moja babcia mia�a tylko mnie. W przypadku tej obcej pani jeden wnuk nie �yje, drugi wyjecha� za granic�. Ja, jak pani widzi, stoj� tu ca�y i zdrowy, a za granic� je�d�� na kr�tko.</p><p>Kobieta wpatrywa�a si� w milczeniu to we wpis w ksi��ce, to w Adama.</p><p>��Tu jest napisane, �e pana babci� przywioz�a krewna, a nie pan. Pani Ewa�?</p><p>��Moja �ona � przerwa�.</p><p>��Zatem to ona by�a ostatni� osob�, kt�ra widzia�a starsz� pani�. I odwiedzi�a j� kilka razy. Par� lat temu, ale zawsze� Pana tu nigdy nie by�o, a starzy ludzie szybko zapominaj�. Lepiej, by przyjecha�a tu pana �ona. My�l�, �e ona rozpozna babci�.</p><p>��A te opowie�ci o dw�ch wnukach� To pani nie dziwi? � zacz�� Adam agresywnie, ale kobieta przerwa�a mu, tym razem ju� z nie skrywanym ch�odem:</p><p>��Nic mnie nie dziwi w przypadku mieszka�c�w tego domu. Wielu z nich cierpi na sklerotyczne zmiany. Inni czuj� si� osamotnieni i porzuceni, wi�c zmy�laj� powody, dla kt�rych rodzina ich nie odwiedza. Jeszcze inni potrafi� sobie stworzy� urojon� rodzin�. Wtedy jest im l�ej.</p><p>Adam zamilk�. Z trudem wykrztusi� z siebie s�owa oboj�tnego po�egnania. Mia� ochot� zwyzywa� recepcjonistk�, ale opanowa� si�. Dotar�o do niego, �e by�aby to agresja, zwr�cona bardziej ku sobie ni� ku niej.</p><p>Wsiada� do auta, my�l�c o tym, �e powinien tu przywie�� Ew�. Nie chcia� jednak z ni� o tym rozmawia�. Nie chcia� te� odrywa� jej od c�rki, z kt�r� sp�dza�a ka�d� chwil� (�jak niewolnica�, pomy�la�), a nie m�g� � i nie chcia� � przywozi� ich tu obu: Ewy z Myszk�.</p><p>�Te kobiety dosz�yby do wniosku, �e ca�a nasza rodzina jest niedorozwini�ta�, pomy�la� z gorzk� ironi�. �Ja, bo nie rozpoznaj� babci, babcia, bo mnie nie pami�ta, a ja i Ewa dlatego, bo sp�odzili�my nienormalne dziecko. Mamy to w genach��</p><p>Nagle zapragn�� pojecha� do tamtego szpitala, do kt�rego po wypadku zawieziono jego rodzic�w, tylko po to, by stwierdzi�, �e nie �yj�. To babcia nie zabra�a go tam z sob�, cho� d�ugo si� przy tym upiera�. A gdy wydoro�la�, nie chcia� ogl�da� tego miejsca i nigdy tam nie by�, ale wci�� pami�ta� nazw� miejscowo�ci.</p><p>�Mo�e zrobiono im sekcj�? Pobrano pr�bki krwi?�, pomy�la� teraz. �Mo�e jest jaki� �lad w szpitalnych dokumentach, nawet je�li min�o tyle lat?� Kt�re� z nich zgin�o na miejscu, ale drugie, jak m�wi�a babcia, jeszcze �y�o jaki� czas. Jak d�ugo? Dzie�? Dwa? Mo�e lekarz zrobi� notatk� z rozmowy. Przed operacjami, przed podawaniem lek�w lekarze pytaj� o przebyte choroby.</p><p>Odczuwa� nieprzepart� potrzeb� uzyskania pewno�ci, �e to geny Ewy s� winne narodzinom Myszki.</p><p>�I wtedy wezm� rozw�d�, postanowi�. �Bo chc� mie� syna. Normalne dziecko. Przecie� po to pracuj�, po to osi�gam sukcesy. Tylko po to, �eby to wszystko komu� zostawi慔</p><p>Geny Ewy s� winne. Tak. Przyjecha� do tego domu, aby si� o tym przekona�. Tylko o tym chcia� rozmawia� z t� obc� kobiet�, kt�ra kiedy�, by� mo�e, by�a jego babci�, a teraz roi sobie co� w g�owie i nie chce go pami�ta�.</p><p>Nie to jednak by�o teraz wa�ne. Ju� wiedzia�, co go uwiera�o � niemo�no�� podj�cia decyzji. Lecz w�a�nie j� podj��. I poczu� ulg�. Przecie� to by�o jasne: rozwiedzie si�, ale wcze�niej udowodni swoj� genetyczn� czysto��.</p><p>�Dlaczego urodzi�em si� w XX wieku? G�eniu nie przyszed�em na �wiat teraz, na pocz�tku XXI wieku, gdy cz�owiek ju� panuje nad genetyk�! Gdy wkr�tce nie cz�owiek b�dzie zale�ny od gen�w, ale one od niego!�, my�la� sfrustrowany. �Ju� za pi�� albo dziesi�� lat ka�dy m�czyzna, zanim si� o�eni, sprawdzi genom kandydatki na �on�. Zanim sp�odzi dziecko, upewni si�, jakie ono b�dzie, lub wr�cz wp�ynie na jego wygl�d, umys�owy rozw�j, na charakter. Wykluczy si� tragedie, niedobrane zwi�zki, upo�ledzone dzieci��</p><p>Wsiad� do samochodu i z nadmiern� pr�dko�ci� ruszy� prosto do miejscowo�ci zaznaczonej na mapie ma�ym punkcikiem, w kt�rej zako�czy�o si� �ycie jego rodzic�w. Kiedy�, gdy by� dzieckiem, ca�ymi godzinami wpatrywa� si� w ten czarny punkcik. Niewiele wi�kszy od kropki. To nie by�o miasto czy miasteczko, ale najwy�ej mie�cina.</p><p>�Swoj� drog�, co oni tam robili?�, zamy�li� si�, nie po raz pierwszy. �To niemal drugi koniec kraju� Czego tam szukali? W dodatku z psem� Jechali na wakacje, a mnie podrzucili babci? Mo�e by�em nie chcianym dzieckiem i nic o tym nie wiem?�</p><p>�Nie chcianym, jak moja c�rka��?, za�wita�a mu w g�owie niespokojna my�l, ale zaraz j� odrzuci�. Pami�ta�, �e go kochali. Tego si� nie zapomina. �Nie zapomina si� te� odrzucenia�, us�ysza� podszept, ale zaraz skoncentrowa� si� na prowadzeniu auta.</p><p>Przenocowa� w n�dznym hoteliku gdzie� po drodze. W nocy �ni�a mu si� Myszka. Ta�czy�a. Naprawd� ta�czy�a. Lekko, zwiewnie, pi�knie. Ta�czy�a w wielkim, rozs�onecznionym sadzie. A ta�cz�c, wo�a�a:</p><p>��Tato! Tatusiu! Patrz!</p><p>Ten krzyk go obudzi�. Nie spa� ju� do rana, przewracaj�c si� na twardym hotelowym ��ku, spocony, z�y, zdecydowany.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Po wydarzeniach w supermarkecie Ewa po raz pierwszy zatelefonowa�a do Anny. Przez osiem lat utrzymywa�y ze sob� kontakt sporadyczny i oficjalny. To Anna telefonowa�a co jaki� czas, na pocz�tku miesi�ca, a potem coraz rzadziej, pytaj�c, co s�ycha�.</p><p>��W porz�dku � m�wi�a sucho Ewa.</p><p>Kobieta wyczuwa�a jej niech�� i po kilku zdawkowych pytaniach odk�ada�a s�uchawk�. Ewa podejrzewa�a Ann�, �e pobiera honoraria z jakiej� instytucji opieku�czej i dlatego interesuje si� dzie�mi z zespo�em Downa.</p><p>�Przekonywanie matek do w�asnych dzieci to te� jaki� fach, cho� nie�atwy. Trudno, by robi�a to za darmo�, my�la�a z gorzkim u�miechem.</p><p>Nigdy nie rozstrzygn�a, czy wtedy, osiem lat temu, wr�ci�a do domu z Myszk� wskutek rozmowy z Ann�, czy z w�asnego wyboru.</p><p>Nie, to nie by� wyb�r. Wyb�r to �wiadoma decyzja, a ona ani wtedy, ani dzi� nie umia�a racjonalnie jej uzasadni�. Wiedzia�a tylko, �e by�a to decyzja nag�a, i gdy j� ju� podj�a, postanowi�a sprosta� jej za wszelk� cen�. Nie wiedzia�a, �e ta cena b�dzie a� tak wysoka.</p><p>�Gdybym wiedzia�a, czy wzi�abym Myszk�?�, zada�a sobie w duchu pytanie, ale nie znalaz�a odpowiedzi.</p><p>A teraz zapragn�a, �eby Anna przysz�a i zobaczy�a Myszk�. I �eby znalaz�a jakie� s�owa, lub cho�by jedno, jedyne s�owo, kt�re da jej si��, by wytrwa�.</p><p>��B�d� za godzin� � powiedzia�a tamta tak szybko, jakby obawia�a si�, �e Ewa si� rozmy�li.</p><p>Ju� na pocz�tku wizyty dosz�o mi�dzy nimi do starcia. Anna przynios�a pud�o czekoladek, kt�re Myszka natychmiast otworzy�a i zacz�a je��, pakuj�c gar�ciami do buzi i ob�liniaj�c wszystkie po kolei.</p><p>��Chowam przed ni� s�odycze. Nie widzisz, �e jest za gruba? � spyta�a Ewa agresywnie. Nie mog�a wydrze� Myszce prezentu, gdy� wiedzia�a, �e reakcja dziewczynki b�dzie gwa�towna i histeryczna. Jedynym sposobem na to, aby Myszka nie przejada�a si�, by�o chowanie tego, co szczeg�lnie lubi�a. Zw�aszcza s�odyczy.</p><p>��My�la�am, �e wiesz o oty�o�ci dzieci z DS � wytkn�a Annie jej zachowanie. �Gdyby by�a tak m�dra, jak udaje, toby nie da�a Myszce tych czekoladek�, pomy�la�a ze z�o�ci�. Nagle u�wiadomi�a sobie, �e jest niepotrzebnie agresywna i chorobliwie podejrzliwa. �Czy taka jestem wobec ca�ego �wiata?�, wystraszy�a si�.</p><p>��Tak, wiem � powiedzia�a ze skruch� Anna. � Ale czasem my�l�, �e te dzieci maj� tak niewiele przyjemno�ci. Wiem, �e to nieprawda. Maj� bogaty wewn�trzny �wiat. Przekarmiamy je wy��cznie z poczucia bezradno�ci, �e nie umiemy do tego �wiata zajrze�. Koniecznie chcemy co� im z siebie da�, zatem dajemy rzeczy najprostsze. Ja te� utuczy�am El�biet� � za�mia�a si� niepewnie.</p><p>Obie czu�y si� nieswojo, cho� ka�da z innego powodu. Anna przygl�da�a si� ukradkiem Myszce i mia�a poczucie winy. Bez dodatkowych wyja�nie�, go�ym okiem by�o wida�, �e dziewczynka ma jedn� z ci�szych postaci DS. A mo�e nawet co� bardziej skomplikowanego? Mo�e powinna si� znale�� w zak�adzie? Ewa domy�la�a si�, o czym tamta my�li, i odruchowo mia�a jej to za z�e.</p><p>��Poka� mi jej zdj�cie � powiedzia�a Ewa i Anna bez s�owa si�gn�a do torebki. Przez jej twarz przebieg� trudny do ukrycia niepok�j.</p><p>Ze zdj�cia u�miecha�a si� do Ewy szesnastoletnia El�bietka. Oczywi�cie by�a za gruba, a czujne oko odr�nia�o charakterystyczn� mongolsk� fa�d�, kartoflowaty nosek i za du�y j�zyk wsparty w u�miechu o doln� warg�. A jednak kto� nie znaj�cy objaw�w syndromu Downa m�g� uzna� t� prawie doros�� dziewczyn� za osob� normaln�, cho� o nietypowej urodzie. Myszka by�a przy niej okazem znacznie gorszej postaci choroby.</p><p>���a�ujesz� � szepn�a Anna.</p><p>��Nie � pokr�ci�a g�ow� Ewa.</p><p>��Nie? � zdziwi�a si� tamta.</p><p>��Nie. To� za trudne, by o tym m�wi�, ale nie �a�uj�. Boj� si�, a to inne uczucie.</p><p>Myszka siedzia�a z kotem na kolanach, staraj�c si� z ca�ych si� nie t�amsi� go z nadmiaru uczucia. S�ucha�a rozmowy matki z t� obc� kobiet�, z niejasnym przeczuciem, �e dotyczy ona jej osoby. Zawsze czu�a si� wtedy winna, cho� nie wiedzia�a, dlaczego. Czu�a si� winna, gdy mama rozmawia�a z lekarzem, z logoped�, z pani� od gimnastyki, z obcymi kobietami w parku. I z tat�. Dop�ki kobieta przygl�da�a si� jej ukradkiem, Myszka jej nie lubi�a. Nie lubi�a obcych, kt�rzy osaczali j� skrywanymi, a przecie� badawczymi spojrzeniami. Ale teraz ta kobieta nie ukrywa�a, �e na ni� patrzy, wi�c Myszka obdarowa�a j� u�miechem.</p><p>��Ten u�miech� � szepn�a Anna. � Zauwa�y�a�, �e w ich u�miechu jest pora�aj�ca dawka ufno�ci? Wi�kszej ni� u zwyk�ych dzieci. Ona nie znika z wiekiem, zobaczysz. Nasila si�. Moje jedyne zmartwienie to ufno�� El�biety wobec wszystkich ludzi, cho� tak niewielu na t� ufno�� zas�uguje. A czego ty si� boisz? Co ci� martwi?</p><p>��Przysz�o�� � odpar�a kr�tko Ewa.</p><p>��Przysz�o�� � pokiwa�a g�ow� Anna. � Tak. Rozumiem ci� lepiej, ni� my�lisz.</p><p>��Nie � powiedzia�a Ewa. � Masz drugie dziecko, prawda? Syna? I on kiedy� zaopiekuje si� siostr�.</p><p>��Nie mam prawa go tym obarcza�. Zrujnowa�abym mu �ycie � szepn�a Anna.</p><p>��Ale twoja El�bieta jest prawie bliska normalno�ci! � zawo�a�a Ewa.</p><p>��Bliska? � u�miechn�a si� blado Anna. � Sze��dziesi�t punkt�w w testach na IQ, po�owa �redniej. Tak, mo�na to nazwa� �blisko�. U Myszki pewnie jest�</p><p>��Nie robi�am jej test�w � przeci�a sucho Ewa. � To nic nie da, �e dowiem si�, ile ma punkt�w. Trzydzie�ci? Trzydzie�ci pi�� i p�? Te punkty niewiele m�wi� o cz�owieku. I w ma�ym stopniu rzutuj� na przysz�o��.</p><p>��Tak � przyzna�a Anna.</p><p>��Jaka b�dzie mi�dzy nimi r�nica za kilkana�cie lat, je�li twoja El�bieta nauczy si� wyplata� koszyki, a dla Myszki b�dzie to nieosi�galn� sztuk�? � spyta�a brutalnie Ewa. � Skoro brat si� ni� nie zajmie, to kto?</p><p>��Opieka spo�eczna � szepn�a Anna. � Ale El�bieta nie nauczy�a si� wyplata� koszyk�w. Maluje r�ne wzory na zabawkach i na szkle. Ma wspania�� plastyczn� wyobra�ni�.</p><p>��Nie wiem, jak� Myszka ma wyobra�ni� � stwierdzi�a rzeczowo Ewa. � Mo�e du��. Mo�e jej w og�le nie ma. Nie znam jej wewn�trznego �wiata, cho� wiem, �e istnieje. Nie wiem, co dzieje si� w tym �wiecie. Ale je�li tw�j syn nie zajmie si� kiedy� twoj� c�rk�, to r�nica tych dwudziestu lub trzydziestu punkt�w w testach na IQ niewiele zmieni w jej przysz�o�ci.</p><p>��Tak � powiedzia�a Anna.</p><p>Zapad�o milczenie^ jakby obie spojrza�y w t� sam� przysz�o��.</p><p>Myszka patrzy�a na nie uwa�nie, zaciskaj�c usta. Zawsze zamyka�a usta, gdy my�la�a. Mama martwi�a si� o ni�, to by�o pewne. Mama s�dzi�a, �e kiedy�, nie wiadomo kiedy, Myszka zostanie sama. A przecie� to nie by�a prawda�</p><p>��Maa� ooog�,,- powiedzia�a i nie doko�czy�a zdania. Chcia�a powiedzie� mamie, �e zawsze czeka na ni� Ogr�d, lecz nagle pomy�la�a, �e by� mo�e Ogr�d ma zosta� tajemnic�. Nie zastanawia�a si� nad tym, ale przecie� Ogr�d ukazywa� si� tylko jej, ju�-nawet kota nie wpuszcza�, i zapewne nie wpu�ci�by mamy. Mo�e nie nale�a�o o nim m�wi�?</p><p>��Co� ci opowiem � zacz�a Anna. � Widzia�am kiedy� w telewizji film: Dzieci Gai. Znasz?</p><p>Ewa pokr�ci�a g�ow�. W telewizji ogl�da�a wy��cznie seriale i teleturnieje. �Strasznie zg�upia�am�, pomy�la�a, ale zaraz sama wyt�umaczy�a si� przed sob�: �Od rana do nocy i od nocy do �witu uczestnicz� w najbardziej dramatycznym serialu �wiata i odpowiadam na najtrudniejsze pytania w najtrudniejszym teleturnieju. Potem chc� ju� tylko odpocz�慔</p><p>��Dzieci Gai� � ci�gn�a Anna. � To by� angielski dokument o ludziach u�omnych. By� tam cz�owiek z ogromn� g�ow�, osadzon� na skarla�ym ciele, kt�ry ca�e �ycie sp�dza na w�zku inwalidzkim. M�czyzna z wrodzon� �amliwo�ci� ko�ci, wt�oczony raz na zawsze w gipsowy gorset, nawet g�ow� podtrzymywa� mu specjalny stela�. M�oda kobieta, ofiara thalidomidu, pozbawiona od urodzenia r�k i n�g. I ta kobieta powiedzia�a, i� niewiele r�ni j� od Wenus z Milo!, �e chcia�aby, �eby dostrzegli to inni! Pyta�a, dlaczego brak r�k u Wenus z Milo dowodzi urody, a u niej jest traktowany jako kalectwo? Ta kobieta malowa�a wspania�e obrazy, trzymaj�c p�dzel w ustach. A kruchy, skarla�y cz�owiek w gipsie wyzna�, �e przez ka�d� chwil� swego �ycia walczy o to, by nic sobie nie z�ama� i bezpiecznie przetrwa� kolejny dzie�, �e ka�da, z mozo�em wywalczona chwila jest czym� wspania�ym i ciekawym. M�czyzna na w�zku o�wiadczy�, �e �wiat jest fascynuj�cy, �e uwielbia jego odkrywanie. Wszyscy, ka�de z osobna, wyznali, �e kochaj� �ycie w ka�dej godzinie, minucie, sekundzie. I nawet dla tej jednej sekundy chc� �y� Da�a� Myszce osiem lat �ycia. Mo�e kiedy�, gdy ciebie zabraknie i zamkn� j� w zak�adzie, nie b�dzie tkwi� tam pusta i samotna. B�dzie wype�niona obrazami �wiata, mi�o�ci� do ludzi, kt�rych zna�a, pami�ci� o tym, jak mi�kkie i puszyste jest futerko kota i jaki zapach ma kwiat na wiosn�. B�dzie mia�a do czego t�skni�. T�sknota to tak�e forma �ycia�</p><p>Spojrza�y na siebie z nag�ym zrozumieniem, a potem obie przenios�y wzrok na Myszk�. Dziewczynka g�aska�a kota i u�miecha�a si� do nich ufnie. Nagle wyci�gn�a r�czk� do Anny i powiedzia�a, postanawiaj�c powierzy� tej kobiecie swoj� tajemnic�:</p><p>��Maa oog�</p><p>Anna pokiwa�a g�ow�.</p><p>��Wiesz, co ona m�wi? � spyta�a szeptem. Ewa pokr�ci�a g�ow�.</p><p>��Czasem mi si� wydaje, �e wiem, a niekiedy my�l�, �e ona m�wi o wiele wi�cej, ni� przypuszczam, tylko ja lego nie rozumiem. Czy ty zawsze rozumiesz El�biet�?</p><p>Anna pokr�ci�a g�ow�.</p><p>��Nie. El�bietka opowiada mi, �e kolory, kt�rymi maluje, �piewaj�. I �e ona zawsze wie, co kt�rym ma pomalowa�. Bo ten kolor jej to m�wi. �piewem. Niekiedy El�bietka wydaje dziwne d�wi�ki i wtedy mam wra�enie, �e ona �piewa, cho� tego nie s�ysz� � Anna urwa�a, robi�c r�kami jaki� dziwny gest, jakby chcia�a wyj�� co� z wn�trza w�asnego cia�a i pokaza� Ewie: � Ona �piewa w �rodku, wewn�trz siebie.</p><p>��Bo w nich jest co� bardzo dziwnego, w�a�nie tam, w �rodku� � szepn�a Ewa. � �aden podr�cznik, �aden lekarz, �aden najwybitniejszy specjalista od DS nie powie mi, co jest we wn�trzu mojej c�rki. Ale ja i tak wiem: tam jest motyl, kt�rego nigdy nie zobacz�. Czy ju� rozumiesz, dlaczego nie �a�uj� swojej decyzji?</p><p>Anna kiwn�a g�ow�, ale Ewa doko�czy�a:</p><p>��Piel�gnuj� tego motyla, ale to trudne piel�gnowa� co�, co tylko przeczuwasz, �e jest.</p><p>��Id� zatem do szpitala i powiedz to obcej kobiecie, kt�ra urodzi takie dziecko jak twoje i b�dzie w szoku. Jeste� jej to winna � powiedzia�a Anna, lecz Ewa pokr�ci�a g�ow�.</p><p>��Nie mog�. Ty mo�esz, bo poka�esz im zdj�cie El�bietki i one uwierz�, �e mo�na uj�� nachalnej ludzkiej ciekawo�ci i zapobiec odrzuceniu ich dziecka przez �wiat. A ja musia�abym pokaza� im Myszk�. Wtedy one uciekn� przed swoim dzieckiem i ju� nigdy nie zechc� go zobaczy�</p><p>Zamilk�y. Myszka patrzy�a na nie i mrucza�a co�, co mog�oby przypomina� melodi� � pod warunkiem, �e kt�rakolwiek z nich zna�aby Mahlera. Ale obie go nie zna�y.</p><p>��Anno, dobrze mi zrobi�a ta rozmowa, ale ju� id�. Myszka si� niecierpliwi� Patrz, zaczyna si� kiwa�, co� mruczy�</p><p>Myszka rzeczywi�cie kiwa�a si�, gdy� my�la�a ju� tylko o tym, �e chcia�aby szybko zje�� obiad i p�j�� na strych.</p><p>Trwa� dzie� si�dmy.</p></section><section><title><p id="_Toc146806282">Dzie� si�dmy: kobieta i m�czyzna</p></title><p>Gdy rozsuwa�y si� kolejne zas�ony � mi�kkie, zr�nicowane w odcieniach czerni, przypominaj�ce paj�czyny, cho� g�ciejsze � Myszka zastanowi�a si�, czy tak�e Ogr�d nie jest tak� zas�on�, tyle �e barwn�. Tak� jak kurtyna w weso�ym miasteczku.</p><p>Weso�e miasteczko przyjecha�o na du�y plac ko�o ich osiedla i rozstawi�o tam karuzele, strzelnice i namioty z tajemnicz� zawarto�ci�. Obok miasteczka pojawi�y si� budki ze s�odkomd�� cukrow� wat�, chrupi�cym popcornem, balonow� gum� do �ucia, coca-col� i wafelkami oblanymi lepk� od lipcowego s�o�ca czekolad�.</p><p>Z weso�ego miasteczka ju� z daleka nios�a si� weso�a muzyka i radosne okrzyki dzieci, wi�c Ewie nie uda�o si� wymiga� od pr�b Myszki, cho� ba�a si� tej wyprawy. A jednak by�o mniej strasznie, ni� s�dzi�a. Bardziej od Myszki uwag� zwiedzaj�cych przyci�ga�y kobiety o dw�ch g�owach lub z brod�, karlice i kar�y, Wr�ka z Jedynie Prawdziwymi Horoskopami, pot�ne diabelskie ko�o, salon krzywych luster, strzelnica z b�yszcz�c� pani� z plastiku, z kt�rej � kiedy nab�j z karabinu trafia� w biust � opada�o sk�pe ubranie.</p><p>Myszka z zachwytem zwiedzi�a prawie wszystko, poza salonem krzywych luster, gdzie mama nie chcia�a z ni� wej��. Mama ju� dawno usun�a z domu wi�kszo�� luster; pozostawi�a tylko to w �azience, w kt�rym dziewczynka widzia�a jedynie czubek g�owy. Mama nie lubi�a, gdy Myszka patrzy�a w lustro; Myszka te� tego nie lubi�a. Przejrza�a si� w lustrze tylko raz � zanim mama zdj�a je ze �ciany � i wystraszy�a si�. Pokazuj�c palcem na swoje odbicie, potrz�sa�a g�ow�, powtarzaj�c z niepokojeni:</p><p>��Neee� neee�</p><p>Ewa odnios�a wra�enie, �e jej c�rka wzi�a swoje lustrzane odbicie za kogo� obcego, kogo nie chcia�a ogl�da�.</p><p>Mimo nalega� Myszki nie wsiad�y te� na karuzel�, kt�rej siode�ka wirowa�y w szalonym p�dzie, a pasa�erowie wydawali z siebie podekscytowane piski. Tym razem Ewa obawia�a si� �ma�ego nieszcz�cia�, gdyby c�rka si� wystraszy�a. Za to pozwoli�a jej poje�dzi� na drewnianych konikach, kt�re spokojnie buja�y si� w g�r� i w d�, �agodnie, bezpiecznie, jednostajnie. I tylko dwoje dzieci pokazywa�o Myszk� palcami, gdy� reszta zaj�ta by�a jazd�.</p><p>A potem posz�y zrobi� sobie zdj�cie. I Myszka mia�a teraz przed oczami tamto miejsce przeznaczone do wykonywania pami�tkowych fotografii. Po�rodku weso�ego miasteczka rozpi�ta by�a jaskrawa, kolorowa kurtyna. Nieznany artysta namalowa� na niej szmaragdowozielone drzewa; piasek by� ��ty jak dojrza�a cytryna; morze w kolorze turkusu z maminego pier�cionka, z ba�waniastymi falami, kt�re wie�czy�y mlecznobia�e grzebienie. Poza br�zowo-zielonymi drzewami wida� by�o wielobarwne zwierz�ta: czerwone wiewi�rki, kropkowane symetrycznie �yrafy, zebry z r�wniutko odrysowanymi pasami, a przede wszystkim motyle ze zdumiewaj�c� mieszanin� kolor�w na wielkich skrzyd�ach. Myszka nie mog�a si� im napatrzy� � tak by�y inne od tych, kt�re ogl�da�a, gdy fruwa�y nad ich trawnikiem. Nad t� rozbuchan� feeri� barw rozpo�ciera�o si� niebo, tak szokuj�co szafirowe, �e Myszka a� u�miechn�a si� do tego niespotykanego koloru.</p><p>Na kurtynie, ko�o pierzastej palmy, sta�y dwie wyrazi�cie odmalowane r�owe postacie: kobieta i m�czyzna. Nale�a�o wsadzi� g�ow� do otworu, kt�ry znajdowa� si� tam, gdzie powinny znale�� si� twarze. I ju� po chwili z aparatu fotograficznego leniwie wysuwa�o si� zdj�cie. Dziwnym sposobem zdj�cie by�o mniej kolorowe ni� kurtyna, jakby aparat nie by� w stanie odda� szale�stwa barw. Myszka wiedzia�a o zdj�ciach, mama bowiem, po wielu pro�bach, pozwoli�a jej stan�� na sto�eczku z ty�u kurtyny, w�o�y� buzi� w otw�r i zrobi� sobie zdj�cie. Ale gdy zdj�cie wysun�o z aparatu kolorowy j�zyk, mama schwyci�a je, jeszcze mokre, zmi�a i wyrzuci�a do kosza.</p><p>��Nie wysz�o, trudno � powiedzia�a do Myszki z zak�opotanym u�miechem.</p><p>��Neee? Jaa�? � spyta�a Myszka, a zak�opotany u�miech mamy sta� si� jeszcze bardziej zak�opotany.</p><p>��Nie, nie ty. Ty jeste� w porz�dku. To ten� ten przera�liwy krajobraz wyszed� okropnie. Kolory si� nie uda�y. Wyblak�y � odpar�a mama niezrozumiale.</p><p>�i w�a�nie ten krajobraz z jaskrawej kurtyny weso�ego miasteczka podobny by� do Ogrodu. Ale nie tego, na kt�ry Myszka dzisiaj patrzy�a, lecz do Ogrodu sprzed kilku dni. Poniewa� zasz�a w nim zmiana.</p><p>Myszka post�pi�a krok w prz�d i Ogr�d, jak zwykle, otoczy� j� szczelnie i w taki spos�b, �e nagle odczu�a jego dziwn� niesko�czon� sko�czono��. W przeciwie�stwie do tego, co On stwarza� wcze�niej � niebo, ziemi�, wod� i przestrze� pomi�dzy nimi � Ogr�d zdecydowanie mia� pocz�tek. I tylko pocz�tek. Myszka mia�a uczucie, �e gdyby sz�a ci�gle naprz�d i naprz�d, wr�ci�aby do tego samego punktu, z kt�rego wysz�a.</p><p>Ale nie tylko to si� zmieni�o. Ogr�d mia� teraz bardziej stonowane kolory. On umia� poprawia� swoje b��dy. Obecny Ogr�d by�, zdaniem Myszki, o wiele �adniejszy. Postanowi�a go zwiedzi� i cichutko posapuj�c, ruszy�a tam, gdzie wydawa�o si� jej, �e w�r�d drzew prze�wituje strumyk.</p><p>��Ssssp�jrz, jak pi�knie! � zasycza� W�� nad jej g�ow�.</p><p>Znowu widzia�a jedynie kilka zwoj�w jego cielska, zwieszonego z drzewa, i pomy�la�a, �e nawet je�li Ogr�d ma tylko pocz�tek, to W�� niew�tpliwie jest niesko�czony. Wcale by si� nie zdziwi�a, gdyby si� okaza�o, �e wielko�� Ogrodu wyznacza jego d�ugie, wij�ce si� cia�o.</p><p>��De�dooob � powiedzia�a, wiedz�c od mamy, �e zawsze powinno si� m�wi� �dzie� dobry�.</p><p>W�� zasycza� gniewnie:</p><p>��Ssssst�j, zapomnia�a� o jab�ku.</p><p>Nie zapomnia�a. Ale przeczuwa�a, �e czarodziejskie jab�onie do kogo� nale��. Tym w�a�cicielem nie by� W��. I ba�a si�, �e gdy zerwie jab�ko, czyj� G�os powie: �To NIE jest dobre��</p><p>��Sssssp�jrz, ile ich tu jessst � u�miechn�� si� W��, odpowiadaj�c jej my�lom: � Nie b�j si�, On pozwala je�� jab�ka ze wszysssstkich drzew, poza jednym, kt�rego i tak nie znajdziesz. Jessst dobrze ssschowane.</p><p>Gryz�a jab�ko, po�ykaj�c �apczywie soczyste k�sy, i rozgl�da�a si� wok�.</p><p>��A gdzie jest to zakazane drzewo? � spyta�a.</p><p>��Wsz�dzie i nigdzie. To zwyk�e drzewo i dlatego trudno je odnale�� � wyja�ni� uprzejmie W��.</p><p>Zjad�a ca�e jab�ko, a nawet ogryzek. W�� u�miecha� si� do niej, pokazuj�c drobne z�bki.</p><p>��Jesssste� �liczna i lekka jak motyl � stwierdzi�. �I nikt o tym nie wie opr�cz mnie�, pomy�la�a Myszka z �alem, ale W�� odpowiedzia� jej my�lom:</p><p>��W ka�dym cz�owieku powinno by� co�, o czym wie tylko on sam. Cz�owiek bez cho�by jednej tajemnicy jesssst jak orzech, z kt�rego po roz�upaniu zossstanie sssama ssskorupa. Ludzie za cz�sssto dbaj� tylko o ssskorup�. Masz szcz�cie, �e jessste� inna.</p><p>��I my�l� teraz tak szybko jak wiatr � pochwali�a si�.</p><p>��I nie zapominasz � dorzuci� W��.</p><p>��Nie zapominam � przytakn�a. � A co b�dziemy dzisiaj robi�?</p><p>��Och, to oczywisssste. B�dziemy odpoczywa�. Mamy mn�ssssstwo czasu do wypoczywania. Odpoczynek to ssskomplikowane zaj�cie � oznajmi� W�� i doda�, wci�gaj�c swoje cielsko wy�ej na drzewo: � No, to w�druj sssobie dalej.</p><p>I Myszka pow�drowa�a w g��b Ogrodu, maj�c uczucie, �e zatacza jedynie kr�g wzd�u� niewidzialnego muru wytyczonego cia�em W�a.</p><p>Trawa wci�� by�a szmaragdowa, ale nie taka jak na kurtynie z weso�ego miasteczka. Szafir nieba wyblak�. Pomara�czowe nagietki ju� nie gryz�y w oczy, najwy�ej troszeczk�. W�druj�ca w oddali majestatyczna �yrafa nie mia�a symetrycznych kropek. Jab�onie by�y zwyk�ymi jab�oniami.</p><p>Wci�� widzia�a wszystko niezwykle wyrazi�cie i dok�adnie, jakby wyostrzy� si� jej zmys� wzroku lub jakby jej my�li dogoni�y wreszcie spojrzenie (albo na odwr�t, tego nie by�a pewna). Na dole Myszka najpierw co� widzia�a, a dopiero potem w jej m�zgu pojawia�a si� nazwa, w dodatku nie zawsze trafna. Niekiedy pojawia�o si� wiele r�nych nazw i musia�a zdecydowa� si� na jedn�. Wybiera�a nie zawsze prawid�owo. Tu, na g�rze, wzrok i my�li bieg�y obok siebie, w jednej parze, r�wniutko, p�ynnie, nie natrafiaj�c na �adne przeszkody, a wyb�r w�a�ciwego s�owa nie nastr�cza� �adnych trudno�ci. U�wiadomi�a sobie, �e ka�d� rzecz mo�na okre�li� wieloma s�owami i �e czasem s�owo zmienia charakter nazwanego przedmiotu. Poj�a, jak mocny jest zwi�zek mi�dzy nazw� a przedmiotem. R�wnie mocny jak imienia z cz�owiekiem.</p><p>�piew strumyka by� wyrazistszy, cho� leniwy, gdy� nie p�yn�� on z g�ry, lecz po r�wninie. Drzewa ros�y coraz rzadziej, ust�puj�c miejsca rozs�onecznionej polanie. Myszka zobaczy�a, �e ko�o strumyka kto� stoi. I niemal r�wnocze�nie jej sprawny m�zg zarejestrowa� dwa fakty: �e to by�a Kobieta i �e to by�a Kobieta ca�kiem naga. Obecno�� Kobiety nie zdziwi�a Myszki. Jej nago�� � tak.</p><p>Myszka widzia�a kiedy� nag� mam�. Mama by�a w �azience, my�a si� pod prysznicem i w szparze drzwi nie dostrzeg�a oczu Myszki. Drzwi by�y uchylone, gdy� mama chcia�a s�ysze�, gdyby Myszka j� wo�a�a. Mama zawsze chcia�a by� w zasi�gu g�osu Myszki. Dlatego wszystkie drzwi by�y przymykane, lecz nie domkni�te � opr�cz drzwi do gabinetu taty.</p><p>Wi�c Myszka patrzy�a. Mama sta�a w otwartej kabinie prysznicu. Krople wody przez u�amki sekund zatrzymywa�y si� na niej, przypominaj�c ma�e, b�yszcz�ce pere�ki,, a potem sp�ywa�y w d�. Jej cia�o nie by�o oci�a�e i nieforemne jak cia�o Myszki. Nie by�o walcowate, nie przypomina�o ma�ego pie�ka w lesie. I wreszcie � a to by�o najwa�niejsze, co Myszka zobaczy�a � nie by�o takie �yse jak jej w�asne. Mama mia�a wg��bienia i wypuk�o�ci, kt�re zaskoczy�y Myszk�, gdy� nie zawsze by�y w tych miejscach, w kt�rych mo�na si� by�o ich spodziewa�. Na przyk�ad brzuch mamy nie by� ani troch� wypuk�y, jak u Myszki, lecz wkl�s�y. Dla odmiany piersi nie by�y p�askie, z ma�ym guziczkiem po�rodku, lecz okr�g�e i wystawa�y z p�aszczyzny cia�a jak dwa jab�ka obleczone mi�kk� sk�r�. Jednak najbardziej zdumiewaj�cy by� rudawy meszek pod pachami, tam gdzie u Myszki by�o �yso, i taki sam, cho� o wiele g�ciejszy, w miejscu, gdzie ko�czy�y si� (lub zaczyna�y?) obie nogi, p�ynnie przechodz�ce w g�adki brzuch.</p><p>�Wi�c w�osy nie rosn� tylko na g�owie?�, zdziwi�a si� Myszka, lecz zaraz przypomnia�a sobie tat�. Tata przebiega� czasem przez hol do �azienki. Jego koszula by�a wtedy rozpi�ta i powiewa�a przy ka�dym ruchu; w biegu wk�ada� j� w spodnie i zapina� guziki. Gdy koszula powiewa�a, Myszka widzia�a na piersiach ojca w�osy: kr�tkie, ciemne, twarde, inne ni� te na g�owie. �Gdzie jeszcze rosn� tacie w�osy?�, zamy�li�a si� i cho� zaraz zapomnia�a o swym niemym pytaniu, odpowied� przysz�a wkr�tce wraz z du�ym albumem, kt�ry mama wnios�a kiedy� do domu, gdy wr�ci�y z zakup�w. Album by� pe�en nagich pa� i pan�w, a gdy Myszka zacz�a go ogl�da�, mama powiedzia�a, �e to s� reprodukcje obraz�w. Myszka nie poj�a s�owa �reprodukcje�, nie mog�a te� zrozumie�, dlaczego te obrazy wolno by�o ogl�da�, a mamy k�pi�cej si� pod prysznicem lub nagich pa� w telewizorze � nie.</p><p>��Myszka� � powiedzia�a wtedy mama spokojnym g�osem, a woda sp�ywa�a z niej ciep��, pienist� strug�. � Myszka, nie podgl�daj. To nie�adnie.</p><p>��Ja paaa� Ty teeee � odpar�a stropiona Myszka, pami�taj�c, �e przecie� mama te� ogl�da j� golutk�, gdy siedzi w wannie pe�nej mokrej wody.</p><p>��To co innego � oznajmi�a mama i Myszka pomy�la�a, �e zaskakuj�ce by�o to wszystko, co mama mia�a, a Myszka nie.</p><p>P�niej Myszka widzia�a jeszcze nagie panie w telewizorze, a raz nawet jednego pana, lecz bardzo kr�tko, gdy� mama klikn�a pilotem i nagusy przemieni�y si� w psa Pluto. A jeszcze p�niej Myszka dosta�a Barbie i Kena.</p><p>Naga Kobieta w Ogrodzie by�a jak �ywa Barbie. To stwierdzenie nap�yn�o do m�zgu Myszki r�wnie b�yskawicznie jak rejestrowane wzrokiem szczeg�y wygl�du Kobiety, tak inne ni� u mamy, tak podobne jak u lalki, kt�rej nigdy nie potrafi�a polubi�.</p><p>�Jest okropna�, pomy�la�a, nie odrywaj�c oczu od Kobiety. �Jest r�wnie okropna jak Barbie��</p><p>Pocz�tkowo ogarn�� j� smutek. By�a pewna, �e On, stwarzaj�c Kobiet�, powiedzia� g�o�no: TO JEST DOBRE � i czeka�. W Jego g�osie niew�tpliwie zabrzmia�o to bezradne pytanie, kt�re d�wi�cza�o te� wtedy, gdy On stwarza� czerwon� traw�, kwadratowe s�o�ce lub ksi�yc z nosem. Ale gdy stwarza� Kobiet�, nie by�o nikogo, kto m�g�by zawo�a�: �Nie! Nie r�b z niej Barbie!� Teraz by�o za p�no.</p><p>�Nie powiem, �e pope�ni� b��d. By�oby Mu smutno�, pomy�la�a Myszka i podesz�a kilka krok�w bli�ej.</p><p>Kobieta nie widzia�a jej. Patrzy�a przed siebie, w g��b Ogrodu, cho� bez zainteresowania, i leniwie drapa�a si� pod nag� pach�. Potem przeci�gn�a si� i wypr�y�a, cicho wzdychaj�c, i w�a�nie wtedy Myszka dostrzeg�a drugi pow�d, dla kt�rego Kobieta kojarzy�a jej si� z Barbie. Pierwszym by�y w�osy Kobiety i jej twarz. A drugim � piersi. To nie by�y mamine �ywe jab�ka obleczone sk�r� i poruszaj�ce si� p�ynnie z ka�dym ruchem. Piersi ^Kobiety mia�y inny kszta�t: stercza�y wysoko, spiczasto i by�y ca�kowicie martwe.</p><p>Myszka nie wytrzyma�a i zapragn�a to sprawdzi�. Gdy dosta�a Barbie, szybko odkry�a, �e cho� mo�na jej zgina� r�ce i nogi, przekr�ca� g�ow�, splata� lub upina� d�ugie w�osy, to z piersiami nie mo�na nic zrobi�. Myszka usilnie pr�bowa�a je zmniejszy�, ugniata�a je palcami, wciska�a, ale wci�� by�y du�e i tak spiczaste jak te u Kobiety, a w dodatku twarde jak kamie�. �Kauczukowe�, powiedzia�a mama, patrz�c, jak Myszka nadaremnie usi�uje je sp�aszczy�.</p><p>Dziewczynka podesz�a do nieznajomej, wyci�gn�a r�k� i dotkn�a jej piersi wyci�gni�tym palcem. Pier� ani drgn�a, by�a twarda i nieust�pliwa. Za to Kobieta spojrza�a na ni� oczami Barbie. Oczy lalki zawsze zachwyca�y Myszk�, mimo �e bezmy�lnie patrzy�y przed siebie emaliowanym b��kitem. Za to by�y wielkie, okr�g�e, bez �adnej fa�dki nad powiekami. Oczy Kobiety by�y identyczne. Nosek te� mia�a malutki i zgrabny, usta za� doskonale wypuk�e. A na nich ten bezmy�lny p�u�miech (zamy�lona mama przygryza�a wargi, a k�ciki jej ust opada�y w d� lub krzywi�y si�).</p><p>Dopiero teraz, gdy Myszka dotkn�a Kobiety, ta zwr�ci�a na ni� pusty, b��kitny wzrok.</p><p>��Ooo� � powiedzia�a i odruchowo cofn�a si�.</p><p>I wtedy Myszka ujrza�a, �e � w przeciwie�stwie do mamy � Kobieta nie ma �adnych w�os�w tam, gdzie jej nogi schodzi�y si� w niedu�y, tajemniczy tr�jk�t, przyozdobiony rudawym futerkiem. Ba, Kobieta nie mia�a tam nic. Jak Barbie.</p><p>��Baar si? � spyta�a raz Myszka, lecz mama nie odpowiedzia�a wprost na pytanie, czym siusia Barbie, tylko o�wiadczy�a, �e lalki w og�le nie siusiaj�. Zatem Kobieta r�wnie� nie siusia�a i by�o to zaskakuj�ce. Gdy� w takim razie nie mog�a by� prawdziwa.</p><p>Myszka przygl�da�a si� jej i dostrzega�a coraz wi�cej podobie�stw do swojej lalki. Nogi Barbie by�y przesadnie smuk�e, niemal chude, bardzo d�ugie i � w przeciwie�stwie do n�g mamy � szeroko rozstawione. Uda mamy by�y pe�ne i dotyka�y siebie. Myszka by�a pewna, �e ocieraj� si�, gdy mama chodzi (prawie tak jak jej, co by�o nieprzyjemne, szczeg�lnie latem, gdy Myszka czu�a pot, kt�ry skleja� jej nogi). Nogi lalki by�y r�wnie chude powy�ej kolan jak i w �ydkach, na g�rze za�, pomi�dzy nimi, by� spory, pusty odst�p. Myszka pocz�tkowo my�la�a, �e to jest miejsce na majtki. Ale potem, ogl�daj�c mam� pod prysznicem, stwierdzi�a, �e jest tam co� wi�cej. I �e jest raczej odwrotnie: majtki s� po to, aby to co� przykry�y. Kobieta mia�a takie nogi jak Barbie, a pomi�dzy nimi prze�witywa�a g�adka, cielista przestrze�.</p><p>��Ona nie siusia � stwierdzi�a po raz wt�ry Myszka, ale poniewa� tu, na g�rze, jej my�li bieg�y r�wnie szybko jak spojrzenie, nie powiedzia�a tego g�o�no, co niew�tpliwie zd��y�aby zrobi� na dole. Jej my�li pobieg�y dalej i zacz�y si� uk�ada� w tajemnicze nie wypowiedziane zdanie:</p><p>�Teraz nie pomo�e �aden pilot��</p><p>Je�li pilot w r�ku mamy przemieni� kiedy� nagie kobiety w psa Pluto, kilka dni temu za� � nie wiadomo na czyje �yczenie � z�agodzi� nienaturalne barwy Ogrodu, tak tym razem Myszka obawia�a si�, �e Kobieta nie zmieni tak �atwo swego podobie�stwa do Barbie. A zreszt� Myszka nie wiedzia�a, czy tego chce. W dziwny spos�b to podobie�stwo dodawa�o dziewczynce pewno�ci siebie, kt�rej zawsze jej brakowa�o, gdy spotyka�a obc� osob�. �</p><p>Myszka instynktownie wyczuwa�a, �e mama nie lubi obcych. Ci jednak z rzadka przychodzili do ich domu, i najpierw ich wzrok zatrzymywa� si� na Myszce, a potem szybko, prawie w pop�ochu, ucieka�, jak wzrok taty. Tyle �e wzrok taty ucieka� daleko, za to spojrzenia obcych ukradkiem powraca�y. Listonosz, pan z elektrowni, �mieciarz, pani z s�siedztwa, pan z pracy taty, kt�ry wpad� nie zapowiedziany (tata prawie przepcha� go z holu do swego gabinetu, jakby chcia� skr�ci� czas, w kt�rym pan b�dzie przewierca� wzrokiem przycupni�t� w k�cie Myszk�), to byli obcy ludzie i na ich widok Myszce instynktownie udziela� si� l�k mamy.</p><p>Bawi�c si� Barbie, Myszka odczuwa�a swoj� nad ni� przewag�: wobec emaliowanego b��kitu jej oczu, ostro stercz�cych piersi, pos�usznej gi�tko�ci r�k i n�g, nieprawdopodobnie w�skiej talii, kt�r� mo�na by�o wygina� w r�ne strony (lalka sprawia�a wtedy wra�enie, �e zwraca si� ku komu� lub czemu�, z t� sam� znudzon�, grzeczn� oboj�tno�ci�). Barbie by�a okropna, ale to ona, lalka, by�a dla Myszki, a nie na odwr�t. Ju� w przypadku kota niekiedy by�o inaczej.</p><p>Kobieta w Ogrodzie by�a zatem sztuczna, nieprawdziwa, w szczeg�lnie odpychaj�cy spos�b, a r�wnocze�nie podoba�a si� jej, gdy� b�d�c Barbie, nie by�a obca. I gdy Myszka spogl�da�a na Kobiet�, widzia�a w jej oczach tyle samo zrozumienia, co w oczach Barbie.</p><p>��Ssspotka�y�cie si� � zasycza� W�� i opu�ci� d�ugi, w�ski �eb z pobliskiego drzewa. By�a to r�wnie� jab�o� i Myszka pomy�la�a, �e musi go spyta�, czy nie ma tu innych drzew, na przyk�ad palm, kt�re widzia�a na kurtynie w weso�ym miasteczku. Ledwo to pomy�la�a, wyda�o jej si�, �e w g��bi Ogrodu widzi charakterystyczny, strz�piasty kszta�t li�ci i wdzi�cznie wygi�ty omsza�y pie�. Szybko�� i spos�b, w jaki ka�da my�l spe�nia�a si� w Ogrodzie, troch� j� zaniepokoi�y.</p><p>�Czy On nie bierze wszystkiego z moich my�li?�, pomy�la�a z nieokre�lonym l�kiem, gdy� czu�a, �e jej g�owa nie bardzo nadaje si� do tego, aby z niej czerpa�. Wprawdzie umia�a Mu pom�c, by nada� ksi�ycowi i s�o�cu okr�g�e kszta�ty, ale wtedy by�a pewna, �e mia�y by� w�a�nie takie. Jednak jarmarczna uroda Ogrodu pojawi�a si� bez jej woli � podobnie jak wygl�d Kobiety. A jedno i drugie tkwi�o w pami�ci dziewczynki.</p><p>�Mam w g�owie chaos, a On z niego czerpie�, stwierdzi�a wystraszona.</p><p>Myszka szybko zapomnia�a o swym problemie, lak by�a zafascynowana spotkaniem obcej osoby, kt�rej si� nie ba�a i kt�ra nie ucieka�a na jej widok x oczami.</p><p>Kobieta patrzy�a na Myszk� wzrokiem podobnym do tego, jakim spogl�da�a na poblisk� jab�o�, na szafirowe niebo, na piaszczyst� �cie�k�. Jakby Myszka by�a jeszcze jednym przedmiotem, ro�lin� czy zwierz�ciem, kt�re zawsze nale�a�y do Ogrodu � lub jakby tej Kobiety nic nie ciekawi�o.</p><p>Myszka wiedzia�a, co ciekawi lalk� Barbie: szafa z ubraniami, buty na wysokich obcasach, samoch�d i Ken. Wzrok Barbie nigdy nie spocz�� na Myszce, gdy� patrzy� niewiadomogdzie i niewiadomonaco. Dlatego teraz, w odpowiedzi na pytanie W�a, mog�a spokojnie sk�ama�:</p><p>��Sssspodoba�a ci si�? � zasycza� W��.</p><p>��Tak, tak � odpar�a z gorliwym po�piechem, a on przyjrza� si� jej uwa�nie.</p><p>��Uda�a Mu si� � powiedzia� W��, z ledwie wyczuwaln� w�tpliwo�ci�, ale Myszka us�ysza�a j� i ostro�nie spyta�a:</p><p>��A jest z niej zadowolony?</p><p>��To chyba oczywisste � odpar� W��. Myszka nie chcia�a nikomu robi� przykro�ci, a tym bardziej Temu, kt�ry stworzy� Kobiet�, wi�c tylko kiwn�a g�ow�.</p><p>Kobieta sta�a wci�� w tej samej pozie, leniwie wygi�ta, eksponuj�c tali� jak osa i spiczaste piersi. �Gdyby mama mia�a takie, to przytulaj�c si�, na pewno by mnie nimi uk�u�a�, pomy�la�a Myszka.</p><p>��Czy ona umie m�wi�? � spyta�a.</p><p>��Troch� � odpar� niecierpliwie W��. � Nauczy si� � doda� po chwili. � Mog�aby� jej w tym pom�c � dorzuci� ponownie, po kr�tkim namy�le.</p><p>��A umie chodzi�? Czemu stoi wci�� w tym samym miejscu?</p><p>���le chodzi � przyzna� W��.</p><p>��Bo one zawsze maj� niewygodne buty. Bez nich nie potrafi� nawet sta� � wyja�ni�a Myszka. Barbie mia�a kilka par but�w, a wszystkie na bardzo wysokich obcasach.</p><p>��Buty w Ogrodzie, te� co�� Ja obywam si� bez but�w � skrzywi� si� W��. � Jeszcze chwila i powiesz, �e powinna by� ubrana!</p><p>��Powinna mie� szaf� z ubraniami � odruchowo przytakn�a Myszka, a W�� gwa�townie zaprzeczy�:</p><p>��Szafa? W Ogrodzie? I ubrania?! Ona musi by� naga, bo nie ma niczego do ukrycia.</p><p>��Nie ma. Niczego � przytakn�a Myszka gorliwie, a W�� zerkn�� na ni� nieufnie.</p><p>Kobieta nie s�ucha�a ich s��w. Rozgl�da�a si� po Ogrodzie, obracaj�c sztywno nieskazitelnie pi�kn� g�ow�.</p><p>��Czy ona umie si� �mia�? � spyta�a znowu Myszka.</p><p>��Nie � odpar� oschle W��. � �eby si� �mia�, trzeba mie� z czego. Ale widzisz, �e si� u�miecha!</p><p>��Hmm� � b�kn�a Myszka, patrz�c na grymas u�miechu i milcz�ce, wypuk�e usta Kobiety. � A czy zechce si� ze mn� zaprzyja�ni�? � spyta�a.</p><p>��Zechce. Lecz jeszcze nie wie, co to przyja��.</p><p>Myszka zrozumia�a odpowied� W�a. Barbie te� nie wiedzia�a, co to przyja��. Pozwala�a si� wygina�, czesa�, przebiera�, ustawia� w wyszukanych pozach i podziwia�. Nie wzbudza�a jednak uczu� ani ich nie dawa�a. Nie mia�a w sobie nieporadno�ci pluszowego mi�ka, z kt�rym dziewczynka sypia�a kiedy� w ��ku. Nie by�o w niej tak bardzo ludzkiej brzydoty, jak� mia�a szmaciana lalka, siedz�ca w rogu jej pokoju, kt�r� zawsze mo�na by�o pog�aska� po sznurkowych w�osach. W Barbie by�a doskona�o��, kt�rej nie mo�na by�o osi�gn�� i kt�ra nie budzi�a sympatii.</p><p>��Tak, ona Mu si� uda�a � westchn�a Myszka z pokor�. �Mo�e gdybym i ja by�a taka, to tata by tak nie biega�?�</p><p>Kobieta wci�� milcza�a, z tym samym niewyra�nym p�u�miechem na ustach, wi�c Myszka znudzi�a si� i ju� chcia�a ruszy� dalej, gdy ujrza�a, �e idzie ku nim M�czyzna. I wcale nie zdziwi�a si� jego wygl�dem. To by�o oczywiste: ta Kobieta mia�a swojego Kena.</p><p>M�czyzna r�wnie� by� nagi.</p><p>�Wreszcie obejrz� ca�ego M�czyzn�, pomy�la�a Myszka, przypominaj�c sobie tat�. Myszce nigdy nie uda�o si� ujrze� go pod prysznicem. Tata wchodzi� do �azienki owini�ty w ciemny, jedwabny szlafrok i wychodzi� dok�adnie taki sam, tylko czy�ciejszy. Mimo to Myszka by�a przekonana, �e skoro mama w tym miejscu, gdzie ko�cz� si� nogi, mia�a puszyste futerko, to zapewne u taty musia�o by� tam co� r�wnie zaskakuj�cego, a mo�e nawet bardziej.</p><p>Ale M�czyzna, kt�ry ku nim si� zbli�a� (chodzi� o wiele lepiej ni� Kobieta), tak�e nie mia� tam nic, poza g�adk�, jak wsz�dzie, r�ow� sk�r�. Myszka najpierw si� zdziwi�a, ale potem przypomnia�a sobie Kena. On te� lam nic nie mia�.</p><p>�Za to razem maj� dom, auto, psa, konia i szaf� pe�n� ubra�, pomy�la�a.</p><p>��Sssssp�jrz na nich � zasycza� W��. � Udali si�?</p><p>��Ooo, tak � odpar�a, ju� nie wiedz�c, czy k�amie, czy m�wi prawd�.</p><p>Nagle Ogr�d zastyg�. Przez chwil� sprawia� wra�enie, �e jest nieruchomym obrazem, a nie �ywym Ogrodem. Owady i ptaki zatrzyma�y si� w locie; usta�o ich brz�czenie i trzepotanie skrzyde�. Motyle zawis�y w powietrzu. Krety przesta�y wyrzuca� kopczyki �wie�ej ziemi. Kobieta i M�czyzna zastygli w swych pozach: on z nog� lekko uniesion� do nast�pnego kroku; ona zwr�cona ku Myszce i wci�� niezbyt ni� zainteresowana. Mimo to sprawiali wra�enie, �e czekaj�. Tak�e W�� przechyli� �eb i wida� by�o, �e nas�uchuje.</p><p>I oto rozleg� si� G�os. Niby pyta�, ale jakby czeka� na pochwa��. Myszka mia�a uczucie, �e oczekuje jedynie odpowiedzi twierdz�cej.</p><p>��TO JEST DOBRE. Spojrza�a pytaj�co na W�a.</p><p>��Sssspraw mu troch� przyjemno�ci, nie ma ich wiele. Ma ssssame k�opoty. Wci�� sssstwarza i sssstwarza, a to, co sssstworzy, ci�gle go zawodzi � sykn�� niecierpliwie.</p><p>��Mam Mu odpowiedzie�? � szepn�a.</p><p>��Ssssssssssk�d�e! � zirytowa� si� W��. � Sss�dzisz, �e kto� taki jak On b�dzie ci� pyta� o zdanie?! Wyssstarczy, �e pomy�lisz, i� to jessst dobre!</p><p>Ale Myszka nie umia�a pomy�le�, �e w�a�nie Barbie � w dodatku Barbie wielko�ci normalnej kobiety � jest dobra i powinna znale�� si� w Ogrodzie. Zw�aszcza je�li mia�a � jak m�wi�a mama � panowa� nad rybami, ptactwem i wszelkim zwierzem. Zamilk�a zatem i ju� tylko nas�uchiwa�a.</p><p>��TO JEST DOBRE � powt�rzy� G�os bardziej pewnie. Bez znaku zapytania. A jednak Myszka wci�� go s�ysza�a. Malutkie echo w�tpliwo�ci. Tych w�tpliwo�ci, kt�re tkwi�y tak�e w niej. Ogr�d by� wprawdzie mniej jaskrawy, ale jego barwy wci�� przypomina�y raczej obrazek ni� rzeczywisto��. A Kobieta i M�czyzna�</p><p>Wola�a o tym nie my�le�. Co z tego, �e czu�a si� wobec nich pewnie, skoro nie umia�a ani ich polubi�, ani im zaufa�?</p><p>��TO JEST DOBRE � oznajmi� hucz�cy G�os z, ledwie s�yszaln� odrobin� zniecierpliwienia.</p><p>Ogr�d, widocznie ma�o wra�liwy na r�nice barw g�osu, us�yszawszy s�owa, na kt�re czeka�, znowu o�y�. Kobieta westchn�a i przeci�gn�a si�. M�czyzna po-si�pi� kilka krok�w i stan�� przy niej, k�ad�c jej r�k� na ramieniu. Jednak dotyka� jej tak, jakby dotkn�� pnia drzewa. I znowu zastygli w swych pozach.</p><p>�Nudz� si�, jak Barbie z Kenem. Bo sami s� nudni�, pomy�la�a Myszka.</p><p>Ju�, ju� chcia�a o to spyta�, gdy W�� nagle powiedzia�:</p><p>��Id� sssobie.</p><p>��Chcia�abym jeszcze zosta� � odpar�a, ale W�� pokr�ci� p�askim �bem.</p><p>��Wyssstarczy � oznajmi�.</p><p>��Dobrze, id�. Ale dlaczego nie mog� zabra� na d� swojej przemiany? � spyta�a z gniewnym smutkiem. � Czy tylko ty i oni dwoje b�dziecie wiedzie�, jak szybko my�l�? Jak lekko chodz�? Jak ta�cz�?</p><p>W�� milcza�, sprawiaj�c wra�enie, �e nas�uchuje. Potem poruszy� si� i szepn��:</p><p>��On powiedzia�, �e dosssssstaniesz cz�ssssstk� Ogrodu, �eby ci nie by�o ssssmutno.</p><p>��Cz�stk� Ogrodu? � zdziwi�a si� Myszka.</p><p>��Akurat tak�, �eby ci o nasss przypomina�a. A teraz id�. Ten dzie� trwa ju� bardzo d�ugo. Mo�e wr�cisz, zanim si� ssssko�czy, a mo�e nie. Ssssam nie wiem, to nie ode mnie zale�y. Ale ten dzie� wci�� trwa i jeszcze b�dzie trwa�.</p><p>��I co b�dziecie robi� tak d�ugo? � zdziwi�a si� Myszka.</p><p>��Odpoczywa� -; wyja�ni�, a potem zsun�� cz�� ob�ego cielska z pnia drzewa i popchn�� j� leciutko.</p><p>Nawet nie zauwa�y�a, kiedy z powrotem znalaz�a si� na strychu. Kot wci�� spa�, zwini�ty w k��bek na jednym z pude�.</p><p>�Oni go tam nie wpuszczaj�, bo jest zbyt prawdziwy�, pomy�la�a Myszka. �Zaraz, zaraz� A ja?�</p><p>Szybko znalaz�a odpowied�:</p><p>�A ja zjadam jab�ko i staj� si� r�wnie nieprawdziwa jak oni�.</p><p>��Myszka, kolacja � powiedzia�a mama, uchylaj�c drzwi strychu. �ar�wka ju� si� �wieci�a, kot si� obudzi� i wszystko wygl�da�o tak zwyczajnie, jak powinno wygl�da�. Z wyj�tkiem Barbie i Kena, kt�rzy le�eli na pod�odze, odarci ze swych ubra�.</p><p>��Wzi�a� ze sob� lalki? � u�miechn�a si� mama z zadowoleniem. Obecno�� lalek wyja�nia�a, co Myszka mo�e robi� na strychu. �Po prostu si� bawi�, pomy�la�a Ewa.</p><p>A Myszka patrzy�a na Barbie i Kena i zastanawia�a si�, po swojemu, powoli, lecz wytrwale:</p><p>�Sk�d oni si� wzi�li, skoro ja ich tu nie przynios�am?�</p><p>I sko�czy� si� wiecz�r, ale wci�� trwa� dzie� si�dmy. Najtrudniejszy i najd�u�szy z ca�ego tygodnia. I najbardziej zagadkowy. Niekt�rzy bowiem twierdzili p�niej, �e On stworzy� M�czyzn� i Kobiet� na w�asne podobie�stwo � co by�o niemo�liwe. Innym dla odmiany wydawa�o si�, �e to Kobieta z M�czyzn� stworzyli Jego na podobie�stwo swoje, pr�buj�c w ten spos�b zabra� Mu wolno��. Ale to ju� ca�kiem inna historia, kt�ra nie nale�a�a do dnia si�dmego.</p></section><section><title><p id="_Toc146806283">Dzie� si�dmy: Adam i Ewa</p></title><p>Adam mia� przed sob� kolejny dzie� urlopu. Poprzedni zmarnowa� w pensjonacie �Pi�kna Jesie�, rozmawiaj�c z nieznajom� staruszk�. Nie wiedzia�, co jeszcze m�g�by zrobi�, aby wyja�ni� tamto nieporozumienie. Przywiezienie Ewy, by rozpozna�a starsz� pani�, nie wchodzi�o w gr�, a on sam ju� jej nie pami�ta�, dziewi�� lat dla dziecka i dla starego cz�owieka to bardzo du�o. Adam nie umia� i nie m�g� rozstrzygn��, i czy to jest � jak chcia�y recepcjonistka z piel�gniark� � jego babcia z zaburzeniami pami�ci, czy nieznajoma z dwoma wnukami.</p><p>Zmarnowa� ca�y dzie�, a teraz nale�a�o do�o�y� bezsenn� noc, sp�dzon� w ma�o komfortowym hotelu w nieznanej miejscowo�ci. Spa� �le, nerwowo, klimatyzacja nie dzia�a�a, a okien nie da�o si� otworzy�. Ledwo kto� z hotelowych go�ci otwiera� kurek z wod�, rury kanalizacyjne w ca�ym budynku fa�szywie tr�bi�y, a drzwi szaf skrzypia�y niemelodyjnie w dziesi�tkach pokoj�w. Za oknami pokrzykiwali pijacy i ujada�y psy. Adam nie spa� i zastanawia� si� t�po, dlaczego wrzaski pijackie i ujadanie ps�w s� tak podobne pod ka�d� szeroko�ci� geograficzn�.</p><p>A potem zmarnowa� kolejne p� dnia. Okaza�o si�, �e s� dwie miejscowo�ci o tej samej nazwie. Ta w�a�ciwa, w kt�rej znajdowa� si� szpital, gdzie czterdzie�ci lat temu stwierdzono zgon jego rodzic�w, by�a kilkaset kilometr�w dalej, w innym regionie. W tej za�, do kt�rej dotar� po m�cz�cej je�dzie, nie by�o �adnego szpitala. Zatem przez d�ugie lata, jako dziecko, wpatrywa� si� w niew�a�ciwy punkt na mapie, g��boko wierz�c, �e ��czy si� w ten spos�b z rodzicami. Jakim� cudem wydoby� z pami�ci nazw� wojew�dztwa, kt�r� przed laty wymienia�a babcia, i doszed� do wniosku, �e tak jak b��dzi� wtedy palcem po mapie, tak b��dzi dzi� w swoich poszukiwaniach.</p><p>�Nie tylko nie umiem rozpozna� babci, ale nawet �mier� rodzic�w umiejscowi�em nie tam gdzie trzeba�, pomy�la� ze z�o�ci�, czuj�c, �e wszystko si� przeciw niemu sprzysi�ga, nawet mapy i w�asna pami��.</p><p>Pami�ta�, �e jako dziecko chcia� koniecznie jecha� do tej odleg�ej miejscowo�ci, gdzie ojciec i matka wpadli samochodem na drzewo, rosn�ce na ostrym zakr�cie. Babcia nigdy na to nie pozwoli�a.</p><p>��Po co? To nie przywr�ci im �ycia � m�wi�a wtedy, gdy by� dzieckiem, i p�niej, gdy studiowa� i w zasadzie m�g�by sam podj�� decyzj�. Nie reagowa�a na jego pytania, odpowiada�a niech�tnie, p�g�bkiem lub wcale. Nie zabra�a go ze sob� nie tylko na identyfikacj� ich cia�, ale nawet na pogrzeb.</p><p>�Dlaczego jej pos�ucha�em?�, zamy�li� si�. �Mo�e po prostu nie chcia�em ogl�da� drzewa, kt�re zabi�o moich rodzic�w?�</p><p>Rzeczywi�cie, wtedy nie chcia�. Teraz te� nie. Ale postanowi�, �e je�li to drzewo jeszcze ro�nie, je�li nikt go nie �ci�� (czterdzie�ci lat to du�o dla cz�owieka, ale niewiele dla drzewa), to mimo wszystko je obejrzy. Ale teraz najwa�niejszy by� szpital.</p><p>�Czy jaki� �lad zosta� po nich w tym szpitalu? I czy w og�le istniej� jakie� archiwa? A mo�e ich akta tkwi� gdzie� w piwnicy, gnij� od wilgoci lub niszczej� nie zabezpieczone, i nikt si� nie pofatyguje, by je odszuka�, nawet je�li zap�ac�?�, zastanawia� si�, jad�c do w�a�ciwej miejscowo�ci. Wcze�niej upewni� si�, dzwoni�c z kom�rki, �e jest tam szpital, �e nie pad� ofiar� �adnej reformy ani nie popad� w ruin�. W ko�cu by� to niewielki, prowincjonalny szpitalik. Ale wci�� istnia� i przyjmowa� pacjent�w.</p><p>�Czego oni tam szukali?�, zadawa� sobie to pytanie po wielokro� przez ca�e �ycie. Babcia nigdy na ten temat nie m�wi�a.</p><p>��Skoro jechali, to widocznie musieli � s�ysza� od niej i zaraz zmienia�a temat. Najwyra�niej nie chcia�a o tym rozmawia�. Pewnie uwa�a�a, �e roztrz�sanie ich �mierci �le na niego wp�ywa. A mo�e �le wp�ywa�o na ni� i dlatego unika�a tematu? W ko�cu jego mama by�a jedyn�, ukochan� c�rk� babci.</p><p>Ma�a miejscowo��, niewielki szpital � i drzewo, rosn�ce raptem dwie�cie metr�w od niego, na ostrym zakr�cie. Nic dziwnego, �e ich tam od razu przewieziono�</p><p>��ywych czy martwych?�, usi�owa� sobie przypomnie�, ale nawet tego nie by� pewny. �Chyba jedno z nich (kt�re?) �y�o jeszcze dzie� lub dwa�. By�o oczywiste: w szpitalu zrobiono sekcj� zw�ok. W ich aktach zgonu, kt�re le�a�y schowane w babcinej kasetce, dawno odnalaz� d�ugie, wyblak�e �aci�skie nazwy. Nie umia� ich rozszyfrowa�, atrament si� rozmaza�, ale stanowi�y �lad po medycznym badaniu.</p><p>Po kolejnych godzinach podr�y Adam wjecha� na niewielki, typowo ma�omiasteczkowy rynek, kt�ry � jak wszystkie tego typu place � mia� sporo uroku, ale Adam nie mia� czasu ani ochoty, by go podziwia�. Zarejestrowa� wzrokiem obecno�� kiepskiego zapewne hotelu, w kt�rym przyjdzie mu sp�dzi� noc � i ruszy� tam, gdzie kierowa�y go drogowskazy. Szpital by� tu na tyle wa�nym budynkiem, �e oznakowano do niego drog�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>��Sk�d masz ten kwiatek? � spyta�a Ewa, gdy schodzi�y ze strychu. W zaci�ni�tej d�oni Myszki tkwi� pomara�czowy nagietek.</p><p>�Pomara�czowy? Niemal parzy� Jest jak odblaskowe �wiate�ko roweru�, pomy�la�a Ewa i odruchowo stwierdzi�a: �Takich kwiatk�w nie ma�.</p><p>��Poka�! � zwr�ci�a si� do Myszki, ale ta zaprotestowa�a gniewnym, nieartyku�owanym chrz�kni�ciem. � Oddam, chc� tylko zobaczy�. I powiedz, sk�d go masz � powt�rzy�a cierpliwie Ewa.</p><p>��Og� � odpar�a Myszka.</p><p>��Nie sadzi�am kwiat�w w ogrodzie � powiedzia�a Ewa zm�czonym g�osem, gdy� nagle u�wiadomi�a sobie, �e nie hoduje kwiat�w od tylu lat, ile ma ich Myszka.</p><p>Poczu�a si� winna. Katastrofa, jak� pocz�tkowo sia�y si� narodziny c�rki, obj�a nie tylko jej ma��e�stwo, ale ca�y dom, a nawet ogr�d. Ten ogr�d, kt�ry przed dziewi�ciu laty urz�dza�a specjalnie wynaj�ta firma, aby go ��adnie zakomponowa�. Przywieziono nawet traw�, rozpi�t� na mi�kkiej siatce, aby nie musieli czeka�, a� wyro�nie prawdziwa �niemal angielska murawa�. Zanim zdecydowali si� z Adamem na kompozycj� ogrodu, przejrzeli mn�stwo prospekt�w i kolorowych magazyn�w.</p><p>�I po co to wszystko, skoro tam ju� nic nie ma. Nie trzeba by�o �adnego kataklizmu, gradobicia, tornada, syberyjskich mroz�w. Wystarczy�y narodziny dziecka�, pomy�la�a Ewa z sarkazmem. Nagle u�wiadomi�a sobie, jak bardzo zmieni�a si� jej �yciowa hierarchia warto�ci. �To dobrze czy �le?�, zamy�li�a si�, lecz nie umia�a na 10 odpowiedzie�.</p><p>��Og � powt�rzy�a z uporem Myszka.</p><p>Ewa, pomimo wysi�k�w logopedy, wci�� nie widzia�a post�p�w w nauce Myszki, Myszka nadal po�yka�a sylaby. �Nikt nigdy nie domy�li si�, co znaczy og�, stwierdzi�a zrezygnowana. �A czy jej wystarczy, �e b�dzie rozumie� siebie sam�?�</p><p>��Og � powt�rzy�a cierpliwie Myszka, wyci�gn�a r�k� i da�a mamie kwiatek.</p><p>Ewa sta�a zapatrzona w jego niezwyk��, pomara�czow� barw� i nadal my�la�a: �Bale charytatywne, spo�eczne akcje, szko�y integracyjne, byle u�omno�� by�a drobna, nikomu nie przeszkadza�a�, nie psu�a apetytu�.</p><p>��Og! � wrzasn�a Myszka, bij�c pi�ciami o �cian�, i niezgrabnie ruszy�a w stron� wyj�ciowych drzwi.</p><p>Ewa odruchowo posz�a za ni�, a ko�o nich, pl�cz�c si� wok� n�g, ta�czy� Mia. Wysz�y przed dom i skr�ci�y za r�g, gdzie rozci�ga� si� ich wypiel�gnowany niegdy� ogr�d.</p><p>��Tam s� jedynie pokrzywy, perz, osty i trawa � ostrzeg�a Ewa. � Poparzysz si�, pok�ujesz i b�dziesz p�aka�.</p><p>Myszka pokr�ci�a g�ow�. Sz�y w stron� niewielkiej drewnianej furtki w wysokim murze, kryj�cym miejsce, w kt�rym nogi Ewy nie posta�y od kilku lat. By� to spory kawa� gruntu, oko�o dwudziestu ar�w, otoczony wyszukanym, estetycznym ogrodzeniem z bia�ego kamienia. Adam, buduj�c dom, dokupi� t� ziemi� i odizolowa� od s�siedztwa, marz�c o tym, �e b�dzie to ich �schronienie przed �wiatem�; �ogr�d marze� � z g�adk�, zielon� muraw�, oczkiem sadzawki, grzecznymi kwiatowymi klombami, skalnymi ogr�dkami i kwitn�cymi krzewami. Pocz�tkowo Ewa wyobra�a�a go sobie inaczej: �e b�dzie bujny, dziki, naturalny; �e wi�cej b�dzie w nim pracy ich r�k, a przede wszystkim wyobra�ni, ale Adam przeforsowa� gotowy projekt eleganckiego ogrodu, typowego dla miejskich rezydencji, mimo to Ewie uda�o si� gdzieniegdzie zburzy� jego �ad, zak��ci� sztuczn� symetri�, przynajmniej na tyle, �e by�a zdolna go polubi�.</p><p>�I porzuci�am go�, pomy�la�a. �Po raz ostatni zamkn�am t� furtk� cztery dni przed narodzinami Myszki. Prawie dziewi�� lat temu. Ogr�d-marzenie zamieni� si� w ogr�d-pobojowisko. W kr�lestwo pokrzyw i perzu�.</p><p>Zbli�y�y si� do furtki w murze. Najpierw Ewa poczu�a zapach. Silny i podniecaj�cy.</p><p>�Chwasty pachn� mocniej od kwiat�w?�, zdziwi�a si� i pchn�a furtk�. Wesz�y do �rodka.</p><p>Zapada� zmierzch i wszystkie barwy by�y troch� zgaszone, a mimo to kwiaty �wieci�y jak nagietek w jej d�oni. By�o ich mn�stwo. Rozsia�y si� wsz�dzie nier�wnymi, naturalnymi rabatami, przypominaj�cymi kwietn� d�ungl�. Pomara�czowe nagietki, ��te irysy, ch�odne b�awatki, gor�ce od czerwieni r�e, pora�aj�ce biel� lilie� Tylko gdzieniegdzie ros�y pokrzywy, ale nie sprawia�y wra�enia chwast�w; Ewa os�dzi�a, �e rosn�, gdy� kto� chcia�, aby ros�o tu wszystko, co pragnie wyjrze� z ziemi na �wiat. I to wszystko razem wydawa�o odurzaj�cy zapach, przy kt�rym gas�a nuta najbardziej wyszukanych perfum. Mimo zmierzchu wci�� s�ysza�a pracowite brz�czenie pszcz�, buczenie trzmieli, widzia�a dr��ce trzepotanie motylich skrzyde�. W ogrodzie �piewa�y ptaki i przez chwil� Ewie wydawa�o si�, �e wznosz� ku mroczniej�cemu niebu jak�� harmonijn�, wsp�lnie wygrywan� melodi�: kantat� na cze�� �ycia, doskonale zinstrumentowan� przez nieznanego kompozytora.</p><p>��Ogr�d ocala�! � powiedzia�a g�o�no, zdumiona i szcz�liwa. �Ogr�d obroni� si� przede mn��, doda�a w my�lach.</p><p>Nagle poczu�a energi�, kt�ra promieniowa�a z tych ro�lin. Ich wol� przetrwania, umi�owanie ka�dego dnia i nocy; ich niecierpliwe wyczekiwanie porannych promieni s�o�ca i kropli nocnej rosy. Ich ��dz� prze�ycia pomimo wszystko.</p><p>�Ogr�d przetrwa�, bo si� nie podda��, zrozumia�a w nag�ym ol�nieniu.</p><p>Jej bierne, beznadziejne pogodzenie si� z losem przemienia�o si� teraz � wraz z ka�dym oddechem, z kt�rym wch�ania�a w siebie zapach ogrodu � w dziwne poczucie mocy. Przecie� ona nie uwa�a Myszki za kl�sk� swojego �ycia! Dbanie o ni�, �mudne nawi�zywanie kontaktu, najpierw uczuciowego, potem s�ownego, nauczenie jej a� tylu rzeczy � nieosi�galnych dla dzieci z tym stopniem choroby i z t� tajemnicz�, ciemn� plamk� w m�zgu � przecie� to nie jest pow�d do kl�ski, ale do dumy! Dlaczego zaniedba�a dom, siebie, swoje zainteresowania i pasje, dlaczego�?</p><p>�Wszystko naprawi�, postanowi�a, czuj�c, �e wst�puje w ni� niezwyk�a energia.</p><p>��Taaaaaa � powiedzia�a Myszka i wyci�gn�a r�ce. Ewa poda�a jej swoje. Nie wiedzia�a, co znaczy to s�owo, lecz instynktownie wyczu�a, co powinna zrobi�. Trzymaj�c si�, zatoczy�y ko�o, jedno, drugie, trzecie, a potem Ewa unios�a w g�r� r�k� Myszki i kilkakrotnie obr�ci�a dziewczynk�, wprawiaj�c j� w wiruj�cy, taneczny ruch. Myszka za�mia�a si� rado�nie. Ewa schwyci�a j� teraz za r�ce i obraca�y si� ju� obie. A ogr�d �piewa� im do rytmu. �piewa� g�osami ptak�w, szumem wiatru, cichn�cym bzyczeniem owad�w, szelestem li�ci.</p><p>��Mamy ogr�d! Nasz w�asny! � zawo�a�a do c�rki.</p><p>��Da � powiedzia�a Myszka.</p><p>��Co mam da�? � za�mia�a si�.</p><p>��Da og � powiedzia�a z powag� Myszka.</p><p>No tak, kto� da� im ogr�d, stwierdzi�a Ewa, nie zastanawiaj�c si� nad sensem s��w Myszki. Niew�tpliwie darczy�c� by� czas. Czas, kt�ry ocali� to miejsce. I czas, kt�ry p�yn�� w tym ogrodzie inaczej. Ewa nawet nie zauwa�y�a, kiedy zapad�a g��boka noc.</p><p>��Musimy wraca�. P�no � powiedzia�a do c�rki, wci�� zdyszana od ta�ca. � Jutro tu przyjdziemy.</p><p>Mamy wreszcie miejsce, w kt�rym mo�emy robi�, co chcemy, i gdzie nikt nas nie zobaczy�!</p><p>��Stych � przypomnia�a jej Myszka.</p><p>Ewa nie odezwa�a si�, ale pomy�la�a, �e teraz, gdy odkry�y ogr�d, na pewno nie pozwoli, �eby Myszka tkwi�a godzinami w tym zakurzonym, dusznym i ciemnym pomieszczeniu. Jednak nie powiedzia�a ani s�owa.</p><p>W nocy, gdy Myszka ju� spa�a, Ewa cichutko wspi�a si� po schodach i zamkn�a strych na klucz, kt�ry schowa�a w puszce po herbacie, wysoko, jak najwy�ej, na szczycie kredensu.</p><p>Adam przewraca� si� w niewygodnym hotelowym ��ku, spocony, w�ciek�y i nieszcz�liwy. Hotel by� paskudny, najpodlejszej kategorii, lecz czego si� mo�na spodziewa� po hotelu w takiej mie�cinie? Dobrze, �e w og�le by�. Niestety, okna by�y zamkni�te na g�ucho i jak si� okaza�o po bli�szym przyjrzeniu, zabite gwo�dziami (zapewne zamki nie trzyma�y i kto� z personelu �zabezpieczy�� je przed wiatrem).</p><p>W pokoju unosi�y si� wo� st�chlizny, nie wietrzonej po�cieli i kwa�ny od�r papieros�w, wypalonych przez setki dotychczasowych go�ci. O ich liczbie �wiadczy�y wgniecenia w materacu, a zw�aszcza g��boki do�ek, w kt�ry si� zapada�. Brzydzi� si� tego ��ka � tak jak brzydzi� si� cudzych ubra�, obcej po�cieli, nie domytych talerzy w restauracjach, szklanek, z kt�rych kto� przed nim pi� � i Myszki. W�ciek�y, zdj�� z ��ka koc, roz�cieli� na pod�odze, na nim poduszk� i ko�dr�, i wyci�gn�� si�.</p><p>Wizyta w szpitalu by�a r�wnie nieudana jak ta w domu starc�w. Ju� na wst�pie, po jego pierwszych s�owach, kobieta w recepcji spojrza�a z ura�onym zdumieniem:</p><p>��Wypadek sprzed czterdziestu lat?! I chce pan znale�� dokumentacj�? Tu, w naszym szpitalu?</p><p>��Tu ich przywieziono � powiedzia� Adam.</p><p>���ywych czy martwych? � spyta�a i Adam niejasno przeczu�, �e pyta raczej z ciekawo�ci ni� z ch�ci udzielenia mu pomocy.</p><p>��Nie wiem � odpar� ponuro.</p><p>��M�wi pan o rodzicach i nie wie pan, jak zmarli? � zdziwi�a si� kobieta ze szczero�ci� cechuj�c� ludzi dobrych, lecz �le wychowanych.</p><p>��Wpadli na drzewo niedaleko szpitala. Jakie� dwie�cie metr�w obok.</p><p>��Wdowi D�b � mrukn�a kobieta.</p><p>��Jak? � zdziwi� si� z kolei Adam.</p><p>��M�wi�, �e to na pewno by� Wdowi D�b. Tak nazywamy wielkie drzewo, obok kt�rego musia� pan przeje�d�a�, ale pewnie nie zwr�ci� pan uwagi. Niegdy� sta�o przy samej drodze, ale drog� wiele lat temu przesuni�to. Za du�o by�o wypadk�w. Mama opowiada�a mi, jak to by�o z tym drzewem � ci�gn�a kobieta z wyra�nym o�ywieniem. � Ono podobno ros�o tak, �e przy wi�kszej pr�dko�ci trudno je by�o omin��. Wyrasta�o tu� za zakr�tem. Gdy wypadk�w by�o coraz wi�cej, kto� zdecydowa�, �e nale�y �ci�� drzewo albo przesun�� drog�. Wybrano to drugie wyj�cie, bo Wdowi D�b to zabytek przyrody�</p><p>��Wdowi D�b? � powt�rzy� Adam.</p><p>��Tylko za czas�w mamy zdarzy�o si� tu z pi�tna�cie �miertelnych wypadk�w i drugie tyle katastrof, z kt�rych ludzie cudem wyszli z �yciem. Ju� za czas�w prababki wpadali na drzewo furmankami, saniami, a nawet konno. A jeszcze wcze�niej� kto wie, co by�o wcze�niej, skoro to drzewo ma ju� z pi��set lat? Na pewno to tu zgin�li pana rodzice, bo now� drog� wytyczono jakie� trzydzie�ci lat temu.</p><p>Teraz, gdy okaza�o si�, �e Adam m�wi o jednej z tych tragedii, kt�re podnieca�y wyobra�ni� ma�ego miasteczka, kobieta sta�a si� ch�tna do rozmowy; zapewne ka�dy wypadek komentowany by� w tonie sensacji i pami�tano go latami.</p><p>��Czterdzie�ci lat temu � zamrucza�a pod nosem, szperaj�c w pami�ci. � Z przypadk�w, kt�re ja pami�tam, d�ugo m�wiono o m�odej parze, kt�ra jecha�a t�dy w podr� po�lubn��</p><p>��To nie oni � uci�� Adam.</p><p>���o m�odym ch�opaku, kt�ry ukrad� auto rodzicom, zabi� siebie i, dwie dziewczyny�</p><p>Adam westchn��. Zanosi�o si� na d�u�sze wspomnienia.</p><p>���i o parze z dzieckiem � dorzuci�a zach�caj�co kobieta.</p><p>��Oni jechali sami � stwierdzi� oschle. � Ja zosta�em w domu, z babci�.</p><p>��Czego tu szukali? Ani to wczasowisko, ani droga przelotowa � mrukn�a kobieta, ale Adam milcza�. On r�wnie� tego nie wiedzia�.</p><p>Kobieta znowu wysila�a pami��.</p><p>��Kto wie, czy starego archiwum nie przenie�li do piwnicy. Mo�e je zniszczyli, a mo�e nie? Nie ma obowi�zku trzyma� tego tyle lat, ale Jadwiga mo�e to przechowa�a.</p><p>��Jadwiga? � podchwyci� Adam.</p><p>��Nasza archiwistka. Przesz�a na emerytur�, ale zanim odesz�a, zrobi�a porz�dek z papierami. Wie pan, ona zawsze by�a akuratna� Dzi� ju� takich nie ma � dorzuci�a po namy�le.</p><p>��Dzi� od tego s� komputery � powiedzia� Adam.</p><p>��No � przytakn�a bez entuzjazmu rozm�wczyni.</p><p>��A gdzie mam szuka� tej pani Jadwigi?</p><p>Jadwig�, starsz� pani� powy�ej sze��dziesi�tki, rzeczywi�cie zast�pi�y dwa komputery. Ale ona sama nadal pracowa�a, prowadzi�a w szpitalu niewielki bufet dla pracownik�w i pacjent�w.</p><p>��Czterdzie�ci lat, m�wi pan� � zamrucza�a w zadumie. � To mia�am wtedy jakie� dwadzie�cia trzy� Wszystko pami�tam. Widzi pan, tych co si� rozbijali o Wdowi D�b, zawsze zwozili do nas. Powiem panu, �e ten szpital to zbudowali g��wnie dlatego. Szpital i kostnic�. Ufundowa� je tutejszy dziedzic, jeszcze w dziewi�tnastym wieku, i tak zosta�o. Kostnica, a jak kto� prze�y�, to renimka.</p><p>Adam podni�s� brwi, wi�c Jadwiga zaraz wyja�ni�a:</p><p>��Sala do reanimacji, tak na ni� m�wimy. Niekt�rzy wychodz� z niej do �ycia, inni nogami do przodu� W jakim kolorze by�o to auto? � spyta�a nagle po kobiecemu. Adam odpowiedzia� bez namys�u:</p><p>��Zielone.</p><p>Przed oczami znowu mign�� mu ten widok: on, wychylony przez okno, trzymany za rami� przez babci� � i oni, z br�zowym, kud�atym psem, wsiadaj�cy do zielonego samochodu. Mama macha�a r�k� na po�egnanie. Tak� j� zapami�ta�: w jasnej sukience, z rozwianymi w�osami, z u�miechem na zwr�conej ku niemu twarzy i z r�k� na g�owie psa. Nie wiedzia�a, �e ten jej u�miech i ten gest r�ki zastygn� ju� na zawsze na kliszy pami�ci i �e w tej pami�ci ona ju� nigdy nie wykona innego gestu.</p><p>��Para ludzi, oko�o trzydziestki?</p><p>��Ojciec mia� trzydzie�ci cztery, ona trzydzie�ci � powiedzia�.</p><p>��By�a taka para, ale z dzieckiem. Ojciec i dziecko zgin�li na miejscu, ona �y�a jeszcze ca�y dzie�. Bardzo si� m�czy�a. Wci�� o nich pyta�a.</p><p>��To nie oni. Oni mieli tylko psa.</p><p>��Pies m�g� uciec�</p><p>��Nie wiem, co si� sta�o z psem � powiedzia�, troch� zdziwiony, �e pies zatar� si� w mrokach niepami�ci. A przecie� musia� kocha� go jako dziecko�</p><p>Na usilne pro�by Adama i po wsuni�ciu w r�k� starej kobiety nowego banknotu bufet zosta� zamkni�ty i Jadwiga zesz�a z nim do piwnicy. W wilgotnym, dusznym pomieszczeniu, obok ch�odnych rur centralnego ogrzewania, na kt�rych skrapla�a si� woda, le�a�y wielkie tekturowe pud�a ze starymi kartotekami. Recepcjonistka nie k�ama�a. Pani Jadwiga by�a akuratna. Na ka�dym z pude� wypisa�a starannie odpowiedni rok, bez trudu wi�c znale�li to, w kt�rym powinna le�e� dokumentacja dotycz�ca rodzic�w Adama. I le�a�a. W szarej teczce, obwi�zanej sznurkiem.</p><p>��Takie to zbutwia�e, zawilg�e� � pokr�ci�a g�ow� pani Jadwiga. � Cz�owiek o to dba�, sk�ada� wed�ug alfabetu, przechowywa� w teczkach, a oni do piwnicy� Na zmarnowanie� A tu co kartka to czyje� �ycie.</p><p>�ycie rodzic�w Adama skry�o si� na trzech kartkach, ale nazwisk tylko si� mo�na by�o domy�li�.</p><p>���ko�czy si� na �icz�, wi�cby si� zgadza�o � powiedzia�a niepewnie pani Jadwiga, patrz�c na rozmazane atramentowe plamy. � Mama to by�a Maria?</p><p>��Tak � powiedzia� Adam, wstrzymuj�c oddech � Maria�</p><p>�Maria, kleks, icz � oto co z niej zosta�o�, pomy�la�.</p><p>��Przywieziona o godzinie 13.40. Zmar�a nast�pnego dnia o 23.25.</p><p>Adam milcza� i my�la� o godzinach, w czasie kt�rych jego matka � przytomna? nie�wiadoma? � le�a�a na ��ku w jednym z pokoi tego ma�ego szpitala. Co czu�a? Czy zd��y�a o nim pomy�le�? Czy zdawa�a sobie spraw� z tego, �e umiera i nigdy go nie zobaczy? �e go opuszcza? Zostawia samego? I �e on ma tylko pi�� lat i rozpaczliwie jej potrzebuje?</p><p>��A m�wi�am, �e by�y trzy osoby � przerwa�a mu pani Jadwiga, kt�ra w okularach na nosie analizowa�a rozmazany przez wilgo� jedyny �lad po jego rodzicach, zamkni�ty w trzech zbutwia�ych kartkach.</p><p>��Pan patrzy: tu s� jeszcze dwie osoby i chyba obie o tym samym nazwisku? Ko�c�wka �icz� na drugiej kartce jest zamazana, ale zgadza si� pierwsza litera. �R��, widzi pan? W jednym wypadku to by� m�czyzna i nawet mamy jego wiek: trzydzie�ci cztery lata. A w drugim wiek si� rozmaza�� Zaraz� to te� m�czyzna. Albo dziecko? Dziecko p�ci m�skiej. Kto ich tam wie, jak akurat w rubryce �wiek� plama� Ale obie osoby zmar�y w tym samym czasie, i tu napisano, �e wskutek wypadku. A �e te trzy kartki s� razem spi�te, wi�c wszystko pochodzi z tej samej katastrofy. Na pewno rodzina� � ci�gn�a pani Jadwiga z niezrozumia�ym dla Adama o�ywieniem. Na jej twarz wyst�pi�y rumie�ce, a na ustach pojawi� si� u�miech. Uprzytomni� sobie, �e ona nie wspomina tych dramatycznych zgon�w, lecz swoj� m�odo��. Gdy jego rodzic�w przywieziono do szpitala, ta sze��dziesi�cioparoletnia kobieta mia�a dwadzie�cia trzy lata. By�a m�oda, mo�e �adna, pe�na nadziei i �ycia. Przed jego rodzicami ju� nie by�o niczego � przed ni� wszystko. Wi�c u�miecha�a si� teraz do wspomnie�, patrz�c na sterty zniszczonych, butwiej�cych akt, kt�rych Kiedy� dotyka�y jej m�ode, g�adkie d�onie. Adam nie mia� jej tego za z�e- Ale sprostowa� pomy�k�:</p><p>��Nie mog�o by� ich troje.</p><p>��Jednak tutaj jest tr�jka � powt�rzy�a z uporem pani Jadwiga.</p><p>Adama nagle ol�ni�o:</p><p>��Mogli wzi�� jakiego� autostopowicza� � zacz��, a po chwili wyszepta�: � A je�li wpadli na drzewo, bo chcieli wymin�� przechodnia? Je�li � urwa� zmieszany.</p><p>���je�li przejechali go � doko�czy�a kobieta. � Pyta pan, co by by�o wtedy, gdyby kogo� przejechali? Czy przywieziono by ich razem do szpitala? Pewnie tak.</p><p>��Ten kto� m�g� by� pijany� m�g� wtargn�� na jezdni� � powiedzia� usprawiedliwiaj�co Adam. Nie chcia� nawet teraz, po tylu fatach, pogodzi� si� z my�l�, ze jego rodzice, sami ulegli wypadkowi, mogli r�wnocze�nie spowodowa� czyja� �mier�. W jego rozbiegane, rozgor�czkowane my�li wtargn�� trze�wy g�os pani Jadwigi:</p><p>��Wiem tylko tyle, �e by�am sumienn� urz�dniczk�. Nigdy bym nie podpi�� obcego do akt rodziny.</p><p>��Niech pani spr�buje sobie przypomnie� � poprosi� nagl�co.</p><p>��Chyba� chyba �e ten obcy nie mia� dokument�w i odruchowo wpi�am go w kartotek� pana ojca? No bo zgin�li razem, w tym samym czasie, nie?</p><p>Adam westchn��. To w zasadzie wszystko wyja�nia�o. Pijany lub lekkomy�lny przechodzie�, mo�e dziecko, nag�y, sp�niony skr�t kierownicy, potr�jna �mier�, a w�r�d nich jedna przed�u�ona o wiele godzin m�czarni, o strach o bliskich i fizyczny b�l.</p><p>�Mam nadziej�, �e by�a nieprzytomna�, pomy�la�.</p><p>��By� z nimi pies � przypomnia� dla porz�dku.</p><p>��M�g� ocale� i uciec. A zreszt�� kto by pisa� o psie w powa�nych szpitalnych aktach? Pies to pies � powiedzia�a kobieta.</p><p>Niemal r�wnocze�nie z jej s�owami Adamowi zakr�ci�y si� w oczach �zy. W absurdalny spos�b wstrz�sn�a nim my�l o oszala�ym z przera�enia psie, kt�ry b��dzi po nieznanej okolicy.</p><p>Szybko si� opanowa�, nie chc�c, by urz�dniczka dostrzeg�a jego wzruszenie. Przypomnia� sobie, po co jecha� tyle godzin. Czy tylko po to, by ujrze� miejsce, gdzie jego rodzice prze�yli ostatnie chwile �ycia?</p><p>��Czy zrobiono sekcj�? � spyta�.</p><p>��Mo�e i tak, ale z tych kartek si� nie dowiemy � powiedzia�a pani Jadwiga. � Pan patrzy� Same kleksy� plamy� albo tak wyblak�e pismo, �e si� nie przeczyta.</p><p>��Ale ja musz� wiedzie�! � zawo�a� gwa�townie.</p><p>��Co? � zdziwi�a si� urz�dniczka.</p><p>��Chc� pozna� ich geny, rodzinne choroby, wszystko, co mo�na wywnioskowa� z bada� krwi, kt�re na pewno kto� im zrobi�!</p><p>��Po co to panu? Nie wystarczy, �e umarli? I to w ten spos�b? � spyta�a kobieta.</p><p>��Pani nic nie rozumie. I nie jest pani w stanie zrozumie� � powiedzia� z nie zamierzon� arogancj�. � �yjemy ju� w innych czasach ni� te, o kt�rych pani pami�ta. Na podstawie drobnych, pozornie ma�o znacz�cych bada� mo�emy wywr�y� przysz�o�� wielu pokole�. Dzi� mo�na zrobi� analiz� krwi ma�ej dziewczynki i na tej podstawie przewidzie�, jakie dziecko urodzi za dwadzie�cia lat� Mo�emy si� dowiedzie�, czy to dziecko za lat pi��dziesi�t zachoruje na alzheimera lub nowotw�r, czy nie grozi mu op�nienie w rozwoju lub inna genetyczna skaza. Mo�emy nie dopu�ci�, �eby� � Adam urwa�.</p><p>���eby co?�, pomy�la� nagle. ��eby jaka� kobieta nigdy w �yciu nie urodzi�a dziecka, bo istnieje prawdopodobie�stwo, �e b�dzie to dziecko z downem, z nowotworem, z niedorozwojem m�zgu, z afazj� mi�ni?�</p><p>��Po co to panu� � powt�rzy�a Jadwiga i Adam ujrza�, �e patrzy na niego ze wsp�czuciem.</p><p>No tak� Jej miejsce w dzisiejszych czasach by�o ju� tylko w tym n�dznym, szpitalnym bufecie, a on pr�bowa� z ni� rozmawia� jak z przedstawicielem Homo sapiens na miar� dwudziestego pierwszego wieku.</p><p>Wyblak�e oczy emerytowanej urz�dniczki patrzy�y na niego z rosn�c� lito�ci�.</p><p>��Wdowi D�b stoi jakie� dwie�cie metr�w od szpitala, ale ju� nie przy drodze, tylko na ��ce. Zobaczy go pan na pierwszym zakr�cie w lewo. Mo�na tam podej��, jest �cie�ka. Na drzewie przybito krzy�. Dla upami�tnienia tych, co zgin�li. Okoliczni ludzie pal� tam �wiece w Dzie� Zaduszny, a czasem i w inne dni. Niech pan idzie. Przecie� po to pan jecha� tyle kilometr�w�</p><p>�Po to?�, zdziwi� si�. Nie przyjecha� tu, aby sta� pod Wdowim D�bem, ani nawet by pozna� dziwn� nazw� tego pot�nego, roz�o�ystego drzewa, kt�remu rzeczywi�cie nale�a�o si� miano pomnika przyrody. A jednak p� godziny p�niej ju� pod nim sta�.</p><p>Jego wzrok w�drowa� po burej, grubej, chropawej korze pnia, szukaj�c starych, dawno zabli�nionych ran od uderze� wielu ton �elastwa. Nie znalaz� jednak ani �ladu, poza wyci�tym sercem z czyimi� inicja�ami.</p><p>�Kto� tu umiera�, a kto� inny kocha� si� w cieniu tych ga��zi�, pomy�la�.</p><p>�agodny, ciep�y wiatr poruszy� li��mi i nagle wyda�o mu si�, �e drzewo m�wi do niego �piewnym, cienkim g�osem. �Mama?�, pomy�la�.</p><p>���asio� Adasio�</p><p>��Mamo� � wyszepta� nagle Adam, obj�� pie� i zap�aka�. �zy p�yn�y niekontrolowane i musia�o to trwa� d�ugo, skoro poczu� je na twarzy, na szyi, na r�kach.</p><p>���aaasio� Adasio� o� o�</p><p>Nie p�aka� tak od czas�w, gdy przesta� by� dzieckiem. A przesta� nim by� bardzo wcze�nie, gdy� jak sam stwierdzi�, dzie�mi s� tylko ci, kt�rzy maj� rodzic�w � nawet gdy s� ju� doros�ymi lud�mi. On przesta� by� dzieckiem w wieku lat pi�ciu, gdy babcia powiedzia�a mu nienaturalnie spokojnym g�osem:</p><p>��Mama i tata nigdy nie wr�c�. P�aka� teraz d�ugo, cho� ju� bez �ez, a d�b opowiada� co� w swojej niezrozumia�ej, szeleszcz�cej mowie.</p><p>��O�, o� Bawimy si�?�asio, Adasio� O� o�</p><p>�To drzewo m�wi do mnie dzieci�cym g�osem. Czy to m�j g�os, gdy mia�em pi�� lat? I czy drzewa m�wi�?�, pomy�la�, a drzewo wci�� szepta�o, poruszaj�c li��mi:</p><p>��O� o� Aaa�� O�</p><p>��Drzewa nie m�wi� � powiedzia� g�o�no i stanowczo do grubego, burego pnia, i drzewo zamilk�o.</p><p>Adam cofn�� si� o par� krok�w i podni�s� g�ow�, by mu si� przyjrze�. By�o pot�ne. Zabi�o tylu ludzi, a samo wci�� �y�o.</p><p>Nie czu� �alu do d�bu. Pr�dzej do tej trzeciej, obcej osoby, kt�rej kart� podpi�to do ostatnich akt jego rodzic�w. Osoba p�ci m�skiej (a mo�e dziecko?), kt�ra wtargn�a pod samoch�d jego rodzic�w i�</p><p>��spowodowa�a wypadek�, doko�czy� w my�lach, a jaki� zimny, niezno�nie logiczny g�os powtarza� mu w m�zgu: ��albo jechali za szybko i zabili nie tylko siebie, ale i Bogu ducha winnego cz�owieka. Prawdopodobnie dziecko�.</p><p>Zrozumia�, �e nie chce wiedzie�, jak by�o naprawd�. I ze po�rednio wyja�ni�o si�, dlaczego babcia nigdy nie chcia�a rozmawia� z nim o wypadku. Musia�a wiedzie�, ze wina le�a�a po ich stronie, i nie chcia�a go obci��a� t� straszn� wiedz�.</p><p>Zapad�a noc i Adam le�a� bezsennie na pod�odze okropnego hoteliku, przewracaj�c si� z boku na bok, spocony, z�y i smutny.</p><p>��Po choler� tu przyjecha�em� � szepta�, powtarzaj�c to zdanie tak d�ugo, wci�� na nowo, niemal licz ko�ca, a� wreszcie zasn��.</p><p>W nocy przy�ni�a mu si� Myszka, kt�ra rozebra�a si� do naga na najbardziej ruchliwym skrzy�owaniu miasta, ko�o jego biurowca, i ta�czy�a w pokraczny, nieprzyzwoity spos�b, nie�wiadoma tego, co robi. Dooko�a narasta� korek tr�bi�cych zajadle, rozjuszonych jak byki czerwonych samochod�w, a z okien wygl�da�y twarze podekscytowanych ludzi.</p><p>��To pana c�rka, panie prezesie? � pyta� grzeczny g�os jego asystentki.</p><p>��Nie � odpar� ch�odno Adam. � Moje geny s� czyste. Sprawdzi�em je na Wdowim D�bie.</p><p>Rano wsiad� do samochodu i nawet nie jedz�c �niadania, ruszy� w powrotn� drog�. Do domu.</p><p>�Do domu?�, zada� sobie pytanie. �Czy jeszcze jest gdzie� m�j dom?�</p><p>I znowu u�wiadomi� sobie, �e Myszka zabra�a mu wszystko, co mia�, wszystko, co tworzy� i co budowa� z tak� pasj� i optymizmem � i nic mu w zamian nie da�a. Nic.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Ewa sprz�ta�a dom i �piewa�a. S�ysz�c w�asny g�os w tej lekkiej i pogodnej melodii, najpierw si� zdziwi�a. U�wiadomi�a sobie, �e przez ostatnich dziewi�� lat nie zanuci�a ani razu, cho� wcze�niej, przed narodzinami Myszki, �piewa�a przy lada okazji. Roze�mia�a si� i zanuci�a g�o�niej.</p><p>�Wszystko posprz�tam, wszystko naprawi�, przywr�c� temu domowi �ad i urod�, pomy�la�a z nie znan� sobie energi�.</p><p>Wczoraj, w tym cudem ocala�ym ogrodzie, zrozumia�a, �e �y�a z dnia na dzie�, ju� o poranku marz�c o nocy, kt�ra nieuchronnie przyjdzie i na kr�tko pozwoli zapomnie�, a w nocy daj�c upust l�kowi, �e nie ma odroczenia od kolejnego dnia, podobnego kropla w kropl� do tego, kt�ry min��. �y�a w beznadziejnym poczuciu uczciwie spe�nianego obowi�zku, kt�ry spad� na ni� bez jej woli i kt�rego dobrowolnie nigdy by na siebie nie wzi�a. �y�a bez rado�ci i bez poczucia sensu, cho� ze �wiadomo�ci� czystego sumienia.</p><p>�Czyste sumienie to tak ma�o�, u�wiadomi�a sobie, stwierdzaj�c ze zdumieniem, �e je�li czystemu sumieniu nie towarzysz� mi�o�� i rado��, to wszystko przemienia si� w gorycz i poczucie kl�ski.</p><p>Wola �ycia emanuj�ca z ogrodu, jego uroda, zapach, przedziwna moc � kt�re p�yn�y ku niej � zdemaskowa�y pustk�, kt�ra j� osaczy�a. A przecie� pustki nie powinno by� � i w rzeczywisto�ci nie by�o. Przecie� obok niej, z ni�, w niej ca�y czas by�a Myszka. To Ewa nauczy�a j� chodzi�, m�wi�, ubiera� si�, ostro�nie stawia� kubek, samodzielnie wyciera� za�linion� buzi�, sznurowa� buty, je��, ogl�da� ksi��ki z obrazkami. Nauczy�a j� wszystkiego, co innym dzieciom przychodzi�o z �atwo�ci�, lecz im wi�kszy by� trud, jaki wk�ada�y w t� nauk�, tym wi�ksza by�a rado�� Ewy. I to ona, lwa, odbiera�a codziennie ufny u�miech c�rki; to ona dawa�a jej poczucie bezpiecze�stwa i w zamian by�a obdarzana mi�o�ci�.</p><p>�Przecie� kocham Myszk�, a ona kocha mnie! I powinnam si� z tego cieszy�, a pogr��y�am si� w poczuciu beznadziei. Ale teraz wszystko naprawi�. Wszystko. W domu. W sobie. Wsz�dzie�, my�la�a gor�czkowo, i czyszcz�c zastarza�e plamy na herbacianej niegdy� kanapie i na ongi� kremowym dywanie, zeskrobuj�c je ze sto�u, z por�czy schod�w, pr�buj�c przywr�ci� domowi jego pogodn� jasno��.</p><p>Po raz pierwszy od d�u�szego czasu wyj�a z gara�u kosiark� i nadal pogodnie nuc�c, przystrzyg�a trawnik przed domem. Spojrza�a z dum� na swoje dzie�o i roze�mia�a si�.</p><p>�Taka prosta rzecz, a wszystko inaczej wygl�da�, stwierdzi�a.</p><p>Myszka chodzi�a za ni� krok w krok, patrz�c w skupieniu i z nieokre�lonym niepokojem. �ywio�owa rado�� matki by�a czym� zbyt nowym, by mog�a si� jej udzieli�. Drepta�a za Ew�, obserwuj�c j� czujnie i z niedobrym przeczuciem, �e ta zmiana niekoniecznie dobrze wr�y. Wreszcie uzna�a, �e przed t� zmian� trzeba si� schowa�. Nale�y j� przeczeka� i zobaczy�, co z tego wyniknie.</p><p>��Stych � powiedzia�a ufnie do matki.</p><p>Zmienno�� strychu by�a dla niej czym� naturalnym. Zmienno�� tego wszystkiego tu, na dole, by�a niepokoj�ca i nieprzewidywalna. On stwarza� tam wszystko wci�� od nowa i od nowa, wi�c oczekiwanie na kolejn� zmian� by�o cz�ci� harmonii panuj�cej w Ogrodzie. Zmiany na dole zbyt cz�sto przynosi�y niedobre zako�czenia.</p><p>��Stych � powt�rzy�a, ci�gn�c matk� za r�kaw. Ewa oderwa�a si� od porz�dkowania p�ek z ksi��kami. Pokr�ci�a g�ow� i powiedzia�a usprawiedliwiaj�co:</p><p>��Nie, ju� nie zostawi� ci� samej. By�am egoistyczna, szuka�am chwili spokoju i porzuca�am ci� na tym zakurzonym, ciemnym strychu. Teraz ju� zawsze b�dziemy razem. P�jdziemy na spacer, do parku, gdzie tylko chcesz� Nawet do supermarketu � doda�a po namy�le, gotowa stawi� czo�o wszystkim nachalnym, natr�tnie zaciekawionym spojrzeniom. � Nie b�d� si� wstydzi�, przeciwnie, b�d� z ciebie dumna� � ci�gn�a bardziej do siebie ni� do dziewczynki, nie patrz�c w jej stron�. W tym momencie by�a psychicznie gotowa nawet na to, by ubra� Myszk� w najlepsz� sukienk� i p�j�� z ni� do biura Adama.</p><p>�Wesz�abym i m�wi�abym ka�demu z pracownik�w: �A to jest c�rka waszego szefa��, zachichota�a na my�l o ich spojrzeniach i za�enowaniu Adama. �Zrobi� to�, pomy�la�a z m�ciw�, gniewn� pasj�.</p><p>Nie zauwa�y�a, �e wyraz twarzy Myszki zmieni� si�, jej rysy st�a�y, �e dziewczynka zaczerwieni�a si�, trac�c oddech.</p><p>Mama chcia�a jej zabra� strych� Marna zamierza�a zakaza� jej p�j�cia tam, gdzie ona, Myszka, mog�a by� sob�; gdzie by�a lekka szybka, zwinna; gdzie mog�a ta�czy�. I gdzie jej oczekiwano. Myszka wyczuwa�a, �e ogr�d to jedyne miejsce, gdzie kto� naprawd� cieszy si� na jej widok. W��, Kobieta, M�czyzna, i wreszcie On. By� wprawdzie niewidzialny, ale objawia� si� G�osem. Budowa� dla niej kolejny �wiat, nie zawsze najpi�kniejszy, ale natychmiast poprawia� to, co zepsu�. I ona, Myszka, mog�a o tym wsp�decydowa�. Tu, na dole, nie umia�a powstrzyma� nieustannego biegu ojca, a w mi�o�ci matki instynktownie wyczuwa�a brak rado�ci. I tutaj nic si� jej nie udawa�o.</p><p>��Stych� � spr�bowa�a powiedzie� jeszcze raz, ale bezsilno�� podesz�a jej do gard�a i zd�awi�a nie tylko oddech, ale s�owa.</p><p>Poczu�a, �e musi nabra� tchu � i wrzasn�a. Wraz z powietrzem, kt�re nap�yn�o do jej s�abych p�uc, z jej ust wydoby�o si� rozpaczliwe wycie.</p><p>Myszka wy�a w straszliwy spos�b, i by�y to d�wi�ki, jakich Ewa jeszcze nie s�ysza�a. Zacz�a uderza� g�ow� o �cian�. Chcia�a wyrzuci� z wn�trza g�owy t� okropn� my�l, �e ju� nigdy nie p�jdzie na strych i nigdy nie zobaczy Ogrodu. Nie my�la�a o niczym innym, tylko o tym (�upo�ledzone dzieci obsesyjnie my�l� o jednej i tej samej rzeczy, a niezdolno�� jej wyartyku�owania wywo�uje u nich fal� paniki i agresji�).</p><p>Uderza�a g�ow� tak mocno, z tak� pasj�, pe�na l�ku i gotowa do walki, �e po kilku uderzeniach z jej czo�a zacz�a s�czy� si� krew (�agresja u dzieci upo�ledzonych niezwykle cz�sto przemienia si� w autoagresj�).</p><p>��Myszka! Myszka! � krzycza�a Ewa, nie rozumiej�c, co si� dzieje. W jej okrzyku najpierw by�o zdumienie, strach, ale wkr�tce do��czy�a si� gwa�towna i pe�na �alu w�ciek�o�� (�rodzice niepe�nosprawnego dziecka musz� kontrolowa� swoje reakcje, gdy� �yj�c w silnym stresie, obdarzaj� je na przemian nadmiarem mi�o�ci, kt�ra staje si� wtedy uczuciem toksycznym, lub kompensuj� sw�j zaw�d i poczucie krzywdy atakami gniewu. Tymczasem upo�ledzone dziecko potrzebuje zachowa� emocjonalnie wyr�wnanych, po to aby mog�o czu� si� bezpiecznie�).</p><p>�Wtedy gdy jestem gotowa odmieni� dla niej �ycie i cieszy� si� z jej istnienia, w�a�nie wtedy ona wszystko psuje�!�, pomy�la�a nagle z zimn� furi�.</p><p>Jej r�ce niemal odruchowo schwyci�y Myszk�, i cho� powstrzyma�a j� od dalszego bicia g�ow� w �cian�, to r�wnocze�nie zacz�a ok�ada� dziewczynk� mocnymi, gwa�townymi uderzeniami. Ewa bi�a c�rk� i wrzeszcza�a w niepohamowanym, rozpaczliwym poczuciu �alu:</p><p>��To ja dla ciebie�! A ty�! Potworze! Grubasie! Poczwaro!</p><p>Z ust Ewy wymyka�y si� s�owa brutalne, wulgarne, nienawistne. Po raz pierwszy od o�miu lat odrzuci�a wszelkie hamulce i wyrzuca�a z siebie d�ugo t�umione negatywne uczucia, kt�re tkwi�y w niej r�wnie mocno jak mi�o�� do c�rki.</p><p>Tylko Myszka k�tem sko�nych oczu dostrzeg�a ojca stoj�cego w drzwiach. Po raz pierwszy od d�u�szego czasu sta� nieruchomo, a nie bieg�, i patrzy� teraz na nie z mieszanin� zdumienia, wstr�tu i bezradno�ci.</p><p>�Teraz podejdzie i mnie dotknie. We�mie mnie na r�ce i uratuje przed gniewem mamy�, pomy�la�a Myszka z nadziej�.</p><p>Adam wyci�gn�� r�ce, schwyci� rozszala�� Ew� i odci�gn�� od dziecka.</p><p>Ewa sta�a przez chwil� oszo�omiona, z r�kami uniesionymi w g�r�, wstrzymuj�c oddech. Potem g�o�no wci�gn�a powietrze i zacz�a p�aka�.</p><p>��Maa� Maaa� � powiedzia�a Myszka grubym g�osem, czuj�c, jak mi�o�� do matki ro�nie w niej r�wnie gwa�townie jak gniew Ewy. � Maaa� � powt�rzy�a i przytuli�a si� do niej mocno. Po chwili ju� obie p�aka�y, obj�te ramionami; obie przera�one i nie rozumiej�ce tego, co si� z nimi dzieje. Nie zauwa�y�y, �e Adam odchodzi i zamyka za sob� drzwi.</p><p>I sta� si� kolejny wiecz�r dnia si�dmego. I by� to dzie� odpoczynku jedynie z nazwy, gdy� stwarzanie cz�owieka odbywa�o si� z najwi�kszym mozo�em. Tym wi�kszym, �e nikt nigdy nie umia� odpowiedzie�, czy to jest dobre.</p></section><section><title><p id="_Toc146806284">Dzie� si�dmy: �Nic� pod figowym li�ciem</p></title><p>��Myszka, znowu na strych? � spyta�a Ewa z rezygnacj�, a zarazem ulg�, s�ysz�c, jak dziewczynka, st�paj�c z w�a�ciw� sobie oci�a�o�ci�, wspina si� po drewnianych schodach. Ka�dy stopie� skrzypia� pod jej ci�arem i to oddalaj�ce si� skrzypienie z wolna przywraca�o Ewie spok�j. Godzin� temu wspi�a si� na krzes�o i wyj�a klucz z puszki po herbacie. Otworzy�a drzwi strychu, a potem z ulg� zbieg�a na d�.</p><p>�Nie b�d� jej niczego zabrania�, postanowi�a. �Niech b�dzie, jak jest. Ka�da pr�ba zmiany jest w jej przypadku wy��cznie zmian� na gorsze. Ja te� nie b�d� w sobie niczego zmienia�. Mo�e nawet ju� nie umiem? Niech wi�c to trwa�.</p><p>U�wiadomi�a sobie, �e dok�adnie od tylu lat, ile liczy Myszka, nastawi�a si� wy��cznie na przetrwanie.</p><p>�Czy Myszka te� my�li tylko chwil�, jak ja? Boj�c si� jutra? I czy w og�le my�li? Czy te� jej doznania s� obrazem? Melodi�? Czuciem? A mo�e s� to tylko rozb�yski �wiat�a w mrocznym chaosie?�, my�la�a, id�c do salonu.</p><p>Schody wci�� skrzypia�y, zatem Myszka w�drowa�a na g�r�, gdzie jak zwykle utknie na wiele godzin. Ona za�, Ewa, poczyta sobie pogodn� ksi��k�, nieuchronnie zmierzaj�c� do happy endu. Wszystkie takie ksi��ki by�y ilu siebie podobne, ale mia�y jedn� zalet�: nie smuci�y.</p><p>�Co Myszka widzi w tym strychu��, pomy�la�a po raz nie wiadomo kt�ry, cho� bez szczeg�lnego zainteresowania. By�o oczywiste, �e na strychu nie ma nic ciekawego.</p><p>Myszka nie dziwi�a si�, �e w Ogrodzie wci�� by� dzie�. Nigdy nie zapada�a tu ciemna noc czy cho�by szary zmierzch. Rozumia�a, �e noc i dzie�, kt�rych stwarzanie On pozwoli� jej zobaczy�, przynale�a�y do strefy do�u. Do miejsca, w kt�rym �y�a z mam� i z przebiegaj�cym przez dom ojcem. Tam spad�y Jego gwiazdy, aby roz�wietla� mrok. Tu, w Ogrodzie, nie tylko ci�gle by� dzie�, ale w dodatku by� to stale ten sam �wie�y, rze�ki poranek.</p><p>Dziewczynka zjad�a jab�ko i poczu�a, jak jej cia�o wzlatuje. Zjadanie jab�ka nale�a�o ju� do rytua�u, tak pik taniec. Po buzi Myszki jeszcze sp�ywa� sok, z�by prze�uwa�y ostatni k�s owocu, ale cia�o ju� czu�o porywaj�c� lekko�� i dr��c z emocji, przygotowywa�o si� do szalonego piruetu. W ta�cu Myszka najbardziej lubi�a wirowanie, tak szybkie, �e wszystkie kolory przestawa�y si� r�ni� i scala�y w jeden t�czowy blask. Uwielbia�a na�ladowa� uginaj�ce si� na wietrze ga��zie; jej ramiona wyci�ga�y si� ku g�rze, aby opa�� ku stopom, a ca�e cia�o by�o wiotkie i elastyczne jak trzcina. Kiedy� widzia�a taki taniec w telewizorze: tancerki ubrane by�y na bia�o, w kr�ciutkie, sztywno stercz�ce sp�dniczki, i Myszka wiedzia�a bez s��w, �e s� �ab�dziami. Ich cia�a gi�y si� jak �ab�dzie szyje � w taki sam spos�b, jak teraz gi�o si� cia�o Myszki. Potem sfrun�� ku nim czarny �ab�d� � najpi�kniejsza tancerka, w r�wnie pi�knym, b�yszcz�cym czarnym stroju � i zawirowa�. Wydawa�o si�, �e unosi si� w powietrzu, �e fruwa jak prawdziwy ptak.</p><p>Teraz w Ogrodzie Myszka by�a na przemian to bia�ym, to czarnym �ab�dziem, wykonuj�cym swoje pas na czubkach paluszk�w lub szybuj�cym jak ptak.</p><p>Ta�cz�c, Myszka zawsze s�ysza�a muzyk�. Nie zna�a nazwisk kompozytor�w, kt�rzy j� stworzyli � tak jak On stwarza� niebo i gwiazdy, zapewne nie znaj�c ich nazw � ale wiedzia�a, �e jest to muzyka z pokoju taty; ta, kt�ra dobiega�a do niej zza grubo obitych drzwi gabinetu, przenika�a przez �ciany i wprawia�a dziewczynk� w szczeg�lny trans. To ta muzyka, s�yszana od czasu, gdy jeszcze raczkowa�a po domu i dopiero uczy�a si� rozr�nia� d�wi�ki, tchn�a w ni� impuls do ta�ca. I teraz Myszka, nic o tym nie wiedz�c, ta�czy�a do muzyki Czajkowskiego. To Czajkowskiego wygrywa�y wszystkie �wierszcze, wy�piewywa�y ptaki, szumia�y li�cie drzew, a nawet brz�cza�y komary.</p><p>By�a �wiadoma, �e W��, jak zwykle, obserwuje j� w trakcie ta�ca, ale sprawia�o jej to przyjemno��. Mia�a w nim widza uwa�nego i �yczliwego, kt�ry nie ucieka� juk lato, nie lekcewa�y� jej, jak niekiedy mama, widzia� i rozumia� wszystko.</p><p>Zako�czy�a sw�j taniec g��bokim uk�onem, takim, jaki widzia�a w telewizorze u prawdziwych tancerek. K�ania�a N si� po kolei drzewom, krzewom, kwiatom, W�owi � i niewidzialnemu Jemu, kt�ry obdarzy� j� darem.</p><p>Potem ruszy�a przed siebie. Ju� wiedzia�a, �e w Ogrodzie wsz�dzie jest blisko i nie mo�na si� zgubi�. Ogr�d ima� przecie� tylko pocz�tek, a ogranicza� go niewidoczny ogon W�a. Gdyby mia�a zb��dzi� czy skr�ci� przez pomy�k� do innego �wiata ni� jej w�asny lub do Ogrodu zamieszkanego przez inne istoty � w kt�rym On nie przewidzia� dla niej miejsca � by�a pewna, �e W�� w odpowiedniej chwili leciutko uderzy j� p�askim �bem i zawr�ci na w�a�ciw� �cie�k�. Ale dziewczynka nie chcia�a szuka� innych �cie�ek ni� te, kt�re by�y dla niej wytyczone.</p><p>Kobieta i M�czyzna znajdowali si� w tym samym miejscu co poprzednio, w pobli�u strumienia, a strumie� p�yn�� leniwie, gdy� najprawdopodobniej kr�ci� si� w k�ko. Nigdy nie zdo�a� rozwin�� si� w rzek�. Myszka pomy�la�a, �e rzeka jest pomi�dzy: pomi�dzy strumieniem a morzem lub strumieniem a inn� rzek�. Rzeka nie by�a Pocz�tkiem, lecz �rodkiem, wi�c nie mog�o jej by� w Ogrodzie. Kobieta i M�czyzna te� byli tylko Pocz�tkiem Kobiety i M�czyzny. Ale to nie by� najlepszy Pocz�tek � Barbie i Ken � bowiem Myszka wiedzia�a, jaki jest ich �rodek: szafa pe�na ubra�.</p><p>�Zostawi� po sobie tylko szaf�?�, zamy�li�a si�.</p><p>Podesz�a bli�ej, ale skry�a si� za drzewo. Chcia�a przyjrze� si� Kobiecie i M�czy�nie, sprawdzi�, czy i rzeczywi�cie nie ma �adnych r�nic mi�dzy nimi a Barbie i Kenem. Ju� pierwsze uwa�ne spojrzenie wywo�a�o na jej twarzy rumieniec. Odwr�ci�a g�ow� i zagryz�a wargi. To, co zobaczy�a, by�o niezgodne z tym, co powinno by�o by�, i niew�tpliwie by�o nieprzyzwoite. Tymczasem Kobieta dostrzeg�a j� swymi okr�g�ymi, b��kitnymi oczami:</p><p>��Widz� ci� zza tamtego drzewa. Dlaczego si� chowasz? I odwracasz g�ow�? Czy jestem a� tak brzydka, �e nie mo�esz na mnie patrzy�? � spyta�a z niepokojem.</p><p>�Ona my�li tylko o wygl�dzie, jak Barbie�, skonstatowa�a z niech�ci� Myszka.</p><p>��Nie mog� na was patrze� � wyzna�a wreszcie. Nie umia�a k�ama�, ale nie chcia�a m�wi� prawdy. Wyjawienie im, �e s� Barbie i Kenem, by�o, jej zdaniem, tak�e nieprzyzwoite. � Nie mog� na was patrzy�, ale nie dlatego, �e jeste�cie brzydcy. Przeciwnie, jeste�cie zbyt �adni � doda�a szybko, aby pozosta� wobec nich uczciw�, lecz nie powiedzie� wszystkiego.</p><p>��To dlaczego odwracasz od nas wzrok? � zdziwi� si� M�czyzna. On tak�e spostrzeg�, �e spojrzenie dziewczynki w�druje wsz�dzie, byle nie w ich stron�. A co zerknie ku nim, to odwraca g�ow�, udaj�c zainteresowanie drzewami, traw� lub nieskazitelnym b��kitem. M�czyzn� zdenerwowa�o to podw�jnie: zaobserwowa� to p�niej ni� Kobieta, co odczu� jako pora�k�. I mia� niejasne przekonanie, �e we wszystkim powinien by� lepszy ni� Kobieta, gdy� On stworzy� go pierwszym. Kobieta rozumowa�a podobnie: On stworzy� j� drug�, wi�c niew�tpliwie musia�a by� lepsza od M�czyzny. Za drugim razem pope�nia si� przecie� mniej b��d�w. A mimo to oboje nie podobali si� tej dziewczynce.</p><p>��Co ci si� w nas nie podoba? � spyta� M�czyzna po d�ugim namy�le.</p><p>�On my�li tak jak ja na dole. Jego my�li nie mog� dogoni� oczu�, stwierdzi�a Myszka.</p><p>��To nie tak� Podobacie mi si�. Ja tylko wstydz� si� na was patrzy� � powiedzia�a niech�tnie.</p><p>��Dlaczego? � zdziwi�a si� Kobieta.</p><p>��Nnnie wiem� � sk�ania�a. Ale W�� ju� zsun�� si� z drzewa i dmuchn�� jej w kark, sycz�c:</p><p>��Ssspr�buj im to powiedzie�</p><p>Myszka milcza�a. Nie mia�a pewno�ci, czy On by tego chcia�. Stwarzaj�c Kobiet� i M�czyzn� takimi, jacy byli, zapewne wierzy� w ich doskona�o��. Wzi�� ich obraz z jej g�owy, nie wiedz�c, �e obraz ten znalaz� si� tam tylko przypadkiem, za spraw� taty. W dodatku Myszka zastanawia�a si�, czy to, czego im brakuje, nie jest jednak dowodem doskona�o�ci. By� mo�e istnienie �tego� jest przyczyn� wielu problem�w�</p><p>��M�w� � ponagli� W��, a Kobieta i M�czyzna patrzyli na ni� wyczekuj�co. Niema pro�ba w oczach Kobiety poruszy�a Myszk�, bo ciekawo�� i �al zmieni�y wyraz jej emaliowanych, b��kitnych oczu. W pustym, pozbawionym g��bi b��kicie b�ysn�o malutkie �wiate�ko. �Powiem�, zdecydowa�a.</p><p>��Wstydz� si�, bo gdy nas was patrz�, to widz�, �e nic �tam� nie macie � szepn�a cichutko.</p><p>��Gdzie? � spyta� zdziwiony M�czyzna, ale Kobieta ju� opuszcza�a g�ow�, aby zbada� wskazane przez Myszk� miejsce.</p><p>��A co mamy �tam� mie�? � spyta�a z irytacj�.</p><p>��Nie wiem � wyzna�a Myszka. � Ale to, co �tam� macie, a raczej to, czego nie macie, jest nieprzyzwoite i nie chc� na to patrzy�.</p><p>��Dlaczego? � spyta� M�czyzna.</p><p>��Bo to jest �Nic� � odpar�a i odetchn�a z ulg�, �e ma to za sob�.</p><p>M�czyzna siedzia� nieruchomo, z pos�pn� min�, lecz w oczach Kobiety znowu co� zaiskrzy�o:</p><p>��Chc� wiedzie�, co powinnam �tam� mie�! � zawo�a�a z gniewem.</p><p>Myszka zauwa�y�a, �e gdy Kobieta si� gniewa, jej podobie�stwo do Barbie maleje. Ale w odpowiedzi na okrzyk Kobiety umia�a tylko wzruszy� ramionami. To, co widzia�a u mamy w �azience, ogl�da�a zbyt kr�tko, aby opisa�. Nie s�dzi�a zreszt�, �e opis co� pomo�e.</p><p>��Zatem to, co �tam� mamy, jest nieprzyzwoite � powt�rzy� M�czyzna po kolejnym d�ugim namy�le.</p><p>��To czego �tam� nie macie � poprawi�a go Myszka.</p><p>W��, zaciekawiony rozmow�, koleba� si� na boki, poruszaj�c rytmicznie p�askim �bem. Kobieta nie namy�la�a si� tak d�ugo jak M�czyzna.</p><p>��Mo�emy to �Nic� czym� przys�oni�! Czy wtedy b�dziesz na nas patrzy�? � spyta�a.</p><p>��Tak! � o�ywi�a si� Myszka. � To przecie� jasne! Musicie znale�� jakie� ubranie!</p><p>�No i zaczyna siꅔ, uprzytomni�a sobie z niepokojem. �Zaraz b�dzie szafa z ubraniami��</p><p>A jednak wola�a Barbie ubran� ni� nag�. Go�� Barbie tam, na dole, przenosi�a wci�� z miejsca na miejsce, maj�c nadziej�, �e zniknie. Lub �e mama j� wyrzuci. Ale Barbie na dole nie znika�a � podobnie jak Kobieta w Ogrodzie. Myszka pomy�la�a, �e Barbie s� wszechobecne i niezniszczalne.</p><p>��Czy ubranie to co�, co przys�ania �Nic�? � spyta� wolno M�czyzna, lecz Kobieta ju� rozgl�da�a si� po Ogrodzie. Po chwili wsta�a i si�gn�a po li�� jab�oni.</p><p>��Za ma�y? � spyta�a.</p><p>��Troch� ma�y � przymkn�a niepewnie Myszka. Skoro li�� mia� przykry� �Nic�, jego wielko�� by�a istotna.</p><p>��Najwi�kszy w Ogrodzie jest li�� figi � stwierdzi� M�czyzna.</p><p>Myszka musia�a przyzna�, �e cho� M�czyzna my�li wolniej ni� Kobieta, to cz�ciej zdarza mu si� trafi� w sedno. On tymczasem ju� szed� ku drzewu.</p><p>��Czy tak jest dobrze? � spyta�a Kobieta, gdy ka�de z nich zakry�o �Nic� du�ym i mi�sistym li�ciem.</p><p>��Wssssspaniale � zasycza� W��, zanim Myszka zd��y�a przytakn��. Dziewczynka mia�a uczucie, �e W�� doskonale si� bawi, ale najbardziej roz�miesza go figiel, jaki Mu robi. Skoro On stworzy� Kobiet� i M�czyzn� bez figowych li�ci, ca�kiem nagich, zapewne musia� mie� w tym jaki� cel.</p><p>��No, teraz ju� mo�esz na nas patrzy� � powiedzia�a Kobieta. �</p><p>��Mog� � przyzna�a dziewczynka. Patrzenie na �Nic� by�o czym� bardzo m�cz�cym. Za to �Nic� pod ligowym li�ciem wygl�da�o interesuj�co. Dziewczynka ze zdumieniem odkry�a, �e �Nic�, je�li jest zakryte, mo�e wzbudzi� ciekawo��. W�� zachichota� i zrozumia�a, �e �mieje si� do jej my�li.</p><p>��Teraz ju� mo�esz z nami rozmawia� � rzek� M�czyzna.</p><p>���bo troch� si� nudzimy � dorzuci�a Kobieta.</p><p>Myszka jednak czu�a, �e do rozmowy nadal czego� brakuje. My�la�a chwil�, zn�w zauwa�aj�c, �e jej my�li w Ogrodzie biegn� niemal tak szybko jak s�owa, a czasem nawet szybciej, i o�wiadczy�a:</p><p>��Jeszcze nie mo�emy rozmawia�. Nie wiem, jak si� do was zwraca�.</p><p>��Czy to jest wa�ne w rozmowie? � zainteresowa� si� M�czyzna.</p><p>��Wa�ne. Musz� zna� wasze imiona. Ja jestem Myszka � oznajmi�a.</p><p>W�� znowu zachichota�, najwyra�niej zadowolony.</p><p>��Dlaczego nie mamy imion? � spyta�a z pretensj� Kobieta, zwracaj�c si� nie wiadomo do kogo: do M�czyzny? Do W�a? Do Niego?</p><p>��My�l�, �e z imionami nie ma k�opotu � powiedzia�a Myszka. � Mo�ecie sobie wybra� takie, jakie si� wam podobaj�.</p><p>��Nie znam �adnych imion, wi�c sk�d mam wiedzie�, kt�re jest �adne? � obruszy�a si� Kobieta.</p><p>��Tak, nie znamy �adnych imion � przytakn�� M�czyzna.</p><p>��Ona je zna � podpowiedzia� us�u�nie W��, wskazuj�c �ebkiem na Myszk�.</p><p>��Wi�c daj mi imi� � poprosi�a Kobieta.</p><p>��I mnie te� � do��czy� M�czyzna.</p><p>Myszka nie wiedzia�a, jakie imiona dla nich wybra�. Odruchowo chcia�a powiedzie� �Barbie� i �Ken�, ale pomy�la�a, �e to ich obrazi. W telewizorze s�ysza�a r�ne dziwaczne imiona: Esmeralda, Emanuela, And�elika, Patryk, lecz �adne jej si� nie podoba�o. Naprawd� zna�a tylko dwa imiona.</p><p>��Ty b�dziesz Ew�, a on Adamem � oznajmi�a.</p><p>��Co za pomyssss�owo��! � zasycza� W��.</p><p>��Te� mi si� podobaj� � stwierdzi�a Kobieta, a M�czyzna skin�� g�ow� twierdz�co.</p><p>��Ewa � powiedzia�, patrz�c na Kobiet� tak, jakby wraz z imieniem na nowo j� odkry�.</p><p>��Adam � rzek�a ona, a Myszka po raz pierwszy us�ysza�a w jej g�osie nik�y �lad czu�o�ci. �By� mo�e uczucie musi mie� jakie� imiona�, pomy�la�a.</p><p>��Teraz gdy nada�a� im imiona, ssstworzy�a� ich po raz wt�ry � ostrzeg� W��. Dziewczynka spojrza�a na mego niespokojnie, ale nic nie powiedzia�a. Nie wiedzia�a, co mog�aby powiedzie�.</p><p>Nagle ca�y Ogr�d wstrzyma� oddech i rozleg� si� jego pot�ny, hucz�cy G�os:</p><p>��CZY TO JEST DOBRE�</p><p>Echo Jego w�tpliwo�ci ugodzi�o tym razem w dziewczynk� i zabola�o. Czu�a si� winna, zw�aszcza �e wci�� nic wiedzia�a, co powiedzie�.</p><p>Tymczasem Kobieta z M�czyzn� bawili si� swoimi imionami.</p><p>��Adam� � powtarza�a �piewnie ona, wk�adaj�c w to coraz wi�cej r�nych uczu�, jakby poznaj�c nie znane sobie mo�liwo�ci: imi� jako pieszczota, oboj�tno��, gniew, t�sknota, mi�o��, nienawi��. Imi� jako dotyk. Imi� jako cios. Imi� jako narodziny. Imi� jako �mier�. Myszka razem z Ew� poznawa�a r�ne mo�liwo�ci imion i ros�o w niej zdumienie. By�a to ca�kiem nowa wiedza.</p><p>��Ewa � odpowiada� M�czyzna, odkrywaj�c, �e samym brzmieniem g�osu mo�na wyrazi� a� tyle znacze�.</p><p>��Adam�</p><p>��Ewa�</p><p>��Wyssstarczy � powiedzia� nagle W�� do Myszki. � Wtr�ci�a� Mu si� w ssstwarzanie, ale teraz ju� sssobie ul�. No, id�, id�, bo ka�da zmiana potrzebuje troch� sssamotno�ci� Tylko wr��, p�ki trwa dzie� si�dmy, bo w �sssmym b�dzie za p�no.</p><p>Popchn�� j� leciutko i sama nie wiedzia�a, kiedy ani lak znalaz�a si� na strychu. Mia obudzi� si� z g��bokiego Miu, otworzy� �lepia i zamrucza�.</p><p>��Mia � powiedzia�a Myszka grubym, be�kotliwym g�osem i nagle zat�skni�a do muzyki, jak� mo�na wydoby� z siebie jednym kr�tkim s�owem. Ale tu, na dole, ta sztuka by�a dla niej niedost�pna. Gdyby umia�a �piewnie, z ca�� gam� uczu� powiedzie� �tatusiu� � tak jak Kobieta wymawia�a imi� M�czyzny � tato na pewno by si� zatrzyma� cho�by na chwil�. Stan��by przy niej i spyta�: �S�ucham ci�, Myszko�� I s�ucha�by naprawd�.</p><p>��O�, o�, Mia � powiedzia�a, czuj�c wszystkie ograniczenia swojego j�zyka, swego cia�a i umys�u.</p><p>I sta� si� kolejny wiecz�r dnia si�dmego, dnia odpoczynku, w kt�rym okaza�o si�, �e �Nic� mo�e by� bardziej k�opotliwe ni� �Co��.</p></section><section><title><p id="_Toc146806285">Dzie� si�dmy: grzech</p></title><p>Gdy Ewa z Myszk� wesz�y nazajutrz do ogrodu za domem � zasta�y tylko chwasty, perz i zwi�dni�te, wysuszone str�ki. Kwiaty znik�y. Ich zapach rozwia� si� w powietrzu, ust�puj�c miejsca md�ej woni zgnilizny.</p><p>��To niemo�liwe! Mia�am omamy? � powiedzia�a zdumiona Ewa. � By�am pewna, �e wczoraj wieczorem by� tu prawdziwy ogr�d�</p><p>�Bo by��, pomy�la�a Myszka. �On nam go da�. Ale do jego piel�gnacji potrzebna by�a mi�o��, a nie gniew�.</p><p>Ta my�l nie przebieg�a jej przez g�ow� g�adko i szybko, jak tata, gdy przemyka� przez dom, ale mozolnie wspina�a si� po stromych i nier�wnych schodkach jej umys�u. Utyka�a w zau�kach, wpada�a w czarne dziury, w kt�rych czas sta� w miejscu, rozpryskiwa�a si� jak mydlana ba�ka i dobrn�a do ko�ca jako nie wypowiedziane domniemanie.</p><p>��Ooog byyyu� � powiedzia�a be�kotliwie. Ewa jednak ci�gn�a dalej, zas�uchana bardziej w siebie ni� w c�rk�:</p><p>���albo to ja psuj� wszystko, czego dotkn�.</p><p>Wraz ze �mierci� ogrodu znowu ogarn�o j� beznadziejne uczucie zm�czenia i strach przed my�leniem w perspektywie dalszej ni� nast�pny dzie�. W tajemniczy spos�b ten prawdziwy, �ywy ogr�d, kt�ry przetrwa� tyle lat, wci�� pi�kniej�c, dawa� nadziej� na to, �e co� si� odmieni. Znikni�cie ogrodu odebra�o t� nadziej�.</p><p>�Niech si� zmieni cho�by na gorsze, byle w og�le przysz�a zmiana�, pomy�la�a z rozpacz�, ci�gn�c Myszk� z powrotem w stron� domu.</p><p>Zamkn�a furtk� i skr�ci�a za mur. Nagle zauwa�y�a, �e przed ich bram� stoj� dwie obce kobiety.</p><p>��wiadkowie Jehowy�, stwierdzi�a odruchowo, wiedz�c, �e wyznawcy tej religii chodz� po domach zawsze dw�jkami i �e najcz�ciej s� to kobiety. Ju� niejeden raz m�wi�a im, przez zamkni�te drzwi, by sobie posz�y, lub s�ucha�a w milczeniu cytat�w z Biblii.</p><p>A teraz mia�a je przed sob�. Nieznajome sta�y pomi�dzy ni� a upragnionymi drzwiami. I patrzy�y na Myszk�. Patrzy�y tym najgorszym z mo�liwych spojrze�: zach�annie ciekawym, �apczywie dociekliwym. Nie spuszcza�y z niej wzroku. Ew� ogarn�� niepok�j. Przypadkowi obserwatorzy na og� uciekali spojrzeniem, zw�aszcza gdy popatrzy�a na nich wrogo i agresywnie, lub udawali, �e odmienno�� Myszki jest czym�, co ich w og�le nie obchodzi.</p><p>��Prosz� odej��, to prywatna posesja � powiedzia�a z determinacj�.</p><p>��Ale my w tej sprawie � powiedzia�a starsza z kobiet, wykonuj�c r�k� nieokre�lony ruch, tak jakby ogarnia�a nim nie tylko Ew�, ale i jej c�rk�.</p><p>��Mo�e wpu�ci nas pani do domu? Przecie� nie b�dziemy tak sta� � odezwa�a si� druga. Dopiero teraz Ewa ujrza�a, �e kobieta trzyma w r�ce nie czarn� Bibli�, z jak� chadzali �wiadkowie Jehowy, lecz czarn�, zapinan� na szyfrowy zamek teczk�.</p><p>�Osoby urz�dowe�, u�wiadomi�a sobie ze szczeg�lnym rodzajem l�ku. Ostatni� urz�dow� osob�, z jak� mia�a do czynienia, by�a pani z wydzia�u opieki spo�ecznej, kt�ra mia�a zabra� Myszk� zaraz po jej narodzinach, by odda� j� do zak�adu. Papiery w ostatniej chwili Ewa podar�a� �We wszystkich urz�dnikach jest jaki� wsp�lny rys, odr�niaj�cy ich od os�b prywatnych. Jakby ci�gn�� si� za nimi niewidoczny cie� biurka, opoki ich w�adzy�, pomy�la�a.</p><p>��Nie wpuszczam obcych do domu � powiedzia�a ostro.</p><p>��Jeste�my z wydzia�u opieki � oznajmi�a pierwsza z kobiet, tak jakby to wszystko wyja�nia�o. Ewa milcza�a. � Mamy informacj�, �e mieszka tu dziecko, kt�re co najmniej od roku obejmuje obowi�zek szkolny. Je�li dobrze licz�, to obowi�zek szkolny nie jest faktycznie dope�niany od dw�ch lat � ci�gn�a kobieta urz�dowym, bezosobowym j�zykiem, w kt�rym �my� przybiera�o posta� pot�nego, mrocznego gmachu, po kt�rym a� do dzi� kr��y J�zef K. i nie mo�e znale�� wyj�cia. Wzrok kobiety niemal przyssa� si� do Myszki i przewierca� j� na wylot.</p><p>�Nie, nie zobaczysz tego, co jest w niej w �rodku. Nikt tego nie zobaczy�, pomy�la�a Ewa z dziwn� satysfakcj�.</p><p>��Obowi�zek szkolny� � zacz�a, a potem machn�a r�k�: � Je�eli ma pani oczy, je�eli pani cokolwiek widzi�</p><p>��Widz� � przerwa�a ostro druga kobieta. � Widz� ci�ko niedorozwini�te dziecko, pozbawione fachowej opieki. Dziecko odizolowane od spo�ecze�stwa�</p><p>��Od jakiego spo�ecze�stwa?! O kim pani m�wi? � krzykn�a Ewa i zaraz umilk�a. �To Adam�, uprzytomni�a sobie. Adam zatelefonowa� do jakiego� urz�du.</p><p>��Je�li dziecko nie nadaje si� do normalnej szko�y, to przecie� s� szko�y specjalne. I specjalne zak�ady dziennej lub sta�ej opieki � powiedzia�a pierwsza z kobiet. � Nie mo�e pani przetrzymywa� jej w domu, odizolowanej od �wiata.</p><p>��To �wiat izoluje si� od mojej c�rki! � zawo�a�a gwa�townie.</p><p>��Kto tu si� izoluje? Przecie� to my przychodzimy do pani, a nie pani do nas � spyta�a druga nieznajoma. � I przysz�y�my po to, aby to dziecko wr�ci�o do �wiata. Szko�a specjalna przygotuje je do �ycia.</p><p>��Jakiego �ycia? � spyta�a Ewa. Kobiety zamilk�y. Te� tego nie wiedzia�y. Spojrza�y po sobie, jakby szukaj�c gotowej formu�y.</p><p>��Maa� Doo�m. O�, o� � wybe�kota�a Myszka. Jej r�czka tak mocno �ciska�a d�o� Ewy, jakby chcia�a zmia�d�y� jej palce. Banieczka �liny p�k�a w k�ciku jej ust i sp�yn�a po brodzie.</p><p>��Szko�a specjalna nauczy j� m�wi� � zacz�a pierwsza z kobiet.</p><p>��Nie � odpar�a Ewa. � Nie nauczy. I nie nauczy jej wyplata� koszyk�w. Ani malowa� szk�a czy klei� kopert. Nie w tym stadium..Nie w jej stanie; poza syndromem Downa ma jeszcze dodatkowe uszkodzenie m�zgu. Nie zechce jej �adne przedszkole ani �adna szko�a. Szko�a integracyjna lubi normalne kalectwa, a ja nie dam jej do o�rodka dla najci�ej upo�ledzonych, bo ona� Ona� Prosz� nas przepu�ci�!</p><p>Ruszy�a naprz�d, ci�gn�c za sob� Myszk�, ale kobiety sta�y przed drzwiami nieruchomo. Zatrzyma�a si�.</p><p>��Instytucje specjalnej troski upomn� si� o to dziecko i zapewni� mu opiek�, czy pani tego chce, czy nie � zacz�a pierwsza z kobiet.</p><p>��Mamy fundusze� Charytatywne datki� � powiedzia�a nagle druga.</p><p>�I charytatywne bale�, pomy�la�a Ewa, zaciskaj�c z�by. Bale, na kt�rych udawa�o si� zebra� ma�� cz�stk� tego, co balowicze wydawali na w�asne stroje, bi�uteri�, kosmetyki. Sama bywa�a na nich niegdy�, nie zastanawiaj�c si� nad szczytnymi celami, kt�rym s�u�y�y. Bawi�a si�. Pozowa�a do fotografii w kolorowych pismach.</p><p>��Otwieramy nowe o�rodki� � ci�gn�a tamta, cho� z mniejszym przekonaniem. Jej wzrok w�drowa� nadal po Myszce, ale ju� zaczyna� ucieka�.</p><p>��Maa� � zabe�kota�a Myszka i Ewa k�tem oka ujrza�a stru�k� sp�ywaj�c� po nogach c�rki.</p><p>���mamy fachowc�w, zapewnimy jej opiek� � m�wi�a dalej kobieta, lecz urwa�a i nerwowo spogl�da�a na powi�kszaj�c� si� ka�u��.</p><p>Ewa spojrza�a jej prosto w twarz. Tamta zamruga�a powiekami i odruchowo cofn�a si� przed zlewaj�c� si� ku niej ka�u��. Na jej twarzy pojawi�o si� obrzydzenie.</p><p>��Myszka nie potrzebuje opieki. Ona potrzebuje mi�o�ci. Czy pani j� jej da? Czy posprz�ta pani po niej i zrobi to tak, aby ona nie czu�a si� winna? A je�li dostanie ze strachu biegunki, czy we�mie j� pani na r�ce, aby przesta�a si� ba�? � pyta�a Ewa, ci�gn�c za sob� Myszk� i id�c prosto na kobiety. Rozst�pi�y si�. Ewa przy�pieszy�a kroku, wlok�c Myszk�, i zatrzasn�a za sob� drzwi.</p><p>Usiad�a w kuchni i zacz�a p�aka�.</p><p>��Nee paa� � powiedzia�a Myszka, obejmuj�c j� r�czkami.</p><p>W okno kto� nagle zastuka�. Ewa wzdrygn�a si�, a dziewczynka krzykn�a. W twarzy rozp�aszczonej na szybie, jak karykaturalny, plackowaty zegar Salvadora Dali, Ewa rozpozna�a twarz jednej z kobiet.</p><p>��Chcia�y�my dobrze, prosz� mi wierzy� � m�wi�a tamta g�osem zniekszta�conym przez grub� szyb�.</p><p>��Ja pani wierz� � odpar�a bezradnie Ewa, dodaj�c w duchu: �I co z tego?�</p><p>��Gdyby pani czego� potrzebowa�a� gdyby pani chcia�a jakiej� porady� albo gdyby pani mia�a do�� � m�wi�a kobieta, a Ewa z trudem powstrzyma�a si� od wrzasku: �Ale� ja mam do��! Mam do��!�</p><p>���zostawi� w pani drzwiach moj� wizyt�wk� � zako�czy�a tamta, zawaha�a si� chwilk�, a potem jej twarz znikn�a.</p><p>��Nee ceee � obwie�ci�a Myszka grubym g�osem, t�uk�c pi�ciami w blat sto�u. Wiedzia�a jedno: kto� chce j� zabra� z domu, nie wiadomo gdzie i nie wiadomo po co. Ewa �agodnie przytrzyma�a jej d�onie.</p><p>��Ciii� w porz�dku� Nic si� nie zmienia. Nigdzie nie p�jdziesz� Ciiii�</p><p>A Myszka, uderzaj�c pi�ciami w st�, my�la�a tylko o tym, �e je�li musi i�� z domu, to tylko w jedno, jedyne miejsce: na g�r�.</p><p>Adam w�drowa� po Internecie szlakami genetyki. Przypomina�o to rozdrapywanie nie goj�cej si� rany.</p><p>�Wprawdzie obecnie dwadzie�cia trzy kraje Europy oraz USA podpisa�y konwencj� zakazuj�c� klonowania ludzi, lecz naukowcy przewiduj�, �e w ci�gu najbli�szych 20-30 lat projektowanie doskona�ego genetycznie cz�owieka stanie si� faktem. Tego procesu nikt nie zatrzyma � o�wiadczy� wybitny fizyk, Stephen Hawking, w prognozie przygotowanej dla Rady Prze�omu Tysi�clecia, z inicjatywy Bia�ego Domu. Homo sapiens geneticus stanie si� faktem. W przysz�o�ci b�dzie mo�na nie tylko wykrywa� wady genetyczne embrion�w, ale usuwa� je przed ich wszczepieniem do narz�d�w rodnych kobiety��</p><p>�Dlaczego nie �yjemy trzydzie�ci lat p�niej?�, rozmy�la� Adam. �Mogliby�my okre�li� nie tylko pojemno�� m�zgu swego dziecka, ale nawet kszta�ty cia�a. Po �wiecie chodziliby pi�kni ludzie, z m�zgami Einstein�w, a w�r�d nich nasza c�rka� i jedliby transgeniczne hamburgery, w przerwie pomi�dzy wymy�laniem kolejnych, coraz bardziej nieludzkich udoskonale�. A pewnego dnia pytanie o to, kto stworzy� �wiat, B�g, cz�owiek czy przypadek, przesta�oby mie� jakikolwiek sens, wi�c ju� nikt by go nie zadawa�. Pytano by jedynie o genom, sk�ad chemiczny i fizyczn� mas�, przebieg�o mu przez g�ow�, ale zaraz odrzuci� t� my�l. Sie� podsuwa�a mu us�u�nie kolejne informacje:</p><p>�Sekwencja genomu ludzkiego jest prawie gotowa, ju� znajduje si� w r�kach naukowc�w. Zidentyfikowano 80-100 tysi�cy gen�w, kt�re okre�laj� wi�kszo�� cech cz�owieka. Ten genetyczny obraz pozwoli lekarzom skutecznie leczy� chorych, a ludziom zdrowym podejmowa� decyzje, co robi�, by zachowa� zdrowie. Nawet na tak trywialne pytania � co je��, co pi� � pojawi� si� jedynie s�uszne i racjonalne odpowiedzi��</p><p>�Na wszystko znajd� si� racjonalne odpowiedzi. Zabraknie pyta�, na kt�re nie ma odpowiedzi�, stwierdzi� Adam z fascynacj�, lecz niespokojna cz�� jego umys�u zn�w zak��ci�a mu pod��anie za my�l� naukowc�w:,Je�eli ka�demu pytaniu towarzyszy� b�dzie racjonalna odpowied�, to gdzie pozostanie miejsce na tajemnic�?�</p><p>�Myszka to tajemnica�, u�wiadomi� sobie i g�o�no powiedzia�: � �wiat bez Myszki b�dzie doskonalszy. �wiat bez tajemnic b�dzie� � i urwa�. Jakim stanie si� �wiat bez tajemnic? Czy taki jak bez Myszki? Z doskona�ymi genetycznie lud�mi, kt�rych b�dzie tak wielu, �e powoli przestanie si� odr�nia� jednych od drugich? B�d� jak o�ywione, precyzyjne klocki lego, z kt�rych stworzy si� dowoln�, przewidywaln� konstrukcj�? Bez �adnych niespodzianek i zaskocze�?</p><p>W drzwi jego gabinetu nagle kto� zacz�� uderza� pi�ciami.</p><p>��Ty �winio! Ty potworze! Nas�a�e� na nas obcych! Chcesz odda� Myszk�! Nie pozwol�! Nienawidz� ci�!</p><p>Gwa�townie klikn�� myszk� i wy��czy� si� z Internetu. Drzwi, na szcz�cie, by�y zamkni�te na klucz. Znieruchomia�, udaj�c, �e go nie ma. G�os Ewy zacz�� si� oddala�, a potem ucich�.</p><p>Tak, chcia� odda� Myszk�. Chcia� jej zapewni� bezpieczn� egzystencj�, z dala od nich obojga: minimum, kt�rego ta dziewczynka potrzebowa�a, aby prze�y� � jedzenie, czyste ubranie, opiek� lekarsk�. I chcia� te� odzyska� �on�, je�li by�o to jeszcze mo�liwe. Ale Ewa nie umia�a tego zrozumie� ani doceni�.</p><p>�A przecie�, nawet gdyby jej geny by�y uszkodzone, mogliby�my mie� dziecko z odpowiednio dobranego materia�u. Stephen Hawking twierdzi, �e to tylko kwestia czasu i �e ju� nied�ugo na pewno b�dziemy poprawia� ludzi. Wtedy wszystkie Myszki znikn� z powierzchni ziemi�, pomy�la�.</p><p>Nagle sobie u�wiadomi�: c� to za paradoks! Przecie� Stephen Hawking jest genialnym m�zgiem w kalekim ciele! Je�dzi na inwalidzkim w�zku, karmi� go przez rurk�, a g�os ze sparali�owanej krtani wydobywa jedynie za pomoc� specjalnego aparatu!</p><p>�Gdyby poprawiono jego poczwarkowat� fizyczno��, czy ten genialny m�zg by�by r�wnie bezb��dny, czy te� poprawiony Stephen Hawking by�by, na przyk�ad, zadowolonym ze swego �ycia przeci�tnym zjadaczem chleba?�, zamy�li� si� Adam.</p><p>Nagle wyobrazi� sobie ca�y zast�p, ba, armi� doskona�ych ludzi, wyhodowanych wed�ug tego samego wzorca. Mogliby zaludni� naukowe laboratoria, instytuty, szpitale.</p><p>�A je�li mimo u�ycia tego samego genetycznego materia�u ka�dy z nich by�by ca�kowicie inny? Wbrew i emu, co m�wi prezydent USA, j�zyk Boga musi by� czym� wi�cej ni� tylko zapisem kodu DNA��</p><p>��J�zyk Boga� � za�mia� si� szyderczo, ale zaraz si� zas�pi�: �Czy jest mo�liwe, �e te dzieci nazwano Darami Pana, bo lepiej rozumiej� j�zyk Boga ni� wszyscy uczeni �wiata razem wzi�ci?�</p><p>Cichutko otworzy� drzwi gabinetu i na palcach przeszed� do kuchni, �eby zrobi� sobie kaw�. Ewa, na szcz�cie, by�a w salonie, a hol by� pusty. W k�cie le�a� poszarpany pluszowy mi� bez jednej nogi. Barbie i Ken znikn�li.</p><p>�Wreszcie zniszczy�a lalki. Mo�e kupi� nowe?�, zastanowi� si� przelotnie, ale zaraz sobie uprzytomni�, �e Myszka nie jest w stanie odr�ni� tak pi�knej lalki jak Barbie od zwyk�ego szmacianego potworka.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Myszka znowu obserwowa�a zza drzewa mieszka�c�w Ogrodu. Teraz, gdy ju� mieli imiona, sprawiali inne wra�enie, ni� gdy ujrza�a ich po raz pierwszy. Byli jakby mniej plastikowi, cho� wci�� im czego� brakowa�o. I nie chodzi�o ju� o �Nic� pod figowym li�ciem. Dziewczynka przygl�da�a si� nieruchomej, oboj�tnej twarzy Adama i idealnemu obliczu Ewy, zastyg�emu w grymasie wydatnych warg.</p><p>��Wiem� � uprzytomni�a sobie i ruszy�a ku nim.</p><p>��Jeste� wreszcie � powiedzia�a oskar�ycielsko Kobieta. � Zn�w stoisz za tym drzewem i nas obserwujesz, nie podchodzisz. Co ci si� tym razem nie podoba?</p><p>��Sk�d wiesz, �e sta�am za drzewem? � zdziwi�a si� Myszka.</p><p>��On mi powiedzia� � i Ewa wskaza�a na W�a. W�� zachichota�. �Zdrajca�, pomy�la�a Myszka. �Lubi mnie, ale nie wolno mu ufa�. A jednak ja te� go lubi�, bo wiem, czego si� po nim spodziewa�.</p><p>��Nie wiesz, �e jeste� nam potrzebna? � ci�gn�a z irytacj� Kobieta.</p><p>��Do czego? � zdziwi�a si� Myszka.</p><p>��On wprawdzie nas stworzy�, ale poza zakazem zjadania jab�ek z jakiego� drzewa, o kt�rym nie wiemy, gdzie ro�nie, nie powiedzia�, co mamy robi�. Wi�c tkwimy ko�o strumienia i nudzimy si� � wyja�ni� Adam ponuro.</p><p>��I tak b�dzie wiecznie! � zawo�a�a Ewa.</p><p>��Wiecznie? � zdziwi�a si� Myszka. W�� znowu zachichota� i leniwie przeci�gn�� si� na swoim drzewie.</p><p>��Oni sss� nie�miertelni � wyja�ni�. � Maj� Pocz�tek, ale nie b�d� mieli Ko�ca.</p><p>Myszka zamy�li�a si�. My�li kr��y�y tym razem z szybko�ci� tak zawrotn�, �e a� jej si� zawr�ci�o w g�owie.</p><p>��Maj� Pocz�tek, nie b�d� mie� Ko�ca, lecz mog� mie� �rodek � oznajmi�a. � Ale najpierw musz� nauczy� si� u�miechu. Posiadaj� nie�miertelno�� i nie umiej� si� z niej cieszy�?</p><p>��Nie wiem, czy jessst z czego � mrukn�� W��, ale lak cicho, �e us�ysza�a go tylko Myszka. Uda�a, �e nie s�yszy, i m�wi�a dalej: � Musicie si� u�miecha�! U�miechnij si� do Adama, Ewo�</p><p>��U�miechnij? � spyta�a z niezrozumieniem Kobieta.</p><p>��Ooo, tak, widzisz? � i Myszka rozchyli�a usta,:i poniewa� rozbawi� j� zdziwiony wyraz twarzy nowych znajomych, zacz�a si� g�o�no �mia�. Ewa i Adam pr�bowali j� na�ladowa�. Pocz�tkowo czynili to nieudolnie, ale po chwili zacz�li wydawa� z siebie d�wi�ki, kt�re przypomina�y �miech. Im d�u�ej to trwa�o, tym �miech stawa� si� prawdziwszy, jakby Kobieta i M�czyzna zara�ali si� nim od Myszki i od siebie nawzajem.</p><p>��Prawie dobrze � orzek�a Myszka z zadowoleniem.</p><p>��Do czego potrzebny jest �miech? � spyta�a Ewa, wci�� chichocz�c.</p><p>Myszka zamy�li�a si�. Mama nie u�miecha�a si� zbyt cz�sto, a jednak od jej u�miechu robi�o si� ja�niej, i to zar�wno w miejscu, gdzie przebywa�y, jak i we wn�trzu Myszki. Tata nigdy si� nie u�miecha� � i gdy si� pojawia�, zachmurzony, dziewczynka mia�a uczucie, �e sufit w holu obni�a si� i zsuwa ku jej g�owie, a �ciany zbiegaj� si� wok� i zamykaj� jak niebezpieczna pu�apka.</p><p>���miech o�wietla �ycie. Jest jak lampa � odpar�a. � Bez niego jest ciemno, duszno i ciasno, nawet w�wczas, gdy �wieci s�o�ce. Dlatego tam, na dole, tak cz�sto panuje mrok.</p><p>��Chcia�abym zobaczy� mrok � powiedzia�a t�sknie Ewa i rozejrza�a si� po rozs�onecznionym Ogrodzie. Dopiero teraz Myszka zauwa�y�a, �e nie ma tu cienia. Nie daj� go ani drzewa, ani ludzie. Nawet W�� nie dawa� cienia. �S�o�ce bez cienia jest mniej s�oneczne�, u�wiadomi�a sobie ze zdziwieniem.</p><p>Adam wskaza� li�� figowca i spyta�:</p><p>��Czy tam, sk�d przychodzisz, kobiety i m�czy�ni maj� co� pod nimi?</p><p>��Ooo, tak. I chyba co� wa�nego. Dlatego przykrywaj� to ubraniami � odpar�a dziewczynka.</p><p>��Skoro to takie wa�ne, to czemu przykrywaj�? � zdziwi� si� Adam.</p><p>Myszk� zaskoczy�a jego uwaga. Przykrywanie zajmowa�o ludziom na dole bardzo wiele czasu. A zarazem to, co przykryte, budzi�o wi�ksz� ciekawo��. Nago�� Adama i Ewy by�a monotonna.</p><p>��To co przykryte, wydaje si� ciekawsze ni� to, co na wierzchu � odpar�a. � Ale tam, na dole, oni ju� zapomnieli, po co si� przykrywaj�, i teraz wa�niejsze jest dla nich, czym to robi�. Ka�dy chce mie� lepszy li�� figowy ni� inni. Wi�kszy i �adniejszy. Taki, �eby inni zazdro�cili � doda�a po chwili, przypominaj�c sobie kolorowe �urnale mamy i pe�n� ubra� szaf� Barbie.</p><p>��W Ogrodzie wszystkie li�cie figowe s� jednakowe � zwr�ci� uwag� Adam.</p><p>��Ja te� chc� mie� �adniejszy li�� ni� ten! � zawo�a�a Ewa. � I chc� mie� to samo pod li�ciem, co maj� ludzie na dole!</p><p>W�� opu�ci� si� ze swego drzewa i szturchn�� j� gniewnie:</p><p>��On da� ci tak wiele, jessste� nie�miertelna, nie czeka ci� Koniec, dosssta�a� imi�, otrzyma�a� w darze u�miech i wci�� jessste� niezadowolona!</p><p>Ewa wzruszy�a ramionami:</p><p>��Wola�abym by� na dole i mie� �rodek i Koniec. Czas chyba p�ynie szybciej, gdy czeka si� na Koniec? Nie widzisz, �e stoimy z Adamem w miejscu? I straszliwie si� nudzimy?</p><p>��Ale na dole nie zawsze jest dobrze � odpar�a ostro�nie Myszka. � Cia�o jest ci�sze ni� tu. Czasem a� boli.</p><p>��Tam cia�o trwa kr�tko, a tutaj wiecznie. Tam bywa chore, a tu jest dosssskona�e � zasycza� W��.</p><p>��Ale tutaj jest nudno! � tupn�a nog� Ewa.</p><p>��Spr�bujcie si� pobawi�, wtedy nie b�dzie wam nudno � zaproponowa�a Myszka.</p><p>��Czym? � spyta�a gniewnie Ewa. � Czym mamy si� bawi�?</p><p>Dziewczynka znowu si� zamy�li�a. Zastanawia�a si�, co ona, Myszka, robi wtedy, gdy si� nudzi � je�li w og�le si� nudzi (stwierdzi�a, �e prawie nigdy) � i wreszcie sobie przypomnia�a:</p><p>��Zr�bcie sobie lalk� � powiedzia�a z o�ywieniem.</p><p>��Co to jest lalka? � spyta�a Ewa.</p><p>��Lalka� lalka jest malutkim, nieprawdziwym dzieckiem � orzek�a po namy�le. � Zaraz wam poka��</p><p>Zrobienie lalki w Ogrodzie, bez pomocy mamy, bez szmatek czy plasteliny, nie by�o �atwe. A jednak uda�o si�. Lalka mia�a tu��w z grubego patyka, g�ow� z jab�ka, oczy z pestek, nos z kwiatowej �ody�ki i usta z rozgniecionych malin. P�k trawy zast�pi� w�osy. Kolejne patyki sta�y si� r�kami i nogami, a li�cie ubraniem. A gdy Myszka zanuci�a ko�ysank� i pohu�ta�a lalk� na r�kach, Ewa wyda�a okrzyk rado�ci i wyrwa�a j� z jej r�k.</p><p>��Moja lalka � powiedzia�a stanowczo.</p><p>��Twoja � przytakn�a Myszka.</p><p>��Nasza � poprawi� Adam.</p><p>��Wasza � zgodzi�a si� dziewczynka. � Szkoda, �e to nie jest prawdziwe dziecko, wtedy ju� nigdy by�cie si� nie nudzili. Ale �ywe dzieci s� tylko na dole.</p><p>��Jak bardzo s� �ywe? Takie jak ty? � spyta� Adam.</p><p>��Troch� lepsze � odpar�a szczerze Myszka. Zdawa�a sobie spraw� ze swojej inno�ci.</p><p>��Chcia�abym mie� �ywe dziecko � westchn�a Ewa.</p><p>��Nie mo�ecie mie� dziecka, p�ki jeste�cie w Ogrodzie � powiedzia�a Myszka. � Wszystko tutaj jest od razu du�e. Ptaki, zaj�ce, krowy i kangury� Jakby nigdy nie by�y dzie�mi. A zarazem nie s� tak du�e, aby mog�y mie� w�asne dzieci.</p><p>Ewa, zaj�ta lalk�, nie zwr�ci�a uwagi na s�owa Myszki, ale Adam s�ucha� zaintrygowany.</p><p>��My�lisz, �e jest w nas czego� za ma�o?</p><p>��Jest w was za ma�o wad � odpar�a odruchowo Myszka.</p><p>W�� za jej plecami zachichota�.</p><p>Kobieta szybko poj�a, co robi� z lalk�. Ju� po chwili nuci�a jej ko�ysank�, trawiaste w�osy zaplata�a w warkocze i karmi�a j� sokiem z jab�ka.</p><p>��Wszyscy tam, na dole, maj� dzieci? � spyta�a Myszki.</p><p>��Nie wszyscy, ale wi�kszo�� � odpar�a Myszka.</p><p>��Musz� mie� prawdziwe, �ywe dziecko � szepn�a Ewa.</p><p>��Czasem dziecko rodzi si� zepsute � powiedzia�a Myszka. � Co by� zrobi�a, gdyby nie mia�o r�ki? Nogi? gdyby mia�o chor� g�ow�, ci�kie cia�o, brzydk� twarz i nie umia�o ta�czy�?</p><p>��Tu, w Ogrodzie, ro�nie ma�e, cherlawe drzewko. Wszystkie wok� s� du�e i pi�kne, a tylko to jedno choruje � zacz�a Ewa, a Myszka pomy�la�a z odrobin� satysfakcji: �Znowu co� Mu si� nie uda�o�. W�� za jej plecami poruszy� si� niespokojnie. � I wszystkie drzewa, poza tym jednym, w og�le mnie nie potrzebuj� � ci�gn�a tymczasem Ewa. � Za to ono codziennie beze mnie umiera i tak�e codziennie na nowo od�ywa, gdy podlewam je wod� i obrywam uschni�te listki. Chcia�abym mie� w�a�nie takie dziecko jak to drzewko � powiedzia�a Ewa.</p><p>Tuli�a do siebie lalk�, trzymaj�c j� z tak� wpraw�, jakby przez ca�e �ycie nic innego nie robi�a. Myszka pomy�la�a, �e kobiety rodz� si� z t� umiej�tno�ci�. Niekt�re z nich rodz� si� te� z umiej�tno�ci� pokochania tego, kogo nikt nie chce. By� mo�e Ewa do nich nale�a�a. Ale Adam?</p><p>��Czy umia�by� pokocha� zepsute dziecko? � spyta�a.</p><p>��Co to znaczy �pokocha�? � spyta� Adam w odpowiedzi.</p><p>Przez Ogr�d przemkn�� lekki, �agodny wietrzyk. Trawy pochyli�y si�, a ga��zie dotkn�y w przelotnej pieszczocie.</p><p>�Wiem��, pomy�la�a nagle Myszka.</p><p>��Przytul j� � powiedzia�a do Adama. � Ona ma wprawdzie lalk�, ale ty masz je obie. Nie b�j si� Wyci�gnij r�ce� Ooo, tak� B�dzie wam dobrze, ciep�o i bezpiecznie.</p><p>Adam niezgrabnie obj�� Ew�, najpierw zdziwiony jej blisko�ci�, potem zaciekawiony, a wreszcie z wyra�n� fascynacj�.</p><p>��Wysssstarczy � zasycza� niecierpliwie W��, lecz Myszka go nie s�ucha�a.</p><p>��A teraz j� poca�uj � podpowiedzia�a, przypominaj�c sobie filmy z telewizora.</p><p>��Poka�, jak � powiedzia�a niecierpliwie Ewa. Myszka z�o�y�a wargi jak do poca�unku i cmokn�a Adama w policzek.</p><p>��Teraz ja � zdecydowa� Adam i poca�owa� Ew�. Plastikowy policzek Kobiety na u�amek chwili nabra� cielistego odcienia prawdziwej sk�ry.</p><p>��Poca�uj j� w usta � powiedzia�a Myszka szybko, aby nie traci� czasu. Ju� wiedzia�a, �e jest szansa na to, by Barbie i Ken ust�pili miejsca prawdziwej Kobiecie i r�wnie prawdziwemu M�czy�nie. I trzeba do tego o wiele mniej, ni� s�dzi�a. Tylko troch� uczucia.</p><p>�Mo�e oni s� tylko uwi�zieni w tej plastikowej skorupie, ale w �rodku s� �ywi?�, pomy�la�a.</p><p>Poca�unek tym razem trwa� d�ugo. Ramiona Adama mocniej obj�y Ew�, a ona przylgn�a do niego. Myszka patrzy�a, jak powoli zanika nienaturalna g�adko�� i sztuczna r�owo�� ich cia�. Z ka�d� chwil� stawali si� mniej plastikowi, a r�wnocze�nie zacz�li si� zmienia�. Nogi Ewy ju� nie by�y d�ugie, o wyrafinowanym kszta�cie, za to wydawa�y si� mocniejsze; nadawa�y si� do chodzenia, a nie tylko do stania w wyszukanej pozie; i nie by�y ju� tak g�adkie, gdy� pokry� je puszek, a sk�ra na kolanach zgrubia�a. Na jej twarzy pojawi�y si� drobne piegi, nos si� powi�kszy�, oczy zmala�y, a kunsztowna, spi�trzona fryzura opad�a w str�kach na ramiona. Na jej r�kach uwypukli�y si� niebieskie �y�ki. Podobne zmiany zachodzi�y w Adamie. Oboje ju� nie byli doskonale pi�kni; na oczach Myszki tworzy� si� inny rodzaj urody. By�a to uroda skaz i wad; uroda spoconej sk�ry, z fa�dkami i za�amaniami, z meszkiem w�os�w, z drobnymi otworkami por�w na poprzednio nienaturalnej g�adko�ci. Uroda swojska, bliska, zapraszaj�ca do dotyku, jakby nowo rodz�ce si� uczucie torowa�o sobie drog� w poprzednim, odpychaj�co doskona�ym wygl�dzie, ��obi�c w nim bruzdy powszednio�ci.</p><p>�Doskona�o�� jest zimna i boi si� zbli�enia�, u�wiadomi�a sobie Myszka.</p><p>O dziwo, razem z Adamem i Ew� normalnia� Ogr�d. Ju� nie przypomina� kurtyny z weso�ego miasteczka. G�adkie pnie drzew nabywa�y chropowato�ci; sypki i ��ty piasek na �cie�kach zgrubia� i zszarza�; zmatowia�y fluorescencyjny szafir nieba i szmaragdowa zielono�� trawy. Czerwone wiewi�rki zrudzia�y, kropki �yrafy zr�nicowa�y swoj� wielko��, a paski na sk�rze zebry ju� nie przypomina�y pi�amy Myszki. Dziewczynce przez chwil� zdawa�o si�, �e Adam i Ewa, a nawet drzewa, zacz�li rzuca� cie�. Trwa�o to jednak kr�tko i cie� roztopi� si� zaraz w zbyt promiennym s�o�cu.</p><p>�Cie� to czas�, u�wiadomi�a sobie. �A tutaj nie ma czasu. Brak cienia to nierzeczywisto�慔</p><p>��Dossskonale � wyszepta� W��, hu�taj�c si� na pobliskiej jab�oni. � Brak cienia to nie�miertelno��.</p><p>Nagle W�� zasycza� niespokojnie. Ogr�d znieruchomia�, jakby zdziwiony tym, co si� dzieje, i zamar� w oczekiwaniu. Dziewczynka ju� wiedzia�a, co wywo�uje ten stan wyczekiwania. I rzeczywi�cie. Jego G�os da� si� s�ysze� r�wnocze�nie z mocnym tchnieniem wiatru.</p><p>��TO JEST DOBRE � zamrucza�, a pot�ne, hucz�ce echo w�tpliwo�ci odbi�o si� od grubych pni drzew i powr�ci�o, zwielokrotnione i bezradne. W Ogrodzie zrobi�o si� cicho i jedynym d�wi�kiem by� mi�kki szelest, z jakim W�� przesuwa� si� po pniu drzewa.</p><p>Myszka spojrza�a pytaj�co na W�a, a on popchn�� j� swym l�ni�cym �bem:</p><p>��On pyta siebie i nikogo wi�cej, nie rozumiesz? Ka�dej odpowiedzi szuka si� najpierw w sssssobie.</p><p>�Ale czy to jest dobre?�, zaniepokoi�a si� Myszka, gdy� ju� wiedzia�a, �e w tym Ogrodzie, pi�knym, kolorowym i bezgrzesznym, jest miejsce dla Barbie i Kena, lecz nie ma go dla Adama i Ewy.</p><p>W�� zata�czy� swym cielskiem, kolebi�c p�ask� g��wk� na wszystkie strony.</p><p>��Wtr�casz Mu si� w sssstwarzanie, Myszko. Zabierasz Mu Jego odwieczne pytania. Czynisz za Niego zmiany � sykn��.</p><p>Myszka rozejrza�a si� niespokojnie, lecz Ogr�d tajemniczo milcza�.</p><p>��No id� ju�, id�� Ale wr��, p�ki trwa dzie� si�dmy i p�ki wci�� wypoczywamy � powiedzia� W��.</p><p>��A jaki b�dzie dzie� �smy? � spyta�a Myszka.</p><p>��Tego jeszcze nie wie nikt, nawet On � odpar�.</p><p>Myszka spojrza�a na niego wyczekuj�co.</p><p>��Id� � pokr�ci� g�ow�. � Wprowadzasz tu zbyt wiele chaossssu� To mia�o by� ssssspokojne miejsssce, nie sssssprawiaj�ce Mu k�opot�w. On ssssstworzy� wiele �wiat�w i wszyssstkie Go zawiod�y. Niech chocia� w tym odpocznie, inaczej b�dzie tak zm�czony, �e przez pomy�k� ssstworzy co� potwornego, a tego by� nie chcia�a. Czy nie masz do�� potworno�ci tam, na dole? Ale pami�taj, �e imiona tym potworno�ciom nadali ludzie, a nie On. Zossssstaw Go ssssamego i wr�� do siebie.</p><p>��Nie wiem, czy tam, na dole, jest moje miejsce. Nie zawsze jest mi tam dobrze � odpar�a Myszka z wahaniem.</p><p>��Tam, na dole, nie wolno my�le� tylko o sssobie. Dopiero tu, w Ogrodzie, mo�esz odpocz��. Tam musisz my�le� o tym, co dajesz innym � powiedzia� W��.</p><p>��Co daj� innym? � spyta�a Myszka.</p><p>W�� patrzy� na ni� uwa�nie, milcz�c. Potem znieruchomia� i sprawia� wra�enie, �e s�ucha. Li�cie w Ogrodzie zn�w zaszele�ci�y, dotkni�te mi�kkim, ciep�ym wiatrem; poruszy�y si� ga��zie; po�o�y�a si� trawa; chmury zatrzyma�y si� w powolnym pe�zni�ciu po b��kicie nieba.</p><p>��Cierpienie � powiedzia� W�� echem czyjego� g�osu.</p><p>��Czy nie daj� go za du�o? Niekiedy my�l�, �e nie mam miary � odpar�a Myszka.</p><p>��Gdy miara si� wype�ni, wr�cisz do Ogrodu � szepn�� W��.</p><p>��I to b�dzie dzie� �smy � powiedzia�a Myszka ze zrozumieniem, a W�� poruszy� si� na ga��zi, nic nie m�wi�c, i popchn�� j� leciutko.</p><p>Post�pi�a jeden niewielki krok � i znalaz�a si� na strychu. Kot spa� w tekturowym pudle. Teraz otwar� oczy, przeci�gn�� si� i otar� o jej nogi.</p><p>��O�, o� � powiedzia�a i oboje zeszli na d�.</p><p>I sta� si� kolejny wiecz�r dnia si�dmego, kt�ry wci�� trwa� i nie spieszy� si� przemieni� w dzie� �smy, gdy� On jeszcze nie wiedzia�, jaki ten dzie� ma by� i czy w og�le winien nast�pi�.</p></section><section><title><p id="_Toc146806286">Dzie� si�dmy: drzewo</p></title><p>Ewa budzi�a si�, gdy� promienie s�o�ca, mimo grubych zas�on, przenika�y do sypialni, i zasypia�a z powrotem m�cz�cym, p�ytkim snem, kt�remu towarzyszy�o niezrozumia�e mruczenie Myszki. Dziewczynka siedzia�a na pod�odze ko�o ��ka i bawi�a si�. Ewa nigdy nie wiedzia�a, na czym polega ta zabawa, gdy� obok Myszki nie by�o �adnych lalek, mi�k�w, klock�w. Sprawia�o to wra�enie, �e dziewczynka bawi si� wpadaj�cymi do pokoju promieniami s�o�ca, �e chwyta cie� zas�on na �cianie, �e z tego blasku i cienia uk�ada sobie tylko wiadome kompozycje. Ewa czu�a, �e nie ma po co docieka� sensu w tej zabawie, gdy� go tam nie ma. Zamyka�a oczy i ponownie zasypia�a, by zyska� na up�ywaj�cym czasie.</p><p>Powr�ci�a do poprzedniego stanu, w kt�rym usi�owa�a op�ni� nadej�cie kolejnego dnia. Ka�dy z nich m�g� przynie�� nowe k�opoty, a nie by� w stanie dostarczy� rado�ci. Zdaniem lekarza i jej samej, Myszka osi�gn�a ju� wszystko, co mog�a osi�gn�� ludzka istota w tym stopniu upo�ledzenia. Znikn�y zatem drobne powody do dumy, gdy uda�o si� j� wreszcie nauczy� najprostszych czynno�ci lub gdy z be�kotliwych, niezrozumia�ych d�wi�k�w wy�ania� si� jaki� sens. W dodatku by� to sens wychwytywany jedynie przez Ew�. Lekarz orzek�, �e Myszka od tej pory zatrzyma si� w rozwoju, gdy� dla takich jak ona ma on okre�lone granice. Myszka nigdy nie nauczy si� czyta�, pisa� ani wypowiada� cho�by jednego pe�nego zdania.</p><p>���bo to nie jest czysty przypadek mongolizmu, to co� wi�cej, ale co, nie mamy poj�cia. Niestety, mogliby�my to zdiagnozowa� dopiero po trepanacji czaszki � powiedzia� lekarz to samo, co kiedy�, z ledwie s�yszalnym odcieniem �alu, �e rozwi�zanie zagadki nie jest mo�liwe natychmiast, z sukcesem dla medycyny.</p><p>Dla Ewy jednak c�rka nie by�a medyczn� zagadk�, lecz pozbawion� nadziei codzienno�ci�. A r�wnocze�nie Ewa czu�a, �e Myszka jest daleka od debilizmu, o kt�ry � nie u�ywaj�c tego s�owa � pos�dza� j� lekarz; wiedzia�a, �e w �rodku tego dziecka tkwi kto� czuj�cy daleko wi�cej, ni� umie przekaza�, �kto nigdy nikomu tego nie przeka�e�, dodawa�a w my�lach.</p><p>Ka�dego wi�c ranka Ewa mocno zamyka�a powieki i usi�owa�a uciec w sen, aby op�ni� wej�cie w kolejny dzie�, w kt�rym zn�w b�dzie musia�a zastanawia� si�, jaka przysz�o�� czeka jej c�rk�, co z ni� b�dzie, gdyby jej, Ewie, co� si� sta�o, i jak ma broni� Myszk� przed kolejn� interwencj� tajemniczych przedstawicieli instytucji opieku�czych.</p><p>�Zdaniem tych urz�dniczek, nie jestem lepsza od kobiety z Mazur, kt�ra zamkn�a swoje dziecko w stajni, cho� to nie jest stajnia, tylko wygodny dom, dostatek i spok�j. A jednak, w pewnym sensie, nie ma mi�dzy nami du�ej r�nicy�, my�la�a Ewa, usi�uj�c bezskutecznie uciec w sen. Mamrotanie Myszki uniemo�liwia�o jej to i przywo�ywa�o do rzeczywisto�ci.</p><p>Teoretycznie te urz�dniczki mia�y racj�: dziewczynka powinna znale�� si� w jakiej� wyspecjalizowanej plac�wce. Powinna przebywa� z innymi dzie�mi, oswaja� si� z obecno�ci� innych os�b, nie tylko matki. Ale Ewa mia�a okrutn� �wiadomo��, �e m�g�by to by� jedynie najci�szy rodzaj zak�adu, przeznaczony dla beznadziejnych przypadk�w. Miejsce do wegetacji.</p><p>��i nie b�dzie tam os�b, kt�re j� zrozumiej�, kt�re wy�owi� z jej be�kotu sens, kt�re uwierz�, �e jest tam jaka� tre��, my�la�a Ewa.</p><p>Wiedzia�a, �e z wszystkich mo�liwych decyzji podj�a najgorsz�, a zarazem jedyn�, jak� mog�a podj��: odizolowa�a Myszk� od �wiata, by oszcz�dzi� jej b�lu i rozczarowania, a sobie wstydu i rozpaczy. S�ysza�a wprawdzie o istnieniu o�rodk�w pr�buj�cych przyj�� z pomoc� dzieciom takim jak jej c�rka. Po wizycie urz�dniczek znalaz�a pod progiem pozostawione broszury. By�o w nich pe�no adres�w i zdj��. Ze zdj�� u�miecha�y si� komunikatywne muminki, kt�rych IQ by� na tyle wysoki, �e mog�y wyplata� koszyki lub klei� koperty (cho� o wiele lepiej robi�y to maszyny), ale Ewa nie odnajdywa�a w tych dzieciach �adnego podobie�stwa do swojej c�rki.</p><p>Tak, Myszka by�a inna (�a mo�e ka�de z tych upo�ledzonych dzieci jest na sw�j spos�b inne?�, pomy�la�a, przypominaj�c sobie, �e c�rka Anny maluje, dobieraj�c kolory wed�ug d�wi�k�w, kt�re jej zdaniem one z siebie wydaj�). Myszka by�a bardziej upo�ledzona ni� typowy muminek i zarazem w dziwny spos�b kry�a w sobie jak�� tajemnic� (�chyba ka�de z tych dzieci ma swoj� tajemnic�, ale nikt nie umie jej odgadn��, doda�a w my�lach).</p><p>Z niech�ci� otwar�a oczy, odsun�a zas�on� i wyjrza�a przez okno, aby popatrzy� na nieodmiennie ten sam widok: gara� w g��bi, na lewo, na wprost wysoki mur, zza kt�rego wystawa�y dachy s�siednich dom�w; zaniedbany trawnik z prawej strony.</p><p>Ale dzisiaj co� zaburzy�o t� niezmienno��. Pod murem okalaj�cym dom, na skraju trawnika, majaczy� nieznany kszta�t. Co�, czego wczoraj tu nie by�o. A przecie� zna�a ten widok na pami��. Teraz, na tle jasnego muru, rysowa� si� w tym miejscu jaki� nowy, obcy kontur.</p><p>��Drzewo � powiedzia�a g�o�no, a Myszka przesta�a mrucze� i spojrza�a na ni� kosymi oczami. � Tam ro�nie drzewo.</p><p>Dziewczynka unios�a g�ow�, wsta�a z pod�ogi i podesz�a do okna. Nagle za�mia�a si� grubym, zachrypni�tym g�osem. Ewa otworzy�a okno i wychyli�a si�. Kszta�t i rodzaj drzewa nabra�y wyrazisto�ci.</p><p>��Jab�o� Myszka, to jab�o�! Najprawdziwsza jab�o�! Przecie� nie mog�a wyrosn�� przez noc! Myszka, widzisz? Ile ma owoc�w� � doda�a bardziej do siebie ni� do niej, przekonana, �e dla umys�u Myszki jab�o� drzewo i jab�ko owoc to dwa nie powi�zane ze sob� poj�cia.</p><p>��Daa� � powiedzia�a Myszka i wyci�gn�a ku niej r�k�. � O�</p><p>Ewa wsta�a z ��ka i ruszy�a ku drzwiom. Jab�onka, obsypana owocami, ros�a sobie pod murem, tak dorodna i wyro�ni�ta, jakby by�a tu wczoraj, miesi�c temu i dziesi�� lat wstecz. Sprawia�a wra�enie najbardziej zadomowionej spo�r�d jab�onek. Zbli�y�y si� do niej obie i przystan�y.</p><p>��Tutaj nigdy nie by�o �adnego drzewa � powt�rzy�a zdumiona Ewa, dotykaj�c �ywego, szorstkiego pnia. Nagle u�wiadomi�a sobie, �e skoro drzewo tu jest � a nie mog�o wyrosn�� przez noc � zatem musia�o by� zawsze, �ale wiod�c takie �ycie przy Myszce, nawet nie zauwa�y�am, jak ro�nie�, pomy�la�a.</p><p>Dziewczynka tymczasem si�gn�a r�k� po jeden z owoc�w, ugryz�a go i zacz�a �u�. �u�a powoli, starannie, sok zmieszany ze �lin� kapa� jej po brodzie, a na twarzy zacz�o malowa� si� zdziwienie.</p><p>��Niedobre? � spyta�a Ewa. � Pewnie kwa�ne. To dzika jab�o�. Nie jedz tego, w kuchni s� prawdziwe jab�ka � doda�a. Ale Myszka potrz�sn�a g�ow� i wyci�gn�a ku niej r�k� z nadgryzionym owocem. Ewa, nie chc�c jej robi� przykro�ci, wzi�a od niej jab�ko i ugryz�a spory kawa�ek. Jeszcze zanim zd��y�a prze�kn��, poczu�a w ustach jego przedziwny smak. Zdawa�o si� jej, �e czuje go nie tylko w ustach, lecz w ca�ym ciele, �e dociera nawet do koniuszk�w palc�w u r�k i n�g, czyni�c j� ca�� lekk�, rze�k�, odrodzon�.</p><p>��Nigdy czego� takiego nie jad�am! � zawo�a�a. � Jest doskona�e! Dlaczego nie jesz?</p><p>Ale dziewczynka zn�w pokr�ci�a g�ow�.</p><p>��Jec� tyyy� � powiedzia�a nakazuj�ce, wi�c Ewa ugryz�a kolejny k�s. I jeszcze jeden. I nast�pny� Sok jeszcze sp�ywa� jej do gard�a, gdy przeci�gn�a si� leniwie i powiedzia�a, patrz�c z zachwytem w zachmurzone niebo:</p><p>��Patrz, Myszka, jaki pi�kny dzie� Po prostu cudowny!</p><p>Buzia Myszki rozja�ni�a si� w tym szczeg�lnym u�miechu, kt�ry wzrusza� Ew�, a niepokoi� obcych. Dla Ewy ten u�miech by� dowodem, �e jej c�rka jest szcz�liwa; wszystkim obcym, z Adamem w��cznie, ten grymas wydawa� si� obrzydliwy. Dziewczynka za�mia�a si� g�o�no, a Ewa jej zawt�rowa�a.</p><p>�Mam dopiero czterdzie�ci trzy lata, przede mn� d�ugie �ycie i czeka mnie tyle nowych rzeczy�, pomy�la�a nagle. �Na pewno gdzie� na tym �wiecie jest miejsce dla takich jak Myszka, i ja to miejsce znajd�. Znajd�. Mam du�o czasu�.</p><p>Roze�mia�a si� znowu, g�o�no, dono�nie i swobodnie, i wtedy uprzytomni�a sobie, �e dawno nie s�ysza�a w�asnego �miechu. �Jakie to wspania�e uczucie: �mia� si�, pomy�la�a z zachwytem.</p><p>Adam przenikn�� biegiem do gara�u, nie patrz�c w stron� Ewy i Myszki, cho� doskonale je widzia�: t� ci�gle pi�kn�, cho� zniszczon� kobiet�, kt�r� nadal kocha�, i grub�, nieforemn�, za�linion� dziewczynk�, kt�r� odrzuci�. Sta�y ko�o drzewa, trzymaj�c si� za r�ce, i g�o�no si� �mia�y. Przez kr�tk� chwil� mia� niemi�e podejrzenie, �e �miej� si� z niego.</p><p>�Ciekawe, �e nigdy nie zauwa�y�em tego drzewa�, pomy�la�, odsuwaj�c my�l o c�rce i �onie. �Wieczorem, gdy wr�c�, skosztuj� tych jab�ek. W ko�cu s� moje. To g�upio mie� jab�o� i nie zna� smaku jej owoc�w�, my�la�, jad�c samochodem, byle tylko uwolni� si� od obrazu roze�mianej �ony ze �miej�c� si� Myszk�, ta�cz�cych pod t� rajsk� jab�onk�.</p><p>Nagle przypomnia�a mu si� stara sentencja: ch�opiec staje si� prawdziwym m�czyzn� dopiero wtedy, gdy wybuduje dom dla �ony i posadzi drzewo dla syna. Dom wybudowa� dziewi�� lat temu, zamiast syna urodzi�a si� Myszka, a drzewo nie tylko wyros�o tu bez jego woli, ale nawet nie zauwa�y�, kiedy.</p><p>Mama si� �mia�a. I to przez ca�y dzie�. U�miecha�a si�, robi�c �niadanie, sprz�taj�c dom, przygotowuj�c obiad. Wzi�a Myszk� za r�ce i zata�czy�a z ni� na trawniku, w pobli�u drzewa, �miej�c si� g�o�no i zara�liwie, tak �e po chwili �mia�y si� ju� obie. Potem mama �mia�a si� z rysunku Myszki (dwie skrzy�owane, krzywe kreski biegn�ce przez ca�� kartk�), a p�niej z kota, kt�ry bawi� si� k��bkiem we�ny. �miej�c si�, mama by�a o wiele pi�kniejsza, i dziewczynka czu�a, �e mimo zachmurzonego nieba wsz�dzie przybywa �wiat�a, a �ciany domu rozsuwaj� si�, tworz�c bezkresn�, cho� bezpieczn� przestrze�.</p><p>Mama �mia�a si�, zatem by�a szcz�liwa. Szcz�liwa mama by�a kim� do tej pory nie znanym Myszce i wspania�ym. Przypomina�a s�o�ce z ksi�gi z bajkami, nieprawdopodobne i weso�e, z promieniami, kt�re w�drowa�y ku cz�owiekowi i mo�na je by�o chwyta� w r�ce. Myszka ogrzewa�a si� w nich i by�o jej tak dobrze jak jeszcze nigdy i nigdzie � poza Ogrodem.</p><p>By�a tym tak przej�ta, �e zjawi�a si� na strychu dopiero wraz z zapadaj�cym zmierzchem, ale w Ogrodzie nadal by� poranek. W�� czeka� na ni�, gdy� ledwo zjad�a jab�ko i zawirowa�a w ta�cu, od razu powiedzia�, nie czekaj�c, a� sko�czy:</p><p>��Nie ssssp�niaj si�. Wkr�tce sssko�czy si� dzie� si�dmy� Nie mamy czasssu.</p><p>Myszka rozejrza�a si�: w Ogrodzie nic nie wskazywa�o na to, aby jeden dzie� mia� przemieni� si� w drugi. Do tego potrzebna by�a noc. A wcze�niej zmierzch. I wiele odmian mroku. Ale i tak od rozmowy o porach dnia wa�niejsze by�o co� innego:</p><p>��Czy wiesz, �e On da� mi drzewo? � spyta�a W�a.</p><p>��Wiem � odpar� W��.</p><p>��Ale to nie jest czarodziejska jab�o�. Zjad�am z niej jab�ko i nadal by�am ci�ka. Nie umia�am oderwa� si� od ziemi � po�ali�a si�.</p><p>��Bo to nie jessst jab�o� dla ciebie, ale dla twojej mamy � wyja�ni� W��.</p><p>��Dlaczego? � zdziwi�a si�.</p><p>���eby� mog�a ussss�ysze� jej �miech.</p><p>��S�ysza�am! � zawo�a�a.</p><p>���eby� mog�a odczu� jej rado�� z twojego issstnienia � ci�gn�� smuk�y przyjaciel.</p><p>��Czu�am! � u�wiadomi�a sobie Myszka.</p><p>��I �eby� zrozumia�a, �e wkr�tce zosssstanie po tobie tylko to drzewo. Myszka zamilk�a.</p><p>��Ale gdy odejdziesz, twoja mama, je�li potrafi, ussss�yszy w nim tw�j g�osss. Je�li nie potrafi, usss�yszy tylko szelessst li�ci � zasycza� W��.</p><p>��Wi�c mama i tato nigdy nie zobacz�, jak ta�cz�? � spyta�a ze smutkiem.</p><p>��Nigdy. Ale w �piewie drzewa ussss�ysz� tw�j prawdziwy g�osss i domy�la si�, �e nie tylko by�a� pi�kna, lecz pi�knie ta�czy�a� � powiedzia� W��.</p><p>��Naprawd�? � ucieszy�a si� Myszka.</p><p>��Naprawd� � wyja�ni� z powag� W��.</p><p>��Wi�c to nie jest drzewo dla mnie, ale dla nich � zrozumia�a dziewczynka.</p><p>��Twoje drzewa rosssn� tutaj � powiedzia� W��. � Rozejrzyj si�.</p><p>Myszka rozejrza�a si� i ze zdumieniem stwierdzi�a, ze Ogr�d wygl�da inaczej. Nie mia� ju� nic wsp�lnego z, plastikow� kurtyn� z weso�ego miasteczka. Nie przypomina� niczego, co zna�a, cho� wci�� pozostawa� Ogrodem. By� r�wnocze�nie �wiat�em i mrokiem, harmoni� i chaosem, muzyk� i cisz�, zielono�ci� i b��kitem, nieruchomo�ci� i wiatrem. By� jedno�ci�. By� wielo�ci�. By� wszystkim. By� niczym. By�.</p><p>Oszo�omiona zamruga�a oczami, i zn�w pojawi�y si� swojskie, dobrze jej znane jab�onie, strumyk p�yn�cy pomi�dzy nimi, poruszaj�ce si� w oddali sylwetki Adama i Ewy i smuk�e cia�o W�a zwieszaj�ce si� z ga��zi nad jej g�ow�. �Co� mi si� zdawa�o�, pomy�la�a.</p><p>��M�wi�e�, �e jedno z drzew jest zakazane i nie wolno je�� z niego owoc�w � przypomnia�a sobie.</p><p>��Tak, to drzewo bowiem rodzi najzwyklejsze owoce, kt�re nie daj� przemiany. Ten kto je zje, b�dzie po prostu zwyk�ym �miertelnikiem. Gdy ty je zjesz, znajdziesz si� z powrotem na dole. I ju� nie wr�cisz. B�dziesz na zawsze przynale�e� do ziemi. Gdyby zjedli je Adam i Ewa, musieliby odej�� z Ogrodu. Ale to drzewo jest dobrze ukryte, gdy� On nie chce, aby�cie je znale�li � powiedzia� W��.</p><p>�On, On i On�, pomy�la�a Myszka. �Rozmawiamy o Nim, nasze my�li kr��� wok� Niego, czujemy Jego oddech i nigdy Go nie widzimy�.</p><p>��Czy nie chcia�by�� � zacz�ta i urwa�a. �O co w�a�ciwie mam pyta�?�</p><p>��Chcia�bym � odpar� W��. � Pragniesz wiedzie�, jak On wygl�da. No c� � poruszy� p�askim �bem, jakby si� namy�la�: � On w og�le nie wygl�da. Nie ma wygl�du. Mo�na Go ssssobie wyobra�a� na r�ne sssposssoby. Mo�na w Niego wierzy� i nie wierzy�. Mo�na Go czu� i nie wyczuwa�. Mo�na Go sss�ucha� i nie sss�ysze�. Mo�na widzie� w nim kobiet�, m�czyzn�, a nawet dziecko. On jessst wszyssstkim i niczym. I o to chodzi. Dzi�ki temu mo�e zaj�� si� tym, co lubi najbardziej: ssstwarzaniem, albowiem ludzie, nie znajduj�c Go, nie mog� Go nachodzi�, m�czy�, prze�ladowa�. I dlatego On jesst poza czasssem i ssstwarza. Ssstwarza i ssstwarza bez ko�ca, ale i bez pocz�tku, i jessst wci�� niezadowolony, dlatego pr�buje na nowo. Ju� nie wierzy w to, �e ssstworzy co� dossskona�ego, ale nadal pr�buje, gdy� musi zape�ni� ogromn� pussstk� w sssobie i wok� siebie. Co jeszcze chcesz wiedzie�? I po co? Wiara nie potrzebuje wiedzy � stwierdzi� w zadumie W��.</p><p>Myszka poczu�a, �e nie powinna dalej pyta�, bo przecie� wie. On czasami jest Panem, a niekiedy G�osem, lub te� migocz�c, przeobra�a swe kszta�ty i przypomina Ew� lub Adama, lecz tylko po to, by zaspokoi� ich pr�no��. A naprawd� jest niepodobny do niczego. W te dni, gdy jest kobiecy, G�os ma �piewny, �agodny i przypomina matk�. Niekiedy mknie z wiatrem i z piorunami, i wtedy jest ojcem. A czasem w og�le Go nie ma, cho� jest. I wtedy najbardziej jest sob�.</p><p>��Wy, ludzie, wyobra�acie sssobie na Jego temat r�ne rzeczy, mniej lub bardziej prawdziwe, ale raczej mniej ni� bardziej. I o to chodzi � u�miechn�� si� W��.</p><p>Myszka przyjrza�a mu si� nieufnie.</p><p>��Nie wiesz, �e nie trzeba, a nawet nie nale�y wszysssstkiego wyja�nia�? � spyta� z u�miechem.</p><p>��Nie wiem � przyzna�a, czuj�c, �e naprawd� nie chce wiedzie�, jak On wygl�da. I nie chce, aby w og�le mia� wygl�d.</p><p>Przez Ogr�d przemkn�� wiatr. Pan g��boko westchn�� i zapad� si� w �wiat�ocie�, a W�� pod��y� Jego �ladem. Mia� zwyczaj pojawia� si� nagle i znika� r�wnie niespodziewanie, lecz odnajdywa� si� zawsze wtedy, gdy by� dziewczynce potrzebny.</p><p>Myszka ruszy�a szuka� Adama i Ewy. Nie by�o ich nad strumykiem i d�ugo kr��y�a po Ogrodzie, zanim natrafi�a na ich �lad ko�o jednej z jab�oni. W przeciwie�stwie do innych, ta wydawa�a si� mniejsza. Sprawia�a wra�enie kar�owatej i u�omnej. Myszka zrozumia�a, �e o tym drzewie m�wi�a jej kiedy� Ewa. To ono by�o cherlawe, s�abe i nale�a�o o nie dba�, by nie usch�o.</p><p>Ewa obrywa�a chore ga��zki i spryskiwa�a wod� te, kt�rym uda�o si� zachowa� �ycie. Jej lalka, porzucona niedbale, le�a�a ko�o pnia. Jab�kowa g�owa zacz�a gni�. P�ki trawy, udaj�ce w�osy, po��k�y od s�o�ca. Patyki, imituj�ce nogi i r�ce, po�ama�y si�. �Trzeba zrobi� now��, pomy�la�a Myszka, ale Ewa na jej widok o�ywi�a si� i powiedzia�a:</p><p>��Dobrze, �e przysz�a�, bo mogliby�my si� nie spotka�. Chcemy st�d odej��.</p><p>��Opuszczacie Ogr�d? � zdziwi�a si� Myszka. � Przecie� tutaj jest �licznie.</p><p>��Tak, tutaj ca�y czas jest �licznie � potwierdzi� Adam. � Ani przez chwilk� nic nie jest brzydkie�</p><p>���wi�c my tak�e wci�� jeste�my tacy sami � dorzuci�a Ewa. � Podobno bezgrzeszni, jak m�wi W��, ale dlatego zamiast prawdziwego dziecka mamy lalk�. I sp�jrz, jak ona wygl�da�! Nawet nie mo�na jej przytuli�.</p><p>��Ale macie tu wieczne �ycie, wieczn� m�odo��, wieczny dzie�. Nie wiecie, co to ci�ar, choroba i noc � zaprotestowa�a Myszka.</p><p>��Chcemy i�� tam, gdzie b�dziemy m�czyzn� i kobiet� � o�wiadczy� Adam.</p><p>��Przecie� jeste�cie M�czyzn� i Kobiet�! � zdziwi�a si� Myszka.</p><p>��Nie � odpar�a Ewa. � Sama m�wi�a�, �e nie mamy tam �Nic�, opr�cz figowego li�cia. Sp�jrz na Ogr�d� Wszystkie tutejsze zwierz�ta nie maj� dzieci. Tak�e ro�liny ich nie maj�. Nawet jab�ka ca�y czas s� takie same. Chc� wiedzie�, jak wygl�da noc. Wol� zna� Koniec, ni� tkwi� zawsze na Pocz�tku.</p><p>��I zostawicie Go samego? � spyta�a ze smutkiem Myszka.</p><p>��My�l�, �e tutaj jeste�my tylko Jego lalkami � powiedzia�a Ewa, a Myszka pomy�la�a, �e Kobieta nawet nie wie, jak bliska jest prawdy.</p><p>��Chcemy by� prawdziwi. Z krwi i ko�ci � o�wiadczy� Adam.</p><p>��Z brudu i b�ota, z py�u i sssssadzy, ze �liny i flegmy � zasycza� W�� za ich plecami, ale tego nie us�yszeli. Nie chcieli s�ysze�.</p><p>��Z cia�a � dorzuci� Adam.</p><p>��Z cia�a, kt�re choruje, ssstarzeje si� i rozsssypuje w proch � dopowiedzia� bezlito�nie W��.</p><p>��Co On na to, �e chcecie odej��? � spyta�a niespokojnie Myszka.</p><p>��Powiedzia� nam, przez W�a, �e mo�emy zje�� wszystkie jab�ka w Jego Ogrodzie, byleby�my zostali. Ale ile mo�na zje�� jab�ek, nawet je�li s� zaczarowane? � po�ali�a si� Ewa.</p><p>��Zaczarowane powinny zdarza� si� wyj�tkowo, a nie by� na co dzie� � doda� po namy�le Adam.</p><p>Myszka namy�la�a si�. Ju� wiedzia�a, �e jedno, jedyne drzewo w Ogrodzie by�o inne. Nie mia�o cudownych, rajskich owoc�w; by�o zwyk�ym drzewem najzwyklejszych wiadomo�ci z�ego i dobrego. Takich samych jak te w telewizyjnych �Wiadomo�ciach�. Nie mia�o mocy czarodziejskiej przemiany, nie dawa�o uczucia odlotu; przeciwnie: bezlito�nie sprowadza�o na ziemi�. Ko�o tego drzewa sta�a teraz Ewa. To nim opiekowa�a si�, aby nie usch�o. To ono �y�o dzi�ki jej pomocy. Wymyka�o si� rajskim poj�ciom urody i by�o kluczem do opuszczenia Ogrodu. W�� m�wi�, �e to drzewo by�o dobrze ukryte. To prawda. Sta�o w samym �rodku, po�r�d innych drzew, i by�o najbrzydsze, i to by�o najlepszym ukryciem, jakie mo�na by�o wymy�li�..</p><p>��Je�li chcecie opu�ci� Ogr�d, musicie zerwa� jab�ko z zakazanego drzewa i je zje�� � powiedzia�a, pe�na smutku, �e pomaga w zburzeniu czego�, co mog�oby trwa� przez wieki. Pi�kne, nieskalane, nie�miertelne, cho� ma�o prawdziwe.</p><p>��Jak mamy znale�� zakazane drzewo? � spyta� Adam. � On ukry� je przed nami.</p><p>��Zassstan�w si�, Myszko � sykn�� ostrzegawczo W��. � Czy wiesz, co robisz?</p><p>Myszka jednak nie s�ucha�a W�a. Ju� przemy�la�a wszystko.</p><p>��Stoicie przy tym drzewie � stwierdzi�a rzeczowo.</p><p>��Niemo�liwe! � zawo�a�a Ewa. � Przecie� to ja uratowa�am je od �mierci! To moje drzewo, a nie Jego!</p><p>Myszka nie chcia�a odbiera� jej z�udze�. Ju� przeczuwa�a, �e istnieje niesko�czona liczba Ogrod�w, z niesko�czon� liczb� Adam�w i Ew, kt�rzy pewnego dnia � nie wbrew Niemu, lecz z Jego pomoc� � opuszczaj� to miejsce i id� na d�, do ludzi. Ju� wiedzia�a, �e On wci�� stwarza i stwarza kolejne Ogrody, kolejnych Adam�w i Ewy, wierz�c, �e pewnego dnia stworzy istot�, z kt�rej naprawd� b�dzie zadowolony. Na razie wci�� Mu si� nie udawa�o. I dlatego w ka�dym Ogrodzie ros�o zakazane drzewo � tylko po to, aby jego mieszka�cy mogli z�ama� Jego zakaz i odej��, gdy znowu Go rozczaruj�.</p><p>��Musicie zje�� jab�ko z tego drzewa. To ono jest kluczem do wszystkiego, w�a�nie dlatego, �e wydaje si� chore i kalekie � powiedzia�a Myszka.</p><p>��One nie nadaj� si� do jedzenia! � zawo�a�a Ewa. � Przyjrzyj si� im, s� brzydkie, a wi�c na pewno kwa�ne i niesmaczne!</p><p>Myszka przygl�da�a si� owocom cherlawej jab�onki.</p><p>��To jab�ko musi by� takie jak ziemia, na kt�r� chcecie zej�� � powiedzia�a. Jej bystry wzrok ogarn�� prawie wszystkie owoce, gdy� by�o ich niewiele na tym drzewie. Wi�kszo�� nosi�a na sobie pi�tno walki o �ycie. Nadgni�a i pomarszczona przedwcze�nie sk�rka s�siadowa�a z pokryt� ple�ni� lub poszarza�� czerwieni�. Niekt�re jab�ka mia�y w sobie dziurki, z nich za� wygl�da�y robaki. Wszystkie toczy�a choroba.</p><p>��Musicie zje�� takie jab�ko � powt�rzy�a Myszka, wskazuj�c na to, kt�re wydawa�o si� najbrzydsze.</p><p>Ewa otrz�sn�a si� ze wstr�tem, ale potem przyjrza�a si� owocowi, ostro�nie dotykaj�c go palcem.</p><p>��Jest paskudny, ale zjemy go � powiedzia�a, decyduj�c za siebie i za Adama.</p><p>��Ale ziemia� Ziemia jest taka osobna. B�dziecie puka� i nikt nie otworzy. B�dziecie p�aka� i nikt nie us�yszy � szepn�a Myszka, przypominaj�c sobie d�wi�koszczelne, obite sk�r� drzwi pokoju ojca.</p><p>��Ooo, nie� Ziemia musi by� cudowna � rozmarzy�a si� Ewa. � On� � wskaza�a na W�a � on m�wi, �e tam b�d� mia�a prawdziwe cia�o.</p><p>���i prawdziwe piersi � dorzuci� Adam, troch� zdumiony tym, co m�wi, gdy� w Ogrodzie piersi Ewy wydawa�y mu si� zb�dnymi wypuk�o�ciami.</p><p>��I tam b�dziemy mie� Dziecko. Mo�e takie jak ty? � powiedzia�a Ewa.</p><p>�Nie, nie� Oczywi�cie, �e inne�, pomy�la�a Myszka. �Ono nigdy nie zajrzy na �aden strych. Jego mama nie b�dzie przez nie p�aka�, a tato zawsze przystanie, gdy ono zawo�a�.</p><p>��Tam nie b�d� nosi� figowego li�cia! � roze�mia� si� Adam.</p><p>�Wiem. Tam b�dziesz nosi� garnitur, krawat, czarn� teczk�, kom�rk� i laptopa�, pomy�la�a Myszka.</p><p>��Jak przekonacie Go, by si� nie gniewa�? � spyta�a.</p><p>��Nie b�dziemy pyta� Go o zgod� � o�wiadczy� bu�czucznie Adam.</p><p>��On si� zgadza � powiedzia� �agodnie W��, a Myszka pomy�la�a: �Oczywi�cie, �e si� zgadza. I ledwo sobie p�jd�, on zacznie stwarza� kolejny Ogr�d i kolejnego M�czyzn� i Kobiet�.</p><p>��I tutaj, w tym Ogrodzie, zostanie sam? � spyta�a g�o�no i ze wsp�czuciem.</p><p>��On nie jesst tu sssam � za�mia� si� W��.</p><p>��A kto z Nim jest? � spyta�a zafascynowana Myszka. Chcia�a zobaczy� te inne istoty zamieszkuj�ce Ogr�d, kt�rych obecno�ci jeszcze nie przeczu�a.</p><p>��Poznasz je. Ju� nied�ugo � obieca� W��.</p><p>��Tak, poznasz je, bo tu zostaniesz � o�wiadczy� Adam.</p><p>��Dlaczego? � spyta�a Myszka bez zdziwienia.</p><p>��Zassstan�w si� Nie mo�na przebywa� r�wnocze�nie tu i tam � zasycza� W��. � Wi�c b�dziesz musia�a si� zdecydowa�, Myszko�</p><p>��Jeszcze nie � powiedzia�a prosz�co dziewczynka. �Jeszcze tylu spraw nie zako�czy�am tam, na dole. Mama ju� si� �mieje, ale tato� Tato nadal biega�, pomy�la�a z niepokojem.</p><p>��Nie mamy wiele czassssu � odpar� W��. � Ale On daje ci prawo wyboru. Wi�c je�li chcesz tam zossssta�</p><p>W�� urwa� i leciutko zata�czy� na obie strony swym gadzim �bem.</p><p>�Tam� tam jestem taka ci�ka��, pomy�la�a Myszka, patrz�c na niego, a on spojrza� na ni� koralikowymi oczami i zn�w poruszy� p�askim �bem w lewo i w prawo.</p><p>�Tam jestem zamkni�ta w domu, bo mama boi si� zabra� mnie do parku, do supermarketu, a nawet na ulic�, my�la�a Myszka, nie odrywaj�c wzroku od W�a. Jego �eb coraz szybciej ta�czy� w z�ocistym s�o�cu.</p><p>�Tam dzieci nie chc� si� ze mn� bawi� i patrz� na mnie tak, jakby si� ba�y lub brzydzi�y��</p><p>�eb W�a ta�czy� ju� tak szybko, �e Myszka z trudem nad��a�a wzrokiem za jego ruchami. Nagle znieruchomia�, a jego ma�e oczy wpi�y si� w twarz Myszki.</p><p>�Tu mog� ta�czy慔, uprzytomni�a sobie, wspi�a si� na palce i zawirowa�a, wykonuj�c swobodny, lekki piruet. Owia� j� ciep�y wiatr, a wiruj�c, poczu�a szalon� rado�� i niesko�czon� wolno��. Tak mog�o by� zawsze.</p><p>��Dobrze � powiedzia�a, zatrzymuj�c si� i oddychaj�c g��boko. � Powiedz Mu, �eby ich pu�ci�.</p><p>Zostan� z wami. Ale zejd� na d� jeszcze ten jeden, jedyny raz, aby si� po�egna�. I zaraz wr�c�. I sta� si� ostatni wiecz�r dnia si�dmego.</p><p>Adam zajecha� w nocy przed gara� i czekaj�c, a� podnios� si� elektronicznie uchylane drzwi, zn�w spojrza� na samotn� jab�onk� na skraju trawnika.</p><p>�Musia�a tam zawsze rosn��, stwierdzi�, wysiad� z auta i ruszy� trawnikiem na prze�aj. Nigdy wcze�niej nie zwr�ci� na ni� uwagi. �Trzeba spr�bowa� w�asnego jab�ka�, pomy�la�. Mia� dom, kt�ry by� jak cudzy; �on�, kt�ra �y�a we w�asnym �wiecie; c�rk�, kt�rej nie chcia�; mia� jab�o� o nieznanym smaku owoc�w.</p><p>Jab�onka sta�a nieruchomo w �wietle ksi�yca. Nagle wiatr poruszy� jej ga��ziami i li�cie cicho za�piewa�y. Adamowi wydawa�o si�, �e s�yszy czyj� cichy i dobrze znany g�os:</p><p>���aaasio-adasio� o�, o� b�dziemy si� bawi� o�, o�</p><p>Potrz�sn�� g�ow�. Niepokoj�cy szmer ucich�. Wraca� do domu, gryz�c owoc. By� troch� kwa�ny, troch� gorzki. I dziwnie smaczny.</p><p>Jedz�c jab�ko, przekr�ca� klucz w drzwiach gabinetu i nagle wydoby� z pami�ci t� twarz. Stan�a mu przed oczami jak �ywa i w�a�nie gdy po�yka� kolejny k�s, przypomnia� sobie nie tylko jej twarz, lecz tak�e imi�.</p><p>��Pani Aleksandra� Jak mog�em zapomnie�</p><p>Jedyna przyjaci�ka babci, mieszkaj�ca z nimi drzwi w drzwi, znaj�ca od dziecka jego zmar�� matk�. Pani Aleksandra, kt�ra prawie codziennie bywa�a u nich w domu lub zaprasza�a do siebie; kt�ra zna�a ich �ycie niemal od podszewki.</p><p>�Ona b�dzie wszystko wiedzie�. Ona mi powie, czy w mojej rodzinie zdarza�y si� choroby umys�owe lub upo�ledzenia. Ona mnie oczy�ci i b�d� wiedzia�, kogo mam wini�, siebie czy Ew�, i czy mo�emy mie� nasze drugie, tym razem zdrowe dziecko. Nazwisko� m�j Bo�e, jakie ona mia�a nazwisko?�</p><p>Nazwisko pani Aleksandry przypomnia� sobie z ostatnim k�sem jab�ka. Miejscowo�� zna�. Przecie� tam mieszkali z babci� i rodzicami, zanim, w trzy lata po tragicznym wypadku, przenie�li si� tutaj. Jakby babcia pragn�a rozpocz�� �ycie ca�kiem od nowa, w nowym mie�cie, w nowym mieszkaniu, bezpowrotnie wymazuj�c przesz�o��.</p><p>Nazw� ulicy w tamtym mie�cie ca�y czas mia� w pami�ci. Trudno zapomnie� ulic� w�asnego dzieci�stwa, kt�ra jest przecie� jedna jedyna � z podw�rkiem, trzepakiem i wielkim, starym drzewem, pod kt�rym jesieni� zbiera si� l�ni�ce, br�zowe, niemal magiczne kasztany.</p><p>�Jad� tam jutro�, postanowi�.</p></section><section><title><p id="_Toc146806287">Dzie� �smy</p></title><p>Myszka spa�a i spa�a. Dawno min�a pora �niadania i powoli zbli�a� si� obiad. Pocz�tkowo Ewa by�a zadowolona z.tego cichego, spokojnego poranka. Zw�aszcza �e Adam jak zwykle znikn��, zanim otworzy�a oczy.</p><p>Na stole w kuchni le�a�a ich �tygodni�wka� � suma, kt�r� Adam zostawia� w ka�dy poniedzia�ek na ich ca�otygodniowe wydatki. Ale to by�a niedziela. Pomy�ki, w przypadku Adama, nigdy si� nie zdarza�y. Zatem Adam zak�ada�, �e w poniedzia�ek te� go nie b�dzie.</p><p>�Znowu gdzie� wyjecha�?�, pomy�la�a.</p><p>Oko�o pierwszej po po�udniu zacz�a budzi� Myszk�. Dziewczynka otworzy�a oczy i spojrza�a na ni� niewidz�cym wzrokiem.</p><p>��Myszka� � szepn�a �agodnie. Wzrok Myszki spoczywa� wci�� na niej, ale Ewa mia�a pewno��, �e dziewczynka nie wie, na co patrzy.</p><p>�Musia�o jej si� co� �ni� Jakby nie wiedzia�a, gdzie jest�, stwierdzi�a i powt�rzy�a, szarpi�c gwa�townie c�rk� za rami�: � Myszka, obud� si�!</p><p>Teraz Myszka powinna zamruga� oczami, przeci�gn�� si�, odrzuci� ko�dr� (Ewa za ka�dym razem nie umia�a uciec od irytuj�cej my�li, �e jej c�rka jest gruba i nieforemna; �e jest dziewczynk�, a nie mo�na ubra� jej w te wszystkie �liczne, pe�ne wdzi�ku ciuszki widziane na wystawach sklep�w), a potem mia� pojawi� si� ten szeroki, ufny u�miech, kt�ry ka�dorazowo sprawia�, �e wybacza�a c�rce zaw�d, jaki jej sprawi�a swymi narodzinami.</p><p>Ten u�miech nie pojawi� si� jednak. Przeciwnie: usta Myszki by�y mocno zaci�ni�te, jak w chwili najwy�szego skupienia.</p><p>��Myszka� � powt�rzy�a Ewa z niepokojem i przy�o�y�a d�o� do jej czo�a. By�o ch�odne. Ale oczy dziewczynki nadal patrzy�y nie na ni�, lecz przez ni�, jakby Ewa by�a prze�roczysta.</p><p>Schwyci�a r�k� Myszki i usi�owa�a podnie�� j�, aby zmusi� do wstania. R�ka c�rki by�a ci�ka i bezw�adna. Gdy Ewa j� pu�ci�a, opad�a na ko�dr�.</p><p>��Ona jest chora� � szepn�a i chwyci�a za s�uchawk� telefonu.</p><p>��Niekontaktowa? Ale bez temperatury? � wypytywa� lekarz. � Kaszle? Ma katar?� Nie� Trudno�ci z oddechem?� Nie� Oczywi�cie, �e przyjad�, ale nie widz� powodu do po�piechu. Z pani opisu wynika, �e nic si� nie dzieje. Przecie� ona prawie zawsze jest niekontaktowa, prawda?</p><p>Ewa mia�a ochot� wrzasn��: �Co za bzdury pan wygaduje! To najbardziej kontaktowe dziecko w �wiecie! Tylko idiota nie umie si� z ni� porozumie�!�, lecz zamiast tego powt�rzy�a z naciskiem, �e jej zdaniem Myszka jest inna ni� zwykle.</p><p>��A je�li to nie jest choroba, to co�?</p><p>��Upo�ledzone dzieci potrafi� zachowywa� si� dziwacznie. A przecie� opr�cz DS mamy jeszcze t� ciemn� plamk� na m�zgu. I w�a�nie ona ma prawo dawa� nieprzewidywalne zachowania � odpar� lekarz i dorzuci� uspokajaj�co: � B�d� za dwie, trzy godziny. Mam pilne domowe wizyty i trzech pacjent�w w poczekalni. Do tego czasu nic z�ego si� nie stanie, prosz� si� uspokoi�. Do widzenia�</p><p>�Ma�a ciemna plamka w m�zgu�, przypomnia�a sobie Ewa. Mo�e guz, mo�e t�tniak, a mo�e co� jeszcze innego? A je�li to t�tniak i w�a�nie si� rozla�? Ale wtedy powinna nast�pi� nag�a utrata przytomno�ci � uspokoi�a si�, przywo�uj�c swoj� poradnikowo-podr�cznikow� wiedz�. Myszka tymczasem by�a nieprzytomna, ale inaczej (�Inteligentna inaczej, sprawna inaczej, nawet nieprzytomna inaczej�, pomy�la�a gorzko).</p><p>Myszka patrzy�a, ale nie widzia�a. Lub widzia�a co� innego, nie Ew�, cho� ta nachyla�a si� nad dziewczynk�, wpatruj�c si� w jej skryte pod grubymi powiekami oczy, i kto� z boku m�g�by pomy�le�, �e dziewczynka odwzajemnia spojrzenie matki. Ale Myszka by�a bezw�adna i nieobecna.</p><p>Ewie nie pozosta�o nic innego, jak czeka� na lekarza.</p><p>Z adresem, zapisanym na kartce, Adam b��dzi� po dzielnicy swego dzieci�stwa. Wyjecha� skoro �wit i na miejscu by� ju� oko�o �smej.</p><p>�Nic nie pami�tam�, my�la� sp�oszony, rozgl�daj�c si� wok�. �Dlaczego nie pami�tam tych ulic, tych zau�k�w, tych podw�rek, gdzie bawi�em si� z kolegami w dwa ognie i w chowanego?�</p><p>Nie wzi�� mapy, zawierzaj�c swoim wspomnieniom. A teraz po rodzinnym mie�cie prowadzili go przypadkowi przechodnie i jad�c �ladami ich wskaz�wek, dopiero po godzinie odnalaz� t� zniszczon� przedwojenn� kamienic�. Gdy wchodzi� po schodach, wydawa�o mu si�, �e j� rozpoznaje, cho� nie by�o to �atwe: jak mia� odkry� pi�kny dom swego dzieci�stwa w rozpadaj�cej si� ruderze, pod liszajami strupiesza�ych �at kiepskiej farby? Wszystko wydawa�o mu si� mniejsze � i brzydsze, ni� by�o w�wczas.</p><p>�To tu� Na pewno tu� To te schody� To na nich gra�em z ch�opakami w kapsle. Te same schody. Ale wtedy mniej skrzypia�y i le�a� na nich czerwony chodnik. A ze mn� zawsze by� pies. Nasz pies. Br�zowy i du�y. Mi�kki i ciep�y. Chyba go kocha�em. A babcia przesiadywa�a w mieszkaniu swojej przyjaci�ki�, przypomina� sobie powoli, lecz wytrwale.</p><p>Rozpozna� drzwi, te drugie, naprzeciw, z t� sam� metalow�, zmatowia��, lecz wci�� eleganck� wizyt�wk�. Na drzwiach ich mieszkania widnia�y dwa obce nazwiska. Nic dziwnego. To by�o du�e mieszkanie. Drzwi, do kt�rych zmierza�, znajdowa�y si� tu� obok. Nie zmieniana od kilkudziesi�ciu lat tabliczka, z nazwiskiem wyrytym uko�nym pismem, z zawijasem na pocz�tku i ko�cu. Te same litery, ten sam zawijas. To samo nazwisko.</p><p>Zadzwoni�. D�u�szy czas panowa�a cisza, i ju� chcia� odej��, rozczarowany i z�y, gdy us�ysza� szuranie. Ten charakterystyczny d�wi�k, po kt�rym rozpoznaje si� kroki zm�czonych, starych n�g. W wizjerze pojawi�a si� ciemna plama, na pewno jej oko. Szcz�kn�� dwukrotnie zamek, zachrz�ci� metalicznie �a�cuch, kt�ry przesuwa�a, aby uchyli� drzwi i wyjrze�. Te dwa staro�wieckie klucze i �a�cuch przy drzwiach by�y typowe dla starych ludzi. Wierzyli w moc ich bezpiecze�stwa, nie wiedzieli, �e przest�pcom wystarcza w�ska szpara. I to zaufanie, z jakim spojrza�a przez wizjer na obcego, przyzwoicie wygl�daj�cego m�czyzn�!</p><p>��Pan do kogo? � spyta�a, wsadzaj�c g�ow� pomi�dzy �a�cuch a drzwi, a on z trudem, ale jednak rozpozna� w niej tamt� energiczn� i zawsze zadban� kobiet� w �rednim wieku. Teraz patrzy�a na niego staruszka, o zm�tnia�ych ciemnych oczach, ubrana w za du�y, zniszczony sweter.</p><p>��Ja do pani � odpar� z odruchow�, grzeczn� osch�o�ci�. Potem przypomnia� sobie, �e przecie� j� lubi�. Bardzo j� lubi�. Zanim si� wyprowadzili � to w�a�nie ona �agodzi�a surowe wymagania babci, w�wczas gdy by� jeszcze dzieckiem, a potem ch�opcem. Dawa�a mu na kino, wyprasza�a zgod� na to, aby m�g� wyj�� do ch�opak�w na podw�rko, cho� za kar� mia� si� uczy� w domu. Bardzo d�ugo nauk� kojarzy� z kar�. Dopiero na studiach, z du�ymi k�opotami, dotar�o do niego, �e wszystko, co robi, robi dla siebie. Nie dla matki czy ojca, kt�rych ledwo pami�ta�, i nie dla babci, kt�rej polece� nie lubi� wykonywa�. Dla siebie. Ta stara kobieta usi�owa�a go wtedy o tym przekona�, ale jej nie wierzy�.</p><p>��Pani Olu, to ja, Adam � powiedzia� �agodnie.</p><p>��Adam? � powt�rzy�a nieufnie. Ju� zacz�� si� ba�, �e jej pami�� te� za�mi� czas, lecz w tych m�tnych oczach pojawi� si� b�ysk rozpoznania.</p><p>��Janek� Jasio-Adasio � u�miechn�a si�, i w tym u�miechu rozpozna� j� po raz drugi.</p><p>Nie pami�ta� tego przezwiska: Jasio-Adasio. I kim by� Janek, z kt�rym pomyli�a go w pierwszym skojarzeniu? Inny ch�opak z ich podw�rka, kt�rym mo�e opiekowa�a si�, bo jak wi�kszo�� os�b samotnych, lubi�a cudze dzieci? Albo myli�a go z ojcem? Wi�c ona tak�e mia�a zm�cony, starczy umys�, jak babcia? I znowu niczego si� nie dowie�</p><p>��Tak, to ja, Ada� � przytakn�� (imi� �Ada�� zna� tylko z dzieci�stwa, od wielu lat by� ju� wy��cznie Adamem). Ona tymczasem mocowa�a si� z �a�cuchem. Odsun�a si�, aby go wpu�ci� do d�ugiego, w�skiego korytarza.</p><p>��Odwiedzi�e� j� wreszcie? � spyta�a bez �adnych wst�p�w, a on, nie pytaj�c, o kim m�wi, od razu odpar�:</p><p>��Nie. Nie odwiedza�em jej, bo� � szuka� w my�lach jakiego� �agodnego k�amstwa -�przecie� ona nikogo nie rozpoznaje. Jest jej oboj�tne, kto j� odwiedza.</p><p>Starsza pani roze�mia�a si�, ale mia� uczucie, �e w tym �miechu nie ma nic weso�ego. Wci�� �miej�c si�, co w dziwny spos�b przypomina�o mu p�acz, podsun�a krzes�o i nie czekaj�c, a� usi�dzie, odwr�ci�a si�, by wysun�� szuflad� starego kredensu. Na stole znalaz�y si� dwa grube pliki list�w, jeden przewi�zany wst��eczk�, drugi spi�ty gumk�.</p><p>��Jej listy. Nie zauwa�y�am, by nie wiedzia�a, co pisze � powiedzia�a nagle sucho i nieprzyja�nie.</p><p>�miech znikn�� z jej twarzy. Patrzy�a teraz ch�odno i oskar�ycielsko.</p><p>��Zostawi�e� j�, i tyle � m�wi�a dalej. � Nigdy jej nie lubi�e�, nie umia�e� doceni� tego, co dla ciebie robi. A jednak matur� masz tylko dzi�ki niej, inaczej zszed�by� na psy, jak tylu twoich koleg�w. Wiem, sko�czy�e� studia, masz w�asn� firm�, zbudowa�e� dom. I masz �on�. Dziecko. Pisa�a o tym. Bardzo by�a z ciebie dumna.</p><p>��Dumna�? � powt�rzy� odruchowo, aby zyska� na czasie.</p><p>��Dumna. I wybaczy�a ci, �e j� zostawi�e�. To zawsze by�a silna kobieta. Wi�c usun�a ci si� z drogi. Widzisz�? � wskaza�a na listy. � Do mnie pisze, do ciebie nie. Dla mnie ma pami��, dla ciebie jej nie ma, bo tak by�o ci wygodnie, prawda?</p><p>��Zostawia�a otwarty gaz. Zapomina�a mn�stwa rzeczy. Mia�a skleroz� � powiedzia� szybko, ale stara kobieta znowu si� za�mia�a.</p><p>��Ja te� mam skleroz�. W pierwszej chwili nazwa�am ci� Jankiem�</p><p>��Pomyli�a mnie pani z kim� innym, to si� zdarza � podpowiedzia�.</p><p>��Pomyli�am, a nie powinnam. � Ciemne oczy utraci�y matowo�� i spojrza�y na niego czujnie: � A ty nie zna�e� �adnego Janka?</p><p>��Zna�em paru. Cho�by m�j ojciec� Pani chce powiedzie�, �e babcia udaje? Udawa�a, �e mnie nie zna, gdy odwiedzi�em j� kilka dni temu? � pyta� spokojnie i ch�odno, cho� w �rodku poczu� si� nagle ma�ym, skarconym ch�opcem.</p><p>��Nie wiem, nie by�o mnie przy tym � uci�a oschle. � Korespondujemy ze sob�, ale nie odwiedzamy si�. To dla mnie za daleko. Jestem za stara, �eby tam jecha�. Ona jest za s�aba, by przyjecha� tutaj. Ostatni raz widzia�y�my si� pi�tna�cie lat temu. Ale list od niej dosta�am przed pi�cioma dniami.</p><p>��By�em w tamtym szpitalu � powiedzia�, zmieniaj�c temat, gdy� nie wiedzia�, jak si� zachowa�. Najch�tniej rozp�aka�by si�, tak jak kiedy�, trzydzie�ci par� lat temu, gdy babcia zabrania�a mu czego�, a on p�aczem wyprasza� sobie wstawiennictwo pani Aleksandry.</p><p>��Chorowa�e�? � spyta�a.</p><p>��Nie. By�em w �tamtym� szpitalu� Spojrza�a na niego ze zrozumieniem.</p><p>���tak� tam, gdzie umarli moi rodzice � doko�czy�. � Gdzie zawieziono ich po wypadku. Ale tam pracuje ju� tylko jedna emerytowana urz�dniczka. Nic nie pami�ta.</p><p>��A co mia�aby pami�ta�? � spyta�a.</p><p>��Nie wiem � odpar� nieszczerze. Nie chcia� wyznawa� tej starej kobiecie, �e szuka� szpitalnych zapis�w o przebytych chorobach, dziedzicznych obci��eniach, genetycznych skazach rodzic�w. Sam nie wiedzia�, czego. �lad�w. Trop�w swojego genotypu.</p><p>��Ta pracownica pami�ta�a tylko tyle, �e po katastrofie przywieziono ich troje. Mam�, tat� i� przypadkow� ofiar� wypadku. Czy to mo�liwe? Podobno to by�o dziecko? Babcia pani o tym m�wi�a? Czy ono wpad�o pod auto, czy te� oni� � zaj�kn�� si�, ale zaraz doko�czy�: -�czy to oni byli winni jego �mierci?</p><p>Br�zowe oczy znowu spojrza�y czujnie, trac�c poprzedni�, zm�tnia�� matowo��. Starsza pani nabra�a gwa�townie oddechu:</p><p>��Jak to �jakie� dziecko�. Chyba nie chcesz powiedzie�, �e�</p><p>Urwa�a i przyjrza�a, mu si� tak, jakby widzia�a go po raz pierwszy. Nagle rysy jej twarzy rozlu�ni�y si�, zmi�k�y i spyta�a �agodnie:</p><p>��Ona ci tego nie powiedzia�a? Nigdy? Nawet wtedy, gdy ju� by�e� doros�ym m�czyzn�?</p><p>��Czego? � spyta� szeptem, czuj�c, �e zaraz us�yszy co�, co dawno powinien by� wiedzie�, ba, co zawsze wiedzia�, cho� nie chcia� o tym pami�ta�. �Musz� st�d wyj��, zanim ona powie co�, co mnie przerazi�, my�la� gor�czkowo, ale sta� nieruchomo, w napi�ciu.</p><p>��Tw�j brat� Nie pami�tasz twojego brata? A wydawa�o si�, �e tak bardzo go kocha�e�� � powiedzia�a stara kobieta.</p><p>W pokoju zapanowa�a cisza i by� to ten rodzaj ciszy, gdy wydaje si�, �e czas staje i nie zamierza dalej p�yn��. Adam zanikn�� oczy, otworzy� je i rozejrza� si� po mieszkaniu, w kt�rym tyle razy przebywa� sam lub z babci�� i nie tylko z ni�� �By� ze mn� kto� jeszcze. Zawsze. Zawsze by��. Znowu zamkn�� oczy i ukaza� mu si� niezwykle wyra�ny obraz: ojciec i matka wychodz� z domu, aby uda� si� w swoj� ostatni� podr�. Z nimi idzie du�y br�zowy pies� �Nieprawda. Nie pies�� To jego pami�� przetworzy�a to stworzenie w psa. �Po to, by �atwiej zapomnie慔 Kud�aty br�zowy pies, ukochany pies. �Br�zowe, kr�te w�osy i puchata br�zowa kurtka� Ukochany� ma�y� nied�wiadek��</p><p>��Ada�� Pami�tasz, prawda? � podpowiada�a stara kobieta, ale on ju� wiedzia�: jego o�mioletni brat, Ada�. Ukochany braciszek, przezywany nied�wiadkiem. �By� ze mn� w tym mieszkaniu, i zawsze mocno trzyma�em go za r�k� On tego chcia�, a ja to lubi�em�� Ada�, starszy o trzy lata, ale to on, Janek, cho� mia� tylko lat pi��, by� tym m�drzejszym i opieku�czym bratem. Ada� mia� sko�ne, mongolskie oczy i ufny, bezradny u�miech. To Adasia uczy�, jak wypuszcza� z r�czki kubek z mlekiem i stawia� na stole, jak m�wi� ca�ymi zdaniami, wk�ada� samodzielnie kurtk� i sznurowa� buciki, uk�ada� klocki i robi� babki z piasku. To z mi�o�ci do Adasia pobi� koleg�, kt�ry wyzywa� jego brata od �przyg�up�w�, i ugryz� w nog� s�siadk�, gdy ta, w obronie jedynaka, powiedzia�a, �e �przyg�up to przecie� niedorozwini�ty i dziecko nic z�ego nie mia�o na my�li�.</p><p>��Ada� jest dorozwini�ty, to pani jest przyg�up! � krzycza� w�wczas, kopi�c nogami, a ojciec zabra� go z klatki schodowej i przemoc� zawl�k� do mieszkania.</p><p>��Uspok�j si� � powiedzia�. � My wiemy, �e Ada� jest m�dry, wra�liwy i dobry. My to wiemy i wystarczy.</p><p>W uszach rozbrzmia�a mu nagle tak dobrze zapami�tana fraza przekomarza� z bratem, kt�ra teraz, po latach, zagra�a pe�n� gam� d�wi�k�w. Ta ich w�asna symfonia na dwa g�osy: nieporadny, be�kotliwy, lecz zawsze zrozumia�y (dla niego) g�os braciszka, Adasia � i jego w�asny.</p><p>���aaasio� o�, o�</p><p>��Bawimy si�? Ada�?</p><p>��O�, o� aaasio�</p><p>To tymi dwoma g�osami przemawia� do niego Wdowi D�b, lecz on, Jasio-Adasio, nie chcia� ich pami�ta�, ani nawet us�ysze�. Ten prawdziwy, �yj�cy w nim, cho� tragicznie zmar�y Ada� by� tak ca�kowicie przez niego wch�oni�ty, �e a� do granic unicestwienia; tak przyswojony, �e a� wyrzucony z pami�ci. I nie z powodu u�omno�ci uczu� i kalekiej pami�ci, ale z b�lu.</p><p>Przed oczami jeszcze raz zobaczy� tamt� scen�: odje�d�ali razem, ca�a tr�jka. Patrzy� za nimi, wychylony z okna mieszkania. Ada� o g�stych, ciemnych w�osach, w br�zowym p�aszczyku z misia, macha mu r�czk�, prowadzony przez mam�. Mama u�miecha si� do niego czule, a ojciec wo�a: �Opiekuj si� babci�, Janek! Wr�cimy jutro wieczorem!�</p><p>Nigdy nie wr�cili.</p><p>Nagle przypomnia� sobie, po co jechali. Przecie� je�dzili tam co miesi�c! W tym niewielkim prowincjonalnym szpitaliku pracowa� stary, cierpliwy pediatra. Mia� syna chorego na downa; sam opracowa� kilka skutecznych metod adaptowania dzieci z DS do normalnego �ycia. Rodzice je�dzili do niego z Adasiem, konsultowali osi�gni�te post�py, uczyli si� nast�pnych �mudnych �wicze�.</p><p>Nagle rozbrzmia�a mu w pami�ci rozmowa rodzic�w � pods�uchana tu� przed fataln� podr� � w kt�r� wkroczy� znienacka, z dzieci�cym impetem:</p><p>��Co b�dzie z Adasiem, gdy nas zabraknie? � To m�wi� ojciec.,</p><p>��Nie wiem. Cz�sto nie mog� zasn��, bo o tym my�l�. �ni mi si� to po nocach. � To m�wi� smutny, �piewny g�os matki.</p><p>Wbieg� do ich pokoju i krzycza�: �Nie, nie! Was nigdy nie zabraknie! Wy b�dziecie zawsze! Zawsze!�, ale potem, pogodzony z nieuchronnym, powiedzia� z dzieci�c�, niezachwian� pewno�ci�:</p><p>��Nigdy nie zostawi� Adasia. Ada� b�dzie ze mn�.</p><p>Teraz, z perspektywy czterdziestu lat, poj��, �e mu uwierzyli; �e zdj�� z nich najwi�kszy, najstraszliwszy l�k. �e rodzice z ca�� powag� zaufali jemu, pi�ciolatkowi, kt�ry zobowi�za� si� do opieki nad bratem, do nieopuszczania go a� do �mierci; do przekre�lenia okrutnej wizji zak�adu specjalnego i bolesnej samotno�ci ch�opca.</p><p>���Jasio� Adasio� O�, o� Pobawimy si� � wyszepta� cicho, sam do siebie, przywo�uj�c w�asne dzieci�stwo. To by�o dobre, szcz�liwe dzieci�stwo. Tak�e dzi�ki Adasiowi.</p><p>Co Ada� powiedzia� do niego przed odjazdem?</p><p>���aaasio, ja wr���ce.</p><p>To by�y te s�owa. Us�ysza� je teraz po raz wt�ry; zabrzmia�y mu w uszach tak, jakby to by�o wczoraj.</p><p>���aaaasio� wr���ce�</p><p>I wr�ci�.</p><p>Kiedy babcia pierwszy raz powiedzia�a do niego �Ada��? Nazajutrz, gdy przyjecha�a z tego odleg�ego szpitala, gdzie musia�a rozpozna� ich zw�oki? Czy wiele dni p�niej? Nie pami�ta�. Pami�ta� tylko, �e przyj�� to bez s�owa sprzeciwu. S�ysz�c znowu to imi�, mia� uczucie, �e Ada� wci�� �yje. W nim. Wi�c nie protestowa�.</p><p>��Dlaczego ona to zrobi�a? � spyta�, patrz�c na siedz�c� przy stole staruszk�. Ona u�miechn�a si�:</p><p>��Dlaczego nazwa�a ci� �Adasiem�? Dlaczego zabra�a ci prawdziwe imi�, a w tamtym szpitalu sk�ama�a? W zmar�ym Adasiu rozpozna�a ciebie, i o�wiadczy�a, �e zgin�� Janek? Dlaczego to zrobi�a� Nigdy mi si� nie zwierza�a, mog� si� tylko domy�la�. Mocne kobiety, z charakterem i godno�ci�� a ona jest taka� takie kobiety bardziej od �ab�dzi kochaj� brzydkie kacz�tka. Kochaj� kulawe piskl�ta i bezradne dziewczynki z zapa�kami � powiedzia�a z zadum� starsza pani. � Wi�c nie dziw si�, �e ona bardziej ni� ciebie kocha�a Adasia. Nie miej jej tego za z�e.</p><p>��Tak� � powiedzia� Adam i znowu to zobaczy�: gruby, nieforemny ch�opiec, z br�zowymi, kr�conymi w�osami, ubrany w br�zow� kurtk�. Jego ma�y, starszy braciszek. Zn�w przypomnia� sobie to ostatnie spojrzenie spod mongolskiej fa�dy i nie�mia�y u�miech. �Nasz nied�wiadek, nasz Mi� Puchatek�, jak mawia�a mama, Ada� bowiem by� powolny, oci�a�y i ufny jak ksi��kowy Mi� i tak jak on kochany przez �wszystkie zwierz�ta w Lesie�.</p><p>��Babcia chcia�a ocali� istnienie Adasia � m�wi�a starsza pani. � Wi�c z��czy�a was w jedno. Daj�c ci jego imi�, uwierzy�a, �e w ten spos�b jakby obdarowa�a Adasia zdrowym, silnym cia�em i lekkim, sprawnym umys�em, zachowuj�c jego dusz� i wra�liwo��. Z was dw�ch stworzy�a jednego. I kocha�a ci� za dw�ch.</p><p>Staruszka zamilk�a. Adam te� milcza�, pora�ony jedn� jedyn� my�l�: �Ada� obieca�, �e wr�ci. Wr�ci�. Ale go odrzuci�em�.</p><p>��Przepraszam� Spiesz� si� � powiedzia� nagle, zrywaj�c si� z krzes�a, kt�re si� wywr�ci�o. Postawi� je z powrotem, niezdarnie i z po�piechem.</p><p>Starsza pani spojrza�a na niego z uwag�.</p><p>��Nie mam czasu � powiedzia� gor�czkowo, bardziej do siebie ni� do niej. � Odwiedz� j� wkr�tce� to znaczy babci� wezm� z powrotem do domu� Przywioz� j� do pani z wizyt�, dobrze? Ale naprawd� nie mam czasu� Prosz� si� nie gniewa�</p><p>Patrzy�a na niego ze zrozumieniem. Bez s�owa zamkn�a za nim drzwi i s�ucha�a tupotu n�g na schodach. Bieg� tak szybko i g�o�no, jak kiedy� biega� po nich ma�y Janek. Przez kr�tk� chwil� wydawa�o jej si�, �e s�yszy jeszcze echo innych krok�w. Powolne, ostro�ne kroki ma�ego Adasia. Noga opuszczana powolutku o stopie� ni�ej, a za ni� druga, dostawiana powoli i z l�kiem. �Tuptup�tuptup�tuptup�� Lubi�a ten d�wi�k.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Lekarz zwleka� z diagnoz�.</p><p>��P�uca czyste� Temperatury brak. Mo�e to co� m�zgowego? � powiedzia� z wahaniem. � Poczekajmy dzie�, dwa, a� co� si� wyja�ni. Trudno dobra� lek do choroby, kt�rej nie znamy.</p><p>��A je�li to ta ma�a ciemna plamka? I je�li jest to, na przyk�ad, t�tniak? � spyta�a niepewnie Ewa.</p><p>��Bomba zegarowa w g�owie� � zamy�li� si� lekarz. � Ale ona nie utraci�a przytomno�ci. Jest przytomna, tylko niekontaktowa. Ca�y czas patrzy i co� widzi, ale nie nas. Nie wiemy, co. Mo�e nic.</p><p>��To co mo�emy zrobi�? � zdenerwowa�a si� Ewa.</p><p>.- Czeka� � odpar� lekarz. � Z upo�ledzonymi dzie�mi nigdy nic nie wiadomo.</p><p>�Powiedzia� to tak, jakby ofiarowywa� mi nadziej�, u�wiadomi�a sobie Ewa.</p><p>Lekarz wyszed�, Ewa zosta�a sama. Nie wiedzia�a, na co czeka.</p><p>�A je�li czekam, a� ona umrze�?�, pomy�la�a z l�kiem. By� to strach zar�wno przed odej�ciem Myszki, jak i przed sam� sob�. Gdzie� g��boko, w najmroczniejszych zakamarkach umys�u, czai�a si� w Ewie nadzieja na rozpocz�cie wszystkiego jeszcze raz od pocz�tku. I nie by�o tam miejsca dla Myszki.</p><p>Ewa usiad�a na ��ku c�rki, obj�a g�ow� r�kami i zacz�a si� kiwa� � w prz�d i w ty�, w prz�d i w ty�. I czeka�a. Na to, co si� stanie, i na w�asn� reakcj�, kt�rej nie umia�a przewidzie�.</p><p>Myszka te� czeka�a. Bezw�ad, kt�ry j� ogarn��, gdy oko�o po�udnia otworzy�a oczy, odczu�a jako co� normalnego. Jej cia�o rozstawa�o si� w ten spos�b z domem, w kt�rym do tej pory �y�a. Dotyka�a go ju� tylko umys�em. Widzia�a i s�ysza�a matk�; rozumia�a jej rozmow� z lekarzem. Ale nas�uchiwa�a, kiedy zostanie wezwana.</p><p>Czekaj�c na wezwanie, czu�a, �e w domu nie ma taty. Zawsze wiedzia�a, kiedy jest, a kiedy go nie ma, nawet gdy by� zamkni�ty w swoim pokoju i zachowywa� si�, jakby go nie by�o. Ale teraz nie by�o go naprawd�. Myszka ba�a si�, �e on ju� nie zd��y przybiec i przystan��.</p><p>A potem poczu�a, �e si� zbli�a. By� niedaleko. Bieg�.</p><empty-line/><subtitle>*</subtitle><empty-line/><p>Adam zaparkowa� auto na trawniku i bieg� do drzwi. Dom ton�� w mroku. Z trzaskiem otworzy� wej�ciowe drzwi i przebieg� przez hol, kt�ry po raz pierwszy wydawa� mu si� zbyt du�y i zbyt d�ugi. Ca�y dom rozrasta� si� i wyd�u�a�, jakby chcia� przeszkodzi� mu w osi�gni�ciu celu.</p><p>W drzwiach sypialni zderzy� si� z Ew�. Irracjonalnie pomy�la�, �e zastawia mu drog�, ale ona powiedzia�a, bez cienia z�o�ci, ale i bez cienia buntu:</p><p>��Myszka jest chora�</p><p>��Nie. Nieprawda. Nie teraz, to niemo�liwe � m�wi� gor�czkowo. � Zawo�amy lekarza� Najlepszych lekarzy�</p><p>��Ona umiera � szepn�a Ewa z dziwn� bierno�ci�. � Ju� to wiem. B�d� cicho i pozw�l jej odej��.</p><p>Odsun�� j� zbyt gwa�townie, tak �e zatoczy�a si� na �cian� i zastyg�a oparta o ni�, a on podbieg� do tego wielkiego ��ka. Przypomnia� sobie dzie�, w kt�rym osobi�cie wybra� je z katalogu: szerokie, z wysokim, bogato rze�bionym wezg�owiem. By�o teraz tak du�e (�wszystko wybieram za du�e�, pomy�la�), �e najpierw wyda�o mu si� puste. Potem dostrzeg� drobny kszta�t skryty pod ko�dr� i sklejone od potu ciemne, kr�te w�osy. Sko�ne niewidz�ce oczy Myszki patrzy�y na niego.</p><p>Usiad� na skraju ��ka, boj�c si� jej dotkn��. Ewa, milcz�c, stan�a za nim.</p><p>��Co mam zrobi�? � spyta� bezradnie.</p><p>��Nic � odpar�a (�ju� teraz nic�, pomy�la�a).</p><p>��Co m�wi� lekarz? Musia� co� powiedzie�!</p><p>���e takie dzieci jak ona odchodz� przed czasem � odpar�a.</p><p>��Przed jakim czasem?! � zawo�a�. �Zanim zd��ysz je pokocha�, odpowiedzia�a bez s��w Ewa, patrz�c na niego ze skupieniem.</p><p>��Ona wyzdrowieje, musi wyzdrowie�, i wtedy wszystko naprawimy. Zaczniemy jeszcze raz od pocz�tku � powiedzia�.</p><p>��eby nast�pi� pocz�tek, wcze�niej musi by� koniec�, my�la�a Ewa, wci�� patrz�c na niego. Wsp�czu�a mu.</p><p>��Naprawianie ma wy��cznie jeden kierunek � powiedzia�a cicho.</p><p>��Wiesz� mia�em niepe�nosprawnego braciszka, z zespo�em Downa� � szepn�� i urwa�.</p><p>�To ty by�e� niepe�nosprawny, nie tw�j braciszek. Ty, a nie Myszka�, my�la�a Ewa.</p><p>��Gdy ona przysz�a na �wiat, by�em taki zawiedziony, ale� � zacz�� znowu i znowu urwa�.</p><p>��ale ostatecznie to ona zawiod�a si� na tobie�, dopowiedzia�a w my�lach Ewa.</p><p>Myszka umiera�a ca�y d�ugi dzie�. Najpierw przesta�a widzie�. Po raz pierwszy poczu�a blisko�� ojca � ju� nigdzie si� nie spieszy�, nie ucieka�, siedzia� na jej ��ku, ale nie by�a zdolna go dojrze�.</p><p>Potem przesta�a s�ysze�. Nie s�ysza�a g�osu matki, ojca ani nawet �adnego szelestu dochodz�cego z pokoju. Cisza, w kt�rej si� znalaz�a, by�a przera�aj�ca.</p><p>Wtedy jednak, gdy ba�a si� najbardziej, us�ysza�a G�os. Ten sam, kt�ry mia� w sobie ogrom samotno�ci i kt�ry wcze�niej pyta�, nie oczekuj�c odpowiedzi, a echo Jego w�tpliwo�ci obija�o si� bezradnie o pnie drzew w Ogrodzie. Ten, kt�ry mia� w sobie surowo�� dojrza�ego m�czyzny, �piewn� mi�kko�� kobiety, wieloznaczny syk W�a, ciep�y i g��boki oddech wiatru.</p><p>��Chod� do mnie, Myszko�</p><p>��Id� � odpar�a potulnie, nie otwieraj�c ust. � Ale tam, gdzie mnie zabierasz, nie b�dzie mamy i taty.</p><p>��Mi�o�� nie musi nosi� imion � odpar� G�os, �piewnie i ciep�o.</p><p>��A co jest tam, gdzie z Tob� p�jd�? � spyta�a Myszka.</p><p>��Strych, a potem Ogr�d � rzek� G�os surowo i z m�sk� rzeczowo�ci�.</p><p>��Naprawd�? � upewni�a si� Myszka, bo strychu si� nie ba�a, a Ogr�d by� pi�kny, cho� troch� za ma�y.</p><p>��Tak. Tam b�dzie Strych z jego mrokiem, ciemno�ci� i wszystkimi l�kami tego �wiata � odpar� surowy G�os.</p><p>Myszka sp�oszy�a si� i na jej twarzy pojawi� si� wyraz niepewno�ci.</p><p>��Ona si� czego� boi � powiedzia� z b�lem Adam.</p><p>��Odchodzenie zawsze ��czy si� ze strachem � szepn�a Ewa.</p><p>��Tam b�dzie Strych ze wszystkimi tajemnicami, marzeniami i cudowno�ci� tego �wiata. Tam b�d� wszystkie odpowiedzi i ca�kiem nowe pytania � rzek� melodyjny, ciep�y G�os.</p><p>��A je�li ju� zadam wszystkie pytania i poznani odpowiedzi? � zaniepokoi�a si� Myszka.</p><p>��Cha!Cha!Cha! Sssspr�buj.,. To niewykonalne. Pytania i odpowiedzi nie maj� Pocz�tku i Ko�ca, one maj� tylko �rodek � za�mia� si� sycz�co G�os.</p><p>��A je�li ju� obejd� wszystkie zakamarki Strychu i ca�y Ogr�d? � spyta�a Myszka.</p><p>��Ssstrychy nie maj� Ko�ca, tak jak niesssko�czone sss� tajemnice i marzenia, i niesssko�czony jest l�k � odpar� sycz�co G�os.</p><p>��Nie chc� si� ju� ba� � szepn�a Myszka.</p><p>��Nie b�j si�, Myszko. Pewnego razu trafisz na Strych, na kt�rym nie b�dzie ju� nic opr�cz mi�o�ci � uspokoi� j� ciep�y, melodyjny G�os.</p><p>��Ale Ogr�d� � zacz�a niepewnie. � Jest taki ma�y i ma tylko Pocz�tek.</p><p>��Teraz poka�� ci ca�y Ogr�d, a nie tylko ten fragment, stworzony specjalnie dla ciebie. Poka�� ci wiele Pocz�tk�w i ca�y �rodek � rzek� G�os �agodnie i mi�kko.</p><p>��A Koniec? � spyta�a Myszka.</p><p>��M�j Ogr�d nie ma Ko�ca � stwierdzi� surowy G�os i nie by�o w nim cienia w�tpliwo�ci.</p><p>��To dobrze � ucieszy�a si� Myszka.</p><p>��Ona si� u�miecha � szepn�� Adam.</p><p>��Mo�e tylko nam odchodzenie wydaje si� straszne? Mo�e bardziej cierpi� ci, co zostaj�? � powiedzia�a Ewa. Adam przykry� jej szczup�� d�o� swoj� du�� r�k�. Odwzajemni�a u�cisk. Oboje siedzieli na skraju ma��e�skiego ��ka i oboje bali si� dotkn�� c�rki, jakby ten dotyk, zamiast sprowadzi� j� na ziemi�, mia� przy�pieszy� jej odej�cie.</p><p>�Dotkn� jej i nagle si� oka�e, �e nigdy jej nie by�o�, my�la�a Ewa.</p><p>�Dotkn� jej i ucieknie gdzie� daleko, przera�ona moj� blisko�ci�, kt�rej nigdy nie zazna�a�, my�la� Adam, wstrzymuj�c si� od wzi�cia c�rki za r�k�.</p><p>��Poka�� ci co� � powiedzia� nagle G�os, porzucaj�c kobiec� mi�kko�� i m�sk� surowo��. By� teraz G�osem g�os�w, G�osem wszystkiego.</p><p>��Poka�esz mi, jak si� stwarza �wiaty? � spyta�a z nadziej�.</p><p>��Tego nie mo�na pokaza� � odpar�.</p><p>��A czym jest to, co pokazywa�e� mi i co wci�� pokazujesz, je�li nie stwarzaniem? � zdziwi�a si�.</p><p>��To� � G�os zawaha� si�. � To by�o co� innego. Co� tylko dla ciebie, co�, co daj� moim dzieciom, aby nie czu�y si� samotne. A teraz wejd� do Ogrodu, Myszko�</p><p>Wesz�a jak zawsze z rado�ci�, ale i z poczuciem, �e ju� tu zostanie.</p><p>��Sssp�jrz� � zasycza� dobrze jej znany g�os.</p><p>Rozejrza�a si�. To jaz nie by� Ogr�d, w kt�rym mama mog�a co� zmieni� pilotem od telewizora. Ju� nie mo�na by�o rozja�ni� ani przyciemni� jego barw; u�o�y� go, jak puzzle, z kawa�k�w obrazk�w, ogl�danych tam, na dole, i przypadkowo wydobywanych z pami�ci. Ju� nie mo�na by�o wp�yn�� na kszta�t jego �wiate� i barw� trawy. To by� ju� tylko Jego Ogr�d i �adne s�owa nie by�y zdolne go opisa�. Nie by�o w nim jab�oni ani �adnych drzew. On sam by� drzewem. Nie by�o czarodziejskich owoc�w wywo�uj�cych cudown� przemian�. On sam by� cudown� przemian�. Nie by�o strumyka, gdy� On by� wod�. Nie by�o Adama i Ewy, gdy� On sam by� wszystkimi lud�mi naraz � i ich zaprzeczeniem. Nie stworzy� ich na swoje podobie�stwo, gdy� niepodobny by� do niczego. W Ogrodzie nie by�o �wiat�a ani cienia, gdy� to On by� �wiat�ocieniem.</p><p>��Co� ci poka��, Myszko, chod� � powiedzia�.</p><p>Myszka ufnie ruszy�a za Nim w g��b Ogrodu-Nie-ogrodu. W oddali co� majaczy�o, porusza�o si�, chowa�o, to znowu pojawia�o przed jej oczami. Nie, nie co�� Kto�. Mn�stwo istot. Ta�czy�y.</p><p>��Dary Pana � zasycza� melodyjnie W��.</p><p>��Tak, to moje Dary � przytakn�� �piewny, kobiecy i pe�en mi�o�ci G�os.</p><p>��Dlaczego nazywasz je �Darami�? � zdziwi�a si� Myszka. � To przecie� zwyk�e dzieci�</p><p>��Nie sss� zwyk�e � zasycza� W��.</p><p>��S� Darami, gdy� obdarowany mo�e je przyj�� lub odrzuci� � odpar� surowy G�os.</p><p>Myszka podesz�a do kr�gu ta�cz�cych istot i wpatrzy�a si� w nie.</p><p>By�a tu dziewczynka, kt�ra zamiast n�g mia�a szcz�tkowe kikuty, a jednak ta�czy�a na nich z r�wnym wdzi�kiem jak d�ugonogie tancerki. By� ma�y ch�opiec z g�ow� olbrzyma, ze stercz�cym garbem na plecach, poruszaj�cy si� na w�t�ych n�kach karze�ka. By�a dziewczynka z g��bokim otworem zamiast nosa i z g�ow� rozszerzaj�c� si� baloniasto ku g�rze, u�miechaj�ca si� zaj�cz� warg�. By�y dzieci bez r�k i n�g; z brakiem lub z przerostem cz�onk�w; nieme, nies�ysz�ce, niezdolne na ziemi do �adnego ruchu. By�y dzieci zrzucane w staro�ytno�ci ze ska�, ledwie ujrzano po narodzinach ich zdeformowane cia�a. By�y niemowl�ta zwane w �redniowieczu diabelskim pomiotem i palone na stosach. Dzieci topione jak koci�ta przez matki, kt�re przera�a�o widmo procesu o czary � i nieszcz�nicy pokazywani jako monstra na jarmarkach miast i miasteczek ca�ego �wiata. Byli ci, kt�rych los wyni�s� wysoko mimo zdeformowanego cia�a, gdy� uda�o im si� odgrywa� rol� b�azn�w u boku g�upszych od siebie. By�y zast�py dzieci, na kt�rych dokonywano eksperyment�w, by zbada�, jak powstaje deformacja i czego unika� w procesie tworzenia doskona�ego cz�owieka. By�y dzieci zamykane przed ludzkimi oczami w stajniach, piwnicach, kom�rkach, �yj�ce w wiecznej ciemno�ci i izolacji. Dzieci, kt�re ca�e �ycie sp�dzi�y w zamkni�tych zak�adach, nie znaj�c rodzic�w. Dziesi�tki, setki, tysi�ce poczwarek, kt�re na zawsze zamkn�y w sobie motyla, ze z�o�onymi, wielobarwnymi skrzyd�ami.</p><p>Tu, w Ogrodzie, wszystkie te dzieci ta�czy�y, a ich uczucia przenika�y przez niekszta�tne pancerze cia� i unosi�y si� wok�, l�ejsze od oddechu. Myszka odbiera�a je ca�� sob�, s�ysza�a i rozumia�a.</p><p>��Kim jeste�? � spyta�a, bez s��w, najbli�ej ta�cz�cej istoty.</p><p>��Mnie w og�le nie ma, nigdy si� nie urodzi�em. Moja mama ujrza�a mnie, gdy by�em tak ma�y jak jej d�o�, i zatrzyma�a w p� drogi � odpowiedzia� ch�opiec ze zro�ni�tymi palcami r�k i n�g i ze zdeformowanym cia�em. � Zazdroszcz� wam, kt�rzy�cie widzieli ziemi�. Chcia�bym tam przebywa�, nawet gdyby trwa�o to kr�tko i mia�o bole�</p><p>��Boli, tak, to boli � przytakn�a dziewczynka, trzepocz�ca, jak ptak, szcz�tkami ko�czyn. � Ale tam jest tyle rzeczy do zobaczenia i tyle mi�o�ci. By�am kochana�! � za�piewa�a nagle na ca�y Ogr�d-Nie-ogr�d. � By�am kochana�! Kochana!</p><p>��A mnie nie chcieli � powiedzia� ch�opiec z nogami kar�a i g�ow� olbrzyma. � Zostawili mnie w specjalnym domu i sp�dzi�em w nim ca�e �ycie. Ale ogl�da�em przez okno �wiat, widzia�em ludzi innych ni� ja, patrzy�em w niebo, nie tak niebieskie jak w Ogrodzie, lecz co dzie� inne. I t�skni� za tym, wi�c ju� wiem, co to t�sknota. Warto dla niej zej�� na ziemi�.</p><p>��Wo�ono nas w klatce po wielu miastach i pobierano op�at� za pokazywanie t�umom. T�umy �mia�y si� i trz�s�y ze strachu, ale widzia�y�my tyle miejsc i tyle zdumiewaj�cych zjawisk� Ziemia jest pi�kna � powiedzia�y ch�rem syjamskie siostry, zro�ni�te tu�owiami, kt�rych zniekszta�cone, za du�e g�owy odchyla�y si� w dwie r�ne strony.</p><p>��Chcia�em �y�, nawet gdyby to mia�o by� straszne, ale nie dano mi. Urodzi�em si� w czasie, gdy pozwalano �y� tylko dzieciom doskona�ym. Zazdroszcz� ci, Myszko. By�a� na �wiecie a� osiem d�ugich lat � powiedzia� ch�opczyk, kt�rego malutka g�owa, pozbawiona szyi, wyrasta�a wprost z przero�ni�tego tu�owia.</p><p>��Zazdro�cimy ci, Myszko� Tyle widzia�a�� Tyle prze�y�a�� Kochano ci� � �piewa�y Dary Pana, kt�re przebywa�y na ziemi kr�tko lub nie widzia�y jej wcale.</p><p>��Ka�da sekunda na ziemi jest warta milion�w lat pami�ci � nuci�y inne, wspominaj�c czas, w kt�rym nawet b�l by� dowodem �ycia.</p><p>Dary Pana ta�czy�y, wyra�aj�c rado�� z kr�tkiego pobytu na ziemi, z kr�tkich, lecz prawdziwych uczu�, kt�rych tam zazna�y � mi�o�ci, nienawi�ci, przyj�cia lub odrzucenia, izolacji lub samotno�ci; osaczenia spojrzeniami i zimn� ciekawo�ci� lub nadmiernym wsp�czuciem; czasami, cho� rzadko, do�wiadcza�y oboj�tnej zgody na swoj� odr�bno��. Motyl skryty w poczwarce ich cia�a trzepota� bezradnie niewidzialnymi dla ludzi skrzyd�ami; niekiedy kto� pog�aska� go po wiecznie zwini�tych skrzyd�ach, i te chwile Dary Pana pami�ta�y najmocniej. Inne wyra�a�y w ta�cu t�sknot� za nigdy nie do�wiadczonym darem �ycia, za nieznan� ziemi�, za niedobrymi, ale prawdziwymi uczuciami, kt�re mo�liwe by�y tylko tam.</p><p>Nagle w grupie ta�cz�cych dzieci Myszka dostrzeg�a ch�opca o oczach takich samych jak jej oczy, z okr�g�� buzi�, z nieforemnym cia�em i dziwnie bliskim u�miechem.</p><p>��Chyba ci� znam? � spyta�a, bior�c go za r�k�.</p><p>��O, tak � odpowiedzia�. � Zawsze przeczuwa�a� mnie w swoim tacie � u�miechn�� si� znowu, nie�mia�o, lecz ufnie.</p><p>��Tak! � zawo�a�a. � Tak! I wiem, kim jeste�! Jeste� t� jego cz�stk�, kt�ra mnie szuka�a!</p><p>��Tak, Myszko. I by�em szcz�liwy tam, na dole. Kochali mnie.</p><p>��M�j tato te�? � spyta�a z nadziej�.</p><p>��On najbardziej.</p><p>��I nie ucieka�? � ponowi�a pytanie, wstrzymuj�c oddech.</p><p>��Zawsze trzyma� mnie za r�k�. Kocha� mnie tak, jak teraz kocha ciebie.</p><p>��Kocha mnie? � szepn�a Myszka.</p><p>��Ca�y czas ci� kocha�, ale dopiero teraz o tym wie. Ludzie bardzo cz�sto dowiaduj� si� o czym� za p�no � powiedzia� ch�opiec, ale ju� podbieg�y do nich inne Dary Pana i ch�opiec znikn�� jej z oczu. �Znajd� go, wiem o tym�, pomy�la�a z rado�ci�. �Mo�na tu znale�� wszystko, co zgubi�o si� na ziemi�.</p><p>���ycie by�o pi�kne, Myszko! Ale nie �a�uj, �e si� ko�czy. Wszystko musi si� sko�czy�, nie tylko rado��, ale i b�l. Tu b�dzie ci dobrze, tu nie ma b�lu � zach�ca�a j� dziewczynka z wielk� g�ow� i ciemnym otworem zamiast nosa.</p><p>Dary Pana ta�czy�y i Myszka zapragn�a do��czy� do ich kr�gu, gdy znowu us�ysza�a surowy G�os:</p><p>��Pozwalam ci ostatni raz zej�� na d�. Na chwilk�</p><p>��Na chwilk� � powt�rzy�a pokornie i szeroko otworzy�a oczy.</p><p>Le�a�a w ��ku, ko�dra by�a niezwykle ci�ka i uniemo�liwia�a ruchy; cia�o mia�a spocone, a przez mg�� zalewaj�cego oczy potu wydawa�o jej si�, �e widzi nad sob� nie tylko mam�, ale i tat�.</p><p>��Ta? O? � powiedzia�a szeptem, kt�rego nikt nie us�ysza�, gdy� bardziej przypomina� westchnienie ni� s�owa.</p><p>��Ona si� u�miecha? Do mnie? � spyta� tata (albo On, ale Myszka ju� nie umia�a ich rozr�ni�).</p><p>��Daj r�czk�, Myszko � powiedzia� tata albo On, gdy� zaraz us�ysza�a ponownie:</p><p>��Daj r�k�. Wracamy. Musisz zrobi� miejsce dla twojej siostry�</p><p>��Siostry? � ucieszy�a si� Myszka, lecz zaraz posmutnia�a: � Czy nigdy jej nie poznani?</p><p>��Nigdy. Ona dopiero si� zjawi. I nie b�dzie taka jak ty, lecz zwyk�a. Ale nie martw si�, w Ogrodzie masz wiele braci i si�str. Chod�, Myszko, daj r�k� � za�piewa� �agodny, melodyjny G�os.</p><p>Myszka ufnie wyci�gn�a d�o� i poczu�a mocny, ciep�y u�cisk.</p><p>�Gdyby tatu� poszed� ze mn� na spacer, dotyk jego r�ki by�by taki sam�, pomy�la�a.</p><p>Adam po raz pierwszy obejmowa� ma�� d�o� swojej c�rki. �R�ka Adasia�, przypomnia� sobie nagle. �Taka sama nieforemna i kr�tkopalca, bezradna i spocona by�a r�czka Adasia�� Przez moment poczu�, jak te kr�tkie, palce zaciskaj� si� mocno na jego du�ej r�ce. �Czy to Ada�, czy Myszka, czy oboje razem, jedno w drugim?�, zadawa� sobie pytanie.</p><p>��Myszka� � szepn��.</p><p>��Myszko, idziemy � powiedzia� stanowczo G�os.</p><p>��Idziemy � szepn�a bez s��w, zastanawiaj�c si�, czyja d�o� jest taka du�a, dobra i bezpieczna.</p><p>��Gdzie jeste�? � spyta�a Myszka.</p><p>��Wsz�dzie � odpar� G�os.</p><p>��Nie widz� Ci� � zmartwi�a si� Myszka. � Ale� widzisz� sp�jrz� Widzisz mnie w �wiat�ocieniu tego Ogrodu i wszystkich innych Ogrod�w. S�yszysz mnie w �piewie wiatru. Czujesz mnie w wilgoci rosy, w mi�kko�ci wody� Jestem na dole, jestem na g�rze, jestem na Pocz�tku, na Ko�cu i w �rodku�</p><p>��Widz�, s�ysz�, czuj� � ucieszy�a si� Myszka, lecz zaraz spyta�a, my�l�c o tych, kt�rych zostawi�a na dole: � Czy nie b�dzie im smutno beze mnie?</p><p>��Urodzi si� im nowe dziecko � przypomnia� pogodnie G�os.</p><p>��I b�dzie lekkie? Zwinne? Zata�czy, gdy us�yszy muzyk�?</p><p>��Tak.</p><p>��A m�j tata? Chcia�abym, �eby mnie kocha�, cho� mnie ju� nie ma�</p><p>��Kocha ci�.</p><p>��Jak? � spyta�a Myszka.</p><p>��Jak siebie samego.</p><p>��Czy to jest wielka mi�o��?</p><p>��Najwi�ksza, na jak� sta� cz�owieka � odpowiedzia� G�os z surow� pewno�ci�.</p><p>Westchn�a i zacz�a si� zastanawia�, o co ma jeszcze zapyta�. Wreszcie szepn�a:</p><p>��A czy ty mnie kochasz?</p><p>��Kocham ci�, Myszko � zasycza� W��.</p><p>��A On?</p><p>��Marudzisz, Myszko � powiedzia� W��, ale On ju� odpowiada� g�osem taty:</p><p>��Kocham ci�. Kocham ci� bardzo.</p><p>I Myszka rzuci�a Mu si� w obj�cia. Zaton�a w nich i zawirowa�a na paluszkach w nie ko�cz�cym si� ta�cu. Wirowa�a tak szybko, �e zacz�a przemienia� si� w rozmazan�, po�yskliw�, coraz s�abiej widoczn� kolorow� plam�. I ta�cz�c w Jego pot�nych, bezkresnych ramionach, by�a coraz l�ejsza i l�ejsza, a� wreszcie sta�a si� tak lekka, jakby jej nigdy nie by�o.</p></section><section><title><p id="_Toc146806288">Dzie� pierwszy: kobiety, m�czy�ni</p></title><p>Jab�o� na skraju trawnika dawa�a przyjazny cie� i cicho szele�ci�a li��mi. Kobieta i m�czyzna siedzieli pod ni� na �awce, trzymaj�c si� za r�ce, i patrzyli na swoj� c�rk�. Dziewczynka ta�czy�a.</p><p>��Jest �liczna, prawda? � powiedzia� m�czyzna, u�miechaj�c si� do �ony.</p><p>���liczna � przyzna�a ona. � A jak pi�knie ta�czy, sp�jrz� Mo�e b�dzie tancerk�?</p><p>��Nie, nie� � sprzeciwi� si� �agodnie m�czyzna. Powia� lekki, ciep�y wiatr i drzewo mocniej zaszemra�o li��mi. Dziewczynka zatrzyma�a si� i zas�ucha�a.</p><p>��Myszszsz�szszszszka� O� O� Myszszsz� szszszka� � �piewa�y cicho li�cie drzewa.</p><p>��Mamusiu, kto to jest Myszka? � spyta�a dziewczynka.</p><p>Rodzice spojrzeli po sobie.</p><p>��Twoja siostra, Marysia. Tak j� nazywali�my: Myszka � odpar�a kobieta.</p><p>��Opowiada�em ci o niej � powiedzia� m�czyzna z wyrzutem.</p><p>��My�la�am, �e to bajka � powiedzia�a dziewczynka.</p><p>��Czasem te� tak my�la�am � przyzna�a kobieta. Drzewo �piewa�o z szumem li�ci:</p><p>��Myszszsz�szszszka� O� o�</p><p>��A jaka ona by�a? � spyta�a dziewczynka.</p><p>���liczna, jak ty � u�miechn�a si� kobieta.</p><p>��I r�wnie pi�knie ta�czy�a � doda� m�czyzna po namy�le.</p><p>��Gdzie teraz jest? � pyta�a dalej dziewczynka. M�czyzna bezradnie spojrza� na kobiet�, ale ona, zas�uchana w �piew drzewa, u�miechn�a si�:</p><p>��Myszka jest teraz w Ogrodzie, w kt�rym zawsze jest poranek, zawsze jest s�o�ce i bardzo niebieskie niebo. Ta�czy.</p><p>��Myszszszsz�szszszka� O� O� � �piewa�o drzewo, g�askane ciep�ym wiatrem.</p><p>Krak�w-Mazury, 2000 r.</p></section></body><binary id="0" content-type="image/jpeg">/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCAFDAMgDASIAAhEBAxEB/8QAHAAAAQUBAQEAAAAAAAAAAAAABAACAwUGAQcI/8QASxAAAgEDAQQIAwYEAwMJCQAAAQIDAAQRBQYSITETIjJBUWFxgRRCkQcVIzNSgkNicpJToaI0RLIWJCVzg7HC0uE2Y2SUwdHi8fL/xAAbAQADAQEBAQEAAAAAAAAAAAAAAgMBBAUGB//EADMRAAEDAwMCBQIEBgMAAAAAAAABAgMEERIFExQhIgYxMkFRUmEjQmJxFTOBoaLRcsHC/9oADAMBAAIRAxEAPwDJJMjgAWIb9zUZZw3Er4j0tceea1cGpaDbICYkYjwBomDa3S1k3YLHOPI1vIv+UZKb9RVaTpOpScRaQR+qVprPRpQFNxfQQnw6On2u1UsybtvYxgea0PqMt5eMHcLGPIV0M7h0ZiXlpa6Rb9aa+EmO5V/+9cutodnrE4Cucd5cL/3Vk5LO6n4PPgf1ZqIbMW8zb0twSfJalJBI8drmtNlBtfocvBNz/NqudM1exuOKRufQbtYzS9G060x+Hvnzq9t5YoRiKMLUW00jfMZ0rPymxguIX5xKKPhaALyFYqO9feGGqwhvW4AstX2rEczXRPD+hTRKNARxSOsnFeOP4o+tFQXjsfzKxW2Ga65qo2tj8o/tqYC3J/KQ+1ZuK9Oe2aKjvDnk596niUyNAiwf4SfSpFWD/DX6VTw3bEflv9aKjuXP8NvrU1aMjiy6OLujWpEWMfw1oGKZicHFErIcchS3UO0PjMW7xjFSotvzKKB51jNtF1addKj06OR4VvlnuShUZWNWcLxb5mUD3qlTUtqb028Wo6Va/wDObmHdt5I0bqrDvv1lLfxFVVauhrMm3IOaepfDwfoWui3g/QteZy6j9oxsY54ra1hmlGTBIi5iPRrwznj+If7QfCp7vUftF+7SttYxfF5u8fl/q3bbv9Wb+WtVn3ExPROggyQETI7qRt4f8JaxsD7RjaK4L2McMdxOEN7Gqb4jjijxkZ4gyNL9KF1DUNvPgbprPS5ppDLMsHSRwxOgWPKfxGDBm+b/AE0YCm8+Gg/wlpVyz6VbSJZ2DS7o3zjGTSpAPiqCztkTr0XbLZxcVjBNByHqcRQ5bjwJFM4tF0NRa6g0fBGCinyakzv1pSay8buDwJNTCZge1itZPj7FMbmiS6bPap3xbb2ekrPTXjqODUort2FU5djWwmkF83+JTkv3B7RrOG5cCu/GMB2hWpVNUzj9TUpqLb3GYj3okakoGTOaxh1CdRzi+lRvqtxjjufSjfYpvHNymsR8unP0qeLVwDwumHtXno1eQdpSaeNeVBxgY/uo3YzNhT0uDV2zwvJT6CrO31WUgYmuj6Fa8oTaeNf9zb++pV2xt14GFx7tS5MDZcewx6nP83SN/wBrVXZbXtFqmsCW+iPR9eKKSTdRFRV3m3vVqwFptlB8vRn3rltf6DvSN0XGdGR/xz1lZsv/AHNTN2/ziujcetS7ZW9np0l5NEDNHGPw4zvtvNu7qq3qy1bNtRZIjtcXtqOjGX/F7PEL4eLKPevJRdbPzTyS9FiR3id3SVuuyNleXnVpbSbLnnFISZN/mep+J0v/AH9alV8X1BtyfB6RFtfpbPcyNdWps4UjbpklzkuC2MY7lGatL3X9MsUt5bq5iiWcgRFm4v6V5lLDslqbSm6nA+ILF9+4ZN/KqCv0Va09vd6ZfyWdyZrKV7UMsQNxvcG6rVJ3UDUvtVpAjnPx8JMIy/z9U7393Zb+01WbL7VWq6FHNqmpxteyQPfjpHCN0DMxX+2Nlqnt9ltHaGOM2i5ROhTo7o7/AEe40arwPLDNVi2i6eyESm6eN7cWbxi4kMfR43exnGeHOttAvpS5l1NDZ7WaQ/RwXN7awXjJvPD0pbdbc6RhnH6eNFrtToJt5Ln7ztujg4SNns9Xf/4eNZmTZzRpLi5vpreUyz9OH/EZPzVVD/kiiuNsjs3cxyxNbyIkpl3gt06gmWNYSO12ejULjyo6BY9BguYZoUmjcMjjeVhyIpVXWkkccaxqyhVAA4+FKue4mJ8fSgleNQbgzzqRySOMjH0FdiwD1UyfFqs5xZrBgjJ7Kk+lNMcg5gL6miGlIB33VR/LQjyxkncVn9an5lmtGSEkcDvUgWAzu4qRHkchVVFFT9BFnMsnsKW5TEEZj4ioy58TRzyWsYKpEGPiagXelbCqqimyDEE35CaRDcyaOXTZZDxORREWjvnuHqaVZGjtjcUkkh8DQ1zMYYJZ5QwVVziryWwEHbkU1W3WmXOqQS2tkrSOy8qVJE9yrYHO6NMnoOv30WqdIfxInPXTe6ta6+bTZRFNaS/mb2f5GoXQNjfuw9Nqf5kZX8B/nzWsvk2Ux+Fp8lucdj5d6ueWoarrtPWg02RkOEhk0jtsdSRc+PjTxb746pTPhRM9haA78LsR4Co1tlzlTIfOnbKjkuhxy0zo3YuIBbSL4fWuNHMnZ3gfI0alu55iT6Yp62j/AKsf1Gn3SKwdSvD6gOxPcr6PXRd60nK8uQPM5qyFq/dLAakFtcY6scbej1u6JsdSui1fXYHBS6lT0Aq2tNt9qrXHRaoxx3MDQkkc8XagB96i6Q54wD60bobCGotfta2ut8B5beUfzZq1g+2vWEUC5062k9AKwYS1l7cQB9aT2Nsw6qj61m4grqZD0u3+26D/AHrQLc/t3aVeWS2cH+G6/upU2ZDjfY0LRIq8DURRieFHsECcEAofBZuYoVRmRAvQceNJosDuo5IgTxapOjiUfls3nS5FWxlTjvjQmmtFKzcerV0EVh1FUjyFTJDCO0uD50LIakZQrAObHNPjUR8VWr0xKezGhFNNsoXrKFqaylGxFO1xMi4AYelDtcTnm8gq6ltWYZDBaj+6pZBkTr9KXcYU23Gfk3i3AsfarzRtUTRrSWJrZ1nmX8Ode0KcdEiRsmVj+6pLKKzv7lYJpzblcDLd4pXuRWKeppEN5v0gc0m/p0txLOZJmbgrc2qonnL9WtBtXpC2EyrEXlg4EP51RPbgdap03RFuV1WZJJbMIbVpEOeFXVlcy4zurVdBESccKubCIAYIWmlch5zcgpbkuOMCUDfzMvEQr9KO6K5xndhPpVZqUdwwPUZf6TWRKDlAzdH57YH2p0N1bE9aLdoJ/iYyRvN7inQTTKesEPtVsTm3O4tGNm4wWkHvQ00dqvFZm9xTFkiK8UkWh5+jIPFqVrFHc5AiKKOTlNGPWpPgJW7EsR9DVHIYw3MiirO6VOxcY/dT7ai5oWLWl+vZVm9qVEW+pXa9iVWpUuY2JYusW713A9ahE9jGcNNn0rJ32qSAbpYk1BY3UssuCvCux8FjyoqjPzNzFNaydhgfWio0Vh+GuT5VQ6eo4E1fWlzHEBxA9653NX2O1jmkixXR4bgUU4QSZwwNOfVIs4DBjTDqOTgFVqC5Fu0nWIYwTTZQijG4Wpq3cPzuCabNMrD8NiaXBR8kJVlj5EYHpXZJ4V7hjxqomkmRuC7w82qGW46h6rFvBRms2h0c25YahqEax7kCb7HyqhcOsvTTIyZ96lhN07E/CvjxIxRUcF2/yqR4Fqg5MV6n02nbDG5I6yhFtqguIfhnUuPM037usyc/Crk/+8qaG1jSTelj3fSj0tYX6yFP3VJq4+Rx1kiOd0AYbGzB4RMv7s0bFY2jcVLA1GyPE+FRG9DXfi3g7Vo5/pNUVzlQ811w+K2A7MorkmndL3qaHg1GJ2wYpE/bR8V5GORPuKVqqwi4pL3QGYkqBnyNU1xod8jZVHI9a28l2TyUfShLi7lBwsO9VmyqhLAyEdlcJ1Zo2HqKLj0yKUYkj+lX/wAYG4S2/wDlT4VtpDkKUNNvOCxl59loZj+GGA86rrzY2YHMbf51vHRkHBwRUZlhYbpZM+ZxTb7xHMRx599xanbfxDSr0MRsfA/1Uq3fX4Fs35PN7iwjXtjJpsaw2653BmrGZWIywx6UBcwlh316qSo44eI5vkcTVdw4A4V1tS3zkEg+tBfAvne3GIrq2zE8FxR2ipBLcPhvX3uLUUt23MMM1Vi1wQWciio2jRPw4i7eNTdidLIZA6O9kU8FLHzogXtxzZ1QeVVYM8p67BR4URHJBAvXI96k5EOhsTywS5Zn4rv+ponpWx1A6n+VKpJNctIh1ePpxoO52iQr1Sw98VFtrF2x26oaiO6kiHXDn+qnC+Q9oqPevONQ1ud26s5X1agF1C6dutePj+U1iw5lkXFbnstrPCw5gepov8FhkHJ8q800i+zgtdM3vWls9RG7jpD9a43Q4nUiK5TSsVPhT4pOOBgeq1VW9yJBksp96JSfHIj+6k6oI6F1+gcrBmyy7tEKIic8KrIrplPWUVML1ScMAPQVqIRdA4s+AXqhaDnMqtkRq3vTBcAjqk/SmrchmxgmhFF47jhnQH8WNkNSROg7JHvUZlQcWpu9GeKNQGwpYRshGWAqK4s45hkIh/yoUyleZOPKurc8fzCPKnaItM4gktrmL8lnH9JzSov4gUqa5mw4xv5iqDwGK5uKnZGPOuthEQ9+KFnmduAHCujNT3G0TbEkk4A3TxqH8NjxpoTIyTTuoi8Rmt3LGcFbji4bgsf1prvujG7UZlkY9RSKkS2lk6z5FG4U4QPJLKw3RwHlQb2zyNwJz51bGCOPi0mD4VGXTPEHHlSrLcOCArpDMOtIp9Bio5tIjC47/NquIH3/AOGT60541P8ADUH0zSrKqFOC0yNxohZ8iSMVDJoL44Op9q1U1vxzx9hTBbk9k49TW7qm8Bpk10aUHuFERaZcxneVyPQ1ohbs3gaY9uV4bj1u6iGcFCthuL624b78KtLLW5xwdh70LJFJ3E+9QPFOvEIhrFVrhuLia601YP2jRYvoiM1jrWd0PI1aQ3UbLh1+lQc0dYFcWd5qYQdV8VUz61Op6smahvIo5QdxyKp7qylzwbNO1qEnUql7BtPMjYYVZ2+0ME2A64PjWCX4iN+z9asoLtCoWWIA+IpliRAbAbmO9hcZWTPlmuvc73ZYKayEJzxgmIPhTpLq6jGGy3nUrDcZDXC+kTtrvUqyMWqzJ2nzSqmKmcZpYtNkJv8AhTGZieA4UwcFUDiaW83IjFJme6lK0kxnnT1VB/NUO9w40hIBwFYrrjcZA0GNRw4UnmBXGaD3j41wk5pcw4xMxQ9wb1rodUGSigeVQFsfKa5gHjkijMOMFC8XkoA9qcLkHmRQox3caacUyrY3jIoTKwkHaoZ03eT05WBrpZR3CsyN4xDGSn8SpRIx780xgtcGAKMkDjIOdWbuFQPEW4EfSpg2O+uhscawOMgI8LDs12ISL2konfB5imsP0kj1pri8Y6pUjkBUU0QPf9KeP5iDXT5CsV1jeMASwOp4YcVBJEp4OpWrUrnnTGjVudbkovEQr4leMfhtwomOcnhIuae0OOCCurEcdYUZG8VEGvbxt5elKnoN3kcetKjIOIXOxqo+1GmpIm+huUypXKnj31fyxjaHSngn+DF1DqccEcnw6p1H3+q2N3e7K1ldMvm0+8huU3S0UgkCtyOP/wB1aXGvXGYOgtra0jjufid2EHLv3Fsk00bkw6kq2llkmyYWcOz2n3mpaebGe86G4vHtJuk3e0q728vD5g1M0vRtHud0ma8Pxt6bS27PU3VHWf3K8KGXaWQ3trc2dlb2vQSSTbiZ3XkfmTxobQ9eutItRDJY211JHM09u7Ljo3YYzjv7vpTXZchsVStWzi1l0rT7jSdn1isrv4u4Nx0ht91mfdbsjh//ADVdr9qNnNdiMHEGOOb8Tdl3Mrndb5TS03Xp7do7ea1tJUtVnj4BhvRyjDLz4UHq+qfetzGxt4IOhgWELFnd3RnHOkkc3G6eZanglbNi7qzqbC/WTXruG2uIIFt49Kiu5Ph444d+Xqjt46vFqpdQ0XT7W31aY3003w1wkFv0e7uv0ik8T5YoJNfmDBpYIZohZfCSRdbrqv8A4uqtR3OpXc3TkW0UYmnimwgxudGpCqPAcaHOa7qpFlJUxNwb0T4NRpmy9tDe6RcCG86OW7NuY7gr+N+FvK278voap7jZ6x02a9W+lmVtPt45bpY23d+SRgFRfFePa/ypPtjeGWF4bG0hk+M+KGek68rLut38qGh164iiKXOnw3sZgW1lMm8u/Erby7zD5h1f7aZFhRLII2Ctb6i1XZC3bUpYFvpujjuE6R+r/s7Q9KrevVqO12QgF10Nw00t18O0nw8cio7t0zDdXe8lziqtNpr5LvUbgdD/ANJoIHGfy17K7vtwp11tK0+rTXV/ZRzCdFRosFQpXGMNjeGd2lvB8FUi1D6i4t9nrefZ68mImFrY3kvSP0e7Nuqq7q7vd1v7eNAts6h2POrLBeQmGOL8zdVJ97nhefV8ah/5W6n8SZZ4YirTSSuADh99d0qD+nFR3e08k+jS2XwUY6SCGF2628yx/ld+BQjoVRbfAMgrkKMjHCkoxTyMjNNHGo5HunTXCeFdJpY76MgI93jmn0q6RRkacpYpUqLgKmkU6lSgNxSp2KVAEduA9rFvDiUya9F2T2c0G60S3upIOkO7l9/sq1eexIW6LH6a9Xls7ux2QGn6dB0szjox5M3ab/ir6HR6divdI9t0RD8/8e6g6GKGCKTbdI7/ABK6TRtl9VWWHSmRJo+v+F8tYY2F4+tyaYsZF1vdFu+VegaBp9rstpct7fyhZyMybn/CKH2At/vHU9Q1p+LM/wCGf0+Nd1RQxVDmZNRH+breyHz+l67UafFUzRPdJC3ta531EsWyegWWjiwu3iM0zY6b5uk8qym2GzyaLdQrHKZLeZT1/BhUm0uo3WrbXxx24X4cTCGM9/a7Vab7SIRNptjD87XIA/tNZUNgqYJNr8pTT6rUdMrKVaqXLdyc5v0mX2P2bGqSrNI5Szj7bd7nwFa6DQtmbyC6tLKGPFuNx5ut1W9adtBcLs9smLW2UdLuCKJ/5+9qwNhtLqWmWj6fBJFHG/Xd8dZfesXYoFbFI3Jbdf8AodrNV8Sulq6aTFrXWa33/cK2XstMn1OaHWJUMaAhetgE1sNOt9kZ7k2tlaCd0TrkElVrzmC3lu75IbAs8kr43N7JBNek20On7IbPneIMxOXOQC7/AKahpCpJdXRJinmql/GaSRua2Odd53RrUX+5V6pomlQbZaVHBbpmVt6aLwUdxoP7QrKw06+tWtIBCZFYyKOWe6hNk7m51DbaO5um3ml3jnwAq92o02bVttrC0A3reFFlm4efAVZyMqKaSSJtnK5LHMk1VpWpU8NXMrkYxVX/AEM0nZ2x/wCRZury3Vrh4ml6T5l8KqNi9GtdR1GWW4g6a3toTveLM1bnaB1i0C+IACJEygDux3VV7NqmgbGyXky4lMQuJPMHsiuuTTomVLG2TBG3d9zxKbxPVVFBO+N7kklerW/p+DD7WWlva63PZ6e7GAHAXwbwrT7I7JKlt8Xq6KySRYMfeKr9h9N++NYk1C6RjDGxLE98la/T9T+8Np5rW3cG3t4sP/XXLp1FTudyJE6K7o09jxLrlbDT/wAOo3dzE71PMdZsItL2hv442cor7ih/lXh/616Jb6HsxBpkd09vE0DRiV5GzwXwFY7aC3lvds7mzgxma4Cnerea3pEt7pUOnW0ywREKJDn5R3Cl06BqyzPRiux9PwL4o1OTj0THTKmTUyx88UKO90PZ/WbGf7gcJNEOCITu+YNYqztHvNSgsEU/iOIz4+eK9E1KXS9jtOdIGWW5ZWwqN2nPeazX2cW7XmtG+lQEwAtnwZvCkq6SGapiiX1Kl1RPY69G1iqotOqqmVyrE30Od6vIm2/0nS9Ojs0tLcQyHHBeRXw9am07Zqzt9nbzUNXQK8kW9GCeEY7v3VpdT0y0fVRq2ozgJbR4RW7Cn9R86xe220DapIILditqnDHcxHzVerpYKZyvenv2t+3yceh6pqGrww0lO93b3Pk/8mZijlEiKqb2/nvr0LZ3YyCOF31URzF41wnzRN/XVZ9nmlG5v5r+5G8lu27H5t/6VrdI1b7y2gv0TjaWyhEOObfMaXS6COyPl6qvkdHjPxHVo51JROxSP1OPKtVt/gtSuLReUEzqKVF7RsG12+Pf8SxP91Kvn3x2ctj9Fo6hX0sSyeeKE+wlib7aC1VgNyE9KQe491a/bDaOXRNYtUhjEgKM8yE8G8Kxuxe0FtpF7cyPbmffiRTnmKbtVqEeo61LfneWI7qID3Zr0qeq4tAjGO/EVbL/AEPk9R0KTVdea6rj/Ca26Eeua9e6xdiS4cqgOUiXktbvYuRo9hzJCQJAjk47mrzVwEOO6tHsltF9zCW1uk37OYZOOYNJp9dhUZyu87nX4o0FJdMbBQx+hyOxCfs70uW81Y6i/wCRCSR/1gqz1zUEvdttKtEOYbWXB/6xqH1LbLT7OwMGhW+6xTqOE3Vi/bWLM0puPjIyTJ3j+aumSrgp2Njhdlfqp5FJotdq9VJXVjdvtxY03H2pmVbbTUGQu9Jn/TWKFneNA0zROYHO6G3eDGtnbbcWVzaCPVtLZ5Y/DddW/uqq2g2rn1VoUtbU28NtIr4+Z2FLqLqaeR1Qknn7WK+Gk1fTaZunrB6b92RqNjdFj0Kxa/vEVbkj8QuOwv6ax+02o3uu6t+FaTTWkY/CwjNx8a0Z28sBYcbCZ5H7acN3eoYfaAxH4Wlqn7q7amWjWBIIXWb+x42l0etx6hJXz025I705O9JWfZ1/7VxwuhXcjbORxB769BvntNLa61mRus8YGPHHIV5bputS2W0KaxLb5aYs0gHiaO2z2jOtNbWlqGgtQQzKeZYVy0OoQ09Gv1L5f7PQ1vw9X6lrUcqtxjc1t1+LeaGx2Szqmy0pvm/OmkZ/Pjyqu281GEy2OkiPfjDxtOq/NGOS0FsTtFp1npk1jfF4njcuhPJj4VnfvaYbSyarLbkj4jfCH5lHLFXm1KJKWJEXq7o79jz9N8M1SapMu3aOO7kT5d7KenXtxpuzmlyXEkKwWqvu9HEObe9DbKataasktzZWaxdfdZtwAn6Vi9ttfg123gtrcFY0O9KrKTlqsvs+13S9N0qSxuZDDLv74ZkwD9K6m6s11WjWqixNT+55k/g2aLRnVD0ctQ53+IRstAl9tvqN1IMiGVihHLe5Crq31hJNsrrSg4aJIlWPrfPzYVjdmNqYdMvbyOa3dhcTGTeUcudU8Wrzff7apGD0wn6Q4OM+VcMWqx0scaRvW+So49ifwlU6jNNyI+1rGpH1+Sbb2z1Ox2hmUAyQOelDs+Tu5GeFb3Y63TStlHu7ghWaNp2wOQ+Wq3bRtK1rZ6G8hvo4rlT+GGPEnGSn0qt1fa6C/wBCGm29rLbyFFQ+GBTo6GimklV9/p/qEra/XNMpqFsaNRjlbJb7F/s3dNtBs5cwXA358srZOMk8qwum2ax7Q29pep0hSUxzRnkSDRmx2sjRdYX4hz0Ey7spHJfA1Y67qukRbS2utaYyzyK2Z0xwbz9ahLPFVwxPc7ub6juo6Kp0fUKmlhjcjJW5NX9RstVuNN2b0pH6HdTf3UhgHE03Za9tNTtJri3s/hgW6LuX/h9awW2+0EetT25gVo44VPBueattiNoNNsNBNtNNLFNETIN/ka9SLU0dPiruxE6XPl6rwdPDpTahWOdO53d/xMhqLdLqV04+aVm/1UqGV95y/jn/ADNKviVmuqqftkTdiJkfwg1OzT++nog3afuDNYnQ1ai5EOdc51ME51zcosZvEPLlSyal3RS6Pe5UL1NSYhINdG9Uwgau9E1anUN8HGacBUzR4qInFYvUFnsLFMJpM5pvE0WM5A/JrnfSpE4HKnsZyBCn44VFv+VJZAOZosKtQOIxXOGagM36ctXUZ25jdoRtjeRcm3jjGTjwpcTyrqxjGSd6kTu8ur61qGb+IuXOmlvA1HLNGvI5ocys56q4osLyQwMuONRySqOVCl93tPTfiP0jNMiWF5QYGI7VKh4hI/apUu0NySwWNgoMZxTVklVzkE1JD0gVQVp+8ASGFUxU8PlDorpG4MMU/MR+b60NJEpO8vCoSQOeTWoy43LCZo2zlTw8qYiyjk1RmYKO/wDaafFKhIwwH9Ro21BKu4VE8irgjNODn5uFN6u7nf8AoaillZTwkGPMUllH5JJNOgHaX3FDdIjHiqH3oeZ882RveoQYxxJQe9PgJyUDmZPAfWurKqjligGuLZe04PpTTdREdQj60YBykDmuGzwGaZJO2OK496AM8RPWkI9GrjzRY4At6mjAzlEst0g5g1CJlY8AagMu82Fhoy1SUj8r/KmxQzkD4izDmTRkEMjDPEetEWluwHBR9KM+HkK8Tio5Db4DIBEnWYVX3F3AuctVjeWLsD1iaprvTx8wNUaTdUg09+nKNRUHxjMN0Px8BSlslB6zH2qa2tyhBjh3vWqWJ77jltazzNvEEDxNWMNukPFyGNPhjvJQFEZUelHwaNI4zKxFI5zUGbOAPcRxdgb1KrlNIhi7I3qVLmNvqBxzthckV15UySVzVTFNgLuuQfOpluJQxym8PGu/bRD5lK24eksB5ZU+dIiOTgSD6VFFLBIMSDdrvwy87djS7dijapSOexkx+ER7GgJ4Z4z1oy3pVxF00bYf/KiUMJPXXNZdCu+pmHnkj5dIhqOS/nPNsj0rXPaW0wyFqCTSkZerGp9qRXNN33GJnnkI5/Sg3mlB7T1r7zRJcHdTHtVNcaPdqSVUGnSyk1ldcqB8RIerve9EW9heSn8sn3qwtLC9RxmBG960Wm28wxvWoWsc7EsxVcZyHQr98HAX3qzs9nZz+YxPpWutrc4BMVGRxd2N2uV8ynQi2M7abP7mCd6rWDTo4xgq5qzjiXPNjUxg3uTMKg56qCzYgaQxqOCinbikdgUfHaxkdk1IIIx3UqCvqSre1Z16qihZdJEnb4VoOhHcaRgXvNUzI75mI9nos8QPeiotJtYT2cnyq9ZI1HPNNUx+AoyVRt9SuW2VR+HGB7U/4fhlqM3lZsCn7innU7pfqZyCuaDFKrBYd6lVLE+SecxWTEjA3urUkNuQ2GBFayDTVZQW6px3U8aUFGQoNeo6ZDwGxuMyYTwAWnrak8wRWi+BX9GDUiWQbgAKluIWRrio06wkY8Gb91S3VluN1iM+VXsNt0XfmuTorHsrXPurfqdSXxM8sDA9xHnTwrA9VCPSrT4dGfiBUn3ejcQzL6U2bfcXqiFQiE8Msad0IHMN9KuILXom4kGppYweQH0pHSIhRtzPSWyHkp+lFWMKp2gauOjG52FzTY1OeKrUHOyLNeo+ONAnYWuGLhkJmmzrIDhEH91ObeEPGNs+TUioilN1RnRNnO4RU6Rkr2fqaESSfkkT+5opUuinHq0E3SKPjjUHmamRVHnQqWt4T+JcD2FER2smPzGahCLghYSwzgL71FNGRwytdEEo/VUcolXkjH1rEXqJkQNbyuOMgA/lpi2sa9tmY+Zrjvck8IyvpSjgu34n/UaoiobkpNHFHnqKv7RREURJyR/dTLaAp+bL7KKfNKiDC8f6jWk3OcS8B/NSoOWN5eDSvu+FKtFBLebcRSRw3e+pRdxMO1iq2OZejUMd7hTmMBUeNdGNwa4tOnQnuNczvHIFV2QMbvCpo5mAxmlxGyC8+dMc+hqMvnm1NL/ymlsPcdk54qKkQg95FQBx3Gnh28qzELhPdzriqc86EkujH4U1bw+FJtKNkofuMefKuYGcAUI99KF4LwqD7xkU9il2xkUs1idj2am+HbHH/vqoW/nZcsUWom1dkON9WNKsSobkXTRFeVOQynhx+tUX3rO56oUe1EQTzScWlx7Vljbl2i95dalWSJebrVUJVUcZT7mg7u/jjz1wfemRoji+lvYY/nFBT6zaL2nzWTvdTZydyQD3queZpT1pT7GqthIOdibCfaC3A4DjUJ1ppBhN0CsmhiDcXJohbmNB1apsp7Go5DTR3TswLSMfIUWtwoHEL+41jW1SZB+GM0BeapeScd4r6UbDlBzmnoEupQpzmVfelXls1zfy8izUqbiEt02y3MO6uU3acJ4+auKri4ZV3qicDPVJFdGJDIvBdx4wwpzTwleq2KoAZF7yaelxunBWjBBtwufjIe6Uiui5iPOSqXpISeIGanSNXHA8KmsZTcLPp4z/ABRXOmA/ijFV6wYPOmToyDkTRiMjyy6VTzcU15t3jvjFVYkz41HKXk4KSKzBQ3CwlvGHDeyKhbUCOA41WSdIpwSaemMZY0+Ce4ZqEy3krcMso9KijVnkznJqGZkC53s+9LT592XJ5UmJTIOaV4e04Wl9593SiuXUkcgz0e97UIXVeVsPpSqwxz1LW2miuF600hPmDUF9CwU9GisPM1Np8ckq9oL6069tZCCDOppPSoy9xRtbTHPGJK4LdlPWuV9BRbWJJ/NNJLFAetPVs+hPbuoyFIF4k7x9KIdo93qxj6VPDDaIOtIzeldleyUdljSZKpTGyFZO/V7NAuW+WJT7VbS3FqeCwMaQljUZFsD6mmyQTEr4o7r/AA2pVafHP/holKlyUMGkBglUKVbersbsj4kjPOnI67i7rEUmlkAzgNXWec1wWpt3HPdPnXJbNWGUcGgmkVx1kwa4GcDqOaMVNyJJLWVOIVTSE5RcbuDUZlnXmxprSlh1lrMQzsPF0Q3XYinm5yOLHFAsVJ4iujlxoxKMlCwykcGFcViDwNANvL2TXEnbOONGKjZBs+aHkZsbtNa4amPKXHnRigbg0ljwCgV1X3PWoyQeIcfWpBu7vEisclyjQiG8kxu4wKe05PJx9aDRUPHpDXd2MccMamrR7h8N0yrwkA9Gp3xqntSMfeq4SQY6ornSxAdlvas2zdws/jLfHWjlb3pLdW3NLZ8+ZqtF0ijgH96Q1EDhnHtQkZm6WpvJMdSBR60PNLPJzjUUAdR4/OaR1FyMKgHrTYIZuBWLjuGKkWGRh12FANfPu5LRj3od7+Q8pfpS7ShuoXiRKOR3vQ0qole4fulb+mlW7ZPfNEqHcUFe6o5UKNw4VYQWzYQ+VEPZlxk4rrSNThbKhThCTxNPEGeOasRZYYginfBj+YViRvuUyaVbW7M1JrVt3vq3FoO9WrvwKn5nFNtShm0o2t8DiDTWix3VenT0/Wfeu/dsLfxf8q3ZkF3WmckjqIR1pRpUPe31qVNNtx3IabYcG+0ypjppStpFp1oT1rYNRSaPaNysSaNhQ3kPN2Rt7qqTTlt7lz1YXr1BNCtD/uOfRqMt9n4M/wCxuB61m2HIPLV02/cDEQ9zU6aHqDjsIP3V63BoFp3270dDolqP93b6Uu0gck8eTZnUSMq8f0b/AMtEW+yGpTnDyKP+zb/y17XBp0S43LOT+yj4LCX5LVh7UYILvuPDofs91GU4/wCdftgx/wCIVYwfZRqMozi5/cyr/wDVq9wjsnJ/I/1UXHp7n+F/qpbCbinicH2N3feY/wD5n/8AGg9ptjtlNjoIJdpNYgie4bFvBEks8svmFFe/pYL/AIYrw/X9MbVftD+0rVZLq+trrQdPtF0+SzbEsS7vSOF82Gc+RpTdxfcL+z7Zv7OdqmkTS9SS4nhGZrc27RSxf1K1b+x+zjZi152nS/SvPtP0uXRtv/su1Mz3c2oatDeW19LdPmWZNzfUPjnu9XHpX0DFb0iC5GVg2T0eL/ZdGB/du0q2cVu/6qVaKfMa2rIFzHjhThCQezU0l5KAu/EOXdUI1GJSd+NhXrXYJ1HNA/MLTjbt3rTl1nT04OxX1qwtr6wnPUnQetG61TLOK9LRv0mplsyflIq9jtQVyN0+9SpanPFazIXJxQpZsOSg+oqaK1c80j/tq/itetwWi4rcqOwPpSucodxnPgQf4KH2p6aeDytFrUxW/jHj2olLZf0ikuYZNNNfutB7UVDp0oHCyc+hrVxW696Ci4rfhwOKnko90MpFpzHlb3C+i0bbaaRzN2v7a1EVtKOT7vvRMcE/+MvuKmjlGxM1Fp//AMROPVaNt9Nk+W7b3WtDFbzD+JCfVamWGTvSM+gpchsSmi026z/tFGRadcY43FWiRN3oKnSId64pVdY3ErI9Pcc5s0VHYgDjIaPSJfCpVRQOQqeQ2IAlonia8g+0rZDavS9q9V1/Ze0n1DTto7GK21S2s3jF1EyHcV4lfgd5OqfWvb1jqRY++gHHif2d7JbWaztpo+0u1VjcaZY7OWs0Ol2948bXE0kvVZ5Fj4AKmAPSvaFjT+ailhycmplhrMRMkBoowKVGiNRSprE8z5ZuFU3OMCh7y1t3Q70SmlSrtkHQyOvIsTN0Y3fSgdNkcyLljSpVzu8ho/5htNnJ5i4BkY1vNNJZBvcaVKpsLzFjbKPCjIgM8qVKuw5CaLtijYlUnlSpVNTSeNRnlRKKMcqVKlca0mRRkcKJRR4UqVTcVJlqZRSpUrhmkq1ItKlSgPWpFpUq0QmSp0AxSpUEnklKlSpyI6lSpVgH/9k=</binary>
</FictionBook>