Opowie�c o Mordimerze Madderdinie, inkwizytorze, kt�ry nie waha si� zadawa� pyta� i d��y� do odkrycia prawdy o otaczaj�cym go �wiecie.
�wiecie pe�nym intryg i z�a. �wiecie, w kt�rym ludziom zagra�aj� demony, czarownicy oraz wyznawcy mrocznych kult�w. �wiecie, kt�rego si�� nap�dow� s� nienawi��, chciwo�� oraz ��dza. Do tego w�a�nie uniwersum Mordimer Madderdin niesie �agiew Boskiej mi�o�ci�
OTO �WIAT, w kt�rym Chrystus zst�pi� z krzy�a i surowo ukara� swych prze�ladowc�w. �wiat gdzie s�owa modlitwy brzmi�: "i daj nam si��, by�my nie przebaczali naszym winowajcom". �wiat, w kt�rym "nasz Pan i jego Aposto�owie wyr�n�li w pie� p� Jerozolim". OTO ON: inkwizytor i S�uga Bo�y. Cz�owiek g��bokiej wiary.
W listach, kt�re otrzymuj�, oraz na internetowych forach dyskusyjnych, dotycz�cych moich ksi��ek, pojawia si� wiele pyta�, zarzut�w lub w�tpliwo�ci. Postanowi�em je uszeregowa� w g��wne grupy i odpowiedzie� przy okazji druku tego zbioru. Jednak stanowczo sugeruj�, aby�cie zapoznali si� z poni�szym tekstem ju�
W tej chwili ukaza�y si� trzy zbiory opowiada�:
Musimy najpierw u�ci�li� pewne szczeg�y. Akcja ksi��ek o inkwizytorze Mordimerze Madderdinie toczy si� w alternatywnej historii, w kt�rej Chrystus zszed� z krzy�a i ukara� swych prze�ladowc�w, a potem za�o�y� Pa�stwo Jezusowe, wp�ywami obejmuj�ce z grubsza terytorium �wczesnego Imperium Rzymskiego. W tym �wiecie podstawowymi zasadami religii chrze�cija�skiej nie s� wi�c wybaczenie czy lito��, ale najwa�niejsze sta�o si� ukaranie grzesznik�w. St�d te� zmienione s�owa �Ojcze nasz�, kt�re w tym �wiecie brzmi�:
Trzeba te� bardzo wyra�nie zaznaczy�, �e my�lenie cz�owieka �redniowiecznego o �mierci i cierpieniu by�o diametralnie inne ni� my�lenie cz�owieka wsp�czesnego. S�dz�, �e tylko niewielu z moich Czytelnik�w zetkn�o si� osobi�cie z przejawami brutalnej przemocy lub ze �mierci�. Dla osoby �yj�cej w czasach �redniowiecza lub renesansu by� to natomiast chleb powszedni. Przez ca�� Europ� przetacza�y si� wojny i powstania, a �o�nierze oraz rebelianci pastwili si� nad cywiln� ludno�ci� w spos�b, kt�ry dla nas jest nie do poj�cia. Wbijanie na pal, rozpruwanie ci�arnych kobiet, pieczenie na ro�nach, odzieranie �ywcem ze sk�ry, palenie mieszka�c�w szukaj�cych schronienia w �wi�tyniach � to zwyk�e metody post�powania w tamtych czasach. A je�li kto� mia� nawet szcz�cie i �y� w kraju w miar� spokojnym, to i tak widzia� liczne egzekucje, kt�re dla gawiedzi stanowi�y co� w rodzaju ludowego teatru (nie m�wi�c ju� o pustosz�cych ca�e krainy epidemiach). Prosz� tylko przypomnie� sobie, jak strasznym m�kom publicznie poddano szalonego szlachcica Piekarskiego (podj�� pr�b� zamachu na kr�la) w kraju takim jak Polska, kt�ry, generalnie rzecz bior�c, cechowa� si� �agodno�ci� w post�powaniu z przest�pcami (oczywi�cie �agodno�ci� wzgl�dn�, ale wszystko trzeba rozpatrywa� na tle epoki). Z tych wszystkich powod�w s�dz�, �e moje opowiadania wr�cz nie oddaj� okrucie�stwa czas�w, w kt�rych przysz�o �y� g��wnemu bohaterowi. Wynika to z prostej przyczyny: jako czytelnik nie lubi�, charakterystycznej dla wielu autor�w, ekscytacji przemoc�. W moich tekstach pozwalam sobie na jej dos�owne pokazanie tylko wtedy, kiedy jest mi to niezb�dnie potrzebne dla zachowania realizmu.
Przede wszystkim nale�y uzmys�owi� sobie, �e wszystkie opowiadania pisane s� z punktu widzenia g��wnego bohatera. Traktuj� o jego codziennym �yciu i problemach, z jakimi si� zmaga. A zastan�wmy si�, jak cz�sto przeci�tny Polak rozprawia o Chrzcie Polski, Powstaniu Warszawskim, rozbiorach, Bitwie pod Wiedniem, nie m�wi�c ju� o bardziej skomplikowanych kwestiach historyczno-spo�ecznych? A czy stworzony przez Raymonda Chandlera detektyw Marlowe zastanawia si� nad konsekwencjami wojny P�nocy z Po�udniem oraz streszcza dzieje Stan�w Zjednoczonych? Dlaczego wi�c mamy wymaga� od Mordimera, by zmienia� swe przygody w �podr�czny kurs historii� i opowiada� nam, jak potoczy�y si� losy �wiata? W opowiadaniach pojawiaj� si� jedynie nieliczne �drogowskazy�. Wiemy, �e Jezus zst�pi� z krzy�a i �wraz z Aposto�ami wyr�n�� w pie� p� Jerozolimy�, a �ulice Jeruzalem tego dnia sp�yn�y krwi��. Dowiadujemy si�, �e w czasach wsp�czesnych Mordimerowi zwo�ywano krucjaty (ale nie wiemy, przez kogo organizowane i przeciwko komu wyznaczone, nie wiemy te�, ile tych krucjat by�o), wiemy, �e zosta�a zorganizowana wyprawa morska maj�ca dotrze� do Indii, wiemy tak�e, �e by�y plany chrystianizuj�cej ekspedycji do Chin. Dowiadujemy si� wreszcie, i� istnieje heretycki Palatynat, z kt�rym Cesarstwo oraz Ko�ci� nie mog� sobie da� rady i kt�ry jest sol� w oku dla wszystkich prawowiernych. Ale na czym konkretnie polega ta herezja, nie zosta�o wyja�nione, gdy� dla Mordimera i jemu wsp�czesnych jest to rzecz oczywista. By� mo�e zreszt� dotycz�ca tylko kwestii pojmowania nauki Pisma, podobna do r�nic pomi�dzy ortodoksami, monofizytami a monoteletami w znanym z naszej historii Cesarstwie Bizantyjskim. A mo�e r�nice tkwi� w rozumieniu hierarchii w�adzy i niech�ci podporz�dkowania si� przez palatyna w�adzy papieskiej?
Przy tej okazji pozwol� sobie wyja�ni�, �e zawsze serdecznie bawi�y mnie utwory, w kt�rych, na przyk�ad, spotyka�o si� dw�ch wybitnych fizyk�w i jeden m�wi�: �jak wiesz, teoria wzgl�dno�ci polega na tym, �e�� po czym nast�powa� d�uga�ny wyk�ad, maj�cy Czytelnikom wyja�ni�, czym�e takim jest ta dziwaczna teoria wzgl�dno�ci. Czy w podobny spos�b rozmawialiby w realnym �wiecie wybitni fizycy? Na szcz�cie, je�li chodzi o pewne kwestie dotycz�ce spraw teologiczno-historyczno-spo�ecznych pozostaj� mi do dyspozycji my�li Mordimera, kt�ry na og� cynicznie komentuje zastan� rzeczywisto��. Konwencja ta pozwala�aby nawet na wy�uszczenie dziej�w �wiata, ale czy naprawd� jest to kwestia pal�cej wagi dla kogo�, kto pe�ni funkcj� szczeg�lnego rodzaju prywatnego detektywa?
Jako autorowi zale�y mi, by Czytelnik zbiera� strz�py wiedzy rozsiane tu i �wdzie i wyci�ga� z tego stosowne wnioski. Bardzo spodoba�a mi si� wypowied� jednego z uczestnik�w internetowych for�w, kt�ry zacytowa� s�owa Mordimera z opowiadania
Prosz� r�wnie� wzi�� pod uwag�, �e narracja pierwszoosobowa powoduje dodatkowe konsekwencje: bohater w opisie rzeczywisto�ci mo�e si� myli� lub te� celowo k�ama�. Bardzo wyra�nie to wida�, kiedy Madderdin wspomina zabit� przez siebie burdelmam� Lonn�. Opowiada wtedy: �Poprzednia w�a�cicielka tego weso�ego domu zosta�a skazana za szereg grzech�w. A skazanie dziwnie zbieg�o si� w czasie z zerwaniem wi�z�w przyja�ni, kt�re niegdy� ��czy�y j� z waszym uni�onym s�ug�. Oczywi�cie, by�a to jedynie sprawa przypadku� oraz �Doskonale wiedzia�a o tym Lonna, poprzedniczka Tamili � chocia� z uwagi na pewne po�a�owania godne wypadki od dawna ju� nie mia�a z kim dzieli� si� t� wiedz��.
Wiele z nich odegra mniejsz� lub wi�ksz� rol� w �yciu mojego bohatera. Przede wszystkim przedstawiciel Wewn�trznego Kr�gu Inkwizytorium, kt�rego Mordimer Madderdin zna pod imieniem Mariusa von Bohenwalda. Poza tym pojawi si� wampir-baron Haustoffer, pon�tna zab�jczym Enya, czarownica Karla, demonica-kusicielka Hagath, a nawet skrzywdzona przez Mordimera Loretta Alzig (ale ona dopiero w pi�tym tomie i tylko w incydentalnym epizodzie). Z bohater�w znanych z tego zbioru wa�n� rol� odegra jeszcze aktorka Ilona Loebe (r�wnie� w tomie pi�tym), przypomni o sobie aktor i dramaturg � mistrz Heinz Ritter. Mordimer b�dzie musia� tak�e stawi� czo�a bratu ja�mu�nikowi Maurizio Sforzy, kt�rego wcze�niej pokona� i upokorzy�. Rzecz jasna, pojawi� si� standardowi bohaterowie drugiego planu, czyli Kostuch, bli�niacy oraz Jego Ekscelencja biskup Hez-hezronu.
To zarzut, kt�ry pojawia� si� cz�sto w przypadku zbior�w
Czy ten tekst w jakikolwiek spos�b posuwa akcj� do przodu? Oczywi�cie, �e nie! S�u�y tylko temu, by pokaza� Czytelnikowi, �e w zdominowanym przez zunifikowane my�lenie �wiecie rodz� si� nowe idee oraz ludzie, kt�rzy chc� opowiada� o wa�nych sprawach, a nie tylko rozbawia� publiczno��. Dialog ten ukazuje r�wnie� dobitnie rang� kwestii cenzury, zw�aszcza w s�owach Mordimera: �My jeste�my wasz� publiczno�ci�, wi�c najpierw starajcie si� nas zadowoli�, a potem jako� ju� p�jdzie� oraz �Brudne kufle, stary dzbanek, chrzczone piwo, bezz�bna pos�ugaczka � piszcie w�a�nie o tym. �mia�o, z otwart� przy�bic�, pi�tnujcie plagi naszych czas�w�. Czy� Czytelnikowi, pami�taj�cemu komunistyczn� w�adz�, nie przypomina to czego�? Jednocze�nie mistrz Ritter � piewca wznios�ych idei i zwolennik artystycznej swobody � spokojnie przygl�da si�, jak w jego obecno�ci katowany jest Bogu ducha winien starzec. A cyniczny Mordimer Madderdin staje w tego� starca obronie, cho� oczywi�cie w sobie w�a�ciwy, pokr�tny spos�b.
Znowu zb�dne z punktu widzenia fabu�y tego konkretnego tekstu. Jednak przekazuje Czytelnikom wa�ne informacje. Po pierwsze, Inkwizytorium jest doskonale zorientowane w geografii znanego �wiata. Po drugie, Czytelnik dowiaduje si� o wyprawie do Indii (tutaj zorganizowanej przez papie�a) oraz tezie o kulisto�ci Ziemi. Po trzecie wreszcie, poznajemy herezj� m�wi�c� o tym, �e Jezus Chrystus uda� si� do Chin i za�o�y� tam nowe Kr�lestwo Jezusowe.
Przyznam: kr�tkie i z punktu widzenia fabu�y tego opowiadania zbyteczne. Pos�u�y�o mi w dw�ch celach. Po pierwsze, mia�o ukaza� wszechw�adz� administracji, kt�rej przedstawiciele wiedz� wszystko o wszystkich. Po drugie, uwidoczni� zaskarbiaj�cy ludzk� przyja�� oportunizm Mordimera, kt�ry jednego dnia m�wi: �A jak stan� przed niebieskim o�tarzem Pana [poborcy podatk�w], to niech On w swej m�dro�ci wyliczy im podatek od wszystkich ludzkich krzywd, kt�rych byli przyczyn��, a drugiego dnia, w towarzystwie podatkowego poborcy, wznosi toast: �Za podatki � wysokie i o czasie �ci�gane�. Czy wi�c, widz�c zachowanie bohatera w tych sytuacjach, mo�na si� dziwi�, �e do�� swobodnie p�ywa w m�tnych wodach stworzonego przeze mnie �wiata?
Najch�tniej por�wna�bym opowiadan� przeze mnie histori� do seriali takich jak
To oczywi�cie musi pozosta� s�odk� tajemnic� autora, kt�ry przecie� zawsze chce mie� w zanadrzu co�, czym zaskoczy Czytelnik�w. Jednak s�dz�, �e uwa�ny obserwator powinien po zako�czeniu lektury trzeciego tomu bardzo wyra�nie dostrzec drog�, kt�r� b�d� zmierza�. Je�li kto� natomiast czyta� mniej uwa�nie, radz� jeszcze raz zapozna� si� z epilogami opowiada�
Z�y �otr wrzeszcza� niczym pot�piony (zreszt� s�usznie, bo w ko�cu jak mia� wrzeszcze�?), kiedy legioni�ci przybijali jego d�onie do krzy�a. Dobry �otr krzycze� nie m�g�, gdy� przed spektaklem wyrwano mu j�zyk i zaszyto usta. Jezus g�rowa� nad nimi wszystkimi, wpatruj�c si� w przestrze� bolesnym wzrokiem, a na jego twarzy odbija�o si� cierpienie. Tymczasem legionista hukn�� ostatni raz m�otem w �elazny hufnal, a krzy� ze z�ym �otrem uniesiono na sznurze i postawiono. Kobieta, stoj�ca tu� obok mnie, g�o�no szlocha�a, jej synek przygl�da� si� wszystkiemu z palcem w�adowanym do buzi i wytrzeszczonymi oczami. Poniewa� z�y �otr nie przestawa� wrzeszcze� (co zaburzy�oby dalszy plan przedstawienia), wi�c legionista d�gn�� go mocno pod serce ostrzem w��czni. Ukrzy�owany m�czyzna wypr�y� si�, potem zwiotcza�, a g�owa opad�a mu na rami�. Z ust pop�yn�a g�sta stru�ka ciemnoczerwonej krwi. Teraz nadszed� czas Jezusa. Graj�cy go aktor (w jego wypadku hufnale wbito pomi�dzy palce, w p�cherze ze �wi�sk� posok�) powi�d� wko�o wzrokiem i rzek� dono�nie:
��Ukorzcie si� przed Ojcem i uwierzcie we mnie. Kto mi zawierzy, ten jeszcze dzisiaj b�dzie syci� si� chwa�� Bo��!
��Syci� si� chwa��? � mrukn�� kto� obok mnie. � Na miecz Pana, z roku na rok s� coraz s�absi!
Obr�ci�em si�, by spojrze�, kto wypowiedzia� te �mia�e s�owa, i dostrzeg�em mistrza Rittera, poet�, dramaturga oraz aktora. Musia� by� w�ciek�y, �e nie jemu powierzono przygotowanie jase�ek, gdy� z tak� inscenizacj� wi�za�y si� zwykle wysokie wyp�aty. A mistrz Ritter, jak wi�kszo�� artyst�w, cierpia� na chroniczny niedob�r got�wki. W czym niew�tpliwie by� podobny do waszego uni�onego s�ugi.
��Piszecie gorsze rzeczy � szepn��em z�o�liwie i da�em znak, by nie przeszkadza�.
��Odrzu�cie szatana! � niemal krzykn�� aktor graj�cy Jezusa. � Oto powiadam wam: nadesz�a chwila, w kt�rej musicie dokona� wyboru. Mi�osierny B�g m�wi moimi ustami: ukorzcie si� przed chwa�� Pa�sk�!
Jeden z legionist�w usiad� obok krzy�a i wyci�gn�� z zanadrza buk�ak z winem, drugi z premedytacj� d�gn�� Chrystusa w��czni� o st�pionym ko�cu. T�um zawy� z�owrogo, a legionista oberwa� w g�ow� zgni�ym jab�kiem. Odwr�ci� si�, w�ciek�y, szukaj�c wzrokiem tego, kto go zaatakowa�. Nie znalaz�, wi�c splun�� tylko pod nogi i odszed� par� krok�w na bok, by krzy� z wisz�cym Jezusem zas�oni� go przed nast�pnymi pociskami.
��Czy to tragedia, czy komedia? � Znowu us�ysza�em zgry�liwy szept Rittera.
Skrzywi� usta w niech�tnym grymasie i szarpn�� w�sk�, czarn� br�dk�, kt�r� hodowa�, zdaje si�, od niedawnego czasu, a kt�ra nadawa�a mu wygl�d strapionego kozio�ka. Tymczasem Jezus smutno zwiesi� g�ow�.
��Nie ukorzyli si� przed Panem � rzek� jakby do siebie, ale jego s�owa ponios�y si� g�o�nym echem, gdy� widownia zamilk�a, wiedz�c, �e zbli�a si� kulminacyjny moment. � Pozostali pe�ni pogardy, pychy i oboj�tno�ci. C� wi�c mam robi�? � Aktor powi�d� spojrzeniem po publiczno�ci, jakby oczekuj�c, �e w�a�nie ona mu co� doradzi.
��Ukarz ich! � wrzasn�� kt�ry� z wynaj�tych klakier�w, a zaraz potem zawt�rowa� mu t�um.
��Zejd� do nas, Jezu! Ukarz grzesznik�w!
��Mo�e powinienem okaza� lito��? � zapyta� aktor w przestrze�.
��Nie! Nie! Do�� lito�ci! Ukarz ich!
��Tak! � rzek� mocnym g�osem Jezus. � Bo czy� nie jest to lito�ciwy uczynek, gdy zabija si� w�ciek�ego psa? Czy� nie chroni si� w ten spos�b wiernej trz�dki? Czy dobry pasterz mo�e pozwoli�, by jego stado dr�a�o w przera�eniu przed besti�?
��Nie, nie mo�e! Zejd� i ukarz ich! Zabij besti�!
��Niech si� tak stanie! � krzykn�� wi�c aktor, a za jego plecami rozleg� si� huk i pojawi� b�ysk.
Z sufitu opad�a ja�niej�ca biel� kotara, zas�aniaj�c krzy�e. Jednak niemal natychmiast unios�a si� z powrotem, tyle �e Jezus sta� teraz w b�yszcz�cej zbroi, w he�mie z szerokim nosalem i z mieczem w d�oni. Z ramion sp�ywa�a mu wyszywana z�otymi ni�mi purpurowa szata.
��Podmienili aktora � mrukn�� Ritter, niepotrzebnie, gdy� sam wiedzia�em, �e pierwszy aktor nie zdo�a�by si� przebra� tak szybko. A publiczno�� nie mia�a prawa w tej zamianie si� zorientowa�, gdy� he�m z nosalem nie pozwala� dok�adnie dostrzec rys�w twarzy.
Legioni�ci zerwali si� w udawanym przera�eniu, kt�re zaraz zamieni�o si� w prawdziwe, kiedy Jezus chlasn�� mieczem i �ci�� jednemu z nich g�ow�, tak, �e fontanna krwi z kad�uba bluzn�a prosto na publiczno��, a g�owa odtoczy�a si� na skraj sceny. Oczywi�cie trwoga ogarn�a tylko drugiego z legionist�w, gdy� pierwszy zgin��, zanim zd��y� si� zorientowa�, �e spektakl przybra� tak niespodziewany obr�t. M�czyzna pr�bowa� zastawi� si� w��czni�, ale miecz Jezusa przeci�� drzewce, a potem ostrze wbi�o si� niemal po r�koje�� w pier� ofiary. Legionista opad� na kolana z wyrazem groteskowego zdumienia na twarzy, a publiczno�� wrzeszcza�a i klaska�a w d�onie. Siwy, sprawiaj�cy wra�enie wie�niaka, m�czyzna stoj�cy tu� przede mn�, otar� z w�sa kropl� krwi. Przypatrywa� si� scenie, wytrzeszczaj�c oczy i mamrocz�c co� bezg�o�nie.
��No, no � powiedzia� mistrz Ritter, tym razem z nut� niech�tnego podziwu.
Przyznam, �e rozw�j sytuacji te� mnie zaskoczy�, gdy� jase�ka zwykle nie przybiera�y a� tak drastycznej formy. Owszem, z�y i dobry �otr zawsze byli krzy�owani naprawd�, ale do tych r�l wybierano zatwardzia�ych kryminalist�w, skazanych na �mier� przez miejsk� �aw�. Natomiast pierwszy raz zobaczy�em, aby na scenie zabito legionist�w, a drugi z odgrywaj�cych posta� Jezusa aktor�w musia� by� zawodowym szermierzem, gdy� ciosy wyprowadzi� z widocznym na pierwszy rzut oka kunsztem. Publiczno�� by�a zachwycona, lecz ja zastanawia�em si�, kiedy tw�rcom wpadnie do g�owy, �eby uzbrojonych Chrystusa i Aposto��w wpu�ci� pomi�dzy ogl�daj�c� przedstawienie gawied�. W ko�cu Pismo m�wi�o wyra�nie:
Przedstawienie w zasadzie si� sko�czy�o, a graj�cy Jezusa aktor podnios�ym tonem cytowa� �wi�t� Ksi�g�. Do ramion zd��ono mu przyczepi� z�ocist� aureol�, a pod sufitem, na sznurach, unosi�o si� co� bia�ego i skrzydlatego, co wedle zamierze� tw�rc�w mia�o symbolizowa� anio�a. Mog�em mie� tylko nadziej�, �e m�j Anio� tego nie widzi, gdy� bywa� dra�liwy na punkcie swego wizerunku oraz lubi�, kiedy okazywano mu szacunek.
��Chod�my � westchn��em, uj��em Rittera za rami� i zacz�li�my si� przepycha� przez t�um.
Kto� zruga� mnie, �e przeszkadzam w widowisku, kto� inny zion�� odorem cebuli i piwa, jeszcze inny wbi� mi �okie� pod �ebra. Znosi�em to ze spokojem, cho� ubolewa�em jednak, �e nie mam na sobie s�u�bowego stroju � czarnego p�aszcza i kaftana z wyhaftowanym na piersi po�amanym krzy�em. Bowiem, jak zdo�a�em zauwa�y�, ludzie zyskiwali nieoczekiwan� umiej�tno�� wtapiania si� w otoczenie, kiedy tylko ujrzeli inkwizytora. A nawet najbardziej zat�oczone hezkie ulice wydawa�y si� po chwili by� pustawe. Jednak my � funkcjonariusze �wi�tego Officjum � jeste�my z regu�y lud�mi cichymi i pokornego serca. Wolimy trzyma� si� w cieniu, aby z niego tym baczniej �ledzi� grzeszne uczynki bli�nich. Tak to ju� bowiem jest, �e w�a�nie z cienia najlepiej dostrzec mrok, a blask tylko o�lepia �renice�
W ko�cu uda�o nam si� wydosta� na ulic�. Przygrzewa�o mocne, kwietniowe s�o�ce, a w tym pierwszym wiosennym upale tym silniej czu� by�o Hez-hezron. Odpadki, pi�trz�ce si� w zau�kach, nieczysto�ci, sp�ywaj�ce ulicami lub zaschni�te w tward� skorup�, kt�r� jednak rozmyje pierwszy deszcz. Brudnych, przepoconych ludzi, nigdy nie korzystaj�cych z �a�ni i nigdy nie pior�cych odzie�y. No i najwyra�niej, ku serdecznemu ubolewaniu waszego uni�onego s�ugi, by�em jednym z niewielu, kt�rym to wszystko przeszkadza�o. Ale taki w�a�nie by� Hez-hezron, a ja musia�em si� pogodzi� z faktem, �e m�j los zwi�zany by� z tym miastem na dobre i na z�e.
��Znowu odrzucili�cie mi sztuk� � rzek� mistrz Ritter oskar�ycielskim, cho� jednocze�nie nieco zrezygnowanym tonem.
��Nie my, lecz biskupia kancelaria � wyja�ni�em, unikaj�c jednocze�nie pijaka, kt�ry omal nie wpad� wprost w moje obj�cia. � Wiecie przecie�, �e Inkwizytorium nader rzadko zajmuje si� sprawami delikatnej, artystycznej materii.
��Czy nie wszystko jedno? � Machn�� r�k�. � Wiecie, jakie ponios�em straty?
��A dlaczego nie piszecie komedii? � zapyta�em i odtr�ci�em d�o� z�odziejaszka, kt�ry pr�bowa� obmaca� pas Rittera. � Zajmijcie si� pogodnymi stronami �ycia.
Dwie t�uste przekupki rozjazgota�y si� przy straganach i jedna pr�bowa�a zdzieli� drug� po g�owie cynow� patelni�, przy czym po�lizgn�a si� na kupie przegni�ych kapu�cianych li�ci i run�a jak d�uga z wysoko zadart� sp�dnic�. Spod materii b�ysn�y grube �ydki, poznaczone krwistoczerwonymi wykwitami rozdrapanych pryszczy.
��O w�a�nie � powiedzia�em. � �Weso�e przekupki z Hezu�. Macie gotowy temat na sztuk�.
��Drwicie sobie. � �ypn�� na mnie ponurym wzrokiem, a jego blade, niedogolone policzki pokry� ceglasty rumieniec.
��Nie drwi� � odpar�em. � Czyta�em wasze dzie�a. Tragiczne mi�o�ci, �li w�adcy, intrygi, zdrady, oszustwa, trucicielstwo, skrytob�jstwa, cierpienie w kazamatach, duchy pomordowanych� Komu to potrzebne, Heinz?
Usiedli�my przy stole ustawionym przed karczm� �Pod Postronkiem i P�tl��. Nosi�a tak� dziwn� nazw�, bo podobno dawno temu w najbli�szej okolicy wznosi�a si� miejska szubienica. W�a�ciciel pokazywa� nawet go�ciom przegni�y pniak, kt�ry mia� by� niegdy� tej szubienicy podstaw�, ale osobi�cie uwa�a�em to za chwyt obliczony na przyci�gni�cie klienteli.
��Dzbanek piwa i dwa kufle � rozkaza�em s�u�ebnej dziewce.
Ritter pr�bowa� j� chwyci� za po�ladki, kiedy odchodzi�a, ale wywin�a si� zr�cznie i wyszczerzy�a do niego w u�miechu po�amane z�by.
��My�licie, �e kiedy� b�dzie wolno nam pisa� i wystawia�, co zechcemy? � spyta�. � A tylko widz lub czytelnik b�d� decydowa� o wszystkim?
��Oczywi�cie, �e nie. � Roze�mia�em si�. � Co te� wam chodzi po g�owie, panie Ritter? Czy pozwoliliby�cie dziecku zag��bi� si� samotnie w nieznany las, nie m�wi�c wcze�niej, kt�r�dy ma i�� i nie usuwaj�c niebezpiecze�stwa z jego drogi? S�owa maj� ogromn� moc, wi�c nasz� powinno�ci� jest te s�owa kontrolowa�. Inaczej mog� zdzia�a� wiele z�a.
��Zapewne macie racj� � mrukn��, ale widzia�em, �e nie jest przekonany. � A mo�e, mo�e� � zastuka� nerwowo palcami w blat � napisa�bym sztuk� o �wi�tym Officjum? O trudzie codziennego �ycia inkwizytor�w i o tym, jak borykaj� si� ze z�em, kt�re otacza nas ze wszystkich stron? Na przyk�ad� � Wyra�nie by� zachwycony w�asnym pomys�em, ale mu przerwa�em.
��Dajcie pok�j �wi�temu Officjum � rzek�em stanowczo. � Nie chcemy, by�cie pisali o nas �le, nie chcemy tak�e, by�cie pisali o nas dobrze. Nie chcemy, by�cie w og�le o nas pisali. Inkwizytorium jest zbyt pokorne, by s�u�y� za temat sztuki. Gani�c nas, pope�niliby�cie grzech, a chwal�c � zawstydziliby�cie.
��No tak � stropi� si�. � Wi�c m�wicie: �Weso�e kumoszki z Hezu�?
Powiedzia�em wprawdzie �przekupki�, ale by� mo�e s�owo �kumoszki� by�o nawet lepsze.
��Niech si� k��c� o utargi i m�czyzn, wal� po g�owach patelniami, szarpi� za kud�y, wywracaj� na pod�o�onych przez kogo� li�ciach kapusty, intryguj� pomi�dzy sob�� To si� spodoba ludziom, wierzcie mi. Oni zawsze lubi� ogl�da� g�upszych od siebie.
��Ale czy to b�dzie jeszcze prawdziwa sztuka, panie Madderdin? � Spojrza� na mnie z przej�ciem. � Ja chcia�bym pisa� o �yciu i o �mierci, o wielkich mi�o�ciach i tragicznych wyborach, o z�eraj�cej ludzi nienawi�ci i o niedo�cig�ym honorze, o tym, gdzie przebiega granica pomi�dzy uczciwo�ci� a pod�o�ci�, fa�szem a prawd�� � Odetchn�� g��boko i opu�ci� g�ow�. � A nie o j�dzach bij�cych si� patelniami.
��Macie pisa� o tym, czego pragnie wasza publiczno�� � powiedzia�em.
��Baaa � odpar�, zadumany. � Lecz czeg� ona pragnie? Chcia�bym to wiedzie�
��My jeste�my wasz� publiczno�ci� � rzek�em z u�miechem. � Wi�c najpierw starajcie si� nas zadowoli�, a potem jako� ju� p�jdzie. Przede wszystkim nie zadawajcie wielu pyta�, zw�aszcza takich, na kt�re ci�ko znale�� odpowied�. �wiat jest zbyt skomplikowany, aby�cie jeszcze wy zmuszali ludzi do my�lenia. Ofiarujcie im chwil� beztroskiej zabawy, ka�cie �mia� si� z bohater�w waszych sztuk, by poczuli, �e s� lepsi od nich�
Dziewczyna postawi�a przed nami dwa kufle o wyszczerbionych brzegach i dzban z urwanym uchem. Ritter znowu pr�bowa� j� klepn��, ale tym razem z tak ma�o widocznym zapa�em, �e nawet nie musia�a odskakiwa�. U�miechn�a si� szczerbatym u�miechem i odesz�a, ko�ysz�c biodrami. �ykn��em piwa i skrzywi�em si�.
��Brudne kufle, stary dzbanek, chrzczone piwo, bezz�bna pos�ugaczka � piszcie w�a�nie o tym. �mia�o, z otwart� przy�bic�, pi�tnujcie plagi naszych czas�w.
��Bardzo zabawne � mrukn��, nurzaj�c w�sy w piwie. Widzia�em, �e nie jest pewien, czy m�wi� powa�nie, czy te� kpi� sobie z niego.
��A gdybym napisa� sztuk� o heretykach? � Przysun�� si� nieco bli�ej mnie i obni�y� g�os. � O tym, jak straszne wymy�laj� plugastwa i jak potem pe�ni skruchy p�on� w zbawczym ogniu oczyszczenia? Zbawczym ogniu oczyszczenia � powt�rzy� sobie nieco ciszej, wida� po to, aby zapami�ta� sformu�owanie.
��Przedstawi�bym mordercze intrygi i pod�e knowania. � Wyra�nie zapala� si� do pomys�u. � Ukaza�bym niewinn� dzierlatk� zakochan� w m�odzie�cu, kt�ry jest zamaskowanym heretykiem. On pr�buje splugawi� jej dusz� i cia�o, ona wydaje go sprawiedliwo�ci, gdy� obowi�zek przedk�ada nad mi�o��
��A potem zakochuje si� w powabnym, m�drym inkwizytorze � dopowiedzia�em powa�nym tonem.
��No, nie wiem� � Zastanowi� si�, pocieraj�c policzek, i dopiero po chwili zorientowa� si�, �e tym razem naprawd� z niego kpi�. � Nie s�dzicie, �e to dobry temat? � zapyta� niemal obra�onym tonem.
Obok nas jaki� pijak chlupn�� w b�otnist� ka�u��, opryskuj�c przechodz�cego nieopodal m�odego szlachcica oraz jego s�u��cego. Szlachcic zakl�� szpetnie i zacz�� ok�ada� nieszcz�nika szpicrut�, za� s�u��cy sta� tu� za nim i powtarza� przestraszonym tonem:
��Wasza wielmo�no�� si� zgrzeje i co ja powiem ojcu waszej wielmo�no�ci� Bardzo prosz�, przesta�cie, panie�
��To jest wasz temat. � Pokaza�em. � Publiczno�� p�knie ze �miechu.
Przygl�dali�my si� przez chwil�, jak m�odzieniec ok�ada pijaka, kt�ry komicznie j�cza� i zakrywa� g�ow� r�kami, by os�oni� twarz przed ciosami. Pr�bowa� wsta�, ale zagmera� tylko butami w b�ocie i rymn�� w nie z powrotem.
��M�g�by by� jego dziadkiem � westchn�� Ritter. � Czy godzi si� tak bi� starego cz�owieka?
��Ochlapa� mu p�aszcz. Nie zauwa�yli�cie? � spyta�em, gdy� widzia�em ju�, jak za mniejsze przewiny zabijano na ulicach Hezu.
Poeta wzruszy� ramionami i odwr�ci� wzrok.
��Nie mog� na to patrze� � mrukn��. � Przemoc budzi we mnie obrzydzenie, cho� nie wiem, czy wy jako inkwizytor rozumiecie podobn� wra�liwo�� duszy.
Pijak nie zdo�a� si� dobrze os�oni�, dosta� szpicrut� w ucho i zakwicza� szczeg�lnie przera�liwie, a spod siwej szczeciny sp�yn�a mu stru�ka krwi. Kilku przygl�daj�cych si� scenie wyrostk�w parskn�o g�o�nym �miechem.
��M�g�by ju� przesta� � rzuci� zniecierpliwiony Ritter, my�l�c zapewne o szlachcicu.
��Oczywi�cie, �e rozumiem � odpar�em. � Jestem cz�owiekiem �agodnym i serdecznie bolej�, �e moje obowi�zki zmuszaj� mnie czasem do gwa�towniejszych uczynk�w. Ale widzicie, niekiedy mi�osierdzie lub modlitwa nie wystarczaj�. Kt� nam da� lepszy przyk�ad w tej mierze, jak nie Jezus?
Ritter siorbn�� g�o�no z kufla. Od strony p�otu nie s�ycha� ju� by�o j�k�w, a tylko zduszone sapanie szlachcica, �wist szpicruty i biadolenie s�u��cego, kt�ry pr�bowa� odci�gn�� swego pana.
��Zabije go � westchn�� Ritter i znowu przechyli� kufel do ust.
��Kog� to mo�e obchodzi�? � zapyta�em. � Trupy dziesi�tk�w takich jak on wywo�� w nocy z miasta i grzebi� w Do�ach.
Poeta wys�czy� piwo do dna, wzdychaj�c przy tym po raz kolejny.
��Macie chwil� czasu? � spyta�. � Mo�e zechcecie rzuci� okiem na przedstawienie, kt�re przygotowujemy? To rycerski romans � doda�. � I wierzcie lub nie, ale oby�o si� bez ingerencji biskupiej kancelarii.
��Co� takiego! Chyba jakie� niedopatrzenie � za�artowa�em. � Ale z przyjemno�ci� przyjrz� si� waszej pracy, Heinz. � Dopi�em piwo i odstawi�em kufel z trzaskiem na blat. � Rzyga� si� chce od tych szczyn.
Wyszli�my na ulic�, gdzie m�ody szlachcic z wyra�nym ju� wysi�kiem t�uk� nieruchomy, bury i zab�ocony t�umok le��cy w ka�u�y. Stary pijak nawet si� nie rusza�, a woko�o zebra�a si� gromadka gapi�w.
��Dajcie pok�j � powiedzia�em, przechodz�c. � Dosta� ju� za swoje.
Szlachcic przerwa� na chwil� i zamar� ze szpicrut� uniesion� nad ramieniem. Mia� zaczerwienione policzki i pucu�owat� twarz, wykrzywion� teraz w gniewnym grymasie. Jasne, rzadkie loczki przyklei�y mu si� do spoconego czo�a.
��A co wam do tego? � warkn��. � Id�cie swoj� drog�, je�li sami nie chcecie oberwa�
��Zwa�ajcie na s�owa, m�wicie do funkcjonariusza �wi�tego Officjum, cz�owieku � wyg�osi� scenicznym szeptem Ritter, a m�ody szlachcic prze�kn�� gwa�townie �lin�. Gapie zacz�li si� szybko rozchodzi�.
��Macie zapewne racj� � powiedzia� szlachcic pojednawczo po chwili zastanowienia. � Ale patrzcie, jak mi ub�oci� p�aszcz � doda� oskar�ycielskim tonem.
�wisn�� jeszcze raz szpicrut� w powietrzu, jakby pokazuj�c, �e niespecjalnie przejmuje si�, z kim ma do czynienia, po czym obr�ci� si� w stron� s�u��cego.
��Wracamy do domu � rozkaza�. � Nie poka�� si� pani Giselle w takim stanie.
Odmaszerowa�, wypr�ony jak struna, t�uk�c szpicrut� po cholewie buta. Nie zaszczyci� ju� nas nawet spojrzeniem.
��Przynajmniej spe�nili�my dobry uczynek, ratuj�c �ycie cz�owieka � powiedzia� Ritter, kiedy skr�cili�my w ulic� wiod�c� do miejsca, gdzie jego trupa odbywa�a pr�by.
��Spe�nili�my? � mrukn��em. � Niech i wam b�dzie, �e spe�nili�my� Ale nie chodzi�o o �ycie tego pijaka, panie Ritter. Ja po prostu nie lubi� bezcelowego okrucie�stwa. Przemoc musi by� jak ostry miecz, wymierzona prosto we w�a�ciwy punkt. Tylko wtedy mo�na j� uzasadni�. Nasz Pan pokara� tych, kt�rzy przybili Go do Krzy�a, i tych, kt�rzy szydzili z Jego m�ki, lecz nie s�dz�, by gniewa� si�, i� zachlapano Mu p�aszcz.
��Nie ka�dy odnajduje w sobie pokor� i cierpliwo�� Jezusa � odpar� poeta.
���wi�ta prawda � przyzna�em.
Scena, na kt�rej teatr Rittera odbywa� pr�by, by�a ogromn�, drewnian� szop� ogrodzon� krzywym p�otem o przegni�ych szczeblach. Przy wej�ciu sta� na stra�y jeden z aktor�w, gdy� trupy teatralne na og� w miar� pilnie chroni�y swych sekret�w (a przynajmniej udawa�y, �e tak czyni�). Aktor mia� na g�owie rud� peruk� i przyklejon� do szcz�ki sztuczn� brod� o rozwidlonych ko�cach. W d�oni trzyma� pot�ny, obosieczny top�r. Widz�c nas, machn�� nim w powietrzu, a z �atwo�ci, z jak� tego dokona�, pozna�em, �e top�r musia� by� drewniany, cho� dla zmylenia widz�w ostrze pomalowano srebrn� farb�.
��Heinz! � zawo�a�. � Chod��e, ch�opie wszyscy ju� czekaj�!
��Andreas Kuffelberg � przedstawi� go Ritter z u�miechem. � W przyziemnym �wiecie syn marnotrawny zacnej rodziny kupieckiej, lecz w uniwersum wielkiej sztuki Tankred Rudy, krwio�erczy w�dz barbarzy�c�w.
��Hrrrragh! � zawy� aktor, wznosz�c oczy ku niebu i potrz�saj�c toporem.
��
Zaklaska�em w palce, a on rozpromieni� si� i uk�oni�.
��Mistrz Mordimer Madderdin ze �wi�tego Officjum � obja�ni� go Ritter i zauwa�y�em, �e z na po�y ironicznym, na po�y figlarnym u�mieszkiem czeka na reakcj� towarzysza.
Kuffelberg jednak nie przej�� si� w najmniejszym stopniu jego s�owami.
��
Skrzywi�em si�.
��Z tego, co wiem, zakazano odgrywania tego dramatu � powiedzia�em. � I s�dz�c po rymach, chyba tym razem sztuka zyska�a na wprowadzeniu cenzury.
Kuffelberg rykn�� tubalnym �miechem. Zauwa�y�em, �e ma mocne, zdrowe i bia�e z�by � rzadko spotykana rzecz w naszych czasach.
��Jestem tylko aktorem, jak to m�wi�: komediantem � rzek� z udawan� pokor�. � I trudno mi ocenia� wielk� sztuk�. W og�le, jak�kolwiek sztuk�. Cho� to, co przygotowa�e�, Heinz, podoba mi si�. Aaaaargh � zarycza� znowu, obna�aj�c z�by. � Jam jest Tankred Rudy, morderca dziewic i postrach biskup�w!
��Odwrotnie � mrukn�� Ritter ch�odnym tonem.
��Ano tak � przyzna� aktor po chwili. � Gin� w ostatniej scenie � wyja�ni� mi � ale przedtem jest troch� dobrej zabawy. Mam nadziej�, �e nie wytniecie wiele, bo szkoda by by�o.
��Jestem tu ca�kowicie prywatnie � zapewni�em, ale wiedzia�em, �e i tak nie uwierzy.
Przyznam, �e moje zainteresowanie sztuk� literack� narodzi�o si� na skutek przypadku. Owszem, w Akademii Inkwizytorium poznawali�my pewne wsp�czesne i dawne dzie�a, a nasi nauczyciele t�umaczyli, jak w niewinnym z pozoru tek�cie wy�owi� blu�niercze herezje. I zdziwiliby�cie si�, mili moi, wiedz�c, jak wiele wyczyta� pomi�dzy s�owami potrafi do�wiadczony inkwizytor. Jednak znajomo�� wsp�czesnej literatury, tych wszystkich dramat�w, komedii, poemat�w, fraszek i grotesek, zyska�em dzi�ki mistrzowi drukarskiemu Maktobertowi. Mia�em okazj� oczy�ci� go kiedy� z nies�usznych oskar�e� wysuwanych przez zawistnik�w (tak, tak, trafiali si� ludzie, kt�rzy s�dzili, �e �wi�ty p�omie� Inkwizycji mo�e pos�u�y� pod�ym celom), a wdzi�czny drukarz w zamian obdarowywa� mnie wydawanymi przez siebie dzie�ami. Spi�trzy�y si� ju� w spory stos w mojej kwaterze, ale ich lektura sprawia�a mi w wolnych chwilach spor� przyjemno��.
Daleki by�em, oczywi�cie, od uwa�ania si� za znawc� artystycznych m�d, lecz z pe�n� pokor� mog�em przyzna�, i� mia�em niejakie poj�cie o tym, jakie gwiazdy �wiec� najja�niej na firmamencie wielkiej sztuki. Rzecz jasna to nie Hez mimo swej wielko�ci by� miastem najch�tniej odwiedzanym przez artyst�w. Cesarska stolica bi�a nas na g�ow�, by� mo�e dlatego, �e Najja�niejszy Pan i jego s�u�by przymykali oko na wybryki poet�w, dramaturg�w i malarzy. A w Hezie, pod tward� r�k� Jego Ekscelencji, nie by�o tak �atwo o artystyczn� swobod�. Zreszt� biskup Gersard utrzymywa�, �e trefnisie, �onglerzy oraz linoskoczkowie najzupe�niej wystarczaj�, by zabawi� jego poddanych i wprowadzi� stosown� ilo�� sacrum sztuki do profanum ich codziennego �ycia.
��Ilona? � zapyta� Ritter, obni�aj�c g�os. � Ju� si� zjawi�a?
Kuffelberg pokiwa� g�ow�.
��Oj, tak, tak. Zjawi�a si� � odpar�.
Po czym znowu wzni�s� wzrok ku niebu i, przymykaj�c powieki, wyrecytowa� z uczuciem:
��
��Cera taka, jak na m�j gust, zdawa�aby si� zbytnio wpada� w odcie� b��kitu � za�artowa�em, ale Kuffelberg spojrza� na mnie karc�co.
��Zaraz sami zobaczycie � powiedzia�. � R�cz�, �e serce wam szybciej zabije. Im wszystkim tu bije�
Zostawili�my rudobrodego aktora przed ogrodzeniem i weszli�my do szopy. Na zbitej ze �wie�ych desek scenie sta�o ju� kilku komediant�w, a w �awach siedzieli inni, czekaj�cy na swoj� kolej. Na razie jeszcze wi�kszo�� z nich si� nie przebra�a, zreszt� nic dziwnego, gdy� stroje nie by�y tanie i zwykle zak�adano je tylko w czasie przedstawie�, a nie pr�b.
Kobiet�, o kt�rej m�wili Ritter i Kuffelberg, zobaczy�em od razu. Trudno by�oby nie zwr�ci� na ni� uwagi, gdy� w�r�d aktorskiej czeredy ja�nia�a niczym s�o�ce. Wysoka, o d�ugich, faluj�cych, pszeniczno jasnych w�osach i alabastrowej cerze. By�a ubrana w b��kitn� sukni�, kt�ra obna�a�a smuk�� szyj� i mocno opina�a strome piersi.
��Zatrudnili�cie kobiet�? � sykn��em z niedowierzaniem wprost w ucho Rittera. � Ludzie biskupa ob�upi� was ze sk�ry!
Owszem, dochodzi�y nas wie�ci o teatralnych nowinkach ze stolicy, gdzie �e�skie role zacz�to powierza� kobietom, ale biskup nie kry�, i� uwa�a to za obraz� dobrych obyczaj�w, a kobiece kwestie powinny by� wypowiadane przez przebranych w niewie�cie szatki m�odzie�c�w o wysokim g�osie. Wszystko po to, by nie ura�a� publicznej moralno�ci i nie sia� zgorszenia w�r�d naszych owieczek.
��Inaczej nie mieliby�my funduszy � odszepn�� Ritter. � Patrzcie, to jej ojciec. � Pokaza� mi dyskretnie grubego m�czyzn� w czarnym kaftanie. � Uleg� kaprysowi c�rki� Niech si� dziewczyna nacieszy teatrem, p�ki mo�e, potem i tak rol� dostanie m�ody Werner.
��Ufam, �e powiedzieli�cie jej o tym?
Ritter spojrza� na mnie z ukosa i nie odezwa� si�.
��Aha � rzek�em. � Nie zazdroszcz� wam, bo dziewczyna wygl�da na tak�, kt�ra wie, czego chce�
��O, tak. �S�abo�ci, twe imi� kobieta� � zacytowa� jeden ze swych dramat�w. � Ojca okr�ci�a sobie wok� palca. Szkoda tylko, �e stary chodzi za ni� krok w krok, bo nikt z nas nawet nie �mie marzy�, by sp�dzi� z ni� urocz� chwil� sam na sam.
��A ona? By�aby nie od tego? � zagadn��em, gdy� z do�wiadczenia wiedzia�em, �e kobieca przebieg�o�� jest w stanie poradzi� sobie ze wszelkimi stra�ami.
��Czort j� tam� o, wybaczcie, wie � mrukn��. � Ma ju� dwadzie�cia lat i pewnie ojciec wymarzy� dla niej co najmniej szlachcica z dobrym herbem. Bogaaaty � przeci�gn��, jeszcze bardziej obni�aj�c g�os. � Pr�dzej czy p�niej kupi sobie zi�cia.
Ilona wznios�a d�onie ku niebu i, zapatrzona gdzie� w dal, skar�y�a si� Bogu z t�sknoty za ukochanym. Mia�a do�� niski, ale �adny g�os i, je�li tylko me niewprawne ucho mog�o to nale�ycie doceni�, pi�kn� dykcj�. Reszta aktor�w sta�a wpatrzona w ni� jak w obrazek, a m�odzieniec obok nawet przygryz� sobie koniuszek wysuni�tego przed wargi j�zyka. U�miechn��em si�.
��Krew nie woda � powiedzia�em. � Sp�jrzcie na tego ch�opaka. � Dyskretnie wskaza�em m�odzie�ca.
��Johann Schwimmer � zachichota� Ritter. � Teraz na scenie tworz� par� zakochanych i za�o�� si�, �e odda�by diab�u dusz� o, przepraszam� � zerkn�� na mnie niespokojnie, ale ja si� nie odezwa�em � aby tylko sztuka zamieni�a si� w rzeczywisto��.
��Ma jakie� szanse?
��Gdzie tam! � Ritter machn�� d�oni�. � Zupe�ny golas. Nawet mieszka k�tem u znajomk�w. Stary Ulrick pr�dzej kaza�by go zabi�, a j� zamkn�� w klasztorze.
��Ulrick? I jak dalej? � zapyta�em.
��Ulrick Loebe � rzek� Ritter. � Ma chyba ze trzy sklepy i magazyn w porcie. Bogaty staruch� Dosta� tak� Ilonk�, �eby grza�a ko�dr�, i pieni�dze starego, �eby grza�y mieszek� Ech, marzenia! � Podni�s� teatralnie wzrok ku sufitowi.
��Widz�, �e sentymentalna z was natura � rzuci�em z�o�liwie.
��Sentymenty sentymentami, a �re� i ch�do�y� trzeba � odpar�, wzruszaj�c ramionami. � W ko�cu czy� Pismo nie m�wi:
Roze�mia�em si�.
��Co� czuj�, �e nie tylko Johannowi ma�a Ilonka zalaz�a za sk�r� � powiedzia�em.
��My tu wszyscy� � przerwa� i roz�o�y� d�onie. � A wy co? Jeste�cie tacy pewni siebie? Inkwizytor�w ulepiono z innej gliny ni� reszt� m�czyzn? � spyta� niemal napastliwym tonem.
��Glina zapewne ta sama, lecz proces wypalania inny, a garncarzem raczy� by� sam Pan � powiedzia�em na po�y powa�nie, na po�y �artobliwie. � Zreszt� wspomnijcie s�owa Pisma:
��Ha! � podsumowa� kr�tko moje s�owa.
Dalej ju� w milczeniu s�uchali�my monologu Ilony, �lubuj�cej zgub� barbarzy�skiemu wodzowi, z kt�rego r�ki zgin�� jej narzeczony. Na jasn� sk�r� wysz�y jej rumie�ce, pi�ci zacisn�a tak silnie, �e widzia�em, jak pobiela�y jej knykcie, a na skroni pulsowa�a cieniutka, niebieska �y�ka. Twarz dziewczyny cudownie oddawa�a uczucia: nienawi��, kiedy m�wi�a o Tankredzie, mi�o��, kiedy wspomina�a ukochanego, i niezmierzony �al, gdy op�akiwa�a jego �mier�. Faktycznie, by�em w stanie zrozumie�, czemu zawr�ci�a w g�owie cz�onkom teatralnej trupy. Bosko pi�kna, bajecznie bogata (przynajmniej w mniemaniu tych nie �mierdz�cych groszem ludzi), a w dodatku fantastycznie utalentowana. Mia�a wszystko, czego oni nigdy mie� nie b�d�. Ciekawe, czy w niekt�rych sercach podziw zdo�a� si� ju� zamieni� w zawi��?
Kiedy sko�czy�a, przez chwil� wszyscy stali w milczeniu, jakby muzyka jej g�osu brzmia�a nadal w ich uszach oraz sercach. A potem zacz�li bi� brawo. I nie by�y to, wierzcie mi, zdawkowe oklaski. Ritter klaska� jak oszala�y, a i ja w��czy�em si�, nie tylko, by nie odstawa� od reszty zgromadzonych, ale dlatego, �e gra dziewczyny naprawd� mi si� podoba�a.
��Cudowna, cudowna � mamrota� Ritter i spojrza� na mnie rozp�omienionym wzrokiem. � Powiedzcie sami, czy nie jest cudowna?
Ilona u�miecha�a si� i k�ania�a wszystkim, a co zabawne, zauwa�y�em, �e by�a lekko zmieszana tymi dowodami uwielbienia. A wi�c s�awa nie zd��y�a jej jeszcze popsu� Spojrza�em w stron� ojca aktorki i dostrzeg�em, �e stary Loebe nie klaszcze, tylko wpatruje si� w scen� z wyrazem rozdra�nienia na twarzy. C�, pewnie wola�by, aby sceniczna kl�ska rozwia�a marzenia c�rki o wielkich przedstawieniach. Cze��, jak� darzy�a j� aktorska bra�, zapewne rujnowa�a jego plany, i wiedzia�, �e b�dzie zmuszony ju� nied�ugo marzenia Ilony skonfrontowa� z rzeczywisto�ci�. A rzeczywisto�ci� mia� by� bogaty szlachcic z dobrym herbem. P� biedy, je�li b�dzie mi�y, m�ody i przystojny, ale nie s�dzi�em, by Ulrick Loebe szczeg�lnie martwi� si� zaletami charakteru, wiekiem oraz urod� przysz�ego zi�cia. Liczy�y si� tylko koneksje, niez�e nazwisko i fakt, �e dzieci z takiego zwi�zku opr�cz maj�tku dziadka mie� b�d� r�wnie� szlachecki herb ojca. W sumie widzia�em dziewcz�ta, kt�re sprzedawano taniej, wi�c mo�e Ilona mog�a m�wi� nawet o szcz�ciu? Niew�tpliwie jednak szcz�liwa by�a w�a�nie teraz i w�a�nie tutaj. Oklaskiwana, z rumie�cem na policzkach, k�aniaj�ca si� ludziom, kt�rzy niejedno widzieli i z niejednego pieca chleb jedli, a jednak by�a jak iskra pi�kna, roz�wietlaj�ca ich pod�e �ycie. Chyba tylko ja jeden nie poddawa�em si� bez reszty urokowi dziewczyny. Bo te� naprawd� inkwizytor�w ulepiono z innej gliny.
��Przedstawcie mnie, je�li �aska � poprosi�em cicho.
Ritter u�miechn�� si� nieco kpi�co i skin�� g�ow�. Podeszli�my do sceny i wdrapali�my si� na ni� po stromych, nieheblowanych stopniach. Pisarz podszed� do Ilony, a ona obj�a go serdecznie i uca�owa�a w policzek. K�tem oka zauwa�y�em, jak Ulrick Loebe krzywi si� jeszcze bardziej.
��S�o�ce moje, to by�o cudowne� � rzek� Ritter z emfaz� i wykona� g��boki, teatralny pok�on.
Dostrzeg�em, �e Johann Schwimmer cofn�� si� o krok i patrzy� w nasz� stron� takim wzrokiem, �e powinien wybra� si� ze starym Loebe na piwo, gdy� pasowali do siebie niczym ukochani bracia bli�niacy.
��Heinz, jak zwykle uroczy � powiedzia�a z u�miechem i pog�aska�a go po ramieniu. � Ale ja si� przecie� tylko ucz� od najlepszych. A poza tym nie mo�na nie recytowa� tych strof, nie oddaj�c im ca�ego serca�
Zawsze wydawa�o mi si�, �e sformu�owanie �pokra�nia� z dumy� jest tylko przeno�ni�, ale c� Ritter naprawd� pokra�nia� z dumy. Jak niewiele trzeba do szcz�cia pisarzowi, pomy�la�em.
��Przedstawisz mi swego przyjaciela? � Przenios�a na mnie wzrok i dopiero teraz spostrzeg�em, �e jej wykrojone na kszta�t migda��w oczy s� tak b��kitne, jak g�rskie jezioro rozja�nione promieniami po�udniowego s�o�ca. Otrz�sn��em si�. Oczywi�cie tylko w my�lach.
��Mordimer Madderdin. � Sk�oni�em si� lekko. � Inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu.
��Jeste�cie tu� s�u�bowo? � spyta�a, a u�miech na jej ustach i w jej oczach zgas�.
��Na miecz Pana, nie! � powiedzia�em szybko. � Ale to pytanie s�ysz� a� nazbyt cz�sto, czasami jeszcze poprzedzane s�owami: �mam nadziej�, �e nie�.
Niestety, u�miech nie powr�ci� ju� na jej usta.
��Mi�o by�o pana pozna�, mistrzu Madderdin. � Pochyli�a lekko g�ow�. � Wybaczcie, panowie, musz� wraca� do ojca.
Powiod�em za ni� spojrzeniem, kiedy odchodzi�a. Mia�a tak w�sk� kibi�, �e zastanawia�em si�, czy zdo�a�bym j� obj�� d�o�mi.
��Je�li liczyli�cie na chwil� rozmowy, nie warto by�o k�u� w oczy sw� profesj� � mrukn�� Ritter.
Obr�ci�em si� w jego stron�.
��Nie wstydz� si� tego, co robi� � rzek�em ostro. � I nie s�dz� te�, by ratowanie ludzi przed z�em by�o czym� nagannym. S�u�� prawu oraz sprawiedliwo�ci, tak jak je pojmuj� mym w�t�ym umys�em.
��Nie wiem, czy rozumiecie � powiedzia�, pochylaj�c si� w moj� stron� i �ciszaj�c g�os, jakby zdradza� mi tajemnic�. � Ale kaganek mi�o�ci ci�ko odpali� od bierwion stosu�
Wzruszy�em tylko ramionami, gdy� stanowczo pozwala� sobie na zbyt wiele. Ku mojemu ubolewaniu, profesj� inkwizytora powszechnie kojarzono ze stosami, a przecie� b�ogos�awiona �mier� grzesznika w p�omieniach by�a jedynie zwie�czeniem naszej �mudnej pracy. Poza tym w dzisiejszych czasach stosy nie p�on�y ju� tak cz�sto jak niegdy�, kiedy to pod wp�ywem �aru inkwizytorskich serc wyludnia�y si� ca�e miasta. Dalecy ju� byli�my od okresu b��d�w i wypacze�, a ka�dy przypadek starali�my si� bada� z mi�� sercu Pana pieczo�owito�ci�.
Oczywi�cie, byli w�r�d nas i tacy, kt�rzy wsz�dzie w�szyli sprawki szatana. Co zreszt� nie by�o jeszcze problemem. Problemem stawa�o si� wtedy, kiedy wiedz�c, �e maj� do czynienia jedynie z kryminalnymi przest�pstwami, starali si� je ubra� w kubrak herezji lub czarnoksi�stwa.
Tacy ludzie tylko ha�bili dobre imi� �wi�tego Officjum. Chyba �e, rzecz jasna, przy�wieca� im powa�niejszy cel ni� jedynie wykazanie si� przed zwierzchno�ci� lub zyskanie z�udnej w�adzy nad bli�nimi. Sam musia�em kilka razy w �yciu nagi�� prawo, lecz czyni�em tak z my�l� o idei, kt�ra wa�niejsza jest ni� wszelkie przepisy ukute przez ludzi. Bowiem Pan, w swej niezmierzonej m�dro�ci, rozlicza� nas b�dzie z tego, jak s�u�yli�my Jego chwale, a nie jak pilnie studiowali�my prawnicze kodeksy. Zreszt� grzeszni oraz winni byli�my wszyscy i pytaniem by�y tylko czas i wymiar kary. Tak powiedzia� niegdy� m�j Anio�, a ja nie mia�em powod�w, by nie wierzy� jego s�owom.
��Witaj, Ritter. � M�odzieniec zakochany w Ilonie nie mia� ju� co prawda wysuni�tego przed z�by j�zyka, ale nadal wygl�da� do�� g�upawo. � Kog� to przyprowadzi�e�?
��Mordimer Madderdin, inkwizytor � burkn��em z�y, �e przerwa� mi chwil� zadumy. � I nie jestem tu s�u�bowo, je�li takie mia�o by� wasze nast�pne pytanie.
��Inkwizytor? � zdziwi� si�. � Czy jeste�cie tu� Ano tak, powiedzieli�cie przecie�� � Pochyli� g�ow�, by pokry� zak�opotanie.
Przyjrza�em mu si� uwa�nie, gdy� przedtem moja uwaga koncentrowa�a si� g��wnie na pi�knej aktorce. Johann Schwimmer by� bardzo wysokim m�odzie�cem, niemal o g�ow� wy�szym ode mnie, ale chodzi� i sta�, garbi�c mocno ramiona. Mia� jasne w�osy, �ci�te r�wniutko tu� nad brwiami, oraz perkaty nos i za szerokie usta, co nadawa�o mu wygl�d wioskowego przyg�upa. Zauwa�y�em r�wnie�, �e ma kr�tkie, wygryzione paznokcie i �wie�e ranki na opuszkach palc�w. Ha, wymarzony kandydat dla Ilony, pomy�la�em z jak�� dziwn� dla mnie samego satysfakcj�.
��Zobacz, co tam z rekwizytami � rozkaza� Ritter. � Podobno p�k� miecz Fabiana. Zajmij si� tym.
��Ju� si� robi � odpar� Johann bez entuzjazmu i znikn�� za kotar� oddzielaj�c� zaplecze od sceny.
��On nie jest aktorem? � zapyta�em.
��Bo�e m�j, oczywi�cie, �e nie. � Ritter niemal si� przestraszy�. � Nasz m�ody Fabian znowu zapi� ryja z jakimi� dziwkami, a Ilona twierdzi, �e nie potrafi gra� do pustego powietrza�
��Wi�c Schwimmer zg�osi� si� na ochotnika. Typ cz�owieka, kt�ry lubi sobie d�uba� w ranie, co? � U�miechn��em si�.
��Ot, prawda. Chcecie pozna� starego?
Spojrza�em k�tem oka w stron� Ulricka Loebe, kt�ry troskliwie otula� c�rk� p�aszczem. �wiadczy�o to o nim jak najlepiej, a ja lubi�em ludzi potrafi�cych dba� o d�ugoterminowe inwestycje.
��Darujmy sobie � odpar�em.
��Ech, Loebe wybrzydza i wybrzydza, a dziewka wszak z latami nie m�odnieje�
��Wybrzydza? � zapyta�em.
��Ano tak. Ilonie trafia�y si� ju� naprawd� niezgorsze partie. Pan de Valettries. � Ritter zagi�� wskazuj�cy palec prawej d�oni. � Sekretarz ksi�cia Leonu i pono� prawy szlachcic. Hubert Gottschalk, trzeci syn barona Gottschalk, Giovanni Pompello, b�kart kardyna�a Santini� No, �e wymieni� tylko tych znaczniejszych.
��I stary nic? � mrukn��em. � Na co on czeka? Na ksi�cia z bajki?
��W ko�cu dziewczyna da pierwszemu lepszemu, zbrzuchacieje i tyle b�dzie mia� ze swojego przebierania. � Wzruszy� ramionami Ritter. � No, nie �ycz� jej tego � zastrzeg� od razu i nie wyczu�em w jego g�osie fa�szu. � Ale sami wiecie, jak jest� No dobrze, si�d�cie sobie i ogl�dajcie. Prze�wiczymy jeszcze kilka scen, a potem mo�emy zrobi� to samo, co Fabian. � Mrugn�� do mnie lewym okiem i przyczesa� br�dk� gestem, kt�ry w jego mniemaniu zapewne mia� by� lubie�ny. � Kuffelberg stawia, bo niewielu w�r�d nas jest takich, co �mierdz� groszem, ale jemu akurat si� poszcz�ci�o.
Westchn��em i usiad�em tak, jak mnie prosi�, gdy� nie mia�em plan�w na dzisiejsze popo�udnie, a upicie si� w towarzystwie Rittera oraz zabawa z dziwkami nie wydawa�y si� najgorszym pomys�em na nieciekawie zapowiadaj�cy si� wiecz�r. Co prawda w domu mojej ulubionej Tamili mia�em ju� do�� nieprzyzwoicie wysoki d�ug, ale liczy�em na to, �e nie b�dzie si� opiera�a przed dopisaniem do rachunku kolejnej sumy. Zw�aszcza, �e przecie� zawsze w ko�cu sp�aca�em d�ugi. Doskonale wiedzia�a o tym Lonna � poprzedniczka Tamili � chocia� z uwagi na pewne po�a�owania godne wypadki, od dawna ju� nie mia�a z kim dzieli� si� t� wiedz�.
Zapewne m�g�bym mieszka� w bardziej wykwintnej kwaterze. W ko�cu obecno�� inkwizytora jest dla ka�dego w�a�ciciela gospody r�wnie� pewnym zabezpieczeniem. Ot, zapewnieniem nieco wi�kszej szansy, �e go�cie nie pozarzynaj� si� nawzajem albo nie zrujnuj� samego domu. Oczywi�cie pod warunkiem, �e b�d� na tyle trze�wi, by jeszcze czegokolwiek i kogokolwiek si� ba�. Ale jako� przyzwyczai�em si� do karczmy �Pod Bykiem i Ogierem� oraz jej w�a�ciciela � Korfisa, z kt�rym mieli�my niegdy� nieprzyjemno�� uczestniczy� w bitwie pod Schengen. Zreszt� uciekanie po lasach i bagnach ci�ko nazwa� bitw�, gdy� jedyne, co pami�tam z tej zawieruchy, to wy�aniaj�c� si� z mg�y cesarsk� ci�k� kawaleri�. A potem ju� tylko uciekali�my. I mimo �e by�y to dawne dzieje, jednak my, kt�rzy prze�yli�my t� rze�, darzyli�my si� wzajemnym szacunkiem. Nie raz i nie dwa w�a�ciciele innych zajazd�w proponowali mi pok�j, ale jako� nie mia�em serca wyprowadza� si� od Korfisa. Co prawda mia� zwyczaj chrzczenia wina (i tak dla waszego uni�onego s�ugi proporcje wody i trunku by�y nieco bardziej strawne) oraz dopominania si� o zaleg�e rachunki, ale jako� jednak znajdowali�my wsp�lny j�zyk.
Tego popo�udnia le�a�em na ��ku i czyta�em w�a�nie ostatni pamflet wydany przez mistrza Maktoberta, w kt�rym to pamflecie naigrawano si� z pewnej nie s�yn�cej z surowych obyczaj�w, a dobrze urodzonej i maj�tnej damy, przy�apanej z gachem. Podobno pamflet zosta� wydany na koszt m�a owej kobiety i pomy�la�em sobie, �e ludzie znajduj� przedziwne sposoby, aby wszystkim wok� donie�� o w�asnej ha�bie. Lektur� przerwa�o mi skrzypni�cie schodka prowadz�cego do pokoju, a zaraz potem, zgodnie z przewidywaniami, us�ysza�em szybkie i g�o�ne stukanie.
��Wej�� � rozkaza�em i od�o�y�em ksi��k� na pod�og�. Z satysfakcj�, bo uda�o mi si� zabi� spaceruj�cego w szparze pomi�dzy deskami wyj�tkowo dorodnego karalucha.
Drzwi zaskrzypia�y (pomy�la�em, �e b�d� musia� kaza� Korfisowi, by naoliwi� zawiasy) i do �rodka wszed� m�czyzna, kt�rego twarz wyda�a mi si� znajoma. Nie mam, niestety, niezwyk�ej pami�ci mego przyjaciela Kostucha, a by� mo�e r�wnie� suto zakrapiana poprzedniego dnia kolacja pozbawi�a mnie w�a�ciwej bystro�ci spojrzenia oraz zdolno�ci kojarzenia fakt�w.
Przybysz by� starszym, oty�ym m�czyzn�, ubranym w czarny, haftowany z�otem kaftan, a na t�ustych palcach ujrza�em szczeg�lnie pon�tnie b�yszcz�ce pier�cienie. Twarz okala�a mu przystrzy�ona w kwadrat broda i dopiero po chwili zda�em sobie spraw�, �e w�a�nie ta broda mnie zmyli�a. Bowiem kiedy widzia�em go niespe�na miesi�c wcze�niej, mia� g�adko wygolone policzki. Sta� przede mn� nikt inny jak ojciec pi�knej Ilony � Ulrick Loebe. Czego m�g� szuka� bogaty kupiec w kwaterze skromnego inkwizytora? Ha, tego, czego jemu podobni zawsze szukaj�! Rozwi�zania k�opot�w, w kt�re najcz�ciej wp�dzi�a ich w�asna g�upota. Ciekaw by�em, czy mam racj� i tym razem.
��Witajcie, panie Loebe � powiedzia�em uprzejmie, ale nie podnios�em si� z ��ka. � Siadajcie na zydlu.
Parskn��, wida� nienawyk�y do takich powita�, i podejrzliwie przyjrza� si� zydlowi, kt�rego jedn� nog� zast�powa� stos ksi��ek wydrukowanych przez mistrza Maktoberta. W ko�cu usadowi� si� ostro�nie.
��Co was sprowadza? � zagadn��em tonem przyjacielskiej pogaw�dki. � Czym mog� wam us�u�y�?
Opar� pi�ci na kolanach i pochyli� si� w moj� stron�. Dostrzeg�em, �e ma spocon�, zaczerwienion� twarz, i nie by�a to chyba tylko wina panuj�cego w Hezie upa�u, ale r�wnie� gor�czki.
��Poznali�cie moj� c�rk�, nieprawda�?
��Zachwycaj�ca m�oda dama � odpar�em. � I pozwol� sobie r�wnie� powiedzie�: obdarzona niezwyk�ym talentem.
��Diabli tam talent! � niemal rykn�� i hukn�� pi�ciami w kolana. Wyszczerzy� z�by, jakby chcia� mnie za chwil� ugry��. Otar�em policzek, gdy� kropelki jego �liny dolecia�y do mojej twarzy. � Nieszcz�cie tylko!
��C� si� sta�o? � Poprawi�em si� na poduszce, bo opowie�� zapowiada�a si� na interesuj�c�, skoro dotyczy�a pi�knej Ilony.
��Porwali j� � wydusi� z siebie czerwony, jakby za chwil� mia� pa�� na uderzenie krwi do m�zgu. � Ten przyg�up Schwimmer i jego kompani. Wyobra�acie sobie? Porwali j�!
��Och � rzek�em, nawet nie za bardzo zdumiony, gdy� Schwimmer wygl�da� na zaczadzia�ego z mi�o�ci, a tacy ludzie decyduj� si� cz�sto na wysoce nierozwa�ne kroki. � Ufam, �e powiadomili�cie ludzi burgrabiego?
��Panie Madderdin, czy uwa�a mnie pan za idiot�? � zasycza�. � Oczywi�cie, �e zawiadomi�em burgrabiego, milicje cechowe oraz� � urwa� na chwil�, jakby zastanawia� si�, jakich u�y� s��w -�innych ludzi. Takich, kt�rzy wiedz�, co si� dzieje w mie�cie�
Domy�li�em si�, �e w ostatniej cz�ci zdania mia� na my�li tongi � niezwykle gro�ny, ale �wietnie zorganizowany cech przest�pczy. Musia� by� naprawd� zdesperowany, gdy� zaci�ganie d�ug�w u tong�w nie nale�a�o do zaj�� bezpiecznych, jakkolwiek bogatym czy znacz�cym cz�owiekiem by si� nie by�o.
��I co?
��I co, i co� � powt�rzy� za mn� w�ciek�ym g�osem. � I nic! Jak kamie� w wod�.
��Czego oczekujecie ode mnie? � spyta�em. � Przecie� musicie wiedzie�, �e taka sprawa nie mie�ci si� w gestii Inkwizytorium.
��Panie Madderdin. � Si�gn�� za pas, wyci�gn�� stamt�d p�katy mieszek i z brz�kiem rzuci� go na blat.
Zastanawia�em si�, czy mieszek ten sp�cznia� od godnych po�a�owania miedziak�w, mi�ego oczom srebra, czy te� �licznego, ci�kiego z�ota. Wiedzia�em, �e nied�ugo sam si� o tym przekonam.
��M�wmy szczerze � ci�gn��. � Wiem, �e jest pan przyjacielem przyjaci� i pomaga czasami ludziom znajduj�cym si� w k�opocie. Sowicie zap�ac�, je�li sprowadzi pan moj� c�rk�. � Czy uwierzycie, mili moi, �e oczy mu si� zaszkli�y? � Nietkni�t� i zdrow�.
��Nietkni�t�? � mrukn��em. � To ju� ode mnie nie zale�y. � Spojrza� na mnie, jakby chcia� mnie uderzy� i doszed�em do wniosku, �e ma hyzia na punkcie cnoty c�rki. � Ale b�d�my szczerzy, jak powiedzieli�cie. Skoro wykorzystujecie do poszukiwa� ludzi miasta, to ja na nic wam si� nie przydam.
��Ludzi miasta? � Niemal si� przestraszy�. � M�wicie o tongach? � Obni�y� g�os, jakby ba� si�, �e kto� nas pods�ucha. � Nie, nie, nie to mia�em na my�li. To obosieczny miecz, panie Madderdin. Kto wie o tym lepiej ni� kupcy�
No c�, chwali�o mu si�, �e przynajmniej zachowywa� odrobin� zdrowego rozs�dku.
��S�dzi�em, �e jako cz�owiek, kt�ry zna t� � zgrzytn�� z�bami � aktorsk� ho�ot�, natraficie na jakie� �lady.
��Czy Ritter jest w to zamieszany? � zapyta�em. Lubi�em Heinza Rittera i nie by�bym zadowolony, doprowadzaj�c go na szafot. Zreszt�, gdyby dziewczynie nie sta�a si� �adna krzywda, pewnie jako� by si� wy�lizga� z kaba�y.
��Nie s�dz�. � Pokr�ci� g�ow�, ale z takim wyrazem twarzy, jakby ci�ko mu przychodzi�o pogodzenie si� z my�l�, i� kt�ry� z aktor�w mo�e nie mie� udzia�u w nieszcz�ciu, jakie go spotka�o. � To ten dure� Schwimmer.
��Sam?
��Jacy� z nim byli. � Wzruszy� ramionami tak mocno, a� podskoczy�o mu t�uste podgardle. � Widzicie, panie Madderdin, musia�em wyjecha� w interesach i przykaza�em dw�m zaufanym oraz s�u�ce czuwa� nad Ilon� noc i dzie�. Aleee � machn�� d�oni�, a s�o�ce przeciskaj�ce si� przez okiennice zal�ni�o w kolorowych oczkach jego pier�cieni � Schwimmer i jego �ajdacy poturbowali wszystkich, a moje s�oneczko� moj� przysz�o�� porwali� B�g tylko jeden wie, jak straszne rzeczy jej zrobili!
Dopowiadaj�c te s�owa, naprawd� ju� szlocha�, a wielkie jak groch �zy sp�ywa�y mu po czerwonych policzkach. Wykrzywi� twarz i przypomina� teraz wielkie, skrzywdzone dziecko, obdarowane przez z�o�liwy los bujn� brod�. Tymczasem, c�, Ilona i tak mia�a szcz�cie, �e porwa� j� zakochany m�odzieniec, a nie jaki� stary, bogaty szlachcic, kt�ry najpewniej zabawi�by si� z ni�, p�ki by mu si� nie znudzi�a, a potem utopi� w najbli�szej studni. Zastanowi� si� jednak musia�em nad tym, czy rzecz ca�a faktycznie by�a porwaniem. Oczywi�cie, pami�taj�c g�upkowat� twarz Schwimmera, trudno by�o wierzy�, by Ilonie marzy�a si� przysz�o�� z kim� takim. Niemniej jednak przekona�em si� ju� nie raz i nie dwa, �e serca kobiet bij� w nieznanym nam, m�czyznom, rytmie i ci�ko przewidzie�, kto mo�e zdoby� uczucia pi�knej panny.
��Zabili kogo�? � zapyta�em.
��Nie, jedynie pobili. Ale mocno � mrukn��. � Wyb�aga�em audiencj� u burgrabiego, lecz tylko si� �mia��
Rzecz oczywista. Gdyby ja�nie burgrabia mia� si� zajmowa� ka�dym porwaniem w Hezie, to niewiele innego mia�by do roboty. I tak dosy� mia� k�opot�w z tongami oraz bractwami �akowskimi, kt�re nocami wyprawia�y takie brewerie, �e cz�� ulic naszego zacnego miasta przypomina�a miejsca obj�te wojn� domow�.
��Dowiedzieli�cie si� czego� od swoich ludzi? Pozwolicie, �e ich przes�ucham? � spyta�em.
��Nie, nie, nie! � Zatrzepota� bufiastymi r�kawami kaftana. � Na Boga, nie! Uwierzcie, �e wypyta�em ich z niezwyk�� dok�adno�ci�.
Wyobra�a�em sobie, �e Loebe mia� dobre ch�ci. Ale cz�owiekowi niewprawnemu w sztuce prowadzenia �ledztw wiele rzeczy mo�e si� wyda� na pierwszy rzut oka ma�o istotnych. Niemniej decyzja nale�a�a do niego i doskonale rozumia�em, i� nie chcia�, aby inkwizytor prowadzi� przes�uchania ludzi powi�zanych z jego domem.
��To pozw�lcie w takim razie, �e ja was wypytam � powiedzia�em. � Jak to si� sta�o? Gdzie?
��Ot, na ulicy. Przy kramach, w t�oku. Wpadli we trzech, chwycili moj� Ilonk�. Zbili tych, kt�rzy pr�bowali jej broni�. S�u�k�, �e si� szarpa�a i krzycza�a, zdzielili pa�k� w g�ow�
��Wiecie, jak wygl�dali napastnicy? Jak byli ubrani? Czy m�wili co�?
��Zas�onili twarze kapturami, a to ju� pod wiecz�r by�o� Znaczy ci dwaj, bo Schwimmer nawet si� nie kry�. Mieli pa�ki schowane pod p�aszczami i og�uszyli moich ludzi. Podobno duzi byli, silni�
Oczywi�cie. A jacy mieli by� w oczach pobitych stra�nik�w? Mali oraz s�abi?
��Jak byli ubrani? � powt�rzy�em. � Biednie? Bogato? A mo�e si� przebrali?
Wzruszy� ramionami, jakby moje pytania go denerwowa�y.
��Zwyczajnie � odpar�. � Aha, i podobno obaj mieli jasne w�osy�
��Mo�ecie mi s�u�y� innymi informacjami? Wskaz�wkami? Kto� zauwa�y� co� szczeg�lnego? Przechodnie? Kramarze?
Pokr�ci� g�ow�.
��Nic. Nikt nic nie widzia�. Nikt nic nie s�ysza�.
��Jak zwykle � westchn��em. � No c�, pozw�lcie, �e zapoznam si� z wasz� ofert�.
Przechyli�em si�, si�gn��em po mieszek (a naprawd� by� milutko ci�ki) i rozwi�za�em go. Sypn��em na blat strug� z�ota. Ha, z�ota! A wi�c jednak Loebe nie mia� w�a w kieszeni, a przynajmniej got�w by� na wyrzeczenia, je�li chodzi�o o c�rk�.
��Dam wam dwie nast�pne takie kieski, je�li znajdziecie j� ca�� i zdrow�. I kolejne dwie, jak � jego oczy zw�zi�y si� w szparki, a w g�osie us�ysza�em zimn� nienawi�� � nikomu nie m�wi�c, dostarczycie mi Schwimmera. �ywego.
Oho ho, pomy�la�em, zapewne m�ody Johann nie b�dzie mia� lekkiej ani kr�tkiej �mierci, kiedy ju� trafi w czu�e obj�cia Loebego.
��Zrobi�, co w mojej mocy. � Zapewni�em go szczerze, bo oferowa� mi prawdziw� fortun�, i je�li mog�em mu za ni� sprzeda� towar tak pozbawiony warto�ci, jak �ycie aktorskiego pomocnika, to nie mia�em nic przeciwko podobnej transakcji.
Skrzesa� ogie� i postawi� �wieczk� na stole. Potem zdj�� z ramion p�aszcz, z westchnieniem przyjrza� si� jakiej� plamie (przez chwil� pr�bowa� j� nawet wydrapa� paznokciem) i pieczo�owicie powiesi� okrycie na por�czy ��ka.
��Witaj, Heinz. � By�em ukryty w cieniu, ale rozpozna� m�j g�os i szarpn�� si�, jakby chcia� uciec.
Post�pi�em dwa kroki, zagradzaj�c mu drog� do drzwi.
��Nie, nie, nie � rzek�em. � Nie b�dziemy ani krzycze�, ani ucieka�. Porozmawiamy sobie jak przyjaciele.
��Ja nic nie wiem, panie Madderdin. Kln� si� na miecz Pana Naszego, �e nic nie wiem� � W jego g�osie us�ysza�em strach. S�usznie, inkwizytor�w nale�y si� ba�. To pozwala d�u�ej prze�y� w ich towarzystwie.
��O czym nic nie wiecie, panie Ritter? � zagadn��em.
Usiad� z westchnieniem na zydlu i nala� sobie wina z butli. R�ka tak mu si� trz�s�a, �e po�ow� rozla�.
��My�licie, �e nie wiem, z czym przychodzicie? Loebe was kupi�, co?
��Nie mo�na kupi� inkwizytora � obja�ni�em go �agodnym tonem.
��Tak, tak, wybaczcie� Powinienem, do stu diab��w, wyjecha� z miasta� Licho mnie podkusi�o� Ale cokolwiek by�cie zrobili, nic wam nie powiem, bo nic nie wiem� Przecie� sami widzieli�cie � spojrza� na mnie wzrokiem zbitego psa � �e nie lubi�em tego ca�ego Schwimmera.
��Nie ba�by� si� tak, gdyby� nic nie wiedzia� � rzek�em.
��Boj� si�, �e zrobicie mi krzywd� � odpar� szczerze.
��Heinz, Heinz, Heinz. � Podszed�em do niego i poklepa�em go po ramieniu. � My�lisz, �e chcia�bym pozbawi� �wiat twojego talentu? Czy ja wygl�dam na bezmy�lnego morderc�? Jeste�cie moim przyjacielem, panie Ritter, i w razie czego usi�owa�bym umo�liwi� wam wypl�tanie si� z k�opot�w. Oczywi�cie � u�miechn��em si� � za niewdzi�czno�� uzna�bym, gdyby�cie odtr�cili przyja�nie wyci�gni�t� d�o�. A teraz pragn�, aby� mi pom�g�, Heinz. I wtedy by� mo�e cz�� z�ota z zapas�w Loebego skapnie r�wnie� do twojej kieski.
��Du�o dostali�cie? � O�ywi� si�. � O, wybaczcie, nie powinienem pyta�
Roze�mia�em si�, gdy� Ritter by� bezczelny w spos�b, kt�ry nie tylko mnie nie z�o�ci�, ale wr�cz bawi�. Mia�em tylko nadziej�, �e wie, w kt�rym miejscu przebiegaj� granice, kt�rych nie nale�y przekracza�.
��Przede wszystkim du�o obietnic � odpowiedzia�em. � Ale zaliczka r�wnie� by�a hojna. No wi�c? Pogadajmy o Johannie.
��Co ja wam mog� powiedzie�? � Wzruszy� ramionami. � Napijecie si�?
Skin��em g�ow�, a on si�gn�� po drugi kubek. Kiedy go nape�nia�, d�o� trz�s�a mu si� mniej ni� poprzednio.
��Gdybym co� wiedzia�, wcze�niej czy teraz, sam bym doni�s� Loebemu � rzek� i mia�em wra�enie, �e s�ysz� szczero�� w jego g�osie.
��Czy dziewczyna mog�a si� z nim zm�wi�?
��Lubi�a go � powiedzia� po chwili. � Ale wiecie, tak jak si� lubi kulawego psa. Tu si� mu rzuci par� och�ap�w, tam pog�aszcze� Zawsze by�a mi�a, ale ona dla wszystkich by�a mi�a. Na g�ow� Belzebuba, �al mi jej�
��Ju� wol�, �eby�cie m�wili �na miecz Pana� � mrukn��em i usiad�em na skrzyni stoj�cej przy ��ku. � Loebe m�wi, �e m�okos nie by� sam. Kto si� przyja�ni� ze Schwimmerem? Czy kto� z waszych znikn�� w tym samym czasie? Nawet na kilka dni?
��Nie. � Zanim odpowiedzia�, zastanawia� si� chwil�. � Nic takiego.
��Nie pomagacie mi.
��Bo nic, na Boga �ywego, nie wiem! � niemal krzykn��. � Gada�o si� o tym wszystkim tu i �wdzie�
��Co si� gada�o? � przerwa�em mu.
��Schwimmer mia�, mia�� � Pstrykn�� palcami. � Jak to si� m�wi, kiedy kto� bardzo czego� chce i d��y do tego za wszelk� cen�?
��Obsesj�? � podda�em.
��O, widzicie! � Ucieszy� si�. � W�a�nie obsesj�, dobrze m�wicie. Zauwa�y�em ju� niegdy�, �e macie bogate s�ownictwo i zr�cznie si� wys�awiacie. Nie my�leli�cie kiedy�, by popr�bowa�
��Heinz � przerwa�em mu znowu. � Jak� obsesj�?
��A tak, wybaczcie� Ot�, �e chce j� pozbawi� cnoty. Wyobra�acie sobie?
Owszem, wyobra�a�em to sobie, cho� zwykle w podobnych przyjemno�ciach gustowali ludzie w leciwym wieku. To dla nich sprowadzano z po�udnia m�odziutkie, smag�e dziewice i sprzedawano po niebotycznych cenach. Czasami zreszt� po kilka razy, bo rzeczone dziewice szybko uczy�y si�, jak zr�cznie udawa� cielesn� niewinno��.
��Sk�d o tym wiecie?
��Co� tam komu� powiedzia� przy piwie. � Ritter machn�� r�k�. � Ale nie wiem, czy to wszystko ma jaki� sens.
��Poszukiwanie sensu zostawcie mnie � rzek�em i upi�em �yk wina z kubka.
By�o nie najlepszego gatunku i troch� kwa�ne, a wi�c Ritter jak zwykle nie �mierdzia� pieni�dzmi.
��Sk�d on si� w og�le wzi�� w Hezie? Urodzi� si� tu czy przyjecha� z prowincji?
��Chyba� � Ritter zastuka� palcami w rozlanej na blacie winnej ka�u�y � przyjecha�. Tak, na pewno, ale ju� dawno temu. Chyba rodzice mieli m�yn albo co tam, ale wydziedziczyli go, czy jak�
��No widzicie sami, ile wiecie? � Ucieszy�em si�. � Teraz sobie jeszcze przypomnijcie, z jakiej wsi pochodzi�. Tylko nie zmy�lajcie z �aski swojej, bo je�li udam si� w bezowocn� podr�, wr�c� do Hezu bardzo niezadowolony. A kiedy jestem niezadowolony, moja wrodzona �agodno�� marnieje, jak niepodlewany kwiat.
��Baaa. � Spojrza� na mnie. � �ebym to ja wiedzia�! Ale nie m�wi�em, �e pi�knie si� wys�awiacie? Ja mam ucho, panie Madderdin, wierzcie mi, �e mam ucho.
��A kto mo�e wiedzie�? � Pu�ci�em jego uwagi mimochodem. � Z kim Schwimmer pija�? Z kim chodzi� na dziwki? Komu si� zwierza�?
��Na dziwki nie chodzi�, nie zwierza� si� nikomu � mrukn�� Ritter. � Taki tam, odludek� A pi� zwykle z jednym takim. � Pstrykn�� palcami w powietrzu. � Od�wie�ycie moj� pami��? � zapyta� chytrze.
��Dlaczego ja ci� tak lubi�, Heinz?
Westchn��em i wyj��em z kieski jedn� monet�. Poturla�em j� po blacie w jego stron�. Zatrzyma�a si� w ka�u�y wina, ale nim zd��y�a upa��, Ritter zgrabnie j� pochwyci� w dwa palce.
��Alois Pimke � powiedzia� niewyra�nie, bo bada� denara w z�bach. � Kr�ci� si� tu i tam, czasami pomaga� nam przy dekoracjach. Ale on nie znikn��, panie Madderdin. Widzia�em go zaraz po wszystkim w karczmie.
��Gdzie znajd� tego Pimke?
��Poszukajcie �Pod Ryjem i Chwostem� albo �Pod Linoskoczkiem�, albo w �Cycatej Figlarce�.
��Heinz, B�g mi �wiadkiem, �e jak sobie to wszystko wymy�li�e�, obedr� ci� ze sk�ry. Ale zreszt� najlepiej b�dzie, jak p�jdziesz ze mn�. W ko�cu znasz Pimkego, wi�c mi go wska�esz.
��Co to, to nie � zaniepokoi� si�. � Tego tylko brakuje, �eby na mie�cie zacz�to m�wi�, �e donosz� do Officjum�
��Heinz, my po prostu p�jdziemy si� napi� � wyja�ni�em. � A jak ju� poka�esz mi Pimkego, wr�cisz sobie spokojnie do domu. Poza tym Inkwizytorium nie ma z tym wszystkim nic wsp�lnego. To prywatna sprawa.
��A je�li si� nie zgodz�?
Zna�em wiele sposob�w, by ludzi �mia�ych oraz swarliwych przemieni� w niezwykle zgodnych, wr�cz potulnych. Ale przecie� nie zamierza�em przera�a� Rittera, kt�ry i tak nie by� zachwycony, �e porwanie Ilony przybra�o dla niego inny kszta�t ni� tylko mi�e ploteczki w karczmie.
��Wtedy, mistrzu Ritter, szepn� niby nieopatrznie w kilka uszu, �e jeste�cie agentem Inkwizytorium. I to niezwykle pomocnym agentem�
O dziwo, roze�mia� si� i nawet klepn�� w kolano. Ale potem spojrza� na mnie wzrokiem ju� nieco zas�pionym. Wida� dotar�o do niego, �e tak� plotk� mog� pu�ci� w ka�dej chwili, i ci�ko mu b�dzie si� z niej wyt�umaczy�, zwa�ywszy fakt, ile razy widywano nas razem. Taki to ju�, niestety, by� nasz �wiat, �e informatorzy �wi�tego Officjum nie mogli si� chlubi� sw� wszak po�yteczn� misj�, lecz owe zaszczytne powo�anie musieli g��boko skrywa�. Mog�em nad tym faktem ubolewa�, ale nie mog�em go nie wykorzysta�.
��Dobrze � rzek� niech�tnie, bo w ko�cu jaki mia� wyb�r. � Lecz zgadzam si� tylko dlatego, �e darz� was trudnym do wyt�umaczenia afektem� Ale � uni�s� wskazuj�cy palec � najja�niejszemu cesarzowi b�dzie ch�odno bez brata bli�niaka.
��Dostaniecie drug� monet�, jak wska�ecie mi Pimkego. Od kt�rej ober�y zaczniemy?
��Dwie monety � sprostowa� szybko. � A zaczniemy od �Linoskoczka� � doda�, pocieraj�c g�rn� warg�.
��Najwi�ksze szanse, �e tam b�dzie?
��Nieee. � Przeci�gn�� z filuternym u�mieszkiem. Jak wida�, humor mu wraca� ca�kiem szybko. � Tam warz� najlepsze piwo!
W�o�y� monet� do mieszka za pasem i zarzuci� p�aszcz na rami�.
��No, a ju� my�la�em, �e przesiedz� noc w smutnej samotno�ci � powiedzia� zadowolony z siebie. � Tylko b�agam was: nie wydacie mnie? �e to ja?
��Jak my�licie, panie Ritter, ilu ludzi by�oby �askawych s�u�y� mi pomoc�, gdybym rozpowiada� po gospodach, komu zawdzi�czam informacje?
��Te� racja. � Dopi� reszt� wina ju� z butelki i odsapn�� g��boko.
��A nie zastanawiali�cie si�, panie Madderdin, dlaczego Loebe tak p�no si� do was zg�osi�? � zapyta�, odwracaj�c si� na progu. � To ju� drugi tydzie� mija, jak Ilonka znikn�a.
��Zapewne by�em dla niego z�em koniecznym. � Wzruszy�em ramionami. � Kiedy ju� wyczerpa� wszystkie inne mo�liwo�ci�
��Ja zaraz bym o was pomy�la�.
��Dzi�kuj�, Heinz. Chod�my ju�.
W ko�cu trafili�my do �Cycatej Figlarki�, a poniewa� by�a ona trzeci� gospod�, kt�r� odwiedzili�my, Ritter mia� ju� nie�le w czubie (koniecznie chcia� si� bi� z jakimi� szlachcicami i tylko moje odwo�anie si� do powagi �wi�tego Officjum zapobieg�o awanturze). Nazwa po��czonego z zajazdem szynku pochodzi�a od ogromnego szyldu, przedstawiaj�cego szeroko u�miechni�t� dziewoj� z wielkimi, kiepsko skrytymi piersiami. Z tego, co wiedzia�em, stra� biskupia usi�owa�a wym�c na w�a�cicielu zamalowanie tych piersi, ale jako� wykpi� si� z ca�ej sprawy i wielgachny, niemal obna�ony biust pozosta� na swoim miejscu.
Historia nazw gosp�d, szynk�w, tawern, ober�y i zajazd�w zawsze budzi�a moje zainteresowanie. Czasami by�y to proste skojarzenia: ot, namalowano szyld z ros�� dziewuch�, to i powsta�a �Cycata Figlarka�. Ale na przyk�ad nazwa �Pod Linoskoczkiem� wzi�a si� st�d, �e pewien cyrkowiec rozwiesi� sw� lin� w�a�nie tu� obok karczmy (kt�ra nosi�a jeszcze wtedy swojsk� nazw� �U Czerwonego Nochala�) i celnie trafiony jab�kiem przez kogo� z publiczno�ci, fikn�� na ziemi�, �ami�c sobie kark. Co wzbudzi�o s�uszn� rado�� gawiedzi, a w�a�cicielowi nasun�o pomys�, by ten szcz�liwy traf wykorzysta� do zmiany nazwy.
Czasem nazwy gosp�d mog�yby te� zmyli� co bardziej prostodusznego obserwatora. Chocia�by taka �Pod Rozjuszonym Lwem� nie wzi�a miana po drapie�nej zamorskiej bestii, lecz po panu baronie Sapindze, kt�ry piecz�towa� si� czerwonym lwem na bia�ym polu, a mia� zwyczaj niszczy� w alkoholowym upojeniu ka�dy zajazd, w kt�rym si� w�a�nie znalaz�. W�a�ciciele zreszt� nie byli temu niech�tni, gdy� pan baron mia� mieszek r�wnie ci�ki jak pomy�lunek i sowicie wynagradza� straty.
Tak czy inaczej, na Aloisa Pimke natkn�li�my si� w�a�nie w �Cycatej Figlarce�, gdzie w chwili naszego przybycia wymiotowa� pod st�, co jego kompanom nie zdawa�o si� czyni� specjalnej r�nicy. Ober�a by�a zat�oczona do granic mo�liwo�ci i na wskro� przesi�kni�ta fetorem, w kt�rym miesza�o si� wszystko: smr�d przypalonych potraw, od�r wymiocin i rozlanego piwa oraz zapoconych cia� i niepranej odzie�y. Moje nieszcz�sne nozdrza zosta�y pora�one od samego progu, ale westchn��em tylko, gdy� musia�em przecie� zarobi� na honorarium od Loebego. Zreszt� z do�wiadczenia wiedzia�em, �e nawet najczulsze powonienie jako� si� w ko�cu przyzwyczaja do odra�aj�cych zapach�w i cz�owiek mo�e wytrzyma�, nawet kiedy go zanurzy� w �wi�skiej gnoj�wce (oczywi�cie, je�li si� nie zach�y�nie). Ach, biedny Mordimerze, czego nie musisz znie��, by zarobi� na kubeczek wody i pajdk� chleba?
��To ja ju� id�! � wrzasn�� mi w ucho Ritter, przekrzykuj�c panuj�cy w izbie ha�as.
��Id�cie, id�cie � odpar�em. � Spotkamy si� jutro i dam wam reszt� pieni�dzy.
Nie mia�em poj�cia, czy sumka obiecana dramaturgowi mi si� zwr�ci, ale przecie� od czego� trzeba by�o zacz��, a Pimke m�g� by� pomostem, kt�ry doprowadzi mnie do Schwimmera. Przepcha�em si� przez t�um i mimochodem zrzuci�em z zydla siwego kar�a siedz�cego obok Pimkego. Karze� wpad� pod st� i zwin�� si� tam w k��bek, natychmiast zasypiaj�c z twarz� przytulon� do moich st�p. Mia�em tylko nadziej�, �e nie obrzyga mi but�w. Tymczasem Alois Pimke zwymiotowa� po raz ostatni, krzywi�c si� szczeg�lnie bole�ciwie, i wyprostowa� si�, ocieraj�c usta w r�kaw. Zauwa�y�em na tym r�kawie zaskorupia�e, ��tozielone nacieki, wida� pozosta�o�ci po skutkach poprzednich biesiad.
��Nie poszszsz�o � zabe�kota� i bekn��.
Przyjaciel Schwimmera by� cz�owiekiem, do kt�rego doskonale pasowa�o okre�lenie: nijaki. Ot, twarz i postura niegodna zapami�tania, jeden z tysi�cy nic nieznacz�cych mieszka�c�w Hez-hezronu. Jasne, lekko przerzedzone w�osy, blada twarz pokryta wykwitami pryszczy, perkaty nos i wodniste oczka. Teraz te w�a�nie oczka wgapia�y si� we mnie z czym� na kszta�t niepewnego zainteresowania.
��Jorgu�? � zapyta�, niebezpiecznie si� chwiej�c. � To ty, Jorgu�?
Podtrzyma�em go za �okie�.
��Kop� lat, brachu! � U�miechn��em si� szeroko i serdecznie.
��Ps-staw klejk�, Jorgu� � wymamrota�.
Ani ha�as panuj�cy w gospodzie, ani stan Pimkego nie pozostawia�y mi z�udze�, �e b�d� m�g� spokojnie porozmawia� na temat Schwimmera.
��Mam troch� grosza � wrzasn��em mu w ucho. � P�jdziemy na dziewczynki?
��Ziewsynki? � Ucieszy� si� � I�my!
Poderwa� si� z miejsca, ale musia�em go podtrzyma�, by nie upad� na st�. Samemu sto�owi nic by, co prawda, nie zrobi�, bo w�a�ciciel rozs�dnie poprzybija� wszystkie nogi do pod�ogi, ale nie chcia�em ryzykowa�, �e zwr�cimy uwag� innych biesiaduj�cych. Cho� w tej gospodzie trzeba by chyba by�o wprowadzi� do izby s�onia, aby wzbudzi� czyjekolwiek zainteresowanie.
Jako� przedostali�my si� do wyj�cia, a ja musia�em nie tylko rozpycha� si� w t�umie, ale i holowa� za sob� Pimkego, kt�rego nogi ci�gle nie chcia�y nad��y� za reszt� cia�a. Wreszcie wyszli�my za pr�g, na �wie�e powietrze. Je�li, oczywi�cie, �wie�ym powietrzem mo�na by�o nazwa� panuj�cy na dziedzi�cu smr�d moczu oraz ka�u, gdy� go�cie za�atwiali fizjologiczne potrzeby tu� za progiem.
��Ziewsynki, ziewsynki, iziemy na ziewsynki � pochwali� si� Pimke przechodz�cym obok m�czyznom.
Rudobrody chudzielec o lisiej twarzy i nadspodziewanie trze�wych oczach obr�ci� si� w nasz� stron�.
��A to mo�e z nami? � zaproponowa� przymilnie. � Znam taki jeden mi�y domek�
��Ruszaj, bracie, w swoj� stron� � powiedzia�em zimnym tonem � je�li nie chcesz k�opot�w.
Si�gn�� do pasa, najwyra�niej po n�, ale spojrza� mi przedtem w oczy i co� w moim wzroku musia�o go zastanowi�. Cofn�� si� o krok.
��Niech id� � rzuci� do swoich kompan�w, kt�rzy ju� zacz�li si� nami interesowa�.
U�miechn��em si� do niego p�g�bkiem, bo lubi�em ludzi, u kt�rych instynkt samozachowawczy odzywa� si� w stosownej chwili i bra� g�r� nad ambicjami. Poza tym nie mia�em ochoty zostawia� za sob� trup�w, gdy� Pan nie obdarzy� mnie zdolno�ciami i si��, bym u�ywa� ich w karczemnych b�jkach. Jednak, tak czy inaczej, Alois Pimke nie nadawa� si� do niczego poza pl�taniem pod nogami, przewracaniem w b�oto i mamrotaniem: �zie te ziewcynki, Jorgu�?� Postanowi�em wi�c dotaszczy� go do gospody �Pod Bykiem i Ogierem�. Oczywi�cie nie zamierza�em si� z nim dzieli� m� skromn� izb�, gdy� mimo i� jestem natur� do�� wielkoduszn�, uzna�bym to za objaw nadmiernego mi�osierdzia. Liczy�em jednak, �e Korfis zamknie Aloisa w sk�adziku albo piwnicy, gdzie b�d� m�g� spokojnie przes�ucha� go nast�pnego dnia, kiedy ju� troch� przetrze�wieje.
Korfis nie by� zachwycony, kiedy zmusi�em go do zamienienia sk�adziku w cel� dla Pimkego. Burcza� co� w rodzaju: �ma�o macie loch�w w Inkwizytorium, �eby zabiera� jeszcze moj� piwnic�?�, ale puszcza�em jego zgry�liwo�ci mimo uszu. Do pomieszczenia zszed�em dopiero ko�o po�udnia nast�pnego dnia, gdy� chcia�em odespa� uci��liwy wiecz�r. Zreszt� Alois Pimke spa� r�wnie�, przytulony do kilku desek, i zauwa�y�em, �e jest to cz�owiek maj�cy pewne szcz�cie, gdy� moim zdaniem tylko temu w�a�nie szcz�ciu zawdzi�cza� fakt, �e nie wyk�u� sobie oka o kt�ry� z wystaj�cych gwo�dzi. Oczywi�cie, szcz�cie mog�o si� od niego szybko odwr�ci�, je�li odpowiedzi, kt�rych udzieli na moje pytania, nie b�d� ze wszech miar zadowalaj�ce.
Postawi�em �wiecznik na pustej beczce po oliwie (sk�adzik, co prawda, mia� male�kie okna si�gaj�ce tu� nad powierzchni� gruntu, ale zosta�y one pieczo�owicie zabite deskami) i obudzi�em Pimkego kopniakiem pod �ebra. J�kn�� i zatrzepota� powiekami. Potem skuli� si� i zachrapa�. Na szcz�cie, przewiduj�c podobny rozw�j wypadk�w, przyd�wiga�em ze sob� wiadro zimnej, studziennej wody, a teraz chlusn��em ca�� jego zawarto�� na Aloisa. Wrzasn�� i poderwa� si� na r�wne nogi, rozdzieraj�c sobie przy okazji policzek o stercz�cy z desek gw�d�. C�, jednak nie mia� tyle szcz�cia, jak s�dzi�em.
��Cco jest?! � wrzasn�� i potoczy� wok� nieprzytomnym spojrzeniem, kt�re w ko�cu si�gn�o i mnie. � Ja ci�, kurwa, zaraz� � doda� w�ciekle, kiedy zobaczy� wiadro w moich d�oniach, wi�c domy�li� si�, �e to w�a�nie ja by�em sprawc� jego ch�odnej k�pieli.
Kopn��em go pod prawe kolano, a kiedy nogi si� pod nim za�ama�y, do�o�y�em solidnego kopniaka w brzuch. J�kn�� i narzyga� sobie na buty.
��Fe � powiedzia�em. � Jak mo�na tak si� zachowywa� w go�cinie?
Odpe�zn�� tak daleko, jak tylko m�g� odpe�zn��, aby znale�� si� najdalej ode mnie. Po rozszarpanym gwo�dziem policzku sp�ywa�a mu krew.
��Alois Pimke, nieprawda�? � zapyta�em.
��Nie � odpar� w�ciek�ym tonem. � Nie znam �adnego Pimke! Jestem Tobias Schule, �ajdaku!
Cz�owiek o wyczulonym s�uchu i maj�cy do�wiadczenie w prowadzeniu przes�ucha� nie m�g� nie zauwa�y�, �e po s�owie �jestem� nast�pi�a ledwo wyczuwalna chwila wahania, jakby m�j rozm�wca nie m�g� sobie przypomnie� swojego nazwiska. Post�pi�em wi�c krok i nadepn��em mu na d�o�, kt�r� si� podpiera�. Przekr�ci�em si� na obcasie, a wycie Pimkego zag�uszy�o chrupot �amanych kostek. Zszed�em z jego r�ki, a on rozp�aka� si� i zacz�� tuli� d�o� do piersi.
��Bydl�! Po�ama�e� mi palce! � wychlipa�.
��Alois Pimke, nieprawda�? � powt�rzy�em.
��Tak, tak, Pimke, ty kurwi synu! Czego chcesz ode mnie? Co, ja ci piniondze winnym, czy co?
Kucn��em przy nim, a on niemal stara� si� wle�� pomi�dzy ciasno zsuni�te beczki. Rzecz jasna, nie uda�o mu si� to.
��Alois, ustalimy teraz pewne zasady � powiedzia�em spokojnie. � Ja zadaj� pytania, a ty na nie odpowiadasz, staraj�c si� jednocze�nie nie obra�a� Boga blu�nierstwami. Je�eli nie b�dziesz stosowa� si� do tych zasad, po�ami� ci drug� d�o�. A potem zajm� si� innymi delikatnymi cz�ciami twojego cia�a. Natomiast jak b�dziesz grzeczny, wyjdziesz st�d i wyleczysz kaca winem. Rozumiemy si�?
Wpatrywa� si� we mnie rozszerzonymi z przera�enia oczami i w milczeniu, ale gorliwie, pokiwa� g�ow�. Zabawne, lecz wydawa�o mi si�, �e jego strach si�gn�� zenitu, kiedy powiedzia�em, aby nie obra�a� Boga. Czy�by �wita�o mu ju� w zapijaczonej g�owie, z kim ma do czynienia?
��Dobrze, �e si� zgadzamy w tej mierze � rzek�em serdecznym tonem. � Chcia�bym r�wnie�, aby� odpowiada� na moje pytania zgodnie z prawd�, gdy� zauwa�, �e Pismo, ustami �wi�tego Jana, w swej m�dro�ci m�wi:
��Tak, tak, tak � wychrypia�.
��Znasz niejakiego Johanna Schwimmera?
��Znam, panie, ale co to za znanie, ledwo my czasem�
��Do��! � Unios�em d�o�, a on wgapi� si� w ni� z twarz� wykrzywion� l�kiem. � Pow�d� mo�e by� r�wnie niezno�na, jak susza, drogi Aloisie.
Po g�upkowatym wyrazie jego twarzy pozna�em, �e nie zrozumia� i nie doceni� mojej lekkiej, zabawnej i jak�e celnej metafory.
��Nie gadaj tyle, tylko odpowiadaj �ci�le na pytania, rozumiemy si�? No! Ile ci da� Schwimmer za pomoc w porwaniu Ilony Loebe?
��Nie! � wrzasn�� i teraz by� naprawd�, ale to naprawd� przera�ony. � To nie ja, panie, przysingam na g�owy mych dzieciaczk�w!
��A ile ich masz?
��Troje, panie, troje i �unk� chor�� � urwa�, bo widocznie przypomnia� sobie, co m�wi�em na temat nadmiernego gadania.
Zabawne, oni zawsze maj� troje dzieci. Czy to jaka� magia, czy co?
��Mam ci po�ama� drug� r�k�? � spyta�em.
��Nie, panie, b�agam was, ja nie porwa�em tej dziwczyny, B�g mi� �wiadkiem. � �zy na jego policzkach miesza�y si� z krwi� i sp�ywa�y na podbr�dek. Wygl�da� �a�o�nie.
��Dziwne � powiedzia�em z zastanowieniem. � A m�wili, �e ty by�e� jednym z dw�ch m�czyzn, kt�rzy pobili stra� i zabrali dziewczyn�.
��Nie, panie, o nie, to nie by�em ja! Ja bym kogu� pobi�? Przeca patrzcie, jak�e�cie mnie obrz�dzili bez nijakiego trudu�
Nie da si� ukry�, �e mimo przera�enia znajdowa� rozs�dne argumenty na sw� korzy�� i popisa� si� swoist� bystro�ci� umys�u (a mo�e jedynie karaluszym instynktem przetrwania?). Oczywi�cie, by�em od pocz�tku niemal pewien, �e nie ma on nic wsp�lnego z porwaniem. Cieszy�em si�, i� pierwsze wra�enie mnie nie zmyli�o: Pimke nie by� typem porywacza.
��M�wi�, �e ci� dobrze widzieli � rzek�em jednak, by go pogn�bi�, a on znowu si� rozszlocha� i zabe�kota� co� przez przyci�ni�te do twarzy d�onie.
��Wi�c kto, je�li nie ty? � zapyta�em. � Mo�e got�w by�bym ci nawet uwierzy� � doda�em z namys�em � ale musz� znale�� prawdziwych winowajc�w. Pos�uchaj, Alois, tw�j przyjaciel jest oskar�ony o herezj�. Czy mam ci� zaprowadzi� do loch�w Inkwizytorium i podda� oficjalnemu przes�uchaniu, czy wolisz pogada� ze mn� szczerze tu i teraz?
��O Bo�e, m�j Bo�e � zaj�cza�. � Jonni heretykiem? Mylicie si�, panie�
��Zarzucasz mi fa�sz? � wycedzi�em z jadowit� s�odycz� w g�osie.
��Nie, panie, jak Boga� � Po palcach sp�ywa�a mu krew zmieszana ze smarkami. � Mo�e i by�, mo�e i by�, co ja tam wiem�
��Wiesz kto z nim by�, prawda?
��Nie! Nic nie wiem!
��Alois, czy pami�tasz, �e M�dra Ksi�ga m�wi:
Chwyci� mnie kurczowo za kostki i wdusi� twarz w moje buty.
��Pu��cie mnie, panie, ja niewinny� � wymamrota�.
Wydosta�em si� z jego u�cisku i cofn��em o krok. Kiedy unosi� g�ow�, kopn��em go czubem buta nad g�rn� warg� i z�ama�em mu chrz�stki nosa. Zawy� i chwyci� si� za twarz. Odturla� si� znowu pod beczki, zawodz�c i �kaj�c.
��Nie bawi mnie sprawianie ci b�lu, ale widz�, �e b�d� musia� solidnie zabra� si� do roboty � rzek�em.
��Nieeeeee!!! Panie, nie!
Kucn��em obok niego i chwyci�em go mocno za rami�.
��Patrz na mnie, Alois! � rozkaza�em twardym g�osem. � I milcz teraz! � Wierzchem d�oni uderzy�em go w usta.
Wci�gn�� powietrze z bolesnym sykiem i umilk�.
��Rozmawiam z tob� tu i w tej chwili, bo wszyscy m�wi�, �e� cz�ek zacny i poczciwy. Ale zawsze mog� ci� zabra� do loch�w Inkwizytorium. Czy wiesz, co si� dzieje z cia�em cz�owieka, kiedy szarpa� je rozgrzanymi do czerwono�ci kleszczami? Czy widzia�e� maszynk� gruchocz�c� ko�ci tak chytrze, �e krew wyp�ywa razem ze szpikiem? Czy wiesz, jak ta�czy cz�owiek postawiony na rozpalonej blasze?
��B�aaaagam� � wydusi� z siebie.
��Nie pozw�l mi tego zrobi�, Alois. Nie zmuszaj mnie, bym sprawia� ci b�l � powiedzia�em, �agodz�c ton g�osu. � Kto by� ze Schwimmerem?
��Chyy-yba je-ego bra-acia, ale nie wie-em�
��Bracia? Jacy bracia? Sk�d si� wzi�li w Hezie?
��Z ichniej wioo-oski�
��Jak si� nazywa ta wioska? Tylko nie pr�buj mnie zwodzi�, Alois!
��Jakojsi ta-ak� prze-epomnia�em�
Widzia�em, �e naprawd� stara si� przypomnie�, ale by� oszo�omiony strachem oraz b�lem, wi�c postanowi�em da� mu chwil� wytchnienia. Odszed�em na bok i przysiad�em na wieku zabitej gwo�dziami skrzyni.
��Przypomnij sobie � powiedzia�em spokojnie. � A potem dostaniesz par� groszy na wino i zapomnisz o wszystkim. Spokojnie, Alois, mamy czas� Schwimmer opowiada� ci o swojej wiosce?
��Tak, panie. To jakojsi Sitten albo Sittard albo Seinen. Cu� tak�
��Jakie miasto jest niedaleko, co?
��Gottingen, panie! � wykrzykn�� i uni�s� g�ow�, a na jego umorusanej krwi� twarzy pojawi�a si� rado��. � Jak Boga�! Gottingen! M�wi�, co na jarmarki tam je�dzi�.
No, to ju� by�o co�. Gottingen le�a�o pi��, mo�e sze�� dni drogi od Hezu i faktycznie by�o sporym miastem targowym. Mia�o swoj� twierdz� i, je�li dobrze pami�ta�em, znajdowa�a si� w nim r�wnie� siedziba lokalnego oddzia�u Inkwizytorium. Zbieraj�c do kupy wiadomo�ci, a wi�c nazw� wsi na liter� �S� oraz fakt, �e rodzice Schwimmera posiadali m�yn, mog�em ju� pr�bowa� odnale�� jego miejsce urodzenia. Pytanie tylko brzmia�o, czy nie zaprowadzi mnie to wszystko w �lepy zau�ek? Przecie� Schwimmer nie musia� wcale szuka� schronienia w rodzinnych stronach. Zreszt� ciekawe, jak poradzi� sobie z przewiezieniem dziewczyny traktami patrolowanymi zar�wno przez ludzi biskupa, stra�e miejscowych feuda��w, jak i justycjariuszy. Musia�by mie� w�z, a Ilon� ukry� w�r�d przewo�onych towar�w. Lecz sk�d biedak jego pokroju wzi��by pieni�dze na realizacj� tak skomplikowanego oraz kosztownego przedsi�wzi�cia? Nie, nie, to musia�a by� �lepa uliczka. Gdyby wioska Schwimmera by�a dzie� drogi od Hezu, no, g�ra dwa dni, by� mo�e pokusi�by si� o przemycenie dziewczyny. Ale w ci�gu sze�ciu dni podr�y z ca�� pewno�ci� by go przy�apano. Chyba, �e Ilona o wszystkim wiedzia�a i na wszystko si� zgadza�a, a tej wysoce nieprawdopodobnej ewentualno�ci nie mog�em jednak do ko�ca wyklucza�.
Wychodzi�o wi�c na to, �e zupe�nie niepotrzebnie postraszy�em Rittera oraz Pimkego, a odpowiedzi nale�a�o jednak szuka� w Hezie. Chyba �e� bracia Schwimmera pomogli mu w porwaniu, a potem wr�cili do domu. Natomiast sam Schwimmer ukry� si� wraz z Ilon� w sobie tylko znanym miejscu. Ale kto w takim razie przynosi� mu jedzenie, gdy� nie by� chyba na tyle durny, by paradowa� po ulicach? Nawet je�li poczyni� stosowne zapasy, na ile mog�y mu one wystarczy�? Poza tym Hez jest miastem ciekawskich ludzi. Czy nie opuszczaj�ca ca�ymi dniami swej kwatery para m�odych nie zainteresowa�aby s�siad�w? Zw�aszcza �e Loebe rozpu�ci� w mie�cie wie�ci o porwaniu? Podrapa�em si� po g�owie, gdy� sprawa, o kt�rej my�la�em, �e jej wyja�nienie znajduje si� krok ode mnie, niepotrzebnie si� komplikowa�a. A to oznacza�o, �e oddala�o si� r�wnie� moje honorarium.
��Jak wygl�daj� bracia Schwimmera?
��A co ja ich ogl�da�em? Raz�e tylko wpad�em na nich, jak we trzech gdziesik szli. Tacy tam, jak on�
��Jasne w�osy? Wysocy? Barczy�ci?
��Znacie ich, panie? � W jego oczach odbi�o si� zdumienie.
��No, Alois � rzek�em, nie sil�c si�, by mu odpowiedzie� na pytanie. � Przys�u�y�e� si� dobrej sprawie. Zmykaj!
Si�gn��em do kiesy i rzuci�em mu tr�jgroszaka. Jak znalaz� b�dzie na piwo, kt�rym podleczy prze�ycia wczorajszej nocy i dzisiejszego po�udnia. Rozp�yn�� si� w podzi�kowaniach i skulony, ci�gle si� k�aniaj�cy, wlaz� na schody, po czym us�ysza�em tylko szybki tupot jego but�w. Dla niego sprawa Johanna Schwimmera w�a�nie si� zako�czy�a. Sw� wiedz� o porywaczu okupi�, co prawda, zgruchotanym nosem i po�amanymi kostkami d�oni, ale mo�na powiedzie�, �e wykpi� si� tanim kosztem. Niestety, tak to ju� bywa, �e
Wychodz�c ze sk�adziku, natkn��em si� na Korfisa, kt�ry sta� z ponur� min� w progu ober�y.
��Witaj. � Skin��em mu g�ow�.
��Mordimer� � Korfis obni�y� g�os. � Widzia�em, jak�e� obrz�dzi� tego tam. Nie chc�, by zacz�to m�wi�, �e w mojej gospodzie takie si� rzeczy dziej�� Co to, wy loch�w ju� nie macie?
��Musisz zwa�y� rachunek zysk�w i strat. � Oboj�tnie wzruszy�em ramionami, gdy� naprawd� mia�em na g�owie wi�ksze problemy ni� k�opotanie si� opini� klient�w o karczmie Korfisa. � Wiesz �e z poca�owaniem r�ki dadz� mi kwater� gdzie indziej. � Spojrza�em mu prosto w oczy. � Mam si� wyprowadzi�, Korfis?
Uciek� wzrokiem i spl�t� palce tak, �e mu zachrz�ci�y kostki.
��Nie, co ty Mordimer, nie chcia�em ci� urazi�
��No to przy�lij mi na g�r� butelk� najlepszego wina na koszt firmy i zapomnimy o rozmowie � powiedzia�em, u�miechaj�c si�.
Skr�ci�em na schody prowadz�ce na pi�terko i s�ysza�em tylko Korfisa mamrocz�cego co� pod nosem, i nie brzmia�o to bynajmniej jak serdeczno�ci. Niemniej butelk� faktycznie nawet nie przys�a�, ile sam si� pofatygowa� do mojej skromnej izby, aby�my mogli pogaw�dzi� przy kubeczku lub dw�ch niez�ego trunku (cho� s�owo �niez�y� znamionuje w tym wypadku pewn� przesad�).
��Ci�kie czasy, Mordimerze � westchn��, kiedy stukn�li�my si� ju� kubkami. � Podatki zdzieraj�, klient�w coraz mniej, na �ebry przyjdzie p�j��
��Ju� to widz� � mrukn��em i opr�ni�em naczynie do dna.
Si�gn��em na p�k� po w�dzon� kie�bas� i ser, kt�re zosta�y mi z kolacji. Zak�sili�my i wypili�my nast�pn� porcj�. Wino smakowa�o jakby nieco lepiej ni� poprzednio.
��Tak, tak. � Otar� w�sy. � Biskupowi p�a�, cesarzowi p�a�, cechowe sk�adki p�a� � urwa� na moment. � Ch�opcom z miasta p�a� � Machn�� d�oni�. � Takie to �ycie ono jest�
��I nic nie poradzimy. � Znowu si� stukn�li�my.
Dopili�my butelk� i Korfis zawo�a� na d� po nast�pne dwie. Pos�ugacz przyni�s� nam nie tylko trunek, ale r�wnie� winogrona i pomara�cze.
��Wszystko dro�eje � westchn�� Korfis, patrz�c na p�misek z owocami. � A biskup chce jeszcze wprowadzi� podatek od drzwi. Wyobra�asz sobie?
��Jak to od drzwi? � zapyta�em zdziwiony, gdy� cz�owiekowi o tak mizernych dochodach jak moje wysoko�� oraz rodzaj podatk�w nie sp�dza�y zazwyczaj snu z powiek.
��Ano tak to. Jak prowadzisz sklep czy karczm�, czy warsztat, to ci policz� za ka�de drzwi. Wi�cej, je�li s� od g��wnej ulicy, mniej, jak od zwyk�ej, najmniej, je�li �e� si� w jakim� zau�ku schowa��
Roze�mia�em si�, cho� mojemu gospodarzowi najwyra�niej do �miechu nie by�o.
��Przecie� masz wej�cie od zau�ka � powiedzia�em.
��No, ale to nie do izby, tylko do sk�adziku i piwnicy.
��Zamurujesz g��wne drzwi, zamiast nich wymalujesz wielki szyld ze wskaz�wk�, gdzie szuka� wej�cia, a wej�cie zrobisz od zau�ka. � Wzruszy�em ramionami. � Co za problem?
Spojrza� na mnie z podziwem.
��Masz �eb, Mordimerze. � Pokr�ci� g�ow�, jakby z niedowierzaniem. � Pewnie, �e zrobi�, jak m�wisz.
��I nie ty jeden, znaj�c �ycie� A biskup wtedy wprowadzi podatek od szyld�w. � Za�mia�em si�, bo podobne przepychanki wyda�y mi si� zabawne. � Tak to ju� zawsze si� potoczy. W�adza b�dzie si� stara�a nas ob�upi� z pieni�dzy, a my b�dziemy si� przed tym �upieniem broni�. � Znowu wzruszy�em ramionami. � Uczciwi ludzie nigdy nie b�d� rz�dzi�, a wiesz czemu? � Najwyra�niej z�apa� mnie nastr�j do filozofowania, ale postanowi�em si� mu podda�.
��No? Czemu?
��Gdy� uczciwi ludzie chc� zarobi� na chleb w�asn� prac�, a ci, co rz�dz�, chc� zarobi� na luksusy, wykorzystuj�c tych, co pracuj�. Bo nic innego robi� nie umiej�, jak tylko wymy�la� durne przepisy i wprowadza� nowe podatki, �eby mogli wi�cej ukra��. A im wi�cej kradn�, tym wi�kszy maj� apetyt.
��Ciiii � sykn�� Korfis. � M�wisz o biskupie � zaszepta� niespokojnie i rozejrza� si�, jakby kto� m�g�by nas tu pods�uchiwa�.
��O wszystkich. � Machn��em r�k�. � Napijmy si� lepiej, bo szlag mnie trafia.
��Co� nie posz�o? � zagadn�� domy�lnie, kiedy ju� po raz kolejny opr�nili�my kubki.
��Ano czuj�, �e mi przejdzie ko�o nosa du�a wyp�ata � mrukn��em.
��Tak bywa. Cz�ek dzi� si� weseli, jutro robaki �r� go w grobie�
��Je�li ma cho� kogo bliskiego, �eby mu ten gr�b wykopa� � westchn��em.
��Ja ci wykopi� � zaoferowa� si� Korfis z pijackim rozczuleniem. � Cho� groszem nie �mierdz�, bo zreszt� w�r�d nas niewielu jest takich. Ale czego si� nie robi dla przyja�ni!
��Bardzo zacnie z twojej strony, ale nie spiesz si� jeszcze z �aski swojej z tym kopaniem� � powiedzia�em, a potem co� tkn�o mnie w s�owach Korfisa: � Co powiedzia�e� przed chwil�?
��Ja? � zdziwi� si� g�upkowato. � A! No, �e dla przyja�ni wszystko� � Zawaha� si� przez moment. � Prawie wszystko�
��Nie, nie, wcze�niej, �e niewielu w�r�d was �mierdzi groszem, tak?
��Ano niewielu. � Pokiwa� smutno g�ow�. � Podatki, Mordimerze, podatki. Wypijmy!
Przechyli�em kubek do ust, ale jedynie machinalnie, bo poch�oni�ty by�em pewn� my�l�. Czy przypadkiem Ritter nie u�y� tych samych s��w dotycz�cych pieni�dzy, opowiadaj�c o Andreasie Kuffelbergu � aktorze odgrywaj�cym rol� rudobrodego barbarzy�cy, Tankreda? I czy nie stwierdzi�, �e to jedyna osoba w tym towarzystwie, kt�rej si� poszcz�ci�o? Wcze�niej natomiast wspomnia�, �e Kuffelberg pochodzi z zacnej kupieckiej rodziny� Czy wi�c to w�a�nie Andreas m�g� wspom�c finansowo Johanna Schwimmera? Ha, zapewne by�o go na to sta�, ale czy chcia�? Wiedzia�em, i� najpro�ciej b�dzie moje nowe podejrzenia sprawdzi� na miejscu. By� mo�e by�em tylko ton�cym, chwytaj�cym si� brzytwy, ale zdawa�em sobie spraw� z tego, �e bez pieni�dzy nie da si� w Hezie nic zrobi�. Je�eli wy�ledz�, sk�d Schwimmer mia� got�wk�, rych�o dowiem si� r�wnie�, gdzie si� ukrywa, niezale�nie od tego, czy wr�ci� do rodzinnej wioski, czy te� zaszy� si� gdzie� w mie�cie.
��Polej, Korfis � rzuci�em weselszym tonem. � Na pohybel poborcom podatk�w.
��A�eby ich pogi�o � warkn��.
��Tak jest. A jak stan� przed niebieskim o�tarzem Pana, to niech On w swej m�dro�ci wyliczy im podatek od wszystkich ludzkich krzywd, kt�rych byli przyczyn�.
Korfis spojrza� na mnie z zadziwieniem w m�tnych ju� oczkach.
��Ty jak co� powiesz. � Pokr�ci� g�ow�. � Ale niech ich zaraza ze�re!
Obawia�em si�, czy mistrz Ritter nie b�dzie mia� towarzystwa w postaci jednej z licznych wielbicielek jego talentu, ale na szcz�cie tej nocy spa� sam. G�o�no chrapa� i wypuszcza� powietrze z przeci�g�ym �wistem, a tu� przy ��ku sta�a niemal pusta butelka wina, ku mojemu zdziwieniu nakryta fiku�n� czapk� z kolorowym pi�rkiem. Obok le�a�a do po�owy ogryziona, soczysta gruszka. Oczywi�cie mog�em przysi��� na zydlu i poczeka�, a� dramaturg si� obudzi, ale uzna�em, �e nie mam czasu na takie ceregiele. Dlatego poklepa�em go lekko po policzku.
��Mmmm � wymrucza� z niezadowoleniem. � Nie teraz, Ofko.
Ofka. Ha, ca�kiem przyjemne imi�. Poklepa�em go jeszcze raz.
��No m�wi�, �e nie. Ma�o ci? � Chcia� si� obr�ci� na drugi bok, ale tym razem szarpn��em go ju� za zmierzwion� br�dk�.
��O� ty, cholera! � Poderwa� si�, otwieraj�c czerwone od przepicia i niewyspania oczy.
Zobaczy� mnie i po wyrazie jego twarzy pozna�em, �e nie by�o to przebudzenie, jakiego oczekiwa�.
��O m�j Bo�e � zachrypia� tylko i zamaca� d�oni� po pod�odze.
Uprzejmie poda�em mu gruszk�, ale tylko zakl�� w�ciekle, wi�c si�gn��em po butelk�. Najwyra�niej to jej w�a�nie szuka�, bo natychmiast przybli�y� szyjk� do ust i dopi� wino do ko�ca. Odetchn�� g��boko, a ja zmarszczy�em nos, gdy� najwyra�niej jedynym sposobem dbania o zdrowie z�b�w przez Rittera by�o p�ukanie g�by trunkami.
��Nie pomylili�cie kwater? � spyta� zgry�liwie. � Widz�, �e mog� sobie darowa� zamykanie drzwi na skobel.
��C� � odpar�em. � Wyszkolono nas tak, by�my nie musieli k�opota� ludzi pukaniem.
��Bardzo wielkoduszne � stwierdzi�, spogl�daj�c w okno. � Dopiero �wit. Boga w sercu nie macie?
��Z ca�ym szacunkiem, chcia�bym wam jeszcze zada� kilka pyta� � wyja�ni�em �agodnym tonem.
��Aha, widzia�em dzisiaj, jak Pimke wygl�da po konwersacji z wami� � Przyjrza� mi si� uwa�nie. � Mogli�cie chocia� jakie� wi�sko przynie�� � doda�.
��Wybaczcie. � Roz�o�y�em r�ce. � Poch�oni�ty w�asnymi k�opotami, nie pomy�la�em o waszych. Pozw�lcie jednak, �e szybko wyjawi� wam, z czym przychodz�, a potem z powrotem p�jdziecie spa�
Pokiwa� g�ow� ze zrezygnowaniem.
��Uda�o mi si� dowiedzie� co nieco o waszym koledze Schwimmerze. Wychowa� si� w okolicach Gottingen, kilka dni drogi od Hezu, ma co najmniej dw�ch braci, kt�rzy, by� mo�e, pomogli mu w porwaniu.
��Fascynuj�ce � mrukn��.
��Pomy�la�em sobie, �e mo�e uprowadzi� Ilon� w rodzinne strony�
��A to ciekawe, czego szukacie u mnie?
��Ale do Gottingen jest co najmniej pi�� dni drogi � kontynuowa�em, nie zwracaj�c uwagi na jego docinki. � W jaki spos�b mo�na przewie�� tam dziewczyn�, kt�ra, jak mniemam, opiera si� i nie opu�ci �adnej okazji, by wyda� porywacza i wezwa� ratunku? Jeste�cie dramaturgiem, wi�c odpowiedzcie.
��Na miecz Pana � j�kn��. � Teraz jestem tylko diablo �pi�cym cz�owiekiem. I tak mnie �eb boli� � poskar�y� si�. � No, ale niech wam b�dzie. Zwi�za�bym dziewk�, zakneblowa�, w�adowa� na w�z, przykry� jakimi� towarami, noc� da� co� zje�� � Wzruszy� ramionami i st�kn��.
��By�aby pewnie zachwycona. � U�miechn��em si�. � Nie w tym rzecz jednak. Sk�d wzi�liby�cie pieni�dze na w�z i konie?
��Po�yczy�bym?
��A od kogo? Je�li byliby�cie tylko pomocnikiem aktor�w? Cz�owiekiem bez maj�tku i perspektyw?
��Skoro mia� braci, mo�e oni przyjechali wozem?
��M�wili�cie, �e ojciec wydziedziczy� Schwimmera, a wi�c wnioskuj�, �e trzyma rodzin� tward� r�k�. Da�by synom w�z oraz konie, nie wiedz�c w dodatku, na co s� im potrzebne? Oni nie musz� je�dzi� do Hezu, bo w Gottingen jest du�y targ. A wi�c?
��Na miecz Pana, uwieczni� was w kt�rym� z dramat�w i r�cz�, �e tego po�a�ujecie! Czego wy ode mnie chcecie?
��My�lcie!
��Nie chc� my�le� � zaj�cza�. � Chc� spa�!
��A je�li nie uda� si� do domu pod Gottingen, to na pewno potrzebowa� bezpiecznego schronienia tu, w Hezie, i r�wnie� jakiej� got�wki. Kto z waszych znajomych m�g� mu zaoferowa� go�cin�? Kto nie ma k�opot�w z pieni�dzmi?
��Oooo. � Przeci�gn��, podnosz�c si� na ��ku i patrz�c na mnie nagle otrze�wia�ym wzrokiem. � Chyba wiem, dok�d zmierzacie�
��Czy to mo�liwe, Heinz?
��Na g�ow� Belzebuba � mrukn��. � Trafi�o si� �lepej kurze ziarno. To mo�liwe, panie Madderdin, diablo mo�liwe � urwa� na moment, a potem pog�aska� si� po brodzie i zagryz� wargi, jakby my�l�c, czy mo�e si� zdoby� na wyznanie. � Andreasa ��czy�y szczeg�lne wi�zy z Johannem � rzek� w ko�cu. � A w ka�dym razie Andreas d��y�, by szczeg�lne wi�zy ich po��czy�y. Pojmujecie, o czym m�wi�?
��Czy�by o budz�cej odraz� nami�tno�ci, za kt�r� sprawiedliwy B�g pokara� mieszka�c�w Sodomy? � zapyta�em i nie ukrywam: by�em zdumiony, cho� wiedzia�em te�, �e w aktorskim �wiatku dziej� si� takie rzeczy, i� w zasadzie jakiekolwiek zdumienie mog�em sobie darowa�.
��Ano w�a�nie � odpar�.
��I Kuffelberg pom�g� Schwimmerowi w porwaniu oraz ukryciu dziewczyny w zamian za to, �e Schwimmer obdarzy go swymi wzgl�dami?
��By� mo�e.
��To chore, Heinz.
��Mi�o�� � westchn��, jakby to s�owo t�umaczy�o wszystko.
��A sk�d u was taka ch�� do pomocy, co?
��Skoro wpadli�cie na ten trop, pr�dzej czy p�niej sami odkryliby�cie co trzeba � powiedzia�. � A �e zaoszcz�dzi�em wam czasu oraz wysi�ku, wi�c pewnie oka�ecie sw� wdzi�czno�� w stosowny spos�b. � U�miechn�� si� z trudem.
��Ano oka�� � obieca�em mu. � Cho� nie ukrywam, �e wcze�niej mogli�cie si� podzieli� ze mn� tymi rewelacjami.
��Nie donosz� na koleg�w � odpar� z godno�ci�.
��I nikt by si� nie o�mieli� was do tego nak�ania� � odpar�em.
Ritter wyja�ni� mi dok�adnie, gdzie mieszka Andreas Kuffelberg. By�a to mniej zamo�na cz�� dzielnicy kupieckiej, po�o�ona cz�ciowo przy jednej z rzecznych odn�g, a cz�ciowo na wyspie, gdzie pasa�er�w przez p�ytkie b�ocko przewozi� ci�gni�ty linami prom. Jednak domostwo Kuffelberga znajdowa�o si� jeszcze niedaleko brzegu. By� to dom po�o�ony w w�skiej uliczce i przyci�ni�ty do innych budynk�w tak, �e ich mieszka�cy mogliby sobie podawa� r�ce przez okno, gdyby tylko dobrze si� wychylili. Heinz odwiedzi� kilka razy Kuffelberga, wi�c wyja�ni� mi, �e dom sk�ada� si� z po�o�onych na parterze kuchni oraz sto�owego pokoju i dw�ch niewielkich izb na pi�trze. Do tego dochodzi� loszek, w kt�rym Ritter co prawda nie by�, ale wiedzia� o jego istnieniu, gdy� gospodarz trzyma� tam mi�dzy innymi trunki.
D�ug� chwil� sta�em ukryty w cieniu jednego z zau�k�w i obserwowa�em wej�cie. Jednak nic si� tam nie dzia�o. Nikt nie wchodzi� ani nikt nie wychodzi�, dostrzeg�em tylko, �e kto� otworzy� okiennice na parterze, ale te w izbach na pi�trze pozosta�y ca�y czas zawarte na g�ucho. Czy�by w jednej z nich kry� si� w�a�nie Schwimmer wraz ze sw� ofiar�? No c�, nie mia�em innego wyj�cia, jak to zbada�. Podszed�em do drzwi i zastuka�em przerdzewia�� ko�atk� o kszta�cie lwiej g�owy (a raczej po�owy lwiej g�owy, gdy� reszta si� wykruszy�a). Po chwili us�ysza�em cz�apanie i g�os starej kobiety.
��Czego tam?
��Do mistrza Kuffelberga z poleceniem od mistrza Rittera � wyja�ni�em, zdobywaj�c si� na ton jednocze�nie uni�ony i lekko zniecierpliwiony.
��Ju�, ju�� � Dla kobiety nazwisko Rittera nie by�o wida� obce, bo us�ysza�em chrz�st odmykanego skobla.
Drzwi si� uchyli�y i w progu zobaczy�em star�, pomarszczon� kobiecin�, kt�rej twarz przypomina�a wymi�te i brudne prze�cierad�o poznaczone kozimi bobkami. W tym wypadku rol� kozich bobk�w gra�y br�zowe brodawki, obrastaj�ce jej twarz ze zdumiewaj�c� r�wnomierno�ci�. Wszed�em do �rodka, spychaj�c staruszk� na bok.
��Gdzie Kuffelberg? � zapyta�em tym razem ostrym tonem.
Z pokoju wy�oni�a si� jaka� barczysta posta� i stan�a w cieniu. Trudno jednak by�o nie rozpozna� w niej Kuffelberga, pomimo �e tym razem mia� g�adko wygolone policzki, a nie doczepion� rud�, rozwichrzon� brod�.
��Pan Madderdin? � W jego g�osie zaniepokojenie walczy�o o lepsze ze zdziwieniem. Post�pi� kilka krok�w w moj� stron�. � Wejd�cie, prosz�.
��S��wko na osobno�ci � powiedzia�em.
Wydawa�o mi si�, �e poblad�, ale bez s�owa wskaza� sto�owy pok�j, w kt�rym obok ogromnego �o�a pi�trzy�o si� mn�stwo aktorskich rekwizyt�w. Zamkn�� za nami drzwi.
��Czym wam mog� s�u�y�? � spyta�.
��Gdzie jest Schwimmer? � Postanowi�em nie owija� niczego w bawe�n�.
��Ha, wi�c dlatego tu jeste�cie! � Klepn�� si� d�o�mi w uda. � Ludzie Loebego te� mnie o to pytali. Nawet pozwoli�em im rozejrze� si� po domu�
��Nie twierdz�, �e jest tutaj � powiedzia�em � ale uwierz mi, Andreasie, �e lepiej dla ciebie b�dzie, je�li wyznasz ca�� prawd�. Pomaganie przest�pcy jest karane z ca�� surowo�ci� prawa, cho� wiem te�, �e Loebe zamierza je w tej mierze zast�pi�
��Ja tam nic nie wiem � burkn��. � A w og�le spiesz� si� na pr�b�, wi�c je�li nie macie nic przeciwko�
Nie zamierza�em dalej s�ucha�, gdy� jego bezczelno�� obra�a�a moje uczucia. Zrobi�em szybki krok i z�apa�em go lew� r�k� za krocze, a praw� d�o� zacisn��em mu na gardle, by nie m�g� krzycze�. Zwar�em na jego przyrodzeniu palce, jakby by�y kleszczami imad�a. Zachrypia�, nie mog�c krzykn��, a oczy niemal wyp�yn�y mu z b�lu. Zwolni�em nieco u�cisk, gdy� chcia�em, by skupi� si� na wys�uchaniu moich s��w, a nie kontemplowaniu w�asnego cierpienia.
��Przykro b�dzie, je�li ju� nigdy nie dasz rady wsadzi� go w rzy� m�odego ch�opca, prawda? � spyta�em i znowu �cisn��em mocniej.
Zaraz jednak ponownie zwolni�em chwyt, bo nie chcia�em, by mi tu zemdla�. Po policzkach Kuffelberga sp�ywa�y rz�siste �zy, a w oczach malowa�o si� ju� tylko przera�enie oraz bole��. Poci�gn��em nosem.
��Zesra�e� si� � powiedzia�em z obrzydzeniem.
Odepchn��em go i pad� pod �cian�. Skuli� si� tam natychmiast w k��bek, obejmuj�c d�o�mi krocze. Pozwoli�em mu troch� powy� i troch� poszlocha�, po czym kucn��em przy nim.
��Gdzie jest Schwimmer? � zapyta�em, wyci�gaj�c zza cholewy buta kr�tki, ale ostry sztylet, i staraj�c si�, by aktor dostrzeg� ten gest.
��Uuuuu sieeebie � wychlipa� cicho. � Gdzie� tam w wiosce.
��Niedaleko Gottingen?
��Seitzen, nazywa si� Seitzen!
Przekl��em w my�lach pami�� Aloisa Pimke, kt�ry na trzy strza�y wszystkie mia� nietrafione. Niemniej liter� �S� zapami�ta� dobrze.
��Oooo� Jeeezu, jak boli�
��Zamknij si� � rozkaza�em. � Bo zaboli jeszcze bardziej.
Zach�ysn�� si� powietrzem i w�asnymi �zami.
��Nieee, b�agam�
B�agania robi� na mnie niewielkie wra�enie, chocia� jestem got�w ich wys�ucha�, kiedy tylko widz� u b�agaj�cego szczer� ch�� poprawy. Mia�em nadziej�, �e tak� w�a�nie ch�� zobacz� u Kuffelberga, gdy� nie bawi�o mnie dalsze prowadzenie �ledztwa. Oczywi�cie, zna�em ludzi, kt�rzy znajdowali grzeszn� uciech� w dr�czeniu bli�nich, ale sam by�em jak najdalszy od podobnych sk�onno�ci. Je�li jednak czyje� cierpienie mog�o doprowadzi� mnie do celu, nie widzia�em powod�w, by nie wzi�� na ramiona krzy�a podobnej odpowiedzialno�ci.
��Porwa� dziewczyn� czy sama chcia�a jecha�?
��Pooorwa�, panie, pooorwa�. O-ostrzega�em go, ale�
��Z bra�mi?
��Tak.
��Da�e� mu pieni�dze na w�z i konie? Ukryli dziewk� w�r�d towar�w?
��Sk�d wiecie?
Uderzy�em go wierzchem d�oni w z�by.
��To ja zadaj� pytania � przypomnia�em.
��Tak, tak, w�z. Po�yczy�em mu w�z.
��A co dosta�e� w zamian?
Wci�gn�� g��boko powietrze w p�uca, nic nie odpowiedzia� i tylko skuli� si� jeszcze bardziej, jakby oczekuj�c na cios.
��Zreszt�, niewa�ne � wiedzia�em przecie�, co otrzyma� w zamian, wi�c wsta�em. � Je�li masz jeszcze co� do powiedzenia, Andreasie Kuffelberg, m�w zaraz. Bo kiedy wr�c� z Seitzen z pustymi r�kami, to nie omieszkam ci� odwiedzi� w celu kontynuowania naszej uroczej pogaw�dki.
��To wszystko, co wiem, przysi�gam! Znajdziecie ich tam, panie.
��Lepiej by�oby dla ciebie, abym ich naprawd� znalaz� � powiedzia�em powa�nym tonem.
W siedzibie Inkwizytorium w Hezie nie tylko przes�uchuje si� oskar�onych lub �wiadk�w. Mieszkaj� tu zar�wno inkwizytorzy prowadz�cy wa�ne �ledztwa, jak i ci, kt�rzy pragn� odnale�� chwil� skupienia w rozmodlonej ciszy naszych sal. Hezkie Inkwizytorium posiada te� dobrze zaopatrzon� bibliotek�, cho�, rzecz jasna, nie jest to biblioteka, kt�rej zasoby mog�yby si� r�wna� z bogactwem zgromadzonym w klasztorze Amszilas. Niemniej ksi�gozbi�r mamy okaza�y i nie znajduj� si� w nim tylko tomy po�wi�cone religii, teologii oraz filozofii, ale r�wnie� dzie�a znacznie l�ejsze. Poza tym Inkwizytorium s�ynie ze swych map. Nasi kartografowie zbadali oraz opisali ca�y znany nam �wiat, i podobno czytelno�ci� oraz dok�adno�ci� mapy z Hezu przewy�szaj� nawet te znajduj�ce si� w bibliotece Ojca �wi�tego. Oczywi�cie, inkwizytor�w nieszczeg�lnie zajmuj� przedstawienia odleg�ych krain: Abisynii, zamieszkanej przez je�d��cych na koniach w paski ludzi o psich g�owach, Persji, rz�dzonej przez wyznawc�w ognia, czy te� dalekich Chin lub Wysp Korzennych. My zajmujemy si� daleko bardziej przyziemnymi sprawami. Nas interesuje, by�my na mapach mogli odnale�� ka�de miasteczko, a nawet wi�ksz� wiosk� na terenie naszego prze�wietnego Cesarstwa. Bo jak�e� by to by�o, gdyby inkwizytor, dowiedziawszy si�, �e ma szuka� podejrzanego w miejscowo�ci Seitzen, musia� wpierw prowadzi� uci��liwe i wnikliwe �ledztwo, by dowiedzie� si�, gdzie ta wioska w og�le le�y? C� to by�oby za marnotrawstwo si� i czasu!
��Wiecie, mistrzu Madderdin, �e Jego �wi�tobliwo�� wys�a� ekspedycj� do Indii? � zagadn�� mnie bibliotekarz, podnosz�c wzrok znad wolumin�w.
��Panie, �wie� nad duszami tych biednych �eglarzy � mrukn��em.
��Ha! � Bibliotekarz rozpromieni� si� w bezz�bnym u�miechu. � Wys�a� ich drog� nie na wsch�d, lecz na zach�d!
��Dop�yn� nad kraw�d� Wielkiego Oceanu i spadn�. � Wzruszy�em ramionami.
��Kto wie, kto wie � wymrucza� starzec. � A je�li Basil Lascaris ma racj� i Ziemia jest wielk� kul�?
Szczerze m�wi�c, problem wyprawy do Indii interesowa� mnie w znikomym stopniu, niezale�nie od tego, czy �eglarze p�yn�liby na wsch�d, czy te� na zach�d. I tak s�dzi�em, �e jedyne, z czym wr�c� (je�li w og�le wr�c�), to pami�� o zabitych towarzyszach. Uwa�a�em, �e Ojciec �wi�ty m�g�by rozs�dniej wydawa� pieni�dze, gdy� topienie ich w okalaj�cych �wiat oceanach wydawa�o mi si� zaj�ciem co najmniej ma�o rozs�dnym, zw�aszcza i� oceany te by�y pono� bezdenne. Tak wi�c pokiwa�em tylko g�ow� i po�egna�em brata bibliotekarza, nie wdaj�c si� w dalsze dyskursy. P�niej przypomnia�em sobie, �e s�ysza�em niegdy� o planach powo�ania wyprawy pod sztandarami Inkwizytorium, kt�rej celem mia�oby by� spenetrowanie i nawr�cenie Chin, ale pomys� ten traktowano (i s�usznie) jak fantasmagori�. Bo skoro ju� od lat nie organizowano krucjat, by wyzwoli� cierpi�c� w poga�skim jarzmie Ziemi� �wi�t�, to niby w jaki spos�b zamierzano poprowadzi� ekspedycj� do tak gro�nego i odleg�ego kraju jak Chiny? Istnia�a, co prawda, teoria m�wi�ca, i� nasz Pan po zdobyciu Rzymu nie dost�pi� Wniebowst�pienia, lecz uda� si� w�a�nie do Chin, by tam stworzy� nowe Kr�lestwo Jezusowe, ale Ko�ci� tego typu herezje t�pi� z ca�� stanowczo�ci�.
Tak czy inaczej, nie mia�em zamiaru zawraca� sobie g�owy Chinami lub Indiami, gdy� w tym momencie mego �ycia du�o bardziej zajmuj�ca wydawa�a mi si� wioska Seitzen, do kt�rej drog� pozna�em dzi�ki doskona�ym mapom naszego Inkwizytorium. Mia�em nadziej�, �e w�a�nie tam wreszcie rozwi��� spraw� porwania pi�knej Ilony, by spokojnie m�c zainkasowa� honorarium z r�k Loebego. A w czasie trwaj�cego kilka dni powrotu do Hezu, kto wie, czy powabna panna nie zechce okaza� gor�cej wdzi�czno�ci inkwizytorowi, kt�ry wybawi� j� z niewoli? Powiem szczerze, �e nie mia�bym nic przeciwko takiemu obrotowi spraw. Cho� musia�em przed samym sob� przyzna�, �e w �licznej Ilonie by�o co�, co pozwala�o na przekucie po��dania w uwielbienie. I pomimo swego niezwyk�ego talentu oraz wielkiej urody budzi�a we mnie uczucia si�gaj�ce sporo dalej ni� ch�� niewinnego pofiglowania.
Nie musia�em si� specjalnie przygotowywa� do drogi. Ze stajni Inkwizytorium wypo�yczy�em ros�ego konia, kt�rego si�a i budowa gwarantowa�y, �e przetrzyma szybk� podr�, do juk�w wepchn��em najpotrzebniejsze rzeczy, za�o�y�em kolczug� i przypasa�em miecz. Trakt prowadz�cy do Gottingen uchodzi� za spokojn� drog�, ale zbrojnych traktowano zwykle z du�o wi�kszym respektem ni� innych podr�nych, a poza tym zawsze mo�na by�o trafi� na jakiego� zdesperowanego bandyt�. A ja nie mia�em ani czasu, ani ochoty na utarczki po go�ci�cach. Oczywi�cie, w naszym przes�awnym Cesarstwie w og�le nie zalecano nocnych podr�y (chyba �e kto� nie ceni� szczeg�lnie �ycia lub szuka� dreszczyku emocji) i ja te� zamierza�em ka�dego wieczoru zatrzymywa� si� w kt�rej� z licznych ober� po�o�onych wzd�u� traktu.
Na dzie� dobry min��em obficie obwieszon� trupami podmiejsk� szubienic�, nad kt�r� unosi�a si� chmara g�o�no kracz�cych wron. By� to niew�tpliwie buduj�cy przyk�ad gorliwo�ci burgrabiego oraz justycjariuszy, a tak�e widok mog�cy wzbudzi� g��bokie przemy�lenia u wszystkich obwiesi pragn�cych �atwego zarobku i uciesznego �ycia nie okupionego uczciw� prac�.
Podr� do Gottingen min�a bez �adnych k�opot�w, je�li oczywi�cie nie liczy� zwyczajowych k��tni o lepsz� kwater�. Poniewa� chcia�em wywiedzie� si�, gdzie dok�adnie znajd� m�yn nale��cy do rodziny Schwimmer�w, wi�c pomy�la�em, �e kt� mo�e s�u�y� mi lepsz� rad� ni� poborca podatk�w z Gottingen? Jego kantor znalaz�em w miejscu nad wyraz stosownym, tu� obok miejskiego wi�zienia. Sam poborca by� dobrze wypasionym, starszym m�czyzn� o naburmuszonej twarzy sprawiaj�cej wra�enie, �e jej w�a�ciciel gniewa si� na ca�y �wiat i nale�y przedsi�wzi�� wszelkie kroki, by ten gniew u�agodzi�.
��Czego tam chcecie? � zagadn�� nieprzyja�nie, kiedy pokonuj�c op�r s�u��cych, wdar�em si� do izby, w kt�rej �niada� przy suto zastawionym stole.
��Wina, kurczaka, pieczonego pstr�ga, na deser troch� owoc�w � powiedzia�em, patrz�c na pyszni�ce si� przed nim wiktua�y.
��Zawo�aj stra�, Dietrich � rozkaza� s�u��cemu i z trudem uni�s� si� z krzes�a.
��Nie trzeba. � Unios�em d�o�. � Jestem Mordimer Madderdin, licencjonowany inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu. S�dz�, �e pogadamy chwil� przy �niadanku. Przynie� drugie nakrycie, Dietrich � poleci�em.
Poborca usiad� z westchnieniem, a jego r�owa twarz lekko poblad�a.
��S�u��, mistrzu, s�u�� uprzejmie � wymamrota�. � Jakie� to szcz�liwe wiatry sprowadzaj� was do Gottingen?
��Pokorna pro�ba o pewn� informacj� � powiedzia�em. � I s�dzi�em, �e u was najszybciej znajd� w tym pomoc.
��Pytajcie.
��Znana jest wam wioska Seitzen?
��Znana, jak�eby nie znana. � Za�mia� si�. � Od pi�tnastu lat jestem poborc� podatk�w, mistrzu Madderdin. Joachim Kniprode, do waszych us�ug. Jak�ebym m�g� nie zna� nawet nie ka�dej wioski, ale ka�dego domu w najbli�szej okolicy?!
��Wiedzia�em, �e jeste�cie w�a�ciwym cz�owiekiem na w�a�ciwym miejscu � stwierdzi�em z uznaniem i podzi�kowa�em skinieniem g�owy Dietrichowi, kt�ry postawi� przede mn� cynowy talerz oraz solidnej obj�to�ci kielich.
Kniprode wychyli� si� z trudem i nala� mi do pe�na. Uni�s� sw�j kielich.
��Za podatki, mistrzu Madderdin � rzek�, u�miechaj�c si�.
��Wysokie i o czasie �ci�gane � doda�em, po czym wypili�my do dna.
Poborca bekn�� g��boko.
��Co chcecie wiedzie� o Seitzen? � zagadn��.
��S�ysza�em, �e okoliczny m�yn nale�y do rodziny Schwimmer�w. Czy mo�ecie, z �aski swojej, potwierdzi� t� informacj�? I wskaza� mi dok�adn� drog�, bo z map widz�, �e to rozleg�a wioska?
��M�yn, m�yn, m�yn� � Potar� palcami t�usty podbr�dek. � Zgadza si�: m�yn. I powiem lepiej, mistrzu Madderdin. Nie tylko wska�� wam drog�, ale wy�l� z wami ch�opaka, �eby pokaza�, co trzeba.
��Uni�enie dzi�kuj� � odpar�em. � Oka�ecie mi w ten spos�b wielk� pomoc.
��A czy mog� wiedzie�, z przeproszeniem waszym, mistrzu Madderdin, c� takiego was sprowadza do Seitzen?
��Wybaczcie, ale moja s�u�ba w wielkiej mierze polega na konfidencji.
��No tak, tak, tak � wycofa� si� od razu. � To wy mi wybaczcie g�upie pytania� Napijmy si� jeszcze i spr�bujcie pstr�ga. Dzisiaj z�owiony�
Pojedli�my i popili�my a� do s�odkiego przesytu, a poborca Kniprode nieoczekiwanie okaza� si� cz�owiekiem rozmownym oraz dowcipnym. Tu� przed zachodem s�o�ca wezwa� jednego ze swoich pracownik�w i kaza� mu zaprowadzi� mnie do m�yna w Seitzen.
��Chyba �eby�cie przenocowali w Gottingen � rzek�. � Bo w Seitzen nie b�dziecie szybciej ni� za kilka godzin.
��Dzi�kuj� wam � odpowiedzia�em � ale to mi nie przeszkadza.
I rzeczywi�cie, nawet wola�em znale�� si� ko�o gospodarstwa Schwimmer�w nocn� por�, gdy� wiedzia�em, �e wtedy b�d� m�g� poczyni� stosowne badania oraz obserwacje, nie nara�aj�c si� na ludzk� ciekawo��. A wiadomo, jak to jest w ma�ych wioskach � ka�dy obcy budzi tam �ywe zainteresowanie.
W Seitzen znale�li�my si� po zachodzie s�o�ca, ale w p�mroku wida� by�o doskonale okaza�y m�yn, g�ruj�cy nad spi�trzonym strumieniem.
��Oto i Schwimmerowie � powiedzia�, wskazuj�c budynek palcem, m�j przewodnik, m�ody ch�opak o twarzy liska chytruska.
Przywi�zali�my konie do drzew na wzg�rzu, a sami stali�my ukryci za bujnie pieni�cymi si� krzewami. Rozejrza�em si� po okolicy i dostrzeg�em siwy dym unosz�cy si� z komin�w niedalekich zabudowa�.
��Tu mieszkaj�, tak?
Pomocnik Kniprodego pokiwa� gorliwie g�ow�.
��Mog� ju� jecha�, mistrzu? � zapyta� pokornym tonem. � Skoro wszystko wam pokaza�em jak trza�
Najwyra�niej nie chcia� uczestniczy� w dalszych wydarzeniach wieczoru i nie dziwi�em mu si�.
��Jeszcze chwila, ch�opcze � odpar�em. � Nie wiesz, czy to jedyne ich zabudowanie? Ten m�yn tylko?
��Hem, hem. � Potar� palcami pryszczat� brod�. � A wiecie, �e nie? � Klepn�� si� w czo�o tak silnie, jakby zabija� uprzykrzaj�cego �ycie komara.
��Tak? � podda�em.
��A tak� szop� maj� jeszcze, niby sk�ad czy co� Wiem, bo �e�my kiedy� z szanownym panem Kniprode szukali tam starego Schwimmera.
��To jeszcze poka� mi t� szop� i mo�esz zmyka� do Gottingen.
Wr�cili�my do koni, ale pomocnik Kniprodego powiedzia�, �eby nie wsiada�, bo poprowadzi mnie kr�t�, boczn� dr�k�, gdzie s� kamienie i stromizny, a ga��zie drzew zwieszaj� si� zbyt nisko, by by�o to wygodne dla je�d�ca. Pos�ucha�em go i faktycznie wyprowadzi� mnie na szczyt wzg�rza, u podn�a kt�rego dostrzeg�em w blasku ksi�yca drewnian� szop�. Dostrzeg�em j� tym wyra�niej, �e blask ognia prze�witywa� przez liczne szpary w deskach.
��To co, poradzicie sobie, panie, tak? � zapyta� ch�opak, a ja machn��em r�k�, pozwalaj�c mu odjecha�.
Zostawi�em konia na wzg�rzu i zszed�em strom� dr�k� wiod�c� w�r�d malinowych krzew�w. Zamierza�em przekra�� si� pod sam� �cian� szopy, ale nagle poczu�em b�l w prawym ramieniu. Zobaczy�em le��cego na dachu m�czyzn�, kt�ry, widz�c, jak wal� si� na ziemi�, za�mia� si� triumfuj�co. Wyra�nie czu�em trucizn�. Szybko dzia�aj�c� trucizn�. Ca�y �wiat zdawa� si� wirowa� wok� mnie. Nie musia�em nawet wyrywa� strza�y, gdy� sama odpad�a przy gwa�towniejszym ruchu. Podnios�em j� i zobaczy�em, �e ma celowo st�piony grot. A wi�c nie chciano mnie zabi�, przynajmniej tyle. Si�gn��em po miecz, ale kto� kopn�� mnie w d�o�.
��Stary, domowy spos�b. � Roze�mia� si� piskliwie Schwimmer, gdy� to on w�a�nie sta� nade mn�. Drugi m�czyzna, posapuj�c, z�azi� z dachu.
Johann przygl�da� mi si� z wyj�tkow� z�o�liwo�ci�, a potem kopn�� mnie kilka razy pod �ebra, by sprawdzi�, czy naprawd� trucizna podzia�a�a. O dziwo, wcale mnie nie bola�o. Jednak trudno by�o si� powstrzyma� od pewnej my�li: dlaczego mnie nie zabili? Czy by�em im jeszcze na co� potrzebny, czy kierowali si� mi�osierdziem (a w to ci�ko mi by�o uwierzy�), a mo�e strachem, czy te� egzekucja mia�a jedynie zosta� od�o�ona w czasie?
��Wilki tak �apiemy, �eby potem je wypuszcza� do walk. Bo we wnykach to sobie �apy rani� albo i co� � U�miechn�� si� g�upkowato.
��Schwimmer, nie b�d� idiot�� � powiedzia�em, czuj�c, �e usta i j�zyk mi sztywniej�, a s�owa wypowiadam z ogromnym trudem.
Sam siebie s�ysza�em tak, jakby m�j g�os dochodzi� z pewnego oddalenia lub zza �ciany i w dodatku odbija� si� niewyra�nym echem. Johann Schwimmer mia� natomiast czworo oczu, a ta druga para w�drowa�a mu po ca�ej twarzy. Usi�owa�em skoncentrowa� wzrok i zrobi�o mi si� niedobrze.
Twarz Schwimmera zogromnia�a i dopiero po chwili zorientowa�em si�, �e aktorski pomocnik zbli�y� si� do mnie. Blask bij�cy od p�omieni pochodni ta�czy� na jego twarzy.
��Nie trza by�o si� w to miesza� � rzek� zduszonym g�osem. � Trza by�o siedzie� na dupie w Hezie�
Roze�mia�em si�, bo usta Schwimmera by�y ogromne jak wrota i rusza�y si� niezale�nie od wypowiadanych s��w. Zastanawia�em si�, dlaczego w og�le spotka�em si� z nim w tak dziwnym miejscu? Mieli�my o czym� chyba porozmawia�, ale o czym?
��Zostaw go. � Dobieg� mnie g�os gdzie� z daleka. � Ju� zasn��. Chod�my zabra� konia, bo jeszcze kto przyuwa�y�
Wydawa�o mi si�, �e w ka�dej chwili mog� zerwa� si� na r�wne nogi i dopa�� Schwimmera oraz jego braci. Ale jednocze�nie ogarn�o mnie jakie� dziwne otumanienie i rozleniwienie. Postanowi�em, �e odpoczn� chocia� chwil� zanim zabior� si� do bitki. Poza tym nie za bardzo wiedzia�em, dlaczego w zasadzie mia�bym si� z kimkolwiek bi�. A potem my�li zgas�y.
Ockn��em si�, gdy� by�o mi zimno, ca�ym cia�em targa�y dreszcze i mia�em tak pot�ne md�o�ci, �e ledwo powstrzymywa�em wymioty. Le�a�em na kamiennej, wilgotnej pod�odze. Wiedzia�em, �e jest kamienna i wilgotna, gdy� wyczuwa�em to palcami. Ale nie widzia�em nic. Musia�em znajdowa� si� w jakiej� zamkni�tej piwnicy, gdy� nie by�bym w stanie dostrzec nawet w�asnej d�oni, kiedy wystawi�bym j� tu� przed twarz. Niestety, nie mog�em jednak wykona� takiego gestu, gdy� r�ce w nadgarstkach mia�em skr�powane powrozem. Sznur dodatkowo oplata� mnie przez pas, a moje d�onie znajdowa�y si� tu� nad po�ladkami i nie mog�em nimi ruszy� w �adn� stron�. Trzeba przyzna�, �e szubrawcy zwi�zali mnie solidnie i fachowo, a ja mog�em mie� tylko nadziej�, �e od tej ich solidno�ci i fachowo�ci nie strac� na zawsze czucia w d�oniach. Zreszt� s��wko �zawsze� nie musia�o w moim wypadku oznacza� szczeg�lnie d�ugiego okresu, bo nie s�dzi�em, aby byli takimi g�upcami, by zostawi� mnie przy �yciu.
Us�ysza�em szcz�kni�cie skobla, a potem skrzypni�cie drzwi. W prze�wicie pojawi�o si� �wiat�o. Do �rodka wszed� kto� nios�cy w d�oni nasmo�owan� pochodni�. Zmru�y�em oczy i rozpozna�em Schwimmera. Za jego plecami sta� drugi m�czyzna, ale jego twarzy nie mog�em ju� dostrzec.
��Ockn�� si� � rzek� Schwimmer z rado�ci� godn� lepszej sprawy. � No to co, wypytamy go, prawda, Oli?
Nazwany Olim mrukn�� co�, co zapewne mia�o by� potwierdzeniem.
��Przynios�e� m�otek i c�gi? � zapyta� Schwimmer swego towarzysza, a ja poczu�em si� nieswojo, gdy� s�owa �m�otek i c�gi� w po��czeniu ze s�owem �wypytamy� mog�y oznacza� tylko k�opoty.
��Daj spok�j � mrukn�� Oli i wyszed� zza plec�w Johanna. Zauwa�y�em, �e jest wysoki, barczysty i ma jasne w�osy. Jak nic, brat i pomocnik Schwimmera. � Je�li b�dzie trzeba, to go przypalisz� � dorzuci�.
��Nie b�dzie trzeba � rzek�em stanowczym tonem. � Gdy� jestem got�w udzieli� wam wszelkich wyja�nie�, jakie uznacie za konieczne�
��Ot, jak si� rozgada� � burkn�� Schwimmer i kopn�� mnie w �ydk�.
��Poza tym nie wiem, czy zdajecie sobie spraw�, co czeka ludzi wi꿹cych inkwizytora na s�u�bie � doda�em, nie reaguj�c na kopniak.
��On jest inkwizytorem? � niemal wrzasn�� Oli i odwr�ci� w stron� brata twarz wykrzywion� gniewem. � Dlaczego mi nic nie powiedzia�e�, g�upcze?! Sk�d si� tu wzi��? Co wie?
��Zaraz sobie z nim pogadamy. � Schwimmer nie przej�� si� wybuchem Oliego. � Sam chc� wiedzie�
Zbli�y� si� do mnie i machn�� mi przed oczyma pochodni�. Od g�owni oderwa�a si� iskierka i sp�on�a na moim policzku. Johann wyszczerzy� si� w u�miechu.
��My�lisz, �e si� ciebie boj�, inkwizytorze? � zapyta�, a potem roze�mia� si� jakby do w�asnych my�li. � Nie boj� si�, bo wiem, �e i tak jestem martwy�
��Jonni � odezwa� si� jego brat karc�cym tonem. � Wszystko b�dzie dobrze, ukryjecie si� gdzie��
��Mo�e, mo�e, mo�e. � Zauwa�y�em, �e oczy Schwimmera by�y puste i rozbiegane. Ten cz�owiek najwyra�niej oszala� albo by� bliski szale�stwa. � Zosta�o nam jeszcze osiem dni�
��Osiem dni? � zapyta�em naj�agodniejszym z ton�w.
Chcia� mnie uderzy� w twarz pochodni�, ale rzuci�em g�ow� i oberwa�em tylko w bok g�owy. Poczu�em sw�d palonych w�os�w i pomy�la�em sobie, �e je�li B�g da, porozmawiam kiedy� ze Schwimmerem na temat tego, w jaki spos�b nie nale�y traktowa� funkcjonariuszy �wi�tego Officjum.
��Dlaczego przyszed� sam? � zapyta� Oli. � Przecie� oni zawsze chodz� gromad��
��Jego nie wys�ali z Inkwizytorium. � Schwimmer przygl�da� mi si� badawczo i z takim wyrazem twarzy, jakby za chwil� mia� zakrzykn�� �a tu ci� mam!�. � Loebe go kupi�, ta stara �winia� Czy nie tak, Mordimerze, je�li dobrze pami�tam imi�? Mog� ci m�wi� Mordi?
��Nie � odpar�em.
��No to nie. � Wzruszy� ramionami.
Od d�u�szego ju� czasu stara�em si� delikatnymi ruchami poluzowa� wi�zy na nadgarstkach, ale r�wnie dobrze mog�em sobie darowa� to bezowocne zaj�cie. Jedynym pozytywnym efektem by�o to, �e poczu�em, i� mija mi odr�twienie d�oni. Wi�c Bogu dzi�kowa�, nie straci�em jeszcze w nich czucia.
��My�l�, �e nikt nie wie, �e on tu jest � powiedzia� z namys�em Schwimmer. � Mam racj�, Mordusiu? A wobec tego � by� tak pewien siebie, �e nie czeka� na odpowied� � wsadzimy go do wora, nawrzucamy kamieni i utopimy w tej rozpadlinie pod Wapieniem. Nikt go nie znajdzie. Wytniemy tylko otwory w worze � patrzy� na mnie z g�upkowatym u�miechem � �eby w�gorze mog�y swobodnie si� dosta� do �rodka. Ha, pod Wapieniem pe�no jest w�gorzy� �owi�em je, jak by�em dzieckiem, wiesz? � Zwr�ci� si� do mnie.
��Jonni, a mo�e mu powiemy? � zapyta� cicho brat Schwimmera.
��Nie! � niemal wrzasn�� Johann i obr�ci� si� z twarz� zmienion� gniewem. Przy okazji tego gwa�townego ruchu znowu wyr�n�� mnie pochodni� w g�ow�, ale tym razem ju� nieumy�lnie. � Nie pami�tasz, co zrobili z nasz� mamusi�?
Ha, ciekaw by�em, co zrobili bracia-inkwizytorzy z mamusi� Schwimmer�w. Czy�by zosta�a kiedy� oskar�ona o czary i torturowana lub spalona? Nie dziwi�em si� wi�c nienawi�ci Johanna, cho� raczej powinien si� cieszy�, �e �wi�te Officjum pomog�o jego rodzicielce pogodzi� si� z Bogiem. Niestety, ludzie zwykle nie podzielali tego sposobu my�lenia, powodowani zapewne nawet nie z�� wol�, lecz brakiem odpowiedniej edukacji. Najbardziej jednak interesowa�o mnie, o czym m�wi� Oli. C� takiego chcia� mi wyjawi�? Jaka tajemnica skrywa�a si� za porwaniem dziewczyny, je�li w og�le by�a tu jaka� tajemnica? Dlaczego po o�miu dniach sprawa mog�a zmieni� bieg?
��Mog� wam pom�c � powiedzia�em. � Przecie� nic dziwnego, �e uwi�zili�cie cz�owieka, kt�ry pl�ta� si� noc� obok waszego domu. I nikt nie mo�e mie� do was o to �alu. Jednak teraz, kiedy ujawni�em ju�, �e jestem inkwizytorem, powinni�cie mnie wypu�ci�. Johann, Oli, nie dajcie si� zwie�� podszeptom Z�ego, nie nara�ajcie �ycia i nie bierzcie na swe sumienie �miertelnego grzechu, jakim jest zabicie bli�niego.
Stara�em si� m�wi� spokojnym i przekonuj�cym tonem, ale nie s�dz�, by moje s�owa dociera�y do Johanna. Natomiast jego brat przygl�da� mi si� uwa�nie, a kiedy sko�czy�em, westchn�� g��boko.
��Jonni, zr�bmy, jak on radzi � powiedzia� cicho. � Przecie� mo�e nam pom�c�
��Nie! Nie rozumiesz, g�upcze, �e m�wi tak tylko po to, by�my go uwolnili?
Oho ho, wida� ma�y Johann nauczy� si� od swych przyjaci� komediant�w sztuki obrazowego wys�awiania. Aby podkre�li� wag� w�asnych s��w, wymachiwa� pochodni�, ale tym razem uda�o mi si� unikn�� ciosu. Tylko znowu kilka iskier oderwa�o si� od g�owni i zgas�o na mojej twarzy.
��Ale� pomy�l� � ci�gn�� brat Johanna, a ja obieca�em sobie, �e kiedy przyjdzie co do czego, postaram si� okaza� mu �ask�, tak jak on okazywa� j� mnie.
��Nie b�d� nad niczym my�la�! � wrzasn�� Schwimmer, a jego chrapliwy krzyk przeszed� w zduszony pisk przy ostatnim s�owie. Tak, tak, ten cz�owiek nie by� przy zdrowych zmys�ach. � Zabijmy go i ju�!
��Ci�kie to brzemi� d�wiga� w swej pami�ci wspomnienie o zamordowanym cz�eku � rzek�em, patrz�c prosto w oczy Oliemu. � Czy� Pismo nie ostrzega nas, �e:
��Nie jeste� moim bratem! � warkn�� Johann.
��
Oli odwr�ci� wzrok i zamamrota� co� do siebie. Nie us�ysza�em s��w, widzia�em tylko, jak poruszy�y mu si� usta.
��Trzeba go by�o zakneblowa� � rzek� Schwimmer i pogrozi� mi pochodni�. � Gdzie jest Aldi? � Zwr�ci� si� w stron� brata.
��Pilnuje domu � mrukn�� tamten po chwili.
Domy�li�em si�, �e mowa by�a o trzecim bracie, i s�dzi�em, �e na tym ko�czy si� liczba os�b wtajemniczonych w porwanie. Gdyby sytuacja by�a inna, to trzech ch�opk�w nie stanowi�oby �adnej przeszkody dla inkwizytora Jego Ekscelencji. Ale cz�owieka zwi�zanego jak prosi� potrafi zar�n�� nawet dziecko�
��Co zrobili�cie z dziewczyn�? � spyta�em. � Gdzie ona jest?
��Bezpieczna � odpowiedzia� szybko Oli. � Pilnujemy jej.
��Czego z nim gadasz? � znowu warkn�� Schwimmer.
��Pos�uchajcie mnie uwa�nie � rzek�em, staraj�c si� przemawia� jednocze�nie stanowczo i �agodnie. � Wiele os�b wie lub domy�la si�, gdzie jestem. Joachim Kniprode, poborca podatk�w z Gottingen, Heinz Ritter, Andreas Kuffelberg. � Kiedy wypowiada�em to ostatnie imi�, Johann drgn��, a przez jego twarz przebieg� grymas. � Pr�dzej czy p�niej Inkwizytorium dotrze do nich i dowie si�, gdzie znikn��em. Czy my�licie, �e mo�na bezkarnie zabija� inkwizytor�w?
��To wszystko niewa�ne � powiedzia� nadspodziewanie spokojnym g�osem Schwimmer. � I tak wszyscy musimy ucieka� i ukry� si�. Co za r�nica, kto jeszcze b�dzie nas �ciga�? Dobra, Oli, bierzmy go. I nie opieraj si�, inkwizytorze, bo b�d� musia� ci� og�uszy�.
Zrobi�em, co mog�em, by ich przekona�, a w sytuacji, w jakiej si� znajdowa�em, niewiele pozosta�o mi argument�w. Podejrzewa�em, �e da�bym rad� przekona� brata Schwimmera, ale sam Johann najwyra�niej oszala� i nie obchodzi�o go ju� nic poza tym, aby uciec jak najdalej z dziewczyn�, niezale�nie od konsekwencji.
Wzi�li mnie za r�ce i za nogi, a ja faktycznie si� nie opiera�em, gdy� nie mia�em w�tpliwo�ci, �e Schwimmer zrealizowa�by sw� gro�b�. Zapewne nawet uczyni�by to z przyjemno�ci�. A p�ki by�em przytomny, mog�em mie� jeszcze nadziej�, �e wyjd� z �yciem z ca�ej tej katastrofy, w kt�r� zamieni�y si� poszukiwania Ilony Loebe. Bracia zacz�li taszczy� mnie na schody, ale w pewnym momencie Schwimmer pu�ci� moje ramiona i wyr�n��em g�ow� w kamienny stopie�. Zakl��em, a Johann zachichota�.
W ko�cu wwlekli mnie do drewnianej szopy. Spomi�dzy szpar w deskach wida� by�o prze�wituj�cy blask dnia, ale na ile zdo�a�em si� zorientowa�, s�o�ce chyli�o si� ju� raczej ku zachodowi. W szopie le�a�y wory z m�k�, pod �cian� sta�y cepy oraz zardzewia�a brona z wyko�lawionymi ostrzami, a w k�cie pi�trzy�a si� kupa zalatuj�cego zgnilizn� siana. Dopiero po chwili zobaczy�em, �e na do�� wygodnie urz�dzonym (przynajmniej na pierwszy rzut oka) pos�aniu, pomi�dzy worami, le�y Ilona Loebe. Zwi�zana, zakneblowana i rozczochrana, ale mimo upokarzaj�cej sytuacji wydawa�a si� nie dozna� �adnej wi�kszej krzywdy. A wi�c mog�em sobie pogratulowa�: tropy zaprowadzi�y mnie wprost do kryj�wki porywaczy, a ja wykaza�em si� (przynajmniej do czasu) stosown� bystro�ci� umys�u. Tyle �e nie mia�em tutaj wjecha� zwi�zany jak szynka, ci�gni�ty za stopy i stukaj�cy g�ow� w �mierdz�ce �ajnem klepisko. Nie tak, zapewne, pi�kne panny wyobra�aj� sobie tego, kto oswobodzi je z niewoli�
Teraz te� zobaczy�em trzeciego z braci, kt�rego Schwimmerowie nazywali Aldim. Podobny by� do Johanna oraz Oliego. Wysoki, barczysty, o jasnych w�osach i twarzy wioskowego przyg�upa. A jednak trudno by�o nie zauwa�y�, �e nie byli tak kompletnymi idiotami, skoro to ja le�a�em zwi�zany w pie� u ich st�p, a nie odwrotnie. Jednak do�wiadczenie dane mi przez �ask� Boga uczy�o, �e wszelkie sytuacje mog� si� jeszcze zmieni�. Mia�em tylko nadziej�, �e nie b�dzie to zmiana na gorsze.
��Uwolnijcie dziewczyn� � powiedzia�em i w podzi�ce za dobr� rad� oberwa�em kolejnego kopniaka. � Czego chcecie w zamian? � zapyta�em, staraj�c si� nie okazywa� b�lu ani strachu. � Z�ota? Stary Loebe zap�aci bez wahania. Wymazania win? Gwarantuj� to wam powag� �wi�tego Officjum.
Oczywi�cie, r�wnie dobrze mog�em gwarantowa� im will� z ogrodem w Hez-hezronie, stado s�u�by oraz Jego Ekscelencj� biskupa w charakterze kamerdynera. Lecz w tej sytuacji got�w by�em zaoferowa� wszystko, aby tylko poniechali niegodnych plan�w. Dosta�bym kolejnego kopniaka, ale zwin��em si� i czubek buta Johanna tylko drasn�� mnie po �ebrach.
��Zabierzmy si� za inkwizytora � rzek� Johann z niezdrowym zapa�em w g�osie.
��Czekaj no. � Aldi, kt�ry tkwi� przy drewnianej �cianie z okiem przy szczeg�lnie sporej szparze w deskach, uni�s� d�o�. � Chyba kto� jedzie�
��Co takiego?! � Johann podskoczy�, odepchn�� go i sam przytuli� twarz do desek. � Jad� � doda� po chwili g�uchym g�osem. � Loebe� z lud�mi�
Oli prze�egna� si� gwa�townie i ruszy� pod �cian�. Uj�� w obie d�onie cep. Aldi chwyci� wid�y, ale widzia�em, �e r�ce mu dr��.
��Poddajcie si� � nie rezygnowa�em. � Gwarantuj� wam bezpiecze�stwo.
Nawet nie udawali, �e s�uchaj�, ale nie pr�bowali r�wnie� ucisza� mnie za pomoc� kopniak�w. Schwimmer odwr�ci� si� od �ciany i spojrza� na Ilon�. Nie podoba� mi si� jego wzrok.
��Bro�cie drzwi � rzek� g�ucho. � Ja zrobi�, co trzeba.
Oli prze�kn�� �lin� tak g�o�no, �e nawet ja to us�ysza�em, mimo �e le�a�em �adnych kilka krok�w od niego.
��Jeste�� jeste� pewien? � zapyta�.
Johann nic nie odpowiedzia�, tylko ruszy� w stron� pos�ania dziewczyny, ju� w marszu rozwi�zuj�c pas, kt�rym przytrzymywa� portki. Na miecz Pana, pomy�la�em, on jeszcze w ostatnich chwilach �ycia chce za�y� rozkoszy! Ilona musia�a r�wnie� widzie�, co si� �wi�ci, gdy� pr�bowa�a krzycze� i odpe�zn�� na bok, ale knebel szczelnie tamowa� jej usta, a wi�zy uniemo�liwia�y gwa�towne ruchy. Aktorski pomocnik run�� na ni�, jedn� r�k� zdzieraj�c jej kaftan, a drug� podkasuj�c sp�dnic�. Pr�bowa�a si� opiera�, ale hukn�� j� w twarz otwart� d�oni�.
��Powstrzymajcie go, na Boga! � wrzasn��em, ale Aldi i Oli nie zamierzali si� nawet ruszy� i czekali na walk�, kt�ra niew�tpliwie za moment mia�a wybuchn��.
Na pos�aniu trwa�a bez�adna kot�owanina, widzia�em tylko zadarte, nagie nogi Ilony i pryszczaty ty�ek Schwimmera oraz jego poczerwienia�� z wysi�ku twarz.
��Ech, ech, ech � sapa�, wci�gaj�c powietrze ze �wistem.
W ko�cu odepchn�� Ilon� i poderwa� si� z miejsca.
��Nie mog�, Oli! � wrzasn�� z rozpacz� i w�ciek�o�ci�. � Nie mog�, cholera jasna!
Oli odwr�ci� si� w jego stron�.
��Co, co? � zapyta� nieprzytomnie. Na zewn�trz s�yszeli�my ju� t�tent kopyt.
Schwimmer podbieg� do brata i szarpn�� go za kubrak. Wyrwa� mu cep z d�oni.
��Ty id� � rzek� gor�czkowo. � Za�atw j� jak trzeba.
��Na pomoc! � wydar�em si�, ile tylko mia�em si� w p�ucach. � Panie Loebe, jeste�my tutaj! Szybko!
Podobne wo�anie o ratunek nie przysz�o mi �atwo, gdy� pomimo �e jestem cz�owiekiem pokornym oraz skromnym, to jednak mam pewn� zawodow� dum�. Jednak uzna�em, �e skoro bracia Schwimmerowie chc� zako�czy� swe ziemskie sprawy, to po gwa�cie na Ilonie mo�e przyj�� kolej na potraktowanie inkwizytora cepem b�d� wid�ami. O dziwo jednak, nikt nie zwr�ci� na mnie uwagi. Johann szturchn�� brata cepem.
��Id� � warkn��. � Bo jak tego nie zrobisz, to ubij� ci�, jak amen w pacierzu!
Oli ruszy� niech�tnie w stron� kul�cej si� dziewczyny i popchni�ty przez Johanna wywr�ci� si� wprost na ni�. Zacisn�� palce na jej nagiej piersi. Ilona wi�a si� pod nim, ale Johann trzasn�� j� pi�ci� w twarz. Znieruchomia�a, a wtedy rozsun�li jej nogi i Oli z opuszczonymi portkami opad� na ni�. Nawet mimo �e by�a zakneblowana, s�ysza�em jej pe�en b�lu j�k. Jak bardzo Johann musia� nienawidzi� Loebego oraz samej Ilony (zapewne za to, �e nie chcia�a by� z nim z dobrej woli), by w ostatnich chwilach �ycia uczyni� co�, za co niew�tpliwie zap�aci ju� wkr�tce przed obliczem Pana! Nie zrozumcie mnie �le, mili moi, gwa�t jest rzecz� do�� powszechn� w naszych niespokojnych czasach, a dziewcz�ta w ko�cu nie maj� tej rzeczy z myd�a i nie zu�ywa si� ona na tyle szybko, by nie m�c uraczy� ni� wielu m�czyzn. Jednak to, co si� dzia�o tutaj, budzi�o zar�wno moje obrzydzenie (z uwagi na fakt, �e Ilona by�a pi�kna i urocza), jak i g��bokie zdumienie spowodowane tak niezwyk�� zajad�o�ci� Johanna.
Us�yszeli�my �omotanie w deski i w�ciek�y, dono�ny g�os Loebego.
��Otwiera�, �ajdaki, otwiera�!
A potem musia�y p�j�� w ruch siekiery, gdy� us�ysza�em charakterystyczne uderzenia w drewno. Szopa nie wygl�da�a solidnie, tak wi�c by�em pewien, �e za chwil� kupiec wraz z towarzysz�cymi mu lud�mi znajd� si� w �rodku.
Oli zerwa� si� z nieruchomej Ilony i ruszy� pod �cian� po cep. Zauwa�y�em, �e ma zakrwawione podbrzusze, a wi�c wida� by�o, �e dopi�� swego.
Pad�y wy�amane deski. Najpierw jedna, potem druga i trzecia. Aldi wk�u� si� w powsta�� szpar� wid�ami, ale kto� musia� przepu�ci� ostrza i przytrzyma� drzewce. Johann zawy� wielkim g�osem, ale ju� w tym momencie do �rodka wpad� wielki, czarnobrody m�czyzna. Zr�cznie uchyli� si� przed ciosem cepa, po czym przeszed� na praw� stron� i �upn�� Oliego toporem. Nie trafi� w g�ow�, ale niemal odci�� mu rami�, a uderzenie by�o tak mocne, �e Oli zatoczy� si� do ty�u i, wrzeszcz�c z b�lu, wpad� prosto na ostrza zardzewia�ej brony. Dwa z nich przebi�y go powy�ej pasa i wysz�y w fontannie krwi, razem z flakami.
Czarnobrody straci� top�r, ale wyszarpn�� z pochwy miecz. Ruszy� w stron� Johanna, kt�ry oparty o �cian� ko�ysa� cepem. Do �rodka ju� wlecia� Loebe oraz drugi z jego towarzyszy, �ysy jak kolano osi�ek z w�owiskiem blizn na twarzy. Pozna�em go. To by� jeden z ch�opc�w z tong�w. A wi�c kupiec oszuka� mnie, twierdz�c, �e nie korzysta z ich pomocy. Loebe cisn�� kamieniem wielko�ci pi�ci i trafi� Schwimmera prosto w czo�o. Johann z og�upia�ym wyrazem twarzy opad� na kolana i podpar� si� na cepie. Loebe odepchn�� szykuj�cego si� do ciosu czarnobrodego i skoczy� w stron� aktorskiego pomocnika. Obali� go na ziemi� i wyrwanym zza pasa no�em d�gn�� prosto w pier�. Johann szarpn�� si� ostatkiem si� i chwyci� kupca praw� d�oni� za gard�o. Jednak nic mu to ju� nie mog�o pom�c. Loebe, nie zwa�aj�c na chwyt, wali� no�em, spod ostrza kt�rego bluzga�y strugi krwi. Musia� uderzy� Schwimmera co najmniej pi�� lub sze�� razy, zanim ten pu�ci� jego szyj� i znieruchomia� z zaci�ni�t� w pi�� d�oni�. Loebe podni�s� si�, ca�y zakrwawiony, jakby przed momentem zarzyna� �wini�, z twarz� zmienion� grymasem w�ciek�o�ci w upiorn� mask�. Ruszy� w stron� Ilony, zataczaj�c si� niczym pijany.
��Nie zrobili� Nic ci nie zrobili? � zapyta� chrapliwym, urywanym g�osem.
Ona nie odpowiedzia�a, ale sam musia� ju� wszystko dostrzec. Rozerwany kaftan, podniesion� sukni�, ods�aniaj�c� nagie uda, i krew na ubraniu oraz ciele.
��Nieeeeeeeee! � wrzasn�� tak przera�liwie, jakby katowano go �ywym ogniem. � Nieeeee! Moja przysz�o��, moja nadzieja, nie mogli tego zrobi�!
Opad� na kolana i zacz�� rwa� w�osy z g�owy. Zawsze s�dzi�em, �e wyra�enie �rwa� w�osy z g�owy� jest tylko zr�czn� i obrazow� metafor� na oddanie czyjego� cierpienia, ale oto widzia�em na w�asne oczy, jak Loebe, wyj�c niczym wilk, rwie w�osy ze swej czaszki pe�nymi gar�ciami. Potem wbi� si� pazurami w klepisko i, zag�uszaj�c wszystko pot�pie�czym skowytem, zacz�� t�uc g�ow� w ziemi�. Wreszcie �ysy pomocnik nie wytrzyma� tego i chwyci� kupca za ramiona. Poderwa� go si�� na nogi.
��Spok�j, spok�j! � Jego g�os nie brzmia� bynajmniej uspokajaj�co. � Uciekajmy st�d, do cholery! Nie wiadomo, kto jeszcze przyjedzie�
Stary Loebe otrz�sn�� si�, przetar� czo�o d�o�mi, ale nadal wygl�da� jak szaleniec. Mia� zmierzwione w�osy, spocon�, czerwon� twarz, naderwane ucho, z kt�rego �cieka�a stru�ka krwi i mokre od posoki ubranie. Przez chwil� wpatrywa� si� w martwego Johanna Schwimmera wzrokiem ot�pia�ym z b�lu i w�ciek�o�ci, a potem jego spojrzenie ze�lizgn�o si� na mnie. I kiedy zobaczy�em oczy Loebego, co� powiedzia�o mi, �e jego s�owa nie b�d� brzmie�: �na co czekacie? Rozwi��cie inkwizytora!�. I faktycznie, nie brzmia�y.
��Zabij go! � rzuci� do czarnobrodego m�czyzny, kt�ry wyciera� w�a�nie zakrwawion� kling� w kaftan martwego Oliego.
��Ojcze, on przyszed� mnie ratowa�! � krzykn�a Ilona i by�em zdumiony tym, �e straszne prze�ycia nie odebra�y jej, po pierwsze, zdolno�ci pojmowania sytuacji, a po drugie, godnego chwa�y wsp�czucia dla bli�niego.
��Milcz, parszywa dziwko! � wrzasn�� kupiec, a Ilona opad�a na bar��g, jakby j� spoliczkowano.
Czarnobrody tylko si� za�mia�, wyszczerzaj�c wykruszone z�by, i podszed� do mnie. D�gn�� mieczem, trzymaj�c obur�cz r�koje��, tak jakby zamierza� stemplem wbi� gw�d� w pod�og�. J�kn��em bole�nie i znieruchomia�em, a on wyci�gn�� na nowo pokrwawione ostrze.
��I ju� � zarechota�. � Po robocie�
Nie zamierza�em dawa� jakiegokolwiek znaku �ycia, chocia� prze�y�em to mocne, cho� niewprawne uderzenie. Uda�o mi si� przyj�� ostrze w taki spos�b, aby wbi�o si� pomi�dzy rami� a klatk� piersiow�. Oczywi�cie �elazo solidnie mnie porani�o, czu�em b�l zar�wno w r�ku, jak i rozharatanych �ebrach. Niemniej morderca by� pewien, �e trafi� w serce, a szeroki p�aszcz, kt�ry mia�em na sobie, utrudni� mu rozeznanie. R�wnie� tego typu zachowa� uczono nas w Inkwizytorium. Jak zmyli� wroga, jak udawa� ci�ko rannego lub zabitego, jak u�o�y� cia�o, aby cios nie uszkodzi� witalnych miejsc. Jasne, �e nic by mnie nie ocali�o, gdyby czarnobrody mia� w r�ku top�r albo gdyby zamierza� mnie mieczem posieka�, a nie tylko przebi�. On jednak, na moje szcz�cie, by� zar�wno ma�o do�wiadczony, jak i zapewne zm�czony po�cigiem oraz walk�.
��A co z ni�? � Pokaza� w stron� szlochaj�cej w k�cie Ilony.
��Co ma by�? Nic! � warkn�� Loebe. � Uciekajmy st�d, p�ki kto� si� nie zjawi.
Spod przymru�onych powiek widzia�em, jak ruszaj� do wyj�cia, zostawiaj�c za sob� trzy cia�a martwych braci, mnie oraz pokrwawion�, rozpaczaj�c� Ilon�. C�rka kupca, widz�c, �e odchodz�, poderwa�a g�ow�.
��A ja? � krzykn�a g�osem ci�kim od szlochu. � Ojcze, co ze mn�?
Stary Loebe obr�ci� si� na pi�cie. Twarz mia� zmienion� w grymasie gniewu. Splun�� tylko pod nogi i roztar� krwaw� plwocin� podeszw�.
��Ty mo�esz robi�, co chcesz! � Wyrzuci� z siebie te s�owa, jakby by�y przekle�stwem.
Hukn�y drzwi od szopy, potem us�ysza�em tylko ciche r�enie koni i coraz bardziej oddalaj�cy si� stukot ko�skich kopyt.
��Ilono � stara�em si� zawo�a�, ale z moich ust wyszed� tylko zduszony szept.
Obr�ci�a si� gwa�townie w moj� stron�.
���yjecie � powiedzia�a. � Jak to�?
��Wi�zy � rzek�em szybko, gdy� chwila nie by�a odpowiednia na to, by t�umaczy�, w jaki spos�b unikn��em �mierci. � Przetnij mi wi�zy i pom� zatrzyma� krwotok!
Poderwa�a si�, potkn�a o kraj rozdartej sukni, wywr�ci�a, bole�nie uderzaj�c �okciem w pod�og�, po czym przype�z�a do mnie. Spod porwanego kaftana wy�oni�a si� pier� ze zsinia�ymi �ladami od palc�w Oliego Schwimmera.
��N� � szepn��em. � Poszukaj no�a.
Rozejrza�a si� wok� bezradnie, a ja czu�em, jak krew coraz bardziej zlepia mi ubranie. Stara�em si� mocno przyciska� rami� do tu�owia, ale wiedzia�em, �e to pomo�e tylko na kr�tko.
��Poszukaj przy cia�ach � rozkaza�em mocniejszym g�osem, cho� wydobycie go z siebie przysz�o mi z ogromnym trudem. � Szybciej, dziewczyno!
Najbli�ej le�a�o cia�o Oliego, ale omin�a je. Zbli�y�a si� do martwego Aldiego i zamar�a z d�o�mi nad jego ramieniem. Aldi mia� g�ow� roz�upan� niemal na p� oraz oczy wytrzeszczone b�lem i strachem.
��Przy pasie albo w cholewie buta! � rzuci�em ponaglaj�co.
Wreszcie zdecydowa�a si� dotkn�� zw�ok. Nie wiem, dlaczego tak wielu ludzi ma problemy z dotykaniem martwego cia�a. Przecie� to ju� tylko pozbawiony duszy i my�li strz�p mi�sa.
��Jest! � wykrzykn�a i zza cholewy wyci�gn�a n�.
Podbieg�a z nim do mnie i kucn�a tu� obok. Jej poraniona pier� znowu wy�oni�a si� zza rozerwanego kaftana. Ale teraz nago�� tej dziewczyny nie budzi�a we mnie �adnych emocji poza wsp�czuciem. W dodatku by�em jej g��boko wdzi�czny, �e nie odda�a si� w k�cie rozpaczaniu nad w�asnym losem, pozostawiaj�c waszego uni�onego s�ug�, by wykrwawi� si� na �mier�. A o�miela�em si� s�dzi�, �e wiele kobiet s�abszego ducha tak w�a�nie by uczyni�o.
Na szcz�cie Ilona radzi�a sobie z no�em ca�kiem nie�le i uda�o jej si� szybko rozci�� wi�zy oraz kaftan, jednocze�nie nie dodaj�c mi nowych ran (co zdecydowa�em si� zachowa� we wdzi�cznej pami�ci). Moje odzienie by�o ju� ca�e przesi�kni�te krwi�, ale wiedzia�em, �e ostrze nie przeci�o �adnej wa�nej �y�y lub t�tnicy, gdy� wtedy na wszelki ratunek by�oby za p�no. Kaza�em Ilonie, by za�o�y�a mi opask� na g�rn� cz�� ramienia i owin�a szmatami poraniony bok (wyci�a je z w�asnej sukni). Mia�em nadziej�, �e dzi�ki temu zdo�am przetrzyma� nast�pnych kilka chwil.
��Ilono � powiedzia�em. � Musisz teraz biec po pomoc. Znajd� jakich� ludzi i powiedz im, �e tutaj le�y umieraj�cy szlachcic. Nie m�w, �e jestem inkwizytorem, bo jeszcze pchn� mnie wid�ami. � Pozwoli�em sobie na �arcik, ale ona nawet si� nie u�miechn�a. � Biegnij, moje dziecko, a ja na miecz Pana, odwdzi�cz� si� za twoj� dobro�
Spojrza�a na mnie powa�nymi, pe�nymi �ez oczyma i wolno skin�a g�ow�.
��Wr�c� tak szybko, jak tylko b�d� mog�a � obieca�a.
Wybieg�a z szopy, a ja zastanawia�em si�, czy oto nadesz�y ostatnie chwile Mordimera Madderdina, umieraj�cego jako przypadkowa ofiara spor�w pomi�dzy lud�mi, kt�rzy tak naprawd� nic go nie obchodzili. Mia�em jednak nadziej�, �e Pan uwa�a mnie za na tyle po�yteczne narz�dzie, tu, na tym nieszcz�snym padole �ez, by nie powo�ywa� mnie jeszcze do swej chwa�y. Nagle rozmy�lania przerwa� mi j�k i bulgot. Spojrza�em w tamt� stron�. Na ustach Johanna Schwimmera pojawi� si� krwawy b�bel i p�k�, rozbryzguj�c czerwie� na jego twarzy. Ha, a wi�c n�dzny porywacz i niedosz�y gwa�ciciel jeszcze �y�, a r�ka kupca Loebego nie okaza�a si� tak pewna jak my�la�em! Podpieraj�c si� zdrow� r�k�, powlok�em si� w jego stron�, maj�c nadziej�, �e uda mi si� pom�c mu i zachowa� go przy �yciu. Oczywi�cie, nie kierowa�o mn� godne po�a�owania mi�osierdzie, lecz jedynie wiara, �e �mier� Schwimmera powinna by� znacznie sro�sza ni� tylko ci�cie no�em. A�eby tak� �mier� mu zada�, musia�em go wcze�niej uratowa�. Niestety, kiedy tylko podpe�z�em bli�ej, zobaczy�em, �e aktorski pomocnik nie prze�yje nawet godziny, a za cud tylko mo�na by�o poczytywa�, �e w og�le prze�y� do tej pory.
Musia� mnie us�ysze�, a mo�e dostrzeg� k�tem oka, gdy� obr�ci� na mnie wzrok. Nie by� jednak w stanie nawet ruszy� g�ow�, a tylko jego �renice wykona�y ruch w moj� stron�.
��Mmm� mmmo� � zaj�cza�, a z jego ust pop�yn�a krew.
��No, bracie � powiedzia�em. � W�a�nie idziesz gotowa� si� w kotle wiecznego pot�pienia. My�l o tym, dop�ki nie zdechniesz�
Wypowied� by�a zbyt d�uga jak na m�j n�dzny stan, i zm�czy�em si� na tyle, �e opad�em na pod�og�. Le�eli�my teraz ze Schwimmerem rami� przy ramieniu niczym bli�niacy lub bojownicy, umieraj�cy za wsp�ln� spraw�. Ha, jak�e� z�udne bywaj� pierwsze wra�enia!
��Mmm� mmmo� � zaj�cza� znowu Schwimmer.
Kiedy spojrza�em na niego, zauwa�y�em, �e jego oczy wykonuj� dziwny pl�s. Jednak, o dziwo, nie by� to wynik jakich� przed�miertnych konwulsji, lecz przemy�lane dzia�anie. Wyra�nie stara� si� co� mi pokaza�. Spojrza�em w d� i dostrzeg�em, �e Schwimmer ma kurczowo zaci�ni�t� d�o�. Spomi�dzy palc�w wystawa� z�oty �a�cuszek.
Przysun��em si� jeszcze bli�ej w stron� Johanna, tak blisko, �e jego krew pobrudzi�a mi policzek. Si�gn��em i po�o�y�em swoj� d�o� na jego umazanej czerwieni� d�oni.
��O to ci chodzi? �ebym to zabra�?
Odpowiedzia� gwa�townym ruchem powiek. Z trudem rozgi��em jego mocno zaci�ni�te palce i wydoby�em spomi�dzy nich z�oty amulet o �rednicy nieco wi�kszej ni� �rednica z�otego denara. I natychmiast, kiedy dotkn��em tej ozdoby, poczu�em niemal fizyczny b�l. Wypu�ci�em amulet z palc�w, a on spad� prosto w ka�u�� krwi. Teraz pysk istoty wyobra�onej na awersie wygl�da� jeszcze bardziej przera�aj�co.
��Na miecz Pana � szepn��em, gdy� wiedzia�em, �e mam do czynienia z rodzajem bardzo pot�nego, demonicznego talizmanu, jednak nie mia�em najmniejszego poj�cia, jakim mrocznym si�om mo�e on s�u�y�.
��Sk�d go masz? � Chcia�em potrz�sn�� Schwimmerem, ale zda�em sobie spraw�, �e wtedy mo�e skona� i nic ju� nie powie. Zreszt� ja sam nie czu�em si� na tyle mocny, by kimkolwiek potrz�sa�.
Wtedy jednak ol�ni�o mnie. Przymkn��em oczy i scena po scenie zacz��em przypomina� sobie walk� Schwimmera z Loebem. To, jak tarzali si� po pod�odze, jak kupiec w ko�cu trafi� no�em w pier� porywacza i jak Johann ostatkiem si�, kurczowo, rozpaczliwie pochwyci� go za gard�o. Czy tylko wydawa�o mi si�, �e kiedy Loebe odtr�ca� jego d�o� i zadawa� nast�pne ciosy, to w gar�ci Schwimmera zal�ni�o co� z�otem?
��Zerwa�e� go z szyi Loebego, tak? � zapyta�em, a umieraj�cy ch�opak zamruga� gwa�townie na znak potwierdzenia.
��U� ura� ato� � Krew bucha�a mu z ust, kiedy stara� si� m�wi�. Jednak nie zdo�a� doko�czy� zdania i skona� z wytrzeszczonymi oczami.
Ja tymczasem ostatkiem si� ukry�em amulet w zanadrzu, ca�y czas czuj�c promieniuj�c� z niego mroczn� moc. Przymkn��em oczy, by bli�ej przyjrze� si� �wietlistemu korytarzowi, kt�ry wydawa� si� rozpo�ciera� tu� za moimi �renicami. Zrobi�o mi si� lekko, b�l powoli mija�, a ja wiedzia�em, �e trac� przytomno�� i umieram. Ale wtedy us�ysza�em tupot n�g na klepisku oraz podniesione m�skie g�osy i mocny, przekonuj�cy g�os Ilony Loebe.
��Podno�cie ostro�nie, bo si� wykrwawi� To mo�ny pan, zap�aci z�otem, jak go ocalicie�
Klasztor Amszilas sta� na zalesionym wzg�rzu, wznosz�cym si� nad zakolem rzeki. To pi�kne miejsce, a mnisi, gdyby tylko chcieli, mogliby podziwia� z okienek swych cel s�o�ce zachodz�ce nad b��kitn� toni�. Jednak mnisi z Amszilas � pokorni funkcjonariusze �wi�tego Officjum � nie zebrali si� w klasztorze, aby prze�ywa� estetyczne uniesienia. W pocie czo�a, w codziennym trudzie i z bezmiern� mi�o�ci� wys�uchiwali grzech�w najbardziej zatwardzia�ych i najgro�niejszych grzesznik�w � zb��kanych inkwizytor�w, czarnoksi�nik�w oraz wied�m. To tu trafiali nie tylko blu�niercy i heretycy, lecz r�wnie� przekl�te ksi�gi. To tu w�a�nie zg��biano mroczn� wiedz�, tak, by jej tajniki nie stanowi�y ju� zagadki dla s�ug Bo�ych. Ka�dy m�ody inkwizytor, na zako�czenie swej nauki w Akademii, ma prawo odwiedzi� klasztorn� bibliotek� i na w�asne oczy przyjrze� si� niezmierzonej pot�dze z�a, kt�ra zosta�a zamkni�ta w murach Amszilas. Tomy pisane krwi�, ksi�gi oprawione w ludzk� sk�r� i zdobione ludzkimi ko��mi, woluminy zapisane w antycznych, nieznanych ju� niemal nikomu j�zykach, stoj� na p�kach, grzbiet przy grzbiecie, rz�d przy rz�dzie i rega� przy regale. Czasem starsze s� ni� Chrystusowa nauka i pochodz� z wiek�w, w kt�rych panowa� bezmierny mrok, a prawda jedynej i �wi�tej wiary nie zosta�a jeszcze objawiona �wiatu.
Jednak nikt z nas do ko�ca nie wie, co kryj� lochy klasztoru Amszilas. O tym si� nie m�wi. Ba, o tym nie powinno si� nawet my�le�. Poza tym, �e tu w�a�nie zab��kane dusze dziel� si� sw� mroczn� wiedz�, odnajduj� ukojenie w wyznaniu grzech�w i zyskuj� �ask� nieogarnionego cierpienia. Tak, by oczyszczone b�lem mog�y odnale�� drog� przed tron Pa�ski.
Amszilas strzeg� pot�ne mury, ale na blankach nie ma �ucznik�w, a zbrojni nie patroluj� okolicy. �wi�ty przybytek chroniony jest moc� wiary, tak siln�, �e wiemy, i� nikt nigdy nie odwa�y si� bez pozwolenia przekroczy� furt klasztoru.
Zastuka�em mocno do bramy. Na tyle mocno, �e zabola�y mnie nie zagojone do ko�ca rany. Sykn��em.
��Kt��� tam? � zapyta� starczy, lecz silny jeszcze g�os.
��Mordimer Madderdin, inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu, pokornie prosi o pos�uchanie � wykrzykn��em, a wiatr wiej�cy od rzeki po�kn�� moje s�owa.
��Czego chcesz, inkwizytorze?
T�umaczenie si� komu�, kogo nawet nie widzia�em (i kto zapewne nie by� tu wa�n� osobisto�ci�, skoro wys�ano go do pilnowania bramy), wydawa�o mi si� odrobin� upokarzaj�ce. Lecz klasztor z ca�� pewno�ci� nie by� miejscem, w kt�rym prosz�cy o pos�uchanie inkwizytor m�g�by rozpocz�� dysputy na temat swej rangi.
��Chcia�bym skorzysta� z wiedzy braci bibliotekarzy � odpar�em g�o�no.
��Nie wrzeszcz tak, inkwizytorze, s�uch mam dobry � zaskrzypia� furtian niech�tnym tonem. � Przyjed� jutro albo najlepiej kt�rego� innego dnia�
��Je�li pozwolisz, ojcze � powiedzia�em. � To pilna sprawa i wielkiej wagi.
Roze�mia� si� suchym, nieprzyjemnym �miechem, kt�ry przeszed� w chrypliwy kaszel. Odcharkn�� i splun�� g�o�no kilka razy. Spokojnie czeka�em.
��Pilne sprawy � burkn�� w ko�cu. � Wszyscy macie pilne sprawy� Przyjd� jutro.
��Obawiam si�, �e to nie mo�e czeka� � odpar�em, staraj�c si� nada� g�osowi zdecydowany ton.
��Ten klasztor ma niemal sze��set lat. � Us�ysza�em po chwili. � Jak my�lisz, wytrzyma bez ciebie jeszcze rok lub dwa?
Pi�knie, pomy�la�em, skoro jutro lub pojutrze zamienia si� w jego ustach tak �atwo w rok lub dwa�
��Otwieraj, na miecz Pana! � wrzasn��em w ko�cu. � Albo wejd� do �rodka i rozwal� bram� twoim zakutym �bem!
Oczywi�cie, mili moi, je�li odnajdziecie brak logiki w s�owach waszego uni�onego s�ugi, dobrze to tylko b�dzie �wiadczy� o waszym zmy�le obserwacji. Gdy� przecie�, b�d�c w �rodku, nie musia�bym ju� si� stara� o otwarcie wr�t, nieprawda�? Niezale�nie od tego, czy faktycznie chcia�bym u�y� g�owy mnicha jako tarana, czy te� nie. Jednak by�em zdesperowany, nie mia�em zamiaru da� si� odprawi� z kwitkiem i liczy�em, �e zuchwalstwo zostanie mi wybaczone.
��Ho, ho � zachichota�, a jego chichot znowu przeszed� w chrapliwy kaszel, zako�czony soczystym spluni�ciem. � Inkwizytor-raptus, tego ju� dawno nie by�o. Nie uczono ci� pokory oraz cierpliwo�ci, inkwizytorze? Co? No to nauczysz si� tutaj�
Z rozpacz� spojrza�em na mury. By�y wysokie, zbudowane ze �ci�le dopasowanych kamiennych blok�w. Nawet, gdybym posiada� zr�czno�� linoskoczka, nie zdo�a�bym si� na nie wspi��. Bezsilnie uderzy�em pi�ci� we wrota.
��Otwieraj! � zawo�a�em.
��Jakie� k�opoty? � Us�ysza�em za sob� cichy g�os i odwr�ci�em si� gwa�townie.
B�g w swej niezmiernej m�dro�ci obdarzy� mnie nie tylko czu�ym powonieniem (czego czasami zreszt� nie uwa�a�em za tak wielk� �ask�, zw�aszcza kiedy trzeba by�o si� przedziera� przez t�um w upalne po�udnie), ale r�wnie� niezgorszym s�uchem. Tymczasem nie us�ysza�em nawet, �e ten cz�owiek si� zbli�a�, i sta� teraz dwa kroki ode mnie. By� chudy, niski, otulony szarym, obszarpanym p�aszczem. Ale widywa�em ju� wcze�niej ludzi takich jak on, i co� mi m�wi�o, �e nie nale�eli oni do os�b, kt�re nale�a�oby lekcewa�y�.
��Mordimer Madderdin, inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu � przedstawi�em si�. � Usi�uj� uprosi�, aby dopuszczono mnie przed oblicze kt�rego� z braci bibliotekarzy.
��A to ciekawy w istocie macie styl wyra�ania pr�b. � U�miechn�� si�, ale tylko samymi ustami, bo jego szare oczy spogl�da�y na mnie martwo.
Nie zdziwi�em si�, �e nie poda� imienia, bo wcale si� tego po nim nie spodziewa�em. Zreszt� c� mog�oby mi to da�, zwa�ywszy �e zapewne cz�owiek ten mia� wiele imion na wiele r�nych okazji.
��Wybaczcie � rzek�em � ale sprawa, z kt�r� przybywam nie jest b�aha, gdy� nigdy nie o�mieli�bym si� niepokoi� zacnych braci jedynie z powodu zado��uczynienia w�asnym kaprysom.
��Dobrze powiedziane. � Skin�� g�ow�, nie spuszczaj�c ze mnie wzroku. � S�ysza�em o was, inkwizytorze Madderdin � doda�. � I rzeczywi�cie lepiej b�dzie, jak wejdziecie.
��Ju�, ju�, ju� � zachrypia� z g�ry od�wierny. � Ale musicie poczeka�, bo ten ko�owr�t diablo si� zacina�
Wida� wi�c by�o, �e nie tylko s�ucha� naszej ma�ej pogaw�dki, ale zna� r�wnie� mego rozm�wc�. I jasne si� sta�o, �e cz�owiek stoj�cy obok nie nale�a� do ludzi, kt�rym odmawia si� wej�cia na teren klasztoru. Co mog�o si� okaza� sprzyjaj�cym zbiegiem okoliczno�ci. Lub te� mog�o si� nim wcale nie okaza�
Us�yszeli�my skrzypienie ko�owrotu, g�o�ne st�kanie okraszone przekle�stwami, doprawdy, niezbyt odpowiednimi do miejsca, i wreszcie pot�ne wierzeje drgn�y. Rozchyli�y si� na tyle, by m�g� si� przez nie przecisn�� m�j wierzchowiec, po czym z g�ry dobieg� nas charkot, serdeczne spluni�cie i zduszony g�os.
��Wnijd�cie z Bogiem, bracia.
Cz�owiek w szarym p�aszczu bez s�owa przecisn�� si� przez szpar�, a ja poszed�em w jego �lady, cho� m�j ko� nie by� zachwycony i musia�em mocno poci�gn�� wodze, by zanurzy� si� w mrok za bram�.
��Co mam zrobi� z koniem? � zawo�a�em, kieruj�c g�ow� ku g�rze.
��Zostaw go na dziedzi�cu � odpar� furtian. � Kto� si� nim zajmie. Tylko niech krzew�w nam nie obe�re!
��Pozw�l za mn�, Mordimerze. Zaprowadz� ci� do kancelarii � rzek� cz�owiek w szarym p�aszczu, kiedy ju� uda�o nam si� dosta� na dziedziniec.
Id�c za nim, mia�em czas, by si� rozejrze�, gdy� klasztoru Amszilas nie pami�ta�em zbyt dobrze. Odwiedzi�em go przecie� tylko raz i to w gronie innych inkwizytor�w � m�odych absolwent�w naszej przes�awnej Akademii. Wtedy byli�my oficjalnie witani przez opata oraz innych mnich�w, podj�to nas obiadem w refektarzu i zarz�dzono uroczyste mod�y. Teraz natomiast klasztor by� cichy i sprawia� wra�enie wymar�ego. Mign�� mi tylko jaki� braciszek z ogromnymi no�ycami do przycinania krzew�w w d�oni.
��Pora wieczornej modlitwy � powiedzia� m�j towarzysz tonem wyja�nienia. � Ale bracia bibliotekarze s� na pewno u siebie. Maj� specjaln� dyspens�.
Weszli�my do niewielkiej sieni, potem wdrapali�my si� na strome schody, wreszcie przeszli�my kru�gankiem nad ogrodem pe�nym ozdobnych krzew�w, a� w ko�cu m�j towarzysz zastuka� do drzwi w g��bi korytarza.
��Wej��, wej�� � odezwa� si� ze �rodka starczy g�os.
Cz�owiek w szarym p�aszczu pchn�� drzwi i znale�li�my si� w niewielkim, ciemnym pokoiku, w kt�rym mrok rozja�nia�a tylko oliwna lampka stoj�ca na biurku pe�nym dokument�w. Przy biurku siedzia� zasuszony starzec o pergaminowej, pomarszczonej twarzy. Podni�s� na nas wzrok i zobaczy�em, �e jedno oko ma pokryte bielmem.
��Niech b�dzie pochwalony � powiedzia� m�j towarzysz.
��Niech b�dzie pochwalony Jezus Chrystus � odpar� z nagan� w g�osie mnich. � Czy wy, m�odzi, a� tak bardzo si� spieszycie, �e nie potraficie dopowiedzie� do ko�ca powitania? Ju� teraz s�ysz� takich, co tylko krzykn� �pochwalony�, jakby zamawiali piwo w ober�y. A tu trzeba z sercem, uczuciem, namaszczeniem. � Machn�� d�oni�, kt�ra w drgaj�cym �wietle lampki wydawa�a si� by� jedynie kruchymi kostkami, obci�gni�tymi niemal przezroczyst� sk�r�. R�kawy jego habitu zatrzepota�y jak skrzyd�a szarego ptaka. � Co wy tam wiecie�
��I ja si� ciesz�, �e widz� ci� w dobrym zdrowiu, ojcze Adalbercie � rzek� m�j towarzysz, a w jego g�osie wyczu�em lekkie rozbawienie. � Przyprowadzi�em go�cia. � Mnich zwr�ci� na mnie czujne spojrzenie zdrowego oka. � To Mordimer Madderdin, mistrz Inkwizytorium z Hezu. B�d� tak uprzejmy i spraw, by kt�ry� z braci bibliotekarzy zechcia� go przyj�� jeszcze dzisiaj. A teraz wybaczcie, ale obowi�zki wzywaj�. Ciesz� si�, �e ci� pozna�em, Mordimerze. � Skin�� mi uprzejmie g�ow�.
��Dzi�kuj� za wsparcie, bracie � odpar�em grzecznie. � I je�li B�g pozwoli, kiedy� b�d� m�g� odp�aci� za tw� uprzejmo��.
��Z ca�� pewno�ci�. � U�miechn�� si� i wyszed�.
Usiad�em na zydlu pod kamienn� �cian�, a stary mnich nie zwraca� na mnie uwagi i wertowa� papierzyska, mrucz�c co� pod nosem. Opar�em si� o mur i przymkn��em oczy, gdy� zaczyna�em czu� zm�czenie d�ug�, szybk� podr�.
��Madderdin! � G�os kancelisty wyrwa� mnie z p�sennego bezmy�lenia. � Co wiesz o Hagath? Mia�e� z ni� do czynienia, nieprawda�?
Otrz�sn��em si� i spojrza�em na niego zdumiony. Sk�d, na Boga, ten mnich wiedzia� o moich nie tak dawnych perypetiach z pi�kn� demonic�? Owszem, z�o�y�em oczywi�cie stosowny raport w biskupiej kancelarii (szczeg�lnie podkre�laj�c tragiczn� rol� bohaterskiego proboszcza Wasselrode), ale nie s�dzi�em, �e tutaj, w Amszilas, o wszystkim wiedz� oraz pami�taj�.
��Tak, bracie � odpar�em. � Czy mog� s�u�y� pomoc�?
��Nieee � przeci�gn��. � �liczna bestyjka, co?
Nie by�y to mo�e s�owa, kt�rych spodziewa�bym si� po s�dziwym mnichu, ale postanowi�em niczemu si� ju� nie dziwi�.
��W kobiecej postaci i owszem � odpowiedzia�em uprzejmie.
W tym samym niemal momencie skrzypn�y drzwi za plecami kancelisty i w prze�wicie ujrza�em m�odego mnicha. Ubrany by� tak samo, jak wszyscy w Amszilas � w bury habit, obwi�zany bia�ym sznurem, ale w przeciwie�stwie do wszystkich tu widzianych mnich�w by� cz�owiekiem, kt�ry nie osi�gn�� jeszcze nawet �redniego wieku. D�ugie, jasne w�osy sp�ywa�y mu a� na ramiona � rzecz niezwyk�a u zakonnika � a spod r�kaw�w habitu dostrzeg�em b�ysk z�otych pier�cieni.
��Witajcie, mistrzu � rzek� serdecznym tonem i wyci�gn�� d�o� w moj� stron�. Zauwa�y�em, �e ma wypiel�gnowane paznokcie, a jego palce nie s� poznaczone plamami inkaustu. � Jestem brat Kleofas, do waszych us�ug.
Poda�em mu r�k� i poczu�em silny u�cisk, kt�rego raczej spodziewa�bym si� po cz�owieku nawyk�ym do ci�kiej pracy, a nie po bibliotekarzu, zwyczajnym wszak �l�cze� nad ksi�gami oraz manuskryptami.
��Co was sprowadza do weso�ego Amszilas? � zapyta� z ledwie uchwytn� nut� ironii w g�osie, a kancelista z bielmem na oku prychn�� niech�tnie, s�ysz�c te s�owa.
��To. � Wyj��em z zanadrza amulet, kt�ry zgubi� stary Loebe w czasie walki.
Wyci�gn��em go na otwartej d�oni. B�ysn�� z�otem w �wietle oliwnej lampki, a ja znowu poczu�em emanuj�c� z niego mroczn� moc.
��Nigdy nie widzia�em podobnego talizmanu � rzek�em. � Wyczuwam w nim pot�g�, kt�rej nie potrafi� okre�li�, a kt�ra budzi m�j najg��bszy niepok�j�
��Dobrze wyczuwacie � przerwa� mi.
Nie kwapi� si�, by przej�� amulet z mojej d�oni i tylko przygl�da� mu si� badawczo, a jego twarz �ci�gn�a si� w grymasie zak�opotania.
��Nie wiem, nie wiem � odezwa� si� w ko�cu, wyra�nie z�y, �e nie potrafi na pierwszy rzut oka rozpozna� przekl�tego przedmiotu. � Musz� to sprawdzi� Ale � podni�s� na mnie wzrok � dobrze, �e pojawili�cie si� w Amszilas. Zaczekajcie tu, je�li �aska. Mog�?
Skin��em g�ow�, a on zabra� amulet z mojej d�oni.
��To mo�e troch� potrwa� � rzek�. � Chcecie czego�? Jeste�cie g�odni? Spragnieni?
��Spragniony wiedzy � odpar�em, gdy� by�em tak zm�czony, �e nie chcia�o mi si� ani je��, ani pi�.
��A to tak jak my wszyscy � odpar� bez u�miechu i pospiesznie znikn�� za drzwiami.
Stary mnich nadal wertowa� pergaminy, mrucz�c, i to jego spokojne, ciche, przypominaj�ce za�piew mruczenie uko�ysa�o mnie do snu. Ale otworzy�em oczy, kiedy tylko us�ysza�em skrzypni�cie drzwi. Tym razem w progu stan�� kolejny starzec, wygl�daj�cy niczym brat bli�niak mojego cichego towarzysza. Nawet bielmo r�wnie� mia� na oku, tyle �e nie na lewym, lecz na prawym. Wsta�em.
��Mordimer Madderdin, tak? � zapyta�, a ja skin��em g�ow�.
��Przygotowano dla was cel�, mistrzu Madderdin � rzek�. � Dostaniecie papier, inkaust, a je�li zechcecie, to zejd�cie do kuchni na kolacj�. �yczymy sobie, by�cie szczeg�owo opisali, w jaki spos�b weszli�cie w posiadanie tego przedmiotu. Zrozumieli�cie mnie?
��Tak, bracie � odpar�em, bo przecie� niewiele tu by�o do rozumienia.
��Dobrze, mo�ecie wi�c odej��.
��Dzi�kuj�, bracie � powiedzia�em i odwr�ci�em si�.
��Mordimer� � Jego g�os, nieco �agodniejszy ni� przed chwil�, zatrzyma� mnie w progu. � Nie chcia�by� zada� �adnych pyta�?
Zauwa�y�em, �e kancelista uni�s� g�ow� znad stosu dokument�w.
��Nie, bracie � rzek�em. � Ale szczerze wdzi�czny jestem za tw� trosk�
Roze�mia� si� suchym, starczym �mieszkiem i obna�y� w tym �miechu go�e dzi�s�a.
��Amulet, kt�ry przynios�e�, s�u�y do odprawienia krwawego obrz�du przywo�ania demona � powiedzia�. � Rzek�bym nawet, �e jest niezb�dnym sk�adnikiem tego� obrz�du. W czasie ceremonii m�czyzna musi w dzie� swych pi��dziesi�tych urodzin po�wi�ci� m�od� kobiet�, aby odzyska� m�odo�� oraz si�y witalne. � Pokiwa� g�ow�. � Istniej� jednak�e dwa warunki, znacznie utrudniaj�ce dokonanie ofiary�
Tym razem wyra�nie czeka� na moje pytanie, wi�c postanowi�em je zada�.
��Jakie� to warunki, je�li wolno wiedzie�, bracie?
��Kobieta, po pierwsze, musi by� dziewic�, a po drugie� � zawiesi� g�os dla lepszego efektu � jego c�rk�. � Znowu zachichota�. � Czeg� to ludzie nie oddadz� za m�odo�� i jurno��, prawda?
Nie odezwa�em si� ani s�owem, gdy� nic ju� nie by�o do powiedzenia. Zrozumia�em, jakim by�em idiot� i jak da�em si� wykorzysta� chytremu Loebe. Poj��em r�wnie�, dlaczego kupiec pilnie chroni� c�rk� przed m�czyznami i dlaczego m�ody cz�owiek, kochaj�cy Ilon�, tak rozpaczliwie pragn�� pozbawi� j� dziewictwa. Wola�, �eby go znienawidzi�a, wola� da� g�ow� jako sprawca raptu, ni�by straci�a �ycie w czasie dokonywania krwawej ofiary. Ba, aby jej pom�c, zdecydowa� si� nawet zosta� ofiar� obrzydliwych, sodomicznych igraszek, zyskuj�c pomoc Andreasa Kuffelberga. Zrozumia�em te� wreszcie jego ostatnie s�owa. To be�kotliwe �U� ura� ato�� mia�o znaczy� nic innego jak: �uratowa�em j��.
Oczywi�cie, wystarczy�o, by porywaczom uda�o si� przetrwa� jeszcze tych osiem dni, o kt�rych m�wili w piwnicy Johann z Olim. Wtedy min��by termin urodzin Loebego, a wraz z tym terminem min�oby r�wnie� �miertelne zagro�enie dla dziewczyny. Niestety, najpierw wasz uni�ony s�uga, a potem ju� sam kupiec byli na tyle sprytni, �e dotarli do kryj�wki Schwimmer�w.
Teraz r�wnie� oczywisty stawa� si� nieprawdopodobny atak szale�stwa starego Loebe, kt�rego powody wcze�niej wydawa�y mi si� mocno wyolbrzymione. Pami�ta�em jego rozpaczliwy szloch, wilcze wycie i w�ciek�o�� w oczach, kt�ra ust�pi�a miejsca bolesnemu ot�pieniu. A wi�c nie chroni� w�asnego dziecka, lecz dba� jedynie, by dziewczyny nie zbezczeszczono zanim nie zostanie po�wi�cona demonowi� Rozpacza�, gdy� straci� szans� na drug� m�odo��, a nieszcz�cie c�rki nic dla niego nie znaczy�o.
Zagadk� pozostawa�o dla mnie jedynie, w jaki spos�b Johann dowiedzia� si� o zdradzie Loebego? Czy pods�ucha� jak�� rozmow� lub podejrza� mroczne rytua�y? I dlaczego wiedz�c, co si� ma sta�, nie powiadomi� �wi�tego Officjum! C�, tego nie dowiem si� nigdy, gdy� Schwimmer zdawa� ju� relacj� ze swych uczynk�w przed Panem oraz Jego Anio�ami. Trudno jednak nie zauwa�y�, i� by� sam sobie winien, pr�buj�c rozwi�za� rzecz w�asnymi si�ami, a nie staraj�c si� nawet zaufa� m�dro�ci Inkwizytorium. Wszak to my jeste�my od tego, by mierzy� si�y ze z�em i bada� oraz kara� przekl�te herezje. My czuwamy nad spokojem duszy prostych ludzi i jak�e bolesne by�o przekona� si� po raz kolejny, �e ci, kt�rych z ca�ej mocy bronimy, nie ufaj� nam, tak jak ufa� powinni.
Zabawny jednak wydawa� mi si� fakt, �e Loebe by� przekonany, i� o wszystkim doskonale wiem, i w�a�nie dlatego kaza� mnie zabi� oraz zdecydowa� si� na pospieszne zlikwidowanie wszelkich interes�w oraz ucieczk� (bo nie m�g� mie� pewno�ci, i� nie pozostawi�em komu� informacji). Przecie� w innym wypadku wzi�aby g�r� ostro�no�� i kupiecka chytro�� i nie maj�c �wiadk�w swych z�owrogich post�pk�w, stara�by si� zatuszowa� ca�� spraw�, uznaj�c j� za zwyk�e porwanie. W jaki� wi�c spos�b, cho� wysoce nie�wiadomie, przyczyni�em si� do wykrycia pod�ego kultu wyznawc�w demona. Przyznam jednak szczerze, �e niewielkie by�o to pocieszenie�
Nie s�dzi�em, by ktokolwiek w Amszilas by� zachwycony moim raportem, ale nie zamierza�em r�wnie� niczego ukrywa�. Czym innym bowiem by�o sk�adanie niepe�nych raport�w Jego Ekscelencji biskupowi Hez-hezronu, a czym innym pr�ba oszukania mnich�w i powi�zanego z nimi Wewn�trznego Kr�gu Inkwizytorium. Mia�em wra�enie, �e nie wysz�oby mi to na zdrowie, i nie by�em na tyle g�upi, by pr�bowa� podobnych sztuczek.
��B�ogos�awieni ubodzy duchem, gdy� ich jest Kr�lestwo Bo�e � powiedzia�em tylko z gorzkim szyderstwem, my�l�c o w�asnej nieroztropno�ci.
Stary mnich pokiwa� g�ow�, a potem odwr�ci� si� i znikn�� za drzwiami znajduj�cymi si� za biurkiem kancelisty. Westchn��em i wyszed�em na korytarz, gdzie oczekiwa� ju� nowicjusz, maj�cy wskaza� mi drog� do celi.
Czeka�a mnie ci�ka noc, kt�r� zamierza�em po�wi�ci� na napisanie raportu, tak jak mnie zobligowano. Nie mia�em r�wnie� w�tpliwo�ci, �e pr�dzej czy p�niej czeka mnie sprawiedliwa kara, ale wiedzia�em, i� przyjm� j� z w�a�ciw� sobie pokor�, wype�niony t�skn� rado�ci� oraz boja�ni� Bo��. O�miela�em si� mie� nadziej�, �e �wi�te Officjum pozwoli mi zmaza� winy i powierzy zadanie wytropienia Ulricka Loebe, aby nast�pnie przywie�� go na przes�uchanie do Amszilas. Oczywi�cie, kupiec musia� ukry� si� daleko od Hezu i zmieni� nazwisko, ale wiedzia�em te�, �e nic i nikt nie mo�e si� r�wna� z cierpliw� mi�o�ci� Inkwizytorium, kt�re pr�dzej czy p�niej znajdzie okazj�, aby przywr�ci� ka�dego grzesznika na �ono naszego b�ogos�awionego Ko�cio�a.
U�y�em swych wp�yw�w, by umie�ci� Ilon� w siedzibie hezkiego Inkwizytorium, teoretycznie, by mog�a sk�ada� zeznania dotycz�ce post�powania ojca, w praktyce dlatego, �e nie mia�a po prostu gdzie si� podzia�. Jednak taki stan rzeczy nie m�g� trwa� wiecznie. Inkwizytorium nie jest zajazdem, w kt�rym mo�na odpocz�� i przeczeka� z�e chwile.
Z c�rk� Loebego spotka�em si� w bocznym skrzydle gmachu �wi�tego Officjum, w ma�ej izdebce, kt�r� dla niej przeznaczono. Kiedy wszed�em, siedzia�a na ��ku smutna i blada, wpatrzona niewidz�cym wzrokiem w rozproszone �wiat�o dnia bij�ce z niewielkiego, w�skiego okienka.
��Witaj, Ilono � powiedzia�em.
Obr�ci�a si� w moj� stron�, a ja zauwa�y�em, �e straszne prze�ycia wyry�y na tej pi�knej twarzy, tu� pod oczami, g��bokie zmarszczki. O, mili moi, nie zrozumcie mnie �le. Ilona nadal by�a ol�niewaj�ca, lecz urod� kobiety, a nie niewinnej dziewczynki pozbawionej trosk oraz zmartwie�.
��Witajcie � rzek�a bezbarwnym tonem. � B�d� musia�a st�d odej��, prawda?
��Tak, moja droga � odpar�em. � Nic na to nie mog� poradzi�. Czy nie masz �adnej rodziny?
��Nie, m�wi�am wam ju�. � Wzruszy�a ramionami. � Matka umar�a przy po�ogu, braci ojca zabra� m�r� Mia�am tylko jego. A teraz mam jedynie to, co tu. � Spojrza�a w stron� rze�bionego w gryfy kufra, kt�ry sta� w rogu izby.
��Klejnoty? Kosztowno�ci? Naczynia?
��Troch� sukien. � Pokr�ci�a g�ow�. � Troch� �wiecide�ek. Mo�e wystarczy na kilka miesi�cy skromnego �ycia. Ritter m�wi, �ebym pojecha�a do stolicy. � O�ywi�a si� nieco. � �e poleci mnie swym przyjacio�om. Mo�e b�d� mog�a gra�?
��To ci�ki chleb, Ilono � powiedzia�em. � Zw�aszcza jak zaczyna si� bez przyjaci� i pieni�dzy.
��O�wiadczy� mi si�, wiecie, mistrzu? � U�miechn�a si� leciutkim u�miechem, pozbawionym jednak weso�o�ci.
��O! � powiedzia�em tylko, gdy� nabra�em do mistrza Rittera nowego szacunku. � I co odpowiedzia�a�, je�li wolno spyta�?
��Nie kocham go � rzek�a po prostu. � Jest� przyjacielem.
��Przykro mi to powiedzie�, Ilono, ale je�li z�apiemy twego ojca i je�li zostanie skazany przez �wi�te Officjum, co, da B�g, nied�ugo si� wydarzy, to ca�y jego maj�tek przepadnie na rzecz Inkwizytorium. Takie jest prawo.
��Wiem � odpar�a.
Podnios�a na mnie oczy pe�ne �ez.
��Dlaczego mi to zrobi�? � zapyta�a. � Przecie� tak bardzo go kocha�am. My�la�am, �e dba o mnie, �e opiekuje si� mn�� A by�am tylko jak �winia, kt�r� trzeba tuczy� na rze� � doda�a ostrzejszym tonem i zobaczy�em, �e palcami �ciska fa�dy sukni.
��To prawda � odpar�em, gdy� nie zamierza�em jej pociesza�. � Ale musisz teraz nauczy� si� �y� z t� my�l�. Je�eli nie mo�emy czego� zmieni�, musimy si� z tym pogodzi�. A przesz�o�ci z ca�� pewno�ci� zmieni� nie potrafimy.
��Znajdziecie go? � zapyta�a, patrz�c teraz gdzie� nad moj� g�ow�.
��Oczywi�cie � odpar�em. � Nie dzi�, to jutro, nie za miesi�c, to za dwa lub za rok. Officjum jest cierpliwe i wytrwa�e�
��Jak ju� go znajdziecie� Spytajcie� dlaczego�
Pokiwa�em g�ow�, ale szczerze m�wi�c, nie musia�em rozmawia� z Loebem, by znale�� odpowied� na tak postawione pytanie. Ludzie zawsze pragn�li nie�miertelno�ci lub cho�by d�ugiego �ycia. M�odo�ci, si� witalnych, bogactwa. I za te marno�ci doczesnego bytu potrafili po�wi�ci� nie�mierteln� dusz�. Byli godni nie tylko pot�pienia, ale tak�e, a mo�e przede wszystkim, lito�ci. Pot�pienie le�a�o w r�kach Wszechmocnego Pana, my mogli�my im ofiarowa� jedynie lito�� i pos�a� ich przed Tron Pa�ski drog� nieogarnionego, lecz pe�nego mi�o�ci b�lu.
��Zastanawia�em si�, co m�g�bym dla ciebie zrobi� � powiedzia�em powoli. � I przysz�o mi do g�owy pewne rozwi�zanie.
��Tak? � Spojrza�a na mnie bez cienia zainteresowania.
��Znam dobrze kobiet�, prowadz�c� dom, w kt�rym spotykaj� si� bogaci kupcy oraz szlachta. S�dz�, �e m�g�bym jej poleci� w�a�nie ciebie�
��A c� mia�abym robi�?
��Pi�knie wygl�da�, m�drze rozmawia�, s�czy� wino, flirtowa�
��M�wicie o domu schadzek! � Wbi�a we mnie wzrok z niedowierzaniem i nagle si� rozp�aka�a. � Naprawd� chcecie dla mnie takiego losu? Ju� tak bardzo jestem nic niewarta w waszych oczach? Mo�e to i prawda � ci�gn�a ze szlochem � bo i w moich w�asnych nic nie znacz�.
Obj��em j� i przytrzyma�em, bo szarpn�a si� mocno.
��Dziecko � powiedzia�em. � Wys�uchaj mnie, zanim pot�pisz. Owszem, to dom schadzek, ale nie zmusz� ci� do niczego wbrew twej woli. Zrozum, b�dziesz atrakcj� dla go�ci. Pi�kna, zdolna, ujmuj�ca, niegdy� bogata dziewczyna, kt�r� w�asny ojciec wydziedziczy� i chcia� zamordowa�. Nie wolno ci wspomnie� o tym, czego dowiedzia�a� si� w czasie przes�ucha�, ale przecie� mo�emy rzuci� s��wko tu i tam, by podsyci� ludzk� ciekawo��. Zap�ac� szczerym z�otem, aby tylko m�c z tob� porozmawia� oraz zyska� nadziej�, �e rozmowa przyniesie bardziej szczodry plon.
Znieruchomia�a w moich ramionach i tylko szlocha�a mi w szyj�. Czu�em jej ciep�y oddech oraz �zy.
��Po miesi�cu, natomiast, udamy si� z pewn� wizyt�, kt�ra, mam nadziej�, przyniesie ci wiele korzy�ci. Uwierz mi.
��Inkwizytorowi? � szepn�a z ustami przy moim karku.
��C�, skoro nasz Pan m�g� zawierzy� celnikom oraz nierz�dnicom� � odpar�em.
Tamila nie by�a kobiet� pierwszej m�odo�ci i zapewne min�o ju� kilka lat od czasu, kiedy przekroczy�a trzeci� dziesi�tk� �ycia. Jednak na jej twarzy nie zatar� si� dziewcz�cy wdzi�k, mo�e tylko przywr�cenie go zajmowa�o jej ka�dego ranka nieco wi�cej czasu ni� dawniej. Niemniej, mia�a nie tylko interesuj�c� twarz, ale i pi�kne cia�o. Kt�rego powab�w w dodatku, jak przysta�o na szanuj�c� si� w�a�cicielk� znanego domu schadzek, nie zamienia�a na brz�cz�ce denary.
Usiedli�my w wygodnych fotelach w pokoju, w kt�rym przyjmowa�a go�ci chc�cych wy�uszczy� jej szczeg�lne pro�by. Pokr�tce opisa�em problem, z jakim mia�em do czynienia, oczywi�cie nie wnikaj�c w mroczne tajemnice �ledztwa, o kt�rych nie powinien wiedzie� nikt postronny. Wys�ucha�a mnie spokojnie, a potem milcza�a przez chwil�.
��Zwariowa�e�? � zapyta�a w ko�cu, spogl�daj�c na mnie wzrokiem, kt�ry trudno by�o uzna� za przyjazny. � Czy ten dom przypomina ci filozoficzn� akademi�?
��A sk�d ty znasz takie trudne s�owa? � zadrwi�em.
��Zdziwi�by� si� � odpar�a ostrym tonem. � Mog� przyj�� t� twoj� dziewczyn�, ale b�dzie robi� wszystko, co trzeba tu robi�. A wiedz, �e na niepos�uszne mam ch�ost�, wizyty klient�w o szczeg�lnych � u�miechn�a si� wyj�tkowo wrednie przy tym s�owie � upodobaniach oraz wyrzucenie na ulic�.
Rozejrza�em si� po pokoju i wskaza�em palcem wisz�cy na �cianie okaza�y gobelin, przedstawiaj�cy �wi�tego Jerzego zabijaj�cego smoka. Smok pe�za� pod kopytami wierzchowca z g�upawym wyrazem pyska, jakby dziwi� si�, sk�d w jego piersi wzi�� si� ten ostro zako�czony kawa�ek drewna. �wi�ty Jerzy natomiast u�miecha� si� triumfalnie, a jego z�ot� czupryn� okala�a promienista aureola.
��Czy� to nie gobelin, kt�ry kupi�a jeszcze �wi�tej pami�ci Lonna? � spyta�em �agodnie. � Pi�kny, prawda?
Wzrok Tamili pobieg� najpierw w stron� gobelinu, a potem wr�ci� do mnie. Przypomnienie Lonny musia�o jej da� do my�lenia. W ko�cu poprzednia w�a�cicielka tego weso�ego domu zosta�a skazana za szereg grzech�w. A skazanie to dziwnie zbieg�o si� w czasie z zerwaniem wi�z�w przyja�ni, kt�re niegdy� ��czy�y j� z waszym uni�onym s�ug�. Oczywi�cie, by�a to jedynie sprawa przypadku�
��To wbrew obyczajom tego domu � powiedzia�a �agodniejszym tonem i wiedzia�em ju�, �e si� podda.
��Przecie� to ty ustalasz regu�y � odpar�em. � To ciebie inni musz� s�ucha�, a nie odwrotnie.
Odetchn�a, a bujne piersi poruszy�y si� pod sukni�.
��Masz racj�. � Kiwn�a g�ow�. � Ale wiedz, �e zrobi� to tylko w imi� przyja�ni, kt�ra nas ��czy. Zaopiekuj� si� t� dziewczyn� i nie spotka jej krzywda.
��Jestem szczerze wdzi�czny i z ca�� pewno�ci� nie zapomn� o oddanej mi przys�udze. Poza tym jestem przekonany, i� wielu ludzi zadziwi twa niezwyk�a wielkoduszno��. Gdyby jednak, z woli nie daj�cego si� wszak przewidzie� przypadku, nast�pi�y jakiekolwiek komplikacje, by�bym doprawdy niepocieszony�
��O jakich komplikacjach m�wisz? � Spojrza�a na mnie bystro.
��Gdyby, na przyk�ad, dziewczyn� wbrew twej woli i bez twej zgody, rzecz jasna, zgwa�ci� kt�ry� z klient�w, oczywi�cie, taki z ci�kim mieszkiem i du�ymi wp�ywami, wtedy odwiedzi�bym ci� pewnej pi�knej nocy, moja mi�a przyjaci�ko�
��I? � spyta�a, a ja z satysfakcj� zauwa�y�em, �e zadr�a�y jej usta.
��I poniewa�, przy wszystkich innych talentach, jestem r�wnie� zr�cznym iluzjonist�, wi�c pokaza�bym ci kilka sztuczek, kt�re zapami�ta�aby� do ko�ca �ycia � doko�czy�em �agodnym tonem.
��Ach tak� � szepn�a i spojrza�a na mnie, a ja zauwa�y�em, �e ma zamglone oczy. � Ciekawe, dlaczego czuj� dreszcz, kiedy s�ysz� w twoim g�osie tak przekonuj�c� s�odycz?
Uj��em jej upier�cienion� d�o�. Cudnie b�yszcz�cy pier�cie� z rubinem musia� by� wart co najmniej kilkaset koron. Podobnie jak jego szmaragdowy braciszek.
��Czy to mi�y dreszcz? � zapyta�em.
Wci�gn�a lekko powietrze i przysun�a si� w moj� stron�.
��Niepokoj�cy � odpar�a, zagryzaj�c pe�ne usta.
Powiod�em delikatnie palcami od opuszka jej wskazuj�cego palca a� po nadgarstek.
��Czy mog� co� na to zaradzi�?
��Mmmm� tak� � westchn�a i znalaz�a si� tu� przy mnie. Jej w�osy za�askota�y mnie w nos. � Jeste� taki s�odki, Mordimerze � zaszepta�a. � Taki uroczy�
Wyczu�em w jej g�osie �ar, kt�ry znamionowa�, �e niepr�dko opuszcz� ten pok�j. Zreszt�, nie mia�em nic przeciwko temu, gdy� uzna�em, �e okre�lenia �s�odki� i �uroczy� zdumiewaj�co dobrze pasuj� do mojego �agodnego charakteru oraz wykwintnych manier.
��Nie jest �le � powiedzia� kancelista Jego Ekscelencji, kiedy mnie zobaczy�.
Wykrzywi� w u�miechu suche wargi, a ja odpowiedzia�em u�miechem i odetchn��em z ulg�. S�owa �nie jest �le� oznacza�y, �e biskup by� w nie najgorszym nastroju, mo�e lekko pijany, ale w ka�dym razie nie dr�czy�y go ani podagra, ani wrzody, ani uczulenia sk�ry. Ca�e szcz�cie, gdy� konwersacja z cierpi�cym Gersardem ko�czy�a si� zwykle ma�o przyjemnie dla rozm�wc�w. Humory Jego Ekscelencji nauczy�em si� ju� znosi� ze stoickim spokojem i traktowa�em niczym naturalne kataklizmy, ale tym razem zale�a�o mi na pomy�lnym zako�czeniu audiencji, kt�ra mog�a przecie� zadecydowa� o przysz�o�ci Ilony.
Zastuka�em do drzwi, nie nazbyt g�o�no, by nie poczytano tego za arogancj�, ale i nie nazbyt cicho, by nie wyda� si� zbyt boja�liwym. Biskup lubi� bowiem odwag� cywiln�. No, oczywi�cie, do pewnych granic, do pewnych �ci�le okre�lonych granic�
��Wej��. � Us�ysza�em dziarski g�os Gersarda i nacisn��em klamk�.
Jego Ekscelencja siedzia� przy ogromnym stole w pierwszej komnacie swego gabinetu � przy stole, kt�ry otacza�o szesna�cie czarnych, rze�bionych krzese�. Przed Gersardem pi�trzy� si� stos dokument�w, a obok sta�a jasnozielonego koloru flasza do po�owy wype�niona winem i kryszta�owy kielich kunsztownie inkrustowany z�otem.
��Mordimer, m�j synku � zagadn�� przyja�nie biskup i wtedy dostrzeg� Ilon�. � Ach, a to zapewne m�oda dama, o kt�rej wspomina�e� � doda�, wstaj�c z miejsca. � Pozw�l no, moje dziecko�
Ilona podesz�a do Jego Ekscelencji i przykl�k�a, pochylaj�c nisko g�ow�. Mia�a wysoko zaczesane w�osy, czepeczek na g�owie i ciemn�, skromn� sukni� upi�t� pod sam� szyj�. Wygl�da�a w tej chwili niemal jak zakonnica oddaj�ca ho�d swemu duszpasterzowi.
��Nie trzeba, nie trzeba � rzek� dobrotliwie biskup, ale wysun�� pier�cie� do uca�owania. � Posied�cie chwil� ze starym, samotnym cz�owiekiem. � W jego g�osie zadrga� smutek, a ja domy�li�em si�, �e butelka stoj�ca na blacie nie by�a dzisiaj pierwsz�, z kt�rej zawarto�ci� zapoznawa� si� Gersard.
��Widzisz, Mordimerze, czego ode mnie chc�. � Szerokim gestem omi�t� biurko. � Petycje, wyroki, sprawozdania, raporty, bilanse, skargi, donosy� A ty czytaj wszystko, cz�owieku, mimo �e oczy �lepn� w mroku� Z miesi�ca na miesi�c coraz gorzej widz� � poskar�y� si� Ilonie bole�ciwym tonem.
��Kto� powinien tego zabroni� Waszej Ekscelencji � powiedzia�em stanowczo.
��S�ucham? � zapyta� biskup nagle otrze�wia�ym tonem i obr�ci� g�ow� w moj� stron�.
��Wasza Ekscelencja jest zbyt wielkim skarbem dla naszego miasta, aby�my mogli spokojnie patrze�, jak zapracowuje si�, nie bacz�c na w�asne zdrowie�
Gersard patrzy� na mnie przez chwil� w milczeniu. Jego oczy przypomina�y przez chwil� ciemne kamienie, ale potem znowu po pijacku si� zamgli�y. Gersard wzruszy� ramionami i u�miechn�� si� smutno.
��I widzisz, dziecko � zwr�ci� si� do Ilony. � Niewielu jest takich, jak ten zacny ch�opiec. Im tam � znowu machn�� d�oni�, ale tym razem w stron� drzwi � wszystko jedno, czy jestem zdrowy, czy chory, abym tylko czyta�, podpisywa�, wys�uchiwa�, radzi�, zaleca�. � Siorbn�� g�o�no z kielicha. � Pan ci�ko do�wiadcza swe wierne s�ugi�
Zwa�ywszy na dochody z biskupich lenn oraz fakt, �e d�u�nikami Gersarda by�o wielu kardyna��w, a nawet sam Ojciec �wi�ty, do�wiadczenia te nie by�y, moim zdaniem, nazbyt ci�kie. Ale, rzecz jasna, nie zamierza�em dzieli� si� z Jego Ekscelencj� mymi spostrze�eniami, gdy� w nast�pstwie takiej rozmowy nie mia�bym zapewne okazji dzieli� si� ju� niczym i z nikim.
��Nalejcie sobie, dzieci, winka � zaproponowa� biskup. � I powiedzcie, z czym przychodzicie do starego cz�owieka?
Z do�wiadczenia wiedzia�em, �e biskupa, kiedy by� w podobnym nastroju, bardzo �atwo by�o zanudzi�, a wtedy ju� ma�e by�y szanse, aby uzyska�, czego si� pragn�o. Dlatego niezwykle kr�tko, ale te� obrazowo opowiedzia�em histori� Ilony. Kiedy m�wi�em, �e zmuszona jest teraz mieszka� u swej dalekiej krewnej Tamili, prowadz�cej dom schadzek, oraz znosi� widoki, kt�rych nie powinna znosi� �adna m�oda, wychowana w niewinno�ci dama, biskupowi Gersardowi zaszkli�y si� oczy.
��Moje dziecko, moje dziecko � wymamrota�. � Co za straszna historia. Jak tw�j ojciec m�g� wykorzysta� tak niewinne stworzenie�? � Przetar� oczy wierzchem d�oni. � Co zrobili�my w tej sprawie, Mordimerze? � zapyta� nagle rzeczowym tonem.
��Rozes�ano rysopis Loebego do wszystkich oddzia��w Inkwizytorium � odpar�em szybko, gdy� spodziewa�em si� tego pytania. � Powiadomiono justycjariuszy, cechy, rady miejskie, m�wi�c im, �e poszukujemy fa�szerza oraz zab�jcy. Powiadomiono tak�e� � zawiesi�em g�os � kogo trzeba.
��Kogo trze� � zacz�� biskup. � Ach, tak � doda� po chwili. � To dobrze, �e ich r�wnie�� � Potar� palcami podbr�dek. � To dobrze. Tak, rzek�bym nawet, �e to wi�cej ni� w�a�ciwe�
��Czyli zosta�a� bez maj�tku? � Obr�ci� spojrzenie na Ilon�.
��Tak, Wasza Ekscelencjo � odpar�a, pochylaj�c g�ow�.
��Mordimer m�wi�, �e gra�a� z komediantami. Zabawisz starego cz�owieka?
Przygryz�em usta. Rozmowa zbacza�a w niebezpiecznym kierunku, zwa�ywszy fakt, �e Gersard uznawa� wyst�py kobiet na scenie za nieobyczajne. Czy�by chcia� dla kaprysu lub te� z czystej z�o�liwo�ci upokorzy� dziewczyn�, by w nast�pstwie tego upokorzy� mnie? Nie wiedzia�em, gdy� humory podchmielonego biskupa zmienia�y si� jak pogoda na wiosn�. Mo�e by� i starym, schorowanym pijakiem, ale nie doszed�by do tego, do czego doszed�, gdyby nie potrafi� krzywdzi� ludzi. I zawsze trzeba by�o pami�ta� o tym, i� towarzystwo Jego Ekscelencji jest r�wnie bezpieczne, co towarzystwo jadowitego w�a.
��Oczywi�cie, Wasza Ekscelencjo � odpowiedzia�a cicho Ilona i wsta�a.
Rozpocz�a monolog, kt�ry s�ysza�em ju� przedtem. Na pocz�tku jej g�os lekko dr�a�, a biskup wydawa� si� nawet nie s�ucha� i przerzuca� dokumenty ze znudzonym wyrazem twarzy. Ale potem Ilona przymkn�a oczy, jakby chc�c znale�� si� w �wiecie, kt�ry widzia�a tylko ona jedna i nikt poza ni�. Jej g�os spot�nia�. Opowiada�a o t�sknocie i mi�o�ci, o nienawi�ci i strachu, o po�wi�ceniu oraz odwadze. Gersard zamar� z palcami na jednej z kart, a jego wzrok pow�drowa� w stron� pi�knej aktorki. Ilona wydawa�a si� w tym momencie ja�nie� niczym pochodnia rozpalona w mrocznym pokoju, a jej g�os rozbrzmiewa� nie tylko wok� nas, ale i w naszych sercach. Pot�nia�, zagarnia� i opromienia�. Kiedy m�wi�a o zem�cie na mordercy ukochanego, zauwa�y�em, �e bezwiednie si�gn��em d�oni� do przytroczonego u pasa sztyletu. Wreszcie sko�czy�a i zwiesi�a g�ow�, a Gersard d�ug� chwil� wpatrywa� si� w ni� martwym wzrokiem.
��Zostaw nas teraz samych, moje dziecko � rozkaza� chrapliwie.
Ilona wycofa�a si� w milczeniu. Gersard spojrza� na mnie bystro, kiedy drzwi si� ju� zamkn�y.
��Czego ty ode mnie chcesz, Mordimerze? � zapyta� tonem, kt�ry z oboj�tnego zaciekawienia m�g� si� rych�o zmieni� w niech��. � Kim ona dla ciebie jest? Cudzo�o�ysz z ni�?
��Przysi�gam, �e nie, Wasza Ekscelencjo � odpar�em pospiesznie.
��A wi�c? Od kiedy moi inkwizytorzy bezinteresownie zajmuj� si� losem pokrzywdzonych dziewic? � Us�ysza�em w jego pytaniu drwin�.
Sam zadawa�em sobie podobne pytanie, wi�c nie tak �atwo by�o mi odpowiedzie�, kiedy je zada�.
��Jej �ycie zawali�o si� w gruzy � powiedzia�em. � I nie widz� w tym nawet u�amka jej w�asnej winy. Czy zas�u�y�a na tak gorzki los?
To, co m�wi�em, by�o oczywi�cie prawd�, ale z pewno�ci� nie ca�� prawd�. W Ilonie Loebe by�o po prostu to co�, co powodowa�o, �e chcia�em wyda� si� w jej oczach lepszym cz�owiekiem. Widzia�em j� upokorzon�, brudn�, gwa�con�, nieszcz�liw�, z twarz� wykrzywion� nienawi�ci�, strachem oraz rozpacz�. Niekt�re z tych obraz�w budzi�y m�j �al lub gniew, ale �aden nie budzi� odrazy. Widzia�em j� te� szcz�liw�, roze�mian�, natchnion�, z oczami rozp�omienionymi mi�o�ci� lub rozjarzonymi gniewem. I s�dzi�em, �e �wiat zas�u�y� na odrobin� pi�kna, kt�r� ona mog�a mu da�. Nie zamierza�em jednak tego wszystkiego m�wi� Gersardowi, gdy� niechybnie uzna�by, �e oszala�em. Zreszt�� mo�e nie?
��A ja? Czy m�j los nie jest gorzki? Czy zas�u�y�em sobie na podagr�, wrzody, na codzienne obcowanie z g�upcami takimi jak ty i setki innych? � zapyta� roze�lony biskup.
��Oczywi�cie, �e Wasza Ekscelencja na to zas�u�y� � odpar�em i zobaczy�em, jak na jego twarzy pojawia si� gniewne zaskoczenie, a oczy znowu ciemniej�. � Gdy� Wasza Ekscelencja � kontynuowa�em szybko � nie bacz�c na w�asne cierpienie, po�wi�ci� si�y Bo�ej chwale i doczesnemu szcz�ciu niewdzi�cznych obywateli tego miasta. Wasza Ekscelencja d�wiga krzy� Chrystusowy, nie bacz�c na cen�, kt�r� przychodzi p�aci� ka�dego dnia oraz nie oczekuj�c uznania bli�nich.
Zamilk�em i z dr�eniem serca czeka�em, jak zareaguje biskup. Gniewny grymas powoli ust�pi� z jego twarzy. Przetar� powieki d�oni�.
��To prawda � powiedzia� w zamy�leniu i uni�s� wzrok ku sufitowi. � Szczera prawda, synku, �e s�u�� Panu, jak tylko potrafi�, cho� ka�dego dnia p�acz�, m�wi�c: �Eli, Eli, lama sabachtani�. Ale nie ka�dy jest zdolny ponie�� krzy�. To chcia�e� powiedzie�, czy� nie?
��Wasza Ekscelencja czyta w moich my�lach � odpar�em cicho.
��Ona go nie�� nie musi � rzek� jakby do siebie. � I ja go zdejm� z jej ramion � zadecydowa�, wzdychaj�c g��boko. � Podaj mi pi�ro, synku.
Szuka� przez d�u�szy czas czystej karty, a potem zacz�� pisa�, lecz ba�em si� przygl�da�, co dok�adnie. W ko�cu posypa� pismo piaskiem i przeczyta� uwa�nie. Popchn�� dokument w moj� stron�.
��Niech kancelaria go podpiecz�tuje � rzek�. � Ka� im te� przygotowa� wniosek o przyznanie pannie Loebe do�ywotniej rocznej pensji w wysoko�ci� � urwa� i spojrza� na mnie. � W jakiej wysoko�ci, Mordimerze?
��Sama �wiadomo�� �askawej pami�ci Waszej Ekscelencji b�dzie dla niej wystarczaj�c� pociech� � odpar�em uni�onym tonem, gdy� Gersard zapewne wystawia� mnie na pr�b�.
��Ja wiem � znowu westchn�� � ale �y� trzeba� Powiedzmy: trzysta koron.
Nie by�y to wielkie pieni�dze, zw�aszcza by utrzyma� si� za nie przez ca�y rok, ale komu� chc�cemu �y� skromnie, cho� godnie, mog�y najzupe�niej wystarczy�.
��To wi�cej ni� szczodrobliwie, je�li wolno mi wyrazi� w�asne zdanie � powiedzia�em.
��Albo i pi��set. � Machn�� upier�cienion� d�oni�. � Te kilka groszy nie zubo�y przecie� biskupstwa. Mo�esz ju� odej��.
Sk�oni�em si� g��boko, ale biskup nagle wsta� z krzes�a i zbli�y� si� do mnie chwiejnym krokiem. Owion�� mnie zapach wina.
��Kiedy na ni� patrzy�em � powiedzia� Gersard, opieraj�c si� ci�ko na moim ramieniu. � Pragn��em, by� � zatoczy� si� niebezpiecznie, wi�c go podtrzyma�em za �okie� � by jej oczy� � zamilk� na d�ug� chwil�.
��Odbi�y prawdziwy obraz? � spyta�em cicho, chocia� zapewne powinienem ugry�� si� w j�zyk.
Spojrza� na mnie spod zapuchni�tych powiek. Teraz dopiero, z bliska, zauwa�y�em, �e na twarzy pojawi�y mu si� ciemne, w�trobiane plamy. By� tylko starym, chorym i nieszcz�liwym cz�owiekiem, w kt�rego oczach malowa�o si� �miertelne znu�enie.
��Tak � odpar�. � Ty rozumiesz, Mordimerze, prawda?
��Rozumiem, Wasza Ekscelencjo � odpar�em, zastanawiaj�c si�, czy w przysz�o�ci nie zap�ac� zbyt wysokiej ceny za chwil� szczero�ci biskupa.
��W�a�nie. � Popchn�� mnie lekko. � Id� wreszcie, niech nie czeka.
Przykl�kn��em i uca�owa�em biskupi pier�cie�. W oku tego pier�cienia wprawiony by� okruch kamienia, na kt�ry nast�pi� nasz Pan, schodz�c z krzy�a swej m�ki. Lecz Gersard nie patrzy� na mnie, ale gdzie� w przestrze�. Mo�e spoziera� na zgliszcza w�asnej m�odo�ci, a mo�e z obaw� popatrywa� w przysz�o��? A mo�e tylko zastyg� w pijackim ot�pieniu? Kt� to m�g� wiedzie�? I kogo to tak naprawd� obchodzi�o?
Zamkn��em za sob� ostro�nie drzwi i wtedy dopiero spojrza�em na dokument. List kredytowy opiewa� na sum� p�atn� na okaziciela.
��M�j Bo�e � powiedzia�em i poda�em kart� Ilonie.
Wpatrywa�a si� w niewyra�ne pismo Gersarda, jakby nie mog�a poj�� jego tre�ci.
��Pomyli� si� o jedno zero, prawda? � zapyta�a cicho.
��Nie � odpar�em. � Suma zosta�a r�wnie� wypisana s�ownie. Do tego zapewni� ci roczn� pensj�. � Odetchn��em g��biej. � Zosta� tu, moja droga, a ja za�atwi� niezb�dne formalno�ci. To jeszcze chwil� potrwa.
Stali�my przy bia�ej bramie biskupiego pa�acu, kilkana�cie krok�w od znudzonych stra�nik�w, kt�rzy drzemali, opieraj�c g�owy na drzewcach halabard. Zachodz�ce s�o�ce po�yskiwa�o na srebrnych kopu�ach dach�w.
��Ja nie wiem� Nie obra�cie si� Ale czy nie powinnam wam jako�� podzi�kowa�. � Ilona si�gn�a bezwiednie d�oni� tam, gdzie ukry�a list kredytowy od Jego Ekscelencji.
��Nie, moja mi�a � odpar�em stanowczym tonem, gdy� Mordimer Madderdin nie okrada biedak�w, nawet je�li niespodziewanie si� wzbogacili. � Musisz zacz�� nowe �ycie, a ta suma z ca�� pewno�ci� ci si� przyda. Pozw�l te�, �e dam ci rad� p�yn�c� ze szczerego serca: nigdy wi�cej nie m�w, �e jeste� nic niewarta. Bo znaczymy tylko tyle, na ile potrafimy wyceni� si� we w�asnych oczach.
Podnios�a na mnie wzrok i zobaczy�em, �e p�acze.
��To mo�e zjecie ze mn� chocia� obiad? � zapyta�a przez �zy.
��Niestety, moja pi�kna. Wybacz, ale jestem um�wiony w pewnej nie cierpi�cej zw�oki sprawie.
Poca�owa�em j� w oba policzki, a ona u�cisn�a mnie mocno i d�ugo pozosta�a w moich obj�ciach.
��Dzi�kuj� � powiedzia�a. � Naprawd� dzi�kuj�. Zawsze, je�li by�cie potrzebowali przyjaciela, mo�ecie na mnie liczy�
��To ja ci dzi�kuj� � odpar�em i kiwn��em tylko g�ow�, kiedy spojrza�a na mnie z niezrozumieniem w oczach.
��Napisz, jak ci si� wiedzie � powiedzia�em na koniec. � A gdyby� mia�a k�opoty, nie zawahaj si� mnie zawiadomi�. Przyb�d� tak szybko, jak tylko b�d� m�g�.
��M�j rycerz na bia�ym koniu� � U�miechn�a si� przez �zy i pog�aska�a mnie po policzku.
Roze�mia�em si�, a potem patrzy�em za ni�, jak odchodzi�a, smuk�a i �liczna, gotowa stawi� czo�a nowym wyzwaniom, kt�re czeka�y j� w �yciu. Westchn��em. Mnie r�wnie� czeka�y pewne wyzwania, cho� nieco odmiennego rodzaju. Nie sk�ama�em bowiem, �e czeka mnie nie cierpi�ca zw�oki sprawa, gdy� dosta�em kolejny czu�y, acz ponaglaj�cy li�cik od Tamili, z kt�r� od pewnego czasu ��czy�y mnie g��bsze wi�zy duchowej natury. Pokiwa�em jeszcze Ilonie na po�egnanie d�oni�, cho� by�em pewien, �e nie mo�e tego gestu widzie�. Ale ja, c�, po prostu lubi�em, jak s�o�ce przegl�da si� w krwi�cie czerwonym krysztale rubinu, kt�ry od niedawna pyszni� si� na moim palcu. I mia�em wra�enie, �e by� mo�e nawet tej nocy do��czy do niego r�wnie pi�kny szmaragdowy braciszek. Gdy� c�, Tamila mia�a cech�, kt�r� bardzo lubi� u kobiet: wdzi�czno�� za okazane jej, szczere i niewymuszone, wzgl�dy.
Kostucha trudno nazwa� pi�knym m�czyzn�. Baaa, trudno go nawet nazwa� m�czyzn� niebudz�cym odrazy. Przez jego p�ask�, ziemistego koloru twarz biegnie od ucha a� po k�cik ust szeroka, pofa�dowana blizna. Kiedy Kostuch m�wi, blizna wydaje si� porusza�, tak jakby pod sk�r� k��bi�y si� d�ugie glisty, za wszelk� cen� pragn�ce wyj�� na �wiat�o dzienne. Jednak ja przyzwyczai�em si� ju� do mego towarzysza, odbyli�my razem wiele kszta�c�cych podr�y i prze�yli�my przygody, w czasie kt�rych mogli�my okaza� przywi�zanie do naszej �wi�tej matki � Ko�cio�a, a przy okazji zarobi� r�wnie� kilka groszy. Ot, tak, by do�� by�o na suchy chleb i kubeczek wody, bo nawet inkwizytorom i ich pomocnikom cho�by najgor�tsza i naj�arliwsza modlitwa nie wystarcza do �ycia.
Tym razem siedzieli�my w zat�ch�ej ober�y, gdzie dym i smr�d przypalonej kaszy unosi�y si� pod sam� powa��, dziewka s�u�ebna mia�a twarz niechlujnej maciory, a karczmarz pochrapywa� z g�ow� opart� na szynkwasie, nurzaj�c koniec nosa we w�asnych, zaschni�tych ju�, wymiocinach.
Kostuch siedzia� naprzeciw mnie, z kapturem p�aszcza zarzuconym na g�ow� i os�aniaj�cym twarz. Jestem pewien, �e nie czyni� tak, by oszcz�dzi� bli�nim przykro�ci ogl�dania swej twarzy. On po prostu lubi� t� chwil�, kiedy dobrze o�wietlony blaskiem �wiec, m�g� jednym ruchem zerwa� kaptur z g�owy i spojrze� na rozm�wc�. Wierzcie mi, moi mili, �e wi�kszo�ci ludzi s�owa wi�z�y wtedy w gardle. Mnie osobi�cie bardziej przeszkadza� smr�d bij�cy z niemal nigdy niemytego cia�a mego towarzysza, a tak�e jego nigdy niepranej odzie�y. B�g w swej �asce obdarzy� mnie czu�ym powonieniem, wi�c zwykle stara�em si� siada� w stosownej odleg�o�ci od Kostucha lub po zawietrznej, ale tym razem, w karczmie, trudno by�o dokonywa� podobnych manewr�w. Przynajmniej smr�d spalonej kaszy by� na tyle silny, �e niemal zabija� s�odki od�r Kostuszej zgnilizny.
Kostuch zagmera� leniwie �y�k� w czym�, co mia�o by� wedle s��w pos�ugaczki ciel�c� potrawk� na bia�ym winie. Obawia�em si� jednak, �e ta szarobr�zowa breja, znajduj�ca si� w jego misce, nie widzia�a nigdy ani cielaka, ani wina. Nawet Kostuchowi, kt�rego podniebienie cechowa�a niemal taka sama wykwintno��, jak zewn�trzny wygl�d, jedzenie wyra�nie nie sz�o.
��I po co�my tu przyjechali? � burkn��. � By�o jecha� do Hezu, prosto jak w pysk, a nie w��czy� si� tu i �wdzie�
Zmilcza�em i upi�em �yk wina z poszczerbionego kubka. Wyra�nie zalatywa�o octem, wi�c odplun��em pod st�.
��Grubo si� myl�, je�li my�l�, �e im za to zap�ac� � mrukn��em do siebie.
Wzi��em pajd� chleba i zmaca�em j� w palcach. W dotyku przypomina�a �wie�o wyrobion� glin� i cuchn�a dro�d�ami.
��Na miecz Pana � j�kn��em.
Zgniot�em chleb w kul� i cisn��em ni�, celuj�c w g�ow� �pi�cego karczmarza. Nie trafi�em, a to dodatkowo popsu�o mi humor.
��Spr�buj no�em � poradzi� Kostuch, lecz ja tylko westchn��em.
Cechowa�a mnie bowiem nadmierna �agodno�� charakteru i na odbieranie �ycia bli�nim decydowa�em si� jedynie w krytycznych sytuacjach. Nic ju� nie mog�em na to poradzi�, �e by�em cz�owiekiem cierpliwym, mi�osiernym oraz ch�tnie wybaczaj�cym winy. Przynajmniej� do czasu.
��Przyjezdni, co? � Rozleg� si� g�os za nami, odwr�ci�em wolno g�ow�.
Zobaczy�em chudego m�czyzn� o twarzy por�ni�tej g��bokimi dziobami po czarnej ospie. Jego kubrak nosi� �lady �atania i cerowania oraz, jak mi si� wydawa�o, by� kopalni� informacji o jad�ospisie w�a�ciciela. Przybysz wygl�da� na pijaczka-naci�gacza, jacy trafiaj� si� zwykle w miejscach, gdzie ploteczki mo�na sprzeda� za pe�en kielich. Niemniej cz�owiek ten musia� mie� w �yciu troch� szcz�cia, gdy� �lady po ospie �wiadczy�y, �e z dziesi�tkuj�cej przed laty ludno�� mocy strasznego moru uda�o mu si� wyj�� niewielkim kosztem.
��A co ci do tego? � warkn�� Kostuch, kt�ry w przeciwie�stwie do waszego uni�onego s�ugi nie by� cz�owiekiem �agodnych obyczaj�w.
��A nieeee, cu mi tam do tego� Wybaczcie, panowie. � Przybysza wyra�nie zaniepokoi� ton Kostucha i chcia� si� cofn��, ale zatrzyma�em go gestem.
��Siadaj no. � Wskaza�em mu miejsce na �awie i podsun��em kubek kwa�nego wina.
U�miechn�� si� ze szczer� wdzi�czno�ci� i zaraz przechyli� naczynie do ust.
��Mmmm � zamrucza�. � Specja�, panie, ot, cu wam powiem�
Jak wida� cz�owiek ten nie grzeszy� nadmiernie wysublimowanym gard�em, ale niew�tpliwie krzepi�cy by� fakt, �e B�g stworzy� nas, ludzi, tak r�nych, i� trafiali si� nawet tacy, kt�rzy dzi�kowali Mu za mo�liwo�� napicia si� skwa�nia�ej lury.
��My�licie se no, panowie � chudzielec otar� usta zabrudzonym r�kawem � �e to ot, takie miasteczko, cu? A nieprawda. � Machn�� w powietrzu wskazuj�cym palcem. � Straszliwe tu si� rzeczy dziejom, powiem wam, ot, straaszliwe�
��Jakie� to rzeczy? � zapyta�em.
Zawsze uwa�a�em, �e warto s�ucha� miejscowych legend, plotek i pog�osek. Czasami dostarcza�y nieco p�ochej rozrywki, a czasami mo�na by�o dzi�ki nim odkry� co� znacznie wa�niejszego, co ukryte by�o pod ca�ym stosem bredni. A przecie� nas � inkwizytor�w � uczono w�a�nie, by�my w pokorze s�uchali ludzi i odsiewali ziarno prawdy od plew �garstw.
Nasz nowy towarzysz sm�tnie zajrza� do pustego ju� kubka, wi�c kiwn��em na pos�ugaczk�.
��Przynie� no dzbanek � rozkaza�em.
��A ju�e przynosz� � powiedzia�a, wyszczerzaj�c w u�miechu szeroko rozstawione, ��te z�by. � A jakby�cie, panie, co innego sobie za�yczyli, to ja i us�u�� wam jak trzeba� � Niby bezwiednym gestem przejecha�a opuchni�tymi palcami po piersiach.
��Na razie tylko wina � mrukn��em.
��Abo widzicie, panowie dostojni, ale mamy tu w miasteczku � chudzielec pochyli� si� nad sto�em i obni�y� g�os � ghula. Ot! � Pstrykn�� palcami, by nada� znaczenia swoim s�owom.
��Ghula? � powt�rzy�em. � Czyli, jak mniemam, kto� zjada trupy?
��Ano. � Przytakn��. � Trupo�erca, panowie, niech nu skonam. Grzebuje groby, wyciunga zw�oki, wyrzyna kawa�ki miensa, a czasem i ca�e nogi czy tam rynce pozabiera, taka jego ma�
Dziewczyna przynios�a dzbanek i postawi�a go z hukiem na blacie. Mrugn�a do mnie.
��Pijcie. � Wskaza�em wino miejscowemu. � I powiedzcie, jak was zw�?
��Achim Myszka, dostojny panie. Ojcu by�o Achim, dziadkowi Achim, to i ja�em jestem Achim, jakby nie patrzy�
Kostuch si�gn�� po dzban, nala� sobie pe�en kubek trunku i zacz�� go s�czy�. Ocienionej kapturem twarzy nadal nie by�o wida�, ale zauwa�y�em, �e Achim zerka w stron� mego towarzysza. No c�, nie b�dzie zachwycony, kiedy jego ciekawo�� zostanie wynagrodzona.
��Wycina, m�wisz? � spyta�em. � A to sprytny ghul, �e nie rwie cia�a z�bami i pazurami, ale u�ywa no�a.
��Ano� ot, sprytny� � Przytakn�� chudzielec z wahaniem w g�osie.
Wys�czy� wino z kubka do dna i szybko wla� sobie nast�pn� porcj�.
��Pok-kornie d�kuj� waszej dostojeno�ci zza cz�stunek. � G�os mu si� zacz�� ju� pl�ta�.
Wida� mia� wyj�tkowo s�ab� g�ow�, gdy� nie da�bym z�amanego szel�ga, �e kto� zdo�a upi� si� t� cienk� lur�. Ale tak to ju� jest, �e ludzie bez umiaru folguj�cy trunkowym upodobaniom potrafi� z biegiem lat wypi� coraz mniej wina czy piwa. Oczywi�cie bywa�y chwalebne wyj�tki, ale Achim Myszka najwyra�niej do nich nie nale�a�.
��I d�ugo to ju� trwa?
Zagapi� si� na mnie z otwartymi ustami.
��Tego ghula. Dawno ju� macie? � doda�em.
��Oooo! � Machn�� d�oni�. � Byndzie ot, z rok, a mo�e � zamy�li� si� � i ze dwa.
Spojrza�em na Kostucha, a on pokr�ci� g�ow�.
��Do Hezu, Mordimerze � powiedzia� cicho, ale z naciskiem. � Jed�my do Hezu.
Wzruszy�em ramionami, bo i tak wiedzia�em, �e b�dzie musia� zrobi�, co rozka��. W ko�cu w�a�nie ja by�em przyw�dc� stada, a na rz�dy demokracji pozwala�em jedynie wtedy, kiedy jej wyroki by�y po mojej my�li. Teraz, co prawda, stado sk�ada�o si� jedynie z Kostucha, ale zwykle podr�owali�my wraz z bli�niakami. Tym razem jednak Pierwszy i Drugi pozostali w Hezie, a z tego, co wiedzia�em, mieli pilnie zaj�� si� sprawami spadkowymi pewnego cz�owieka, na kt�rego drodze do maj�tku po umieraj�cym ojcu sta� starszy brat. Nie pochwala�em takiego sposobu zarabiania pieni�dzy, ale nie by�o te� w nim nic, co mog�oby mnie niepokoi� jako inkwizytora. W ko�cu zwyk�e oszustwa czy morderstwa nie znajdowa�y si� w obr�bie zainteresowa� �wi�tego Officjum. I naprawd� mieli�my wa�niejsze sprawy na g�owie ni� zajmowanie si� skomplikowanymi sporami rodzinnymi. Mia�em jednak nieodparte wra�enie, �e dzi�ki bli�niakom zagmatwana sytuacja prawna zyska nieoczekiwan� klarowno��, a jury�ci nie b�d� ju� mieli w tym wypadku wiele do roboty.
��Pojedziemy, Kostuch, pojedziemy � rzek�em uspokajaj�cym tonem.
I rzeczywi�cie, kiedy wypowiada�em te s�owa, jeszcze w nie wierzy�em, bowiem zajmowanie si� jakim� ob��kanym trupojadem nie wydawa�o mi si� zaj�ciem specjalnie interesuj�cym. Chocia� z drugiej strony ludzkie mi�so i ko�ci mog�y przecie� s�u�y� odprawianiu mrocznych rytua��w. Nie raz i nie dwa by�em ju� �wiadkiem tego, �e z�o potrafi zal�gn�� si� nawet w najbardziej zapyzia�ej mie�cinie. A mo�e i ch�tniej zal�ga�o si� w�a�nie tam, gdzie nie si�ga�o b�ogos�awione �wiat�o Inkwizytorium. I cho� starali�my si� nie�� pochodnie wiary (co niekt�rzy z mych braci pojmowali z daleko id�c� dos�owno�ci�) do ka�dego zak�tka naszego �wiata, jednak by�o nas zbyt niewielu, by wypleni� wszelkie z�o. C�, jak m�wi�a �wi�ta Ksi�ga:
��I co, zaj�� si� kto� waszym trupo�erc�? � spyta�em Achima Myszk�, kt�ry opr�nia� kolejny kubek.
Spojrza� na mnie niewidz�cym wzrokiem i pola�o mu si� na brod�.
����ecco? � zaj�kn�� si�.
��Trupo�erc�. Czy zaj�� si� kto�? � powt�rzy�em cierpliwie.
��Zajo� � odpar� radosnym tonem. � Probosz napsa� do kogositam. Szyjedzie tu. � Pokiwa� palcem z powag�. � Szyjedzie donas� szyjedzie donas. � Wyra�nie si� zamy�li�. � Ktojsik szyjedzie � doko�czy� z satysfakcj� i znowu chwyci� za dzbanek.
Najwyra�niej nie by�o sensu dalej wypytywa�, wi�c odsun��em si� troch�, gdy� Achim Myszka nadto �mia�o balansowa� na d�oni kubkiem pe�nym wina, a nie chcia�em, by ochlapa� mi p�aszcz.
��S�ysza�e�? � zagadn��em Kostucha. � Kto� ma przyjecha� do tej dziury.
��Szyjedzie, szyjedzie� � zapewni� nas Achim be�kotliwie.
��Gdzie napisa� proboszcz? Do najbli�szego oddzia�u Inkwizytorium? Ciekawe, co? Zapytamy go wi�c�
���egnaj, Hezie � powiedzia� Kostuch, a ja spojrza�em na niego ze zdumieniem, gdy� rzadko wykazywa� si� poczuciem humoru.
Proboszcz, jak to proboszcz ma�ego miasteczka, by� dobrze wypasionym m�czyzn� w sile wieku. Pucu�owat�, szczer� twarz okala�y mu dostojne bokobrody, a ogromne brzuszysko trz�s�o si� za szerokim, zdobionym pasem. Drzwi na probostwo otworzy�a ho�a dziewoja z a� nadto �mia�o wyci�tym dekoltem i d�ugimi, jasnymi warkoczami. I w tym r�wnie� nie by�o nic dziwnego, bo wszak bogobojny ojcaszek musia� sobie jako� umila� d�ugie wieczory.
��Witajcie � powiedzia�em. � Nazywam si� Mordimer Madderdin i jestem licencjonowanym inkwizytorem Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu.
Kostuch znalaz� dobry czas na ukazanie swego pon�tnego oblicza i odrzuci� kaptur na plecy. Ho�a dziewoja pisn�a g�o�no, potem sp�oni�a si� i uciek�a do domu. Ksi�dz na chwil� zapomnia� j�zyka w g�bie, a ja nie wiedzia�em, czy ta nag�a niemota zosta�a spowodowana ujawnieniem mej profesji, czy te� tym, �e proboszcz mia� okazj� obejrze� sobie dok�adnie mego towarzysza.
��Witajcie, mistrzu � rzek� w ko�cu i dostrzeg�em, �e dolna warga drga mu nerwowo. � Co was sprowadza do spokojnego Stolpen?
A wi�c miejscowo�� nazywa�a si� Stolpen. No i dobrze. A skoro proboszcz tak pospieszy� z zapewnieniem, i� jest spokojna, wida�, �e sprawa wymaga�a sprawdzenia.
��Jedynie przerwa w podr�y � wyja�ni�em i spojrza�em znacz�cym wzrokiem w g��b domu.
��Aaa, zapraszam, zapraszam, serdecznie zapraszam. � Zamacha� d�o�mi. � Jaki� to ze mnie, B�g mi �wiadkiem, gospodarz! Wejd�cie panowie, wejd�cie, czym chata bogata. Mo�e kolacyjk�? Albo naleweczki? Pierwszorz�dn� tu mamy naleweczk�, ze �liwek, z czarnych porzeczek, z bzu� A i winko znajdzie si� jak si� patrzy� A�em si� nie przedstawi� jeszcze, gdzie ja mam g�ow�, B�g mi �wiadkiem. Albert Lambach, do waszych us�ug, mistrzu, mam ten jak�e niek�amany zaszczyt pe�ni� tu, na Bo�� chwa��, obowi�zki proboszcza.
Co� za du�o, jak na m�j gust, gada� ten ksi�dz, a do�wiadczenie nauczy�o mnie, �e wartki potok mowy ma czasem na celu zatopienie prawdy. Wiedzia�em jednak, �e rych�o si� przekonam, jak rzecz wygl�da w tym wypadku.
��Nie pogardz� zaproszeniem p�yn�cym ze szczerego serca � powiedzia�em z u�miechem.
Kostuchowi kaza�em i�� do kuchni, bo uzna�em, �e jego smr�d b�dzie ci�ki do zniesienia w niewielkim pomieszczeniu, a nie chcia�em sobie psu� apetytu. To, i� ksi�ulo �miesznie marszczy� nos i stara� si� dyskretnie odwraca� g�ow�, tylko mnie bawi�o, ale uzna�em, �e dla chwili p�ochej rozrywki nie b�d� robi� sam sobie na z�o��.
Usiedli�my w du�ej, starannie wybielonej izbie. Na �cianie wisia� ogromny obraz Chrystusa Zst�puj�cego z Krzy�a, ale wida� dzie�o wykona� jaki� miejscowy talent, gdy� nasz Pan mia� nogi tak wyko�lawione jakby ca�e �ycie sp�dzi� w siodle, a miecz trzyma� w lewej d�oni. Tymczasem �adne �r�d�a nie podawa�y, �eby Jezus by� ma�kutem. Zauwa�y�em r�wnie�, i� jeden z rzymskich legionist�w dzier�y� arbalist�, co by�o ju� prawdziw� niedorzeczno�ci�.
��Pi�kny obraz � powiedzia�em.
��Prawda? � Rozpromieni� si� Lambach. � W ko�ciele to dopiero zobaczycie� Mamy tu na przyk�ad niezwyk�e dzie�o obrazuj�ce przybycie �wi�tego Paw�a do Stolpen�
O�miela�em si� przypuszcza�, �e w czasach �wi�tego Paw�a w miejscu Stolpen ros�a jeszcze nie wykarczowana puszcza, ale nie zamierza�em sprzecza� si� z Lambachem, gdy� niemal ka�de miasteczko tworzy�o w�asne legendy, w kt�rych Aposto�owie i �wi�ci zajmowali poczesne miejsce. Trudno jednak by�o oprze� si� my�li, i� musieliby oni dosiada� pegaz�w, aby dotrze� wsz�dzie tam, gdzie ich pono� widziano. Tymczasem s�u��ca proboszcza wnios�a mi�so, pajdy �wie�ego chleba i dzban piwa. Proboszcz rozla� piwo do p�katych, glinianych kufli.
��Dla sp�ukania ust po podr�y, a zaraz poci�gniemy gorza�eczki, je�li wasza wola, mistrzu. Przynie� no tej bzowej � rozkaza� dziewczynie. � A w miejscowym relikwiarzu mamy nawet palec �wi�tego Ambro�ego � pochwali� si�. � Oraz pi�ro ze skrzyde� archanio�a Gabriela, kt�re poroni�, zwiastuj�c Maryi.
Nie skomentowa�em tych rewelacji, nie chc�c ura�a� lokalnego patriotyzmu proboszcza, kt�ry najwyra�niej by� szczerze dumny ze zgromadzonej kolekcji relikwii. Ciekaw by�em tylko, ile one kosztowa�y miejscowych parafian. Ho�a dziewoja zakr�ci�a si� w miejscu i zako�ysa�a ci�kim kuprem.
��Niez�a sztuka � mrukn��em.
��O, mistrzu, kto mojego stanu by zwraca� uwag� na takie rzeczy? � Ksi�dz zrobi� cierpi�tnicz� min� i z�o�y� d�onie na piersiach. � Gotowa� umie, czysta jest, sprz�ta ch�tnie i nie kradnie. � Wyliczaj�c zalety s�u��cej, zagina� po kolei palce prawej d�oni, a ja zauwa�y�em na tych palcach dwa zacne pier�cienie, jeden z rubinem, a drugi z szafirem. Nie�le musi goli� trz�dk�, pomy�la�em, skoro sta� go na takie �wiecide�ka.
��Czyli m�wicie, mistrzu, �e przerwa w podr�y sprowadzi�a was do Stolpen? � rzek� z ustami pe�nymi mi�sa. � D�ugo u nas zabawicie?
��Niech tylko konie wypoczn� � odpar�em. � A jutro wyjedziemy.
Przypi�� si� do kufla, chyba po to, by ukry� przede mn� uczucie ulgi, kt�re pojawi�o si� na jego twarzy, a kt�re nieudolnie stara� si� zamaskowa�.
��Chyba �e� � rzek�em.
��Chyba �e? � zamamrota� z ustami przy kraw�dzi kufla i spojrza� badawczo.
��Chyba �e zatrzymaj� mnie tu sprawy natury zawodowej � odpar�em, u�miechaj�c si�.
��Zawodowej?! � niemal krzykn��. � B�g mi �wiadkiem: �artujecie, mistrzu! Jakie� to sprawy natury zawodowej mo�ecie mie� w Stolpen?
��A to ju� wy mi obja�nicie � powiedzia�em serdecznym tonem.
Wyra�nie przygas�. Odstawi� kufel i, opieraj�c �okcie o st�, wspar� g�ow� na pi�ciach.
��A wi�c wiecie� � rzek� ponurym tonem.
��Oczywi�cie, �e wiemy � prychn��em. � My�licie, �e s� takie miejsca na �wiecie, gdzie nie si�ga mi�osierny wzrok Inkwizytorium?
��Nic takiego nie �mia�bym�
��Do kogo wys�ali�cie list? � przerwa�em mu.
��Do mojego biskupa � obja�ni� szybko. � I zaszczycono mnie odpowiedzi�, i� szcz�liwie si� sk�ada, �e na dworze biskupim go�ci akurat brat Maurizio Sforza, jeden z ja�mu�nik�w Ojca �wi�tego. Otrzyma�em, B�g mi �wiadkiem, zapewnienie, �e brat Sforza zechce pochyli� si� z trosk� nad naszymi k�opotami. A cz�owiek to wielce kszta�cony i do�wiadczony w odnajdywaniu s�ug szatana oraz wyjawianiu wszelkich jego sprawek.
��W to akurat �wi�cie wierz� � powiedzia�em.
Papiescy ja�mu�nicy byli, m�wi�c szczerze, nie wiedzie� czym. Ni to osobnym zakonem, ale bez hierarchii oraz struktury, ni to lu�nym stowarzyszeniem, lecz za to wyposa�onym w niezliczone przywileje oraz prerogatywy pochodz�ce z kancelarii samego Ojca �wi�tego. Istnieli ju� od wielu lat, ale dopiero ostatnio zwr�cili na siebie baczn� uwag� Inkwizytorium. Dlaczego? Ano dlatego, mili moi, �e zamiast zajmowa� si� pozyskiwaniem datk�w, zacz�li si� miesza� w sprawy �cigania czar�w oraz herezji. Jak wida� wi�c, niekt�rzy ludzie w Stolicy Apostolskiej s�dzili, �e dyletancki zapa� wystarczy, by konkurowa� z inkwizytorami wy�wiczonymi w przes�awnej Akademii. Oczywi�cie, pr�by podwa�ania kompetencji Inkwizytorium i zast�powania nas duchownymi zdarza�y si� ci�gle. Mia�em niegdy� okazj� zdemaskowa� �cigaj�cego czarownice kanonika Pietro Tintallero, kt�ry w ko�cu pe�en �alu wyzna�, i� sam jest przyw�dc� czarnoksi�skiego sabatu i blu�ni naszej �wi�tej wierze. Poniewa� dowody jego dzia�alno�ci by�y nie do podwa�enia, wi�c wszystko zako�czy�o si� szcz�liwie i poprzez p�omienie stosu poprowadzili�my jego dusz� ku Kr�lestwu Niebieskiemu. Za co zreszt� gor�co nam dzi�kowa�. A ja utwierdzi�em si� w przekonaniu, i� nie ma pi�kniejszego widoku nad skruszonego grzesznika, kt�ry pogr��ony w bolesnej ekstazie, po�r�d p�omieni, g�o�no wyznaje grzechy i b�ogos�awi Inkwizytorium, i� w swym mi�osierdziu naprostowa�o kr�te �cie�ki jego �ycia.
Obecno�� brata ja�mu�nika nie wr�y�a jednak niczego dobrego. Nie s�ysza�em, co prawda, nigdy o Maurizio Sforzy oraz jego dokonaniach, ale sam fakt, �e duchowni mieliby si� zajmowa� tak z�o�on� materi�, jak �ciganie czarnoksi�stwa oraz herezji, budzi� moje najg��bsze zaniepokojenie. Tak to ju� bowiem jest, �e je�li pozwoli si�, by woda uczyni�a nawet najmniejszy wy�om w tamie, wtedy wy�om zacznie si� powi�ksza�, a� w ko�cu niepowstrzymany strumie� rozerwie mur i zaleje spokojne doliny. A na to nikt przy zdrowych zmys�ach nie m�g� przecie� pozwoli�.
��Kiedy brat Sforza zawita do Stolpen? � zapyta�em.
��Oczekujemy go lada dzie� � odpar� szybko proboszcz. � A wi�c, jak widzicie, nie ma potrzeby, by�cie zmieniali plany i po�wi�cali cenny czas naszemu jak�e n�dznemu miasteczku. B�g mi �wiadkiem, mistrzu, �e zapewne bardziej zajmuj�ce rzeczy zaprz�taj� wasz umys�.
Oj, wida�, ksi�ulo chcia� si� mnie pozby�, gdy� najwyra�niej s�dzi�, i� �atwiej mu b�dzie dogada� si� z innym ksi�dzem czy te� zakonnikiem (gdy� w�r�d ja�mu�nik�w byli i tacy, i tacy) ni� z inkwizytorem. Nie wiem, dlaczego wi�kszo�� ludzi naiwnie s�dzi�a, �e g��wnym marzeniem funkcjonariusza �wi�tego Officjum jest rozpalenie maksymalnie du�ej liczby stos�w na maksymalnie du�ym obszarze. Tymczasem wzniesienie stosu dla sprawiedliwie skazanych grzesznik�w by�o jedynie b�ogos�awionym zwie�czeniem naszej pracy, do kt�rego d��yli�my, prowadz�c wnikliwe �ledztwa. A w czasie tych �ledztw oraz proces�w pe�nili�my rol� zar�wno �arliwych oskar�ycieli, bogobojnych adwokat�w, jak i najsprawiedliwszych s�dzi�w. No a przynajmniej tak g�osi�a teoria�
��Niestety � powiedzia�em. � Widz�, �e regulamin �wi�tego Officjum nie jest wam dobrze znany. Inkwizytorowi, kt�ry ma cho� cie� podejrzenia, �e natkn�� si� na heretyckie lub czarnoksi�skie praktyki, nie wolno zrezygnowa� ze sprawy pod gro�b� kary wyznaczonej przez s�d Inkwizytorium. A wierzcie mi, �e nawet lito�ciwe Inkwizytorium cechuje si� daleko posuni�t� konsekwencj� w tej materii.
Jako� po jego wyrazie twarzy pozna�em, �e s�owo �lito�ciwe� nie za bardzo pasowa�o mu do s�owa �Inkwizytorium�. Nies�usznie, gdy� nad grzesznikami zawsze pochylamy si� z �arliw� lito�ci�, kt�rej dor�wnuje jedynie r�wnie �arliwa mi�o��.
��Ale� tu, jak B�g mi �wiadkiem, nie ma mowy o czarnoksi�stwie! � znowu niemal wykrzykn��. � To jaki� szaleniec rozgrzebuje groby i bezcze�ci zw�oki!
��Dlaczego w takim razie powiadomili�cie biskupa, a nie justycjariuszy? � zapyta�em. � Skoro uwa�acie, i� to zaledwie kryminalna sprawa?
Poczerwienia�, a na czo�o wyst�pi�y mu kropelki potu.
��Z ca�ym szacunkiem, mistrzu, ale nie macie chyba prawa�
��Mam, mam, wierzcie mi � przerwa�em mu pob�a�liwie, gdy� nazbyt cz�sto s�ysza�em podobn� �piewk�, traktuj�c� o tym, do czego ma prawo funkcjonariusz �wi�tego Officjum. � I je�li my�licie, �e sprawi mi przyjemno�� zostanie w tej dziurze jeden dzie� d�u�ej ni� to b�dzie konieczne, to si� g��boko mylicie.
��Moim obowi�zkiem by�o zawiadomienie biskupa � powiedzia�, prze�ykaj�c g�o�no �lin�, i otar� pot z czo�a.
��Zapewne � rzek�em. � A moim jest bacznie przyjrze� si� wzmiankowanej sprawie, kt�ra, jak o�mielam si� s�dzi�, niepokoi nie tylko ksi�dza dobrodzieja, ale r�wnie� zacnych obywateli spokojnego Stolpen. � S�owo �spokojnego� wypowiedzia�em w taki spos�b, aby nawet cz�owiek najbardziej podejrzliwy nie wyczu� w nim cienia ironii.
��Czego ode mnie oczekujecie? � zapyta� ponurym tonem.
��Rado�ci � odpar�em, patrz�c mu w oczy � spowodowanej tym, i� �wi�te Officjum, zaprz�tni�te wszak wieloma wa�kimi problemami i borykaj�ce si� z walk� o dusze ludzi na ca�ym �wiecie, odnalaz�o czas, aby wspom�c wysi�ki wiernych w tym miasteczku.
��Pokornie dzi�kuj� � powiedzia� szybko. � I B�g mi �wiadkiem, ciesz� si� z ca�ego serca, �e zechcecie po�wi�ci� nam sw�j jak�e cenny czas.
��Nie mnie dzi�kujcie, lecz Panu, kt�ry pokierowa� moimi krokami � odrzek�em, nie spuszczaj�c z niego wzroku.
��Zawsze dzi�kuj� Panu za wszelkie �aski, kt�rymi mnie obdarza � wymamrota� jeszcze szybciej.
Widzia�em ju�, �e cz�owiek ten zaczyna odczuwa� l�k przed waszym uni�onym s�ug�, i tak w�a�nie sta� si� powinno. Nie by�o jednak we mnie ani krzty grzesznej rado�ci z tego powodu. Jakim� by�bym inkwizytorem, gdyby podobnie niskie uczucia go�ci�y w moim sercu? W ko�cu jestem s�ug� Bo�ym i m�otem na czarownice, a te tytu�y, cho� dalece nieoficjalne, jednak do czego� zobowi�zuj�.
��Opowiedzcie wi�c o trupojadzie � podda�em.
��B�g mi �wiadkiem, niewiele jest do opowiadania � powiedzia�, wzdychaj�c. � Od p�tora roku kto� rozgrzebuje groby i wycina ze zw�ok cz�ci cia�a. Czasem ur�nie ledwie po�ladki, czasem ukradnie ca�� ko�czyn� Ludzie s� przera�eni. Boj� si� chowa� bliskich na naszym cmentarzu.
���lady ugryzie�? � spyta�em.
��Nieee. � Pokr�ci� g�ow�. � Nic takiego.
��A wi�c to nie ghul � stwierdzi�em. � Bo �aden nie mia�by do�� rozumu, by u�y� no�a.
��Wierzycie w ghule? � Proboszcz otworzy� szeroko oczy. � To� to zabobon�
��Je�li nie wierzycie w pot�g� z�a, jak mo�ecie uwierzy� w niesko�czon� si�� Dobra? � odpowiedzia�em pytaniem na pytanie. � Skoro w�tpicie w moc szatana, B�g na pr�no b�dzie ko�ata� do waszego serca.
��Nie w�tpi�! � Tym razem naprawd� krzykn��. � B�g mi �wiadkiem, �e moja wiara jest pot�na niczym forteczne mury.
��Zapewniacie o tym mnie czy samego siebie? � zapyta�em uprzejmie, a potem machn��em d�oni�. � Ale dajmy pok�j teologicznym rozwa�aniom. Nikt przecie�, drogi proboszczu, nie podwa�a si�y waszej wiary � powiedzia�em to takim tonem, �e mia� prawo czu� si� zaniepokojony.
Kogo mogliby�cie si� spodziewa�, mili moi, s�ysz�c, �e do Stolpen przybywa jeden z braci ja�mu�nik�w? Mnicha w burym habicie, kt�ry z opuszczon� i ukryt� pod kapturem g�ow� w�lizgnie si� do miasteczka? Ha, ja nie spodziewa�em si� takiego widoku, ale to, co ujrza�em, przesz�o moje naj�mielsze oczekiwania. Bowiem do Stolpen zajecha�a konna kawalkada, na czele kt�rej z powa�n� min� k�usowa� Maurizio Sforza, otoczony kilkunastoma zbrojnymi. W orszaku dostrzeg�em r�wnie� m�od� dam�, na kt�rej d�oni siedzia� sok� w kapturze os�aniaj�cym g�ow�.
Ja�mu�nik trzyma� si� w siodle zaskakuj�co dobrze, chocia� podkasany habit niezbyt pasowa� do si�gaj�cych po uda sk�rzanych but�w ani do kapi�cej od z�ota ko�skiej uprz�y i czapraka z fantazyjnym kutasem. Jak si� domy�lacie, mili moi, czaprak znajdowa� si� na g�owie wierzchowca, a nie brata ja�mu�nika, cho� przyznam, �e ta druga ewentualno�� by�aby z pewno�ci� bardziej ucieszna.
Z Maurizio Sforz� spotkali�my si� u proboszcza, a ja�mu�nik po zej�ciu z konia okaza� si� cz�owiekiem nik�ego wzrostu. Nie podoba�y mi si� jego pomarszczone, blade policzki oraz b�yszcz�ce oczy. Zauwa�y�em, i� wychud�e, w�laste palce mnicha by�y w ci�g�ym ruchu, tak jakby co� stale ugniata�, dusi� albo szarpa� na kawa�ki. I ten gest r�wnie� mi si� nie podoba�. Postanowi�em jednak nie poddawa� si� pierwszemu wra�eniu i traktowa� papieskiego ja�mu�nika, je�li nie z sympati�, to chocia� z zawodow� uprzejmo�ci�. W ko�cu nie zamierza�em narobi� sobie k�opot�w z powodu g�upich wypadk�w w miasteczku Stolpen, o kt�rym nawet wcze�niej nigdy nie s�ysza�em.
��Inkwizytorze Madderdin � rzek� Sforza, a jego g�os mia� nieoczekiwanie mi�e, g��bokie brzmienie. � Rad jestem, i� b�dziemy dzia�a� razem, gdy� wasza s�awa dotar�a nawet do Stolicy Apostolskiej.
Sk�oni�em si� g��boko, cho� zastanawia�em si�, czy te s�owa s� tylko zdawkow� uprzejmo�ci�, czy te� raczej zawoalowan� gro�b�.
��Zawstydzaj� mnie tak przychylne s�owa, zw�aszcza kiedy padaj� z ust znamienitego filozofa, kt�rego dzie�a podziwiam, ubolewaj�c serdecznie nad niedostatkami w�asnej wiedzy.
��A c� mojego czytali�cie? � spyta� nieufnie, mru��c oczy.
��Wasze komentarze� M�j Bo�e, jak�e to nowe na�wietlenie spraw powszechnie znanych. Wierzcie mi: by�em poruszony.
Nie ryzykowa�em zbyt wiele, gdy� zazwyczaj ka�dy z paso�yt�w wa��saj�cych si� po Stolicy Apostolskiej uwa�a�, �e wnosi wielki wk�ad w histori� naszej cywilizacji, kiedy napisa� kilka idiotycznych komentarzy do dzie� dawnych mistrz�w, �wi�tych lub aposto��w.
��Nie przypuszcza�em� � Jego wychud�e, blade policzki pokry�y si� rumie�cem. � A je�li wolno wiedzie�, jaki problem was najbardziej poruszy�?
��Rozwa�ania na temat doktryny wiary � rzek�em z absolutnym przekonaniem.
��Mistrzu Madderdin, nie s�dzi�em� � Rozpromieni� si�. � W sumie zagadnienia te s� niezwykle z�o�one, by nie powiedzie� wr�cz: hermetyczne, i nawet nie �mia�em przypuszcza�, �e zainteresuj� szersz� publiczno��
��O, wierzcie mi, �e by�y przedmiotem za�artych dyskusji w hezkim Inkwizytorium � powiedzia�em ze �mierteln� powag� w g�osie.
��Co� takiego! � Z�o�y� d�onie na piersiach. � Zdumiewacie mnie�
��Skromno�� godna geniuszu, je�li wolno mi zwr�ci� si� tak poufale � odpar�em i przez my�l mi przesz�o, czy aby nie przeholowa�em, ale Sforza prze�kn�� komplement g�adko, jak kormoran ryb�.
Bo�e m�j, pomy�la�em, dzi�ki ci, �e w swej niezmierzonej �asce nie uczyni�e� mnie pisarzem, gdy� nie ma chyba ludzi bardziej �atwowiernych i �asych na pochwa�y ni� oni.
Towarzysz�cy Sforzy m�ody szlachcic w b�yszcz�cym srebrem p�pancerzu chrz�kn�� znacz�co i niecierpliwym ruchem odgarn�� d�ugie, jasne w�osy.
��Och, wybaczcie � rzek� ja�mu�nik z prawdziw� skruch� w g�osie. � Pozw�lcie, �e wam przedstawi�. Oto cny rycerz Rodrigo Esteban de la Guardia y Torres, kt�ry przyby� ze s�onecznej Granady, aby wspom�c nas w walce z herezj�.
��To dla mnie zaszczyt � powiedzia�em.
Szlachcic sk�oni� lekko g�ow� i u�miechn�� si�. Mia� niemal dziewcz�ce, czerwone usta, a zarost wyra�nie nie chcia� si� przyzwyczai� do jego twarzy, na kt�rej tylko wyrasta�y rzadkie k�pki jasnych w�os�w.
���lubowa�em odnajdywa� i niszczy� czarownice, kacerzy oraz wszelkich wrog�w naszego Pana � powiedzia� �agodnym tonem. � Sam Ojciec �wi�ty raczy� mnie zaszczyci� swym b�ogos�awie�stwem i �yczy�, bym obdarowa� �ask� stosu jak najwi�ksz� liczb� grzesznik�w.
Na miecz Pana, westchn��em w my�lach, oto kolejny poszukiwacz wra�e� oraz przyg�d, kt�rego marzeniem jest podpalenie �wiata. Czy to naprawd� zbyt wielkie �yczenie, by sprawy religijnej natury pozostawi� w r�kach profesjonalist�w?
��Niezwykle �mia�e i godne zamiary � rzek�em uprzejmie. � Ale nie s�dz�, by�cie w Stolpen mogli dope�ni� �lub�w.
��A, jeszcze zobaczymy. � Ja�mu�nik wzni�s� wskazuj�cy palec i spojrza� na mnie znacz�co. � Bowiem wielce nam mi�y ksi�dz proboszcz doni�s� o niegodziwo�ciach, kt�rych doznaje pobo�ne stado Pa�skie w Stolpen, a kt�re wytrzebi� mog� jedynie ludzie g��bokiej wiary.
��O tak, zapewne� � powiedzia�em i by�em ju� niemal pewien, �e zostaj�c w miasteczku, wdepn��em w kolejne k�opoty, kt�rych jako cz�owiek spokojny wola�bym unikn��.
��Ale, ale� pozw�lcie panowie, zajm� si� napisaniem listu do �wi�tobliwego biskupa, kt�remu obieca�em da� zna� natychmiast, kiedy przyb�dziemy. Ksi�e proboszczu, mog� was prosi�?
��Oczywi�cie, bracie, tak tylko my�l� sobie, B�g mi �wiadkiem, gdzie my wszystkich dostojnych pa�stwa, co raczyli bratu towarzyszy�
��Nie k�opoczcie si� kwaterami � przerwa� mu Sforza. � Czcigodni hrabia Scheifolk i hrabina Scheifolk wraz ze �wit� goszcz� w zamku pana de Vries. Obiecali jedynie mnie tu odprowadzi� i zaraz wracaj� na polowanie. Jedynie ja i szlachetny rycerz la Guardia poprosimy was o byle k�t, gdzie mogliby�my si� spokojnie odda� pobo�nym rozmy�laniom.
��Nie, nie �aden byle k�t! � Proboszcz zamacha� d�o�mi, ale wida� wyra�nie mu ul�y�o, �e miasteczko nie b�dzie mie� na g�owie hordy kapry�nych arystokrat�w. � Mam pi�kne pokoje na plebanii, akurat �e�my je wyrychtowali w tym roku na przyjazd �wi�tobliwego biskupa, kt�ry to biskup, Panie b�d� mu �askaw, zwa�cie, bracie, raczy� u nas go�ci� przez ca�e dwa dni!
Ja�mu�nik z wyra�nym znudzeniem s�ucha� potoku wymowy ksi�dza dobrodzieja, ale cierpliwie mu nie przerywa�. W ko�cu jednak duchowni zostawili mnie w komnacie samego z rycerzem de la Guardi� i przez chwil� milczeli�my, ws�uchuj�c si� w cichn�cy g�os proboszcza, kt�ry opowiada� Sforzy o pi�rze ze skrzyde� archanio�a Gabriela. Wreszcie odchrz�kn��em.
��C� � rzek�em. � Skoro nie przydam si� wam na nic, panie, pozw�lcie, �e rozejrz� si� po miasteczku�
��Je�li �aska� � Spojrza� w moj� stron� i zobaczy�em, �e ma lodowato b��kitne oczy, jako� nie pasuj�ce do tej urodziwej, niemal dziewcz�cej twarzy. � Czy mog� z wami zamieni� s�owo?
��Uprzejmie prosz� � odpar�em.
��Czy s�yszeli�cie o� � urwa� na moment. � O cz�owieku� nazywanym Weso�ym Katem z Tiannon?
��S�ysza�em. � Wzruszy�em nieznacznie ramionami. � Wolno wiedzie�, czemu pytacie?
��I co o nim s�dzicie?
Nie przepadam, kiedy kto� pytaniem odpowiada na pytanie, zw�aszcza �e nie jestem przyzwyczajony do takiego post�powania. Tak to ju� bowiem, mili moi, zosta� u�o�ony �wiat, i� powinno�ci� inkwizytor�w jest badanie wiedzy rozm�wc�w. A nie odwrotnie. Tym razem jednak postanowi�em nie spiera� si� z Rodrigiem, zw�aszcza �e temat nie by� tego wart.
��Jestem zdumiony, i� jeszcze �yje � odpar�em szczerze. � Ale trudno mi wyrokowa� jedynie na podstawie wie�ci zas�yszanych tu lub tam. Jednak to, co s�ysza�em, wystarcza, bym nie darzy� go nadmiern� atencj�.
De la Guardia pokiwa� g�ow� i nie wiedzia�em, czy zgadza si� z moimi s�owami, czy te� jedynie przyjmuje je do wiadomo�ci.
��S�dz� wi�c, �e b�dziecie mieli okazj� wyrobi� sobie w�asn� opini� � powiedzia� w ko�cu. � Bowiem brat Sforza zapowiedzia� mi, �e Weso�y Kat pojawi si� nied�ugo w Stolpen�
Chcia�em powiedzie�: ��artujecie�, ale powstrzyma�em si� w por�. Rycerz najwyra�niej nie �artowa�, a nie mia� r�wnie� powodu, by mnie zwodzi�. Nie zauwa�y�em te�, aby zachwyci� go pomys� sprowadzenia do Stolpen Weso�ego Kata i tu najwyra�niej nasze pogl�dy by�y wi�cej ni� zbie�ne.
��Ach tak � rzek�em jedynie.
��To, co robi ten cz�owiek, jest odra�aj�ce i ciesz� si�, �e podzielacie moje zdanie � ci�gn�� de la Guardia i cho� nie wyrazi�em my�li tak jak to uj��, w zasadzie nie mia�em powod�w, aby protestowa�. � Przecie�, na Boga �ywego, grzesznik powinien otrzyma� nie tylko cierpienie, ale i� szacunek. � S�owa przychodzi�y mu z wyra�n� trudno�ci� i zapatrzy� si� teraz gdzie� nad moj� g�ow�. � Mam nadziej�, �e zgadzacie si� ze mn�?
��Tak w�a�nie szkoleni s� inkwizytorzy � odpowiedzia�em spokojnie. � Macie ca�kowit� racj�, panie.
��W ko�cu nawet oni� � Machn�� d�oni� w powietrzu, ale zrozumia�em, �e chodzi mu o kacerzy, czarownik�w i wied�my. � S� stworzeniami Bo�ymi, a naszym zadaniem jest przywr�ci� ich chwale Pana i utuli� na �onie Ko�cio�a. Zwr�ci� im godno��, kt�r� stracili, obcuj�c z nieczyst� si��. Nieprawda�?
Nie powiem, aby spodoba�o mi si� s�owo �naszym� w jego ustach, gdy� przywracanie grzesznik�w Panu by�o zadaniem moim i innych inkwizytor�w, a nie paniczyk�w z dobrych dom�w, kt�rzy uznali, �e dworskie zabawy, ch�do�enie poddanek i s�siedzkie zajazdy nie s� ju� tym, co ich poci�ga. Ale, pomijaj�c t� kwesti�, rycerz de la Guardia mia� �wi�t� racj�. Lecz jeszcze ciekawsze by�o to, �e wyda� mi si� teraz znacznie bardziej zajmuj�cym cz�owiekiem, ni� uzna�em na pierwszy rzut oka.
��I tym razem si� z wami zgadzam. � Kiwn��em g�ow�. � A jednak, gwoli sprawiedliwo�ci, musz� przyzna�, �e dosz�y mnie s�uchy, i� dzia�ania kata z Tiannon s� r�wnie odra�aj�ce, jak skuteczne. Dlatego te� korzysta si� z jego us�ug.
��I ja tak s�ysza�em � rzek� powa�nie. Pog�aska� si� po brodzie takim gestem, jakby spodziewa� si�, �e zastanie tam bujny zarost, po czym cofn�� d�o�. � I cho� zrozumia�bym podobne post�powanie w przypadku z�odziei lub morderc�w, to ci�ko mi poj��, jak �wi�tobliwy brat Sforza mo�e korzysta� z takiej� pomocy.
��Nic na to nie poradz� � powiedzia�em. � Tak samo, jak i, z ca�ym szacunkiem, wy nic nie poradzicie. Brat Sforza ma pe�nomocnictwa Ojca �wi�tego, a my jedynie mo�emy s�u�y� mu rad� oraz pomoc�, je�li tego sobie za�yczy.
To, co m�wi�em, nie by�o do ko�ca prawd�, ale na og� nikt postronny nie orientowa� si� w niezwykle zawi�ych zale�no�ciach s�u�bowych oraz szczeblach ko�cielnej i inkwizycyjnej hierarchii. Zreszt� ostatnie papieskie encykliki jeszcze bardziej skomplikowa�y i tak ju� zdumiewaj�co zagmatwan� sytuacj�. Biegli w kodeksach jury�ci twierdzili raz to, a raz tamto, w zale�no�ci od tego, czy bli�ej im by�o do Hezu, czy te� do Stolicy Apostolskiej. Zreszt� Jego Ekscelencja biskup Hez-hezronu r�wnie� nie u�atwia� nam sytuacji. I pomimo �e by� nominalnym zwierzchnikiem Inkwizytorium, potrafi� inkwizytorom nie�le zale�� za sk�r�. Do tego wszystkiego dochodzi�y jeszcze roszczenia cesarza, kt�ry r�wnie� pragn�� mie� sw�j rz�d dusz, a coraz cz�ciej dawa�y si� s�ysze� gniewne pohukiwania imperialnego parlamentu, dowodz�cego, �e nale�y mu si� ostatnie s�owo nie tylko w sprawach �wieckich. Wierzcie mi, mili moi, i� wszystko to nie sprzyja�o skutecznemu odkrywaniu oraz pi�tnowaniu herezji, a to, �e w og�le ktokolwiek jeszcze zwalcza� blu�nierc�w i odst�pc�w, zawdzi�czali�my tylko cichej, wytrwa�ej pokorze Inkwizytorium, kt�re stara�o si� wykonywa� jak najlepiej sw� prac�, nie zwa�aj�c na wr�cz w oczach rosn�ce przeszkody. Niemniej, Ojciec �wi�ty mia� pe�ne prawo obdarzy� kogo� swymi pe�nomocnictwami i niezbyt bezpiecznie by�o pe�nomocnictwa te podwa�a�. Gdy� wtedy mo�na by�o zosta� wezwanym na przes�uchanie do Zamku Anio��w. A poniewa� spadkobiercy naszego Pana, w�odarze Pa�stwa Jezusowego, nie mieli zbyt wiele czasu, wi�c nieszcz�sny wichrzyciel m�g� sp�dzi� nawet p� �ycia w ma�ej, nieprzytulnej celi, daremnie czekaj�c, a� kto� zechce wys�ucha� jego racji. Co prawda, obecnie nam panuj�cy Ojciec �wi�ty mia� nieco wi�cej umiaru ni� jego dostojny poprzednik (zmar�y w wyniku nieszcz�liwego wypadku na polowaniu), ale i tak ostro�no�� by�a wi�cej ni� wskazana. Niegdy� zdarzy�o mi si� niefrasobliwie ulec pokusie czynienia prawa wbrew woli dostojnik�w ko�cielnych i jedynie interwencji Wewn�trznego Kr�gu Inkwizytorium zawdzi�cza�em, �e wyszed�em z opa��w w jednym kawa�ku. Niemniej nie mog�em przecie� zawsze liczy� na pomoc Kr�gu. Zreszt�, korzystaj�c po raz kolejny z jego �aski, wykaza�bym si� godn� po�a�owania s�abo�ci�, a przez to okaza�bym si� niewart uwagi, kt�r� Kr�g niespodziewanie raczy� mi po�wi�ci�.
��My�l� jednak, �e brat Sforza b�dzie si� liczy� ze zdaniem cz�owieka takiego jak wy � rzek� Rodrigo �agodnym tonem. � Cz�owieka wyszkolonego w trudnej sztuce odnajdywania prawdy.
Nie da�bym za t� tez� z�amanego grosza, z pewno�ci� rycerz z Granady by� cz�owiekiem uprzejmym. Szlachetnie urodzeni na og� nie przepadali za inkwizytorami (nawiasem m�wi�c: z wzajemno�ci�), ale ten cz�owiek, jak wida�, ulepiony zosta� z innej gliny. Chocia� nie zamierza�em te� zbyt �atwo da� si� nabra� na lep pi�knych s��wek. W ko�cu s�owa zwykle nic nie kosztuj�.
��I ja mam tak� nadziej� � odpar�em.
��Czy mo�ecie mi wyjawi�, co zamierzacie? W jaki spos�b pragniecie odkry� prawd�?
��A jak wy sobie to wyobra�acie? � Tym razem ja odpowiedzia�em pytaniem na pytanie.
��Ha! � Potar� znowu palcami brod�. � Rad jestem, �e pytacie, cho� wybaczcie, je�li moje s�owa oka�� si� jedynie zdaniem niekszta�conego prostaka�
Zamacha�em d�oni�, jakby chc�c powiedzie�, i� nic takiego nie przemkn�oby mi przez my�l. Nie zwr�ci� na ten gest uwagi, wpatrzony gdzie� za moj� g�ow�.
��S�dz�, �e przes�ucha�bym grabarza oraz rodziny ludzi, kt�rych zw�oki zbezczeszczono. Zasi�gn��bym te� j�zyka, kogo miejscowi uwa�aj� za cz�owieka dziwnego, stroni�cego od s�siad�w, niezapraszaj�cego nikogo do domu, ponurego� � Wzruszy� ramionami. � Wybaczcie, je�li to, co m�wi�, wydaje si� wam naiwne.
��Ale� sk�d � odpar�em. � Wasze my�li pod��aj� w s�usznym kierunku. Byliby�cie dobrym inkwizytorem.
By� mo�e nie uwierzycie, mili moi, ale rycerz Rodrigo obla� si� szcz�liwym rumie�cem i zerkn�� na mnie niemal sp�oszonym wzrokiem.
��Jeste�cie nad-der uprzejmi � wyj�ka�.
Trzeba przyzna�, i� ksi�gi parafialne prowadzono w spos�b czytelny oraz rzetelny, a ksi�dz proboszcz mia� �adny, wyra�ny charakter pisma. Oczywi�cie, my � inkwizytorzy � jeste�my szkoleni w odcyfrowywaniu nawet najbardziej zagmatwanych bazgro��w, lecz nie powiem, by �l�czenie nad poplamionymi i zamazanymi manuskryptami sprawia�o mi szczeg�ln� satysfakcj�. Tymczasem podczas badania s�dowych papier�w zdarza�o si� to a� nazbyt cz�sto, gdy� pisarze mieli sk�onno�� do nieposkromionego raczenia si� gorza�k� w czasie przes�ucha�.
��I co? � zapyta� ciekawie proboszcz, stawiaj�c przede mn� dzbanek wina. Podzi�kowa�em mu skinieniem g�owy. � Znale�li�cie co� przydatnego?
��By� mo�e � odpar�em. � By� mo�e�
��Taaak?
��Jedena�cie udokumentowanych wypadk�w � odpar�em. � A wszystkie mia�y miejsce zawsze co najmniej na trzy dni przed pe�ni� ksi�yca.
��Na miecz Pana! � a� j�kn��. � Wi�c to czarownik, nie trupojad!
��Nie wyci�ga�bym pochopnych wniosk�w � odpar�em. � Niemniej s�dz�, �e wasze rozumowanie, drogi ksi�e proboszczu, idzie w jednym z mo�liwych kierunk�w.
��Ha! � Rozpromieni� si�.
��Oczywi�cie, i nie omieszkam tego zaznaczy� w raporcie, nie by�bym w stanie doj�� do podobnych wniosk�w, gdyby nie niezwykle rzetelne prowadzenie ksi�g parafialnych przez ksi�dza dobrodzieja� � Zdanie to wypowiedzia�em ca�kowicie szczerze, gdy� gdyby proboszcz mniejsz� wag� przyk�ada� do dat, nawet najbardziej wnikliwe studiowanie dokument�w nic by nie da�o.
��B�g mi �wiadkiem, serdecznie si� ciesz� � odpar� radosnym tonem i nawet poklepa� mnie po ramieniu, co znios�em cierpliwie, mimo i� nie przepadam, kiedy dotykaj� mnie obcy ludzie.
��A jak my�licie? � zagadn�� po chwili. � Po co on to robi?
Nala�em wina jemu i sobie, a potem upi�em �yk.
��Tego nigdy do ko�ca nie wiemy � rzek�em. � P�ki nie wys�uchamy spowiedzi nieszcz�nika, kt�ry da� si� zwie�� mrocznym si�om. Ale co� mnie tu niepokoi�
��Taaak? � Pochyli� si� nade mn� szcz�liwy, �e mo�e uczestniczy� w �ledztwie.
��Czarownikom zwykle potrzebne s� bardzo konkretne partie ludzkiego cia�a. Palec wisielca, przyrodzenie cudzo�o�nika, g�owa, serce� A tutaj? � Pokr�ci�em g�ow�. � Wiecie, jakie on kawa�ki wybiera�?
��Jakie, jakie?
��Najsmaczniejsze � odpar�em, patrz�c proboszczowi prosto w oczy, i dostrzeg�em, jak jego �renice si� powi�kszaj�.
��Ccco?
��No w�a�nie � rzek�em. � Traktowa� tych ludzi, czy raczej ich zw�oki, jak �winie lub wo�y. Zauwa�yli�cie te� mo�e, �e nigdy nie wybra� starca? To zawsze byli ludzie, �e tak powiem, j�drni oraz solidnej budowy. A r�wnie� nie nazbyt ot�uszczeni. Bardzo pieczo�owicie ich dobiera� nasz zbrodniarz�
��Matko Bo�a!
��Dlatego, ale mog� si� rzecz jasna myli�, nie s�dz�, i�by�my mieli do czynienia z czarnoksi�stwem. My�l� raczej, �e to chory cz�owiek, znajduj�cy zbrodnicz� uciech� w zjadaniu przedstawicieli w�asnego gatunku. Studia w naszej przes�awnej Akademii pozwoli�y mi si� dowiedzie�, i� podobne post�powanie jest nader cz�ste w�r�d odleg�ych lud�w, kt�re nie pozna�y jeszcze nauk naszego Pana i dla kt�rych cz�owiek nie jest lepszy ni� �winia lub koza.
Wiedzia�em, �e od pewnego czasu w progu stoi brat Sforza, ale udawa�em, �e go nie widz�. Teraz ja�mu�nik postanowi� si� odezwa�.
��Wyci�gacie nader pochopne wnioski, inkwizytorze � rzek� suchym tonem.
��Mog� si� myli� � powiedzia�em, odwracaj�c na niego wzrok. � Lecz do tezy ko�cowej mo�na doj�� jedynie po analizie oraz odrzuceniu wszelkich pojawiaj�cych si� w czasie �ledztwa hipotez.
��Wol� ufa� wierze ni� rozumowi � powiedzia� wynio�le.
��Co wi�c wam dyktuje wasza wiara? � zapyta�em.
��Bez w�tpienia mamy do czynienia z czarnoksi�nikiem � rzek� ostro. � Kt�ry przygotowuje jakie� pot�ne zakl�cia maj�ce zaszkodzi� bogobojnym mieszka�com spokojnego Stolpen�
Proboszcz prze�egna� si�, s�ysz�c te s�owa.
��Doceniam si�� waszego rozumowania, mistrzu Inkwizytorium � kontynuowa� Sforza. � Lecz wiedzcie, �e nadmierne zaufanie do nauki i logiki mo�e przys�oni� wam sedno sprawy. Bowiem uczynk�w szatana nie mo�emy opisa� umys�em, a jedynie sercem. Czarnoksi�nik zapewne chcia�, aby kto� taki, jak wy, da� si� zwie�� i doszed� do podobnych, fa�szywych wniosk�w.
��A wi�c to gra? � zapyta�em. � Zostawi� fa�szywe �lady, by poszed� za nimi �atwowierny inkwizytor?
��Wy�cie powiedzieli.
��Niczego nie wykluczam, bracie Sforza � powiedzia�em, u�miechaj�c si�. � I s�dz�, �e to nas r�ni.
��By� mo�e � odpar�, a jego oczy by�y teraz wrogie i zimne. � Lecz nie zapominajcie, �e w�a�nie ja prowadz� �ledztwo.
��Oczywi�cie � rzek�em. � Nigdy nie o�mieli�bym si� kwestionowa� waszych praw, zw�aszcza kiedy przypominacie o nich tak dobitnie.
��Jutro we�miemy na spytki grabarza � zadecydowa�. � Obliguj� wi�c was, aby�cie przygotowali si� w odpowiedni spos�b do �ledztwa.
��Co macie na my�li? � spyta�em, chocia� doskonale wiedzia�em, do czego zmierza.
��Mam na my�li, �e przygotujecie narz�dzia oraz zastosujecie je w spos�b, kt�rego uczono was w Akademii � odpowiedzia� zimno.
��Oczywi�cie � powt�rzy�em. � Stanie si� wedle waszej woli. Pozw�lcie wi�c, �e porozmawiam z moim pomocnikiem, kt�ry zajmie si� szczeg�owymi preparacjami.
Stolpen nie mia�o w�asnego ratusza, a nawet siedziby miejskich w�adz (nie by�em nawet pewien, czy mia�o miejskie prawa). Dla szczeg�lnej potrzeby przes�ucha� zdecydowa�em si� wi�c zaadaptowa� izb� jednego z magazyn�w, a Kostuch mia� si� ju� zaj�� nale�nym urz�dzeniem tego� pomieszczenia, aby przes�uchania mo�na by�o prowadzi� zgodnie z prawem i obyczajem.
Grabarz by� wyschni�tym na wi�r starcem o poskr�canych reumatyzmem stawach i nie by�em w stanie sobie wyobrazi�, jak mo�e wykonywa� tak ci�k� prac�. Wydawa�o mi si� bowiem, �e mia�by k�opoty z utrzymaniem w d�oniach �opaty, a co dopiero m�wi� o sprawnym ni� operowaniu. Oczywi�cie, powinienem go wypyta� zanim zosta� zabrany do izby przygotowanej na przes�uchania, ale brat Sforza uwin�� si� ze wszystkim jeszcze nim zd��y�em wsta�. Tak wi�c zosta�em postawiony przed faktami dokonanymi i nie ukrywam, �e nie by�em zachwycony przebiegiem spraw. Bowiem ka�dy inkwizytor winien wpierw pozna� przes�uchiwanego, przepyta� go rzeczowo oraz spokojnie, a nie od razu zabiera� do izby pe�nej narz�dzi tortur. Jasne, �e inaczej post�powa�o si� ze �wiadkami, inaczej z podejrzanymi, a jeszcze inaczej z postawionymi w stan oskar�enia. Tego cz�owieka natomiast potraktowano od razu, jakby by� winowajc� lub co najmniej g��wnym podejrzanym.
W izbie siedzieli�my przy stole we czterech: ja, brat Sforza, proboszcz, kt�rego poprosi�em, by pe�ni� rol� protokolanta, oraz rycerz de la Guardia. Kostuch przycupn�� na zydelku ko�o paleniska i zajmowa� si� rozgrzewaniem narz�dzi. Grabarz zosta� rozebrany do naga i przywi�zany do sto�u. Jego starcze, chude cia�o z wystaj�cymi ko��mi, pow�lonymi postronkami �y� oraz pomarszczon� sk�r� sprawia�o wra�enie, jakby za chwil� mia�o si� rozsypa�. Wpatrywa� si� w nas wzrokiem ob��kanym z przera�enia i be�kota� co� pod nosem. �lina sp�ywa�a mu po siwej szczecinie brody.
��Zanotujcie, ksi�e proboszczu, je�li �aska � powiedzia�em. � Dnia tego a tego, s�d w sk�adzie�
Dyktowa�em, co ma zapisa�, i przypatrywa�em si� jednocze�nie grabarzowi. By�em niemal ca�kowicie przekonany, �e nic nie wie o ca�ej sprawie, ale nie mog�em sprzeciwi� si� decyzji brata Sforzy. Oczywi�cie, �ycie tego starego cz�owieka nie by�o nic warte, niemniej branie go na tortury nie wydawa�o mi si� najszcz�liwszym pomys�em. Moim zdaniem marnowali�my tylko czas, a w tym wypadku sprawianie b�lu wydawa�o si� bezcelowe. Tymczasem ja zawsze o�miela�em si� s�dzi�, i� przemoc powinna by� jak wyostrzony miecz i trafia� prosto we w�a�ciwy punkt, gdy� w innym wypadku by�a jedynie grzechem.
Proboszcz sko�czy� notowa�, a ja podszed�em do sto�u, na kt�rym le�a� grabarz.
��Nazywasz si� Kurt Bachwitz i jeste� grabarzem w mie�cie Stolpen. Czy tak?
Patrzy� na mnie rozszerzonymi oczami, ale nie s�dzi�em, by mnie tak naprawd� widzia�. Jego blade usta porusza�y si�, lecz nie by�em w stanie dos�ysze�, czy starzec wypowiada jakie� sensowne s�owa.
��Zapiszcie, �e przes�uchiwany nie zaprzeczy� � wtr�ci� brat Sforza. � A poza tym ksi�dz proboszcz potwierdzi, i� tak jest w istocie.
��Co wam wiadomo o okradaniu grob�w i bezczeszczeniu zw�ok? � spyta�em.
Odczeka�em chwil�.
��Na gniew Pa�ski, Kurcie Bachwitz � rzek�em ostrzejszym tonem. � Czy wy mnie s�yszycie, cz�owieku?
��Zacznijcie od c�g�w � rzuci� Sforza od sto�u.
��Mo�e sami zechcecie poprowadzi� przes�uchanie? � Odwr�ci�em si� w jego stron�. � Zwa�cie jednak, �e istniej� pewne procedury, kt�rych wypada przestrzega�.
��A czy ja co� m�wi�? � Wzruszy� ramionami i by�em niemal pewien, �e w jego s�owach s�ysz� drwin�.
��Kurt. � Po�o�y�em grabarzowi d�o� na suchym ramieniu. � Jeste�my tu tylko po to, by pom�c ci i by� ty pom�g� nam. By w Imi� Pa�skie doj�� prawdy. Czy zechcesz nas wesprze� w tym �wi�tym dziele?
R�wnie dobrze mog�em m�wi� do sto�u, na kt�rym le�a�, poniewa� nie s�dz�, by rozumia�, a cho�by s�ysza� cokolwiek, co si� dzia�o. Wiedzia�em, �e przes�uchiwanie takiego cz�owieka mija si� z celem. Podobne ot�pienie nie zdarza�o si� cz�sto, niemniej w wypadku ludzi starych lub ob��kanych nie by�o niczym dziwnym. Ka�dy inkwizytor wiedzia�, �e wtedy nale�y przerwa� przes�uchanie, a oskar�onego lub �wiadka doprowadzi� do stanu nieco przeja�niaj�cego umys�. Jedzenie i kubek wina potrafi�y zdzia�a� cuda wi�ksze ni� szarpanie cia�a rozpalonymi kleszczami. W ko�cu naszym celem mia�o by� doj�cie do prawdy, a nie sprawianie bezcelowej m�ki.
Zauwa�y�em, �e Kostuch miesza siark� w �elaznym kocio�ku. Na og� by� to widok, kt�ry przera�a� nawet najbardziej zatwardzia�ego grzesznika (cho� jeszcze bardziej przera�ony by� on w�wczas, gdy taki kocio�ek przechyli�o si� nad jego przyrodzeniem), ale w tym wypadku nie s�dzi�em, by cokolwiek odnios�o skutek. Oczywi�cie, kiedy przes�uchiwany nie chcia� odpowiada� na pytania, pierwszym moim zaj�ciem powinno by� przedstawienie mu narz�dzi oraz wyja�nienie skutk�w ich dzia�ania. Postanowi�em tak uczyni�, ale tylko, by trzyma� si� wyznaczonej procedury, gdy� nie widzia�em �adnego sensu w ostrzeganiu cz�owieka nie s�ysz�cego moich s��w.
��Czy zrozumieli�cie? � zapyta�em, kiedy ju� sko�czy�em obja�nia� do czego s�u�� narz�dzia.
Grabarz wyj�cza� co� be�kotliwie i wpatrywa� si� we mnie bolesnym spojrzeniem przekrwionych oczu.
��Napiszcie, �e zrozumia� � podpowiedzia� Sforza.
��Nie! � Odwr�ci�em si�. � Nic takiego nie b�dziecie pisa�! Ten cz�owiek nie jest w stanie pozwalaj�cym na prowadzenie przes�uchania. Kostuch, odwi�� go i zaprowad� do celi. Daj mu je�� i pi�.
��Nie b�dziecie prowadzi� przes�uchania? � Sforza poderwa� si� od sto�u, a na jego pomarszczone policzki wyst�pi� ceglasty rumieniec.
��Nie � odpar�em kr�tko. � Ale jak chcecie � wskaza�em r�k� grabarza � zawsze mo�ecie spr�bowa�
Wiedzia�em, �e nale�y do tego gatunku ludzi, kt�rzy ch�tnie ka�� zadawa� m�k� innym, ale sami nieskorzy s�, by przy�o�y� r�k� do tortur. Tymczasem �aska umiej�tnego sprawiania cierpienia jest krzy�em, kt�ry nosi ka�dy inkwizytor. Poddajemy ludzi straszliwym pr�bom tylko dlatego, i� wierzymy, �e mostem niezmierzonego b�lu zaw�druj� oni do Kr�lestwa Niebieskiego. Nie zamierza�em wi�c dopu�ci�, by ja�mu�nik wys�ugiwa� si� mn� niezgodnie z prawem oraz obyczajem.
��Niech b�dzie po waszemu � powiedzia� w ko�cu Sforza, ale przyznanie si� do pora�ki w obecno�ci proboszcza oraz granadzkiego rycerza musia�o go zabole�.
��Dzi�kuj� wam uprzejmie. � Skin��em g�ow�.
Grabarza zamkni�to w ciasnej izbie przy magazynie, i dopilnowa�em, aby rzeczywi�cie dano mu jedzenie, wod� i ciep�y koc. Zajrza�em do niego nieco p�niej i kiedy otworzy�em drzwi, zobaczy�em, �e siedzi przy pustej ju� misce. Na m�j widok zaj�cza�, skuli� si� w k�cie. Chudymi ramionami zakry� g�ow�, tak jakby si� spodziewa�, �e zaczn� go bi�.
��Kurt � powiedzia�em, staraj�c si�, aby m�j g�os zabrzmia� �agodnie. � Wybacz bratu ja�mu�nikowi jego pochopno��. Wierz mi, �e chc� tylko z tob� porozmawia� i nie uczyni� ci �adnej krzywdy.
�ypn�� na mnie poprzez szpar� mi�dzy ko�cistymi �okciami.
��Napijesz si� wina? � spyta�em.
Zagulgota� co� niezrozumiale, ale ja, niezra�ony, usiad�em obok niego na wilgotnej posadzce. Potar�em nos opuszkami palc�w i skrzywi�em si�, bo grabarz najwyra�niej zanieczy�ci� wcze�niej swe odzienie i skutki tego dawa�y si� odczu� a� nadto wyra�nie. Delikatnym ruchem w�o�y�em w jego d�o� buk�ak z winem, a on zacisn�� na nim w�laste palce przypominaj�ce szpony jakiego� wielkiego, chorego ptaka.
��Na zdrowie, Kurt � powiedzia�em. � To dla ciebie. Wszystko.
Znowu co� wybe�kota�, ale przechyli� naczynie do ust. Pi�, a wino la�o mu si� po siwej szczecinie brody i sp�ywa�o a� na wychud�� pier�. Opr�ni� buk�ak i odda� mi go ostro�nie, jakby boj�c si�, czy jednak go nie uderz�.
��Ci�ko ju� sobie poradzi� � zagadn��em � z �opat� i grzebaniem do��w w twardej ziemi, co? M�j ojciec te� mia� chore r�ce. M�wi�, �e nie ma to jak wyci�g z gor�cego rumianku do moczenia d�oni i kilka �yk�w mocnej gorza�ki, �eby rozgrza� stare ko�ci.
M�j ojciec nic takiego nie m�wi�, a przynajmniej ja s�ysze� tego nie mog�em, gdy� nigdy los nie przeci�� naszych dr�g. Matka twierdzi�a, co prawda, �e by� jej m�em za�lubionym przed Bogiem oraz ksi�dzem, ale w s�siedztwie r�nie o tym gadano. Jednak uzna�em, �e dla dobra sprawy taka bajeczka mo�e pom�c i nieco rozrusza� j�zyk starca.
��Nie masz syna, Kurt? �eby ci pomaga� w ci�kiej pracy?
Pokr�ci� tylko g�ow�, ale widzia�em, �e spogl�da na mnie ju� z mniejszym strachem. By� mo�e to moje s�owa, a by� mo�e wino, doda�y mu odwagi.
��Chcia�bym, by� st�d jak najszybciej wyszed� � westchn��em. � Bo, m�wi�c mi�dzy nami, strasznie durny jest ten zakonnik, co?
U�miechn�� si�, obna�aj�c sine dzi�s�a i pie�ki sczernia�ych, przegni�ych z�b�w, ale nic nie powiedzia�.
��Musz� ci� st�d wyci�gn��, Kurt, bo nie godzi si�, �eby zacny grabarz siedzia� w celi. Od dawna ju� chowasz ludzi ze Stolpen, co?
��Ho, ho � rzek� tylko. � Tatko byli grabarz i przy nim �em si� wprawia� � doda� po chwili skrzypi�cym g�osem.
��A teraz ci�ko � westchn��em. � Na pewno kto� z dobrych ludzi wspomaga ci� w ci�kiej pracy, prawda?
Pokiwa� g�ow�.
��Oj, s� jeszcze dobrzy ludzie, panie � zamrucza�. � Bo takimi �apami � wyci�gn�� przed siebie chude, poskr�cane i dr��ce jak na zimnie r�ce � to ju� nijak nie wydoli.
��Bieda � powiedzia�em wsp�czuj�cym tonem. � Wyci�gn� ci� st�d jutro, Kurt, i postawi� najlepsze piwo w karczmie. Swoj� drog� � obni�y�em g�os � okropne szczyny warzy ten wasz karczmarz.
Bachwitz zachichota� piskliwie, zatchn�� si� i odkas�ywa� d�ug� chwil�. W ko�cu splun�� w k�t kul� g�stej, zielonej plwociny.
��Gadaj�, co naprawd� szczy do tego piwa � rzek� i otar� �zy z policzk�w.
W my�lach podzi�kowa�em Panu, �e wczorajszego dnia jedynie popr�bowa�em wina z kubka, a reszt� wyla�em i nie zamawia�em �adnego piwa. Mia�em tylko nadziej�, �e karczmarz nie lubi� r�wnie� wzbogaca� smaku wina swoim moczem. Niemniej nale�a�y mu si� t�gie baty za takie �arty z klient�w. Chocia�, z tego, co wiedzia�em, w Hezie tak�e nie stroniono od podobnych praktyk, zw�aszcza w pod�ych spelunach odwiedzanych przez najgorsze szumowiny. Czyli tam, gdzie najcz�ciej mia� okazj� bywa� wasz uni�ony s�uga.
��I co maj� robi� ludzie, jak ty siedzisz w celi? � zapyta�em. � Kto pogrzebie zw�oki?
��Jakie zw�oki? � Uni�s� na mnie wzrok.
��Pan powo�a� do swej �wiat�o�ci Achima Myszk� � sk�ama�em. � I trzeba mu wykopa� solidny d�.
��O, Panie! � Z�o�y� d�onie na piersiach. � Zlituj si� nad jego pijan� dusz�.
��I przyjmij go do swej �wiat�o�ci � zako�czy�em powa�nie.
��P�ki mi� nie ma, to Rudi si� sprawi, jak si� patrzy � rzek� grabarz. � Nie macie no jeszcze winka, panie?
Pokr�ci�em g�ow� przecz�co.
��Co za Rudi?
��A taki tam. �pi B�g wi gdzie, w��czy si�, ale zawsze par� miedziak�w mu si� przyda�
��On ci zwykle pomaga�?
��No, jak�eby nie on. Dawa�em mu cosik tam. I Mathias ty�� Nawet Mathias pewnikiem lepiej, bo z dobrego serca mnie wspomaga i grosza nie we�mie�
To mnie zainteresowa�o. Jako� nie za bardzo wierz� we wsp�czuj�ce serca i bezinteresowne uczynki. Zwykle tak ju� jest, �e je�li kto� pragnie ci co� ofiarowa� za darmo, to pr�dzej czy p�niej b�dziesz musia� zap�aci� dro�ej ni� my�la�e�. Ale kim by� Mathias tak ochoczo pomagaj�cy grabarzowi? Dowiedzieliby�my si� tego zapewne du�o wcze�niej, gdyby nie pochopno�� brata ja�mu�nika, ka��ca mu od razu przej�� do torturowania grabarza, zamiast szczerze z nim pogaw�dzi�. Jak jednemu cz�owiekowi wypada pogaw�dzi� z drugim cz�owiekiem. Dlaczego niekt�rzy s�dzili, i� po�yteczne zeznania mo�na wydoby� jedynie zadaj�c m�k�?
��Mathias? � podda�em. � I jak dalej?
��Mathias Litte � doda� skwapliwie. � Dobry cz�ek, powiem ja wam�
��Dzi�kuj� ci, Kurt � rzek�em serdecznie. � Posiedzisz sobie jeszcze przez noc, a rano ci� wypuszcz�. Mo�e tak by�?
Pokiwa� gorliwie g�ow�.
��Niech B�g Wszechmog�cy ja�nie pana prowadzi � powiedzia� i z oczu znowu pola�y mu si� �zy.
Wyszed�em i zamkn��em za sob� drzwi izby na klucz. C�, nale�a�o p�j�� tropem pomocnik�w grabarza. Sprawdzi�, kim s� Rudi oraz Mathias Litte. Na pocz�tek postanowi�em zainteresowa� si� tym drugim, gdy� tak, jak ju� powiedzia�em, intencje ludzi nie ��daj�cych pieni�dzy za przys�ugi budz� moje g��bokie podejrzenia. By� mo�e grzeszy�em niewiar� w istoty, kt�re stworzono wszak na obraz Pa�ski, ale mia�em serdeczn� nadziej�, �e Pan daruje mi te w�tpliwo�ci, widz�c skuteczno�� mych dzia�a�.
Kostuchowi kaza�em usi��� w karczmie i zasi�gn�� j�zyka u miejscowych, bo jak s�usznie twierdzi� rycerz de la Guardia, zawsze warto si� dowiedzie�, kto w miasteczku jest uznawany za cudaka, czy stroni od innych ludzi. Kostuch nie by�, co prawda, wymarzonym wywiadowc�, gdy� jego ponury charakter, szpetota i smr�d bij�cy od nigdy nie mytego cia�a czyni�y go ma�o po��danym kompanem w wykwintnym towarzystwie. Mia�em jednak nadziej�, i� bywalcom stolpe�skiej ober�y nie b�dzie to wszystko przeszkadza�o, zw�aszcza kiedy piwo lub wino zaszumi� im w g�owach. Oczywi�cie, zwykle w podobnych celach wysy�a�em bli�niak�w, ale teraz nie mia�em innego wyboru, jak skorzysta� z pomocy Kostucha. Spisa� si� zreszt� nad wyraz dobrze i opr�cz wielu nic niewartych plotek przyni�s� r�wnie� interesuj�ce wie�ci na temat Mathiasa Litte. Wie�ci, kt�re nale�a�o sprawdzi� na miejscu.
Szybko wywiedzia�em si�, i� Mathias Litte wraz z �on� mieszkali w ma�ym domku na obrze�ach miasteczka. Skierowa�em si� w tamt� stron� i przyjrza�em gospodarstwu. Parterowy dom otoczony by� drewnianym p�otkiem o wyblak�ych na s�o�cu sztachetach, a w niewielkim ogrodzie zauwa�y�em kilka drzew owocowych, studni� o kamiennej cembrowinie i zielnik, z kt�rym obieca�em sobie zapozna� si� dok�adniej, je�li tylko zajdzie taka konieczno��. Na razie jednak pchn��em furtk�. Spod jednego z drzew uni�s� si� wielki pies o posiwia�ym pysku i przyjrza� mi si� ot�pia�ym wzrokiem. Po chwili opad� z powrotem na brzuch, z�o�y� mord� na �apach i przymkn�� oczy, ca�kowicie ignoruj�c moj� obecno��.
��Tyle na temat domowego bezpiecze�stwa � mrukn��em do siebie.
Podszed�em do drzwi i zastuka�em w nie mocno. Raz i drugi, a kiedy nikt ze �rodka nie odpowiada�, r�wnie� trzeci. Wreszcie us�ysza�em w sieni powolne, szuraj�ce kroki.
��Kto tam? � zapyta� m�ski, zm�czony, g�os.
��Szukam Mathiasa Litte � odpar�em.
��No to �e�cie znale�li � us�ysza�em po chwili milczenia. � Czego chcecie?
��Nazywam si� Mordimer Madderdin i jestem licencjonowanym inkwizytorem Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu � rzek�em. � B�dziecie uprzejmi wpu�ci� mnie do �rodka?
Za drzwiami nasta�a d�uga cisza. W ko�cu m�czyzna westchn�� ci�ko i us�ysza�em chrobot klucza w drzwiach.
��Czemu nie? � odpar� zrezygnowanym tonem. � Cho�, dalib�g, nie wiem, czego mo�e u mnie szuka� �wi�te Officjum�
Nie zamierza�em, rzecz jasna, odpowiada� na tak postawione pytanie, chocia�by dlatego, �e Inkwizytorium zawsze ciekawe jest tego, jak �yj� zwyczajni ludzie. Zw�aszcza w miasteczku, w kt�rym dziej� si� nadzwyczajne rzeczy.
Mathias Litte uchyli� drzwi i przygl�da� mi si� przez w�sk� szpar�. Ogl�dziny wypad�y wida� po jego my�li, gdy� otworzy� je szerzej. Teraz dopiero z cienia wy�oni�a si� zm�czona, chuda i przeorana zmarszczkami twarz. M�czyzna mia� podsinia�e oczy, a d�ugi nos oraz wybijaj�ca si� z d�ugiej szyi grdyka nadawa�y mu wygl�d nastroszonego ptaka.
��Wejd�cie, panie � mrukn�� g�osem, w kt�rym nie by�o ani krztyny entuzjazmu.
Cofn�� si� o krok i machn�� d�oni� w ge�cie, kt�ry w jego mniemaniu mia� by� zapewne zaproszeniem.
Wszed�em do sieni cuchn�cej zbutwia�ym drewnem i skierowa�em si� za Mathiasem, kt�ry poprowadzi� mnie do mrocznej izby, gdzie nie by�o nic pr�cz szerokiej deski u�o�onej na drewnianych koz�ach, nadpalonej skrzyni oraz paleniska, na kt�rym �arzy�y si� grube, brzozowe szczapy. Rozejrza�em si�, na czym mo�na by usi���, ale poniewa� nie znalaz�em nie tylko krzes�a, ale nawet byle zydla, stan��em pod �cian�.
��Bieda, panie. � Litte zauwa�y� m�j wzrok. � Wszystko posprzedawalim. �ona chora�
Czy� nie by�o tym bardziej dziwne, �e cz�owiek tak biedny nie ��da� pieni�dzy za pomoc w poch�wku zmar�ych?
��A gdzie ona? � zagadn��em.
Wskaza� palcem grub�, poszarza�� kotar�.
��A tam�e le�y � mrukn��. � W kom�rce.
��Na co jest chora?
��A bo to wiadomo? � Wzruszy� ramionami. � W piersiach co� jej tak� � urwa�, szukaj�c s�owa � rz�zi. Nie wstaje ju� z rok z ok�adem.
Podszed�em do kotary i zajrza�em za ni�, nie pytaj�c o zgod� gospodarza. W ciemnym pomieszczeniu na rozgrzebanym bar�ogu le�a�a kobieta o siwych, skud�aconych w�osach i ziemistej twarzy. Mia�a przymkni�te oczy i nie s�dz�, aby mnie s�ysza�a. Poczu�em ostry smr�d zastarza�ego potu oraz moczu. Cofn��em si�.
��Kurt Bachwitz nie mo�e si� was nachwali� � powiedzia�em, uwa�nie patrz�c na Mathiasa. � Jak to go wspieracie w ci�kiej pracy.
��Ludzie powinni sobie pomaga� � odpar�, uciekaj�c ze wzrokiem.
��O, tak � rzek�em. � Z ca�� pewno�ci�.
By�em niemal pewien, mili moi, �e mam przed sob� z�odzieja zw�ok. Jednak nie wygl�da� na czarownika przygotowuj�cego z ludzkich cia� straszliwe ingrediencje lub wykorzystuj�cego je do preparacji obrzydliwych zakl�� mrocznej sztuki. Oczywi�cie, intuicja mog�a mnie myli� i potrzebowa�em dowod�w. Cz�owiek pochopny i mniej cierpliwy zapewne wzi��by Litte na przes�uchanie, ale ja o�miela�em si� s�dzi�, �e dowody z rzeczy s� o wiele bardziej przekonuj�ce ni� dowody z zezna�. Bo tre�� zezna�, c� zale�y tylko od zdolno�ci przes�uchuj�cego.
��Podobnie� Kurt ma k�opoty � powiedzia� Mathias cicho.
��Ano tak � rzek�em powa�nie. � Przyzna�, i� jest z�odziejem zw�ok, a cz�ci ludzkich cia� wykorzystywa� do przygotowywania przera�aj�cych zakl�� godz�cych w �ycie i zdrowie mieszka�c�w Stolpen� Zostanie wi�c spalony na chwa�� Bo��.
��Ale� to nieprawda! � zawo�a� Litte, a potem usiad� ci�ko na skrzyni i ukry� twarz w d�oniach. � A zreszt�, co ja tam wiem� � wymamrota�.
��Dlaczego nieprawda? � spyta�em �agodnie. � Czy wiecie co�, co mog�oby pom�c waszemu przyjacielowi?
��Jaki tam przyjaciel� � �achn�� si�.
Ha, nie zdziwi�a mnie taka postawa. Ludzie aresztowani przez �wi�te Officjum w spos�b wr�cz niepoj�ty, a za to b�yskawiczny, tracili przyjaci�, rodziny oraz znajomych. Dawniej taki cz�owiek otoczony by� wianuszkiem krewniak�w i znajomk�w, a tu patrzcie� Nagle zostawa� sam jak palec. Poniewa� cz�� z tych podejrzanych lub oskar�onych opuszcza�a mury wi�zie� uniewinniona, wi�c z ca�� pewno�ci� zyskiwali oni nowe do�wiadczenie �yciowe oraz nowe rozumienie s��w takich jak: przyja��, mi�o�� lub wierno��.
��Jednak na tyle przyjaciel, �e pomagali�cie mu bez w�asnych korzy�ci � wyja�ni�em.
Ujrza�em, �e Mathias Litte po�o�y� d�onie na kolanach i praw� d�oni� przytrzymywa� lew�, aby powstrzyma� ich dr�enie. Niepotrzebnie, gdy� i tak widzia�em wszystko, co warte by�o zobaczenia.
��Co robi�e� z cia�ami? � zapyta�em ostro.
Poderwa� g�ow�.
��Jjj-ja? � zaj�kn�� si�.
��Tak. Ty! Co robi�e� z cia�ami?!
Dolna warga dr�a�a mu tak, jakby dosta� ataku febry. Jego sp�oszony wzrok pow�drowa� w stron� u�o�onych przy palenisku polan i wbitego w drewno toporka.
��Nie b�d� g�upi, Mathias � powiedzia�em. � Pismo w swej m�dro�ci m�wi:
Gwoli prawdy nie mog�o uratowa� go ju� nic, ale przecie� nie by�o moim obowi�zkiem przekazywanie mu tej smutnej nowiny. Zw�aszcza, �e cz�owiek maj�cy jeszcze nadziej� jest sto razy bardziej u�yteczny od tego, kt�ry nadziej� raz na zawsze utraci�.
Litte rozp�aka� si� zduszonym p�aczem, pe�nym j�k�w, kaszlu i posmarkiwania. Nie patrzy�em nawet z obrzydzeniem na jego wykrzywion�, ptasi� twarz, gdy� zbyt wielu grzesznik�w widzia�em ju� w swoim �yciu. Najcz�ciej jednak p�aczem wyra�ali oni jedynie �al za utracon� wolno�ci� czynienia z�a. Czas szczerego, niewymuszonego smutku nadchodzi� zazwyczaj du�o p�niej, kiedy ich cia�a pogr��a�y si� w tak g��bokim b�lu, i� w cudowny spos�b dotyka� on samej duszy. Mia�em nadziej�, i� �aska oczyszczenia zostanie ofiarowana r�wnie� Mathiasowi Litte.
Na razie jednak musia�em mie� dowody. Zbyt wielu ju� widzia�em ludzi bior�cych na swe sumienie niepope�nione winy, i� wola�em si� upewni� nawet w tym wypadku.
��Gdzie chowa�e� cia�a, Mathiasie? � spyta�em raz jeszcze i chwyci�em go za ramiona.
Jego barki wydawa�y si� tak w�t�e, i� wystarczy�oby silniej �cisn��, aby po�ama� mu ko�ci.
��Nie chowa�em � wychlipa�. � Wszystko od razu zjadalim. Gotowa�em rooo-sooo�y� � Niemal mnie osmarka�, wi�c cofn��em si� o krok. � I peklowa�em� Jeszcze tam trocha zosta�o w beczce�
��A ko�ci?
��Mieee-li�em, bo to powiadaj�, �e z ko�ci cz�eka mo�na taki proszek, co by �ona wyzdro-owia�a. Aby tylko w pe�ni� ksi�yca�
��Mathiasie Litte � powiedzia�em surowym tonem. � W imieniu �wi�tego Officjum k�ad� na was areszt. P�jdziesz teraz ze mn�.
Podni�s� na mnie zdziwione, za�zawione i zapuchni�te oczy.
��A-aaa �ona? � wyj�ka�. � Co si� z ni� stanie, jak mnie nie b�dzie?
��C� mnie to mo�e obchodzi�? � odpar�em i szarpn��em go za rami�.
��On nie jest czarnoksi�nikiem � stwierdzi�em.
��Jaka grzeszna pewno�� przez was przemawia. � Brat Sforza teatralnie wzni�s� oczy ku sufitowi.
��Mo�e tylko do�wiadczenie � odpar�em.
��Wi�c co? � sapn�� ja�mu�nik. � M�wicie, �e po prostu wygrzebywa� zw�oki i je po�era�?
��Nie on po�era� � wyja�ni�em. � A przynajmniej na pocz�tku nie on. Gotowa� z ludzkich cia� ros� dla chorej �ony, a ko�ci mieli�, gdy� uwa�a�, �e zmielone ludzkie ko�ci s� �wietnym lekarstwem na p�ucn� chorob�. Potem bieda ich przycisn�a i sam zakosztowa� w tak tanim kosztem pozyskiwanych posi�kach�
��Phi � parskn�� Sforza. � Chytra z niego sztuka. Omami� was. Przyzna� si� do potwornego wyst�pku, by ukry� zbrodni� jeszcze ohydniejsz�. Zbrodni� czarnoksi�stwa!
��Nie s�dz� � odpar�em, gdy� nie wyobra�a�em sobie cz�owieka mniej pasuj�cego do wizerunku czarownika ni� Mathias Litte. � I wydaje mi si�, �e ani wy, ani Inkwizytorium nic w tym przypadku nie ma do roboty. Trzeba by go odwie�� do Kaiserburga i odda� w r�ce miejskiej �awy. Niech go powiesz� czy po�wiartuj�, czy co tam b�d� chcieli�
��Jestem pewien, �e stosownie przeprowadzone przes�uchanie przyniesie po��dane rezultaty � stwierdzi� Sforza. � Lecz nie wydaje mi si�, by�cie potrafili sprosta� temu zadaniu�
��Tak s�dzicie? � spyta�em, mru��c oczy.
��B�d� z wami szczery, inkwizytorze Madderdin � powiedzia�, wstaj�c. � A� nazbyt g�o�no jest o waszym nader pob�a�liwym traktowaniu heretyk�w oraz czarownik�w. Wydaje si�, �e pr�bujecie znajdowa� zwyk�� ludzk� s�abo�� tam, gdzie w gr� wchodz� bezpo�rednie zakusy Z�ego. Grzeszycie zaniechaniem�
��Nie wy b�dziecie mnie ocenia� � przerwa�em ostrym tonem jego wywody. � I pilnujcie si�, bracie Sforza, by�cie nie pob��dzili zuchwa�o�ci� s�d�w. Nawet mi�osierdzie Inkwizytorium ma granice.
��Grozicie mi? � Jego blada twarz wydawa�a si� jeszcze bledsza ni� zazwyczaj.
��Nigdy bym si� nie o�mieli� � odpar�em, patrz�c mu prosto w oczy.
By�em ciekaw, czy wie, jak potoczy�y si� wypadki w Wittingen, i czy wyci�ga z tego wnioski. No, ale tu � w Stolpen � sprawa by�a odmiennej natury. Nie mia�em ze sob� bli�niak�w ani gotowego do po�wi�ce� grona lokalnych inkwizytor�w. Sam, jedynie z Kostuchem, niewiele mog�em zdzia�a� w bezpo�redniej konfrontacji. Mia�em jednak nadziej�, �e ja�mu�nik nie b�dzie do niej d��y�.
��Odsuwam was od �ledztwa, inkwizytorze Madderdin � rzek� zimnym tonem.
��Nie mo�ecie tego uczyni� � odpar�em spokojnie. � Macie listy papieskie, ale ja mam za sob� powag� �wi�tego Officjum. I mam nie tylko prawo, ale r�wnie� obowi�zek pozosta� w Stolpen, a� do wyja�nienia sprawy. Je�eli si� nie zgadzacie z takim pogl�dem, mo�emy, na wasze ��danie, pos�a� po opini� do kancelarii Jego Ekscelencji.
Musia� sobie zdawa� zapewne spraw�, �e niepr�dko doczekaliby�my si� wi���cego wyroku, a biskup Hez-hezronu z pewno�ci� by�by zachwycony, i� inkwizytor oraz ja�mu�nik zawracaj� mu g�ow� kompetencyjnymi sporami. Gdyby akurat w czasie zapoznawania si� z naszymi wywodami mia� atak podagry lub wrzod�w, to skutki tego� zachwytu mog�yby przerosn�� nasze naj�mielsze oczekiwania.
��Nie rozumiem was � rzek� po chwili Sforza spokojniejszym, i nawet jakby pojednawczym, tonem. � Dlaczego stajecie po stronie obmierz�ego blu�niercy?
��Staj� po stronie prawdy. Jak zawsze powinien czyni� szczery funkcjonariusz �wi�tego Officjum � odpar�em, chocia� nie s�dzi�em, aby by� w stanie to zrozumie�. � Mathias Litte jest niegodny, by �y� w�r�d ludzi. Jest ohydnym trupojadem, kt�rego post�pki mog� budzi� tylko lito�� oraz obrzydzenie, zw�aszcza �e zmusi� do grzechu nie�wiadom� niczego �on�.
��Ha, nie�wiadom�! Dobre sobie� � burkn�� ja�mu�nik. � Jeszcze wyja�nimy, czy aby nie pomaga�a mu w czarnoksi�skich praktykach.
��Ale nie jest czarownikiem � m�wi�em dalej, nie zwracaj�c uwagi na jego s�owa. � Zostanie os�dzony i skazany, lecz nie za czyny, kt�rych nie pope�ni�!
��To dopiero mog� wyjawi� przes�uchania.
��Powiedzia� mi wszystko.
��Wy tak s�dzicie. Bogu dzi�kowa�, nie b�d� potrzebowa� wi�cej waszej pomocy, kt�ra zreszt� bardziej by�a dla mnie ci�arem� Jutro pojawi si� tu cz�owiek, kt�rego zdolno�ci s� powszechnie znane, a kt�ry zdoby� s�aw�, wydobywaj�c zeznania od najbardziej zatwardzia�ych przest�pc�w, dzi�ki swym szczeg�lnym metodom perswazji.
��Weso�y Kat� � mrukn��em.
��Je�li chcecie go tak nazywa� � Wzruszy� ramionami. � By� mo�e macie racj�, �e nie mog� wam zabroni� �ledztwa, ale i wy nie macie prawa ingerowa� w moje post�powanie. Wyjawi� ca�� prawd� o potworno�ciach, kt�rych zazna�o to nieszcz�sne miasteczko.
��Ja ju� znam ca�� prawd� � powiedzia�em.
��Wierzcie mi, �e wasza pycha i up�r spotkaj� si� z nale�yt� uwag� w Stolicy Apostolskiej � rzek�. � Biada wam, je�li �ledztwo odkryje, �e mamy do czynienia z czarami.
Wyszed�em z izby, gdy� nie by�o nic do dodania. Nie mia�em �adnych w�tpliwo�ci, i� Sforza uzyska to, czego pragnie, a wi�c odkryje w Stolpen czarnoksi�nika. Zapewne nawet nie jednego, lecz ca�� sekt�. Powiedzia�em kiedy�, �e najcz�ciej byle oprawca z rozgrzanym do czerwono�ci d�utem potrafi przekona� przes�uchiwanego, i� jest zielonym os�em w pomara�czowe ciapki. Ca�a m�dro�� polega�a na tym, aby, maj�c tak� w�adz� nad lud�mi, nie pozwoli� sobie, by jej ulec. Lecz zrozumie� to mogli tylko ci, kt�rzy przeszli wyt�one szkolenie w Akademii Inkwizytorium.
Na progu domu zobaczy�em zas�pionego rycerza de la Guardi�, kt�ry powita� mnie niech�tnym skinieniem g�owy. Ale domy�la�em si�, �e ta niech�� ma niewiele wsp�lnego ze mn�, i jak si� okaza�o, mia�em racj�.
��Powiedzia� wam, prawda? � w�a�ciwie stwierdzi�, a nie spyta�.
��O Weso�ym Kacie? Owszem, powiedzia�.
��Nie zamierzam uczestniczy� w �ledztwach, kt�re b�dzie prowadzi� ta kreatura � stwierdzi� z obrzydzeniem. � A wy?
��Panie rycerzu � powiedzia�em. � Mylicie poj�cia. Weso�y Kat nie poprowadzi przes�ucha�, a jedynie wykona polecenia brata Sforzy. To dwie r�ne sprawy, gdy��
��Nie wiem � przerwa� mi. � Nie znam si� na tym�
��Wasza obecno��, rzecz jasna, nie b�dzie konieczna � rzek�em uspokajaj�cym tonem. � Chocia� by� mo�e wasz wp�yw m�g�by nieco z�agodzi� ostro�� s�d�w brata ja�mu�nika.
I do czego to dosz�o, biedny Mordimerze, pomy�la�em z ironi�, aby� uzna� za korzystny obr�t losu, i� w przes�uchaniach ma uczestniczy� szlachetnie urodzony, nie maj�cy wszak wi�kszego poj�cia o prawie, herezji oraz czarach. A jednak wiedzia�em, �e obecno�� rycerza faktycznie mo�e z�agodzi� sp�r pomi�dzy Sforz� a mn�, kt�rego celowo pod�ega� nie mia�em przecie� zamiaru.
��Pomy�l� jeszcze nad tym � odpar� de la Guardia. � Ale to si� nie godzi, to si� nie godzi� � Pokr�ci� g�ow� i, nie zwracaj�c ju� na mnie uwagi, skierowa� si� w stron� plebanii.
Weso�ego Kata ujrza�em jednak nie nazajutrz, a jeszcze tego samego dnia. Nie wiem, kogo spodziewa�em si� zobaczy�, lecz na pewno nie t� jednocze�nie groteskow� i straszn� posta�. Weso�y Kat z Tiannon ubrany by� w obcis�y kubrak z ponaszywanymi kolorowymi �atami, d�ugie ci�my o zagi�tych noskach i bufiaste, mieni�ce si� wieloma barwami pantalony. Szyj� oraz nadgarstki otacza�y mu szerokie kryzy ze sztywnego, bia�ego jedwabiu. Jednak nie to, �e wygl�da� jak trefni�, by�o najbardziej zdumiewaj�ce. Weso�y Kat mia� twarz zas�oni�t� z�ot� mask� wyobra�aj�c� roze�miane oblicze pucu�owatego, z�otow�osego amorka. Nawet jego oczu nie by�o wida� spoza w�skich, poziomych szczelin. Ale trudno by�o nie dostrzec, �e ten str�j nosi� niepokoj�ce �lady. Kryza prawego r�kawa naznaczona by�a burordzaw� plam�, jakby po zaschni�tej krwi, a na zielonym pasie pantalon�w widnia� podobnego koloru naciek.
���esz ty� � mrukn�� Kostuch i by�o to niez�e podsumowanie.
��Pozw�lcie sobie zaprezentowa�, panie Madderdin � rzek� brat Sforza z niek�aman� satysfakcj� w g�osie. � Oto mistrz cechu katowskiego, Gaspar Louvain.
��
G�os Gaspara by� jednocze�nie chrapliwy i piskliwy, tak jakby kat w�a�nie wkracza� w wiek m�ski, kiedy wysokie ch�opi�ce tony zaczynaj� �ciera� si� z m�skimi brzmieniami. Poniewa� jednak s�ysza�em o jego dokonaniach sprzed kilku lat, wi�c by�em przekonany, �e na pewno nie jest m�odzieniaszkiem. Przygl�da�em mu si� d�u�sz� chwil�.
��Trzymajcie swojego psa z dala ode mnie, ja�mu�niku � ostrzeg�em beznami�tnym tonem.
��
��A rymy te� ma pod�e � powiedzia�em. � I powt�rzcie mu, je�li �aska, �e gdy raz jeszcze nazwie mnie bratem, to b�dziecie mu wybiera� jego w�asne z�by z m�zgu.
��Wyjd� � rozkaza� Gasparowi do�� ostrym tonem brat Sforza, a Weso�y Kat teatralnie wzruszy� ramionami, lecz us�ucha�.
Przygl�da�em si�, jak idzie w stron� drzwi, i nawet jego ch�d wydawa� si� zarazem dziwaczny i odra�aj�cy. Bowiem cz�owiek ten sun�� g��boko zgarbiony, tak, �e d�onie zwiesza�y mu si� a� za kolana i drobi� kroczki, kolebi�c si� na obie strony. Gaspar Louvain by� postawnym m�czyzn�, ale kiedy szed�, wydawa� si� jakim� obrzydliwym, skurczonym stworzeniem, kt�re dopiero co nauczy�o si� na�ladowa� cz�owieka, ale kt�re w tym na�ladownictwie nie zyska�o jeszcze nale�ytej bieg�o�ci. Odwr�ci� si� od samych drzwi.
��
��Nie �ycz� sobie, by�cie obra�ali cz�owieka, kt�ry przyby�, aby mi pom�c � rzek� Sforza, kiedy Weso�y Kat opu�ci� ju� izb�.
��B�d� mia� to na uwadze � odpar�em.
Zastanawia�em si�, co mo�e ��czy� tych dw�ch ludzi. Brata ze Stolicy Apostolskiej i cudaczn� posta�, kt�ra wydawa�a si� pozbawiona ludzkich cech, lecz kt�ra cieszy�a si� znaczn�, cho� z�� s�aw�. Czy ja�mu�nicy zamierzali w �ledzeniu oraz badaniu herezji (nawiasem m�wi�c, wysoce naganny by� ten nag�y zapa� do brania si� za nie swoje sprawy) wykorzystywa� podobne kreatury? Zreszt�, nie s�dz�, aby na �wiecie by� kto� drugi podobny do Weso�ego Kata z Tiannon. Tyle �e, jak zna�em �ycie, to pr�dzej czy p�niej znajd� si� na�ladowcy podobnego post�powania, kt�rzy zechc� si� upodobni� do Gaspara Louvaina zar�wno z wygl�du, jak i zachowania. Zreszt� taka jest ju� natura ludzka, �e lgnie do z�a oraz grzechu, jak �ma do rozpalonej �wiecy. I nie mia�em w�tpliwo�ci, �e Weso�y Kat jest cz�owiekiem zar�wno z�ym, jak i grzesznym. A przy tym wszystkim najprawdopodobniej r�wnie� niespe�na rozumu. Co nie zmienia�o postaci rzeczy, i� w sojuszu z bratem Sforz� mogli okaza� si� niebezpieczni nie tylko dla miasteczka Stolpen, kt�rego losy obchodzi�y mnie w nik�ym stopniu, ale r�wnie� dla waszego uni�onego s�ugi.
Przes�uchanie Mathiasa Litte mia�o rozpocz�� si� o �wicie nast�pnego dnia i tym razem nie zaspa�em. Ale kiedy pojawi�em si� w izbie, zauwa�y�em, �e kat ju� krz�ta si� przy palenisku. Dostrzeg� mnie i zwr�ci� ku mnie twarz, czy raczej, z�ot�, roze�mian� mask�, jak� na twarzy nosi�.
��
Cofn��em si� na pr�g, bo nie zamierza�em rozmawia� z t� kreatur� ani nawet wypytywa� jej o brata Sforz� oraz oskar�onego. Jednak zaraz us�ysza�em ze schod�w g�os proboszcza Lambacha, kt�ry cierpliwie t�umaczy�, �e by� mo�e szczera modlitwa z trupo�erc� wywrze lepszy skutek ni� zadawanie mu cierpienia. Wyra�nie s�ysza�em zaniepokojenie w jego g�osie, gdy� zapewne pierwszy raz mia� uczestniczy� w przes�uchaniu po��czonym z torturami. C�, dla ludzi delikatnego usposobienia do�wiadczenie to rzeczywi�cie nie nale�a�o do najprzyjemniejszych, cho� do wszystkiego wszak mo�na si� przyzwyczai�
��Przyprowad�cie no tego ludojada � rozkaza� komu� Sforza �artobliwym tonem i us�ysza�em dwa mrukliwie przytakuj�ce g�osy oraz stuk podkutych podeszew.
Wszed�em z powrotem do izby i usiad�em na zydlu przy po�o�onym na koz�ach, zbitym z desek, blacie. Po chwili do �rodka weszli r�wnie� proboszcz oraz ja�mu�nik.
��Niech b�dzie pochwalony Jezus Chrystus � rzek� z namaszczeniem Lambach, kiedy tylko mnie zobaczy�.
��Na wieki wiek�w � odpar�em.
��Witaj, Gaspar � zawo�a� niemal weso�ym tonem Sforza, ignoruj�c moj� obecno��.
��
Ja�mu�nik podszed� do niego i poufale poklepa� po ramieniu. Zauwa�y�em, �e kat z Tiannon wypr�y� si� przy tym, jak pies przyjmuj�cy pieszczot� pana.
Us�ysza�em szuranie, zduszone przekle�stwa i do izby wesz�o dw�ch osi�k�w (nie widzia�em ich nigdy przedtem) ci�gn�cych za sob� Mathiasa Litte. Trupojad mia� poszarpane ubranie, w�osy zlepione zaschni�t� ju� krwi�, podpuchni�te siniakami oczy i niemal zmia�d�ony nos.
��A kto go tak obrz�dzi�? � zapyta�em.
��A kogo to obchodzi? � odpar� Sforza pytaniem na pytanie. � Roz��cie go na stole � rozkaza�.
M�czy�ni rzucili oskar�onego na st� po�rodku izby, jakby rzucali tam w�r kartofli. Litte zaj�cza� co� i wtedy oberwa� pi�ci� prosto w z�by. Drgn��em, ale postanowi�em si� nie odzywa�, wiedz�c, �e moja opinia o przebiegu przes�uchania w najmniejszym stopniu nie obejdzie brata Sforzy. Potem Mathiasowi Litte zwi�zano r�ce i nogi tak, �e le�a� na blacie jak ukrzy�owany, a sznury przechodzi�y do�em. Weso�y Kat pod�piewywa� co� i szcz�ka� narz�dziami przy ogniu. Zauwa�y�em, �e Litte stara si� unie�� g�ow� i zobaczy�, co si� dzieje.
Ksi�dz proboszcz roz�o�y� obok mnie pergamin i sprawdzi�, czy pi�ro jest dobrze naostrzone. Spojrza� w moj� stron�, u�miechn�� si� troch� zaniepokojonym, a troch� przestraszonym u�miechem.
��No to zaczynajmy. � Sforza zatar� d�onie, a potem powi�d� wzrokiem po wilgotnych �cianach. � Przynie�cie no butelczyn� gorza�ki albo jakiego wina i kubki � rozkaza� osi�kom, kt�rzy stali ju� przy drzwiach i t�pym wzrokiem przygl�dali si� oskar�onemu. � Trzeba si� troszk� wzmocni�. � Mrugn�� w stron� proboszcza, a Lambach roze�mia� si� jak na zawo�anie.
Z ukosa przygl�da�em si� ja�mu�nikowi, kt�ry z wyra�n� satysfakcj� wodzi� wzrokiem od Mathiasa Litte po, obr�conego teraz do nas ty�em, Weso�ego Kata. Zauwa�y�em, �e palce Sforzy znowu wykonywa�y bezwiednie te dziwne ruchy, jakby wys�annik Ojca �wi�tego kogo� dusi�, czy rwa� co� na strz�py.
��
��
Jednak Weso�y Kat nie wprowadzi� swej gro�by w �ycie, a po prostu chlusn�� wrz�tkiem na kolana i uda Mathiasa Litte, a potem po�o�y� mu garnek o rozgrzanym dnie na nagim brzuchu. Litte zawrzeszcza� przera�liwie i szarpn�� si�, ale wi�zy trzyma�y go mocno. Nie zdo�a� zrzuci� z siebie ci�kiego garnka, chocia� naczynie zako�ysa�o si� na jego brzuchu. Weso�y Kat docisn�� je, pod�piewuj�c pod nosem co�, czego tym razem nie zrozumia�em. Litte krzycza� ca�y czas, strasznym, zachrypni�tym, pe�nym b�lu g�osem. Zbyt cz�sto uczestniczy�em w przes�uchaniach, by mia�o to na mnie wywrze� wra�enie, ale zauwa�y�em, �e twarz proboszcza robi si� coraz bledsza. Sforza natomiast u�miecha� si�, a ca�e przedstawienie zdawa�o si� go bawi�.
��Gaspar, jeszcze nie teraz � powiedzia� �agodnie. � Najpierw pytania.
��
Uj�� garnek w praw� d�o� i zabra� go z brzucha Litte. Nim zdo�a�em jednak zorientowa� si�, co robi, hukn�� trupojada z rozmachem �elaznym dnem prosto w po�amany nos. Jednocze�nie szorstk� r�kawic� przejecha� mu z ca�ej si�y po poparzonej i z�a��cej ju� z cia�a sk�rze ud. Torturowany zawy� i zwiotcza� w sznurach.
��A to pi�knie � powiedzia�em. � Ciekawe, jak go teraz przes�uchamy.
Weso�y Kat niedba�ym ruchem strzepn�� kawa�ek sk�ry, kt�ry przywar� mu do r�kawicy.
��
��Ocu� go � mrukn�� Sforza, wyra�nie niezadowolony. � Tylko delikatnie.
Kat z Tiannon wysup�a� z zanadrza jak�� br�zow� buteleczk�, odkorkowa� j�, pow�cha� wylot, g�o�no poci�gaj�c nosem, i kichn�� serdecznie.
��
��Sto lat, Gaspar � odpar� brat Sforza, a proboszcz wymrucza� co� niezrozumiale.
��
Trzeba przyzna�, �e katowi z Tiannon doprowadzanie Mathiasa Litte do przytomno�ci posz�o du�o lepiej ni� tortury. I rych�o znowu us�yszeli�my j�k przerywany �a�osnym �kaniem. Ramiona trupojada dr�a�y jak w febrze, zar�wno z b�lu, jak i przera�enia.
��Nie, nie, nie � wydusi� z siebie, kiedy tylko ujrza� nad twarz� z�ot� mask�. � Czego ode mnie chcecie?
��
Weso�y Kat poku�tyka� do paleniska; zauwa�y�em, �e wyjmuje z ognia rozgrzane do czerwono�ci c�gi.
��
��Mo�e zadaliby�my pytania oskar�onemu? � zasugerowa�em.
��Pytania, no tak, pytania� � powiedzia� leniwie Sforza i zapl�t� palce w w�ze�. � Jakie zakl�cia chcia�e� przygotowa�, obrzydliwy czarnoksi�niku? � zagrzmia� niespodziewanie i szczerze zdumia�em si�, �e ma tak silny g�os.
Poderwa� si� od sto�u, przy kt�rym siedzieli�my, i zbli�y� do torturowanego szybkim krokiem. Jego habit zafurkota�.
��M�w, Litte, ty parszywy czarowniku! Kogo chcia�e� zabi�? Kto ci pomaga�? Kto ci� wyuczy� zakl�� i rytua��w? Gdzie spotykali�cie si� na sabatach? Gdzie oddawali�cie cze�� czartowi i jego pomiotom?
Mathias Litte wpatrywa� si� zapuchni�tymi i za�zawionymi oczyma w twarz brata ja�mu�nika i by�em pewien, �e niewiele rozumie z jego pyta�. Zapewne niewiele by z nich zrozumia�, nawet gdyby nie by� otumaniony b�lem oraz strachem.
Weso�y Kat zaszcz�ka� tymczasem c�gami, kt�re zdo�a�y ostygn�� i nie �arzy�y si� czerwieni�.
��
Trupojad wpatrywa� si� oszo�omiony w z�ot� mask� i by�em pewien, �e nie pami�ta nie tylko o pytaniach zadanych przez Sforz�, ale nawet o jego obecno�ci. Weso�y Kat pochyli� si� b�yskawicznie, niemal odtr�caj�c ja�mu�nika, chwyci� Litte za doln� szcz�k�, a c�gi wsadzi� mu w g��b ust. Szarpn�� pot�nie i r�wno z og�uszaj�cym krzykiem wyci�gn�� tkwi�cy mi�dzy �elaznymi szczypcami zakrwawiony z�b.
��
��Do��! � krzykn�� Sforza i odepchn�� kata.
Nachyli� si� nad dusz�cym si� z b�lu i trwogi Mathiasem.
��M�w, a oszcz�dzimy ci cierpienia � powiedzia� z niespodziewan� �agodno�ci� w g�osie. � Kto by� twoim wsp�lnikiem?
��Syso pofiem � wybe�kota� Litte, a z jego ust bucha�a krew.
Wsta�em, odsuwaj�c z hurkotem zydel.
��Do�� ju� zobaczy�em � powiedzia�em.
��Nie podoba wam si�, �e zmierzamy do ujawnienia prawdy, co? � Sforza odwr�ci� si� i spojrza� na mnie z�ym wzrokiem.
��Sk�d�e. Jestem pod wra�eniem waszych metod � odpar�em i wyszed�em.
Nie ukrywam, �e naprawd� by�em pod wra�eniem przes�uchania, w kt�rym mia�em nieprzyjemno�� uczestniczy�, i zdecydowa�em si� podzieli� mymi wra�eniami z Kostuchem. Stara�em si� m�wi� kr�tko oraz zwi�le, ale w ten spos�b ci�ko by�o odda� ca�y ten dziwaczny, z�owieszczy i odra�aj�cy rytua�, kt�ry stosowa� Weso�y Kat za aprobat� brata Sforzy. My�l� jednak, �e m�j towarzysz zrozumia�, co trzeba by�o zrozumie�.
��Tak sobie my�l� � rzek� powoli. � �e mo�e go zabij�, co? Mordimer? Tego ja�mu�nika�
��No � odpar�em. � Pewnie� Ty ju� lepiej nie my�l, bardzo ci� prosz�
��A Wittingen? Gdyby�my zrobili to samo, co w Wittingen?
��Kostuch, jak s�dzisz, ile razy mo�na powtarza� ten sam manewr? Pomy�l chwil� i zastan�w si�, co by powiedzia� Ojciec �wi�ty, gdyby okaza�o si�, �e jego specjalny wys�annik jest heretykiem albo czarnoksi�nikiem? I po raz kolejny takie straszne odst�pstwo wykrywa inkwizytor Madderdin z Hezu?
M�j towarzysz wzruszy� ramionami.
��No? Co takiego by powiedzia�?
��Pewnie nie chcia�by� tego s�ysze�. � Wzruszy�em ramionami.
Owszem, w czasie os�awionych wypadk�w w Wittingen przeprowadzili�my �ledztwo, kt�re da�o niespodziewane i dla niekt�rych przykre rezultaty. Ale nigdy nie wchodzi si� do tej samej rzeki, jak stwierdzi� pewien poga�ski filozof. Gdyby Mordimer Madderdin po raz drugi spali� wys�annika Ojca �wi�tego, mog�oby si� to wielu ludziom wyda� nie tyle nadu�yciem, co wr�cz nader nagannym przyzwyczajeniem. By�em pewien, �e w takiej sytuacji za��dano by ode mnie obszernych wyja�nie�, a ostatnim, na co mia�em ochot�, by�a wizyta w s�ynnym Zamku Anio��w.
��Wi�c co zrobisz? � zapyta� Kostuch.
��Nic � odpowiedzia�em. � Poczekamy, jak sprawy si� u�o��. Jedyne, co mog� uczyni�, to wys�a� list do Hezu. Ale� � machn��em zrezygnowany d�oni� � i tak pewnie nikt go nie przeczyta.
Mog�em r�wnie� pr�bowa� zaanga�owa� w dzia�ania miejscowy oddzia� Inkwizytorium, znajduj�cy si� w Kaiserburgu, ale by�em wi�cej ni� pewien, i� braci inkwizytor�w nie zachwyci�aby perspektywa uczestniczenia w konflikcie, kt�ry tak naprawd� ma�o ich obchodzi�. Oczywi�cie, zawodowa solidarno�� zmusi�aby ich, aby stan�li po mojej stronie, lecz nie wierzy�em, by zrozumieli sedno problemu. C�, szczerze m�wi�c, s�dzi�em �e lokalni inkwizytorzy mogliby uzna� za zupe�ne dziwactwo stawanie w obronie kreatury tak obrzydliwej, jak Mathias Litte. Zw�aszcza je�li spowodowa�oby to konflikt z cz�owiekiem na tyle pot�nym, co brat Sforza.
��Przede wszystkim jednak bardzo chcia�bym zobaczy�, co kryje si� pod z�ot� mask� naszego kata weso�ka. Mam wra�enie, �e gdzie� go ju� widzia�em. � Potar�em czo�o palcami.
��Ja tam nie � burkn�� Kostuch. � I ciekaw te� nie jestem. Ale mo�e jego by zabi�, co? � O�ywi� si� nieco.
��Z tym pr�dzej si� zgodz� � powiedzia�em. � Ale mamy czas�
Wiedzia�em, �e przes�uchanie nie mo�e potrwa� d�ugo, bo nawet Sforza nie by� chyba a� tak g�upi, by zam�czy� na �mier� oskar�onego, skoro chcia� wydoby� od niego konkretne zeznania. Weso�y Kat kwaterowa� na pi�trze plebanii (proboszcz nie mia� innego wyj�cia i musia� pozwoli� na takie towarzystwo), wi�c zdecydowa�em, �e poczekam, a� b�dzie wraca�. Wybra�em sobie dobre miejsce � ciemn� sie� pod schodami i nie min�o wiele czasu, jak us�ysza�em dziwne odg�osy: ni to szuranie, ni to przytupywanie, ni to ku�tykanie. Piosenka nucona na po�y piskliwym, na po�y chrapliwym g�osem umocni�a mnie w przekonaniu, �e oto Weso�y Kat wraca na kwater� po znojnym dniu. Poczu�em te� ostry zapach �wie�ej krwi, a kiedy kat mija� moj� kryj�wk�, ujrza�em sam skraj czerwonej od posoki, jedwabnej kryzy jego r�kawa.
Nie�le zabawili si� z Mathiasem Litte, pomy�la�em, ale nie by�o we mnie szczeg�lnego wsp�czucia dla los�w trupo�ercy. Zapewne jego �ycie nie uk�ada�o si� nazbyt szcz�liwie, ale czy� nie by� sam sobie winien? Po co od lat opiekowa� si� star�, chor� i brzydk� �on�? Czy nie m�g� wzi�� sobie takiej, kt�ra jemu mog�aby pomaga�, a nie tylko ��da�a pomocy? Ha, ludzie zazwyczaj przegrywaj� �ycie na swoje w�asne �yczenie i Mathias Litte by� tego najlepszym przyk�adem. Gdyby ��ko grza�a mu m�oda, zdrowa dziewucha, a nie usychaj�ca starowina, to i nie by�oby ca�ego nieszcz�cia�
Na razie jednak musia�em zaprzesta� jak�e interesuj�cych rozwa�a� na temat �ycia ma��e�skiego bli�nich i cichutko wszed�em po schodach, ostro�nie stawiaj�c stopy, tak by drewno nie zatrzeszcza�o pod nog�. Co prawda, Weso�y Kat �piewa� i pomrukiwa� na tyle g�o�no, �e nie powinien s�ysze� niczego poza sob�, ale jednak wola�em uwa�a�.
Trzasn�y drzwi prowadz�ce do jego izby, a ja ju� za chwil� zjawi�em si� pod nimi. Przy�o�y�em ucho do drewna i przez chwil� s�ysza�em jeszcze chrapliwe pod�piewywanie, kt�re jednak niespodziewanie umilk�o w p� nuty. Wtedy zobaczy�em w drzwiach, tu� przy futrynie, w�skie, jasne p�kni�cie i postanowi�em spojrze�, a nu� zobacz�, co dzieje si� w �rodku. Szpara by�a niemi�osiernie w�ska, ale zbli�aj�c oko do samego drewna, by�em w stanie dojrze� ma�y wycinek izby. W zasi�gu mojego wzroku pojawi�y si� obleczone kolorowym kubrakiem szerokie plecy Weso�ego Kata. Us�ysza�em st�kni�cie, kiedy si�owa� si� z ciasnym ubraniem i zaraz potem zosta� w samej bieli�nie. Nadal odwr�cony by� do mnie plecami, ale dostrzeg�em, �e zdejmuje z�ot� mask�. Od�o�y� j� gdzie� poza zasi�g mojego wzroku, lecz zauwa�y�em, �e na ramiona sypn�y mu si�, spi�te do tej pory i skryte pod mask�, jasne loki. A potem obr�ci� si� twarz� w stron� drzwi. Nie krzykn��em ze zdumienia, nie j�kn��em w przera�eniu i nie wci�gn��em powietrza z g�o�nym sykiem. Nie jestem egzaltowan� dziewoj�, mdlej�c� na widok, kt�ry poruszy jej wra�liwym serduszkiem. Jestem inkwizytorem Jego Ekscelencji i niejedno ju� w �yciu widzia�em. W ka�dym razie uzna�em, �e oto nasta� najlepszy moment, by wasz uni�ony s�uga wtargn�� do �rodka i po�o�y� kres ca�ej sprawie.
��Nie rozumiem � powiedzia�, wpatruj�c si� os�upia�ym wzrokiem w z�ot�, roze�mian� mask�. � Na Boga �ywego, nic nie rozumiem! � doda� z rozpacz� w g�osie. � Sk�d to si� wzi�o? I ja sk�d si� wzi��em w tej izbie?
Obr�ci� na mnie twardy i z�y wzrok.
��To jaka� wasza intryga, tak? Drogo mi za to zap�acicie!
��Do tej izby wszed� Weso�y Kat � powiedzia�em spokojnie. � Wiem, gdy� �ledzi�em jego kroki.
��Taaak? I gdzie teraz si� podzia�, waszym zdaniem? � spyta� pogardliwie.
Znacz�cym wzrokiem spojrza�em na ci�my o wyd�u�onych, wygi�tych noskach, kt�re de la Guardia mia� na stopach. Powi�d� oczami za moim spojrzeniem.
��Nie wiem � rzek� g�ucho, wpatrzony w ci�my z obrzydzeniem i jednocze�nie jak�� dziwn� fascynacj�. � Nie wiem, sk�d je mam� Dlaczego je w�o�y�em? Ja chyba� spa�em. Tylko dlaczego tutaj? Kto� mnie w to ubra�� Wy?
��Oczywi�cie, �e nie � odpar�em. � Jak to sobie wyobra�acie? Sp�jrzcie� � Pokaza�em palcem roz�o�ony na ��ku str�j Weso�ego Kata. �aciaty kubrak oraz kolorowe pantalony.
��A wi�c on tu wszed� � rzek� de la Guardia. � I rozebra� si�. Ale� po co? Na Boga �ywego! � Grymas przebieg� nagle po jego twarzy. � Nie s�dzicie chyba, �e ja�
���e ho�dujecie ohydnym, sodomickim praktykom? � spyta�em, staraj�c si� nie pokaza�, jak bardzo mnie ta my�l rozbawi�a. � Nie, oczywi�cie, �e nie.
��Wi�c? � Patrzy� na mnie, tr�c brod� palcami, a sk�ra na jego twarzy czerwienia�a coraz bardziej.
��Odpowied� jest jedna, panie rycerzu. Pismo oraz nauki doktor�w Ko�cio�a przygotowa�y nas w swej m�dro�ci na podobne przypadki. To wy jeste�cie rycerzem de la Guardia i wy r�wnie� jeste�cie Weso�ym Katem z Tiannon. B�g obdarzy� was szlachetn� dusz� granadzkiego szlachcica, lecz szatan w swej z�o�liwo�ci spowodowa�, by w waszym ciele zago�ci�a r�wnie� ohydna dusza Gaspara Louvaina. I jestem pewien, �e Rodrigo Esteban de la Guardia y Torres nie ma najmniejszego poj�cia, i� dzieli cia�o z tak obrzydliw� kreatur�.
Nie wiedzia�em, jak si� zachowa. Czy skoczy na mnie z no�em w d�oni, czy za�mieje si� lekcewa��co, uwa�aj�c mnie za szalonego? Ale on tylko ci�ko usiad� na ��ku i wpatrywa� si� we mnie os�upia�ym wzrokiem.
��Nie wierz� � powiedzia� cicho. � Na Boga �ywego, nie wierz�
��Przypomnijcie sobie � niemal szepn��em. � Czy nie za wiele razy los krzy�owa� wasze drogi z Weso�ym Katem? Czy nie by�o tak, i� akurat przybywa� on do miasta, w kt�rym w�a�nie wy go�cili�cie?
Po wyrazie jego twarzy pozna�em, �e utrafi�em w sedno.
��Wspomnijcie s�owa Ewangelii � rzek�em. �
��Jestem o-p�-ta-ny � powiedzia� wolno. � To chcecie powiedzie�?
��Tak � odpar�em po prostu.
��Potraficie przeprowadzi� odpowiednie� egzorcyzmy? A mo�e brat Sforza? Jak my�licie? � Oczy zap�on�y mu nadziej�.
��Brat Sforza? � U�miechn��em si�. � Przecie� to jemu s�u�y Weso�y Kat z Tiannon. My�licie, �e czcigodny ja�mu�nik o niczym nie wie?
��Bo�e m�j � zaj�cza� Rodrigo, kiedy zda� sobie spraw� z wagi moich s��w. � Bo�e m�j, dlaczego mi to uczyni�e�? Zawsze stara�em si� tylko chwali� imi� Pa�skie�
��Jak Hiob � powiedzia�em. � Nie zapominajcie o tym, kt�ry wytrwa�, chocia� wszystkie rzeczy na niebie i ziemi pr�bowa�y podwa�y� jego wiar�. Okaza� si� wierny Panu i otrzyma� za to nagrod�.
��Co mam robi�? Powiedzcie mi, co mam robi�? � zapyta� z g��bok� rozpacz� w g�osie.
Nie wiem, czy s�ysza� moje s�owa o Hiobie. Zreszt� sam zastanawia�em si�, czy mog�y one by� tak naprawd� wystarczaj�cym pocieszeniem, gdy� grzesznie s�dzi�em, �e Hiob jednak nie cieszy� si� szczeg�ln� mi�o�ci� Pana. A nawet je�li, to by�a to mi�o�� wyra�ana w spos�b dla samego Hioba mocno niezrozumia�y.
��Nie jestem egzorcyst� � odpar�em. � Nie o�mieli�bym si� liczy�, �e zdo�am powt�rzy� dzie�a Jezusa Chrystusa. Niemniej znam ludzi, kt�rzy obdarzeni Bosk� �ask�, po�wi�cili �ycie uwalnianiu niewinnych spod mocy z�ego ducha. Zaprowadz� was do nich, je�li taka wasza wola.
Ostatnie s�owa doda�em tylko z grzeczno�ci, gdy� zamierza�em rycerza de la Guardi� zaprowadzi� przed oblicze egzorcyst�w, czy tego b�dzie chcia�, czy nie. By�em pewien, i� mnisi z klasztoru Amszilas mieli do czynienia z podobnymi przypadkami i poradz� sobie z kolejnym. Chocia� co do tego, czy Rodrigo przetrwa ich zabiegi, �ywi�em ju� pewne w�tpliwo�ci�
��Gaspaaaar! � Us�ysza�em za oknem przeci�g�e wo�anie brata Sforzy. � Pozw�l tu, m�j ch�opcze.
Rycerz de la Guardia us�ysza� te s�owa i jego pi�kna twarz wykrzywi�a si� nienawi�ci�. Ale potem opu�ci� nagle g�ow� i zamar� w bezruchu. Kiedy otworzy� oczy, zobaczy�em, �e na jego obliczu nie maluje si� �adne ludzkie uczucie. By�o jak zastyg�a maska.
��
��Panie de la Guardia � powiedzia�em. � Na Boga �ywego!
Co� drgn�o w jego oczach.
��Bo�e, by�em nim� Czu�em to� � j�kn��. � Prosz� nie� nie wi�cej�
Run�� w moj� stron� tak szybko, �e nawet nie zdo�a�em si� cofn��. Ale on tylko pad� na kl�czki i przytuli� twarz do moich kolan.
��B�agam � wyszepta�. � B�agam was�
Po�o�y�em d�onie na jego ramionach i poczu�em, jak mocno dr��.
��Gaaaaspaaar! � Rozleg�o si� zza okna.
��P�ki jestem � wyj�cza� rycerz u moich kolan. � Zr�bcie to, p�ki to w�a�nie ja jestem� Ja nie mog�, grzech �miertelny, ale wy�
��Wsta�, Rodrigo � rozkaza�em twardo, a on z trudem si� podni�s�.
Ca�y czas przytrzymywa�em go, teraz spojrza�em mu prosto w oczy.
��Panie Rodrigu Estebanie de la Guardia y Torres � powiedzia�em. � Jeste�cie prawym szlachcicem i dobrym cz�owiekiem.
Pchn��em go ostrzem pod serce tak, �e nie m�g� nawet poczu�, co si� sta�o. Tylko jego oczy, wpatrzone we mnie z cierpieniem, nagle z�agodnia�y. Nie pozwoli�em upa�� cia�u na pod�og� i przenios�em je na ��ko. Ze st�p rycerza zdj��em ci�my i wzu�em mu jego d�ugie buty z twardej sk�ry. Z�ot� mask�, kubrak, pantalony oraz ci�my zawin��em w koc. Zamierza�em je wynie�� i spali�, tak aby �aden �lad nie pozosta� po Weso�ym Kacie z Tiannon. Wychodz�c, spojrza�em raz jeszcze na le��ce cia�o i uradowa� mnie spok�j, kt�ry zobaczy�em w martwych �renicach. Mia�em nadziej�, �e dusza rycerza de la Guardii stoi ju� przed Tronem Pa�skim, czekaj�c na sprawiedliwy os�d. I tak� sam� mia�em nadziej�, je�li chodzi o Weso�ego Kata z Tiannon. Tyle, �e pozwala�em sobie ufa�, i� dusze te nie sp�dz� wieczno�ci w tym samym miejscu.
��B�d� o tobie pami�ta� w modlitwach, rycerzu � powiedzia�em.
Mia�em jedynie nik�� nadziej�, by modlitwy cz�owieka tak n�dznego jak ja mog�y przewa�y� szal� na b�ogos�awionym o�tarzu Pana. Jednak szczerze wierzy�em, i� nawet je�li Pan zdecydowa� si� ukara� granadzkiego szlachcica, to kara ta nie b�dzie zbyt sroga.
��Gaaaspaaar! � Rozleg�o si� znowu wo�anie brata Sforzy. � Czekam na ciebie w moim pokoju, ch�opcze!
I wtedy do g�owy wpad�a mi szalona my�l. Zwykle jestem cz�owiekiem rozwa�nym, cierpliwym, nieskorym do pochopnych czyn�w i prowadz�cym nudne, leniwe �ycie. Ale teraz postanowi�em dzia�a�, chocia� zdawa�em sobie spraw� z tego, i� dzia�anie takie mo�e mnie sporo kosztowa�.
Rycerz Rodrigo Esteban de la Guardia y Torres by� cz�owiekiem zbli�onym do mnie postur� i niemal identycznego wzrostu. A poniewa� jako Weso�y Kat chodzi� ci�gle skulony, wykrzywiony i kolebi�c si� jak kaczka, wi�c mia�em nadziej�, �e drobne r�nice mi�dzy nami nie zostan� przez nikogo zauwa�one. Pewien problem by�by z w�osami, gdy� la Guardia mia� w�osy koloru dojrza�ej pszenicy, a moje przypominaj� barw� nocne niebo (nawet srebrz� si� w nich niestosowne do mego wieku pasma siwizny � skutek wyt�onej walki o dusze grzesznik�w). Na szcz�cie, nosz�c z�ot� mask�, Gaspar spina� wysoko w�osy, wi�c ich koloru nie by�o wida�.
Wyrzuci�em na pod�og� ca�y str�j Weso�ego Kata i zacz��em si� szybko przebiera�. Z nieukrywanym obrzydzeniem, gdy� szaty Gaspara przesycone by�y smrodem zastarza�ego potu oraz krwi. Swoje w�asne ubranie zawin��em w koc i wsadzi�em pod ��ko. Wyszed�em z izby, starannie zamykaj�c za sob� drzwi. Czeka�a mnie pierwsza pr�ba. Musia�em przyj�� do brata Sforzy, gdy� inaczej m�g�by poczu� si� zaniepokojony. Zorientowa�em si�, �e nie wiem przecie�, jakie maj� obyczaje. Czy Gaspar puka�, wchodz�c do pokoju ja�mu�nika, czy te� nie przejmowa� si� konwenansami? Postanowi�em, �e nie zastukam, i nacisn��em klamk�. Skuli�em si� w sobie i wszed�em do �rodka kolebi�cym krokiem. Stan��em tu� przy progu, aby trzyma� si� jak najbli�ej cienia i nie wchodzi� w plam� s�onecznego �wiat�a, kt�ra rozlewa�a si� na �rodku pod�ogi.
��No, jeste� wreszcie � powiedzia� serdecznie Sforza.
��
��Dbaj o gard�o, Gaspar � powiedzia� surowym tonem Sforza. � Bo co� strasznie dzisiaj chrypisz.
��
��O tak, biedny Gaspaaar � przeci�gn�� ja�mu�nik. Zbli�y� si� do mnie, a ja nie mia�em si� ju� gdzie cofn��, gdy� za mn� by�y tylko drzwi. Zakonnik wyci�gn�� d�o� i wolno przeci�gn�� koniuszkami palc�w po moim ramieniu. Ach, to takie buty, pomy�la�em i, o ile to mo�liwe, poczu�em jeszcze wi�ksze obrzydzenie.
��
��Id�, id� � rzek�. � Prze�pij si� albo co. Wieczorem ci� zawo�am.
��
Poszed�em do izby Weso�ego Kata i starannie zaryglowa�em drzwi oraz zatrzasn��em okiennice. Nie chcia�em, aby ktokolwiek mnie niepokoi� zanim nie nadejdzie zmierzch.
Przesiedzia�em do zmroku w samej bieli�nie, gdy� nie mog�em wytrzyma� w obrzydliwym stroju Weso�ego Kata. Ale kiedy zobaczy�em, �e na zewn�trz zrobi�o si� ju� ciemno, wtedy z powrotem przybra�em posta� Gaspara Louvaina. Wzi��em ze sob� skrzyneczk� z rzeczami niezb�dnymi do osi�gni�cia celu, kt�ry sobie wyznaczy�em, i koc, w kt�ry wcze�niej zawin��em w�asne ubranie. Potem cichutko wyszed�em na korytarz. Delikatnie zapuka�em do drzwi kanonika.
��Gaspaaar? � zapyta�. � Lepiej ju� si� czujesz?
��
Szcz�kn�� odsuwany skobel i ja�mu�nik wpu�ci� mnie do izby, w kt�rej mrok rozja�nia� tylko ��ty, drgaj�cy p�omie� lampki.
��Chod�, chod� � nakaza� pospiesznie, a ja bez s�owa w�lizgn��em si� do pokoju.
Nie czeka�em, gdy� nie mia�em na co czeka�. Zdzieli�em brata ja�mu�nika w skro�, a on pad� na ziemi�, jak worek kartofli, i hukn��by jeszcze czerepem w pod�og�, gdybym nie chwyci� go na czas za rami�. W ko�cu nie chcia�em, by umar�, prawda? Nie by�em a� tak lito�ciwy, aby na to pochopnie pozwoli�.
Przywi�za�em brata Sforz� do �o�a, tak �e pozycja, kt�r� przybra�, przypomina�a liter� �X�. Potem zapali�em drug� lampk� (lubi� mie� dobre �wiat�o w czasie pracy, gdy� tylko wtedy mo�na osi�gn�� komfort zadowalaj�cy obie strony) i roz�o�y�em na stole narz�dzia. Nie by�o tego du�o, ale osobie o bogatej wyobra�ni oraz jakich takich umiej�tno�ciach powinno wystarczy�. Ja na brak wyobra�ni nie narzeka�em, a wi�cej ni� skromne umiej�tno�ci zawdzi�cza�em nauce w naszej przes�awnej Akademii Inkwizytorium. Mia�em wi�c pewno��, �e sp�dzimy z ja�mu�nikiem kilka d�ugich, niezwykle zajmuj�cych chwil, cho�, niestety, nie obfituj�cych w rozmowy.
Na razie starannie zakneblowa�em Sforz�, a potem przy�o�y�em mu do nozdrzy sole trze�wi�ce, kt�re by�y w posiadaniu Weso�ego Kata. Podzia�a�y szybciej i skuteczniej ni� s�dzi�em. Sforza zatchn�� si�, kichn�� przera�liwie kilka razy, a potem wlepi� we mnie spojrzenie wyba�uszonych z przera�enia oczu i zaskomla� co� pod kneblem.
��
Ja�mu�nik be�kota� co� niezrozumiale, ale knebel skutecznie t�umi� wszelkie odg�osy. Zachichota�em i mocno przytrzyma�em d�o� mej ofiary, a potem chwyci�em c�gami paznokie� kciuka. Wierzcie mi albo nie, mili moi, ale nie zd��y�em nawet szarpn��. Sforza poczerwienia�, jakby kto� obla� mu twarz kub�em krwi, dosta� spazmatycznych drgawek, wypr�y� si� niczym naci�gni�ta do granic mo�liwo�ci struna, a potem znieruchomia�.
��Na miecz Pana! � warkn��em w�ciekle ju� w�asnym g�osem.
Przy�o�y�em palce do szyi ja�mu�nika i wyra�nie poczu�em puls. A wi�c �y�, ale przecie� nie zamierza�em torturowa� nieprzytomnego, gdy� mija�oby si� to z celem. Oj, z kiepskiego materia�u ulepi� nasz Pan brata Sforz�! Obawia�em si�, �e dozna� on pod wp�ywem szoku wylewu krwi do m�zgu, i wiedzia�em, �e na to �adne trze�wi�ce sole ju� nie pomog�. Zakl��em i wpakowa�em z powrotem narz�dzia do skrzynki. Nie mog�em si� tylko powstrzyma� i na obu policzkach ja�mu�nika g��boko wyr�n��em litery �GL�. Niech przynajmniej do ko�ca �ycia (je�li oczywi�cie w og�le si� kiedy� dobudzi) nosi inicja�y Weso�ego Kata, kt�rego sam stworzy�.
Nast�pnie wr�ci�em do pokoju, w cia�o rycerza la Guardii, w ran�, kt�r� mia� pod sercem, wbi�em sztylet nale��cy do Weso�ego Kata. A potem przeszed�em si� po miasteczku, staraj�c si�, by zobaczy�o mnie jak najwi�cej os�b. I by wyra�nie dostrzegli krew na moim ubraniu oraz us�yszeli, jak be�kocz� co� pod nosem i wy�piewuj� bezsensowne piosenki. Wreszcie znikn��em w lesie, zakopa�em odzie� Weso�ego Kata, przebra�em si� we w�asn� i cichutko zakrad�em do mej izby. Wszyscy b�d� s�dzili, �e Gaspar Louvain oszala�, zabi� rycerza, zabi� ja�mu�nika, a potem uciek�. By� mo�e b�d� go nawet �ciga�. �ycz� szcz�cia� Oczywi�cie, istnia�a szansa, �e Sforza prze�y�. Wtedy on jeden b�dzie wiedzia�, co sta�o si� naprawd� i �e Weso�y Kat nie m�g� nigdzie uciec. Czy domy�li si� niewinnej intrygi, przeprowadzonej przez waszego uni�onego s�ug�? Zapewne tak, lecz najbardziej bawi�o mnie to, �e z nikim nie b�dzie m�g� si� podzieli� swymi interesuj�cymi przemy�leniami.
Dwaj s�udzy wnie�li Sforz�, kt�ry siedzia� na fotelu, maj�c bezw�adne nogi oraz ramiona. Lewa cz�� jego twarzy by�a sparali�owana i wygl�da�a jak wymi�ta czy zgnieciona. Na obu policzkach mia� pokryte strupami rany w kszta�cie liter �GL�. U�miechn��em si�, gdy� widok ten wyda� mi si� ca�kiem zabawny.
��Inkwizytorze Madderdin � powiedzia� z wyra�nym trudem, a s�owa brzmia�y jak �ipfisyto�e materin�. U�miechn��em si� raz jeszcze, gdy� to by�o r�wnie� zabawne. � W toku post�powania zosta�o udowodnione, i� w mie�cie Stolpen dzia�a� pot�ny czarnoksi�nik. A wy w niepoj�ty spos�b wzbraniali�cie si� przed podobn� konkluzj�. Uwa�am wi�c, i� sprawa wymaga pieczo�owitego wyja�nienia. Dlatego udacie si� pod stra�� do Stolicy Apostolskiej, gdzie otrzymacie szans�, by udowodni� si�� swej wiary i wskaza� nam b��d, kt�ry, je�li zajdzie taka potrzeba, Ojciec �wi�ty przyjmie z pe�n� pokor�.
Ledwo rozumia�em, co te� brat Sforza be�kocze, i tylko wieloletnie do�wiadczenie w przes�uchiwaniu ludzi, kt�rzy wygl�dali gorzej ni� on, pozwoli�o mi poj�� jego s�owa.
Nie zna�em si� na kodeksach a� tak, by stwierdzi�, czy ja�mu�nik mia� prawo podj�� podobn� decyzj�, czy te� nie. Zapewne by�by to interesuj�cy przedmiot sporu dla bieg�ych juryst�w. Niemniej, nie mia�o to teraz �adnego znaczenia, gdy� za bratem ja�mu�nikiem stali zbrojni hrabiego Scheifolk, kt�rych przezornie wcze�niej wezwa�. A ja mia�em po swej stronie jedynie Kostucha. I wola�em jednak nie jecha� do Stolicy Apostolskiej w kajdanach.
��Czy przyjmujecie moj� decyzj�, czy te� �yczycie sobie wyja�nienia sprawy na miejscu, zdaj�c si� na s�d oraz mi�osierdzie Ko�cio�a?
Wyja�nienie sprawy na miejscu brzmia�o niewinnie. Tyle, i� ja wiedzia�em, co kryje si� pod tymi s�owami. Zdanie si� na s�d ko�cielny unicestwia�o wszelkie moje przywileje jako inkwizytora. M�g�bym by� przes�uchiwany i, rzecz jasna, poddany torturom. Jak si� domy�lacie, mili moi, nie mia�em ochoty dobrowolnie k�a�� g�owy na pie�ku, a na temat mi�osierdzia Ko�cio�a, reprezentowanego przez ja�mu�nika, mia�em wyrobione do�wiadczeniem zdanie.
��Bracie Sforza � powiedzia�em. � Z ca�� stanowczo�ci� protestuj� przeciwko uzurpowaniu sobie przez was w�adzy wam nienale�nej. Co wi�cej, nie zamierzam poddawa� si� waszej jurysdykcji, a tu obecnych zapewniam i bior� na �wiadk�w, �e �wi�te Officjum wyci�gnie surowe konsekwencje wobec wszystkich, kt�rzy o�mielili si� zniewa�y� jego funkcjonariusza.
Sforza s�ucha� mnie, zdawa�oby si� uwa�nie, ale ani jeden mi�sie� nie drgn�� na jego bladej, pomarszczonej twarzy. Wpatrywa� si� we mnie z bezbrze�n� nienawi�ci�, a ja u�miechn��em si� �agodnie.
��Zakujcie go � rozkaza�, staraj�c si� tym razem jak najwyra�niej artyku�owa� s�owa.
Zbrojni hrabiego ruszyli w moj� stron�. Dw�ch durnych wie�niak�w, kt�rym pozwolono na�o�y� sk�rzane zbroje, a do gar�ci dano t�pe miecze. Dla wyszkolonego inkwizytora nie mogli by� przeszkod�. Ale pod oknem sta� jeszcze hrabia Scheifolk oraz jego przyboczny, kt�ry wygl�da� ju� na cz�owieka lepiej przygotowanego do walki. Zosta�o mi niewiele czasu, by podj�� decyzj�, co wypada czyni�. Mia�em miecz, mia�em te� shersken � jedn� z najobrzydliwszych znanych trucizn. Jedna garsteczka rzucona w oczy wystarczy, by ofiara zaniewidzia�a i poczu�a przera�liwe sw�dzenie w �renicach. Lecz je�li zatrze oczy, to jej w�asne palce b�d� ostatnim widokiem, kt�ry ujrzy. Oczywi�cie, mog�em mie� nadziej�, �e pokonam hrabiego oraz jego s�ugus�w. Ale co dalej? Czy Mordimer Madderdin nie stanie si� wtedy bardzo pilnie poszukiwan� zwierzyn�? Zabicie szlachetnie urodzonego arystokraty wykonuj�cego polecenia wys�annika Ojca �wi�tego nie zyska�oby mi popularno�ci. Niewiele mia�em czasu na podj�cie decyzji, lecz nagle od drzwi us�ysza�em spokojny g�os.
��Chyba jednak nie.
Odwr�ci�em si�. W progu sta� szpakowaty inkwizytor o ko�skiej, zm�czonej twarzy. Na jego p�aszczu b�yszcza� wyhaftowany srebrn� nici� po�amany krzy�. Inkwizytor nie by� sam. Za jego plecami stali trzej inni funkcjonariusze �wi�tego Officjum. Wszyscy z mieczami u pas�w. I wszyscy trzymali d�onie na ich r�koje�ciach.
��Jestem Ruprecht Zeedorf, prze�o�ony Inkwizytorium z Kaiserburga � rzek� oboj�tnym tonem. � Mam rozkaz dla inkwizytora Madderdina nakazuj�cy mu natychmiastowe stawienie si� przed obliczem Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu.
W komnacie zaleg�a cisza. Zbrojni hrabiego zastygli w p� drogi do mnie. A ja zastyg�em z palcami w woreczku z sherskenem. W ko�cu brat Sforza ockn�� si� ze zdumienia.
��Poka�cie te rozkazy � rzuci� nerwowym tonem, a w jego nieruchomej, zaci�tej twarzy co� wreszcie drgn�o.
Poniewa� zabrzmia�o to jak �pofacietekazy�, wi�c ani Zeedorf, ani jego ludzie nic nie zrozumieli i tylko przygl�dali si� ja�mu�nikowi ze zdziwieniem zmieszanym ze szczypt� rozbawienia. Spojrzenia prze�o�onego inkwizytor�w z Kaiserburga i moje skrzy�owa�y si� na moment, a ja dostrzeg�em, �e �renice Zeedorfa przypominaj� dwa b�yszcz�ce okruchy obsydianu. By�y r�wnie czarne i r�wnie martwe.
��Brat Sforza pragnie, by�cie pokazali mu rozkazy � wyja�ni�em uprzejmie. � I prosi, �eby mu wybaczy�, gdy� z nieznanych bli�ej przyczyn ma jakie� k�opoty z wymow��
��Z ca�ym szacunkiem � powiedzia� Zeedorf z u�miechem, kt�ry nie mia� z szacunkiem nic wsp�lnego. � Ale nie widz� powod�w, aby pokazywa� wam rozkazy pochodz�ce ze �wi�tego Officjum. Ta sprawa was nie dotyczy, ja�mu�niku. Ale mo�ecie odej��. Inkwizytorium nic do was nie ma. Na razie�
Ha, mili moi, jak�e by�aby to zajmuj�ca sprawa dla juryst�w! Czy racj� ma pe�nomocnik papieski wzywaj�cy inkwizytora do Stolicy Apostolskiej, czy te� przewa�a bezpo�rednie polecenie od prze�o�onego � biskupa Hez-hezronu � nakazuj�ce inkwizytorowi stawi� si� przed jego obliczem? I czy inkwizytor musi pokaza� papieskiemu ja�mu�nikowi w�a�ciwe dokumenty? W tym jednak wypadku znaczenie mia� fakt, �e nie by�em sam. Za moimi plecami sta� Ruprecht Zeedorf oraz trzech braci-inkwizytor�w. Tylko idiota m�g�by nie wiedzie�, �e inkwizytorzy s� szkoleni tak, by biegle w�ada� zar�wno umys�em, jak i or�em.
��Cc-co� takiego! � Sforza wyra�nie straci� j�zyk w g�bie. � Kim wy w og�le jeste�cie?
��Nie dos�yszeli�cie? � Zeedorf tym razem zrozumia� s�owa kanonika i odezwa� si� z jak�� szydercz� s�odycz� w g�osie. � Jestem prze�o�onym Inkwizytorium z Kaiserburga. A dawno temu, zanim zosta�em inkwizytorem, mia�em zaszczyt uczestniczy� w wyprawie do Ziemi �wi�tej. � Spojrza� w stron� hrabiego i jego ludzi. � Pod nieco innym mianem � doda� z u�miechem pozbawionym weso�o�ci. � Jako trzeci syn ksi�cia von Zeedorf, je�li kt�remu� z pan�w to cokolwiek m�wi.
Hrabia Scheifolk prze�kn�� �lin� tak g�o�no, �e musieli to us�ysze� chyba wszyscy w komnacie.
��Ksi��� � rzek�. � Prawdziwy zaszczyt. Prosz� mi wierzy�, �e�
��Chcia�bym, aby dzisiejsze spotkanie by�o zaszczytem i dla mnie � przerwa� mu surowym tonem Zeedorf. � A poza tym nie jestem i nigdy nie by�em ksi�ciem, gdy� wybra�em s�u�b� Chrystusowi ponad z�udne przywileje mojego stanu.
��Oczywi�cie, nie chcia�em urazi�
Nie dziwi�em si� konsternacji hrabiego Scheifolk, gdy� r�d von Zeedorf nale�a� do najbardziej zas�u�onych i najpot�niejszych w Cesarstwie. Oczywi�cie Ruprecht by� tylko prze�o�onym lokalnego oddzia�u Inkwizytorium, ale jego wp�ywy mog�y si�ga� daleko ponad niezbyt w ko�cu znaczne stanowisko.
��Mistrz Mordimer Madderdin zosta� zobligowany, by uda� si� wraz ze mn� � obwie�ci� Zeedorf. � Mam nadziej�, panie hrabio, �e nie zechcecie przeszkodzi� w wykonaniu woli Inkwizytorium?
��Ja? Ja? � powt�rzy� hrabia i zerkn�� niepewnie w stron� Sforzy. � Oczywi�cie, �e nie� Przecie� to nie moja sprawa� Jak�e bym �mia��
S�dz�, �e hrabia wiedzia�, jakie gro�� kary za sprzeciwienie si� woli inkwizytora legitymuj�cego si� stosownymi rozkazami. W ko�cu, gdyby nie powaga �wi�tego Officjum, jakie mieliby�my szanse, aby prze�y� na tym nie najlepszym ze �wiat�w?
��Zabierzcie wi�c ludzi i pozw�lcie mistrzowi Madderdinowi wype�ni� rozkazy �wi�tego Officjum � rzek� twardo Zeedorf.
��Je�li tylko mo�na, jedno s�owo, inkwizytorze � zwr�ci� si� do mnie nadspodziewanie grzecznym tonem ja�mu�nik i widzia�em ju�, �e pogodzi� si� z losem, kt�ry tak pi�kn� zdobycz wyrywa� z jego r�k.
Da� znak s�u��cym i ci przenie�li go wraz z fotelem pod okno o szeroko rozwartych okiennicach. Jesienny wiatr wdziera� si� do �rodka. Spojrza�em na niebo i zauwa�y�em, �e s�o�ce zasz�o ci�kimi, burzowymi chmurami. Przenios�em wzrok na Maurizio Sforz�. W jego oczach znowu dostrzeg�em nienawi�� i ten widok serdecznie mnie ubawi�. Jednak nie zamierza�em okazywa� mych uczu�, gdy� zwyci�stwo by�oby w tym przypadku a� nazbyt �atwe.
��Do zobaczenia, Mordimerze � powiedzia� tonem, kt�ry zapewne w moich uszach mia� brzmie� z�owieszczo. � A wierz mi, �e jeszcze si� spotkamy.
Na jego bladych, pomarszczonych policzkach pojawi�y si� rumie�ce.
��By� mo�e nie b�d� niecierpliwie oczekiwa� podobnego spotkania, ale pogodz� si� z losem, je�li tak zdarzy � odpar�em z uprzejmym u�miechem.
��Nie zapomn� wam tego wszystkiego � wysycza� nagle, i wierzcie mi lub nie, ale w jego oczach dojrza�em �zy. Szkoda, �e nie mia� nawet sprawnej r�ki, by sobie je obetrze�.
��Wierzcie mi, bracie ja�mu�niku, �e i ja wam tego wszystkiego nie zapomn�. A stosowny raport trafi do� odpowiednich r�k.
Celowo nie powiedzia�em, i� taki raport trafi przed oblicze Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu. Nie zamierza�em go k�opota� podobnymi problemami, gdy� mia� ju� za du�o w�asnych. Podagra, hemoroidy, uczulenia sk�ry � skutecznie przeszkadza�y mu w zarz�dzaniu ogromnym maj�tkiem biskupstwa, a na sprawy dotycz�ce Inkwizytorium po�wi�ca� niewiele czasu. Zw�aszcza, �e kiedy nie dr�czy�y go �adne choroby, pi� z bezmiernej rado�ci, a kiedy go dr�czy�y, pi�, by ugasi� b�l. Natomiast z ca�� pewno�ci� zamierza�em powiadomi� o zatrwa�aj�cym i zdumiewaj�cym wydarzeniu Wewn�trzny Kr�g Inkwizytorium. Nigdy nie wiedzia�em, jaka jest wiedza duchownych o najtajniejszej instancji �wi�tego Officjum. Baaa, czasami nawet przypuszcza�em, �e sam Gersard, biskup Hez-hezronu, niewiele wie o jej wp�ywach oraz mo�liwo�ciach. A by�y one� c�, olbrzymie. Je�li s�owo �olbrzymie� oddaje w pe�ni problem. Mia�em okazj� tylko kilka razy w �yciu zobaczy� cz�onk�w Wewn�trznego Kr�gu i by�em im g��boko wdzi�czny za okazan� pomoc. Wiedzia�em te�, �e Wewn�trzny Kr�g w jaki� spos�b jest powi�zany ze s�awnym klasztorem Amszilas � wy��czonym spod zwyczajowej ko�cielnej jurysdykcji i podlegaj�cym samemu Ojcu �wi�temu.
Skin��em g�ow� Sforzy i odszed�em w stron� Zeedorfa oraz jego inkwizytor�w, kt�rzy spokojnie czekali, a� zako�cz� konwersacj�.
Kiedy jechali�my ju� traktem prowadz�cym do Kaiserburga, prowadzi�em swego konia tu� przy koniu Zeedorfa. Zaczyna� pada� drobny, ale zacinaj�cy z ukosa, dokuczliwy deszczyk, wi�c narzuci�em na g�ow� kaptur p�aszcza.
��Czy mog� spojrze� na pisma z Hezu? � zagadn��em.
Prze�o�ony kaiserburskiego Inkwizytorium zerkn�� w moj� stron� i u�miechn�� si�.
��Jakie pisma? � spyta�.
��Ach, oczywi�cie � odpar�em tylko po chwili. � Dzi�kuj�, bracie � doda�em.
��Potraktuj to jako rewan� za Wittingen � rzek�. � My�lisz, �e wie�ci si� nie rozchodz�? Je�li nie b�dziemy solidarni, wszystkich nas wy�api� i wybij�.
��S�dz�, �e nie dojdzie a� do tego � odpar�em, ale ju� wypowiadaj�c te s�owa, nie by�em pewien, czy m�wi� tak, gdy� w nie wierz�, czy te� tylko chc� wierzy�.
Pokiwa� g�ow� bez przekonania.
��Podzi�kuj te� swojemu cz�owiekowi. � Ruchem g�owy wskaza�. � Bo on zawiadomi� nas o k�opotach w Stolpen.
Przyznam szczerze, mili moi, �e zamurowa�o mnie. Kostuch, kt�ry zdecydowa� si� podj�� jakiekolwiek dzia�anie bez wyra�nego rozkazu? Kostuch, kt�ry w tajemnicy przede mn� wys�a� pos�a�ca do Kaiserburga? To si� po prostu nie mie�ci�o w g�owie!
��Ha! � rzek�em jednak tylko i zastanowi�em si� nad tym, czy powinienem mego towarzysza ukara� za samowol�, czy te� nagrodzi�, �e przynios�a ona w efekcie szcz�sny plon.
��Domy�lam si�, i� ksi��� Zeedorf bardzo by si� zdziwi� na wie��, �e ma trzeciego syna, w dodatku s�u��cego �wi�temu Officjum � powiedzia�em z u�miechem, aby zmieni� temat.
��C� � Wzruszy� ramionami. � By� mo�e kiedy� sam go spytasz� My�l� jednak, Mordimerze, �e nadchodz� ci�kie czasy dla inkwizytor�w. Kto wie, czy za kilka lat na nas nie b�dzie si� polowa�, jak my polujemy teraz na czarownik�w oraz odst�pc�w? Co� si� stanie, Mordimerze, wierz mi, �e chcia�bym by� z�ym prorokiem, ale co� si� nied�ugo stanie�
��Ocali nas �ar prawdziwej wiary, kt�ry piel�gnujemy w naszych sercach � powiedzia�em.
��Jeste� jednym z nich?! � Obr�ci� si� gwa�townie w moj� stron�.
Ach, tak. A wi�c inkwizytor Zeedorf r�wnie� mia� styczno�� z przedstawicielami Wewn�trznego Kr�gu! Przypomnia�em sobie ostatni� rozmow� z ich wys�annikami i s�owa dotycz�ce ��aru prawdziwej wiary�. Zreszt� te w�a�nie s�owa pad�y r�wnie�, kiedy ocalili mnie przed konsekwencjami decyzji podj�tych w Wittingen.
��Nie � odpar�em � ale wiem, o czym m�wisz, bracie.
Spojrza�em w niebo i zobaczy�em, i� wiatr przygania z po�udnia ci�kie chmury o czarnych brzuszyskach. Nie chcia�em snu� takich rozwa�a�, lecz jednak trudno by�o mi odp�dzi� my�l, �e stanowi�o to dobr� scenografi� dla s��w Zeedorfa. A burzowe chmury, nadci�gaj�ce od strony Stolicy Apostolskiej, �wietnie pasowa�y jako temat alegorii. Mog�em mie� tylko nadziej�, �e nie stan� si� jednym z bohater�w tej w�a�nie alegorii. Lecz, przyznam szczerze, �e nie by�a to nadzieja szczeg�lnie pot�na�
Najpierw poczu�em mdl�cy smr�d palonego surowego mi�sa. Dopiero p�niej ujrza�em k��by szarego dymu, kt�re wzbija�y si� w pochmurne niebo spoza g�stej zas�ony drzew. Na samym ko�cu us�ysza�em radosne krzyki, przy�piewki i nawo�ywania. Wstrzyma�em konia, gdy� wiedzia�em, co dzieje si� przede mn�, i wiedzia�em te�, �e je�li rusz� dalej, to b�d� musia� ponie�� pe�ne konsekwencje uczynionego wyboru. Ale tak naprawd� nie mia�em si� nad czym zastanawia�. Moja powinno�� nakazywa�a mi sprawdzi�, c� takiego zdarzy�o si� w miejscu ukrytym za drzewami.
��Mordimer, nie� � Us�ysza�em za sob� cichy g�os Kostucha, gdy� on r�wnie� si� domy�la�, co si� �wi�ci.
Pokr�ci�em tylko g�ow�, nie odwracaj�c si� w jego stron�, i ruszy�em naprz�d. Zza plec�w dobieg�o mnie westchnienie i przyt�umione szepty bli�niak�w. No c�, ch�opcy chcieli ju� wraca� do Hezu, a ja zamierza�em wpakowa� ich w now� kaba��. Chocia� mog�em mie� nie�mia�� nadziej�, �e wie�niacy pal� na przyk�ad mi�so zara�onej krowy lub �wini. Ale czy w takim wypadku wznosiliby te radosne okrzyki? Zbyt cz�sto mia�em okazj� obserwowa� ludzi p�on�cych na stosach, by wiedzie�, �e tak w�a�nie zachowuje si� ogl�daj�ca m�k� gawied�. I ku mojemu ubolewaniu, nie by�o w tym nic ze wznios�ej rado�ci wynikaj�cej z ratowania duszy grzesznika, lecz jedynie pusta uciecha, spowodowana przypatrywaniem si� cierpieniu drugiej istoty.
Niestety, moje podejrzenia okaza�y si� s�uszne. Zza drzew wyjechali�my prosto na ��k� roz�o�on� w zakolu szerokiej, leniwie tocz�cej nurt, rzeki. A na �rodku tej ��ki sta� dopalaj�cy si� ju� stos (bardzo niefachowo u�o�ony, gdyby kto� mnie pyta�). Wok� niego k��bi�a si� czereda ch�opstwa � m�czy�ni, kobiety i dzieci. Wida� ca�a wioska, a mo�e nawet kilka okolicznych wiosek wyleg�o, by przypatrywa� si� przedstawieniu. Krzyczeli, �miali si�, pili piwo, kto� rzuca� w p�omienie szyszkami, a kto� inny ta�czy� wok�, g�o�no wywrzaskuj�c �u-ha!, u-ha-ha!� i rzucaj�c pod niebo kapelusz. Kto sp�on�� na stosie � tego ju� dopatrzy� si� nie by�em w stanie, gdy� z nieszcz�nika, czy te� nieszcz�nicy, nie pozosta�o nic poza zw�glonymi szcz�tkami, jedynie z grubsza przypominaj�cymi kszta�tem cz�owieka.
Wjechali�my na ��k� st�pa, ja na przedzie, za moimi plecami Kostuch i bli�niacy. Kmiecie jednak byli tak zaj�ci zabaw�, �e przez d�ug� chwil� nikt nas nie zauwa�y�. Stan�li�my wi�c spokojnie, ale nagle pod Pierwszym szarpn�� si� ko�, a be�t wystrzelony z kuszy gwizdn�� mi ko�o ucha.
��Yaah, wybacz, Mordimer � burkn�� Pierwszy, a ja tylko westchn��em.
Wtedy ch�opi wreszcie dostrzegli, �e nie s� sami, i zacz�li si� odwraca� w nasz� stron�. By�a ich spora gromada. Mo�e pi��dziesi�ciu, a mo�e sze��dziesi�ciu, w tym co najmniej dwudziestu m�czyzn w sile wieku. Kilku mia�o siekiery w d�oniach, a zauwa�y�em te�, �e par� innych siekier, a tak�e wid�y i kije le�a�y porzucone w trawie. Rozgl�da�em si� w milczeniu, a t�um przypatrywa� si� nam z mieszanin� zaciekawienia oraz obawy. Nie l�ka�em si�, �e nas zaatakuj�, bo tylko szaleniec rzuca�by si� z toporkiem czy dr�giem w r�ku na czw�rk� zbrojnych. Musieli przecie� widzie� kolczugi pod naszymi p�aszczami, krzyw�, szerok� szabl� Kostucha, kusze bli�niak�w i m�j miecz ko�ysz�cy si� u ko�skiego boku. Niemniej wiedzia�em dobrze, i� zdesperowany szczur rzuci si� nawet na uzbrojonego cz�owieka. Nie zamierza�em wi�c doprowadza� tych ch�op�w do desperacji.
��Nazywam si� Mordimer Madderdin � rzek�em g�o�no, ale spokojnie. � I jestem licencjonowanym inkwizytorem Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu. Kto z was, ludzie, jest przy w�adzy?
T�um wyra�nie si� cofn��. Zauwa�y�em, �e kilka bab nader szybkim krokiem ruszy�o w stron� brodu, za kt�rym dostrzeg�em strzechy cha�up. M�czy�ni zbili si� w gromadk� i zagadywali co� jeden do drugiego, popatruj�c na nas spode �ba. Kapelusz cz�owieka, ta�cz�cego jeszcze przed chwil� wok� stosu, wyl�dowa� w p�omieniach.
��So�tys. W�jt. Musicie mie� kogo� takiego� � ponagli�em, kiedy cisza si� przed�u�a�a.
W ko�cu krok przed gromad� wyst�pi� chudy, wysoki starzec w szarej opo�czy. Mia� siwe, skudlone w�osy, wymykaj�ce si� spod nakrycia g�owy, i twarz przeoran� dziobami po ospie.
��Ja jezdem w�jd � powiedzia�, biegaj�c wzrokiem na boki.
��Chod� no tu. � Pokiwa�em na niego palcem. � No chod�, chod�, nie b�j si�
Zbli�y� si� ostro�nie, ale stan�� jednak w sporej odleg�o�ci ode mnie.
��Z�ucham ja�nie pana � burkn��.
��Kapelusz � rzek�em �agodnym tonem, a on zagapi� si� na mnie.
W ko�cu zrozumia�, zerwa� kapelusz z g�owy i zmi�� go w d�oniach. Powiod�em wzrokiem po t�umie, reszta ch�op�w te� zacz�a �ci�ga� czapki.
��Co to jest? � Wskaza�em palcem dopalaj�ce si� bierwiona.
W�jt obejrza� si� przez rami� i d�ug� chwil� przygl�da� stosowi, jakby widzia� go po raz pierwszy w �yciu i jakby widok ten wprawi� go w nieopisane zdumienie.
��To? � spyta� w ko�cu g�upawo.
��Czarownic� spalilim! � wrzasn�� kto� z t�umu, ale nie zauwa�y�em kto.
��To prawda? � Pochyli�em si� w stron� w�jta.
��Ano wychodzi, �e, ja�nie panie, tag a nie inad�ej� � mrukn��.
��Powiedz no, Kostuch, przyjacielu, jaka jest kara dla tych, kt�rzy uzurpuj� sobie prawa s�du inkwizycyjnego? � rzek�em dono�nym g�osem.
Kostuch wyjecha� naprz�d i odrzuci� kaptur. W�jt zamar� z rozdziawionymi ustami, kilka os�b j�kn�o, a kilka innych si� prze�egna�o. No c�, Kostuch nie grzeszy urod�, a biegn�ca przez ca�� twarz szeroka, pofa�dowana blizna te� nie dodaje mu uroku. Nie ukrywam, �e lubi� wra�enie, kt�re na ludziach wywo�uje jego fizjonomia.
��T� kar� jest kastracja, darcie pas�w i palenie na wolnym ogniu � oznajmi� Kostuch bardzo g�o�no.
��Dzieci nam chcia�a pozabija�, wied�ma przekl�ta! � zapiszcza�a jaka� baba, a zaraz potem przytakn�� jej ch�r g�os�w.
W�jt, wsparty przez ch�op�w, uni�s� na mnie wzrok.
���wi�da prawda! � Hukn�� si� pi�ci� w chud� pier�. � �ebym tak drupem pad na miezcu.
��A to si� zaraz sta� mo�e � za�mia� si� Kostuch, i ten �miech bynajmniej nie doda� mu pi�kno�ci, gdy� jego blizna �ci�gn�a si�, jak szukaj�cy wyj�cia przez sk�r� gruby i d�ugi robak.
W�jt cofn�� si� dwa kroki i przygi�� grzbiet w pok�onie.
��Ubra�am �azgi ja�nie pana � zaj�cza�, patrz�c spode �ba i wykrzywiaj�c twarz w grymasie.
Jednak zauwa�y�em, �e spoziera na mnie ca�kiem bystro. C�, skoro zosta� w�jtem, nie by� zapewne zupe�nym idiot�. Ale nawet w ma�ym stopniu nie zdawa� sobie sprawy, w jakie k�opoty w�a�nie wdepn��. Bowiem widzicie, mili moi, �wi�te Officjum, potocznie zwane Inkwizytorium, jest jedyn� i ostateczn� wyroczni� w sprawach o czary oraz herezj�. A my, inkwizytorzy, nie lubimy tych, kt�rzy pal� lub torturuj� ludzi bez naszej wiedzy, zgody i b�ogos�awie�stwa. Nie wynika to nawet z nadmiernej �askawo�ci czy te� mi�osierdzia (w ko�cu nasz Pan, schodz�c z Krzy�a swej m�ki, rzek� Aposto�om: �zabijajcie ich wszystkich, Ojciec rozpozna swoich�), ale s�u�y po prostu zachowaniu prawa oraz porz�dku. Bo c� by by�o, gdyby mieszka�cy ka�dego miasta, miasteczka lub wsi zajmowali si� �ledzeniem czarownik�w i heretyk�w, rozpalali stosy, urz�dzali przes�uchania i polowania? Powsta�by zam�t, nieporz�dek oraz ba�agan. Kr�tko m�wi�c: chaos. A wszak dobrze wiemy, kt� jest Ojcem Chaosu, nieprawda�?
Zreszt�, trzymaj�c si� spraw przyziemnych: kto pracowa�by wtedy na polach, w kramach czy manufakturach? Kto p�aci�by podatki? Nie m�wi�c ju� o tym, �e jedynie my � absolwenci Akademii Inkwizytorium � jeste�my przyuczeni, by odsiewa� ziarno od plew i by codziennie wykuwa� ostrze Bo�ego gniewu z zimnego ognia sprawiedliwo�ci. To my trzymamy klucze do szkatu� ludzkich serc i niech�tnie tymi kluczami dzielimy si� z kimkolwiek innym.
Dlatego te� kary za bezprawne tropienie herezji i czar�w by�y surowe, cho�, ku mojemu ubolewaniu, patrzono czasem przez palce na zapa� ch�op�w lub mieszczan, kt�rzy za najlepszy spos�b s�u�enia Panu uznawali usma�enie na stosie kilku nieszcz�nik�w. Zwykle zdziwacza�ych starowinek, s�siadek, kt�rym za dobrze si� wiod�o, lub dziewuch, kt�rych pi�kne buzie i powodzenie u m�czyzn wywo�a�y zazdro�� mniej urodziwych rywalek.
Gwoli sprawiedliwo�ci musz� jednak przyzna�, �e ho�ota mia�a czasem racj� i rzeczywi�cie kt�ry� z s�siad�w para� si� czarn� magi�. A przynajmniej tak mu si� wydawa�o, gdy� be�kotanie niezrozumia�ych zda�, uwa�anych przez maluczkich za zakl�cia, nikomu przecie� nie mog�o zaszkodzi�. Za wyj�tkiem samych be�kocz�cych� Gdy� widzicie, mili moi, dla naszego �wi�tego Ko�cio�a nie ma r�nicy pomi�dzy grzechem a pragnieniem pope�nienia grzechu. Je�li nawet kto� tylko uwa�a� si� za czarownika i zamierza� szkodzi� ludziom, w oczach �wi�tego Officjum zas�ugiwa� na stos. Oczywi�cie, nie na pospiesznie ustawion� stert� bierwion, z jak� tu mieli�my do czynienia. Zas�ugiwa� na prowadzone z prawdziw� mi�o�ci�, rzetelne przes�uchanie, a potem godn� �mier�. Pe�n� b�lu, ale te� �arliwej skruchy i wszechdojmuj�cej wdzi�czno�ci dla s�ug Bo�ych, kt�rzy nie szcz�dzili trud�w, by naprostowa� pokr�tne �cie�ki jego �ywota. Wierzcie mi, �e niewiele jest pi�kniejszych widok�w nad skruszonego grzesznika, kt�ry w �arze p�omieni g�o�no wykrzykuje imi� Pa�skie, wyznaje braciom swe winy oraz daje �wiadectwo zahartowanej ogniem wierze. Tej nieszcz�nicy, kt�ra sp�on�a z woli zgromadzonego na ��ce ch�opstwa, nie dano szansy oczyszczenia serca, duszy i sumienia. A to by� grzech, grzech ci�ki do wybaczenia.
��Kim by�a ta kobieta i co uczyni�a? � zapyta�em.
��Wie�ma przekl�ta � warkn�� w�jt. � Wierzdzie mi, panie. Dziadki chdzia�a upiedz�
��W piecu chlebowym! � wrzasn�a z t�umu ta sama kobieta co przedtem.
Spojrza�em w jej stron�. By�a t�usta, o czerwonych, obwis�ych policzkach i nosie, przypominaj�cym �wi�ski ryj. Zatopione w zwa�ach t�uszczu ma�e oczka patrzy�y jednak na mnie hardo i z niezachwian� pewno�ci� siebie.
��Gdzie macie te dzieci? � spyta�em.
��We wiozce � burkn�� w�jt.
��Niebo��tka maluchne � rozczuli�a si� t�usta baba i przepcha�a przez t�um w moj� stron�. � Gdyby�cie widzieli, szlachetny panie � z�o�y�a d�onie na bujnych piersiach � jak te biedulki p�aka�y, jak opowiada�y, �e je chcia�a upiec, jak cudem z jej cha�upy uciek�y i u nas, ludzi poczciwych, schronienia szuka�y� A�e mi si� serce kraja�o. � W jej oczach zal�ni�y nieudawane �zy.
Pokiwa�em g�ow�.
��Prowad�cie nas do wsi � zdecydowa�em. � Chc� zobaczy� te dzieciaki. By� mo�e � podnios�em g�os, aby wszyscy mnie dobrze us�yszeli � je�li wszystko, co m�wicie, jest prawd�, �wi�te Officjum w swym niezmierzonym mi�osierdziu daruje wam wasze grzechy!
Nie zauwa�y�em, aby moje s�owa spotka�y si� z nadmiernym entuzjazmem, bo zapewne ch�opi mieli w�asne zdanie na temat mi�osierdzia inkwizytor�w. Nawiasem m�wi�c, w opinii plebsu o naszym zbo�nym trudzie najwi�cej by�o plotek, przek�ama�, baj�d albo i zwyk�ych �garstw, wynikaj�cych pewnie nie tyle ze z�ej woli, co z nadmiernie wybuja�ej wyobra�ni oraz l�ku. A przecie� naszym zadaniem by�o strzec tych ludzi przed z�em. R�wnie� z�em, czaj�cym si� w nich samych, z kt�rego obecno�ci nie zdawali sobie nawet sprawy. Niestety, tak finezyjne rozwa�ania nie trafia�y do serc i umys��w prostaczk�w. C�, niekt�rzy z braci-inkwizytor�w twierdzili, �e wiele jeszcze trudu przed nami, zanim spo�ecze�stwo szczerze nas pokocha. O�miela�em si� mie� odr�bne zdanie w tej kwestii i s�dzi�em, �e ta szcz�liwa chwila by� mo�e nigdy nie nadejdzie. Ale przecie� nie dla mi�o�ci i poklasku t�um�w oraz z�udnej chwa�y czynili�my sw� powinno��. Nasze serca wype�nione by�y Panem i to nam wystarcza�o.
Nie musia�em ostrzega� bli�niak�w i Kostucha, �e musz� uwa�a�. Ch�opi, przera�eni, niepewni w�asnego losu, mogli zdoby� si� na jaki� szalony czyn, a nie chcia�em przecie� �adnych jatek. Bo rze� czeredy rozjuszonego ch�opstwa naprawd� nie by�a tym, czego najbardziej bym sobie �yczy�. Poza wszystkim by�o nas tylko czterech, a w takiej sytuacji zawsze mo�e zdarzy� si� nieszcz�liwy wypadek. A jak si� domy�lacie, mili moi, zako�czenie �ycia z uwalanymi gnojem wid�ami w brzuchu nie by�o perspektyw�, o jakiej marzy�by biedny Mordimer.
Gruba kobieta przyprowadzi�a dw�jk� dzieci, kt�re sz�y, trzymaj�c j� za r�ce. Dziewczynka i ch�opiec. Oboje jasnow�osi, piegowaci. Na pierwszy rzut oka wida� by�o, �e to brat i siostra. Dziewczynka mia�a d�ugie, skudlone w�osy, �adn� buzi� i usta wygi�te w podk�wk�. Ch�opiec by� kr�tko ostrzy�ony, szczup�y i nieco wy�szy od siostry. Kiedy podchodzili, widzia�em, �e obserwuje mnie spode �ba i bardzo mocno �ciska d�o� opiekunki.
Usiad�em na cembrowinie studni.
��Nazywasz si� Margerita, prawda? � zagadn��em.
Podnios�a na mnie ogromne, b��kitne oczy, teraz pe�ne �ez.
��Tak, panie � wyszepta�a.
��A ty Johann, czy� nie tak? � Obr�ci�em wzrok na ch�opca.
Skin�� g�ow� i w tym skinieniu by�a jaka� t�umiona hardo��.
��Chc�, aby�cie mi opowiedzieli o czarownicy � powiedzia�em �agodnym tonem. � Co si� wam przytrafi�o? Jak� krzywd� chcia�a wam wyrz�dzi�?
Dziewczynka tylko bezg�o�nie zap�aka�a i wtuli�a si� w sukni� grubej kobiety. Ch�opiec te� mocniej do niej przylgn��.
��Chcia�a nas upiec � odezwa� si� w ko�cu. � Wrzuci� do pieca.
��Zacznijmy od pocz�tku � rzek�em. � Po co wyszli�cie do lasu?
��Nazbiera� grzyb�w � b�kn�� Johann.
��I jag�d � doda�a jego siostra.
��Z tatu�ciem.
��I z mamu�ci�.
��Zgubili�my si�.
��I wied�ma nas wtedy znalaz�a.
��Znali�cie t� kobiet�? � Spojrza�em na w�jta.
��W��d�y�a zie po lazach. Ten j� widzia� i tamten�
��Gdzie mieszka�a?
��A tam�j. � Machn�� d�oni�. � Za w�wozem. Daleko.
No tak, r�wnie dobrze mog�em nie pyta�, bo niewiele mi jego t�umaczenia da�y. Dla wie�niak�w wszystko by�o albo przed lasem, albo za lasem, albo na lewo od stada owiec. Je�li byli na tyle rozgarni�ci, �e poj�cie �na lewo� co� im w og�le m�wi�o�
��Zaprowadzicie nas tam jutro � rozkaza�em i odwr�ci�em si� z powrotem w stron� dzieci.
��Co si� sta�o dalej?
Z niesk�adnej opowie�ci zdo�a�em si� dowiedzie�, �e stara obieca�a dzieciom, i� odprowadzi je do wioski, ale przedtem chcia�a zanie�� do chaty koszyk z uzbieranymi zio�ami oraz grzybami. Ju� w domu nakarmi�a rodze�stwo, po czym rozpali�a ogie� pod ogromnym piecem. A potem zwi�za�a dzieciaki i chcia�a wrzuci� do pieca ma�� Margerit�. Jednak Johann poluzowa� wi�zy na r�kach, wyr�n�� czarownic� pogrzebaczem w g�ow�, uwolni� siostr� i uciekli do lasu, �cigani przekle�stwami zranionej wied�my.
��Jak trafili�cie do wioski? � zapyta�em.
��Ja je nalaz�em � rzek� barczysty, czarnobrody m�czyzna z bielmem na jednym oku. Wyst�pi� krok przed gromad�. � Jestem Wolfi �amid�b, prosz� �aski ja�nie pana.
��S�u�y�e� � raczej stwierdzi�em ni� spyta�em.
��Dwadzie�cia rok�w, prosz� �aski ja�nie pana � odpar�, zaczerwieniony z dumy. � Cesarska piechota wybraniecka.
��Zuch � powiedzia�em g�o�no. � Opowiedz nam wi�c, co widzia�e�, Wolfi.
��Us�ysza�em p�acz i potem zobaczy�em biegn�ce dziecka � rzek�. � No to si� dopytywa�em, ale ni to, ni tamto, ni �mo nie mog�em wydusi�, takie dzieciska by�y zestrachane. No tom je poprowadzi� do wioski i ju�e wtedy w�jt i insi si� wywiedzieli, co i jak. No to wszystko, prosz� �aski ja�nie pana, co wiem. � Wzruszy� lekko ramionami. � Upraszam o wybaczenie�
��Dobrze si� spisa�e� � pochwali�em go. � Uratowa�e� dzieci i ludzie powinni ci by� wdzi�czni. A ty, Johann, jeste� dzielnym ch�opcem. Niewielu mia�oby �mia�o�� zmierzy� si� z prawdziw� wied�m�.
Ch�opiec podni�s� na mnie wzrok i u�miechn�� si� szczerbatym u�miechem.
��Musia�em ratowa� Margotk�. � Wyci�gn�� r�k� i �cisn�� d�o� siostry.
��Krzycza�a, �e inni po nas przyjd� � wydusi�a z siebie Margerita. � Tak krzycza�a, jak�e�my uciekali�
��Jacy inni? � Moje pytanie by�o ledwo s�yszalne w gwarze, kt�ry si� nagle wszcz�� po�r�d gromady.
��Powiedzia�a, �e wielu jest, co lubi� mi�so takich dzieciaczk�w, jak my. � Johannowi uda�o si� przekrzycze� ha�as.
��Ludzie, ludzie! � wrzasn�a t�usta kobieta. � Kto chodzi� do wied�my? � Powiod�a wzrokiem po stoj�cych ko�em wok� studni s�siadach. � Rita, ty zamawia�a� napary, �eby byd�o nie puch�o!
���e�! � wrzasn�a nazwana Rit�, wysoka, siwa kobieta, z twarz� jakby wystrugan� z br�zowej kory. � �e� przekl�ta! To ty, diable nasienie, �e� chodzi�a dla synowej, bo wszyscy wiedz�, �e nogi przed byle kim rozk�ada!
T�usta kobieta skoczy�a w stron� Rity, celuj�c pazurami w twarz, ale Wolfi �amid�b wyr�s� nagle na jej drodze i unieruchomi� j� jednym gestem.
��Spok�j, baby! � krzykn�� tubalnym g�osem. � Bo jak kt�rej przy�o��, to po�a�uje!
Wsta�em i klasn��em w d�onie.
��Milcze�! � zawo�a�em i czeka�em, a� ludzie si� ucisz�. � �aska Pa�ska sprowadzi�a nas do waszej wioski � rzek�em powa�nie � bo, jak wida�, Z�y kr��y wok� i szuka, kogo by po�re�. � W t�umie odezwa�y si� przera�one piski. � M�dlcie si� wraz ze mn�:
Pierwszy zawt�rowa� mi Wolfi, a za nim poszli inni. Kostuch z powa�n� min� ukl�kn�� w b�ocie, zaraz potem zacz�li kl�ka� ch�opi. Po chwili tylko ja sta�em, g�ruj�c nad ca�� rozmodlon� gromad�.
���
Z chaty, kt�r� przydzieli� nam w�jt, usuni�to dotychczasowych mieszka�c�w, czyli nad wyraz liczn� rodzin� bednarza. Sk�din�d byli zadowoleni, gdy� za uprzejmo�� nagrodzi�em ich kilkoma groszami. Na moj� usiln� pro�b� wyrzucono r�wnie� trzy warchlaki, do tej pory weso�o bawi�ce si� przy palenisku. Niemniej �lady w postaci brudu oraz smrodu pozosta�y zar�wno po gospodarzach, jak i po prosi�tach.
Kostuch nagarn�� sobie s�omy do k�ta i rozwali� si� ze szcz�liw� min�.
��Jak w domu, co? � zadrwi�em.
��Nie wieje, na �eb nie pada� Czego wi�cej trzeba? � odpowiedzia�.
��Dziewki, niby� � mrukn�� Drugi.
��Ta gruba mi si�, prawda, zwidzia�a � rzek� w zamy�leniu Pierwszy i zagmera� palcem w z�bach. Wyj�� spomi�dzy nich jaki� farfocel i przygl�da� mu si� z piln� uwag�.
��Ta od dzieciak�w? � Skrzywi�em si�.
��Lubi� takie� � zastanowi� si� chwil� i z powrotem w�o�y� wyd�ubany strz�p mi�sa do ust -�prosiakowate.
��Cycate � doda� jego brat.
��Z wielgachn� dup� � kontynuowa� Pierwszy.
��Wystarczy � rozkaza�em.
Nie zamierza�em wys�uchiwa� ich fantazji. Zw�aszcza �e kilka razy mia�em okazj� widzie�, jak te fantazje przeradzaj� si� w rzeczywisto��, a bli�niacy mieli poci�g nie tylko do wielkich piersi i ogromnych ty�k�w, ale r�wnie� do kobiet, �agodnie to ujmuj�c, �miertelnie spokojnych i trupio zimnych.
��Macie by� grzeczni, zrozumiano? �adnych zabaw z ch�opkami, �adnych pijatyk, bijatyk i zab�jstw.
��Znasz nas, Mordimer � powiedzia� Pierwszy z wyrzutem w g�osie i przybra� min� niewini�tka, kt�ra wyj�tkowo nie pasowa�a do jego lisiej fizjonomii.
��O, tak, znam � odpar�em, bo byli jak w�ciek�e psy i spuszczenie ich z �a�cucha nie by�oby dla nikogo bezpieczne.
��Wy�pimy si� i co, pojedziemy do domu? � zapyta� Drugi.
��Bli�niak, czy� ty zdurnia�? Nie s�dzisz, �e zosta�o nam tu co nieco do wyja�nienia?
��A niby co takiego?
Westchn��em tylko, bo g�upota moich towarzyszy by�a czasem i�cie pora�aj�ca.
��Znale�� tatu�cia i mamu�ci�. � Kostuch do�� zgrabnie uda� g�os ma�ego Johanna.
��O! � Wskaza�em na niego palcem. � Bardzo dobrze, Kostuch. A poza tym zbada� chat� wied�my, je�li z tej chaty cokolwiek jeszcze zosta�o. I dowiedzie� si�, kim s� ci �inni�, o kt�rych m�wi�y dzieciaki. Sporo roboty, nie s�dzisz?
��A spalimy tu kogo�, prawda, czy nie? � Pierwszy podni�s� si� na �okciu i spojrza� na mnie.
��Na przyk�ad kogo by� chcia� teraz spali�? � spyta�em �agodnie.
��Bo ja wiem? � Wzruszy� ramionami. � Ty jeste� od my�lenia, Mordimer.
Westchn��em tylko, gdy� by�a to szczera prawda. Oczywi�cie b�d� musia� napisa� stosowny raport dla kancelarii w Hezie, a biskup sam ju� postanowi, co zrobi� z mieszka�cami wioski, kt�rzy z�amali prawo. Szczerze jednak w�tpi�em, by raport ten, jak ju� powstanie, zas�u�y� na cokolwiek ponad znudzone prychni�cie Jego Ekscelencji. Bo kt�by si� przejmowa� wie�niakami z zapad�ej g�uszy, kt�rzy spalili ob��kan� staruszk�? Te� mog�em na wszystko machn�� r�k� i pojecha� dalej, ale, niestety, mia�em zbyt mocno rozbudowane poczucie obowi�zku. W ko�cu je�li nie my � inkwizytorzy � b�dziemy sta� na stra�y prawa, kt� zrobi to za nas?
Poza tym sprawa nabra�a nieoczekiwanego obrotu. Oto pojawili si� jacy� �inni�, kt�rymi grozi�a rodze�stwu wied�ma. Smakosze m�odego, ludzkiego mi�ska? Czarownicy? A mo�e tylko wymys� dzieci�cej wyobra�ni? Z ca�� pewno�ci� ten �lad nale�a�o uwa�nie sprawdzi�. Wtedy, by� mo�e, by� mo�e, naprawd� zap�on� tu stosy� Ale do tego droga jeszcze by�a daleka, gdy� Pan w swej �asce nie obdarzy� mnie przywar� nadmiernej pochopno�ci s�d�w. Dobrze pami�ta�em s�ynn� (a s�ysza�em, �e obecnie na wyk�adach w Akademii cz�sto przypominan�) spraw� miasteczka Dunholz. Tam niedo�wiadczeni bracia z miejscowego Inkwizytorium dali wiar� bajdom dzieciak�w z sieroci�ca i spalili p� rady miejskiej, zanim Jego Ekscelencja biskup wys�a� pewnego zaufanego inkwizytora, kt�ry, ku uldze zacnych mieszczan, przywr�ci� porz�dek. A posz�o � ni mniej, ni wi�cej � tylko o zakaz opuszczania mur�w sieroci�ca, co tak ze�li�o poczciwe dziatki, �e oskar�y�y swych dobroczy�c�w o czary oraz spiskowanie z szatanem.
Tak wi�c nie zamierza�em pospiesznie dawa� wiary nieudokumentowanym oskar�eniom. Niemniej wyobra�a�em sobie, do czego mog�oby doj��, gdyby nie moje niespodziewane pojawienie si� w wiosce. Koncert wzajemnych oskar�e� ju� si� przecie� rozpocz��, a mo�ecie wierzy�, mili moi, �e by�o to jedynie leniwe preludium tego, co wydarzy�oby si�, gdyby nie ingerencja waszego uni�onego s�ugi. Zna�em zapiek�� nienawi��, potrafi�c� zrodzi� si� z byle powodu w sercach plebsu. By�em wi�c pewien, i� w tym, powa�nym przecie�, wypadku bogobojni mieszka�cy zam�czyliby i zat�ukli swych s�siad�w, a kto wie, czy nie zacz�li szuka� winnych r�wnie� w innych wioskach. Zna�em takie przypadki i nie by�y one niczym niezwyk�ym. Zw�aszcza na zapad�ych pustkowiach, gdzie mieszka�cy rz�dzili si� wed�ug w�asnych praw i obyczaj�w, niewiele po�wi�caj�c uwagi temu, co dzieje si� za granicami ich osady.
���pijmy � rzek� Drugi. � Alem znu�ony, niech to!
��W grobie si� wy�pisz � powiedzia�em, a Drugi splun��, �eby odp�dzi� z�y urok.
Okaza�o si�, �e ch�opstwo spali�o, co prawda, sam� czarownic�, ale oszcz�dzi�o jej cha�up�. Zdumiewaj�ce! Czy�by �aden nie mia� przy sobie krzesiwa, czy te� kryta darni� chatynka stawi�a op�r p�omieniom? A mo�e by�a tak biedna i niepozorna, �e po prostu j� zignorowali? Jakiekolwiek by�y przyczyny tej �askawo�ci, waszemu uni�onemu s�udze wysz�o to tylko na dobre. Bowiem mog�em obejrze� sobie dok�adnie miejsce niemal�e pope�nionej zbrodni. Oczywi�cie, nie mogli�my si� spodziewa�, �e przeprowadzimy poszukiwania w spokoju i samotno�ci. Po�owa wsi pocz�apa�a za nami, zaciekawiona, c� to inkwizytor i jego ludzie znajd� w siedlisku czarownicy. A tam niewiele by�o do znalezienia. Chatka by�a niewielka, wype�niona smrodem suszonych zi�, kt�re zwisa�y z powa�y w obfitych warkoczach. Jedynie ogromny piec, s�u��cy r�wnie� za ��ko, by� tutaj elementem zaskakuj�cym i wr�cz zbytkownym. Faktycznie, w jego wn�trzu bez trudu mog�o zmie�ci� si� dziecko, gdyby ktokolwiek chcia� je tam wepchn��.
Nie zauwa�y�em jednak �adnych �lad�w czarnoksi�skiej dzia�alno�ci: wyobra�aj�cych ludzi laleczek, truj�cych odwar�w, tajemnych symboli czy zwierz�cych czaszek. Nawet zio�a (a przyjrza�em im si� uwa�nie) w znakomitej wi�kszo�ci by�y najzupe�niej nieszkodliwe lub wr�cz lecznicze. Owszem, niekt�re z nich odpowiednio przyrz�dzone i w du�ej dawce mog�y spowodowa� chorob� lub �mier�, ale cz�� zi� ju� ma to do siebie, i� mo�na je stosowa� zar�wno jako leki, jak i trucizny.
Kostuch z bli�niakami towarzyszyli mi tylko przez chwil�, rozejrzeli si� po wn�trzu, a kiedy nie zobaczyli ani nie wyczuli nic podejrzanego, wyszli z powrotem przed chatk�, gdzie w bezpiecznej odleg�o�ci zgromadzi�o si� rozgadane i podekscytowane ch�opstwo. Nie s�dzi�em jednak, by sta�o si� teraz cokolwiek, o czym b�d� mogli rozprawia� w d�ugie, zimowe wieczory.
��Johann! � zawo�a�em przez pr�g. � Chod� no tu, ch�opcze.
Zbli�y� si� pos�usznie, ale musia�em niemal go wci�gn�� do �rodka, gdy� zapar� si� na progu.
��To ten piec, prawda? � zapyta�em.
��Tak, panie � szepn��.
��A gdzie pogrzebacz?
Rozejrza� si� troch� przestraszony, a troch� bezradny.
��Nie wiem � odpar�. � Rzuci�em go gdzie� w k�t i �e�my uciekli�
��Rozpl�ta�e� wi�zy na r�kach siostry czy je rozci��e�?
��Rozpl�ta�em, panie.
Pokiwa�em tylko g�ow�, gdy� badaj�c wcze�niej chat�, nie dostrzeg�em �adnych sznur�w, kt�rymi mo�na by�oby kogokolwiek skr�powa�.
��Czy piec by� nagrzany, kiedy wied�ma chcia�a wrzuci� tam twoj� siostr�? Czy na palenisku p�on�� ogie�?
Patrzy� na mnie, jakby nie do ko�ca rozumia� moje s�owa, i zdawa�o mi si�, �e w jego oczach dostrzegam opr�cz obawy szczypt� wrogo�ci. Ale ta wrogo�� momentalnie znikn�a i oczy Johanna zasz�y �zami.
��Nie pami���tam� � zaszlocha�.
��Dobrze, ch�opcze. � Wyprowadzi�em go przed chat�. � Margerita, moje dziecko, chod� do mnie � poprosi�em.
Dziewczynka wczepi�a si� w sukni� t�ustej kobiety, a ta z�o�y�a r�ce b�agalnie na piersiach.
��Darujcie, panie, wszystko, co z�e, jej si� przypomni, niebo��tku.
��Nie masz si� ju� czego ba�, dziecko � powiedzia�em �agodnym tonem. � To tylko pusta chata. Mo�esz i�� z ni� � pozwoli�em babie, a ona z tego pozwolenia skwapliwie skorzysta�a.
Wesz�y za mn� do �rodka, Margerita ca�y czas wtulona w kieck� opiekunki. Westchn�a rozpaczliwie, kiedy zobaczy�a piec.
��Widzisz, to tylko pusta chata � powt�rzy�em uspokajaj�co. � Ale powiedz mi, moja mi�a, co si� sta�o, kiedy tw�j dzielny brat uderzy� czarownic�?
��Krzykn�a � zaszepta�a Margerita, nie patrz�c w moj� stron�. � I upad�a�
��A co si� sta�o z pogrzebaczem?
��Jonni rzuci� go gdzie� w k�t i �e�my uciekli� � odpar�a po chwili.
Zmarszczy�em lekko brwi, ale nic nie powiedzia�em.
��By�a� zwi�zana, prawda? Czy Johann przeci�� sznury no�em?
Powiedzia�a co� cichusie�ko i prosto w sukni� kobiety, wi�c nie dos�ysza�em s��w.
��Powt�rz, prosz�.
��Rozpl�ta� � m�wi�a nadal cicho, ale tym razem zrozumia�em.
Baba poklepa�a j� uspokajaj�co po ramieniu i zagrucha�a co� czule.
��Jak wied�ma chcia�a ci� wrzuci� do pieca � kiedy dopowiada�em te s�owa, dziewczynka wybuchn�a cichym �kaniem, wi�c cierpliwie odczeka�em, a� przestanie � czy ogie� p�on�� na palenisku?
Rozp�aka�a si� jeszcze g�o�niej i jeszcze bardziej rozpaczliwie.
��Nie pami���tam� � wyszlocha�a.
��Dajcie pok�j dziecince. � Spojrza�em zdumiony w stron� baby, gdy� pozwala�a sobie na stanowczo zbyt wiele. � Nie widzicie, panie, �e malutka od ducha odchodzi?
��Dobrze � odpar�em. � Jeszcze jedno pytanie, dziecko. Ci inni, o kt�rych m�wi�a wied�ma� Jak to z nimi by�o?
��Kto� tam sta�� Tylko cie� �e�my widzieli� � Pokaza�a d�oni� przed chat�. � A ona chwali�a si�, �e zrobi uczt� dla wszystkich.
��Ale nie pobiegli za wami, kiedy uciekali�cie?
Nic nie odpowiedzia�a, tylko wtuli�a si� w opiekunk�, a ja mog�em ogl�da� jedynie targane szlochem szczup�e ramiona.
��Mo�ecie ju� i�� � pozwoli�em, gdy� wiedzia�em, �e nie uzyskam niczego wi�cej.
Wyszed�em zaraz po nich i zbli�y�em si� do bli�niak�w oraz Kostucha, kt�rzy le�eli w trawie pod drzewem i raczyli si� zawarto�ci� buk�aka.
��Wracamy � rzek�em.
��A to-to? � Pierwszy wskaza� palcem cha�up�.
��Niech stoi. Mo�e si� komu� przyda.
��Czu�em kogo� � mrukn�� Drugi, wpatruj�c si� bezmy�lnie w niebo.
��Pewnie Kostucha � za�artowa�em, bo od�r bij�cy od mojego przystojnego towarzysza niemal zatyka� dech w piersi.
��Kto� nam si� przygl�da�, Mordimer � rzek� niezra�ony Drugi, ale nadal nie raczy� na mnie spojrze�.
��Kto, bli�niak, na miecz Pana? Tu ca�a wie� si� w nas wgapia!
��Kto�. � Machn�� d�oni�, a potem wzruszy� ramionami. � Nie wiem.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em zgry�liwie. � D�wiganie ci�aru twojej pomocy naprawd� nie jest na moje s�abe barki.
Niemniej s�owa Drugiego da�y mi do my�lenia, gdy� obaj z bratem mieli szereg niezwyk�ych zdolno�ci, kt�rych cz�sto nie potrafili jednak w�a�ciwie wykorzysta�. Bli�niak zapewne przypadkowo wy�ledzi� osob� dysponuj�c� moc� magiczn�, gdy� tylko to mog�y oznacza� jego s�owa �czu�em kogo��. Kto wi�c przygl�da� si� z g��bi lasu naszej pracy? Prawdziwa czarownica? Duch spalonej ofiary? A mo�e Drugi mia� omamy?
��Szkoda tylko, �e nie przysz�o ci do g�owy podnie�� dupska i p�j�� za tropem � doda�em.
��Przysz�o � odpar� bli�niak i rozgryz� �d�b�o trawy. � Ale potem niby posz�o�
��A to bardzo si� ciesz� � rzuci�em z�o�liwie i poszed�em w stron� koni, pytaj�c Pana, za jakie grzechy a� tak mnie do�wiadcza.
Rodzice Margerity i Johanna nie wracali trzeci dzie�, wi�c dla ka�dego musia�o by� jasne, �e nie wr�c� ju� nigdy. Gdzie� w lesie, rzece albo na mokrad�ach musia�y le�e� ich zw�oki. Ale spr�bujcie znale�� na tak wielkim obszarze dwa trupy� Baaa, �ycz� szcz�cia. Bez szkolonych w tropieniu ps�w rzecz wydawa�a si� zupe�nie niemo�liwa, a nawet z psami bardzo, ale to bardzo trudna.
Jednak dzi�ki �asce Pa�skiej zosta�em obdarzony pewnymi zdolno�ciami, kt�re mia�em ju� okazj� nie raz i nie dwa wypr�bowa�. Nie korzysta�em z tych mocy zbyt pochopnie ani zbyt ch�tnie, gdy� do�wiadczenie nauczy�o mnie, �e za wszystko trzeba p�aci�. A ja p�aci�em b�lem, strachem i nazbyt bliskim obcowaniem z si�ami, od kt�rych najch�tniej trzyma�bym si� z daleka.
��Potrzebna mi jest rzecz, b�d�ca ich w�asno�ci� � wyja�ni�em Wolfiemu. � Co�, do czego byli przywi�zani. Medalionik, �wi�teczna chusta, cokolwiek�
��Ha! � My�la� moment, a potem klepn�� si� w czo�o d�oni�. � Siekiera! Tak, panie, jego siekiera! M�wi�, �e nie ma na �wiecie lepszej, dom ni� zbudowa��
Siekier� znale�li�my w domu Johanna i Margerity. Le�a�a w skrzyni zbitej z nieheblowanych desek. Wzi��em j� do r�k i pog�adzi�em wyrobione, g�adkie stylisko oraz nadspodziewanie dobrze utrzymane ostrze. Narz�dzie by�o wypolerowane, l�ni�ce i nosi�o �lady ostrzenia. W�a�ciciel musia� o ni� naprawd� dba�.
��Dobrze � powiedzia�em. � Zabior� j�.
Wyrzuci�em ch�opak�w z zajmowanej przez nas chaty bednarza i kaza�em pilnowa�, by pod �adnym pozorem nikt obcy nie wszed� do �rodka. Usiad�em na klepisku i po�o�y�em siekier� na kolanach. Zamkn��em oczy. G�aska�em j� delikatnie, czuj�c pod opuszkami palc�w g�ad� drewnianego styliska oraz ch��d �elaznego ostrza. O tak, w tym przedmiocie by�a moc. W�a�ciciel przela� na niego swe my�li i uczucia, a ja niemal widzia�em, jak cierpliwie szlifuje kraw�d� na ose�ce i bada palcami, czy sta�a si� wystarczaj�co ostra. Ta siekiera mog�a mnie doprowadzi� do ojca Johanna i Margerity, gdy� ��czy�a j� z w�a�cicielem niewidzialna, duchowa wi�. Wi�, kt�ra z ca�� pewno�ci� przetrwa�a nawet jego �mier�, chocia� z ka�dym dniem i z ka�d� godzin� s�ab�a. Westchn��em i ukl�kn��em, k�ad�c narz�dzie obok siebie. Znowu zamkn��em oczy. D�onie z�o�y�em na piersiach.
��
Mia�em opuszczone powieki, ale mimo to zacz��em widzie� le��c� przede mn� siekier�. Jednak nie widzia�em br�zowego styliska i szarego ostrza, a jaki� drgaj�cy niepokoj�c� czerwieni� kszta�t, kt�ry jedynie w niewielkim stopniu przypomina� narz�dzie pracy drwala.
���
I wtedy uderzy� b�l. Zawsze si� go spodziewam i zawsze wiem, �e b�dzie tak wielki, i� niemal nie do wytrzymania. A mimo to ataki ci�gle przera�aj� mnie gwa�towno�ci�. To nie jest b�l koncentruj�cy si� w jednym miejscu: nogach, r�kach czy g�owie. To wszechogarniaj�cy, parali�uj�cy w jednej chwili p�omie�, rozrywaj�cy na strz�py ca�e cia�o. To galera o szkar�atnych �aglach, kt�ra wp�ywa do portu mego umys�u, by zakazi� go szale�stwem i przera�eniem. I w takiej chwili obroni� mnie mo�e tylko modlitwa.
���
Wydawa�o si�, �e cierpienie nie mo�e ju� by� straszliwsze, a jednak ka�da nast�pna chwila spycha�a mnie w otch�a� nieludzkiej m�ki. M�j umys� i moje cia�o b�aga�y, abym przesta� si� modli�. Lecz wiedzia�em, �e je�li przerw� modlitw�, to najprawdopodobniej stan� oko w oko z czym�, czego nie potrafi�em sobie nawet wyobrazi�, a przed czym b�d� ca�kowicie bezbronny, gdy� pozbawiony opieki, jak� dawa�o imi� Pa�skie.
Od drgaj�cego, czerwonego kszta�tu oderwa� si� p�omie� i polecia�em na tym p�omieniu pod niebo. Wzbili�my si� nad wie�, lecz nie widzia�em ani dom�w, ani ludzi. Tylko na granicy postrzegania unosi�y si� mroczne kszta�ty, p�yn�ce niczym burzowe chmury. Stara�em si� im nie przypatrywa�, gdy� jeszcze bardziej od pot�niej�cego b�lu l�ka�em si�, �e kt�ry� z tych uszytych z mroku kszta�t�w spojrzy na mnie. Gdzie� tam, w dole, wzrokiem zdolnym przenika� �ciany oraz strzechy, widzia�em male�k�, skurczon� posta� Mordimera i jego twarz �ci�gni�t� cierpieniem.
���
P�dzi�em na p�omieniu tak szybko, jak gnana podmuchami wichury ni� babiego lata. Zielone, wro�ni�te w serce ziemi kolosy obraca�y za mn� brodate g�owy. Pod bia�� ska�� le�a� niebieski olbrzym i wyrzygiwa� w powietrze chmury t�czy mieni�cej si� r�nymi odcieniami b��kitu. I tam w�a�nie ujrza�em kszta�t, do kt�rego d��y� p�omie�. Nat�y�em wszystkie si�y, by zawr�ci�, gdy� p�omie� chcia� po��czy� si� z martwym cz�owiekiem. B�l sta� si� tak wielki, �e powoli zmienia� si� w mdl�c� rozkosz, wype�niaj�c� ca�e moje cia�o niczym wrz�cy mi�d. P�omie� zawaha� si�, ale potem, zmuszony modlitw�, zawr�ci�. I nagle, w mgnieniu oka, znalaz�em si� z powrotem w mrocznej, brudnej i �mierdz�cej izbie. Przede mn�, na pod�odze, le�a�a siekiera, ca�a czerwona od krwi s�cz�cej si� z moich ust, nozdrzy i uszu.
��Bo�e m�j � wyj�cza�em, a potem upad�em na klepisko i zwin��em si� w k��bek.
Dr�a�em z ch�odu, przera�enia i nawet nie z b�lu, lecz na samo wspomnienie o cierpieniu, jakiego przed chwil� zazna�em. Ale wiedzia�em ju�, gdzie szuka� martwych cia�. Tyle, �e jedyne, co mog�em zrobi�, to zwymiotowa� pod siebie i zasn�� w ka�u�y utworzonej z w�asnej krwi i rzygowin.
��Mordimer� � Zaniepokojony g�os Kostucha dotar� do mnie w tej samej chwili, co uderzenie w z�by.
Kto� rozwar� mi usta i si�� wla� w gard�o ciep��, gryz�c� w�dk� o smaku palonych �liwek. Zakrztusi�em si� i otworzy�em oczy. Zobaczy�em kl�cz�cego nade mn� Kostucha. Podwa�y� mi z�by ostrzem no�a i la� gorza�k� z buk�aka prosto w moje usta. Chcia�em si� wyrwa�, ale trzyma� mocno, a ja by�em tak os�abiony, �e mog�em tylko prze�kn�� niezno�nie piek�cy, smrodliwy trunek. W ko�cu pu�ci� mnie i znowu zwymiotowa�em.
��Chcesz mnie zabi�? � j�kn��em i zobaczy�em, �e twarz towarzysza rozja�nia u�miech.
��No, ju� dobrze, dobrze� � mrukn�� uspokajaj�cym tonem.
��Nic nie jest, kurwa, dobrze � warkn��em i usi�owa�em si� podnie��, ale ramiona nie wytrzyma�y i z powrotem zwali�em si� na klepisko.
Kostuch okry� mnie podbijanym futrem p�aszczem i usiad� obok. �ykn�� z buk�aka, a� zagulgota�o.
��Wyko�czysz si�, Mordimerze � powiedzia� i splun�� w k�t. � Jak B�g na niebie, wyko�czysz si�.
Oczywi�cie, takie s�owa wsparcia i otuchy by�y mi wr�cz nad wyraz niezb�dne. Cichym jeszcze g�osem powiedzia�em Kostuchowi, co my�l� o nim, o jego matce oraz o sposobach, na jakie ch�do�y�o j� okoliczne byd�o nierogate. Roze�mia� si� chrapliwie.
��Jeszcze �yczka? � spyta�.
��Zbieramy si� � rozkaza�em i da�em mu znak, by pom�g� mi wsta�.
Podtrzyma� mnie ramieniem, a ja skrzywi�em si�, bo od�r bij�cy od cia�a Kostucha by� nawet w tej zasmrodzonej izbie tak silny, �e wykr�ci� mi nozdrza na drug� stron�.
��A dok�d to? � zagadn��.
��Obejrze� zach�d s�o�ca? Przys�ucha� si� �wiergoleniu ptaszk�w? Po�owi� ryby w rzece? Jak my�lisz?
��Mordimer, prawda, znowu �yje � mrukn��, wchodz�c, Pierwszy, bo musia� dos�ysze� ostatnie zdanie. � Ty tu sobie spa�e�, a my pracowalim. � Mia� lekko be�kotliwy g�os, wi�c pozna�em, �e musia� sporo wypi�.
Najch�tniej zajecha�bym go w ucho, gdyby podniesienie r�ki nie by�o zbyt m�cz�cym zaj�ciem.
��I co? � zapyta�em tylko.
��Ch�opi m�wi�, �e wr�ci�y jakie� niby odmienione � wymamrota� Drugi, wchodz�c do izby. � Niby te dzieciaki.
��Jakby ci� chcieli upiec w piecu chlebowym, te� by ci� odmieni�o � skwitowa�em. � Kostuch, osiod�aj konie i jedziemy, a wy � spojrza�em na bli�niak�w, ale tylko machn��em d�oni� � r�bcie, co chcecie�
Pierwszy rozwali� si� w s�omie z zadowolon� min�.
��No to jeszcze po �yczku, brat � zdecydowa�.
�wie�e powietrze troch� mnie otrze�wi�o. Podszed�em do studni, nabra�em w gar�cie wody z wiadra i op�uka�em twarz. Potem unios�em wiadro (a wierzcie, mili moi, �e nie przysz�o mi to �atwo) i wyla�em reszt� wody na g�ow�. Lodowate stru�ki sp�yn�y mi na kark i za ko�nierz. Parskn��em i poczu�em, �e mo�e nie wraca mi jeszcze ch�� do �ycia, ale pojawia si� lekka nadzieja, �e ta ch�� kiedy� wr�ci. Kostuch sta� ju� przy koniach i pom�g� mi wdrapa� si� na siod�o.
��Dok�d? � zapyta�.
��Hej, ty tam! � zawo�a�em na ch�opaka, kt�ry przypatrywa� nam si� z rozdziawion� g�b�, w kt�rej gmera� kr�tkim patykiem. � Gdzie tu jest wodospad?
Patrzy� na mnie d�ug� chwil�, a� w ko�cu machn�� r�k� za siebie.
��Tam�j, panie � odpar�, nie wyjmuj�c patyka z ust.
��Zabierz go � rozkaza�em Kostuchowi.
M�j towarzysz podjecha�, chwyci� ch�opaka za kark i jednym ruchem posadzi� na siodle przed sob�. Dzieciak by� zbyt oszo�omiony, by protestowa�. Zreszt� kiedy widzi si� z bliska twarz Kostucha i czuje mdl�cy smr�d zgnilizny bij�cy od jego cia�a, to s�owa zwykle wi�zn� w gardle.
Dawno temu nauczy�em si� w�a�ciwie odczytywa� moje wizje, cho� �wiat pojawiaj�cy si� w nich tak bardzo r�ni� si� od �wiata rzeczywistego. Olbrzym wyrzyguj�cy t�cz� o r�nych odcieniach b��kitu musia� by� wodospadem, a zielone, wro�ni�te w ziemi� kolosy symbolizowa�y stare drzewa, najprawdopodobniej d�bowy b�r. Jednak z reakcji ch�opaka wywnioskowa�em, �e, Bogu dzi�kowa�, w okolicy i tak jest tylko jeden wodospad, wi�c nie b�dziemy musieli d�ugo szuka�.
Podr� zaj�a nam nie wi�cej ni� godzin�, a miejscowy poprowadzi� nas przecinkami w�r�d g�stwiny, kt�rych istnienia sam pewnie bym si� nawet nie domy�li�. Wodospad sp�ywa� z wapiennych, obro�ni�tych niskimi krzewami ska�ek i rozlewa� si� na dole w niewielkie, p�ytkie jeziorko pe�ne bia�ych, nagrzanych s�o�cem g�az�w, wystaj�cych nad lustro wody. Kiedy znale�li�my si� ju� na miejscu, Kostuch zgoni� ch�opaka z siod�a i kaza� mu wraca� do wioski. Potem poda� mi r�k�, �ebym bezpiecznie zgramoli� si� z konia. No, no, c� za domy�lno�� i troska, pomy�la�em z lekkim rozbawieniem, cho� nie ukrywam, �e by�em mu wdzi�czny, gdy� upadek przy zeskakiwaniu z siod�a by�by dla waszego uni�onego s�ugi nader poni�aj�cy.
��Zabra�e� �opat�? � spyta�em.
��Nic nie m�wi�e� o �opacie � odpar� po chwili obra�onym tonem.
��Jasssne � rzek�em. � No to mo�esz zacz�� kopa� tam. � Wskaza�em mu miejsce kilka metr�w na prawo od brzegu.
��Czym mam kopa�? � Spojrza� na mnie, marszcz�c czo�o.
��Skoro nie zabra�e� �opaty, pewnie r�koma � wyja�ni�em pogodnie.
Chwil� jeszcze wpatrywa� si� we mnie, potem powiedzia� �aha� i ukl�kn�� w miejscu, kt�re wskaza�em. Zacz�� rozgrzebywa� ziemi� d�o�mi. Ja tymczasem zdj��em buty i onuce, usiad�em na jednym z g�az�w i w�o�y�em stopy do lodowatej wody. Od razu zrobi�o mi si� lepiej.
��Bardziej na prawo � rozkaza�em, przygl�daj�c si�, jak Kostuch grzebie w ziemi. � I pr�dzej, na miecz Pana, nie mamy ca�ego dnia�
Fukn�� co� z niezadowoleniem, ale zacz�� kopa� nieco szybciej. Przymkn��em oczy i obr�ci�em twarz w stron� s�o�ca.
��Mam! � Z bezmy�lenia wyrwa� mnie wrzask Kostucha. Unios�em powieki.
��Co masz? � spyta�em.
��Ko��! � Machn�� w powietrzu wygrzeban� z ziemi piszczel�, jakby to by�a magiczna r�d�ka.
��No to jeste�my w domu. � Wsta�em i, nie zak�adaj�c but�w, podszed�em do niego. � Kop w g�r�, a znajdziemy reszt�.
Wzi��em od niego piszczel i przyjrza�em si� jej uwa�nie. Trudno by�o nie dostrzec, �e ko�� by�a g�adka, oczyszczona z wszelkiego mi�sa, �ci�gien i krwi. Dostrzeg�em �lady z�b�w. Z ca�� pewno�ci� nie by�y to wilcze k�y, ani tym bardziej nied�wiedzie. Po pierwsze, zwierz�ta nie objad�yby gnata tak dok�adnie i nie pozostawi�y samej ko�ci w stanie niemal nienaruszonym. Po drugie, kto� wyra�nie ze�ar� zw�oki, a potem niejadalne resztki pieczo�owicie zakopa�. A w ten spos�b m�g� post�pi� tylko cz�owiek. I odkrycie tego� w�a�nie faktu wyda�o mi si� nad wyraz interesuj�ce, chocia� zwiastowa�o r�wnie� nieliche k�opoty.
��O, nast�pna�
Tym razem Kostuch odkopa� miednic�. Przyjrza�em si� jej uwa�nie.
��Tatu�cio � powiedzia�em. � Szukajmy teraz mamu�ci.
Za�mia� si� chrapliwie i zagrzeba� w ziemi ze zdwojonym zapa�em. S�dzi� chyba, �e zbli�amy si� do celu naszej misji. Niestety, ja nie o�miela�em si� by� a� takim optymist�, gdy� znalezienie ogryzionych ko�ci po rodzicach Johanna i Margerity tylko komplikowa�o spraw�.
Usiad�em obok i przygl�da�em si�, jak Kostuch wyjmuje po kolei ko�ci. Piszczele, miednice, �ebra, czaszki. U�o�y�em z tego wszystkiego dwa ca�kiem zgrabne szkieleciki. Efekt psu� tylko fakt, �e zw�aszcza na czaszkach �lady ugryzie� by�y a� nazbyt widoczne.
��Ej, ju� wszystko � powiedzia�em, kiedy m�j towarzysz nie przerywa� kopania. � Co by� chcia� jeszcze znale��? Trzeci� g�ow�?
��Weso�ek � burkn�� i nagle zamar� z palcami w ziemi. � Czekaj, Mordimer, mam co��
��Mo�e kreta? � podda�em.
I wtedy Kostuch wyci�gn�� nast�pn� czaszk�, a ja zagapi�em si� na ni�, zdumiony.
��Na miecz Pana � mrukn��em w ko�cu. � Kogo tu jeszcze zabito?
��Co� ona ma�a. � Kostuch ogl�da� czaszk� pod s�o�ce.
��Przecie� ch�opi nie m�wili, �eby ktokolwiek jeszcze zagin�� � rzek�em w zasadzie do w�asnych my�li, a nie do Kostucha. � Ani kobieta, ani dziecko. Mo�e to jakie� stare ko�ci?
��Sp�jrz no. � Kostuch wyci�gn�� czerep w moj� stron�. � Znowu z�by�
I faktycznie, czaszka zosta�a tak samo dok�adnie ogryziona, jak pozosta�e dwa, kompletne ju�, szkielety.
��Dobra, kop dalej � nakaza�em i sam przykucn��em, rozgrzebuj�c ziemi� d�o�mi, bo ca�a sprawa zaczyna�a mnie coraz bardziej ciekawi�.
Po d�u�szej, wyt�onej pracy odnale�li�my jeszcze dwa szkielety. Oba by�y ma�e, wi�c z ca�� pewno�ci� musia�y nale�e� do dzieci. Do ch�opca oraz dziewczyny.
��Mo�e to jakie� dzieciaki z innej wioski � zastanowi�em si�. � Albo te wieprze nie powiedzia�y nam o innych zagini�ciach.
���lepy by powiedzia� � burkn�� Kostuch.
No i rzeczywi�cie mia� racj�. Wolfi �amid�b (kt�rego Kostuch nies�usznie nazywa� �lepym, bo mia� on przecie� bielmo tylko na jednym oku) wyra�nie nam sprzyja� i z ca�� pewno�ci� nie zatai�by tak wa�nej informacji.
��Co tu si� wyprawia? � Wsta�em i przyjrza�em si� szkieletom z g�ry. � Dwoje doros�ych, dwoje dzieci, ale przecie� Johann i Margerita �yj�, chyba �e ja mam ju� zwidy�
Kostuch, wyra�nie ma�o zainteresowany moimi rozwa�aniami, usiad� nad brzegiem jeziorka i zdj�� buty. Smr�d dolecia� mnie, pomimo �e sta�em kilkana�cie krok�w od niego. Skrzywi�em si� i odsun��em dalej. Tymczasem Kostuch w�o�y� stopy do jeziorka, bardzo ostro�nie, jakby mog�y mu si� w nim rozpu�ci�. Po chwili u�miechn�� si� i zagmera� paluchami w wodzie.
��Dobrze si� czasem wyk�pa� � stwierdzi� z zadum� � bo, czekaj�e no, kiedy ja si� k�pa�em ostatni raz? W Hezie na �wi�to Zst�pienia? Co, pami�tasz mo�e, Mordimer?
Westchn��em tylko i znowu kucn��em nad wykopanym przez nas do�em. Zacz��em przesypywa� ziemi� przez palce.
��Pi�tego ju� nie znajdziesz. � Za�mia� si� Kostuch i podrapa� po brodzie. � A zreszt� mo�e i tak, co?
Odrzuci�em na bok br�zowy kamyczek i nagle zorientowa�em si�, �e to wcale nie by� kamyczek. Zanurkowa�em w traw� i szybko namaca�em okr�g�y kszta�t. Unios�em go do s�o�ca.
��Pier�cionek � powiedzia�em. � Miedziany pier�cionek z liter� �M�.
��Miedziany? � Kostuch nawet nie odwr�ci� si� w moj� stron�, tylko z pogard� wzruszy� ramionami. � Co ci, Mordimer, po miedzianym pier�cieniu? We� go wyrzu�
��Ma�y. � Przyjrza�em mu si� z bliska. � Ot, taki na palec dziecka albo dziewczyny. Ha! � Schowa�em pier�cionek w zanadrze.
Do wioski wr�cili�my p�no, gdy� najpierw kaza�em Kostuchowi zakopa� szkielety, a potem odm�wi�em nad grobem kr�tk� modlitw�, polecaj�c Bogu dusze nieszcz�snych ofiar. Nie zamierza�em przera�a� ch�op�w wie�ciami o odnalezionych szcz�tkach, zw�aszcza �e �lady z�b�w na ko�ciach niepokoi�y nawet mnie. Czy�by istnia� w tej g�uszy i na tym pustkowiu kult kanibali? A je�li istnia�, czy zjadali ludzkie mi�so jedynie dla kulinarnej podniety, czy te� kry�a si� w tym cz�� mrocznego obrz�du lub magicznego rytua�u? W dodatku cz�owiek jest do�� du�ym stworzeniem, a tutaj oczyszczono z mi�sa ko�ci czterech os�b. Trudno by�o wi�c nie zgodzi� si� z tez�, i� by� to naprawd� obfity obiad, nawet dla kogo� dysponuj�cego ogromnym apetytem!
Zakaza�em Kostuchowi wspomina� komukolwiek, co widzieli�my, a on poklepa� si� po g�owie.
��Ju� zapomnia�em � odpar� z krzywym u�miechem.
Roze�mia�em si�, gdy� mia� to by� dowcip. Kostuch, bowiem, nigdy niczego nie zapomina i musz� przyzna�, �e jego niezwyk�e zdolno�ci czasem si� przydawa�y. Cho� nie za bardzo wyobra�am sobie, jak ja sam m�g�bym �y� z wieczn� pami�ci� o wszystkich, nawet najmniej istotnych wydarzeniach z mojego �ycia. Czy nie czu�bym si�, jak na szczycie przeogromnego �mietnika, gdzie w�r�d nieogarnionej sterty rupieci ukryto prawdziwe skarby? No, ale na korzy�� Kostucha przemawia� fakt, �e bez trudu potrafi� wydoby� z otch�ani ka�d� informacj�, kt�rej potrzebowa�em, wi�c jako� przez ten �mietnik si� przekopywa�.
Kaza�em mu wr�ci� do bli�niak�w, a sam podjecha�em na skraj wioski, gdzie tu� przy brzozowym zagajniku sta�a cha�upa Wolfiego �amid�ba.
��Dostojny panie� � By�y �o�nierz zerwa� si� znad paleniska, gdzie pichci� co� w osmolonym kocio�ku. � Mo�e chcecie poje��? Czym chata bogata�
Przysiad�em na �ci�tym i wyg�adzonym pniu, kt�ry zast�powa� w tym skromnym wn�trzu krzes�o.
��Na zdrowie � odrzek�em. � Nie jestem g�odny. Ale mo�e napijesz si� ze mn�?
Wyci�gn��em ku niemu buk�ak z gorza�k�, a on u�miechn�� si�, sk�oni� w podzi�kowaniu g�ow� i �ykn��, a� zagulgota�o. Przymkn�� powieki.
���liwkowa. Palona � powiedzia� z rozmarzeniem. � Cz�owiek na samym piwie nie wydoli, panie. Nijak� � Spojrza� na mnie pytaj�co, a poniewa� skin��em z u�miechem, wi�c wydudli� jeszcze jeden pot�ny �yk.
��Popatrz no, Wolfi. � Wyci�gn��em z kieszeni miedziany pier�cionek. � Widzia�e� kiedy� ten przedmiot?
Wzi�� pier�cionek z mojej r�ki i przyjrza� mu si� w blasku ognia.
��Ano widzia��em � rzek�. � Jasna sprawa, �em widzia�, panie. To� to pier�cionek Margotki, co ojciec jej nie tylko kupi� na jarmarku, ale kaza� tak� zr�czn� literk� wyrychtowa�. To �M�, prawda, panie?
��Tak. To �M� � odpar�em. � Jeste� pewien, �e to jej pier�cionek?
���ebym tak skona�. � Hukn�� si� w pier�. � B�dzie wam dziewuszka wdzi�czna, �e�cie znale�li zgub�, bo� to ostatnia pami�tka po rodzicielu�
��My�lisz, �e nie wr�ci?
��Nieee. � Pokr�ci� g�ow�. � Skoro nie wr�ci�, to i nie wr�ci, �wie� Panie�
��Biedne sierotki � westchn��em. � Ci�kie jest �ycie sierotek, co, Wolfi?
��Oj, ci�kie, dostojny panie � r�wnie� westchn��. � Ale my jeste�my dobrzy ludzie. Odchowamy, �eby im si� krzywda nie dzia�a.
��Podobno wie� gada, �e dzieciaki wr�ci�y odmienione. � Poda�em mu znowu buk�ak. � Co to ma znaczy�? O jakiej odmianie si� m�wi?
Przechyli� buk�ak do ust i wys�czy� do dna, a ja widzia�em tylko, jak miarowo rusza mu si� grdyka na pokrytej k�pkami w�os�w szyi. Odetchn�� g��boko, bekn��, zakaszla� i odda� mi naczynie.
��Dobre � mrukn��. � Aj, dobre. Na s�u�bie te� tak sobie siedzieli�my przy ogniu i poci�gali �liw�wk�
Wida� Wolfi �amid�b mia� ca�kiem mi�e wspomnienia z wojskowych lat, ale w sumie nic dziwnego, �e kojarzy�y mu si� one z piciem oraz leniuchowaniem, gdy� najja�niejszy cesarz by� cz�owiekiem spokojnym i niech�tnym do wojaczki. Czego nie da�o si�, nawiasem m�wi�c, powiedzie� o jego spadkobiercy, kt�rego nieskrywane plany przysz�ych kampanii budzi�y pewne poruszenie w�r�d poddanych. Zw�aszcza tych, kt�rzy mieliby zaszczyt umiera� na polu chwa�y w imi� realizacji jak�e �mia�ych cesarskich wizji. W ko�cu w�a�nie m�ody cesarz stwierdzi� pono�, �e wojn� z heretykami prowadzi� b�dzie do ostatniego tchnienia� swych �o�nierzy. Bogu dzi�kowa�, na razie nie mia� ku temu ani si�, ani �rodk�w.
��Co z tym odmienieniem? � zagadn��em.
��A� tam, ja wiem? � Roz�o�y� d�onie. � No niby jako� tak�
��Zachowuj� si� inaczej ni� zwykle? M�wi� w inny spos�b? � dopytywa�em.
��Co� jakby troch� � pokr�ci� palcami przy g�owie � nie tak, jak trza.
Wolfi zdawa� si� by� poczciwym cz�owiekiem, ale najwyra�niej nie otrzyma� w darze od Boga lotnego umys�u oraz daru pi�knego wys�awiania si�. No c�, i t� przeszkod� trzeba by�o jako� pokona�.
��A dok�adniej, Wolfi? Co si� zmieni�o? Spokojnie, ch�opcze, pomy�l dobrze, nie spiesz si�
��Teraz tylko razem si� trzymaj�� � Lew� d�oni� zagi�� wskazuj�cy palec prawej.
To akurat by�em w stanie zrozumie�. Nieszcz�cie zbli�a ludzi, zw�aszcza kiedy trac� rodzin� i pozostaj� sami na �wiecie.
���m�wi� jakensik inaczej, jakby �adniej. � Zmarszczy� czo�o i zagi�� drugi palec. � Albo co tam�
C�, wydawa�o mi si�, �e niekoniecznie Wolfi �amid�b m�g� odgrywa� rol� eksperta w sprawie wys�awiania si� oraz bogactwa wymowy.
���zda�o si�, �e jakby nie poznali od razu, kto jest kto, i tak wida� sobie potem przypomnieli� � Zagi�� trzeci palec.
I to by�em w stanie zrozumie�, gdy� zdarza�o si�, �e prze�yta tragedia odbiera�a ludziom nawet nie cz�� pami�ci, lecz pozostawia�a w �wiadomo�ci jedynie n�dzne okruchy dawnego �ycia.
��No i jakie� takie one w og�lno�ci dziwne � podsumowa�, zaginaj�c czwarty palec. � A i w szczeg�lno�ci � doda�, marszcz�c czo�o.
��Bardzo mi pomog�e�, Wolfi � rzek�em serdecznie, bo wiedzia�em, �e nie wycisn� z niego wiele wi�cej.
Rozpromieni� si�.
��Zawsze do us�ug, prosz� �aski ja�nie pana � powiedzia� dziarskim tonem.
��Wiem, Wolfi. Doceniam to. � Wsta�em i po�egna�em go skinieniem g�owy.
��Cesarska piechota wybraniecka, prosz� �aski ja�nie pana! � niemal zawrzasn��.
U�miechn��em si� i wyszed�em, pochylaj�c g�ow�, by nie rozbi� jej o nisk� powa��.
Z ulg� odetchn��em �wie�ym powietrzem, bo podejrzewa�em, �e po pierwsze, Wolfi mia� podobny stosunek do k�pieli, co m�j przyjaciel Kostuch, a po drugie, nie by� zapewne mistrzem sztuki kulinarnej i to co�, co gotowa� w kocio�ku, musia�o ju� umrze� bardzo dawno temu.
Rozmowa z �amid�bem nie przynios�a wiele nowego, ale wiedzia�em jedno: nazajutrz wnikliwie przebadam dzieci. Je�li znaj�cy je od lat miejscowi gospodarze twierdzili, �e jako� si� zmieni�y, to wasz uni�ony s�uga chcia� zna� przyczyny tej zmiany. A poza tym bardzo interesowa�o mnie, w jaki spos�b pier�cionek ma�ej Margerity znalaz� si� w jamie, w kt�rej ukryto szcz�tki czterech trup�w.
Na razie jednak postanowi�em posiedzie� chwil� nad strumieniem. Noc by�a ciep�a, rozpromieniona blaskiem ksi�yca w pe�ni, a mnie nie chcia�o si� jeszcze spa�. Zw�aszcza �e z niejak� obaw� czeka�em na wzmo�on� gam� zapachowych bod�c�w, kt�ra zaatakuje me nozdrza zaraz po wej�ciu do chatynki, gdzie spali Kostuch i bli�niacy.
B�g obdarzy� mnie wyczulonym s�uchem, wi�c us�ysza�em za plecami kroki, mimo �e przybysz wyra�nie stara� si� i�� cicho. Odczeka�em jeszcze chwil� i skoczy�em na r�wne nogi. Odwr�ci�em si� ju� z mieczem w gar�ci. W jasnym �wietle ksi�yca, kilka krok�w przed sob�, zobaczy�em Johanna, kt�ry zamar� z jedn� stop� uniesion� w powietrzu.
��A co ty straszysz ludzi po nocy, smyku? � spyta�em, chowaj�c miecz do pochwy.
Sta� ca�y czas nieruchomo, w tej nienaturalnej i niewygodnej pozycji. Przypatrywa� mi si� zawzi�tym, wrogim wzrokiem. Czujnym. Jak wilk, kt�rego przy�apano na podkradaniu si� do ofiary. Ha � niemal za�mia�em si� w my�lach � ja, inkwizytor Mordimer Madderdin, mia�em by� ofiar� kilkuletniego ch�opca? No c�, szczerze m�wi�c, nie takie historie s�ysza�em, a wsadzi� cz�owiekowi n� w plecy potrafi nawet dziecko.
I wtedy moich uszu dobieg� leciutki plusk. To mog�a by� ryba szamocz�ca si� w toni lub �aba poluj�ca na owady. Cokolwiek. Ale kiedy p�ynnie si� obr�ci�em (tak, by nie straci� z oczu Johanna), przekona�em si�, �e nie by�a to ani ryba, ani �aba. Na wodzie sta�a ubrana w bia�� sukienk�, bosa Margerita, a jej jasne w�osy b�yszcza�y w ksi�ycowym �wietle. Zatrzyma�em wzrok na jej stopach. Bowiem dziewczynka sta�a na strumieniu, a nie w strumieniu. Wyra�nie widzia�em dzieci�ce palce opieraj�ce si� o lustro wody.
Podobnie jak Johann zamar�a w p� kroku i przygl�da�a mi si� spod strzechy sko�tunionych w�os�w.
��No, dzieciaczki � powiedzia�em, wyci�gaj�c miecz.
A wtedy Johann i Margerita skoczyli w moj� stron�. Tak szybko, jakby byli utkani z ksi�ycowego �wiat�a. Machn��em mieczem, ale ostrze tylko ze �wistem przeci�o powietrze. Uderzyli mnie z dw�ch stron. Ca�ym p�dem i ci�arem dzieci�cych cia�. Zachwia�em si�, po�lizgn��em na b�otnistym brzegu i wpad�em z chlupotem w wod�. Podnios�em si� b�yskawicznie, tylko po to, aby zobaczy�, jak rodze�stwo zaczyna zrasta� si� w jedno cia�o. Stali tu� obok siebie, kilka krok�w ode mnie, rami� przy ramieniu. Ich postaci otoczy�a migotliwa, srebrna po�wiata. Cia�a wibrowa�y w niej, rozmazywa�y si�, jedno wch�ania�o drugie. Po chwili widzia�em jaki� dziwny tw�r o czterech nogach i dwojgu ramion, kt�ry mia� po�ow� twarzy Johanna, a po�ow� Margerity.
Zapewne powinienem w�a�nie wtedy podbiec do tej przedziwnej istoty i zbada�, w jakim stopniu dzieci�ce cia�a odporne s� na stal miecza. Jednak zamiast tego wpatrywa�em si� oszo�omiony tak d�ugo, a� przemiana dobieg�a ko�ca. Przede mn� sta�o co�, co jedynie z grubsza przypomina�o cz�owieka. Mia�o bia�y, rozd�ty i nabrzmia�y ka�dun oraz niemal ludzk� g�ow� z ogromn� paszcz�k� i wyszczerzonymi z�bami. Kr�tkie, napuch�e ramiona zako�czone by�y szarymi pazurami.
Teraz dopiero ruszy�em z uniesionym mieczem, ale wtedy istota spojrza�a na mnie. W jej wzroku pe�ga� fosforyzuj�cy, trupi blask. By�o w tym spojrzeniu co� tak nieludzkiego i tak przera�aj�cego, �e zmyli�em krok, a ci�cie wypu�ci�em zbyt wolno i niecelnie. Potw�r zszed� zr�cznie z linii ciosu i siekn�� mnie przez rami� pazurami. Miecz wypad� mi z d�oni, a r�ka zwis�a bezw�adnie. Poczu�em pal�cy b�l, rozchodz�cy si� wzd�u� ca�ego ramienia. Zdo�a�em jednak uskoczy� przed nast�pnym uderzeniem. A potem� c� Potem nie pami�tam ju� nic.
Kiedy otworzy�em oczy, zobaczy�em, �e pochyla si� nade mn� dziewczyna, a raczej m�oda kobieta. Mia�a bujne, zwi�zane w gruby w�ze�, ciemne w�osy oraz pi�kne, b�yszcz�ce oczy. Jej twarz by�a niemal bia�a, jak twarz alabastrowej rze�by, i tylko ledwo widoczna, niebieska, pulsuj�ca �y�ka przy ko�ci policzkowej wskazywa�a, i� jest kobiet� z krwi i ko�ci. U�miechn�a si�.
��Witaj zn�w na �wiecie � powiedzia�a.
To by� g�os budz�cy zaufanie, g��boki i ciep�y. Wierzy�em, �e w�a�nie taki g�os ka�dy chcia�by us�ysze�, le��c na �o�u bole�ci. A ja w�a�nie le�a�em, cho� s�owo ��o�e� nie by�o najlepszym okre�leniem dla futrzanej szuby rzuconej w k�cie niewielkiej chatki. Mrok przegania�a tylko oliwna lampka stoj�ca tu� przy pos�aniu.
��Nazywam si� Karla, Mordimerze � powiedzia�a, a ja nawet nie zdziwi�em si�, sk�d zna moje imi�. � Wybacz mi, ale b�d� musia�a teraz na powa�nie zaj�� si� twoj� ran�.
��Wybacz? � Odchrz�kn��em i spojrza�em na paskudny, rozogniony i zakrwawiony strz�p, kt�ry niegdy� by� moim ramieniem. O dziwo jednak, nic mnie nie bola�o, wi�c przypuszcza�em, �e poda�a mi jaki� koj�cy wywar.
��Pij. � Podetka�a mi pod usta gliniany kubek.
Ju� sam zapach niemal mnie odrzuci�, ale nie mia�em si�, aby si� uchyli�.
��Pij, pij, pij � szepn�a nalegaj�cym tonem i lew� d�oni� unios�a mi g�ow�.
Przechyli�a kubek i w moje gard�o wla�o si� co� ciep�ego i tak nieprawdopodobnie gorzkiego, �e omal nie zwymiotowa�em.
��To lekarstwo. Pij!
Pos�usznie wypi�em wszystko do dna, bo, prawd� m�wi�c, nie mia�em wi�kszego wyboru. Poza tym mia�em nadziej�, �e kto�, kto uratowa� mnie od �mierci, nie zechce natychmiast potem mnie otru�. O�miela�em si� wyci�ga� tak zuchwa�e wnioski nie z uwagi na nadmiern� �atwowierno�� charakteru, lecz pos�uguj�c si� zasadami czystej logiki, kt�ra taki czyn okre�li�aby z ca�� pewno�ci� mianem bezsensownego.
Jednak zaraz potem niewiele ju� m�g�bym powiedzie� o logice, bowiem moje my�li gdzie� ulecia�y, a cia�o sta�o si� lekkie niczym puch, unoszony ciep�ym podmuchem wiatru. Twarz Karli to rozmywa�a si�, to wyostrza�a, a jej wysoka, ubrana w biel posta� zdawa�a si� unosi� nad ziemi�. Potem zobaczy�em, �e dziewczyna zdejmuje sukni� i staje ol�niewaj�co naga w migocz�cym, ��tym blasku kaganka. Jej kszta�ty by�y tak idealne, jakby wyrze�bione d�utem antycznych rze�biarzy, gdyby tylko rze�biarze ci idea� ludzkiego pi�kna chcieli widzie� w postaci m�odych kobiet, a nie m�odych m�czyzn.
Unios�a w g�r� ramiona i widzia�em, jak jej usta poruszaj� si�, ale nie s�ysza�em �adnego d�wi�ku. A potem nagle s�uch powr�ci�. W jednej chwili. Us�ysza�em, �e Karla miarowo wypowiada s�owa w nieznanym mi j�zyku, a z ka�dym zdaniem jej oczy zdawa�y si� ogromnie� i p�on�� ogniem, w kt�rym jednak nie by�o �wiat�a, lecz sam mrok. P�niej gwa�townie opad�a tu� nade mn�, tak �e zobaczy�em jej nagie piersi niemal przy samej twarzy. Poczu�em, �e �ciska moje zranione rami� d�o�mi, a ten u�cisk przypomina� chwyt rozgrzanymi, �elaznymi kleszczami. Wrzasn��em. Wrzasn��em, i wstyd si� przyzna�, mili moi, wrzeszcza�em tak d�ugo, p�ki nie zosta�a mi ofiarowana �aska powt�rnej utraty �wiadomo�ci.
Kiedy si� ockn��em, Karla siedzia�a tu� obok i, trzymaj�c d�o� na moim ramieniu, nuci�a co� cicho. Tym razem jednak jej palce nios�y nie tylko ukojenie, ale i od�wie�aj�cy ch��d. Przygl�da�em si� jej spod przymru�onych powiek (�a�uj�c, �e na�o�y�a ju� sukni�), a ona si� u�miechn�a.
��Jeste� ju� niemal zdrowy, Mordimerze � powiedzia�a, nie otwieraj�c oczu.
Zerkn��em na rami� i zobaczy�em, �e na sk�rze zosta�a tylko r�owa blizna i lekka opuchlizna, tak jak po niezbyt mocnym uderzeniu.
��Niemo�liwe � wychrypia�em, gdy� ani medycyna, ani najszczersze nawet modlitwy nie potrafi� czyni� takich cud�w.
��A jednak. � Unios�a powieki. � To by�a trucizna. Bardzo gro�na trucizna. S�dz�, �e bez mojej pomocy nie prze�y�by� nawet dnia. A zreszt� � za�mia�a si� � i tak by� nie prze�y�, gdy� tw�j przeciwnik znany jest z ogromnego apetytu.
��Tak.
Przypomnia�em sobie ju� wszystko, ale zagadk� pozostawa�o dla mnie jeszcze wiele spraw. Za wyj�tkiem jednej. Kobieta, kt�ra mnie uratowa�a, by�a czarownic� i nies�ychanie interesowa�o mnie, czemu czarownica zdecydowa�a si� pom�c inkwizytorowi. Zw�aszcza �e nigdy nie s�ysza�em o tak pot�nych zakl�ciach, jak te, kt�rych u�y�a, by uleczy� moj� ran�.
��To by� demon � stwierdzi�em wolno. � Ale ja nigdy nie s�ysza�em o demonie tego rodzaju.
��Nikt nie s�ysza� � zgodzi�a si�. � S�dz�, �e ty i ja mieli�my okazj� ujrze� go jako pierwsi z ludzi. Chocia� zapewne z rado�ci� darowa�by� sobie takie do�wiadczenie, prawda?
Wys�awia�a si� �adnie, konwersacj� prowadzi�a z pe�n� swobod�, a jej wymowa pozbawiona by�a gwarowych nalecia�o�ci. Interesuj�ce, jak na czarownic� ze �rodka puszczy.
��Znalaz�em trupy � powiedzia�em. � Dwoje doros�ych i dwoje dzieci. A wi�c to byli Johann, Margerita i ich rodzice. � Pokr�ci�em g�ow�. � A demon przybra� posta� sierotek�
��Zadasz sobie pytanie, dlaczego?
C� to mia�o by�? Egzamin zdolno�ci dedukcyjnych biednego Mordimera? Paradne, czarownica przes�uchuj�ca inkwizytora� Przymkn��em powieki i milcza�em d�ug� chwil�.
��Strach, wrogo��, wzajemne oskar�enia. Zab�jstwa, mo�e stosy � otworzy�em oczy i dostrzeg�em, �e Karla u�miecha si� z aprobat� � wyludni�yby wiosk�. T�, potem pewnie nast�pn� i nast�pn��
��Ta ju� by�a nast�pna i nast�pna � przerwa�a mi.
��Tylko po co? � zapyta�em. � Przecie� m�g� ich zwyczajnie pozabija� i po�re�.
��A skoro tego nie zrobi�, to�?
��Wida� potrzebuje r�wnie� innej strawy, opr�cz mi�sa � odpar�em po chwili. � Czym si� karmi? Przera�eniem? Nienawi�ci�? To nie lepiej wybra� si� do Hezu? � Pozwoli�em sobie na gorzki �art.
Roze�mia�a si�.
��Widocznie w�asnor�cznie przyszykowany obiad lepiej smakuje � powiedzia�a.
Mia�a racj�. Demony na og� nie zabijaj� ludzi bez powodu. A najch�tniej widz�, kiedy z ich poduszczenia ludzie morduj� si� nawzajem. Tak to ju� jest, �e tym pochodz�cym z pradawnego mroku istotom nie wystarcza wydarcie nam danej �askawie przez Pana iskry �ycia, lecz chc� r�wnie� splugawi� nasze dusze. Na zawsze pozbawi� nas nadziei na wieczny, niebia�ski odpoczynek.
��Jak przed nim uciek�a�? � spyta�em. � Jak ci si� uda�o mnie wynie��?
��Ja nie uciek�am, Mordimerze. � Patrzy�a na mnie z pogodnym, cho� jednocze�nie lekko zak�opotanym u�mieszkiem. � Ja go wyp�dzi�am z powrotem w otch�a�.
��Aha � odpar�em tylko, bo niewiele by�o do dodania.
��Pojawi si� znowu � westchn�a. � Pr�dzej czy p�niej. Jak zawsze. No, ale do�� tego. Powiniene� si� przespa�, a i ja zm�czy�am si� tym wszystkim. Ta trucizna, te rany, w g�owie mi si� kr�ci. � Machn�a d�oni�, a potem pochyli�a si� i zgasi�a knot palcami.
��Zr�b mi troch� miejsca i przytul si� � powiedzia�a. � Tylko b�d� �askaw trzyma� r�ce przy sobie � doda�a, kiedy zbyt dos�ownie potraktowa�em jej s�owa.
Obudzi�a si�, otworzy�a oczy i spojrza�a w moj� stron�. U�miechn�a si�, lecz zaraz u�miech zgas� na jej twarzy. Poczu�a, �e ma skr�powane nogi w kostkach oraz d�onie w nadgarstkach. Ruszy�a si� niespokojnie ale potem zamar�a.
��Mordimerze � powiedzia�a bardzo spokojnym tonem. � Co ty wyprawiasz?
Wzu�em buty, a p�niej poprawi�em pas. W chatce nadal by�o mroczno, ale �wiat�o poranka ju� przeb�yskiwa�o przez rybie p�cherze, kt�rymi zas�oni�to okienne otwory. Karla czeka�a cierpliwie, a� si� odezw�.
��Jeste� czarownic� � odpar�em, gdy� moim zdaniem to stwierdzenie t�umaczy�o wszystko.
��Uratowa�am ci �ycie. � Nadal na jej twarzy nie widzia�em ani z�o�ci, ani strachu. Przygl�da�a mi si� uwa�nie.
��To prawda � rzek�em. � I jestem ci niezmiernie wdzi�czny. Szczerze. Wielu uwa�a, �e moje �ycie nie jest warte specjalnego zachodu, ale ja jednak ceni� je sobie tak jak biedak ceni ostatni grosz brz�cz�cy w sakiewce, Jednak nie zmienia to postaci rzeczy, droga Karlo, �e jeste� czarownic�. A ja, je�liby� nie wiedzia�a � pozwoli�em sobie na �agodn� nut� ironii � tropi� czarownice.
Usiad�em przy niej i wzi��em w palce kosmyk jej w�os�w. Nie poruszy�a si�.
��Cz�owiek, przedk�adaj�cy w�asne uczucia i ��dze nad obowi�zek wobec idei, nie jest wiele warty � powiedzia�em, maj�c nadziej�, �e mnie zrozumie lub przynajmniej postara si� zrozumie�. � Jak m�g�bym by� inkwizytorem, s�ug� Bo�ym, m�otem na czarownice i mieczem w r�ku Anio��w, bo wiesz przecie�, �e tak nas nazywaj�, gdybym nie potrafi� wymaza� grzechu z w�asnego serca?
��Wdzi�czno�� jest grzechem? � Patrzy�a mi prosto w oczy.
��Ale� nie! � zaprotestowa�em. � Jestem ci gor�co wdzi�czny. Zobowi�zany. Wzruszony twoj� pomoc�. Ale� to nic nie zmienia. Czy s�dzisz, �e odst�pi�bym od wykonania obowi�zk�w za �ap�wk�? Za sto, tysi�c czy dziesi�� tysi�cy koron lub denar�w? Je�li nie znasz odpowiedzi, powiem: nie, nie odst�pi�bym. Czy wi�c mog� od nich odst�pi�, poniewa� ocali�a� moje �ycie? C� to ma za znaczenie w oczach wszechmog�cego Boga?
��Mordimerze, by�am twoim sojusznikiem w walce ze z�em � powiedzia�a dobitnie. � Czy nie udowodni�am wi�c, �e stoj� po w�a�ciwej stronie?
��Nie � odpar�em z �alem. � Uwierz mi, Karlo. � Wzi��em jej d�o� w swoje d�onie. Jej palce by�y pi�kne, pomimo �e mia�a po�amane i ubrudzone ziemi� paznokcie. � Czyni�, co czyni�, z mi�o�ci do ciebie i ch�ci zbawienia twej duszy. Jakim�e by�bym cz�owiekiem, gdybym potrafi� pozostawi� ci� w grzechu? Ty idziesz w stron� przepa�ci, ja wyci�gam r�k�, aby ci� ratowa�.
Ca�y czas patrzy�a na mnie i widzia�em, �e rozmy�la nad wypowiedzianymi s�owami. Nie �udzi�em si�, �e j� przekonam, ale pragn��em, by chocia� us�ysza�a me racje.
��Ty szykujesz dla mnie stos, Mordimerze � powiedzia�a w ko�cu gorzko. � A nie wyci�gasz z przepa�ci.
��Ja ratuj� twoj� dusz�, Karlo � odpar�em. � Bo kog� mo�e obchodzi�, co stanie si� z twoim cia�em?
��Wyobra� sobie, �e mnie obchodzi! � Unios�a si� na �okciu. � Rozwi�� mnie natychmiast i daj mi odej��!
��Na tym �wiecie jeste�my tylko go��mi, to tam � podnios�em wzrok � czeka nas prawdziwe �ycie. Czy chcia�aby� zrezygnowa� z wiekuistej, radosnej uczty przy stole Pana? Gdybym pozwoli� ci odej��, zniszczy�bym nadziej�. Ale ja zawioz� ci� do Hezu, Karlo, i postawi� przed s�dem �wi�tego Officjum. Uwierz mi, �e umrzesz pogodzona z Bogiem oraz nasz� �wi�t� wiar�. Przepe�niona mi�o�ci�. Szczerze �a�uj�ca grzech�w. Uwierz mi te�, �e tam, w p�omieniach, prze�ywaj�c ekstatyczn� bole�� stosu, zrozumiesz, i� w�a�nie w chwili, kiedy ci� wyda�em, okaza�em si� twoim prawdziwym przyjacielem. Bo czy� mo�e istnie� wi�kszy dow�d mi�o�ci nad walk� o czyje� zbawienie? Jak�e ma�ostkowo i egoistycznie zachowa�bym si�, przedk�adaj�c poczucie wdzi�czno�ci nad obowi�zek wobec twej nie�miertelnej duszy!
Wszystko, co m�wi�em, by�o szczer� i ca�kowit� prawd�, ale mia�em r�wnie� pewno��, �e �wi�te Officjum z pe�n� zapa�u rado�ci� zapozna si� z moc� czarownicy, dysponuj�c� wielk� wiedz� i stosuj�c� nieznane inkwizytorom zakl�cia. A wi�c i w taki spos�b Karla mog�a si� przyczyni� do chwa�y Bo�ej.
��Mordimerze, na miecz Pana! � Po raz pierwszy dostrzeg�em zaniepokojenie w jej oczach. � Jeste� szalony! Czy naprawd� s�dzisz, �e skazanie mnie na cierpienie i �mier� jest dowodem mi�o�ci?
��A czy� chirurg nie tnie ko�czyny, w kt�r� wda�a si� z�a krew, by uratowa� �ycie podopiecznego? � zapyta�em.
Uj��em jej twarz w swoje d�onie i poca�owa�em j� prosto w usta. Nie stawia�a oporu, ale nie odda�a poca�unku. Mia�a ch�odne wargi i smutek w cudownie b�yszcz�cych oczach. By� mo�e m�g�bym si� zakocha� w kobiecie takiej jak ona, ale ta my�l tylko pot�gowa�a m�j smutek.
��Wiem, �e mnie teraz nienawidzisz � powiedzia�em i naprawd� by�o mi ci�ko na sercu. � Ale ufam, �e to si� kiedy� odmieni.
Wierzy�em tym s�owom, gdy� zna�em zar�wno siebie, jak i mych braci-inkwizytor�w. By�em wi�c pewien, �e moja wybawicielka umrze nie tylko pogodzona z losem (bo nie o to przecie� nam chodzi�o), lecz przepe�niona s�odk� wdzi�czno�ci�.
Wsta�em, popatrzy�em na ni� i u�miechn��em si� smutno do w�asnych my�li. Karla by�a pi�kna i m�dra. By� mo�e, pomimo parania si� mroczn� sztuk�, nie by�a r�wnie� do ko�ca z�a. Ale ja pami�ta�em s�owa Pisma, kt�re w swej niezmierzonej m�dro�ci m�wi�o:
��Mordimer! � Jej g�os chlasn�� jak bicz, a ja odwr�ci�em si� od progu. � Kiedy b�dziesz st�d wychodzi�, pomy�l nad w�asnymi s�owami. Nad bredniami o ratowaniu mojej duszy, przys�udze, jak� mi oddajesz. � Wzruszy�a w�ciekle ramionami. � Pomy�l sobie, m�j idealny inkwizytorze, czy wyda�by� na stos w�asn� matk� w imi� mi�o�ci, o kt�rej tyle opowiadasz?
Patrzy�em na ni� nieporuszony. Wpatrywa�a si� we mnie pa�aj�cym wzrokiem, kt�ry w pewnym momencie przygas�. Opad�a na bar��g.
��Mordimerze, na mi�o�� Bosk� � powiedzia�a g�ucho.
��O tak, Karlo, na mi�o�� Bosk� � odpar�em i wyszed�em.
S�dz�, �e ze wzgl�d�w bezpiecze�stwa nie powinni�my wje�d�a� na t� ��k�. Ale spok�j letniego dnia, zapach nagrzanej s�o�cem trawy, �wiergot ptak�w � to wszystko u�pi�o czujno�� waszego uni�onego s�ugi. W ko�cu i ja jestem jedynie s�abym, sentymentalnym cz�owiekiem, zdolnym bez reszty podda� si� czarowi chwili i urokowi natury. A kiedy dojrza�em wy�aniaj�cych si� zza �ciany drzew trzech je�d�c�w na karych rumakach, na wszystko by�o za p�no. Zreszt�, przecie� i tak nie walczyliby�my ani nie uciekali przed inkwizytorami z najtajniejszego Wewn�trznego Kr�gu. No, ale gdyby przybysze byli naszymi wrogami, to �rodek ��ki z pewno�ci� nie sta�by si� najlepszym miejscem na odparcie ataku. Co prawda bli�niacy wyci�gn�li kusze, a Kostuch obna�y� szabl�, ale ostro rozkaza�em im natychmiast schowa� bro�. By� mo�e pod s�o�ce nie widzieli po�amanych, srebrnych krzy�y, wyhaftowanych na p�aszczach je�d�c�w, ale ja widzia�em je a� nazbyt dobrze. Sk�d wiedzia�em, �e nie s� zwyk�ymi inkwizytorami? C�, mia�em ju� do czynienia z im podobnymi i potrafi�em pogodzi� si� z granicz�cym z pewno�ci� wra�eniem, �e oto zbli�aj� si� ludzie, dla kt�rych zamienienie biednego Mordimera i jego przyjaci� w cztery krwawe strz�py by�oby tak samo trudnym zadaniem, jak otarcie nosa chusteczk�.
Konni zbli�ali si� do nas spokojnie, st�pa. Dowodzi� nimi za�ywny, �ysiej�cy m�czyzna o spoconej i pokrytej ceglastymi rumie�cami twarzy. Z ca�� pewno�ci� nie wygl�da� na inkwizytora, ale ja zna�em ju� cz�onk�w Wewn�trznego Kr�gu Inkwizytorium i doskonale wiedzia�em, �e nie nale�y ich s�dzi� po pozorach. W ko�cu Marius von Bohenwald � cz�owiek, kt�ry niegdy� dwukrotnie uratowa� mi �ycie � przypomina� zapasionego, rozleniwionego �yciem kupca. Ale tak m�g� s�dzi� tylko kto�, kto nie widzia�, jak potrafi� walczy� i zabija�.
��Witaj, Mordimerze! � U�miechn�� si� przybysz. � Jestem Arnold Welrode, do twoich us�ug.
Zamacha� w powietrzu kapeluszem, wi�c uprzejmie sk�oni�em g�ow�.
��Pozdrowienia od Mariusa � doda�. � Bardzo �a�owa�, �e nie m�g� ci� zobaczy�.
��B�d� �askaw przekaza� mu r�wnie� moje pozdrowienia oraz szczere wyrazy ubolewania � powiedzia�em. � Gdy� wreszcie m�g�bym si� z nim spotka�, nie znajduj�c si� na wyci�gni�cie r�ki od �miertelnego niebezpiecze�stwa.
��M�odzie�cza pochopno�� s�d�w. � Pokr�ci� g�ow� Welrode. Widzia�em, �e jest troszk� rozbawiony, i zastanowi�em si�, c� takiego oznacza�y naprawd� jego s�owa. � Matthaus! � Obr�ci� si� do jednego ze swych ludzi: � Pom� zsi��� pani.
Inkwizytor nazwany Matthausem zeskoczy� z siod�a i zbli�y� si� do nas. Poda� r�k� Karli, ale ona mia�a zwi�zane d�onie w nadgarstkach, wi�c wyci�gn�a ku niemu obie r�ce. Matthaus ujrza� sznury, zmarszczy� brwi i zobaczy�em, �e spojrza� na czarownic� z jakim� pytaniem w spojrzeniu, a ona ledwo zauwa�alnie pokr�ci�a g�ow�. Korzystaj�c z pomocy Matthausa, zwinnie zeskoczy�a z mojego wierzchowca, a kiedy sta�a ju� na ziemi, inkwizytor przeci�� jej wi�zy wyj�tym zza cholewy no�em. Zauwa�y�em, �e robi� to niezwykle ostro�nie. Odeszli w stron� luzaka prowadzonego przez trzeciego z przybyszy.
��Przejmujemy twojego� wi�nia. � Welrode znowu lekko si� u�miechn�� przy ostatnim s�owie. � Mam nadziej�, �e nie masz nic przeciwko temu?
Zastanawia�em si�, jak d�ugo jeszcze trwa�oby moje �ycie, gdybym stwierdzi�, �e owszem, mam co� przeciwko takiemu rozwi�zaniu sprawy. Ha, zapewne nie d�u�ej, ni� lot be�tu wystrzelonego z kuszy. Jak si� jednak domy�lacie, moi mili, nie zamierza�em sprawdza� odporno�ci Arnolda Welrode na podobnie wymy�lne �arciki.
��Oczywi�cie, �e nie � odpar�em. � Jestem zobowi�zany.
��Och nie, Mordimerze. � Zamacha� d�o�mi. � To my jeste�my szczerze zobowi�zani. Bardzo pomog�e� nam w tej niewdzi�cznej i, nie ukrywajmy tego � podni�s� znacz�co palec � i nie b�jmy si� otwarcie powiedzie�: wielce zagadkowej sprawie. Do czasu manifestacji demona, kt�ra odby�a si� w twojej obecno�ci, nie byli�my pewni, co do w�a�ciwej istoty problemu. Mamy nadziej�, �e z�o�ysz drobiazgowy raport Jego Ekscelencji ze szczeg�lnym uwzgl�dnieniem faktu, i� pojawi� si� nowy rodzaj szata�skiego s�ugi, sam chyba przyznasz, bardzo niebezpieczny� � westchn��. � Ta wiedza z ca�� pewno�ci� przyda si� innym inkwizytorom, kt�rzy by� mo�e nie mieliby tyle mi�ej Bogu dociekliwo�ci i cierpliwo�ci co ty. A z tego powodu ich �wi�ty zapa� m�g�by zosta� wykorzystany w z�ym celu.
��Uczyni�, co tylko w mojej mocy, aby w pe�ni przedstawi� niebezpiecze�stwo � powiedzia�em.
��Kt�rego istota, jak mniemam, zosta�a ci ju� dog��bnie przedstawiona, nieprawda�?
��Podda�am jedynie pewne my�li � wtr�ci�a Karla. � A mistrz Madderdin okaza� si� na tyle bystry, by samodzielnie odpowiedzie� na wszystkie pytania.
��Z ca�� pewno�ci�, w�a�nie tak s�dzi�em. � Pokiwa� g�ow� Welrode i wydawa� si� by� zadowolony, niczym nauczyciel, kt�rego ucze� w�a�nie wykaza� si� bystro�ci� umys�u. � Spiesz� ci� jednak poinformowa�, Mordimerze, �e w Amszilas nie zapomniano o twoich b��dach� � Jego g�os stwardnia�.
Skin��em tylko g�ow�, gdy� c� innego mog�em uczyni�.
Nie tak dawno temu zawiod�em zaufanie i da�em umkn�� wyznawcom demona ��daj�cego przera�aj�cych ofiar. Nie wiedzia�em, czy Inkwizytorium wy�ledzi�o ju� winnych, i nie zamierza�em si� o to dopytywa�, skoro nikt nie zamierza� da� mi szansy prowadzenia poszukiwa� oraz odkupienia b��d�w.
��Ale je wybaczono � doda�a niespodziewanie Karla.
��Czy tak, pani? � Welrode przez moment wydawa� si� zaskoczony jej s�owami. � Ha, wybaczono � powt�rzy�, jakby smakuj�c to s�owo i staraj�c si� zrozumie� jego sens. � No c�, skoro tak m�wisz � doda�. Potem obr�ci� si� do ty�u, w jej stron�: � Czy mo�emy ju� jecha�?
��Owszem � odpar�a Karla i u�miechn�a si� do mnie. � Do zobaczenia, Mordimerze, a m�wi� �do zobaczenia�, gdy� wierz�, �e jeszcze si� spotkamy�
��Baa! � Rzuci� g�ow� Welrode, jakby z niedowierzaniem.
��Ale� tak, Arnoldzie. � Spojrza�a w jego stron�. � Spotkamy si�, gdy� w sercu naszego przyjaciela p�onie szczery ogie�, a o to nie�atwo w naszych pod�ych czasach. �ar prawdziwej wiary pomo�e mu w ci�kich chwilach, kt�re nadchodz� � urwa�a na chwil�, a wszyscy milczeli, gdy� jej g�os nabra� niezwyk�ej, hipnotyzuj�cej mocy. � Kt�re nadejd� szybciej ni� si� spodziewamy. A wtedy zahucz� Bo�e topory i oddziel� chore konary od zdrowego pnia�
Patrzy�a wprost na mnie, a ja nie mia�em si�, by wytrzyma� jej wzrok, i opu�ci�em oczy.
��Nadchodzi czas pr�by, w kt�rym wielu zaprze si� po trzykro�, wielu wraz z Panem poniesie Jego krzy�, a wybrani si�gn� r�wnie� po Jego miecz � m�wi�a, a ten g�os wydawa� si� si�ga� do samego dna duszy.
D�ug� chwil� wszyscy milczeli, jakby ws�uchuj�c si� w jej s�owa, kt�re przecie� dawno ju� przebrzmia�y. A potem dziewczyna u�miechn�a si� promiennie i urok prysn��.
��Jed�my � rzuci�a weso�o. � I nie k�opoczmy si� dniem, kt�ry dopiero nadejdzie!
Przygl�dali�my si�, jak odje�d�aj�, a kiedy znikn�li nam z oczu za drzewami, Drugi ruszy� si� w siodle i splun�� pod kopyta konia.
��Co oni, niby, spal� j�, no bo jak? � zapyta�.
��Oczywi�cie, bli�niak � odpar�em. � Oczywi�cie.
Spogl�da�em na twarz Jezusa o Podw�jnym Obliczu. T� o twardych rysach i zawzi�t�, na kt�r� nachodzi� �elazny nosal he�mu. Jezus trzyma� w d�oniach miecz, zwr�cony ostrzem w stron� �awy, na kt�rej siedzia�em, a jego napier�nik b�yszcza� srebrem. Drugie oblicze naszego Pana � bolesne i pokorne, z czo�em przystrojonym Koron� Cierniow� � schowane by�o w g��bokim cieniu ko�cielnej nawy.
Siedzia�em mo�e nie tyle pogr��ony w pobo�nych rozmy�laniach, ile szukaj�c w kamiennej sali och�ody przed panuj�cym na zewn�trz upa�em. Do pokornej modlitwy nie s� mi bowiem potrzebne ko�cio�y, a imi� Pa�skie mo�na r�wnie dobrze wychwala� w ka�dym innym miejscu (a mo�e i nawet dobrze to robi� w miejscu maksymalnie odleg�ym od najbli�szego ksi�dza�). Ten ko�ci� by� jednak, o dziwo, niemal pusty i tylko staruszek w czarnym habicie gasi� �wiece p�on�ce przy o�tarzu i kapi�ce ��tymi, grubymi �zami wosku.
W pewnym momencie us�ysza�em jednak stukot twardych podeszew na kamiennej posadzce i k�tem oka ujrza�em id�cego wzd�u� �aw cz�owieka w obfitym, ciemnym p�aszczu z wysoko postawionym ko�nierzem. Kt�ry to p�aszcz, zwa�ywszy �ar lej�cy si� z nieba, by� co najmniej niecodziennym ubiorem. Przybysz mia� czarn�, przyci�t� w szpic br�dk� z pasmami siwizny i bystre oczy szpiega. Zbli�y� si� do mnie zdecydowanym krokiem.
��To wy jeste�cie inkwizytorem? � zagadn��, a jego g�os rozbrzmia� echem w pustym ko�ciele.
Odczeka�em chwil�, prze�egna�em si� i obr�ci�em wzrok na niego.
��A je�li tak? � odrzek�em pytaniem na pytanie.
��W takim razie mam dla was robot�. Jestem, jak wy to nazywacie, czarownikiem, czyli m�wi�c innymi s�owy: mistrzem sztuk tajemnych � doko�czy� z wyra�n� satysfakcj� oraz dum� w g�osie i z�o�y� ramiona na piersiach, patrz�c na mnie z g�ry.
Spotyka�em ju� r�nych ludzi. R�wnie� takich, kt�rym wydawa�o si�, �e s� bia�ymi kr�likami, szczypi�cymi traw� w ogrodach najja�niejszego cesarza. Dlatego nie przej��em si� zbytnio s�owami cz�owieka, kt�ry o�mieli� si� przerwa� mi modlitw�.
��I c� w zwi�zku z tym? � zapyta�em spokojnie.
��Eeer� � Wyra�nie skonfundowa� si� i zaj�kn��. � Nie s�yszeli�cie? � doda�, odzyskuj�c rezon. � Jestem czarnoksi�nikiem! I ��dam, aby�cie mnie jak najszybciej oddali w r�ce mnich�w z klasztoru Amszilas.
No tak, tego jeszcze nie by�o. Owieczka, surowo nakazuj�ca odprowadzi� si� do wilczego le�a. Prosiak, stanowczo domagaj�cy si� wizyty u rze�nika. Czy� �wiat nie bywa czasami pe�en zdumiewaj�cych niespodzianek?
��Zg�o�cie si� do lokalnego oddzia�u Inkwizytorium � powiedzia�em oboj�tnie. � Najbli�szy znajduje si� w Vaxholen, o ile mnie pami�� nie myli. A teraz, za waszym pozwoleniem, chcia�bym wr�ci� do modlitwy oraz pobo�nych rozmy�la�.
Wpatrywa� si� we mnie wzrokiem, w kt�rym zdumienie walczy�o o lepsze z irytacj�. Palcami prawej d�oni szarpn�� si� za brod�.
��Nie wierzycie mi, co? � wycedzi� przez z�by. � A je�li powiem wam, �e studiowa�em mroczn� sztuk� z ksi�g asyryjskich oraz perskich czarnoksi�nik�w? I �e mia�em w r�kach �aci�ski odpis �Sztuki demonologii�, w oryginale spisanej krwi� na ludzkiej sk�rze? Je�li powiem wam te�, �e znana jest mi wiedza arabskich mag�w, w tym �Siedemdziesi�t i siedem piekielnych otch�ani� szalonego Yussufa al Ahmadiego, nazywanego Krwiopijc� z Medyny, oraz s�ynna �Necrosis� Angelusa Kafalatosa? A je�li dodam, �e znam runy walijskich druid�w i studiowa�em kor� �wi�tego d�bu nieopodal Llainfairfechan?
Ten cz�owiek nie tylko nie powinien zna� tych ksi�g, ale nawet s�ysze� ich tytu��w. Jednak wiedzia�em te�, �e najwi�ksze cho�by tajemnice wyciekaj�, je�li tylko wie o nich zbyt wielu ludzi. A przecie� o �Sztuce demonologii�, dzie�ach Yussufa al Ahmadiego, czy poga�skim d�bie uczono w Akademii Inkwizytorium (zagadnienia te przedstawiano r�wnie� bieg�ym egzorcystom). Zrozumia�e wi�c, �e pr�dzej czy p�niej, mogli si� o nich dowiedzie� r�wnie� postronni ludzie. A na przyk�ad w�r�d profesor�w cesarskich uniwersytet�w podobne zainteresowania nie by�y niczym niecodziennym. Niekt�rzy nawet podawali si� za pot�nych czarownik�w, zyskuj�c pe�en l�ku szacunek prostaczk�w, lecz ryzykuj�c jednocze�nie, �e Inkwizytorium zechce si� bli�ej przyjrze� ich �yciu. Niestety, mi�o�ciwie nam panuj�cy cesarz sam korzysta� z rad wr��w, astrolog�w, chiromant�w i innej wy�udzaj�cej z�oto ho�oty, wi�c na wszelkie sprawy zwi�zane z, jak to nazywa�, �nieszkodliwymi czarami� nie zwraca� szczeg�lnej uwagi. Co kr�powa�o d�onie inkwizytorom, a ludzi niezdrowo zainteresowanych mrocznymi sztukami utwierdza�o w bezkarno�ci. Z tego, co wiedzia�em, Jego Cesarska Mo�� tylko raz raczy� si� zdenerwowa�, kiedy jeden z szalbierzy zacz�� twierdzi�, �e wyj�tkowa �agodno�� w�adcy zosta�a wywo�ana za pomoc� czar�w spreparowanych w�a�nie przez niego. Je�li si� nie myli�em, uczony doktor do tej pory tkwi� w lochu. A poniewa� Najja�niejszy Pan wydatki na straw� i opa� dla wi�ni�w uwa�a� za fanaberie, wi�c zapewne fa�szywemu magowi nie by�o teraz do �miechu. Je�li, oczywi�cie, mia� tego pecha i jeszcze �y�.
��Dajcie pok�j � powiedzia�em natr�towi. � Czy godzi si� dysputowa� o takich sprawach w domu Bo�ym?
��Ale� ja ��dam, aby�cie mnie aresztowali. � Jego blada, szczup�a twarz pokry�a si� krwistymi rumie�cami.
��A spali� was gdzie? Tu czy mo�e w stolicy, bo wi�cej ludzi przyjdzie na spektakl? � Za�artowa�em z powa�n� min�.
��Chc�, aby�cie mnie odprowadzili do klasztoru Amszilas! � niemal wykrzycza�. � I ja dobrze wiem, i wy dobrze wiecie, czym zajmuj� si� tamtejsi mnisi� � doda� nieco spokojniejszym tonem i przysiad� obok mnie. � Zr�bcie to, na miecz Pana! � zasycza� mi niemal w samo ucho, zion�c jednocze�nie pomieszanym odorem przetrawionej cebuli i zgni�ych z�b�w.
Odsun��em si�, gdy� moje delikatne powonienie jedynie z najwy�szym trudem znosi�o podobn� gam� zapachow�.
��Nadu�ywacie mojej cierpliwo�ci � rzek�em spokojnie, chocia� o powinno�ciach zakonnik�w z Amszilas nie dyskutuje si� publicznie, a je�li ju�, to na pewno nie w kr�gu ludzi niezwi�zanych �ci�le z Ko�cio�em lub Inkwizytorium.
��Na miecz Pana! � warkn��. � Co mam zrobi�, �eby�cie mnie aresztowali? Sprofanowa�, jak wy to m�wicie, �wi�te relikwie?
Wypowiedzia� te s�owa i nagle rzuci� wzrokiem w stron� o�tarza. Poderwa� si� z miejsca, jakby zamierza� wprowadzi� w czyn �mia�e s�owa. Na to ju� nie mog�em pozwoli�. Chwyci�em go za rami� i klapn�� obok mnie z bolesnym j�kiem.
��Do�� tego � powiedzia�em stanowczo. � Chod�my.
��Ano chod�my. � Zgodzi� si� bez oporu i nawet z satysfakcj� w g�osie.
Szed�em tu� za nim, niezadowolony, �e z jego powodu b�d� musia� opu�ci� ch�odne wn�trze i wyj�� na rozgrzany, kamienny plac przed ko�cio�em. S�o�ce pra�y�o niemi�osiernie, a do zachodu by�o jeszcze, niestety, daleko. Nie przepadam za upa�ami, wol� raczej zimne dni, a nawet lekki deszczyk. Nie do��, �e lepiej si� wtedy oddycha, to w dodatku s�abszy staje si� charakterystyczny od�r naszych miast, kt�ry, jako cz�owiek hojnie obdarzony przez Pana zmys�em w�chu, odczuwa�em zawsze szczeg�lnie dotkliwie.
��Pozw�lcie no tutaj. � Wskaza�em rosn�cy nieopodal d�b, pod kt�rego roz�o�ystymi ga��ziami mogli�my poszuka� cienia, a jednocze�nie znale�� si� z dala od ciekawskich uszu, gdyby takowe si� znalaz�y.
Stan�li�my przy grubym, szarobr�zowym pniu o sp�kanej i spieczonej korze. Na jednym z konar�w zauwa�y�em zw�glony �lad po uderzeniu pioruna.
��No wi�c? � spyta�em. � Czego naprawd� ode mnie chcecie?
��Tylko tego, co powiedzia�em. � Nie wiem, czy mi si� wydawa�o, czy nie, ale chyba zgrzytn�� z�bami. � Aresztujcie mnie i odprowad�cie do klasztoru.
��Wiecie co? � Spojrza�em na niego uwa�nie. � Mo�e was aresztuj� i przes�ucham tutaj, na miejscu, w Gorlitz?
Zauwa�y�em, �e zblad� i wyra�nie si� zaniepokoi�.
��Nie, nie, nie � powiedzia� szybko. � B�agam was, tylko Amszilas� Uwierzcie, musz� tam dotrze� jak najpr�dzej.
��Do Amszilas kawa� drogi � westchn��em. � I po co ja wam jestem potrzebny? Jed�cie sami, oddajcie si� w r�ce zakonnik�w i po sprawie�
��Nie rozumiecie! � Chyba chcia� mnie chwyci� za ramiona, ale powstrzyma� si�. � Musicie mnie chroni� przez te trzy dni podr�y� On, on� chce mnie zabi�!
Jego g�os sta� si� niemal piskliwy, a d�onie zacz�y mu tak dr�e�, �e jedn� musia� przytrzyma� drug�. No c�, kimkolwiek by� ten cz�owiek, z ca�� pewno�ci� wierzy� we w�asne s�owa. Oczywi�cie, nie oznacza�o to jednak, �e ja mam w nie pochopnie uwierzy�.
��Uspok�jcie si� � rzek�em �agodnie. � I powiedzcie mi: kto was chce zabi�?
Rozejrza� si� woko�o sp�oszonym wzrokiem.
��On � wyszepta�. � Demon.
��Ach, tak� Demon� � powt�rzy�em. � No to zmienia posta� sprawy! Macie tu mo�e w Gorlitz jak�� rodzin�?
��Rodzin�? � Skrzywi� si�. � A co rodzina� � urwa�. � Nadal mi nie wierzycie. � Ci�ko opar� si� o pie� drzewa. � S�dzicie, �e jestem szalony, prawda? I macie racj�, na miecz Pana! Jestem szalony, czy raczej by�em szalony, kiedy� � Zaczerpn�� spazmatycznie tchu, wbijaj�c w kor� paznokcie. Zauwa�y�em, �e jego palce s� za��cone plamami, by� mo�e pochodz�cymi z pracy nad alchemicznymi odczynnikami. � Ale to nic nie zmienia � dopowiedzia� spokojniejszym ju� tonem. � No dobrze, dajcie mi chwil�, bym was m�g� przekona�.
��Ale� prosz� bardzo. � Zgodzi�em si� i spojrza�em z nadziej� w niebo, by zobaczy�, czy s�o�ce zaczyna ju� chyli� si� ku zachodowi. Nie zaczyna�o.
��Nazywam si� Casimirus Neuschalk i by�em doktorem teologii cesarskiego uniwersytetu � rzek� i to potwierdza�o moje przypuszczenia, co do jego profesji oraz sk�d m�g� zna� tytu�y zakazanych dzie�. � Nie b�d� wnika� w to, jak i dlaczego pozna�em tajemne sztuki. � Obr�ci�em na niego wzrok, ale patrzy� gdzie� obok mnie. � Wa�ne tylko, �e pope�ni�em b��d, inkwizytorze. Zawar�em pakt z si�ami, kt�rych teraz nie potrafi� okie�zna�. Moje �ycie nie jest warte funta k�ak�w i nie s�dz�, abym bez waszej pomocy prze�y� nawet t� noc.
Przygryz� wargi tak mocno, �e na jego ustach pojawi�a si� kropelka krwi.
��W zamian za opiek� podziel� si� m� wiedz� z mnichami z Amszilas � powiedzia�, ci�ko wzdychaj�c. � Wyjawi� wszystko. Od kogo otrzyma�em ksi�gi, kto by� moim mistrzem, jakich zakl�� u�ywa�em� � Znowu westchn��. � Powiem wszystko, czego tylko za��daj�. W zamian za �ycie.
��Zanim przejdziemy do tego, co wam grozi, pozw�lcie, �e zadam kilka pyta�
Skin�� g�ow� w milczeniu.
��Widzieli�cie dzie�o al Ahmadiego w oryginale czy �aci�skim lub greckim odpisie?
��We wszystkich trzech.
��Wyjawcie mi wi�c, z �aski swojej, kto w arabskim wydaniu nazywany jest Kr�lem Demon�w, co w wydaniach greckim oraz �aci�skim skrz�tnie pomini�to?
��Jezus Chrystus. � Wzruszy� ramionami. � Ale mylicie si�, m�wi�c, �e pomini�to. W wydaniu �aci�skim zapisano tylko inicja�y: I.C.
��A jakimi znakami zapisano imi� naszego Pana w oryginale?
��Nie znakami � burkn��. � Al Ahmadi przedstawi� posta� na krzy�u, zast�puj�c imi� rysunkiem.
��Nie powinni�cie tego wiedzie� � powiedzia�em wolno.
��Nie powinienem � przyzna�. � Gdybym nie widzia� na w�asne oczy.
��Jak dostali�cie si� do d�bu druid�w?
��Przez otch�a� krwi, chaosu oraz b�lu � odpar�, krzywi�c si�, jakby na wspomnienie niemi�ego wydarzenia.
��Jakim pr�bom was poddano?
���adnym. Podr� do d�bu ju� jest pr�b� sam� w sobie.
��Jak wygl�da d�b? Ilu ludzi trzeba, by obj�� jego pie�? Czy du�o jest wi�kszy od tego, przy kt�rym stoimy?
��D�b jest jedynie symbolem. To bezkszta�tna plama mroku, w kt�rej magiczne runy jarz� si� �wiat�em utkanym z najg��bszej czerni. � Oczy czarnoksi�nika, bo wiedzia�em ju�, �e naprawd� jest czarnoksi�nikiem, rozb�ys�y na tamto wspomnienie. � Z czerni, jakiej cz�owiek nie jest w stanie sobie wyobrazi�.
Pokiwa�em g�ow�.
��W takim razie macie, czego chcieli�cie, doktorze Neuschalk. W imieniu �wi�tego Officjum aresztuj� was i oskar�am o uprawianie praktyk zakazanych przez nasz� �wi�t� matk�, Ko�ci� jedyny i prawdziwy.
Odetchn�� z prawdziw� ulg� i u�miechn�� si� rado�nie. Przyznam szczerze, �e pierwszy raz zetkn��em si� z podobnymi oznakami wdzi�czno�ci u aresztowanego. C�, cz�owiek uczy si� przez ca�e �ycie, a poza tym, czy� sam nie pomy�la�em jeszcze nie tak dawno temu, �e �wiat bywa czasami pe�en zdumiewaj�cych niespodzianek?
��Przygotujcie si� dobrze � rzek�, otulaj�c si� we�nianym p�aszczem, chocia� wiecz�r by� ciep�y. G��boko na g�ow� nacisn�� kapelusz z ob�amanym rondem.
P�dzili�my ca�y dzie� i nasze konie sta�y teraz, ledwo zipi�c, pod drzewem klonu. Neuschalk stwierdzi�, �e podr� noc� b�dzie niebezpieczna, a ja przyzna�em mu racj�. Je�li rzeczywi�cie przywo�a� demona, ��dnego teraz jego krwi, to nikt inny jak wasz uni�ony s�uga b�dzie musia� temu demonowi stawi� czo�a. By�a jaka� ironia w tym, �e ja � inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu, s�uga Bo�y i m�ot na czarownice (bo tak nas nazywano) � mia�em broni� �ycia przekl�tego blu�niercy, maga zajmuj�cego si� mroczn� sztuk� i skazuj�cego sw� dusz� na wieczne pot�pienie.
Podrzuci�em drew do ognia i upi�em kilka �yk�w wina z buk�aka.
��Dacie rad�? � spyta� urywanym g�osem. � Macie w sobie tyle si�y?
��Z pomoc� Pa�sk� � mrukn��em. � Ale je�li mnie zwiedli�cie, wierzcie, �e potrafi� wam urz�dzi� niezgorsze piek�o ni� demon, o kt�rym opowiadacie.
Milcza� d�ug� chwil�, a w ko�cu znowu zacz�� szarpa� szpakowat� brod�.
��Jak was w�a�ciwie zw�? Je�li wolno wiedzie�
Rzeczywi�cie, w trakcie wcze�niejszej konwersacji jako� nie pomy�la�em o przedstawieniu si� Neuschalkowi, zbyt poch�oni�ty bowiem by�em sprawdzaniem jego wiedzy, a potem w milczeniu gnali�my ju� skr�tami, przez las, aby tylko znale�� si� jak najbli�ej Amszilas.
��Jestem Mordimer Madderdin � rzek�em. � Licencjonowany inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu.
��Och. � Obr�ci� na mnie spojrzenie. � S�ysza�em o was�
��Doprawdy?
��I o tym, �e jeste�cie przyjacielem przyjaci�
��Czasami pomagam ludziom znajduj�cym si� w potrzebie, je�li tylko nie k��ci si� to z mymi zawodowymi obowi�zkami � wyja�ni�em niech�tnym tonem, gdy� nie �yczy�em sobie, by tacy ludzie jak Neuschalk nazywali mnie przyjacielem przyjaci�.
Spojrza�em w wieczorne, zachmurzone niebo i zdziwi�em si�, �e po tak s�onecznym dniu tak szybko nadci�gn�y chmury. Srebrny, przypominaj�cy z�amanego na p� denara, p�kr�g ksi�yca co chwila znika� za szarym k��bowiskiem.
��Si�d�cie bli�ej mnie � rozkaza�em i poczu�em niepok�j.
Mag skwapliwie skorzysta� z zaproszenia.
��Czujecie to? Czujecie? � zaszepta� gor�czkowo i obj�� ramionami kolana.
Co� si� zbli�a�o. Tego by�em pewien. Przymkn��em oczy i zacz��em si� modli�, czuj�c, jak z ka�dym wypowiadanym s�owem nabieram si�, a moje serce i umys� wype�niaj� si� spokojem. I nagle si� pojawi�. Nie wida� by�o jeszcze jego fizycznej obecno�ci, nie pad� na nas �aden cie�, nie us�yszeli�my niespodziewanego ha�asu, a �d�be� trawy nie zmia�d�y�y �adne niewidzialne stopy. A jednak obaj � i ja, i Neuschalk � wiedzieli�my, �e nie jeste�my ju� sami na tej ma�ej polance, ukrytej w g��bi lasu.
��W imi� Boga Wszechmog�cego wzywam, by� si� objawi�, z�y duchu � rzek�em g�o�no i unios�em na wysoko�� oczu srebrny krzy�, kt�ry rozjarzy� si� blaskiem silniejszym od ksi�ycowego.
I w tym w�a�nie blasku, kilkana�cie krok�w od nas, ciemno�� si� pog��bi�a, a z niej wy�oni�a si� czerwona posta�, postur� przypominaj�ca stoj�cego na dw�ch �apach nied�wiedzia. Tyle, �e na pokrytej naro�lami oraz guzami g�owie pyszni�y si� zakr�cone rogi, a ogromna paszcza pe�na by�a ostrych jak sztylety k��w. Demon skoczy� w nasz� stron�, szybszy ni� my�l, ale pi��, mo�e sze�� krok�w od nas zatrzyma� si�, jakby powstrzymany niewidzialn� przeszkod�. Wtedy dopiero jego p�on�ce szkar�atem oczy, wlepione do tej pory z nienawi�ci� w Neuschalka, spojrza�y na mnie. I na rozjarzony blaskiem krucyfiks w mojej d�oni. Przez chwil� wpatrywali�my si� w siebie nawzajem, a� wreszcie ogie� w �renicach demona przygas�. Wtedy i ja zamkn��em oczy i zobaczy�em jego prawdziw� posta� � ob�ok bezkszta�tnej czerni ko�ysz�cy si� tu� nad ziemi�. Nie wiedzia�em, z kt�rym z demon�w mam do czynienia, ale liczy�em, �e rych�o si� dowiem.
��A wi�c inkwizytor � rozleg� si� tubalny, nieludzki g�os, dziwnie akcentuj�cy s�owa. My�l�, �e gdyby kto� nauczy� m�wi� wielkiego, gro�nego psa, tak w�a�nie brzmia�aby jego mowa.
Otworzy�em oczy i zn�w widzia�em stoj�cego przed nami ogni�cie czerwonego demona z czarnymi, poskr�canymi rogami. Na sk�rze czu�em lekkie pieczenie, tak jakbym usiad� zbyt blisko ogniska. Neuschalk trz�s� si� niczym w febrze i mamrota� co� niezrozumiale pod nosem.
��Dlaczego bronisz czarownika, inkwizytorze? On jest m�j na mocy paktu � zahucza� demon.
��Nic, co �yje na tej ziemi, nie jest twoje, lecz wszystko, nawet najbardziej �a�osna istota, podlega woli Pana � odpar�em, nie spuszczaj�c wzroku, pomimo �e oczy potwora zn�w p�on�y osza�amiaj�cym i burz�cym spok�j my�li blaskiem.
��Czego chcesz? � spyta� po chwili, a ja dopiero teraz ze zdziwieniem dostrzeg�em, �e jego wielka szcz�ka nie rusza si�, kiedy stw�r wypowiada s�owa.
��Aby� wr�ci� do otch�ani, z kt�rej nie powiniene� nigdy wychodzi� � powiedzia�em.
��Mieli�my uk�ad, czarowniku. � P�on�ce spojrzenie ze�lizgn�o si� na Neuschalka.
��Oszuka�e� mnie! � wychrypia� mag, ze wzrokiem wbitym we w�asne stopy. � Zwiod�e�!
��Nie. Ja tylko nie powiedzia�em ca�ej prawdy� � oznajmi� spokojnie demon i zn�w popatrzy� w moj� stron�. � Odejd�, inkwizytorze. To nie jest twoja walka.
��Co� takiego � mrukn��em szyderczo. � Od kiedy to demony ustalaj� zasi�g kompetencji inkwizytor�w?
Milcza�, jakby nie rozumia� moich s��w, albo jakby ich zrozumienie wymaga�o czasu. A mo�e tylko si� zastanawia�, co odpowiedzie� na tak� bezczelno��, lub zbiera� si�y, by zaatakowa� �wi�ty kr�g, kt�ry zakre�li�em my�l� oraz modlitw�.
��Dlaczego nie chcesz odda� mi cz�owieka, kt�ry jest ju� pot�piony? � zapyta�. � A mo�e pragniesz� zap�aty? Zap�aty za jego �ycie?
��Pismo w swej m�dro�ci m�wi:
Neuschalk zerkn�� na mnie niespokojnie i skuli� si� jeszcze bardziej. Demon tymczasem my�la� przez chwil�, a potem rozdziawi� paszcz� w czym�, co zapewne mia�o by� u�miechem. I faktycznie tym u�miechem by�o, ale przera�aj�cym, groteskowym i zupe�nie nie pasuj�cym do nie pochodz�cego z naszego �wiata oblicza. Widzia�em, �e z guz�w na jego g�owie s�czy si� jaka� substancja krwistego koloru, dziwnie fosforyzuj�ca w �wietle ksi�yca.
��Mo�e� bogactwo? � Machn�� w powietrzu �ap� uzbrojon� w szpony d�ugo�ci mojego wskazuj�cego palca.
Dooko�a nas zacz�y si� sypa� z�ote monety z wizerunkiem cesarza. Spada�y na ziemi�, brz�cz�c i zderzaj�c si� ze sob� w powietrzu, a� w ko�cu otacza� nas ja�niej�cy z�otem kobierzec. Ale �adna z monet nie znalaz�a si� w kr�gu. Neuschalk zaczerpn�� powietrza z g�o�nym �wistem i wymamrota� co� niezrozumiale. Nie by�, na szcz�cie, na tyle g�upi, aby schyli� si� po pieni�dze, znajduj�ce si� niemal w zasi�gu jego r�k.
��Tylko na to ci� sta�? � za�mia�em si�. � Neuschalk, je�li ju� przyzywa�e� demona, to czy nie mog�e� wezwa� takiego, kt�ry cechuje si� nieco wi�ksz� finezj� w post�powaniu?
Demon znowu milcza� zastanawiaj�co d�ug� chwil� i nie spuszcza� ze mnie spojrzenia pionowych �renic. W ko�cu si� skrzywi�.
���art � rzek� z czym� na kszta�t satysfakcji w g�osie. � Aha, �art. Wy, ludzie, lubicie �artowa�, co? Za to z�oto kupisz sobie wszystko, o czym marzysz, inkwizytorze. Zastan�w si�.
��A jak oddam ci czarownika, pewnie monety zmieni� si� w kupk� zesch�ych li�ci? Wiem, �e wy demony te� lubicie sobie po�artowa�
��Z�oto jest prawdziwe � odpowiedzia� z uraz�. � Zawr� z tob� pakt, inkwizytorze. Bogactwo i bezpiecze�stwo w zamian za czarownika.
��Nie. � Pokr�ci�em g�ow�. � Mylisz si�, s�dz�c, �e kupi� za nie moje marzenia. Ale pr�buj dalej.
Zawarcza� chrapliwie i chcia� post�pi� krok w nasz� stron�, ale po raz drugi zosta� powstrzymany przez niewidzialn� barier�. Krzy� w moich d�oniach znowu zap�on�� silniejszym blaskiem. Zauwa�y�em, �e demon wyra�nie stara si� omija� go wzrokiem. Nagle zza jego plec�w wy�oni�a si� wysoka, naga kobieta o anielskiej twarzy i z�otych w�osach sp�ywaj�cych do pasa, kt�re otula�y j� niczym na wp� przejrzysta mgie�ka. Mia�a migda�owo wykrojone oczy i usta koloru rozgniecionych wi�ni. W zdumiewaj�cy spos�b przypomina�a aktork� Ilon� Loebe, kt�r� mia�em okazj� nie tak dawno temu wyratowa� z powa�nych opresji. Musia�em przyzna�, �e albo demon mia� dobry gust, albo celnie utrafi� w moje gusta. Je�li to drugie � to oznacza�o, i� niebezpiecznie dok�adnie potrafi� czyta� w moich my�lach.
��Mordimerze � zaszepta�a zjawa, a szept ni�s� w sobie zar�wno pokus�, jak i nadziej�. � Drogi, kochany Mordimerze, tak d�ugo na ciebie czeka�am. � Wyci�gn�a w moj� stron� szczup�e r�ce, a wtedy jej w�osy ods�oni�y zarys pi�knych piersi o r�owych, okr�g�ych sutkach. � Czy wreszcie b�dziemy ju� razem? Czy mog� ci ofiarowa� m� mi�o��?
��Zw�tpienie, zdrada, gorycz oraz b�l pami�ci bezpowrotnie minionych, szcz�liwych chwil zbyt silnie wpisane s� w s�owo �mi�o��, by cz�ek roztropny zechcia� jej zawierzy� � westchn��em i zwr�ci�em twarz w stron� demona. � Z�oto, kobieta� � powiedzia�em znudzonym tonem. � Wy, demony, powinny�cie mie� jak�� w�asn� szko�� kuszenia. Jakie� to wszystko niezno�nie banalne�
Dziewczyna sta�a po kostki w z�otych monetach i u�miecha�a si� nie�mia�ym, na po�y niewinnym, na po�y uwodzicielskim u�miechem. Demon zarycza� w�ciekle, a z jego paszczy wytrysn�� strumie� ognia, kt�ry jednak zmieni� si� w r�ow� mgie�k�, zanim zd��y� do mnie dolecie�. Pieni�dze i kobieta znikn�y. Pozosta�a tylko wypalona trawa i odurzaj�cy smr�d spalenizny.
��To mo�e dobijemy innego targu, inkwizytorze? � zapyta�. � Co powiesz, jak sprowadz� tu, na t� polan�, ludzi z pobliskiej wioski i b�d� ich zabija� jednego po drugim, na twoich oczach?
��Przerwiesz tylko ich doczesne cierpienia � odpar�em spokojnie. � B�d� szcz�liwi, mog�c jeszcze dzi� weseli� si� przy niebieskim stole Pana, pozbawieni zgryzot dnia codziennego: zarazy, podatk�w, wojen, wycie�czaj�cej pracy� Pomodl� si� za nich.
��B�d� ich torturowa�! B�d� umiera� w bole�ci niepoj�tej ludzkim umys�em! � wrzasn��.
��Tym wi�ksza b�dzie rado�� ich zbawienia, gdy� pe�ni� szcz�cia mo�e delektowa� si� jedynie cz�owiek do�wiadczony przez los. Tylko on, bowiem, zna prawdziw� r�nic� pomi�dzy cierpieniem a rozkosz�. A poza tym� Mo�e naucz� si� czego� nowego? � U�miechn��em si� samymi ustami. � Kiedy zaczniesz?
Jego �renice zw�zi�y si� tak, �e przypomina�y tylko czarne, pionowe p�kni�cia prowadz�ce w otch�a�. Wyda� z siebie nieartyku�owane warczenie.
��Denerwujemy si�? � zapyta�em uprzejmym tonem.
Neuschalk parskn�� czym� w rodzaju urywanego �mieszku i p�on�ce spojrzenie demona skierowa�o si� w jego stron�.
��Za ka�dy �art inkwizytora dodatkowe stulecie m�ki dla ciebie, czarowniku. � Teraz nawet nie warcza�, a wr�cz bulgota� z ledwo powstrzymywanej w�ciek�o�ci. Neuschalk znowu si� skuli� i uciek� wzrokiem.
Oczywi�cie, prowadzi�em niebezpieczn� gr�. Ale demony, mili moi, nie przybywaj� zwykle po to, by walczy� z lud�mi. Zw�aszcza kiedy lud�mi tymi s� biegli w swym fachu inkwizytorzy. Demony pragn� splugawi� nasze dusze i serca, omami� zmys�y, podda� nas swej woli. Zabicie �miertelnika nie jest dla nich wyzwaniem. Wyzwaniem jest przeci�gni�cie go na stron� mroku, nak�onienie, by wyrzek� si� dobrodziejstw, p�yn�cych z �aski wiary, oraz nadziei na wieczne zbawienie. Dlatego nie s�dzi�em, aby istota, kt�ra przyby�a tu z podziemnego �wiata (jak go potocznie nazywano) d��y�a do walki ze mn�. P�ki b�dzie wierzy�, �e ma cho� cie� szansy � spr�buje j� wykorzysta�. A demony s�usznie wierzy�y, i� nie ma ludzi nieprzekupnych. Jednak nie chcia�y ju� uwierzy�, �e od ka�dej zasady trafiaj� si� wyj�tki, za kt�ry to wyj�tek wasz uni�ony s�uga, w grzesznej pysze, o�miela� si� uwa�a� samego siebie.
��A c� bardziej mog�oby si� przyda� inkwizytorowi ni� czytanie w umys�ach innych ludzi? � zapyta� demon g�osem, kt�ry zapewne mia� by� przymilny.
��Nieco lepiej � odpar�em. � Ale nadal nie trafiasz. Zbyt niebezpieczny by�by to dar, a inkwizytor m�g�by przeczyta� ksi�g�, kt�rej w innym wypadku nigdy nie zamierza�by nawet otworzy�. S�dzisz, �e takim wielkim bogactwem by�aby wiedza o tym, jak bardzo ludzie mnie nienawidz� i jak bardzo si� mnie boj�?
��Wi�c sam podaj cen�. � Z jego gard�a wydobywa� si� g�uchy pomruk, tak, �e ostatnie s�owo zabrzmia�o jak �cen�������� i zako�czone zosta�o charkotem.
��Czy nie pr�bujesz u�atwia� sobie zadania? � zapyta�em grzecznie. � W ko�cu to ty chcesz kupi� co�, czego ja nie zamierzam sprzeda�.
Mia�em wielk� ochot�, by �ykn�� wina, ale ba�em si� wypu�ci� �ciskanego w obu d�oniach krzy�a i nie chcia�em r�wnie� rozprasza� my�li. Z ca�� pewno�ci� dla demona rozerwanie na strz�py inkwizytora by�oby mniejszym powodem do chluby ni� jego przekupienie, ale jednak m�g� w pewnym momencie wybra� triumf podlejszego gatunku.
��By� mo�e najlepiej b�dzie, je�li przed przej�ciem do powa�nych negocjacji, poznamy si� wzajemnie � rzek�em. � Nazywam si� Mordimer Madderdin i, jak s�usznie zauwa�y�e�, jestem inkwizytorem. By�bym szcz�liwy, mog�c pozna� twe imi� i niew�tpliwie zaszczytne miejsce, jakie zajmujesz w piekielnym orszaku.
Znowu nasta�a d�uga chwila ciszy, w kt�rej s�ycha� by�o tylko rz꿹cy oddech demona.
��Jestem Belizariusz � powiedzia� z dum�, a raczej z intonacj�, w kt�rej domy�li�em si� dumy. � Chor��y Niezwyci�onych Zast�p�w, Pan Rzeczy Ukrytych, Siewca Nieujarzmionej Grozy, Ten, Kt�ry Kroczy Pomi�dzy Zw�okami, Morderca Dusz�
��Tak, tak, ale ja pyta�em serio � przerwa�em mu wyliczank�. � Niezbyt to dobre dla prowadzenia wsp�lnych interes�w, zaczyna� je od k�amstwa.
Oczywi�cie, jak wiele demon�w, bezczelnie �ga� w �ywe oczy i przypisywa� sobie nienale�ne mu tytu�y. S�dz�, �e wynika�o to zar�wno z pychy, wrodzonego demonom zami�owania do oszustwa, jak i prostego faktu: ludzie, obcuj�cy z istotami spoza naszego �wiata, zwykle byli pod du�ym wra�eniem podobnego gradu tytu��w. W ko�cu demonolog przyzywaj�cy tak pot�nego potwora, sam uwa�a� siebie za niezwykle bieg�ego w mrocznej sztuce� I za nic mia� s�owa Pisma, kt�re w swej m�dro�ci, pi�rem �wi�tego Paw�a, m�wi�o:
��Oddaj mi czarownika � warkn�� po kolejnej chwili milczenia.
��Na razie byli�my przy wzajemnej prezentacji � przypomnia�em. � A wi�c?
Rzeczywi�cie by�em ciekaw, z jakiego rodzaju demonem mam do czynienia, cho� wiedzia�em te�, �e jak d�ugo tylko si� da, b�dzie ukrywa� swe prawdziwe miano. Mog�em pr�bowa� sam zag��bi� si� w �wiat poza �wiatem i odgadn�� jego tajemnic�, ale kosztowa�oby mnie to zbyt wiele wysi�ku oraz b�lu. A wtedy prawdopodobnie nie by�bym w stanie utrzyma� oddzielaj�cej nas bariery i wiedza mog�aby mnie kosztowa� �ycie. Gdyby tylko towarzyszy� mi drugi inkwizytor lub egzorcysta� Ba, c� zrobi�, skoro mia�em zami�owanie do �ycia w pokornej samotno�ci�
��A ty nie wiesz, kogo przywo�a�e�? � zapyta�em Neuschalka.
Czarownik potrz�sn�� g�ow�.
��Nie jest tym, kogo chcia�em wezwa� � powiedzia�. � I nie by�em w stanie go wygna�.
��Nikt nie jest w stanie przegna� tego, dla kt�rego wieczno�� jest jedynie mgnieniem oka � obwie�ci� demon triumfalnie.
Przy ca�ym komizmie sytuacji nie mog�em zapomina� o jednym. Jakkolwiek zabawny w swej pysze wydawa�by si� wezwany przez Neuschalka demon, to pozostawa� on przeciwnikiem wielekro� gro�niejszym od jakiegokolwiek cz�owieka czy dzikiego zwierz�cia. Gdyby nie chroni� mnie niewidzialny kr�g utkany modlitw� (a utka� go mo�e jedynie cz�owiek prawdziwie wierz�cy i dysponuj�cy w dodatku pewnymi zdolno�ciami, kt�re stara�a si� w swych uczniach ukszta�towa� nasza przes�awna Akademia), to mia�bym z nim niewiele wi�ksze szanse ni� pluskwa w zetkni�ciu z drewnianym chodakiem. Na szcz�cie trze�wo ocenia�em sytuacj� i nie mia�em zamiaru da� si� zwie�� pozorom.
��C� wi�c przyjdzie pot�nemu demonowi po tak n�dznej kreaturze, jak ten czarownik? � spyta�em uprzejmie.
��Kolejna zdobycz � odpar� z nut� lekcewa�enia w g�osie. � Niemal nic niewarta�
Przypuszcza�em, �e o �wicie b�dzie musia� znikn��, gdy� demony nienawidz� s�onecznego blasku, ale niespecjalnie u�miecha�a mi si� perspektywa ca�onocnej konwersacji. Zw�aszcza �e wiedzia�em, i� ca�y nast�pny dzie� po�wi�cimy na podr�, a kolejnej nocy demon zapewne znowu si� pojawi. I wtedy mog�em nie mie� ju� tyle si�, by utrzyma� go w bezpiecznej odleg�o�ci od nas.
��Dostojny Belizariuszu � powiedzia�em z powag�. � Jestem got�w sprzeda� czarownika, ale musisz zaproponowa� godziw� cen�. Znajd� co�, co b�dzie warte podpisania paktu, a ja bez przykro�ci oddam tego cz�owieka w twoje r�ce. Zastan�w si� do jutrzejszej p�nocy. Czy to uczciwa propozycja?
��Nie! � zarycza� tak silnie, a� echo ponios�o jego g�os daleko w las.
��Czemu� to? � zapyta�em, wiedz�c, �e opiera si� jedynie z wrodzonej przewrotno�ci.
��Chc� go teraz! � Ryk by� tak dono�ny, i� pociemnia�o mi w oczach.
��C�, w takim razie, otoczony moc� �wi�tej wiary i wspomagany imieniem Bo�ym, b�d� musia� wypr�bowa� pewne zakl�cia przeciw demonom, kt�rych nauczono mnie w Akademii Inkwizytorium � stwierdzi�em. � Zapewne nie wyrz�dz� one wielkiej szkody komu�, kto ma zaszczyt by� Chor��ym Zast�p�w, niemniej�
��Zaczekaj � przerwa� mi i nie by�em pewien, czy to tylko pobo�ne �yczenia, ale chyba w jego warkotliwym g�osie dos�ysza�em nut� niepokoju.
Bowiem �aden demon, nawet najpot�niejszy, nie przepada, �agodnie m�wi�c, za egzorcyzmami oraz rytua�ami wyp�dzenia, przeprowadzanymi przez ludzi znaj�cych si� na swym fachu. I niezale�nie, czy demon wytrzymuje obrz�dy, czy te� nie, to z ca�� pewno�ci� zostaje dotkni�ty przera�aj�cym, obezw�adniaj�cym b�lem.
Niekt�rzy uczeni doktorzy twierdz�, �e modlitwa oraz powo�ywanie si� na imi� Pa�skie przypomina demonom utracon� niewinno��, kt�rej w r�wnej mierze nienawidz�, jak i jej po��daj�. Jak by�o naprawd�, nie mog�em powiedzie�, gdy� ca�y czas trwa�y na ten temat doktrynalne spory. A ja w ko�cu by�em jedynie prostym inkwizytorem, pob�ogos�awionym przez Pana pewnymi skromnymi talentami, ale nie roszcz�cym sobie prawa do naukowej bieg�o�ci. Jedno by�o pewne. Po walce, kt�ra w taki spos�b rani�a demona, trudno prowadzi�o si� rozs�dne negocjacje. Tak wi�c egzorcysta, kt�ry nie by� �wi�cie pewien, �e przegna demona do �wiata poza �wiatem, powinien wpierw zastosowa� inne metody perswazji. A konfrontacj� traktowa� jako ostateczno��.
��Czekam pokornie � odpar�em.
��Zgoda � rzek� w ko�cu, a jego p�omieniste oczy nieco przygas�y. � Niech b�dzie po twojemu, inkwizytorze. C� mo�e znaczy� jeden dzie� dla kogo�, kogo bytu nie mo�na okre�li� up�ywem czasu?
��Najzupe�niej si� z tym zgadzam. � Kiwn��em g�ow�, jednak ca�y czas by�em przygotowany na atak, kt�ry m�g� przecie� nast�pi� w ka�dej chwili.
Jednak Belizariusz, czy jak mu tam by�o naprawd�, postanowi� tym razem dotrzyma� obietnicy. Powoli wycofa� si� za �cian� drzew i wydawa�o mi si�, �e nie stawia pazurzastych st�p na trawie, lecz p�ynie ponad ni�. Niemniej pozostawia� za sob� spalone na popi� �d�b�a. W ko�cu znikn��.
��Odszed� � powiedzia� po d�u�szej chwili Neuschalk z westchnieniem ulgi.
��Ano odszed� � potwierdzi�em.
Poczu�em, jak dopada mnie ogromne zm�czenie. Zapewne, gdyby demon powr�ci�, mia�bym problemy z ponown� koncentracj�. Nie wr�y�o to dobrze nast�pnej nocy.
��Musz� si� przespa� � rzek�em. � Ale wy, profesorze, czuwajcie, je�li wam �ycie mi�e, i obud�cie mnie natychmiast, kiedy zajdzie taka potrzeba.
Pokiwa� gorliwie g�ow�.
��A jutro w drodze porozmawiamy sobie o tym, kogo wy�cie w�a�ciwie, na miecz Pana, wezwali i co �e�cie chcieli osi�gn��.
Tym razem te� pokiwa� g�ow�, ale ju� z mniejszym entuzjazmem.
���pijcie spokojnie � rzek�. � Roztocz� nad wami ochronny parasol mej mocy.
��Bardzo mnie to pocieszy�o � mrukn��em. Zawin��em si� w p�aszcz i przekr�ci�em na bok. Zasn��em niemal natychmiast.
Neuschalk sta� jeszcze dwa kroki ode mnie, a ju� okr�ci�em si� z no�em w jednej, a krucyfiksem w drugiej d�oni. B�g na szcz�cie obdarzy� mnie �ask� czujnego snu, co nie raz i nie dwa przydawa�o si� w niebezpiecznych sytuacjach. Tym razem jednak mia�em naprzeciw siebie tylko demonologa, zaskoczonego moj� gwa�town� reakcj�.
��Ehm� wybaczcie � mrukn��, zastygaj�c w miejscu. � �wita ju��
Spojrza�em na pogr��ony w porannej szar�wce las i podnios�em wzrok na niebo. S�o�ca nie by�o jeszcze wida�, ale ciemne pasma chmur wyra�nie nabiera�y brudnor�owego odcienia.
Wczorajsza konfrontacja z demonem, niestety, nadszarpn�a moimi si�ami i czu�em si� podobnie jak po przepitej nocy. Md�o�ci, b�l g�owy, s�abo�� mi�ni� Nie mia�em jednak czasu ani na odpoczynek, ani by si� nad sob� rozczula�. Si�gn��em do sakw po jedzenie i wgryz�em si� w czerstw� bu�k� oraz ser. Zobaczy�em, i� Neuschalk przygl�da si�, jak jem. Mia� przekrwione, zapuchni�te oczy i nieszcz�liwy wyraz twarzy. Nawet jego pieczo�owicie przystrzy�ona broda by�a teraz zmierzwiona, a mi�dzy w�osy zapl�ta�y si� �d�b�a trawy.
��Cz�stujcie si� � powiedzia�em z pe�nymi ustami, a czarownik skwapliwie skorzysta� z zaproszenia.
Potem szybko osiod�ali�my konie i ju� bez zw�oki pop�dzili�my le�n� przecink�, maj�c za plecami wschodz�ce s�o�ce.
��Teraz m�wcie � rozkaza�em, kiedy wyjechali�my na pole, kt�re pozwala�o nam galopowa� obok siebie, strzemi� w strzemi�.
Konwersacja dotycz�ca powa�nych temat�w nie jest zbyt wygodna, kiedy siedzi si� na p�dz�cym rumaku, ale przy obustronnej ch�ci da si� pokona� t� drobn� przeszkod�. C� z tego, kiedy ch�ci tej, przynajmniej po stronie Neuschalka, nie by�o.
��To wymaga d�u�szych obja�nie� � krzykn��, a wiatr wepchn�� mu s�owa z powrotem do ust. Zakrztusi� si�. � Mucha, psiakrew � warkn�� i chwil� pokas�ywa�, a potem odplun�� na bok.
��Kiedy zatrzymamy si� napoi� konie, akuratnie wam wszystko opowiem � obieca�.
Mo�e mia� i racj�. Nie mogli�my przecie� gna� ca�y bo�y dzie�, bo nasze rumaki nie przetrzyma�yby takiego traktowania. Owszem, by�y to ros�e zwierz�ta, przyzwyczajone do forsownych podr�y, ale jednak nale�a�o zachowa� pewien umiar w korzystaniu z ich si� i zatrzymywa� si� co pewien czas na kr�tki chocia� popas. I tak s�dzi�em, �e najp�niej jutro trzeba b�dzie znale�� kupca, kt�ry odsprzeda nam nowe konie, gdy� im mniej nocy b�d� musia� sp�dzi� na powstrzymywaniu demona, tym wi�ksz� b�d� mia� szans�, by dowie�� Neuschalka ca�ego i zdrowego do Amszilas.
Zacz��em si� zastanawia�, czy nie lepszym planem by�oby takie u�o�enie trasy podr�y, aby ka�d� noc sp�dza� w okolicy �wi�tego miejsca, w ko�ciele lub chocia� niedaleko jakiej� przydro�nej kapliczki. Pech jednak chcia�, �e nie mia�em przy sobie map, a okolicy nie zna�em zbyt dobrze. Poza tym demon potraktowa�by podobny wybieg jako jawn� oznak� wrogo�ci i niech�� do dalszego prowadzenia negocjacji. Oczywi�cie, mog�em r�wnie� Neuschalka ulokowa� w kt�rym� z pobliskich ko�cio��w, a sam pogna� po wsparcie do Araszilas. Jednak cz�owiekowi pozbawionemu g��bokiej wiary nie pomo�e nawet obecno�� w �wi�tym miejscu czy posiadanie b�ogos�awionych relikwii. Czarownicy, blu�niercy i heretycy nie mogli przecie� liczy�, i� pomog� im symbole wiary, z kt�rej drwili lub kt�rej nienawidzili. Powiedzmy, �e m�g�bym przekona� jakich� �wi�tobliwych mnich�w lub ksi�y, by zaopiekowali si� Neuschalkiem. Ale po pierwsze, nie wiedzia�em, gdzie szuka� przedstawicieli tych profesji, a po drugie, nie chcia�em nikogo nara�a� na �mier� z �ap demona. Bynajmniej nie z powodu �le poj�tego wsp�czucia lub mi�osierdzia! Po prostu, rzecz podobnego rodzaju fatalnie wygl�da�aby w raporcie, kt�ry b�d� musia� z�o�y� zar�wno Jego Ekscelencji biskupowi Hez-hezronu, jak i w�adzom klasztoru Amszilas.
Z tych wszystkich przemy�le� wynika� jeden, nieweso�y mora�: mog�em liczy� tylko i wy��cznie na w�asne si�y. Sprytowi demona musia�em przeciwstawi� w�asny spryt, a jego zajad�o�ci � g��bok� wiar�. Nie jestem jednak czarodziejem z poga�skich legend, kt�ry jednym lekcewa��cym ruchem ma�ego palca przywo�uje pioruny b�d� nawa�nice. Jestem tylko skromnym inkwizytorem, posiadaj�cym niejakie talenta, musz�cym jednak p�aci� wysok� cen� za ka�d� pr�b� mierzenia swych si� z pot�gami pochodz�cymi nie z tego �wiata. Nie wyobra�a�em sobie, bym po tym, co us�ysza�em, m�g� zostawi� Neuschalka na pastw� demona. Zrozumcie mnie dobrze, mili moi. Nie zale�a�o mi nawet w najmniejszym stopniu na parszywym �yciu czarnoksi�nika, gdy� sam je po�wi�ci�, by oddali� si� od cudu zbawienia. Zale�a�o mi przede wszystkim na wiedzy, kt�r� mo�na wytrz�sn�� z jego umys�u. A z tym problemem z ca�� pewno�ci� poradz� sobie zakonnicy z Amszilas, kt�rych cierpliwo�� w wys�uchiwaniu grzesznik�w dor�wnywa�a jedynie gor�cej wierze.
Na popas zatrzymali�my si� nad zaro�ni�tym trzcinami brzegiem ma�ego jeziora. Do wody prowadzi�o b�otniste, �liskie zej�cie i musieli�my ostro�nie sprowadzi� konie, gdy� nie chcia�y si� zanadto przekona� do spaceru po wci�gaj�cej kopyta mazi.
��No i? � zagadn��em, kiedy ju� rozkulbaczyli�my konie.
��B��d. � Wzruszy� ramionami Neuschalk. � Zwyk�y ludzki b��d, kt�ry mo�e si� przydarzy� nawet najpot�niejszemu z uczonych m��w. � Nie by�o �adnej w�tpliwo�ci, i� wypowiadaj�c ostatnie s�owa, mia� na my�li siebie.
��Czyli?
Ochlapa� twarz wod� i napi� si� ze stulonych d�oni. Najwyra�niej wszystko, by zyska� na czasie.
��Zamierza�em wezwa� innego demona � rzek�, wdrapuj�c si� na brzeg. Usiad� na p�askim, omsza�ym kamieniu. � Wiecie� takiego, kt�ry� � zobaczy�em rumieniec na jego policzkach � potrafi zaspokoi� m�skie ��dze.
��Na miecz Pana! � Roze�mia�em si�. � A to�cie sobie sprowadzili �adnego sukkuba! Gustujecie w takich czerwonych potworach z rogami, pazurami i k�ami?
��Drwijcie sobie, drwijcie � zamrucza�, zupe�nie nie rozbawiony moim b�yskotliwym dowcipem. � Mam wra�enie, i� ten tam, Belizariusz, po�ar� mojego przyzywanego demona albo co najmniej go przegoni� i sam postanowi� zamanifestowa� si� w jego miejsce. Uzna�em wi�c, �e wykorzystam nadarzaj�c� si� sposobno��
��No tak � przerwa�em mu. � To przecie� oczywiste. Bo gdy w domu schadzek zamiast ladacznicy ukazuje si� w drzwiach opryszek ze sztyletem, ka�dy my�li tylko, jak wykorzysta� t� przemi�� niespodziank�.
��Wasze poczucie humoru mo�e sta� si� na d�u�sz� met� uci��liwe � zauwa�y� Neuschalk zgry�liwym tonem. � Nie zapominajcie, �e jestem badaczem, a moja w�adza nad jestestwami pochodz�cymi z otch�ani nie ma sobie r�wnych!
Nie skomentowa�em tego stwierdzenia, chocia� przypomnia�o mi si�, jak zesz�ej nocy czarnoksi�nik siedzia� skulony i z przera�eniem obserwowa� moj� s�own� potyczk� z demonem. Je�li faktycznie by� najpot�niejszym spo�r�d demonolog�w, z ca�� pewno�ci� by�em naocznym �wiadkiem upadku tej odra�aj�cej profesji.
��Czego wi�c za��dali�cie od Belizariusza? � spyta�em.
��Hmmm� � Pog�aska� si� po brodzie. � W skr�cie? Zakl�cia daj�cego mi w�adz� nad ka�d� �yj�c� istot�.
��Co takiego? � parskn��em. � Nie s�dzicie, �e gdyby naprawd� potrafi� co� takiego uczyni�, to zarezerwowa�by podobn� moc dla siebie samego?
��Nie znacie si� na hermetycznych kwestiach � obwie�ci� Neuschalk wynios�ym tonem.
��Zapewne nie � przyzna�em. � I co wydarzy�o si� p�niej?
��Przekaza� mi ��dane zakl�cie � rzek� po d�ugiej chwili demonolog. � Lecz stopie� jego komplikacji, trudno�� w zdobyciu koniecznych ingrediencji oraz szczeg�lne preparacje, kt�rych wymaga, czyni� je w praktyce bezu�ytecznym.
��Czyli dostali�cie plany domu bez robotnik�w, cegie�, drewna i pieni�dzy. � Roze�mia�em si�. � No i bez gwarancji, czym tak naprawd� s� � doda�em. � Bardzo pomys�owe.
��Dla mnie jest to zakl�cie nieosi�galne � powiedzia�. � Zwa�ywszy na ograniczone �rodki, jakimi dysponuj�. Kt�re bynajmniej nie wynikaj� z braku wiedzy � zastrzeg� szybko, machaj�c d�oni�, jakby odp�dza� much� � lecz z mych skromnych mo�liwo�ci materialnych. Ale czy nie s�dzicie, �e zakonnicy z Amszilas by� mo�e znajd� spos�b na realizacj� tego jak�e niezwyk�ego zakl�cia? � Spojrza� na mnie uwa�nie i z chytrym b�yskiem w oku.
��O tym porozmawiacie ju� z nimi samymi � odpar�em, gdy� jego rojenia przypomina�y baj�dy o �kijach samobijach� i �stoliczku nakryj si�.
Nagle Neuschalk poruszy� si� gwa�townie i omal nie spad� z omsza�ego g�azu. Zauwa�y�em na jego twarzy grymas strachu.
��Jed�my st�d � niemal krzykn��. � Szybko!
Chwyci�em konie przy pyskach i wyprowadzi�em z wody.
��Zaraz ruszamy � powiedzia�em spokojnie, g�adz�c pieszczotliwie pysk mojego wierzchowca. � Ale mo�e wyjawcie mi wcze�niej, co was ugryz�o?
Zacisn�� d�onie tak mocno, a� chrupn�y mu chrz�stki. Zauwa�y�em, �e ma niemal bia�� z przestrachu twarz, a na czo�o wyst�pi�y mu kropelki potu.
��B�agam was, jed�my st�d! � Zdumiewaj�ce, ale w jego g�osie naprawd� us�ysza�em b�aganie.
Usiad�em na g�azie, z kt�rego Neuschalk przed chwil� wsta�, i zacz��em odpina� nogawice.
��Odpocznijmy chwil� � zaproponowa�em � bo konie nie wytrzymaj�.
��Nie rozumiecie, nie rozumiecie � wykrzycza�. � Ale dobrze, sam pojad�!
Rzuci� si� w stron� swojego wierzchowca i chwyci� wodze. Wsta�em i zatrzyma�em jego d�o�.
��Neuschalk � rzek�em spokojnie. � Je�li nie b�dziesz ze mn� szczery, to umrzesz. Dobrze si� wi�c zastan�w�
��Kto� mnie �ciga � powiedzia� zduszonym g�osem i wbi� wzrok w czubki w�asnych but�w. � I zbli�a si�. Czuj� to�
Z ca�� pewno�ci� nie byli�my w dobrym miejscu na odparcie ataku, gdy�, wykorzystuj�c zas�on� g�stych krzew�w, mo�na by�o podprowadzi� nad jezioro zbrojnych, kt�rzy ustrzeliliby nas niczym kaczki. Jednak mia�em nadziej�, �e nawet je�li czarnoksi�nik m�wi prawd�, to jego prze�ladowcy nie zdo�ali jeszcze podej�� wystarczaj�co blisko. Postanowi�em wi�c, �e lepiej si� stanie, je�eli ca�� spraw� wyja�nimy w drodze. Nie nale�a�em bowiem do ludzi, kt�rzy, s�ysz�c nawo�ywanie �pali si�!�, po�wi�caliby czas na dopytywanie, co si� pali, gdzie si� pali i czy aby na pewno si� pali, oraz rozpoczynali dyskusj�, jakie trzeba przedsi�wzi�� �rodki bezpiecze�stwa. Nale�a�o bra� nogi za pas, gdy� ucieczka, nawet je�li nieuzasadniona, w niczym nie mog�a nam przecie� zaszkodzi�. A poniewa� do twierdzenia m�wi�cego, i� �honor dro�szy ni� �ycie� mia�em szereg w�tpliwo�ci, wi�c rejterada przed nieznanym niebezpiecze�stwem posz�a mi tym �atwiej. Oczywi�cie, mog�o si� okaza�, �e szanowny doktor jest jeszcze bardziej szalony ni� s�dzi�em (co przytrafia�o si� nader cz�sto osobom pragn�cym podporz�dkowa� swej woli mroczne moce), ale lepiej by�o dmucha� na zimne.
Wyprowadzili�my wierzchowce i ruszyli�my galopem, a nie usz�o mej uwagi, �e Neuschalk ca�y czas obraca� si� przez rami�, jakby �ledz�c, czy nikt nie pod��a naszym tropem. W ko�cu p�d powietrza zerwa� mu kapelusz z g�owy i us�ysza�em przekle�stwo zag�uszone t�tentem ko�skich kopyt. By� mo�e by�em przeczulony, obserwuj�c jego zachowanie, ale i mnie wydawa�o si�, jakby �ledzi�y nas czyje� spojrzenia. Niemal�e czu�em na plecach wrogi wzrok, a w dodatku zdawa�o mi si�, �e wzrok ten nie mo�e nale�e� do ludzkiej istoty, gdy� odczuwa�em go jako piek�cy b�l, rosn�cy gdzie� z ty�u czaszki i promieniuj�cy przez kr�gos�up a� do l�d�wi. Mia�em tylko nadziej�, i� wra�enie to wynika�o nie z realnych podstaw, lecz spowodowane by�o os�abieniem psychiczn� walk�, kt�r� zesz�ej nocy toczy�em z demonem. Zerkn��em k�tem oka na Casimirusa Neuschalka i wyra�nie zobaczy�em, jak bardzo strach zmieni� rysy jego twarzy. Mia� oczy wyba�uszone z przera�enia, a usta �ci�gni�te w w�sk�, krwawi�c� krech� (wida� wcze�niej musia� przygry�� sobie wargi). Pobiela�ymi d�o�mi kurczowo �ciska� ko�skie wodze, a butami wali� w boki nieszcz�snego wierzchowca jak w b�ben. Cokolwiek nas �ciga�o, musia�o budzi� w czarnoksi�niku groz� wi�ksz� nawet ni� Belizariusz. Ach, westchn��em w my�lach, dlaczego musisz zawsze wpl�ta� si� w k�opoty, biedny Mordimerze?
Le�n� �cie�ynk� wypadli�my na podmok��, ��t� od kacze�c�w ��k�. Po mojej prawej r�ce rozci�ga�o si� p�ytkie, zaro�ni�te rz�s� rozlewisko, a s�o�ce odbija�o si� srebrem w niewielkich ka�u�ach czystej toni. I nagle zobaczy�em, �e z rozlewiska unosi si� jaki� dziwny kszta�t. Pocz�tkowo s�dzi�em, �e to jedynie zwid wywo�any takim, a nie innym u�o�eniem si� gor�cego powietrza. P�niej pomy�la�em, �e nad jeziorkiem wznios�a si� niewielka tr�ba powietrzna, ale przecie� dzie� by� bezwietrzny. I dopiero trzeci rzut okiem upewni� mnie, �e oto z wody unosi�a si� istota utkana z przezroczystego b��kitu. By�a mniej wi�cej wzrostu dw�ch ludzi, lecz niezwykle chuda, a jej d�ugie r�ce czy macki zdawa�y si� kr��y� wok� tu�owia w jakim� zadziwiaj�cym ta�cu. Nie spostrzeg�em, by mia�a nogi, a jednak sun�a bez trudu po zielono-��tym kobiercu traw oraz kacze�c�w. Wydawa�a si� falowa� i przelewa�, ale pomimo to ze spor� pr�dko�ci� zmierza�a w nasz� stron�. �ci�gn��em wodze koniowi, zmuszaj�c go do raptownego skr�tu w lewo. Czymkolwiek by� stw�r mkn�cy po ��ce, wydawa�o si�, �e jego celem jeste�my w�a�nie my. Neuschalk r�wnie� dostrzeg� wodn� maszkar�, gdy� z jego gard�a wyrwa� si� piskliwy krzyk, a czarnoksi�nik w tym samym momencie skr�ci� tak gwa�townie, �e omal nie zsun�� si� z siod�a. Zabalansowa� przy ko�skiej szyi, kurczowo wczepi� si� palcami w grzyw�, ale w ko�cu uda�o mu si� odzyska� r�wnowag�.
��Szybciej, szybciej! � wrzasn��.
Nie trzeba mi by�o tego powtarza� dwa razy, gdy� i tak wyciska�em ju� z rumaka wszystkie si�y. �cigaj�ca nas istota jednak r�wnie� mkn�a coraz szybciej i mia�em wra�enie, �e nawet lekko si� zbli�a. Obawia�em si�, �e w ko�cu b�d� musia� stawi� czo�a niebezpiecze�stwu, chocia� by�em pewien, i� �adne ostrze nie wyrz�dzi jej krzywdy. Wszak�e by�a stworzona z wody, a nie widzia�em jeszcze, by rzeka lub jezioro cierpia�y pod ciosami miecza. Pozostawa�y jedynie modlitwy, moc naszej �wi�tej wiary oraz zbawienna pot�ga krucyfiksu.
Jednak widzicie, mili moi, istniej� na �wiecie byty wywodz�ce si� z pradawnych czas�w, kt�re nie l�kaj� si� chrze�cija�skich symboli. Mo�liwe, �e modlitwy i aura mej wiary mog�yby powstrzyma� wodny �ywio�, ale by� mo�e by� on tylko broni� sterowan� przez kogo� stoj�cego poza zasi�giem naszego wzroku. A przecie� trudno sobie wyobrazi�, aby pozbawiona my�li oraz uczu� woda, uformowana magi� w przypominaj�cy cz�owieka kszta�t, mog�a si� przestraszy� nawet naj�arliwszych modlitw. �wi�te s�owa s� w stanie zatrzyma� cz�owieka z mieczem w d�oniach, ale nie potrafi� z�ama� samego miecza.
��W las! � krzykn��em, gdy� liczy�em na to, �e drzewa oraz chaszcze zatrzymaj� naszego prze�ladowc�.
Wiedzia�em r�wnie�, �e je�li wodna istota zosta�a powo�ana do �ycia za pomoc� magii, to od czarownika nie mo�e jej oddziela� zbyt du�y dystans. Mo�e wi�c mieli�my szans�, by uciec? Wierzchowiec Neuschalka potkn�� si� i czarnoksi�nik zawy� z przera�enia. Przytuli� si� do ko�skiej grzywy i teraz niemal le�a� swemu rumakowi na karku, obejmuj�c go ramionami. Obejrza�em si� przez rami�. B��kitny maszkaron by� coraz bli�ej, ale na szcz�cie zbli�ali�my si� do brzozowego lasu, za kt�rym widzia�em ju� grzbiety wapiennych ska�. M�j ko� rz�zi� ci�ko, lecz nie zwalnia� biegu. I nagle wierzchowiec demonologa potkn�� si� po raz drugi, ale tym razem doktor Neuschalk wylecia� z siod�a, jak wyrzucony z procy, i przelecia� przez �eb zwierz�cia, ci�ko l�duj�c w trawie. Jedynie cudem unikn�� uderzenia kopyt, ale podni�s� si� ze zdumiewaj�c� szybko�ci�, wyrzucaj�c z siebie r�wnie zdumiewaj�c� litani� przekle�stw. Ja tymczasem �ci�gn��em wodze, zatrzyma�em konia i ruszy�em, by pom�c czarnoksi�nikowi w walce lub ucieczce. Ukszta�towana z wody istota sun�a coraz szybciej i teraz ju� tylko trzydzie�ci, mo�e trzydzie�ci pi�� st�p dzieli�o j� od Neuschalka. Poniewa� by�a tak blisko, wi�c mog�em lepiej si� jej przyjrze� i najbardziej zaniepokoi�y mnie kr���ce wok� ca�ego jej tu�owia b��kitne wicie przypominaj�ce nieco ramiona o�miornicy.
Wyszarpn��em z pochwy miecz, cho� B�g mi �wiadkiem, nie s�dzi�em, aby ostrze mog�o cokolwiek zdzia�a� przeciwko temu potworowi. Jednak ruszy�em p�dem w jego stron�, z modlitw� na ustach i zawzi�to�ci� w sercu. Ale nie zd��y�em nic uczyni� K�tem oka zauwa�y�em, �e Neuschalk sk�ada d�onie w jakim� dziwnym ge�cie, us�ysza�em, �e mruczy co� w niezrozumia�ym dla mnie j�zyku, i w tym samym momencie spomi�dzy jego palc�w wytrysn�� p�omie�. Je�li widzieli�cie kiedy� katapulty miotaj�ce grecki ogie�, to to w�a�nie je przypomina�o. Oczywi�cie, rozjarzona kula ognia by�a najwy�ej wielko�ci dw�ch moich pi�ci, ale bij�cy od niej �ar by� tak wielki, i� poczu�em, jak przelatuj�c obok mej g�owy, spala mi w�osy na prawej skroni. Ognista kula ugodzi�a wodn� istot� w sam �rodek tu�owia. Ale nie tylko ugodzi�a. Ona p�k�a i rozla�a si� po ca�ym jej ciele, otulaj�c potwora jakby czerwonym p�aszczem. �ywio�ak zwin�� si� w miejscu, skr�ci�, zawr�ci�, ale ten ruch tylko podsyci� p�omienie. Potem widzieli�my tylko p�dz�cy przez las, p�omienisty kszta�t, pozostawiaj�cy za sob� spalon� traw� oraz nadpalone ga��zie.
��Na miecz Pana! � westchn��em zdumiony i schowa�em miecz do pochwy.
Neuschalk obr�ci� si� w moj� stron�, a jego twarz wci�� by�a wykrzywiona strachem.
��Nie ma chwili do stracenia! � wrzasn��. � W nogi!
Ruszy� p�dem w stron� swego konia, kt�ry nie przej�� si� ani wcze�niejszym upadkiem je�d�ca, ani stoczon� przed chwil� walk�, i skuba� traw� kilkadziesi�t krok�w od nas. Postanowi�em us�ucha� dobrej rady i wskoczy�em szybko na siod�o. Pogalopowali�my. Nadal nie czu�em si� bezpiecznie. Instynkt m�wi� mi, �e na tym nie ko�czy si� jeszcze nasza przygoda, i ca�y czas czu�em niedaleko czyj�� wrog� obecno�� i czyj� przenikliwy, niemal sprawiaj�cy b�l, wzrok. By�em niemal pewien, i� �ledzi nas kto�, kto przed chwil� wys�a� przeciwko nam wodnego potwora. Do jakich jeszcze uczynk�w by� zdolny i jak�� krzywd� wyrz�dzi� mu Neuschalk, �e �ciga� go a� tak zajadle?
Us�ysza�em �wist i co� bzykn�o mi tu� ko�o ucha. Czarnoksi�nik by� cz�owiekiem obdarzonym niezwyk�ym szcz�ciem, gdy� strza�a by�a wycelowana w niego. I tylko dlatego nie wbi�a si� w sam �rodek jego plec�w, gdy� zm�czony ko� potkn�� si� po raz kolejny tego dnia, a demonolog hukn�� czo�em w kark zwierz�cia. Dzi�ki temu strza�a min�a o w�os jego cia�o i trafi�a w pie� drzewa. Nie mia�em, rzecz jasna, czasu, by bli�ej si� przyjrze� drgaj�cemu w pniu pociskowi, niemniej, jeden rzut oka wystarczy�, abym zorientowa� si�, i� nigdy jeszcze nie widzia�em tak uformowanej lotki. Trudno by�o te� nie zauwa�y�, �e grot wbi� si� bardzo g��boko, a wi�c strza� zosta� oddany z �uku o pot�nej sile ra�enia, kt�ry m�g� dobrze sprawowa� si� wy��cznie w d�oniach wyszkolonego m�czyzny o niespotykanie mocnych ramionach. Tym gorzej wszystko to wr�y�o na przysz�o��.
Wpadli�my na rozleg�y p�askowy� �agodnie wznosz�cy si� ku wapiennym ska�om. Zobaczy�em, gdzie kieruje si� Neuschalk, i wrzasn��em: �nie!�. Nie wiem, czy nie s�ysza� mnie, czy te� nie chcia� s�ysze�, ale p�dzi� wprost w stron� szczeliny rozcinaj�cej ska��, kt�ra to szczelina najprawdopodobniej prowadzi�a do jaskini. A nie ma, mili moi, gorszego pomys�u na ucieczk� ni� wej�� w �lepy zau�ek. Mo�e jednak my�la�, �e jaskinia ma wylot po drugiej stronie wzg�rza? A mo�e s�dzi�, i� �cigaj�cy nas nie odwa�y si� wej�� w ciemno��? Jakiekolwiek jednak by�y motywy post�powania demonologa, sko�czy�o si� na tym, �e zeskoczy� z siod�a, beztrosko porzuci� konia na wzg�rzu i znikn�� w mroku pod g�r�. C� mia�em wi�c robi�? Stan��em przy wej�ciu i czeka�em.
A czeka� nie musia�em d�ugo, gdy� ujrza�em posta� biegn�c� wprost w moj� stron�. Biegn�c�, dodam to, z nadludzk� szybko�ci� i trzymaj�c� w d�oniach kr�tki �uk. Jak z takiego �uku mo�na by�o wystrzeli� z tak� si��, pozostawa�o zagadk�, na kt�r� nie potrafi�em znale�� dobrej odpowiedzi. I wreszcie posta� zbli�y�a si� do mnie i przystan�a. Zamar�a kilkana�cie krok�w ode mnie. Kobieta ze stercz�cymi na wszystkie strony siwymi w�osami, o spalonej s�o�cem twarzy, poci�tej g��bokimi bruzdami zmarszczek. Ale nie to wyr�nia�o j� spo�r�d innych ludzkich istot, lecz fakt, �e mia�a zaszyte powieki. Wyra�nie widzia�em grube, wro�ni�te ju� w sk�r� szwy, kt�re bieg�y doko�a jej niewidz�cych oczu. Zrobi�em krok w lewo bezszelestnie, p�ynnym ruchem przesuwaj�c stop�. Jej g�owa natychmiast zwr�ci�a si� w moj� stron�, a �uk, kt�ry pewnie trzyma�a w d�oniach, zmieni� po�o�enie. A wi�c widzia�a! Lecz w jaki spos�b mog�a dostrzec m�j ruch, skoro zamkni�te, zaszyte powieki nie mog�y dopuszcza� do oczu nawet s�onecznego blasku?
Powiedzia�a co� w nieznanym mi, dziwnym j�zyku o melodyjnym za�piewie. Kiedy m�wi�a, jej usta porusza�y si�, lecz twarz pozosta�a martwa i bez wyrazu. Powt�rzy�a zdanie g�o�niej i wydawa�o mi si�, �e s�ysz� w tonie jej g�osu zniecierpliwienie. Widzia�em ju�, jak� posiad�a bieg�o�� w sztuce �uczniczej, i nie mia�em w�tpliwo�ci, �e zd��y wycelowa� oraz wypu�ci� strza�� wprost w moje serce, zanim zd��� do niej podbiec.
��Kim jeste�? � zapyta�em, staraj�c si� wyra�nie artyku�owa� g�oski.
Nie zrozumia�a moich s��w, a liczy�em na to, �e zna chocia� najprostsze zwroty z naszego j�zyka. Znowu powiedzia�a co� niecierpliwym tonem i rzuci�a g�ow�, jakby daj�c mi znak, bym zszed� jej z drogi i odst�pi� od wej�cia do jaskini. Oczywi�cie, mog�em to uczyni�. Najwyra�niej polowa�a nie na mnie, tylko na Neuschalka, najwyra�niej te� by�a na tyle wielkoduszna, by nie zabra� mojego �ycia przy okazji likwidowania swej ofiary. I to by� b��d, gdy� w takim razie ja musia�em zabra� jej �ycie. Nie wyobra�a�em sobie bowiem, jak inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu, s�uga Bo�y i m�ot na czarownice m�g�by ust�pi� przed �lep� staruch�. Cho�by by�a zar�wno �wietn� �uczniczk�, jak i bieg�� w swej sztuce wied�m�. Poza tym musia�em dowie�� Neuschalka do klasztoru Amszilas, gdy� jego umiej�tno�ci budzi�y moje coraz �ywsze zainteresowanie. A dostarczenie zakonnikom trupa, zamiast �ywego czarnoksi�nika, uzna�bym za osobist� pora�k�.
Mia�em niewiele czasu na podj�cie decyzji, co czyni�. Nie mog�em przecie� mie� nadziei, �e b�dziemy sobie tak sta� przed wej�ciem do jaskini i grza� si� w promieniach letniego s�oneczka. Ona mia�a swoje zadanie, ja mia�em swoje. A zadania te, niestety, nawzajem si� wyklucza�y, co oznacza�o, �e ju� za chwil� jedno z nas pozb�dzie si� doczesnych trosk. W jaki spos�b starucha dostrzega�a moje ruchy? A mo�e je s�ysza�a? Nie, mili moi! Mordimer Madderdin, kiedy tylko chce, potrafi porusza� si� jak kot na �owach, a pod moj� stop� nie ma prawa zaszele�ci� nawet �d�b�o trawy. Mo�e wi�c czu�a m�j zapach? Kto wie? Sta�a, co prawda, dobrych dwadzie�cia krok�w ode mnie, ale je�li mia�a psi w�ch, to oczy faktycznie nie by�y jej potrzebne, by wytropi� ofiar�.
Ol�ni�o mnie. Ot� dawno temu s�ysza�em histori� o cz�owieku, kt�ry kaza� wy�upi� sobie oczy po to, by wzrok nie zam�ci� mu dostrzegania prawdziwej natury ludzi. Mo�e wi�c ta stara kobieta dostrzega�a aur� mych my�li? Ha, warto by�o spr�bowa�.
Przymkn��em oczy i zatopi�em si� w spokojnej modlitwie. Wyciszy�em umys�, tak jak uczono tego w naszej przes�awnej Akademii. Starucha zaszczeka�a co� poirytowanym g�osem, ale ten d�wi�k dobieg� mnie jakby z wielkiej odleg�o�ci i nie wywo�a� nawet cienia my�li. Odruchowo, bezwiednie zszed�em kilka krok�w na bok, a czu�em si� tak, jakbym unosi� si� tu� nad ziemi�. Modlitwa p�yn�a we mnie i wok� mnie, otula�a nieprzeniknion� zas�on�, koi�a, uspokaja�a i tworzy�a spoiwo ��cz�ce mnie z nieruchom� harmoni� �wiata. Us�ysza�em �wist strza�y. Najpierw jednej, a potem drugiej, lecz d�wi�k ten nie poruszy� �adnej struny w moim umy�le. Tylko go zarejestrowa�em. By�em ju� jedynie py�em unoszonym przez wiatr wszech�wiata, jedno�ci� w ca�o�ci i ca�o�ci� w jedno�ci. Nawet nie musia�em wymawia� s��w modlitwy, gdy� modlitwa by�a cz�ci� mnie samego, ja zanurza�em si� w niej, a ona we mnie.
Starucha by�a bardzo szybka. Ale nie tak szybka, aby powstrzyma� sztylet, kt�ry wbi� si� jej pod �opatk�. Wyj�cie z modlitewnego spokoju i zerwanie wi�zi z harmoni� �wiata odczu�em, jak cios w samo serce i umys�. Wiedzia�em, �e kobieta przez kr�ciute�k� chwil�, tu� przed �mierci�, zrozumia�a, �e stoj� za jej plecami ze sztyletem w d�oni. Lecz nie mia�a czasu, by cokolwiek uczyni�. Ostrze przebi�o jej serce i umar�a niemal natychmiast. Przez kilka chwil jej stopy w wysokich sk�rzanych butach, kopa�y traw�, a potem zamar�a, le��c w ka�u�y krwi. Jej zaszyte oczy nieruchomo spogl�da�y w niebo, a na sp�kanej jak kora starego drzewa twarzy zago�ci� wyraz spokoju. Wytar�em sztylet w kraj kubraka i opad�em na kolana. Z nosa buchn�a mi krew i zmiesza�a si� na trawie z krwi� p�yn�c� z rany staruchy.
��Poradzili�cie sobie! � W g�osie Neuschalka us�ysza�em zdumienie i podziw.
Z trudem unios�em g�ow�. Demonolog sta� przy wej�ciu do jaskini, a s�o�ce o�wietla�o go z profilu. Przymru�y�em oczy, a potem usiad�em, odwracaj�c wzrok.
��Musz� si� przespa� � powiedzia�em i sam s�ysza�em, jak bardzo be�kotliwie brzmi m�j g�os. � Obud�cie mnie za kilka chwil�
Siedzia�a ko�o mnie, trzymaj�c za r�k�. W d�oni czu�em jej szczup�e, ch�odne palce, a kiedy unios�em g�ow�, zobaczy�em, �e si� u�miecha. Leniwym ruchem odgarn�a z czo�a z�ote w�osy i pochyli�a si� nade mn�. Jej wykrojone na kszta�t migda��w oczy by�y b��kitne jak g�rskie jezioro, rozja�nione po�udniowym s�o�cem�
��Wstawaj, wstawaj � powiedzia�a z niecierpliwo�ci� chrapliwym g�osem Casimirusa Neuschalka.
Sen prysn��, poderwa�em g�ow� i zobaczy�em pochylonego nade mn� demonologa.
��Ju� czas � stwierdzi�, a z jego ust dolecia� od�r zgnilizny, kt�ry natychmiast udowodni� mi, �e z pi�knego �wiata snu trafi�em znowu na ten jak�e rzeczywisty, cho� nieszcz�sny pad� �ez.
��Wstaj� � odburkn��em.
By�em w�ciek�y, �e mnie obudzi�. Jednak wiedzia�em, �e jeszcze d�ugo zostanie w moim sercu pami�� o s�odyczy tych sennych marze�. Jak i gorycz p�yn�ca ze �wiadomo�ci, �e marzenia te pozostan� jedynie marzeniami, gdy� sam wybra�em tak�, a nie inn� drog�.
Rozejrza�em si�. Byli�my nadal przed jaskini� b�d�c� kryj�wk� czarownika, ale s�o�ce przesun�o si� na niebie dobry kawa�ek.
��Gdzie trup? � warkn��em.
��Wrzuci�em do rzeki razem ze wszystkim� � Wzruszy� ramionami.
��Wrzucili�cie do rzeki � powt�rzy�em ironicznym tonem. � Wiele sobie zadali�cie trudu, by usun�� j� z moich oczu.
��Nie marud�cie � rzek�, a jego g�os nieoczekiwanie stwardnia�. � Musimy ostro pogna� konie, �eby jutro przed zachodem dotrze� do Amszilas.
Ot, i by�o to ca�e podzi�kowanie dla waszego uni�onego s�ugi za uratowanie �ycia. Ha, mo�e mia� i racj�, bo przecie� by� dla mnie tylko tyle wart, co wiedza zawarta w jego umy�le.
��Zaczekajcie tutaj � rozkaza�em. � Musz� co� jeszcze sprawdzi�.
Nie s�ucha�em jego coraz bardziej �arliwych protest�w, tylko wdrapa�em si� na siod�o (a s�owo �wdrapa�em� dobrze oddaje zr�czno��, z jak� dosiad�em konia) i pogalopowa�em z powrotem do lasu, przez kt�ry nie tak dawno temu uciekali�my przed staruch�. Rzecz prosta, zmierza�em w stron� drzewa, w kt�rym utkwi�a strza�a mierzona w Neuschalka. Pragn��em z bliska jej si� przyjrze�, gdy� zapami�ta�em j� jako przedmiot wielce oryginalny.
Znalaz�em bez trudu drzewo, w kt�rego pniu tkwi� grot. Niestety, jednak nie by�em w stanie go wyci�gn��. Ostrze wbi�o si� tak g��boko, i� musia�bym nabiedzi� si� nad rozwierceniem miejsca wok� strza�y, gdy� nie s�dzi�em, by pomog�y tu nawet c�gi. Ale to, co zobaczy�em, wystarczy�o mi w zupe�no�ci. Strza�a zosta�a wykonana z czarnego drewna, pieczo�owicie wyg�adzonego i pokrytego ledwo widocznymi znakami runicznymi, a raczej znakami, w kt�rych domy�la�em si� run. Lotki przygotowano z pi�r jakiego� czarnego ptaka, ale nie potrafi�em rozpozna� jakiego. Zreszt� nic w tym nie by�o dziwnego, gdy� nie nale�a�em do ludzi bieg�ych w rozpoznawaniu gatunk�w zwierz�t.
Z�ama�em strza�� przy samym pniu i z�omek schowa�em za pazuch�. Jednak nie mog�o umkn�� mej uwagi, �e kiedy dotyka�em czarnego drewna, przez moje palce przebieg� lodowaty dreszcz. W tej strzale, mili moi, by�a moc. Kto� nie tylko pieczo�owicie j� wyrze�bi�, ale nas�czy� a� nadto wyra�n� magi�. Czemu stara kobieta chcia�a zapolowa� na Neuschalka za pomoc� tej w�a�nie broni? Dlaczego s�dzi�a, �e czarna, runiczna strza�a b�dzie najlepsza, by pozbawi� go �ycia? Ha, nad odpowiedziami na te pytania musia�em si� powa�nie zastanowi�. Jak r�wnie� nad tym, i� demonolog wyra�nie nie �yczy� sobie, bym po doj�ciu do przytomno�ci obejrza� martw� kobiet� oraz jej or�.
��Idzie � obwie�ci� Neuschalk bezbarwnym g�osem.
Ja r�wnie� poczu�em zbli�aj�c� si� do nas mroczn� moc. A wi�c nadchodzi� czas drugiej rozmowy z Belizariuszem. �cisn��em mocniej krucyfiks w d�oniach, a otulaj�ca go srebrna po�wiata doda�a mi otuchy. Demon tym razem pojawi� si� tak raptownie, jakby zeskoczy� z ga��zi drzewa. Ot, jeszcze przed momentem widzia�em poletko wydeptanej trawy i rosn�c� na nim m�od� brz�zk�, a za chwil� w tym samym miejscu czerwony, rogaty potw�r sta� obok dymi�cego, drewnianego kikuta.
��Jestem, inkwizytorze � zahucza� tubalnym g�osem. � Przyszed�em po mojego czarownika.
��Witaj, dostojny Belizariuszu � odpar�em uprzejmym tonem, nie spuszczaj�c wzroku z bestii. � Jednak o�miel� si� przypomnie�, �e najpierw musimy uzgodni� cen�.
Wystawi� przed siebie pazurzast� �ap�, w kt�rej co� zal�ni�o zielonym �wiat�em.
��Kamie� druid�w � rzek�. � Dotknij nim cia�a, a uleczy ka�d� chorob�
��A pu�apka? � zapyta�em. � Zreszt� nie trud� si� odpowiedzi�. Ja znam pu�apk�. Ten kamie� przywr�ci zdrowie, wysysaj�c �yciowe si�y ze znajduj�cego si� najbli�ej cz�owieka.
��C� ci� mo�e obchodzi� dola innych ludzi? � spyta� po chwili.
��To tylko cz�ciowa prawda. � Nie zgodzi�em si� z nim. � Gdy� po c� zostawa�bym inkwizytorem, jak nie po to, by, wyrzekaj�c si� losu zwyk�ego cz�owieka, czuwa� nad �yciem bli�nich? Jednak nie powiedzieli�my sobie o najrozkoszniejszym �arciku ukrytym w kamieniu druid�w, prawda? � U�miechn��em si� samymi ustami. � Spr�buj uzdrowi� nim blisk� osob�, a wyssie �ycie z ciebie samego. Czy nie tak to w�a�nie dzia�a?
��A wi�c nie chcesz go? � warkn��.
��Twoje dary s� niczym s�odkie wino zatrute cykut� � powiedzia�em. � Jaka jest nast�pna propozycja?
Chcia� post�pi� krok naprz�d, ale moc moich modlitw i mej wiary zatrzyma�a go w p� ruchu. Zawarcza� jeszcze gro�niej ni� poprzednio, a z tr�jk�tnego pyska zacz�a mu si� s�czy� zielonkawa �lina. Jej smr�d poczu�em o wiele wyra�niej ni�bym sobie tego �yczy�.
��Nadu�ywasz mej cierpliwo�ci, inkwizytorze � zacharcza�. � My�la�em, �e moje dary sprawi� ci rado��.
��Inkwizytorzy s� lud�mi pos�pnymi i nie�atwo uradowa� ich serca � odpar�em. � A wyznam ci te�, �e uwa�any jestem za najmniej weso�ego z nich wszystkich. Zreszt� serdecznie nad tym ubolewam�
B�yszcz�cy kamyk znikn�� z d�oni demona. D�ugie jak ludzki palec szpony otar�y si� o siebie z chrz�stem. Podejrzewa�em, �e Belizariusz m�g�by rozedrze� nimi na strz�py cz�owieka w p�ytowej zbroi i nawet by tego nie zauwa�y�.
��Nie �artuj ze mnie, cz�owieczku! � zadudni�. Jak wida�, do�� szybko nauczy� si� rozpoznawa� moje poczucie humoru.
By�em nieludzko zm�czony pojedynkiem ze �lep� kobiet� oraz wyczerpuj�c� podr�. Nie mia�em ochoty na �adne gierki, przekomarzania i trwaj�ce godzinami zmagania z demonem. Poza tym kie�kowa�y we mnie (a mo�e nawet bujnie ros�y!) coraz silniejsze podejrzenia co do prawdziwej natury zachodz�cych wok� mnie wydarze�. Dlatego postanowi�em postawi� wszystko na jedn� kart�. Je�li si� myli�em � c�, przyjdzie mi zap�aci� wysok� cen�. Je�li mia�em racj� albo je�li mi si� poszcz�ci � b�d� m�g� si� spokojnie wyspa�. A w tej chwili wydawa�a mi si� to perspektywa nader kusz�ca.
��Odejd� � powiedzia�em spokojnie. � Nie masz nic, czego bym pragn��. Zostaw w spokoju czarownika i wracaj sk�d przyby�e�.
Patrzy� na mnie �lepiami, w kt�rych gorza�y piekielne ognie i wrza�y jeziora pe�ne krwi. Wyprostowa� si�, rozdziawiaj�c paszcz� i rozk�adaj�c pot�ne ramiona.
��Ccco� ty powiedzia�?! � Jego g�os nie brzmia� ju� nawet jak warkot wielkiego psa, ale jak huk zbli�aj�cej si� burzy.
��Precz! � rozkaza�em, unosz�c krucyfiks.
Belizariusz by� w�ciek�y. Z ca�� pewno�ci�. Ale z ca�� pewno�ci� by� r�wnie� zdumiony. Oczywi�cie, je�li mia�em prawo cokolwiek wnioskowa� z jego wygl�du oraz zachowania. W ka�dym razie nie zaatakowa� mnie od razu, lecz sta�, w�ciekle bulgocz�c i chrz�szcz�c pazurami.
��Tak, tak! Id� precz! � wykrzycza� Neuschalk, a demon zwr�ci� na moment oczy w jego stron�.
Krzy� w moich d�oniach ja�nia� �wiat�em wielekro� silniejszym od ksi�ycowego i trudno by�o nie spostrzec, �e Belizariusz unika� spojrzeniem tego blasku. Wyra�nie si� waha� i nie wiedzia�, co czyni�. Ten jego namys� i niezwyk�a cierpliwo��, z jak� zni�s� obelg�, potwierdza�y moje wcze�niejsze przypuszczenia.
��Dobrze � rzek� w ko�cu. � Dam ci czas do jutra, inkwizytorze. W dow�d mej dobrej woli�
Jako �ywo, nie s�ysza�em jeszcze o dobrej woli demon�w, ale postanowi�em niczemu si� nie dziwi�. Skin��em powoli g�ow�.
��Tak wi�c do jutra, Belizariuszu � powiedzia�em, doskonale wiedz�c, �e nast�pnego wieczoru b�dzie nas ju� chroni�a �wi�ta wiara klasztoru Amszilas.
Demon tym razem nie wycofa� si� powoli, jak poprzedniej nocy, lecz w jednej chwili znikn�� z naszych oczu. Tylko wypalona ziemia, sczernia�y kikut brz�zki oraz smr�d spalenizny pozosta�y jedynymi �ladami �wiadcz�cymi o tym, �e niedawno znajdowa� si� tu� ko�o nas.
��Dobrze, �e sobie z nim poradzi�e� � westchn�� Neuschalk z ulg�. � Gdy� w innym wypadku musia�bym u�y� pot�nych zakl��, kt�rymi wszak nie wolno szafowa� na lewo i prawo, nawet gdy jest si� cz�owiekiem tak bieg�ym w sztukach magicznych, jak ja.
��Zakl�cia � powiedzia�em lekcewa��co. � To przecie� tylko s�owa. Licz� si� �ar oraz moc prawdziwej wiary i niczym niezachwiana ufno�� w moc Pana. A tego � spojrza�em w jego stron� � nigdy nie mia�e� i mie� nie b�dziesz.
Skrzywi� si� tylko, ale nic nie odpowiedzia�.
��Przed zachodem b�dziemy w Amszilas � rzek� w ko�cu, patrz�c przed siebie wzrokiem, z kt�rego nie mog�em nic wyczyta�. � A tam pogadamy o �arze prawdziwej wiary�
Klasztor Amszilas jest prawdziw� fortec�, kt�rej wie�e i baszty dumnie wyrastaj� nad po�o�onym w dolinie zakolem rzeki. Ale nie si�a kamiennych mur�w strze�e tego miejsca, lecz prawdziwa �wi�to�� wiary jego mieszka�c�w. Bogobojni mnisi nie tylko oddaj� si� modlitwom oraz pobo�nym rozmy�laniom, lecz mierz� si� z najbardziej zatwardzia�ymi z heretyk�w. Tu trafiaj� czarnoksi�nicy, demonolodzy i wied�my. A raczej � najpot�niejsi spo�r�d nich. Tu gromadzone s� ksi�gi, amulety, rze�by i obrazy, kt�re od lat lub wiek�w s�u�y�y uprawianiu mrocznych sztuk.
Mia�em okazj� nie tak dawno temu odwiedzi� bogobojnych mnich�w, lecz wizyta ta nie zostawi�a dobrych wspomnie�. Owszem, wybaczono mi moje zaniedbania, pochopno�� s�d�w oraz lekkomy�lno��, ale pozosta�a jednak nuta wstydu, pal�ce wspomnienie o tym, �e da�em si� okpi� chytrym bezbo�nikom i dopiero mnisi z Amszilas udowodnili, gdzie tkwi� m�j b��d.
��No, no � mrukn�� Neuschalk, zadzieraj�c wysoko g�ow�. � Zamek co si� zowie. Sam cesarz by si� takiego nie powstydzi��
��
Oczywi�cie musiano dostrzec nas, kiedy nadje�d�ali�my strom�, kr�t� drog�, ale nikt nie pokwapi� si� z otwieraniem bram. I s�usznie, gdy� go�� zmierzaj�cy do Amszilas musia� opowiedzie� si�, kim jest i z czym przybywa, aby w og�le zechciano zastanowi� si� nad otwarciem wr�t. Zastuka�em mocno.
��Kt���� tam? � zapyta� starczy, ale silny jeszcze g�os. G�os, kt�ry �wietnie pozna�em, gdy� z bratem furtianem mieli�my nie tak znowu dawno temu pewne drobne nieporozumienie na temat opiesza�ego wpuszczania go�ci na teren klasztoru.
��Mordimer Madderdin, inkwizytor Jego Ekscelencji � rzek�em g�o�no. � Prosi o pomoc oraz opiek�.
��Aha ha! � Za�mia� si� chrapliwie. � Pami�tam ci�! Pochopny i swarliwy inkwizytor o plugawym j�zorze! Na kolana, ch�opcze, b�agaj o wybaczenie grzech�w!
Casimirus Neuschalk spojrza� na mnie z zaciekawieniem w oczach. Czy�by my�la�, �e us�ucham rady furtiana, i szykowa� si� na ucieszne przedstawienie? Je�li tak, musia�em go srodze rozczarowa�.
��Nie czas na �arty, bracie � powiedzia�em powa�nym tonem. � To sprawa niecierpi�ca zw�oki. Przybywam z zacnym towarzyszem, potrzebuj�cym wsparcia m�drych braci.
Wypowiadaj�c te s�owa, u�y�em kodu znanego jedynie inkwizytorom. Kodu, kt�ry nale�a�o stosowa� tylko w pal�cej potrzebie. �Zacny towarzysz� w tym wypadku oznacza� nadzwyczaj niebezpiecznego cz�owieka, a �wsparcie m�drych braci� nakazywa�o przedsi�wzi�� daleko id�ce �rodki bezpiecze�stwa. Mia�em nadziej�, �e Neuschalk nie rozumie w�a�ciwego sensu tych sformu�owa�. Zreszt� furtian r�wnie� nie da� zna� po sobie, �e s�owa te znaczy�y dla niego cokolwiek innego.
��Wszyscy m�odzi jeste�cie i pochopni � zamrucza�. � �Otw�rz�, �zamknij�, m�wicie, a ty si� tu, cz�owieku, bied� z korb� i ko�owrotem. P�no ju�, przyjd�cie rano�
��Stanowczo nalegam, bracie � rzek�em, podnosz�c g�os. � Gdy� sprawa, z kt�r� przybywam, jest pilna i wielkiej wagi.
��Wszystkim wam si� tak wydaje � westchn��. � Pilna, wielkiej wagi � powt�rzy� za mn�, ironicznie akcentuj�c te s�owa. � �eby� ty wiedzia�, ile razy ja s�ysza�em podobne bzdury�
��No i widzicie. � Zwr�ci�em si� do Neuschalka, kt�ry spogl�da� na mury z tak� min�, jakby rozwa�a�, czy mo�na si� wspi�� po kamiennej �cianie. � Z czym musi boryka� si� inkwizytor?
��Ano widz�. � Wzruszy� ramionami i wykrzywi� si� szyderczo.
��Wy�wiadczcie mi t� �ask� i otw�rzcie bram� � powiedzia�em pokorniejszym tonem, patrz�c w g�r�.
��Mo�e, mo�e � mnich zamrucza� tym razem, wyra�nie zadowolony z siebie. � Ale zm�wisz mi tu zaraz, zuchwa�y ch�opcze, pi�� razy �Chwa�� Zst�pienia�, trzy razy �Wierz� w Boga� i trzy razy �Ojcze nasz��
��Na miecz Pana � j�kn��em, chocia� ucieszy�em si� w my�lach, gdy� mia�em nadziej�, �e furtian zrozumia� kod i teraz szuka tylko sposobu, by znale�� czas na zawiadomienie prze�o�onych oraz powzi�cie stosownych przygotowa�.
��No ju�, ju�� � ponagli� mnie.
��
��G�o�niej! � nakaza� surowo. � I ten drugi te� ma si� modli�!
Westchn��em i spojrza�em przepraszaj�cym wzrokiem w stron� Neuschalka.
��M�dlcie si� � szepn��em � bo inaczej nas nie wpuszcz�.
Skin�� g�ow� z ponurym grymasem i rozpocz�li�my modlitw� jeszcze raz, wypowiadaj�c jej s�owa w miar� zgodnym ch�rem. Furtian przez pewien czas pomrukiwa� nam do taktu, ale potem przesta�em s�ysze� jego g�os. Stara�em si� wyra�nie artyku�owa� wyrazy i m�wi� w miar� wolno, aby da� mu jak najwi�cej czasu. I mia�em nie�mia�� nadziej�, �e to, co robi�, ma w og�le jaki� sens. Kiedy po raz trzeci dopowiadali�my:
��Teraz dobrze � rzek� wyra�nie zadowolony. � Co by tu jeszcze, hmmm? Mo�e by�cie za�piewali �Jeruzalem, och niewierne Jeruzalem�? Bardzo lubi� t� pie��.
��Nie b�d� �piewa� � sykn�� mi Neuschalk niemal w samo ucho.
��Mog� i za�piewa�, i zata�czy�, aby�cie mnie tylko wpu�cili � powiedzia�em zrezygnowanym tonem, znowu zadzieraj�c g�ow�.
��No, dobrze. Co za du�o to niezdrowo � burkn�� zakonnik. � A poza tym, s�dz�c po barwie waszych g�os�w, nie mia�bym specjalnej uciechy, s�uchaj�c waszego �piewu.
St�kn�� g�o�no, z wyra�nie udawanym wysi�kiem, i musia� pchn�� ko�owr�t, bo us�yszeli�my dono�ne skrzypni�cie. Krata, zagradzaj�ca nam drog� do klasztoru, drgn�a i powoli zacz�a si� unosi�.
��Tylko pilnujcie koni, bo jak obe�r� nam krzewy, to brat Serafin powiesi was za jaja � ostrzeg� surowo furtian.
W ko�cu wi�c dostali�my si� do Amszilas i tak jak poprzednio zasta�em niemal pusty dziedziniec. Tylko jeden z m�odych mnich�w, nie zwracaj�c na nas uwagi, z trudem przetacza� du�� beczk�, w kt�rej co� g�o�no chlupota�o.
��Czekajcie � rozkaza� nam od�wierny z wysoko�ci muru.
Nie musieli�my jednak czeka� d�ugo, gdy� rych�o zobaczy�em starszego zakonnika, kt�ry szybkim krokiem sun�� w nasz� stron�. Kiedy podszed�, pochyli�em si� ni�ej ni� przywyk�em to czyni�. Jednak w klasztorze Amszilas nie nale�a�o mie� sztywnego karku i twardego kr�gos�upa. Tu nigdy nie by�o wiadomo, kto kim tak naprawd� jest. Neuschalk nawet nie wysili� si�, by skin�� g�ow�.
��Jestem Casimirus Neuschalk, doktor teologii, profesor cesarskiego uniwersytetu i mistrz wiedzy tajemnej, kt�r� wy nazywacie mroczn� sztuk� � powiedzia� wynio�le. � Mam wam do przekazania sprawy niezmiernej wagi, lecz stan� tylko przed Rad� Klasztoru. Tak, tak, dobrze wiem, �e dwunastu starych mnich�w sprawuje tu rz�dy, i b�d� rozmawia� tylko z nimi.
��Czarnoksi�nik ��da, aby przyj�a go Rada Klasztoru? � powiedzia� brat g�osem, w kt�rym zdumienie walczy�o o lepsze z oburzeniem. � Czy� postrada� zmys�y, cz�owieku? � doda�, nie neguj�c jednak twierdzenia Neuschalka o Radzie Klasztoru, cho� ja sam po raz pierwszy o takim urz�dzie s�ysza�em.
��W�a�nie tak!
��A je�li nie? � zapyta� cicho mnich
��Wtedy moja wiedza umrze wraz ze mn� � powiedzia�, wykrzywiaj�c si�. � Gdy� przypu��my tylko, �e mam na palcu zatruty pier�cie�, a drobne zranienie wystarczy, abym uda� si� w podr�, z kt�rej si� ju� nie wraca. Chcesz wzi�� za to odpowiedzialno��, stary cz�owieku? A mo�e mam trucizn� w z�bie? � zapyta�, odwracaj�c si� w moj� stron�. � Co m�wi� po to, Mordimerze, by odwie�� ci� od jakich� gwa�towniejszych uczynk�w�
��Nie zamierzam czyni� nic bez wiedzy i zgody gospodarzy � wyja�ni�em spokojnie. � Gdy� nade wszystko potrzebujemy wsparcia m�drych braci.
��Przeka�� tw� pro�b�, czarowniku � odpar� mnich po chwili milczenia, a ja by�em pewien, i� przynajmniej on zrozumia� w�a�ciwe znaczenie mych s��w. � Ale nie spodziewaj si� pr�dkiej odpowiedzi.
��Daj� wam czas do zachodu s�o�ca � rzek� demonolog oschle. � I to moje ostatnie s�owo. Tylko pod warunkiem, �e przed zmierzchem przyjmie mnie Rada, podziel� si� moj� wiedz�. A wiedz, �e dotyczy ona mi�dzy innymi tego, czego tak pieczo�owicie strze�ecie od wieluset lat�
Zawsze wydawa�o mi si�, �e klasztor Amszilas nie jest miejscem, w kt�rym czarnoksi�nicy, demonolodzy i heretycy mog� ��da� czegokolwiek poza doznaniem zbawiennego cierpienia. A jednak najwyra�niej czasy si� zmienia�y, gdy� s�dziwy mnich, nie spuszczaj�c oczu z Neuschalka, powoli skin�� g�ow�.
��Skoro taka jest ostateczna cena twych us�ug � odpowiedzia� skrzypi�cym g�osem � zgodzimy si� na ni� w pe�nej pokorze.
��Ja my�l�, bo i co innego mo�ecie zrobi�? � Za�mia� si� demonolog.
By�em �wi�cie pewien, �e na mojej twarzy nie drgn�� nawet mi�sie�. Tak samo twarz zakonnika wydawa�a si� tylko martw� mask�, wyrze�bion� z ��tawego, zeschni�tego drewna. Zerkn��em na jego d�onie, skryte do po�owy nadgarstk�w w obfitych r�kawach szarego habitu. R�wnie� nie drgn�y. No c�, nas, pokornych funkcjonariuszy �wi�tego Officjum, uczy si�, by�my zachowywali spok�j nawet w najbardziej upokarzaj�cych sytuacjach. W ko�cu jednak brat skin�� na nas i poprowadzi� w g��b klasztoru. Po kr�tkiej w�dr�wce znale�li�my si� w obszernej komnacie o wielkich oknach. Pod �cianami sta�o kilku mnich�w, ale ich twarze gin�y pod obszernymi kapturami.
Neuschalk rozejrza� si� po komnacie, a w jego wzroku czai�a si� bezczelna kpina.
��My�la�em, �e wn�trza tego klasztoru nie cechuj� si� tak siermi�n� surowo�ci� � rzek�. � C�, nie zabawi� tu w ka�dym razie na tyle d�ugo, by zdo�a�y mi nadmiernie obmierzn��. � Westchn�� z udawanym smutkiem. � Ale na razie przynie�cie mi jakie� �niadanie zanim zbierze si� ta wasza rada.
Mnich nawet nie skin�� d�oni� w stron� stoj�cych pod �cianami braci, a tylko leciute�ko zwr�ci� w ich stron� g�ow�. Natychmiast wiedzieli, co czyni�, gdy� dw�ch z nich ruszy�o szybkim krokiem w stron� drzwi.
��Dobrze wytresowani � rzek� Neuschalk z szyderczym podziwem w g�osie.
��Pokora i pos�usze�stwo � powiedzia�em, widz�c, �e mnich si� nie odzywa � s� zasadami przy�wiecaj�cymi nam na ka�dym kroku, zgodnie z naukami naszego Pana.
��Kt�rym to naukom dobitnie da� wyraz, schodz�c z krzy�a z mieczem w d�oniach � zakpi� demonolog.
��Lecz wcze�niej da� si� pojma�, biczowa� oraz ukrzy�owa� � rzek�em spokojnie. � Ale przecie� nie przyszli�cie tu rozprawia� o teologii, doktorze, prawda? Zw�aszcza �e w cz�owieku tak ra��co skromnej wiedzy jak moja, nie zyskaliby�cie interesuj�cego rozm�wcy.
��Te� prawda � mrukn�� i odszed� od nas, staj�c przy oknie o szerokim, kamiennym parapecie.
Neuschalkowi przyniesiono posi�ek: chleb, zimne mi�so oraz dzban wody. Skrzywi� si� teatralnie, ale potem zacz�� si� w milczeniu posila�, ca�y czas stoj�c przy kamiennym parapecie, na kt�rym po�o�ono tac�. Wreszcie, a by�o to ju� do�� d�ugi czas po tym, jak demonolog prze�kn�� ostatni k�s, do komnaty wszed� m�ody mnich.
��Rada si� zebra�a � obwie�ci� cicho. � I prosi was, doktorze Neuschalk, was, ojcze Bonawenturo, oraz was, mistrzu Madderdin. Zechciejcie uda� si� za mn�.
��Wreszcie � mrukn�� czarnoksi�nik.
Podszed� w nasz� stron�, przeczyszczaj�c szpary mi�dzy z�bami g�o�nym cmokaniem.
��Na obiad przygotujcie co� bardziej strawnego � rzek�.
Prowadzeni przez m�odego zakonnika, ruszyli�my najpierw korytarzem, p�niej ci�gn�cymi si� nad ogrodem kru�gankami, a potem znowu kolejnym korytarzem do tej cz�ci zamku, gdzie oczekiwa�a nas Rada Klasztoru Amszilas. Sala, do kt�rej weszli�my, by�a ogromna, o �ukowych sklepieniach, podpartych kamiennymi kolumnami, tak grubymi, �e m�skie ramiona nie by�yby w stanie ich obj��. Sala dzieli�a si� na dwie cz�ci, a ta druga cz�� � po�o�ona najdalej od dwuskrzyd�ych drzwi � znajdowa�a si� na podwy�szeniu, do kt�rego prowadzi�y szerokie schody. Tam w�a�nie, przy prostok�tnym stole, na krzes�ach z rze�bionymi oparciami, siedzia�o dwunastu mnich�w. Widzia�em ich d�onie niemal ukryte w szerokich r�kawach habit�w i po�o�one na blacie. Nie widzia�em natomiast ocienionych kapturami twarzy, jednak mog�em si� domy�la�, �e klasztor Amszilas dobra� tych ludzi ze szczeg�ln� pieczo�owito�ci�. W rozleglejszej cz�ci komnaty, przy �cianach, stali tylko s�u�ebni mnisi, z pochylonymi g��boko g�owami i jakby zatopieni w �arliwej modlitwie.
��Pozw�lcie, panie � odezwa� si� cicho prowadz�cy nas brat. � Rada czeka na was.
��Patrzcie uwa�nie. � Zwr�ci� si� do mnie Neuschalk pysza�kowatym tonem. � Gdy� nied�ugo b�dziecie �wiadkiem triumfu niez�omnej wiedzy oraz nieujarzmionej woli.
��Tak i ja to sobie wyobra�am � odpar�em, chyl�c lekko g�ow�.
��No, chod�my. � Czarnoksi�nik pstrykn�� palcami na m�odego mnicha, kt�rego usta porusza�y si� w bezg�o�nej modlitwie.
Ruszyli w stron� podwy�szenia. Demonolog szybkim i pewnym krokiem, m�ody brat tu� za jego plecami. Neuschalk wszed� po schodach, ale nawet nie odsun�� przeznaczonego dla� krzes�a, postawionego u szczytu sto�u. Roz�o�y� nagle ramiona i krzykn�� co� pot�nym g�osem. Jego posta�, przypominaj�ca teraz wielkiego, czarnego ptaka o rozpostartych skrzyd�ach, zdawa�a si� rosn�� pod samo sklepienie. I nim zdo�a�em cokolwiek pomy�le� lub uczyni�, z cia�a Neuschalka trysn�y strumienie ognia. W jednej chwili dwunastu mnich�w oraz brat-przewodnik demonologa zostali spopieleni na proch. Nie zosta�o nic. Nawet resztki ko�ci lub strz�py szat. �ar by� tak ogromny, i� poczu�em, jak owiewa mnie pal�ce tchnienie, i z trudem powstrzymuj�c j�k, zas�oni�em twarz. Niemniej i tak mia�em wra�enie, �e sk�ra za chwil� zejdzie mi p�atami z policzk�w, czo�a i nosa.
Ale wtedy mnisi s�u�ebni, stoj�cy dot�d pokornie przy �cianach, unie�li g�owy i zgodnym ch�rem, podnosz�c nad g�owy ramiona, wykrzyczeli s�owa, kt�rych sensu ani znaczenia nie by�em w stanie poj��, lecz kt�re nios�y tak wielk� moc, �e upad�em na ziemi�, widz�c, jak z moich nozdrzy buchaj� fontanny krwi. Pr�bowa�em si� zebra� z kl�czek, ale wydawa�o mi si�, �e na moim grzbiecie wyr�s� przygniataj�cy do posadzki ci�ar. Jedyne, co mog�em zrobi�, to patrze�. A nie s�dz�, by wielu �yj�cych widzia�o kiedykolwiek pokaz niczym nieskalanej, przeczystej mocy, kt�rego mia�em okazj� oraz �ask� by� �wiadkiem.
Oto wszyscy mnisi s�u�ebni (dopiero teraz dostrzeg�em, i� tak naprawd� by� w�r�d nich opat) poja�nieli niczym otoczeni �wi�t� aur�, a ich buroszare habity sta�y si� bielsze nad �nieg. Z palc�w wyci�gni�tych w stron� istoty, b�d�cej nie tak dawno temu Casimirusem Neuschalkiem, wytrysn�y srebrne smugi i otoczy�y j� gorej�cym p�omieniem. Jednak �aru tego� p�omienia nie czu�em na sk�rze, a wr�cz przeciwnie: zdawa� si� on gasi� oraz t�umi� �ar bij�cy z potwora o czarnych skrzyd�ach. Ten wrzasn�� bole�ciwym g�osem i odwr�ci� si� w stron� mnich�w. Jego twarz zachowa�a jeszcze wspomnienie rys�w doktora teologii, lecz widzia�em ju�, jak rodzi si� inne oblicze. Smag�a, ska�ona czystym okrucie�stwem twarz o czarnych, popl�tanych w�osach. Lecz nie ta twarz by�a najstraszliwsza, cho� rozjarzone blaskiem oczy zdawa�y si� zia� nienawi�ci�. Najstraszliwsze by�o, i� ujrza�em, �e z ramion demonologa wyrastaj� dwa czarne w�e, o g�owach wielko�ci ludzkich pi�ci. W�e te sycza�y przera�liwie, a ich d�ugie rozdwojone j�zyki i ociekaj�ce jadem ostre k�y widzia�em a� nadto wyra�nie, ni�bym sobie tego m�g� �yczy�.
Potw�r pr�bowa� wyrwa� si� z otaczaj�cych go srebrzystob��kitnych p�omieni, ale pot�ne skrzyd�a tylko bezradnie m��ci�y powietrze. Doskonale widzia�em, �e istota, kt�ra do niedawna przybiera�a kszta�t Neuschalka, usi�uje zrobi� cho� krok, lecz strumie� �wi�tego ognia by� zbyt pot�ny, by da�a rad� si� ruszy�. I s�ysza�em tylko wci�� pot�niej�cy ryk, teraz pe�en ju� nie tylko bezbrze�nej w�ciek�o�ci, ale r�wnie� �alu oraz b�lu.
��Bo�e m�j � szepn��em sam do siebie, gdy� nie s�dzi�em, by ktokolwiek m�g� mnie us�ysze� w tym wci�� narastaj�cym ha�asie.
Nagle p�omienie, otaczaj�ce demona przypominaj�cymi b�yskawice j�zorami, ukszta�towa�y si� w wielk� kul�. W tym samym momencie zauwa�y�em, �e jeden z mnich�w chwyci� si� za pier� i z twarz� wykrzywion� grymasem b�lu upad� na posadzk�. Nast�pny zatoczy� si� na �cian�, a iskry skrz�ce si� z jego palc�w przygas�y. Jednak demon zosta� z�apany w pu�apk�. T�uk� si� bezsilnie wewn�trz �wietlistej kuli, a w�e miota�y si� z rozdziawionymi paszczami. Teraz twarz potwora w niczym nie przypomina�a ju� twarzy Casimirusa Neuschalka. By�o to brodate, ciemne, jakby spalone s�o�cem, oblicze. Po�rodku twarzy wyrasta� zakrzywiony nos, a zmierzwione, g�ste w�osy opada�y a� na ramiona. Nagle pa�aj�ce mrocznym blaskiem oczy spojrza�y wprost na mnie. Ten wzrok w jednej chwili sp�ta� mnie i zniewoli�. Jednocze�nie poczu�em, jak w moje serce i umys� wlewa si�, niczym strumie� wrz�cego z�ota, tak niezwyk�a moc, i� poj��em, �e za moment zyskam pot�g�, o jakiej nigdy nie �mia�em nawet marzy�. I wtedy kto� potr�ci� mnie i podci�� mi nogi. Straci�em wzrokowy kontakt z demonem, co zabola�o, jakby kto� wyrwa� mi oczy z czaszki. J�kn��em i uderzy�em czo�em w posadzk�. Skuli�em si�, obejmuj�c g�ow� ramionami, a z moich ust, niezale�nie od woli, wydoby�o si� �a�osne, bolesne skamlenie. Ta ogromna moc by�a tak blisko mnie, i� jej utrat� odczu�em, jakby pozbawiono mnie najpi�kniejszego z dar�w. Wtedy poczu�em czyj� koj�cy dotyk na ramieniu i b�l zacz�� zanika�, a� w ko�cu si� rozwia�. Spojrza�em. Tu� przy moim boku kl�cza� opat i, z przymkni�tymi oczami, bezg�o�nie odmawia� modlitw�. Kiedy sko�czy�, uni�s� powieki i wsta�, korzystaj�c z pomocy jednego z mnich�w.
��Niemal go mia�. � Us�ysza�em czyj� szept spod �ciany, ale nie mia�em si�, by odwr�ci� g�ow�.
Podpieraj�c si� d�o�mi, wsta�em i zatoczy�em si� w stron� opata. Kto� mnie podtrzyma�.
��Nie spodziewa�e� si� nas tutaj, Mordimerze, prawda? � zapyta� opat bez u�miechu.
Mia� zm�czon� twarz i zauwa�y�em r�wnie�, �e lekko dr�� mu ramiona. Walka z demonem musia�a pot�nie nadszarpn�� si�y jego i wszystkich braci z Rady. Wiedzia�em r�wnie�, �e wydoby� mnie z otch�ani, do kt�rej zmierza�em, kiedy nieopatrznie skrzy�owa�em spojrzenia z demonem.
��Nie, ojcze � odpar�em, pochylaj�c g�ow�. � I przyznam, �e, widz�c, jak p�omienie popiel� cia�a czcigodnych mnich�w, pomy�la�em, �e wszystko ju� stracone�
��Cz�owieku ma�ej wiary! � przerwa� mi opat, ale tym razem na jego bladych wargach pojawi� si� cie� u�miechu. � To nie byli nasi ukochani wsp�bracia, lecz przebrani w ich szaty wi�niowie. Stracili�my w ogniu demona dwunastu zatwardzia�ych heretyk�w oraz czarnoksi�nik�w� Niewielka strata�
��Ach tak� � powiedzia�em tylko, gdy� zadziwi�y mnie zar�wno przebieg�o�� opata, jak i szybko��, z jak� zdo�ano przeprowadzi� maskarad�.
��Tylko brat Albert weseli si� ju� w Kr�lestwie Niebieskim, �wie� Panie nad jego dusz� � wtr�ci� stary mnich stoj�cy obok opata.
Domy�li�em si�, �e m�wi o m�odym bracie b�d�cym naszym przewodnikiem, i r�wnie� si� prze�egna�em, cho� by�em tak os�abiony, �e moja r�ka z trudem us�ucha�a p�yn�cego z umys�u rozkazu.
��Wiedzia�, �e idzie na �mier�, i podda� si� ochotnie woli Pa�skiej � rzek� uroczy�cie opat. � Wspomnijcie wszak, �e Pismo m�wi:
Pomy�la�em, �e demon ukryty w Neuschalku, czy te� raczej demon, kt�ry przybra� posta� doktora teologii, by� niczym brander wys�any, by zniszczy� wrog� flot�. Ale potem uzmys�owi�em sobie, �e przecie� straszliwy i pora�aj�cy zmys�y atak demona nie zaszkodzi� w niczym jemu samemu. A wi�c nie by� on tajn� broni�, desperatem wys�anym w samob�jczej misji, narz�dziem pozbawionym inteligencji oraz woli przetrwania. Jego zadanie polega�o na zabiciu �wi�tobliwych mnich�w i wykorzystaniu ich �mierci w jemu tylko wiadomych celach.
��No c� � powiedzia� opat z lekkim westchnieniem. � Dzi�kujmy Panu, �e z pr�by, kt�rej raczy� nas podda�, wyszli�my nie tylko bez szwanku, ale i silniejsi ni� kiedykolwiek.
Przez chwil� w komnacie panowa�a cisza, a zar�wno ja, jak i towarzysz�cy mi mnisi pogr��yli�my si� w modlitwie oraz pobo�nych rozmy�laniach. Pomy�la�em sobie, �e cuda zdzia�a�by teraz �yk gorza�ki, ale poniewa� pro�ba o tego rodzaju przys�ug� wydawa�a mi si� mocno niestosowna, wi�c zmilcza�em.
��Opowiedz nam wszystko, co wiesz i co widzia�e�, Mordimerze � rozkaza� opat.
Nie ukrywaj�c niczego, przedstawi�em ca�� histori�, tak jak j� zapami�ta�em, od czasu spotkania z Neuschalkiem w ko�ciele w Gorlitz, a� do przybycia pod bramy klasztoru. W trakcie opowie�ci wyj��em zza pazuchy z�omek strza�y i wr�czy�em go opatowi. Przygl�da� si� d�ugo runicznemu drzewcu, po czym westchn�� i poda� je stoj�cemu za nim mnichowi.
��Kiedy domy�li�e� si�, kim jest nasz go��, Mordimerze? � Zwr�ci� na mnie spojrzenie przenikliwych, jasnoniebieskich oczu.
��Nie wiem, kim jest czy kim by�, ale z ca�� pewno�ci� nie Casimirusem Neuschalkiem, czarnoksi�nikiem i doktorem teologii. To odgad�em niemal natychmiast � odpar�em, staraj�c si� przezwyci�y� sztywno�� j�zyka.
��A sk�d ta wiedza? � Stoj�cy niemal naprzeciwko mnie stary mnich zmru�y� oczy i przygl�da� mi si� badawczo.
Prze�kn��em �lin� i postanowi�em skupi� my�li.
��Po pierwsze, demon nazywaj�cy siebie Belizariuszem. Ca�a rzecz wyda�a mi si� podejrzana, gdy� nadto przypomina�a ludowe opowie�ci. Zadufany w sobie m�drek, wypowiadaj�cy g�upawe �yczenie, kt�re obraca si� przeciw niemu lub z kt�rego nie ma �adnego po�ytku� To by�o za grubymi ni�mi szyte. A demon nazywaj�cy siebie Belizariuszem� � Pokr�ci�em g�ow� i sykn��em, gdy� ruch ten wywo�a� �upni�cie w g��bi czaszki. � W jego ofercie by�o zbyt ma�o finezji, jak na tak pot�n� istot�. Tak jakby, w rzeczy samej, pragn��, bym przypadkiem nie przyj�� propozycji. Zacz��em podejrzewa�, i� jest w zmowie z Neuschalkiem, ale s�dz�c po tym, co widz� teraz � k�tem oka zerkn��em na posta� uwi�zion� w �wietlistej kuli � o�mielam si� przypuszcza�, �e by� to jego demon s�u�ebny� Poza tym z pe�n� pokor� przyznaj�, i� zdziwi�a mnie nadmierna �atwo��, z jak� zrezygnowa� z ataku na mnie.
��Pokora to godna szacunku. � Skin�� g�ow� mnich. � A dalej?
��L�k przed tym kim�, kto nas �ciga�. Prawdziwa, wyczuwalna w ka�dym calu groza. Z ca�� pewno�ci� nie ba� si� tak ani demona, ani tym bardziej wizyty w waszym prze�wietnym klasztorze. Musia�em wi�c zada� sobie pytanie: kim jest �lepa kobieta, kt�ra nas tropi�a, i co oznaczaj� symbole na grocie, kt�ry omal nie zabi� Neuschalka? Wtedy po raz pierwszy zrozumia�em, �e by� mo�e ona jest powodem, dla kt�rego szuka� mojej pomocy. Ona, a nie Belizariusz�
��Strza�a z �uku nie zabi�aby go � przerwa� mi mnich. � Gdy� unicestwienie tego stwora ciemno�ci jest ponad si�y zwyczajnych ludzi czy broni przez nich stworzonej. Niew�tpliwie jednak grot, dzi�ki zakl�tej w nim mocy, dotkliwie by go porani� oraz pozbawi� si�. A rana ta pokrzy�owa�aby jego dalsze plany. Jeszcze co�?
��Spos�b, w jaki Neuschalk powstrzyma� stworzon� z wody istot� � odpar�em. � Musia� u�y� prawdziwych mocy, by wywo�a� w tak kr�tkim czasie tak silny p�omie�. Nie s�ysza�em o czarnoksi�niku, kt�ry w jednej chwili, bez wcze�niejszych przygotowa�, zdo�a�by osi�gn�� tak imponuj�cy efekt. Wtedy ju� pozna�em, �e mam do czynienia z kim� innym ni� ze zwyk�ym demonologiem. Jednak nie przypuszcza�em� � Zwr�ci�em wzrok na kupki popio�u pozosta�e po trzynastu m�czyznach i na uwi�zione w �wietlistej kuli cia�o demona.
���e jest tak pot�ny? � podda� mnich.
��Ano w�a�nie. � Skin��em g�ow�. � Zdumiewaj�ce.
��Istotnie zdumiewaj�ce � wtr�ci� opat, przypatruj�c si� wyrastaj�cym z ramion demona w�om, kt�re w�ciekle t�uk�y �bami o �wietlist� zapor�. � Zwa�ywszy na to, kim jest i sk�d pochodzi.
Nie odezwa�em si� ani s�owem, gdy� w klasztorze Amszilas nie zadaje si� pyta�, je�li ci� o to nie prosz�. Wiedzia�em, i� dowiem si� wszystkiego, je�li taka b�dzie wola mnich�w.
��To A�i Dahaka, zwany inaczej Zahhakiem, dawny kr�l Persji. Pozwoli�, by demon Iblis uca�owa� jego ramiona, a wtedy z ramion tych wyros�y dwa jadowite w�e, kt�re w�a�nie widzisz � rzek� opat, patrz�c wprost na mnie.
Nawet drgni�ciem powieki nie da�em pozna�, jak bardzo zdumia�y mnie wypowiedziane przez niego s�owa. Szczerze m�wi�c, gdybym us�ysza� je z innych ust, wzi��bym mego rozm�wc� za szale�ca. W�e, jakby s�ysz�c, �e o nich mowa (chocia� nie s�dzi�em, by by�o to mo�liwe), uderzy�y w barier� ze zdwojon� si��, wysuwaj�c rozwidlone, d�ugie j�zyki. Zza �wietlistej �ciany nie dobiega�y �adne d�wi�ki, ale wyobra�a�em sobie w�ciek�y syk, kt�ry musia� towarzyszy� uderzeniom.
��A�i Dahaka pr�bowa� zwalczy� to, co pocz�tkowo uwa�a� za chorob�, a Iblis, tym razem w postaci uczonego lekarza, podsun�� mu my�l o odra�aj�cej kuracji. Ka�dego dnia zabijano dw�ch ch�opc�w i ich m�zgami karmiono owe w�e. Taaak. � Opat machn�� d�oni� w stron� pogr��onego w letargu cia�a. � Taka jest jego historia. Z kr�la sta� si� tyranem, z tyrana demonem. Na tyle pot�nym, �e nawet my nie byli�my w stanie rozpozna� jego natury, zanim nie postanowi� ukaza� si� w swej prawdziwej postaci�
��Wydawa�o mi si� jednak, dostojny ojcze � wtr�ci� stary mnich � �e A�i Dahaka zosta� uwi�ziony i, skuty nierozerwalnymi �a�cuchami, ma czeka� na dzie� S�du.
��Jak wida�, ju� nie � westchn�� opat. � Ale wiemy te� od naszego zacnego Mordimera, �e wys�ano za nim �owczyni�. Szkoda, �e zgin�a�
Domy�li�em si�, oczywi�cie, �e m�wi o �lepej kobiecie dysponuj�cej niezwyk�� moc�, kt�r� zabi�em, kiedy stan�a na mojej drodze.
��Wybacz, �wi�ty ojcze � zwr�ci�em si� do opata. � Ale czy nauka Ko�cio�a nie uczy nas, �e nie ma demon�w rzymskich, perskich, egipskich lub walijskich, lecz wszystkie one s� r�nymi postaciami tych samych wrogich nam istot? A ludzie, w zale�no�ci od kraju, w kt�rym �yj�, inaczej sobie wyobra�aj� i inaczej nazywaj� byty, b�d�ce tak naprawd� emanacj� pot�pionych anio��w, wywodz�cych si� od samego szatana?
��Ha � parskn�� stary mnich. � Tego ich teraz ucz� w Inkwizytorium�
��I dobrze � odpar� dobitnie opat. � Bo taka jest w�a�nie oficjalna nauka Ko�cio�a i nie jeste�my tu po to, by j� podwa�a�
��Mo�esz odej��, Mordimerze � powiedzia� do mnie. � Doceniamy tw� pomoc i rozs�dek, kt�ry kaza� ci przygotowa� nas na wizyt� nieproszonego, a jak�e niebezpiecznego go�cia.
Nie musia� dodawa�, bym zachowa� wszystko w tajemnicy. I tak wiedzia�em, �e je�li chc� �y�, musz� trzyma� j�zyk za z�bami. Jego Ekscelencja biskup Hez-hezronu otrzyma standardowy raport, m�wi�cy o tym, �e dnia tego a tego licencjonowany inkwizytor Mordimer Madderdin dostarczy� do klasztoru Amszilas demonologa i czarnoksi�nika Casimirusa Neuschalka oraz poleci� go opiece bogobojnych mnich�w. Co si� sta�o dalej, tego inkwizytor nie wiedzia�, a nawet wiedzie� nie powinien.
Zastanawia�em si� tylko nad jednym. Czego szuka� tak pot�ny demon w klasztorze Amszilas? Przecie� jego celem nie mog�o by� tylko wymordowanie najbardziej uczonych mnich�w, gdy� szkoda ta, cho� wielka, nie by�aby nie do nadrobienia. A pot�ga klasztoru nie za�ama�aby si� nawet, gdyby straci� dwunastu m��w pot�nych wiedz� oraz �wi�to�ci�. A�i Dahaka chcia� wszcz�� zamieszanie i panik�, aby w jaki� spos�b je wykorzysta�. Lecz w�a�nie: w jaki? Jaka rzecz, znajduj�ca si� w klasztorze, budzi�a a� tak wielkie po��danie demona? Wiedzia�em, �e nie zadam tego pytania, a nawet gdybym je zada�, nie s�dz�, by ktokolwiek zechcia� udzieli� mi odpowiedzi. Zreszt� kto wie, czy gdybym us�ysza� ow� odpowied�, to nie �a�owa�bym serdecznie, i� przed otworzeniem ust nie ugryz�em si� w j�zyk� C�, tak jak powiedzia�em demonowi, ka��cemu zwa� si� Belizariuszem, s� ksi�gi, kt�rych nie tylko nie nale�y czyta�, ale kt�rych nie powinno si� nawet otwiera�. Bo je�li zadasz pytanie, uwa�aj: mo�esz us�ysze� odpowied�. Szkoda, �e niewielu ludzi pami�ta o tej prostej prawdzie, naiwnie s�dz�c, �e wiedza jest dobrem samym w sobie. A przecie� ja sam o wielu rzeczach w mym �yciu wola�bym nie wiedzie� oraz nie pami�ta�, gdy� nios� za sob� tylko wspomnienie gorzkiego b�lu. By� mo�e jednak w�a�nie ta niechciana pami�� jest krzy�em d�wiganym na chwa�� Pana, gdy� pami�tam, jak m�j przyjaciel dramaturg, mistrz Ritter, zapisa�:
Przykl�kn��em i uca�owa�em pier�cie�, kt�ry opat �askawie wysun�� w moj� stron�.
��Niech B�g kieruje twymi krokami, Mordimerze, i niech ci� maj� w opiece �wi�ci Anio�owie � rzek� uroczy�cie, k�ad�c mi na chwil� d�o� na g�owie.
Poczu�em ciep�o oraz moc emanuj�c� z jego palc�w. Przez chwil� kr�tsz� ni� mgnienie oka mia�em wra�enie, �e nie kl�cz� przed starym cz�owiekiem w burym habicie, lecz przed jak�� wynios�� postaci�, otulon� aureol� nieziemskiego �wiat�a. Ale zmru�y�em oczy i po chwili widzia�em ju� tylko pobru�d�on� zmarszczkami twarz leciwego cz�owieka.
Ostatni raz spojrza�em w stron� kuli, w kt�rej tkwi� A�i Dahaka i na rozw�cieczone w�e o ��tych oczach, zajadle bij�ce �bami w barier�, z uporem godnym lepszej sprawy. Wiedzia�em, �e ten widok niepr�dko uleci z mej pami�ci. Wiedzia�em te�, �e niepr�dko przestan� zadawa� sobie pytanie: czego szuka� pochodz�cy z Persji demon w klasztorze Amszilas i kto go uwolni� oraz wys�a� z t� nadzwyczaj niebezpieczn�, z�owrog� misj�? Co oznacza�y jego s�owa o czym� �czego tak pieczo�owicie strze�ecie od wieluset lat�? I wreszcie kwestia, kt�ra nie wyda�a mi si� warta tego, by k�opota� ni� dostojnych zakonnik�w, lecz kt�ra dla mnie samego mia�a witalne znaczenie: dlaczego Neuschalk nie zabi� mnie, kiedy pokona�em ju� �owczyni�? Czy s�dzi�, �e moje towarzystwo pomo�e mu �atwiej dosta� si� do klasztoru? A mo�e mia� jakie� inne plany, kt�re swym zasi�giem obejmowa�y m� skromn� osob�? Nie podejrzewa�em jednak, bym mia� w najbli�szym czasie okazj�, zdolno�ci oraz wiedz�, by na te w�a�nie pytania udzieli� odpowiedzi. W ko�cu nie by�em nikim wi�cej jak prostym inkwizytorem, kt�ry nadziej� zbawienia czerpa� nie ze szczeg�lnej wiedzy oraz �wi�to�ci, lecz jedynie z gorliwej s�u�by Panu i ze s��w �wi�tego Piotra, m�wi�cych:
Przy stole obok mnie bawili si� pryszczaci czeladnicy katowscy i jeden z nich, rudow�osy m�odzieniec z ogromnym nochalem, urywanym, be�kotliwym g�osem t�umaczy�, jak nale�y drze� pasy z ofiary, by nie straci�a przytomno�ci, a nie daj B�g �ycia.
Och, synu, pomy�la�em, gdyby� trafi� do mnie, nauczy�bym ci� mistrzostwa w tej sztuce.
Cho� nigdy nawet przez my�l nie przesz�oby mi, aby przechwala� si� swymi zdolno�ciami. Bo te� umiej�tno�� sprawiania b�lu i wyrz�dzania cierpienia, w moim wypadku, by�a tylko �rodkiem wiod�cym do celu. Je�li traficie kiedy� do kazamat pod klasztorem Amszilas lub loch�w Inkwizytorium, to tylko, by nauczy� si� lepiej kocha� Boga. Kocha� go tak d�ugo, a� ziemskie ��dze sp�on� w oczyszczaj�cym ogniu. Kocha� go tak bardzo, by opowiedzie� o grzechach waszych syn�w, m��w, �on, przyjaci�, tych, kt�rych znacie, i tych, kt�rych pozna� dopiero by�cie chcieli. O grzechach pope�nionych i jedynie zamierzonych, gdy� wola pope�nienia grzechu sama w sobie jest ju� grzechem.
Westchn��em w my�lach, gdy� ober�a, w kt�rej go�ci�em, nie by�a wymarzonym miejscem dla pobo�nych rozwa�a�. Wsz�dzie rozchodzi� si� smr�d gotowanej kapusty z grochem, kiepsko warzonego piwa i zapoconych cia�. Nie znosi�em tej karczmy i B�g tylko raczy wiedzie�, dlaczego siedzia�em w niej od kilku godzin, sm�tnie wypijaj�c jeden kubek m�odego wina za drugim. Wn�trze by�o pe�ne ludzi, gwarne i duszne. Kuchenna przypali�a groch i wsz�dzie teraz unosi� si� gryz�cy w oczy, smrodliwy dym. Ale nikt, opr�cz mnie, nie zwraca� na to uwagi. My�la�em, �e chocia� si� upij�. Ale po pierwsze, Pan obdarzy� mnie w swej �asce mocn� g�ow�, a po drugie, mo�na chyba by�o wychla� ca�e kwarty serwowanego tu cienkusza, by poczu� zamroczenie zmys��w.
��A mi�d�a Folkena wyrz-uc� � przerwa� tokuj�cemu czeladnikowi jego towarzysz. � Ju��� dw�ch mu zzdech�o na stole. Jegomo�d� kanonik byli bardzo niezadowoleni!
Mimo woli nadstawi�em ucha, bo r�wnie� s�ysza�em o dw�ch kolejnych niepowodzeniach Folkena. Nie mia�o to wiele wsp�lnego z moj� prac�, ale wie�ci po prostu si� rozchodz�. A Folken nied�ugo, zapewne, b�dzie przesz�o�ci� i wyl�duje na stole w�asnych uczni�w czy czeladnik�w. Dwie �mierci pod rz�d? Mo�e to zmowa albo korupcja? Albo herezja? Oczywi�cie, �adna z tych trzech ewentualno�ci nie wchodzi�a tak naprawd� w gr�. Kat by� pijany lub przepity, jak podobno cz�sto mu si� ostatnio przytrafia�o, i musia� si� pomyli�. Mo�e w doborze narz�dzi, a mo�e nie zauwa�y�, �e przes�uchiwany powinien odpocz�� lub zosta� opatrzony? A mo�e naruszy� kt�re� z witalnych miejsc i spowodowa� krwotok lub zapa��? Cokolwiek by�o przyczyn� dw�ch zgon�w, Folken znajdowa� si� bardzo blisko niebezpiecznej linii, po przekroczeniu kt�rej cz�owiek staje si� otoczon� przez wilki owieczk�. A wilk�w ostrz�cych sobie z�by na pozycj� mistrza katowskiej gildii na pewno znalaz�oby si� wielu. Cho�, Bogiem a prawd�, nie by�a to pozycja godna pozazdroszczenia. Ci�ka praca w fatalnych warunkach, ogromne ryzyko i ca�kowity brak szacunku oraz zrozumienia u bli�nich. Poza tym kaci nie przechodzili tak wyrafinowanego, d�ugiego treningu jak inkwizytorzy i pr�dzej czy p�niej popadali w pija�stwo lub folgowali sadystycznym ��dzom. A zar�wno jedno jak drugie nie sprzyja�o prowadzeniu efektywnych przes�ucha�.
Kaci w pewnym momencie zapominali, �e tortura jest tylko �rodkiem do osi�gni�cia celu, a nawet je�li pami�tali, zwykle wydawa�o im si�, �e tym celem jest wydobycie zezna�. Nic bardziej b��dnego, moi mili! Zeznania mo�e wydoby� byle oprawca z d�utem i rozgrzanymi kleszczami w d�oniach. Zazwyczaj sama prezentacja narz�dzi wystarcza�a, by wi�kszo�� ludzi zyskiwa�a nadnaturaln� ochot� do prowadzenia rozm�w i obszernego odpowiadania na ka�de zadane pytanie. Tymczasem to nie wydobyte torturami zeznania s� uwie�czeniem naszej pracy! Oczywi�cie, one te� si� licz�, zw�aszcza kiedy przes�uchuj�cy potrafi odsia� ziarno od plew. Ale wa�ne jest, by skruszony grzesznik przyzna� si� g�o�no do b��d�w i bez skrupu��w ujawni� wsp�lnik�w, �a�uj�c ka�dej sp�dzonej z nimi chwili. Licz� si� jedynie �zy �alu, wylewane na oczach gawiedzi, szczere przyznanie do winy i przemo�na, nieub�agana ch�� odbycia pokuty.
To wszystko ma znaczenie nie tylko dla nas samych, dla naszej wiary oraz dla ochrony niewinnych. Ale r�wnie� dla tego, co nazywamy zdrowiem spo�ecze�stwa (jakkolwiek �miesznie czy patetycznie by to brzmia�o). Niepotrzebni nam s� m�czennicy, gin�cy za herezje z b�yskiem odwagi i szale�stwa w oczach, niepotrzebne nam s� obelgi, rzucane z g��bi stos�w na �wi�ty Ko�ci� oraz jego s�ugi. My, inkwizytorzy, kochamy wszystkich (cho� czasami jest to szorstka mi�o��), ale najbardziej tych, kt�rzy, skruszeni, wyznaj� na g�os winy i kajaj� si� za grzechy, kt�re pope�nili, i grzechy, kt�re pope�ni� tylko mogli. Z tych wszystkich powod�w nie mo�na tolerowa�, by winni gin�li w katowskich piwnicach. Ich �mier� ma by� ceremoni�. Jednocze�nie smutn� i radosn�. Wznios��. Maj� umiera� pogodzeni z Ko�cio�em oraz wiar�, przepe�nieni mi�o�ci� do inkwizytor�w, kt�rzy w pocie czo�a prostowali kr�te �cie�ki ich �ycia. Dlatego te� dni mistrza Folkena by�y policzone.
��Jak to zdech�o? � zapyta� kolejny czeladnik. � Zapi� si� znowu czy co?
��Ciii� � Rudow�osy sykn�� i rozejrza� si� woko�o, ale po ma�lanym spojrzeniu pozna�em, �e niewiele ju� widzi. Na mnie nie zwr�ci� uwagi. � Nie wiadomo, co tam�
��A kim�-�e oni byl-li?
��He-re-ty-cy. � Rudow�osy stara� si� m�wi� cicho, ale nie uda�o mu si� to.
Ha, pomy�la�em, heretycy. Ciekawe, czy to prawda. Gdy� do heretyk�w, czarownik�w i w og�le wszelkiego rodzaju odst�pc�w od wiary stosuje si� szczeg�ln� miar�. Z�odziej lub morderca mo�e umrze� w czasie przes�uchania. Ale nigdy nie powinno si� to wydarzy� w wypadku heretyka lub blu�niercy. Tymczasem Folken mia� pecha i to w�a�nie dw�ch zatwardzia�ych heretyk�w umar�o w jego pracowni. Jegomo�� kanonik, o kt�rym m�wi� katowski czeladnik, by� jednym z zaufanych biskupa Hez-hezronu, cz�owiekiem od brudnej roboty. Tak jak i ja. Tyle, �e kanonik nie mia� poj�cia o �ciganiu odst�pc�w, a za to bardzo, ale to bardzo chcia� si� wykaza�.
Kompetencje duchownych i nas � inkwizytor�w � nigdy nie zosta�y precyzyjnie rozgraniczone. Wszystko w zasadzie zale�a�o od humor�w Jego Ekscelencji, a on umiej�tnie lawirowa�, sprzyjaj�c raz tym, a raz tamtym i spokojnie wys�uchuj�c wzajemnych �al�w oraz skarg. Na domiar z�ego, w niekt�rych przypadkach dochodzi�y specjalne pe�nomocnictwa, wydawane przez Ojca �wi�tego, kt�re dodatkowo zaciemnia�y i tak ju� niejasny obraz.
Od sprawy, kt�r� tak niemi�osiernie zawali� mistrz Folken, inkwizytorzy zostali odsuni�ci. Okaza�o si�, �e nies�usznie. By� mo�e pewn� rol� w tym wszystkim odegra�o przyj�cie, na kt�rym Folken chla� a� do rana, a po kr�tkim, pijackim �nie musia� zabra� si� do pracy. Nie zdziwi�bym si� te�, gdyby do wina dosypano mu pewnych zi�. W ka�dym razie s�ysza�em, �e na przes�uchanie przyby� ledwo przytomny, a d�onie dr�a�y mu tak, �e musia� jedn� z nich przytrzymywa� drug�. A w takim stanie kiepsko si� korzysta z bardzo precyzyjnych narz�dzi i trudno te� zagra� stosown� melodi� na tak delikatnym instrumencie, jakim jest ludzkie cia�o. Taaak, biskup Hez-hezronu zapewne powa�nie si� zastanowi, zanim powierzy nast�pn� spraw� kanonikowi, i odsunie tych, kt�rzy herezj� oraz blu�nierstwami powinni si� zajmowa� z uwagi na pieczo�owite wyszkolenie, jakie przeszli w naszej przes�awnej Akademii. U�miechn��em si� lekko do w�asnych my�li, bo wyobrazi�em sobie kanonika kajaj�cego si� przed gniewnym obliczem biskupa. A biskup potrafi� by� naprawd� bardzo nieprzyjemny, zw�aszcza kiedy chwyta�y go ataki podagry.
Kim byli dwaj ludzie, kt�rzy tak niefortunnie ulegli s�abo�ciom mistrza Folkena? Niespecjalnie si� tym interesowa�em. Mia�em wystarczaj�co du�o w�asnych problem�w, a od pewnego czasu biskup ostentacyjnie okazywa� mi nie�ask�, co mia�o fatalny wp�yw na stan moich finans�w. Oczywi�cie, zawsze mog�em dorobi�, przyjmuj�c pewne zlecenia, ale pech chcia�, �e kilka propozycji dotyczy�o pracy poza miastem. Tymczasem Jego Ekscelencja kaza� mi codziennie meldowa� si� w kancelarii i codziennie odchodzi�em z niej z kwitkiem. Biskup wiedzia�, jak utrafi� mnie w s�abizn�, i bezlito�nie to wykorzystywa�. A ja, rzecz jasna, nie mog�em nic z tym fantem pocz��. Koncesja zobowi�zywa�a mnie do bezwzgl�dnego pos�usze�stwa i nawet nie chcia�em my�le�, co sta�oby si�, gdybym nie stawi� si� kt�rego� ranka w biskupim pa�acu. Mog�em si� tylko zastanawia�, czy biskupia nie�aska mia�a co� wsp�lnego z raportami ze Stolicy Apostolskiej, kt�re zapewne trafi�y do kancelarii, a kt�re, jak si� domy�la�em, opisywa�y moj� dzia�alno�� w niezbyt przychylnym tonie.
Wychyli�em nast�pn� szklaneczk� cienkiego wina i znowu zerkn��em w stron� czeladnik�w. Rudow�osy kuca� pod sto�em i wydawa� odg�osy, �wiadcz�ce o tym, �e s�aby �o��dek nie tolerowa� nadmiernych dawek trunku, a jego dwaj kompani siedzieli, wpatruj�c si� bezmy�lnie w pozalewany winem i sosami blat sto�u. Uzna�em, �e nic wi�cej ju� nie us�ysz�, wi�c wsta�em i wyszed�em, gdy� smr�d spalenizny stawa� si� nie do wytrzymania, zw�aszcza dla osoby o tak czu�ym powonieniu jak moje.
Kiedy wychodzi�em z pokoju, zaczepi� mnie Korfis, w�a�ciciel gospody i weteran spod Schengen.
��Dzie� dobry, Mordimerze � powiedzia� z u�miechem na szerokiej twarzy.
��Dla kogo dobry, dla tego dobry � odpar�em.
Pokiwa� g�ow� ze zrozumieniem.
��A dok�d to z samego rana?
��Korfis, zastan�w si�, dok�d ja mog� i�� z samego rana? Na pokazy cyrkowc�w? Do burdelu? A mo�e poprzygl�da� si� statkom w porcie? Jak my�lisz?
Niestety, moja jak�e celna i b�yskotliwa ironia nie dotar�a do niego. Korfis by� cz�ekiem dzielnym, zacnym, lecz serdecznie g�upim. Oczywi�cie, posiada� pewien w�a�ciwy jego pochodzeniu i zawodowi spryt, kt�ry pozwala� mu do�� swobodnie unosi� si� na m�tnych wodach Hez-hezronu. Prowadzi� nie�le prosperuj�c� gospod� i z tego, co wiedzia�em, zamierza� wykupi� drug�, gdzie� na samych rogatkach miasta. Tak, tak, pomy�la�em sobie, pr�dzej Korfis przeniesie si� do domu z ogrodem w dzielnicy bogaczy ni� uczyni to wasz uni�ony s�uga.
��Id� do Jego Ekscelencji � powiedzia�em ze znu�eniem. � Tak jak wczoraj, przedwczoraj i tydzie� temu. I mam nadziej�, �e wr�c� na obiad.
Biskup zwykle mia� na tyle przyzwoito�ci, �e zaraz po po�udniu posy�a� jednego z kancelist�w, aby doni�s� mi, �e w dniu dzisiejszym moje us�ugi nie b�d� potrzebne. No, ale �zwykle� nie znaczy �zawsze�. Nie raz i nie dwa czeka�em a� do zachodu s�o�ca, nara�ony na szydercze lub wsp�czuj�ce spojrzenia urz�dnik�w. Wreszcie biskup wychodzi� i spogl�da� na mnie z dobrze udawanym zdumieniem.
��O, Mordimer � m�wi�. � Czy�by� na co� jeszcze czeka�?
A je�li mia� akurat atak podagry, to patrzy� tylko na mnie bez s�owa, jak na psie �ajno, i wzrusza� ze zniecierpliwieniem ramionami. W ka�dym razie, jedno i drugie oznacza�o, �e wreszcie mog� i�� do domu. Jednak w ko�cu mia�o si� okaza�, �e antyszambrowanie w biskupiej kancelarii nie jest zupe�nie bezowocne.
Poranek by� pi�kny, s�oneczny i bezwietrzny, a smr�d sto�ecznych rynsztok�w silniejszy ni� zwykle. Aby dotrze� do pa�acu biskupa, musia�em przej�� obok rybnego targu i od�r rani� tam powonienie waszego uni�onego s�ugi, kt�ry wszak przyzwyczai� si�, �e na �wiecie istniej� inne zapachy ni� aromat r� oraz pierwiosnk�w. Na ulicach by�o jak zawsze gwarno i t�oczno. Najcz�ciej ubieram si� zupe�nie zwyczajnie, jak �rednio zamo�ny mieszczanin, i nie widz� powod�w, by wszyscy mieli widzie� inkwizytorskie insygnia. Ale w takim t�oku, kiedy cz�owiek jest bez przerwy popychany, �ajany i obrzucany przekle�stwami, chcia�oby si� pokaza� wyszyty na czarnym kaftanie srebrny, inkwizytorski krzy� z po�amanymi ramionami. Wiadomo, �e wok� od razu zrobi�oby si� cicho i pusto. Wi�kszo�� ludzi, zw�aszcza ci, kt�rzy nas nie znali (oraz ci, kt�rzy poznali a� nazbyt dobrze), odczuwa�a przed nami g��boki l�k. A przecie� nie byli�my stra�� burgrabiego czy tajn� policj� biskupa, zabieraj�c� na chybi� trafi� ludzi z ulic i dom�w. Dzia�ali�my jak dobrze wyprofilowane narz�dzie, uderzaj�c tylko tam, gdzie uderzy� trzeba. Nie interesowa�y nas oszustwa, kradzie�e, fa�szerstwa, ba, nawet morderstwa. Szukali�my ludzi sprzyjaj�cych herezji, odprawiaj�cych czary, podwa�aj�cych wiar� w s�owa Pisma lub sprzeciwiaj�cych si� woli Ko�cio�a. A jednak zawsze wok� nas robi�o si� pusto. Korfis, mimo �e od pewnego czasu nie p�aci�em za pok�j oraz utrzymanie, tak naprawd� by� zadowolony z obecno�ci inkwizytora, gdy� dzi�ki temu jego gospoda by�a jedn� ze spokojniejszych w mie�cie. A to z kolei nap�dza�o klient�w, kt�rzy mieli ochot� przespa� si� bez strachu, �e obudz� si� pozbawieni dobytku lub zgo�a nie obudz� si� wcale.
Hez-hezron jest wielkim miastem. M�wi si�, �e mieszka tu na sta�e pi��dziesi�t, mo�e nawet sze��dziesi�t tysi�cy ludzi. Ale ilu� podr�nych, kupc�w, wagabund�w, cyrkowc�w, bard�w, z�odziei, zbieg�ych ch�op�w, szukaj�cych lepszego �ycia, czy s�u��cych pozbawionych pana, przybywa z prowincji i innych miast? Kt� wie, ilu ludzi tak naprawd� t�oczy si� na ulicach, w dokach, w karczmach i pa�acach Hez-hezronu? Mo�e sto tysi�cy, a mo�e sto pi��dziesi�t? Dlatego te� jedynie garstka mog�a rozpozna� mnie po twarzy. My, inkwizytorzy, wolimy sta� w cieniu i nie rzuca� si� ludziom w oczy. Z tego te� powodu, jak ju� wspomnia�em, popychano mnie, przeklinano, szarpano, a jaki� z�odziejaszek pr�bowa� oder�n�� mi sakiewk�. I to wreszcie wyrwa�o mnie z nostalgicznego zamy�lenia. Przytrzyma�em go, pchn��em sztyletem pod serce i wrzuci�em z powrotem w t�um. Nie wyda� nawet j�ku, gdzie� za moimi plecami opada� na ziemi�, przytrzymywany czyimi� ramionami. Nikt nie zauwa�y� zaj�cia. Wieczorem ront miejskiej stra�y zawlecze obdarte ze wszystkich cennych rzeczy cia�o do kostnicy, sk�d grabarze wywioz� je za mury miasta zaprz�onym w wo�y wozem. Ka�dej nocy takie wozy, wy�adowane cia�ami, zmierza�y za rogatki i chowano, w wielkich wsp�lnych mogi�ach, wszystkich tych, kt�rzy zdechli z g�odu, chor�b, staro�ci lub pchni�ci no�em. Miejsce to nazywano Do�ami i nawet ja niech�tnie zapu�ci�bym si� tam po zmroku. W sprawach skrytob�jstw rzadko wszczynano �ledztwa, chyba �e chodzi�o o kupc�w, nale��cych do cech�w, czy szlacht�. No i, oczywi�cie, ksi�y. Czasami te� uniwersytet upomina� si� o �ledztwo w sprawie pomordowanych skolarzy, ale zwykle sami byli sobie winni, gdy� �akowskie bractwa potrafi�y by� du�o bardziej niebezpieczne ni� z�odziejskie bandy.
Wytar�em ostrze sztyletu i w�o�y�em go z powrotem do pochwy przy pasie. Zabijanie ludzi nie by�o dla mnie chlebem powszednim, ale nie widzia�em te� powod�w �a�owa� ludzkich �mieci, kt�re bezsensownie t�oczy�y si� na ulicach metropolii. Zreszt�, kto napatrzy� si� tyle na �mier�, co ja, temu stawa�a si� ju� ona niemal oboj�tna. A poza tym by�em rozgoryczony tym, jak traktowa� mnie biskup, i by� mo�e st�d wzi�a si� pewna naganna pochopno�� w moim post�powaniu. W ka�dym razie odm�wi�em kr�tk� modlitw� za spok�j duszy cz�owieka, kt�ry mia� nieszcz�cie przed chwil� umrze�. Zreszt�, czy� tak naprawd� nie oddano mu przys�ugi? W ko�cu nadzieja na zbawienie wi�cej by�a warta od bezsensownego �ycia, kt�re wi�d� na ulicach Hezu.
W ko�cu dotar�em do pa�acowych bram, gdzie stra�nicy przepu�cili mnie bez s�owa na tereny nale��ce do biskupa. Starannie wy�wirowana aleja ci�gn�a si� w�r�d wysokich cyprys�w, rzucaj�cych d�ugie, chude cienie. S�ysza�em szcz�k no�yc ogrodnik�w przycinaj�cych bukszpanowe �ywop�oty, wystylizowane na zwierz�ce kszta�ty, oraz cichy szmer fontann. Na terenie biskupich ogrod�w powietrze by�o �wie�e, o�ywcze i z rado�ci� mo�na je by�o wdycha� pe�n� piersi�. Bia�y pa�ac biskupa Hez-hezronu ja�nia� w s�o�cu, a jego pokryte srebrem kopu�y bi�y odbitym blaskiem, jak rozpalone w ogniu. Kancelaria mie�ci�a si� w dwupi�trowym budynku, przylegaj�cym zachodnim bokiem do pa�acu. Przy schodach sta�o nast�pnych dw�ch stra�nik�w, w kolczugach ukrytych pod szerokimi p�aszczami i z dwumetrowymi halabardami w d�oniach. Tak jak poprzedni, spojrzeli tylko na mnie przelotnie i bez s�owa przepu�cili do �rodka. Zd��yli si� ju� przyzwyczai� do mojego widoku.
Biura samego biskupa znajdowa�y si� na pierwszym pi�trze i tam w�a�nie codziennie czeka�em na terenie wewn�trznej kancelarii. Od apartament�w Gersarda dzieli�a mnie raptem jedna para drzwi. Usiad�em sobie spokojnie na drewnianej �awie i skin��em g�ow� pracuj�cemu za biurkiem kanceli�cie.
��Jego Ekscelencji jeszcze nie ma, inkwizytorze Madderdin � powiedzia�. � I nie wiem, czy dzisiaj b�dzie.
��C� � westchn��em. � Poczekam.
Pokiwa� g�ow� i z powrotem zanurzy� si� w papierach, kt�re zebra�y si� w poka�ny stos na blacie jego biurka. I wtedy do �rodka wszed� z rozmachem nie kto inny jak sam dostojny kanonik. Za nim p�dzi�o dw�ch czarno ubranych kleryk�w o bladych twarzach, a ka�dy d�wiga� jakie� ksi�gi i zwoje.
��Jego Ekscelencji nie ma � oznajmi� sucho kancelista i z tonu g�osu wywnioskowa�em, �e nie przepada za ksi�dzem.
��Zaczekam � warkn�� kanonik i wtedy jego wzrok pad� na mnie.
Odpowiedzia�em mu spojrzeniem, nie wstaj�c z �awy, a on patrzy� na mnie i coraz bardziej czerwienia�.
��Inkwizytorze Madderdin � hukn�� w ko�cu. � Mo�e by�cie wstali, widz�c dostojnika Ko�cio�a?
��Wystarczy, jak wy stoicie, drogi kanoniku � powiedzia�em i rozpar�em si� wygodniej.
Znad papier�w us�ysza�em ciche parskni�cie kancelisty. Ale kanonik nie m�g� odpu�ci�. W ko�cu dw�ch jego ludzi przys�uchiwa�o si� tej rozmowie.
��Madderdin � sykn��. � Natychmiast st�d wyjd� i zaczekaj pod drzwiami. Wsz�dzie si� wci�nie ta inkwizytorska ho�ota� � doda�, obracaj�c si� do swych pomocnik�w.
Ciekaw by�em, czy kt�ry� z moich braci-inkwizytor�w pos�ucha�by tego wszawego rozkazu. Ksi�dz chyba naprawd� traci� cierpliwo�� albo rozum, skoro zd��a� do tak prymitywnej konfrontacji. Ale �le wybra� obiekt prze�ladowa�. Najzupe�niej wystarczy, �e waszym uni�onym s�ug� pomiata� Jego Ekscelencja biskup. Tak wi�c powiedzia�em kanonikowi, gdzie mo�e wepchn�� sobie swoje polecenia, oraz w kr�tkich, �o�nierskich s�owach wyja�ni�em mu, kim byli jego matka oraz ojciec, i w jaki spos�b matka potrafi�a obs�u�y� trzech klient�w na raz. Z tego wszystkiego nie us�ysza�em, �e drzwi szcz�kn�y i w progu stan�� biskup. Ale musia� by� w dobrym humorze, bo tylko si� roze�mia�.
��Witaj, Mordimerze � rzek� weso�o. Min�� ksi�dza kanonika, kt�ry mia� tak czerwon� twarz, jakby zaraz mia� pa�� na apopleksj�. � Dobrze �e ju� jeste�, m�j ch�opcze o niewyparzonym j�zyku.
Zerwa�em si� na r�wne nogi.
��Do us�ug, Wasza Ekscelencjo � odpar�em, pochylaj�c si� w uk�onie.
��No, chod� do mnie � zezwoli� �askawym tonem, a potem spojrza� w stron� kanonika. � Jak sko�czymy, to ci� wezw� � oznajmi� sucho.
Biurowe apartamenty biskupa by�y urz�dzone nader skromnie. W pierwszym pokoju znajdowa� si� p�kolisty st� i szesna�cie zdobionych krzese�. Tutaj odbywa�y si� wszelkie wi�ksze narady i spotkania. Nawiasem m�wi�c, odbywa�y si� bardzo rzadko, bo biskup nie znosi� rozmawia� w t�umie i wola� kr�tkie spotkania w cztery, a najwy�ej sze�� oczu. A one odbywa�y si� w drugim pokoju, gdzie tkwi�o ogromne, palisandrowe biurko. Mia�o tak wielki blat, �e mog�oby by� pok�adem �redniej wielko�ci �odzi. Biskup zasiada� przy jednym jego kra�cu (obok rze�bionych lwich g��w), a swych go�ci sadza� na drugim kra�cu. W pokoju znajdowa�y si� jeszcze tylko dwie wypchane papierami sekretery, ci�gn�cy si� przez ca�� �cian� rega� pe�en ksi�g oraz male�ka, przeszklona szafka, w kt�rej l�ni�y kryszta�owe kielichy i butla lub dwie dobrego wina. Powszechnie by�o wiadomo, �e biskup lubi� od czasu do czasu raczy� si� winkiem i niekiedy mia� k�opoty z wychodzeniem z kancelarii o w�asnych si�ach.
��Jak tam, Mordimerze? � spyta�, kiedy zezwoli� ju� mi usi���. � Znudzi�a ci si� bezczynno��?
��Lubi� by� przydatny, Wasza Ekscelencjo � odpowiedzia�em grzecznie.
��Wiem, wiem. � Parskn�� kr�tkim �mieszkiem i zakr�ci� pier�cieniem na palcu. Podobno w oku tego pier�cienia by� okruch g�azu, na kt�ry nast�pi� nasz Pan, schodz�c z krzy�a swej m�ki. � By� mo�e co� by si� dla ciebie wreszcie znalaz�o.
Nadstawi�em uszu. Taka obietnica mog�a oznacza� zar�wno dobry zarobek, jak i mn�stwo k�opot�w, po��czonych z nara�aniem �ycia.
��Masz w Hezie tych swoich ch�opc�w? � zapyta� biskup.
��Nie, Wasza Ekscelencjo, otrzymali zlecenie poza miastem i nie ma ju� ich od miesi�ca.
��Hmmm. � Biskup z namys�em potar� bulwiasty, b�yszcz�cy nos. � No to b�dziesz musia� poradzi� sobie sam. � Spojrza� na mnie, jakby ocenia� moje si�y.
��Do us�ug Waszej Ekscelencji � odrzek�em pewnym g�osem.
��Tak, tak � westchn��. � Tylko, �eby� si� p�niej nie t�umaczy� splotem nieszcz�liwych okoliczno�ci. � Pogrozi� mi �artobliwie palcem.
Spojrza� w stron� szklanej szafeczki, gdzie pyszni�y si� kryszta�owe kielichy oraz butelka wina, i westchn��, odwracaj�c wzrok.
��Wiesz, �e mleko rzeczywi�cie pomaga? � zapyta�. � Na te moje cholerne wrzody. Mia�e� racj�, synku. � Zamy�li� si� przez chwil�. � Znasz spraw� Folkena? � zagadn�� kr�tko.
��Nie, Wasza Ekscelencjo � odpar�em, zadowolony, �e biskup tak dobrze zapami�ta� moj� jak�e prost� i jak�e skuteczn� recept�. � Inkwizytorzy nie zajmowali si� �ledztwami, kt�re prowadzi� mistrz Folken pod nadzorem ksi�dza kanonika.
��To ja wiem najlepiej � burkn�� biskup. � Sam przecie� powierzy�em je temu tam. � Machn�� d�oni� w stron� drzwi, maj�c na my�li czekaj�cego za drzwiami kanonika. � A on nie umia� nawet dopilnowa� kata! �ajdak!
Wsta�, znowu ci�ko wzdychaj�c, i podszed� do jednej z sekreter. Wyci�gn�� cieniutki zw�j papier�w i rzuci� go na blat.
��Zapis �ledztwa prowadzonego przeciwko dw�m heretykom � powiedzia�. � Obaj pochodzili z po�udnia, z klasztoru Braci Ubogich, w Pellerin. To dziwna sprawa, Mordimerze. � Zab�bni� palcami po blacie, a jego wzrok b��dzi� gdzie� nad moj� g�ow�. � Przyjrzyj si� dobrze zeznaniom i donie� mi jutro, co o tym wszystkim s�dzisz.
Jego spojrzenie wr�ci�o w moj� stron�.
��Jakie� pytania?
��Czy mistrz Folken jest w stanie nadaj�cym si�, by go przes�ucha�?
��Nie � odpar� kr�tko biskup. � Niestety, nie.
No c�, to wiele wyja�nia�o. Pytanie tylko brzmia�o, czy mistrz Folken zosta� nieudolnie przes�uchany (co by�oby kolejnym skandalem), zdech� z opilstwa, czy te�, przera�ony widmem procesu, pope�ni� grzech samob�jstwa. Postanowi�em zapyta� o to biskupa, chocia� zastanawia�em si�, czy zechce mi odpowiedzie�. Ale jednak!
��Mordimerze. � Biskup zastuka� nerwowo knykciami w blat. � Folken le�y w lazarecie, a jego stan jest� hem, hem, ci�ki�
��Dlaczego przepytano go w taki spos�b? � zapyta�em, staraj�c si� nie ujawnia� emocji ani tego, co my�l� o podobnym braku profesjonalizmu.
��Szkopu� w tym, �e jego nie przes�uchiwano � wyja�ni� Gersard ponurym tonem. � Po prostu wpad� w letarg, na kt�ry lekarze nie mog� nic poradzi�. Le�y i ani drgnie. Jak k�oda. Jak martwy.
No, no, pomy�la�em, czy�by moi szlachetni koledzy inkwizytorzy przedawkowali zi�ka wsypane do Folkenowego dzbanka?
��Dobrze ju�. � Jego Ekscelencja machn�� r�k�. � Id�, Mordimerze. Aha, ch�opcze, jak tam stoisz z finansami?
U�miechn��em si� smutno w odpowiedzi, chocia� samo pytanie �wiadczy�o o �yczliwo�ci biskupa. Co mu si� w og�le sta�o? Sk�d ten dzie� dobroci dla waszego uni�onego s�ugi?
��Tak jak my�la�em � powiedzia� biskup gderliwie. � Dlaczego wy, m�odzi, nie potraficie doceni� materialnych warto�ci, co? Ustatkuj si�, Mordimerze. We� sobie za �on� jak�� przyzwoit� dziewczyn�, zamieszkaj we w�asnym domu� Bo co to za mieszkanie po karczmach, ch�opcze? Co to za mi�ostki z nierz�dnicami?
No, prosz�. Jego Ekscelencja biskup Hez-hezronu interesowa� si� �yciem biednego inkwizytora. Grajcie, surmy anielskie! Co prawda Tamila, kt�r� biskup �askawie okre�li� jako nierz�dnic�, by�a w rzeczywisto�ci w�a�cicielk� drogiego i popularnego domu schadzek, ale wiadomo�ci mia� Gersard w miar� dok�adne, gdy� rzeczywi�cie ��czy� mnie i ow� dam� pewien bli�szy zwi�zek natury nie tylko duchowej. Mo�na jednak powiedzie�, �e wiele godzin zajmowa�y nam pobo�ne praktyki, gdy� Tamila potrafi�a po�wi�ci� mn�stwo umiej�tno�ci oraz czasu temu, kt�rego zwa�a �moim wielkim, cudownym bogiem�. Nie powiem, by by�o to niemi�e grzesznej pr�no�ci biednego Mordimera.
��Ech. � Biskup wzi�� kawa�ek pergaminu, nabazgra� co� na nim, z�o�y� zamaszysty podpis i posypa� inkaust piaskiem. � Id� z tym do skarbnika, tylko nie przechlaj od razu wszystkiego i �ebym nie s�ysza�, �e si� ci�gle zabawiasz w burdelach. A potem skargi, �e wy, inkwizytorzy, nic nie robicie pr�cz ochlejstwa i ch�do�enia.
Mog�em si� domy�li�, sk�d pochodzi�y te pe�ne jak�e jadowitego fa�szu doniesienia, i pomy�la�em sobie, �e wdzi�czn� historyjk� o mojej rozmowie z kanonikiem puszcz� w miasto. W Hezie plotki szybko si� rozchodz�, wi�c ksi�dz na pewno us�yszy j� nieraz i to w uatrakcyjnionej formie.
��No. � Poda� mi pergamin. � Z Bogiem. Swoj� drog�, Mordimerze. � U�miechn�� si� promiennie. � Ty to dopiero masz niewyparzon� g�b�. Twoje szcz�cie, m�j ch�opcze, �e kocham ci� jak rodzonego syna, kt�rego nie mog�em nigdy mie� z uwagi na powo�anie Bo�ej s�u�by�
Sk�oni�em si� nisko i wzi��em pod pach� protoko�y z przes�ucha�. Ostatnie s�owa biskupa troch� mnie zmrozi�y, gdy� jego �yczliwo�� mog�a by� r�wnie niebezpieczna, co niech��. A mo�e nawet gro�niejsza.
��Przyjd�, kiedy ju� b�dziesz gotowy � rzek� jeszcze, gdy sta�em przy drzwiach. � I wyjaw, co o tym wszystkim s�dzisz. Aha, a temu tam za drzwiami przeka�, �eby czeka�, p�ki go nie wezw�.
��Oczywi�cie, Wasza Ekscelencjo.
Za drzwiami kanonik siedzia� na �awie i gotowa� si� ze z�o�ci.
��Ksi�e kanoniku � powiedzia�em �agodnym tonem. � Jego Ekscelencja prosi�
Kanonik zerwa� si� z miejsca.
����eby� nie rusza� st�d dupy, p�ki nie raczy ci� wezwa� � doko�czy�em g�o�no i us�ysza�em kolejne parskni�cie kancelisty.
Wyszed�em na schody, bardzo zadowolony z siebie, i rozwin��em pergamin. Biskup nabazgra� tam kilka wielce niewyra�nych zda�, ale za to dok�adnie zobaczy�em sum�, jak� kaza� wyp�aci� skarbnikowi. A by�o to trzysta koron. M�j Bo�e, trzysta koron! Jego Ekscelencja musia� chyba zachorowa�. By�y takie czasy, kiedy suma trzystu koron nie robi�a na mnie wra�enia, ale w tej chwili by�a jak zbawienie. Tak to ju� jest, �e kiedy masz kaca, to z przyjemno�ci� si�gniesz nawet po cienkie winko, kt�re w chwilach powodzenia kaza�by� karczmarzowi wla� za kar� do gard�a. Zreszt�, trzysta koron w ka�dych czasach to by�o trzysta koron. Mo�na by�o za t� sumk� w Hezie prze�y� i p� roku (a skromnie nawet rok), co oznacza�o, �e wasz uni�ony s�uga co najmniej przez najbli�szy miesi�c b�dzie mia� co je�� i co pi�, a mo�e nawet pop�aci najpilniejsze zobowi�zania. Szczodro�� biskupa by�a naprawd� zdumiewaj�ca i �udzi�em si�, �e to moje wielodniowe wyczekiwanie w kancelarii zmi�kczy�o twarde serce Jego Ekscelencji.
Dotar�em do karczmy, w kt�rej wynajmowa�em pok�j, i stara�em si� omija� t�um. W zasadzie nie musz� l�ka� si� z�odziejaszk�w, ale strze�onego Pan B�g strze�e. W ko�cu mog�em trafi� na jaki� z�otopalcy talent, a utrata trzystu koron bardzo by mnie zabola�a.
Korfis wygrzewa� si� na �awie przed karczm�, wystawiaj�c twarz na promienie s�o�ca.
��Praca wre � powiedzia�em na przywitanie.
Otworzy� leniwie oczy.
��Mordimer. � U�miechn�� si�. � Wcze�nie dzisiaj.
��Ano � przytakn��em. � Przypomnij: ile ci jestem winien?
Otworzy� oczy jeszcze szerzej.
��Nie m�w, �e masz pieni�dze! � prawie krzykn��.
��Wiesz, Korfis, nie wszyscy w Hezie musz� o tym wiedzie�. � Pokr�ci�em g�ow�. � Chod� do mojego pokoju.
Wdrapali�my si� po trzeszcz�cych schodach. Pok�j, kt�ry wynajmowa�em, znajdowa� si� na ko�cu korytarza, a prowadzi�y do niego cztery strome stopnie. Drzwi by�y zamykane na solidny zamek, ale z do�wiadczenia wiedzia�em, �e wprawny w�amywacz bardzo szybko by sobie z nim poradzi�. Tyle, �e w �rodku niewiele znajdowa�o si� cennych rzeczy. Szczerze m�wi�c, w og�le nie by�o w nim cennych przedmiot�w. Mo�e za wyj�tkiem oficjalnego inkwizytorskiego stroju: czarnego kubraka z wyhaftowanym z�amanym srebrnym krzy�em, czarnego p�aszcza i r�wnie czarnego kapelusza o szerokim rondzie. Ale nie s�dzi�em, by znalaz� si� �mia�ek, kt�ry skrad�by mi m�j uniform. W ko�cu za podawanie si� za inkwizytora grozi�y kary tak surowe, �e nawet najwi�kszego zuchwalca mog�y przyprawi� o dr�enie �ydek. Poza tym na pod�odze pi�trzy�y si� ksi��ki, kt�re dosta�em w podarunku od zacnego mistrza drukarskiego Maktoberta, a jeden stosik zast�powa� nawet nog� od rozchwierutanego zydla. Jeszcze tylko ��ko, stolik, krzes�o, oliwna lampka, skrzynia z odzie�� na zmian� � i to by� ca�y maj�tek biednego Mordimera. Usiad�em na krze�le, a Korfis rozsiad� si� na ��ku, kt�re niebezpiecznie zatrzeszcza�o pod jego ci�arem.
��Wychodzi mi czterdzie�ci pi�� koron, Mordimerze � powiedzia�.
��Kt�r�dy ci wychodzi, przyjacielu? � zapyta�em.
��Jedzenie i picie. � Wystawi� s�katy paluch z ob�amanym, poczernia�ym paznokciem. � Kwatera. � Wystawi� drugi. � Poza tym sprz�tanie i opierunek. � Wyprostowa� dwa nast�pne.
��Och, Korfis, nie nud� � odpar�em. � Powinienem ci jeszcze kaza� dop�aci� za to, �e w tej brudnej norze mieszka inkwizytor. Mia�e� ostatnio kradzie�e albo b�jki? Grungal z �P�kni�tej Beczu�ki� daje mi pok�j i wy�ywienie za darmo, �ebym tylko chcia� u niego zamieszka�, ale pe�no tam szczur�w, a ja nie lubi�, jak w �rodku nocy budz� mnie szczury. Grungal m�wi, �e one jedynie chc� pow�cha� kogo� nowego. Szkoda tylko, �e dziwnym trafem zmys� w�chu maj� ulokowany w z�bach, co? � Roze�mia�em si� z w�asnego dowcipu.
Korfisa jako� nie rozbawi�o moje poczucie humoru. Z�o�y� palce i westchn��.
��Ty, Mordimerze, zawsze tak wszystko obr�cisz, �eby by�o po twojemu � powiedzia�. � A czy wiesz, ch�opie, ile samego wina mi wy��opa�e�? Przecie� ja ci ju� nawet licz� wszystko po kosztach!
Nie mia� szans wzbudzi� we mnie lito�ci. Kto�, kto buduje w�a�nie drug� karczm�, nie zas�uguje na to, by u�ala� si� nad stanem jego mieszka. A poza tym wino w gospodzie zanadto zalatywa�o wod�. Korfis by� na cztery nogi kuty, pomimo g�upkowatego wygl�du. Pozory myl�. Wyci�gn��em z kieszeni dwie pi�ciokoron�wki i z�otego dukata, czyli mniej wi�cej po�ow� tego, czego na pocz�tku ��da� Korfis.
��Trzymaj, stary � powiedzia�em. � Niech ci b�dzie na zdrowie z moj� strat�.
Korfis skrzywi� si�, ale pieni�dze przyj��. Popr�bowa� dukata z�bami i u�miechn�� si�.
��Niech b�dzie moja krzywda. � Machn�� d�oni�.
Kiedy ju� wyszed�, postanowi�em niezw�ocznie zabra� si� za lektur� protoko��w przes�ucha�. Ju� wczoraj zauwa�y�em, �e pisarz skroba� jak kura pazurem, ale na szcz�cie w naszej przes�awnej Akademii Inkwizytorium uczono r�wnie� odcyfrowywania podobnych gryzmo��w. W ko�cu moi nauczyciele doskonale wiedzieli, �e pisarze nie raz i nie dwa zbyt ch�tnie umilali sobie przes�uchania butelczynami wina lub gorza�ki. Zw�aszcza, je�li w czasie �ledztwa nie by�o pilnuj�cego ich inkwizytora.
Usiad�em przy stole, zapali�em lampk� i pogr��y�em si� w lekturze, wiedz�c, �e jestem pierwszym inkwizytorem, kt�ry ma okazj� zapozna� si� z protoko�em. Czyta�em i w miar� lektury coraz trudniej by�o mi uwierzy� w�asnym oczom. Zna�em r�norakie herezje, cz�� z nich sam t�pi�em, o cz�ci s�ysza�em z ust mniej lub bardziej skruszonych grzesznik�w. Ale nie s�dzi�em, �e herezja, kt�r� niegdy� wykry�em w miasteczku Gewicht, powr�ci do mnie w samym Hezie. Plugawe blu�nierstwo zatacza�o coraz szersze kr�gi.
��Nasz Pan, Jezus Chrystus, umar� na krzy�u, by odkupi� nasze grzechy� � m�wi� jeden z mnich�w.
�Wzburzenie w�r�d przes�uchuj�cych�, zanotowa� pisarz na marginesie. I nie dziwi� si�, sam bym si� wzburzy�. Przecie� a� nadto mieli�my �wiadectw, i� Pan zszed� z Golgoty i wraz ze swymi Aposto�ami wyr�n�� p� Jerozolimy, jak to niezbyt elegancko, acz zgodnie z prawd�, uj�� niegdy� drukarski mistrz Maktobert. �Nie pok�j, lecz miecz wam przynios�em� � powiedzia� Pan i mia� ca�kowit� racj�, gdy� mot�och uwalniaj�cy Barabasza zas�ugiwa� tylko, by ofiarowa� mu szybk� �mier�.
���lecz w jego cia�o wszed� � ci�gn�� dalej heretyk � fa�szywy Chrystus, Bestia O Dziewi�ciu G�owach, kt�ry wraz z otumanionymi Aposto�ami opanowa� Jerozolim�
�Wzburz�, a potem tylko gryzmo� � tyle zd��y� zapisa� przes�uchuj�cy. Nast�pnie dopisek: �po up�ywie dw�ch pacierzy przes�uchanie wznowiono�. Ciekawe, co oni robili w czasie tej przerwy? � zada�em sobie pytanie. Bili przes�uchiwanego? By�oby to bardzo nieprofesjonalne, ale kto wie? Spojrza�em na list� obecnych przy przes�uchaniu. Cztery osoby: przewodnicz�cy s�du ksi�dz kanonik Odryl Bratta, pisarz s�dowy Sigmond Hausmann, mistrz katowski Folken. Cztery? A gdzie� si� podzia�a czwarta? Przyjrza�em si� uwa�nie pergaminowi, ale nie by�o na nim �lad�w skrobania, wymazywania ani skre�le�. Ten szczeg� musia� umkn�� uwagi czytaj�cych protoko�y. Poza tym, c� m�g� oznacza� dopisek: �wzburzenie w�r�d przes�uchuj�cych�? Nie wyobra�acie sobie chyba, �e kat Folken m�g� zosta� nazwany przes�uchuj�cym, albo �e �mia�by tak o sobie napisa� pisarz s�dowy, kt�ry nie mia� prawa zadawania pyta� oskar�onym. P�yn�� z tego jeden wniosek: kto� towarzyszy� ksi�dzu kanonikowi. Ale kto by� t� czwart� osob� i dlaczego jej imienia nie wymieniono w protokole?
Nala�em sobie kubeczek wina, wypi�em do po�owy i zamy�li�em si� g��boko. C�, by� mo�e reszta protoko�u wyja�ni moje w�tpliwo�ci? Mo�e to tylko pomy�ka spowodowana roztargnieniem pisarza. Ale z drugiej strony do�� dziwne by�o wymienienie z imienia mistrza Folkena, a niewymienienie jednego z s�dzi�w. Jednego z dw�ch s�dzi�w. Kim by�, �e omini�to go w oficjalnym protokole? Folkena nie mia�em co pyta�, gdy� nieprzytomny le�a� w lazarecie, ale byli jeszcze przecie� ksi�dz kanonik i pisarz s�dowy. Kanonik musia� wiedzie�, kto towarzyszy� mu w sk�adzie s�dziowskim, i b�dzie zmuszony podzieli� si� ze mn� t� wiedz�. Chc�c nie chc�c, gdy� w tej chwili by�em go�czym pieskiem samego biskupa, co oznacza�o, �e dostojny Odryl Bratta m�g� sobie mnie nienawidzi�, ale musia� grzecznie odpowiada� na wszelkie pytania, jakie tylko zechc� mu zada�. Jednak uzna�em, �e du�o zr�czniej b�dzie, je�li wpierw przepytam Sigmonda Hausmanna, kt�rego bazgro�y mia�em w�a�nie nieprzyjemno�� czyta�. Nie s�ysza�em nigdy przedtem o tym cz�owieku, ale niby sk�d mog�em wiedzie�, kto akurat by� pisarzem s�dowym? S�dzi�em jednak, �e stosowne informacje otrzymam w Inkwizytorium, kt�rego kancelaria zawsze stara�a si� pieczo�owicie prowadzi� ksi�gi osobowe.
Tak jak si� spodziewa�em, w Inkwizytorium odnalaz�em potrzebne mi dokumenty, cho� mo�e kilka zda� do��czonych na �wistku pergaminu trudno nazwa� dokumentem. Sigmond Hausmann nie zd��y� si� bowiem odznaczy� niczym szczeg�lnie dobrym ani szczeg�lnie z�ym, a ca�a notka sprowadza�a si� do faktu, �e od trzech miesi�cy s�u�y� w charakterze pisarza s�du biskupiego, zosta� oddelegowany do pracy u kanonika Bratty i mieszka� z matk� przy jednej z ulic na nabrze�u, nieopodal targu rybnego. Westchn��em w my�lach, �a�uj�c, �e znowu b�d� musia� przej�� przez ten targ, ale uzna�em, �e z Hausmannem lepiej spotka� si� w jego domu, gdy� to pozwoli nam odby� spokojn� rozmow�, bez ingerencji postronnych os�b.
Wydawa�o mi si�, �e pod dom Hausmanna uda�o mi si� przenie�� ca�y smr�d rybnego targu, ale by�y to zapewne tylko moje obawy, gdy� nie widzia�em, by ktokolwiek z ludzi siedz�cych przed kamienic� krzywi� si� czy zatyka� nos na m�j widok. Inna rzecz, �e s�siedzi s�dowego pisarza nie nale�eli, przynajmniej s�dz�c po wygl�dzie, do osobnik�w o nadmiernie wyrafinowanych gustach i nie grzeszyli szczeg�ln� elegancj�.
��Sigmond Hausmann, gdzie go znajd�? � Ko�cem buta tr�ci�em stop� jednookiego dziadka, kt�ry w�a�nie zajmowa� si� wyciskaniem sobie wrzod�w spomi�dzy palc�w d�oni.
W odpowiedzi us�ysza�em kilka zda�, kt�re �wiadczy�y o tym, �e zaczepiony przeze mnie �ebrak nie mia� wysokiego zdania ani o mojej matce, ani o mnie samym.
��Na pi�trze po lewo! � zawo�a� jaki� zasmarkany dzieciak, przemykaj�c obok.
Pchn��em drzwi i wszed�em do ciemnej, dusznej sieni, przesyconej odorem uryny i ka�u. C�, wiedzia�em, �e pisarzy s�dowych nie op�acano dobrze, ale nie s�dzi�em, �e a� tak �le. Inna rzecz, i� Hausmann pracowa� w tym zawodzie kr�tko i nie zd��y� jeszcze nabra� odpowiedniej ilo�ci �ap�wek, kt�re pozwoli�yby mu zamieni� lokum na nieco zno�niejsze. Wdrapa�em si� po trzeszcz�cych, stromych schodach i zgodnie ze wskaz�wkami dzieciaka skr�ci�em w lewo. Przy w�skim okienku w ko�cu korytarza siedzia�a m�oda, rozczochrana kobieta o zniszczonej twarzy i karmi�a piersi� dziecko.
��Szszsz, gryzie ma�y skurwiel � mrukn�a, widz�c mnie, i uderzy�a dziecko palcami w policzek. Niemowlak si� rozwrzeszcza�.
��Sigmond Hausmann � powiedzia�em. � Wiecie, gdzie mieszka?
Ruchem g�owy wskaza�a drzwi, przy kt�rych w�a�nie sta�em.
��Ale on chory � rzuci�a, kiedy ju� si� odwraca�em.
��A na c� to chory?
��Matki Hausmanna zapytajcie. � Wzruszy�a ramionami i znowu bole�nie sykn�a. � Jak to mu si� �re� chce, patrzcie no! � powiedzia�a zajad�ym tonem, spogl�daj�c na dziecko niemal nienawistnym wzrokiem. � Jego ojciec by� taki sam. Tylko dawaj mu �ry� ci�gle�
S�owo �by�� w jej ustach podsun�o mi my�l, �e m�czyzna znalaz� sobie ju� jad�odajni� z nieco kulturalniejsz� obs�ug�, co niew�tpliwie �wiadczy�o o jego roztropno�ci. Zastuka�em do drzwi, kt�re mi wskaza�a, a kiedy nikt si� nie odezwa�, pchn��em je mocno. Otworzy�y si�, gdy� nikt nie zada� sobie fatygi, by zamkn�� je cho�by na skobel. Z wn�trza uderzy� mnie zaduch jeszcze silniejszy ni� w korytarzu, wida� nikt nie k�opota� si� tutaj otwieraniem okien. Ba, nie odmykano nawet okiennic, gdy� w izbie panowa� mrok i musia�em przez chwil� przyzwyczaja� wzrok, by w og�le cokolwiek dostrzec.
��Kto tu? � us�ysza�em starczy, zm�czony g�os, kt�ry r�wnie dobrze m�g� nale�e� do kobiety, jak i do m�czyzny.
Post�pi�em kilka krok�w i szarpn��em okiennice. Drgn�y ze skrzypni�ciem, a ja teraz mog�em dok�adnie przyjrze� si� wn�trzu. Ca�e mieszkanie sk�ada�o si� z jednej izby, w kt�rej k�cie le�a� zmierzwiony bar��g. Le�a� na nim nieruchomo �miertelnie blady m�odzieniec o d�ugich, czarnych i zlepionych potem w�osach. Tu� obok przycupn�a zgarbiona, stara kobieta, wygl�daj�ca niczym pomarszczony grzyb o siwym kapeluszu.
��Sigmond Hausmann? � zapyta�em, pokazuj�c podbr�dkiem chorego.
��A kto wy jeste�cie? � zaskrzecza�a w odpowiedzi. � Nie p�ac� �adnych d�ug�w, nic nie mam�
��Odpowiadajcie na pytania � warkn��em. � Czy to jest Sigmond Hausmann?
��Jest, jest � odpar�a. � Umiera �obuz� � Przy ostatnim s�owie chlipn�a i przetar�a oczy brudnym r�kawem kaftana.
��Co mu jest?
��A co wy, docht�r jeste�cie? � Znowu zebra�o jej si� na pytania.
��Przys�a� mnie biskup � odpowiedzia�em.
I nieopatrzne by�y to s�owa, gdy� stara natychmiast zerwa�a si� z godn� pozazdroszczenia chy�o�ci� i przypad�a do moich n�g.
��Lekarza, panie, b�agam was, lekarza. Ja ju�e nic nie mam, a za darmo kto tu przy�dzie�
��Dajcie pok�j. � Wyszarpn��em si� z jej obj��. � Odpowiadajcie na pytania!
Znowu skuli�a si� w k�cie i szponiastymi palcami obj�a kolana.
��Co chcecie wiedzie�, panie?
��Na co choruje wasz syn?
��Abo tam kto wie � parskn�a. � Le�y tak kilka bo�ych dni i ani drgnie, ani si� odezwie.
Zbli�y�em si� do bar�ogu z obrzydzeniem, bo smr�d ka�u i moczu by� tam szczeg�lnie silny, a z rozerwanego siennika wystawa�y wiechcie brudnej s�omy. Dotkn��em szyi Hausmanna. T�tnica pulsowa�a. Wolniej i s�abiej ni� u zdrowego cz�owieka, ale jednak. Poza tym widzia�em, jak co pewien czas w�t�a pier� pisarza podnosi si� w spokojnym oddechu. A wi�c niew�tpliwie �y�, tyle �e jego stan do z�udzenia przypomina� chorob� mistrza Folkena, o kt�rej wspomina� biskup. Zdumiewaj�ce, �e obaj mieli te same objawy, i przez chwil� zastanawia�em si�, czy to nie jaka� nowa choroba, kt�rej nabawili si� chocia�by od przes�uchiwanych. Cofn��em si� o dwa kroki i machinalnie wytar�em d�o� w p�aszcz.
��Nic nie m�wi� przez sen? � spyta�em. � Nie majaczy�?
��Nie, panie. � Pokr�ci�a g�ow�. � Le�y jak martwy, a ja nawet nie wiem, co robi�, kogo by o pomoc b�aga�? Mo�e wy, panie�
Zostawi�em j� w izbie j�cz�c� i biadol�c�, bo uzna�em, �e nic wi�cej si� nie dowiem. C�, Sigmonda Hausmanna nale�a�o zapewne spisa� na straty, podobnie jak mistrza Folkena. Zostawa� mi wi�c tylko trzeci, znany z protoko��w, �wiadek przes�uchania � sam kanonik Bratta. Nie powiem, abym pa�a� przemo�n� ch�ci� rozmowy z tym ambitnym, zarozumia�ym i bezczelnym cz�owiekiem, zw�aszcza �e sam by�em znany z pokornej skromno�ci. Ale jako oficjalny �ledczy Jego Ekscelencji mia�em tym razem nad kanonikiem przewag�, wynikaj�c� ze stopnia s�u�bowej hierarchii. Niemniej, nie �ywi�em szczeg�lnej nadziei, �e b�dzie pr�bowa� mi pom�c w rozwik�aniu zagadki. Rzecz jasna, biskup Gersard chcia� upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu. Po pierwsze, d��y� do rozwi�zania tajemniczej sprawy, ale po drugie, zamierza� dodatkowo sk��ci� duchownych z inkwizytorami. Szczerze m�wi�c, nie widzia�em w tym specjalnego sensu, gdy� nienawidzili�my si� i tak wystarczaj�co mocno i uczucia tego nie trzeba by�o dodatkowo pod�ega�.
Kanonik Odryl Bratta (c� to w og�le za imi� i nazwisko, mili moi? Czy� s�ysza� kto� o �wi�tym Odrylu?) urz�dowa� zwykle w kancelarii, nieopodal katedry pod wezwaniem Chrystusa M�ciciela. Katedra by�a jednym z najbardziej imponuj�cych gmach�w w Hez-hezronie, budowano j� zreszt� przez niemal dwadzie�cia lat, a z�o�liwi twierdzili, �e ka�da jej ceg�a jest przesi�kni�ta krwi� robotnik�w. W twierdzeniu tym by�o sporo przesady, gdy� nie s�dz�, by w czasie prac zgin�o wi�cej ni� kilkudziesi�ciu budowniczych. By� mo�e legenda o ci���cej na katedrze kl�twie wywo�ana zosta�a �mierci� g��wnego architekta, nie przypomina�em sobie teraz jego nazwiska, kt�ry zgin�� przeszyty szklanymi z�omkami z rozbitego witra�a. Swoj� drog�, czy� nie by�a to �mier� godna zapami�tania oraz anegdoty? �adne tam prostackie uderzenie ceg�� w g�ow�, tylko wypadek na wskro� przesi�kni�ty artystycznym duchem!
Katedra mia�a trzy r�nej wysoko�ci wie�e, a w ka�dej wie�y dzwon o odmiennym tonie oraz, na wie�y �rodkowej, ogromny zegar, w kt�rym co godzina pojawia�o si� jedenastu aposto��w, a co dwana�cie godzin figurka Jezusa Chrystusa przebija�a mieczem figurk� Judasza Iskarioty. I by�y to widowiska gromadz�ce nie tylko t�umy przyjezdnych, ale nawet mieszka�cy Hezu ch�tnie ogl�dali je po raz dziesi�ty i setny. I mo�na by�o mie� nadziej�, �e nie przyci�ga ich jedynie pragnienie p�ochej rozrywki, lecz r�wnie� ch�� wzi�cia symbolicznego udzia�u w triumfie dobra nad z�em. Zapewne w�a�nie takie by�o zamierzenie rzemie�lnik�w, kt�rzy zegar ten skonstruowali na zam�wienie poprzedniego biskupa Hez-hezronu.
Budynki kancelarii by�y po�o�one za g��wnymi murami katedry i skryte w starannie piel�gnowanym ogrodzie. Zwyk�emu cz�owiekowi nie by�o si� tam �atwo dosta� bez odpowiednich zezwole�, ale oficjalny str�j inkwizytorski, kt�ry przywdzia�em na t� okazj�, skutecznie powstrzymywa� stra�nik�w od wszelkich pyta�. No c�, jako� tak si� ju� przyj�o, �e to nie my, inkwizytorzy, jeste�my od udzielania wyja�nie�.
��Kanonik Bratta. Jest w kancelarii? � zagadn��em przechodz�cego obok ksi�dza w obszarpanej na brzegach sutannie.
��J-jest � odpowiedzia� dopiero po chwili, wpatrzony w srebrny, po�amany krzy� wyhaftowany na moim kaftanie.
��W swoim biurze?
��Tak� Chyba tak�
Skin��em mu g�ow� i poszed�em dalej. Na ksi�dza kanonika natkn��em si�, kiedy w�a�nie wychodzi� z gabinetu. Gdy mnie zobaczy�, i to w dodatku ubranego w str�j s�u�bowy, otworzy� szeroko oczy. Wydawa�o mi si�, �e r�wnie� zblad�, cho� mo�e by�y to tylko moje pobo�ne �yczenia.
��Nie spieszcie si�, kanoniku � powiedzia�em serdecznie � bo, niestety, zajm� wam chwil�
Bez s�owa otworzy� drzwi i wszed� pierwszy, zapraszaj�c mnie do �rodka niedba�ym gestem d�oni. Mia� bardzo szczup�e i bardzo jasne palce, a na �rodkowym nosi� skromny pier�cie� z szarym kamykiem w �rodku.
��Co was sprowadza? � zapyta�, siadaj�c na rze�bionym krze�le pod oknem i nie proponuj�c mi, bym r�wnie� usiad�. Zrobi�em wi�c to bez jego zezwolenia.
��S�u�ba � westchn��em. � A konkretnie polecenie Jego Ekscelencji, aby zbada� spraw�, kt�ra si� toczy�a przeciwko heretykom, a w kt�rej uczestniczyli mistrz Folken i pisarz Hausmann. A wy�cie byli, jak mniemam, prowadz�cym przes�uchania�
Znowu bez s�owa skin�� g�ow�. Ale potem wci�gn�� g��boko powietrze.
��Skoro Jego Ekscelencja was przysy�a, nie mam innego wyboru, jak z wami rozmawia�. Lecz chc�, aby�cie wiedzieli, jak bardzo obrzydliwe jest mi wasze towarzystwo. � Spojrza� na mnie wzrokiem, kt�ry zapewne mia� by� przesycony pogard�, ale ja, o dziwo, zobaczy�em w nim przede wszystkim zaniepokojenie.
��Nie przyszed�em tu z wami rozmawia�, lecz was przes�ucha� � rzek�em ostrzejszym tonem. � Chyba �e �yczycie sobie dosta� oficjalne wezwanie do Inkwizytorium. A wasz stosunek do mnie nie ma �adnego znaczenia dla sprawy�
Oczywi�cie, dla persony tak wa�nej jak kanonik katedralnej kapitu�y Jezusa M�ciciela wezwanie do Inkwizytorium nie stanowi�o �adnego zagro�enia. Przecie� i tak nie mogliby�my go podda� rutynowemu, po��czonemu z torturami, przes�uchaniu bez specjalnego zezwolenia biskupa, a nawet z tym zezwoleniem kanonik mia�by prawo odwo�ywa� si� do powagi samego Ojca �wi�tego. Ale wizyta w Inkwizytorium, gdzie powszechnie nim pogardzano, z ca�� pewno�ci� nie przypad�aby mu do smaku.
��Pytajcie wi�c � powiedzia� oschle i zatar� d�onie, pomimo �e dzie� by� upalny, a w gabinecie panowa�a duchota.
��Kto by� z wami w czasie przes�uchania opr�cz Folkena i Hausmanna?
��Nikt. � Wzruszy� ramionami. � To by�o tylko wst�pne �ledztwo.
Nie skomentowa�em tego stwierdzenia, ale nie ukrywam, �e si� zdziwi�em. Nawet je�li Bratta �ga�, to jak m�g� s�dzi�, �e nie zapoznam si� z protoko�em spisanym przez Hausmanna, kt�ry to protok� ujawni�by to k�amstwo?
��Co si� sta�o z przes�uchiwanymi?
��Ten pijaczyna. � Zgrzytn�� z�bami. � B�g mi �wiadkiem, powinienem pozna�, �e ledwo trzyma si� na nogach� � M�wi� oczywi�cie o Folkenie, co nadal nie t�umaczy�o ca�ej sytuacji.
��A wi�c Folken najpierw pope�ni� b��d i zabi� jednego wi�nia, a wy bez s�owa sprzeciwu pozwolili�cie mu torturowa� drugiego, kt�rego r�wnie� wyko�czy�? Czy� nie tak?
Odryl Bratta zacisn�� usta tak mocno, �e zamieni�y si� w prost�, r�ow� krech�, wr�cz w nienaturalny spos�b przecinaj�c� jego twarz.
��Pope�ni�em b��d � wysycza�.
��Gdzie s� w tej chwili cia�a? Z jakiego powodu przes�uchiwani umarli� � Unios�em d�o�. � Wiem, wiem, �e ich torturowano, ale chc� wiedzie�, co takiego zrobi� Folken, i� tortura zamieni�a si� w wyrok? Czy wezwano medyka, a je�li tak, to gdzie znajduje si� jego raport?
Kanonik wsta� z miejsca, a krzes�o, na kt�rym do tej pory siedzia�, przesun�o si� z hurkotem.
��Nie musz� odpowiada� na wasze pytania � rzek� w�ciekle. � Zw�aszcza zadawane takim tonem!
��Nie przychodz� tu z w�asnej woli � odpar�em �agodnie. � Przypominam wam, ksi�e kanoniku, i� zosta�em przys�any przez biskupa Hez-hezronu, a wierzcie, �e si� o tak� misj� wcale nie prosi�em. Im wi�c szybciej za�atwimy spraw�, tym lepiej i dla was, i dla mnie. Powinni�cie wszak wiedzie�, �e biskup lubi dostawa� odpowiedzi na pytania, kt�re zadaje. Szybkie i trafne odpowiedzi�
��Tak, tak � wymrucza�. � Macie racj� � przyzna� po chwili, cho� przysz�o mu to z trudem. � Zako�czmy rzecz jak najszybciej.
��A wi�c?
��W wypadku pierwszego z wi�ni�w ci�ko m�wi� o winie Folkena � powiedzia� kanonik. � Wiecie pewnie z w�asnej praktyki, i� zdarzaj� si� ludzie s�abego zdrowia, kt�rych sam widok narz�dzi oraz przygotowania do tortur mog� doprowadzi� do zgonu�
��To prawda � przyzna�em, gdy� mnie samemu zdarzy� si� podobny wypadek, kiedy na stole umar� przes�uchiwany, zanim zd��ono go nawet dotkn��.
��Dlatego i tylko dlatego pozwoli�em Folkenowi kontynuowa�, gdy� w pierwszym wypadku nie znalaz�em jego b��du.
��No a drugi?
��Wiecie, jest taki st� z do�rubowywan� p�yt� do zgniatania� � Spojrza� na mnie pytaj�co, czy wiem, o co chodzi, a ja skin��em g�ow�.
��Folken docisn�� za mocno �ruby i udusi� tego cz�owieka�
��Na miecz Pana � warkn��em. � Przecie� tego b��du nie powinien nawet zrobi� zwyk�y ucze�, a co dopiero mistrz katowskiej gildii!
��Podobno pi� z wami ca�� noc� � Kanonik rzuci� na mnie kose spojrzenie.
��Nie wiem, z kim pi�, bo ze mn� na pewno nie � odpar�em lodowatym tonem. � Co zrobiono z cia�ami?
��Wywieziono do Do��w. � Wzruszy� ramionami. � Jak zwykle. Przedwczoraj wieczorem.
��Jak zwykle, drogi kanoniku � powiedzia�em zjadliwie � to przeprowadza si� obdukcj� i spisuje stosowny raport. Szkoda, i� w tym wypadku nie dochowano procedur.
��Nie jeste�my zobowi�zani waszymi procedurami � rzek� i widzia�em, �e jest w�ciek�y, cho� pr�buje si� hamowa�.
��Mniejsza z tym. � Machn��em d�oni�. � Co si� sta�o, to si� nie odstanie � doda�em wielkodusznie. � Chcia�bym jednak si� dowiedzie�, dlaczego mistrz Folken i pisarz Hausmann le�� w letargu i zapewne nied�ugo umr�? Czy przes�uchiwani byli chorzy? Czy mogli ich czym� zarazi�?
��Nic mi o tym nie wiadomo � odpar�.
��Dziwne, �e nie boicie si�, i� was mo�e dotkn�� podobna przypad�o�� � powiedzia�em wolno, patrz�c mu prosto w oczy. � Dw�ch ludzi, kt�rzy uczestniczyli w tym samym przes�uchaniu co wy, w�a�nie umiera, a wy nie macie �adnych obaw?
��Pok�adam wiar� w Panu � odrzek�, nie cofaj�c wzroku.
��To godne podziwu � powiedzia�em i wsta�em z krzes�a. � Pokornie wam dzi�kuj�, ksi�e kanoniku, �e raczyli�cie odpowiedzie� na moje pytania. W raporcie dla Jego Ekscelencji nie omieszkam zaznaczy�, i� wykazali�cie wiele dobrych ch�ci�
Poczerwienia� ze z�o�ci, ale nic nie odpowiedzia�. Kiedy wychodzi�em, obr�ci� si� ostentacyjnie w stron� okna. Ja tymczasem szed�em wolno przez katedralny ogr�d i zastanawia�em si�, co powinienem uczyni� w ca�ej tej paskudnej sprawie. Oczywi�cie, mog�em wzi�� za dobr� monet� s�owa kanonika, wysma�y� stosowny raport dla Jego Ekscelencji i mie� problem z g�owy. Jednak musia�em przedtem postawi� sam sobie kilka pyta�. A najwa�niejsze z nich brzmia�o: czy biskup pragn��, bym pogn�bi� kanonika, czy te� wr�cz przeciwnie, chcia�, by Inkwizytorium oficjalnie zamiot�o ca�� spraw� pod sukno? Je�li to drugie, to mog�o si� okaza�, �e dodatkowe dochodzenie z mej strony b�dzie gorzej ni� niemile widziane.
Jednak nie ukrywam, �e kierowa�a mn� te� nader grzeszna ciekawo�� i ci�gle zadawa�em sobie pytanie: kim by�a czwarta, obecna w czasie przes�uchania osoba? I dlaczego Odryl Bratta zaprzecza�, aby ktokolwiek znajdowa� si� w sali tortur opr�cz kata oraz pisarza? Kogo kry� ksi�dz kanonik? Chyba �e niedo�wiadczony pisarz Hausmann pomyli� si�, spisuj�c protok�. Ale, m�j Bo�e, przecie� nie by� na tyle niedo�wiadczony, by nie umie� zliczy� do czterech! No i ostatnia sprawa: c� takiego si� wydarzy�o, �e zar�wno pisarz, jak i kat znajdowali si� na pograniczu �ycia i �mierci? I czy ich stan naprawd� mia� zwi�zek z przes�uchaniem? Wierzy�em, bowiem, w niespodziewane zbiegi okoliczno�ci, gdy� moje �ycie da�o mi tej wiary a� nazbyt wiele powod�w (czasami ku mej rado�ci, a czasami ku szczeremu ubolewaniu). Dlatego nie zamierza�em z g�ry wyklucza� �adnej mo�liwo�ci.
Mog�em kaza� �ledzi� kanonika lub pofatygowa� si�, by samemu zosta� jego anio�em str�em, ale nie s�dzi�em, by by� na tyle durny (nawet je�li by� zamieszany w pozaprawne machinacje), aby w najbli�szym czasie zdradzi� si� z czym� podejrzanym. Z drugiej strony, znana jest prawda m�wi�ca, �e nawet najsprytniejsi przest�pcy wpadaj�, pope�niaj�c najg�upsze b��dy. A poza tym Odryl Bratta by� cz�owiekiem pysznym i pewnym siebie. Czy w og�le wi�c przypuszcza�, by Inkwizytorium o�mieli�o si� go �ledzi�? Na razie postanowi�em jednak skierowa� si� w inn� stron� i odwiedzi� miejsce, gdzie dwaj oskar�eni mnisi znale�li wieczny spoczynek. Chodzi�o, rzecz jasna, o Do�y. To niemi�e miejsce, mili moi, a wierzcie mi, �e je�li wasz uni�ony s�uga okre�la jakie� miejsce s�owem �niemi�e�, to zwyk�y cz�owiek naprawd� nie powinien w nim szuka� szcz�cia. Zreszt�, nawiasem m�wi�c, Do�y zaczyna�y �y� dopiero po zmroku, ale by�o to �ycie, hmmm� jakby to powiedzie�, wielce specyficzne. Jednak teraz, w blasku dnia, mog�em mie� nadziej�, �e zdo�am porozmawia� z kim�, kto zechce udzieli� mi wyja�nie�, oraz nie nara�� si� na niepotrzebne k�opoty, kt�rych w Do�ach nie brakowa�o.
Do�y le�� ju� za murami Hez-hezronu, daleko poza g��wnym traktem, ale prowadzi do nich niez�a, bita droga, cho� w czasie opad�w rozje�d�ona ko�ami woz�w. Mo�na powiedzie�, �e przy Do�ach powsta�a wr�cz osada ludzi, kt�rzy �yj� ze zmar�ych. Kopaczy grob�w, wo�nic�w i, przede wszystkim, cmentarnych hien. Wok� tego wszystkiego w��czyli si� drobni handlarze, dziwki najgorszego sortu, bimbrownicy i inna ho�ota. Co prawda trupy zwykle by�y ju� obdzierane ze wszystkich cennych rzeczy w samym Hez-hezronie, ale pomys�owo�� ludzka nie zna�a granic. Chodzi�y nawet plotki, �e istnia�a grupa hien powi�zana z gildi� rze�nik�w i dostarczaj�ca im odpowiednio ju� sprawione ludzkie mi�so, ale mia�em nadziej�, �e nie ma w tych informacjach nawet ziarna prawdy. Chocia� pami�ta�em te�, �e zar�wno biskup, jak i burgrabia wszcz�li w tej sprawie g��boko utajnione �ledztwo, kt�re jednak niczego nie wykaza�o. Przyznam te�, �e kiedy przypomina�em sobie o tym problemie, to nawet ciel�cina lub jagni�cina wydawa�y si� smakowa� inaczej ni� zwykle�
Wiedzia�em, �e w Do�ach niepodzielnie rz�dzi� Kuno Tausk, nazywany �ab�, ale nigdy nie mia�em okazji spotka� tego cz�owieka. Lecz to on w�a�nie decydowa�, gdzie s�a� kolejne transporty trup�w i gdzie kopa� nast�pne groby. On te� pilnowa� porz�dku, maj�c za pomocnik�w zgraj� obwiesi�w spod ciemnej gwiazdy, kt�rym p�acono za s�u�b� z miejskiej kasy. Pilnowa�, zreszt�, podobno �elazn� r�k�, gdy� nikt mu nie wtr�ca� si� do pracy i mo�na powiedzie�, �e na Do�ach by� w�adc� udzielnym, od kt�rego wyrok�w nie by�o odwo�ania.
Oczywi�cie podstawowym zadaniem Tauska i powodem, dla kt�rego op�acano go z bud�etu miasta, by�o zadbanie o bezpieczny poch�wek. Nikt przecie� nie chcia�, aby z Do��w rozesz�a si� zaraza, kt�ra szybko si�gn�aby samego Hezu�
Tausk urz�dowa� w kwadratowym, ceglanym domu tu� obok drogi. Wej�cia pilnowa�o dw�ch ludzi wygl�daj�cych tak, �e nikt zapewne nie chcia�by ich zobaczy� w ciemnej uliczce. Ale na widok inkwizytorskiego stroju szybko stracili rezon i stali si� bardzo pokorni.
��Pan Tausk jez u siebie � oznajmi� jeden z nich ugrzecznionym tonem. � Pozw�lcie no, panie, zaprowadz�
Izba, w kt�rej zasta�em Tauska, by�a czysta i zadbana, a sam zarz�dca siedzia� przy porz�dnie nakrytym stole i raczy� si� winem oraz ciastkami. Kiedy mnie zobaczy�, wsta� z miejsca.
��Witam uni�enie � rzek�. � C� sprowadza mistrza Inkwizytorium w moje skromne progi?
Wiedzia�em ju�, dlaczego nazywaj� go �ab�. By� niski, kr�py, mia� niezdrow�, zielonkaw� cer�, wy�upiaste oczy i rozszerzaj�ce si� ku do�owi, zwisaj�ce podgardle. Naprawd�, w ka�dej chwili mo�na si� by�o spodziewa�, �e wskoczy na najbli�sze krzes�o i zarechocze lub zakumka.
��Jestem Mordimer Madderdin � przedstawi�em si� uprzejmym tonem. � Licencjonowany inkwizytor Jego Ekscelencji�
��S�ysza�em o was, s�ysza�em � powiedzia�, patrz�c na mnie oczami, kt�re wydawa�y si� w og�le nie mruga�. � W czym wam mog� us�u�y�? � zapyta� i jednocze�nie machn�� niedbale d�oni�, daj�c znak podw�adnemu, by ten opu�ci� izb�.
��Przyznam, �e potrzebuj� pa�skiej pomocy � rzek�em. � Cho� sprawa, z kt�r� przychodz�, nie jest �atwa�
��Siadnijcie no se, mistrzu. � Wskaza� mi krzes�o. � Wina? Ciasteczek?
��Ch�tnie � powiedzia�em, si�gaj�c po kielich.
��Tu, w Do�ach, nie ma prostych spraw � stwierdzi�, a ja zastanawia�em si�, kiedy wreszcie mrugnie. By�o co� nienaturalnego w tym jego martwym, oboj�tnym spojrzeniu. � Ale zawsze ch�tnie pomog� naszemu kochanemu Officjum, zw�aszcza �e te� nam dostarcza troch� zaj�cia�
U�miechn��em si� lekko, aby da� pozna�, �e rozumiem i doceniam wypowiedziany przed chwil� uroczy �arcik.
��Wi�c m�wcie, mistrzu� � Wreszcie mrugn��, ale znowu skierowa� na mnie pozbawione jakichkolwiek emocji spojrzenie.
��Dwa dni temu przes�uchiwano, niestety z op�akanym skutkiem, dw�ch mnich�w. Ich cia�a powinny zosta� przywiezione z aresztu miejskiego przedwczoraj wieczorem lub w nocy. A ja chcia�bym te cia�a obejrze�
Przygl�da� mi si� d�ug� chwil�.
��Z ca�ym szacunkiem, mistrzu � rzek� w ko�cu. � Ale wiecie, ile ja dostaj� cia� ka�dego ranka�
��W�a�nie � przerwa�em mu. � Ranka. A te zw�oki dostarczono wieczorem.
��No to ju� co� � przyzna� niech�tnie. � Z miejskiego aresztu, m�wicie?
Skin��em g�ow�.
��Mog� popyta� moich ludzi � rzek�, nie ruszaj�c si� z miejsca.
��Uczy�cie tak, z �aski swojej � poprosi�em.
��Ale i ja o�miel� si� mie� do was pro�b�, je�li �aska � powiedzia�.
No tak, pomy�la�em, tego w�a�nie powiniene� si� spodziewa�, biedny Mordimerze. Nic nie ma za darmo na tym nienajlepszym ze �wiat�w.
��S�ucham uwa�nie � rzek�em.
Tym samym zgodzi�em si� na jego warunki: przys�uga za przys�ug�, chocia� i ja wiedzia�em, i on wiedzia�, �e mog�em po prostu nakaza� mu pomoc w �ledztwie. Ale w takim wypadku zapewne nie wyni�s�bym z Do��w �adnej znacz�cej informacji.
��Jeden z moich pomagier�w zaszala� z pewn� dziewczynk� � powiedzia� g�osem bez wyrazu, a jego twarz ca�y czas pozostawa�a nieruchoma. � Pech chcia�, �e przy�apali go ludzie burgrabiego i wtr�cili do lochu. Niech im b�dzie, loch mu si� nale�y. Ale jeden z waszych � zrozumia�em, �e ma na my�li inkwizytor�w � zamierza oskar�y� go z ramienia �wi�tego Officjum. A to ju� rzecz� powa�niejsza.
��A c� ma do tego �wi�te Officjum? � zdumia�em si�. � Nie interesuj� nas ani cudzo��stwa, ani gwa�ty. Chyba �e � zmarszczy�em brwi � sprawa dotyczy krewniaczki kt�rego� z inkwizytor�w. Wtedy, wybaczcie mi, nie dam rady nic zrobi�, nawet gdybym chcia�.
��Nie, nie � zaprotestowa� niemrawo. � Widzicie, ta dziewczynka nie by�a zupe�nie �ywa, kiedy si� z ni� zabawia� � wyja�ni�. � Rzek�bym nawet, �e by�a ca�kowicie martwa�
��Ach tak � powiedzia�em po chwili.
To wyznanie nie zrobi�o na mnie wra�enia, gdy� bli�niacy, kt�rzy towarzyszyli mi w wielu podr�ach, r�wnie� lubili towarzystwo kobiet spokojnych i trupio zimnych. C� to komu mo�e zaszkodzi�? Przecie� kiedy dusza cz�owieka oddala si� przed Tron Pa�ski, na ziemi pozostaje ju� tylko martwa pow�oka. Mo�emy brzydzi� si� podobnymi zachowaniami, lecz czy mamy je pot�pia�? Oczywi�cie, by�a to tylko moja opinia, gdy� Ko�ci�, w swej niezmierzonej m�dro�ci, mia� na ten temat odr�bne zdanie, kt�re z ca�ym szacunkiem respektowa�em.
��Nie mog� wam nic obieca� � rzek�em w ko�cu. � Ale uczyni� co w mojej mocy, aby oddali� oskar�enie od tego cz�owieka.
��To mi wystarczy � odpar� i kiwn�� g�ow� tak powolnym ruchem, jakby ba� si�, �e g�owa ta mo�e mu odpa�� od szyi. � W ko�cu jeste�cie przyjacielem przyjaci�, mistrzu Madderdin, i s�ysza�em, �e wasze s�owo nie dym.
��Pokornie dzi�kuj� za zaufanie � powiedzia�em.
��Trzeba sobie ufa� w tych ci�kich czasach � westchn�� i zamruga� powiekami, tym razem a� dwa razy pod rz�d.
Czasami cuda si� zdarzaj�, mili moi. Nie obiecywa�em sobie wiele po wizycie w Do�ach, a jednak� Okaza�o si�, �e jeden z pracownik�w Tauska �wietnie pami�ta, �e przywieziono cia�a z miejskiego aresztu, i wiedzia� nawet, gdzie je zakopano.
��Przymkn� oko na to, �e nie macie stosownego zezwolenia � powiedzia� Tausk, patrz�c wprost na mnie, a ja zrozumia�em, �e spodziewa si�, by doceniono jego przychylno��.
��Pokornie dzi�kuj� � odpar�em raz jeszcze.
��Drobiazg � rzuci� i m�g�bym powiedzie�, �e niedbale machn�� d�oni�, gdyby nie fakt, �e d�o� ta porusza�a si� tak majestatycznie, jakby by� w�adc� pozdrawiaj�cym wiwatuj�ce t�umy.
Czekali�my na skraju wykrotu, a pracownicy Tauska pilnie kopali. Kiedy dogrzebali si� do zw�ok, pomacha�em d�oni� przed nosem. Ca�e szcz�cie, �e cia�a by�y w miar� �wie�e i od�r zgnilizny jeszcze nie by� specjalnie intensywny. W dole znajdowa�o si� kilkana�cie zw�ok, ale grabarz pami�ta�, kt�re z nich przywieziono z miejskiego aresztu. Wywlekli je na g�r�, a ja kucn��em nad trupami.
��Nie wida�, by ich torturowano � stwierdzi� Tausk, a ja nie mog�em nie zgodzi� si� z tym wnioskiem.
Jednak nie to by�o najwa�niejsze. Po pierwsze, obaj m�czy�ni mieli w�osy na g�owie i ciele, a jedn� z podstawowych zasad przes�uchania jest golenie pods�dnych, tak by diabe� nie m�g� ukry� si� we w�osach i pomaga� swym wyznawcom. Oczywi�cie, by� to przes�d czy mo�e raczej pozbawiony znaczenia zwyczaj, ale jednak powszechnie stosowany, zw�aszcza kiedy przes�uchania prowadzili ksi�a� My, inkwizytorzy, nie przyk�adali�my do golenia specjalnej wagi, gdy� doskonale zdawali�my sobie spraw�, �e Z�y kryje si� w umys�ach i sercach ludzi, a nie w ich w�osach. Druga rzecz: obaj zakonnicy mieli na sk�rze znamiona oraz pieprzyki, a nie znalaz�em �adnych �lad�w �wiadcz�cych o tym, by miejsca te nak�uwano ig�ami, zgodnie z prawem oraz obyczajem. I trzecia, najwa�niejsza, sprawa: ani jeden, ani drugi mnich nie mieli wygolonej tonsury, a ich w�osy by�y zdecydowanie d�u�sze ni� pozwala� na to zakonny zwyczaj Braci Ubogich.
��Jacy� dziwni ci mnisi � stwierdzi� zarz�dca, a ja mog�em tylko przyzna� mu racj�.
��Uprzejmie wam dzi�kuj�, panie Tausk � powiedzia�em. � S�dz�, �e zobaczy�em, co chcia�em zobaczy�.
��I ja tak my�l� � powiedzia� g�osem bez wyrazu.
Bo i faktycznie: zobaczy�em, co zobaczy� chcia�em, i w wyniku ogl�dzin zw�ok nasuwa� si� jeden wniosek: kimkolwiek byli ludzie przywiezieni z aresztu i pochowani w Do�ach, na pewno nie byli zakonnikami. Gdzie wi�c mog�em znale�� mnich�w, kt�rych przes�uchiwa� kanonik Bratta, i dlaczego zdecydowa� si� przeprowadzi� tak� mistyfikacj�? Czemu chroni� ludzi oskar�onych o herezj� i do jakich cel�w mieli mu pos�u�y�?
��Mistrzu Madderdin. � Kancelista z Inkwizytorium podni�s� na mnie zm�czone, przekrwione oczy. � Mam nadziej�, �e zdajecie sobie spraw�, jak niezwyk�a jest wasza pro�ba?
��Mam pe�nomocnictwa Jego Ekscelencji� � odpar�em rzeczowo, cho� na pocz�tku chcia�em powiedzie�, i� jestem specjalist� od niezwyk�ych pr�b. W por� jednak ugryz�em si� w j�zyk.
��Pe�nomocnictwa pe�nomocnictwami � rzek� spokojnie. � Ale nie widz� w nich nic o sta�ej inwigilacji dostojnik�w Ko�cio�a�
����wszelkimi dost�pnymi metodami��. � Wskaza�em mu palcem fragment biskupiego dokumentu.
Westchn��.
��Dobrze � powiedzia� w ko�cu. � Lecz musicie podpisa� rozkaz. W razie komplikacji wy b�dziecie odpowiada� przed Jego Ekscelencj�. � Spojrza� na mnie i pokr�ci� g�ow� ze znu�eniem. � A wiedzcie, �e jak przyjdzie co do czego, nie chcia�bym by� w waszej sk�rze.
��Oczywi�cie � odpar�em, gdy� znaj�c Jego Ekscelencj�, sam nie chcia�bym by� we w�asnej sk�rze, kiedy zaczn� si� k�opoty.
Pro�ba by�a rzeczywi�cie niezwyk�a, poniewa� rzadko zdarza�o si�, by Inkwizytorium rozpoczyna�o inwigilacj� znacznych dostojnik�w ko�cielnych inaczej ni� tylko na bardzo wyra�ny rozkaz biskupa Hez-hezronu, kt�ry w ko�cu by� (praktycznie i teoretycznie) zwierzchnikiem �wi�tego Officjum. Tym razem kancelaria zdecydowa�a si� na ma�e odst�pstwo od przepis�w i s�dzi�em, �e kanonik Bratta zawdzi�cza to temu, i� inkwizytorzy zar�wno nim pogardzali, jak i go nie znosili. I wida� nawet w siedz�cym przede mn� bracie-inkwizytorze, pe�ni�cym nudne, urz�dowe funkcje, ta nienawi�� si� czai�a. C�, Odryl Bratta nie po�wi�ci� �ycia, by zbudowa� sobie w r�nych kr�gach grono zaufanych przyjaci�, a teraz m�g� za lekkomy�lno�� s�ono zap�aci� Nie zamierza�em p�aka� z tego powodu, pomimo �e z natury jestem cz�owiekiem sentymentalnym oraz uczuciowym.
Podejmuj�c decyzj� o inwigilacji, �wi�te Officjum decydowa�o si� na wys�anie szpieg�w. Ich to�samo�� by�a ukrywana r�wnie� przed inkwizytorami, bo w ko�cu nawet oni mogli zosta� kiedy� poddani obserwacji i nie by�oby dobrze, gdyby potrafili bez trudu rozpozna� szpiega. Poza tym, im mniej os�b zna�o tego typu tajemnice, tym wi�ksza by�a szansa, �e ca�a sprawa nie wymknie si� spod kontroli. Osobi�cie jednak by�em przekonany, i� przynajmniej do niekt�rych szpiegowskich raport�w ma dost�p nie tylko Inkwizytorium, lecz r�wnie� tongi � �wietnie zorganizowana organizacja przest�pcza trz�s�ca Hez-hezronem. Rzecz jasna, w �aden spos�b podejrze� tych nie mog�em potwierdzi�, lecz wydawa�y mi si� one oczywiste. Tak czy inaczej, za kilka dni mia�em wiedzie� wszystko o kanoniku: dok�d chodzi, z kim si� spotyka, o czym rozmawia, a nawet z czego si� sk�ada jego jad�ospis. I mia�em nadziej�, i� te informacje pomog� mi wype�ni� misj� zlecon� przez biskupa. Swoj� drog�, wiedza mog�a mnie zaprowadzi� do miejsc, kt�rych w innym wypadku nigdy nie chcia�bym nawet pozna� Ca�e szcz�cie, �e zdawa�em sobie z tego spraw�, twierdz�c zawsze, i� poznanie prawdy nie jest dobrem samym w sobie, lecz liczy si� tylko, czy potrafimy zyskan� wiedz� wykorzysta� z po�ytkiem dla nas samych.
Raport szpieg�w otrzyma�em po pi�ciu dniach i uwa�nie go przestudiowa�em. Wydawa�o si�, �e w �yciu Odryla Bratty nie by�o nic zaskakuj�cego. Pe�ni� pos�ugi kap�a�skie, zajmowa� si� sprawami urz�dowymi, dwa razy w ci�gu tego czasu odwiedzi� kochank�, a raz dom publiczny, wzi�� udzia� w bankiecie wydanym przez pewnego szlachcica. Zwr�ci�em jednak uwag� na jeden fakt: trzykrotnie w ci�gu tych pi�ciu dni kanonik odwiedza� ko�ci� pod wezwaniem Matki Boskiej Bezlitosnej i modli� si� tam przez kilka godzin. Ba, modli� si� Tego szpiedzy nie widzieli, gdy� Odryl Bratta wchodzi� do pomieszcze� zastrze�onych jedynie dla duchownych, znanych proboszczowi parafii. Dlaczego katedralny kanonik uzna�, i� modlitwa w niewielkim ko�ci�ku lepiej mu pos�u�y od mod��w we w�asnej katedrze? Ha, trzeba by�o to sprawdzi�!
Ko�ci� Matki Boskiej Bezlitosnej znajdowa� si� w najstarszej cz�ci Hezu, po�o�onej w wid�ach rzeki. By� wtulony w wiekowe, zniszczone kamienice o fundamentach podmytych przez wylewaj�c� co wiosna wod�. Sam ko�ci�, ogrodzony �elaznym p�otem, te� prezentowa� si� marnie. Nawet stoj�cy na dziedzi�cu pos�g Matki Boskiej mia� zielony nalot i dawno utraci� ju� dziewicz�, marmurow� biel.
Tym razem nie za�o�y�em oficjalnego, inkwizytorskiego stroju, lecz zwyk�y szary kaftan i szary kapelusz z szerokim rondem, kt�ry tak przechyli�em, aby ocienia� mi twarz. Szpiedzy dok�adnie wyja�nili w raporcie, dok�d udawa� si� kanonik, i zamierza�em odwiedzi� to samo miejsce. Mog�o si� okaza�, i� Bratta nie robi niczego zdro�nego, chocia� wierzy� mi si� nie chcia�o, by nie m�g� znale�� lepszego miejsca na modlitwy ni� ten zaniedbany ko�ci�, znajduj�cy si� w dodatku do�� daleko od katedry oraz katedralnej kancelarii.
Sala ko�cielna by�a ciemna, pusta i ch�odna. Na �cianach dostrzeg�em podniszczone up�ywem czasu freski, za o�tarzem sta�a drewniana figura Jezusa z Mieczem. Tyle, �e g�ownia zosta�a prze�amana w po�owie i nikomu, jak wida�, nie chcia�o si� jej naprawi�. Kr�tko m�wi�c, by� to obraz n�dzy i rozpaczy, a kto wie, czy kilkana�cie lub kilkadziesi�t lat temu proboszcz nie pow�drowa�by na stos za ten po�amany miecz naszego Pana. Ale c�, w dzisiejszych czasach Inkwizytorium charakteryzowa�o si� ju� wzruszaj�c� �agodno�ci�, a okres b��d�w i wypacze�, kiedy ca�e miasta spala�y si� od �aru inkwizytorskich serc, mieli�my dawno za sob�. S�dzi�em zreszt�, i� jest to w�a�ciwa kolej rzeczy, gdy� przemoc nie powinna nigdy by� bezrozumna. Z drugiej strony, publiczna ch�osta i ko�cielna pokuta na pewno proboszczowi si� nale�a�y. Bo c� to za pasterz, kt�ry nie potrafi zadba� o �wi�ty przybytek swojego stadka? Postanowi�em, �e umieszcz� stosown� uwag�, dotycz�c� tej sprawy, w raporcie dla Jego Ekscelencji. By� mo�e by� to tylko niewa�ny i niegodny uwagi drobiazg, ale wystarczy przecie� czerpa� nauk� z historii. I przypomnie� sobie, od jak b�ahego wydarzenia rozpocz�a si� rujnuj�ca ko�cielny porz�dek herezja Palatynatu, kt�ra oderwa�a od �wi�tej wiary te nad wyraz bogate prowincje. Ka�dy przejaw z�a nale�y zwalcza� wtedy, gdy jest ono jeszcze w zal��ku, bo kiedy uro�nie w si��, a ludzie przyzwyczaj� si� do jego obecno�ci, to rozwi�zanie nie musi ju� by� takie proste.
Doniesiono mi, �e kanonik wchodzi� drzwiami znajduj�cymi si� w bocznej nawie, wi�c spokojnym krokiem poszed�em w tamt� stron�. Wcze�niej bacznie przyjrza�em si� nikn�cej w cieniu pod sufitem galeryjce, by zorientowa� si�, czy kto� przypadkiem mnie nie obserwuje. Ale nie, ko�ci� wydawa� si� pozbawiony �ywego ducha. Ostro�nie i leciutko nacisn��em klamk� z pozielenia�ego mosi�dzu, ale drzwi nawet nie drgn�y. Na szcz�cie wszystko wskazywa�o na to, i� zawierano je na zamek, a nie na umieszczony po drugiej stronie skobel. A z zamkiem, z Bo�� pomoc�, mog�em sobie jako� poradzi�. Bowiem przes�awna Akademia Inkwizytorium przygotowuje swych absolwent�w do r�nych zada�. Musimy zna� si� na rozpoznawaniu czar�w oraz herezji, posiada� wiedz� prawnicz�, znajomo�� tradycji i obyczaj�w. Musimy prowadzi� �ledztwa, a wierzcie mi, �e znajomo�� umiej�tnego torturowania nie jest w tym wypadku najistotniejsza, cho� niew�tpliwie wa�na. Poza tym jednak ka�dy inkwizytor powinien sprawnie w�ada� or�em, rozpoznawa� trucizny, posi��� sztuk� bezszelestnego poruszania si�, a tak�e radzi� sobie nawet ze skomplikowanymi zamkami. Mo�na powiedzie�, i� jeste�my lud�mi wszechstronnie wykszta�conymi, ale zap�acili�my za to latami morderczego szkolenia w Akademii. Nie s�ysza�em jednak o wielu, kt�rzy by tych lat �a�owali.
Zamek otworzy�em bez trudu, gdy� zapadka ust�pi�a pod pierwszym dotkni�ciem wytrycha. Ostro�nie pchn��em drzwi, s�usznie podejrzewaj�c, �e w tym zapuszczonym ko�ciele nikt nie trudzi si� oliwieniem zawias�w. Przed moimi oczami ukaza� si� mroczny korytarz. Cofn��em si� wi�c, wzi��em z o�tarza grub�, woskow� �wiec� i zapali�em j�. Ju� ze �wiec� w d�oni przekroczy�em pr�g i delikatnie zamkn��em drzwi za sob�. Poszed�em wzd�u� korytarza, ostro�nie stawiaj�c stopy, i zobaczy�em, �e ko�czy si� on stromymi, kamiennymi schodami, prowadz�cymi zapewne do podziemi. Ha, zaczyna�o by� coraz ciekawiej, chocia� musia�em r�wnie� bra� pod uwag� przypuszczenie, �e schody prowadz� po prostu do piwnicy z mszalnym winem. Mo�e Odryl Bratta zwyczajnie upija� si� tu z proboszczem? Ale czy szpiedzy nie zaznaczyliby wtedy w raporcie, i� z ko�cio�a Matki Boskiej Bezlitosnej wychodzi� pijany? Zreszt� kanonik nie wygl�da� mi na cz�owieka pochopnie folguj�cego s�abo�ciom.
Naliczy�em siedemdziesi�t stopni i, szczerze m�wi�c, ich liczba mnie zdziwi�a, gdy� okazywa�o si�, �e miejsce, do kt�rego prowadzi�y, jest po�o�one znacznie g��biej ni� mog�em s�dzi�. Moje zdumienie by�o jeszcze wi�ksze, kiedy zobaczy�em, �e droga wiedzie do niewielkiej kamiennej salki. Ca�kowicie pustej. Jednak postanowi�em nie dawa� za wygran�, gdy� wydawa�o mi si� zupe�nym idiotyzmem budowanie tak d�ugich schod�w, kt�re mia�yby jedynie prowadzi� do ma�ej piwniczki. Obszed�em �ciany dooko�a, przy�wiecaj�c sobie zabran� z o�tarza �wiec�. Ale opr�cz chropawych kamieni, szarej zaprawy i wilgotnych naciek�w nie zobaczy�em niczego interesuj�cego. Oczywi�cie, to jeszcze o niczym nie �wiadczy�o. Je�li kto� chcia� ukry� tajne przej�cie, m�g� zrobi� to na tyle zmy�lnie, by pierwsze ogl�dziny, nawet dokonane do�wiadczonym okiem, nic nie da�y. Tym razem wi�c opad�em na kl�czki i, szoruj�c kolanami po kamieniach, uwa�nie przyjrza�em si� z�o�onej z kwadratowych p�yt posadzce. Kwadraty by�y r�nej wielko�ci. Pierwszy rz�d zbudowany by� zawsze z du�ych p�yt, drugi z czterokrotnie mniejszych.
��Ha! � powiedzia�em do w�asnych my�li, kiedy dostrzeg�em to, czego dostrzec si� spodziewa�em.
Wyci�gn��em zza pasa n� i w�o�y�em go w szpar� pomi�dzy kamieniami. Podwa�y�em ostro�nie, aby nie z�ama� ostrza, a potem chwyci�em p�yt� w palce i wyci�gn��em. Bez trudu, gdy� chocia� ci�ka, to nie by�a po��czona zapraw� z pozosta�ymi elementami.
��Jeste�my w domu, Mordimerze � mrukn��em sam do siebie, nie ukrywaj�c satysfakcji.
Przy�wieci�em i dostrzeg�em w dziurze �elazn� d�wigni�. C� by�o innego robi�? Szarpn��em� D�wignia poruszy�a si� i co� zgrzytn�o przera�liwie w �cianie za moimi plecami. Odwr�ci�em si�. W kamiennym murze zia�a teraz szczelina, pozwalaj�ca, by cz�owiek normalnej budowy m�g� si� przez ni� przecisn��.
��Dzi�ki ci, Panie, za �aski, kt�re tak hojnie zsy�asz� � rzek�em i, staj�c bokiem, przedosta�em si� na drug� stron� �ciany.
Wiedzia�em, �e niezale�nie od tego, czy znajd� tu odpowied� na moje pytania, czy te� nie, ca�a sprawa warta by�a po�wi�cenia jej uwagi. Bowiem my, inkwizytorzy, mamy taki zwyczaj, �e lubimy odkrywa� to, co zakryte, obna�a� to, co zas�oni�te, i poznawa� to, co nieznane. Wszelkie tajemnice budz� nasz� natychmiastow� ch��, by je ujawni�, a wszelkie zagadki a� prosz� si� o rozwi�zanie. M�wi�c trywialnym j�zykiem, mo�na by nas nazwa� lud�mi ciekawskimi, lecz wierzymy, �e ciekawo�� ta mi�a jest Panu�
Za szczelin� ci�gn�� si� nast�pny korytarz, ale tym razem zobaczy�em drzwi po prawej stronie �ciany. Ostro�nie si� zbli�y�em i przy�o�y�em ucho do drewna. Wyra�nie us�ysza�em st�umione g�osy dochodz�ce ze �rodka, a w szparze pomi�dzy drzwiami a posadzk� dostrzeg�em �wiat�o. Teraz musia�em zdecydowa�, co robi�. Czy wtargn�� do �rodka, czy te� spokojnie czeka�, a� kto� b�dzie wchodzi� lub wychodzi�. Wad� pierwszego rozwi�zania by� fakt, i� musia�em si� liczy� z tym, �e drzwi mog� by� zamkni�te. A zaalarmowani moj� obecno�ci� spiskowcy (gdy� nie w�tpi�em ju�, i� mam tu do czynienia ze spiskiem) uciekn� lub wezw� pomoc. Je�li natomiast drzwi by�y otwarte, to jak� mia�em szans�, �e w �rodku zastan� ludzi, kt�rych zdo�am bez trudu obezw�adni�? Wada drugiego rozwi�zania polega�a na tym, �e mog�em czeka� pod drzwiami do znudzenia, a zreszt� nigdy nie by�o wiadomo, kto nadejdzie korytarzem� Z dwojga z�ego postanowi�em wybra� rozwi�zanie, kt�re nie pozwoli mi d�u�ej g�owi� si� nad tym problemem. Nacisn��em klamk�, pchaj�c jednocze�nie drzwi barkiem. Wpad�em do �rodka i dostrzeg�em dw�ch mnich�w, posilaj�cych si� przy zbitym z nieheblowanych desek stole.
A wi�c to byli oni. Dwaj grzesznicy, kt�rzy narobili tyle zamieszania i przez kt�rych musia�em w�amywa� si� do podziemi ko�cio�a. Nie wygl�dali na szczeg�lnie gro�nych (pierwszy z mnich�w by� ma�y, �ysy i gruby, a drugi ma�y, �ysy i chudy), lecz ja wiedzia�em, �e pozory mog� myli�, a Z�y cz�sto wynajduje nie rzucaj�ce si� w oczy mieszkanie. Obaj zerwali si� z zydli, a g�sior z winem upad� na st�. Po deskach na posadzk� sp�yn�� czerwony jak krew trunek.
��Inkwizytor � pisn�� Chudy i cofn�� si� pod �cian�.
��Inkwizytor � powt�rzy� Gruby g�osem bez wyrazu.
W tym wypadku spodziewa�em si� g��bokiego brzmienia, lecz ponownie us�ysza�em pisk, ka��cy podejrzewa�, �e mnich by� niegdy� jednym z papieskich eunuch�w (mo�e st�d i pochodzi�a jego nadmierna tusza?), wy�piewuj�cych pobo�ne pie�ni w czasie mszy. Z�o�liwcy twierdzili, �e obecny papie� wykorzystywa� eunuch�w r�wnie� w innym celu ni� �piewanie, ale za powtarzanie tych k�amliwych bredni mo�na by�o na d�ugo wyl�dowa� w dolnej wie�y. Co nie oznacza, �e ich nie powtarzano. A my, inkwizytorzy, mieli�my wystarczaj�co du�o zaj��, by zajmowa� si� jeszcze �ledzeniem oraz �ciganiem ludzi o za d�ugich j�zykach. Z tego, co wiedzia�em, tajna policja biskupa r�wnie� patrzy�a na to wszystko przez palce. Bo widzicie, biskup mia� na g�owie wa�niejsze problemy ni� troszczenie si� o dobr� opini� Ojca �wi�tego�
��Mordimer Madderdin, inkwizytor Jego Ekscelencji biskupa Hez-hezronu � zgodzi�em si� z nimi, przywo�uj�c na twarz u�miech i podziwiaj�c ich domy�lno��. � S�dz�, �e b�dziemy musieli szczerze porozmawia�, mili bracia.
Tkwili pod �cian� i patrzyli na mnie wzrokiem na po�y w�ciek�ym, a na po�y przera�onym.
��Jak to si� sta�o, �e dw�ch mnich�w, kt�rych ostatnio widziano na stole kata Folkena, ukrywa si� w podziemiach ko�cio�a? I jak to si� sta�o, �e pomaga im kanonik katedralnej kapitu�y, b�d�cy wcze�niej przewodnicz�cym sk�adu s�dziowskiego? Zreszt� � machn��em d�oni� � nie musicie odpowiada� teraz. B�dziemy mieli mn�stwo czasu na d�ugie, powa�ne rozmowy, w czasie trwania kt�rych otworzycie na o�cie� swe serca � doda�em, znowu si� u�miechaj�c.
��Nic nie rozumiesz, inkwizytorze � powiedzia� Chudy. � Ale pozw�l nam�
��To wy pozw�lcie przodem � rozkaza�em, tym razem ostrym tonem. � R�ce za siebie � dorzuci�em, wyci�gaj�c z zanadrza zw�j liny, kt�rym zamierza�em zwi�za� im d�onie.
��Wska�emy ci drog� prawdziwej wiary! � krzykn�� Gruby niemal b�agalnym g�osem, a ja podszed�em i uderzy�em go wierzchem d�oni w usta. Zala� si� krwi�.
��R�ce! � powt�rzy�em.
Tym razem pos�usznie si� odwr�cili, a ja zwi�za�em im d�onie w nadgarstkach, a potem po��czy�em wi�zy sznurem, tak by musieli i�� w parze. Sznur jednak by� na tyle d�ugi, aby spacer taki nie okaza� si� zbyt uci��liwy dla prowadz�cego. Wypchn��em ich za drzwi, na korytarz, i wtedy ujrza�em �wiat�o zbli�aj�ce si� od strony wej�cia. Mnisi r�wnie� dostrzegli, �e nadci�ga pomoc i Gruby zawy�: �inkwizytor, jest tu inkwizytor!�. Trzasn��em go pi�ci� za uchem i zwali� si� na kamienie jak martwy. Ale nie by� martwy, wierzcie mi, gdy� Mordimera Madderdina nie po to szkolono ca�ymi latami, by zabija� jednym ciosem ludzi, kt�rzy mog� mu si� jeszcze przyda�. Chudy wywr�ci� si� na towarzysza, a ja przeskoczy�em nad nimi i zdmuchn��em �wiec�. Trzymaj�c si� blisko �ciany, ruszy�em w stron� �wiat�a. Mia�em nosa, uciekaj�c ze �rodka korytarza, gdy� us�ysza�em tylko, jak obok mnie gwizdn�a strza�a, wystrzelona zapewne z kuszy. Pobieg�em p�dem, wiedz�c, �e nawet najlepszy strzelec musi mie� cho� chwil� czasu na za�adowanie broni. �wiat�o zgas�o, a ja wpad�em na jakiego� cz�owieka ubranego w p�aszcz oraz kolczug�, i jednym, szybkim ruchem wbi�em mu n� w gard�o. Zacharcza�, zbryzga� mnie krwi� z rozszarpanej t�tnicy i pr�bowa� wczepi� si� we mnie palcami. Odepchn��em go jednak i ruszy�em, s�ysz�c oddalaj�cy si� korytarzem tupot but�w. M�czyzna w p�aszczu oraz kolczudze by� tylko stra�nikiem, moja ofiara natomiast ucieka�a ciemnym korytarzem, na pewno znaj�c drog� znacznie lepiej ni� ja. Mog�em kierowa� si� tylko s�uchem, ale wiedzia�em, �e cz�owiek ten zmierza do pustej piwniczki. Je�li pojawi si� w niej du�o wcze�niej ni� ja, to by� mo�e zdo�a zamkn�� przej�cie, wi꿹c w lochach biednego Mordimera. I maj�c czas, aby ruszy� po posi�ki�
Bogu dzi�kowa�, wpad�em do piwnicy w momencie, kiedy kanonik grzeba� w�a�nie przy d�wigni. Tym razem wn�trze by�o o�wietlone dwiema pochodniami przymocowanymi �elaznymi hakami do muru. Ledwo si� zmie�ci�em w szczelin� i zanim Bratta zd��y� si� poderwa�, kopn��em go z ca�ej si�y, z rozp�du, w �o��dek. Wrzasn�� zduszonym g�osem, odtoczy� si� pod �cian� i hukn�� �bem w kamienie. Ju� si� przestraszy�em, �e biedaczysko zrobi� sobie krzywd�, ale nie� Zaj�cza�, staraj�c si� z�apa� powietrze w p�uca, i zacz�� si� gramoli� na czworakach.
��Witajcie, ksi�e kanoniku � odezwa�em si� serdecznym tonem. � C� to za nieoczekiwane spotkanie�
��B�dziesz� b�dziesz si� w piekle sma�y� � zdo�a� wycharcze� i otar� krew sp�ywaj�c� mu z czo�a.
��Nie jest to wykluczone, cho� o�mielam si� mie� nadziej� na inny los � odpar�em spokojnie. � S�dz� jednak, �e w razie czego b�dziecie mieli wiele czasu, by przygotowa� mi tam miejsce�
Zakl�� paskudnie i zdo�a� si� wreszcie podnie�� na nogi.
W ca�ej tej sprawie by� jeden problem, kt�ry szczeg�lnie mnie interesowa�, i jedno pytanie, kt�re koniecznie chcia�em zada�. Kto wie, mo�e uda mi si� otrzyma� odpowied�, wykorzystuj�c fakt, �e Odryl Bratta musia� by�, delikatnie m�wi�c, zdenerwowany? A w nerwach ludzie m�wi� przecie� wiele rzeczy, o kt�rych w innym wypadku nawet by si� nie zaj�kn�li.
��Wyjawcie mi, drogi kanoniku, je�li �aska, kim by� czwarty cz�owiek z przes�uchania heretyk�w?
��Czwarty cz�owiek � powiedzia�, jakby smakuj�c te s�owa. � O tak, ju� nied�ugo poznacie, kim by� czwarty cz�owiek.
��Zastanawiam si� tylko, co was podkusi�o, by tak zdecydowanie negowa� jego istnienie, skoro pisarz Hausmann wyra�nie pisa� o jeszcze jednym przes�uchuj�cym?
��Zniszczy�em protok�!
��Czy�by? � Roze�mia�em si�. � Ciekawe w takim razie, co ja czyta�em?
��Cholerny Hausmann! � sykn�� kanonik. � Bazgra� jak kura pazurem, wi�c sporz�dzi� czytelniejsz� kopi� Szszlag!
Pokr�ci�em g�ow�.
��Kiepski z was konspirator � stwierdzi�em.
��To ju� niewa�ne � mrukn��. � Ten, kt�rego nazywacie czwartym cz�owiekiem, ukara� Hausmanna i Folkena, gdy� nie zawierzyli s�owom �wi�tobliwych mnich�w. I w ten sam spos�b ukarze ka�dego, kto nie przyjmie jedynej i prawdziwej wiary! A ja dozna�em o�wiecenia! Przysi�g�em sobie � w g�osie Bratty us�ysza�em gniew � t�pi� do ko�ca �ycia tych, co ufaj� Bestii i jej prorokom, a nie naszemu ukochanemu Panu, kt�ry zmar� na Krzy�u!
��Aha � rzek�em i postanowi�em pomin�� milczeniem jego heretyckie wyznania, gdy� z podobnym przyk�adem bezrozumnego fanatyzmu spotka�em si� ju� niegdy� w Gewicht. � Czyli letarg to sprawka czwartego cz�owieka? Dobrze, b�dziemy mieli czas, by�cie spokojnie wyjawili nam, jak to wszystko si� sta�o.
W lochu by�o zimno, wilgotno i szala� przeci�g. Przy �cianach nerwowym, dr��cym blaskiem p�on�y pochodnie, daj�ce chyba tyle samo �wiat�a co dymu. W tym drgaj�cym �wietle twarz Odryla Bratty raz wy�ania�a si� z cienia, a raz w nim gin�a. Zwa�ywszy, i� mia� j� ca�� we krwi, dawa�o to upiorny efekt.
��Ju� nie �yjesz, Madderdin � rzek� i splun�� na posadzk� czerwon� plwocin�.
��Co ma by�, to b�dzie � odpar�em beztrosko. � Ale raczcie mnie o�wieci�, drogi kanoniku. Kto pozbawi mnie �ycia. Wy? Teraz? Tutaj?
��O, nie, nie ja � odrzek� z dziwnym rozmarzeniem w g�osie. Rozmarzeniem, kt�re nadzwyczaj mi si� nie spodoba�o, gdy� �wiadczy�o, �e trzyma w zanadrzu jak�� niespodziank�.
��W takim razie� � Rozejrza�em si� teatralnie na lewo i prawo, a potem wzruszy�em ramionami. � Co to, niewidzialni przyjaciele? � zadrwi�em.
��Czasami niewidzialni � powiedzia� z paskudnym u�miechem. � Ale teraz za twoimi plecami.
To oczywi�cie stara sztuczka, na kt�r� nie nabiera si� nikt dysponuj�cy jakim takim do�wiadczeniem oraz jakim takim intelektem. Tylko widzicie, mili moi, Odryl Bratta nie mia� �adnego powodu, by odwraca� moj� uwag�. Sta� na tyle daleko, �e nie by�by w stanie mnie uderzy�, a ja zagradza�em mu jedyn� drog� ucieczki. Dlatego mog�em zupe�nie spokojnie i bez l�ku si� odwr�ci�. Tak te� i zrobi�em. A to, co ujrza�em, spowodowa�o, i� skamienia�em (podejrzewam, i� w tamtej chwili �ona Lota by�aby przy mnie niczym chy�a gazela o poranku). A potem mia�em jedynie tyle si�, by wci�gn�� ze �wistem powietrze, i tyle przytomno�ci umys�u, by zorientowa� si�, i� dr�� mi d�onie, a cia�o obla� lodowaty pot.
Sta� przede mn�, ogromny i z�owrogi. Z szarymi skrzyd�ami, jakby utaplanymi w b�ocie, i twarz� zryt� zmarszczkami. Jego oczy pa�a�y ogniem, a w d�oniach dzier�y� b�yszcz�cy srebrem miecz.
��Oto jestem � rzek�, a jego g�os poni�s� si� po lochu tubalnym echem. � By ukara� niewiernych i ratowa� wyznawc�w prawdziwej wiary.
Te s�owa mnie otrze�wi�y. Spojrza�em mu prosto w oczy. Tym razem ju� bez trwogi w sercu.
��
Roze�mia� si�, a jego �miech zabrzmia� niczym przeci�g�y, g�uchy warkot.
��Ma�y cz�owieczku � rzek� z pogard�. � B�dziesz b�aga� przez wieczno�� o szybk� �mier�, lecz ona nie nadejdzie.
��
��S�dzisz, �e pomo�e ci to? � Przygl�da� mi si� ciekawie, jakby widzia� przed sob� okaz szczeg�lnie interesuj�cego robaka, z kt�rego zwyczajami trzeba si� zapozna�, zanim si� go rozdepcze. � Ta znajomo�� kilku nic nie znacz�cych s��w?
��
Warkn�� w�ciekle i uni�s� miecz. Ostrze si�gn�o niemal powa�y. Nadal nie spuszcza�em z niego wzroku i wyra�nie widzia�em, �e zdumiewa go oraz z�o�ci m�j up�r.
��Padnij na kolana i oka� mi pos�usze�stwo, a ocalisz �ycie! � warkn��.
��
��A wi�c gi�!
��
Srebrzysty miecz run�� z g�ry niczym spleciona w ostrze wi�zka b�yskawic. Zamkn��em oczy, gdy� by�a to moja ostatnia chwila. I wtedy us�ysza�em brz�k jakby rozbijanego kryszta�owego pucharu. Unios�em powieki i zobaczy�em, �e ostrze Anio�a spotka�o si� z drugim ostrzem. I w zderzeniu z nim p�k�o na setki srebrnych odprysk�w. W d�oni mego prze�ladowcy pozosta�a tylko dymi�ca, czarna r�koje��.
��
Obok mnie sta� w�t�y cz�owiek w burej kapocie. Twarz ukry� pod kapturem i tylko ja�niej�ce z�otem w�osy wymyka�y si� spod materii. W d�oniach trzyma� miecz, kt�rym powstrzyma� cios. To by� m�j Anio� Str�. Zawsze rozpoznasz swego Anio�a Str�a, niezale�nie od tego, jak� by zechcia� przybra� posta�. Anio� o szarych skrzyd�ach cofn�� si� o krok, a na jego pomarszczonej twarzy odbi�o si� zdumienie i przera�enie.
��
��I kto teraz m�wi cytatami? � Roze�mia� si� weso�o m�j Anio� Str�, ale ja zna�em ju� ten �miech i wiedzia�em, �e nie wr�y niczego radosnego.
I wtedy przemieni� si� przed nami. Oblicze jego poja�nia�o jak s�o�ce, a szaty sta�y si� bia�e jak �nieg. �nie�ne skrzyd�a wznios�y si� pod sam� powa��, a r�koje�� miecza zapali�a si� blaskiem drogich kamieni. Zamiast burej kapoty, ubrany by� teraz w srebrny p�pancerz, wypolerowany niczym lustro, oraz sp�ywaj�cy z ramion p�aszcz.
��Oto nadszed� czas pomsty i zap�aty � rzek� z nietajon� satysfakcj� w g�osie, po czym schowa� miecz do pochwy i rozpostar� ramiona. � P�jd� w me obj�cia, Mikaelu.
Anio� nazwany Mikaelem cofn�� si� z tak widocznym przera�eniem, �e jego twarz wydawa�a si� w tym momencie jedynie jak�� z�owrog� mask�, wyrze�bion�, by budzi� groz� w sercach �ywych istot. Jednak nie zdo�a� uciec przed moim Anio�em, kt�ry szed�, pot�ny, ja�niej�cy i roze�miany. Z�ote w�osy falowa�y niczym rozwiewane podmuchami wiatru. Nagle jego ramiona i skrzyd�a otuli�y szarego Anio�a, kt�ry wrzasn�� g�osem pe�nym cierpienia. Kiedy us�ysza�em ten krzyk, upad�em na kolana, gdy� d�wi�k porazi� nie tylko moje uszy, ale si�gn�� gdzie� do samej g��bi serca oraz umys�u. By� tak pe�en grozy i rozpaczy, �e nie przypomina�em sobie, bym kiedykolwiek s�ysza� co� tak poruszaj�cego. Jednak nie mog�em odm�wi� sobie zaspokojenia grzesznej ciekawo�ci, i z kl�czek, opieraj�c d�onie na wilgotnej pod�odze, pilnie obserwowa�em wszystko, co dzia�o si� przed moimi oczami. W ko�cu nie s�dz�, by na �wiecie �y�o wielu ludzi, kt�rzy zostali obdarzeni do�wiadczeniem ogl�dania walki dw�ch Anio��w. Jednak to, co si� dzia�o, trudno by�a nazwa� walk� czy pojedynkiem. Anio� o szarych skrzyd�ach niemal znikn�� w �unie �wi�tego blasku, kt�ra zdawa�a si� ju� nawet t�umi� krzyk. Ogl�da�em tylko jego czerniej�c� twarz i ogromniej�ce oczy wype�nione bezbrze�nym cierpieniem. Wiedzia�em, �e d�ugo nie zapomn� tego widoku. A potem m�j Anio� Str� odst�pi� i strzepn�� z d�oni oraz skrzyde� szary py�. Taki by� koniec istoty nazywanej Mikaelem.
Z k�ta us�ysza�em chrapliwy j�k i zobaczy�em, jak Odryl Bratta usi�uje nabra� powietrza w p�uca i drze palcami koszul� na piersiach.
��Yhhhhh! � zacharcza�, a z jego ust sp�yn�a �lina zmieszana z krwi�.
Upad� na kolana, a ja widzia�em jego wyba�uszone z przera�enia oczy i twarz, kt�ra nabieg�a ciemn� czerwieni�. Jeszcze przez chwil� trzyma� si� za pier�, a potem d�onie mu opad�y i uderzy� czo�em w kamienie. Przygl�da�em si�, jak wierzga nogami, lecz moment p�niej znieruchomia�. C�, nie da si� ukry�, �e mia� nieliche szcz�cie, ko�cz�c na, jak to m�wi�, uderzenie krwi do m�zgu, gdy� bracia-inkwizytorzy i ja sam z ca�� pewno�ci� nie daliby�my mu zej�� tak szybko i przyjemnie z tego pado�u �ez.
��Mordimerze, m�j Mordimerze � rzek� Anio� z dziwnym za�piewem w g�osie. � Jak mog�e� pr�bowa� zmierzy� si� z istot� niegdy� ukszta�towan� z blasku samego Pana? Kt�ra, cho� upad�a tak nisko, jak nikt przed ni�, to zachowa�a pot�g� i moc? Jak mog�e� s�dzi�, �e nawet twoja g��boka wiara uratuje ci� przed jednym z pot�pionych Anio��w?
��A jednak tak si� sta�o � odpar�em, unosz�c wzrok, ale zaraz uciek�em ze spojrzeniem, gdy� w �renicach mego Anio�a wirowa�a bezdenna pustka.
��A jednak� � powt�rzy� po chwili cichszym g�osem, jakby zastanawiaj�c si� nad moimi s�owami.
Blask rozja�niaj�cy piwnic� zgas� i kiedy powt�rnie spojrza�em w stron� Anio�a, by� znowu tylko niewielkim cz�owieczkiem w burej kapocie. Podpiera� si� na ogromnym, �wietlistym mieczu, kt�ry teraz tak dziwnie wygl�da� w jego d�oniach.
��C� za zuchwalstwo � powiedzia� z westchnieniem. � S�dzi�, �e przyby�em tu przymuszony moc� twej wiary. To by� tylko kaprys, Mordimerze. Kaprys i przemo�na ch�� zako�czenia dawnego sporu, kt�ry ci�gn�� si� zbyt d�ugo i o kt�rym pami�� zbyt bole�nie rani�a.
��Tak, m�j panie � odpar�em, pochylaj�c g�ow�.
Usiad� w k�cie piwnicy i podkuli� nogi, obejmuj�c je d�o�mi. Gdzie� w mi�dzyczasie, nie zauwa�y�em nawet kiedy i gdzie, znikn�� jego ja�niej�cy miecz.
��Nadchodzi czas wielkiego oczyszczenia, Mordimerze. Bo
��Tak, m�j panie � powt�rzy�em.
��By� mo�e uderzy w ciebie, Mordimerze � doda�, a ja poczu�em, jak lodowaty dreszcz przebiega mi od nasady karku a� do krzy�a. � Gdy� by� mo�e nie jeste� tym, na kogo wygl�dasz.
��A kim jestem, m�j panie? � o�mieli�em si� spyta�.
��W�a�nie. Kim jeste�, Mordimerze?
��Bo�ym stworzeniem? � odpar�em cicho i z lekko pytaj�c� intonacj�.
Roze�mia� si� �miechem, kt�ry wywo�a� ciarki na sk�rze.
��Bo�ym. B�g. Boga. Bo�e � wymrucza�. � A powiedz mi, gdzie jest B�g?
��To ty mi powiedz, gdzie Go nie ma, panie � odpar�em, a s�owa te zabrzmia�y �mielej ni�bym tego sobie �yczy�.
Uni�s� g�ow� tak szybko, �e nie zd��y�em cofn�� wzroku. Na moment run��em w labirynty szale�stwa wype�niaj�ce jego �renice i poczu�em, �e za chwil� sam strac� zmys�y. Na szcz�cie odwr�ci� g�ow�, ale ja i tak cofn��em si� pod sam� �cian�, jak po silnym ciosie.
��Nigdzie Go nie ma � powiedzia� cicho. � Cho� tak bardzo Go pragniemy.
Opiera� si� praw� d�oni� na kamiennej posadzce, a kamienie zamienia�y si� w law� i wrza�y pod jego dotykiem. Zdawa� si� jednak tego nie zauwa�a�.
��Znikn�� � rzek� g�osem, w kt�rym drga�y bezbrze�ny smutek oraz nieogarniona t�sknota. � I nie wiemy, gdzie Go szuka�. Nawet Jego blask zgin�� i nie pojmujemy ju�, czego pragn�� nasz Pan, nie pami�tamy ju�, jak wype�nia� Jego przykazania, jak okaza� Mu nasz� mi�o�� M�wi�� m�wi�, �e przesta� nas kocha� I dlatego odszed��
Rozpacz w g�osie Anio�a by�a tak ogromna, �e poczu�em, jak, niezale�nie od swej woli, p�acz�, a �zy sp�ywaj� mi po policzkach i brodzie. Przetar�em je r�kawem, ale p�aka�em dalej.
��My�leli�my, �e Jezus jest emanacj� Pana, ale i On znikn��, pozostawiaj�c nas w smutku. Niekt�rzy z nas m�wi�, �e B�g umar��
��To nieprawda! � krzykn��em, powstrzymuj�c szloch d�awi�cy gard�o, cho� w�asne zuchwalstwo przyprawi�o mnie o dr�enie.
��To nieprawda � potwierdzi� spokojnie Anio�. � Gdy� je�li On by umar�, my umarliby�my w tej samej chwili. � Pokiwa� g�ow�. � Tak, to z pewno�ci� nieprawda � doda�, jakby chcia� przekona� samego siebie.
��Inni m�wi�, �e odszed� do �wiat�w tak dalekich i w eony tak odleg�e, �e nasz wzrok nie mo�e przenikn�� bariery czasu oraz przestrzeni � ci�gn�� dalej, z opuszczon� g�ow� i z tym samym smutkiem, kt�ry doprowadza� mnie do �ez. � Ja si� z tym nie zgadzam�
Nie wiedzia�em, czy wolno mi zada� pytanie, ale nie mog�em si� powstrzyma�, chocia� rozmowa z Anio�em mog�a kosztowa� mnie �ycie lub ob��d.
��Wi�c gdzie jest B�g, m�j panie? � zapyta�em szeptem.
��Ukry� si� � westchn�� Anio�. � Aby sprawdzi�, czy jeste�my godni �y� bez Jego blasku. Czy pos�usznie wype�nimy przykazania, kt�rymi nas obdarowa�. C� z tego, skoro ich nawet nie pami�tamy�
Serce �omota�o mi tak mocno, �e my�la�em, i� wyskoczy z piersi. Nie wiem, czy wielu ludzi s�ysza�o od Anio��w takie s�owa, jakie ja s�ysza�em w tej chwili. I nie mia�em poj�cia, czy prze�yj� na tyle d�ugo, by si� nad nimi zastanowi�. Bowiem my�li Anio��w biegn� niedost�pnymi dla �miertelnik�w labiryntami szale�stwa. Mo�e m�j Anio� si� myli�? A mo�e k�ama�? Lub by� tak ob��kany, �e nie potrafi� rozr�ni� jednego od drugiego?
��Niekt�rzy z nas twierdz�, �e B�g skrywa si� w ciele �miertelnych ludzi. �e nakaza� sobie zapomnie� o swej bosko�ci, aby prze�y� to, co prze�ywa zwyk�y cz�owiek. By lepiej Go zrozumie�. Wyznaczy� czas, kiedy przypomni sobie, �e jest Bogiem, a wtedy powr�ci w chwale, karz�c bez mi�osierdzia tych, kt�rzy stracili z oczu Jego blask. Lecz nie wiemy, czy to prawda, a je�li tak, to sk�d mamy wiedzie�, kiedy ten czas nadejdzie?
Prze�kn��em g�o�no �lin�. Nie p�aka�em ju�, ale oczy i policzki nadal mia�em mokre od �ez.
��Wi�c szukajcie go� lub ich� � powiedzia�em cicho.
��Szukamy. � Podni�s� na mnie wzrok, ale tym razem nie musia�em ucieka� przed tym spojrzeniem, gdy� mia� zwyk�e, szare i zm�czone oczy smutnego cz�owieka. � I niekt�rzy twierdz�, �e znale�li�my.
��Wi�c gdzie jest B�g?!
��S�dzimy, �e teraz jest w tobie, Mordimerze � powiedzia�, a jego w�skie usta skrzywi�y si� w lekkim u�miechu.
Os�upia�em. Nie wiedzia�em, ani co powiedzie�, ani co zrobi�, ale Anio� Str� chyba nie oczekiwa�, �e cokolwiek powiem lub cokolwiek uczyni�.
��Mo�e to prawda, mo�e nie � znowu westchn��. � Szkopu� jednak w tym, Mordimerze, �e w gronie tych, kt�rzy wierz�, i� Pan ukry� si� w ludzkim ciele, s� nie tylko tacy jak ja. Nie tylko tacy, kt�rzy kochaj� Go bezgraniczn� mi�o�ci��
Nie wiem czemu, ale przeszed� mnie znowu lodowaty dreszcz. Chyba ju� wcale nie chcia�em s�ucha�, co ma do powiedzenia m�j Anio�, ale wiedzia�em te�, �e nie mam innego wyj�cia.
��S� te�� � skrzywi� si� lekko � inni. Ci, kt�rzy nie mog� wybaczy� Panu, �e nas porzuci� i wystawi� na pr�b�. Obiecali sobie, �e kiedy odnajd� cz�owieka, w kt�rym jest B�g, poddadz� go tak strasznym torturom, przy kt�rych te znane inkwizytorom i katom s� niczym matczyna pieszczota.
Zrobi�o mi si� s�abo. Je�eli stan� si� zwierzyn�, na kt�r� poluj� oszala�e Anio�y, b�dzie to tylko �a�osna kwintesencja �a�osnego �ycia �a�osnego Mordimera.
��Wszystko w tym celu, aby B�g, kiedy ju� si� obudzi z pami�ci� zaznanych tortur, zrozumia�, jak cierpieli Anio�owie pozbawieni Jego blasku � doko�czy�.
��Chc� torturowa� Boga, by poj��, jak bardzo by�o im �le bez Niego? � zapyta�em, staraj�c si� za wszelk� cen� powstrzyma� dr�enie g�osu.
��W�a�nie � odpar�. � Taki jest ich cel.
��Nie s�dz�, aby B�g by� we mnie � stwierdzi�em stanowczo. � S�dz�, �e Pan znalaz� sobie godniejsze mieszkanie.
Wzruszy� ramionami i w tym ruchu by�a ludzka bezradno��.
��By� mo�e � odpar�. � Ale tak bardzo chcia�bym Go znowu zobaczy� � doda� ze smutkiem. � Pami�tam tylko �wiat�o, kt�re nas otacza�o i ogrzewa�o, z kt�rego czerpali�my wiedz�. A potem� � urwa�.
Milczeli�my d�ug� chwil�, a� w ko�cu m�j Anio� wsta�, a w jego ruchach by�a starcza oci�a�o��.
��Nie mo�emy ci� chroni�, Mordimerze, ani pomaga� ci � powiedzia� mocniejszym g�osem. � Gdy� zwr�ci�oby to uwag� tych, kt�rzy pragn� twej zguby. Nie powinienem nawet rozmawia� z tob�, ale chcia�bym� chcia�bym, aby B�g, kiedy si� ju� zbudzi, wiedzia�, jak bardzo Go kocham i jak bardzo mi Go brakuje�
Patrzy� na mnie tak intensywnie, jakby chcia� mnie przewierci� wzrokiem na wylot, by odkry�, �e mo�e gdzie� tam pod cia�em, dusz� i umys�em Mordimera skrywa si� jego Pan. Potem odwr�ci� wzrok. Zgaszony i zoboj�tnia�y.
��Do zobaczenia, Mordimerze � rzek�. � Zostawiam ci w darze ci�ki krzy�, ale uwierz mi, �e nie b�dzie on tak ci�ki, jak teraz my�lisz. To przynajmniej mog� dla ciebie uczyni�. Zes�a� mg�� s�odkiego oszo�omienia. B�dziesz pami�ta� nasz� rozmow�, ale w miar� up�ywu czasu zdawa� ci si� b�dzie jedynie sennym majaczeniem� Jednak nawet wspomnieniem tego majaczenia nie dziel si� z nikim, je�li nie chcesz sprowadzi� na siebie zguby.
Znikn�� z moich oczu, jakby by� tylko odbiciem w lustrze, kt�rego tafl� nagle zas�oni�to. Pozostawi� mnie samego w wilgotnej piwnicy, z trupem kanonika le��cym na zimnych kamieniach. Dr�a�em na ca�ym ciele, wi�c skuli�em si� w k�cie i obj��em kolana ramionami. Mo�e i by�em Bogiem, jak twierdzi� Anio� Str� (czy raczej B�g mieszka� w moim ciele), ale je�li nawet, to teraz by�em Bogiem przera�onym oraz nieszcz�liwym.