Wszystkie wydarzenia opisane w tej ksi��ce s� prawdziwe, cho� niekt�rym mog� wydawa� si� szokuj�ce i niewiarygodne. Moje w�asne prze�ycia i opinie uzupe�niam relacjami naocznych �wiadk�w oraz ich komentarzami. Wiem jednak, jak d�ugie r�ce maj� hierarchowie Ko�cio�a. St�d te� niekt�re z ich nazwisk (w tym moje w�asne) zosta�y zmienione.

Autor

W Polsce �yje i pracuje ponad 30 tysi�cy ksi�y. Ta armia doros�ych, wykszta�conych m�czyzn, �wiczona przez sze�� lat w seminariach duchownych, tworzy hierarchiczn�-organizacyjn� struktur� Ko�cio�a Katolickiego w Polsce. Od kap�an�w b�d�cych w s�u�bie Ko�cio�a wymaga si� bezwzgl�dnego i �lepego pos�usze�stwa wobec prze�o�onych � proboszcz�w, biskup�w, kardyna��w, a przede wszystkim wobec papie�a, kt�ry posiada w�adz� absolutn�. W�adzy tej nie mo�na por�wna� z �adnym innym ludzkim panowaniem � wykracza ona bowiem poza �wiat stworzony. [1] Papie� w doktrynie Ko�cio�a Katolickiego jest nieomylny, gdy wypowiada si� w sprawach dotycz�cych wiary i moralno�ci. Przez niego i biskup�w dzia�a ponadto Duch �wi�ty, a ka�dy z biskup�w jest �alter Christus�, tzn. zast�puje wiernym samego Chrystusa. Powy�sze tezy okre�lane przez Ko�ci� jako dogmaty wiary (pewnie, nie podlegaj�ce dyskusji), nawet w�r�d ludzi niewierz�cych rodz� postawy za�enowania, a nawet strachu przed czym� tajemniczym, niewidzialnym. Kt� oprze si� w�adzy danej z Wysoka! Nawet wysocy rang� m�owie stanu chyl� g�owy przed piusk� i pastora�em. Nasuwa si� tu por�wnanie do szczepu indian, kt�rym przewodzi w�dz, ale faktyczn� w�adz� dzier�y czarownik.

Biskupi, kt�rzy m�wi� o sobie, i� s� �s�ugami� na czele z papie�em, b�d�cym �s�ug� s�ug� � w rzeczywisto�ci podzielili pomi�dzy siebie ca�y �wiat i ci�gle naginaj� go do wizji Ko�cio�a, powo�uj�c si� przy tym na autorytet samego Boga. Czy jednak nie nadu�ywaj� tego autorytetu zbyt cz�sto? Na ile ich rz�d dusz jest b�ogos�awiony, a na ile pot�piany przez Tego, na kt�rego si� powo�uj�? Jak daleko dzisiejsi hierarchowie Ko�cio�a odeszli od idea��w kap�a�stwa s�u�ebnego? Czy maj� prawo nak�ada� na ludzi �ci�ary nie do uniesienia�, sami nie ruszywszy ich palcem? [2]

Podobnie jak genera�owie pos�uguj� si� �o�nierzami, tak biskupi kieruj� ksi�mi � proboszczami i wikariuszami tworz�c � przez sie� parafii � w�asne pa�stwo w pa�stwie. Jeden z wiejskich proboszcz�w powiedzia� kiedy� do mnie � �Jak my�lisz: kto rz�dzi w tej dziurze? Ten, kto ma najwi�ksz� chat� � tu wskaza� na Ko�ci� parafialny i przylegaj�c� do� plebani�.

Ksi��ka, kt�r� wzi��e� do r�k, to historia m�odego cz�owieka, kt�ry by� jednym z tysi�cy polskich kap�an�w. Wszed� do innego �wiata i po trzech latach postanowi� go opu�ci�. Co go do tego sk�oni�o? Dlaczego zdecydowa� si� g�o�no o tym m�wi�?

JA JESTEM TYM CZ�OWIEKIEM!

Obecnie m�em i ojcem, g�ow� rodziny. Min�� ju� rok od opuszczenia przeze mnie kap�a�skich szereg�w, a ja coraz bardziej utwierdzam si� w swojej decyzji. Co wi�cej, zdecydowa�em si� da� �wiadectwo prawdziwe, bo tylko ona mo�e wyzwoli� cz�owieka tak, jak wyzwoli�a mnie. Niewielu z kap�an�w, kt�rzy rezygnuj�, decyduje si� publicznie m�wi� o motywach swojej decyzji. Obawiaj� si� pot�pienia ze strony hierarchii i wi�kszo�ci wiernych. Ta ksi��ka, to pierwsze tego typu �wiadectwo w skali naszego kraju. Jako autor tak nowatorskiej pozycji, nie jestem wolny od obaw co do jej przyj�cia. Uwa�am jednak, �e prawda, cho�by najgorsza, lepsza jest od najbardziej zakamuflowanego k�amstwa. Miliony katolik�w w Polsce s� nie�wiadome tego, co dzieje si� � za ich pieni�dze � za murami plebani, seminari�w i pa�ac�w biskupich. Ci ludzie maj� prawo wiedzie�, poniewa� to oni s� prawdziwym Ko�cio�em � �ludem wybranym, narodem �wi�tym�, a nie ciemn� mas� u progu trzeciego tysi�clecia.

Moim celem nie jest wk�adanie kija w mrowisko. Jestem daleki od jakiejkolwiek formy odwetu czy nienawi�ci. Nie pragn� j�trzy�, wzywa� do rewolucji, pot�pia�. S�abo�ci ludzi Ko�cio�a, kt�re opisuj�, s� udzia�em ka�dego cz�owieka. Nikt te� nie jest wolny od b��d�w, pomy�ek i upadk�w. Ale je�li choroba zaatakuje ca�y, zdrowy organizm, kt�ry zosta� powo�any do czynienia dobra i s�u�enia wszystkim ludziom, to trzeba z ni� walczy�, a �eby walczy� trzeba wpierw j� pozna�. Misja Ko�cio�a jest zbyt wa�na, aby jego dzieci by�y oboj�tne na to, co si� w nim dzieje i jak spe�nia on swoj� pos�ug�.

Moja ksi��ka spe�ni swoje zadanie je�li sk�oni do refleksji ludzi dobrej woli, kt�rym na sercu le�y dobro Ko�cio�a Katolickiego w Polsce i na �wiecie. Wok� mnie skupi�o si� wielu takich ludzi. S� w �r�d nich byli i aktualnie pracuj�cy ksi�a oraz �wiatli katolicy �wieccy. Chcemy m�wi� g�o�no � nie o wadach ludzkich � ale o wadach systemu; po to, aby Owczarnia Jezusa Chrystusa mog�a wej�� oczyszczona w trzecie tysi�clecie Chrze�cija�stwa. Trzeba nam wszystkim � ca�emu Ko�cio�owi � powr�ci� do �r�de�, korzeni naszej wiary. Chcemy, aby ona naprawd� przemienia�a nasze �ycie; nadawa�a mu sens i czyni�a je pi�kniejszym. Chcemy trwa� w nauce Jezusa, by� Jego wiernymi uczniami i pozna� prawd�, a prawda nas wyzwoli. [3]

Urodzi�em si� w rodzinie na wskro� katolickiej, wr�cz puryta�skiej. Od kiedy si�gn� pami�ci�, �ycie mojej rodziny by�o przenikni�te wiar� i przeplatane praktykami religijnymi. Wyczuwaj�c panuj�c� w domu atmosfer�, ju� jako dziecko stara�em si� zaskarbi� sobie uczucia i �aski rodzic�w � czynnie uczestnicz�c w �yciu naszej parafii. Zacz�o si� od czytania z lekcjonarza na Mszy Pierwszokomunijnej. Po tygodniu od tego debiutu, by�em ju� ministrantem i sta�ym lektorem. S�u�enie do Mszy �wi�tej sta�o si� pasj� mojego m�odego �ycia. Pami�tam, jak w wieku 8-9 lat biega�em przez �nie�ne zaspy czy ka�u�e b�ota do Ko�cio�a na porann� Msz�, cz�sto gdy by�o jeszcze ciemno. Gdybym tego samego dnia opu�ci� nabo�e�stwo wieczorne, na pewno nie zmru�y�bym oka do rana. Konkursy biblijne, wycieczki ministranckie z ksi�dzem opiekunem by�y wtedy moj� najwi�ksz� rado�ci�.

W czasie jednaj z takich wycieczek do katedry i Seminarium Duchownego we W�oc�awku, dozna�em przedziwnego uczucia. Kiedy wraz z grup� naszych ch�opc�w wszed�em do seminarium, a chwil� p�niej do zat�oczonej klerykami jad�odajni � stan��em jak wryty. Opanowa�o mnie prze�wiadczenie, �e kiedy� b�d� siedzia� przy kt�rym� z tych sto��w: jad�, rozmawia�, �mia� si�, a za chwil� wstan� i p�jd� na modlitwy i do swojego pokoju. To prze�wiadczenie, i� b�d� kiedy� jednym z tych, na kt�rych wtedy patrzy�em, zaw�adn�o moj� m�odzie�cz� wyobra�ni�. Teraz, po latach, odczytuje to zdarzenie jako moment mojego powo�ania.

Ja i ca�a moja rodzina otaczali�my nabo�nym szacunkiem wszystkich ksi�y. Dla mnie osobi�cie byli to nadludzie � nieomylni i wspaniali pod ka�dym wzgl�dem. To byli ludzie nie z tego �wiata. Coroczna kol�da w naszym domu by�a d�ugo oczekiwanym �wi�tem. Jestem pewien, �e gdybym wtedy zna� ich ludzkie wady i s�abo�ci, tak jak znam je dzi� � na pewno nie zm�ci�oby to mojego obrazu ksi�dza p�-Boga. Bycie ksi�dzem by�o dla mnie czym� nieosi�galnym wr�cz nierealnym, a jednocze�nie by� to szczyt moich dzieci�cych i m�odzie�czych marze�. Pozbawieni ziemskich trosk i przywi�za�, �yj�cy w blisko�ci Boga, przeznaczeni do wy�szych cel�w kap�ani � byli dla mnie anio�ami, kt�rzy zst�pili na ziemi�, aby uczyni� j� pi�kn�. Tylko oni mogli sprawowa� tajemnicze obrz�dy, rozgrzesza�, karmi� Cia�em Chrystusa. Do nich nale�a�o gani� lub chwali�; rozstrzyga� o tym co jest dobre, a co z�e. Dla m�odego ch�opca, kt�ry wyr�s� w atmosferze uwielbienia dla ksi�y, perspektywa zostania jednym z nich mog�a by� albo utopijn� mrzonk�, albo �yciowym celem. Kiedy sam zosta�em kap�anem i opiekunem ministrant�w, u wielu z nich widzia�em te same spojrzenia pe�ne szacunku i ufno�ci. W�a�nie tak w ich wieku patrzy�em na ksi�y. Niestety bardzo cz�sto ksi�a nie u�wiadamiaj� sobie, jak wielki wp�yw maj� na dzieci i m�odzie� zw�aszcza t�, kt�ra sama poszukuje oparcia w Ko�ciele. M�ody cz�owiek potrzebuje autorytetu, wzorca osobowego. Zw�aszcza ch�opcy poszukuj� takiego wzorca w najr�niejszych �rodowiskach � pocz�wszy od ulicznego gangu, a sko�czywszy na grupie ministranckiej. Odpowiedzialno�� ksi�y za powierzone im m�ode pokolenie jest ogromna, tak przed Bogiem, jak i lud�mi. B�g raczy wiedzie�, za ile dzieci�cych frustracji, a nawet przest�pstw nieletnich, odpowiedzialni s� ci ksi�a, kt�rzy �wiadomie, czy nie�wiadomie stali si� powodem zgorszenia.

Oczywi�cie jako dziecko nie by�em anio�kiem, ale te� nie wychowywa�a mnie ulica. Poza rodzicami najwi�cej w tym wzgl�dzie zawdzi�czam ksi�om, co do kt�rych mia�em wtedy sporo szcz�cia. Moje zwi�zki z parafi� i serdeczne kontakty z ksi�mi trwa�y przez ca�y okres szko�y podstawowej i liceum. Na pewno, zw�aszcza w tym ostatnim czasie, coraz bardziej krytycznie zaczyna�em patrze� na �wiat, w tym r�wnie� na moich idoli w sutannach. Jednak w wieku, w kt�rym m�ody ch�opak ma tysi�ce pomys��w na to, co b�dzie robi� w przysz�o�ci � ja ci�gle nosi�em w sobie pragnienie bycia jednym z nich. Ci�gle �ywe by�o we mnie uczucie sprzed lat, �e b�d� klerykiem, a p�niej ksi�dzem. Kilka dziewczyn, z kt�rymi chodzi�em w liceum, chyba wyczuwa�o to moje ukryte powo�anie, bo wszystkie uwa�a�y mnie za dziwaka i nawiedzonego. Tymczasem w mojej �wiadomo�ci dojrzewa�a ostateczna decyzja.

W 1986 r. obnoszeni si� z pragnieniem p�j�cia do seminarium by�o jeszcze bardzo niebezpieczne. Mo�na by�o po prostu nie zda� matury. U�wiadomi�a mi to moja polonistka, kt�rej potajemnie zwierzy�em si� z mojego postanowienia. Rodzice, jak nie trudno si� domy�le�, byli wniebowzi�ci; tak samo jak miejscowi ksi�a, na czele z proboszczem. Czu�em wyra�nie, �e wprawi�em ca�e swoje otoczenie w stan radosnego uniesienia. Cz�onkowie najbli�szej rodziny wyra�ali swoje uznanie dla mojej decyzji i odwagi. Nie kryli pogl�du, �e ksi�dz w rodzinie to � ni mniej, ni wi�cej � tylko sw�j cz�owiek w S�dzie Najwy�szym. Oni ju� czuli si� zbawieni, nie m�wi�c o innych korzy�ciach, kt�re mia�yby ich spotka�. Jedna z ciotek wyrazi�a to a� nazbyt dosadnie � �kto ma ksi�dza w rodzie, tego bieda nie ubodzie�. By�em bohaterem, rodzinnym mesjaszem. To ca�e mi�e zamieszanie wok� mojej osoby utwierdza�o mnie w podj�tej decyzji. Jak by jej jednak nie ocenia� i na ni� nie patrze� � by�a to decyzja wynikaj�ca ze szczerej intencji zostania �wi�tym kap�anem � uczniem Chrystusa. By�o we mnie wielkie, szczere pragnienie s�u�enia innym ludziom, pomagania im. Obok tego pragnienia chwilami do g�osu dochodzi�y te� i inne, bardziej prozaiczne i materialne. Wiedzia�em, �e ksi�a nie cierpi� biedy. Je�d�� zachodnimi samochodami. Maj� komfortowo urz�dzone mieszkania. Sprz�t graj�cy wysokiej klasy. Dla dziewi�tnastolatka takie sprawy nie s� bez znaczenia. Nie zamierza�em wszak zosta� pustelnikiem, czy �ebrakiem. Rodzina i ca�e otoczenie utwierdza�o mnie w tym prze�wiadczeniu, �e jestem kim� wa�nym, wyj�tkowym; �e wiele rzeczy mi si� po prostu nale�y skoro tak si� po�wi�cam dla Boga. Tak�e wielu parafian osobi�cie wyra�a�o swoje uznanie dla mojego postanowienia � wszak by�em pierwszym �odwa�nym� po czternastu latach. Postawy adorowania ksi�y i ci�g�ego przekonywania ich, i� s� panami �wiata � s� powszechne. Wielokrotnie, ka�dego dnia do�wiadcza�em tego sam za strony wiernych i moje otoczenie wcale w tym wzgl�dzie si� nie wyr�nia�o. Ksi�dz, b�d�c sam (lub kilku) w wielotysi�cznej parafii jest ho�ubiony i adorowany, zw�aszcza przez starsze kobiety. To przede wszystkim one, nie�wiadome tego co robi� � rozpieszczaj� i psuj� swoich �ksi�yk�w�, a gdy ci obrastaj� w pi�rka i zaczynaj� wykr�ca� �numery�, ich dotychczasowe adoratorki przemieniaj� si� w ��wi�t� inkwizycj�.

M�j proboszcz zaofiarowa� si� zawie�� mnie do W�oc�awskiego Seminarium, abym z�o�y� wszystkie potrzebne papiery; �wiadectwo maturalne, opini� proboszcza i wikariuszy. Kiedy przekroczyli�my pr�g i weszli�my do obszernych pomieszcze� � korytarzy, na kt�rych wisia�y ogromne portrety biskup�w, rektor�w, profesor�w � odruchowo wstrzyma�em oddech i podda�em si� atmosferze dostoje�stwa i surowej wr�cz powagi jaka tu panowa�a. Wysokie okna, pot�ne drzwi, �ukowate sklepienia sufit�w � to wszystko sprawia�o wra�enie bardziej naw ko�cielnych ni� uczelni, czy te� domu dla m�skiej m�odzie�y. Ma�y, szpakowaty cz�owieczek, kt�ry zacz�� wy�ania� si� z drugiego ko�ca korytarza, nie pasowa� do ca�o�ci. Okaza�o si�, �e by� to sam prefekt studi�w (2-gi wicedyrektor). Przywita� si� z nami weso�o, po czym m�j proboszcz oddali� si�, a ja pod��y�em za moim nowym prze�o�onym. Chocia� by�em tam na w�asne �yczenie, poczu�em si� przez chwil� jak rzecz przekazana nowemu w�a�cicielowi. Zrobi�o mi si� nieprzyjemnie obco. Poczu�em dziwny strach przed czym� nieznanym, a mo�e tylko przenikn�� mnie ch��d tych dwumetrowych mur�w i duch dawnych czas�w, zamkni�ty w pot�nych ramach obraz�w. Ksi�dz prefekt Konecki zaprowadzi� mnie do swojego mieszkania. Usiad� naprzeciwko mnie i przez d�u�sz� chwil�, kt�ra wydawa�a mi si� godzin�, patrzy� prosto w moje oczy, jakby chcia� pozna� moje my�li i intencje. �Po co tu przyszed�e�� � zdawa� si� pyta� przenikliwym wzrokiem � �czy dla kariery, czy na wiern� s�u�b� Ko�cio�owi�? Zrobi�o mi si� nieswojo. Zacz�� w ko�cu pyta� o rodzin� i moich znajomych ksi�y. Teraz wiem, �e chodzi�o mu o to, kt�ry z nich m�g�by mie� na mnie z�y wp�yw. Na koniec musia�em napisa� na kartce � dlaczego chc� zosta� ksi�dzem. Poza obrzydliwym b��dem ortograficznym, moja argumentacja najwidoczniej mu si� spodoba�a. Z szerokim u�miechem poda� mi r�k� na po�egnanie � �do zobaczenia we wrze�niu� � powiedzia�. Kiedy wyszed�em z zimnych, surowych mur�w na czerwcowe s�o�ce poczu�em ulg� i rado�� � zosta�em przyj�ty!

Warto tu wspomnie�, �e w seminariach duchownych nie ma praktyki zdawania egzamin�w wst�pnych. Warunkiem dopuszczenia do studi�w, opr�cz wspomnianych ju� dokument�w, jest tzw. rozmowa kwalifikacyjna. Ju� w trakcie semestru ks. rektor opowiada� nam, jak to pewnego razu przyjecha�a do uczelni mama ze swoim synem. Kiedy upewni�a si�, �e rozmawia z rektorem o�wiadczy�a z ca�� powag�: �Je�li ju� m�j syn ma by� ksi�dzem to chc� �eby�cie wykszta�cili go na biskupa. On si� zreszt� i tak do niczego innego nie nadaje. Uczy si� s�abo, jest chorowity i nic go nie interesuje�. O tym, jak� w seminarium trzeba mie� g�ow� do nauki, zdrowie i si�� woli, aby si� nie z�ama� ju� po pierwszych miesi�cach � ka�dy kto spr�bowa� tego chleba wie najlepiej.

A tymczasem przede mn� by�y d�ugie wakacje. Postanowi�em, �e b�d� zupe�nie zwariowane. Wybrali�my si� z koleg� �na stopa�, po p�nocnej Polsce. Kiedy sko�czy�a si� got�wka, zamiast wraca� do domu, wyruszyli�my nad Mazury. �ywi�c si� z�apanym rybami i resztk� konserw, przez cztery dni p�yn�li�my dmuchanym kajakiem po najpi�kniejszych zak�tkach. Sielanka sko�czy�a si� wraz z pot�n� burz�, kt�ra zasta�a nas daleko od brzegu jeziora. Wype�niony baga�ami kajak zacz�� nabiera� wody. Wzburzone ba�wany przelewa�y si� ponad naszymi g�owami. Jakim� cudem, trzymaj�c si� kurczowo kajaka, dobrn�li�my do brzegu, a raczej zostali�my wyrzuceni przez ogromne fale. Jak przysta�o na rozbitk�w, zbudowali�my prowizoryczny sza�as i trz�s�c si� z zimna siedzieli�my na nim skuleni i g�odni przez trzy dni i noce. Przez ca�y ten czas pada� deszcz, wia� porywisty wiatr, a temperatura spad�a chyba do zera. Kiedy tylko wyjrza�o s�o�ce zebrali�my to, co z nas zosta�o i wsiedli�my do kajaka, aby dotrze� jako� w cywilizowane strony. Pierwszym autobusem, bez biletu (nie mieli�my ju� �adnych pieni�dzy), pojechali�my do Gi�ycka, a stamt�d � nie bez przyg�d, pierwszym poci�giem do domu. By�o co wspomina� za seminaryjnymi murami!

Przyszed� wreszcie dzie� poprzedzaj�cy m�j wyjazd do seminarium. Od rana napi�ta atmosfera, pakowanie, a p�niej wsp�lna modlitwa z rodzicami. Tego dnia by�em u spowiedzi i Komunii �wi�tej. Po Mszy �wi�tej wieczornej d�ugo modli�em si� przed Naj�wi�tszym Sakramentem. Postanowi�em w g��bi serca sko�czy� seminarium i by� �wi�tym kap�anem. Dzie� odjazdu powita� mnie za�zawionymi oczami mamy. P�aka�a tak do ostatniej chwili, kiedy znikn�a mi z oczu machaj�c na po�egnanie r�k� za odje�d�aj�cym samochodem. Oddaj�c syna Ko�cio�owi my�la�a zapewne, �e go straci. Tego te� dnia, chyba po raz pierwszy w �yciu, widzia�em jak p�acze m�j ojciec. Tak bardzo mnie wzruszy� ten widok, �e i mnie polecia�y �zy. Zar�wno jednak dla mnie, jak i dla moich rodzic�w by�y to �zy szcz�cia, �e oto spe�nia si� moje i ich pragnienie. Smutkiem napawa�o nas jedynie samo rozstanie i niepewno��. Nigdy was nie opuszcz� kochani rodzice! Zawsze mo�ecie na mnie liczy�! Obieraj�c dla siebie now� drog� �ycia wiedzia�em, �e je�li na niej nie wytrwam, sprawi� rodzicom wielki zaw�d. Przez kilka wcze�niejszych lat ci�ko borykali si� z moim, o jedena�cie lat starszym bratem, kt�ry � cho� bardzo zdolny i pilny � nie potrafi� znale�� sobie miejsca � najpierw w szkole, a p�niej w �yciu. Dobrze zrozumia�em ich obawy. Kiedy g�o�no je wyra�ali powiedzia�em rezolutnie, ale i z g��bokim przekonaniem, �e mog� mi naplu� w twarz, gdyby si� okaza�o, i� nie wytrwam i zrezygnuj�. G�upio wtedy powiedzia�em. T�umacz� to sobie tym, �e chcia�em ich wtedy uspokoi�, pocieszy�. Nigdy nie skorzystali z danego im prawa.

W�oc�awek to miasto, w kt�rym jeszcze przed wojn� krzy�owa�y si� wp�ywy komunist�w z wp�ywami w�adz ko�cielnych. Po wojnie naturalnie proces ten si� zaostrzy�. Widocznym tego symbolem by�o usytuowanie wojew�dzkiej komendy milicji (w dawnym budynku nale��cym do Ko�cio�a) � na przeciwko seminarium duchownego i katedry. Par� kilometr�w od tego miejsca, rok wcze�niej, zosta� zamordowany ksi�dz Jerzy Popie�uszko. Miasto to nale�a�o do pierwszych ostoi chrze�cija�stwa. XV-to wieczna katedra, ko�ci�ek w seminarium z XIII-go wieku, a sam gmach � niewiele m�odszy. To dziedzictwo przesz�o�ci zobowi�zywa�o m�odych kandydat�w do kap�a�stwa, ale te� mobilizowa�o.

By�o ciep�e, wrze�niowe popo�udnie 1986 r. kiedy, ob�adowany walizkami, przekroczy�em seminaryjn� furt�. Po raz drugi w �yciu (pierwszy raz podczas wycieczki ministranckiej) zobaczy�em seminarium t�tni�ce �yciem. M�odzi ch�opcy nadawali tym wiekowym murom zupe�nie innego wyrazu. Wsz�dzie panowa�a atmosfera radosnego podniecenia. U�ciskom, przywitaniem, spontanicznym wybuchom rado�ci nie by�o ko�ca. To byli normalni, weseli m�odzi ludzie, tak inni od utartego wizerunku kleryka � mruka z nosem w Biblii. Biegali po schodach unosz�c do g�ry sutanny, �lizgali si� po korytarzach zje�d�ali na por�czach. Opaleni, pe�ni �ycia i rado�ci opowiadali o wakacyjnych prze�yciach. Wsz�dzie by�o ich pe�no, bo i liczba poka�na � bez ma�a dwustu. Tylko czasami, pomi�dzy nimi przeszed� kontemplacyjnie schylony tzw. �duchacz� lub �nawiedzony�. Fajne ch�opaki � pomy�la�em, nabra�em otuchy i poszed�em z tobo�ami do wyznaczonego pokoju. Mieli�my tam mieszka� we czterech: starszy (superior) [4] z III � roku i trzej �pierwszoklasi�ci�. Moi wsp�mieszka�cy od pocz�tku wydawali si� by� �w dech�. Ka�dy z nas mia� swoje ��ko i biurko, a� dziwne, �e pomie�cili�my si� w pokoiku nie wi�kszym ni� 25 m. Wkr�tce pozna�em wszystkich koleg�w z mojego rocznika. By�o nas trzydziestu sze�ciu. P�niej dowiedzia�em si�, �e do �wiece� dotrwa�o trzynastu. We W�oc�awku nigdy nie by�o to wi�cej ni� po�owa pierwotnego sk�adu.

Stopniowo wci�ga�em si� w wir seminaryjnego �ycia: pobudka o 5.30, p� godziny tzw. rozmy�lania w ciszy, Msza �wi�ta, �niadanie, pi�� godzin wyk�ad�w, obiad. Po obiedzie, w zale�no�ci od dnia tygodnia, w r�ny spos�b sp�dzali�my czas wolny tzw. rekreacj�. W czwartki by�o �wi�to � d�ugi, 4-godzinny spacer po mie�cie. Zawsze, nawet w nag�ych przypadkach innego dnia tygodnia, mo�na by�o wychodzi� tylko po dw�ch. Prze�o�eni t�umaczyli to wzgl�dami bezpiecze�stwa, ale wszyscy wiedzieli�my, �e chodzi o wzajemn� opiek� lub je�li kto woli szpiegowanie. Najcz�ciej w czwartki wychodzi�em na basen, a p�niej na du�e lody w kawiarni obok. Kr�tki � godzinny spacer mieli�my r�wnie� w soboty. W inne dni pozostawa�y przechadzki po ma�ym seminaryjnym parku, otoczonym wysokimi murami z drutem kolczastym; gra w bilard albo czytelnia. Seminarium posiada�o tak�e dwa ceglaste korty tenisowe � niestety na zapisy i dla nielicznych. Po rekreacji by�a nauka modo privato w pokojach, z p�godzinn� przerw� na wsp�lne nieszpory. Kolacja o 18-tej, prywatne czytanie Pisma �wi�tego, modlitwy wieczorne, mycie i cisza nocna o 21.30.

Praktycznie wsz�dzie na terenie seminarium, opr�cz �azienek i jad�odajni, towarzyszyli nam prze�o�eni. Mieli swoje dy�ury na korytarzach i w kaplicy. O ka�dej porze dnia i nocy ka�dy z nich m�g� wej�� do dowolnego pokoju, aby sprawdzi� co si� dzieje. Je�li kto�, np. w czasie nauki prywatnej, spa� lub robi� cokolwiek innego � zawsze �zalicza� dywanik� i ostr� reprymend�. Regulamin by� w seminarium najwa�niejszy. Zgodnie z nim toczy�o si� ca�e nasze �ycie. Na poszczeg�lne zaj�cia wzywa� nas przenikliwy d�wi�k dzwonka. Regulamin by� uci��liwy, ale konieczny. Trudno by�oby inaczej wyobrazi� sobie wsp�lne �ycie dwustu m�czyzn pod jednym dachem, zw�aszcza je�li to �ycie tutaj mia�o czemu� s�u�y�. Szybko przyzwyczai�em si� robi� wszystko �na dzwonek�. Najbardziej opornie sz�o mi tylko ranne wstawanie, zw�aszcza zim�.

Naszymi prze�o�onymi byli: profesorowie, z kt�rymi praktycznie spotykali�my si� tylko na wyk�adach oraz tzw. moderatorzy, od kt�rych zale�a�o nasze by� albo nie by� w seminarium. Do nich nale�a�y ewentualne zmiany u�wi�conego porz�dku okre�lonego regulaminem. Moderatorami byli: rektor Marian Go��biewski, prorektor Stanis�aw G�bicki i wspomniany wcze�niej prefekt Krzysztof Konecki. Zw�aszcza ci dwaj ostatni niestrudzenie przemierzali seminaryjne korytarze i pokoje, a przede wszystkim wyznaczali kary dla tych, kt�rzy zaliczyli wpadk�. Do najci�szych przewinie� nale�a�o: posiadanie w pokoju radia lub magnetofonu, nieobecno�� na modlitwach i wyk�adach, wandalizm, spo�ywanie posi�k�w w pokoju. Karalne by�o r�wnie� sp�nienie ze spaceru, zak��cenie ciszy nocnej, wyj�cie do miasta bez koloratki itd. Gdy by�em na pierwszym roku, w seminarium obowi�zywa� bezwzgl�dny zakaz palenia papieros�w. Nieliczni na�ogowcy odpalali si� w najbardziej niedost�pnych zakamarkach. Po roku zakaz ten formalnie zniesiono. Przeznaczono jedno pomieszczenie piwniczne na palarni�. Palacze musieli jednak zapisywa� si� na list� �s�abych ludzi� w gabinecie rektora. Ja osobi�cie wtedy jeszcze nie pali�em. Osobn� kategori� przewinie� by�y te, kt�re pope�nia�o si� poza uczelni�, podczas spacer�w lub te� nielicznych przepustek do rodzinnych parafii. O nadu�yciach sygnalizowali ksi�a albo us�u�ni parafianie. Dotyczy�y one najcz�ciej kontakt�w z p�ci� odmienn�.

Seminarium by�o przepe�nione. Diecezja W�oc�awska pozbawiona du�ych aglomeracji (poza samym W�oc�awkiem, Koninem i Kaliszem), nie potrzebowa�a a� tylu ksi�y. W zwi�zku z tym ca�a machina cia�a profesorskiego i moderator�w pod patronatem biskupa ordynariusza by�a nastawiona na du�y przesiew i odstrza� mniej warto�ciowej �zwierzyny�. Niemal ka�de zebranie profesor�w po sesji egzaminacyjnej albo spotkanie moderator�w � ko�czy�o si� wie�ci� o kolejnych ofiarach. Wylecie� z seminarium mo�na by�o najcz�ciej za �ca�okszta�t�, gdy delikwentowi zebra�o si� wi�cej grzech�w lekkich. Nieraz w takich wypadkach odsy�ano studenta do domu na urlop roczny lub nieograniczony � bez gwarancji powrotu. Starsi � sutannowi byli cz�sto w czasie urlopu zatrudniani jako katecheci, wtedy jeszcze przy parafiach. Kiedy jednak w gr� wchodzi�a sprawa gard�owa typu: udowodniona znajomo�� z dziewczyn�, kradzie�, picie alkoholu czy te� wsp�praca ze S�u�b� Bezpiecze�stwa � decyzja by�a zawsze taka sama � dwadzie�cia cztery godziny na opuszczenie seminarium.

Prze�o�eni wychodzili z za�o�enia, �e wina jest udowodniona je�li potwierdzi� j� osobi�cie naoczny �wiadek. Podobnie traktowano podpisane donosy. Niestety do�� cz�sto dochodzi�o przy tym do nadu�y�, pom�wie� i oszczerstw. Osobi�cie znam kilka przypadk�w zwyk�ej ludzkiej zawi�ci, kt�rej konsekwencj� by�a wizyta w seminarium np. s�siada, kt�ry z�o�y� fa�szywy donos na syna znienawidzonych ziomk�w.

Kiedy by�em na drugim roku studi�w wstrz�sn�a mn� sprawa mojego bliskiego kolegi Tomka. Uczestniczy� on czynnie w spotkaniach z niepe�nosprawnymi dzie�mi, kt�re odbywa�y si� w diecezjalnym caritas. Opr�cz kleryk�w, dzie�mi opiekowa�o si� tak�e kilka dziewcz�t ze szko�y �redniej � sprawdzonych, udzielaj�cych si� oazowiczek. Jedna z nich na zab�j zakocha�a si� w Tomku. Ten jednak, jak sam mi opowiada�, nie dawa� jej �adnych nadziei. Dziewczyna mimo to nie rezygnowa�a. Pisa�a do niego nami�tne listy, �ledzi�a go w czasie spacer�w, wystawa�a wieczorami pod seminarium. Kiedy spotka�a si� z ostr� odpraw� i reprymend� z jego strony, jej mi�o�� przerodzi�a si� w nienawi��. Kt�rego� dnia posz�a wprost do rektora i o�wiadczy�a, �e Tomek z ni� spa�. Decyzja � dwadzie�cia cztery godziny na odebranie papier�w i opuszczenie gmachu! Ch�opak by� kompletnie za�amany, ale jego wyja�nie� nikt nawet nie chcia� s�ucha�. Gdy pojecha� do domu � rodzic�w, jak w wi�kszo�ci takich przypadk�w, ogarn�a rozpacz. Tomek ko�czy� nied�ugo czwarty rok. Nie wyobra�a� sobie innego �ycia poza kap�a�stwem. Z pomoc� rodzic�w odnalaz� dom dziewczyny. Jej rodzina by�a wstrz��ni�ta. Pod og�lnym naciskiem c�rka zdecydowa�a si� natychmiast odwo�a� k�amstwa. Ksi�dz rektor cierpliwie i ze zrozumieniem j� wys�ucha�. Kiedy jednak Tomek przyjecha� po rehabilitacj� do prze�o�onego okaza�o si�, �e nie mo�e by� z powrotem przyj�ty.

W tym miejscu nale�y wspomnie� o teorii nieomylno�ci prze�o�onych, kt�ra w seminariach funkcjonuje w praktyce. Ka�dy hierarcha w Ko�ciele, na czele z papie�em, jest ex ofitio nieomylny w swoich decyzjach. Wychodzi si� tu z za�o�enia, �e Duch �wi�ty dzia�aj�c w Ko�ciele udziela jego dostojnikom daru rozumu. Dar ten posiadany jest wprost proporcjonalnie do rangi zajmowanego urz�du. Innymi s�owy � im wy�szy sto�ek, tym wi�cej rozumu, a co za tym idzie � mniejsze prawdopodobie�stwo pope�nienia b��du. Mo�na sobie wyobrazi�, jak bardzo by ucierpia� autorytet ksi�dza rektora, gdyby ten przyzna� si� do oczywistej przecie� pomy�ki. Dobre imi� Ko�cio�a jeszcze raz zosta�o �uratowane�, a ch�opak poszed� na bruk.

Prze�o�eni nie kryli wobec nas doktryny, kt�ra im przy�wieca�a, a kt�r� mo�na by zdefiniowa� nast�puj�co: lepiej wyrzuci� kilkunastu podejrzanych je�li w�r�d nich jest cho� jeden winny, ani�eli wszystkich dopu�ci� do �wiece�. Jeden Pan B�g wie ile ludzkich nieszcz�� i dramat�w, zmarnowanych m�odych lat spowodowa�o powy�sze za�o�enie. Zrozumia�a jest troska prze�o�onych o dobro Ko�cio�a. Jest ono warto�ci� nadrz�dn� nie tylko dla nich. Jedna czarna owca w stadzie mo�e zwie�� inne na manowce. Ale czy na tej drodze do nieskazitelnego wizerunku Ko�cio�a warto depta� ludzkie losy? Czy d��enie do doskona�o�ci, kt�ra i tak jest nieosi�galnym celem, ma u�wi�ca� �rodki? Gdyby� to rzeczywi�cie pozosta�a ma�a trz�dka wiernych uczni�w Pana! Niestety � rzeczywisto�� wygl�da�a inaczej.

Podczas gdy bezpardonowo dokonywano przesiew�w, niszcz�c przy tym autentyczne powo�ania, promowano jednocze�nie tych, kt�rzy nigdy si� nie nara�ali i nie wychylali � pos�usznych i bezwolnych. Nade wszystko jednak doceniano, a nawet po cichu ho�ubiono takich, kt�rzy dobrowolnie szli na wsp�prac�. Opr�cz nich byli i tacy, kt�rych do tego nak�aniano r�nymi formami nacisku. Przewa�nie oni sami mieli wcze�niej n� na gardle i wybrali podw�jne �ycie agent�w. Kilku, cho�by najbardziej aktywnych prze�o�onych, nie mog�o upilnowa� dwustu ch�opa. St�d te� wypracowano system siatki szpiegowskiej, kt�ry funkcjonowa� bez zarzutu, poza tym, �e wszyscy o nim wiedzieli. Jak�e pod�a by�a to deprawacja sumie� m�odych ludzi � przysz�ych kap�an�w. Kim byli ci, kt�rzy w tak ohydny spos�b manipulowali innymi lud�mi � cz�sto pe�nymi idea��w i szczerych intencji. Wypracowany przez pokolenia system w przewrotny, faryzejski spos�b zaprz�ga� prawa Boskie do ludzkich intryg i machinacji. Napuszczano jednych na drugich, tolerowano nawet dewiacje seksualne w zamian za zas�ugi na polu wywiadowczym, a wszystko to w imi� dobra Ko�cio�a. Z pewno�ci� ogromna wi�kszo�� wszystkich usuni�� z seminarium by�a wynikiem dzia�alno�ci donosicieli. Mia�o to mo�e jedn� dobr� stron�. Psychoza strachu przed ewentualnym donosicielem, kt�rym m�g� okaza� si� najbli�szy przyjaciel, czyni�a �ycie wielu prawdziwych wywijas�w istnym koszmarem. Ci, kt�rzy mieli cokolwiek na sumieniu, mogli si� liczy� z wyrzuceniem nawet po 4 -5 latach, chocia�by przed samymi �wi�ceniami, kiedy podsumowanie wypad�o dla nich niekorzystnie. Z regu�y nie informowano nikogo na bie��co o stanie jego konta. Zreszt�, obci��one konto nie zawsze by�o powodem usuni�cia, czasami wystarczy�o mrukliwe usposobienie, kt�re (zdaniem prze�o�onych) jednoznacznie �wiadczy�o o braku powo�ania � go�� nie by� po prostu na swoim miejscu. Perspektywa sp�dzenia kilku lat pod kluczem i wyl�dowania na przys�owiowym lodzie nie by�a poci�gaj�ca. W efekcie wielu rezygnowa�o dobrowolnie. Byli i tacy, kt�rzy sami zabierali papiery, gdy tylko zorientowali si� na czym opiera si� �formacja seminaryjna� przysz�ych duszpasterzy. Tak wi�c przesiew by� solidny, �ci�le wed�ug za�o�e� w�adzy duchownej.

Warto w tym miejscu wspomnie� o tym, czego do�wiadcza� kleryk � niedosz�y ksi�dz � po powrocie do domu. Zw�aszcza w �rodowisku wiejskim taki delikwent jest naznaczony do ko�ca �ycia. Niezale�nie z jakiego powodu nie uko�czy� studi�w � zawsze b�dzie tym, kt�ry by� w seminarium, ksi�ykiem. W ma�ej, wiejskiej parafii, gdzie wszyscy doskonale si� znaj� i s� ze sob� z�yci, a �ycie toczy si� wok� sklepu z piwem i proboszcza � decyzja kt�rego� z ch�opc�w o p�j�ciu do seminarium jest wydarzeniem numer jeden przez wiele lat.

Mo�e spos�b w jaki opisuj� usuni�cia z seminarium wydaje si� dla kogo� zbyt drastyczny. Ostatecznie ka�dy wiedzia� ju� po kr�tkim czasie co tam jest grane i w ka�dej chwili m�g� si� spakowa� i wyjecha�. Problem tkwi� jednak w tym, �e ogromna wi�kszo�� z nas, w chwili rozpocz�cia studi�w, mia�a autentyczne, �ywe powo�ania. Ci m�odzi ludzie zmagali si� ci�gle z wieloma dylematami. Dwudziestoletniemu cz�owiekowi, pe�nemu idea��w, trudno jest pogodzi� si� z jawn� niesprawiedliwo�ci�. Wi�kszo�� z nas pochodzi�a z tzw. porz�dnych dom�w, gdzie opr�cz wiary w Boga wpajano nam szacunek dla autorytet�w, zaufanie do prze�o�onych, umi�owanie prawdy. Tak jak inni, tak i ja pr�bowa�em t�umaczy� sobie na r�ne sposoby niekt�re posuni�cia w�adz seminaryjnych, szczeg�lnie te zwi�zane z przymusowym wydalaniem z uczelni. Je�li ju� jestem przy tym bolesnym temacie pragn� przytoczy� jeszcze jedn� autentyczn� histori�. Ocen� pozostawiam Tobie czytelniku!

W nast�pnym roczniku, kt�ry przyszed� po mnie, jednym z nowych nabytk�w w�oc�awskiej alma mater by� niejaki Arek. Arek by� ch�opcem zdolnym o do�� pogodnym usposobieniu. Wyr�nia� si� niezwyk�� �yczliwo�ci� i taktem. Z tymi pozytywnymi cechami charakteru nie sz�a jednak w parze jego uroda. Mia� twarz ca�� w bruzdach po przebytej ospie, a do tego tr�dzik r�owaty z ropnymi wykwitami. Nie by�o chyba kleryka w seminarium, kt�ry na widok Arka nie obruszy�by si�. Prawo kanoniczne, wg. kt�rego funkcjonuje Ko�ci�, zabrania wy�wi�cania na kap�an�w �m�czyzn o odstr�czaj�cym wygl�dzie�. je�li tak, to na zdrowy rozum, nie powinni oni w og�le by� przyjmowani do seminarium. Tymczasem Arek zosta� przyj�ty. Przy bli�szym poznaniu okaza� si� wspania�ym cz�owiekiem. Powo�anie wprost z niego emanowa�o. By� pilny w nauce, rozmodlony, a mimo to zawsze znajdowa� czas dla innych. Sp�dzi� w seminarium dwa d�ugie lata � najci�szy okres przed otrzymaniem sutanny, co mia�o miejsce na pocz�tku trzeciego roku. Jak wszyscy jego kursowi koledzy, tak i Arek przed wakacjami mia� ju� uszyt� szat� duchown�. Fakt ten nie jest bez znaczenia, poniewa� uszycie sutanny wraz z materia�em to wydatek nie ma�y (ponad tysi�c z�otych), a Arek pochodzi� z biednej rodziny. W�a�nie zaliczy� ostatni egzamin w sesji letniej i szykowa� si�, jak wszyscy, na wakacje � gdy otrzyma� wezwanie do ksi�dza rektora. Ten ni mniej, ni wi�cej tylko o�wiadczy� mu, �e w�adze seminaryjne s� z niego bardzo zadowolone. Pod wzgl�dem nauki i moralno�ci wyr�nia si� spo�r�d swoich koleg�w. Jednak odstr�czaj�cy wygl�d twarzy wyklucza jego dalsze d��enie do kap�a�stwa. Arek zosta� usuni�ty.

Seminarium utrzymywa�o si� z czesnego, kt�re p�aci� ka�dy z nas oraz z ofiar zebranych przez nas w parafiach. Sam budynek uczelni by� ogromny a przy tym wiekowy. Kilka lat przed moim przybyciem uko�czono budow� nowoczesnego skrzyd�a obiektu, kt�ry, jak m�wiono, poch�on�� dziesi�tki miliard�w starych z�otych. Nigdy nie widzia�em tak bogatego wystroju wn�trza. W nowym budynku znajdowa�a si� aula ze scen�, a powy�ej wielki hol i apartamenty profesor�w. W starym gmachu opr�cz kleryk�w mieszkali r�wnie� moderatorzy i siostry zakonne, kt�re wykonywa�y r�ne pos�ugi, m.in. gotowa�y nam posi�ki, prowadzi�y bibliotek�, piel�gnowa�y ogr�d itp. Tygodnik ��ad Bo�y� rozprowadzany we wszystkich parafiach diecezji w�oc�awskiej, r�wnie� mia� swoj� siedzib� w seminarium. By� tam r�wnie�: szpitalik dla chorych, �wietlice, sale wyk�adowe, rozm�wnice dla przyjezdnych go�ci (nikogo z zewn�trz nie wolno by�o przyjmowa� w pokoju). Uczelnia kszta�c�ca przysz�ych duchownych, z zewn�trz cicha i majestatyczna, w �rodku zawsze t�tni�a �yciem i kry�a w sobie wysi�ek wielu ludzi. Najwa�niejszym miejscem w ca�ym kompleksie seminaryjnym by� ma�y, starodawny ko�ci�ek �wi�tego Witalisa, w kt�rym odbywa�y si� modlitwy starszych � sutannowych rocznik�w. �Portugalczycy� (od noszonych portek) modlili si� osobno w kaplicy na pi�trze. Obowi�zkowe modlitwy zajmowa�y nam ponad dwie godziny dziennie. Dla jednych by�o to ma�o, dla innych � zbyt wiele. Czynnikiem decyduj�cym zdawa� si� by� tu temperament. Cholerycy w czasie d�u�szych modlitw wiercili si�, rozmawiali, bawili zegarkami itp. Co bardziej praktyczni, zw�aszcza w czasie sesji, czytali skrypty. Flegmatycy w tym czasie cz�sto �zaliczali� drzemki. Podczas porannych rozmy�la� spali prawie wszyscy. Dochodzi�o przy tej okazji do �miesznych sytuacji. Niekt�rzy g�o�no pochrapywali, m�wili przez sen, a nawet spadali z krzese�. Przypomn�, �e pobudka by�a o 5.30 (jak mawiali�my �w nocy�).

Jednak�e przyczyna ci�g�ego niedospania a raczej �przymulenia� by�a zupe�nie inna. Pop�d seksualny nie zanika� wraz z powo�aniem czy te� z chwil� przest�pienia progu seminarium. Wiedzieli o tym dobrze nasi prze�o�eni, chyba dlatego, �e sami mieli kiedy� po dwadzie�cia kilka lat. Aby wi�c u�mierzy� grzeszny pop�d m�odzie�czych cia� � siostry dodawa�y nam do posi�k�w solidne dawki bromu. Kilka razy siostrzyczki nie dysponuj�ce odpowiednimi miarkami, przechrzci�y zdrowo jedzenie. Skutek by� taki, �e klerycy �chodzili po �cianach�, a wychowawcy wyt�ali nozdrza � czy to aby nie zbiorowe pija�stwo! Reakcje na brom by�y r�ne � w zale�no�ci od organizmu. Niekt�rzy ratowali si� nielegaln� drzemk� w ci�gu dnia. Inni zaliczali po kilkana�cie kaw tzw. siekier. Ja osobi�cie znalaz�em inny spos�b, w wolnych chwilach chwyta�em za hantelki i spr�yny. Przezwyci�a�em senno�� i mia�em �wietne samopoczucie, a przy tym zag�usza�em naturalny pop�d. Je�li ju� jeste�my przy doprawianiu posi�k�w, to warto wspomnie� o tym jak one wygl�da�y.

Lata 1986 � 88 by�y przedn�wkiem wielkiego boomu w zaopatrzeniu, ale wtedy nic tego jeszcze nie zapowiada�o. My klerycy odczuwali�my dotkliwie ten kryzys. W dodatku siostry, kt�re przyrz�dza�y nam posi�ki zdawa�y si� nie mie� o tym zielonego poj�cia (w tym temacie wszyscy byli�my zgodni). Do�� powiedzie�, �e na �niadanie by� prawie zawsze chleb ze smalcem tzw. tawotem � bez smaku i zapachu oraz herbata z bromem. Na obiad � bli�ej niezidentyfikowana zupa bez zapachu (czasami niestety z zapachem), a tak�e kilka sta�ych potraw typu: sma�one kluski z t�uszczem, ry�, placki ziemniaczane itp. Najbardziej niebezpieczne by�y jednak tzw. dania mi�sne, kt�re przypada�y dwa razy w tygodniu. W czwartki jedli�my kotlety mielone � �granaty�, a w niedziele schabowe (czyt. cienkie, spieczone skorupy nasi�kni�te t�uszczem). Kolacja by�a zazwyczaj odwzorowaniem �niadania. Czasami tylko dochodzi�a marmolada, ��ty lub bia�y ser. T�usta kie�basa w wydzielonych � reglamentowanych plasterkach bywa�a w niedziele i �wi�ta. Niedo�wiadczeni �pierwszoklasi�ci� rzucali si� nie�wiadomi podst�pu na wszystkie te specja�y po prostu z g�odu, poniewa� ilo�� by�a ograniczona, a ch�opaki zje�� potrafi�. Kiedy do p�nego wieczora okupowali potem ubikacje, nauczyli si� w ko�cu od�ywiania selektywnego.

Jak wspomnia�em, prze�o�eni towarzyszyli nam ci�gle przy najr�niejszych zaj�ciach, ale uznali widocznie, �e wsp�lne spo�ywanie posi�k�w to ju� drobna przesada. Mieli zatem w�asn� kuchni�, kucharki; w�asne lod�wki i zaopatrzenie; sto�y przykryte obrusami, herbat� w szklankach, a o tym co jedli dowiadywali�my si� dzi�ki unosz�cym si� pon�tnym zapachom. Ratowa�y nas dary z �ywno�ci�, kt�re przychodzi�y wtedy masowo z zachodu. Zape�nia�y one wszelkie piwnice i magazyny. Du�a cz�� z nich psu�a si� tam a te, kt�re trafia�y na nasze sto�y by�y przewa�nie przeterminowane, poniewa� siostry bra�y zawsze te, kt�re wcze�niej przysz�y. Mimo tak katastrofalnego wy�ywienia nikt nigdy nie o�mieli� si� protestowa�. Kilku �mia�k�w, kt�rzy w przesz�o�ci zdobyli si� na krytyk� tej lub innych bolesnych spraw, uznano za �wichrzycieli bez powo�ania� i z czasem usuni�to. Skutek tego wszystkiego jest taki, �e obecnie wi�kszo�� ksi�y w diecezji ma wrzody lub inne k�opoty �o��dkowe � w�trobowe. Moderatorzy i profesorowie wielokrotnie i bez ogr�dek m�wili nam, �e � �ten kto ma prawdziwe powo�anie przetrwa wszelkie k�opoty i przeciwno�ci�. Niew�tpliwie by�o w tym wiele prawdy. Cz�sto, kiedy wieczorem k�ad�em si� z pustym �o��dkiem do ��ka � r�aniec czy odmawiane z pami�ci litanie � pozwala�y zapomnie� o uczuciu g�odu. Z ut�sknieniem oczekiwali�my czwartkowych i sobotnich spacer�w, podczas kt�rych mo�na by�o naje�� si� do syta w restauracji lub barze. Gorzej by�o z paczkami przywo�onymi przez rodzin�. Oficjalnie by�o to zakazane, ale kulinarne podziemie kwit�o. Latem, z trudem przemycane wa��wki, jeszcze trudniej by�o przechowywa�, aby si� nie popsu�y. Kr�lowa�y wi�c konserwy, podsuszana kie�basa i ciasto. Zim�, torby z �ywno�ci� wk�adali�my pomi�dzy okna albo wi�zali�my za sznurki, po czym ca�y pakunek umieszcza�o si� na zewn�trznym parapecie.

Kiedy by�em na drugim roku, mieszka�em z ch�opakiem ze wsi (taki wsp�mieszkaniec by� na wag� z�ota), do kt�rego wyj�tkowo cz�sto przychodzi�y �zrzuty�. Kiedy� po wi�kszym �winiobiciu �zrzut� by� rekordowo du�y. Przyszed� w pi�tek, wi�c na sobot� rano zaplanowali�my solidn� uczt�. Zapach �wie�ych, wiejskich wyrob�w nie pozwala� zasn�� w nocy, mimo, �e dwie wypchane torby umie�cili�my za oknem. Rano po Mszy, jako pierwszy wpad�em do pokoju, �eby wszystko poszykowa� na przyj�cie koleg�w, kt�rzy mieli przynie�� �wie�y chleb ze sto��wki. Jakie� by�o moje przera�enie, gdy za oknem zobaczy�em rozerwane reklam�wki i stado go��bi wydziobuj�cych resztki jedzenia!

Mo�e zbyt szeroko rozpisuj� si� na tematy kulinarne, ale zrozumcie m�odych facet�w, kt�rzy autentycznie przez 6 lat nie mieli innych ziemskich przyjemno�ci poza dobr� wy�erk�. Dziwi� si� ksi�om? � ich apetytom i brzuchom, kt�re niemal sta�y si� ich atrybutem? Niekt�rzy wytrawniejsi kuchmistrze posiadali skrz�tnie poukrywane ca�e komplety: garnek, patelni�, kuchni� elektr., zdarza�y si� nawet prodi�e i piekarniki. Przyrz�dzaniu posi�k�w, zw�aszcza tych �na gor�co� towarzyszy� ca�y ceremonia� i podzia� obowi�zk�w. Zazwyczaj jeden organizowa� pieczywo, inny rozgrzewa� sprz�t, a najbardziej wprawny przyrz�dza� jad�o. Ze wzgl�d�w bezpiecze�stwa konieczna by�a r�wnie� funkcja stoj�cego na czatach. Do tego ostatniego nale�a�o wykonanie czynno�ci myl�co � maskuj�cych, kt�re zazwyczaj sprowadza�y si� do rozpylania na korytarzu dezodorantu �Derby�. Prze�o�eni w takich wypadkach byli zdezorientowani. Biegali od pokoju do pokoju. By� zatem czas na zwiniecie sprz�tu, a cz�sto na doko�czenie uczty. O dziwo nawet konfidenci nie wykazywali si� na tym polu. W ko�cu sami z tego korzystali.

Seminarium duchowne to miejsce jedyne w swoim rodzaju. Honorowane przez pa�stwo � ma status wy�szej uczelni. Jednak�e formacja seminaryjna idzie w dw�ch kierunkach: intelektualnym i moralnym z akcentem na ten drugi. Nie znaczy to wcale, �e zaniedbuje si� wykszta�cenie � wr�cz przeciwnie. Trudno by�oby wyliczy� wszystkie przedmioty wyk�adowe, z kt�rych przez 6 lat zdawali�my egzaminy, zaliczenia i kolokwia. W ka�dej sesji letniej lub zimowej zdawali�my po kilkana�cie egzamin�w i tyle� zalicze�. W czasie 6-cio letnich studi�w poruszana jest praktycznie ka�da dziedzina wiedzy og�lnej (poza filozofi�, teologi� i przedmiotami stricte ko�cielnymi). Studiowali�my wi�c: astrologi�, psychologi�, literatur�, elementy medycyny i wiele innych. W�r�d j�zyk�w kr�lowa�a oczywi�cie �acina, ale te� greka i j�zyk hebrajski. Spo�r�d nowo�ytnych, do wyboru: angielski, niemiecki lub francuski. Wszystkie te przedmioty poza nielicznymi wyj�tkami, sta�y na wysokim poziomie. Profesorowie, zazwyczaj ksi�a, byli absolwentami najlepszych uczelni europejskich: Sorbony, Oxfordu, rzymskiego �Gregorianum�, a tak�e KUL-u i warszawskiego ATK. Kluczowe stanowiska moderator�w oraz w�r�d kadry profesorskiej zajmowali zawsze absolwenci Akademii Papieskiej. Wi�kszo�� polskich biskup�w rekrutuje si� w�a�nie z tzw. �Gregorianum�. Ka�dy profesor wyk�adaj�cy w seminarium musia� mie� co najmniej tytu� doktora. Wyk�ady by�y oczywi�cie obowi�zkowe. Obowi�zkowy by� tak�e kilkugodzinny czas przeznaczony na nauk� prywatn� w pokojach. �miem twierdzi�, �e nie ma w naszym kraju bardziej ci�kich i wszechstronnych studi�w. Prawd� jest, �e w seminariach nie obowi�zuj� egzaminy wst�pne, ale analogiczn� funkcj� spe�niaj� pierwsze dwa lata studi�w, po kt�rych odpada oko�o po�owa adept�w. Prawdziw� zmor� dla kleryk�w, zw�aszcza na pierwszym i drugim roku, jest �acina. Z ksi��k� do �aciny chodzi si� wtedy wsz�dzie, nawet do ubikacji. Niekt�rzy zdesperowani, nie mog�c sprosta� wymaganiom, uczyli si� nocami zaciemniaj�c szyby w drzwiach i oknach lub te� pod ko�dr� przy latarce.

Maksymalne wype�nienie ka�dego dnia nauk� (��cznie z niedziel�), przeplatan� modlitwami, mia�o sw�j sens. Dni mija�y szybko, nie by�o czasu na spro�ne my�li, a na tych, kt�rym si� taki styl �ycia nie podoba�, zawsze czeka�a otwarta furta. Ka�dy z nas mia� by� ma�ym trybikiem w wielkiej, seminaryjnej maszynie � zawsze gotowy, dyspozycyjny, pokorny, pracowity, rozmodlony, a przy tym radosny i zadowolony z �ycia. Je�li cho�by jeden z tych atrybut�w zawodzi�, mog�o doj�� do przykrej niespodzianki podczas rozmowy z prze�o�onym, kt�ra mia�a miejsce po zako�czeniu ka�dego semestru. Dla przyk�adu � jednemu z diakon�w (po pierwszych �wi�ceniach) wstrzymano na ca�y rok �wiecenia kap�a�skie, gdy� prefektowi studi�w nie podoba�o si�, �e ch�opak chodzi zbyt dumnie po korytarzach, trzymaj�c przy tym za wysoko g�ow�. Inny o ma�y w�os nie wylecia� z pi�tego roku za �mrukowate usposobienie�. Stary, wypracowany przez wieki system wychowania w seminarium duchownym by� prawie niezawodny. �atwiej by�o kierowa� du�� grup� m�czyzn urabiaj�c wszystkich na jedno kopyto a tych, kt�rzy nie pasowali do ustalonych ramek � po prostu eliminowa�. Nie by�o praktycznie miejsca na �adne indywidualno�ci, a na tym mog�y cierpie� tylko parafie � pozbawione na zawsze niekonwencjonalnych, charyzmatycznych g�osicieli Kr�lestwa Bo�ego. Czy� to nie sam Chrystus �ama� utarte ludzkie regu�y i schematy? To na Jego widok pukano si� w g�ow�. To w�a�nie On zosta� wyrzucony z pewnego miasta, aby nie burzy� tam ustalonych od wiek�w tradycji. Tymczasem seminaria duchowne nastawione by�y i s� na kszta�cenie pos�usznych urz�dnik�w Ko�cio�a, bezp�ciowych i bezwolnych robot�w, �lepo wykonuj�cych rozkazy biskup�w w zamian za godziwy szmal. Na szcz�cie nie wszyscy poddaj� si� temu praniu m�zgu.

Du�a cz�� braci kleryckiej podchodzi�a z dystansem do, jak�e cz�sto, smutnej seminaryjnej rzeczywisto�ci. Ludzie z charakterem, kt�rzy wiedzieli czego chc� od �ycia, potrafili urz�dzi� si� tak, aby �y� po ludzku w cz�sto nieludzkich uk�adach i warunkach. Z drugiej za� strony umieli oni zdrowo, po m�sku podchodzi� do zjawisk chorych, rzadko wyst�puj�cych gdzie indziej. M�wi�c o urz�dzeniu si� w seminarium, my�l� przede wszystkim o zawieraniu szczerych, prawdziwych przyja�ni. Takie pary czy te� grupy zaufanych przyjaci� i kumpli by�y jedynym �rodowiskiem, w kt�rym mo�na by�o poczu� si� na luzie i chocia� przez chwil� by� sob�. Cz�owiek mo�e gra�, udawa� tylko do pewnej granicy. Je�li od czasu do czasu nie otworzy si� przed kim� bliskim � mo�e zdziwacze�, a nawet zbzikowa�. Za mojej bytno�ci w Seminarium W�oc�awskim, w ci�gu trzech lat, by�y cztery takie przypadki. Czterej faceci, kt�rzy nigdy wcze�niej nie mieli k�opot�w z g�ow�, popadli nagle w choroby psychiczne. Jeden, jak ob��kany biega� po parku i wykrzykiwa� niezrozumia�e s�owa, po czym musiano za�o�y� mu kaftan bezpiecze�stwa. Inny znowu, w �rodku nocy budzi� koleg�w w pokoju, pyta� si� czy mo�e zapali� lampk� albo na ca�y g�os �piewa� �godzinki�. Dwaj nast�pni, w tym jeden po pierwszych �wi�ceniach, k�adli si� krzy�em w kaplicy na ca�e noce, a diakon � kiedy odes�ano go w rodzinne strony � po�o�y� si� tak przed przydro�n� kapliczk�.

To by�y bardzo skrajne przypadki. O wiele wi�cej by�o przypadk�w frustracji, depresji i przygn�bienia. Spotyka�o si� ch�opak�w, kt�rzy daj� g�ow�, �e w liceum czy technikum biegali roze�miani po boiskach, b�yskali oczami do dziewczyn, mieli rado�� i nadzieje w sercu � teraz chodzili zamkni�ci w sobie, mrukliwi, niedost�pni, zastraszeni. Antidotum na takie prze�ycie seminarium by�o jedno: zgrana, pewna paka przyjaci�, gdzie zawsze by�o weso�o, wszyscy si� dobrze rozumieli, nie by�o temat�w tabu. Wszystkich ��czy� przecie� jeden los, te same problemy, rado�ci i smutki. Studia by�y ci�kie, ale �aska powo�ania dodawa�a si�. Czuli�my r�wnie� nad sob� presj� naszych rodzin, najbli�szych, kt�rzy si� za nas modlili i na nas liczyli.

Paradoksalnie, po kilku latach sp�dzonych w seminarium, moje powo�anie wcale nie s�ab�o, a nawet si� w nim utwierdzi�em. Zawsze poci�ga�o mnie w �yciu to co przychodzi z trudem i wysi�kiem. Wcze�nie, jeszcze jako dziecko, nauczy�em si� czerpa� rado�� i satysfakcj� z przezwyci�ania r�nych przeszk�d. Przeciwno�ci losu tylko mnie mobilizowa�y i dodawa�y si�. Ale to g��wnie Jezus, kt�ry mnie powo�a�, On By� �r�d�em pociechy i umocnienia. Wielokrotnie, ka�dego dnia na kolanach dzi�kowa�em Mu i prosi�em o wytrwanie na drodze do Jego kap�a�stwa. Wierzy�em, tak jak moi wsp�bracia, �e kiedy wyjd� z tych mur�w jako ksi�dz � duszpasterz wszystko si� zmieni na lepsze i tylko ode mnie b�dzie zale�a�o jak b�d� Mu s�u�y�, a pragn��em s�u�y� wiernie.

Wspomnia�em wcze�niej o zjawiskach chorych i bolesnych, wyst�puj�cych w niewielu �rodowiskach, z kt�rymi zetkn��em si� w seminarium. My�l� tutaj szczeg�lnie o wszelkiego rodzaju dewiacjach seksualnych, a tak�e o homoseksualizmie. W�a�ciwie z tym ostatnim mia�em do czynienia ju� wcze�niej, przed wst�pieniem do seminarium. W czasie gdy chodzi�em do liceum, do naszej parafii przyszed� nowy ksi�dz wikariusz � Gustaw Dobieralski. Ju� od pierwszych dni okaza� si� wspania�ym pedagogiem i duszpasterzem. By� bardzo zdolny, a przy tym serdeczny i wylewny, szczeg�lnie dla ch�opc�w. Ksi�dz Gustaw mia� czas dla wszystkich. Prowadzi� otwarty dom z zawsze pe�n� i otwart� lod�wk�. W jego mieszkaniu na plebanii by�o prawdziwe schronisko. Ch�opcy, niekoniecznie zwi�zani z Ko�cio�em czy te� ucz�szczaj�cy na katechez�, przebywali tam niemal zawsze, ilekro� sam go odwiedza�em. Na pierwszy rzut oka ks. Gustaw prowadzi� m�sk� ewangelizacj�. Tak te� w�wczas o tym my�la�em. Co prawda dziwi�o mnie to, a nawet gorszy�o, �e towarzyski kap�an cz�stuje winem i piwem nastolatk�w. Jednego z nich widzia�em kiedy� wcze�nie rano, jak wychodzi� z mieszkania ksi�dza. �Na pewno ma jakie� k�opoty rodzinne� � pomy�la�em. To w�a�nie ksi�dzu Gustawowi jako pierwszemu zwierzy�em si� ze swoich plan�w zostania kap�anem. Rozmawiali�my na ten temat bardzo d�ugo. Od tamtej pory sta�em si� jego sta�ym go�ciem. Wydawa�o mi si� nawet, �e ograniczy� swoje spotkania z innymi ch�opcami By� dla mnie jak przyjaciel, starszy brat. Nasze drogi jednak do�� szybko si� rozesz�y. Jego przeniesiono nagle do innej parafii, a ja poszed�em do seminarium. Zaraz po jego przeniesieniu, ksi�dz proboszcz zabra� mnie na dziwn� rozmow�, kt�rej tematem by�a moja znajomo�� z ks. Gustawem. By�em wtedy jeszcze na tyle naiwny i bezkrytyczny wzgl�dem ksi�y, �e nawet przez chwil� nie domy�li�em si� w czym tkwi problem. Na pocz�tku pierwszych seminaryjnych wakacji otrzyma�em przemi�� kartk� od �mojego przyjaciela Gucia�, kt�ry zosta� proboszczem, urz�dza si� w�a�nie w swojej parafii i prosi o odwiedziny z ewentualn� pomoc�. Na miejscu zasta�em zaprzyja�nion� z ksi�dzem starsz� kobiet�, kt�ra przyjecha�a do niego z c�rk�. Wi�kszo�� dnia zesz�a nam na wsp�lnej pracy: malowaniu, sprz�taniu itp. Wieczorem m�j �przyjaciel� wyja�ni� mi, �e ma tylko dwa ��ka. Nie wypada�o, �ebym spa� z nastoletni� dziewczyn�, a tym bardziej jej matk�. Oczywiste wi�c by�o, �e �pimy razem z Guciem. Po rocznym pobycie w seminarium nie by�em mo�e tak naiwny jak wcze�niej, ale wiara w kap�ana, kt�ry w dodatku mieni� si� by� moim przyjacielem, pozwala�a mi bez obaw po�o�y� si� obok niego. Bardzo szybko zacz��em tego �a�owa�. Ksi�dz Gustaw zrazu delikatnie zacz�� si� do mnie przytula�, a potem coraz natarczywiej ob�apywa� mnie, chwytaj�c przy tym za genitalia. By�em zszokowany. Wyskoczy�em z ��ka jak oparzony. Przeprosi� mnie i obieca�, �e wi�cej nie b�dzie, a ja zdecydowa�em si� po�o�y� ponownie. Niemal natychmiast poczu�em r�k� na swoim cz�onku. Sytuacja jednak powt�rzy�a si�. Zacz��em si� ubiera� i po�piesznie pakowa�. Ub�aga� mnie abym zosta�. Po�o�yli�my si� po raz trzeci. Tym razem jednak Gustaw tylko dr�a� na ca�ym ciele, a p�niej zonanizowa� si� i zasn��.

Osobi�cie nigdy nie pot�pia�em i nie pot�piam homoseksualizmu. Ci, kt�rzy uprawiaj� ten rodzaj seksu chyba sami najlepiej wiedz�, �e jest to niezgodne z natur� i ustanowieniem Bo�ym. Czy jednak mo�na pi�tnowa� ludzi, dla kt�rych w�a�nie taki spos�b zaspokajania, chyba najwi�kszej ludzkiej potrzeby, jest jedynie naturalny? My�l� tu szczeg�lnie o m�czyznach z homoseksualizmem niejako wrodzonym, grupuj�cych si� w dobrowolnych zwi�zkach. Nierzadko konfiguracje wewn�trz rodziny ukierunkowuj� w inny spos�b zainteresowania seksualne dzieci, np. apodyktyczna, dominuj�ca w ma��e�stwie �ona i matka mo�e wywo�a� u swojego syna pod�wiadom� niech��, a nawet strach przed kobietami. W naturalny spos�b lgnie on w�wczas bardziej do koleg�w ni� do kole�anek. Istniej� jednak �rodowiska zamkni�te, wyizolowane, gdzie przedstawiciele tej samej p�ci s� na siebie skazani. S� to przede wszystkim zak�ady karne, zakony i seminaria duchowne. Z w�asnych, sze�cioletnich obserwacji wiem, �e seminaria s� prawdziwymi wyl�garniami homoseksualist�w. Jest to, przynajmniej dla mnie, proces zupe�nie zrozumia�y i naturalny. Je�li zamyka si� pod jednym dachem dwie setki dwudziestoparolatk�w, to nawet ��wi�ty Bo�e nie pomo�e�. Pop�d dany przez Stw�rc� musi znale�� jakie� uj�cie. Tylko niekt�re organizmy mog� przyzwyczai� si� do zupe�nej abstynencji. Prze�o�eni i tzw. ojcowie duchowni m�wili, �e ca�a rzecz polega na wykszta�ceniu w sobie uczu� wy�szych � mi�o�ci do Boga i wszystkich ludzi, dzieci Bo�ych. Co do samego pop�du konieczne jest wg. nich przetrasponowanie potrzeb seksualnych na energi� do pracy dla Ko�cio�a. Innymi s�owy ksi�dz mo�e kocha� kobiet� widz�c w niej tylko dzie�o stworzenia. Kiedy jednak przysz�o by mu do g�owy dotkn�� lub co gorsze zdoby� obiekt mi�o�ci, musi zamiast tego odda� swoj� wybrank� Bogu (tak jakby jedno drugie wyklucza�o).

To co tak pi�knie brzmia�o w teorii okazywa�o si� bardzo trudne w praktyce. O tym, jak bardzo brakowa�o nam obecno�ci czy cho�by widoku p�ci odmiennej mo�na by�o przekona� si� obserwuj�c kleryk�w na spacerach. Po ca�ym tygodniu sp�dzonym nad ksi��kami, skryptami i modlitewnikami � watachy kleryckie wychodzi�y na ulice W�oc�awka. Biedne by�y dziewczyny, kt�re w tym czasie znalaz�y si� na ich drodze, zw�aszcza latem. Ch�opcy dawali upust m�odzie�czej wyobra�ni t�umionej przez kilka dni. Rozszerzone szeroko �renice, przyspieszone oddechy i napi�te spodnie m�wi�y same za siebie. Dziewcz�ta rozbierano wzrokiem, gwa�cono i zniewalano my�lami. Dochodzi�o do komicznych sytuacji, np. w sklepach. Wiele razy widzia�em, jak klerycy oniemiali na widok �adnych ekspedientek zaczynali si� j�ka�, czerwieni� i dr�e�. Oni po prostu nie widzieli przez tydzie� �adnej dziewczyny! Bardziej odwa�ni pr�bowali niewinnych flirt�w, ale by�o to bardzo niebezpieczne. Kleryka wyczuwali wszyscy na kilometr. Nie brakowa�o zgorszonych, us�u�nych informator�w, a i towarzysz spaceru nigdy nie by� pewny. Wielu takich, kt�rzy poczuli si� za bardzo na luzie, nigdy nie doczeka�o �wi�ce�. Nie musia�o nawet chodzi� o kontakty z dziewczynami. Wystarcza�o ma�e piwo wypite w kawiarni.

Czy mo�na si� zatem dziwi�, �e klerycy, zw�aszcza z kilkuletnim sta�em, po prostu dawali sobie spok�j. Woleli si� niepotrzebnie nie napala�, a towarzystwa szuka� w�r�d swoich. Kiedy ma si� pod r�k� mi�ego koleg�, a perspektywa kontaktu z dziewczyn� jest tyle� zabroniona co nierealna � na skutki nie trzeba d�ugo czeka�. Efektem takiego narzuconego stylu �ycia by�y zwi�zki kole�e�sko-uczuciowe, a tak�e seksualne. Zazwyczaj zaczyna�o si� to niewinn� znajomo�ci�, zaproszeniem na spacer, rozmow� (cz�sto na zbo�ne tematy). Jak w ka�dym zwi�zku uczuciowym dwojga ludzi � je�li zawi�zywa�a si� ta niewidzialna ni� porozumienia � zwi�zek si� rozwija�. Ugruntowywa�o go wzajemne zaufanie � bardzo wa�na rzecz w seminarium. Barier� by� pierwszy kontakt fizyczny � dotkni�cie r�ki, przytulenie, niewinny, przyjacielski poca�unek. P�niej wszystko szybko wymyka�o si� spod kontroli, a zakamark�w w seminarium nie brakowa�o.

Mo�e to co pisz� wydaje si� komu� nieprawdopodobne lub wr�cz k�amliwe. O�wiadczam zatem otwarcie, �e mam prawo pisa� prawd� o zjawiskach, kt�re mia�y miejsce i o rzeczywisto�ci w kt�rej sam uczestniczy�em! Tak, mnie r�wnie� to nie omin�o. Mog� z�o�y� w�asne �wiadectwo, �e normalny ch�opak, kt�ry jako nastolatek zakochiwa� si� dziesi�tki razy w dziesi�tkach dziewczyn, kt�ry mia� marzenia erotyczne i w�a�ciwie ukierunkowany pop�d, �e ten ch�opak tzn. ja sam sta�em si� niemal homoseksualist�. Wycofa�em si� (dos�ownie!) w ostatniej chwili i wiem, �e zawdzi�czam to �asce Bo�ej. Nie dziwi� si� jednak zupe�nie tym, kt�rzy poddali si� podobnym uczuciom i zabrn�li o wiele dalej ni� ja. �miem twierdzi�, i� wi�kszo�� z nas, przynajmniej przez jaki� okres czasu, czu�a poci�g seksualny skierowany do w�asnej p�ci. Wielu �y�o w sta�ych, homoseksualnych zwi�zkach, kt�re przetrwa�y lata. Niekt�rzy byli pederastami jeszcze zanim wst�pili do seminarium, dok�d przyci�gn�o ich zamkni�te, m�skie grono.

Zakochani w sobie ch�opcy ��czyli si� w pary. Wychodzili razem na wszystkie spacery, odwiedzali si� ci�gle w swoich pokojach, wykorzystywali ka�dy moment aby by� sam na sam. W seminaryjnym parku, tzw. wirydarzu by�a alejka zakochanych, g�sto zaro�ni�ta wysokim �ywop�otem. Widzia�em kiedy�, jak jeden z pupilk�w prorektora ca�owa� i obmacywa� tam innego ch�opca. S�ysza�em j�ki k�pi�cych si� wsp�lnie w male�kich, prysznicowych kabinach.

Zadziwiaj�cy by� dla mnie brak reakcji ze strony prze�o�onych na tego typu zjawiska. Musieli przecie� o wszystkim dobrze wiedzie�, a przy odrobinie szcz�cia nawet to i owo zobaczy�. Wyt�umaczenie mo�e by� tylko jedno � skala problemu by�a tak wielka, �e nie warto by�o z nim w og�le walczy�. By� mo�e biskupi i prze�o�eni zdawali sobie spraw�, i� takie zachowania s� konsekwencj� ich w�asnych wymog�w i dzia�a�. Poza tym zjawisko to dotyczy�o wielu ksi�y pracuj�cych w parafiach. Lepiej wi�c by�o nie rusza� problemu �eby nie �mierdzia�o. Naturalnie, obok przyja�ni erotycznych istnia�y r�wnie� te zdrowe, m�skie, kt�re jak ju� wcze�niej wspomnia�em, dawa�y nam wiele rado�ci i pozwala�y przetrwa� w trudnych chwilach. Takie kleryckie, a potem kap�a�skie przyja�nie trwaj� cz�sto do samej �mierci. O wiele �atwiej jest d�wiga� sw�j krzy�, gdy kto� maj�cy podobny ci�ar potrafi na czas poda� pomocn� d�o�.

Powr�c� jednak do moich los�w za murami Seminarium W�oc�awskiego. Przyzna� musz�, �e mimo wielu niedostatk�w i dylemat�w, �ycie kleryka � alumna odpowiada�o mi. Wypracowa�em sw�j w�asny spos�b na przetrwanie i chocia� sztuk� by�o nie straci� powo�ania w seminarium � moje nie s�ab�o. T�umaczy�em sobie niedoskona�o�ci systemu s�abo�ciami ludzkimi i na odwr�t. Sam by�em grzesznym, s�abym cz�owiekiem i mo�e w�a�nie najbardziej irytowa�o mnie to, �e inni s�abi ludzie robili z siebie anio��w. W wyuczony, przewrotny spos�b, cz�sto kosztem innych � swoje w�asne s�abo�ci kamuflowali nabo�n� retoryk� albo pseudomistycznymi zachowaniami. Tacy klerycy � mistycy tworzyli w seminarium odr�bne grupy i ko�a wzajemnej adoracji, manifestuj�c w ten spos�b swoj� wy�szo�� nad innymi. Nauczy�em si� podchodzi� do nich z pob�a�aniem i dystansem. Nauka sz�a mi bardzo dobrze. Stara�em si� by� towarzyski i �y� na wzgl�dnym luzie. Bardzo pomaga�o mi poczucie humoru. Coraz cz�ciej uprawia�em �wiczenia kulturystyczne, co pomaga�o w utrzymaniu kondycji cia�a i r�wnowagi ducha. W wolnych chwilach uczy�em si� r�wnie� j�zyka angielskiego i odwiedza�em czytelni�. Tak, jak chyba wi�kszo�� koleg�w odmierza�em czas do kolejnego wyjazdu w rodzinne strony. Tych wyjazd�w nie by�o wiele. Najbardziej oczywi�cie cieszy�y dwumiesi�czne wakacje. Wolne mieli�my r�wnie� kilka dni po sesji zimowej oraz �wi�ta Bo�ego Narodzenia i Wielkanocy.

Kiedy nasta� nowy biskup ordynariusz � Henryk Muszy�ski � w kleryckie serca wst�pi�a nadzieja na popraw� losu � lepsze jedzenie, cz�stsze spacery, wyjazdy do domu itp. Zmiany rzeczywi�cie nast�pi�y. Biskup Henryk na spotkaniu z prze�o�onymi i klerykami powiedzia� m.in, �e Wielkanoc i Bo�e Narodzenie to �wi�ta bardzo rodzinne, a zatem nale�y je sp�dza� w gronie najbli�szych. �Dla was najbli�sz� rodzin� s� teraz wsp�bracia z seminarium� � powiedzia�. Podwy�szono r�wnie� czesne i zaostrzono wymagania na egzaminach. W taki oto spos�b po raz pierwszy w �yciu nie by�em w domu na Wigilii i obu �wi�tach. Nawiasem m�wi�c, wizyty w parafiach rodzinnych nie r�ni�y si� na og� a� tak bardzo od seminaryjnej rzeczywisto�ci. Kuratel� od prze�o�onych przejmowali nasi proboszczowie, kt�rzy cz�sto wys�ugiwali si� klerykami w zamian za dobr� opini�. Takie sprawozdania z pobytu alumna w parafii przychodzi�y regularnie do uczelni po ka�dych wakacjach. Niekt�rzy klerycy przebywali na plebaniach i w swoich �wi�tyniach od rana do wieczora. Uk�adali kwiaty w wazonach, zmywali posadzki, przycinali �ywop�oty, trzepali dywany itp. Nie musz� chyba wspomina�, �e codziennie przychodzili�my na Msz� �wi�t� i adoracj�, a w niedziel� na kilka Mszy. Ewentualne wyjazdy poza parafi� musia�y by� uzgadniane z proboszczem, kt�ry m�g� na nie nie wyrazi� zgody. Te i inne wymogi dotyczy�y wszystkich alumn�w. Mnie osobi�cie najbardziej doskwiera� ci�g�y �obstrza��, zw�aszcza ze strony leciwych parafianek. Wychodz�c w wolnych chwilach do miasta czu�em na sobie spojrzenia dziesi�tk�w par oczu, �ledz�cych ka�dy m�j krok. Nie mog�em wej�� do sklepu monopolowego, chocia� w�a�nie tam sprzedawano moje ulubione ciastka. Nie wolno mi by�o porozmawia� z kole�ank� z liceum, kupi� papierosy dla ojca itd. Czu�em si� napi�tnowany, tr�dowaty, wr�cz nienormalny, ale takie ograniczenia dobija�y mnie dopiero w kap�a�stwie. W czasie moich pobyt�w w domu, atmosfera ciep�a rodzinnego i �yczliwo�� rodzic�w, by�y dla mnie najlepszym ukojeniem i �r�d�em rado�ci. Jako jeden z nielicznych lubi�em tak�e powroty do seminarium � do koleg�w i regulaminu. Zdawa�em sobie spraw�, �e tam jest moje miejsce i moja droga do kap�a�stwa.

Wspomnia�em ju� o nowym w�oc�awskim ordynariuszu � dzisiejszym arcybiskupie Gnie�nie�skim � Henryku Muszy�skim. Zetkn��em si� z nim osobi�cie w czasie wakacji, po drugim roku studi�w. By� to m�j pierwszy tak osobisty kontakt z biskupem. W Diecezji Wroc�awskiej, kt�ra nigdy nie by�a zbyt post�powa, biskupa ordynariusza otaczano wprost bosk� czci�. Ka�dy biskup to �alter Christus� � zast�pca Jezusa w�r�d diecezjalnej owczarni. Zawsze mia�em wielkie trudno�ci (i to nie tylko ja), z odr�nieniem Chrystusa, kt�rego reprezentowa� biskup � od kultu samego biskupa. Ordynariusz mieszkaj�cy w pa�acu by� niedost�pny dla zwyk�ych �miertelnik�w, a jednocze�nie sprawowa� wobec nich w�adz� absolutn� (oczywi�cie tylko duchown�). Biskup ordynariusz m�g� zrobi� wszystko z podleg�ymi mu kap�anami, zakonnikami, siostrami, klerykami itp. Znam przypadek, kiedy biskup maj�c z�o�� na jednego ksi�dza � co miesi�c kaza� mu zmienia� parafie. Przez p� roku biedak wpad� w nerwic�, zniszczy� przez przeprowadzki wszystkie meble i sta� si� po�miewiskiem ca�ej diecezji. Kiedy biskup ze swoj� �wit� mia� przyj�� do seminarium wyznaczano jednego z kleryk�w, kt�ry mia� przed ekscelencj� otwiera� wszystkie drzwi. O fanaberiach biskup�w mo�na by napisa� trylogi�. Powr�c� jednak do �wczesnego, nowego �ojca� Diecezji W�oc�awskiej.

'Podczas dwumiesi�cznych wakacji obowi�zywa� nas dwutygodniowy dy�ur w seminarium. W czasie takiego dy�uru kiedy� rano zadzwoni� telefon. Dzwoni� kapelan samego ordynariusza. Okaza�o si�, �e ksi�dz biskup wprowadza si� do pa�acu i potrzebuje natychmiast dw�ch kleryk�w do pomocy przy uk�adaniu ksi��ek. Poszed�em na ochotnika z bliskim koleg�. Zostali�my zaprowadzeni do salonu o bardzo wysokich �cianach, ca�ych zabudowanych rega�ami na ksi��ki, na �rodku pokoju, na stylowym fotelu siedzia� sam ksi��� Ko�cio�a. Przywita� si� z nami podaj�c d�o� do uca�owania, po czym wyda� rozkazy. Nasza praca polega�a na tym, �e brali�my do r�ki ksi��k� z ogromnej sterty le��cej w drugim pokoju. Z t� ksi��k� biegli�my do biskupa, a on palcem wskazywa� dla niej miejsce. Ca�y czas siedzia� przy tym na fotelu i pop�dza� nas. Po kilku godzinach takiej bieganiny nadesz�a pora obiadowa. Pech chcia�, �e w tej samej chwili nast�pi�o oberwanie chmury. Biskup kaza� nam biec do Seminarium i wr�ci� za p� godziny. Zanim wyszli�my, zasiad� przy stole, a dwie siostry zakonne zacz�y mu us�ugiwa�, nak�adaj�c potrawy na srebrn� zastaw�! W tym samym czasie rodzona siostra biskupa � kt�ra przyjecha�a mu pom�c � jad�a w kuchni. G�odni pobiegli�my do seminarium, ale zd��yli�my zje�� tylko cienk� zup�. Biegiem w potokach deszczu wr�cili�my do pa�acu. �Sp�nili�cie si� trzy minuty� � przywita� nas biskup. Bieganina przy ksi��kach trwa�a prawie do wieczora. Byli�my u kresu si�, bowiem prawie za ka�dym razem, kiedy k�adli�my ksi��k� na miejsce, trzeba by�o tak�e przytaszczy� tam wcze�niej drewniane schodki. Przez ca�y dzie� pracy we �tr�jk� nasz chlebodawca ani razu nie zaszczyci� nas u�miechem, nie wdawa� si� w �adn� rozmow�. Raz tylko zapyta�, czy uczymy si� j�zyk�w obcych i jakie mamy oceny. Jak �yj� nie widzia�em wi�kszego bufona. Nie zdziwi�o nas, �e na koniec zamiast s�owa �dzi�kuj� us�yszeli�my � �macie ch�opcy�. Dostali�my dwa snikersy.

Jak ju� wspomnia�em takie i temu podobne sytuacje nie za�amywa�y mnie na tyle, abym zacz�� w�tpi� w sens mojego pobytu w seminarium. Pewnego razu zdarzy�o si� jednak co�, co wstrz�sn�o mn� do g��bi. W�r�d kleryk�w zacz�a kursowa� fama o niewyja�nionej �mierci m�odego ksi�dza. By� nim wikariusz mojej rodzinnej parafii � ks. Mariusz Fatalski. To by�o niewiarygodne! Par� miesi�cy wcze�niej prowadzi�em wsp�lnie z nim pielgrzymk�. Gra� �wietnie na gitarze i pi�knie, dono�nie �piewa�. By� pe�en �ycia i energii. W og�le wygl�da� na okaz zdrowia i si�y � wzrost ok. 190 cm, atletyczna budowa cia�a; mia� 36 lat. Kiedy wspomina�em wsp�lnie sp�dzone z nim chwile przypomnia�em sobie jednak, �e mimo pogodnego usposobienia bywa� coraz cz�ciej przygn�biony. Wida� by�o, �e co� go gryz�o, dr�czy�o. Po jakim� czasie pojecha�em do swojego miasteczka i dowiedzia�em si� o wszystkim. Historia, kt�r� us�ysza�em brzmia�a jak koszmarny scenariusz dreszczowca. Niestety by�a prawdziwa. Potwierdzi� j� proboszcz w rozmowie z moimi rodzicami, a p�niej do�� szeroko pisa�a o tym jedna z lokalnych gazet

Mariusz mia� powodzenie ju� w szkole �redniej. Weso�y, zdolny, a przede wszystkim super przystojny ch�opak by� obiektem westchnie� wielu dziewcz�t. On wybra� t� jedn�, jedyn�. M�odzie�cza mi�o�� kwit�a, ale r�wnocze�nie z mi�o�ci� zakwit�o w Mariuszu powo�anie do kap�a�stwa. Ch�opak, jak wielu jego r�wie�nik�w w podobnych sytuacjach, stan�� przed wielkim, �yciowym dylematem. Poszed� w ko�cu za g�osem powo�ania i wst�pi� do seminarium. Ale czy mo�na wyrzuci� z serca prawdziw� mi�o��? D�ugo nie wytrzyma� bez ukochanej dziewczyny, a i ona czeka�a na jego powr�t. Nie mogli �y� bez siebie, a on nie m�g� �y� poza drog� powo�ania. Przez sze�� lat nauki w seminarium, przerwanych s�u�b� wojskow�, spotykali si� w tajemnicy przed wszystkimi. Dotrwali tak do jego �wi�ce� kap�a�skich. Dziewczyna pozosta�a mu wierna � nie za�o�y�a w�asnej rodziny. Pogodzi�a si� z �yciem �utrzymanki ksi�dza�. On sam od pocz�tku �y� w konflikcie z w�asnym sumieniem. Pr�bowa� wielokrotnie zerwa� z podw�jnym �yciem, ale uczucie do kobiety by�o zbyt g��bokie. Pojawi�o si� dziecko. Sprawy zasz�y za daleko, aby mo�na by�o cokolwiek zmieni�. Ksi�dz Mariusz boryka� si� samotnie ze swoim b�lem przez 10 lat kap�a�stwa. Wed�ug przepis�w prawa kanonicznego � niegodnie, �wi�tokradzko ka�dego dnia odprawia� Msz� �wi�t�, spowiada�, udziela� Komunii �wi�tej itp. Perspektywa sp�dzenia ca�ego �ycia w zak�amaniu okaza�a si� dla niego nie do zniesienia. Pope�ni� okrutne samob�jstwo. W swoim mieszkaniu na plebanii zrani� si� no�em kuchennym w pier�. Nie m�g� jednak skona�, gdy� n� przeszed� tu� obok mi�nia sercowego. Brocz�c obficie krwi� przeczo�ga� si� z sypialni do kuchni. Wzi�� wi�kszy n� i tym razem skutecznie przebi� sobie serce. Ca�e mieszkanie by�o zalane ka�u�ami krwi. Proboszcz, kt�ry przyszed� do niego z pretensjami, �e nie zjawi� si� na rannej Mszy � dozna� szoku. Urz�dnicy kurii biskupiej w porozumieniu z biurem �ledczym milicji zatuszowali skutecznie ca�� spraw�. Przed plebani�, dzie� po dramacie, zebra� si� wielki t�um ludzi, kt�rzy chcieli dowiedzie� si� prawdy. Wi�kszo�� by�a przekonana, �e to kolejna zbrodnia komunist�w na niewinnym kap�anie. Nie min�y jeszcze dwa lata od zab�jstwa ks. Popie�uszki. Bolesna prawda o tym, co si� sta�o dotar�a jako� do ludzi, z�agodzi�a nastroje, ale do dzi� mieszka�cy miasta wspominaj� to z przera�eniem. Osobi�cie jestem przekonany, �e ks. Mariusz Fatalski by� mo�e jedn� z najstraszliwszych, ale na pewno nie jedyn� ofiar� celibatu. Wcale nie musia� zgin�� m�ody cz�owiek, oddany sprawie Ko�cio�a kap�an. Zabi� go chory, wynaturzony, anachroniczny system. D�ugo nie mog�em doj�� do siebie po tej niesamowitej historii. Brewiarz, z kt�rego nadal si� modl�, a kt�ry ksi�dz Mariusz ofiarowa� mi na kilka miesi�cy przed swoj� �mierci�, ci�gle przypomina mi o tym dramacie.

Chocia� nigdy nie by�em w wojsku, z tego co s�ysza�em, �ycie w seminarium jest do niego podobne. Mam na my�li wojsko sprzed ok. dziesi�ciu lat. Zamiast �wicze� fizycznych i strzelania s� �wiczenia duchowe. Grzanie �lufy� zast�puje grzanie �czachy�. Rytm �ycia dyktuje regulamin, a okresowe manewry to seminaryjne rekolekcje. Tak w wojsku, jak i w seminarium stosowane s� kary i rygory (cz�sto bardzo podobne, np. cofni�cie przepustki � spaceru). M�wi�c o podobie�stwach, nie my�l� oczywi�cie o samej idei przebywania w tych dw�ch odmiennych przecie� �rodowiskach. Przede wszystkim jednak seminarium wybiera si� z w�asnej woli. Zawsze b�d� uwa�a�, �e to nie jest zwyczajna ludzka wola i droga, ale droga Bo�ego powo�ania. To, jak� j� uczynili ludzie � jakie znaki i zakr�ty na niej postawili � to druga sprawa. Wracaj�c jednak do samego rytmu �ycia wojska i seminarium � patrz�c od strony ludzkiej � jest tu bardzo wiele podobie�stw. �artobliwie mo�na by stwierdzi�, �e jedn� z niewielu r�nic jest niekonwencjonalny spos�b opuszczania tych dw�ch �rodowisk � w wojsku �za kar� mo�na posiedzie� d�u�ej, za� w seminarium � kr�cej. Niew�tpliwie do podobie�stw nale�y zaliczy� traktowanie tzw. kot�w. W przypadku moim i moich koleg�w, ten przykry okres trwa� przez ca�e dwa pierwsze lata tj. do chwili otrzymania szaty duchownej � sutanny. Szczeg�lnie pierwszy rocznik kot�w jest dotkliwie t�piony, tym dotkliwiej, �e praktycznie przez wszystkich, ��cznie z siostrami zakonnymi.

Okres moich studi�w we W�oc�awku to czas chyba najwi�kszego poboru do seminarium. Pierwsze roczniki liczy�y po 40 i 50-ciu alumn�w. Nie bez wp�ywu na to by� fakt, �e we W�oc�awku i ca�ej diecezji nie by�o �adnej wy�szej uczelni Tak du�a ilo�� �narybku� musia�a by� n�kana i t�piona. Pami�tam dok�adnie pierwszy wyk�ad z logiki u ksi�dza prof. Jana Nowaczyka, nazywanego �pogromc� kot�w�. Niewysoki, korpulentny jegomo�� z grymasem niezadowolenia na twarzy i wiecznie zmarszczonymi brwiami � ju� na pierwsze wra�enie wydawa� si� niezbyt przyja�nie nastawiony. Wszed� na katedr�, spojrza� na d�ug� list� pierwszak�w i z niedowierzaniem niemal krzykn�� � �ilu was tu jest! Po�owa wystarczy!� Po tych s�owach pokiwa� znacz�co g�ow�, skrzywi� si� i zacz�� grzeba� w grubej teczce. Wyj�� z niej kilka najnowszych gazet i ku naszemu zdumieniu zacz�� czyta� og�oszenia z rubryki pod has�em: oferta pracy � �potrzeba �lusarzy, tokarzy, murarzy itp. itd.� Szeryf z Chabielic (to jego druga ksywa), jak si� p�niej okaza�o, nie �artowa�. Spo�r�d wszystkich profesor�w robi� na egzaminach najwi�ksze spustoszenie. Na jego wyk�adach czuli�my si� du�o m�odsi, zupe�nie jak w czasach podstaw�wki. Zazwyczaj bowiem po modlitwie i sprawdzeniu obecno�ci nast�powa�o ostre, sakramentalne polecenie, np. �Kowalski do tablicy!�- Szeryf jednak stawia� dw�je znacznie cz�ciej ni� pani od matematyki.

Wszyscy profesorowie zwracali si� do nas bezosobowo lub po imieniu, bez wzgl�du na nasz� wys�ug� lat w seminarium. Nieraz po tonie ich wypowiedzi mia�o si� wra�enie, �e jest si� w terminie u szewca, a nie w uczelni duchownej. Z wi�kszym szacunkiem podchodzono jedynie do diakon�w, kt�rzy te� jako jedyni mieszkali po dw�ch w pokojach. Tylko pani od polskiego czu�a przed nami niewielki, ale wyczuwalny respekt, a mo�e by�a to s�abo��. By�a to jedyna kobieta w�r�d profesor�w. Wyk�ada�a literatur� polsk� i fonetyk� � niestety � nied�ugo. Wkr�tce wysz�a za m�� za jednego z�diecezjalnych ksi�y.

Tak zwana wys�uga lat, o kt�rej ju� wspomnia�em, liczy�a si� najbardziej w�r�d samych kleryk�w. Wi�kszo�� alumn�w ze starszych rocznik�w n�ka�a i poni�a�a m�odszych koleg�w. Przejawia�o si� to na og� w bardzo przykrym lekcewa�eniu. Niekt�rzy dotkliwie to prze�ywali Czuli si� psychicznie upodleni. Nie budowa�o to wcale wsp�lnoty, o kt�rej m�wili prze�o�eni, ale skutecznie j� niszczy�o. Samo okre�lenie � wsp�lnota seminaryjna � by�o chyba najcz�ciej w u�yciu. Wsp�lnot� � jedno�� mieli tworzy� wszyscy seminarzy�ci i profesorowie. Seminarium mia�o by� �szko�� mi�o�ci chrze�cija�skiej�. Tymczasem rzeczywisto�� wygl�da�a o wiele inaczej. Klerycy dzielili si� na samotnik�w, tzw. zaj�tych, czyli �yj�cych w parach oraz na �zrzeszonych� w hermetycznie zamkni�tych paczkach i klikach. Takie rozbicie seminaryjnej wsp�lnoty by�o naturaln� konsekwencj� stylu kleryckiego �ycia i warunk�w panuj�cych w seminarium. Czy niemal zupe�na izolacja od �wiata i p�ci przeciwnej albo pod�eganie do donosicielstwa mog�o rodzi� inne postawy?

Jednym z podstawowych cel�w wychowawczych w formacji moralnej by�o wychowanie kleryka � przysz�ego ksi�dza � do ub�stwa. W dzisiejszym, zmaterializowanym �wiecie, ub�stwo � jako cel sam w sobie � nie ma racji bytu. Jednak dla idei kap�a�stwa s�u�ebnego i zdecydowanego p�j�cia za Chrystusem, ub�stwo materialne ma sw�j sens i co najwa�niejsze � jest osi�galne, jak nam ukazuj� konkretne przyk�ady. Oczywi�cie trudno jest przekona� dwudziestolatka, cho�by nie wiem jakie mia� powo�anie, �e ma chodzi� w podartych spodniach czy dziurawych butach. Nie o to zreszt� chodzi. Ksi�dz nie powinien (i tu wszyscy s� zgodni) przywi�zywa� si� zbytnio do d�br materialnych. Nie wolno mu traktowa� swojej parafii jak dochodowego folwarku, a parafian jak dojne krowy. Niestety, cz�sto tak to w�a�nie wygl�da w praktyce. Do tego tematu jeszcze powr�c�. Tymczasem chcia�bym si�gn�� do przyczyn takich postaw w�r�d kleru. �r�de� takiego stanu rzeczy trzeba upatrywa� w�a�nie w b��dach wychowania seminaryjnego. Je�li chodzi o tzw. wychowanie do ub�stwa to funkcjonuje tutaj, jak w niemal ca�ej formacji przysz�ych kap�an�w, ci�g�a rozbie�no�� s��w z czynami, oczekiwa� z efektami, a wszystko w ko�cu sprowadza si� do pobo�nych �ycze�. Pustos�owie i brak ��ywych przyk�ad�w dla stada� � o czym m�wi� Jezus, nie mo�e owocowa�.

Seminarium to szko�a �ycia, to miejsce gdzie kszta�tuj� si� sumienia, serca i charaktery m�odych ludzi, kt�rzy po kilku latach stan� si� autorytetami moralnymi dla rzesz wiernych. Dla wielu z nich kap�an jest wci�� niemal wyroczni�. Ludzie trac�c zaufanie do zgni�ego, zmaterializowanego �wiata; pe�nego nienawi�ci, k�amstwa i wyzysku � zwracaj� si� w stron� Boga i Jego s�ug, ksi�y. Chc� us�ysze�, �e �ycie jest wi�cej warte ni� dom ich marze�, kt�rego nigdy nie wybuduj�; najnowszy mercedes, kt�rego nigdy nie kupi�. Ludzie chc� to us�ysze�, ale w rzeczywisto�ci chodzi im o to, aby zobaczy� na w�asne oczy, �e mo�na �y� inaczej � bez chciwo�ci, zdzierstwa i oszustwa. Chc� si� przekona�, �e s� inni ludzie, kt�rzy znajduj� rado�� w dawaniu, a nie w braniu; szcz�cie � w s�u�eniu potrzebuj�cym i pokrzywdzonym; sens �ycia � w mi�o�ci Boga i bli�niego. Wierni Ko�cio�a maj� prawo oczekiwa� takiej postawy od swoich kap�an�w! Nie mog� wymaga� od nich �wi�to�ci, nieomylno�ci, skrajnego ub�stwa, biczowania si� czy innych umartwie�, a tym bardziej �ycia niezgodnego z ludzk� natur� � czysto�ci, celibatu, bezdzietno�ci. Maj� jednak prawo i powinni ��da� od uczni�w Chrystusa � uczciwego �ycia, w kt�rym dominuj� wy�sze warto�ci.

Ca�y dylemat polega jednak na tym, �e m�ody cz�owiek przychodz�c do seminarium i poznaj�c stopniowo realia panuj�ce w kr�gach duchowie�stwa � nie znajduje dla siebie wzorc�w godnych na�ladowania, a �ywy przyk�ad ma w tym przypadku znaczenie decyduj�ce. Biskupi, ksi�a w parafiach, a zw�aszcza prze�o�eni i profesorowie w seminarium, na kt�rych spoczywa najwi�ksza odpowiedzialno�� � swoim post�powaniem udowadniaj� co� wr�cz odwrotnego. Ich zachowania demaskuj�ce filozofi� �yciow�, wskazuj� na to, �e oni � w odr�nieniu od Jezusa � nie przyszli do biednych i potrzebuj�cych, ale do bogatych i wp�ywowych. Wsp�cze�ni uczniowie Pana wol� politykowa� i rz�dzi� ni� duszpasterzowa� swoim owczarniom. Zastrzegam, i� ta bardzo negatywna opinia nie dotyczy wszystkich ksi�y w Polsce, ale z ca�� pewno�ci� � wi�kszo�ci z nich.

W ka�dym seminarium duchownym (tak by�o r�wnie� we W�oc�awku) jest przynajmniej kilkunastu kleryk�w pochodz�cych z innych diecezji oraz przeniesionych z innych seminari�w. Wymiana pogl�d�w na powy�sze tematy by�a wi�c nieunikniona i przekonywa�a nas o tym, �e Ko�ci� jest rzeczywi�cie powszechny i wsz�dzie dzieje si� podobnie. Nie ka�dy znajduje w sobie do�� si�y aby wyrwa� si� z obowi�zuj�cych schemat�w i zwyczaj�w. Ksi�a �yj�cy skromnie pod wzgl�dem materialnym uwa�ani s� za dziwak�w i traktowani przez swoich wsp�braci z przymru�eniem oka. W czasie 6-ciu lat studi�w klerycy wys�uchuj� setki konferencji moderator�w, ojc�w duchownych i rekolekcjonist�w na temat konieczno�ci �ycia w ub�stwie.

Kiedy by�em na drugim roku, nasz ksi�dz rektor � Marian Go��biewski (dzisiejszy biskup) wyg�osi� przez par� miesi�cy ca�y cykl wyk�ad�w na ten temat. Ka�dego wtorku ca�e seminarium zbiera�o si� w ogromnej auli aby s�ucha�, przez co najmniej godzin� � naprawd� m�drych, przemy�lanych i popartych przyk�adami wywod�w ksi�dza rektora. Nasz zacny, jak go nazywali�my � Ezechiel, nie ustrzeg� si� jednak od pewnych niedorzeczno�ci Jedna z takich �wpadek� zosta�a skwitowana salw� �miechu. Mianowicie ksi�dz rektor, jedn� ze swoich d�u�szych wypowiedzi, skonkludowa� tym, �e ksi�dzu � zw�aszcza wikariuszowi � w og�le nie potrzebny jest samoch�d (sam je�dzi� wtedy peugeotem). Poleca� natomiast kupno roweru � bo trzeba jednak, zw�aszcza w wiejskich parafiach kol�dowa� i do�� cz�sto spieszy� z pos�ug� kap�a�sk� do chorych oddalonych o wiele kilometr�w czy te� do sal katechetycznych. Pieni�dze, za kt�re ksi�a kupuj� �zachodnie wozy� radzi� przeznaczy� na porz�dny, d�ugi ko�uch � aby przetrwa� ci�kie zimy w nieopalanych ko�cio�ach i zimowe kol�dy. Przed naszymi oczami pojawi� si� obraz ksi�dza przemierzaj�cego na rowerze �nie�ne zaspy, ubranego w d�ugi, ci�ki ko�uch. Ta rewolucyjna wizja, jak�e odmienna od reali�w panuj�cych w tzw. terenie � tyle� samo utopijna i nierealna co komiczna � wywo�a�a niepohamowany og�lny �miech. Po niespe�na tygodniu od wspomnianej konferencji, ksi�dz rektor przyprowadzi� prosto z salonu najnowszy model nissana w kolorze srebrny metalik. Zako�czy� tym faktem sw�j kilkumiesi�czny cykl konferencji na temat ub�stwa. Mo�e doszed� do wniosku, �e jest za stary na jazd� rowerem, cho� mia� dopiero 50 lat, albo �e rower mu si� nie przyda � bo nie pracuje na wiejskiej parafii. Obawiam si� jednak �e nie zastanawia� si� nad tym co zrobi�. Obchodzi� niedawno 25-cio lecie kap�a�stwa. Mia� wi�c bardzo du�o czasu aby przyzwyczai� si�, �e w Ko�ciele � jak w �yciu: m�wi si� swoje i robi si� swoje. W ka�dym razie w ko�uchu nigdy go nie widzia�em.

M�g�bym mno�y� podobne przyk�ady na to, jak faktycznie przebiega�a formacja duchowa kleryk�w i ich wychowanie do ub�stwa. Nasi prze�o�eni zdawali si� o tym nie wiedzie�, ale do nas przemawia�y tylko �ywe przyk�ady � to one formowa�y i wychowywa�y; niestety � najcz�ciej gorszy�y i zniech�ca�y. R�ne by�y nasze reakcje na takie podw�jne wychowanie. Wi�kszo�� przej�a w ko�cu filozofi� prze�o�onych i uzna�a dwulicowo�� za konieczny atrybut kap�a�skiego �ycia. Inni, po cichu si� buntowali. Jeszcze inni pr�bowali usprawiedliwia� nasze �wzory �ycia kap�a�skiego�. Bardzo rzadko kto� odwa�y� si� na jak�� form� sprzeciwu. Osobi�cie pami�tam tylko jeden taki drastyczny przypadek. Dotyczy� on w�a�nie przedstawionej wcze�niej historii Ot� jeden z kleryk�w, po tym jak ksi�dz rektor sprawi� sobie nowego nissana, uzna� to zapewne za przegi�cie i w nocy na gara�u Ezechiela napisa� wielkimi literami � �UB�STWO�!!!

By�y jeszcze dwie inne sprawy, o kt�rych chcia�bym wspomnie�, a kt�re mia�y r�wnie� negatywny wp�yw na szerzenie ub�stwa w�r�d braci kleryckiej. Jak ju� wcze�niej zaznaczy�em, seminarium utrzymywa�o si� z czesnego, kt�re p�aci� ka�dy z nas, a tak�e z ofiar zbieranych przez nas w parafiach. Kilka razy w roku, w wyznaczone niedziele przydzielano nam parafie do kt�rych jechali�my z pomoc� i po pomoc. Diakoni z 6-tego roku g�osili kazania, akolici � rozdzielali Komuni�, a wszyscy mieli obowi�zek zebra� tac� na seminarium. Po wszystkich niedzielnych Mszach zebra�o si� tych ofiar, w zale�no�ci od wielko�ci parafii, od kilkuset z�otych do kilku tysi�cy (nowych z�otych). Bardzo rzadko pieni�dze te by�y liczone w obecno�ci proboszcza parafii. Zazwyczaj ca�y worek �moniak�w� dawano nam do r�ki. By�o w tym z pewno�ci� wiele, godnego podziwu, zaufania. Jednak w konsekwencji praktyka przyczyni�a si� do mimowolnej, z pewno�ci� niezamierzonej deprawacji wielu z nas a zw�aszcza) kt�rzy mieli w domu trudn� sytuacj� finansow�, �odbijali sobie� przy tej okazji p�acone czesne i nie tylko. Podejrzewam, �e w mniejszym lub wi�kszym zakresie, brali niemal wszyscy. Kilku przyzna�o mi si� do tego w zaufaniu, a wielu m�wi�o o tym, ju� na luzie, po �wi�ceniach.

Drugim, podobnym problemem by�y dary z zachodu, kt�re w latach 80-tych przychodzi�y masowo do kurii biskupich, oddzia��w caritasu, seminari�w i parafii. Niewielu ludzi w Polsce, chyba opr�cz celnik�w, zdaje sobie spraw� jak ogromne ilo�ci r�nych produkt�w zalewa�y wtedy wszystkie instytucje Ko�cio�a. Ubrania, lekarstwa, sprz�t medyczny, a przede wszystkim produkty �ywno�ciowe wype�nia�y wszystkie magazyny, piwnice, sale katechetyczne, gara�e itd. W seminarium, niemal ka�dego dnia roz�adowywali�my po par� kontener�w najr�niejszych towar�w. Ksi�a diecezjalni, przyje�d�aj�cy z parafii, nabijali po dachy swoje samochody. Niekt�rzy nawracali po kilka razy dziennie. A� prosi�o si�, �eby nadwy�ki towar�w od razu kierowa� do dom�w dziecka, szpitali czy szk� (du�� cz�� dar�w stanowi�y s�odycze, ubranka dzieci�ce i lekarstwa), jednak �w�adza duchowna� postanowi�a inaczej. Zapewne nie chciano ujawnia� skali zjawiska. Rozprowadzano jedynie niewielk� cz�� lek�w do miejskiego szpitala i nadwy�ki �ywno�ci do punkt�w caritasu. To, czego nie mog�y pomie�ci� �adne pomieszczenia parafii zostawa�o w seminarium. W czasach, kiedy p�ki w sklepach spo�ywczych zajmowa� ocet i musztarda, a mamy robi�y swoim dzieciom s�odycze z palonego na patelniach cukru � w magazynach naszego gmachu psu�y si� rarytasy, o kt�rych wszyscy mogli tylko marzy�. Podstawowe produkty spo�ywcze, takie jak: m�ka, kasza, cukier, ry�, mas�o, zupy i mleko w proszku � stanowi�y podstaw� naszego wy�ywienia. Nie wiadomo tylko gdzie podziewa�y si� wielkie szynki i inne konserwy mi�sne, kt�rych przychodzi�y ca�e kartony. Wi�kszo�� z zachodnich produkt�w, kt�re trafia�y na nasze sto�y, by�a niestety nie�wie�a, gdy� trzymano je zbyt d�ugo, cz�sto w nieodpowiednich warunkach. Mieli�my swoje w�asne okre�lenia na r�ne przele�a�e specja�y, np. ��ty, cuchn�cy ju� ser ochrzcili�my �reganem�, cho� dawno rz�dzi� ju� Bush itp. Du�a cz�� �ywno�ci psu�a, si� bezpowrotnie. Wywo�ono j� wieczorami do las�w i zakopywano. �al by�o patrze� na ci�ar�wki wype�nione zepsutym, deficytowym towarem. Klerycy pracuj�cy przy roz�adunku kontener�w otrzymywali zwykle jakie� �podzi�kowanie�. Najcz�ciej by� to karton baton�w lub czekolad. Dziekani � najwa�niejsi klerycy na poszczeg�lnych rocznikach, wyznaczali takich tragarzy, niestety cz�sto �po znajomo�ci�.

Pami�tam, �e kiedy� w czasie wakacji, podczas dy�uru pe�nionego w seminarium, roz�adowa�em z kolegami kontener twix�w. Jeden z prze�o�onych, kt�ry nadzorowa� roz�adunek, mia� tego dnia wyj�tkowo dobry humor. Kaza� po wszystkim wzi�� tyle, ile ka�dy z nas mo�e ud�wign��. Kartony mia�y po ok. trzydzie�ci kilogram�w. Ka�dy z nas (by�o nas 6-ciu) zabra� po jednym. Ksi�dz prefekt aby w pe�ni nas uszcz�liwi� po�yczy� nam wieczorem telewizor, video i kilkana�cie film�w. Zamontowali�my to wszystko w jednym z pomieszcze�. Ka�dy przyni�s� sw�j zapas twix�w i rozpocz�� si� maraton filmowy, kt�ry trwa� do �witu. Po zjedzeniu kilkudziesi�ciu baton�w, zanim trafi�em do swojego pokoju, mia�em md�o�ci i zwymiotowa�em wszystko w ubikacji. Od nadmiaru luzu tej nocy wszystkim nam odbi�o.

Opr�cz �ywno�ci w kontenerach z darami by�y ca�e sterty odzie�y, cz�sto zupe�nie nowej, zapakowanej w oryginalne opakowania. Zdarza�y si� tak�e magnetofony, kasety, zabawki, d�ugopisy, a nawet krzes�a i niewielkie szafki. Obok zu�ytych bubli mo�na by�o spotka� rzeczy cenne i pi�kne np. zupe�nie nowe futra, p�aszcze ze sk�ry, videa. W czasach wielkiego kryzysu zaopatrzenia i zamkni�cia na zach�d, kiedy posiadanie np. magnetowidu nobilitowa�o do �wy�szej� sfery � obracanie si� wok� tego ca�ego bogactwa przyprawia�o niejednego o zawr�t g�owy i popycha�o do uszczuplenia tego rogu obfito�ci. Kilku kleryk�w nakrytych na kradzie�y w magazynie musia�o obra� inn� drog� �ycia. Powszechn� by�a zazdro�� gdy np. kto� z roz�adunku �wycygani�� od prze�o�onego jakie� cenne cacko. Zazwyczaj nad roz�adunkiem czuwa� tzw. ksi�dz dyrektor (m�j p�niejszy proboszcz), kt�ry zajmowa� si� sprawami gospodarczymi i finansowymi w seminarium. Najbardziej oczekiwan� form� zaopatrzenia byty tzw. zrzuty. Kiedy przyjecha� wi�kszy transport odzie�y i but�w, a magazyny by�y nie opr�nione, ca�� zawarto�� kontener�w wrzucano �jak popad�o� do sali gimnastycznej pod aul�. Czasami poziom towaru si�ga� wysoko�ci cz�owieka. Do takiego �eldorado� wchodzili najpierw profesorowie, p�niej siostry zakonne, nast�pnie klerycy a na ko�cu seminaryjne sprz�taczki Ka�dy m�g� wynie�� tyle, ile tylko ud�wign��, a i tak zwykle po�owa zostawa�a na spalenie w kot�owni. Najwi�kszym pogodzeniem cieszy�y si� transporty ze Szwajcarii i W�och. Trzeba by�o widzie� s�yn�cych z pobo�no�ci braci, kt�rzy nawzajem wyrywali sobie co lepsze rzeczy. Niemal ka�dy wychodzi� na chwiej�cych si� nogach, ob�adowany po czubek g�owy. Ja sam nie pozostawa�em w tyle. Ca�a najbli�sza rodzina cieszy�a si� na takie �zrzuty�. Obdarowywa�em nawet starych przyjaci� i by�e kole�anki. Normalne by�o, �e przy �zrzutach� i innych formach rozdawnictwa dar�w � ka�dy chcia� zabra� najwi�cej i najlepsze. Jednak takie niezdrowe wsp�zawodnictwo nie budowa�o nas duchowo, a na pewno nie wychowywa�o do �ycia w ub�stwie.

Kilka razy ju� wspomnia�em o osobie ojca duchownego. W ka�dym seminarium powinno ich by� co najmniej dw�ch. Ojciec duchowny to niezwykle wa�na osoba. To jak gdyby duchowny rektor ca�ej uczelni. Przede wszystkim za� powiernik, spowiednik, zaufany przewodnik duchowy, kt�remu mo�na zwierzy� si� ze wszystkiego, pod tajemnic� r�wn� niemal tajemnicy spowiedzi. Tak przynajmniej brzmia�a oficjalna wersja. Nigdy nie do�wiadczy�em osobi�cie zdrady ze strony ojczaszka, ale podobno by�y takie przypadki. Wszyscy natomiast wiedzieli o nadu�yciach prorektora � by�ego ojca duchownego, a wielu do�wiadczy�o tego na w�asnej sk�rze. By� mo�e po to aby zrobi� czystk� w przepe�nionym seminarium � biskup Zar�ba mianowa� wicerektorem cz�owieka, kt�ry przez kilka lat spowiada� wszystkich kleryk�w i zna� ka�dy zakamarek ich duszy, a przy tym posiada� fenomenaln� pami��. Nied�ugo po jego nominacji posypa�o si� wiele g��w. Te fakty znam jednak jedynie z opowiada� starszych koleg�w. Ojcowie duchowni, kt�rych ja zasta�em w uczelni byli przez wszystkich bardzo lubiani. Grali z nami w pi�k�, chodzili na basen. Szczerzy i otwarci, byli bardziej naszymi starszymi bra�mi ni� ojcami. Ich duchowo�� by�a naturalna i niek�amana.

W ka�dym seminarium sprawy zwi�zane z codziennym �yciem i obowi�zkami by�y w gestii samych kleryk�w. Na tym polega�a tzw. klerycka samorz�dno��. Opr�cz cotygodniowych dy�ur�w sprz�tania �azienek i korytarzy � by�y oficja sta�e, jednoosobowe � jednoroczne lub kilkuletnie. Dotyczy�y one dozoru i opieki nad wszystkimi niemal sferami �ycia w uczelni. Byli zatem opiekunowie: dw�ch kaplic, sali gimnastycznej, kort�w tenisowych, biblioteki i czytelni, palarni, szpitalika �wietlicy itd. Funkcjonowa�y tak�e stanowiska: ogrodnika, kolportera prasy, tzw. dysk jokeja � nagrywaj�cego konferencje oraz stanowisko higienisty � starszego i m�odszego. Mnie przypad�a w udziale w�a�nie ta ostatnia funkcja. Po pierwszym semestrze drugiego roku zacz��em swoj� karier� w systemie oczyszczania seminarium. Do moich obowi�zk�w nale�a�o wspomaganie starszego higienisty m.in. w rozdzielaniu narz�dzi i �rodk�w czysto�ci. M�j kolega-prze�o�ony z 3-go roku uk�ada� ponadto cotygodniowe grafiki sprz�ta� dla mieszka�c�w poszczeg�lnych pokoj�w i jak ka�dy funkcyjny odpowiada� za ca�o��. Moja praca nie by�a nazbyt zajmuj�ca, a przy okazji mog�em zorganizowa� dla siebie i moich wsp�mieszka�c�w wi�cej papieru toaletowego, kt�ry roznosi�em po pokojach lub past� do konserwacji pod�ogi. Na trzecim roku awansowa�em na starszego higienist� i opiekuna �a�ni. Ta kumulacja pracy i obowi�zk�w troch� nadwer�y�a wtedy moje si�y i wolny czas. Najbardziej jednak przyp�aci�em ten awans swoimi nerwami. Nad sob� mia�em samego prorektora, kt�ry osobi�cie sprawdza� stan czysto�ci w ca�ym gmachu, a by� pod tym wzgl�dem bardzo skrupulatny. Ja r�wnie� stara�em si� jak najlepiej wykonywa� powierzone sobie obowi�zki i mog� z dum� powiedzie�, �e za mojej kadencji wiele pod tym wzgl�dem zmieni�o si� na lepsze. M�j problem tkwi� jednak w tym, i� ze sprz�tania rozlicza�em koleg�w zazwyczaj starszych od siebie � bo to w�a�nie oni byli superiorami pokoik�w. Niekt�rzy z nich w og�le nie przyjmowali do wiadomo�ci moich uwag i zastrze�e�, a jeden z diakon�w � w odpowiedzi na nie � o ma�o mnie nie pobi�. Mia�em prawo zarz�dzi� powt�rne sprz�tanie w wypadku ra��cych uchybie�. Moi poprzednicy nigdy z niego nie korzystali, ale ja postanowi�em nie dawa� za wygran�. Pocz�tkowo by�em ignorowany albo obrzucany obelgami, jednak gro�ba oparcia sprawy o wicerektora zawsze skutkowa�a. W ten spos�b nauczy�em porz�dku i pokory niekt�rych moich starszych koleg�w. Nie zabiega�em przy tym o wzgl�dy prze�o�onych, zw�aszcza prorektora, ale przyznam, �e mi�o mnie po�echta�o uznanie z jego strony. Rzeczywi�cie, w czasie gdy sprawowa�em swoj� funkcj�, seminarium l�ni�o czysto�ci�.

Przy ko�cu moich wspomnie� dotycz�cych Seminarium W�oc�awskiego chcia�bym poruszy� jeszcze jeden, chyba najbardziej delikatny problem. Dotyczy� on wszystkich kleryk�w, a tak�e innych os�b mieszkaj�cych z nami pod jednym dachem � si�str zakonnych, prze�o�onych i profesor�w (ci ostatni jednak w wi�kszo�ci dochodzili tu tylko do pracy i wiedli zupe�nie inny tryb �ycia). Problemem tym by�o zachowanie czysto�ci � wstrzemi�liwo�ci � seksualnej. Jak wiadomo, w my�l doktryny Ko�cio�a, praktyki seksualne pozama��e�skie, takie jak: stosunek p�ciowy, podniecaj�ce pieszczoty, onanizm i jakakolwiek inna forma roz�adowania pop�du seksualnego � jest grzechem ci�kim, tj. �miertelnym. Z drugiej strony trzeba pami�ta�, �e ka�da diecezja posiada seminarium, w kt�rym �yje �pod kluczem� zazwyczaj paruset m�odych m�czyzn. Wiek ogromnej wi�kszo�ci z nich mie�ci si� w granicy 19-25 lat, a wi�c w apogeum mo�liwo�ci seksualnych i rozrodczych. W tym wieku m�odzi ludzie zazwyczaj zak�adaj� rodziny i p�odz� dzieci. Ten wielki �ywio� nie ma praktycznie �uj�cia� na zewn�trz. Trwa wi�c jak bomba, nad kt�r� czuwaj� saperzy � prze�o�eni, aby nie wybuch�a. Bezsporny fakt, �e zakazany owoc kusi podw�jnie � dodaje ca�ej sprawie jeszcze wi�kszego dramatyzmu. Oczywi�cie faktem jest r�wnie� to, �e taki tryb �ycia ka�dy z nas wybra� dobrowolnie. Problem by� tylko ten, i� wraz z powo�aniem do s�u�by Bo�ej naturalny pop�d wcale nie chcia� zanika�. Czy wini� tu nale�y samego Pana Boga, kt�ry nie chcia� pozbawia� swoje s�ugi daru ofiarowanego wszystkim ludziom? Czy winni s� tu raczej ludzie, kt�rzy naginaj� prawa Boskie do swoich w�asnych, wydumanych za�o�e� i praw?

W ka�dym razie w seminarium radzili�my sobie z tym problemem na r�ne sposoby. Na pewno �naj�atwiej� mieli ci, kt�rzy pogodzili si� z samogwa�tem oraz �yj�cy w parach. Tych ostatnich niew�tpliwie dobija�o ci�g�e ukrywanie si� ze swoimi uczuciami. Te dwie grupy najcz�ciej �dogadza�y� sobie w �a�ni seminaryjnej. Kiedy wieczorami przed zamkni�ciem gasi�em tam �wiat�o widzia�em zawsze strugi spermy na �ciankach kabin prysznicowych, a w powietrzu unosi� si� md�y zapach m�skiego nasienia zmieszany z unosz�c� si� par�. Z pewno�ci� wi�kszo�� z nas stara�a si� przynajmniej ogranicza� te praktyki Ojcowie duchowni grzmieli na konferencjach, �e najcz�ciej wyznawanym grzechem na kleryckich spowiedziach jest grzech samogwa�tu. Wielu (w tym r�wnie� ja sam) pr�bowa�o przyt�umi� jako� pop�d natury przez �wiczenia fizyczne � kulturystyk�, gr� w tenisa, siatk�wk�, biegi itp. Okazywa�o si� to jednak na d�u�sz� met� niemo�liwe. By� mo�e byli i tacy, kt�rzy � czy to si�� woli, czy te� przez wej�cie na wy�yny �ycia duchowego � potrafili niejako z�o�y� ofiar� z siebie, ze swojego seksu i wytrwa� przez lata w czysto�ci. Podobno nie ma takiego, kt�ry by ani razu nie upad�, ale na pewno wielu pr�bowa�o.

Biskupi i nasi prze�o�eni mieli r�wnie� inne, wsp�lne problemy. Jednym z nich by�a ci�g�a obawa o inwigilacj� seminarium ze strony w�adz komunistycznych. Obawiano si� zw�aszcza agent�w w�r�d samych kleryk�w. By�y to obawy w pe�ni uzasadnione. Znane s� udokumentowane przypadki dzia�ania takich agent�w, kt�rzy byli celowo kierowani na studia seminaryjne, a tak�e takich, kt�rych werbowano spo�r�d alumn�w. Nasi prze�o�eni cz�sto ostrzegali nas przed �judaszami� � wilkami w kleryckiej sk�rze. Nierzadko przypisywano im r�ne numery ci�kiego kalibru, np. wspomniany napis na drzwiach gara�u rektora. Faktem jest, �e s�u�ba bezpiecze�stwa dysponowa�a w tym czasie teczkami na ka�dego biskupa, profesor�w seminarium, wielu ksi�y i kleryk�w. Z tych kleryckich teczek czerpano p�niej dane tworz�c tzw. hak. Cz�sto by�a to znajomo�� z dziewczyn�, jaka� wpadka na spacerze, a nawet obecno�� na wiejskiej zabawie, np. w czasie wakacji. Agenci bezpieki �ledzili po prostu kleryk�w, zw�aszcza tych bardziej podejrzanych. Kiedy wy�ledzili ju� co�, ich zdaniem niestosownego, zg�aszali si� z takim hakiem do delikwenta proponuj�c p�j�cie na wsp�prac�. Oczywi�cie w przypadku odmowy istnia�a realna gro�ba ujawnienia kleryckich grzech�w w�adzom uczelni. Tak te� nie raz si� zdarza�o. Podobn� praktyk� hak�w stosowano r�wnie� w odniesieniu do ksi�y diecezjalnych. Odmowa wsp�pracy mia�a w�wczas sw�j fina� u biskupa ordynariusza, kt�ry otrzymywa� stosowny donos. Nasi prze�o�eni dobrze wiedzieli o pozyskiwaniu informator�w dla S.B. spo�r�d kleryk�w. St�d te� zapewniali nas, �e je�li nie damy si� zwerbowa�, to nawet ci�kie przewinienia ujawnione przez bezpiek� b�d� nam darowane. Ja sam r�wnie� mia�em rozmow� z funkcjonariuszem s�u�by bezpiecze�stwa i poczu�em smak jego agitacji.

W czasie wakacji, po pierwszym roku studi�w, pewnego dnia do domu rodzic�w przyszed� pan �po cywilnemu�. Przedstawi� si�, �e jest z milicji i chcia�by ze mn� porozmawia�. Zaprosi� mnie na spacer do pobliskiego parku. Ju� na samym pocz�tku zacz�� przechwala� si� swoj� znajomo�ci� �rodowiska seminaryjnego, regulaminu, wreszcie samych prze�o�onych i profesor�w. Powoli przechodzi� przy tym od informowania do zasi�gania informacji. Interesowali go zw�aszcza moderatorzy i profesorowie � czy nie wzywaj� do postaw i zachowa� antypa�stwowych? � czy nie szkaluj� w�adzy ludowej? itp. Ju� po kilku minutach zapyta�em o sens rozmowy na takie tematy, a p�niej odm�wi�em udzielania jakichkolwiek informacji i chcia�em wraca� do domu. Na to on rozpocz�� rozmow� na m�j temat. Pyta�, czy chc� naprawd� zosta� ksi�dzem. Okaza�o si�, �e �yczy mi tego z ca�ego serca, ale obawia si�, i� mog� nie dotrwa� do ko�ca studi�w gdy� obracam si� w z�ym towarzystwie. I to by� w�a�nie jego hak. Chodzi�o mu o to, �e odwiedzam czasami, b�d�c w rodzinnej parafii, swojego dawnego koleg� (tego, z kt�rym by�em na Mazurach i omal si� nie utopi�em). Jacek wyra�nie nie podoba� si� mojemu rozm�wcy. By� dla niego tzw. niebieskim ptakiem � nie pracowa�, nie uczy� si�; mia� opini� lekkoducha i podrywacza. Wszystko to by�o prawd�. Prawd� jednak by�o i to, �e ja mia�em do ch�opaka s�abo��. Znali�my si� od dziecka. Razem je�dzili�my zawsze na ryby, jeszcze w podstaw�wce. Odpoczywa�em w jego towarzystwie, wspominaj�c dawne, zwariowane eskapady. Wys�ucha�em wiec cierpliwie milicjanta i oznajmi�em mu twardo, �e nie ma si� czego obawia�. Ja, dzi�ki Bogu, ucz� si� i to nie�le, a na randce z dziewczyn� nie by�em ju� par� lat. M�j rozm�wca wydawa� si� nie by� zaskoczony tak� reakcj�. Prosi� mnie tylko na wszystko, �ebym podpisa� mu chocia� jedno zdanie � �e przeprowadza� ze mn� rozmow�. �To dla moich prze�o�onych, formalno�� � zapewnia�. Nieopatrznie podpisa�em, ale nie mia�em nigdy z tego powodu �adnych nieprzyjemno�ci. By�o mi troch� �al tego milicjanta, kt�ry z tak �a�osnym hakiem postanowi� zwerbowa� agenta.

Bez w�tpienia moim najwi�kszym prze�yciem w Seminarium W�oc�awskim by�o przywdzianie szaty duchownej czyli tzw. ob��czyny. Niekt�rzy nazywaj� nawet to wydarzenie pierwszymi �wi�ceniami. To szumne okre�lenie t�umaczy� mo�e imponuj�ca oprawa zewn�trzna samej uroczysto�ci ob��czyn, a tak�e to wszystko, co niesie ze sob� zmiana wizerunku kandydata na ksi�dza. Uroczyste, pierwsze za�o�enie sutanny nast�puje na samym pocz�tku trzeciego roku i ko�czy tym samym dwuletni okres pr�b i przygotowa� intelektualnych i duchowych. Jest to r�wnie� pewne uwie�czenie studi�w z zakresu wiedzy filozoficznej. W praktyce wygl�da to tak, �e ko�cz� si� wyk�ady z dziedzin filozofii � historia filozofii, metafizyka, teoria poznania i in., a zaczyna si� ca�a teologia (nauka o Bogu), czyli podstawa wykszta�cenia ka�dego ksi�dza. Student teologii powinien chodzi� w szacie duchownej, kt�ra czyni go osob� duchown�. Zmienia si� radykalnie jego pozycja w �rodowisku kleryckim, a zw�aszcza w rodzinnej parafii, gdzie pierwszy �wyst�p� w sutannie prze�ywany jest szczeg�lnie g��boko.

Na uroczyst� Msz� �wi�t� z ob��czynami zje�d�aj� do katedry rodziny i znajomi. Delegacje parafian, zw�aszcza z po�udniowych stron kraju, zajmuj� cz�sto kilka autokar�w. Od rana � poruszenie i bieganina w ca�ym seminarium � mycie, golenie, czyszczenie but�w i garnitur�w, oczekiwanie na najbli�szych. Wreszcie formuje si� przed gmachem dwurz�dowy orszak jeszcze portugalczyk�w � wychuchanych, wypachnionych, wbitych w ciemne garnitury. Ka�dy z nich trzyma przed sob� na wyci�gni�tych r�kach specjalnie z�o�on�, nowiutk�, czarn� sutann�. Niejedni rodzice wydali ostatnie zask�rniaki �eby ich syn m�g� chodzi� od dzisiaj w �nowej kracji�. Materia�, oryginalne guziki z ko�skiego w�osia, a zw�aszcza samo uszycie u specjalnego krawca � to wydatek grubo ponad tysi�ca z�otych. Orszak rusza wreszcie w stron� katedry. Przechodzi przez g��wn� naw� przy blasku fotograficznych fleszy i szumie kamer video. Wielka, gotycka katedra jest tego dnia wype�niona po same brzegi, ale dla nich � dzisiejszych bohater�w jest przygotowane miejsce przy samym o�tarzu. Oni sami s� podekscytowani i g��boko wzruszeni. Szukaj� wzrokiem, nie mniej wzruszonych rodzic�w i bliskich. D�wi�k dzwonka oznajmia, �e z zakrystii wyrusza procesyjnie sam biskup ordynariusz w otoczeniu asysty. Na pocz�tku kleryk z kadzielnic�, nast�pny z krzy�em, akolici ze �wiecami, lektorzy, kantorzy, ceremoniarze, a na ko�cu b�yszczy z�ota, wysoka mitra biskupa w otoczeniu dw�ch diakon�w. Przechodz� przez ca�� katedr�. Biskup po drodze b�ogos�awi zgromadzony lud, a gdy dochodz� do o�tarza � ca�uje go wraz z diakonami, okadza i rozpoczyna uroczyst� Msz� �wi�t�. Wszystko tego dnia jest podnios�e i uroczyste. Wzruszaj� s�owa w kazaniu pasterza diecezji i �zy matek, gdy zaraz potem ich synowie wypowiadaj� wsp�lnie tekst �lubowania. Zobowi�zuj� si� w nim do godnego noszenia szaty duchownej i obrony dobrego imienia Ko�cio�a. Nast�pnie biskup kropi sutanny wod� �wi�con�, a ich w�a�ciciele nak�adaj� je na siebie przy pomocy starszych koleg�w.

Msza ko�czy si� podzi�kowaniem i kwiatami dla biskupa. Dzi�kuj� rodzice i sami obtoczeni. Przed katedr� �yczeniom i kwiatom, tym razem ju� dla nich, nie ma ko�ca. Ustawiaj� si� d�ugie kolejki cz�onk�w rodziny, przyjaci�, koleg�w i znajomych. S� r�wnie� ksi�a i rodzinnych parafii, a czasami gdzie� z boku podchodzi� zap�akana dziewczyna. P�niej zazwyczaj � pocz�stunek na s�odko w seminarium, kt�ry ka�dy przygotowuje we w�asnym zakresie. Na pierwszym miejscu przy stole siedzi w nowej sutannie duma rodziny, nadzieja Ko�cio�a � zwyczajny dwudziestoletni ch�opak. Jest dumny podekscytowany, zm�czony ale szcz�liwy � bo dzisiaj jest jego dzie�! A kiedy ju� wszyscy odjad� zostaje sam ze sob�. Patrzy d�ugo w lustro. Widzi w nim innego cz�owieka. Jest naznaczony i przeznaczony. Czuje nagle wielkie zobowi�zanie i odpowiedzialno��. Tak w�a�nie ja sam czu�em si� w czasie i po ob��czynach. Nie ma chyba kleryka, kt�ry tak jak ja, nie pobieg�by p�niej do kaplicy i nie modli� si� d�ugo i �arliwie.

Po raz drugi ob��czyny prze�ywa si� w swojej w�asnej parafii, zazwyczaj miesi�c po uroczysto�ci w katedrze. Ma to miejsce w Uroczysto�� Wszystkich �wi�tych na cmentarzu, gdzie zbiera si� ofiary na seminarium. Cz�� wiernych zw�aszcza w du�ych �rodowiskach po raz pierwszy dowiaduje si�, �e parafia ma kleryka, kt�ry �uczy si� na ksi�dza�. S� i tacy, kt�rzy od razu tytu�uj� �ksi�dzem�. Jednak chyba dla wszystkich � tych mniej i wi�cej wtajemniczonych � jasne jest, �e to ju� nie ten sam J�zio, Stasiu czy Wiesiu! To� to �prawie ksi�dz�! Kiedy b�d�c kilka miesi�cy po ob��czynach zbiera�em ofiary w ma�ej wiejskiej parafii, leciwe parafianki �na wy�cigi� chcia�y ca�owa� mnie po r�kach.

W sutannie trzeba by�o nauczy� si� chodzi�, zw�aszcza po schodach. Po kilku tygodniach nabiera si� wprawy w zgrabnym podnoszeniu �kiecki� na nier�wno�ciach terenu. W dobrze skrojonej sutannie wygl�da si� zawsze elegancko i dostojnie. Potrafi ona doskonale maskowa� nawet ra��ce wady figury czy postawy, np. krzywe nogi, zapad�� klatk� piersiow� czy wydatny brzuszek. Wiele dzieci, a nawet doros�ych zastanawia si� � co te� ksi�dz ma pod sutann�? Odpowied� jest prosta � prawie zawsze spodnie, no chyba, �e jest bardzo gor�co� Po kilku miesi�cach cz�owiek przyzwyczaja si� do nowego ciucha i po�wi�con� przez biskupa szat� duchown� rzuca po przyj�ciu do pokoiku, na hak.

Trzeci rok studi�w by� moim ostatnim w Seminarium W�oc�awskim. Po otrzymaniu sutanny, trwa� okres �mi�ego poruszenia� wok� mojej osoby, zwi�zany z nowym postrzeganiem i traktowaniem mnie przez wszystkich. Nagle wszyscy zacz�li si� ze mn� bardziej liczy�, docenia�, podziwia�. Dotyczy�o to oczywi�cie wszystkich moich koleg�w z roku. To, �e jednego dnia rano byli�my jeszcze klerykami, tylko i wy��cznie z nazwy i wys�ugi dw�ch lat, a po po�udniu nagle stali�my si� prawie ksi�mi (wizualnie niczym si� od nich nie r�ni�c) � rzeczywi�cie na jaki� czas odmieni� �ycie ka�dego z nas. Ka�dy cz�owiek jest z natury troch� zarozumia�y i egoistyczny, chcia�by wybi� si� cho� troch� ponad przeci�tno��. Tak te� i my chodzili�my przez jaki� czas po ob��czynach z nieco podniesionymi g�owami. Z pewno�ci� �aden z nas nie uwa�a� si� z tego powodu (chodzenia w sutannie) wa�niejszy czy te� lepszy od innych, ale po dw�ch latach �poni�enia� w seminarium, nieco pewno�ci siebie przyda�o si� ka�demu z nas.

Podobno nie ma kleryka, a tym bardziej ksi�dza, kt�ry nie prze�y�by chocia� raz w �yciu kryzysu swojego powo�ania. Przyczyn takich kryzys�w w�r�d kleryk�w mo�na upatrywa� w bardzo wielu �r�d�ach: m�odym wieku, niezrealizowanym pop�dzie seksualnym, zamkni�ciu na �wiat, k�opotach przystosowawczych w grupie, trudach samego studiowania, dwulicowym systemie, czy te� wreszcie w samym kryzysie wiary. Nie wiem co najbardziej dotkn�o mnie. Faktem jest, �e mniej wi�cej w po�owie trzeciego roku poczu�em si� nagle dziwnie zniech�cony i os�abiony. Wiele rzeczy po prostu mnie nu�y�o. Na pewno mia�o to �cis�y zwi�zek z moimi obowi�zkami starszego higienisty, kt�re traktowa�em bardzo serio. M�czy�y mnie ci�g�e utarczki z kolegami o �le posprz�tan� �azienk�, niedoglancowany korytarz itp. W zwi�zku z nawa�em obowi�zk�w i pewnym wyczerpaniem nerwowym, kt�re zacz��em odczuwa� � zaniedba�em modlitw� prywatn�. Wsp�lne modlitwy nigdy nie dawa�y mi takiej si�y i otuchy, jak osobiste zwr�cenie si� w ciszy serca do Boga. Dawniej mog�em trwa� na modlitwie zatracaj�c przy tym zupe�nie poczucie czasu i przestrzeni. Czu�em �cis�e zjednoczenie z Chrystusem, kt�ry mnie powo�a�. Teraz wydaje mi si�, �e to w�a�nie chwilowa utrata tej �cis�ej z Nim wi�zi by�a pocz�tkiem kryzysu. �yj�c przez dwa i p� roku w �rodowisku takim jak seminarium duchowne � w utartych, �ci�le okre�lonych szablonach; w ci�g�ej walce o przetrwanie, o prawo g�osu, trzeba ci�gle kontrolowa� si� � czy regulamin nie zrobi� ze mnie robota, a tre�ci� �ycia nie sta�a si� rutyna. Je�li ma kto� w sobie cho� troch� indywidualno�ci i instynktu samozachowawczego, to pr�dzej czy p�niej musi wej�� w konflikt z prawem i schematami, kt�re go ograniczaj�.

Tak sta�o si� r�wnie� ze mn�. Zupe�nie nie�wiadomie dla samego siebie, zacz��em bardziej �urz�dza� si� w seminarium, a mniej w nim �y�. My�l� jednak, �e by�o w tym wi�cej samoobrony organizmu ni� cwaniactwa. Os�ab�a te� moja silna dot�d wola, a co za tym idzie � postanowienia i zasady. Widocznym tego przyk�adem by�o to, �e zacz��em popala� papierosy i to bez z�o�enia stosownej deklaracji u ksi�dza rektora. Pali�em zazwyczaj tylko na spacerach poza miastem, np. w lesie za Wis��. Dobra�em sobie do towarzystwa innego kryptopalacza, kt�ry zreszt� p�niej mnie zdradzi�. Nowa wiedza teologiczna, aczkolwiek wzbudzi�a moje zainteresowanie, to jednak podej�cie do wyk�ad�w niekt�rych profesor�w irytowa�o mnie coraz bardziej. Ot� cz�� naszego cia�a pedagogicznego traktowa�a wyk�ad niczym 45-cio minutow� dykt�wk� kilkunastu stron maszynopisu. Zamieniali�my si� wtedy w maszyny do pisania. Dla przyk�adu ksi�dz profesor Hanc na teologii dogmatycznej dyktowa� tak szybko, �e nie spos�b by�o nawet pomy�le� o czym si� pisze. Pi�ra dos�ownie si� grza�y, a jakiekolwiek pytania w trakcie wyk�adu by�y niemile widziane. Kiedy� jeden z koleg�w, aby opanowa� na chwil� dr�enie prawej r�ki, wymy�li� na poczekaniu jakie� pytanie, kt�re w spos�b oczywisty mia�o niewiele wsp�lnego z tematem. Zosta� grubia�sko zrugany przez profesora za to, �e zabiera czas i nie uwa�a na lekcji.

Poniewa� nasz kurs by� do�� liczny, a nigdy nie by�o wiadomo kto akurat jest chory i le�y w szpitaliku, niekt�rzy z nas zacz�li opuszcza� zbyt m�cz�ce wyk�ady. Zwykle nadrabia�o si� wtedy w ��ku wczesne wstawanie. Chocia� obecno�� na wyk�adach (na r�wni z innymi zaj�ciami) by�a bezwzgl�dnie obowi�zkowa � post�powa�a w ten spos�b niema�a cz�� braci kleryckiej. Co bardziej odwa�ni i zm�czeni opuszczali posi�ki, a nawet poranne modlitwy i Msz� �wi�t�, ale to by�a ju� gard�owa sprawa. Ka�dy z nas mia� swoje wyznaczone miejsce w sto��wce i kaplicy, a ksi�dz wicerektor mia� wyj�tkow� pami�� wzrokow�. Potrafi� wsta� nagle z �awki w czasie rannego rozmy�lania i i�� prosto do pokoju �dekownika�. Par� takich wpadek na koncie gwarantowa�o zmian� �yciorysu. Nie mia�o sensu t�umaczenie o z�ym samopoczuciu czy zaspaniu. Ewentualn�, wyj�tkow� absencj� trzeba by�o zg�osi� wcze�niej� Niekt�rym jednak si� udawa�o. Zach�cony ich powodzeniem, ja r�wnie� zacz��em odpuszcza� sobie, ale tylko i wy��cznie, �dyktowane� wyk�ady. Wola�em po�yczy� od kolegi skrypt; odbi� go na ksero przed egzaminem, ni� nabawi� si� nerwicy i odcisk�w na palcach od �ciskania pi�ra. W taki oto spos�b zacz��em wchodzi� w konflikt z prawem, kt�rym by� regulamin. Tak te� min�� mi drugi semestr trzeciego roku w seminarium. W tym czasie opu�ci�em te� pogrzeb wieloletniego proboszcza katedry, w kt�rym uczestniczy�o ca�e seminarium. To by�y wszystkie moje grzechy, z kt�rych mia�em by� wkr�tce dok�adnie rozliczony.

Zda�em pozytywnie wszystkie egzaminy w sesji letniej i zacz��em pakowa� si� do domu na wakacje. W przeddzie� wyjazdu, po obiedzie � jako jeden z pierwszych wszed�em na korytarz gdzie mia�em sw�j pok�j. Na ka�dym pi�trze po�rodku korytarza by� wewn�trzny aparat telefoniczny, z kt�rego mo�na by�o zadzwoni� �na furt�, do ojc�w duchownych lub kt�rego� z prze�o�onych. Kiedy wchodzi�em wtedy na korytarz telefon zacz�� dzwoni�, a ja wiedzia�em, �e dzwoni do mnie. Jaka� przedziwna intuicja kaza�a mi podbiec do aparatu i wypowiedzie� rutynowe: �kleryk X Y, s�ucham�. Siostra, kt�ra dzwoni�a z furty by�a wyra�nie zbita z tropu -,ja w�a�nie do ksi�dza, ma si� ksi�dz zaraz stawi� u rektora� � wyksztusi�a i po�o�y�a s�uchawk�. Mog�em by� wezwany w jednej z tysi�ca spraw, ale co� mi m�wi�o, �e nie b�dzie to mi�a rozmowa. Z bij�cym sercem zapuka�em do rektorskich drzwi. Otworzy� mi sam Ezechiel (czasami otwiera�a pokoj�wka). Zasiad� za wielkim, stylowym biurkiem i kaza� mi usi��� naprzeciw siebie. Zapyta� jak si� czuj� w seminarium. Odpowiedzia�em, �e dobrze, ale jestem nieco zm�czony. P�niej posz�o ju� bardzo szybko. Okaza�o si�, �e Ezechiel wie o moich nieobecno�ciach na wyk�adach (operowa� dok�adnymi datami) i pogrzebie. Wiedzia� r�wnie�, �e pal� papierosy na spacerach. Spyta�, czy to wszystko ma przypisa� mojemu zm�czeniu. Odpar�em, �e owszem, a poza zm�czeniem bywam czasem zdenerwowany � dlatego zacz��em pali�. Poniewa� pal� bardzo ma�o i to poza seminarium, nie uwa�a�em za konieczne informowa� o tym prze�o�onych. Powiedzia�em r�wnie� co my�l� o niekt�rych wyk�adach i profesorach traktuj�cych nas niepowa�nie i lekcewa��co. Ksi�dz rektor najpierw zblad�, a potem poczerwienia� na t� � jego zdaniem � �bezczeln� wypowied��. O�wiadczy� zdecydowanie, �e nie mam powo�ania i do jutra musz� postanowi� o swojej dalszej przysz�o�ci. Wyszed�em od niego z tysi�cem my�li w g�owie. By�em zdenerwowany, ale te� zadowolony � zdoby�em si� na odwag� powiedzie� par� s��w prawdy samemu Ezechielowi. Wiedzia�em, �e chc� dalej i�� drog� powo�ania i dalej studiowa� w seminarium. Mo�e nie akurat w takim, jak w�oc�awskie, ale na pewno zosta�, nie odchodzi�! Moje cele pozostawa�y niezmienne.

Nie wiedzia�em co s�dzi� o o�wiadczeniu rektora. Na zdrowy rozum nie powinienem by� usuni�ty, bo nie by�o po temu dostatecznych powod�w, ale do�wiadczenie uczy�o, �e nie by�o to wykluczone. To, �e dobrze si� uczy�em, mia�em zawsze nienagann� opini� z parafii i przyk�adnie spe�nia�em swoje obowi�zki higienisty � mog�o nie mie� �adnego znaczenia. Stwierdzenie rektora, �e �nie mam powo�ania� � wr�y�o najgorsze. Nie chcia�em zamyka� sobie drogi do kap�a�stwa. Postanowi�em za wszelk� cen� si� broni�. Poszed�em do prorektora. Mia�em z nim wiele kontakt�w ka�dego dnia i s�dzi�em, �e nawet mnie lubi By� zdziwiony moj� wizyt� � �czy ksi�dz rektor nie powiedzia� ci wszystkiego�? � zapyta� znudzonym g�osem. Nast�pnie zacz�� u�ala� si� nad swoimi problemami z trawieniem (by� chyba grubszy ni� wy�szy). Zapyta� r�wnie� o sprz�tanie przed wakacjami. �Prosz� o moje papiery� � us�ysza�em w�asne s�owa. Mia�em ju� do�� tych samolubnych ludzi, dla kt�rych w�asny brzuch by� wa�niejszy od losu drugiego cz�owieka. �Masz czas do jutra� � zdziwi� si� prorektor � ��my�leli�my zreszt� najwy�ej o rocznym urlopie dla ciebie�.

Ja jednak by�em ju� zdecydowany. Przysz�o mi do g�owy chyba jedyne s�uszne rozwi�zanie. Postanowi�em dalej i�� drog� powo�ania, ale ju� w innym �rodowisku. Pomy�la�em o �odzi. W tamtejszym seminarium mia�em koleg�, kt�ry znalaz� si� tam w podobny spos�b, przenosz�c si� na w�asn� pro�b�. Z t� now� my�l� odebra�em swoje dokumenty, �ycz�c wicerektorowi �du�o zdrowia�. Przed wyjazdem chcia�em jednak spotka� si� jeszcze z ojcem duchownym, kt�ry by� zarazem moim spowiednikiem. Musia�em koniecznie dowiedzie� si� � czy i on uwa�a, �e nie mam powo�ania. Okaza�o si�, i� wie wszystko o moich przewinieniach. By�o to niedopuszczalne! � zgodnie z prawem, ojcowie duchowni i moderatorzy nie mogli wymienia� mi�dzy sob� informacji na temat kleryk�w. Ojciec jednak wiedzia� o wszystkim. Zna� mnie i moje wn�trze, jak nikt inny. Na moje pytanie � czy mam powo�anie � odpowiedzia� zdecydowanie: �TAK�.

Kiedy przyjecha�em do domu z papierami, rodzice nie byli zachwyceni, ale szybko przekona�em ich do moich plan�w dotycz�cych �odzi. Postanowi�em dzia�a� natychmiast. S�dzi�em, �e nie b�dzie wi�kszych problem�w z przyj�ciem mnie do ��dzkiego Seminarium. Takie przeniesienia z r�nych powod�w zdarza�y si� do�� cz�sto. Diecezje, w kt�rych brakowa�o ksi�y, ch�tnie przyjmowa�y tzw. spadochroniarzy. Niekt�rzy z nich zostawali potem nawet biskupami Do takich diecezji o zwi�kszonym zapotrzebowaniu nale�a�a tak�e diecezja ��dzka. Ma ona dwukrotnie wi�cej wiernych ni� w�oc�awska, jednak liczba rodzimych kleryk�w i kap�an�w jest w niej kilkukrotnie ni�sza. Mia�em zapewnienie z W�oc�awka, �e moja opinia b�dzie �wzgl�dnie dobra�. Bior�c to wszystko pod uwag� by�em niemal pewien swego. Niestety, okaza�o si�, i� nie mia�em racji. Kiedy nast�pnego dnia pojecha�em do biskupa Adama Lepy, kt�ry by� jednocze�nie rektorem ��dzkiego Seminarium � spotka�em si� z odmow� co do przyj�cia mnie po wakacjach na czwarty rok (jak liczy�em). Biskup zdecydowa�, �e rok przerwy dobrze mi zrobi, a poza tym � jego zdaniem � powinienem powtarza� trzeci rok studi�w. By�o to, jak si� p�niej okaza�o, klasyczne zagranie �pod w�os�. Formalnie rzecz bior�c, nie powinienem powtarza� roku, kt�ry ju� zaliczy�em, ale sk�d ja zna�em to podej�cie � �jak ma powo�anie, to si� zgodzi na wszystko i wszystko przetrzyma�, Oczywi�cie zgodzi�em si�.

Mia�em przed sob� rok zawieszenia w pr�ni � bez �adnych plan�w i mo�liwo�ci. Ze wzgl�d�w finansowych nie chcia�em by� ci�arem dla rodzic�w, tote� gdy pojawi�a si� mo�liwo�� wyjazdu do Niemiec, m.in. w celach zarobkowych, nie waha�em si� ani chwili. Mieszka�a tam rodzina kolegi z seminarium. Zaproponowano mi dach g�ow� i mo�liwo�� pracy. Nie b�d� si� rozwodzi� nad moimi losami w Niemczech. By�em tam kilka miesi�cy i nie �a�uj� tego. Zarobi�em na dalsze studia i pozna�em troch� inne �ycie od tego, kt�re dot�d wiod�em. Do niedawna jeszcze podtrzymywa�em przyjacielskie kontakty z kilkoma ksi�mi pracuj�cymi na sta�e za zachodni� granic�. Wr�ci�em wczesnym latem i �y�em do wrze�nia na �onie rodziny i parafii. To dziwne jak bardzo cieszy�em si�, �e nied�ugo zamknie si� za mn� kolejna seminaryjna furta. By�em szcz�liwy i zdecydowany ponie�� ka�d� ofiar� na drodze do kap�a�stwa.

Seminarium ��dzkie r�ni si� pod wieloma wzgl�dami od w�oc�awskiego. �rodowisko niemal milionowej �odzi � miasta uniwersyteckiego o tradycjach robotniczych � wyra�nie oddzia�ywuje na seminarium i ca�y Ko�ci� ��dzki. Moja nowa uczelnia, wraz z katedr� i pa�acem biskupim, usytuowana by�a w samym centrum �odzi, przy ul. Piotrkowskiej. To nie by� prowincjonalny W�oc�awek z kilkoma uliczkami w centrum. Tutaj czu�o si� powiew �wiata, a zarazem wielkie wyzwanie dla Ko�cio�a i jego kap�an�w. Seminarium, podobnie jak w�oc�awskie, sk�ada�o si� z dw�ch kompleks�w budynk�w � starych i nowych. W nowej kondygnacji, na g�rze, mieszka�a cz�� kleryk�w. Pokoiki by�y tam przytulne, z osobnymi �azienkami i prysznicami Ca�y gmach wydawa� si� by� bardziej widny i przestronny, a mo�e to po prostu mniejsza liczba alumn�w (150-ciu) zajmowa�a mniej miejsca ni� we W�oc�awku.

Zosta�em przyj�ty na czwarty rok; by�o nas dwudziestu czterech, a wraz ze mn� przyby� jeszcze jeden kleryk z Katowic. Ju� od pierwszych godzin mojego pobytu w nowym �rodowisku wiedzia�em, �e czego� mi tam brakowa�o; co� mi nie pasowa�o. Wsp�lny posi�ek, spotkanie na sali kursowej, wieczorne modlitwy � tak min�� pierwszy dzie�, jak�e inny od moich oczekiwa�. Kiedy wieczorem le�a�em w swoim nowym ��ku ol�ni�o mnie to, co chodzi�o za mn� od chwili przekroczenia progu tego gmachu. Przychodz�c do �odzi nastawiony by�am na realia w�oc�awskie, a tym czasem po pierwszym dniu prawie nie czu�em, �e by�em w seminarium duchownym. Wszystko tu by�o takie normalne, a ludzie tacy naturalni, �e nie czu�o si� tej specyficznej atmosfery z W�oc�awka � pe�nej nieufno�ci, udawania i dystansu. Tutaj wszyscy �yli na wzgl�dnym luzie. �miech wydawa� si� bardziej szczery, rozmowy nie m�czy�y niedom�wieniami Takie by�o moje Pierwsze wra�enie. Oczywi�cie czas je zweryfikowa�, ale tylko po cz�ci. Zawsze b�d� uwa�a�, i� Seminarium ��dzkie by�o wspania�ym miejscem gdzie urzeczywistnia�o si� w praktyce wiele idea��w; wsp�lnoty, mi�o�ci chrze�cija�skiej i braterstwa. Najpro�ciej mo�na by powiedzie�, �e prawie wszystko by�o tu lepsze w por�wnaniu z W�oc�awkiem � pocz�wszy od wy�ywienia i warunk�w mieszkaniowych, a sko�czywszy na og�lnym poziomie intelektualnym i duchowym prze�o�onych, profesor�w i samych kleryk�w. By�o to seminarium ma�ych wsp�lnot i jeszcze mniejszych �paczek�, ale czu�o si� te� chwilami ducha prawdziwego braterstwa. W ka�dym razie, nie by�o tu takich przepa�ci i antagonizm�w pomi�dzy starszymi a m�odszymi, profesorami a studentami, prze�o�eni, a zw�aszcza prorektor ks. dr Ireneusz P�kalski (obecnie rektor) i prefekt studi�w ks. dr Andrzej Perzy�ski (obecnie prorektor) byli wspania�ymi pedagogami i lud�mi o wielkich sercach. Nawet z biskupem ka�dy m�g� tu pogada�, np. spotykaj�c go na korytarzu. W �odzi nie zdarza�o si� nigdy �eby prze�o�ony czy profesor zruga� studenta, wyzwa� go albo kaza� sobie umy� samoch�d � tak, jak to by�o na porz�dku dziennym we W�oc�awku. Z pewno�ci� mieli tu wi�kszy szacunek dla kleryk�w, a przynajmniej traktowano ich jak normalnych ludzi, kt�rzy maj� swoj� godno��. Wi�za�o si� to niew�tpliwie z ci�g�ym niedoborem kap�an�w w Diecezji ��dzkiej. Absolwenci ��dzkich szk� �rednich mieli do wyboru kilkana�cie kierunk�w na wielu wy�szych uczelniach. Wielka aglomeracja stwarza wi�ksze szans� startu �yciowego. Ci wi�c nieliczni, kt�rzy zdecydowali si� �p�j�� na ksi�dza�, przewa�nie wiedzieli czego chcieli i mieli autentyczne powo�ania. Jednak wi�kszo�� kleryckiej spo�eczno�ci stanowili nap�ywowi �spadochroniarze�, wyrzucani za cz�sto �mieszne przewinienia z macierzystych seminari�w � szczeg�lnie z po�udnia Polski. Niemal po�owa sk�adu osobowego naszej uczelni rekrutowa�a si� spo�r�d alumn�w pochodz�cych z Przemy�la, Tarnowa, Sandomierza, Opola i Katowic. W tamtejszych seminariach dzia�o si� podobno jeszcze gorzej ni� we W�oc�awku. Oczywi�cie byli i tacy, kt�rzy przenie�li si� dobrowolnie � na w�asn� pro�b� (tak jak ja) lub byli tutaj od pierwszego roku. Ta zbieranina m�odych ludzi odnalaz�a w �odzi swoj� �ziemi� obiecan��. Na pierwszy rzut oka, Seminarium ��dzkie niczym szczeg�lnym si� nie wyr�nia�o. Regulamin by� tu niemal identyczny jak wsz�dzie, ale atmosfera o wiele zdrowsza. Jak przysta�o na miasto uniwersyteckie, poziom nauczania w �odzi by� wy�szy w por�wnaniu np. z W�oc�awkiem, a profesorowie � bardziej utytu�owani

Usuwano najcz�ciej za oblanie kilku egzamin�w, a �eby wylecie� z powod�w moralnych trzeba si� by�o nie�le �zas�u�y�. Oczywi�cie takie przypadki zdarza�y si�, ale by�y to ju� sprawy bardzo drastyczne, np. kradzie� i na og� wszyscy zgadzali�my si� wtedy z decyzj� prze�o�onych. Og�lnie rzecz bior�c � wi�ksza cz�� rezygnowa�a dobrowolnie ani�eli by�a usuwana. Ka�dego roku uczelni� zasila� �desant� kilkunastu spadochroniarzy. W�a�nie oni najbardziej skwapliwie korzystali ze swobody panuj�cej w ��dzkiej Uczelni. Ta swoboda polega�a r�wnie� na tym, �e nikt z prze�o�onych nie robi� obchod�w po pokoikach; mo�na by�o wychodzi� pojedynczo do miasta i zgin�� w nim dok�adnie, a �wi�ta sp�dza�o si� w domu rodzinnym. Byli oczywi�cie i tacy, kt�rzy przeginali i to ostro. By�em tym, zw�aszcza na pocz�tku, autentycznie zgorszony. Nie mog�em zrozumie�, jak mo�na by�o np. niemal notorycznie nie chodzi� na modlitwy, wraca� ze spaceru nast�pnego dnia albo pi� w pokoju alkohol. Na og� jednak, do regulaminu by�o tu podej�cie bardziej zdrowe i naturalne � tak ze strony kleryk�w, jak i prze�o�onych.

To co mnie urzek�o ju� na pocz�tku mojego pobytu, to brak atmosfery nerwowo�ci i ci�g�ego niepokoju, tak dobrze znanej mi z W�oc�awka. Poczucie spokoju i stabilizacji o wiele bardziej odpowiada�o charakterowi tego miejsca, a przede wszystkim � samym alumnom. W takiej atmosferze �atwiej by�o pracowa� nad swoj� duchowo�ci�, uczy� si� i �y�. Uczelnia gwarantowa�a wszechstronny rozw�j. Cz�sto wychodzili�my wsp�lnie do kina czy teatru. Mogli�my korzysta� z bogato wyposa�onej biblioteki, czytelni, kurs�w komputerowych, atlasu do �wicze� itp. Ksi�dz biskup Lepa, kt�ry zajmowa� si� w episkopacie �rodkami masowego przekazu, wykorzystywa� swoje szerokie znajomo�ci i koneksje. Zaprasza� do nas ludzi kultury i sztuki, a przede wszystkim polityk�w prawicy � szlifuj�cych nam �wiatopogl�dy.

W Seminarium ��dzkim odnalaz�em swoje miejsce na ziemi. Ka�dego dnia dzi�kowa�em Bogu, �e mnie tam sprowadzi�. Na pocz�tku zamieszka�em w du�ym, czteroosobowym pokoju, w starym skrzydle. Moim superiorem by� m�j r�wie�nik z roku. Mieszka�o tam jeszcze dw�ch braci z kursu trzeciego, z kt�rych jeden � Jarek pochodzi� tak jak ja z W�oc�awka i po roku przerwy przeni�s� si� do �odzi. �yli�my zgodnie i weso�o. Po jakim� czasie jednak zacz�a mnie martwi� postawa Jarka, kt�ry coraz cz�ciej opuszcza� poranne modlitwy i sp�nia� si� notorycznie ze spacer�w. Wkr�tce Jarek zrezygnowa� � sam lub z pomoc� prze�o�onych (tego nigdy do ko�ca nie by�o wiadomo). Podobno pozna� jak�� kelnerk�. Nie s�dz�, �eby m�j ziomek pad� ofiar� jakiego� donosiciela (nie czu�o si� tutaj ich obecno�ci). Nasz superior Darek odszed� po roku. Po jakim� czasie okaza�o si�, i� wraz z dwoma innymi kolegami przeni�s� si� do polskiego seminarium w Ocherlake (U.S.A.). Zrobili to w tajemnicy przed naszymi prze�o�onymi i biskupem, kontaktuj�c si� tylko ze Stanami, co wywo�a�o troch� zamieszania.

W drugim semestrze sam zosta�em superiorem. Mia�em pod sob� dw�ch m�odszych koleg�w z 1-go roku. Jednym z nich by� Stasiu Kmiotek, kt�ry zafascynowa� mnie i wszystkich, kt�rzy cho� troch� go poznali. By� on bez w�tpienia niezwyk�� osobowo�ci� � genialny umys� (m.in. kilka opanowanych biegle j�zyk�w) i wszechstronna wiedza, wielka kultura osobista i prawno�� charakteru � rzadko spotykana, nawet w takim miejscu jak seminarium. Stasiu stanowi� �ywe zaprzeczenie teorii, i� nie ma ludzi doskona�ych, a przy tym cechowa�a go autentyczna skromno��. W czasie gdy mieszkali�my razem tj. przez p� roku nasz pokoikowy geniusz opanowa� j�zyk hiszpa�ski. Nie kry�, �e fascynuje go ten kraj i bardzo chcia�by tam kiedy� pojecha�. Tak si� szcz�liwie z�o�y�o, i� zapozna� si� wkr�tce z hiszpa�skim ksi�dzem, kt�ry przyjecha� do �odzi, a Stasiu by� jego t�umaczem podczas spotkania z biskupem Zi�kiem. Ch�opak przypad� do gustu Hiszpanowi, kt�ry po nied�ugim czasie zaprosi� go do swojej parafii. Wizyta mia�a doj�� do skutku podczas najbli�szych wakacji. Jednak wcze�niej zdarzy�o si� co�, co kompletnie zdruzgota�o naszego Stasia, a w konsekwencji doprowadzi�o do jego rych�ego odej�cia z seminarium. Kto� z bliskiej rodziny obdarowa� go wi�ksz� kwot� pieni�dzy; by�o tego co� oko�o 100 DM. Dla ch�opca, kt�ry pochodzi� z biednej, wiejskiej rodziny by�a to niemal fortuna. Kwota ta by�a ponadto rozwi�zaniem jego najwi�kszego w�wczas problemu � sfinansowania wyprawy do wy�nionej Hiszpani. Stasiu by� szcz�liwy jak nigdy dot�d i swoim zwyczajem zacz�� dzieli� si� swoim szcz�ciem z innymi. Skutek tego by� taki, �e kto� go bezczelnie okrad�. Podobne wypadki zdarza�y si� i niestety wcale nie nale�a�y do rzadko�ci. Pokoje na d�ugich korytarzach by�y zazwyczaj otwarte. Na posi�ki i modlitwy chodzili zazwyczaj wszyscy, ale z�odziej m�g� si� �atwo zadekowa� i buszowa� po wyludnionych mieszkaniach. Potwornie �al nam by�o kolegi Zebrali�my wi�ksz� cz�� pieni�dzy kt�re straci�, ale nikt nie potrafi� zwr�ci� mu utraconej wiary w drugiego cz�owieka i podkopanych idea��w, kt�rymi wcze�niej wprost emanowa�. W rozmowie ze mn�, z niezwyk�� szczero�ci� wyzna�, �e on po prostu nie rozumie, jak kto� m�g� zrobi� co� podobnego i to w takim miejscu. Nie my�la� przy tym o swojej stracie, ubolewa� tylko nad sumieniem tego, kt�ry to zrobi�. Przyk�ad Stasia by� jednym z wielu klasycznych przyk�ad�w niszczenia najbardziej warto�ciowych jednostek przez sam� wsp�lnot�. Faktem by�o, i� niekt�rzy jej cz�onkowie mogli by� r�wnie dobrze cz�onkami gangu czy mafii, a chwilowe zaniedbania w tej dziedzinie nadrabiali pospolitym z�odziejstwem.

W ci�gu trzech lat pobytu w �odzi spotka�em kilku by�ych koleg�w z W�oc�awka. Od jednego z nich dowiedzia�em si� o tym, �e po 4-tym roku studi�w zrezygnowa� m�j przyjaciel Tomek. O�eni� si� ze wspania�� dziewczyn� i wsp�lnie zamieszkali we W�oc�awku. Kiedy nadesz�y wakacje pojecha�em do nich w odwiedziny. Byli bardzo zakochani i szcz�liwi. �ona Tomka urzek�a mnie m�dro�ci� �yciow� i wr�bami na m�j temat, kt�re spe�niaj� si� jedna po drugiej. Niestety Tomek, kt�ry pochodzi� ze wsi, �straci�� (oby nie na zawsze) rodzic�w. Nie mogli pogodzi� si� z decyzj� syna.

Cz�� moich pierwszych ���dzkich� wakacji sp�dzi�em na koloniach organizowanych przez Caritas. Kolonie przeznaczone dla dzieci z najbiedniejszych i patologicznych dom�w, odbywa�y si� w pi�knej wsi Nag�rzyce, nad Zalewem Sulejowskim. By�em tam wsp�lnie z innym klerykiem z 2-go roku. Wychowawczyniami poszczeg�lnych grup dzieci�cych by�y studentki. Szczeg�lnie dwie z nich przyprawi�y mnie i mojego koleg� o szybsze bicie serca. Z satysfakcj� stwierdzi�em jednak, �e nie zdzicza�em w seminarium. Potrafi�em spokojnie, na luzie rozmawia� z pi�kn� dziewczyn�. Nie mia�em przy tym spro�nych my�li ani spoconych r�k. W pe�ni kontrolowa�em sytuacj�. M�j jasno wyznaczony cel � kap�a�stwo � przewy�sza� wszystko inne, cokolwiek by to nie by�o. Mo�e by�em przy tym niezbyt pokorny, ale cz�sto powtarza�em s�owa �w. Franciszka: �Do wy�szych cel�w jestem stworzony�.

Podobnie jak we W�oc�awku, co jaki� czas wyje�d�ali�my po wsparcie finansowe do parafii. Takich wyjazd�w w teren by�o kilka w ci�gu roku. W odr�nieniu jednak od W�oc�awka, tutaj mogli�my sami prosi� o odpowiadaj�ce nam parafie. W zwi�zku z tym kilka razy z rz�du odwiedzi�em ma��, wiejsk� plac�wk�, le��c� najbli�ej mojej rodzinnej � aby po ostatniej Mszy m�c pojecha� do domu. Tak robili wszyscy klerycy. Proboszcz parafii by� bardzo mi�y, ale wyczuwa�em w nim co�, co go gdzie� od wewn�trz gryz�o. Zauwa�y�em, i� zachowuje si� nerwowo i dziwnie � jakby co� lub kogo� ukrywa�. Moje przypuszczenia zamieni�y si� w pewno��, gdy przyszli�my z �sumy� na obiad. Proboszcz twierdzi�, �e mieszka zupe�nie sam na plebanii. Mnie wpuszcza� tylko do jednego pokoju � przy wej�ciu wi�c nie mog�em tego sprawdzi�, zreszt� wcale mnie to nie obchodzi�o. Po co jednak sk�ada� pierwszy tak� deklaracj� skoro prawda musia�a wyj�� na jaw? Ot�, gdy przyszli�my z Ko�cio�a okaza�o si�, �e obiad jest ju� ugotowany, a szklanki po porannej kawie gdzie� znikn�y. B�d�c kolejny raz w tej samej parafii znowu us�ysza�em, ju� na wst�pie, �e jeste�my sami. Kiedy jednak przyszli�my na obiad, a ten sta� ju� przygotowany na stole � nie wytrzyma�em i wyrazi�em naturalne w takiej sytuacji zdziwienie. Proboszcz poczerwienia�, zjad� w milczeniu obiad, a p�niej powiedzia� wzruszony, �e odda� Ko�cio�owi wszystko � ca�e swoje �ycie, ale � �trudno jest by� cz�owiekowi samemu� � spuentowa�. �a�owa�em, �e ta �niewidzialna r�ka� od razu si� nie pokaza�a. Nie m�czy�bym w�wczas tego poczciwego cz�owieka. Swoj� drog�, biedna to by�a kobieta, kt�ra musia�a ukrywa� si� przed ca�ym �wiatem i biedny m�czyzna, kt�ry j� ukrywa�. Pytam si� � do jakiego wieku mo�e jeszcze bawi� cz�owieka zabawa w chowanego?

Na pi�tym roku otrzyma�em z r�k biskupa pos�ug� akolitatu. To jedna z najwspanialszych funkcji kap�a�skich � rozdzielanie Cia�a Chrystusa! Jak�e by�em szcz�liwy i wzruszony, gdy po raz pierwszy udziela�em Komunii swoim rodzicom!

Rozpocz��em r�wnie� r�wnolegle studia na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, korzystaj�c z jej filii ��dzkiej. Czas pi�tego roku wspominam jako doskona�� harmoni� pracy intelektualnej, pog��biania duchowo�ci oraz� �wiczeniach cia�a. Ju� w liceum z pasj� podnosi�em ci�ary, a tu mia�em pod bokiem nowy atlas.

Mieli�my w tym czasie kilka �afer�. Najbardziej przykr� by�a historia, kt�ra wydarzy�a si� w Tomaszowie, a odbi�a szerokim echem w ca�ej diecezji. Tamtejszy proboszcz � Ryszard Falski � napastowa� seksualnie m�odego ministranta. Stary �wintuch do�� powa�nie nadwyr�y� odbytnic� ch�opca.

Podobne bolesne wydarzenia zdarza�y si� co jaki� czas, ale zawsze budzi�y w nas niezrozumienie i trwog�. Fakty te skrz�tnie tuszowano i ukrywano � za�atwiaj�c spraw� (jak w przypadku tomaszowskim) wi�ksz� sum� pieni�dzy za milczenie. Ko�ci� przez setki lat opanowa� do perfekcji sztuk� kamufla�u.

Dotar�a do nas r�wnie� wie�� o powieszeniu si� zakonnicy w Parafii p.w. �w. Franciszka w �odzi. Wed�ug p�niejszych relacji jej spowiednika � siostra mia�a du�y temperatent seksualny, z kt�rym nie mog�a sobie poradzi�. Ci�g�e pokusy i grzeszne my�li zamieni�y jej �ycie w koszmar, pomiesza�y zmys�y i pchn�y do samob�jczej �mierci.

Druga afera rozegra�a si� w samym seminarium, a w�a�ciwie tam mia�a sw�j fina�. Ot� na jednym ze wschodnich przej�� granicznych przechwycono kradziony samoch�d, bardzo dobrej marki � przeprowadzany przez jednego z naszych braci kleryk�w. Zdarzenie to doprowadzi�o do zdemaskowania grupy kilku alumn�w naszej uczelni, kt�rzy w sutannach szmuglowali przez granic� kradzione samochody dla jednej z grup przest�pczych. Mafios�w, tworz�cych w seminarium jedn� z zamkni�tych �paczek�, usuni�to dyscyplinarnie. Sprawa jak zwykle nie ujrza�a �wiat�a dziennego � �dla dobra Ko�cio�a�.

B�d�c w seminarium, ja i moi koledzy, doskonale wiedzieli�my o tym, co si� dzia�o w terenie. S�yszeli�my i znali�my z naszych w�asnych, parafialnych podw�rek, konkretne przyk�ady �amania przez ksi�y celibatu, a raczej czysto�ci � na wszystkie mo�liwe sposoby � �ycia w konkubinacie, rozbijania ma��e�stw, uwodzenia nieletnich (cz�sto s� to uczniowie i uczennice szk� �rednich, a nawet podstawowych), zwi�zk�w i romans�w z zakonnicami, nak�aniania do wsp�ycia kobiet i m�czyzn podczas spowiedzi (korzystaj�c z jej tajemnicy) itd.

Dla niekt�rych z nas takie i podobne przypadki by�y zdecydowanie gorsz�ce; nieliczni do ko�ca, tzn. do momentu wyj�cia z seminarium, szczerze w nie pow�tpiewali. Jestem jednak przekonany, �e wielu przyjmowa�o takie wie�ci z cich� nadziej�, w stylu � Jako� to b�dzie� albo �na szcz�cie mo�na b�dzie pokombinowa�, skoro innym si� udaje�. Znamienne, a czasem zach�caj�ce by�o to, i� hierarchowie Ko�cio�a bardzo pob�a�liwie podchodzili do nadu�y� kleru, zwi�zanych z pogwa�ceniem sz�stego przykazania. Je�li ju� wyskok sta� si� g�o�ny i doszed�, zwykle za spraw� �kolegi� � ksi�dza, do uszu biskupa � w najgorszym wypadku delikwenta przenoszono na inn� plac�wk�. W przypadku proboszcz�w, nawet to nie zawsze wchodzi�o w gr�. Kto nie wierzy mo�e sprawdzi� w Parafii M.B. Kr�lowej Polski w Tomaszowie, gdzie do dzisiaj urz�d przewielebnego, czcigodnego proboszcza sprawuje stary pedofil vel ks. pra�at Ryszard Falski. Zaiste, tacy jak on nie �ami� �adnego ze �lub�w (celibat = bez�enno��, a nie czysto��). Biskupi, wiedz�c o rozmiarach zjawiska zdaj� sobie spraw�, �e jakiekolwiek reakcje z ich strony by�yby walk� z wiatrakami i ods�oni�yby ogromny problem (tak�e ludziom �wieckim), a to jest ostatnia rzecz, kt�rej chce Ko�ci�. Jednocze�nie ci sami biskupi, na czele z papie�em, pot�piaj� ksi�y zawieraj�cych zwi�zki ma��e�skie. Biblia, kt�ra w �adnym miejscu nie m�wi o bez�enno�ci kap�an�w (wr�cz przeciwnie), wielokrotnie podkre�la naturalne, tj. dane przez Boga, prawo ka�dego cz�owieka do posiadania rodziny.

Nadesz�y kolejne wakacje dla mnie pod znakiem pieszej pielgrzymki do Cz�stochowy i kolejnych kolonii Caritasu. Po wakacjach wydarzenie, na kt�re czeka�em od lat � �wi�cenia diakonatu. W Diecezji ��dzkiej organizowaniem �wiece� diakonatu wyr�nia si� co roku inn� parafi�. Nasza uroczysto�� wypad�a w Pabianicach. Ogromny nowy Ko�ci� p.w. �w. M. Kolbego pomie�ci� wszystkich zaproszonych go�ci. Moja bliska rodzina stawi�a si� w komplecie. Oprawa uroczysto�ci by�a, jak zwykle imponuj�ca. �wi�ce� udziela� nam rektor � ks. bp. Adam Lepa. Tydzie� wcze�niej prze�yli�my wsp�lnie rekolekcje, kt�re chyba ka�dy z nas b�dzie d�ugo wspomina�. Prowadzi� je, w klasztorze � pustelni pod Cz�stochow�, wspania�y cz�owiek � kap�an � ojciec Winfrid ze Zgromadzenia Krwi Chrystusa. Biskup po raz pierwszy na�o�y� na mnie r�ce, tak jak Jezus na aposto��w. Ja natomiast po raz pierwszy zosta�em po�wiecony Bogu, wobec kt�rego �lubowa�em celibat � bez�enno��, pos�usze�stwo biskupowi ordynariuszowi oraz odmawianie brewiarza. Po �wi�ceniach diakonatu � ksi�dz diakon m�g� prowadzi� nabo�e�stwa opr�cz Mszy �wi�tej, a tak�e asystowa� przy pogrzebach i �lubach. Ja i moi koledzy byli�my wprost zauroczeni nowymi obowi�zkami i mo�liwo�ciami. Dumnie paradowali�my po seminaryjnym ogrodzie z brewiarzem w r�kach � jak powa�ni duszpasterze. A ile by�o emocji przy pierwszym �lubie! Jeden z naszych koleg�w nie przyj�� �wiece�. Wiedzieli�my, �e ma dziewczyn� i czeka tylko na obron� pracy, aby z tytu�em magistra odej�� w inne �ycie.

Nie wiem jak moi koledzy z roku, ale ja �lubuj�c celibat uczyni�em to w jakim� sensie w spos�b nie do ko�ca �wiadomy (a wi�c zgodnie z nauk� Ko�cio�a � niewa�ny). �yj�c od 19-tego roku �ycia w zamkni�tym �rodowisku i obracaj�c si� niemal wy��cznie w kr�gu spraw zwi�zanych z Ko�cio�em � nie mia�em okazji doszukiwa� si� u siebie pragnie� zwi�zanych z ma��e�stwem czy za�o�eniem rodziny.

Patrz�c po latach na zdj�cia z uroczysto�ci w Pabianicach widz� twarze i oczy moich braci � tak samo ufne i nie�wiadome jak moje.

Wspomnia�em ju� wcze�niej o stanowisku dziekana og�lnego. Funkcj� t� dzier�y� diakon wybrany w tajnych wyborach przez wszystkich kleryk�w i zatwierdzony przez prze�o�onych. Na tych samych wyborach, kt�re odbywa�y si� przed wakacjami, (kandydaci byli wtedy na 5-tym roku) wybierano r�wnie� dziekana og�lnego gospodarczego i sacelana tj. opiekuna kaplicy. O ile funkcja dziekana og�lnego mia�a charakter reprezentacyjny i sprowadza�a si� zazwyczaj do odczytania kilku zda� �w imieniu kleryk�w�, to dwa pozosta�e stanowiska ��czy�y si� z konkretn� prac�, obowi�zkami i odpowiedzialno�ci�. W czasie wybor�w kilku kleryk�w zg�osi�o moj� kandydatur� na dziekana og�lnego gospodarczego, podaj�c w uzasadnieniu moj� rzekom� operatywno��, zdolno�ci organizacyjne i umi�owanie czysto�ci. Wybrano mnie niemal jednog�o�nie na to stanowisko, a prze�o�eni wyb�r zaaprobowali.

Mia�em wiec, opr�cz pisania pracy magisterskiej, sporo zaj�� przez ostatni rok studi�w. Do moich obowi�zk�w nale�a� m.in. � og�lny nadz�r nad czysto�ci� i porz�dkiem w seminarium oraz organizowanie ludzi do prac, np. liczenia i uk�adania pieni�dzy po zbi�rkach itp. Na ka�dym roku by� tzw. kursowy dziekan gospodarczy. Wszyscy oni podlegali mnie i na moje polecenie wyznaczali kleryk�w na swoim roku. Pod nieobecno�� lub w przypadku niedyspozycji dziekana og�lnego, zast�powa�em go na r�nego rodzaju imprezach. Co do prac fizycznych wykonywanych przez kleryk�w w seminarium i poza nim � mia�y one rozmaity charakter i by�y na porz�dku dziennym. We W�oc�awku klerycy przede wszystkim roz�adowywali kontenery z darami oraz pracowali na seminaryjnych area�ach przy pracach polowych. Przy ich ogromnej pomocy wybudowano tak�e nowy gmach uczelni. W �odzi na szcz�cie nie by�o ju� problem�w z darami, kt�re w latach 90-tych przesta�y prawie przychodzi�. Najwi�cej pracy by�o przy zwo�eniu plon�w, kt�rymi wiejskie parafie obdarowywa�y seminarium, a tak�e przy roz�adunku cegie� na dom ksi�y emeryt�w i ogromne ��dzkie �wi�tynie. Moja funkcja dziekana gospodarczego ��czy�a si� te� z przywilejem, ot� wsp�lnie z sacelanem mieszkali�my w do�� du�ym pokoju na uboczu. Mieli�my swoj� �azienk� z prysznicem i wc. Poza �ustawowymi� obowi�zkami mia�em te� inny, kt�ry by� najbardziej wyczerpuj�cy, ale dawa� te� du�o satysfakcji.

Naprzeciwko naszego pokoju by�o mieszkanie by�ego wieloletniego rektora seminarium, kt�ry od kilku lat le�a� sparali�owany w ��ku. Ksi�dz Infu�at Woroniecki mimo podesz�ego wieku (ponad 80 lat) i nieuleczalnej choroby zachowa� dobry humor i by� prawdziw� skarbnic� wiedzy o ��dzkim Ko�ciele. Od jego ��ka do naszego pokoju by� przeci�gni�ty przew�d, kt�ry u nas ko�czy� si� elektrycznym dzwonkiem. Ksi�dz rektor miewa� okropne b�le o r�nych porach dnia i nocy i cz�sto korzysta� z dzwonka. Konsekwencj� mojego ci�g�ego zabiegania by�o zaniedbanie pracy naukowej. Od czwartego roku studi�w ucz�szcza�em na seminarium z prawa kanonicznego. Promotorem mojej pracy magisterskiej by� obecny rektor � ksi�dz dr. P�kalski � wspania�y cz�owiek i kap�an z wielkim poczuciem humoru. Tematem mojej pracy by� katechumenat � instytucja pierwotnego Ko�cio�a, przygotowuj�ca kandydat�w do przyj�cia chrztu. Mniej wi�cej w po�owie sz�stego roku og�osi�em wszem i wobec ob�o�n� chorob�. Zamkn��em si� na miesi�c w pokoju (wychodzi�em tylko do ks. Infu�ata). Jedzenie donosi� mi wsp�mieszkaniec. Po miesi�cu praca magisterska by�a ju� gotowa, a nied�ugo potem obroni�em j� na 4+ w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie.

B�d�c po pierwszych �wi�ceniach w Seminarium ��dzkim mo�na by�o pozwoli� sobie na g��boki oddech. Byli�my jedn� nog� w kap�a�stwie, a wielu traktowa�o nas ju� jak pe�noprawnych ksi�y. Mogli�my pozwoli� sobie np. na wyk�ady po��czone z lu�n� dyskusj� i wymian� zda�. Powszechnie wiadomo, jak wielu wiernych nie zgadza si� z pewnymi naukami Ko�cio�a dot. antykoncepcji, zap�odnienia in vitro czy rozwod�w. Ma�o kto wie natomiast, �e jeszcze w wi�kszym stopniu nie zgadzaj� si� z nimi sami ksi�a (cho� je przekazuj�). Niekt�re fragmenty doktryny napotykaj� na oponent�w ju� w seminarium, w�r�d kleryk�w. Osobi�cie nie zgadzam si� z kilkoma naukami odnosz�cymi si� do moralno�ci chrze�cija�skiej i mam zastrze�enia co do uzasadnienia kilku innych. Dla przyk�adu, jednym z podstawowych uzasadnie� dogmatu m�wi�cego o Jezusie jako o jedynym Synu Maryi jest stwierdzenie, i� gdyby mia�a Ona wi�cej dzieci uw�acza�oby to Jej godno�ci, a tak�e godno�ci samego Jezusa. Nie s�dz�, �e dla Jezusa by�oby poni�aj�ce to, i� urodzi� by si� jako pierworodny, ale nie jedyny z prawowiernego ma��e�stwa. Cz�sto w w�szym gronie dyskutowali�my o naszych r�nych w�tpliwo�ciach co do wpajanej nam doktryny. Nie by�o jednak wielu odwa�nych, kt�rzy chcieliby polemizowa� z profesorami. Ja zdoby�em si� na tak� polemik� b�d�c ju� diakonem. By�a to dyskusja z wyk�adowc� �wieckim, wyst�puj�cym czasami w telewizji, utytu�owanym prof. seksuologii p. W�odzimierzem Fija�kowskim, kt�ry zawsze reprezentuje lini� �ci�le ko�cieln�. Profesor mia� wyk�ady z naszym kursem na temat naturalnych metod zapobiegania ci��y oraz p�ciowo�ci w og�le. M�wili�my o metodach antykoncepcji niedopuszczalnych z punktu widzenia moralno�ci chrze�cija�skiej. Wszyscy s� zgodni co do tego, �e antykoncepcja w niekt�rych przypadkach jest wr�cz konieczna. Zrozumia�e jest r�wnie� negatywne stanowisko wobec metod antykoncepcyjnych polegaj�cych na zniszczeniu zap�odnionej kom�rki jajowej, nie m�wi�c ju� o samej aborcji. Mnie i moim kolegom nie trafi�o jednak do przekonania postawienie znaku r�wno�ci pomi�dzy wszystkimi �rodkami zapobiegania ci��y odrzucanymi przez Ko�ci�. Ja wzi��em w obron� prezerwatyw�, kt�ra nie dopuszcza do samego zap�odnienia. Bior�c pod uwag� jej nisk� cen� i zawodno�� metod naturalnych wydaje si� by� ona jakim� rozwi�zaniem, tym bardziej, �e zapobiega przed AIDS. Profesor Fija�kowski by� oburzony moj� nieprawomy�lno�ci�. Jedynym jego argumentem by�o jednak tylko to, �e prezerwatywa jest czym� �sztucznym i nienaturalnym� oraz �e � �zabrania tego Ko�ci�. Mo�e nie wiedzia�, i� Ko�ci� to ludzie, a ludzie si� zmieniaj� tak, jak Warunki w kt�rych �yj�. Ciekawe co by powiedzia� ten naukowiec, gdyby by� ojcem wielodzietnej rodziny, a po�owa z jego niedo�ywionych i niechcianych dzieci pochodzi�aby ze stosowania naturalnych metod zapobiegania ci��y zalecanych przez Ko�ci�. Zgodnie z argumentacj� profesora nale�a�oby r�wnie� pot�pi� wszelkie �sztuczne� substancje i �nienaturalne� metody ratuj�ce ludzi, np. lekarstwa, sztuczne z�by, zastawki serca, nerki, protezy itp.

Kto� m�g�by powiedzie�, �e nie dziwi go stanowisko by�ego ksi�dza. Zapewniam Was jednak, i� ogromna wi�kszo�� waszych duszpasterzy (w tym moi kursowi koledzy) jest podobnego zdania. W Ko�ciele hierarchicznym nie ma niestety miejsca na indywidualne interpretacje i przemy�lenia, a tym bardziej na dyskusje o dogmatach, kt�re s� niepodwa�alne. Jest bardzo uci��liwe i bolesne � g�osi� przez ca�e �ycie to, z czym si� cz�owiek nie zgadza i co chcia�by zmieni�, a tego zrobi� nie mo�e. R�wnie uci��liwa i bolesna jest bezsilno�� kap�an�w wobec celibatu, kt�ry neguj�, a w kt�rym musz� �y� je�li chc� by� kap�anami. Gdyby kto� szuka� w tej ksi��ce powod�w mojego odej�cia z kap�a�stwa to w�a�nie znalaz� a� dwa z nich.

Seminarium ��dzkie, mimo i� by�o o wiele bardziej normalne od w�oc�awskiego, nie mog�o ustrzec kleryk�w przed zachowaniami typowymi dla zamkni�tego �rodowiska m�skiego. My�l� tu o zachowaniach homoseksualnych. W ci�gu trzech lat pobytu w �odzi mia�em okazj� obserwowa� rozw�j klasycznego, w warunkach seminaryjnych, homo � uczucia, kt�re mia�o sw�j epilog za �cian� mojego pokoju. Jeden z moich koleg�w z roku � Stasiu zaprzyja�ni� si� z m�odszym o dwa lata Marcinem, kt�ry pochodzi� z samej �odzi. Pocz�tki przyja�ni ch�opc�w by�y, jak to bywa w takich przypadkach � bardzo niewinne. Poniewa� rodzice Staszka mieszkali na drugim ko�cu Polski � ch�opak bywa� cz�stym go�ciem w domu Marcina, tym bardziej, �e ten ci�gle go zaprasza�. Staszek przez kilka lat przywi�za� si� do m�odszego kolegi i jego rodziny, ale zachowywa� si� pow�ci�gliwie do samego ko�ca. Tymczasem Marcin nie widzia� �wiata poza Staszkiem. Chcia� przebywa� ci�gle i tylko z nim. Kupowa� mu drogie prezenty, kwiaty, fundowa� bilety do kina i teatru. Wyr�cza� Staszka we wszystkich obowi�zkach: sprz�ta� mu pok�j, pomaga� zbiera� materia�y do pracy magisterskiej itd. M�j kolega chyba zbyt p�no zauwa�y�, �e sprawy zasz�y za daleko albo po prostu by�a mu na r�k� taka pomoc i �opieka�. W ko�cu jednak zacz�� stopniowo odsuwa� si� od Marcina, co ten strasznie prze�ywa�. Pewnego wieczoru zelektryzowa� mnie �omot rzucanych przedmiot�w i d�wi�k t�uk�cego si� szk�a, dobiegaj�cy zza �ciany. Pobieg�em sprawdzi� co si� dzieje. Zobaczy�em Marcina, kt�ry demolowa� pok�j Staszka � �ama� krzes�a, rozbija� wazony, rzuca� ksi��kami. Staszek pr�bowa� go powstrzyma�, ale Marcin dosta� sza�u. Wykrzykiwa� przy tym, �e Staszek go odtr�ca i ignoruje, podczas gdy on got�w jest zrobi� dla niego wszystko. Pr�bowa�em uspokoi� desperata, chocia� by�o mi go bardzo �al. W tym czasie Stanis�aw wybieg� z pokoju, a za chwil� wr�ci� z prorektorem. Marcin by� za�amany i zrezygnowany. �ami�cym si� g�osem, ze �zami w oczach powiedzia� prze�o�onemu, �e jest mu wszystko jedno i �e nie ma po co �y� bo Stasiu go ju� nie chce, a on Stasia kocha. Sytuacja by�a tragikomiczna. Ksi�dz wicerektor zachowa� jednak stoicki spok�j. Zaprowadzi� Marcina do siebie na rozmow�. Wkr�tce ch�opak musia� opu�ci� seminarium.

�wiecenia kap�a�skie zbli�a�y si� wielkimi krokami. Po obronie pracy magisterskiej pozosta�o mi tylko drukowanie zaprosze�. W tym czasie bardzo du�o si� modli�em i mobilizowa�em do zada�, kt�re mia�y mi zosta� nied�ugo powierzone. Przed �wieceniami czeka�y nas jeszcze prywatne rozmowy z arcybiskupem (odk�d Diecezja ��dzka sta�a si� archidiecezj�), prze�o�onymi i ojcem duchownym odpowiedzialnym za nasz� formacj� wewn�trzn�. Pierwsza kolejka ustawi�a si� przed mieszkaniem �ojczaszka�. By� to dobroduszny, troch� flegmatyczny cz�owiek ok. sze��dziesi�tki. Podobno wewn�trz mia� natur� choleryka, ale nigdy tego nie do�wiadczy�em. Rozmowa z ojcem by�a obj�ta tajemnic�. Tematem jej, jak si� p�niej zorientowali�my, by�a pokora i pos�usze�stwo. Czekaj�c na swoj� kolej, widzia�em pos�pne i za�amane oblicza wychodz�cych koleg�w. Ojciec �wi�tek znany by� ze swojego radykalizmu i ortodoksyjnej postawy. Rozmowa z nim by�a jedn� z tzw. rozm�w dopuszczaj�cych do �wiece�. Wszed�em wi�c do �rodka z dusz� na ramieniu. Wyszed�em po kilkudziesi�ciu minutach pos�pny i za�amany jak inni. Okaza�o si�, �e �aden z nas nie zosta� dopuszczony do �wi�ce�, ale �ojczaszek� da� nam kilka dni na przemy�lenia, po czym mieli�my przyst�pi� do poprawki Poniewa� rozmow� nie obejmowa�a tajemnica spowiedzi, przedstawi� pokr�tce jej tre�� i wymow�. Ojciec da� ka�demu z nas pod rozwag� kilka takich samych przyk�ad�w. Pierwszy z nich dotyczy� prywatnego objawienia. �Za��my � m�wi� ojciec �wi�tek � �e objawi�a ci si� Matka Boska albo Pan Jezus. Otrzyma�e� jakie� pos�anie czy misj� do spe�nienia. Oczywi�cie jedziesz z tym od razu do swojego biskupa, a on m�wi ci, �e to wszystko jest przewidzeniem i nakazuje nikomu nic nie m�wi� co robisz?� Druga historia by�a ju� bardziej realna. �Przypu��my, �e za�o�y�e� (oczywi�cie za zgod� biskupa) jakie� stowarzyszenie modlitewne czy charytatywne, kt�re w kr�tkim czasie wyda�o wspania�e owoce. Widzisz na w�asne oczy ludzkie przemiany i nawr�cenia. Nagle biskup odwo�uje swoj� zgod�, ka��c ci zaprzesta� dzia�alno�ci co robisz?� Inny przyk�ad dotyczy� pos�usze�stwa proboszczowi �Dajmy na to, �e w swojej parafii skupi�e� wok� Ko�cio�a mas� m�odzie�y. Zorganizowa�e� j� w oaz�, czy te� inn� organizacj� ko�cieln�. M�odzie� staj� si� lepsza, nawraca si�, jest rozmodlona. W tym momencie wkracza proboszcz zakazuj�c np. jakichkolwiek zgromadze� m�odych ludzi � co robisz?�

W ka�dym powy�szym przypadku nale�a�o bezwzgl�dnie i natychmiast, bez prawa do polemiki, podporz�dkowa� si� woli prze�o�onego. Takie �lepe pos�usze�stwo wobec wy�szego w hierarchii odnosi si� do ka�dej bez wyj�tku sprawy i problemu. Jest to g��wne spoiwo trzymaj�ce Ko�ci� Katolicki w jedno�ci. Przez sze�� lat s�yszeli�my wszystko o pos�usze�stwie i pokorze, ale gdzie w tym wszystkim miejsce dla w�asnej inicjatywy i post�pu? Po kilku dniach wyniki � 3:0 i 2:1 dla ojca � poprawili�my na nasz� korzy��. Ostatnie rekolekcje poprzedzaj�ce �wi�cenia kap�a�skie nasz rocznik odby� w Szczawinie � ma�ej wiosce pod Zgierzem, gdzie Siostry S�u�ebniczki mia�y sw�j dom zakonny. Rekolekcje prowadzi� redaktor naczelny �Niedzieli� � ks. dr Ireneusz Skubi�. Byli�my ju� wtedy podekscytowani �wi�ceniami. My�l�, �e wielu spo�r�d nas dopiero tam zacz�o na powa�nie my�le� o tym, co si� wydarzy za par� dni. Wynika�o to z naszej d�ugiej i szczerej rozmowy przy ognisku, ostatniego wieczoru. Mieli�my po 25 � 26 lat, ale ci�g�e przebywanie w �szkole� sprawi�o, �e nasze zachowanie i spos�b my�lenia by� ci�gle niepowa�ny, a chwilami wr�cz dziecinny. Jednak tego jednego wieczoru wszyscy byli skupieni; nic dziwnego � nast�pnego dnia mieli�my przyj�� z r�k arcybiskupa �wi�cenia czyni�ce nas kap�anami na wieki! Nasza rozmowa szybko zesz�a na temat �ycia, kt�re nas czeka � celibat, samotno��, niezrealizowane ojcostwo. Dopiero wszystkich naraz zatrwo�y�a ta wizja, z kt�r� ka�dy z osobna zdawa� si� zgadza� ju� od dawna. Jeden z koleg�w, znany kawalarz, powiedzia�: �wiecie, od sze�ciu lat nie poca�owa�em �adnej dziewczyny i to wydaje si� oczywiste � by�em klerykiem zamkni�tym w seminarium. Ale kiedy u�wiadomi� sobie, �e nie mog� tego zrobi� do ko�ca �ycia � wydaje mi si� to g�upie i nierealne. W imi� czego?! Czy Jezus rzeczywi�cie wymaga od nas a� takich ofiar?!�

Zapewne wielu ludzi zastanawia si� � kim s� ci m�odzi ch�opcy decyduj�cy si� na sze�� lat odosobnienia, a p�niej na �ycie w samotno�ci � bez �ony, potomstwa, w�asnego domu? Co nimi kieruje? Jakie idee i cele im przy�wiecaj�? Czy ich intencje s� zawsze szczere? Na takie pytania nie spos�b jest odpowiedzie� jednoznacznie i schematycznie. Niemo�liwe jest przenikni�cie ludzkich my�li, nie m�wi�c ju� o tym, �e ka�dy cz�owiek jest niepowtarzalny. Ocena innego cz�owieka, w celu zaszufladkowania go (bo tak jest naj�atwiej), jest zawsze � mniej lub bardziej chybiona. Ja jestem jednak w tej dobrej sytuacji, i� mog� pr�bowa� odpowiedzie� na powy�sze pytania w oparciu o w�asne, sze�cioletnie do�wiadczenie. S� to spostrze�enia i przemy�lenia zebrane w dw�ch seminariach � dw�ch �rodowiskach kleryckich, z kt�rych ka�de mia�o swoj� specyfik�, cho� wiele mia�y ze sob� wsp�lnego. By� mo�e moje oceny wydadz� si� komu� nazbyt przejaskrawione i tendencyjne. Zapewniam jednak, �e nie wyst�puj� w roli tego, kt�ry patrz�c wstecz na swoje najpi�kniejsze lata �ycia, sp�dzone za ko�cielnymi murami � pragnie odwetu. Uwa�am, �e okres seminaryjny jest w moim �yciu, z jednej strony � jak gdyby wyj�ciem na pustyni�, aby spotka� tam Boga, a z drugiej strony bardziej ludzkiej � oceniam te sze�� lat jako wspania�� przygod�, kt�ra du�o mnie nauczy�a. Nie patrz� na ten czas, jak na ofiar� z kawa�ka �ycia albo jak na okres wyrzecze�. Paradoksalne jest to, �e b�d�c w izolacji od �wiata nauczy�em si� lepiej rozumie� ludzi � i to nie tylko tych w czarnych sutannach. Je�li za� chodzi o nich � to widzia�em ich przychodz�cych i wychodz�cych. Wielu zmieni� ten czas i �ycie jakie wiedli. Wielu jednak pozosta�o takimi, jakimi byli w dniu z�o�enia papier�w. Wydaje si� wi�c, �e o warto�ci wychodz�cych decyduje w du�ym stopniu intencja, z jak� po raz pierwszy przekroczyli seminaryjne progi.

Tak, jak ju� wspomnia�em, nie spos�b jednoznacznie oceni� wszystkich kandydat�w do kap�a�stwa. Ka�dy z nich jest innym cz�owiekiem. Nie wolno zapomnie� o tym, �e pochodz� ze �wiata, a jaki jest �wiat i jego nami�tno�ci wszyscy dobrze wiemy. S� wi�c klerycy � z�odzieje i klerycy � cwaniacy. Jednak ogromna wi�kszo�� braci kleryckiej, jestem o tym przekonany, idzie do seminarium za g�osem Bo�ego powo�ania. Je�li wychodz� po sze�ciu latach gorsi ni� przyszli i (co cz�sto bywa) po drodze zgubili drog�, kt�r� chcieli i�� � to winien jest chory system, kt�ry ich wypaczy�, a nie oni sami. Seminarium duchowne jest �rodowiskiem jedynym w swoim rodzaju. �cieraj� si� w nim dwa �wiaty, krzy�uj� si� dwa sposoby na �ycie. Ci�gle walczy ze sob� to co ludzkie, ze �wiata z tym co boskie � i jest to naturalne. Najgorsze jest to, �e to co ko�cielne rzadko pomaga temu co boskie, a cz�sto wr�cz przeszkadza. Hermetyczno�� seminarium, wyizolowanie od �wiata zewn�trznego sprawia, �e jego mieszka�cy pozbawieni trosk i problem�w normalnego �ycia, tworz� cz�sto swoje w�asne prawa i obyczaje. Powszechnym zjawiskiem w seminarium jest zatem tzw. zmanierowanie. Klerycy �yj�cy pod kloszem, w inkubatorze ochronnym s� nienaturalnie wyczu�em na punkcie swego � �ego�. Przys�owiowe nadepni�cie na odcisk mo�e czasami urosn�� do rangi wielkiej zniewagi, wr�cz tragedii. Konkluduj�c, musz� jasno i obiektywnie stwierdzi�, �e ci m�odzi ludzie, kt�rych spotka�em na swojej drodze do kap�a�stwa byli normalnymi ch�opakami, �yj�cymi w niezbyt normalnym �rodowisku. Powo�anie, kt�re otrzymali nie uczyni�o ich �wi�tymi, ale system wychowawczy � panuj�cy w seminarium � niejednego wykolei�.

Sobotni poranek 12 czerwca 1993r. Dzie� naszych �wiece� kap�a�skich wsta� gor�cy i parny. Katedra ��dzka ju� od rana wype�nia�a si� ro�nami tych trzynastu wybranych i powo�anych, kt�rzy w ich obecno�ci b�d� u�wi�ceni i pos�ani. Pisz�c te s�owa ogl�dam film video z naszych �wi�ce�. Widz� procesj�, a w niej ca�e seminarium � wszystkich kleryk�w od l-go do 6-go roku, id�cych w stron� o�tarza. Za nimi ksi�a, kt�rzy rok wcze�niej otrzymali �wi�cenia. Wreszcie nasza trzynastka w bia�ych albach, z kap�a�skimi ornatami z�o�onymi na wyci�gni�tych r�kach. Nast�pnie przechodz� jeden po drugim nasi profesorowie, prze�o�eni, czterech biskup�w i arcypasterz w otoczeniu asysty. Nasza grupa ustawia si� naprzeciwko o�tarza. Ju� nied�ugo staniemy z jego drugiej strony. Kamera przesuwa si� wolno po twarzy ka�dego z nas. Wszyscy jeste�my skupieni i wzruszeni � kamienne twarze, wyostrzone zmys�y, patrz�ce gdzie� przed siebie oczy.

Kiedy widz�, jak arcybiskup nak�ada r�ce na moj� g�ow�, a ja �lubuj� mu pos�usze�stwo. Kiedy patrz� na siebie le��cego krzy�em na katedralnej posadzce, w�r�d moich braci pr�buj� przywo�a� w sobie te my�li i uczucia, kt�re w�wczas przepe�nia�y moje serce. Pami�tam, i� mocno prosi�em Boga o si�y i wytrwanie. Obieca�em Mu szczer� i oddan� s�u�b�. Wierzy�em wtedy, �e ud�wign� i ponios� ten krzy�, kt�ry bra�em na swoje barki. Panie, Bo�e m�j! Ty wiesz najlepiej, �e mia�em wielkie pragnienie s�u�enia Tobie i Twoim wiernym! Ty Wiesz, �e na dnie serca zachowa�em nadziej� �kt�ra zawie�� nie mo�e� � kiedy� znowu stan� przy Twoim o�tarzu!

Po tygodniu od tamtych wydarze�, kt�re zako�czy�y si� oberwaniem chmury i powodzi� na ulicach �odzi, czeka�a mnie ostatnia ju� uroczysto��. Wtajemniczeni wiedz� zapewne, i� nowowy�wi�cony ksi�dz, swoj� pierwsz� � uroczyst� Msz� �wi�t�, tzw. prymicj�, sprawuje w rodzinnej parafii. Na takie wydarzenie niekt�re wsp�lnoty parafialne czekaj� nieraz dziesi�tki lat. Nic wi�c dziwnego, i� skupia ono uwag�, opr�cz ca�ej rodziny i kr�gu znajomych neoprezbitera [5], niemal wszystkich w okolicy. By�em w dobrej sytuacji, poniewa� kilka tygodni wcze�niej moja parafia (ok.10 ty�. mieszka�c�w) prze�y�a ju� prymicj� mojego kolegi. Nie b�d� opisywa� po kolei wszystkich punkt�w samej uroczysto�ci. Nie musz� tak�e nadmienia�, �e wszyscy tego dnia s� wzruszeni; sk�adaj� �swojemu ksi�dzu� cudowne �yczenia i obsypuj� go kwiatami. Dzieci m�wi� wierszyki, proboszcz wyg�asza mow� okoliczno�ciow�, a zaproszony kaznodzieja wychwala pod niebiosa bohatera parafii. Sta�ym punktem ka�dej prymicji jest r�wnie� tzw. podzi�kowanie prymicjanta, w kt�rym zazwyczaj kre�li on drog� swojego powo�ania i dzi�kuje wszystkim (zw�aszcza rodzicom), kt�rzy na tej drodze stan�li. Na koniec b�ogos�awi wszystkich zgromadzonych, k�ad�c ka�demu r�ce na g�ow�. Z tym b�ogos�awie�stwem po��czona jest szczeg�lna �aska Bo�a. Jako pierwsi dost�puj� tej �aski kap�ani; nast�pnie siostry zakonne, klerycy, rodzice, rodzina bli�sza i dalsza � a� do ostatniej g�owy w �wi�tyni. Ja osobi�cie odebra�em swoje prymicje jako jedno wielkie dzi�kczynienie. Dzi�kowa�em przede wszystkim Bogu za to, i� mog�em sprawowa� Jego Ofiar� przy tym samym o�tarzu, przy kt�rym s�u�y�em do Mszy jako ministrant. Dzi�kowa�em, i� By� ze mn� i Prowadzi� mnie przez te wszystkie lata. Dla mnie prawdziwymi bohaterami tej prymicji byli moi rodzice. To im nale�a�y si� wszystkie kwiaty i �yczenia. Wiedzia�em jednak, �e dla nich � najlepsz� nagrod� i podzi�kowaniem za 25-letnie trudy mojego wychowania � by�o widzie� mnie sprawuj�cego Naj�wi�tsz� Ofiar�. Nie zapomn� nigdy � Kochani Rodzice � Waszej mi�o�ci, troski i Waszego� przebaczenia.

Ka�de prymicje, po cz�ci liturgicznej, maj� swoj� kontynuacj� przy suto zastawionym stole. Rodzina i znajomi mog� wtedy do woli nacieszy� si� swoim pupilkiem. Oczywi�cie nigdy nie podaje si� alkoholu, ale muzyka i taniec s� praktykowane � zw�aszcza w g�rach. Utartym zwyczajem � prymicjanta obdarowuje si� prezentami i kopertkami. �wi�cenia kap�a�skie i nast�puj�ce po nich prymicje cz�sto przyr�wnuje si� do �lubu i wesela. Bior�c pod uwag� fakt, i� wydarzenia te ��cz� si� z dwoma r�wnorz�dnymi sakramentami � nie jest to pozbawione sensu. Biesiadowanie i zabawa prymicyjna trwaj� zwykle do wieczora. Kiedy pojad� ju� ostatni go�cie, a zm�czeni rodzice po�o�� si� spa�, zostaj� sami za�lubieni � on i jego B�g.

Po prymicjach zosta�o mi kilka dni odpoczynku. Pojecha�em z rodzicami do Lichenia. To by�o i jest dla nas prawdziwe, rodzinne sanktuarium. Matka Bo�a Bolesna zna�a wszystkie nasze rado�ci i smutki. Odda�em si� w Jej matczyn� opiek�.

Zgodnie z nowym dekretem arcybiskupa � nowowy�wi�ceni kap�ani mieli w czasie wakacyjnych miesi�cy, zast�powa� ksi�y b�d�cych na urlopach. Wszystkie parafie obj�te zast�pstwami by�y na terenie samej �odzi. Ka�dy z nas mia� przydzielone dwa lub trzy punkty, w ci�gu dw�ch miesi�cy.

Kiedy zjecha�em na swoj� pierwsz� plac�wk� akurat ko�czy�a si� wieczorna Msza �w. Ksi�dz Wies�aw przywita� si� ze mn� weso�o. Powiedzia�, �e zast�puj� samego proboszcza, bo to on jest w�a�nie na urlopie. Stoj�c w zakrystii, k�tem oka dostrzeg�em kolejk� ludzi przy konfesjonale. Poczu�em, �e zbli�a si� moja pierwsza spowied�. �Czy to na nas czekaj��? � spyta�em niepewnie. �A, tak, tak lecimy� � odpar� m�j starszy kolega i ju� go przy mnie nie by�o. Ja poszed�em do drugiego konfesjona�u na drewnianych nogach. Gor�czkowo powtarza�em w my�lach formu�k� rozgrzeszenia. Dziewczyna, kt�r� spowiada�em spyta�a mnie � czy dobrze si� czuj�. Nic dziwnego � sam nie mog�em pozna� swojego g�osu, a w dodatku zacz��em si� j�ka�. W czasie nast�pnych spowiedzi stopniowo si� opanowa�em. Pami�tam, i� moim pierwszym i najwi�kszym wra�eniem by�o uczucie wielkiego za�enowania. Czu�em si� niegodny wys�uchiwania i odpuszczania cudzych grzech�w. Chocia� p�niej nabra�em pewnej rutyny w spowiadaniu, to w�a�nie wra�enie towarzyszy�o mi i pozosta�o do mojej ostatniej spowiedzi. Niestety, wielu ksi�y traktuje spowied� nieodpowiedzialnie, sp�ycaj�c j� do kilku zdawkowych poucze� i �odpukania�. Dziwi� si� p�niej ludziom, i� ci spowiadaj� si� cale �ycie jak dzieci pierwszokomunijne.

Ksi�dz Wiesiu zaprowadzi� mnie do swojego mieszkania w ogromnej � nowej plebanii, kt�r� wcze�niej wzi��em za jeden z blok�w. W por�wnaniu z ma��, obskurn� kaplic� � budynek parafialny by� naprawd� imponuj�cy. Podobno proboszczowi zabrak�o ju� pomys��w na to, co w nim urz�dzi� � tym bardziej, �e on i drugi wikariusz mieli mieszkania gdzie indziej. Wiesiu zajmowa� niewielk� cz�� najwy�szej kondygnacji, a mnie przypad� jeden z jego pokoj�w. Wsp�lnie zrobili�my sobie kawalersk� kolacje, do kt�rej m�j kolega wyci�gn�� �po��wk�. By� szczerze zdziwiony i zawiedziony kiedy us�ysza�, �e nie b�d� z nim pi�. Po chwili, tym razem ja zbarania�em gdy zobaczy�em jak Wiesiu stawia przed sob� butelk� i raz za razem sobie polewa. Tak by�o ka�dego wieczoru. Wies�aw cz�sto zasypia� pijany przy stole i spa� tak w ubraniu a� do rana. M�j starszy brat w kap�a�stwie, mimo swojej mi�ej powierzchowno�ci i sumienno�ci w wykonywaniu obowi�zk�w � cierpia� ju� wtedy na chorob� alkoholow�. Na szcz�cie pi� tylko wieczorami, kiedy go nikt nie widzia�. Nie zdoby�em si� na rozmow� z nim na ten temat. Zapewne i tak nie odnios�a by �adnego skutku. Jeszcze jako diakon bra�em udzia� w odpu�cie parafialnym, w kt�rym uczestniczy� biskup Bohdan Bejze. By� on wtedy na przyj�ciu, w gronie ksi�y, mocno wstawiony. Brakowa�o mu jednak do stanu w jakim, ka�dego wieczoru, widywa�em Wiesia. Wkr�tce mia�em si� dowiedzie� i przekona� na w�asne oczy, jak wielkie spustoszenie w�r�d kleru robi alkohol.

Ca�a moja praca w parafii polega�a na odprawianiu jednej Mszy dziennie, spowiadaniu w czasie drugiej Mszy oraz dy�urze w kancelarii. Wolny czas przeznacza�em na czytanie ksi��ek i wycieczki po �odzi. Obiady gotowa�a nam mi�a, starsza kobieta, kt�ra p�niej zosta�a moj� doje�d�aj�c� (od czasu do czasu) gospodyni�. W taki oto beztroski spos�b sp�dzi�em trzy tygodnie w Parafii Naj�wi�tszej Eucharystii w �odzi.

Na kolejn� plac�wk� zawi�z� mnie Wiesiu swoim maluchem. Tym razem mia�em zast�powa� wikariusza. Parafia M. B. Nieustaj�cej Pomocy by�a o tyle ciekawa, �e po�ow� jej mieszka�c�w stanowili chorzy umys�owo � pacjenci pobliskiego szpitala. Jednego z nich widzia�em ka�dego ranka, jak przychodzi� pod plebani� i ca�owa� z namaszczeniem opony proboszczowego Opla Kadeta. Wielu pacjent�w ucz�szcza�o systematycznie do Ko�cio�a, wykr�caj�c przy okazji r�ne numery, np. jedna kobieta rozebra�a si� do naga przed o�tarzem, w czasie Mszy wykrzykuj�c przy tym, �e jest Matk� Bosk�. Podziwia�em spok�j i opanowanie proboszcza, kt�ry zawsze wiedzia� jak z humorem wybrn�� z niezr�cznej sytuacji. Fili� parafii by�a kaplica na cmentarzu, gdzie w niedziel� odprawiali�my Msze �wi�te. W tym czasie prowadzi�em dwa pogrzeby na tzw. �Do�ach�. Jest to jeden z najwi�kszych cmentarzy w Europie. W jednej kaplicy, od rana do wieczora chowa si� zmar�ych dos�ownie �maszynowo�. Na ca�y pogrzeb jest ok. 20 min.! Kiedy przeci�gn��em o kilka minut swoj� ceremoni� oberwa�o mi si� od starszego kolegi Faktycznie � pod kaplic� czeka�a ju� kolejka �dw�ch pogrzeb�w�.

Trzecia parafia by�a w samym centrum miasta. M�ody proboszcz przymierza� si� w�a�nie do budowy nowego Ko�cio�a. By� to cz�owiek pe�en serdeczno�ci i entuzjazmu. Bardzo go polubi�em. Praca � jak wsz�dzie � Msza, kancelaria, spowied�. Znalaz�em czas, aby kupi� sobie m�j pierwszy w �yciu samoch�d � u�ywany Volkswagen Golf. Chcia�em mie� samoch�d, kt�ry po prostu by mi si� nie psu�. Do dzisiaj nie umiem nic zrobi� przy aucie. Przyda�y si� marki przywiezione z Niemiec i koperty z prymicji.

Przy ko�cu lipca ja i moi koledzy z roku mieli�my spotkanie w kaplicy seminaryjnej z arcybiskupem, kt�ry wr�czy� ka�demu z nas dekret na pierwsz�, sta�� plac�wk� duszpastersk�. Podczas g�o�nego odczytywania przez pasterza nazwy miejscowo�ci przyporz�dkowanej poszczeg�lnemu kandydatowi � po reszcie przechodzi� pomruk zazdro�ci, westchnienie ulgi albo wsp�czucia. Kiedy, wr�czaj�c mi dekret, arcybiskup powiedzia� � �parafia Rusiec� � wszyscy wybuchn�li t�umionym �miechem. Kilku pokaza�o niedwuznacznie jak� cz�� cia�a mam sobie zakorkowa�. Po zako�czeniu ceremonii, ju� na powa�nie, sk�adali mi wyrazy ubolewania i wsp�czucia. Wkr�tce mia�em si� przekona� na w�asnej sk�rze, co to wszystko mia�o znaczy�.

Po otrzymaniu dekretu � mojego pierwszego, kap�a�skiego pos�ania � zosta�em na d�ugo sam w kaplicy. Dzi�kowa�em Bogu za to, �e mnie pos�a� do swojej owczarni. Na ten dzie� czeka�em przecie� tak d�ugo! Moja pierwsza parafia �ni�a mi si� po nocach przez wszystkie lata studi�w. Mo�na powiedzie�, i� moich pierwszych parafian pokocha�em ju� w seminarium. Modli�em si� za nich. Kl�cz�c w kaplicy prosi�em Wszechmog�cego, aby da� mi si�� i wytrwanie w s�u�bie Jemu i Jego rusieckim wiernym. Pyta�em si� Jezusa � co mam zabra� na t� pierwsz� misj�? Co najbardziej mi si� przyda? Odpowied� nasun�a si� natychmiast � Wiara, Nadzieja, Mi�o��. Zrozumia�em, nie po raz pierwszy, �e te Trzy Cnoty Boskie s� najwa�niejsze. U�wiadomi�em sobie ich g��bi� i moc. Wiedzia�em, i� czeka mnie nie�atwe zadanie. Nie na pr�no m�wi si�, �e klerycy wiedz� pierwsi i najlepiej o tym, co dzieje si� w diecezji. Ka�da parafia ma swoj� �atk�, a ka�dy proboszcz � wyrobion� opini�. Zawsze mnie to plotkarstwo denerwowa�o. Sam postanowi�em nigdy nie uprzedza� si� do nikogo, a tym bardziej do ca�ej spo�eczno�ci. By� mo�e dlatego tak ma�o wiedzia�em o tym, co i za co mo�e mnie spotka� w tzw. terenie. To i owo jednak dociera�o tak�e do moich uszu.

Parafia Rusiec nie mia�a najlepszej opinii w diecezji. Wi�za�o si� to zar�wno z jej histori�, jak i tera�niejszo�ci�. Sama nazwa Rusiec kojarzy�a si� wtajemniczonym przede wszystkim z buntem parafian przeciw proboszczowi i kurii biskupiej, kt�ry mia� miejsce na pocz�tku lat 70-tych. O prawdziwych �zamieszkach w Ru�cu� informowa�y nawet �wczesne �rodki masowego przekazu z TV w��cznie. Te wydarzenia opisz� nieco p�niej na podstawie kroniki parafialnej.

Drugim skojarzeniem w odbiorze parani by�a osoba jej aktualnego proboszcza ks. Jana Dupczyckiego, kt�ry mia� opini� �panienki� i to w dodatku zmanierowanej. �aden z jego wikariuszy (mia� ich sze�ciu) nie zagrza� w Ru�cu miejsca d�u�ej ni� jeden rok, podczas gdy na innych parafiach ich koledzy �siedzieli� po trzy lata i d�u�ej. To by� fakt, kt�ry m�g� niepokoi�, ale ja by�em pe�en ufno�ci. Rusiec by� przecie� plac�wk� neoprezbitersk�, tzn. �e kierowano tam ksi�y zaraz po �wi�ceniach. W s�siednim Szczercowie neoprezbiterzy pracowali co prawda po kilka lat; co do Ru�ca jednak � nie wierzy�em, �e arcybiskup kierowa�by co rok m�odego ksi�dza do parafii, gdyby ta faktycznie by�a tak trudna do prze�ycia. Stawiaj�c si� w roli pasterza diecezji na pewno nie posy�a�bym nowo-upieczonych, ideowych i pe�nych zapa�u ksi�y do proboszcza gorszyciela czy tyrana. �Ile� to nieprawdziwych, krzywdz�cych opinii kr��y o Ko�ciele i jego kap�anach� � powt�rzy�em w my�lach utarte, ksi�owskie powiedzenie i z otuch� w sercu wyszed�em z seminarium.

Ksi�dz proboszcz Glapi�ski u kt�rego mia�em pozosta� jeszcze przez kilka dni na zast�pstwie, zaproponowa� mi wyjazd rozpoznawczy. Pojechali�my jego trabantem nast�pnego dnia rano. Rusiec to du�a wie� po�o�ona przy trasie z �odzi do Wroc�awia. Zbli�aj�c si� do celu podr�y mijali�my urocze lasy i ��ki z wielkimi stawami. Zobaczy�em z daleka pi�kny, gotycki Ko�ci� z czerwonej ceg�y. Wydawa� mi si� bardzo du�y jak na tak� miejscowo��. Zaparkowali�my przed plebani� w samo gor�ce, lipcowe po�udnie. Drzwi otworzy� nam m�czyzna ko�o 50-tki z wydatnym brzuszkiem, ale nie grubas. By� ubrany �po cywilnemu� � ciemne spodnie z ostrym kancikiem i jasn� koszul� na kr�tki r�kaw. Uwag� zwraca�a jego mi�a i g�adka jak u dziecka twarz. Ksi�dz proboszcz (bo on to w�a�nie by�) dostrzeg�szy zapewne koloratki w naszych koszulach � szczerze si� ucieszy� i przymilnie zaprosi� do �rodka. Usiedli�my w ma�ym saloniku z kominkiem. Od momentu mojego przedstawienia si� jako przysz�ego wikariusza � ksi�dz Jan nie odrywa� ode mnie wzroku. Oczy mu si� wprost �mia�y na m�j widok, ale by�o w nich te� co� po��dliwego i drapie�nego, co w�wczas odebra�em jako objaw zainteresowania nowym podopiecznym. Ja r�wnie� nie mog�em napatrze� si� na Jasia (jak go w my�lach nazwa�em). Wydawa� mi si� uroczy, a jednocze�nie komiczny. Kiedy szed� rusza� przy tym biodrami i ramionami, zupe�nie jak kobieta. R�wnie� spos�b w jaki siedzia�, rozmawia�, gestykulowa� r�kami, a przede wszystkim jego cieniutki g�osik upodabnia� go raczej do starszawej panny ni� do czcigodnego proboszcza parafii. Jednak trzeba mu odda� to, i� by� ujmuj�co mi�y i go�cinny. Po wielu uprzejmo�ciach, oczopl�sach i ukazaniu wszystkich odmian u�miechu, ks. Jasiu zmieni� nagle wyraz twarzy na pogardliwy, skrzywi� si� jak po dw�ch cytrynach i z nieskrywan� niech�ci� zacz�� wyra�a� si� o swoich parafianach � jakie to z nich wiejskie chamy, nieroby i chytrusy. Uwa�a� swoj� parafi� za, bez w�tpienia, najtrudniejsz� w ca�ej archidiecezji. �Zreszt� sami na pewno o niej s�yszeli�cie� � skwitowa�. O�ywi� si� i rozpromieni� dopiero na koniec, kiedy oprowadza� nas po swojej plebanii t�umacz�c, ile w�o�y� w ni� �zdrowia i pieni�dzy�. Potrafi� przez p� godziny m�wi� o dw�ch kredensach, kt�re kaza� wstawi� w grube �ciany du�ego salonu i drugie p� godziny � o niechlujstwie, nies�owno�ci i zdzierstwie ludzi, kt�rzy przy tym pracowali. Przy po�egnaniu by� znowu uroczy. U�cisn�� mi znacz�co obie r�ce, patrz�c przy tym g��boko w oczy.

Po wyj�ciu z plebanii postanowi�em, �e porozmawiam tak�e z urz�duj�cym jeszcze wikariuszem, a przy okazji obejrz� moje przysz�e mieszkanie. �Wikariatka� mie�ci�a si� w zupe�nie innym budynku, oko�o 30 metr�w od plebanii proboszcza. By�a to du�a, nieotynkowana �pi�tr�wka�. Ca�y parter sta� pusty, niewyko�czony i brudny. Mie�ci�a si� tam sala pimpongowa dla ministrant�w, sala katechetyczna, �azienki i magazynki Po�ow� pi�tra zajmowa� organista z rodzin�, a drug� po�ow� � wikariusz. Ks. S�awek akurat wr�ci� ze spaceru. Wszed�em z nim do mieszkania, w kt�rym mia�em sp�dzi� najbli�szy rok. Sk�ada�o si� z dw�ch pokoi, kuchni, �azienki i ma�ego przedpokoju. Jeden pok�j by� male�ki, za to drugi � przestronny i jasny, z du�ym balkonem. Zauwa�y�em, �e w ca�ym budynku brak by�o jakiegokolwiek ogrzewania. S�awek nie kry� swojej rado�ci z powodu opuszczania parafii. Nie chcia� wiele m�wi� na temat proboszcza. Powiedzia� tylko, �e �by�o ci�ko�. Jego opinia na temat mieszka�c�w parafii r�ni�a si� zupe�nie od opinii proboszcza. C�, ka�dy ma prawo do swojego zdania.

Musz� powiedzie�, i� wyje�d�aj�c z Ru�ca mia�em wi�cej pozytywnych my�li i otuchy w sercu jak przed przyjazdem. Przede wszystkim zauroczy�a mnie sama miejscowo��, w kt�rej ��czy�y si� pejza�e miejskie z wiejskimi. Rusiec mia� swoje centrum z ryneczkiem, przystankiem PKS i parkiem przylegaj�cym do samego Ko�cio�a, ale si�gaj�c dalej wzrokiem � wida� ju� by�o ��ki, pola i las. Miejscowo�� s�yn�a z bogatej, wr�cz wystawnej zabudowy. Ludzie byli tu gospodarni i przedsi�biorczy. Za to �przy Ko�ciele �aden cham nie chcia� pomaga� � jak m�wi� proboszcz. Sam Ko�ci�, kt�ry na koniec wizyty pokaza� mi ks. S�awek, z zewn�trz imponuj�cy � w �rodku by� zaniedbany i brudny. Robi� wra�enie nieucz�szczanego. Mia� jednak w sobie swoisty nastr�j i atmosfer� gotyckiej �wi�tyni. Na tym zako�czy� si� m�j rekonesans w Ru�cu.

30-tego lipca zajecha�em powt�rnie na �moj�� parafi�, tym razem ju� z rodzicami, meblami i dekretem w r�ku. By�a sobota. Proboszcz szykowa� si� na �lub. Chocia� oficjalnie zaczyna�em prac� nast�pnego dnia, jednak Jasiu za��da� stanowczo, abym szed� z nim na uroczysto��, a p�niej na wesele. Nie chcia�em go dra�ni� na samym pocz�tku, usia�em zostawi� rodzic�w przy przeprowadzce i pod��y� za szefem. Moja pierwsza niedziela w Ru�cu by�a przemi�a. Parafianie t�umnie przybyli do Ko�cio�a. Po ka�dej Mszy spontanicznie podchodzili do mnie i serdecznie witali. Starym, parafialnym zwyczajem, po sumie okr��y�a mnie orkiestra i zagra�a kilka powitalnych marsz�w. Proboszcz przy obiedzie sprowadzi� mnie na ziemi� � �to wszystko wredne i fa�szywe, zobaczy ksi�dz!�.

Nast�pnego dnia by�o rozpocz�cie roku szkolnego w miejscowej podstaw�wce. Mia�em niewiele katechezy, tylko 12 godzin tygodniowo. Przydzielono mi VII i VIII klasy, reszt� uczy�a katechetka Agata � nawiasem m�wi�c pi�kna dziewczyna. Cia�o pedagogiczne � og�lnie bardzo przychylnie nastawione do religii w szkole i do mnie osobi�cie. Troch� problem�w wychowawczych mia�em natomiast z dzie�mi. Czeka�y mnie r�wnie� dojazdy do innej szko�y w male�kiej wiosce. By�a to 3 � klasowa szk�ka, za to dzieci by�y tam urocze � grzeczne i pilne.

Jak ju� wspomnia�em, od pierwszego wejrzenia zauroczy� mnie zewn�trzny wizerunek Ru�ca � jego otoczenie i zabudowa. Wsz�dzie kapa�o wprost od zieleni. Liczne lasy i ��ki przynosi�y o�ywcze powiewy wiatru. Sama �wi�tynia rusiecka otoczona by�a ogromnymi drzewami tak, jakby w�r�d nich wyros�a. Okoliczne wioski obfitowa�y w stawy na roz�o�ystych ��kach. Niemal z ka�dej strony wie� otoczona by�a lasem, a jedna wioska ca�a by�a w nim ukryta. Przez parafi� przep�ywa�y dwie urocze i rybne rzeczki Co prawda ludzie po�r�d tej sielankowej scenerii musieli ci�ko pracowa� (ziemie by�y tu nie najlepsze), jednak przyroda wynagradza�a im poniesione trudy � spokojem, �wie�ym powietrzem i pi�knymi pejza�ami Dla ksi�y, zw�aszcza tych spokojnych duchem, taka parafia jest wymarzonym miejscem na ziemi. Ci, kt�rzy nie lubi� zgie�ku miasta i nie boj� si� by� na �wieczniku � �yj� na wiejskich plac�wkach jak u Pana Boga za piecem. Zw�aszcza proboszczowie z jednym wikarym, kt�rego mo�na pos�a� do szko�y, zatrudni� przy robieniu grobu i ��obka, powierzy� mu ministrant�w itp. Oczywi�cie s� to wszystko wspania�e i ciekawe zaj�cia, zwi�zane z misj� ka�dego kap�ana i daj�ce zazwyczaj du�o satysfakcji. Je�li jednak widzi si�, �e jedynemu, najbli�szemu autorytetowi takie prace obmierz�y, a ogranicza si� on tylko do p�godzinnej Mszy dziennie i udzielaniu sakrament�w � co bardziej godnym, tzn. mniej wi�cej raz na dwa miesi�ce � mo�na si� troch� zniech�ci�. Opr�cz niew�tpliwych plus�w ksi�owskiego �ycia na wsi, trzeba powiedzie� r�wnie� o paru minusach. Pierwszy z nich to brak jakiejkolwiek anonimowo�ci. Daj� g�ow�, �e gdyby przeprowadzi� stosown� ankiet� w�r�d mieszka�c�w polskiej wsi i pr�bowa� dociec jakie tematy najcz�ciej porusza si� w wiejskich rozmowach (z wyj�tkiem spraw bytowych i rodzinnych) � wynik b�dzie zawsze ten sam: 1-sze miejsce proboszcz, 2-gie miejsce wikary. Ksi�dz na wsi by� od wiek�w i jest ci�gle tematem nr 1. Spaceruj�c po Ru�cu za ka�dym razem czu�em na sobie (dos�ownie!) setki par oczu. Niekt�rzy wr�cz mnie �ledzili! Do dzisiaj nie mam poj�cia jakim cudem niekt�rzy parafianie dowiedzieli si� o kilku faktach z mojego �ycia. Do tego wszystkiego dochodzi wprost fenomenalna, ponadd�wi�kowa szybko�� z jak� rozchodzi�y si� wszystkie informacje. Je�li wierzy� s�owom ksi�dza proboszcza � mieszka�cy Ru�ca mogli w powy�szych konkurencjach wygrywa� olimpiady. To wielkie zainteresowanie sprawami Ko�cio�a, a te w ich mniemaniu sprowadza�y si� do prywatnego �ycia duszpasterzy, nie zawsze mia�o dla nich pozytywne skutki i wychodzi�o im na dobre. My�l� tutaj o wypadkach sprzed dwudziestu lat, kt�re odbi�y si� szerokim echem niemal w ca�ym kraju. Korci�o mnie od pocz�tku, aby sprawdzi� co na ten temat m�wi�a kronika parafialna. By�o to najbardziej wiarygodne �r�d�o, poniewa� pisali j� proboszczowie, kt�rzy rezydowali w parafii bezpo�rednio po tamtych wydarzeniach. Sami parafianie rzadko poruszali temat rusieckiej rebelii. Odnios�em wra�enie, �e wstydzili si� stylu w jakim zab�ysn�li wobec �wiata. �Kronik� Parafii Rusiec� przeczyta�em w trakcie kilku pierwszych dy�ur�w w kancelarii. O dziwo, ju� sam wst�p ksi�gi zdawa� si� potwierdza� teori� proboszcza o (delikatnie m�wi�c) trudnym charakterze tubylc�w. Mianowicie przodkami dzisiejszych mieszka�c�w wsi byli zbuntowani ch�opi z maj�tku hrabiego Koniecpolskiego. Po st�umionym krwawo buncie kaza� on przesiedli� krn�brnych poddanych z Rusi w centrum Rzeczpospolitej. Poprzednia ojczyzna na trwa�e wpisa�a si� w nazw� ich nowego siedliska. Dzisiaj, jedna z g��wnych ulic Ru�ca nosi nazw� � �hrabiego Koniecpolskiego�. Nie b�d� opisywa� szczeg�owych los�w Rusin�w z Ru�ca. Przechodz�c do opisu wydarze� z lat 70-tych naszego stulecia pragn� zaznaczy�, �e ich chronologia mo�e nie by� dok�adnie zachowana. Kronikarski opis czyta�em tylko raz i to kilka lat temu.

Ca�a zadyma w parafii zacz�a si� w spos�b niemal klasyczny tzn. konfliktem mi�dzy proboszczem a wikariuszem. Niestety, biskup przy doborze sk�adu osobowego ksi�y na poszczeg�lnych parafiach nie kieruje si� ich charakterami, temperamentem czy innymi cechami osobowymi. Po prostu utyka �dziury� kim si� da. Ludzie s� tylko lud�mi albo je�li kto woli � s� ludzie-kosy i ludzie-kamienie. W opisywanym przypadku nie ma �adnych w�tpliwo�ci, �e �trafi�a kosa na kamie�. Przys�owiow� �kos�� mo�na �mia�o nazwa� �wczesnego rusieckiego proboszcza ks. Kalet� � by�ego, d�ugoletniego �o�nierza, kt�ry przeszed� szlak bojowy od kampanii wrze�niowej po s�u�b� w armii Andersa. Nie wiadomo co bardziej ukszta�towa�o charakter ks. Kalety � czy twardy, �o�nierski �ywot; czy te� wychowanie wyniesione z domu rodzinnego. Faktem bezspornym jest, i� by� to cz�owiek bardzo surowy, wr�cz szorstki. Wymaga� wiele od siebie i od innych. W�r�d wi�kszo�ci wiernych mia� poza tym opini� cz�owieka uczciwego i sprawiedliwego. Ludzie bali si� go, ale otaczali szacunkiem. Ks. Ka�uziak, kt�ry zosta� przydzielony do Ru�ca w charakterze wikariusza by� kompletnym zaprzeczeniem swojego prze�o�onego � lekkoduch i lawirant; ceni�cy nade wszystko alkohol i damskie towarzystwo. Nowy wikary by� bardzo towarzyski i szczery. Lubi� nocne popijawy z ch�opami, kt�rym coraz cz�ciej u�ala� si� na surowo�� proboszcza. Szybko zjedna� sobie wielu poplecznik�w i obro�c�w, kt�rym nie w smak by�a osoba plebana. Sytuacja mi�dzy nim a proboszczem stawa�a si� coraz bardziej napi�ta i grozi�a w ka�dej chwili wybuchem.

Nast�pi�o to pewnej nocy, kiedy to ks. Ka�uziak �podci�ty� jak zwykle s�uszn� dawk� alkoholu, dotar� do plebanijnej furtki. Nale�y zaznaczy�, i� obaj duchowni mieszkali w�wczas razem w jednym, ogrodzonym budynku. Jakie� by�o jednak zdziwienie i w�ciek�o�� wikarego gdy, otwarta zazwyczaj furtka, okaza�a si� zamkni�ta na klucz. Trudno skroba� si� przez ogrodzenie maj�c par� promilli alkoholu we krwi. Kiedy m�ody kap�an powr�ci� do kompan�w �od kielicha� i opowiedzia� o jawnym zamachu na jego wolno�� i ksi�owskie prawo do kilku godzin snu przed rann� Msz�, w swoim ��ku na plebanii � w�r�d podchmielonych ch�op�w zawrza�o. Jeszcze tej samej nocy urz�dzili g�o�n� pikiet� przed rezydencj� proboszcza. Rankiem do��czyli do nich inni stronnicy wikarego. Proboszcza wywleczono si�� z plebanii i na taczkach wywieziono do granic parafii. Ks. Ka�uziak zosta� zgodnie okrzykni�ty jego nast�pc�. Przez kilka lat sprawowa� rz�d dusz w Ru�cu. W tym czasie na plebanii urz�dza� pijackie imprezy i orgie. Mia� swoich ��o�nierzy�, kt�rzy mieszkali razem z nim w budynku, aby pilnowa� swojego guru i dotrzymywa� mu towarzystwa. Wybra� te� sobie jedn� z wiejskich dziewczyn �na gosposi�, kt�ra wkr�tce zasz�a w ci��� i urodzi�a mu udanego syna. Emisariusze kurii biskupiej przyje�d�ali aby za�agodzi� sytuacj� (m.in. biskup i kanclerz). Byli jednak zniewa�ani, obrzucani jajami i si�� wyrzucani z parafii. Stopniowo, z up�ywem lat, wielu ludziom zacz�y otwiera� si� oczy. Zrozumieli wreszcie, �e ich nowy, samozwa�czy proboszcz to zwyk�y pijak i rozpustnik. Przy ca�ym tym ba�aganie jako� umkn�a mu praca duszpasterska: odprawianie Mszy, sprawowanie Sakrament�w itp. Ludzie rusieccy zacz�li dzieli� si� na �prawic� tj. prawowiernych i �lewic� � popieraj�c� ci�gle Ka�uziaka. Na tle tego rozdwojenia dosz�o nawet do regularnych bitew i potyczek, podczas kt�rych interweniowa�a milicja. W ko�cu jednak �prawica� zwyci�y�a, a samozwa�czy proboszcz podzieli� los obalonego poprzednika. Podobno wyjecha� p�niej do Stan�w Zjednoczonych i do dzi� pracuje jako� taks�wkarz w Nowym Yorku. Zdegradowany proboszcz Kaleta zmar� wkr�tce pod brzemieniem doznanych upokorze�. W Ru�cu d�ugo jeszcze lewica walczy�a z prawic�. Wyrzucono si�� kilku proboszcz�w przys�anych przez kuri�. Jednego z nich wi�ziono przez kilka dni w piwnicy. Innemu, kt�ry sprowadzi� si� pod os�on� nocy � zrzucono z pi�tra plebanii wszystkie meble. W tym czasie prawica modli�a si� przed drzwiami zamkni�tego Ko�cio�a. Dopiero kilka tragicznych, �miertelnych przypadk�w, kt�re dotkn�y lewicowych prowodyr�w, przynios�y strach i opami�tanie. Jednego zabi� piorun, inny si� utopi�, a jeszcze inny pochowa� syna. Uznano to za palec Bo�y i zaprzestano buntu. Do dzisiaj jednak istniej� nienawi�ci i spory, maj�ce swoje �r�d�o w tamtych wydarzeniach. Tylko syn ks. Ka�uziaka, mieszkaj�cy ci�gle z matk� we wsi, wydaje si� nie przejmowa� swoim rodowodem. Jego ciotka jest gospodyni� u ks. Jasia, ale od niego nic jej nie grozi.

Powr�c� teraz do moich kontakt�w z proboszczem. Przez kilka pierwszych dni po moim przyje�dzie by� on najwspanialszym cz�owiekiem na �wiecie. Wida� by�o, �e naprawd� cieszy si� z nowego wikariusza. Sam wcale tego nie ukrywa�. Przy ka�dej okazji wyra�a� si� niepochlebnie o moim poprzedniku, a tak�e o wszystkich swoich by�ych podopiecznych. Zaczyna�o mnie powoli denerwowa� to jego ci�g�e narzekanie i obwinianie innych ludzi. W�r�d jego by�ych wikariuszy by� jeden, kt�ry mia� nieposzlakowan� opini� i ��y� w opinii �wi�to�ci�. Mia�em coraz mniej w�tpliwo�ci, �e i na mnie b�dzie �kiedy� wiesza� psy�, cho�bym nie wiem jak si� stara�. Tymczasem w pierwszym tygodniu naszej znajomo�ci nic na to nie wskazywa�o. Wr�cz przeciwnie. Jasiu by� troskliwy, opieku�czy i nad wyraz serdeczny. �udzi�em si�, �e tak pozostanie, niestety � to by�a tylko gra wst�pna przed maj�cym nast�pi� rozstrzygni�ciem.

Sta�o si� to pod koniec pierwszego tygodnia mojego pobytu w Ru�cu. Poniewa� nie mia�em jeszcze swojego telewizora � Jasiu zaprasza� mnie na dzienniki i filmy do siebie. Pami�tnego wieczoru, od razu kaza� mi usi��� obok siebie na kanapie, a nie jak zwykle � w osobnym fotelu. Wyczu�em, i� jest tym razem wyra�nie czym� podekscytowany. Odsuwa�em od siebie my�l, �e to podniecenie. Niestety � Jasiu wyra�nie mia� na mnie ch��. M�wi� co� nerwowo i niesk�adnie, jednocze�nie przysuwaj�c si� coraz bardziej w moj� stron�. Kiedy dotkn�� mnie swoim biodrem, zadr�a� na ca�ym ciele i chwyci� moj� r�k�. Odsun��em si� gwa�townie, ale on otoczy� mnie drugim ramieniem i mocno przytrzyma�. Wiedzia�em o co mu chodzi, postanowi�em jednak na chwil� spasowa� i wyrwa� si� natychmiast, gdy Jasiu posunie si� o krok dalej. Tymczasem on r�wnie� spasowa�. Zacz�� natomiast z pasj� m�wi� o mojej urodzie i inteligencji. Zapewnia�, �e b�dzie mi cudownie w jego parafii, a wszystkie moje pragnienia spe�ni w�a�nie on. �B�d� ksi�dzu ojcem i bratem�� i kochankiem � doda�em w my�lach. By�em wstrz��ni�ty, zrozpaczony! �udzi�em si� do tej pory, i� to co o nim m�wiono to nieprawda. Mo�e ma taki spos�b bycia � pociesza�em sam siebie. Nagle przysz�o mi na my�l przykazanie ojca �wi�tka � o pokorze i bezwzgl�dnym pos�usze�stwie wobec swojego proboszcza!!!??? W tym samym momencie r�ka Jasia zacisn�a si� na moim udzie i szybko przesuwa�a w kierunku krocza. Zebra�em si� w sobie i z ca�ych si� wyrwa�em z obj�� napale�ca. On zerwa� si� razem ze mn�. Z�apa� mnie powt�rnie za r�k� przemawiaj�c mi do serca i rozs�dku � �przecie� musi to ksi�dz jako� robi�; po co samemu� nie pozwol� na �adne kurwy w mojej parafii!!!� Ze �zami w oczach zapewnia�em go o mojej przyja�ni i oddaniu, ale nie takim o jakie mu chodzi. �Chc� �y� w czysto�ci!� � krzycza�em zrozpaczony � ��nie min�� jeszcze miesi�c od moich �wi�ce�!� Do rozpalonego Jasia nie dociera�y �adne argumenty. Pod��a� za mn� po ca�ym pokoju, maj�c ci�gle nadziej�, �e mu ust�pi�. Rozpalony do czerwono�ci zacz�� manipulowa� przy rozporku, a po chwili wyci�gn�� z niego swoje genitalia � my�l�c zapewne, �e oczaruje mnie tym widokiem. To by�o tragikomiczne! Widz�c beznadziejno�� sytuacji wybieg�em z plebanii i wr�ci�em do siebie.

Rozmy�la�em d�ugo w nocy o tym co si� wydarzy�o. By�em za�amany. Nie mia�em najmniejszych w�tpliwo�ci, �e czeka mnie rok t�pienia i poni�ania przez tego niezaspokojonego starego zbocze�ca. By�em w�ciek�y na niego, na siebie, na biskupa kt�ry mnie tu przys�a� i na ca�y �wiat. �C� mam czyni� Panie!� � wo�a�em z ca�ej duszy do Boga. W jednej chwili zrobi�o mi si� nawet �al tego cz�owieka, kt�ry przecie� na sw�j spos�b pragn�� mi�o�ci i kogo� bliskiego. By� samotny, tak jak ja, jak ka�dy ksi�dz. Wiedzia�em jedno, �e nigdy mu nie ulegn�, ale te� nie b�d� go pot�pia� ani m�ci� si� na nim. Wsta�em z ��ka i do rana modli�em si� za swojego pierwszego proboszcza, mojego brata w kap�a�stwie. Rano przy �niadaniu Jasiu by� bardziej ni� zwykle pow�ci�gliwy, ale po jego b�ysku w oczach wyczu�em, �e jeszcze do ko�ca nie straci� nadziei.

Jednym z moich obowi�zk�w by�a opieka nad ministrantami. Byli to przewa�nie ch�opcy w wieku 8-14 lat � weseli i rozkrzyczani jak wszyscy. W�r�d nich, a grupa liczy�a ponad dwudziestu, by�o kilku wspaniale u�o�onych, o mocnych kr�gos�upach moralnych. Podobnych charakter�w w�r�d tak m�odych ch�opc�w nigdy przedtem, ani potem nie spotka�em. Uwa�am, �e �rodowisko wiejskie bardziej sprzyja takim pozytywnym indywidualno�ciom. W nast�pn� niedziel� mia�em bardzo mi�e odwiedziny. Po niedzielnym obiedzie, kiedy ka�dy ksi�dz marzy o odpoczynku, zadzwoni� dzwonek. Na progu sta�y trzy �adne, u�miechni�te dziewczyny z wi�zaneczk� kwiat�w. Powita�y mnie w swojej parafii i w swoim w�asnym imieniu. Rozmawiali�my mi�o, a� do wieczornej Mszy. Wszystkie trzy okaza�y si� by� studentkami: Kasia studiowa�a pedagogik�, Gosia (jej siostra) � biologi�, a Renia � teologi�. Dziewczyny, jak same powiedzia�y, opiekowa�y si� ka�dym nowym wikariuszem w parafii i ka�dego broni�y przed proboszczem. �achn��em si� oczywi�cie i powiedzia�em, �e nie ma przed kim bo proboszcz jest O.K. Na to one tylko znacz�co si� u�miechn�y. Dziewczyny by�y zwi�zane ze studenckimi grupami ko�cielnymi, a w przesz�o�ci po��czy�a je �oaza�. Moje nowe przyjaci�ki mia�y jako jedyne legalny wst�p do mojego mieszkania. Mog�em z nimi trzema, albo z ka�d� z osobna, w parze spacerowa� po Ru�cu � nikt nigdy mi tego nie wypomnia�, cho� robi�em to do�� cz�sto. W Ru�cu znano si� nie tylko po nazwisku, ale te� z �yciorysu i mo�liwo�ci. Poza dziewczynami zaprzyja�ni�em si� r�wnie� z mi�ym rodze�stwem � Ani� i Piotrem Sikora � doktorami medycyny oraz z kilkoma nauczycielami. Moim najwi�kszym przyjacielem by� jednak m�j s�siad z naprzeciwka � Kaziu Olczak i jego rodzina. Po ka�dej awanturze z proboszczem szed�em do Kazia po to, �eby (jak sam mu kiedy� powiedzia�em) porozmawia� z normalnym cz�owiekiem. Kaziu mia� przemi�� �on� i czw�rk� uroczych dzieci. Pracowa�, jak wielu m�czyzn z tamtych okolic, w Kopalni Be�chat�w. By� wiecznym kawalarzem i szczerym, oddanym przyjacielem. Jako jedyny wiedzia� o moich przeprawach z proboszczem i szczerze mi wsp�czu�. Sam, jak zapewnia�, r�wnie� by� przez niego podrywany i to do�� ostro. Niewykluczone, �e znajomo�� z Kaziem uchroni�a mnie przed chorob� nerwow� i zbzikowaniem.

Tymczasem Jasiu, po kilku jeszcze podchodach w moim kierunku, zaczyna� by� coraz bardziej zniecierpliwiony. My�la� zapewne, �e p�jd� po rozum do g�owy i dla �wi�tego spokoju dam mu dupy. Stara�em si� by� dla niego mi�y i uczynny � wyr�cza�em go w obowi�zkach, kt�rych i tak prawie nie mia�, a przede wszystkim wype�nia�em niezwykle starannie to, co do mnie nale�a�o. Mimo to proboszcz stawa� si� coraz gorszy � niecierpliwy, nerwowy i bardzo wybuchowy. Powoli poznawa�em jego drugie oblicze zgorzknia�ego malkontenta. Jasiu do z�udzenia przypomina� nieraz rozkapryszone dziecko, kt�re znudzone kolejn� zabawk� niszczy j� i chwyta nast�pn�. Niestety takie by�o jego podej�cie do ludzi. Jego chimery i napady znosi�y kolejne gospodynie (mia� ich podobno jedena�cie) i jedyny parafianin, kt�ry musia� z nim wsp�pracowa� � ko�cielny Sarowski. Podziwia�em opanowanie tego cz�owieka, poni�anego na wszelkie mo�liwe sposoby. Wielokrotnie, trz�s�c si�, ze �zami w oczach powtarza�, �e go (Jasia) zabije � �zapierdol� skurwisyna, upierdol� mu �eb przy samej dupie� � cedzi� przez z�by ko�cielny. Ci�ka sytuacja materialna zmusza�a go jednak do tej nieludzkiej pracy. Jasiu, kiedy mia� z�y okres, potrafi� zel�y� na ca�y Ko�ci� Sarowskiego albo ministranta podczas Mszy �w. Wyzywa� od cham�w i bezbo�nik�w ludzi przychodz�cych do kancelarii. Kiedy� obrzuci� inwektywami i wygna� za drzwi matk�, kt�ra z p�aczem przysz�a za�atwi� pogrzeb swego kilkuletniego synka. Dziecko wpad�o do g��bokiego rowu z wod� i utopi�o si�. Proboszcz kaza� jej i�� po m�a i wsp�lnie wyt�umaczy� si� � dlaczego �yj� bez �lubu ko�cielnego.

Dla mnie, cho� ju� praktycznie wszystko robi�em za niego, nie by� wcale lepszy. Si�� rzeczy styka�em si� z nim kilka razy dziennie. Wszystkie posi�ki jedli�my razem � taki by� wym�g biskupa w parafiach z neoprezbiterami. Oczywi�cie za posi�ki musia�em p�aci� i to s�ono. Miewa�em jak nigdy dot�d cz�ste komplikacje �o��dkowe � bynajmniej nie z powodu jedzenia, kt�re by�o znakomite, ale z uwagi na ci�g�y stres w czasie spo�ywania. Kiedy� np. Jasiu wydar� si� na mnie, poniewa� obra�em kie�bas� z flaka �za kt�ry te� si� p�aci!�.

Powoli mija�a jesie�. Z moimi dziewczynami nazbiera�em i ususzy�em mas� grzyb�w dla rodzic�w na �wi�ta. Wraz z adwentem zacz�y si� wyjazdy na spowiedzi do okolicznych parafii w naszym dekanacie. Mia�em okazj� por�wna� mojego proboszcza z innymi i dobrze pozna� proboszczowsk� mentalno�� podczas d�ugich, swobodnych rozm�w przy stole. Stwierdzi�em, �e chyba z ka�dym z nich m�g�bym si� dogada�. Byli to m�czy�ni w wieku 40-60 lat. Niemal ka�dy mia� co� �na sumieniu�, wielu by�o dziwakami, ale przecie� usprawiedliwia�o ich �ycie jakie prowadzili Ci�ko by�o mi przyzna� � Jasiu by� ich pajacem i nieustannym obiektem �art�w. Drwili sobie za jego plecami ze sposobu w jaki si� porusza� czy m�wi�. By�em raczej pewien (a mia�em w tym ju� pewne do�wiadczenie), �e z wyj�tkiem jednego, mo�e dw�ch � nie by�o w�r�d tej grupy kilkunastu ksi�y wi�cej homoseksualist�w. Najbardziej szokowa�a mnie ich cyniczna postawa wobec wszystkiego i wszystkich � wiernych, polityki, Ko�cio�a i wobec siebie nawzajem. To byli geniusze cynizmu! Zastanawia�em si�, co ich tak ukszta�towa�o. Na pewno by�a to rutyna kilkunastu czy kilkudziesi�ciu lat kap�a�stwa. Przez te wszystkie lata (g��wnie z braku zaj�cia i motywacji typu: rodzina, dzieci) zdziwaczeli i wyostrzyli sobie dowcipy podczas s�siedzkich spotka�. Niemal wszyscy byli te� materialistami, niekt�rzy wr�cz chorobliwymi. Naturalnie ka�dy ksi�dz ma prawo by� do pewnego stopnia materialist�. Wi�kszo�� ma jakie� drugie �ycie, a wi�c inne osoby na utrzymaniu; niekt�rzy prowadz� r�ne prace przy �wi�tyni albo plebanii. Utrzymanie tych obiekt�w r�wnie� kosztuje. Dziwi�o mnie jednak zawsze to, i� pazerni na pieni�dze s� zar�wno ci, kt�rzy prowadz� jakie� inwestycje, jak i ci, kt�rzy nic nie robi�. Nie mog�em oprze� si� wra�eniu, i� wi�kszo�� tych m�czyzn zachowywa�a si� jakby by�a przed chwil� wypuszczona z seminarium. Ci�gle niepowa�ni, pozbawieni problem�w bytowych; wiecznie, rozbrykani ch�opcy. Szkoda tylko, �e m�odzie�cz� rado�� i entuzjazm zamienili na cynizm, a idea�y na rutyn� i pieni�dze.

Wigili� Bo�ego Narodzenia sp�dzi�em wraz z Jasiem u jego jedynych przyjaci� w odleg�ej wsi, gdzie poprzednio by� proboszczem. Musz� przyzna�, �e tego dnia da� z siebie wszystko i uda�o mu si� stworzy� mi��, przed�wi�teczn� atmosfer�. Z�o�yli�my sobie �yczenia, nie zabrak�o r�wnie� drobnych upomink�w. Nasi gospodarze r�wnie� byli przemili Widywa�em ich p�niej kilka razy na plebanii. Nauczyli mnie jedynego chyba rozs�dnego sposobu post�powania z proboszczem � �najwa�niejsze to przeczeka�, jak ma taki z�y okres i nie sprzeciwia� mu si� w niczym� � powiedzieli mi kiedy�. �wi�ta up�yn�y szybko i pracowicie.

Po Nowym Roku czeka�a na nas kol�da � moja pierwsza. Na parafii wiejskiej, zw�aszcza du�ej i rozcz�onkowanej, kol�da jest dla ksi�y najwi�kszym wysi�kiem podczas ca�ego roku. Rusiec, zar�wno gmina jak i parafia, opr�cz samej miejscowo�ci mia� kilka satelit � ma�ych wiosek, zagubionych mi�dzy lasami i ��kami W samych tych wioskach jedno zabudowanie od drugiego sta�o w odleg�o�ci nieraz paru kilometr�w. Zima by�a tego roku mro�na i �nie�na. Ch�opi dowozili mnie i proboszcza do wiosek, ale dalej musieli�my chodzi� pieszo. Naturalnie ja mia�em zawsze wi�cej rodzin do odwiedzenia i dalsze trasy do przej�cia, ale to by�o oczywiste � by�em m�odszy i bardziej wytrzyma�y.

Kol�da, to bardzo ciekawa i pouczaj�ca praca, zw�aszcza dla m�odego kap�ana. W ci�gu, np. jednego popo�udnia trzeba odwiedzi� od 30 do 50-ciu rodzin. Odliczaj�c doj�cie, na ka�dy dom pozostaje po kilka minut. Przez ten czas trzeba odm�wi� modlitw�, porozmawia� na kilka sta�ych temat�w � obecno�� na Mszach �w., zdrowie, praca, problemy rodzinne, w�tpliwo�ci dotycz�ce prawd wiary itp. Ka�dy dom, rodzina ma swoj� specyficzn� i niepowtarzaln� atmosfer�. Po pewnym czasie doszed�em do takiej wprawy, i� po kilku zdaniach rozmowy odczytywa�em niemal w oczach domownik�w co ich cieszy, a co boli; czy s� szcz�liwi, czy te� nie. Nauczy�em si� w ci�gu kilku chwil niejako wtopi� w ich male�ki �wiat i spojrze� na niego ich oczami. Wielu �ali�o si� na proboszcza � jego obcesowo�� i brak og�ady. Ze smutkiem m�wili o swojej �wi�tyni, kt�ra wygl�da na opuszczon� tak, jakby nie mia�a gospodarza. Stara�em si� jak mog�em usprawiedliwi� Jasia, ale w duchu musia�em tym narzekaniom przyzna� racj�. By�y one tak cz�ste i natarczywe, �e chwilami odnosi�em wra�enie jakoby ci ludzie ci�gle jeszcze nosili w sobie ukryte pragnienie buntu.

Jeden dzie� kol�dowania po�wi�ci�em na wiosk� ca�� ukryt� w du�ym lesie. Male�kie chatki na le�nych polanach wygl�da�y na �ywcem wyj�te ze �redniowiecznego pejza�u. Nie mog�em wyj�� z podziwu � z czego ci ludzie �yli. Nie by�o wida� prawie �adnych p�l uprawnych. Ma�e ob�rki i szopki skrywa�y le�ne siano, krow� lub koz�, par� kur. Mieszka�cy tego skansenu sami przyznawali, �e jest im ci�ko bo, �yj� przewa�nie z lasu, ale byli przy tym pogodni duchem i w wi�kszo�ci zadowoleni z �ycia. Z najwi�ksz� bied� zetkn��em si� jednak w innej wiosce, na skraju lasu. Glinianki kryte s�om� sprawia�y wra�enie niezamieszkanych. Klepisko zamiast pod�ogi by�o czym� normalnym. Ziemie by�y tu nieurodzajne � piaszczyste. W jednej z takich glinianek natrafi�em na matk� z pi�ciorgiem dzieci. Jedna izba zapewnia�a wszystkie �wygody� � kuchnia, jadalnia, sypialnia i �azienka. Wszyscy grzali si� przy starym, kaflowym piecu, w kt�rym palono chrustem z lasu. Dzieci by�y ubrane w stare, postrz�pione, ale czyste ubranka. Wygl�da�y na niedo�ywione i przybite swoj� bied�. Okaza�o si�, �e m�czyzna � g�owa rodziny ci�gle si� upija i akurat wyszed� �na klina�. Kobiecie z trudem udawa�o si� uchroni� cz�� z zasi�ku, kt�ry otrzymywa�a rodzina. Ze wzruszeniem spostrzeg�em jednak, �e trzyma w r�ku niewielk� kwot�, aby da� j� �na ofiar�. Postanowi�em zostawi� w tym domu wszystkie pieni�dze jakie tego dnia zebra�em. Kobieta nie chcia�a o tym nawet s�ysze�. Powiedzia�a, �e i tak przyniesie je do Ko�cio�a. Kaza�em wi�c na odchodnym przyj�� do siebie najstarszemu z ch�opc�w. Zjawi� si� u mnie w najbli�sz� niedziel�, po jednej z Mszy. Da�em mu dwie wypchane torby mi�sa, szynek, kie�bas i jaj � w wi�kszo�ci tego, co sam dosta�em od ludzi. Modli�em si�, �eby dumna matka nie zawr�ci�a go do mnie, ale na szcz�cie nie przyszed�.

M�j genialny proboszcz, od czasu przybycia do Ru�ca, na ka�dej kol�dzie zbiera� ofiary na malowanie Ko�cio�a. Jak sam mi si� przyzna�, nie mia� najmniejszego zamiaru tego robi� � �chamy my�l�, �e to tak �atwo� � obrusza� si� na swoich parafian. Co roku ludzie z nadziej� dawali na ten cel pieni�dze i co roku pieni�dze te znika�y w niebycie. Jasiu przykaza� mi solennie (wcze�niej og�osi� to z ambony) abym przyjmowa� ofiary na trzy cele: utrzymanie Ko�cio�a, malowanie i dla ksi�y. Dla mnie by�a przeznaczona 1/3 z ostatniej puli By�o to na poz�r zgodne z prawem kanonicznym, w my�l kt�rego proboszcz z wikariuszem dzieli si� ofiarami w stosunku 2:1 (opr�cz ofiar za Msze �w. � stosunek 1:1). Wed�ug prawa jednak podzia� ten ma dotyczy� wszystkich ofiar, natomiast m�j proboszcz sprytnie skierowa� dwa pierwsze �r�de�ka do swojej kieszeni, a dzieli� si� skwapliwie 1/3 ostatniego. Takie obej�cia prawa nie s� rzadko�ci� w�r�d proboszcz�w. Niewielu wikariuszy decyduje si� w takich przypadkach upomina� o swoje. Czasami jednak takie sprawy opieraj� si� o arcybiskupa, kt�ry i tak zawsze staje po stronie ojca parafii w my�l zasady pokory i pos�usze�stwa wobec wy�szego rang�. Wszystko jest wi�c zgodne z prawem, gdy� ca�y Ko�ci� jest hierarchiczny, a nie demokratyczny.

Jasiu w czasie kol�dy by� bardziej spokojny. Ca�kiem mo�liwe, �e nowa nami�tno�� (nap�ywaj�ce pieni�dze) przy�mi�a na jaki� czas pop�dy zmys�owe, a przez to z�agodzi�a usposobienie. Musz� lojalnie stwierdzi�, i� ks. Jan miewa� r�wnie�, obok z�ych, tak�e dobre dni. Jestem pewien, �e ten cz�owiek jest z natury dobry i ludzki. Wielokrotnie widzia�em go wzruszonego ludzk� krzywd�. By� serdeczny i go�cinny dla wszystkich go�ci zje�d�aj�cych na plebani�, m.in. dla moich rodzic�w, za co jestem mu bardzo wdzi�czny. Gorzej natomiast traktowa� swoich podopiecznych. Czasem bywa� nie do zniesienia. Jego malkontenctwo przybiera�o chwilami wynaturzone rozmiary. Jednak pod t� zrogowacia�� ju� skorup� � naros�� przez lata samotno�ci, o�mieszania, zmagania z innym pop�dem (kt�ry m�g� mie� swoje korzenie w seminarium) � bi�o serce wra�liwego cz�owieka. Ks. Jan by� ci�gle spragniony innych ludzi, towarzystwa, nowinek. Marzy� na przysz�o�� o parafii miejskiej, najlepiej w �odzi. Bardzo doskwiera�o mu siedzenie w Ru�cu, chocia� sam pochodzi� z male�kiej wioski. Cz�sto powtarza�, �e jego przodkowie (a zatem i on sam) byli szlacht� ziemia�sk�. Tym mo�na by t�umaczy� jego pogardliwy stosunek do ch�op�w� Ci�gle chodzi�o mu po g�owie � jak wyrwa� si� spo�r�d tej �ho�oty�. Jak nie trudno si� domy�le�, ks. proboszcz uwa�a� si� za kogo� lepszego, godnego szczeg�lnej czci i szacunku. Wzrusza� si� szczerze, gdy kto� wyra�a� swoje wsp�czucie, i� tak wspania�y, inteligentny i kulturalny kap�an musi m�czy� si� na tej wyj�tkowo trudnej parafii. Sam uwa�a� to za najwi�kszy krzy� �ycia. Mo�na by�o wiele osi�gn�� utwierdzaj�c go w tym prze�wiadczeniu. W og�le lubi�, jak si� nad nim u�alano. Ja osobi�cie by�em bardziej sk�onny wsp�czu� jego parafianom. Ci�ki to los dla parafii � proboszcz peda� i malkontent z mani� wielko�ci. Wed�ug mnie, prawdziwym powodem do tego aby mu wsp�czu� by� tragiczny wypadek samochodowy, kt�remu uleg� kilka lat wcze�niej. W wypadku tym zgin�a jego �wczesna gospodyni, a on sam mia� z�aman� nog�. Wspominaj�c tamto wydarzenie, ks. Jan najbardziej ubolewa� nad jego dotkliw� konsekwencj�� zabraniem mu na kilka lat prawa jazdy. Ten �niesprawiedliwy wyrok� � jak m�wi� � skaza� go na siedzenie w parafii albo na �ask� wikariuszy. Nie bez powodu, jednym z pierwszych pyta�, jakie mi zada� w czasie mojej pierwszej wizyty w Ru�cu, by�o pytanie o samoch�d. Fakt, i� posiada�em auto ratowa� mnie nieraz i by� to najlepszy hak na proboszcza. Przy ca�ej swojej apodyktyczno�ci, nie m�g� nakaza� mi, abym go zawi�z� tam gdzie chcia� i kiedy chcia�. Zawsze mog�em si� czym� wykr�ci� i robi�em to, kiedy szczeg�lnie dotkliwie �zalaz� mi za sk�r�. Kiedy wi�c zaplanowa� sobie jaki� wyjazd � poznawa�em to zazwyczaj ju� dzie� wcze�niej, po jego nienaturalnie mi�ym i kulturalnym zachowaniu. Zima 1993r. doskwiera�a mi bardzo w mojej nieogrzewanej wikariatce. Po tym, jak na jesieni wyprowadzi� si� organista z rodzin�, moje mieszkanie pozosta�o jedyn� zamieszkan� cz�ci� budynku. Ju� na jesieni kupi�em grzejnik na butl� z gazem. Gdy jednak zacz��em nim grza� non stop, kiedy przysz�y du�e mrozy, ca�e mieszkanie dos�ownie przesi�kn�o wilgoci�. Woda sp�ywa�a po oknach, drzwiach, a nawet �cianach � tworz�c ka�u�e, kt�re ci�gle musia�em �ciera�. Pod ��kiem i meblami utworzy�y si� dywany z ple�ni i grzyba. W ko�cu zmuszony by�em wy��czy� grzejnik i kupi� dwie farelki. Od tamtej pory zarabia�em na jedzenie i pr�d. Na dodatek w styczniu zamarz�a woda w rurach. Fakt ten zbieg� si� w czasie z ko�cem kol�dy i tragicznym wydarzeniem, kt�re o ma�y w�os nie przyp�aci�em �yciem. W po�owie stycznia ks. proboszcz dowiedzia� si� o �mierci swojego szwagra, kt�ry mieszka� we Wroc�awiu. Dzie� przed pogrzebem by� u niego brat z rodzin�, aby zabra� go na t� smutn� uroczysto��. Ks. Jan postanowi� jednak jecha� nast�pnego dnia, oczywi�cie ze mn�. W takich okoliczno�ciach nie mog�em mu odm�wi� tym bardziej, �e i mnie wypada�o by� na tym pogrzebie. Wieczorem mia�em niemi�e przeczucie, i� wydarzy si� jakie� nieszcz�cie. Wyjechali�my par� godzin przed �witem, aby zd��y� na czas. By� silny mr�z, droga oblodzona; tumany �niegu wal�ce w przedni� szyb� ogranicza�y bardzo widoczno��. W samochodzie, opr�cz mnie i proboszcza � na przednich siedzeniach � jecha�y r�wnie� dwie kobiety, przyjaci�ka ks. Jana z poprzedniej parafii (o kt�rej ju� wspomina�em) oraz jego gospodyni. Jecha�em bardzo wolno, ok. 40 km/h. Mniej wi�cej w po�owie drogi do Wroc�awia jest ostry zakr�t nad lasem, w obni�eniu terenu. W momencie wchodzenia w �uk zakr�tu straci�em kontrol� nad kierownic� i wpad�em w po�lizg. Znios�o nas na drugi pas jezdni. W ostatnim momencie zobaczy�em przed sob� dwa blisko siebie osadzone �wiat�a � pomy�la�em, �e to �maluch�. M�j g�o�ny krzyk �O Jezu!�, zla� si� z przera�liwym hukiem zderzaj�cych si� ze sob� czo�owo samochod�w. Na chwil� straci�em przytomno��, ale zaraz potem j� odzyska�em. Us�ysza�em j�ki moich pasa�er�w � wszyscy �yli i mieli si� nie�le. Najwi�cej krzycza� ks. proboszcz, cho� jemu zupe�nie nic si� nie sta�o. Kiedy wyszed�em z samochodu przewr�ci�em si� na lodzie, kt�ry pokrywa� ca�� jezdni�, pod cienk� warstw� �niegu. Bardzo bola�a mnie lewa noga i dolna cz�� kr�gos�upa, a z rozci�tego �uku brwiowego s�czy�a si� krew. Fiat 126p, w kt�rego uderzy�em, le�a� w rowie. Zawlok�em si� do niego i zobaczy�em zszokowanego, ale przytomnego kierowc�. Nikogo wi�cej tam nie by�o. Wkr�tce nadjecha�a policja, a karetki pogotowia zabra�y nas do szpitala. Po kilku godzinach sp�dzonych w szpitalu i na komendzie, gdzie sk�adali�my zeznania, pozwolono nam wraca� do domu. Wyj�tek stanowi�a znajoma proboszcza, kt�ra mia�a z�aman� r�k� i musia�a jaki� czas pozosta� w szpitalu. Ks. proboszcz zadzwoni� po taks�wk�, podjecha� ni� pod wrak mojego samochodu, wyci�gn�� z niego wieniec i po paru godzinach by� ju� na pogrzebie szwagra. Ja natomiast z gospodyni� wr�cili�my wynaj�tym samochodem do Ru�ca. Tak sko�czy�a si� ta tragiczna w skutkach wyprawa. Dzi�ki Bogu nikt (��cznie z kierowc� fiata) nie odni�s� powa�niejszych obra�e�.

Proboszcz oczywi�cie obarcza� mnie win� za wypadek, a na sprawie s�dowej nie wstawi� si� za mn� ani jednym s�owem. Kierowca �malucha� i jedyny �wiadek, jad�cy innym samochodem zeznali, �e �prawdopodobnie� wyprzedza�em na zakr�cie i st�d czo�owe zderzenie z samochodem jad�cym z przeciwka. Rzeczywi�cie mog�o to tak wygl�da�, poniewa� przede mn� jecha� inny samoch�d, a mnie znios�o w ten spos�b, i� znalaz�em si� przez chwil� obok niego. Mimo zezna� moich i gospodyni, kt�re zgodnie potwierdza�y to, �e wpad�em w po�lizg � otrzyma�em wyrok skazuj�cy mnie na 0,5 roku pozbawienia wolno�ci w zawieszeniu i ponad 20 mln grzywny. Od tego niesprawiedliwego wyroku s�du w K�pnie odwo�a�em si� do S�du Wojew�dzkiego w Kaliszu, gdzie wyrok z K�pna utrzymano w mocy. Jedyn� pociech� by� dla mnie fakt, i� m�j samoch�d nadawa� si� do generalnego (co prawda), ale remontu. Niestety z uwagi na brak pieni�dzy musia�em czeka� na to ponad p� roku. Po wypadku stosunkowo szybko doszed�em do siebie. Natomiast ks. Jan zafundowa� sobie kilka serii masa�y klatki piersiowej. Ze �zami w oczach opowiada�, jakie straszne m�ki przechodzi gdy r�ce masa�ysty zawadzaj� mu ma�e w�oski rosn�ce na piersiach.

Kiedy cz�owiekowi wydaje si�, �e pokara� go los i sprzysi�g�y si� przeciwko niemu wszystkie si�y na ziemi, a niebo pozostaje g�uche na jego wo�anie � warto czasami spojrze� na prawdziwe cierpienia innych ludzi Nie ka�dy potrafi wznie�� si� ponad w�asne sprawy i problemy, aby tak jak m�wi� Jezus � ��mia� si� z tymi, kt�rzy si� �miej� i p�aka� z tymi, kt�rzy p�acz��. Cz�owiek, kt�ry �yje dla siebie i z my�l� o sobie nigdy nie b�dzie cz�owiekiem w pe�nym tego s�owa znaczeniu. Zwykle tragedie innych ludzi ucz� nas pokory i dystansu wobec naszych w�asnych rozterek, kompleks�w czy niezaspokojonych ambicji. Po wypadku i jego przykrych nast�pstwach wpad�em w pewnego rodzaju depresj�. Jako kierowca by�em odpowiedzialny za to co si� sta�o. Sam by�em pot�uczony, bez samochodu i pieni�dzy; skazany nies�usznie przez s�d. Nie mog�em nawet z nikim podzieli� si� swoim b�lem. Nie maj�c wody w mieszkaniu musia�em, kulej�c, nosi� j� wiadrami z plebanii proboszcza.

Nied�ugo po tych wszystkich wydarzeniach, kiedy wr�ci�em ju� do normalnych zaj��, by�em �wiadkiem tak wielkich cierpie� ludzkich, �e zawstydzi�em si� na my�l o tym, jak bardzo prze�ywa�em swoje w�asne k�opoty. By�y to dwa pogrzeby, kt�re wstrz�sn�y ca�� parafi�.

Pierwsz� tragedi� by�a �mier� m�odej kobiety, matki dw�jki ma�ych dzieci. Dziewczyna zmar�a po paru latach chorowania na bia�aczk�. By�a jedn� z najbardziej lubianych istot w ca�ej okolicy � bardzo serdeczna i weso�a. Nied�ugo przed �mierci�, jej m�� uko�czy� budow� ich nowego domu. By�a szansa aby j� uratowa�. Potrzebne by�o bardzo drogie lekarstwo, na kt�re nie by�o sta� jej, i tak ju� zad�u�onej, rodziny. Zwr�cono si� o po�yczk� do proboszcza, kt�ry jednak odm�wi�. Nigdy wcze�niej, na �adnym pogrzebie nie widzia�em tak wielkiego �alu i rozpaczy. Stoj�c nad grobem, obok ma�ych sierot i kl�cz�cego na ziemi ich samotnego ojca � nie wytrzyma�em i sam zanios�em si� p�aczem. Po raz pierwszy w �yciu p�aka�em na pogrzebie, cho� �egna�em ju� wcze�niej swoich dziadk�w.

Nast�pnym, wyj�tkowo tragicznym wydarzeniem by�a �mier� 30-letniego m�czyzny � m�a i ojca dw�ch kilkuletnich ch�opc�w. By� on jedynym synem najbardziej zamo�nego cz�owieka we wsi. Par� m-cy przed �mierci�, ojciec przekaza� mu ca�y maj�tek � cegielni�, szwalni� i tartak, obok kt�rego m�ode ma��e�stwo zamieszka�o w pi�knym, nowym domu. Krytycznego dnia rano, ojciec odnalaz� cia�o syna w tartaku, przygniecione ma�ym ci�gnikiem do betonowego filaru. Ch�opak, ze zmia�d�on� klatk� piersiow�, skona� ojcu na r�kach. Zagadka tej dziwnej �mierci do dzisiaj jest nierozwik�ana. Najbli�si zmar�ego wpadli w ob��d rozpaczy. Jego matka dosta�a pomieszania zmys��w � wchodzi�a do otwartej trumny syna, liza�a go po twarzy i r�kach prosz�c aby wsta�.

Wspomnia�em ju� wcze�niej, jak bardzo doskwiera�o mi ci�g�e kontrolowanie ka�dego mojego kroku. Mia�o to miejsce jeszcze w rodzinnej parafii, kiedy przyje�d�a�em na wolne dni z seminarium. Trzeba jednak odda� Ru�cowi, i� zainteresowanie wok� mojej skromnej osoby przybiera�o tam formy obsesyjne. Wi��e si� to oczywi�cie z ci�g�ym postrzeganiem ka�dego ksi�dza jako nad-cz�owieka albo ufoludka, kt�remu obce powinny by� normalne ludzkie zachowania i przypad�o�ci. Niewielu jest kap�an�w, kt�rych nie m�czy �ycie �na �awie oskar�onych�. Ma�e, wiejskie �rodowisko naturalnie sprzyja powstawaniu i rozchodzeniu si� wszelkich sensacji na temat �czarnych�. Zbli�a�y si� moje pierwsze imieniny w kap�a�stwie. Oczekiwa�em wielu go�ci � opr�cz rodzic�w mieli przyjecha� koledzy neoprezbitarzy, znajomi ksi�a (m.in. ks. Wiesiu z �odzi) i przyjaciele. Najwa�niejszym go�ciem mia� by� oczywi�cie m�j proboszcz. Wiedzia�em, �e wi�kszo�� zaproszonych nie by�a abstynentami, a lekkie mszalne wino nie by�o najbardziej po��danym alkoholem. W kulturalnym domu powinny by� r�ne trunki, chocia�by z uwagi na r�ne upodobania ewentualnych go�ci Musia�em wi�c jako� zaopatrzy� si� w kilka butelek. Starym, ksi�owskim sposobem, powinienem zrobi� to przynajmniej w s�siedniej parafii, a najlepiej jeszcze dalej. By� jednak powa�ny szkopu� � nie mia�em samochodu, a w Ru�cu nie by�o taks�wek. Postanowi�em wi�c dokona� zakupu na w�asnym terenie, ale tak, by wtajemniczy� to tylko (znajom� zreszt�) sprzedawczyni�. Oko�o godziny zabra�a mi obserwacja sklepu; jednak zawsze by�a w nim przynajmniej jedna osoba. Dwukrotnie wchodzi�em do �rodka, ale zawsze osoba kupuj�ca przede mn� czeka�a wytrwale aby sprawdzi� � co te� kupi ksi�dz? Przy trzecim razie nie wytrzyma�em; stan��em w kolejce jako drugi i nie wyszed�em mimo, i� zaraz za mn� wesz�a druga kobieta, kt�ra widzia�a ju� moje wcze�niejsze podchody przed sklepem. Kobieta przede mn� zrobi�a swoje zakupy i czeka�a z ciekawo�ci� na moje. Dr��cym g�osem poprosi�em czekolad�, ciastka, wino i�p� litra w�dki K�tem oka zobaczy�em, �e niewiasty, kt�re w mi�dzyczasie zacz�y ju� symulowa� rozmow� � zaniem�wi�y, a jedna z nich chwyci�a si� za serce. Tego by�o mi ju� za wiele. Zawrza�o we mnie, a po chwili zapyta�em g�o�no i pewnie: �pani Marysiu, czy to prawda, �e w�dka ma zdro�e�?� Pani Marysia zdumiona skin�a g�ow�. �To niech mi pani da jeszcze dwie butelki� powiedzia�em i tryumfalnie u�miechn��em si� do przera�onych kobiet Wkr�tce jednak po�a�owa�em tego wybryku. Nie min�� nawet jeden dzie�, a ca�a parafia mia�a mnie za alkoholika. A mo�e jednak ksi�dz musi �y� jak tr�dowaty w�r�d swoich parafian?

Po srogiej zimie zawita�a do Ru�ca gor�ca wiosna � z bujn� zieleni� las�w, ��k i ogromnych przyko�cielnych lip. Bardzo lubi�em wiosenne spacery uroczymi, wiejskimi drogami. Przydro�ne ogr�dki przynosi�y zapachy pierwszych kwiat�w, a ptaki prze�ciga�y si� w �piewie. Dzi�ki kilku przemi�ym parafianom, kt�rzy po�yczali mi swoje samochody � mog�em par� razy odwiedzi� rodzic�w mieszkaj�cych prawie 200 km od Ru�ca. Cudowna wiosna na wsi tak mnie rozanieli�a, i� nie doskwiera� mi tak bardzo, ani brak swojego auta, ani fochy proboszcza. Katecheza z dzie�mi, zw�aszcza w ma�ej wiosce (gdzie teraz doje�d�a�em rowerem) dawa�a mi du�o rado�ci i satysfakcji. Z ministrantami gra�em zaci�te mecze pi�karskie, a w ciep�e popo�udnia palili�my ogniska w pobliskim lesie. Moje studentki odwiedza�y mnie od czasu do czasu, ale samotne wieczory przed telewizorem zacz�y mi coraz bardziej doskwiera�. Brewiarz i inne modlitwy wype�nia�y wielk� pustk� i samotno��, ale nie do ko�ca. Chyba po raz pierwszy pomy�la�em, �e m�g�bym �y� inaczej � zasypia� i budzi� si� przy ukochanej kobiecie; patrze� na u�miechni�te buzie dzieci � moich w�asnych dzieci Czasami odwiedzali mnie koledzy ksi�a z pobliskich parafii Niekiedy przyjecha�a z �odzi p. Halinka � moja doje�d�aj�ca gospodyni, aby upiec dla mnie moje ulubione rogaliki z marmolad�. Mimo to jednak, tamtej wiosny poczu�em po raz pierwszy, �e brakuje mi kogo� bliskiego, kto by�by zawsze obok mnie � cieszy� si� i smuci� razem ze mn�.

Obok potrzeb cielesnych ka�dy cz�owiek ma potrzeby duchowe, kt�re cz�ciowo (na p�aszczy�nie transcendentalnej) zaspokaja poprzez ci�g�y kontakt z Bogiem. Istnieje jednak w ka�dym z nas pragnienie oddania si�, z ca�ym zaufaniem, innemu cz�owiekowi i czerpania z innego cz�owieka. �yje w nas potrzeba zawierzenia komu� bezgranicznie i do ko�ca. Tak zostali�my wszyscy stworzeni, wszyscy � tak�e ksi�a.

W miar� jak zbli�a�o si� lato, coraz cz�ciej my�la�em o zmianie parafii. Nie mia�em najmniejszych w�tpliwo�ci, �e to nast�pi By�em pewien, �e proboszcz wyst�pi do arcybiskupa o moje przeniesienie i b�dzie czeka� z nadziej� na nowego �ch�opca�. Ja r�wnie� zawczasu, dla pewno�ci, zg�osi�em ch�� zmiany u ks. dziekana w Szczercowie. Przyj�� moj� rezygnacj� ze zrozumieniem. Przez pi�� lat, co roku na wiosn� przyje�d�ali do niego wikariusze rusieccy w tej samej sprawie. Od kiedy nie mia�em samochodu � ks. Jan uzna�, i� nie jestem mu ju� przydatny. Doczepia� si� do mnie przy byle okazji.

Kiedy� sp�ni�em si� pi�� minut na Msz� �w. w niedziel�, kt�rej mia�em przewodniczy�. Sta�o si� to po raz pierwszy i tylko cz�ciowo z mojej winy. Wszed�em do Ko�cio�a gdy proboszcz akurat podchodzi� do o�tarza. Widz�c mnie, nie rozpocz�� Mszy tylko odwr�ci� si� na pi�cie i wraz z ministrantami pomaszerowa� z powrotem do zakrystii Kiedy wszed�em za nimi proboszcz, czerwony na twarzy i z pian� na ustach, nie zdejmuj�c ornatu, rzuci� si� na mnie ca�ym cielskiem. Zacz�� mnie szarpa� wyrywaj�c guziki od sutanny, blu�ni�c przy tym i ubli�aj�c mi jak nigdy dot�d. Ja my�la�em wtedy tylko o tym, jak bardzo musieli by� zgorszeni moi ministranci, kt�rzy na to wszystko patrzyli. Wyrwa�em si� z uchwytu szale�ca, waln��em nim o szaf� a� si� przewr�ci� i wybieg�em z Ko�cio�a. Proboszcza spotka�a najwi�ksza chyba dla niego kara � musia� po raz pierwszy zrobi� co� za mnie. Rad nie rad wr�ci� do o�tarza i odprawi� Msz� �w.

Od tamtego wydarzenia moje ozi�b�e kontakty z proboszczem sta�y si� lodowate. Dla nas obydwu by�o ju� jasne, �e d�u�ej ze sob� nie wytrzymamy, wielokrotnie stara�em si� do niego prze�ama� � niestety, bez wzajemno�ci. Odkry�em, �e od czasu do czasu przyje�d�a�o do niego paru ksi�y. Jednego z nich rozpozna�em jako powszechnie znanego w�r�d ksi�y pederarast�. Po takich �cichych� wizytach swoich koleg�w, ks. Jan bywa� przez jaki� czas spokojniejszy, a czasami nawet mi�y.

Z wa�niejszych wydarze� przy ko�cu mojego pobytu w Ru�cu nale�a�oby wspomnie� o wizycie samego ks. arcybiskupa, kt�ry przyby� na obchody 350-tej rocznicy utworzenia parafii. Arcypasterz zaszczyci� nawet wizyt� moj� wikariatk�, gdzie rozmawiali�my chwil� w cztery oczy. Dziwi�em si� p�niej sam sobie, i� nie potrafi�em przy tej okazji powiedzie� ani jednego s�owa skargi na mojego prze�o�onego. Ten natomiast przybieg� za par� minut jakby obawiaj�c si� tej rozmowy. Mia�em jednak chwil� satysfakcji, gdy w mojej obecno�ci arcybiskup ostro skrytykowa� proboszcza za to, �e nic nie robi w parafii � m.in. nie maluje �wi�tyni i nie za�o�y� ogrzewania w wikariatce. �Jak mo�na ci�gle wszystko zwala� na innych!?� � podni�s� g�os arcypasterz. Ksi�dz Jan bowiem za wszystko obarcza� win� swoich poprzednik�w. Ja otrzyma�em zapewnienie od szefa, �e przeniesie mnie bli�ej rodzinnych stron.

Opisywa�em ju� wiele razy moje podej�cie do ks. Jana Dupczyckiego oraz spos�b w jaki go odbiera�em. Faktem jest, i� wiele razy doprowadza� mnie do bia�ej gor�czki, a czasami wr�cz do rozpaczy. By� moim pierwszym proboszczem i zaraz na pocz�tku mojej pos�ugi kap�a�skiej podepta� wiele idea��w, kt�re zachowa�em w seminarium. Pokaza� mi swoim post�powaniem raczej ciemn� stron� kap�a�stwa, cho� nie pozbawi� nadziei, �e jest r�wnie� ta jasna � pozytywna strona i jej musz� szuka�. M�wi�c szczerze by�o mi go �al. By� po prostu ulepiony z innej, ni� wi�kszo�� ludzi, gliny. Ludzie go nie akceptowali, a on sta� si� wobec nich nieufny i agresywny. Szuka�, jak ka�dy cz�owiek, mi�o�ci (cho� w nieco innym wydaniu), a nie znajduj�c jej � popad� w przygn�bienie i malkontenctwo. Je�li doda� do tego ksi�owski styl �ycia jaki prowadzi�, mo�na pr�bowa� przynajmniej cz�ciowo go usprawiedliwi�. Do dzisiaj mam przynajmniej czyste sumienie, i� ka�dego wieczoru w Ru�cu modli�em si� za niego. Prosi�em najcz�ciej o rozum i nawr�cenie � ale si� modli�em.

Tak oto up�yn�o mi 11 miesi�cy w parafii Rusiec. Do dzisiaj z wielk� �yczliwo�ci� wspominam jego mieszka�c�w. Z pewno�ci� nie zas�uguj� oni na niepochlebne opinie, kt�re kr��� na ich temat w ��dzkim �rodowisku ko�cielnym. Kiedy po wakacjach zasta�em na plebanii dekret arcybiskupa, nominacj� na now� plac�wk� � obok uczucia ulgi, a jednocze�nie nadziei na przysz�o�� � odezwa�a si� te� we mnie nuta �alu i nostalgii za tym uroczym miejscem, kt�re mia�em opu�ci�.

Now� parafi�, do kt�rej zosta�em pos�any by� Aleksandr�w jedno z miast-satelit �odzi. Zgodnie z przyj�tym zwyczajem pojecha�em tam kilka dni wcze�niej, aby przedstawi� si� nowemu proboszczowi, a przy okazji zrobi� zwiad dotycz�cy mieszkania, okolicy itp. Okaza�o si�, i� b�d� mieszka� w ogromnej plebanii, wybudowanej niedawno przy innym Ko�ciele i w innej parafii. Parafia ta pod wezwaniem �wi�tego Rafa�a by�a tzw. parafi� macierzyst�, mnie za� przydzielono do parafii Zes�ania Ducha �wi�tego, kt�ra wyodr�bni�a si� z tej pierwszej. Od plebanii, w kt�rej mieszka�o jeszcze pi�ciu ksi�y, mia�em ok. 2 km do miejsca pracy � du�ej kaplicy na ogromnym placu mi�dzy dwoma nowymi osiedlami blok�w. �wi�tynia by�a w stanie surowym, niedawno zadaszona. W og�le ca�a parafia erygowana rok wcze�niej, by�a w stanie organizowania si�. M�ody ko�cielny z dum� m�wi�, jak du�o pracy w�o�yli razem z proboszczem i ofiarnymi parafianami w budow� kaplicy, kt�ra powsta�a rzeczywi�cie w rekordowym czasie. Przy wyka�czaniu obiektu pracowa�o akurat kilku ludzi. Przywita�em si� z nimi, a przy okazji dowiedzia�em si�, i� kluczem do post�pu wszelkich prac w parafii jest ks. proboszcz m�ody wiekiem i pe�en zapa�u g�ral z Podkarpacia. Niestety ks. Jarema Trunkowski � m�j nowy prze�o�ony � przebywa� akurat w Niemczech, dok�d pojecha� po samoch�d. Na plebanii, przy aleksandrowskim rynku nie zasta�em tak�e ks. pra�ata Hedoniusza Bogackiego � proboszcza parafii �w. Rafa�a. Nie dosta�em wi�c kluczy do mojego przysz�ego mieszkania, ale gospodyni pra�ata zapewnia�a mnie, �e jest ono pi�kne i czyste.

Odjecha�em z Aleksandrowa co prawda niedoinformowany, ale pe�en wiary i zapa�u przed nowym wyzwaniem.

Poniewa� w Ru�cu okupi�em si� troch� w meble, musia�em wynaj�� ci�arowy samoch�d i kilku ludzi do przeprowadzki. W dniu, w kt�rym dokonuj� si� zmiany w parafiach, tj. 30 sierpnia, proboszcz Jarema mia� oczekiwa� na mnie na plebanii z kluczami do mojego mieszkania. Kiedy zajecha�em na miejsce z ca�ym majdanem okaza�o si�, �e proboszcz dopiero co przyjecha� z Niemiec i �pi po podr�y. Gdy ju� zdo�a�em go dobudzi�, przez godzin� szuka� kluczy, a gdy w ko�cu otworzy� mi drzwi mieszkania ogarn�a mnie czarna rozpacz. Ze �rodka buchn�� od�r zepsutego mi�sa i st�chlizny. Po wej�ciu do �rodka zobaczyli�my stosy (od pod�ogi po sufit) gazet, kt�re zajmowa�y � opr�cz starych, zepsutych mebli � wi�ksz� cz�� mieszkania. Wszystko przykrywa�a gruba warstwa kurzu. W kuchni zepsute mi�so i w�dliny dos�ownie wylewa�y si� z lod�wki. Proboszcz, kt�rego obowi�zkiem by�o przygotowanie dla mnie mieszkania, wydawa� si� by� tym wszystkim wielce zdziwiony. Mieszkanie sk�adaj�ce si� z dw�ch pokoi, �azienki i kuchni � od ponad roku sta�o puste. Wcze�niej zajmowa� je starszy kap�an � dziwak, b�d�cy rezydentem w miejscowej parafii. Ksi�a w podesz�ym wieku, na emeryturze, czuj�cy si� jeszcze na si�ach � mogli pracowa� na parafiach jako rezydenci na przys�owiowe p� etatu. Ten starszy kolekcjoner gazet po paru latach takiej rezydentury, kt�rego� pi�knego dnia wsiad� w poci�g i wyjecha� �w �wiat� nie m�wi�c nikomu ani s�owa. Wracaj�c do niezr�cznej sytuacji � jedno by�o pewne � nie mog�em wprowadzi� si� na plebani�, a wi�c nie mog�em tak�e pracowa�. Wynaj�ci ludzie znie�li z samochodu do piwnicy moje rzeczy, a ja ustali�em z ks. Jarema, �e wracam za trzy dni kiedy mieszkanie b�dzie puste i czyste.

Ten pierwszy dzie� w nowej parafii troch� podkopa� moj�, i tak zachwian�, wiar� w proboszcz�w. By�em pod�amany tym bardziej, i� czeka�a mnie jeszcze przeprowadzka z piwnicy na drugie pi�tro. Ks. Jarema by� tak zauroczony swoim nowym Passatem sprowadzonym bez c�a � na parafi�, �e zdawa� si� nie zauwa�a� �adnego problemu. �Pierwsze koty za p�oty� � pomy�la�em i po kilku dniach wr�ci�em do Aleksandrowa pe�en otuchy. Wprowadzi�em si� w ko�cu do jednego pokoju (drugi by� zagracony i zamkni�ty na klucz) i zacz��em nowe, wielkomiejskie �ycie ksi�dza.

Zanim przejd� do opisu swojej nowej plac�wki, chcia�bym najpierw scharakteryzowa� parafi� w kt�rej mieszka�em i pozosta�ych lokator�w miejscowej plebanii. Macierzysta parafia �w. Rafa�a by�a kilkakrotnie wi�ksza od naszej, a jej cech� szczeg�ln� by�o to, i� mia�a dwie po��czone ze sob� �wi�tynie oraz proboszcza biznesmena � ma�ego, grubego cz�owieczka o przenikliwym spojrzeniu. Jedno z drugim zreszt� poniek�d si� ��czy�o. Ksi�dz pra�at Hedoniusz Bogacki by� prawdziwym cz�owiekiem czynu. Kiedy nasta� w Aleksandrowie postanowi� jak najszybciej da� upust swojej inwencji i geniuszowi. W kr�tkim czasie dostawi� do boku ju� istniej�cej �wi�tyni � drug� wi�ksz�. Tym sposobem na Mszach �w. cz�� ludzi sta�a twarz� do o�tarza, a cz�� � bokiem. R�wnocze�nie z Ko�cio�em, krewki proboszcz wybudowa� ogromn� plebani� o wielko�ci dw�ch po��czonych blok�w mieszkalnych. Wn�trza obiekt�w wy�o�y� marmurami i drewnem; w podziemiach wybudowa� gara�e. Kupi� sobie najnowszego mercedesa, a wszystkie te dobra ogrodzi� wysokim murem.

W mi�dzyczasie ks. pra�at zajmowa� si� interesami, tzn. odzyska� wszystkie dobra ko�cielne, kt�re by�y do odzyskania, a by�o ich niema�o � niemal po�owa centrum Aleksandrowa nale�a�a kiedy� do Ko�cio�a. Ks. Bogacki, og�osi� przetarg na wynajem kilkunastu budynk�w, jednocze�nie buduj�c ca�y szereg nowych � r�wnie� do wynaj�cia. Ubolewa� cz�sto, �e prawo ko�cielne zabrania ksi�om aktywnego prowadzenia interes�w, bo wtedy �wyci�gn��by� z tego wszystkiego o wiele wi�cej. Kto� zapyta � z czego finansowa� swoje przedsi�wzi�cia? Parafia, cho� jedna z najbogatszych w diecezji nie przynios�aby w tak kr�tkim czasie, tak olbrzymich dochod�w. Pomys�owy kap�an aby zbudowa� swoje imperium w genialny wr�cz spos�b uwzgl�dni� trudn� sytuacj� zaopatrzeniow� w latach 80-tych i maksymalnie, na niespotykan� skal�, wykorzysta� ogromne ilo�ci dar�w z zachodu, kt�re w�wczas zalewa�y wprost Ko�ci� w Polsce. Dzi�ki swoim plecom w kurii biskupiej mia� do nich dost�p nieograniczony. Wielu proboszcz�w zrobi�o w�asne i ko�cielne interesy na darach, ale ks. Bogacki prze�cign�� chyba wszystkich. Sam w swoich wypowiedziach nie ukrywa� zaradno�ci z jak� obraca� r�nymi deficytowymi towarami. Za to, co wstawia� do hurtowni, sklep�w i co przez podstawionych ludzi sprzedawa� na bazarach � kupi� wszystkie materia�y budowlane. Nie wspomina� jednak, i� r�wnocze�nie na wszelkie mo�liwe sposoby, na te same cele, wyci�ga� pieni�dze od wiernych. Parafianie, kt�rzy pracowali na budowach, ��cznie z fachowcami, w formie wynagrodzenia dokarmiani byli z dar�w pra�ata. U niego nigdy nic nie by�o za darmo i nic si� nie marnowa�o. C� mog�o go obchodzi� to, �e ofiarodawcy z zagranicy przekazywali swoj� pomoc ludziom biednym i chorym czyli najbardziej potrzebuj�cym, kt�rzy nie zawsze mogli przyj�� na �dni�wk� do pra�ata. Lokale wynajmowane przez niego nale�a�y do najdro�szych, a sam w�a�ciciel s�yn�� z bezwzgl�dno�ci przy zbieraniu czynszu; dzie� zw�oki nie wchodzi� w rachub�. Kiedy dary si� sko�czy�y, ks. Bogacki mia� ich jeszcze na d�ugo pod dostatkiem. Kiedy sko�czy�y si� naprawd� � do prac wyko�czeniowych zatrudnia� na czarno Rosjan, kt�rzy run�li wtedy do Polski przez otwart� granic�.

Ks. pra�at, jak ju� wspomnia�em, s�yn�� z tego, i� nie przepu�ci� �adnej okazji aby dorobi� troch� do tacy. Kiedy ju� doko�czy� wszystkie inwestycje bez z�ot�wki d�ugu, zacz�� zarabia� ogromne pieni�dze. Z moim proboszczem obliczyli�my kiedy�, �e pra�at wyci�ga� grubo ponad 400 min miesi�cznie � z tego mniej wi�cej jedn� czwart� z pensji proboszcza, a pozosta�� lwi� cz�� z tytu�u dzier�awionych budynk�w. Do tego dochodzi�o ok. 50 mln miesi�cznie, kt�re zbiera� na tac�, a drugie tyle dostawa� z wszelkich podatk�w cmentarnych, tj. od plac�w, pomnik�w, ekshumacji; za haracze pobierane od innowierc�w grzebi�cych swoich zmar�ych na katolickim cmentarzu itp. W przesz�o�ci ten geniusz finansjery przebywa� kilka lat na parafiach za granic� � w Anglii i Holandii. Maj�c tam liczne znajomo�ci i koneksje � przy ka�dej okazji odwiedza� swoich dobroczy�c�w, zamo�nych zachodnich duszpasterzy, kt�rzy wspierali �bieduj�cego Hedoniusza�. Nawet wyposa�enie swoich Ko�cio��w, ��cznie z �awkami i kom�ami dla ministrant�w, ks. pra�at kompletowa� za granic�. Jako biedny ksi�ulo z biednej Polski, wysy�a� do r�nych instytucji na ca�ym �wiecie pro�by: �o wsparcie duchowe i MATERIALNE dla powstaj�cego o�rodka duszpasterskiego w Aleksandrowie�. Pieni�dze p�yn�y ze wszystkich stron, jednak w miar�, jak mno�y�y si� i ros�y �r�d�a dochod�w � ros�a te� chciwo�� kap�ana. Na plebanii, kt�r� wybudowa�, zajmowa� kilka ogromnych salon�w na dw�ch kondygnacjach. W paru pokojach nikt nigdy nie by�, nawet jego gospodyni tam nie sprz�ta�a. Oryginalne � antyczne meble, sk�rzane kanapy i fotele, marmur, boazerie, najnowocze�niejszy sprz�t elektroniczny � to tylko cz�� ub�stwa, kt�rym otoczony by� pra�at. Podobno za same obrazy Kossak�w i innych s�awnych malarzy, kt�re sam widzia�em w jego mieszkaniu � mo�na by wybudowa� kilka Ko�cio��w. Pozosta�ych pi�ciu ksi�y (w tym dw�ch proboszcz�w) ulokowa� w ma�ych, dwupokoikowych mieszkankach, a reszt� plebanii wynaj�� na szwalni� i gabinet lekarski.

Wed�ug najnowszych wiadomo�ci, jakie przychodz� do mnie z Aleksandrowa, ks. pra�at wynaj�� tak�e na plebanii kilka mieszka� dla �wieckich rodzin, m.in. na miejsce trzech ksi�y, kt�rzy si� wyprowadzili. Jest to przypadek nie maj�cy chyba swojego precedensu w polskich parafiach � aby rodziny z dzie�mi mieszka�y pomi�dzy ksi�mi, a na podw�rzu plebanii suszy�y si� sznury pieluch � ale czego si� nie robi dla pieni�dzy! Ks. Bogacki by� got�w zrobi� i zrobi� znacznie wi�cej.

Ca�ymi dniami i wieczorami my�la� nad nowymi �r�d�ami dochodu. Jako jeden z pierwszych ksi�y w Polsce, zacz�� sprowadza� samochody bez c�a na parafi� (swoj� i inne). Robi� to, jak wszystko na skal� masow�. Sprowadza� wozy warte nieraz par� miliard�w i po kr�tkim czasie � nielegalnie � sprzedawa� z du�ym zyskiem r�nym firmom i osobom prywatnym. Kiedy mieszka�em w jego parafii (w ci�gu roku) sprowadzi� i sprzeda� w ten spos�b kilka samochod�w, w tym jeden autokar-mercedes � dla prywatnej firmy przewozowej ze Zgierza. Dla siebie by� znacznie �skromniejszy� � do swojej stajni zakupi� najnowszy model jeepa Opla Frontier�.

Wed�ug s��w mojego proboszcza Trunkowskiego, ks. pra�at nie poprzestawa� na wykpiwaniu urz�du celnego i fiskusa. Par� lat wcze�niej sprowadzi� podobno luksusowe BMW, ubezpieczy� na ogromn� sum�, po czym podstawi� �do zabrania� braciom ze wschodu, od kt�rych zgarn�� poka�n� kwot� w dolarach. Odszkodowanie od PZU oczywi�cie dosta� swoj� drog�, ale poniewa� samoch�d by� sprowadzony i zarejestrowany na parafi�, zobowi�zano go do oplakatowania po�owy Aleksandrowa wiadomo�ci� o kradzie�y auta. Ca�� operacj� zwi�zan� z zagini�ciem samochodu, wg. s��w mojego proboszcza, obmy�li� i zrealizowa� wsp�lnie ze swoim pupilkiem � ks. Plackiem.

Ten m�ody kap�an, rodem z Aleksandrowa, to osobny temat w historii parafii �w. Rafa�a. Pochodz�cy z jednej z najzamo�niejszych rodzin w mie�cie ch�opak, do�� szybko zdoby� plecy u biskup�w ��dzkich. Po kilku �atach �tu�aczki� w terenie, wr�ci� do rodzinnej parafii jako wikariusz � katecheta. Trzeba zaznaczy�, �e praca w swojej parafii jest, zgodnie z prawem kanonicznym, niedopuszczalna. Mo�e w�a�nie dlatego ks. Placek mimo, i� podlega� pod parafi� w Aleksandrowie mieszka� w prywatnej willi w �odzi, a miejsce swojej pracy odwiedza� pro forma ok. raz na dwa tygodnie. Jego zamieszkanie w �odzi by�o zreszt� zupe�nie usprawiedliwione poniewa� prowadzi� tam wiele zawoalowanych interes�w. Jest m.in. w�a�cicielem du�ej ksi�garni w centrum �odzi na ul. Piotrkowskiej. M�ody bogacz, je�d��cy na zmian� dwoma luksusowymi samochodami, szybko zdoby� uznanie i zaufanie starszego kolegi po fachu. Zapewne wywin� razem jeszcze nie jeden numer.

Ksi�dz pra�at jako cz�owiek interesu nigdy nie traci� czasu. Wielokrotnie w ci�gu miesi�ca wyje�d�a� na par� dni w nieznane, nie m�wi�c nikomu o celu podr�y. Zostawia� bez �alu parafi� pod opiek� dw�ch wikarych. Praca duszpasterska jako� w og�le mu nie le�a�a. Bi� rekordy szybko�ci w odprawianiu Mszy �wi�tych i nabo�e�stw, a kazania na religijny temat nigdy z jego ust nie s�ysza�em.

Jak przysta�o na cz�owieka, kt�ry zdoby� wysok� pozycj� w �wiecie biznesu, ks. pra�at zaj�� si� polityk�. By� co prawda tylko radnym w mie�cie, ale kilka razy da� ostro do zrozumienia burmistrzowi i jego zast�pcy � kto naprawd� rz�dzi Aleksandrowem. Trzeba przyzna�, �e wszyscy liczyli si� z jego zdaniem, podziwiali go za przedsi�biorczo�� i czuli przed nim respekt. Niestety tak naprawd� nikt go chyba nie lubi�. Nie s�ysza�em o nim nigdy pochlebnej opinii jako o cz�owieku czy ksi�dzu, poza uznaniem dla jego g�owy do interes�w. By� to r�wnie� znany w okr�gu ��dzkim i nie tylko mecenas i poplecznik wielu prawicowych polityk�w, m.in. Alicji Grze�kowiak, Stefana Niesio�owskiego i wielu innych. Byli oni cz�stymi go��mi w jego rezydencji.

Tak wiec ks. pra�at Bogacki aspirowa� do miana cz�owieka sukcesu i by� nim rzeczywi�cie. Mia� prywatnego goryla i kierowc�, kt�ry wozi� go na przemian mercedesem-limuzyn� i jeepem. S�yn�� z tego, �e nie liczy� si� z niczym i z nikim. Kpi� publicznie nawet z biskup�w, a w swoich politycznych kazaniach miesza� z b�otem wi�kszo�� polskich m��w stanu. Prywatnie by� kpiarzem i cynikiem. Ci, kt�rzy go bli�ej poznali mieli o nim opini� dwulicowca. Niemal ka�dy kiedy� si� na nim zawi�d�. Wiele razy spowiada�em ludzi, kt�rzy skar�yli si� na jego obcesowe podej�cie zw�aszcza do biedy i biedak�w. Gardzi� lud�mi s�abymi, ci�ko pracuj�cymi fizycznie � tymi, kt�rym si� w �yciu nie powiod�o. Jego parafianie autentycznie go nienawidzili, tak samo zreszt� jak ksi�a, mo�e opr�cz jego pupila Placka. Czy mo�na si� dziwi� wiernym skoro swoje owieczki ksi�dz pra�at traktowa� jak jedno z wielu �r�de� dochodu. Jako biznesmen z prawdziwego zdarzenia, w swoim interesie ko�cielnym, z siedzib� w kancelarii parafialnej, wprowadzi� sta�e op�aty za wszystkie us�ugi. Wykorzystuj�c monopol na te us�ugi na swoim terenie � ustali� ceny na bardzo wysokim poziomie. Takie przecie� s� prawid�a rynku. W interesach nie ma sentyment�w, nawet ��wi�ty Bo�e nie pomo�e�. W jego kancelarii nie by�o targowania. Dla przyk�adu podam, �e w 1995 roku, kiedy tam przebywa�em � stawka za us�ug� pogrzebow� u ks. pra�ata wynosi�a 5 mln z�. Wyj�tk�w od ustalonych stawek nie zanotowano. Kiedy jedna kobieta z p�aczem prosi�a o sp�at� w ratach ww. kwoty � ks. Hedoniusz zapewnia� j�, i� tego uczyni� nie wolno bo �taka jest stawka�. �Czy pani nie mo�e po�yczy� kilka milion�w aby op�aci� pogrzeb w�asnego m�a?� � pyta� zdziwiony.

Opr�cz s�abo�ci do du�ych pieni�dzy (do czego sam si� przyznawa�) ks. pra�at mia� naturaln� s�abo�� do p�ci przeciwnej. W ca�ym mie�cie znana jest historia jego zwi�zku z w�a�cicielk� baru, z kt�r� mia� si� jakoby pewnej nocy �zakleszczy�. Pomocy nami�tnej parze udzieli� w�wczas miejscowy lekarz i st�d ca�a sprawa wysz�a poza mury plebanii. Przyznam si�, i� trudno mi by�o uwierzy� w t�, moim zdaniem, grubymi ni�mi szyt� opowie��. S�ysza�em j� od wielu os�b, w tym od swojego proboszcza, ale znaj�c spryt pra�ata nie podejrzewam go o tak g�upi� wpadk�. Mog� tylko powiedzie�, �e widzia�em kilka eleganckich kobiet wychodz�cych od niego o r�nych porach. Przekona�em si� na w�asnej sk�rze, �e ten cz�owiek by� na prawd� pod�y i dwulicowy, ale ludzie nienawidzili go zbyt mocno, aby mo�na by�o wierzy� wszystkiemu co m�wili.

Niewiarygodnie brzmi dla mnie jeszcze inna historia r�wnie� opowiedziana mi przez proboszcza Jarem�. Ksi�dz Bogacki ju� jako kleryk, a p�niej m�ody ksi�dz by� bardzo butny i zepsuty moralnie. Wielokrotnie ratowa�y go niezbadane bli�ej �chody� u �wczesnego biskupa ordynariusza Micha�a Klepacza. Jako m�ody wikariusz, zwyk� nasz bohater urz�dza� ostre popijawy z podobnymi jak on ksi�mi � �ascetami�. Na takie zamkni�te �rekolekcje� cz�sto sprowadzano na pokuszenie par� dziewczyn niezbyt ci�kiego prowadzenia. Jedna z takich orgii wg. s��w ksi�dza Jaremy, tak si� rozwin�a, �e wikary Bogacki aby uatrakcyjni� j� jeszcze bardziej wpad� na i�cie szata�ski pomys�. W trakcie imprezy przeprosi� na chwil� go�ci, poszed� do Ko�cio�a, a po chwili wr�ci� nios�c kilka kielich�w mszalnych. Zdumionym biesiadnikom zacz�� serwowa� w nich drinki. Podobno jeden z nich � jego kolega ksi�dz � wytrze�wia� w jednej chwili, wsta� i wyszed� na zewn�trz, ale reszta ekipy �wietnie si� dalej bawi�a. Ta historia brzmi niewiarygodnie nawet dla mnie.

Cho� pozna�em setki r�nych ksi�y, uwa�am, �e jedynym w�r�d nich cz�owiekiem, kt�ry m�g�by dopu�ci� si� takiego �wi�tokradztwa � by� ksi�dz pra�at Bogacki. Rzecz� niewiarygodn�, ale prawdziw� jest jego maj�tek, kt�ry (��cznie z prywatn� posiad�o�ci�) mo�na por�wna� z niewieloma wsp�czesnymi fortunami w Polsce. Nie siedz� w kieszeni ksi�dzu pra�atowi Jankowskiemu z Gda�ska, ale �miem twierdzi�, �e troch� mu do Bogackiego brakuje. ��czy ich na pewno prze�wiadczenie o magnackim pochodzeniu, czynne uprawianie polityki i zami�owanie do marki �mercedes benz�.

Jak �atwo si� domy�le�, m�j proboszcz Jarema Trunkowski i inni ksi�a zamieszkuj�cy na plebanii, nie darzyli pra�ata Bogackiego pozytywnymi uczuciami. Doskonale ich zreszt� rozumia�em. Wystarczaj�cym powodem do braku takich uczu�, by� fakt pobierania przez pra�ata s�onego czynszu za zajmowane przez nas mieszkania. Jak �yj� nie s�ysza�em o podobnym przypadku, aby ksi�a p�acili za mieszkanie na plebanii, kt�r� wybudowali dla nich parafianie!

Nie bez powodu zacz��em opowie�� o swojej drugiej parafii charakterystyk� pra�ata i dziekana aleksandrowskiego w jednej osobie. Wszystko bowiem w tym mie�cie i obu parafiach kr�ci�o si� wok� niego i od niego zale�a�o. Nic dziwnego zatem, �e ksi�a z ca�ej archidiecezji m�wi�c o Aleksandrowie u�ywali zamiennie okre�le� ���dzki� i �Bogucki�. Opr�cz pra�ata, mojego proboszcza i mnie plebani� zamieszkiwali jeszcze trzej ksi�a. Niewiele starszym ode mnie by� ksi�dz Piotr � zastraszony i lizusowaty wzgl�dem swojego wielkiego szefa. Pozwoli�o mu to jednak pobi� wszelkie rekordy rezydowania w Aleksandrowie � by� tu ju� od 3 lat. Jego koleg�, wsp�pracownikiem by� kap�an oko�o pi��dziesi�tki, ale jeszcze na stanowisku wikariusza. Ksi�dz Pawe�, bo o nim m�wi�, by� u�o�onym kap�anem, typem urz�dnika. Poniewa� jako jedyny z wikarych (nie licz�c pra�ata) nie uczy� religii w szkole � jako specjalno�� przypad�a mu praca w kancelarii i pogrzeby. Poza tym, �e by� s�u�bist� (tak wygl�da�a praca u �w. Rafa�a) wszyscy lubili go za mi�� powierzchowno�� i wysok� kultur� osobist�. Mia� chyba tylko jedn�, za to wielk� s�abo�� � �adne samochody. Ca�e swoje mieszkanie i gara� obwiesi� plakatami woz�w najlepszych marek. Sam je�dzi� nowym oplem Astra, kt�remu po�wi�ca� wi�kszo�� swojego wolnego czasu. Kiedy patrzy�em z jakim namaszczeniem pie�ci� sw�j samoch�d nie mog�em oprze� si� wra�eniu, �e przela� na niego wszystkie swoje niezaspokojone instynkty opieku�cze i ojcowskie. Ksi�dz Pawe� np. my� sw�j samoch�d tylko najdelikatniejszymi szamponami i wy��cznie w mi�kkiej wodzie, tzn. w czasie deszczu. Kupi� do tego celu d�ugi p�aszcz przeciwdeszczowy z kapturem. Sama jazda ju� go tak nie rajcowa�a, w�tpi� aby w ci�gu mojego pobytu zrobi� wi�cej ni�� 200 kilometr�w. Ostatnim z ksi�y zamieszkuj�cych plebani� w Aleksandrowie by� proboszcz niewielkiej � �buduj�cej si� parafii � R�bienia. Jego parafia przylega�a do naszej, a Ko�ci� by� oddalony nie wi�cej ni� 2 km od naszej kaplicy. Ks. Miko�ajczyk by� moim faworytem bardzo oddany sprawie Ko�cio�a, a przy tym stoj�cy twardo na ziemi, ludzki i z wielkim poczuciem humoru.

Aby zako�czy� t� zbiorow� � ksi�owsk� � charakterystyk�, musz� powr�ci� jeszcze do cz�owieka, o kt�rym mog� najwi�cej powiedzie�, bo najlepiej go pozna�em. M�j proboszcz, ks. Jarema Trunkowski by� do�� przystojnym rudym facetem o korzeniach, jak ju� m�wi�em � g�ralskich. Mia� tzw. �sp�nione powo�anie� � przed wst�pieniem do seminarium pracowa� kilka lat po maturze. Uczelni� ��dzk� sko�czy� razem z moim znajomym z �odzi-Retkinii, ks. Wiesiem. Ks. Trunkowski nie mia� lotnego umys�u, ani inteligencji pra�ata, chocia� ci�gle do niego aspirowa�. Mia� za to go��bie, ludzkie serce dla swoich parafian. Od samego pocz�tku zdoby� sobie ich wielk� sympati�. Wida� by�o, i� swoj� pierwsz�, w�asn� parafi� i jej mieszka�c�w traktowa� z wielkim oddaniem. Le�a�y mu na sercu zar�wno potrzeby duchowe, jak i materialne nowej plac�wki duszpasterskiej. Do mnie odnosi� si� bardzo kulturalnie i poprawnie � wr�cz przyjacielsko. Czasami tylko by� nieco mrukliwy, a tak�e nieszczery � lubi� gra� �na dwa fronty�, krytykowa� kogo� za plecami i roznosi� plotki. Od niego dowiedzia�em si� co kto ma na koncie i na sumieniu. Po prostu lubi� takie tematy. Poza tymi ludzkimi, a raczej babskimi przypad�o�ciami, by� to naprawd� dusza � cz�owiek; cz�sto nawet zbyt pob�a�liwy. Wspomnia�em o jego aspiracjach w stron� osoby pra�ata, ale mia�o to odniesienie tylko do p�aszczyzny finansowej. Wi�kszo�� ksi�y zazdro�ci�a Bogackiemu interes�w, ogromnych pieni�dzy jakie posiada�, a w przypadku ks. Trunkowskiego by�o to o tyle uzasadnione, poniewa� mia� on rzeczywi�cie ci�g�e, niema�e wydatki zwi�zane z pracami przy kaplicy i przylegaj�cej do niej plebanii � w trakcie budowy.

Wed�ug zwyczaju, g��wny ci�ar finansowy � przy wyodr�bnianiu si� nowej parafii ze starej � spada� na t� macierzyst�, ale w takich kwestiach nikt nawet nie marzy� o pomocy pra�ata. Przyznam si�, �e by�em i b�d� zawsze pe�en podziwu dla zapa�u i samozaparcia m�odych proboszcz�w, takich jak Trunkowski czy Miko�ajczyk � kt�rzy buduj�c nowe �wi�tynie, oddawali dos�ownie Ko�cio�owi ca�e swoje si�y i zdolno�ci. Inn� spraw� jest fakt, i� buduje si� te obiekty zazwyczaj �bez g�owy� i wyobra�ni, ale to jest ju� wina biskup�w. Wymownym tego przyk�adem jest ��d�, gdzie odleg�o�� mi�dzy Ko�cio�ami mo�na mierzy� w metrach, a s� one takie olbrzymie, �e pomie�ci�yby zar�wno wierz�cych, jak i niewierz�cych parafian, ��cznie z tymi, kt�rzy le�� na cmentarzach. Jeszcze wi�ksz� g�upot� jest budowanie plebanii � blok�w � niemo�liwych do zagospodarowania i ogrzania. Budowy takich kolos�w powierza si� ksi�om, kt�rzy cz�sto nie maj� o tym zielonego poj�cia � przep�acaj� wykonawcom, marnuj� materia�y itp.

St�d m�j podziw dla ks. Jaremy, kt�ry wzi�� na siebie odpowiedzialno�� architekta i budowla�ca, a przy tym nie oszcz�dza� si� jako duszpasterz. By� mo�e w�a�nie tak du�e obci��enie r�nymi obowi�zkami, w po��czeniu z kap�a�sk� samotno�ci� doprowadzi�y go do ukrytego alkoholizmu. Tak, niestety i ten kap�an wpad� w szpony tego strasznego na�ogu, kt�ry mo�na nie bez przesady nazwa� chorob� zawodow� kleru. Regularnie ka�dego wieczoru m�j proboszcz �zalewa� sobie robaka�, najcz�ciej samotnie, a czasami w wi�kszym, zaufanym gronie. Mniej wi�cej p� godziny po wieczornej Mszy �w. zawsze ilekro� si� widzieli�my, czu� by�o od niego alkohol. Kilka razy widzia�em go pijanego do nieprzytomno�ci. Pr�bowa�em delikatnie wp�yn�� na niego, u�wiadomi� mu, �e si� stacza (s�ysza�em, �e �wiadomo�� tego jest podstaw� zwalczenia na�ogu) � niestety bezskutecznie. Najbardziej bola�o mnie, kiedy widzia�em, jak po pijanemu odprawia Msz� �wi�t�. Zdarza�o mu si� to po paru nocnych imprezach, kt�re przeci�gn�y si�do rannej Mszy, a tak�e w�wczas gdy nie wytrzymywa� i wypi� w ci�gu dnia. Widzia�em i czu�em b�l tego cz�owieka, topi�cego swoj� samotno��, stresy i kap�a�skie rozterki w butelce w�dki. Z wielk� �yczliwo�ci� i trosk� my�l� dzi� o tym, jak ten cz�owiek pokieruje swoj� przysz�o�ci�.

Tak wi�c po roku samotnego zamieszkania w rusieckiej wikariatce przysz�o mi mieszka� na prawdziwej plebanii, w�r�d pi�ciu innych ksi�y. Musz� powiedzie�, a wiem o tym z autopsji oraz z opowiada� koleg�w, �e takie zbiorowe plebanie rz�dz� si� swoimi w�asnymi prawami. Poza ci�g�ym szpiegowaniem ze strony w�asnych proboszcz�w istnieje tam niepisany zwyczaj nie wchodzenia sobie w drog� i nie interesowania si� s�siadami. Uszanuj� ten zwyczaj tak�e teraz i nie b�d� wylicza� ile dziewczyn czy ch�opc�w widzia�em wychodz�cych � z kt�rych drzwi i o jakich godzinach. Uwa�am, �e tego rodzaju kontakty s� prywatn� spraw� ka�dego cz�owieka o ile nie zdradza on np. wsp�ma��onka i bynajmniej nigdy ich nie pot�pia�em.

Przechodz�c do tematu swojej parafii zaznacz� na wst�pie, i� ks. pra�at Bogacki bardzo d�ugo, bo kilkana�cie lat, opiera� si� jej powstaniu. Pragn�� w ten naturalny spos�b uchroni� si� przed odp�ywem cz�ci pieni�dzy do innych kieszeni. W ko�cu jednak uleg�, pod naciskiem biskup�w i opinii kleru, kiedy Aleksandr�w sta� si� najwi�ksz� parafi� w archidiecezji Sam wykroi� najgorsze och�apy ze swoich w�o�ci. W ten spos�b now� parafi� utworzy�y dwa osiedla nowych blok�w mieszkalnych. Pra�at doskonale wiedzia�, �e takie bloki zamieszkuj� na og� m�ode ma��e�stwa � rzadko praktykuj�ce i najmniej skore do utrzymywania Ko�cio�a. Wiadom� rzecz� jest, i� w takich parafiach jest niewiele pogrzeb�w, ich mieszka�cy s� ju� z regu�y �po �lubie�, a liczy� mo�na tylko na przyrost demograficzny i chrzty. Nie zdziwi�o nas r�wnie� (proboszcza i mnie), �e pra�at zarezerwowa� dla siebie kontrol� nad ca�ym miejskim cmentarzem, na kt�rym nam nie wolno by�o nawet czyta� �wypomink�w� w Uroczysto�� Wszystkich �wi�tych. Cmentarze to jeden z najlepszych kap�a�skich business�w. Je�li zatem chodzi o nasze dochody � by�y one raczej mierne. Za to ka�dego dnia dzi�kowa�em gor�co Bogu, �e mam normalnego proboszcza i mog� �y� bez ci�g�ego poni�ania i nerw�w, w normalnych warunkach. Braki finansowe z tzw. akcydensu, na kt�ry sk�ada�y si� ofiary z pogrzeb�w, �lub�w i chrzt�w � wyr�wnywa�y nam codzienne Msze �w. zamawiane przez grup� starszych parafian �ci�le zwi�zanych ze swoim nowym Ko�cio�em; szcz�liwych, �e oderwali si� od pra�ata. Trzeba r�wnie� przyzna�, i� ludzie uwzgl�dniali w �tacy� fakt powstawania nowej plac�wki parafialnej. Wszak�e wydatk�w z tym zwi�zanych by�o co niemiara � pocz�wszy od materia��w budowlanych poprzez �awki, meble kancelaryjne, a sko�czywszy na szatach i precjozach liturgicznych. Kuria biskupia dysponuj�ca bajo�skimi funduszami na cele reprezentacyjne m.in. na podr�e pi�ciu biskup�w po ca�ym �wiecie, nie kwapi�a si� z dotacjami dla nowych parafii, zw�aszcza, �e akurat wtedy zakupi�a od Ko�cio�a Ewangelickiego �wi�tyni� w centrum �odzi za milion dolar�w. Sprawy finansowe by�y na szcz�cie problemem proboszcz�w. Ja mia�em swoje w�asne obowi�zki i zmartwienia.

Rozpocz��em prac� jako ksi�dz � katecheta w Zespole Szk� Zawodowych. To nowe do�wiadczenie u�wiadomi�o mi z jednej strony, jak znikomy procent m�odzie�y identyfikuje si� z warto�ciami chrze�cija�skimi � kt�re g�osi Ko�ci� Katolicki � a z drugiej strony, jak bardzo m�odzie� �aknie tych�e warto�ci. Ci m�odzi ludzie z kt�rymi pracowa�em widzieli g��boki sens w prowadzeniu �ycia zgodnego z Ewangeli�. Przekonywa�y ich nawet takie przes�ania Nowego Testamentu jak: przebaczenie bez granic, mi�o�� nieprzyjaci� czy ub�stwo. Szybko zrozumia�em jednak, �e do tych m�odych � gniewnych, ale jak�e prostych i otwartych umys��w, nie dociera�a �adna teoria nie poparta praktyk� i �ywym �wiadectwem. Oni potrzebowali prawdziwych autorytet�w, przewodnik�w �yciowych. Tylko ten, kto �y� na co dzie� zgodnie z tym co g�osi� � zas�ugiwa� na ich akceptacj� i szacunek. Za kim� takim gotowi byli p�j�� do piek�a. Czekali na kogo� takiego, ale� nikt si� nie zjawia�.

Pracuj�c w�r�d m�odzie�y zawodowej, kt�rej wszyscy katecheci boj� si� jak ognia, dotar�o do mnie jasno � jak ogromn�, wr�cz historyczn� misj� do spe�nienia ma tu Ko�ci� i kap�ani; kap�ani, kt�rzy nie zdaj� sobie na og� sprawy jaka wielka odpowiedzialno�� na nich spoczywa. U�wiadomi�em sobie, jak s�abe w og�le jest oddzia�ywanie wychowawcze ksi�y. Dlaczego w kraju na wskro� katolickim, prawowiernym jest tyle chamstwa, z�odziejstwa i zbrodni? Gdzie s� owoce nauczania Ko�cio�a?! Odpowied� jest kr�tka i bolesna � nie ma ich, bo nie ma r�wnie� �wiadectwa kap�an�w. Kandydaci do kap�a�stwa ju� w seminarium kszta�ceni s� bardziej na teoretyk�w i urz�dnik�w, ani�eli na �wiadk�w Chrystusa. Kiedy stykaj� si� oni z realiami panuj�cymi w terenie, kiedy poznaj� cynizm swoich prze�o�onych, kt�rzy do reszty �ci�gaj� ich na ziemi�, udowadniaj�c im na wszelkie sposoby � �e �Pan B�g swoje, a �ycie swoje� � wtedy dopiero nast�puje przewarto�ciowanie w nich samych i zaczynaj� kraka� tak samo, jak reszta stada wron. Czy ja dzisiaj mam wstydzi� si� tego, i� odlecia�em z tego stada, aby nie kraka� jak wszyscy inni?!

Kto� m�g�by zapyta� � dlaczego ja sam nie sta�em si� w�wczas wzorem dla swoich wychowank�w? Ot�, stara�em si� i mam nadziej�, i� by�em nim rzeczywi�cie! Mog� to bez przesady powiedzie�, bo wiem �e oni sami to potwierdz�. Postanowi�em by� ich starszym bratem, kt�ry do�wiadczy� Boga w swoim �yciu. W naszych rozmowach nie by�o temat�w tabu (uczy�em klasy m�skie, �e�skie i koedukacyjne). Widzia�em, �e moi m�odzi przyjaciele byli mile zdziwieni moim szczerym i otwartym podej�ciem. Po raz pierwszy ksi�dz traktowa� ich jak doros�ych, odpowiedzialnych, warto�ciowych ludzi, a nie jak band� rozwydrzonych szczeniak�w. Zwierzali mi si� ze swoich najskrytszych problem�w. Kiedy przyprowadza�em swoje klasy do Ko�cio�a na spowiedzi � adwentowe i wielkopostne � cho� w konfesjona�ach by�o zawsze kilku ksi�y, najwi�ksze kolejki by�y u mnie. Chodzi�em z moimi ch�opcami i dziewcz�tami na wycieczki, podczas kt�rych prowadzili�my nie ko�cz�ce si� rozmowy i dyskusje. Ogl�dali�my ich i moje ulubione filmy video i analizowali�my rozterki moralne bohater�w. �y�em z nimi ich �yciem, bo nie by�o te� innej drogi, aby do nich dotrze� i zdoby� ich dla Boga. Nie robi�em tego z premedytacj� czy wyrachowaniem. Wierz�, i� wielu m�odym ludziom w Aleksandrowie pomog�em przej�� bezpiecznie przez trudny okres poszukiwania i odnale�� w�a�ciw� drog�. Kilkana�cie razy, na ich pro�b�, interweniowa�em w najr�niejszych konfliktach rodzinnych, a nawet sercowych. Jestem pewien, i� jedn� z dziewcz�t uratowa�em od samookaleczenia, je�li nie od �mierci samob�jczej.

Zdobycie zaufania m�odych ludzi nie przysz�o mi wcale �atwo. Faktem jest, �e by�a to m�odzie� sfrustrowana, cz�sto naznaczona pi�tnem nie najciekawszych �rodowisk rodzinnych. Jednostki w�r�d ch�opc�w by�y wr�cz kryminogenne (jeden z uczni�w pope�ni� morderstwo na swoim koledze). Takie przypadki przekonywa�y mnie tylko i utwierdza�y w walce o przysz�o�� moich wychowank�w. By�em szcz�liwy, �e wielu z nich uda�o mi si� zawr�ci� ze z�ej drogi, chocia� niejeden przy tym zalaz� mi za sk�r�. W mniemaniu moim i innych nauczycieli ze szko�y � klasy kt�re uczy�em (po 2 godz. tygodniowo) sta�y si� lepsze, bardziej komunikatywne i spokojniejsze. Wielu moich uczni�w i uczennic odwiedza�o mnie w moim mieszkaniu na plebanii. Cieszy�y mnie bardzo te sukcesy. Dzi�kowa�em Bogu za ka�d� zagubion� owc�, kt�r� uda�o mi si� sprowadzi� na nowo do Jego Owczarni. Moje osi�gni�cia uwa�a�em za szczeg�lnie warto�ciowe, poniewa� uda�o mi si� w moich uczniach, wychowanych na opowie�ciach i do�wiadczeniach zwi�zanych z pra�atem � przezwyci�y� niech��, a cz�sto nawet odraz� do stanu kap�a�skiego w og�le.

Niestety, przy ko�cu roku szkolnego w�a�nie ksi�dz pra�at wezwa� mnie na rozmow�, w kt�rej zarzuci� mi �wywo�anie niezdrowego poruszenia w�r�d miejscowej m�odzie�y; odej�cie od programu nauczania oraz skupienie m�odzie�y wok� siebie, a nie przy Bogu�. Pra�ata ponadto razi� widok m�odych na plebanii, gdzie powinien by� spok�j i powaga (najwidoczniej czynsz pobierany obecnie od lokator�w na plebanii rekompensuje mu te niedogodno�ci). By� przekonany, �e kt�ry� z moich podopiecznych zarysowa� mu kilka dni wcze�niej jego mercedesa. �Ksi�dz ma kurwa ma� za ma�o pracy, postaram si� wype�ni� ksi�dzu wolny czas!� � wykrzykiwa� mi nad g�ow�. Ju� wkr�tce okaza�o si�, i� nie by�y to s�owa rzucane na wiatr.

Przez kilka ostatnich miesi�cy sp�dzonych w Aleksandrowie by�em praktycznie wikariuszem na dw�ch parafiach, z jedn� pensj�. Polemika z pra�atem nie mia�a sensu � on wiedzia� wszystko najlepiej. Wzorem innych nale�a�o mu przytakn��, skuli� uszy i obieca� solennie popraw�. Ja powiedzia�em tylko, �e przemy�l� to co mi powiedzia�. Rzeczywi�cie mia�em zamiar to rozwa�y�. W ko�cu by�em kap�anem w Ko�ciele hierarchicznym i cho� wiedzia�em, i� pra�at si� myli (a ju� na pewno nie przemawia przez niego Duch �wi�ty), to jednak kolejna przeprowadzka nie bardzo mi si� u�miecha�a. Ten, kto sprzeciwi� si� pra�atowi m�g� tego samego dnia si� pakowa�, cho�by pracowa� w zupe�nie innej parafii. Ten cz�owiek trz�s� ca�� archidiecezj�, a na przywitanie arcybiskupa m�wi� � �cze�� W�adek�. Poza tym, �ywo w pami�ci mia�em ojca �wi�tka i jego przykazanie bezwzgl�dnego pos�usze�stwa. Jak mog�em mimo to odepchn�� od siebie m�odzie�, kt�ra mnie potrzebowa�a. Wszystkie swoje obowi�zki wykonywa�em bez zarzutu; czy mia�em by� jednak tylko urz�dnikiem, kasjerem w kancelarii, technikiem od kultu? Co mia�y znaczy� s�owa, tak cz�sto s�yszane w seminarium o �spalaniu si� kap�ana dla Kr�lestwa Bo�ego?�. Postanowi�em w jednej chwili, �e si� nie ugn� � nie zmarnuj� �ycia dla zbierania pieni�dzy i hodowania brzucha do kolan. Nie po to po�wi�ci�em swoje m�ode �ycie, id�c do seminarium i rezygnuj�c z takich warto�ci jak ma��e�stwo czy ojcostwo, aby w dalszej kolejno�ci po�wi�ci� sw�j idea� kap�a�stwa.

Swoj� pos�ug� ksi�dza traktowa�em zawsze jako s�u�b� Bogu i ludziom. Nie my�la�em o �adnym m�cze�stwie albo wielkich umartwieniach, ale r�wnie daleki by�em od uznania swojej funkcji kap�ana � duszpasterza za intratn�, ciep�� posadk�, woln� od ziemskich trosk i zmartwie�. Z �alem i smutkiem patrzy�em na wi�kszo�� moich by�ych koleg�w z seminarium, kt�rzy przenie�li do kap�a�stwa podstawow� kleryck� zasad� � �nie wychyla� si�. Mo�e po prostu mam inny charakter. Nie potrafi� bezkrytycznie godzi� si� ze z�em i przechodzi� do porz�dku dziennego nad jawn� niesprawiedliwo�ci�. Wszak to sam Pan Jezus, m�j Mistrz i Nauczyciel powiedzia�, i� lepiej by� gor�cym lub zimnym � byle nie letnim. W�a�nie ta letnio��, pogodzenie si� z zastan� rzeczywisto�ci� � najbardziej mnie razi�a u moich pobratymc�w.

Przera�a�a mnie perspektywa zostania klech� � dusigroszem, kt�ry �odbija� sobie brak �ony i dzieci powi�kszaniem konta w banku. Zgodnie ze starym przys�owiem, �e �apetyt ro�nie w miar� jedzenia�, wielu ksi�y w�a�nie dla pieni�dzy pogrzeba�o swoje idea�y kap�a�stwa, a nawet cz�owiecze�stwa. Wiedzia�em np. o powszechnej niemal praktyce skubania na lewo proboszcz�w przez wikariuszy. Najcz�ciej mia�o to miejsce w czasie kol�dy, podczas kt�rej na boku mo�na by�o dorobi� sobie nawet kilka miesi�cznych pensji. By�o to dziecinnie �atwe � wystarczy�o nie zapisywa� niekt�rych wi�kszych kwot przy ofiarodawcach, a wpisa� je dopiero p�niej, np. w nast�pnym domu, odpowiednio pomniejszone. Nieco wi�ksze ryzyko nios�o ze sob� zani�anie wp�yw�w w kancelarii. Jeden z moich koleg�w opowiada� mi, jak wpad� w ten spos�b u swojego szefa. Ot� pewna gorliwa parafianka, po op�aceniu u niego pogrzebu; jeszcze tego samego dnia nie omieszka�a zapyta� proboszcza � �czy aby tyle wystarczy�?

Proboszczowie doskonale orientowali si� w metodach swoich wikariuszy i bronili na r�ne sposoby. Niekt�rzy wymagali podpisu ofiarodawcy przy kwocie; inni prosili swoich zaufanych parafian, aby ci dali �na podpuch� wi�ksz� ofiar�. Ksi�dz pra�at Bogacki znalaz� jeszcze inne rozwi�zanie. Za�atwi� sobie na czas kol�dy sutannowych kleryk�w z seminarium, kt�rzy w jego mniemaniu byli bardziej uczciwi. Ja tylko jeden raz uleg�em pokusie w Ru�cu, u ks. Jana. W czasie kol�dy przyw�aszczy�em sobie niewielk� kwot�, ale po paru dniach wyrzut�w sumienia � wrzuci�em j� do ko�cielnej skarbonki. Czu�em, �e po pierwszym razie mog� wyrobi� w sobie nawyk �dorabiania�. Tak� praktyk� mo�na by�o sobie �atwo wyt�umaczy�, bo przecie� proboszcz skuba� mnie zupe�nie jawnie. Wzajemne okradanie si� ksi�y w parafiach demoralizuje ich oraz rodzi ci�g�e podejrzenia i antagonizmy. Kiedy by�em kap�anem bardzo bola�o mnie i gorszy�o takie zachowanie wielu moich koleg�w. Teraz, z perspektywy czasu, ci�ar ich winy przela�bym raczej na wadliwy system. Uwa�am, i� dla dobra samych ksi�y najwy�szy czas, na wz�r kraj�w zachodnich, np. Niemiec � uporz�dkowa� wszystkie finanse Ko�cio�a i podda� je pod kontrol� rad parafialnych albo przekaza� kontrol� pa�stwu. To samo dotyczy uposa�enia ksi�y, kt�re powinno by� jawne, jak ka�de inne. Jest to moim zdaniem jedna z podstawowych dr�g do ratowania Ko�cio�a w Polsce.

Powr�c� jednak do mojego postanowienia, kt�re podj��em po rozmowie z pra�atem, aby nie opuszcza� mojej m�odzie�y i do drugiej decyzji, kt�ra zrodzi�a si� w toku przemy�le� nad pierwsz� � nie ugn� si� pod naporem z�ych obyczaj�w w Ko�ciele. Postanowi�em r�wnie� nie dra�ni� zbytnio pra�ata i swoje spotkania z podopiecznymi przenie�� poza plebani�. Nie chcia�em opuszcza� Aleksandrowa. Pozna�em tu wielu wspania�ych ludzi, a przede wszystkim mia�em ludzkiego proboszcza. Chocia� pracy na dw�ch parafiach by�o wi�cej ni� w Ru�cu, a zarobki nie najlepsze, got�w by�em zosta� tam jak najd�u�ej.

Samo �ycie w mie�cie r�ni�o si� bardzo od wiejskiego. Przede wszystkim by�a tu wi�ksza anonimowo��, a s�siedztwo wielkiej �odzi stwarza�o wi�ksze mo�liwo�ci kulturalne i towarzyskie. To s�siedztwo by�o mi osobi�cie bardzo na r�k�, poniewa� po przyje�dzie do Aleksandrowa rozpocz��em zaoczne studia doktoranckie na Akademii Teologii Katolickiej w �odzi, na kierunku Katolicka Nauka Spo�eczna. R�wnie� praca duszpasterska w mie�cie by�a o tyle �atwiejsza, �e wsz�dzie by�o blisko � do szko�y, chorego itp. Zupe�nie inaczej wygl�da�a kol�da w blokach. Jak na z�o�� jednak zim� skradziono mi samoch�d i wsz�dzie, a przede wszystkim do swojej kaplicy, je�dzi�em na rowerze.

Nasza �wi�tynia pod czu�ym okiem proboszcza stawa�a si� niemal z ka�dym dniem pi�kniejsza. Bardzo budowa�o mnie zaanga�owanie i entuzjazm du�ej grupy parafian, kt�rzy sami, od podstaw tworzyli materialny i duchowy wizerunek nowej wsp�lnoty. Kilku, niem�odych ju� m�czyzn � emeryt�w i rencist�w � regularnie, ka�dego dnia przychodzi�o nieodp�atnie do pracy przy kaplicy i plebanii. Zawstydzony ich po�wieceniem i ofiarno�ci� sam zacz��em pomaga� przy ci�szych pracach, np. przy zalewaniu stropu na plebanii. Nigdy nie zapomn� wspania�ej atmosfery, jaka towarzyszy�a naszym wsp�lnym spotkaniom i pracom. Oczywi�cie byli i tacy parafianie � kt�rzy przychodzili do kancelarii albo zakrystii, aby podokucza� ksi�dzu lub skrytykowa� to i owo. Niekt�rzy, a tych przybywa�o, byli nastawieni nieufnie i wrogo. Z roku na rok w czasie kol�dy, coraz mniej rodzin przyjmowa�o ksi�y w swoich domach. Zjawisko to obserwowano we wszystkich parafiach. Kiedy w Bo�e Cia�o wczesnym rankiem wyka�czali�my o�tarze przylegaj�ce do blok�w � w kilku przypadkach spotkali�my si� z inwektywami i agresywnym zachowaniem tych, kt�rzy chcieli si� tego dnia wyspa�, a ha�as im przeszkadza�. W Uroczysto�� Wszystkich �wi�tych � zbieraj�c z rozkazu pra�ata ofiary na cmentarzu � o ma�o nie zosta�em zlinczowany przez rodzin� stoj�c� przy grobie, na kt�ry nieopatrznie nadepn��em czubkiem buta. S�ysza�em wielokrotnie o protestach ludzi mieszkaj�cych w pobli�u �wi�ty�, kt�rym przeszkadza� odg�os ko�cielnych dzwon�w. Znamienne by�o to, �e niemal wszystkie wrogie uczucia wzgl�dem Ko�cio�a, a w szczeg�lno�ci wobec ksi�y, wyra�ali ludzie deklaruj�cy si� jako wierz�cy. Ksi�dz pra�at jak zwykle i na nich mia� wypr�bowany spos�b. Wszyscy ksi�a pracuj�cy w Aleksandrowie mieli obowi�zek zg�aszania mu podobnych incydent�w, a przede wszystkim ich autor�w. Informacje by�y skrz�tnie zapisywane w kartotece, a przy najbli�szej okazji � skwapliwie wykorzystywane. Pr�dzej czy p�niej podpadni�ta osoba zjawia�a si� w kancelarii w zwi�zku z za�atwieniem �lubu, chrztu czy pogrzebu. Najcz�ciej wi�ksza kwota ratowa�a z opresji i by�a uznawana jako pewne zado��uczynienie za pope�nione grzechy. Jedno, co trzeba odda� pra�atowi, to jego skrupulatno�� w po��czeniu z praktycznym podej�ciem do �ycia, w tym tak�e do duszpasterstwa. W jego parafii niemal wszystko by�o �na kartki� � spowied�, chrzest, �lub, bierzmowanie, obecno�� na Mszach �wi�tych dla dzieci i m�odzie�y itp. Niemo�liwym by�o uzyskanie pozwolenia na �lub lub chrzest, je�li brakowa�o cho�by jednego z kilku �wistk�w. Przed kol�d� pra�at wysy�a� do ka�dego domu list� materialnych potrzeb i inwestycji, jakie prowadzi parafia. Do��cza� do tego kopert� ze swoj� piecz�tk�. By� to jeszcze jeden spos�b na nieuczciwych �kol�downik�w�.

Podsumowuj�c osob� ks. pra�ata Hedoniusza Bogackiego, kt�ry jawi si� w tym rozdziale jako posta� kluczowa, trzeba powiedzie�, i� jest on typowym przyk�adem na to, jak decyduj�c� rol� w �yciu i postawie kap�ana odgrywa jego osobowo�� i cechy czysto ludzkie. Uwa�am, �e po to aby by� dobrym ksi�dzem, trzeba wpierw by� dobrym cz�owiekiem. Negatywne i pozytywne cechy charakteru kandydata do �wi�ce� s� bez ogranicze� przenoszone do kap�a�stwa; same �wi�cenia (pierwsze czy drugie) nie spe�niaj� funkcji oczyszczalni �ciek�w. Jeden z moich prze�o�onych w Seminarium W�oc�awskim � ks. prefekt K. Konecki powiedzia� kiedy� w przyp�ywie szczero�ci, �e wielkim sukcesem jest, je�li kto� przejdzie przez sze�� lat uczelni duchownej i nie zepsuje si�, wychodz�c gorszym ni� przyszed�. Jaki� jednak szok czeka�by takiego idealist� na pierwszej parafii np. w Ru�cu.

Jestem przekonany, �e tacy kap�ani jak ks. Bogacki, weszli na drog� powo�ania nie maj�c go w og�le lub te� wypaczyli je bardzo wcze�nie. Na domiar z�ego wnie�li do kap�a�stwa hedonistyczne i materialistyczne patrzenie na �wiat. Wielu z nich staje si� z czasem autentycznymi ateistami � gorszymi od innych � bo najcz�ciej nie do odratowania. Prawdopodobnie ks. pra�at chcia� dobrze; nie pos�dzam go o zupe�ny brak dobrych intencji. To w�a�nie jego i jemu podobnych w pewnym sensie usprawiedliwia, a jednocze�nie jest najbardziej tragiczne � �e wierz� oni w sw�j w�asny �idea�� kap�a�stwa. Wi�kszo�� biskup�w i wielu proboszcz�w wyros�ych na latach osiemdziesi�tych � kiedy to Ko�ci� organizowa� Msze za Ojczyzn�, heppeningi, manifestacje wiary i sprzeciwu wobec komunistycznej w�adzy � chcia�a dalej kontynuowa� taki model duszpasterstwa, oparty na pokaz�wkach, imprezach religijno-polityczno � patriotycznych i cieszy� oczy wielotysi�cznymi, wiwatuj�cymi t�umami. Tymczasem w zdrowo my�l�cych �rodowiskach ko�cielnych panuje przekonanie, �e w�a�nie lata osiemdziesi�te by�y dla Ko�cio�a w Polsce latami straconymi, poniewa� w mas�wkach Ko�cio�a tryumfuj�cego brak by�o Boga i Ewangelii, a politykuj�cy ksi�a nie my�leli o dawaniu �wiadectwa wiary. Biskupi oburzaj� si� dzisiaj na Labud�, Bujaka, Frasyniuka i innych, kt�rzy przez lata stanu wojennego korzystali z opieki i pomocy ksi�y, cz�sto nawet ukrywaj�c si� w zakonach czy na plebaniach. Niestety, ci �wiatli ludzie poznawszy w�wczas Ko�ci� �od kuchni� � nie chc� mie� teraz z nim nic wsp�lnego.

Kiedy po powrocie z urlopu zasta�em u proboszcza dekret kieruj�cy mnie na inn� parafi�, nie zmartwi�em si� zbytnio. Aleksandr�w, w kt�rym kwit� kap�a�ski biznes � nie by� najlepszym miejscem dla takich jak ja.

Zanim rozpoczn� swoj� kolejn� histori� na kolejnej parafii, chcia�bym przybli�y� nieco stan ducha, w jakim znajdowa�em si� w tamtym czasie. Mia�em ju� za sob� do�wiadczenie sze�ciu lat pobytu w dw�ch seminariach duchownych (z roczn� przerw�) oraz dwuletni sta� pracy na dw�ch r�nych parafiach. Zna�em od podszewki struktury i metody dzia�ania Ko�cio�a w Polsce, a przynajmniej w dw�ch diecezjach: ��dzkiej i w�oc�awskiej. Gdzie indziej by�o oczywi�cie tak samo albo bardzo podobnie. Przede wszystkim w ca�ym Ko�ciele Rzymsko-Katolickim, kierowanym przez papie�a, by� ten sam system, te same metody.

W�a�nie tym wadliwym systemem, kt�ry wypacza� ludzkie charaktery i sumienia, deprawowa� s�ugi Ko�cio�a � by�em zra�ony. Owoce tego systemu by�y wstrz�saj�ce, jak na Owczarni� Jezusa Chrystusa. Pasterze Jego owiec dopuszczali si� nagminnie ci�kich grzech�w, nie wy��czaj�c: z�odziejstwa, pija�stwa, wzajemnej zawi�ci, zemsty i dewiacji seksualnych. Z tzw. terenu dobiega�y wci�� wstrz�saj�ce wie�ci o bijatykach na plebaniach, molestowaniu dzieci przez ksi�y pedofil�w, tr�jk�tach ma��e�skich z udzia�em duchownych, nak�anianiu �gospody� do usuwania nienarodzonych itp.

Powszechne by�o okradanie przez proboszcz�w ca�ych parafii, cz�sto na wielkie kwoty, poprzez wyprzedawanie dzie� sztuki sakralnej lub sk�adanie obietnic bez pokrycia typu: za�o�� nowy dach na Ko�ciele jak zbierzecie do�� pieni�dzy. Ludzie przynosz� du�e i ma�e sumy czasem przez kilka lat � bo ci�gle brakuje. Kiedy uzbiera si� z tego ma�a fortuna, duszpasterz prosi biskupa o zmian� parafii i�przekr�t jest gotowy. Pieni�dze znikn�y, a z�odzieja nie ma bo nie ma paragrafu kt�ry by go �ciga�.

Prawid�owo�ci� w�r�d proboszcz�w jest to, i� w czasie trwania probostwa (zazwyczaj ju� pierwszego) buduj� oni w�asne, cz�sto przepi�kne domy � oczywi�cie na koszt parafian, np. zamiast remontu Ko�cio�a, na kt�ry zebrali kas� lub te� kosztem wieloletniego op�nienia prac nad budow� �wi�tyni. W tych ksi�owskich domach najcz�ciej mieszkaj� ich utrzymanki i dzieci, kt�re widz� tatusia przy okazji, gdy uda mu si� �urwa� z pracy i dojecha� cz�sto pareset kilometr�w do domu. Nieliczni samotni funduj� takie domy swoim bliskim � bratu, siostrze lub ich dzieciom � w zamian za opiek� na starsze lata. Starsi ksi�a, przed p�j�ciem na emerytur�, bywaj� cz�sto chorobliwie chytrzy i zdzierscy, chc�c zapewni� sobie spokojn� staro��.

Maj�c to wszystko na uwadze � czy dziwi� si� ludziom, �e krytykuj�, a czasem nawet ubli�aj� ksi�om (najcz�ciej za ich plecami)?

Z perspektywy tego, co sam widzia�em i o czym s�ysza�em z tzw. pierwszej r�ki, najcz�ciej od naocznych �wiadk�w � o�wiadczam, i� tak jak dawniej (przed wst�pieniem do seminarium) dziwi�o mnie i gorszy�o, �e nie wszyscy ludzie traktuj� ksi�y z nale�ytym szacunkiem; tak obecnie dziwi mnie i gorszy ca�owanie kap�an�w po r�kach i w og�le wyr�nianie ich spo�r�d innych os�b. Najcz�ciej wierni s� zupe�nie nie�wiadomi tego, co za ich plecami kombinuje duszpasterz. To nie jemu, a w�a�nie im � zapracowanym, ofiarnym ojcom, matkom, samotnym i opuszczonym � nale�y si� szacunek i uznanie. Oczywi�cie s� tak�e wspaniali, a nawet �wi�tobliwi kap�ani, kt�rzy cierpi� za swoich wsp�braci, gdy� na nich samych spada ci�ar z�ej opinii koleg�w. To nale�y wytkn�� wielu ludziom, i� zawiedzeni lub zgorszeni jednym ksi�dzem, automatycznie przekre�laj� wszystkich innych.

Dwa lata kap�a�stwa przekona�y mnie r�wnie� o mojej bezsilno�ci wobec wszelkiego z�a, kt�re napotyka�em na drodze powo�ania. By�em i przez d�ugie lata mia�em by� ci�gle na najni�szych szczeblach drabiny hierarchicznej Ko�cio�a. Na tym poziomie nale�a�o tylko s�ucha�, wype�nia� rozkazy i cieszy� si� wygodnym, dostatnim �yciem; kt�re zapewnia praca na �niwie Pa�skiej�. Prawdopodobie�stwo, �e zostan� biskupem lub papie�em aby cokolwiek zmieni� by�o niewielkie. Po raz pierwszy pomy�la�em o odej�ciu, ale tylko po to, aby z innej pozycji walczy� o przemian� litery i ducha Ko�cio�a. G�os szeregowego ksi�dza nie jest w og�le brany pod uwag�. Nie ma po prostu takich potrzeb jak: demokracja, konsultacja, liczenie si� z opini� wiernych � o wszystkim bowiem decyduje g�ra i dogmaty ustalone przez g�r�. Wszystko jest dobre, pewne i prawdziwe � bo nad wszystkim czuwa Duch �wi�ty. On w�a�nie jest gwarancj� �wi�to�ci Ko�cio�a, nieomylno�ci papie�a i prawdziwo�ci g�oszonej nauki. Duch �wi�ty, wed�ug nauczania Ko�cio�a, przemawia przez ka�dego prze�o�onego od proboszcza, a� do papie�a.

Pytam si� w zwi�zku z tym � czy Duch �wi�ty przemawia� tak�e przez ksi�dza Jana Dupczyckiego z Ru�ca, kiedy wbrew mojej woli nak�ania� mnie do wsp�ycia? A mo�e to ksi�dz pra�at Bogacki, dziekan aleksandrowski jest przeka�nikiem Trzeciej Osoby Tr�jcy �wi�tej � szanta�uj�c ludzi, �e nie pochowa zw�ok je�li nie dostanie wyznaczonej op�aty (1995r � 5 min st. z�). Nie mam najmniejszych w�tpliwo�ci, i� Duch �wi�ty dzia�a w Ko�ciele, ale tylko przez ludzi, kt�rzy si� boj� Boga, a takich � wg s��w Jezusa � wi�cej jest w�r�d �cudzo�o�nic i celnik�w� ani�eli w gronie faryzeusz�w (�wczesnych kap�an�w), kt�rych �mia�o mo�na przyr�wna� do dzisiejszych hierarch�w Ko�cio�a. To nie B�g dzia�a przez ludzi pope�niaj�cych grzechy ci�kie, lecz szatan. To nie Duch �wi�ty kierowa� poczynaniami �wi�tej inkwizycji � skazuj�cej na tortury i �mier� tysi�ce niewinnych ludzi � ale szatan zaw�adn�� umys�ami i duszami papie�y, kt�rzy j� powo�ali i przewodzili jej s�dom.

Po raz pierwszy w �yciu by�em w tak wielkiej rozterce. Z jednej strony wiedzia�em o tym, �e nie wolno mi pogodzi� si� z wypaczonym, zak�amanym systemem machiny, kt�rej by�em ma�ym trybikiem. Pogodzenie si� z zastan� rzeczywisto�ci� oznacza�o stopniowe r�wnanie w d�. Oczywiste by�o dla mnie i to, i� aby by� znakiem sprzeciwu � musia�em odej�� z kap�a�stwa. Tylko wtedy m�j g�os dotar�by do ludzi jako prawdziwe �wiadectwo cz�owieka; kt�ry m�g� zosta�, ale odszed� �eby da� �wiadectwo prawdzie i aby ta prawda dotar�a omijaj�c ko�cieln� cenzur�. Wielu by�o w historii Ko�cio�a reformator�w zatroskanych o jego dobro i autentyczno��. Wi�kszo�� z nich zam�czy�a inkwizycja, a wsp�czesnych uznaje si� za chorych psychicznie, oczernia i wyklucza z Ko�cio�a. Pierwszemu Lutrowi uda�o si� unikn�� �mierci. Jego zamiarem by�o zreformowanie, ju� w�wczas anachronicznych struktur ko�cielnych, a gdy to okaza�o si� niemo�liwe � za�o�y� w�asny Ko�ci�. Tak wi�c ju� historia uczy, �e Ko�ci� Rzymsko-Katolicki jest niereformowalny wewn�trz w�asnej struktury, a naprawi� go mo�na tylko poza nim samym.

Takie i inne my�li nurtowa�y mnie podczas przeprowadzki do Ozorkowa � mojej trzeciej i ostatniej plac�wki. By�em w�wczas o krok od opuszczenia kap�a�skich szereg�w. Trzyma�a mnie tylko nadzieja, kt�ra towarzyszy zawsze zmianie �rodowiska � parafii oraz wzgl�dy praktyczne, a raczej materialne. Moj� �yciow� pasj� by�y i s� podr�e, na kt�re w ci�gu ostatnich dw�ch urlop�w wyda�em dos�ownie wszystkie zarobione pieni�dze. Opr�cz paru mebli i starego samochodu, kt�ry zmuszony by�em kupi� � nie mia�em mieszkania ani �adnych �rodk�w do �ycia, nie m�wi�c ju� o funduszach na reformowanie Ko�cio�a. Najwi�ksz� jednak przeszkod� byli moi rodzice. Nie chcia�em nawet my�le� o tym, jak wielkim ciosem by�oby dla nich moje odej�cie. Patrzyli we mnie niczym w �wi�ty obraz. Jak�e naiwni byli w swoim postrzeganiu Ko�cio�a i ksi�y; nie bardziej zreszt� ni� wi�kszo�� gorliwych katolik�w. Postanowi�em stopniowo otwiera� im oczy na r�ne sprawy, ale by�o to bardzo bolesne i trudne dla nas trojga.

Tymczasem jednak osiad�em w Ozorkowie, jako drugi wikariusz Parafii Matki Boskiej Kr�lowej Polski. Proboszczem by� ks. J�zef Gryzik � kap�an ok. 50-tki, s�usznej postury, z g�st� czupryn� szpakowatych w�os�w. Od samego pocz�tku zrobi� na mnie mi�e wra�enie. By� to typ gaw�dziarza, przero�ni�tego ch�opaka wychowanego na opowie�ciach Marka Twaina i ksi��kach Szklarskiego. Najwi�ksz� rado�ci� i szcz�ciem by� dla niego kontakt z przyrod�. M�g� by� r�wnie dobrze le�niczym czy gajowym, jak ksi�dzem. Potrafi� godzinami opowiada� o swoich wyprawach w�dkarskich i �owieckich. By� to zreszt� g��wny temat jego� kaza�. Niemal codziennie na par� godzin przepada� gdzie� z w�dkami, strzelb� lub koszem na grzyby. Ja, jako okazyjny, ale tak�e w�dkarz � od razu przypad�em mu do gustu. Ks. J�zef by� cz�owiekiem �agodnego usposobienia, cho� przy pierwszym poznaniu m�g� sprawia� wra�enie szorstkiego. Podziwia�em jego wielkie zrozumienie dla spraw ludzkich, bytowych. Potrafi� wyt�umaczy� swoich parafian dos�ownie ze wszystkiego. By� pob�a�liwy dla tych, kt�rzy nie chodz� w niedziel� do Ko�cio�a bo, np. maj� ma�e dzieci albo ca�y tydzie� ci�ko pracuj�. Rozumia� ma��onk�w �yj�cych bez �lubu ko�cielnego, bo mo�e pochodzili z rodzin ateistycznych itp. Nigdy z jego ust nie s�ysza�em �adnego przytyku ani wym�wki pod adresem ludzi zgromadzonych w �wi�tyni czy te� w kancelarii. Nigdy te�, co nale�y bardzo mocno podkre�li�, nie dopomina� si� pieni�dzy od parafian. Zach�ca� co najwy�ej do prac fizycznych przy budowie plebanii i Ko�cio�a. Cz�sto i szczerze dzi�kowa� za sk�adane ofiary i pomoc. Nast�pn� rzecz� wart� podkre�lenia jest fakt, i� w parafii ksi�dza J�zefa nie by�o nigdy ustalonych stawek za pogrzeby, �luby, chrzty i Msze. Zdarza�o si� nierzadko, �e odprawiali�my pogrzeb za 50.00 z�, tj. 1/10 tego, co bra� pra�at. Bywa�y r�wnie� pos�ugi darmowe. Takie podej�cie proboszcza do parafialnych finans�w i ksi�owskiego uposa�enia by�o ewenementem w skali ca�ej archidiecezji. Parafianie doskonale zdawali sobie z tego spraw� i szanowali za to ks. J�zefa i nas � jego dw�ch wikariuszy. M�wi�c o �nas� my�l� o sobie i ks. Darku P�ysie, kt�ry w Ozorkowie by� ju� od trzech lat. Ks. Darek by� praktycznie proboszczem, a przede wszystkim � g��wnym duszpasterzem w parafii. Dzia�o si� tak, poniewa� ks. Gryzika nie zajmowa�y zbytnio sprawy zwi�zane z prac� duszpastersk� � liturgia, kaznodziejstwo, kancelaria itp. Zdecydowanie wola� prac� (nawet fizyczn�) przy budowie domu parafialnego, odrzucanie zim� �niegu wok� kaplicy, a nade wszystko swoje wyprawy w plener. Jedn� z niewielu wad ks. proboszcza by�o w�a�nie marginalne traktowanie duszpasterstwa. Bi� on wszelkie rekordy w szybko�ci odprawiania Mszy �wi�tych i w g�oszeniu kaza�, kt�rych tematyka by�a co najmniej dziwna. Ks. J�zef potrafi� np. wyg�osi� homili� b�d�c� streszczeniem artyku�u z Wiadomo�ci W�dkarskich, kt�ry szczeg�lnie go zaabsorbowa�. Ks. P�ys by� bardzo kole�e�ski i serdeczny. Zna�em go jeszcze z czas�w seminaryjnych, kiedy razem byli�my na pielgrzymce w Cz�stochowie. Obaj ksi�a byli og�lnie lubiani i szanowani. Ks. Darek jako duszpasterz (m.in. g�osi� wspania�e kazania), a proboszcz jako budowniczy. Ja natomiast mia�em do��czy� do tej grupy ze specjalizacj� katechety. Uczy�em sze�� klas �smych oraz drugie i trzecie klasy liceum og�lnokszta�c�cego. Jak wcze�niej wspomnia�em, parafia nie posiada�a �wi�tyni, kt�ra by�a w fazie projektowania, a jej funkcj� sprawowa�a tymczasowo niewielka kaplica. Przy kaplicy by� jeszcze osobny budynek, w kt�rym mie�ci�a si� kancelaria i salonik � miejsce odpoczynku i naszych zebra�. Na ty�ach terenu przeznaczonego pod Ko�ci� prowadzono budow� ogromnego domu parafialnego i plebanii. Ksi�dz proboszcz mieszka� na razie w ma�ym, zaniedbanym domku obok kaplicy. M�j starszy kolega mia� mieszkanie w s�siedniej parafii, w centrum Ozorkowa, sk�d doje�d�a� ok. 2 km. Ja natomiast mieszka�em� w bloku, naprzeciwko kaplicy, w ma�ym dwupokoikowym mieszkanku na czwartym pi�trze. Mocnym punktem parafii by�a silna obsada ministrant�w na poziomie szko�y �redniej.

Parafia Kr�lowej Polski liczy�a ok. 10 000 ty�. mieszka�c�w i by�a, jak dotychczas, moj� najwi�ksz�. Opr�cz niej istnia�a w Ozorkowie druga, w kt�rej rezydowa� dziekan. W parafii tej prowadzono tzw. duszpasterstwo tradycyjne, oparte na sta�ym cenniku �us�ug�, sobie-pa�stwie i teorii wy�szo�ci stanu duchownego nad posp�lstwem. Na tle wyra�nego zr�nicowania w metodach duszpasterzowania pomi�dzy naszymi parafiami dochodzi�o mi�dzy nami cz�sto do spor�w i utarczek s�ownych, zw�aszcza mi�dzy dziekanem i moim proboszczem (wicedziekanem), a tak�e ksi�dzem Darkiem, kt�ry mieszka� na terenie konkurencji. Ks. dziekan zarzuca� nam zbytni� pob�a�liwo�� w traktowaniu ludzi, zw�aszcza interesant�w w kancelarii. Tak naprawd� chodzi�o mu o dobrowolne ofiary, z kt�rych s�yn�a nasza parafia. Nie m�g� te� prze�y�, �e nasza kaplica p�ka�a w szwach, podczas gdy jego Ko�ci� �wieci� pustkami. Nic dziwnego skoro po�owa jego parafian przychodzi�a do nas.

Praca w parafii nie by�a zbyt ci�ka. Ministrantami opiekowa� si� ks. Darek. Najwi�cej wysi�ku, �eby nie powiedzie� zdrowia, kosztowa�a mnie katechizacja w �smych klasach. W�r�d tej dorastaj�cej m�odzie�y wida� by�o a� nazbyt wyra�nie braki i zaniedbania wychowawcze rodzic�w, zw�aszcza matek. Jest to powszechne zjawisko w �rodowisku �odzi i pod��dzkich miast. ��d� s�yn�ca z przemys�u lekkiego, kt�rego si�� nap�dow� by�y i s� kobiety, jest �rodowiskiem chyba najbardziej zaniedbanym wychowawczo. Kobiety z �odzi, Pabianic, Zgierza i Ozorkowa � pracuj�ce przy krosnach i maszynach prz�dzalnianych � widz� swoje pociechy zazwyczaj p�nym wieczorem, gdy wracaj� z pracy. Odbija si� to wydatnie na wychowaniu dzieci i m�odzie�y. W por�wnaniu z kator�nicz� prac� w podstaw�wce, katecheza w liceum sprawia�a mi prawdziw� satysfakcj�. Tutaj czu�em si� na swoim miejscu i na nowo zacz��em realizowa� �sw�j� system wychowawczy, oparty na partnerstwie (sam ci�gle czu�em si� licealist�) i otwarto�ci.

Wydawa� by si� mog�o, �e wreszcie znalaz�em parafi� dla siebie, ksi�y wsp�pracownik�w niemal bez zarzutu, a w perspektywie roku � przeprowadzk� do apartamentu w nowej plebanii. Blisko�� rodzinnego miasta by�a kolejnym, wa�nym atutem. Stosunkowo niewielka odleg�o�� od �odzi pozwala�a mi bez przeszk�d kontynuowa� studia doktoranckie na akademii. Samo miasto, pomimo s�siedztwa wielkiej aglomeracji, by�o ciche i urokliwe. Ozork�w nie by� jednak bezludn� wysp�. Cz�sto odwiedzali mnie koledzy-ksi�a, przywo��c nierzadko zatrwa�aj�ce wie�ci z terenu. Opowiadali o swoich proboszczach, r�nych nadu�yciach i �wi�stwach.

Mimo ustabilizowanego �ycia osobistego i zawodowego, coraz bardziej narasta� we mnie sprzeciw wobec zak�ama� systemu, kt�rego by�em cz�ci�. Postanowi�em rozmawia� na ten temat z innymi ksi�mi. Niemal w ka�dym przypadku spotyka�em si� z t� sam� sentencj� � sied� cicho, jak ci dobrze! Swoimi w�tpliwo�ciami podzieli�em si� z moim by�ym spowiednikiem � ojcem duchownym z seminarium. Ojciec wstrz��ni�ty moimi uwagami zaleci� mi �wiczenia w pokorze i nada� ci�k� pokut�. Niestety, w�tpliwo�ci ci�gle narasta�y; co wi�cej � zacz��em mie� pewno��, �e to jaki� wewn�trzny g�os, nadludzka moc popycha mnie do wielkiego dzie�a. Dzie�em tym mia�a by� przemiana Ko�cio�a Rzymsko-Katolickiego. Postanowi�em, i� po�wi�c� swoje �ycie tej w�a�nie sprawie. Nie mia�em w�a�ciwie wyboru � to postanowienie sta�o si� moj� obsesj�. Wiedzia�em i wiem nadal, �e zrodzi�o si� to pod natchnieniem samego Boga i z Jego woli. R�wnocze�nie powsta�a we mnie idea napisania tej w�a�nie ksi��ki.

Po wielu godzinach modlitw, w kt�rych prosi�em Boga, abym m�g� jak najlepiej rozezna� Jego plany wobec mnie � powzi��em ostateczn� decyzj� o odej�ciu z kap�a�stwa. W rozmowie z moim proboszczem zwierzy�em si� ze wszystkiego, co le�a�o mi na sercu i powiedzia�em o moim postanowieniu. Ksi�dz J�zef, kt�rego r�wnie� bola�y ciemne strony Ko�cio�a, wyrazi� swoje zrozumienie dla mojej decyzji, a przede wszystkim podziwia� odwag� i determinacj�, kt�ra mn� kierowa�a. Osobi�cie mia�em chwile zw�tpienia � czy rzeczywi�cie mog� zmieni� co�, co skostnia�o i utrwali�o si� przez setki lat, a w dodatku ma tak mo�nych i wp�ywowych stra�nik�w. W tej samej chwili przysz�y mi na my�l s�owa Jezusa m�wi�ce o tym, i� to co u ludzi jest niemo�liwe, jest mo�liwe u Boga. Je�li On mi pomo�e, to nic nie powstrzyma Jego w�asnych plan�w.

Przed ostatecznym opuszczeniem parafii chcia�em odby� jeszcze jedn� rozmow�. Pragn��em otworzy� si� przed cz�owiekiem, kt�remu �lubowa�em �ycie w celibacie oraz cze�� i pos�usze�stwo; kt�ry w ge�cie apostolskim w�o�y� r�ce na moj� g�ow�, pob�ogos�awi� mnie i obdarzy� swoim zaufaniem. Niestety, ksi�dz arycybiskup W�adys�aw Zi�ek by� wtedy gdzie� na drugim ko�cu �wiata, a po jego przyje�dzie przez ponad miesi�c nie mog�em u niego uzyska� audiencji. By� mo�e tak w�a�nie mia�o si� sta�, �eby m�j prze�o�ony dowiedzia� si� o wszystkim z tej ksi��ki � jak wszyscy inni. Nie czu�em si� zobowi�zany wobec tego cz�owieka. W ko�cu to nie on mnie powo�a� i uczyni� kap�anem, ale sam Jezus Chrystus. Tak naprawd�, to nie jemu �lubowa�em w czasie �wi�ce�, ale samemu Bogu. Co si� za� tyczy samych �lub�w, kt�re uczyni�em � nie by�o to dla mnie �adn� przeszkod� w odej�ciu od kap�a�stwa, bo wiem, �e tak naprawd� wcale nie odszed�em. Nigdy nie przestan� by� uczniem Chrystusa, kt�ry zostawi� wszystko i poszed� za Nim, aby g�osi� Jego nauk�. Ci�gle �ywe jest we mnie powo�anie i pragnienie bycia pasterzem w Jego Owczarni. Wierz� g��boko, i� nadejdzie taki dzie� i stan� na nowo przy Jego o�tarzu, ale ju� w nowym, lepszym Ko�ciele, w kt�rym kap�ani i wierni b�d� czcili Boga �w Duchu i prawdzie�.

Aby unikn�� niepotrzebnego zamieszania zwi�zanego z moim odej�ciem, przeczeka�em okres urlop�w. W przeddzie� ksi�owskich przeprowadzek po�egna�em si� serdecznie z ksi�dzem proboszczem i ksi�dzem Darkiem. Do dzisiaj ��cz� mnie z nimi przyjacielskie kontakty. W ci�gu jednego dnia znalaz�em i wynaj��em niewielkie mieszkanie pod �odzi� i tam zamieszka�em. Aby zarobi� na utrzymanie za�o�y�em niewielk� firm� produkcyjn�.

Od samego pocz�tku zacz��em jednak pisa� t� ksi��k�, bo wiedzia�em, �e ona musi powsta�. Jaka� wewn�trzna Si�a kaza�a mi ka�d� woln� chwil� po�wi�ca� jej powstaniu. Teraz wydaje mi si� to oczywiste � niemo�liwa jest naprawa b��d�w i przemiana na lepsze, bez uprzedniego ukazania tych�e b��d�w oraz ich skutk�w. Aby pokaza� komu� w�a�ciwe rozwi�zanie, nale�y wpierw odwie�� go od z�ych metod i dr�g, kt�re obra�.

Moja ksi��ka, jest pierwszym i jedynym w swoim rodzaju �wiadectwem by�ego ksi�dza z kraju papie�a. Nie pi�tnuje ona kap�a�skich wad i s�abo�ci, ale zak�amanie systemu kamufluj�cego te wady; systemu, kt�ry z g�ry niejako wyklucza istnienie takich wad i s�abo�ci u �nadludzi�. Tak naprawd� jednak, s� oni na nie podatni jak wszyscy inni, a nawet o wiele bardziej, gdy� ich postawa jest naturaln� obron� przed nienormalnym i nieludzkim sposobem �ycia, do kt�rego s� naginani. Niekt�re wymogi Ko�cio�a wzgl�dem ksi�y, takie jak np. celibat i bezwzgl�dne pos�usze�stwo w g�oszeniu nauk ca�kowicie niezgodnych z ich wewn�trznym przekonaniem, wypaczaj� sumienia g�osicieli S�owa Bo�ego i s� w konsekwencji powodem ich upadk�w. Poza tym, najzwyczajniej w �wiecie, niezdolni s� unie�� �ci�ar�w nie do uniesienia� [6]. S� bowiem tylko lud�mi � jedni lepszymi, drudzy gorszymi

Kap�an �yje w ci�g�ym konflikcie z samym sob�, a tak�e w zak�amaniu � to demoralizuje jego samego, a w konsekwencji tak�e ludzi, kt�rzy s�usznie upatruj� w nim wzoru do na�ladowania. Takie �ycie poci�ga za sob� ca�y szereg nast�pstw. Wielu ksi�y cechuje: egocentryzm i pycha. Samotno�� i postawy krytykanckie wobec nich s� powodem nieufno�ci wzgl�dem ludzi �wieckich, ucieczki w alkoholizm, a cz�sto zupe�nej izolacji i wyobcowania ze �rodowiska. Jak�e cz�stym obrazkiem jest proboszcz albo wikary spiesz�cy p�dem na plebani� po sko�czonym nabo�e�stwie. W powszechnej praktyce jest np. sztubacki zwyczaj kupowania przez ksi�y nowych samochod�w �udz�co podobnych do tych, kt�rymi je�dzili poprzednio po to, aby �nie spad�a ofiarno��.

Przyt�oczeni z jednej strony nieograniczon� w�adz� biskupa, a z drugiej strony zaszczuci przez w�asnych wiernych � s�udzy Ko�cio�a wykszta�cili w sobie postaw� obrony, dystansu wobec otoczenia oraz cynizmu � w czym s� prawdziwymi mistrzami. Niestety bywaj� na tym tle du�e przegi�cia. Ksi�a, �otrzaskani� ze �wi�to�ciami, szydz� nawet ze swej sakramentalnej i duszpasterskiej pos�ugi; z ludzi anga�uj�cych si� do r�nych prac przy parafiach, wspieraj�cych Ko�ci� ofiarami i modlitw�. Dla przyk�adu � starsze kobiety najcz�ciej nawiedzaj�ce �wi�tynie i cz�onkinie k�ek r�a�cowych nazywane s� przez ksi�y ��abami kropielniczymi�, a starsi m�czy�ni � �dziadami ko�cielnymi� itp.

Wzajemne stosunki mi�dzy ksi�mi r�wnie� pozostawiaj� wiele do �yczenia. Powszechna jest zazdro�� o lepsz�, bardziej dochodow� parafi�; donoszenie na koleg�w do biskupa itp. Proboszczowie, aby zjedna� sobie przychylno�� �g�ry� prze�cigaj� si� w dogadzaniu biskupom, ub�stwianiu ich i �rozpuszczaniu� na wszelkie mo�liwe sposoby. Du�a, niekontrolowana w�adza proboszcz�w (cz�sto starszych i zdziwacza�ych) nad wikariuszami, jest powodem wielu konflikt�w, kt�re nierzadko przybieraj� formy drastyczne, a niekiedy wr�cz tragiczne.

Osobnym tematem jest panuj�cy w�r�d kleru kult pieni�dza, traktowanego najcz�ciej jako dobro zast�pcze � na zasadzie � nie mog� mie� tego, co maj� inni wiec b�d� mia� to, czego inni nie maj� lub co pragn� mie�. Nie b�dzie wielk� przesad� je�li powiem, i� dzisiejszym Ko�cio�em rz�dz� pieni�dze. Pomi�dzy ksi�mi istnieje ci�g�a rywalizacja o najwi�ksze i najbogatsze parafie. Normalnym zjawiskiem jest kupowanie u biskup�w godno�ci ko�cielnych � kanonika i pra�ata. W�a�nie biskupi s� prawdziwymi finansowymi krezusami. Maj� oni nieograniczony dost�p do ogromnych pieni�dzy nap�ywaj�cych z diecezji. Ka�da parafia jest opodatkowana na rzecz utrzymania kurii, biskup�w, licznych przedsi�wzi�� i fundacji ko�cielnych, m.in. budowy nowych �wi�ty�, utrzymania seminarium, diecezjalnego caritas, misji w krajach trzeciego �wiata oraz na potrzeby papie�a i funkcjonowanie Pa�stwa Ko�cielnego � Watykanu. Kardyna�owie i biskupi w spos�b zupe�nie niekontrolowany mog� korzysta� i faktycznie korzystaj� z tej g�ry pieni�dzy.

Ksi���ta Ko�cio�a, zaj�ci ci�g�� trosk� o jego rozrost, pot�g� i dobro � zagubili gdzie� po drodze wskazania Jezusa o: ub�stwie, skromno�ci, prawdziwej pokorze, trosce o zagubione owce, dzieleniu si� wszystkim z potrzebuj�cymi, g�oszeniu czystej Ewangelii, nie mieszaniu si� do spraw �wiata (czyt. Polityki) [7], byciu ��ywym przyk�adem dla stada�. Wynikiem tego � postawa dzisiejszych nast�pc�w aposto��w stanowi zadziwiaj�c� kwintesencj� starotestamentowego faryzeizmu ze wsp�czesnym konsumpcjonizmem oraz pragnieniem w�adzy i dominacji. Koniecznym zatem krokiem w kierunku uzdrowienia Ko�cio�a, szczeg�lnie w naszym kraju, jest uporz�dkowanie jego finans�w � poddanie ich wnikliwej kontroli. Na tej samej zasadzie nale�y podda� kontroli i ujawni� (dzi� skrz�tnie ukrywane) faktyczne uposa�enie ksi�y, a zw�aszcza proboszcz�w i biskup�w, kt�rzy sami reguluj� sobie w�asne wynagrodzenia. Najlepszym wyj�ciem by�oby wyp�acanie ksi�om pensji tak, jak to si� dzieje np. w Niemczech lub te� ustalenie powszechnie obowi�zuj�cych, rozs�dnych stawek za pos�ugi duszpasterskie. Instytucja tzw. rad parafialnych, tak powszechna na zachodzie � gdzie kieruj� one finansami i inwestycjami niemal ka�dej parafii � w Polsce faktycznie nie istnieje. Trzeba koniecznie dokona� rozr�nienia pomi�dzy autonomicznym charakterem Ko�cio�a i jego czcigodnymi tradycjami, a zdroworozs�dkowymi metodami funkcjonowania ogromnej instytucji, kt�ra wchodzi w XXI wiek i jest kierowana przez ludzi, a nie przez anio��w.

Nie dziwi mnie postawa wi�kszo�ci katolik�w w naszym kraju, kt�rzy widz�c wynaturzenia systemu jaki panuje w Ko�ciele Katolickim � po prostu go nie popieraj�; poprzez, m.in. nieobecno�� na Mszach �wi�tych w niedziele i �wi�ta. Nie namawiam tutaj do postaw areligijnych lub, co gorsza, do indyferencji moralnej czy religijnej, � wr�cz przeciwnie! Oczywiste jest jednak, i� ludzie s� dzisiaj bardziej �wiadomi i maj� naturalne prawo wyboru. Naturalnym, zdrowym odruchem cz�owieka, kt�ry widzi z�o i fa�sz jest unik, nieufno��, obrona, a cz�sto wrogo��.

W ci�gu trzech urlop�w w kap�a�stwie, odwiedzi�em kilkana�cie kraj�w Europy Zachodniej i Po�udniowej; P�nocn� Afryk� oraz Kanad�. Wsz�dzie obraca�em si� w �rodowisku Ko�cio�a Katolickiego, a tak�e w�r�d protestant�w. Pr�bowa�em pozna� dok�adnie struktury tamtejszych Ko�cio��w, zaanga�owanie wiernych oraz wp�yw jaki wywiera na nich g�oszona nauka.

Obserwowa�em wnikliwie �ycie kap�an�w. Po tych wszystkich do�wiadczeniach doszed�em do kilku wniosk�w:

1. System panuj�cy w ca�ym Ko�ciele Katolickim jest wadliwy (celibat ksi�y, brak struktur demokratycznych, b��dy w nauce dotycz�cej moralno�ci seksualnej � antykoncepcji, rozwod�w itp.)

2. Ko�ci� w Polsce jest najpot�niejszy ze wszystkich Ko�cio��w na �wiecie (najwi�ksza ilo�� ksi�y i biskup�w, najwi�kszy maj�tek, najwi�ksze wp�ywy na �ycie spo�eczne i polityczne w pa�stwie).

Ca�y paradoks polega jednak na tym, �e oddzia�ywanie naszych kap�an�w na wiernych jest znikome, por�wnywalne do takich kraj�w jak Albania czy Obw�d Kaliningradzki. Najbardziej na �wiecie wp�ywowy Ko�ci� nie ma prawie �adnego wp�ywu na kszta�towanie sumie� i morale swoich wiernych. Si�a Ko�cio�a i jego pasterzy � miast by� oparta na ewangelicznych radach (pokory, ub�stwa, przebaczenia, pracy u podstaw, mi�o�ci i opieki nad najbardziej potrzebuj�cymi) � jest sztucznie rozdmuchiwana przez wysokich rang� dostojnik�w i podsycana mas�wkami, kt�re s� coraz mniej masowe. Zadufanie w swoj� pot�g�, ci�g�e wiece i �wi�towania � przy jednoczesnym braku ascezy i autentycznej niezb�dnej � zgubi�y ju� wielkie Cesarstwo Rzymskie. Wszystko wskazuje na to, �e zguba czeka te� Ko�ci� Rzymski, je�li si� w por� nie opami�ta.

Odnowa Ko�cio�a musi i�� w kierunku zmian systemowych z jednoczesnym podniesieniem warto�ci �wiadectwa �ycia kap�an�w i �wieckich. Ma to prowadzi� do rzeczywistych zmian w �wiadomo�ci ludzi wierz�cych. Zas�yszane w �wi�tyni S�owo Bo�e, poparte przyk�adnym �yciem kap�ana, kt�ry je przekazuje � padnie w�wczas na podatny grunt ludzkich serc i wyda stokrotne plony w postaci nawr�ce� i dobrych uczynk�w. Jezus Chrystus powiedzia�, �e w�a�nie �po owocach� poznamy Jego prawdziwych uczni�w, a sama �wiara bez uczynk�w � martw� jest�.

Ko�ci� dzisiaj sili si� na spektakularne, tanie efekty i dzia�ania, kt�re maj� roztoczy� wok� niego przyjazn� atmosfer� i stworzy� wra�enie post�pu. My�l� tu na przyk�ad o tzw. chrze�cija�skim rocku, t�czowej barwie ornat�w na paryskim spotkaniu papie�a z m�odzie��, nag�a�nianych akcjach pomocy Caritasu po powodzi, odci�ciu si� Glempa i Pieronka od wypowiedzi Jankowskiego itp. Tak samo pozorne by�o od�egnywanie si� papie�a od antysemityzmu, bo nie poparte autentyczn� skruch� wobec autentycznych rozmiar�w winy Ko�cio�a. Obok tych populistycznych zagrywek, mo�na r�wnie� zaobserwowa� nieliczne pr�by naginania starej doktryny (kt�rej przecie� zmieni� nie mo�na) do nowych czas�w i ci�gle ewoluuj�cej rzeczywisto�ci. Jednym z przyk�ad�w mo�e by� �askawe przyzwolenie Ko�cio�a na naturalne metody zapobiegania ci��y, cho� jeszcze niedawno wszelka ingerencja my�li ludzkiej w dziedzin� p�odno�ci by�a niedopuszczalna.

Konieczne jest ujawnienie zjawisk, kt�re w przesz�o�ci i obecnie, na szerok� skal� deprawuj� samych duchownych i gorsz� rzesze wierz�cych. Zjawiska te s� tylko nast�pstwami niehumanitarnych i nienormalnych praw, kt�rymi kieruje si� Ko�ci�. �amanie tych�e praw, np. celibatu, zakazu stosowania antykoncepcji, rozwod�w, zap�odnienia in vitro itp. � na skal� masow� � stwarza zamkni�ty kr�g deprawacji sumie� i zachowa� ludzi, kt�rzy nosz� w sobie pragnienie �ycia zgodnego z wol� Bo��. Szukaj� jej w Ko�ciele, ale zamiast woli Bo�ej i wyk�adni Bo�ych przykaza�, wt�acza si� im tam przepisy prawa ludzkiego pod etykietk� �nadprzyrodzone�. W konsekwencji wierni szukaj�cy Boga znajduj� nakazy hierarch�w Ko�cio�a; bardzo trudne do wykonania, a cz�sto niewykonalne � gdy� sprzeczne z natur� ludzk� (np. celibat). Ko�cielne nakazy prawne najcz�ciej nie maj� nic wsp�lnego z prawem Bo�ym. S� za to obwarowane wieloma sankcjami (np. dla rozwodnik�w) i karami grzech�w ci�kich � �miertelnych.

Spowiada�em osobi�cie, a tak�e rozmawia�em z wieloma bardzo warto�ciowymi, wierz�cymi lud�mi, o wra�liwych sumieniach. Ci wspaniali katolicy, b�d�c ci�gle w konflikcie z w�asnym sumieniem, ulegaj� czemu� co mog� nazwa� auto-deprawacj�. Chc� oni wierzy� nauce Ko�cio�a i wype�nia� j�, ale poniewa� przekracza to ich mo�liwo�ci � wybieraj� dwie drogi: albo trwaj� do ko�ca �ycia w wyrzutach sumienia pope�niaj�c �grzechy ko�cielne�, albo te� wybieraj� wyj�cie pod has�em � skoro i tak nie mog�, to nie b�d� si� wysila�. Niestety, w tym drugim przypadku prawo ludzkie � ko�cielne eliminuje si� na r�wni z prawem Boskim. Obie te drogi s� zab�jcze dla jednostek i dla ca�ych spo�eczno�ci. Mamy w tym miejscu jedn� z pr�b odpowiedzi na pytanie � dlaczego w krajach katolickich, np. w Polsce ludzie wierz�cy post�puj� wbrew zasadom swojej wiary? Pan Jezus, jak zwykle przewidzia� taki obr�t sprawy i przestrzega� sobie wsp�czesnych, a tak�e nas wszystkich s�owami: �strze�cie si� kwasu faryzeusz�w i saduceusz�w� [8] i w innym miejscu � �czy�cie wi�c i zachowujcie wszystko, co wam polec� (przyp. � o ile przekazuj� nauk� otrzyman� od Boga), lecz uczynk�w ich nie na�ladujcie. M�wi� bowiem, ale sami nie czyni�. Wi��� ci�ary wielkie i nie do uniesienia i k�ad� je ludziom na ramiona, lecz sami palcem ruszy� ich nie chc�. Wszystkie swe uczynki spe�niaj� w tym celu, �eby si� ludziom pokaza慔 [9].

Te i inne s�owa Jezusa odnosz�ce si� do kap�an�w i uczonych w pi�mie � �mia�o odnie�� mo�emy dzisiaj do papie�a, biskup�w i wszystkich hierarch�w Ko�cio�a Rzymsko-Katolickiego, strzeg�cych depozytu w�asnych nakaz�w i zakaz�w, a przede wszystkim w�asnych interes�w. Ksi���ta Ko�cio�a � jak sami siebie nazywaj� � s�dz�, �e utrzymywanie cz�owieka w ci�g�ym konflikcie z w�asnym sumieniem ma go zwi�za� z Ko�cio�em i uczyni� z niego pokorn� owieczk�. Takie w�a�nie owieczki naj�atwiej jest omami�, uzale�ni� i wykorzysta� finansowo. Nie nale�y bynajmniej win� za taki stan rzeczy obarcza� szeregowych kap�an�w, kt�rzy sami s� w pewnym sensie ofiarami, b�d�c bezwolnymi narz�dziami w r�kach swoich, wy�szych rang� prze�o�onych.

Ogromne szkody Chrystusowej Owczarni przysparza dzi� zamkni�ty kr�g wzajemnych powi�za� � nie do rozwi�zania na obecnym etapie, bez gruntownych zmian.

Pierwszym ogniwem s� sami ksi�a, kt�rych sumienia i charaktery wypaczane s� przez b��dy systemu, jaki ich kszta�tuje. Maj�c na og� �wiadomo�� g�oszenia fa�szu i ob�udy, trudno jest im zaanga�owa� si� w to, co robi�. Nie s� oni w zwi�zku z tym autorytetami dla ludzi wierz�cych, a zw�aszcza dla m�odzie�y. Zamiast �wiadczy� swoim �yciem o Bogu kombinuj�, jak bezkarnie �ama� �luby z�o�one w czasie �wi�ce� � organizuj�c sobie na boku drugie �ycie. Anga�uj� si� w polityk� i wyciskaj� z ludzi, ile si� da. Tymczasem ludzie naprawd� potrzebuj� autorytetu i przyk�adu ze strony kap�ana. Jednak to, co g�osz� ksi�a, przechodzi nad g�owami wierz�cych w Ko�cio�ach � gdy� ksi�a nie �yj� tak, jak m�wi�. Zakl�ty, szata�ski kr�g si� zamyka, a jego rezultatem jest brak pozytywnego oddzia�ywania Ko�cio�a Katolickiego na spo�ecze�stwo.

M�wienie o przyt�aczaj�cej wi�kszo�ci ludzi wierz�cych w Polsce jest nonsensem, poniewa� w naszym kraju wytworzy� si� ju� zwyczaj, tradycja � uczestnictwa w niedzielnej i �wi�tecznej Mszy �wi�tej, Chrztu, I-szej Komunii, Bierzmowania czy te� �lubu ko�cielnego � kt�ra ma niewiele wsp�lnego z prawdziwym prze�ywaniem tych Sakrament�w i samej wiary. Zwyczajowy Chrzest dziecka � wi��e je statystycznie z Ko�cio�em, a� do pogrzebu. Tymczasem ludzie w trakcie swego �ycia cz�sto trac� wiar� albo nigdy do niej nie dochodz� i to g��wnie z winy Ko�cio�a, kt�ry szczyci si� milionami �katolik�w z metryki�. Widocznymi skutkami oddzia�ywania Ko�cio�a na polski nar�d s�: szerz�cy si� coraz bardziej indyferentyzm religijny, ateizm, postawy wrogie Religii Katolickiej, gwa�towny spadek powo�a� w seminariach duchownych (notowany ostatnio na ca�ym �wiecie), ci�g�y spadek uczestnictwa wiernych w nabo�e�stwach; wzrost przest�pczo�ci pod ka�d� postaci� itp. Najbardziej katolicki kraj na �wiecie, jakim jest Polska, ma jedn� z najgorszych opinii. Polscy katolicy rozwodz� si� i zdradzaj� na pot�g�, pij� ponad miar�, okradaj� sklepy na zachodzie; przemycaj� narkotyki, kradzione samochody i cokolwiek si� da.

Wierni z kraju papie�a, przyje�d�aj�cy na pielgrzymki do Watykanu � ogo�ocili najwi�kszy tamtejszy sklep kradn�c: krzy�yki, medaliki, �wi�te obrazki i inne dewocjonalia! Pielgrzymi z Polski, po niedzielnej audiencji u papie�a, zape�niaj� najwi�ksze rzymskie targowiska handluj�c przewa�nie w�dk� i papierosami. Znany jest fakt emigracji setek, rdzennie polskich, katolickich rodzin i os�b prywatnych do Izraela; gdzie po przyznaniu si� do Judaizmu � otrzymywa�y one mieszkania i dobrze p�atn� prac�. Je�liby zrobi� sonda� w polskich wi�zieniach, okaza�oby si�, i� ogromna wi�kszo�� skazanych morderc�w, z�odziei, aferzyst�w � to wierz�cy, a nawet praktykuj�cy katolicy.

Niedawno opini� publiczn� Pabianic poruszy�o okrutne morderstwo pope�nione na starszym m�czy�nie. Zbrodniarzami okazali si� dwaj nieletni ch�opcy � gorliwi ministranci jednej z miejscowych parafii.

Takie i podobne przyk�ady mo�na by mno�y� w niesko�czono��. To nie s� ani wyj�tki potwierdzaj�ce regu��, ani te� sporadyczne wybryki, ale wyra�ny objaw ci�kiej choroby �katolickiego spo�ecze�stwa�. Chory jest ca�y organizm Ko�cio�a, a wi�c tak�e my � jego cz�onki. Autokratywne rz�dy Ko�cio�a Katolickiego zbieraj� wielkie �niwo w postaci wypaczonych, zdeprawowanych sumie� pokole� Polak�w, kt�rzy �dzi�ki� nauce swoich pasterzy wykszta�cili w sobie mentalno�� i postawy religijne, maj�ce jednak niewiele wsp�lnego z mentalno�ci� i postawami ludzi prawdziwie wierz�cych. Dosz�o do tego, �e nieznajomo�� elementarnych prawd wiary i podstawowych chrze�cija�skich modlitw sta�a si� niemal domen� Katolicyzmu. M�odzi ludzie, przyst�puj�cy do Bierzmowania czy te� zawieraj�cy zwi�zki ma��e�skie, nie znaj� cz�sto Modlitwy Pa�skiej i nigdy w swoim �yciu nie mieli w r�kach Pisma �wi�tego! Nic dziwnego skoro wi�kszo�� ksi�y, stosuj�c si� do przepis�w prawa kanonicznego, sk�onna jest bardziej wymaga� od nich niezb�dnych dokument�w i stosownej wp�aty, ani�eli wiedzy o Bogu i dowod�w na autentyczne prze�ywanie w�asnej wiary. Czy dziwi� nas maj� postawy obj�to�ci, negacji, a nawet wrogo�ci wobec Ko�cio�a?!

Trudno nie obarcza� win� za taki, a nie inny stan rzeczy, samej g�owy tego ogromnego organizmu. To papie� poci�ga za wszystkie sznurki i on jest najwy�szym prawodawc� w Owczarni Jezusa. My�l� tu o ka�dym kolejnym nast�pcy �w. Piotra. Nasz wielki rodak, piastuj�cy obecnie t� godno�� � obdarzany s�usznie szacunkiem i uznaniem ca�ego �wiata za swoje nieocenione i liczne zas�ugi � sam przyt�oczony jest skostnia��, naros�� przez wieki tradycj�. Przy najlepszej woli i ogromie dzier�onej w�adzy, trudno jest mu zapewne wznie�� si� ponad struktury w kt�rych sam wyr�s�. Samo skupienie tak ogromnej w�adzy w r�ku jednego, s�abego cz�owieka, jest ju� powa�nym b��dem i anachronizmem. W�adca na ziemi posiada oficjalnie ukonstytuowan�, z mandatem nieomylno�ci, w�adz� Boga na Niebie. Ju� karty Pisma �wi�tego, nie m�wi�c o historii Ko�cio�a, dowodz�, �e nawet �pierwszy ucze� � kt�rego Jezus nazwa� �opok��, ale te�� �szatanem� mo�e zaprze� si� swego nauczyciela i myli� si� � tak przed, jak i po ukrzy�owaniu.

Wsp�cze�ni uczeni w Pi�mie opieraj�c si� na s�awnym dialogu Jezusa z Piotrem [10], uwa�aj� ka�dego nast�pc� Piotra za nieomylnego geniusza, w kt�rym bez przerwy przebywa Duch Bo�y, b�d�cy �r�d�em nadprzyrodzonego o�wiecenia. Tymczasem prawda jest taka, i� nigdy w historii Ko�cio�a � a� do 1870 r. kiedy to Pius IX og�osi� dogmat o papieskiej nieomylno�ci � nie by�o w og�le takiego prze�wiadczenia. Co wi�cej, biskupi Rzymu � papie�e we wczesnych wiekach nie byli uwa�ani za nast�pc�w �wi�tego Piotra i sami siebie za takich nie uwa�ali. Sam Piotr traktowany by� co najwy�ej jako �pierwszy spo�r�d r�wnych�, bez jakichkolwiek praw panowania nad pozosta�ymi. Nie mia� te� �adnego nast�pcy � jak zgodnie twierdz� Ojcowie Ko�cio�a. Za sukcesor�w wszystkich aposto��w uwa�ano powszechnie wszystkich biskup�w. Ca�a w�adza ustawodawcza Chrystusowej Owczarni, a� do czas�w wsp�czesnych, spoczywa�a w r�kach Sobor�w i by�a oparta na �wiadomo�ci i wierze wszystkich chrze�cijan.

Tymczasem przez ca�e stulecia biskupi Rzymu byli cz�sto powodem zgorszenia dla ca�ego Chrze�cija�stwa � g�osili herezje, mordowali, kradli, p�awili si� w nieczysto�ci utrzymuj�c prostytutki i ca�e haremy. Z racji swego urz�du kierowali Pa�stwem Ko�cielnym, nie wyr�niaj�c si� niczym od innych �wczesnych w�adc�w. Swoj� uprzywilejowan� pozycj� w biskupim gremium zawdzi�czali jedynie dw�m historycznym faktom: Rzym przej�� rang� stolicy �wiat�a po upad�ym Cesarstwie; aposto�owie Piotr i Pawe� zgin�li i zostali w nim pochowani. Papie�e b��dzili i mylili si� zbyt cz�sto, aby komukolwiek przysz�o do g�owy doszukiwa� si� u nich jakichkolwiek szczeg�lnych przymiot�w, a tym bardziej �wiat�a Ducha �wi�tego, kt�re o�wieca�o dawniej aposto��w � po ich �mierci za� wszystkich biskup�w, jako pasterzy ca�ej Owczarni Jezusa.

Dopiero kilku ostatnich papie�y wykorzysta�o wzrost pot�gi Ko�cio�a, a tym samym swojego urz�du � stosuj�c czystki oraz metod� kija i marchewki � dokona�o odwrotu od u�wi�conych tradycji. Skupili oni w swych r�kach pe�ni� w�adzy i nadali jej prymat nieomylno�ci. Na rezultaty nie trzeba by�o d�ugo czeka�. Papie�e zacz�li sobie ro�ci� prawo do ustalania wszelkich norm i regu� dotycz�cych �ycia ca�ego Ko�cio�a, wszystkich wiernych i ka�dego ochrzczonego z osobna.

Dwa ostatnie stulecia s� r�wnie� naznaczone ci�g�� papiesk� ingerencj� w wewn�trzne sprawy pa�stw i narod�w. Sam Watykan oraz biskupi na czele z prymasami, wykonuj�c dyrektywy Watykanu, przez ca�y XIX wiek wywierali presj� na parlamenty i rz�dy, aby te ograniczy�y wolno�ci obywatelskie w swoich krajach. Atakowano konstytucje, kt�re nie zabezpiecza�y nale�ycie interes�w Ko�cio�a, dawa�y ludziom prawo wyboru religii i wyznania, gwarantowa�y wolno�� sumienia, przyznawa�y r�wne prawa �ydom itp.

Je�li chodzi o tych ostatnich to ma�o kto wie, i� dopiero nasz papie� po�o�y� kres prze�ladowaniom, pogardzie i filozofii odwetu, kt�ra od niemal dw�ch tysi�cy lat kierowa�a poczynaniami hierarch�w katolickich w odniesieniu do tych, kt�rzy byli �winni �mierci Chrystusa�. W naszym Kraju nadal wielu ksi�y, wyros�ych na tej filozofii, ho�duje ideologiom skrajnie nacjonalistycznym i faszystowskim � w my�l zasady: Polak � katolik, �yd � morderca. Takie i podobne reakcyjne my�li zaszczepia si� ludziom (w spos�b jawny b�d� zakamuflowany) w kazaniach, homiliach oraz dzieciom na katechezie. Jeden z proboszcz�w wykrzykiwa� kiedy� na obiedzie odpustowym, w kt�rym bra�em udzia� � ��ydostwo si� panoszy! Potrzeba nam drugiego Hitlera!!!� Nie bez powodu pomi�dzy Pa�stwem Ko�cielnym a III Rzesz� nigdy nie by�o rozd�wi�ku, istnia� �cis�y zwi�zek ideowy i� wsp�lnota interes�w.

Papie�e tytu�uj�cy si� �Panami �wiata� nieustannie pr�buj� nagina� ten �wiat do swoich �nieomylnych� wyrok�w. Jak to wygl�da u nas � nie musz� chyba opisywa�. Wspomn� tylko, �e m�j kolega-ksi�dz pracuj�cy w Niemczech, wielokrotnie w rozmowach ze mn�, okre�la� Polsk� mianem �drugiego Iranu� � maj�c na wzgl�dzie fanatyzm religijny hierarch�w ko�cielnych i bezkrytyczn� postaw� du�ej cz�ci spo�ecze�stwa. �wiat�ych katolik�w denerwuje zw�aszcza (i s�usznie) wtr�canie si� Ko�cio�a w polityk� oraz obsesyjna wr�cz �dba�o�� i kontrola najbardziej intymnych sfer �ycia ludzkiego. Biskupi i ksi�a, pod naciskiem doktryny Watykanu, sk�onni s� niemal wchodzi� ludziom pod pierzyny, a samym kobietom � wprost do pochwy. Zawsze bardzo irytowa�o mnie kiedy s�ysza�em o kap�anach, kt�rzy z lubo�ci� prowokowali podczas spowiedzi swoich penitent�w do wyjawiania najdrobniejszych szczeg��w z ich �ycia seksualnego, ma��e�skiego czy rodzinnego; stawiaj�c przy tym jednoznaczne diagnozy i wymagania. Uwa�am, i� takie niesmaczne zachowania s� pogwa�ceniem podstawowego prawa prywatno�ci i wolno�ci jednostki. Dostojnicy Ko�cio�a oraz szeregowi ksi�y nie powinni zajmowa� si� czym�, na czym si� nie znaj� i pozostawi� ludziom mo�liwo�� wyboru w takich kwestiach jak: ilo�� dzieci, antykoncepcja, spos�b zaspokajania pop�du, masturbacja itp. Tymczasem postanowienia i regulacje dotycz�ce �ycia �wieckich nie s� nawet z nimi konsultowane. �miem twierdzi�, i� nawet papie�e nie mog� �zawi�zywa� i rozwi�zywa� wszystkiego. Ponad ich ustawami istnieje bowiem prawo naturalne, nienaruszalne � dane przez Boga i zapisane w sercu ka�dego cz�owieka.

Jak papie�, uwa�aj�cy si� za str�a tego� prawa, mo�e go jednocze�nie odmawia� ksi�om, zakonnikom i siostrom zakonnym � nakazuj�c im �ycie w celibacie i czysto�ci, wbrew Boskiemu przykazaniu: �b�d�cie p�odni i rozmna�ajcie si�? [11] Jak Piotrowie naszych czas�w mogli usankcjonowa� �ycie w samotno�ci i bez�enno�ci (�w. Piotr mia� �on� i te�ciow�) [12], skoro sam B�g powiedzia�, �e � �nie jest dobrze, �eby m�czyzna by� sam� i� stworzy� dla niego niewiast�?

Celibat jest nie tylko pogwa�ceniem naturalnego prawa ka�dego cz�owieka do ma��e�stwa, ale r�wnie� w spos�b znacz�cy uchybia godno�ci zwi�zku m�czyzny i kobiety, gdy� Ko�ci� stawia bez�enno�� (jako doskonalszy stan �ycia) ponad tym zwi�zkiem. Stanowi to naruszenie jednego z g��wnych przes�a� Pisma �wi�tego, kt�re m�wi o �wi�to�ci i najwy�szej randze ma��e�stwa. Powodem dla kt�rego wprowadzono celibat nie jest czysto��, poniewa� nigdy nie pot�piano ksi�y za konkubinat. Chodzi tu raczej o kontrol� nad nimi i ich pe�n� dyspozycyjno��, a jednym ze �r�de� jest odwieczne deprecjonowanie kobiet przez Ko�ci�.

Nie bierze si� przy tym pod uwag� uczu� i pragnie� ksi�y, a tym bardziej tego co czuj� ich konkubiny � nieszcz�sne, poni�ane, zmuszane cz�sto ca�ymi latami do ukrywania swojej mi�o�ci i swoich ukochanych. Kto jednak przejmuje si� ich losem, skoro ka�da kobieta, kt�ra odbiega od wzoru Matki Naj�wi�tszej dostaje do wzoru Ewy � pierwszej grzesznicy i kusicielki. Wed�ug nauki Ko�cio�a ka�de zbli�enie kobiety i m�czyzny, jak r�wnie� ka�de pocz�cie dziecka (tak�e w ma��e�stwie) jest grzeszne. Wolne od winy jest jedynie �Dziewicze Pocz�cie�, ale to � z przyczyn zrozumia�ych � jest ju� trudne do na�ladowania. Przy takim podej�ciu naturalne jest poni�anie kobiet i ci�g�e obstawanie Ko�cio�a przy celibacie.

Czy takie stawianie sprawy przez papie�a nie jest stawianiem si� cz�owieka, zwierzchnika instytucji, ponad Bogiem � Najwy�szym Prawodawc�? Moje do�wiadczenia dowodz�, i� �ycie w celibacie ju� w seminarium duchownym jest przyczyn� wielu frustracji i dewiacji seksualnych.

Dlaczego papie�e pot�piaj�c zap�odnienie in vitro nie widz� cierpie� ma��onk�w, kt�rzy w inny spos�b nie mog� mie� potomstwa? Czy� fakt, �e m�czyzna musi si� wcze�niej zonanizowa� w celu pobrania nasienia albo obumarcie kilku zap�odnionych kom�rek (kt�re same cz�sto gin� w ciele kobiety) nie wynagradza po tysi�ckro� inny fakt � cud narodzin upragnionego dziecka, przyj�cie na �wiat cz�owieka?! Podczas gdy Kr�lowa Angielska w 1988 r. wyr�ni�a prekursor�w metody sztucznego zap�odnienia Edwardsa i Steptoe'a wielk� noworoczn� nagrod� � papie� uzna� metod�, dzi�ki kt�rej urodzi�o si� ju� kilkana�cie tysi�cy dzieci, za grzech ci�ki i pot�pi� uroczystym dokumentem �wi�tego Oficjum.

Dlaczego papie�e pot�piaj�c antykoncepcj�, nawet w najbardziej �agodnej formie (pigu�ki, prezerwatywy), nie widz� tragedii dziewcz�t i kobiet, kt�re po prostu �wpad�y� i wybieraj� pomi�dzy aborcj� a nie chcianym potomstwem? Czy�by nie s�yszeli te� o milionach dzieci w krajach Trzeciego �wiata, kt�re rodz� si� tylko po to, aby umrze� z g�odu? Kiedy ca�y �wiat ucieszy� si� z pierwszej pigu�ki i innych metod antykoncepcji � Ko�ci� pot�pi� je i uzna� za grzech �miertelny chyba tylko z przekory i w poczuciu nieomylnej buty, gdy� takie stanowisko nie ma �adnego uzasadnienia w Biblii. Zgodnie ze wszystkimi prognozami, wi�ksza cz�� ludzko�ci przesta�aby istnie� z powodu ogromnego przeludnienia i g�odu, gdyby nie ��miertelne grzechy� zapobiegania ci��y i stosunku przerywanego pope�niane nagminnie na ca�ym �wiecie. Niekwestionowane dobrodziejstwo � antykoncepcja � zosta�a okre�lona w doktrynie Ko�cio�a jako �permanentne z�o, zawsze i w ka�dej sytuacji�. Papie�owi bynajmniej nie przeszkadza fakt, i� pot�piaj�c antykoncepcj� w naturalny spos�b sprzyja aborcji tak, jak sankcjonuj�c celibat faktycznie popycha duchownych do konkubinatu.

Dlaczego pot�piane s� kobiety, kt�re w akcie rozpaczy usuwaj� ci��� b�d�c� np. nast�pstwem gwa�tu albo maj�c pewno��, �e dziecko urodzi si� kalek�?!

Dlaczego rozwodnikom odmawia si� prawa przyst�powania do Sakrament�w? Praktyka pokazuje, i� brak tego dost�pu jest cz�sto przyczyn� ich prawdziwych rozterek moralnych i upadk�w. Ludzie �yj�cy ze sob� bez �lubu ko�cielnego i rozwodnicy traktowani s� przez Ko�ci� jak wyrzutki. Ale czy� Chrystus nie przyszed� przede wszystkim do odrzuconych i grzesznik�w?!

Takie pytania mo�na mno�y�?! Ksi�a sami nie zgadzaj� si� z wieloma naukami kt�re g�osz�. Znam misjonarza, kt�ry z pobudek humanitarnych po kryjomu rozdawa� �rodki antykoncepcyjne swoim parafianom w �rodkowej Afryce. Niestety, w Ko�ciele nie ma miejsca dla demokracji i wymiany pogl�d�w tak, jak to bywa�o za czas�w pierwszych chrze�cijan. Ksi�dz niesubordynowany, nieprawomy�lny � nie mo�e by� ksi�dzem.

Wydaje si�, i� powodu takiego stanu rzeczy nale�y doszukiwa� si� przede wszystkim w autokratywnych rz�dach papie�y. Namiestnicy Chrystusa powinni � obok rz�dzenia i reprezentowania Ko�cio�a � ws�uchiwa� si� w g�os Ludu Bo�ego, przygl�da� znakom czasu i zmieniaj�cej si� ci�gle rzeczywisto�ci. Kto sam nie s�ucha, nigdy nie b�dzie s�uchany! Papie�e i biskupi musz� si� zastanawia� � jak Ko�ci�, kt�rym kieruj�, mo�e lepiej pomaga� w realizacji Bo�ych plan�w; jak je najlepiej rozezna�, zrozumie� i wprowadzi� w �ycie. Bez w�tpienia trudno to czyni�, gdy mo�na wszystko rozstrzygn�� jedn� bull� czy encyklik�. Takie autokratywne rz�dy mszcz� si� jednak w ko�cu na tych, kt�rzy je sprawuj�. Przez swoj� nieomyln� but� papie�e sami popadaj� w pu�apki � musz� potwierdza� niedorzeczne wyroki swoich poprzednik�w.

Papie�y nale�y r�wnie� obarczy� win� za to, i� na obecnym etapie niemo�liwe jest zjednoczenie Ko�cio��w Chrze�cija�skich. Na drodze do tego zjednoczenia zawsze b�dzie sta� prymat ojca �wi�tego, Boga � cz�owieka. Jednym z podstawowych b��d�w, zadufanych w swoj� pot�g� ko�cielnych ustawodawc�w, jest nak�adanie kar, pot�pie� i sankcji grzech�w �miertelnych na wszystkich, kt�rzy zgrzeszyli z mocy prawa. Pot�pia si� ludzi bez uwzgl�dnienia ich indywidualnych sytuacji i uwarunkowa� konkretnych przypadk�w.

Co powiedzia�by Jezus, gdyby dzi� przyszed� na ziemi� i zobaczy� swoj� Owczarni�? Ten, kt�ry by� zawsze najbli�ej ludzi niechcianych, ochrania� biednych i potrzebuj�cych przebaczenia? Dlaczego nie czyni� tego Jego namiestnicy?

Ko�ci� wsp�czesny na obecnym etapie zdolny jest tylko do mas�wek, przes�a�, apel�w i akcji � takich jak np. Akcja Katolicka. Ale Zbawiciel m�wi do inicjator�w tych pustych, bezdusznych imprez �lud ten czci mnie tylko wargami, ale sercem swym daleko jest ode mnie�. Przekazywanie wiary w spos�b powierzchowny i benefisowy doprowadzi�o do tego, �e Ko�ci� jest obecny w telewizji i radiu; ma swoje czasopisma, wp�yw na ustawy parlamentarne i polityk�, ale r�wnocze�nie Boga nie ma w ludzkich sercach. Liczy si� jeszcze jeden wydany tygodnik katolicki, jeszcze jedna stacja radiowa, kolejna wybudowana �wi�tynia, liczba zgromadzonych na spotkaniu z papie�em. Najwa�niejsze s� wp�ywy, splendor, finanse, statystyki � tym dzisiaj �yje Ko�ci� i do tego d��y. Sta�o si� to, przed czym tak bardzo przestrzega� Chrystus � Ko�ci� upodobni� si� do �wiata. Papie�e, kardyna�owie, biskupi, pra�aci i inni dostojnicy ko�cielni ho�ubieni i rozpieszczani przez szeregowych kap�an�w i ludzi �wieckich � zbudowali pot�n� instytucj� materialn�, zamiast duchownego Kr�lestwa Bo�ego w sercach wiernych.

Ta instytucja oparta na ogromnych finansach i bezwzgl�dnym pos�usze�stwie ksi�y, otoczona zewn�trzn� szat� �wi�to�ci i nieomy�lno�ci � skazana jest na rych�y upadek! Cz�owiek wsp�czesny, zagubiony jak nigdy dotychczas w bezwzgl�dnym, brutalnym �wiecie, w kt�rym rz�dzi ten kto ma wp�ywy, splendor, finanse i korzystne statystyki � cz�owiek XXI wieku szuka Boga �ywego! Pragnie potwierdzenia sensu swojego �ycia � swoich stara�, wysi�k�w, pracy nad sob� i codziennego zmagania ze z�em. Zahukane, samotne dzieci Bo�e pragn� prawdy, sprawiedliwo�ci i mi�o�ci, a nie pustos�owia i ob�udy!

Na szcz�cie opr�cz w�adzy hierarch�w Ko�cio�a istnieje r�wnie� w�adza Ludu Bo�ego, stworzonego przez Boga i odkupionego Krwi� Chrystusa. Ludu Bo�ego, w�r�d kt�rego przebywa Duch �wi�ty. Ten Lud Bo�y mo�e powiedzie� NIE!!!

G�os ludzi wierz�cych, zatroskanych o sw�j w�asny Ko�ci�, z trudem przebija si� przez mury pa�ac�w biskupich, kardynalskich i papieskich rezydencji. Nie pragn�, aby te mury run�y, ale by ich lokatorzy wyszli wreszcie do swoich owiec i przygarn�li je tak, jak je przygarnia� Jezus Najlepszy Pasterz. Wierz� g��boko, �e nadejdzie dzie� w kt�rym wyznawcy Chrystusa po��cz� si� w jedno Cia�o Ko�cio�a �wi�tego i b�d� czcili Jednego Boga w Duchu i Prawdzie, a prowadzeni przez swoich gorliwych pasterzy � wprowadz� sw�j Ko�ci� w Nowe Tysi�clecie Chrze�cija�stwa.

[1] MT 16,17-19

[2] MT 23, 3-5

[3] J 8, 31-32

[4] Superior � najstarszy kleryk w pokoju, odpowiedzialny za pozosta�ych wsp�mieszka�c�w.

[5] Neoprezbiter � ksi�dz w czasie I-go roku kap�a�stwa.

[6] Patrz Ew. ML 23, 3-5

[7] Patrz Ew. Mk. 12, 17.

[8] Patrz Ew. ML 16, 11.

[9] 'Patrz Ew. ML 23, 3-5 oraz 23, 13-36.

[10] Patrz Ew. J. 21, 15-19.

[11] Patrz Rod�. l, 28.

[12] Pata Ew. ML 8, 14-15