Maciej S�omczy�ski

Kiedy inspektor Beniamin Parker, tak bardzo niepodobny do inspektora Scotland Yardu w swoim doskonale skrojonym wieczorowym stroju, zadzwoni� do drzwi mieszkania Joe Alexa, ten ostatni zawi�zywa� w�a�nie krawat. On tak�e nie przypomina� autora powie�ci kryminalnych. By� wysoki, m�ody, przystojny i raczej pogodny, nie by� tak�e ma�om�wny, co na og�l stanowi nieod��czn� cech� detektywa amatora.

Nikt tak�e, spojrzawszy po raz pierwszy na Karolin� Beacon, nie przypu�ci�by, �e jest ona obiecuj�cym archeologiem. By�a to dziewczyna �liczna, spokojna, w�osy mia�a zwi�zane w d�ugi jasny ogon i przypomina�a raczej m�od� aktork� ni� m�odego uczonego. W tej chwili, ubrana w wieczorow� sukni�, siedzia�a na por�czy fotela i przygl�da�a si� Alexowi, kt�ry walczy� z krawatem, staraj�c si� nie dotyka� palcami gorsu koszuli.

��Zwyci�ysz w ko�cu� � mrukn�a. � Cz�owiek zawsze w ko�cu zwyci�a materi�

��W miar� up�ywu lat zaczynam by� o tym coraz mniej przekonany. � Alex spojrza� z u�miechem na swoj� pi�kn� przyjaci�k�. Potem nie puszczaj�c krawata, zerkn�� na zegarek. � Ben Parker powinien zaraz zadzwoni� do drzwi.

W tej samej chwili inspektor zadzwoni� Alex przedstawi� go Karolinie i wyci�gni�t� r�k� wskaza� mu fotel, ale cofn�� j� natychmiast i zawo�a�:

��Pom�, cz�owieku!

Inspektor zawi�za� krawat i wszyscy usiedli.

��Mamy jeszcze p� godziny czasu, a m�j w�z stoi przed domem � powiedzia� Alex. � B�dziemy na miejscu w ci�gu pi�ciu minut. Powiniene� wzmocni� czym� nadw�tlone si�y� � zwr�ci� si� do inspektora, a potem zerkn�� na Karolin�. � Czy napijesz si� z nami?

��Nawet sama � u�miechn�a si� skromnie panna Beacon. � Pan inspektor zapewne whisky bez wody? Ja te�, ale z odrobin� lodu.

Joe nala�, ostro�nie zanurzy� w jednej ze szklanek l�ni�c� kostk� lodu i usiad�.

��To dobrze, �e nareszcie poznali�cie si� � powiedzia� ze szczerym zadowoleniem. � Lubi�, kiedy moi przyjaciele chodz� stadami.

Karolina u�miechn�a si�, a Parker sk�oni� lekko g�ow�.

��Jestem zaszczycony poznaniem pani � szepn��, a potem normalnym ju� g�osem doda�: � wiele o pani s�ysza�em, nie tylko od Joego. Ale wydaje mi si�, �e czyta�em gdzie� w prasie o pani wyje�dzie. Na pewno si� myl�, ale kiedy pisano o ekspedycji, kt�ra mia�a wyruszy� do Persji, wydawa�o mi si�, �e wymieniono pani nazwisko.

��Nie. Nie myli si� pan. Ale nie odp�yn�li�my, bo kierownik wyprawy, sir Thomas Dodd, zachorowa� ci�ko. To wprowadzi�o wiele zmian, a ca�a sprawa odwlek�a si� o dwa miesi�ce. Podobno jest mu lepiej, ale nie wierz�, �eby pojecha�. Sir Thomas by� operowany na raka� No, ale nie m�wmy o tym, bo to smutne sprawy. Joe, jeszcze pr�dko kropelk� whisky i wyruszamy! Bardzo chc� zobaczy� te Krzes�a. To dobrze, �e pan nas zaprosi�, inspektorze.

Od rana do po�udnia jechali�my dzisiaj samochodem z Torquay i zaledwie mia�am czas pojecha� do domu i przebra� si�

Inspektor zauwa�y�, �e przy tych s�owach Karolina Beacon zarumieni�a si� lekko, a Aiex si�gn�� po butelk� i zacz�� po�piesznie nalewa� do szklaneczek. Parker zsumowa� to b�yskawicznie z trzema stoj�cymi w hallu walizkami i zrozumia�, �e Karolina Beacon rzeczywi�cie jecha�a dzi� w ci�gu ca�ego dnia autem z Joe Alexem, ale zapewne nie by�a jeszcze u siebie w domu i prawdopodobnie dzisiaj tam ju� nie dotrze. Ciekawi�o go, dlaczego ta para interesuj�cych, samotnych m�odych ludzi, kt�rzy nie mogli si� ju� od roku bez siebie oby�, nie bierze �lubu. Ale inspektor Parker widzia� w swoim, �yciu nie takie zagadki, a tej, na szcz�cie, nie mia� obowi�zku rozwi�zywa�. Przypomnia� sobie tylko nagle, �e prawdziwe zbli�enie mi�dzy Karolin� a Joe Alexem nast�pi�o w�a�nie przed rokiem, po tym, gdy obaj rozwi�zali zagadk� �mierci ich wsp�lnego przyjaciela i kolegi z czas�w wojny, Iana Drummonda� Wi�c to ju� pe�ny rok� pomy�la� nagle z cichym zdumieniem, jakie ludzie cz�sto odczuwaj� na wspomnienie szybko�ci up�ywania czasu. Wyrwa� si� z zamy�lenia i �eby nawi�za� przerwane rozmow�, powiedzia�:

��Podobno to przedstawienie jest bardzo, ale u bardzo nowoczesne. A przyznam si�, �e dla zwyk�ego policjanta sztuka nowoczesna jest troch� trudna�

��Czyta�am t� sztuk� � powiedzia�a Karolina � i my�l�, �e nie ma w niej niczego dziwacznego. M�wi ona po prostu, �e �ycie ludzkie jest nonsensem, �e do niczego ni prowadzi, niczemu nie s�u�y, �e nikt nikogo nie zapami�ta i nikt niczego nigdy nikomu nie wyja�ni.

��Hm� � mrukn�� Parker � je�eli w takim stosunku �ywego cz�owieka do �ycia nie ma niczego dziwacznego, to� � Urwa� i spojrza� na zegarek. � Ale musimy ju� i��. A zreszt�, mam nadziej�, wyt�umaczy mi pani to po przedstawieniu, je�eli b�dzie pani taka uprzejma, i to w�asnymi, przyst�pnymi s�owami.

��Odwagi! � mrukn�� Alex, nie wiadomo czy do inspektora, czy do Karoliny. Karolina wsta�a i uj�a Parkera pod rami�,

��Nowoczesna sztuka s�u�y do odgadywania pod�wiadomo�ci cz�owieka i ukrytych pobudek jego dzia�ania.

��To znaczy, �e s�u�y mniej wi�cej temu samemu celowi co policja! � Alex roze�mia� si�.

Zeszli do samochodu, a po paru minutach znale�li si� ju� na Crosby Street i zatrzymali przed jasno o�wietlonym gmachem, wzd�u� kt�rego frontonu bieg� na wysoko�ci pierwszego pi�tra ruchomy, migotliwy napis: DZI� KRZES�A� DZI� KRZES�A� DZI� KRZES�A�

Weszli.

��Jeszcze tylko jednego papierosa! � powiedzia� Alex. � Zd��ymy chyba. W przeciwnym wypadku b�d� si� m�czy� pod koniec aktu. Nie umiem d�u�ej ni� godzin� wytrzyma� spokojnie bez palenia.

W palarni by�o jeszcze do�� du�o os�b. Usiedli wszyscy troje przy jednym z ukrytych w rogu stolik�w i zapalili.

��Pe�no! � powiedzia� Parker. � Zdaje si�, �e pisarz, kt�ry m�wi ludziom, �e ich �ycie nie ma sensu, zarobi na tym tyle, �e przynajmniej jego w�asne �ycie stanie si� bardziej sensowne.

Alex roze�mia� si�. Karolina potrz�sn�a g�ow� z dezaprobat� i otworzy�a usta, ale jej uwag� przyku�a ma�a grupka os�b stoj�cych niedaleko wej�cia do foyer. Wskaza�a je oczyma Alexowi.

��To w�a�nie oni, rodzina sir Thomasa Dodda. �ona, c�rka i narzeczony c�rki.

��Czy to jest Anna Dodd? � zapyta� Parker, wskazuj�c m�od�, �adn� dziewczyn� w prostej, doskonale skrojonej sukni.

��Tak. S�ysza� pan o niej?

��Niewiele. Tylko tyle, ile podawa�a prasa. Od dw�ch tygodni jest jedn� z najbogatszych dziewcz�t w Anglii. Jaki� spadek, zdaje si�,

��Tak. Umar� jej stryjeczny dziadek, sir Hugh Garry, ten potentat w�glowy. Ona sama by�a najbardziej chyba zdziwiona tym spadkiem, bo pozna�a sir Hugha b�d�c dzieckiem i nie widzia�a go wi�cej ni� pi�� albo sze�� razy w �yciu. Ale podobno gdy jako dziecko by�a u niego kiedy� w odwiedzinach podczas jego choroby, piel�gnowa�a go nie odst�puj�c ani na krok, p�acz�c i nie daj�c si� odci�gn�� starszym. Po paru dniach wyzdrowia� i wydawa�o si�, �e po latach nie b�dzie o tym pami�ta�. Ale w testamencie napisa�, �e by� to jedyny w ci�gu ostatnich czterdziestu lat jego �ycia wypadek, kiedy kt�ry� z krewnych bezinteresownie okaza� mu sympati�. C�, pieni�dze nie zawsze przynosz� prawdziw� przyja��, raczej przeciwnie. No i tej jedynej osobie, kt�ra mu wsp�czu�a nie licz�c na jego pieni�dze, zapisa� je wszystkie. By� zreszt� starym kawalerem i m�g� z nimi zrobi�, co zechce.

��Tak. Czyta�em. Nie by� to d�ugi testament. Prasa poda�a go w ca�o�ci: Ca�y m�j maj�tek, bez �adnych ogranicze�, zapisuj� mojej krewnej Annie Dodd, a gdyby, czego niech B�g nie da, zmar�a przed jego uzyskaniem, przejdzie on na w�asno�� mojej dalszej rodziny, z tym �e dziedziczy� po mnie mog� tylko ci, kt�rzy po��czeni s� ze mn� w�z�ami krwi, a nie powinowactwem� � I w ten spos�b ta �adna dziewczyna sta�a si� posiadaczk� astronomicznej sumy dwudziestu pi�ciu milion�w. Zdaje si�, �e przekazanie spadku nast�pi� ma za kilka tygodni.

��A czy ten m�ody cz�owiek otrzyma ow� sum� wraz z jej r�k�? � zapyta� Joe.

��Nie s�dz�, �eby nalega� na to. Na szcz�cie sam jest dostatecznie bogaty, �eby nie m�wiono o nim jako o �owcy posagu. Zreszt� zar�czyli si�, zanim komukolwiek przysz�o do g�owy, �e Anna mo�e uzyska� tak� fortun�. W chwili zar�czyn to raczej on �eni� si� z nie bardzo zamo�n� pann�. To Charles Cresswell, drugi syn lorda Conthorpe.

��Jeden z najlepszych strzelc�w i fechtmistrz�w, jakich mamy� � mrukn�� Parker. � Zetkn��em si� z nim kiedy� w sprawie jednego z jego m�odych przyjaci�. To dobry ch�opak. Sportowiec, dobrze urodzony i bez zawodu, s�owem, posiada wszystko, czego wymaga si� od Anglika z towarzystwa.

��Mimo to nie wygl�daj�, jak gdyby tych dwadzie�cia pi�� milion�w dawa�o im wiele szcz�cia � zauwa�y� Alex. � Miny maj� raczej jak ludzie o paru tysi�cach funt�w rocznego dochodu.

��Na pewno znowu pogorszy�o si� zdrowie sir Thomasa� � powiedzia�a Karolina � ale w takim razie dlaczego s� w teatrze?� W dodatku mama Dodd ma koszmarn� torebk�.

��Przesta�my plotkowa� o naszych bli�nich. Wystarczy, �e oni plotkuj� o nas� � mrukn�� Alex, ale mimo to zerkn�� na torebk�, kt�r� pani Angelica Dodd, matka Anny, trzyma�a w r�ku.

Rzeczywi�cie, torebka by�a kilka razy wi�ksza ni� zwyk�e teatralne male�stwa i jak gdyby wypchana czym�. Angelica Dodd by�a niewysok� kobiet� o twarzy, kt�rej drobne, wyraziste rysy zachowa�y jeszcze wiele �lad�w pi�kno�ci. W pewien spos�b by�a nawet �adniejsza ni� c�rka, chocia� policzki jej nie mia�y tej �wie�o�ci, kt�r� mo�e da� tylko nie przekroczony dwudziesty rok �ycia. Sta�a pomi�dzy m�odymi, wachluj�c si� lekko programem. W pewnej chwili skin�a na Ann� i ruszy�a w stron� foyer.

��Chod�my! � Karolina unios�a si� lekko z fotela i posz�a w tym samym kierunku co znikaj�ca w drzwiach tr�jka os�b. Zad�wi�cza� dzwonek.

Sala by�a pe�na. �wiat�a przygas�y nieco, daj�c jak gdyby sygna�, �e nale�y po�pieszniej zajmowa� miejsca. Alex kupi� dwa programy, z kt�rych jeden poda� Karolinie, a drugi Parkerowi. Usiedli. Miejsca ich by�y po�rodku czwartego rz�du. Tu� przed nimi, nieco na lewo, usiad�a Angelica Dodd, maj�c po obu stronach c�rk� i jej narzeczonego.

��Znakomite miejsca � Karolina u�miechn�a si� do Parkera. � Najbardziej lubi� czwarty i pi�ty rz�d. Nie jest tak blisko, �eby widzie� szmink� i szczeg�y charakteryzacji, a z drugiej strony jest tak blisko, �e widzi si� ka�de drgnienie twarzy aktora. Zreszt� ci, kt�rzy si� znaj� na tym, m�wi�, �e z tych rz�d�w nale�y ogl�da� sztuk�, bo w�a�nie siedz�c w nich re�yser prowadzi pr�by.

Alex pochyli� si� i zajrza� do programu, kt�ry Karolina trzyma�a na kolanach. Odczyta� obsad�:

Dzwonek wzywaj�cy do zaj�cia miejsc zad�wi�cza� powt�rnie � d�ugo i przenikliwie. Karolina dopi�a kaw�, kt�r� Alex przyni�s� jej z bufetu. Wok� palarnia szumia�a fragmentami podnieconych rozm�w. Ludzie dyskutowali zawzi�cie, o�ywienie by�o ogromne. Wstali. Parker potrz�sn�� g�ow�,

��Patrz�c na to � powiedzia� ze zdziwieniem, kt�re jak gdyby dopiero w tej chwili przenikn�o do jego �wiadomo�ci � nie rozumiem zupe�nie, dlaczego ludzie pope�niaj� zbrodnie. Przepraszam za moj� skaz� zawodow�, ale zbrodnia to, b�d� co b�d�, bardzo powa�ne wydarzenie w �yciu mordercy, najcz�ciej decyduj�ce. Po co zabija�? Po co niszczy� istnienie innego cz�owieka, je�eli i on, i ja, i my wszyscy jeste�my tak beznadziejnie, okropnie skazani na �mier�? Czy nie przyzwoiciej by�oby spokojnie przeby� �ycie, staraj�c si�, �eby by�o zno�ne dla nas i dla innych, r�wnie skazanych jak my? Przecie� po tej sztuce �wiat wygl�da nieomal jak cela wi�zienna, z kt�rej jest tylko jedno wyj�cie: na szafot. A w celi powinna panowa� solidarno��.

��Morderca � odpowiedzia� Alex � my�li podobnie, ale troch� inaczej. Je�eli nawet rozumuje tak jak Ionesco, �e wszyscy ludzie musz� zgin�� i nie pozostaje po nich nic osobistego, mo�e jednak s�dzi�, �e w takim razie wolno zabija� ludzi, kt�rych si� nienawidzi, bo przecie� przy�piesza si� tylko nieuchronny koniec, a r�wnocze�nie umila si� �ycie sobie. Ka�da zbrodnia ma jaki� podstawowy motyw. Niszcz�c kogo�, morderca zyskuje co�: skarby, mi�o��, zaspokojenie instynktu zemsty. Czasem jest to zbyt daleko posuni�ta samoobrona, czasem pasja. Ale ka�dy z tych motyw�w mo�e by� przedstawiony przez morderc� jako absolutna konieczno��, a im bardziej literatura b�dzie przekonywa�a ludzi, �e ich istnienie jest przej�ciowe i niezbyt wa�ne, tym bardziej usprawiedliwieni b�d� mordercy we w�asnych oczach. Na szcz�cie rzadko wywodz� si� oni spo�r�d mi�o�nik�w nowoczesnej literatury.

��Dosy�! � powiedzia�a Karolina. � Jeden z was zajmuje si� zabijaniem ludzi na papierze, a drugi chwytaniem zab�jc�w w rzeczywisto�ci. Ale pami�tajcie, �e dziewi��dziesi�t dziewi�� procent ludzi na �wiecie nie widzia�o nigdy zamordowanego cz�owieka, a gdyby nie prasa, nie s�ysza�oby o nim tak�e. Zbrodnie zdarzaj� si� zawsze gdzie� bardzo daleko i nikt nie wierzy w nie naprawd�, dop�ki si� z nimi nie zetknie. Stosunek do zbrodni nie nale�y do podstawowych cech �wiatopogl�du.

��Nie jestem tego taki pewien � zauwa�y! inspektor. Umilkli.

��A�eby zmieni� temat � powiedzia�a Karolina � trzeba przyzna�, �e i re�yseria jest znakomita, Ale Vincy przechodzi samego siebie w roli Starego.

��Wobec tego my zajmiemy si� chwaleniem Ewy Faraday. Czy wiesz, �e ona ma 25 lat? � powiedzia� Alex. � To wielki talent.

��Tak, ale�

W tej chwili przygas�y �wiat�a, Karolina odwr�ci�a g�ow� ku zapuszczonej kurtynie, jakby pragn�a przebi� j� wzrokiem i wy�owi� dzia�aj�ce postacie. Zab�ys�y reflektory.

Przerwa nie zatrzyma�a biegu spektaklu. Podczas niej naros�y na scenie rz�dy krzese�, stanowi�y ju� one ca�e g�ry i w�wozy, w�r�d kt�rych jak w upiornym pejza�u poruszali si� aktorzy. Nagromadzenie urojonych go�ci dosz�o ju� do fantastycznych rozmiar�w. Dwie�cie, trzysta krzese�� a oboje Starzy wnosili coraz, to nowe. Atmosfera zag�szcza�a si� coraz bardziej. Stary i Stara rozmawiali z nieobecnymi, strofowali ich, obsypywali komplementami, odprowadzali na przeznaczone miejsca. Lecz Alex, kt�ry nie spuszcza� wzroku z aktor�w, wyczu� inny nieco ton ni� na pocz�tku. Vincy sta� si� bardziej twardy, bardziej by� symbolem ni� cz�owiekiem, jego tekst pada� teraz jak tekst kogo�, kto nie chce widzowi powiedzie�: �Oto jestem Ja, aktor, i wcielam si� w posta�, kt�r� widzicie!� � ale bardziej: �Wyra�am tylko t� posta� i przy jej pomocy chc� si� z wami podzieli� my�l� autora!�

Alex wola� t� drug� koncepcj�. By�a mniej melodramatyczna i bli�sza wsp�czesnemu, my�l�cemu cz�owiekowi. Natomiast Ewa Faraday gubi�a si� troch� w roli i jakby nie wytrzymywa�a ogromnej koncepcji, kt�r� narzuci�a sobie w pierwszej po�owie sztuki. Ale mo�e to tylko ol�niewaj�ca, rozwijaj�ca si� z ka�d� sekund� kreacja jej partnera zepchn�a j� po prostu w cie�? Zdawa�a si� troch� szara przy tym fajerwerku ludzkiej my�li, jakim stawa� si� Vincy.

Ale ko�cowa scena samob�jstwa obojga Starych przemieni�a si� jednak w koncert gry obojga. Po�egnanie ich na parapecie okna, a p�niej skok w szumi�ce w dole morze by�y wstrz�saj�ce. Tak ko�czy ka�dy cz�owiek � m�wi� widzom Ionesco � bez wzgl�du na to, ile wysi�ku w�o�y w swoje �ycie i jak mu si� ono uda. Ale spos�b, w jaki Vincy wykona� sw�j samob�jczy skok, by� niespodziewanie pe�en wyzwania i wiary, optymizmu i zuchwa�ej naiwno�ci. Skok w przysz�o��, nie w nico��. Ewa Faraday spad�a jak t�umoczek, jak rzecz, kt�ra towarzyszy cz�owiekowi.

Wiatr wyd�� teraz zas�ony okien na scenie i powia�y one jak sztandary. �wiat�a zacz�y wzmaga� si�, rosn��, osi�gn�y kulminacj� i nieomal o�lepi�y widz�w, odbijaj�c si� od bia�ych, pustych �cian dekoracji. �rodkowymi, wielkimi drzwiami wszed� ten, kt�ry mia� przekaza� �wiatu my�li i idee Starego.

Wszed� M�wca. Ubrany by� zupe�nie tak samo jak Stary, ale nie nosi� maski. G�ow� jego ocienia� wielki, czarny kapelusz. I teraz dopiero rozegra� si� dramat w�a�ciwy. Z ust m�wcy wydoby� si� nieartyku�owany be�kot. Kilka razy zaczyna� to, co mia�o by� jego przem�wieniem. Potem zrezygnowa� i rozejrza� si� bezradnie. Obok niego sta�a wielka, czarna tablica. M�wca uj�� lew� r�k� kred� i spr�bowa� pisa�. Ale litery uk�ada�y si� w ten sam be�kot, kt�rego tre�ci� by�o tylko jedno: �Wszystko nie ma sensu, istnienie ludzkie jest bezproduktywne, tragiczne przez niemoc dzia�ania i niemoc porozumienia��

Kurtyna opad�a wolno. Na sali by�a nadal cisza pe�na skupienia. A� wreszcie run�� grzmot oklask�w.

Kurtyna unios�a si� ku g�rze, ukazuj�c stoj�cego po�rodku sceny M�wc�. Owacje, kt�re go spotyka�y w tej chwili, by�y wyra�nie adresowane do niego jako do re�ysera tego wstrz�saj�cego spektaklu. M�wca � Henryk Darcy � sk�oni� si� lekko. Ale publiczno�� nie przestawa�a klaska�. Czeka�a na dwoje bohater�w wieczoru.

Kurtyna opad�a i znowu posz�a w g�r�. Z lewej strony wesz�a na scen� lekkim, m�odzie�czym krokiem Ewa Faraday. Mask� trzyma�a w r�ku przed sob�. Stan�a wyprostowana, podaj�c spojrzeniom ludzkim swoj� pi�kn�, jasn� twarz, tak bardzo niepodobn� do twarzy, kt�r� trzyma�a w r�ce i kt�ra jeszcze przed chwil� by�a nieomal zro�ni�ta z ca�� jej sylwetk�. Oklaski znowu uros�y i opad�y. A potem znowu uros�y.

��Vin-cy! � zawo�a� jaki� g�os, a potem inne podj�y za nim: Vin-cy! Vin-cy! Vin-cy!

Spojrzenia kierowa�y si� w prawo, sk�d wed�ug praw symetrii scenicznej powinien by� si� pojawi�. Kurtyna opad�a jeszcze raz i raz jeszcze posz�a w g�r�, zn�w ukazuj�c tylko Ew� Faraday i Henryka Darcy. Publiczno�� niezmordowanie bi�a brawo. Okrzyki: � Vincy! Vincy! � przerywa�y rytm braw i znowu rozp�ywa�y si� w oklaskach. Kurtyna jeszcze trzykrotnie posz�a w g�r� i opad�a. Ewa Faraday i Henryk Darcy stali nieruchomo, jak gdyby zawstydzeni owacj� dla nieobecnego. Wreszcie kurtyna ostatecznie zapad�a. Zab�ys�y �wiat�a na widowni. Stefan Vincy nie ukaza� si�. Nieco zawiedziona publiczno�� ruszy�a z wolna ku szatniom.

��To dziwne � powiedzia�a Karolina, wsuwaj�c d�o� w r�kaw swego p�aszcza trzymanego przez Parkera � wydawa�oby si�, �e dla tych ludzi, kt�rzy z takim napi�ciem walcz� o to, �eby si� podoba� publiczno�ci, ukazanie si� w chwili takiego triumfu powinno by� prawdziw� przyjemno�ci�. Widzia�am Vincy�ego ju� tyle razy i zawsze mia�am wra�enie, �e lubi to ogromnie. Bywa� nawet troch� staro�wiecki na innych spektaklach. Przyk�ada� r�ce do serca, k�ania� si� nisko jak aktor z ubieg�ego stulecia. A przecie� nigdy prawie nie by�o takiej �ywio�owej owacji. Rzadko zdarza si� taka reakcja sali. A dzi� nie wyszed�.

��Mo�e to w�a�nie s� ich sposoby� � mrukn�� Alex. � Je�eli a� tak bardzo wam si� podobam, to udam, �e oboj�tne mi s� wasze oklaski. Wtedy, opr�cz podziwu, zyskam wasz szacunek. Mo�e rozumowa� i w ten spos�b. A mo�e, po prostu, �pieszy� si� gdzie� bardzo? Na jak�� randk� albo poci�g?

Wyszli po�r�d t�umu o�ywionego jeszcze bardziej ni� w czasie przerwy. Wsiedli do auta. Klub Zielonego Pi�ra, kt�rego cz�onkiem by� Alex, znajdowa� si� do�� daleko od Chamber Theatre i dotarli tam dopiero po kwadransie. Przez ca�y czas milczeli wszyscy, rozmy�laj�c nad sztuk�. Dopiero kiedy zasiedli na wygodnych, mi�kkich krzese�kach, a Alex zam�wi� zak�ski i napoje, nastr�j p�k�.

��Bardzo panu dzi�kuj� za zaproszenie � powiedzia�a Karolina do Parkera. � To by� niezapomniany wiecz�r. My�l�, �e jeszcze nieraz b�dziemy m�wili o nim� Niestety, zapomnia�am, �e nasza ekspedycja wkr�tce wyrusza� � Zamy�li�a si�, a potem spojrza�a na Alexa. � A mo�e przyjechaliby�cie tam, panowie, kiedy inspektor otrzyma urlop?

Parker u�miechn�� si�. � Znamy si� ju� prawie dwadzie�cia lat, ten oto Joe Alex i ja, i prze�yli�my wsp�lnie tysi�ce przyg�d smutnych i weso�ych. Ale w Persji jeszcze razem nie byli�my. Oczywi�cie nie wspominam o przyjemno�ci, jak� sprawi�oby mi spotkanie pani. Czy ekspedycja ma ju� �ci�le z g�ry okre�lony plan? To znaczy, czy wiecie, co chcecie wykopa� i gdzie dok�adnie?

Rozpocz�a si� rozmowa o archeologii i Alex z przyjemno�ci� i z pewnym zdumieniem s�ucha� Karoliny, kt�ra z �adnej, nie za m�drej i nie zanadto b�yskotliwej dziewczyny przeistoczy�a si� nagle w cz�owieka m�wi�cego z du�� pewno�ci� o bardzo skomplikowanych sprawach, sypi�cego jak z r�kawa datami i faktami dotycz�cymi czas�w, o kt�rych on sam mia� zaledwie mgliste poj�cie ze szko�y i kilku popularnych ksi��ek historyczno-geograficznych. Karolina-naukowiec, Karolina-badacz to by� kto� zupe�nie inny ni� Karolina w g��boko wyci�tej wieczorowej sukni i z d�ugim ogonem w�os�w wysoko upi�tym nad karkiem. Wydawa�o si�, �e jedna z nich powinna by� brzydka, m�dra i nosi� okulary w drucianej oprawce, a druga powinna papla� sympatycznie o nowoczesnej, modnej sztuce, doskonale ta�czy� i by� nieobowi�zuj�c� rado�ci� dla ci�ko pracuj�cego m�czyzny. Do tej pory widzia� tylko t� drug�, teraz zrozumia�, �e Karolina by�a, szczerze m�wi�c, bardziej wykszta�cona ni� on sam. Nie przerywa� jej ani jednym s�owem. S�ucha�, kiedy wyja�nia�a Parkerowi stare sprawy ziem Bliskiego Wschodu w tak jasny i �atwy, a jednocze�nie doskona�y spos�b, �e przy rozmowie z ignorantem b�ysn�y jej wielkie talenty pedagogiczne. Zapala�a si� przy tym, ko�ski ogon fruwa� od czasu do czasu, gdy porusza�a wysmuk��, g�adk� szyj�, a niebieskie, m�ode oczy stawa�y si� to promienne, to zamy�lone. Parker tak�e s�ucha� z przej�ciem. Karolina urwa�a i roze�mia�a si�.

��Nalej mi czego�, Joe! � powiedzia�a. � Zagalopowa�am si�. Archeologia to nie tylko m�j zaw�d, ale wielka, jedyna mi�o��. Mog� ni� zanudzi� ka�dego; je�eli mi tylko pozwoli.

I Joe spostrzeg� nagle, �e nigdy jeszcze nie rozmawia�a z nim o tych sprawach� Widocznie jej na to nie pozwala�em� � pomy�la� ze zdumieniem.

��Karolino � powiedzia� � jeste� najwi�kszym zaskoczeniem tego wieczoru!

Ale myli� si�, bo w tej samej chwili nad ich stolikiem pochyli� si� kelner i powiedzia� cicho:

��Pan Parker jest proszony do telefonu.

��Przepraszam bardzo � inspektor wsta� i oddali� si�.

��Karolino � powiedzia� Joe � o moja �liczna Karolino.

��Prawda? Nie jestem brzydka. Czy lubisz mnie troch�?

��Nad �ycie! � spowa�nia�. Roze�mia�a si�.

��Nie. Nie b�j si�. Nie z�api� ci� za s�owo i nie wyjd� za ciebie za m��. Tak jest lepiej. Nale�ymy do siebie tylko o tyle, o ile chcemy. I nikt nas nie zmusza do niczego. Gdybym wysz�a za ciebie, ci�gle �ciera�abym kurze i otwiera�abym okna. A kiedy to robi� teraz, my�l�, �e jest w tym troch� wdzi�ku kobiecego, bo w ko�cu p�jd� do siebie, do w�asnego mieszkania, a ty zostaniesz sam i b�dziesz m�g� robi�, co zechcesz. Ale dobrze mi z tob��

��I mnie z tob�� � powiedzia� Joe Alex. � Chcia�bym ju� wr�ci� do domu. Nastawi�aby� herbat� i pos�uchaliby�my muzyki przez radio. Wiesz, takiego cichego jazzu.

��Och, znakomicie. A potem u�niemy i radio b�dzie gra�o a� do rana� Kiedy obudzimy si�, b�dzie cichute�ko m�wi�o o hodowli burak�w albo o kongresie urz�dnik�w pocztowych. Dobrze, Joe! Sko�czymy je�� i pojedziemy�

Ale i ona myli�a si�, bo w tej samej chwili Ben Parker zbli�y� si� do stolika i nie siadaj�c powiedzia�:

��Musicie mi wybaczy�, ale odchodz�.

��Dlaczego? � zapyta� Alex. � Czy nigdy twoja praca nie mo�e pozostawi� ci godziny spokoju? Czy sta�o si� co�?

��Tak � powiedzia� Parker. Usiad�, pochyli� si� ku nim i powiedzia� p�g�osem: � Stefan Vincy, odtw�rca roli Starego w dzisiejszym przedstawieniu Krzese�, zosta� przed chwil� znaleziony w swojej garderobie ze sztyletem w sercu.

Karolina znieruchomia�a z kieliszkiem wina przy ustach, potem postawi�a go powolnym ruchem r�ki na stole, ale nie powiedzia�a ani s�owa,

��Jak to? � Joe zerwa� si� i usiad� natychmiast. � Kiedy to si� sta�o? Przecie�� � urwa�. � Czy ju� wiadomo, kto go zabi�?

��Na razie nic nie wiadomo. Za chwil� przyjedzie tu po mnie nasz samoch�d. Sier�ant Jones jest ju� na miejscu. Nocny portier znalaz� trupa i zadzwoni� od razu do dyrektora teatru, pana Davidsona, a ten zna mnie, wi�c natychmiast po��czy� si� z moim numerem w Yardzie.

Sier�ant Jones by� na dy�urze. Kaza�em mu jecha� na miejsce zbrodni, bo od nas do Chamber Theatre jest kilka krok�w, a potem mia� natychmiast wys�a� samoch�d po mnie. Powinni ju� tu by� � spojrza� na zegarek, potem na Alexa. � Czy chcesz tam ze mn� pojecha�, Joe? � zapyta� bez �adnych wst�p�w.

��Ja? Tak, oczywi�cie, je�eli s�dzisz, �e�,

��Twoja znajomo�� �rodowiska mo�e okaza� si� bardzo wa�na. Wiesz o wiele wi�cej ni� ja o teatrze. Poza tym byli�my dzisiaj razem na przedstawieniu. � Zwr�ci� si� do Karoliny: � Przepraszam, miss Beacon, to na pewno jest bardzo niegrzeczne z mojej strony. Przyszli�my tu razem i teraz nagle opu�cimy pani� obaj� Ale� � roz�o�y� r�ce.

��Oczywi�cie! � Karolina wsta�a. � Chod�my. Daj mi tylko kluczyk od twojego samochodu, Joe. Wr�c� nim do domu, a rano ci go odstawi� � Kiedy Parker oddali� si� do szatni po okrycia, doda�a p�g�osem: � Daj mi pr�dko klucze od twojego mieszkania, bo klucze mojego s� u ciebie w walizce.

��Zaczekaj na mnie� � Joe dotkn�� lekko jej ramienia. � Nie mog� odm�wi� Parkerowi, a poza tym� za godzin� na pewno b�d� w domu.

��Nie. Nie b�dziesz, ale to nic nie szkodzi. M�czy�ni maj� swoje pasje, zupe�nie jak kobiety. B�d� spa�a jak kamie�, kiedy przyjdziesz. Obud� mnie, dobrze? Nastawi� herbat� i pos�uchamy muzyki, tak jak chcia�e�, je�eli b�dziesz mia� ochot�. To ci na pewno dobrze zrobi, bo za par� minut b�dziesz patrzy� na umar�ego. Cz�owiek nigdy nie mo�e bezkarnie patrze� na umar�ych. Zawsze nam to przypomina o najwa�niejszym� M�j Bo�e, musz� by� chyba bardzo zm�czona� To przecie� takie okropne� Zamordowali cz�owieka, kt�rego przed dwoma godzinami widzieli�my i oklaskiwali�my� a ja my�l� o tym, �eby po�o�y� si� i usn��. Jestem na pewno znu�ona po tej podr�y� Daj klucze! � doda�a szybko, bo Parker ukaza� si� nios�c p�aszcze.

Joe poda� jej nieznacznym ruchem klucze.

��Do widzenia, Karolinko � u�miechn�� si� do niej serdeczniej, ni� chcia�. Serdeczno�� by�a nieco poza granic� ich wzajemnych stosunk�w. Zawsze traktowali si� jak koledzy, czasem jak przyjaciele, nigdy jak zakochani.

Zeszli razem. Dziewczyna wsiad�a do samochodu Alexa i zapu�ci�a silnik. Kiwn�a im obu r�k� i auto wystrzeli�o do przodu jak torpeda. Na rogu ulicy o ma�o nie zderzy�o si� z wielk� czarn� limuzyn�, kt�ra ze zgrzytem gum zarzuci�a na pe�nym gazie i zatrzyma�a si� po chwili przed stoj�cymi.

��Wsiadaj! � zawo�a� Parker.

Tym razem droga trwa�a o wiele kr�cej. Samoch�d p�dzi� jak gdyby nie jechali przez miasto, ale ustronn�, wiejsk� szos�. Dwa razy przed wi�kszymi skrzy�owaniami kierowca w��czy� syren� i w�z wyj�c przelecia� przed maskami hamuj�cych po�piesznie aut.

���wietna dziewczyna! � powiedzia� inspektor niespodziewanie.

��Co? � Alex ockn�� si� z zamy�lenia. � Kto?

��Miss Karolina Beacon. Nigdy jeszcze nie spotka�em kobiety, kt�ra by po us�yszeniu takiej nowiny nie zada�a stu niedorzecznych pyta�. A ona wsiad�a bez s�owa do auta i znikn�a. Skarb!

��Czy naprawd� nad tym si� teraz zastanawia�e�? � zapyta� Alex ze zdumieniem.

��Nie. Ale nie chc� zastanawia� si� nad tym morderstwem, dop�ki nie dowiem si� czego� wi�cej. Nic tak nie przeszkadza w �ledztwie jak podejrzenie czy uprzedzenie, kt�re powe�mie si� z g�ry. Wtedy mimowolnie cz�owiek chce nagi�� fakty do swojej tezy, co mo�e mie� fatalny skutek, bo traci si� ostro�� widzenia i mo�na nie zauwa�y� prawdy, kt�ra zwykle wygl�da zupe�nie inaczej, ni� to sobie pocz�tkowo wyobra�ali�my. Dlatego staram si� odwr�ci� w�asn� uwag� od tego zab�jstwa. B�dzie wiele ha�asu w prasie� znowu wiele ha�asu� Bez wzgl�du na to, czy przyjdzie to �atwo, czy trudno, chcia�bym mie� morderc� w ci�gu dwudziestu czterech godzin pod kluczem�

��Nie wiesz przecie� jeszcze nawet, czy nie ma ju� �lad�w, kt�re pozwol� ci go zamkn�� za p� godziny.

Parker potrz�sn�� g�ow�.

��Ju� teraz nie bardzo mi si� to podoba. Je�eli aktor nie wyszed� si� k�ania�, a potem pozosta� w garderobie i nikt z koleg�w ani nawet garderobiany nie zauwa�yli, �e co� jest nie w porz�dku, to znaczy, �e morderca dzia�a� nie w pasji, lecz z premedytacj�, �e wybra� odpowiedni� chwil�, �eby zatrze� za sob� �lady� Ale nie uprzedzajmy fakt�w.

��W�a�nie. Nie uprzedzajmy. Przecie� m�g� zgin�� w godzin� po przedstawieniu. M�g� mie� go�cia, m�g� si� kto� na niego zaczai�

Parker po�o�y� palec na ustach.

��Przesta�my wr�y�. Zaczekajmy.

W tej samej chwili w�z zahamowa� gwa�townie. Wyjrzawszy przez okno Alex zauwa�y�, �e mijaj� fronton teatru i skr�caj� w jak�� ma�� uliczk�, Auto przejecha�o kilkana�cie jard�w i zatrzyma�o si�.

Wysiedli. Przed nimi by�o boczne wej�cie Chamber Theatre. Uliczka by�a w�ska i cicha. Kilka kamiennych stopni prowadzi�o do oszklonych, zaopatrzonych mistern� krat� drzwi, obok kt�rych l�ni�ca tabliczka g�osi�a: CHAMBER THEATRE WEJ�CIE TYLKO DLA PERSONELU TEATRALNEGO. Parker natychmiast ruszy� w g�r�, przeskakuj�c po dwa stopnie naraz. Na odg�os hamuj�cego auta w drzwiach ukaza�a si� ros�a, barczysta posta� w mundurze policyjnym.

��Panowie do kogo?� � policjant urwa� i usun�� si� salutuj�c, wypr�ony w s�u�bistej postawie. � Dobry wiecz�r, panie inspektorze. Przepraszam, �e nie pozna�em pana.

��Dobry wiecz�r, MacGregor � odpowiedzia� Parker i rozejrza� si�.

Wej�cie do teatru o�wietlone by�o siln� �ar�wk� umieszczon� nad zas�oni�tym ��t� firank� okienkiem �o�y portiera. Od lo�y bieg�o kilka schodk�w w g�r�, gdzie by�a ma�a platforma. W �cianie po lewej stronie by�y zamkni�te drzwi z napisem: SZATNIA PERSONELU TECHNICZNEGO, dalej by� odchodz�cy w lewo korytarz. Wynurzy� si� w�a�nie z niego m�ody i pyzaty sier�ant Jones.

��Dobry wiecz�r, szefie! � Dostrzeg� Alexa i uni�s� brwi z wyrazem lekkiego zdziwienia, ale zaraz rozpromieni� si�. � Dobry wiecz�r panu! Spotykamy si� znowu w takich okropnych okoliczno�ciach. Pewnie b�dzie z tego nowa ksi��ka, co?�

��Jones! � powiedzia� Parker � wasze zainteresowania literackie b�dziecie zaspokaja� poza godzinami s�u�bowymi. Na razie m�wcie o tym, co si� tu sta�o.

��Tak jest, szefie! Cia�o znalaz� nocny portier� � Jones zerkn�� na zegarek � dwadzie�cia minut temu, o godzinie dwunastej pi��, kiedy po zmianie obchodzi� gmach, �eby sprawdzi�, czy wszystko w porz�dku i czy nikt nie zapr�szy� ognia. Natychmiast zadzwoni� do dyrektora Davidsona, kt�ry po��czy� si� z nami. Dyrektor Davidson jest u siebie w gabinecie i czeka na pana, szefie, tak jak pan sobie tego �yczy�. Stefan Vincy zosta� zabity uderzeniem sztyletu, s�dz�c z tego, co widzia�em. Albo mo�e sam si� zabi�, chocia� nie wygl�da mi na to. Le�y u siebie na kozetce. Na razie nic wi�cej nie umiem powiedzie�. Doktor, fotograf i daktyloskop s� zawiadomieni i zaraz tu b�d�. Ani dyrektor Davidson, ani portier nie informowali nikogo o zbrodni, tak �e poza nimi i nami nikt jeszcze o niczym nie wie.

��Wie o tym jeszcze ten facet, kt�ry wbi� sztylet w Stefana Vincy � doda� Parker z ponurym u�miechem � ale miejmy nadziej�, �e dowie si� on wkr�tce wielu innych rzeczy, mniej przyjemnych dla niego ni� mordowanie aktor�w w ich garderobach. Chod�my!

Weszli po stopniach i skr�cili w korytarz. By�y tam tylko jedne drzwi, po lewej stronie, w do�� du�ej odleg�o�ci od wylotu; dalej szed� inny, poprzeczny korytarz. Naprzeciw by�a �ciana, a na niej wielki, czarny napis: CISZA!

��To tam, szefie! � powiedzia� Jones, wskazuj�c owe jedyne drzwi w korytarzu. Przed drzwiami sta� barczysty m�czyzna w cywilnym ubraniu. Na widok inspektora wyprostowa� si�.

��Garderoba Vincy�ego?

��Tak, szefie.

��Stephens!

Cz�owiek w cywilnym ubraniu zbli�y� si� i stan�� na baczno��.

��Id�cie do dyrektora Davidsona, kt�ry oczekuje mnie, i powiedzcie, �e musi jeszcze zaczeka�, bo musz� za�atwi� najpierw pewne formalno�ci.

��Tak jest, szefie.

Detektyw Stephens zawr�ci� i znikn�� na ko�cu korytarza, zakr�ciwszy w prawo.

��Gdzie jest nocny portier, ten, kt�ry znalaz� cia�o?

��U siebie, w portierce. Ale kaza�em mu siedzie� za firank� i zabroni�em kr�ci� si� po gmachu. Czeka, a� go pan wezwie, szefie. Czy mam go zawo�a�?

��Jeszcze nie. Tymczasem przyjrzymy si� miejscu zbrodni, zanim przyjdzie lekarz i reszta ludzi. Niech nikt nam nie przeszkadza, Jones. Zawiadom mnie, gdy tamci przyjd�. Chod�, Joe.

��Tak, szefie � powiedzia� Joe.

Parker zbli�y� si� do nie domkni�tych drzwi po lewej stronie korytarza i lekko pchn�� je nog�. Na korytarz pad�a w�ska smuga ostrego �wiat�a. Inspektor wpu�ci� Alexa do pokoju, os�aniaj�c ostro�nie �okciem klamk�.

W garderobie Stefana Vincy by�o niezwykle jasno..O�wietlona by�a ona kilkuset�wiecow� �ar�wk� umieszczon� po�rodku sufitu, a poza tym dwiema silnymi lampami, znajduj�cymi si� po obu stronach wielkiego lustra wspartego o nisk� toaletk�, przed kt�r� sta�o wygodne, proste krzes�o z oparciem. Po prawej stronie pokoju sta�a wielka, zajmuj�ca prawie ca�� �cian�, zamkni�ta szafa dwudrzwiowa. Po lewej stolik i dwa krzese�ka, a naprzeciw drzwi kozetka, obita jasnym, kwiecistym materia�em.

Na kozetce le�a� Stefan Vincy. By� wyprostowany, lew� r�k� trzyma� na sercu, a prawa zwisa�a bezw�adnie, dotykaj�c pod�ogi. Tu� przy le��cym sta� obok kozetki wielki kosz czerwonych r�, smuk�ych i eleganckich jak baletnice.

Inspektor podszed� i pochyli� si� nad cia�em. Alex tak�e zbli�y� si� i stoj�c obok siebie, patrzyli przez chwil� w milczeniu na zmar�ego.

Le��ca na piersi r�ka zabitego zamyka�a si� na r�koje�ci poz�ocistego sztyletu, jak gdyby pragn�c go wyrwa� z rany albo spoczywaj�c po zadaniu samob�jczego ciosu. By� to prawdopodobnie ostatni odruch konaj�cego: pragnienie oswobodzenia si� od tkwi�cego w piersi obcego cia�a. Rana by�a na pewno straszliwa, bo sztylet tkwi� wbity po sam� r�koje��.

��To nie wygl�da na samob�jstwo� � mrukn�� Parker. � Cz�owiek nie�atwo mo�e wbi� sobie n� tak g��boko, le��c na wznak. Raczej zamordowano go� Doktor chyba powie to samo co ja� Chocia� oczywi�cie lepiej by by�o, gdyby to si� okaza�o samob�jstwem� � Urwa� i po chwili znowu mrukn��: � By�oby znacznie lepiej� Kiedy cz�owiek odbiera sobie �ycie, to chocia� robi g�upstwo, ale odbiera sobie tylko to, co do niego nale�y. Ale kiedy odbiera je drugiemu cz�owiekowi� � Znowu urwa�. � Tak. To jednak chyba morderstwo. Nie m�g� wbi� sobie no�a siedz�c, a p�niej upa�� na wznak. Cia�o nie mia�oby takiego po�o�enia. Nie, to by�oby niemo�liwe. Zab�jca pochyli� si� i uderzy� z g�ry, dodaj�c do ciosu ca�� wag� swego cia�a. Vincy zgin�� w u�amku sekundy� A ty jak s�dzisz?

Alex sta� nie odpowiadaj�c i spogl�da� w pi�kn�, nieomal spokojn� twarz umar�ego aktora. Pocz�tki siwizny na skroniach. G�ste, ciemne brwi. Du�e, zmys�owe usta. Prosty, wspania�y nos. Jak�e inna twarz ni� ta, kt�r� wyra�a�a jego maska wieczorem na scenie. Tamta by�a stara i nieruchoma. Ta, nawet po �mierci, �wiadczy�a o ��dzy �ycia.

Vincy ubrany by� nadal w sw�j dziwaczny, na p� wojskowy, na p� b�aze�ski kostium. Szara, workowata, bezkszta�tna bluza ze sztywnymi epoletami na ramionach. Huzarskie spodnie z czerwonym lampasem i bambosze na nogach. W miejscu, gdzie wbite by�o ostrze sztyletu, widnia�a w�ska, ciemna, wilgotna obw�dka. Poza tym krwi nie by�o wida�. Ale na prawej piersi � na tle jasnoszarego materia�u bluzy odcina�a si� jaskrawa, czerwona smuga. Parker pochyli� si� nad tym.

��To szminka, prawda? � zapyta� Alex nie poruszaj�c si�.

��Tak� � inspektor wyprostowa� si�.

��Nie ma nic wsp�lnego ze zbrodni� � mrukn�� A!ex. � To powsta�o w czasie przedstawienia, w chwili gdy Stara obejmuje Starego i wtula twarz w jego pier�� Ewa Faraday jest� by�a o wiele ni�sza ni� on i musia�a go po prostu zabrudzi� � Wskaza� twarz Vincy�ego. � Oni s� oboje mocno uszminkowani, bo re�yser operuje w tym spektaklu nadzwyczaj silnymi reflektorami. Przyjrzyj mu si�: ma grub� pow�ok� szminki na ustach i mocno ucharakteryzowan� opraw� oczu. Czo�a, brody i policzk�w oczywi�cie nie charakteryzowa�, graj�c w nylonowej masce.

��Tak� � Parker znowu si� pochyli�. Nie dotykaj�c sztyletu, odczyta� napis:

Pami�taj, �e masz przyjaciela

��Co? � Alex nie zrozumia�. Inspektor, nie m�wi�c s�owa, przywo�a� go ruchem d�oni. Joe pochyli� si�. Wzd�u� r�koje�ci sztyletu bieg� wygrawerowany napis, kt�ry przed chwil� zosta� odczytany przez Parkera.

��Pami�taj, �e masz przyjaciela � inspektor podrapa� si� w g�ow�. � Mam nadziej�, �e to nie �mier� z r�ki jakiego� tajnego stowarzyszenia albo sekty� Ale takie rzeczy nie zdarzaj� si�. Ostatni wypadek tego rodzaju mia� miejsce w roku 1899. Dwudziesty wiek jest o wiele mniej romantyczny. Ludzie zabijaj� wy��cznie z pobudek osobistych. Ale zaczekajmy� Mo�e to jednak samob�jstwo?

Nie s�ysz�c odpowiedzi odwr�ci� g�ow�, �eby zobaczy�, co si� dzieje z Alexem. Joe sta� przed koszem z kwiatami i przygl�da� si� r�om.

��S� �liczne� � szepn�� � zupe�nie na miejscu tutaj. �Umar�y spoczywa� w powodzi kwiecia�� Tak si� to podaje w prasie, prawda? � Jeszcze raz spojrza� na kosz, a potem pochyli� nisko g�ow�. Po chwili po�o�y� si� na pod�odze obok kozetki.

��O co chodzi? � zapyta� inspektor. � Uwa�aj, �eby� nie dotkn�� czego�.

Alex w milczeniu potrz�sn�� g�ow�, a potem na p� wsun�� si� pod kozetk�, staraj�c si� spojrze� od wewn�trz w lekko zaci�ni�t�, dotykaj�c� pod�ogi d�o� zmar�ego.

��On co� trzyma� � powiedzia� � jak�� zmi�t� kartk� papieru.

��Tak? � Parker ukl�k�. � To, niestety, musi zaczeka�. Nie chc� niczego rusza�, zanim nie przyjdzie daktyloskop i lekarz�

Rozleg�o si� pukanie do drzwi, a potem w szpar� wsun�a si� pyzata twarz sier�anta Jonesa.

��Wszyscy ju� s�, szefie: doktor, fotograf i daktyloskop.

��Dawaj ich tu � powiedzia� Parker, a jednocze�nie ruszy� ku drzwiom i wyszed� na korytarz. Alex otrzepa� ubranie i rozejrza� si�.

Czego� brakowa�o w tym obrazie. Ale czego? Czego? Zatrzyma� si�, rozejrza� marszcz�c brwi i staraj�c si� wyci�gn�� na powierzchni� �wiadomo�ci my�l, kt�ra tkwi�a gdzie� w g��bi m�zgu i nie chcia�a si� wydoby�. Potar� r�k� czo�o. Nie. Nie wiedzia�. A got�w by� przysi�c, �e wie, �e za sekund� zawo�a: � Wiem!

Podszed� ku drzwiom i zerkn�wszy raz jeszcze na cia�o Stefana Vincy i otaczaj�ce je przedmioty, wyszed� na korytarz, gdzie Parker przyt�umionym g�osem dawa� instrukcje grupie t�ocz�cych si� przed nim ludzi,

��Zaczynajcie, panowie! � powiedzia� inspektor. � Chcia�bym przede wszystkim zobaczy� t� kartk�, kt�r� nieboszczyk trzyma w r�ce. Prosz� mnie zawo�a�, kiedy b�dzie mo�na j� wzi��. Nie chc� tam wchodzi� i przeszkadza� wam, bo i tak dosy� ludzi wejdzie r�wnocze�nie do tej garderoby.

Skin�� na Alexa i ruszy� wraz z nim w kierunku lo�y portiera.

Kiedy znale�li si� przed lo�� portiera, inspektor wszed� i da� oczyma znak dy�uruj�cemu policjantowi, �eby si� usun��. Policjant poprawi� pasek pod broda i wyszed�.

Parker usiad� i wskaza� drugie krzes�o siwemu, wyblad�emu cz�owiekowi, kt�ry uni�s� si� z miejsca, kiedy weszli.

��Jeste�cie nocnym portierem tego teatru, prawda?

��Tak, prosz� pana! � Cz�owiek poderwa� si� z krzese�ka, ale na znak inspektora opad� na nie znowu.

��Jak brzmi wasze nazwisko?

��Soames, prosz� pana, George Soames.

��Czy od dawna tu pracujecie?

��Od trzydziestu o�miu lat, prosz� pana.

��Na tym stanowisku?

��Tak, prosz� pana.

��Opowiedzcie nam o tym, jak znale�li�cie zw�oki. � Parker wyj�� notes. Alex sta� oparty o �cian� i przygl�da� si� twarzy starego cz�owieka. Wida� by�o, �e �mier� Vincy�ego, a mo�e po prostu fakt, �e to on pierwszy odkry� zw�oki, zrobi�y na nim wielkie wra�enie.

��Wi�c, prosz� pana, przyszed�em jak zawsze, o dwunastej, �eby zmieni� Gullinsa�

��Gullinsa? To znaczy dziennego portiera?

��Tak, prosz� pana, co dwa tygodnie zmieniamy kolejno�� dy�uru, raz on ma nocny dy�ur, a ja dzienny, a potem odwrotnie.

��Tak. Wi�c przyszli�cie zmieni� Gullinsa i co?

��Wszed�em, prosz� pana, a on ju� czeka�. Porozmawiali�my przez chwil�, o tym i o owym, jak zawsze�

��Jak d�ugo rozmawiali�cie?

��Mo�e minutk�, mo�e dwie, prosz� pana. Potem on wyszed�, a ja zamkn��em za nim drzwi i ruszy�em na g�r�, �eby obej�� wszystkie garderoby i scen�, bo to mamy w regulaminie. Trzeba zawsze sprawdzi�, czy kto� nie zapr�szy� ognia albo czy jaki� kabel nie ma gdzie� spi�cia. To jest teatr, prosz� pana, i du�o ludzi tu pracuje, a mo�e si� zdarzy� kto� nieuwa�ny� Cz�sto taki po�ar tli si� par� godzin, zanim wybuchnie�

��Tak. Wi�c ruszyli�cie w obch�d�

��Otworzy�em drzwi do szatni personelu technicznego i zajrza�em tam, a potem ruszy�em dalej�

��A gdyby w tej chwili kto� zadzwoni� do teatru, to co?

��W nocy nikt, w zasadzie, prosz� pana, do teatru nie ma powodu przychodzi�, je�li nie odbywa si� nocna pr�ba. Ale nawet gdyby co� takiego si� zdarzy�o, to dzwonek nocny jest bardzo g�o�ny i kiedy w teatrze nie ma nikogo, to g�os jego niesie si� wsz�dzie, prosz� pana. Us�ysza�bym na pewno.

��Dobrze. Co dalej?

��Wi�c potem ruszy�em dalej korytarzem i pierwsza garderoba to by�a w�a�nie pana Vincy. Zobaczy�em �wiat�o przez dziurk� od klucza i chocia� Gullins nie powiedzia� mi, �e pan Vincy jeszcze jest, to jednak wola�em zapuka�. Przez tych trzydzie�ci osiem lat w teatrze niejedno si� ju� widzia�o. M�g� kto� by� u pana Vincy. Aktorzy czasem maj� takich sp�nionych go�ci. Jakie� panie, kt�re przychodz�� Pan wie, prosz� pana, to ta atmosfera garderoby teatralnej tak poci�ga�

��Tak. Wiem. A co dalej?

��Wi�c zapuka�em. A kiedy nikt nie odpowiedzia�, zapuka�em jeszcze raz. Kiedy nikt i tym razem nie odpowiedzia�, pochyli�em si� do dziurki od klucza i zobaczy�em, �e klucz tkwi od wewn�trz w zamku. Otworzy�em wi�c drzwi, bo pomy�la�em sobie, �e pewnie pan Vincy zapomnia� zgasi� �wiat�o wychodz�c.

��Czy by�y zamkni�te na klucz?

��Nie. Nacisn��em tylko klamk� i otworzy�y si�. Pocz�tkowo my�la�em, �e pan Vincy �pi, a mo�e nawet wypi� troch� za du�o, prosz� pana. Nieraz ju� takie rzeczy widzia�em. Wtedy wzywa si� taks�wk� i razem z szoferem pakuje go�cia do auta, �eby zbudzi� si� u siebie w domu.

��Tak. Ale pan Vincy nie spa��

��W�a�nie, prosz� pana. Wi�c kiedy podszed�em i zobaczy�em, �e ma ten sztylet wbity w serce, struchla�em i zacz��em si� trz���, i nie mog�em si� ani ruszy�, ani oderwa� od niego oczu. Ale potem przemog�em si� i podszed�em, �eby zobaczy�, czy �yje. Zmusi�em si�, �eby go dotkn��

��Czego dotykali�cie?

��Czo�a, prosz� pana. Po�o�y�em mu r�k� na czole, ale by�o ju� zupe�nie zimne. Zrozumia�em, �e to trup i wtedy w�osy mi stan�y d�ba. By�em przecie� sam w ca�ym gmachu, a morderca m�g� kry� si� gdzie� tutaj. Wi�c wypad�em z garderoby, pobieg�em do portierki, zamkn��em si� w niej na klucz i zadzwoni�em do pana dyrektora Davidsona, a potem nie rusza�em si� z miejsca a� do przyjazdu policji i pana dyrektora, tylko modli�em si� i czeka�em�

��A czy w ci�gu tego czasu morderca, je�eli by� w gmachu, m�g� uciec?

��Uciec, prosz� pana? � Stary zastanowi� si�. � W �aden spos�b, prosz� pana. Teatr zosta� dwa lata temu przebudowany i ca�e zaplecze sceny jest odgrodzone od widowni ogniotrwa�� �cian�. Prowadz� przez ni� tylko trzy ma�e wyj�cia z korytarza za kulisy i w�ziutki korytarzyk do foyer. Ale one wszystkie maj� stalowe drzwi i automatyczne zamki, a po przedstawieniu inspicjent zamyka je i oddaje klucz portierowi, tak �e wyj�cie jest tylko t�dy. Okna te� s� okratowane, jeszcze z czas�w, kiedy by� tu teatrzyk komediowy, pi��dziesi�t lat temu� Pami�tam go jeszcze jako ch�opiec�

��Chwileczk� � Parker wyszed� na korytarz i Joe us�ysza� go m�wi�cego do Jonesa: � We�cie ludzi i przeszukajcie ca�y teatr od strychu do piwnic, �eby sprawdzi�, czy morderca nie m�g� wyj�� albo czy nie ma gdzie� wy�amanego okna lub drzwi.

��Tak jest, szefie!

Parker powr�ci� do portierki.

��A ten Gullins, wasz kolega, czy nie m�g�, na przyk�ad, przepu�ci� jakiej� obcej osoby, nie zauwa�yszy jej?

��Nie wiem, prosz� pana. My�l�, �e nie, bo st�d wida� ca�e schody, prosz� pana, a po wyj�ciu personelu zamyka si� drzwi, wi�c chyba nie.

��A dlaczego mia�by zamyka� drzwi, je�eli pan Vincy jeszcze nie wyszed�?

��W�a�nie tego to ju� nie wiem, prosz� pana� � Stary zawaha� si�. � By�y zamkni�te, kiedy przyszed�em�

��Czy macie co� jeszcze do powiedzenia? � zapyta� szybko Parker.

��Nie, nie, nic� � Stary znowu zawaha� si�. � Nic, prosz� pana.

��Pami�tajcie, �e tu zamordowano cz�owieka! � inspektor wsta� i podszed� do niego. � Je�eli dostrzegli�cie jaki� drobiazg, nawet najmniejszy, to nie wolno wam go ukrywa�, nawet je�eli zdaje si� wam, �e nie ma on najmniejszego znaczenia.

��Tak jest, prosz� pana � portier wsta� szybko i wyprostowa� si� s�u�bi�cie.

��Siadajcie � Parker po�o�y� mu r�k� na ramieniu i zmusi� go, �eby usiad�. Nie zdejmuj�c r�ki, pochyli� si� nad nim. � M�wcie, Soames, tylko m�wcie ca�� prawd�, bo inaczej mo�ecie zosta� poci�gni�ci do odpowiedzialno�ci za ukrywanie przed policj� istotnych dla �ledztwa informacji.

��Kiedy, prosz� pana� To nie jest istotne, bo�

��O tym ja b�d� s�dzi�. M�wcie, prosz�.

��Wi�c, prosz� pana, chodzi tylko o to, �e Gullinsowi urodzi�o si� wczoraj dziecko� W nocy si� urodzi�o. Synek� I on ca�� noc poprzedni� nie spa�, a potem przyszed�, oczywi�cie, do pracy�

��Tak. I co?

��Wi�c kiedy ja przyszed�em i zapuka�em do drzwi, to nie odpowiedzia�. Musia�em dzwoni� par� razy. Dopiero wtedy si� obudzi�. Ale niech pan nie m�wi tego panu dyrektorowi, bo Gullins straci�by prac� A on� jemu �ona trzecie dziecko w�a�nie urodzi�a� I to by�oby dla niego straszne.

��Rozumiem. Nikt si� o tym nie dowie, kto nie musi si� dowiedzie�. Ale jakie to wed�ug was ma znaczenie?

��A takie, prosz� pana, �e to on, William Gullins, mia� obowi�zek obej�� za pi�tna�cie dwunasta wszystkie garderoby i scen�, �eby odda� mi teatr po swoim obchodzie. Taki jest przepis. Je�eli spa�, to znaczy, �e nie obszed�. Bo gdyby obszed�, to on by znalaz� pana Vincy. Poza tym musia� chyba by� senny i nie spojrza� na tabliczk�, boby zobaczy�, �e brak klucza od jednej garderoby. A je�eli brakowa�o tego klucza, to mia� obowi�zek sprawdzi� dlaczego. Wszyscy wychodz�c oddaj� klucze. Klucze od ka�dej garderoby zawsze oddaj� garderobiani, bo zostaj� chwil� po wyj�ciu aktor�w, �eby uporz�dkowa� garderob�. Nie wiem, jak to by�o dzisiaj. Pewnie pan Vincy odprawi� Ruffina�

��Kto to jest Ruffin?

��Oliver Ruffin to garderobiany, kt�ry obs�ugiwa� w Krzes�ach pana Vincy.

��Aha, to znaczy, �e wed�ug was Gullins zaspa�. A je�eli zaspa�, to r�nie mog�o si� tu dzia�. Czy tak?

��Tak, prosz� pana� Ale niech pan, prosz� pana�

��Mo�ecie by� spokojni. Chodzi o wykrycie mordercy, a nie o przekroczenie przepis�w przez waszego koleg�, kt�ry m�g� by� przecie� �zm�czony po nocy, kiedy oczekiwa� przyj�cia na �wiat potomka. Nie b�jcie si�, nic mu nie b�dzie, je�eli powie nam ca�� prawd�. A b�d�cie przekonani, �e powie. Dyrektor Davidson nie dowie si� o tym.

��Dzi�kuj� panu, prosz� pana� � Stary cz�owiek podni�s� si� z miejsca. � Czy mam i��, prosz� pana, czy zosta� do ko�ca mojego dy�uru?

Parker spojrza� na niego uwa�nie.

��Czy jeste�cie �onaci?

��Jestem wdowcem, prosz� pana.

��A macie dzieci?

��Dwie c�rki, prosz� pana.

��Czy mieszkaj� z wami?

��Nie, prosz� pana. Jedna i druga wysz�y za m��. Jedna jest w Szkocji, a druga a� w Australii. Jej m�� tam dosta� prac�

��Wi�c mieszkacie sami?

��Tak, prosz� pana.

��Dobrze. Id�cie do domu, ale nie wolno wam s�owa nikomu pisn�� do jutra, dop�ki si� tu rano nie zg�osicie. Teraz prze�pijcie si� troch�. Policja b�dzie pilnowa�a dzi� w nocy tego teatru w waszym zast�pstwie. � U�miechn�� si�. � Ale pami�tajcie, �e jeste�cie obowi�zani do milczenia.

��Tak jest, prosz� pana.

��I nie fatygujcie si� do Gullinsa, �eby go ostrzec o tym, �e policja wie o jego nadmiernej sk�onno�ci do snu przy pracy, bo za minut� pojedzie po niego samoch�d i przegoni was.

Stary cz�owiek zatrzyma� si� jak wryty, a potem przez jego pomarszczon� twarz przewin�� si� cie� u�miechu.

��Ale pan dyrektor Davidson nie dowie si�, prawda?

��Powiedzia�em wam ju�.

��No, to mog� i�� spokojnie spa� i nikomu nie pisn� s�owa. Dobranoc panom!

��Dobranoc, Soames!

Portier wyszed�. Przez okienko zajrza�a twarz dy�uruj�cego policjanta. Parker potakuj�co kiwn�� g�ow�. Rozleg�o si� pukanie do drzwi.

��To ja, szefie! � powiedzia� sier�ant Jones. -. Teatr przeszukany jak st�g siana, ale ig�y nigdzie nie ma. Wszystkie wej�cia i okna w porz�dku. Oni maj� tu nawet instalacj� alarmow�, tak�e nie naruszona. Morderca musia� wyj�� t�dy, tymi drzwiami.

��Dobrze. Niech kto� pojedzie natychmiast do dziennego portiera, Williama Gullinsa� Adres macie?

��Mamy ju� adresy ca�ego personelu i wszystkich aktor�w. Zaraz odjedzie w�z po niego!

��A kiedy go przywioz�, niech zaczeka na mnie tu w portierce.

��Tak jest, szefie! Parker zwr�ci� si� do Alexa.

��Poznam ci� teraz z panem dyrektorem Johnem Davidsonem, w�adc� absolutnym tego teatru i moim sta�ym dostawc� miejsc w pierwszych rz�dach. Chod�my.

Wyszli z portierki i ruszyli korytarzem, omijaj�c garderob� Vincy�ego. Spoza nie domkni�tych drzwi dochodzi�y odg�osy krz�tania si� pracuj�cych ludzi. S�ysz�c kroki, doktor wychyli� si� i zawo�a�:

��Chcia�bym go zabra� do siebie i zrobi� dok�adn� sekcj�, chocia� wszystko wydaje si� jasne.

��Dobrze. Niech go pan bierze. Samob�jstwo wykluczone, prawda?

��Wykluczone. Nikt nie jest w stanie zada� sobie tego uderzenia le��c na wznak. Zamordowany jednym ciosem. �mier� nast�pi�a od razu.

��A kiedy mniej wi�cej zgin��?

��Na oko, mi�dzy dziewi�t� a dziesi�t�, ale raczej bli�ej dziewi�tej ni� dziesi�tej.

��O godzinie dziewi�tej pi��dziesi�t widzia�em go jeszcze na scenie� � powiedzia� uprzejmie inspektor � a stoj�cy tu� ko�o mnie pan Joe Alex widzia� go tak�e, nie m�wi�c ju� o o�miuset innych osobach, kt�re mo�emy wzi�� na �wiadk�w.

��Naprawd�? � Lekarz uni�s� brwi. � W takim razie musia� oczywi�cie umrze� p�niej. Ale nie p�niej ni� o dziesi�tej, przy czym i ten czas wydaje mi si� troch� nieprawdopodobny. W mi�niach g�owy rozpoczyna si� ju� st�enie po�miertne, a przecie�� � spojrza� na zegarek � jest dopiero za pi�tna�cie pierwsza.

��To ju� pa�skie kr�lestwo, doktorze� � Parker uni�s� r�ce obronnym ruchem. � Czekamy na pa�sk� diagnoz�. Chcia�bym pozna� jak najszybciej przybli�ony czas chwili zgonu.

��W takim razie musz� go zaraz zabra�, kiedy tylko sko�cz� te zdj�cia.

��Dobrze, niech go pan bierze. Czekam na pana telefon.

Lekarz pokr�ci� g�ow� i wr�ci� do pokoju. Parker i Alex ruszyli dalej. Kiedy doszli do ko�ca korytarza, inspektor przystan��. Przed nimi bieg� w poprzek drugi, szeroki korytarz, stykaj�cy si� najprawdopodobniej jedn� �cian� ze scen�, bo by�o w nim widoczne tylko czworo w�skich, stalowych drzwi zaopatrzonych w napisy: CISZA! Po przeciwnej stronie nie by�o �adnych drzwi, tylko w odleg�o�ci kilku krok�w drugi korytarzyk, r�wnoleg�y do tego, kt�rym przyszli.

��Dobrze zbudowany teatr � powiedzia� Alex � �adne drzwi nie wychodz� na �cian�, za kt�r� jest scena. W ten spos�b ogranicza si� do minimum ewentualny odg�os trzaskania i g�os�w ludzkich.

Ruszyli dalej. Drugi korytarzyk, kt�ry min�li, mia� po trzy pary drzwi z ka�dej strony. Potem zn�w by�a naga �ciana, a wreszcie otwarte drzwi z napisem: GARDEROBY PIERWSZEGO PI�TRA DYREKCJA BUFET. Sta� w nich detektyw po cywilnemu, kt�ry wypr�y� si� na widok Parkera. Za tymi drzwiami rozpoczyna�y si� strome schody na pi�tro. Po wej�ciu na schody min�li bufet, ciemny i po�yskuj�cy w mroku, potem jeszcze kilkoro drzwi, a� wreszcie znale�li si� przed ostatnimi, zaopatrzonymi napisem: DYREKCJA. Parker zapuka� i nie czekaj�c odpowiedzi, uchyli� je.

��Prosz�, wejd�cie, panowie! Prosz� bardzo� � Dyrektor Davidson by� wysokim, �niadym m�czyzn� o w�skiej, nerwowej twarzy. Zerwa� si� zza biurka i podszed� do Parkera z wyci�gni�t� r�k�, a potem spojrza� na Alexa.

��To jest pan Joe Alex, znany autor powie�ci kryminalnych, a m�j nieoficjalny wsp�pracownik � powiedzia� Parker szczerze.

��Kt� by pana nie zna�! � dyrektor Davidson serdecznie potrz�sn�� d�oni� Alexa. � Czyta�em chyba wszystkie pa�skie ksi��ki! Zawsze twierdz�, �e dla ludzi interesu dobra ksi��ka kryminalna to wi�cej ni� urlop. Mo�na kilka godzin wypocz�� i zacz�� my�le� o czym� innym, a nie tylko o tych przekl�tych interesach� � Zwr�ci� si� do Parkera: � M�j Bo�e! � powiedzia�. � M�j Bo�e wielki! Co pan na to, panie inspektorze?

��Co ja na to? � Parker roz�o�y� r�ce swoim ulubionym, bezradnym ruchem. � Chcia�bym przede wszystkim dowiedzie� si� od pana, co pan my�li o tym wszystkim. Z racji pa�skiego stanowiska wszystkie sprawy teatru ogniskuj� si� na tym biurku. Czy nie m�g�by nam pan szkicowo nakre�li� sylwetki zmar�ego, jego stosunku do koleg�w, ostatnich wydarze� tutaj i tak dalej. Mo�e mia� wrog�w? Mo�e sta�o si� co�, co mog�oby rzuci� pewne �wiat�o na spraw�? Zanim przyst�pi� do przes�uchiwania aktor�w i personelu technicznego, chcia�bym, �eby nam pan opowiedzia�, co pan my�li o tym wszystkim.

��Co ja o tym my�l�? � Dyrektor odruchowo wskaza� im g��bokie, obite sk�r� fotele i podsun�� pude�ko z cygarami. Potem potar� r�k� brod�. � Szczerze m�wi�c, my�l� o tym bez przerwy od godziny, to znaczy od chwili, kiedy Soames do mnie zadzwoni�� Czy Vincy mia� wrog�w? Mia�! Szczerze m�wi�c, Stefan Vincy by� znienawidzony przez wszystkich i znam kilka os�b, kt�re mog�yby go chyba zamordowa� z zimn� krwi�. Jeszcze dzi� rano ja sam mia�em ochot� zrzuci� go ze schod�w� � urwa�. � To straszne tak m�wi� o zmar�ych!

��Jeszcze straszniejsze jest nie m�wi� o zmar�ym, kiedy morderca znajduje si� na wolno�ci, a dzia�anie policji zale�ne jest od jak najwi�kszej ilo�ci zebranych informacji � powiedzia� sucho Parker. � Niech pan nam w skr�cie opowie wszystko to, co pana zdaniem mo�e by� istotne: niech pan nam nakre�li sylwetk� Stefana Vincy na tle jego pracy i stosunk�w z lud�mi w tym teatrze.

Pan Davidson zastanawia� si� przez chwil�. P�niej zacz�� m�wi�

Mam do opowiedzenia i bardzo wiele, i bardzo niewiele. Nic, co w moim przekonaniu mog�oby rzuci� jakie� �wiat�o na osob� zab�jcy, ale bardzo wiele o samym Vincym i jego stosunkach z lud�mi.

��Mo�e najpierw spr�buje nam pan okre�li� jego sylwetk� psychiczn�, dobrze? � powiedzia� cicho Parker. � Chcia�bym mie� to jako� u�o�one� � u�miechn�� si� przepraszaj�co. � Chc� wiedzie� najpierw, jakim by� cz�owiekiem, p�niej, jakie ma pan informacje o jego �yciu osobistym, a wreszcie, jak uk�ada�y si� jego stosunki z zespo�em i dyrekcj� teatru, tu na miejscu, zgoda?

��Dobrze. Wi�c zacznijmy od pierwszego punktu: Jaka by�a sylwetka psychiczna Stefana Vincy� � Dyrektor zastanawia� si� przez chwil�. � Bardzo trudno na to odpowiedzie�. Nie wiem, czy posiada� on to, co nazywamy zdecydowan� sylwetk� psychiczn�, to znaczy jaki� uformowany, niezmienny charakter, chocia� powinien by� ju� go mie�, bo w�a�nie dobiega� pi��dziesi�tki. By� bardzo zarozumia�y, nawet pyszny, ale to jest wsp�lna cecha wielu aktor�w, raczej cecha zawodowa ni� osobista. Wynika ona z konieczno�ci samoobrony. Cz�owiek nieustannie konfrontowany z setkami widz�w, kt�rych �ask� pragnie sobie ci�gle od nowa zaskarbia� przez ca�e �ycie, musi wierzy� w to, �e jest wi�cej wart ni� inni, �e jest niezast�piony i niepowtarzalny jako zjawisko. Tylko najinteligentniejsi aktorzy wiedz� o swoich brakach, chocia� i oni niech�tnie przyznaj� si� do tego. Ale Vincy nie by� inteligentny w og�lnie przyj�tym tego s�owa znaczeniu. By� sprytny po aktorsku, umia� rozmawia� z lud�mi, by� czaruj�cy, kiedy chcia� zyska� sobie kogo�. Ale wydaje mi si�, �e pos�dzenie go o jak�� g��bi� by�oby b��dem. Szczerze m�wi�c, uwa�a�em go za cz�owieka bardzo ograniczonego. Nie mia� tak�e tego, co nazywamy etyk� post�powania. To, co mog�o mu przynie�� korzy��, by�o najwa�niejsze i got�w by� zawsze pope�ni� ka�de �wi�stwo dla poprawienia swej sytuacji. Wiem, �e kilkana�cie lat temu by� bohaterem jakiego�, zatuszowanego zreszt�, skandalu karcianego. Oszukiwa� przy pokerze i z�apano go na gor�cym uczynku. Wiem tak�e, �e utrzymywa�a go �ona pewnego bardzo bogatego cz�owieka, z kt�r� �y� tylko dla pieni�dzy. Dawa�a mu nawet du�e sumy, ale przepu�ci� je, tak jak przepu�ci� otrzymanego od niej rolls-royce�a i will� pod miastem. Ale to te� dawne czasy. Dzia�o si� to oko�o dziesi�ciu lat temu. Najgorsze w tej aferze by�o to, �e Vincy g�o�no rozpowiada� ka�demu, kto chcia� i kto nie chcia�, o tym, �e jest taka pani i kim ona jest. Prawdopodobnie s�dzi�, �e sk�ada ona w ten spos�b pewnego rodzaju ho�d jego urodzie i jego sztuce aktorskiej. By� zreszt� bardzo zdolny, to pewne. Ale nie genialny. Nigdy nie zosta� naprawd� wielkim aktorem. My�l�, �e na przeszkodzie temu sta�a w�a�nie jego pr�no�� i nieumiej�tno�� podporz�dkowania si� dobrym, my�l�cym re�yserom. By� aktorem starej daty, o wiele starszej ni� jego metryka urodzenia. Nale�a� do kategorii owych dziewi�tnastowiecznych gwiazdor�w, dla kt�rych niewa�ny by� autor sztuki i jej tekst, niewa�ni byli partnerzy i ca�o�� przedstawienia oraz jego my�l przewodnia, ale tylko ich sylwetka na scenie. By� nies�ychanie wra�liwy na najmniejsze wycofywanie go na drugi plan w czasie jakiej� sceny, w kt�rej wysuni�cie go by�oby nonsensem. Nie dawa� si� nagina� do koncepcji re�yserskich, co w drugiej po�owie dwudziestego wieku musi w ko�cu wykluczy� aktora poza nawias wielkich spektakli, bo nikt nie chce mie� postaci wy�amuj�cych si� z og�lnego planu i uniemo�liwiaj�cych harmonijne prowadzenie pr�b. Dlatego mo�e nie znalaz� si� w �adnym z wielkich teatr�w i nigdy nie przejdzie do historii sceny angielskiej, chocia�, by� mo�e, mia� do tego pewne przyrodzone prawo z racji swego jednak nieprzeci�tnego talentu. W Krzes�ach by� znakomity, chocia� gdyby zapyta� pan Darcy�ego, ile si� z nim nam�czy�, m�g�by panu opowiedzie� ca�e tomy. Ca�a koncepcja tej roli to Darcy, nie on. Ale powracaj�c do jego sylwetki psychicznej my�l�, �e to by� cz�owiek s�aby, ograniczony i pozbawiony skrupu��w. R�wnocze�nie posiada� wiele uroku osobistego, szczeg�lnie dla kobiet, kt�re bardzo wiele mu w �yciu pomog�y i, jak my�l�, zaszkodzi�y, psuj�c go� Skandali i skandalik�w z kobietami mia� zupe�nie niezliczon� ilo��.

��Tak � Parker zastanowi� si�. � Czy s�dzi pan, �e m�g� on mie� jakie� kontakty ze �wiatem przest�pczym?

��Chyba nie. Nie s�dz�. Nie mia� do tego �adnego powodu. Chocia�� Ale i to nie jest �adna poszlaka�

��Co? � zapyta� inspektor.

��Ostatnio, to znaczy mniej wi�cej od tygodnia, Vincy zacz�� zachowywa� si� zupe�nie zdumiewaj�co, nawet jak na niego. Ludziom wydawa�o si� pocz�tkowo, �e zwariowa�. Zacz�� m�wi� wszem i wobec, i ka�demu z osobna, �e ma zamiar za�o�y� w�asn� wytw�rni� filmow�, gdzie nareszcie zdo�a ukaza� si� �wiatu jak Laurence Olivier. Na pytania, sk�d we�mie pieni�dze na takie przedsi�wzi�cie, u�miecha� si� tajemniczo i wzrusza� ramionami m�wi�c, �e to g�upstwo. Oczywi�cie, kiedy mi o tym doniesiono (bo, jak panowie wiecie, w teatrze dyrektorowi zawsze o wszystkim donios�), roze�mia�em si�. Nikt lepiej ni� ja nie zna� jego dochod�w. Musz� by� zorientowany w tych rzeczach, bo ci�gle mam do czynienia z aktorami i musz� wiedzie�, ile kt�ry z nich jest �wart�, jak to si� m�wi. Ale Vincy zmienia� si� z dnia na dzie�, a� wreszcie przyszed� do mnie dzi� rano tu do gabinetu i zachowuj�c si� nies�ychanie pogardliwie, zar�wno wobec mnie samego, jak i wobec idei Chamber Theatre, kt�ry, jak panowie wiecie, s�u�y wy��cznie sztuce nowoczesnej i jej propagowaniu, za��da� jakiej� astronomicznej sumy za granie, m�wi�c, �e w obecnych warunkach gra za mniejsze pieni�dze w podobnie nonsensownych bzdurach nie interesuje go. W przeciwnym wypadku grozi� zerwaniem kontraktu. Prze�kn��em gniew, cho� jego zachowanie by�o zupe�nie idiotyczne, i spokojnie powiedzia�em mu, �e ma prawo zerwa� kontrakt z teatrem, ma prawo odej��, nawet od jutra, ale oczywi�cie musi pokry� wszystkie straty, co wyniesie wielk� sum�, gdy� za��dam od niego zwrotu koszt�w za przygotowanie sztuki i op�acenie wszystkich aktor�w, personelu technicznego itd., oraz za konieczny przest�j do chwili znalezienia odpowiedniego zast�pcy i wprowadzenia go w rol�. Jednak po rozpocz�ciu sezonu i podpisaniu kontrakt�w we wszystkich teatrach nie b�dzie to oczywi�cie tak� prost� spraw�. Teraz zreszt�, kiedy zgin��, biedz� si� bardzo nad tym od chwili, kiedy dosz�a mnie ta straszna wiadomo��. Aktorzy s� przes�dni. Mo�e si� nie znale�� nikt, kto b�dzie chcia� wej�� w rol� zamordowanego kolegi�

��Tak. Oczywi�cie� � Parker chrz�kn��.

��Przepraszam! Odbieg�em od tematu. Ot� po tej mojej odpowiedzi zreflektowa� si� troch�, ale mimo to wym�wi� prac� w naszym zespole i stwierdzi�, �e po wygraniu Krzese� b�dzie si� uwa�a� za zwolnionego ze wsp�pracy z nami, do czego mia� zreszt�, na podstawie kontraktu, oczywiste prawo i czego nie musia� mi w og�le m�wi�. Ale to nie by�y jedyne symptomy tego, co zesp�l pocz�tkowo kwitowa� stukaj�c si� w czo�o za jego plecami, a w co po paru dniach wszyscy uwierzyli, nie wy��czaj�c mnie. Przecie� aktor nigdy nie wymawia pracy, i to takim tonem, dyrektorowi teatru, je�eli nie widzi przed sob� o wiele lepszych perspektyw. Zrobi�em wi�c dyskretny wywiad, ale mog� stwierdzi� z ca�� pewno�ci�, �e �adna wytw�rnia filmowa ani �aden z teatr�w nie podj�y z nim �adnych rozm�w. Rzecz jest wobec tego zupe�nie niezrozumia�a dla mnie. Nie wiem, sk�d chcia� wzi�� owe fundusze. Na pewno nie ze swego aktorstwa ani z �adnych zysk�w z tym zwi�zanych�

��A czy manifestowa� to swoje przysz�e bogactwo, czy te� owe pi�kne perspektywy, jeszcze w jaki� spos�b? � zapyta� inspektor.

��Ale� tak! W teatrze sytuacja ju� od dawna stal� si� bardzo napi�ta. Ewa Faraday by�a, a� do chwili poznania Vincy�ego, nieomal narzeczon� Henryka Darcy, kt�ry odkry� j� w jednym z zespo��w amatorskich i zrobi� z niej aktork�. Potem jednak musia�a si� zakocha� w Vincym albo po prostu zawr�ci� jej w g�owie, bo zerwa�a z Henrykiem i zacz�a przebywa� tylko w towarzystwie Vincy�ego. Sta�o si� to w kilkana�cie dni po rozpocz�ciu pr�b Krzese�, przed trzema miesi�cami. Ten cz�owiek mia� ogromny wp�yw na kobiety. Chyba go pokocha�a jednak, bo Henryk to przecie� jeden z najlepszych i najzdolniejszych ludzi, jakich mamy w teatrze. Gdyby wysz�a za niego, by�aby szcz�liwa i s�awna. Ale kto mo�e zrozumie� kobiet�? W ka�dym razie Darcy nie mrugn�� nawet okiem, jak si� to m�wi, chocia� musia� ich oboje codziennie spotyka�, bo los tak chcia�, �e grali akurat w sztuce, gdzie wyst�puje tylko dwoje aktor�w. Darcy re�yseruje t� sztuk�, a poza tym wyst�puje w drobnym epizodzie M�wcy. Musia� by� z nimi bez przerwy, dyskutowa� z nimi, ustawia� ich, spotyka� ich dwa razy dziennie� Ale nie takie rzeczy widzia�em ju� w teatrze! Dla Ewy nadal by� najserdeczniejszy. Zapewne kocha j� jeszcze. Ale ona �wiata nie widzia�a poza tamtym. Podobno Vincy m�wi� jej, �e si� z ni� o�eni, �e chce z ni� za�o�y� ognisko rodzinne i ustatkowa� si� wreszcie. Zreszt�, kto mo�e wiedzie�, co jej m�wi�, co obiecywa� i jak na ni� dzia�a�? My�l�, �e przyszed� na �wiat z t� straszn� cech�, jak� ma lep na muchy. Kobiety lgn�y do niego, a potem nie mog�y si� oderwa�. A on rzuca� je bez wahania, je�eli tylko mu si� sprzykrzy�y albo je�li przestawa� ich potrzebowa�. To samo sta�o si� z Ew�. Przed kilku dniami dosz�o pomi�dzy nimi do wielkiej awantury w teatrze. To znaczy Ewa nie bra�a jak gdyby udzia�u w tej awanturze, tylko on, Vincy. Krzycza� na ni� i wymy�la� jej od ostatnich, �e czepia si� go, �e kr�puje mu �ycie, �e nie ma do niego �adnego prawa, �e jest mu kul� u nogi. Sta�o si� to w dzie� czy dwa potem, jak zacz�� rozpuszcza� pog�oski o swojej fortunie. Widocznie uzna�, �e ma��e�stwo z m�od�, znan� ju�, ale nie najs�awniejsz� aktork� nie ma dla niego teraz �adnego sensu. By� pe�en fantastycznych projekt�w, w kt�rych nie mog�a ona odgrywa� �adnej roli� Po tej awanturze zerwa� � ni� i nie odzywa� si� do niej s�owem poza scen�. Na scenie zachowywa� si� tak, jakby mia� do czynienia ze �mij�. Zreszt� w czasie tej awantury dosz�o do innego jeszcze incydentu. Kiedy Vincy podni�s� g�os krzycz�c na Ew�, Darcy�ego nie by�o jeszcze w teatrze. My�l� zreszt�, �e wybra� sobie ten moment. Chcia� j� upokorzy� publicznie i nie dosta� r�wnocze�nie po z�bach. Bo Darcy na pewno nie pozwoli�by Vincy�emu tak si� zachowa� wobec niej, bez wzgl�du na to, czy rzuci�a go dla Vincy�ego, czy nie� Ot� mamy w teatrze inspicjenta, nazwiskiem Jack Sawyer, kt�ry jest m�odym, dosy� w�t�ym ch�opcem, studentem dorabiaj�cym u nas, �eby m�c uko�czy� studia medyczne. Inspicjent znajdowa� si� wtedy niedaleko i kiedy Vincy u�y� wobec Ewy jakiego� nieparlamentarnego okre�lenia, podszed� do niego i powiedzia�, �e m�czyzna nie ma prawa zachowywa� si� w ten spos�b wobec kobiety. Trzeba panom wiedzie�, �e dla Stefana Vincy personel teatru w og�le nie zalicza� si� do ludzi. Traktowa� ich tak jak pan feudalny swoich poddanych, a prawdopodobnie o wiele gorzej, bo nie dostrzega� ich w og�le. Vincy i Henryk Darcy s� wysokimi, ros�ymi m�czyznami, ale ten inspicjent to mizerak. Wi�c, nie namy�laj�c si�, Vincy uderzy� go w twarz. Spoliczkowany ch�opiec porwa� za toporek, kt�ry stra�ak po�o�y� na sto�ku w korytarzu, i by�by go mo�e nim uderzy�, gdyby nie wmieszali si� inni, kt�rzy zd��yli nadbiec. Oczywi�cie cala sprawa mog�a sko�czy� si� bardzo brzydko dla Vincy�ego, ale na moj� pro�b� Sawyer da� si� przeprosi� Vincy�emu, kt�remu zagrozi�em, �e mo�e dosta� si� za to do wi�zienia na przeci�g kilku miesi�cy. Oczywi�cie nie poszed�by do wiezienia, ale otrzyma�by grzywn�. Chcia�em jako� to za�agodzi�. W teatrze takie spory i k��tnie szalenie utrudniaj� prac� i odbijaj� si� od razu na grze zespo�u i przebiegu ca�ego spektaklu. Ale to nie by� koniec. Ewa oczywi�cie zemdla�a wtedy i trzeba j� by�o p�l godziny cuci�, a potem dosta�a ataku p�aczu, w zwi�zku z czym przedstawienie rozpocz�o si� z pi�tnastominutowym op�nieniem. A kiedy przyszed� Darcy, kt�ry wyst�puje dopiero pod koniec drugiej ods�ony, i dowiedzia� si� od razu o tym, co si� sta�o, wszed� w przerwie do garderoby Vincy�ego i zapowiedzia� mu spokojnie, �e je�li jeszcze raz powie chocia� jedno nieuprzejme s�owo do Ewy Faraday, w�wczas zabije go jak psa. Potem wyszed�, nie czekaj�c na odpowied�. Garderobiany Ruffin, kt�ry by� przy tym, bo stale musi przebywa� podczas spektaklu w garderobie Vincy�ego, chocia� boi si� go jak ognia, bo ten ostatni traktuje Ruffina obrzydliwie, opowiedzia� mi, �e Vincy zblad� jak papier i przez d�u�sz� chwil� trz�s� si� najwyra�niej ze strachu, a dopiero zapowied� przez megafon oznajmiaj�ca koniec przerwy i wej�cie na plan zmusi�y go do otrz��ni�cia si� z tego wra�enia. Natychmiast potem przeprosi� formalnie Ew�, ale stosunki mi�dzy nimi zosta�y raz, i jak si� okazuje, na zawsze zerwane�

��Tak� � Parker zanotowa� co� w notesie i podni�s� si� z krzes�a. � Dzi�kuj� panu bardzo, panie dyrektorze. To, co pan nam opowiedzia�, jest w ka�dym razie nies�ychanie ciekawe. Otwiera pole do wielu domys��w, kt�rych chcia�bym si�, oczywi�cie, wystrzega� � Urwa�. � Jest noc � powiedzia� niepewnie � czy nie s�dzi pan, �e nale�y si�-panu troch� snu? W najbli�szych godzinach nie b�dziemy pana prawdopodobnie potrzebowali, a� do rana. Gdyby wynik�o co� niespodziewanego, b�d� musia� z przykro�ci� obudzi� pana telefonem. Ale przypuszczam, �e nic takiego si� chyba nie zdarzy w ci�gu nocy�

��Mog� zanocowa� tu � powiedzia� pan Davidson. � Cz�sto nocuj� tu, kiedy mam wiele roboty albo kiedy trwaj� generalne pr�by z d�ugimi przerwami. Mam kanapk�, na kt�rej �api� troch� snu, a dy�urny portier budzi mnie telefonicznie.

��Jak pan sobie �yczy, panie dyrektorze. Tylko jedna pro�ba, prosz� nadal nikogo nie zawiadamia� o wypadku. Jutro i tak prasa musi si� o tym dowiedzie�, ale im p�niej reporterzy si� do nas dobior�, tym lepiej. Zawiesza pan, oczywi�cie, przedstawienia?

��Krzese� tak. Ale mamy drug� sztuk�, gotow� prawie zupe�nie, kt�ra by�a przygotowywana r�wnolegle z Krzes�ami, bo zupe�nie nie wiedzia�em, jaki mo�e by� odd�wi�k u publiczno�ci. Takie sztuki potrafi� albo robi� ogromne kasy, albo pa�� po dwu spektaklach. Ta mia�a ogromne powodzenie�

��I s�dz�, �e teraz b�dzie mia�a jeszcze wi�ksze� � powiedzia� Parker � o ile znam ludzi.

��I ja tak s�dz� � pan Davidson pokiwa� g�ow� � chocia� w teatrze nigdy niczego nie mo�na przewidzie�

��� jak o tym �wiadczy dzisiejsza noc � zako�czy� inspektor z ponurym humorem. � I jeszcze jedno, panie dyrektorze. Dla formalno�ci chcia�bym wiedzie�, jak pan sp�dzi� dzisiejszy wiecz�r.

��Ja? No, tak, oczywi�cie. By�em na przyj�ciu u Lorda Majora. Przyj�cie trwa�o od pi�tej po po�udniu i przeci�gn�o si� a� do jedenastej� P�niej wr�ci�em do domu z dwoma przyjaci�mi� To by�o przyj�cie dla dyrektor�w teatr�w� Kontakt rady miejskiej z lud�mi sztuki. Dyrektor Beetle Theatre i Teatru Burleski wypili jeszcze u mnie po szklaneczce, a potem odjechali na pi�� minut przedtem, nim zadzwoni� st�d do mnie pa�ski podw�adny. Na szcz�cie, bo nie powstrzyma�bym si� chyba od powiedzenia im o tej nowinie i ca�y Londyn hucza�by ju� teraz, a reporterzy szturmowaliby do drzwi na dole. Z przera�eniem my�l� o tym, na ile pyta� b�d� musia� odpowiedzie� jutro�

��I ja! � westchn�� Parker. � Ale ludzie chc� czyta� gazety, a gazety chc� podawa� ostatnie wiadomo�ci. Na to nie ma rady. Dzi�kuj� panu jeszcze raz, panie dyrektorze. Wi�c zostaje pan tutaj?

��Tak. B�d� przez ca�y czas u siebie, �eby panom nie przeszkadza�. Ale nie wiem, czy zasn�

��W ka�dym razie niech pan spr�buje � powiedzia� inspektor Beniamin Parker i wycofa� si� z pokoju, a Joe Alex za nim.

Na schodach Parker zatrzyma� si� chwil�.

��Nic jeszcze nie m�w, Joe. Ta sprawa mo�e okaza� si� trudniejsza, ni� my�la�em. Nic jeszcze nie wiemy.

��Nie mia�em zamiaru nic m�wi� � mrukn�� Ale: Jestem po ca�ym dniu sp�dzonym w samochodzie, w trze i w restauracji. Wsta�em o si�dmej rano. Teraz pierwsza. Czy s�dzisz, �e w tych okoliczno�ciach mi koniecznie by� gadatliwy? Zreszt� czy by�em kiedykolwiek gadatliwy?

Parker u�miechn�� si�.

��Nie. Nigdy nie by�e�. To prawda. Chocia� trudno ci� nazwa� mrukiem. Ale czy naprawd� chcesz teraz wraca� do domu?

��Za nic w �wiecie! Tego przecie� nie powiedzia�em.

��Dobrze! � Ruszyli dalej w d�. Znali si� od w lat i razem przebyli wojn� na pok�adzie brytyjskiego bombowca. By� kiedy� czas, �e wydawali si� sobie bli�si ni� bracia. Alex wiedzia�, �e pomimo u�miechu inspektor jest strapiony.

��Teraz przes�uchani tego dziennego portiera, a potem nast�pnych, je�eli on nic nam nie wniesie. Ale mam wra�enie, �e powinien co� wnie��. Je�eli zab�jca m�g� dosta� si� i wyj�� tylko obok jego okienka� Ale czekajmy�

Na g��wnym korytarzu za scen� spotkali sier�anta Jonesa.

��Przywie�li ju� tego portiera, szefie!

��Williama Gullinsa?

��Tak, szefie! Jest na portierce. Pilnuje go policjant. Trz�sie si� ca�y, bo �ona le�y w szpitalu. Urodzi�a w�a�nie dziecko. On tam p�acze, szefie. Dlatego szed�em do pana, bo nie wiadomo, co z nim robi�.

��Zaraz przestanie p�aka� � mrukn�� Parker i przyspieszy� kroku. Na ich widok policjant w portierce, kt�ry sta� pochylony nad �kaj�cym rozpaczliwie cz�owiekiem, wyprostowa� si� s�u�bi�cie, ale r�wnocze�nie zrobi� tak� min�, jakby nie wiedzia�, co pocz�� z tym zdumiewaj�cym stworzeniem, kt�re siedzia�o na krzese�ku ukrywszy g�ow� w d�oniach. Inspektor znowu da� znak policjantowi, ka��c mu odej��, a kiedy drzwi zamkn�y si� za nim, pochyli� si� i powiedzia� spokojnie:

��Gullins, zostali�cie wezwani tutaj, �eby mo�na was by�o przes�ucha� w sprawie pope�nionego morderstwa. Je�eli pope�nili�cie to morderstwo, macie zupe�n� s�uszno�� op�akuj�c sw�j los. Je�eli natomiast nie pope�nili�cie go, marnujecie tylko nasz czas i sw�j. Po przes�uchaniu chc� was odes�a� samochodem do domu. M�czyzna powinien by� w domu przy dzieciach, kiedy �ona le�y w szpitalu. No, ale przede wszystkim b�d�cie m�czyzn�!

Jak za zakl�ciem r�d�ki czarodziejskiej cz�owiek siedz�cy na krzese�ku uni�s� g�ow� i opu�ci� r�ce. Twarz mia� zalan� �zami, ale nie malowa�a si� na niej rozpacz, tylko bezbrze�ne zdumienie.

��Morderstwo?� � wyszepta�. � Jak to, o m�j Bo�e?� Wi�c nie okradli teatru? Wi�c nie okradli?�

��Nie! � powiedzia� Parker stanowczo i usiad� naprzeciw niego. � Nie okradli teatru, kiedy usn�li�cie na s�u�bie. Kiedy przyjecha�a po was policja i nie chcia�a z wami o niczym rozmawia�, tylko kaza�a wam zabiera� si� z nimi, byli�cie przekonani, �e tak si� w�a�nie sta�o i �e poci�gn� was do odpowiedzialno�ci za zaniedbanie obowi�zk�w albo b�d� podejrzewa� o sp�k� ze z�odziejami. Nic z tego, Gullins! Mi�dzy godzin� dziesi�t� a dziesi�t� trzydzie�ci zamordowany zosta� w swojej garderobie aktor Stefan Vincy i chcemy us�ysze� wasze jak najdok�adniejsze zeznanie na temat tego, co robili�cie i co dostrzegli�cie tego wieczoru.

��Pan Vincy zamordowany!� � powiedzia� Gullins. � Pan Vincy! A ja by�em tutaj, za �cian�� O Bo�e� Czy pan powiedzia�: mi�dzy dziesi�t� a dziesi�t� trzydzie�ci?!

��Tak. Tak powiedzia�em.

��Wi�c to ona!

��Co za ona? � spyta� szybko inspektor, pochyliwszy si� ku przodowi.

��Ta� ta pani, kt�ra przysz�a kwadrans po dziesi�tej i by�a tam kilka minut, a potem wysz�a.

��Wi�c by�a tu jaka� pani o tej porze?

��Tak� Pan Vincy zapowiedzia�, �e ona przyjdzie, wi�c wpu�ci�em j�. To nie by�a pierwsza, kt�r� tak wpuszcza�em� Ale ta by�a starsza ni� inne� Ni� tamte wszystkie�

��Ile mog�a mie� lat?

��Mo�e czterdzie�ci? A mo�e nawet wi�cej? Ale z tymi zamo�nymi paniami to nie wiadomo. Tak dobrze s� utrzymane, �e czasem wygl�daj� m�odziej�

��Bardzo s�usznie. A jak by�a ubrana?

��Mia�a na sobie czarny, cienki p�aszcz i ma�y kapelusz, taki modny, p�okr�g�y, szary� I, zdaje si�, pantofle na bardzo wysokich obcasach� Ale ona sama nie by�a wysoka�

��Poznaliby�cie j�, gdyby�cie j� zobaczyli?

��Chyba� chyba tak, prosz� pana.

��Dobrze. A nie uderzy�o was w niej nic? W jej stroju, mo�e w zachowaniu?

��By�a jakby troch� speszona� Ale nie zwr�ci�em na ni� uwagi, bo przecie� to nie by�a osoba z teatru, a obcy ludzie cz�sto zachowuj� si� nie�mia�o za kulisami, prosz� pana.

��Tak. I nic wi�cej nie mo�ecie o niej powiedzie�?

��Chyba nic, prosz� pana� Aha! Jedno mo�e, ale to pewnie nie ma znaczenia� Te panie to zawsze maj� do wieczorowych stroj�w takie ma�e pi�kne torebki albo z lamy z�otej, albo ze srebrnej nitki, albo inne, ale zawsze takie male�kie. Moja �ona kiedy� zwr�ci�a mi na to uwag�, kiedy tu siedzia�a u mnie, �e to musi by� pi�kne �ycie nie nosi� w torebce niczego, tylko puder, szmink� i chusteczk�

��Dobrze. Wasza �ona ma s�uszno��, to musi by� o wiele wygodniejsze �ycie. Ale co z t� pani�?

��W�a�nie, prosz� pana. Ta pani mia�a du��, pakown� torebk�, zupe�nie inn� ni� one wszystkie maja do wieczorowych sukien. Trzyma�a ja nisko i nie zauwa�y�em tego przy okienku. Ale wyjrza�em za ni�, kiedy wchodzi�a po schodach, i wtedy j� zobaczy�em. Nie pomy�la�em sobie o tym nic wtedy. A ona pewnie mia�a w niej rewolwer.

Parker spojrza� przeci�gle na Alexa, kt�ry przed chwil� gwizdn�� cicho przez z�by.

��Pan Vincy zamordowany zosta� sztyletem� � mrukn�� inspektor.

��To pewnie mia�a tam ten sztylet, prosz� pana. Ale czy ja mog�em o tym pomy�le�?

��Nie. Nie mogli�cie. Co prawda, mogli�cie potem obej�� teatr i wtedy nie p�akaliby�cie tu i nie mieliby�cie wyrzut�w sumienia. Czy jest tu ksi��ka telefoniczna?

��Co? � powiedzia� portier Gullins. � Tak, prosz� pana! Jest, oczywi�cie! � Zerwa� si� i poda� inspektorowi ksi��k�. Parker poda� j� Alexowi.

��Znajd� mi �askawie numer pana Charlesa Cresswel-la, dobrze, Joe?

Alex bez s�owa kiwn�� g�ow� i zaczai przewraca� kartki.

��Teraz opowiedzcie mi pr�dko, jak sp�dzili�cie ten wiecz�r od pocz�tku przedstawienia a� do chwili, kiedy obudzi� was wasz kolega o godzinie za pi�� dwunasta.

��Tak jest! � Gullins usiad� i zastanowi� si�. � Wi�c kiedy zacz�o si� przedstawienie, wszystko by�o jak zwykle, nikt obcy nie przyszed�. Potem, gdzie� mo�e dziesi�� minut po rozpocz�ciu, przyszed� do mnie garderobiany pana Vincy, Oliver Ruffin, i wszed� do portierki. Porozmawiali�my troch�, bo mia� du�o czasu. Pan Vincy odprawi� go zaraz potem, kiedy Ruffin ubra� go w kostium, i kaza� mu ju� nie wchodzi� do garderoby, bo spodziewa si� go�cia. Kaza� Ruffinowi uprzedzi� mnie, �e przyjdzie do niego jedna pani i mam j� wpu�ci�, ale nie wiedzia�, czy ta pani przyjdzie w przerwie, czy po przedstawieniu� Potem by�a przerwa, Ruffin siedzia� u mnie w dalszym ci�gu. W przerwie przyszed� jeden kwiaciarz z koszem r� dla pana Vincy, Ruffin nie ruszy� si� ode mnie, bo by� potrzebny dopiero po ko�cu przedstawienia, dla rozebrania pana Darcy. Pan Darcy gra w tej sztuce dopiero na samym ko�cu, ale od czasu tej awantury mi�dzy panem Vincy a pann� Faraday przychodzi� przed rozpocz�ciem spektaklu i od razu przebiera� si�. Ma zreszt� taki sam kostium jak pan Vincy, tylko bez maski, ale za to wyst�puje w kapeluszu, wi�c Ruffin nie ma z nim wiele k�opotu. W tych nowoczesnych sztukach, m�wi Ruffin, jedno jest dobre, �e kostiumy s� z byle czego i nie ma �adnych koronek ani tych haft�w, jakie by�y dawniej. Cz�owiek nie musi si� narobi�.

Parker spojrza� spod oka na Alexa i otworzy� usta, jakby chcia� przerwa� m�wi�cemu, ale Joe zrobi� prawie niedostrzegalny przecz�cy ruch g�ow�. W r�ku trzyma� zamkni�t� ksi��k� telefoniczn�, przytrzymuj�c palcem jedn� stron�. Parker zamkn�� usta i zwr�ci� oczy na m�wi�cego. � Wi�c Ruffin siedzia� u mnie jeszcze troch� po przerwie, a wtedy przysz�a siostra �ony, kt�ra przyjecha�a akurat poci�giem z Manchesteru, �eby pom�c troch� w domu, bo �ona urodzi�a wczoraj, wi�c wys�a�em do niej depesze, bo jeszcze dwoje dzieci jest w domu, a ja mam dwana�cie godzin s�u�by na dob�, i to w dzie� Wi�c kiedy przysz�a z walizk�, Ruffin powiedzia�, �e idzie do garderoby panny Faraday, kt�ra jest teraz na scenie, i pogada sobie troch� z Susann�.

��Kto to jest Susanna?

��To garderobiana panny Faraday, �ona Malcolma Sn�w, naszego kurtyniarza, wielka gadu�a. Ca�y teatr by� ciekaw, jak si� te� sko�czy ta afera po awanturze mi�dzy pann� Faraday i panem Vincy, bo przecie� panna Faraday przedtem, jak si� to m�wi, chodzi�a z panem Darcy� Wi�c Ruffin poszed� pogada� sobie z Susann�, a mnie zostawi� z siostr�. Potem sko�czy�o si� przedstawienie; bo to nie jest d�ugie przedstawienie, podobno to by�a nawet jednoakt�wka, tylko �e pan Darcy zrobi� przerw� po�rodku, �eby tych krzese� mogli wi�cej wnie�� na scen�. Z tymi krzes�ami zawsze jest heca, bo trudno je ustawi� w takim specjalnym porz�dku� Dwie�cie pi��dziesi�t krzese� trzeba ustawi� na scenie w czasie przerwy i ludzie sobie r�ce obrywaj�, �eby zd��y� Ale o czym to ja m�wi�em?� Ano, tak. Wi�c po ko�cu przedstawienia wys�a�em siostr� taks�wk� do domu, bo chocia� pieni�dzy nie mam za wiele, ale jednak cz�owiek troch� si� boi zostawia� dzieci same w domu. Jedno ma dziesi�� lat, niby roztropniejsze, ale drugie za to ma tylko cztery, i same si� musz� k�a�� spa� i kolacj� sobie robi�. Wi�c siostra wsiad�a w taks�wk� i pojecha�a. A ja czeka�em, a� wszyscy wyjd�. Wyszli ju� prawie wszyscy, kiedy zajrza�a ta pani� Zapyta�a, czy jest pan Vincy. Powiedzia�em, �e jest, wi�c wesz�a na g�r�. Potem chyba nikt ju� nie wychodzi�, a ja siedzia�em i oczy mi si� zacz�y klei�, bo przecie� ca�� poprzedni� noc nie spa�em, a rano poszed�em do pracy. Pami�tam, �e ta pani wysz�a, a ja ju� by�em taki �pi�cy, �e zamkn��em za ni� drzwi i trzymaj�c klucz w r�ce usiad�em przy okienku i opar�em g�ow� na �okciu. Pomy�la�em, �e zdrzemn� si� troch�, a kiedy pan Vincy b�dzie chcia� wyj��, obudzi mnie, zerw� si� i mu otworz�. No i ledwie zamkn��em oczy, a ju� zadzwoni� do drzwi Soames. Tak mi si� przynajmniej zdawa�o, bo musia�em pewnie spa� wi�cej ni� p�torej godziny. Ale przy tych nerwach i prze�yciach poprzedniej nocy to m�g�bym spa� chyba z pi�� dni� Teraz mi to min�o� � powiedzia� z lekkim zdumieniem. � Wcale mi si� teraz spa� nie chce.

��Dobrze. Zachce si� wam na pewno � powiedzia� Parker. � Ale najpierw musicie sko�czy� wasze opowiadanie.

��No, to chyba koniec mego opowiadania, prosz� pana. Soames zadzwoni�, a ja by�em taki rozespany, �e zupe�nie zapomnia�em o panu Vincy i o tym, �e mia�em zrobi� obch�d teatru przed wyj�ciem. Zreszt� wiedzia�em, �e Soames to zaraz zrobi, bo to bardzo sumienny cz�owiek. Poza tym czy cz�owiek m�g� przypuszcza�, �e w teatrze akurat zdarzy si� taka okropno��? Wi�c kiedy przyszed� Soames, pozna� pewnie, �e spa�em, ale nie zdziwi� si�, bo wszyscy wiedzieli o tym, �e mi si� syn urodzi�. Nawet pieni�dzy troch� w prezencie dla niego z�o�y� mi ca�y zesp� To bardzo przyjemny teatr, prosz� pana, i stosunki tu naprawd� pi�kne i kole�e�skie. Nikt nie zwraca uwagi, czy kto� jest pracownikiem fizycznym, czy artyst�. Atmosfera jest dobra, mo�na powiedzie�, a nikt z nas si� nie spoufala, bo wiemy, �e co re�yser albo aktor, to nie portier. Ale ka�dy jest grzeczny dla ka�dego. Mo�e jeden pan Vincy by�� Ale o nieboszczyku nie nale�y �le m�wi�. Umar� i co kto do niego mia�, musi mu teraz ka�dy wybaczy�, prawda, prosz� pana?

��Na pewno � Parker skin�� g�ow�. � Id�cie do domu, Gullins, i wy�pijcie si�. Mo�e uda mi si� nie zawiadomi� pana dyrektora Davidsona o tym, �e spali�cie na s�u�bie, kiedy to si� wydarzy�o. Ale pami�tajcie, �e nast�pnym razem mo�ecie mie� ogromne k�opoty. Ojciec trojga dzieci musi by� bardziej obowi�zkowy.

��Dzi�kuj� panu, prosz� pana � g�os Gullinsa znowu zadr�a� niebezpiecznie � w�a�nie tak ogromnie si� martwi�em, �e�

��W porz�dku. Id�cie ju��

��Dobranoc panom�

��Dobranoc, dobranoc� � Parker da� znak dy�uruj�cemu, kt�ry wypu�ci� Gullinsa dr��cego, ale u�miechni�tego niepewnie.

��Co teraz? � zapyta� Joe. � Czy pojedziemy do pana Charlesa Cresswella, narzeczonego Anny Dodd? My�l�, �e tak.

��I ja tak my�l�. � Parker wychyli� si� i wyda� zarz�dzenia. Po chwili siedzieli ju� w samochodzie, kt�ry ruszy� ostro i wpad� w d�ug�, prost� ulic� prowadz�c� w�r�d dw�ch szereg�w wysokich, starych kamienic. Potem auto skr�ci�o i min�wszy dwie czy trzy w�sze ulice, przedosta�o si� do dzielnicy willowej. Po chwili zatrzyma�o si� przed ton�cym w ciemno�ciach domem, na p� ukrytym za wysokimi drzewami ogrodu. Furtka by�a zamkni�ta. Parker wysiad� i nacisn�� dzwonek. Przez chwil� dom nadal by� ciemny. Inspektor znowu nacisn�� guzik dzwonka, ale r�wnocze�nie na parterze domu zapali�o si� �wiat�o w jednym z okien. Potem w pewnej odleg�o�ci skrzypn�y lekko drzwi.

��Kto tam? � zapyta� jaki� ochryp�y, starczy g�os.

��Czy zasta�em pana Charlesa Cresswella? � zapyta� r�wnie g�o�no Parker.

��Co takiego? � rozleg�o si� powolne cz�apanie i po chwili na �cie�ce rozja�nionej padaj�cym z okna blaskiem i �wiat�em niedalekiej latarni ukaza�a si� przygarbiona posta� w ciemnym, d�ugim szlafroku. � Kto to taki?

Alex zauwa�y�, �e na pi�trze zap�on�o drugie �wiat�o.

��Policja � powiedzia� Parker, kiedy stary cz�owiek zbli�y� si� dostatecznie, aby nie trzeba by�o do niego zbyt g�o�no wo�a�. � Chcemy zobaczy� si� z panem Charlesem Cresswellem, je�eli jest w domu.

��Policja� � Stary cz�owiek podszed� jeszcze bli�ej. Przyjrza� si� im uwa�nie.

��Oto moja legitymacja � Parker wysun�� ku niemu przez �elazne sztachety ma��, ciemn� kart�. Stary cz�owiek wzi�� j� do r�ki i odczyta� jej tre�� w �wietle latarki, kt�r� wysup�a� z kieszeni szlafroka.

��Tak� � zawaha� si� � jak to policja?� � mrukn�� do siebie jakby z niedowierzaniem. � Nigdy jeszcze nie by�o �adnego policjanta�

Ale na �cie�ce rozleg�y si� inne kroki, szybsze i bardziej zdecydowane.

��Co si� tam dzieje, John? � zapyta� m�ody m�ski g�os.

��Jestem inspektorem Scotland Yardu � powiedzia� ostro Parker � i zwracam panu uwag�, �e pe�ni� w tej chwili moje obowi�zki s�u�bowe. Chc� widzie� Charlesa Cresswella, je�eli jest w domu. Je�eli go nie ma, prosz� wyja�ni�

��To ja � powiedzia� m�ody cz�owiek i zbli�y� si�. � Otw�rz, Johnie.

Stary cz�owiek si�gn�� po klucz i otworzy� furtk�. Przechodz�c Parker wyj�� mu z r�ki swoj� legitymacj�.

��Przepraszam, �e musimy pana niepokoi� o tej porze nocy � powiedzia� uprzejmie � ale nast�pi� pewien do�� dramatyczny wypadek i przypuszczamy, �e b�dzie pan nam m�g� udzieli� jakich� informacji na ten temat.

��Ja? � Charles Cresswell roze�mia� si�. Alex zobaczy� w mroku dwa rz�dy jego bia�ych, r�wnych z�b�w. � Obawiam si�, �e to jaka� omy�ka. Ale skoro pan pe�nicie swoje funkcje urz�dowe, nie zostaje mi nic innego jak� � Usun�� si� i zapraszaj�cym gestem wskaza� prowadz�c� ku domowi �wirowan� �cie�k�. Parker ruszy� przodem, maj�c obok siebie gospodarza. Alex szed� za nimi przez mroczny ogr�d. My�la�. Tak, teraz to ju� chyba nie mia�o najmniejszego znaczenia� Ale w�a�nie w tej chwili zrozumia�, co trapi�o go po wej�ciu do garderoby zabitego. Czy�by ona zabra�a�?

Znale�li si� przed wej�ciowymi drzwiami i Cresswell wszed� w nie pierwszy, zapalaj�c �wiat�o w hallu. Bez s�owa wskaza� gestem drzwi prowadz�ce w prawo. By� to niewielki pok�j, urz�dzony cz�ciowo jak gabinet, cz�ciowo jak biblioteka. Alex z przyjemno�ci� spojrza� na pi�kny gobelinek wisz�cy na �cianie.

��Li�ge? � zapyta� impulsywnie.

��Tak! � Charles Cresswell spojrza� na niego z zainteresowaniem. � Jak na policjanta ma pan do�� oryginalne zainteresowania.

Alex chcia� wyja�ni� swoj� obecno�� w tym domu, ale Parker uni�s� r�k�. Usiedli.

��S�ucham? � powiedzia� Cresswell. � Jestem naprawd� i szczerze zdumiony wizyt� pan�w. Nigdy jeszcze nie mia�em kontaktu z�

��Mia� pan � powiedzia� uprzejmie Parker � o ile sobie przypominam, odby�em z panem przed trzema laty rozmow� o Claudiuszu Clavearege, pa�skim przyjacielu, kt�ry zapl�ta� si� w pewne� hm� sprawy. Nie myl� si�, prawda?

��Wi�c to pan? � Cresswell roze�mia� si�. � Od razu wydawa�o mi si�, �e sk�d� pana znam! Ale nie przypuszcza�em, �eby� Tak, rzeczywi�cie, rozmawia� pan ze mn� przed trzema laty o biednym Claudiuszu.

��W�a�nie. Natomiast dzi� chcia�bym pana poprosi� o opowiedzenie nam, jak pan sp�dzi� wczorajsze popo�udnie i wiecz�r do chwili obecnej.

��Ja?

��Tak. Istniej� pewne przypuszczenia, �e zupe�nie nie�wiadomie sta� si� pan nieomal �wiadkiem morderstwa, a w ka�dym razie mo�e pan wiele wyja�ni�, opowiadaj�c nam przebieg wczorajszego popo�udnia i wieczoru. Nie chc� panu wi�cej sugerowa�, aby nie wp�yn�� na swobodny tok pa�skiego opowiadania.

��To wydaje mi si� zupe�nie niemo�liwe� � powiedzia� Cresswell � przecie� wczoraj po po�udniu i wieczorem� � Wzruszy� ramionami. � Ale nie budzi�by mnie pan chyba o tej godzinie nocy dla �artu, prawda? Wi�c opowiem panom wszystko, co si� wydarzy�o. A nie wydarzy�o si� nic� O czwartej pojecha�em do mojej narzeczonej, panny Anny Dodd, i przebywa�em u niej do godziny za pi�tna�cie �sma. Nied�ugo ma si� odby� nasz �lub i omawiali�my najbanalniejsz� na �wiecie spraw�: tras� naszej podr�y po�lubnej. Chcemy wyjecha� z Anglii na kilka miesi�cy i objecha� �wiat doko�a. Ale, jak panowie wiecie, �wiat mo�na obje�d�a� rozmaicie. Sp�dzili�my wi�c ten czas bardzo przyjemnie, ogl�daj�c ca�� mas� kolorowych prospekt�w, kt�re przywioz�em z sob�, i dyskutuj�c bardzo zawzi�cie. Potem zjedli�my co� w rodzaju p�nego podwieczorku w towarzystwie pani Angeliki Dodd, matki mojej narzeczonej. Jej m�� jest dosy� powa�nie chory, wi�c nie bra� w tym udzia�u. Zszed� tylko na kaw� przed samym naszym wyjazdem do teatru. Pojechali�my na Krzes�a Ionesco. Po przedstawieniu odwioz�em Ann� do domu, a sam wr�ci�em bezpo�rednio tutaj. Nie chc� bywa� teraz sam w nocnych lokalach, a moja narzeczona jest nieco skr�powana chorob� ojca� Wr�ci�em do domu, zjad�em kolacj�, wyk�pa�em si� i po�o�y�em spa�. Obudzi�a mnie rozmowa w ogrodzie. To wszystko.

��Dzi�kuj� panu bardzo � Parker wsta�. � Jeszcze jedno drobne pytanie: Czy by� pan w teatrze sam ze swoj� narzeczon�?

��Nie � Cresswell uni�s� brwi. � By�a tam tak�e jej matka.

��Ale u�y� pan przed chwil� okre�lenia: �odwioz�em Ann� do domu�. Trzeba chyba rozumie� pod tym, �e odwi�z� pan tak�e swoj� przysz�� te�ciow�?

��Nie. Po�egna�a si� z nami po przedstawieniu, m�wi�c, �e ma jeszcze co� do za�atwienia w s�siedztwie i wr�ci taks�wk�. Wi�c odjechali�my sami.

��Raz jeszcze panu dzi�kuj� i bardzo przepraszam za nocne naj�cie � Parker u�miechn�� si�. � Wydaje mi si�, �e wiele mi pan pom�g�, chocia� oczywi�cie nie jestem tego jeszcze pewien. Do widzenia panu, mr Cresswell!

I wyszed�, pozostawiaj�c zdumionego gospodarza na progu pokoju. Milcz�cy Alex wysun�� si� za przyjacielem.

Kiedy znale�li si� za furtk�, Parker zatrzyma� si� z r�k� opart� na b�otniku samochodu.

��Co by� zrobi� na moim miejscu w tej chwili? � zapyta�.

��Gdybym by� na twoim miejscu, pojecha�bym z powrotem do teatru, �eby sprawdzi� wyniki badania zw�ok, odciski palc�w i przede wszystkim, �eby dowiedzie� si�, co za papier Vincy trzyma w r�ce. Poza tym jest jeszcze jedno pytanie, na kt�re chcia�bym sobie odpowiedzie�, chocia� nie chcia�bym jeszcze o nim teraz m�wi�.

��A p�niej co by� zrobi�?

��P�niej pojecha�bym do pani Angeliki Dodd i zapyta�bym j�, co robi�a od chwili po�egnania c�rki i przysz�ego zi�cia po zako�czeniu sztuki Krzes�a a� do chwili, kiedy powr�ci�a do domu.

��Tak, masz racj�. Na moim miejscu zrobi� to samo. � Parker u�miechn�� si� nieweso�o i wsiad� do auta.

Zaledwie ruszyli, zacz�� m�wi� na p� do siebie, na p� do Alexa.

��Wiemy, �e o godzinie 10.15 do garderoby Vincy�ego wesz�a jaka� pani. Doktor podaje chwilowo mniej wi�cej ten sam czas jako ostateczn� granic� chwili zgonu, chocia� kr�ci� troch� nosem, m�wi�c, �e to za p�no. Ale fakty twierdz� co innego. Wiedza medyczna nie mo�e operowa� z dok�adno�ci� chronometru. Spektakl zacz�� si� o �smej, o dziewi�tej nast�pi�a przerwa, kt�ra trwa�a do dziewi�tej pi�tna�cie mniej wi�cej, potem Vincy znowu wszed� na scen�. O dziesi�tej spektakl by� sko�czony. Wiem, bo sam spojrza�em na zegarek. Na ile czasu przed ko�cem m�g� Vincy zej�� ze sceny?

��Siedem do o�miu minut, jak s�dz� � odpowiedzia� Alex troch� roztargnionym g�osem.

��W�a�nie! Wi�c mniej wi�cej o godzinie 9.52 by� jeszcze widoczny. Troch� czasu musia�o mu zaj�� przej�cie do garderoby. Nie zosta� zabity w drzwiach. Musia� po�o�y� si� najpierw i wzi�� do r�ki ten papier, kt�ry za chwil� poznamy. To razem mog�o trwa� cztery do pi�ciu minut. To znaczy, �e �y� jeszcze o 9.56. �aden lekarz na �wiecie nie wm�wi we mnie, �e mo�e.okre�li� po kilku godzinach czas zgonu z dok�adno�ci� wi�ksz� ni� p� godziny. Czyli �e m�g� zgin�� nawet o 10.25. � Ale mnie potrzebna jest godzina 10.15. Tu wszystko si� zgadza�

��Absolutnie� � mrukn�� Alex.

��W�a�nie. Absolutnie! Poza tym pani Dodd mia�a t� dziwn� torebk�. Zwr�ci�a przecie� na to uwag� panna Beacon. Na szcz�cie kobiety dostrzegaj� takie rzeczy. Cresswell nie odwi�z� jej do domu. Jaki�, na Boga, interes mog�a mie� w tej okolicy poza odwiedzeniem Vincy�ego? Odczeka�a, a� wyjd� aktorzy i personel, i wesz�a po kwadransie. Vincy czeka� na ni��

��A ona go zabi�a� � mrukn�� znowu Alex. � Je�eli dodasz do tego fakt, �e Vincy od tygodnia bredzi� o nadchodz�cej wielkiej fortunie, a tak�e drugi fakt, �e c�rka pani Dodd odziedziczy�a dwadzie�cia pi�� milion�w, to zawsze mo�esz wysnu� z tego jeszcze jeden wniosek.

��Ju� go wysnu�em, m�j drogi. Vincy najprawdopodobniej szanta�owa� pani� Dodd. Nie wiem jeszcze, jakie t�o mia� ten szanta�. A mo�e by� jej kochankiem?

��To tak�e jest mo�liwe� � Alex ziewn��. � M�g� by� tak�e kochankiem jej c�rki, kt�ra wychodz�c za m�� chcia�aby wykupi� od niego swoje mi�osne listy. Milionerka mo�e wiele zap�aci� za takie kompromituj�ce dokumenty, o wiele wi�cej ni� skromna c�rka archeologa, kt�r� by�a jeszcze przed paru tygodniami. Mog�a prosi� matk� o za�atwienie tego�

��I to jest mo�liwe. Bardziej chyba nawet ni� tamto pierwsze. A mo�e jest w tym jeszcze jakie� powik�anie, ale jestem przekonany, �e nie myl� si�, rozumuj�c w ten spos�b. Dalej mog�o si� to odbywa� tak, �e wesz�a i widz�c okazj�, pozby�a si� szanta�ysty, a potem uciek�a.

��I to jest mo�liwe� Chocia� zdumiewa mnie jej g�upota. Wej�� do pustego teatru, zapyta� portiera o pana Vincy, sta� z nim twarz� w twarz w tym pe�nym o�wietleniu, a potem zabi�. Najwidoczniej pani Dodd wierzy�a jeszcze bardziej w g�upot� policji ni� w swoj� w�asn�. Naiwna osoba, kt�ra uwierzy�a, �e przychodz�c do�� charakterystycznie ubrana, po spektaklu, gdzie j� z t� dziwn� torebk� widzia�o zapewne wielu znajomych pr�cz nas� mo�e zabi� faceta i rozp�yn�� si� w londy�skiej mgle, kt�rej zreszt� nie ma dzi� ani na lekarstwo. Ale kto wie, mo�e tak w�a�nie by�o?

��Czy w�tpisz w to? � zapyta� Parker.

��Tak. W�tpi�.

��A jakie widzisz inne rozwi�zanie? Przecie� po jej wej�ciu nikt ju� nie wszed� ani nie wyszed� z teatru. Je�eli ona tego nie zrobi�a, m�g� to zrobi� po niej tylko portier, William Gullins, kt�rego mo�na pos�dzi� o wszystko, ale nie o to, �e w dwadzie�cia cztery godziny po przyj�ciu na �wiat trzeciego dziecka zabawi� si� w morderc�.

��Vincy m�g� by� ju� nie�ywy, kiedy wesz�a� � szepn�� Alex.

��Wi�c dlaczego nie wszcz�a alarmu? Znajduje trupa i bez s�owa wychodzi? Czemu, na mi�o�� bosk�?

��Je�eli sprawy maj� si� tak, jak powiedzia�e� na pocz�tku, a Vincy szanta�owa� j� lub jej c�rk�, to my�l�, �e jego trup z wbitym po r�koje�� sztyletem by� dla niej co najmniej przynosz�cym ulg� widokiem. Mog�a zosta� jeszcze kilka minut, poszukuj�c tych list�w czy czegokolwiek, co mia� jej da� w zamian za to, co nios�a w wypchanej torbie. A potem wysz�a marz�c o tym, �eby nikt nigdy jej nie odnalaz�. Ale mog�a, oczywi�cie, go zabi� Chocia�� Tak. W�a�ciwie masz s�uszno��. Za mn� przemawia tylko pewien argument sytuacyjny, a poza tym niewiele jeszcze wiemy. My�l�, �e to ona tam by�a. Trzeba b�dzie do niej zaraz pojecha�. To wszystko jest prawd�. Ale wydaje mi si�, �e nie ona zabi�a, chocia� nie m�g�bym na to przysi�c.

��A za�o�y�by� si�?

��Tak. Za�o�y�bym si�, �e nie ona, i to o grubsz� sum�. W tym wypadku stawiam na szal� tylko moje przekonanie i, jak powiedzia�em, pewien szczeg� sytuacyjny.

��Szkoda, �e jestem tylko skromnym inspektorem policji� � powiedzia� Parker. � Zdaje si�, �e m�g�bym dzisiaj wiele zarobi� zak�adaj�c si� z tob�. Jeste� autorem kryminalnych ksi��ek i wydaje ci si�, �e ludzie morduj�c dzia�aj� zawsze absolutnie logicznie. Tymczasem sam fakt zbli�ania si� takiego czynu albo jego spe�nienie powoduje ogromne napi�cie nerwowe i w�wczas zab�jca dzia�a nieskoordynowanie, pozostawiaj�c �lady, kt�rych m�g�by unikn�� Mordercy nie s� w zasadzie geniuszami. Nie geniusze zajmuj� si� zbrodni�, ale zwykli podli ludzie�

��Obawiam si�, �e ten zab�jca jest inteligentniejszy, ni� ci si� wydaje.

��Naprawd�?

W blasku mijanych latarni ulicznych Alex dostrzeg�, �e inspektor patrzy na niego uwa�nie.

��A czy masz jeszcze jakie� inne rozwi�zanie? � zapyta� Parker.

��Na razie mam, niestety, dwa� � powiedzia� Joe. � Rozwi�zanie �A� i rozwi�zanie �B�.

��Czy pani Dodd jest �A� czy �B�?

��Pani Dodd jest �c�, i to ma�e �c�, nie wielkie. Ca�a trudno�� w tym, �e niekt�re moje spostrze�enia pasuj� do �A�, a niekt�re do �B�. Ale ci�gle jeszcze tych spostrze�e� jest za ma�o. My�l�, �e jedna sprawa b�dzie decyduj�ca� przeszukanie garderoby Vincy�ego.

��Co spodziewasz si� tam znale��?

��Chodzi o to, czego nie spodziewam si� tam znale�� � Alex w zamy�leniu potar� d�oni� czo�o. � Ale na razie za ma�o jeszcze wiemy. Bujam troch� w ob�okach. Masz s�uszno��. Wr��my do teatru, dowiedzmy si� tego, czego si� musimy dowiedzie� od lekarza i daktyloskopa, i tego, co musimy wywnioskowa� z przeszukania garderoby i odczytania kartki, kt�r� Vincy mia� w r�ce. Potem oka�e si�, czy jestem tylko fantazjuj�cym autorem kryminalnych romans�w, czy mo�e mam jednak odrobin� s�uszno�ci.

��Zadziwiasz mnie� � zacz�� Parker g�osem, w kt�rym by�o o wiele mniej pewno�ci ni� w chwili, gdy rozpoczyna� sw�j monolog. Auto stan�o i dostrzegli znane ju� sobie schodki i boczne wej�cie do Chamber Theatre.

Sier�ant Jones siedzia� na sk�adanym krzese�ku w korytarzu przed garderob� zmar�ego i pali� papierosa.

��Co nowego? � zapyta� Parker.

��S� ju� odciski daktyloskopijne, szefie. To znaczy, nie ma ich. Na klamce s� tylko jedne, tego starego portiera, kt�ry wszed� do garderoby o dwunastej� Soamesa. W samej garderobie tylko odciski zabitego i inne, kt�re okaza�y si� odciskami garderobianego Ruffina. Sprowadzi�em go tutaj, szefie, �eby zrobi� odbitki. Zatrzyma�em go, bo pomy�la�em, �e mo�e b�dzie pan chcia� z nim m�wi�. Na narz�dziu zbrodni nie ma �adnych �lad�w. Zab�jca mia� r�kawiczki na r�kach.

��Dobrze! � mrukn�� Parker. Zawr�ci� do portierki i zatelefonowa� do lekarza.

��S�ucham! � odezwa� si� doktor. � Badam go po raz drugi teraz. Za p� godziny zadzwoni�. O kt�rej, powiada pan, m�g� umrze� najwcze�niej?

��O 9.56 wieczorem.

��W takim razie albo ja jestem lekarzem do niczego, albo pan jest detektywem do niczego, albo moje odczynniki chemiczne s� do niczego.

��A o kt�rej umar� wed�ug pana, doktorze?

��Powiem panu za p� godziny! � S�uchawka opad�a na wide�ki po drugiej stronie przewodu.

��Do diab�a � warkn�� Parker. W kr�tkich s�owach zrelacjonowa� gaw�dz�cemu z Jonesem Alexowi przebieg rozmowy z lekarzem.

W garderobie Stefana Vincy �wiat�a nadal p�on�y jak poprzednio. Pierwsze spojrzenie Alexa pad�o na stoj�c� pod �cian� kozetk�. By�a pusta. Zw�oki wyniesiono. Stefan Vincy ju� nigdy tu nie powr�ci i nie zasi�dzie przed lustrem, aby wzi�� do r�ki szmink�

��O Bo�e! � westchn�� inspektor i podszed� ku drzwiom. � A co z t� kartk�, kt�r� trzyma� w r�ce?

��To nie by�a kartka� � Jones roz�o�y� r�ce. � To by�a bia�a koperta, zupe�nie pusta i nie zaadresowana.

���adnych odcisk�w na niej?

��Tylko jego odciski.

��Znakomicie� � mrukn�� Parker i zamkn�� drzwi. Odwr�ci� si�. Alex sta� przed otwart� szuflad� toaletki. Inspektor podszed� i razem patrzyli na jej zawarto��. By�y tam kawa�ki szminek w prostym, drewnianym pude�ku, zaj�cza �apka pokryta pudrem, bileciki, kt�re pochodzi�y z dnia premiery, podpisane kobiecymi imionami. Parker od�o�y� je na bok. Poza tym prospekty firmy Mercedes-Benz i Cadillac, a pr�cz nich wiele fotografii Stefana Vincy, zaopatrzonych z g�ry w autograf. Podpis by� nieco manieryczny w estetyce sprzed lat dwudziestu. Troch� pieni�dzy: dwana�cie funt�w banknotami i bilon srebrny. Zap�acony rachunek telefoniczny. Tandetna figurka Buddy z okr�g�ym brzuszkiem, b�d�ca zapewne jak�� star� maskotk�, niespodziewana fotografia wybuchu bomby atomowej w atolu Bikini, klucze: jeden Yale, jeden typowy i trzeci, male�ki, od skrzynki pocztowej�

��Wy�l� zaraz ludzi do jego mieszkania� � mrukn�� Parker. � O ile, oczywi�cie, pani Dodd nie przyzna si�.

��Kto wie, mo�e si� i przyzna? � Alex sta� przed wielk� szaf�, kt�r� otworzy� w tej chwili. � My�l�, �e nawet na pewno si� przyzna�

��Tak. Wtedy nie trzeba b�dzie dalszego �ledztwa, chyba tylko dla zebrania dowod�w winy. Ale mieszkanie Vincy�ego mo�e jeszcze zaczeka� par� godzin. Mamy wa�niejsze sprawy.

Podszed� i razem z Alexem zacz�� przetrz�sa� kieszenie ubrania zmar�ego. By�y w nich tylko nic nie znacz�ce drobiazgi i kartka wyrwana z notesu, na kt�rej nakre�lone pismem zmar�ego sta�y pod sob� d�ugie kolumny cyfr:

Kupno budynku � 300 000

Zaliczki dla aktor�w i ga�e personelu do pierwszego filmu � 150 000

Reklama � 100 000

Kostiumy i dekoracje� � 250 000

Nieprzewidziane � 100 000

Konieczna rezerwa � 100 000. Razem: milion!

Ta ostatnia liczba by�a podkre�lona kilkakrotnie czerwonym o��wkiem.

Parker uni�s� g�ow� i spojrza� na Alexa.

��Czy widzia�e� co� podobnego? On spokojnie na karteczce obliczy� sobie, ile go b�dzie kosztowa�a wytw�rnia filmowa! Milion funt�w! Bagatelka!

��My�l�, �e mia� do tego pewne podstawy� � powiedzia� Alex rozgl�daj�c si�. Pochyli� si� i zajrza� do szafy, gdzie sta�o kilka par but�w. Potem po�o�y� si� na ziemi i zajrza� pod szaf�. Wsta� i pokiwa� g�ow�, jakby chcia� powiedzie�, �e tak w�a�nie przypuszcza�. Parker przygl�da� mu si� z zainteresowaniem, trzymaj�c nadal w r�ce kartk� z obliczeniami zmar�ego.

��Czego szukasz? � zapyta�.

��W tej chwili ju� niczego. Wydaje mi si�, �e wszystko wiem. Ale, oczywi�cie, to mo�e by� zupe�ny nonsens i nie zwracaj na mnie uwagi. Wzi��e� mnie tu, bo s�dzi�e�, �e mog� ci by� potrzebny. B�d� si� stara� dyskutowa� z tob� o wszystkich twoich podejrzeniach, je�eli uznasz to za stosowne. Ale na razie jeste�my jeszcze w lesie. Od naszego przyjazdu tutaj min�o niewiele ponad sto minut. Nikt nie wymaga od ciebie chwytania skrytob�jcy w tak kr�tkim czasie. Brak nam jeszcze tylu danych. Nie przes�ucha�e� personelu. Nie byli�my u pani Dodd. By� mo�e, posz�a po prostu do krawcowej, a w tej torebce mia�a materia� na sukni�. Krawcowa wraz z pi�cioma pannami pomocnicami mo�e wystawi� jej tak kamienne alibi, �e nie skruszy go �adne twoje przekonanie. A poza tym, to w ko�cu mog�a by� zupe�nie inna pani. Wtedy trzeba b�dzie zaczyna� od pocz�tku. Niewiele wiemy o narz�dziu zbrodni. My�l�, �e warto przes�ucha� garderobianego. Je�eli sztylet nale�a� do Vincy�ego, to garderobiany musia� go chyba widzie� kiedy�. M�g� zreszt� nie widzie�, je�eli Vincy przyni�s� go wczoraj po raz pierwszy. Ale sk�d morderca wzi�� w takim razie ten sztylet? Dlaczego Vincy le�a�, kiedy otrzyma� cios? I jeszcze jedno pytanie, na kt�re koniecznie, zdaje si�, trzeba b�dzie odpowiedzie�, a o kt�rym, jak ju� ci wspomnia�em, nie chc� teraz m�wi�, bo narobi�oby nam ono tylko zamieszania. Co do pani Dodd, to mam swoj� prywatn�, g�upiutk� z pozoru koncepcj�, kt�ra twierdzi, �e nie mog�a ona zabi�. Ale, oczywi�cie, mog�a. To nie jest zupe�nie niemo�liwe�

��Tak� � Parker pokiwa� g�ow�. Podszed� do stolika i po�o�y� na nim papier z obliczeniami zmar�ego. Na stoliku le�a� ju� owini�ty w bia��, p��cienn� szmat� sztylet, a obok pusta, zmi�ta koperta, bia�a i nic nie znacz�ca. � Tak. Tak i ja my�l� � Pokaza� Alexowi sw�j notes. Na ostatniej jego stronie wypisane by�y wielkimi literami dwa kr�tkie zdania:

1) Przes�ucha� garderobianego Ruffina� Sztylet!

2) Pani Dodd: Czy by�a i dlaczego?

��Oczywi�cie! � Joe skin�� g�ow� � to przede wszystkim. A p�niej musimy pami�ta�, co m�wi� dyrektor Davidson. Vincy by� znienawidzony w teatrze. Spoliczkowa� ch�opca, kt�ry chcia� go potem za to uderzy� toporkiem stra�ackim. Rzuci� kole�ank�, kt�r� poprzednio odbi� koledze. Zrobi� jej karczemn� scen�. Pomiata� garderobianym. A ilu rzeczy jeszcze nie wiemy?

��W ko�cu dowiemy si� wszystkiego. � Parker podszed� do drzwi. � Jones!

��Tak, szefie!

��Dawaj tu garderobianego Ruffina!

��Tak, szefie!

Parker zawr�ci� i usiad� za stolikiem, patrz�c w zamy�leniu na pust� kozetk�, obok kt�rej kosz czerwonych r� wci�� jeszcze nape�nia� pok�j delikatnym, s�odkawym zapachem, podobnym troch� do zapachu krwi.

Garderobiany Oliver Ruffin by� niewielkim cz�owieczkiem o twarzy, kt�r� Alex okre�li� w duchu jako oblicze przera�onej myszy. Wchodz�c do garderoby, Ruffin przymkn�� oczy, a potem otworzy� je z wysi�kiem.

��Siadajcie � powiedzia� Parker i wskaza� mu krzese�ko przy stoliku. Alex, kt�ry sta� oparty o zamkni�te drzwi, nie poruszy� si�. Inspektor zacz�� przechadza� si� wielkimi, powolnymi krokami po pokoju. Nagle zatrzyma� si�. Podszed� do stolika i odwin�� bia�� szmat�.

��Czy znacie to? � zapyta�, pochyliwszy si� nad siedz�cym i zagl�daj�c mu prosto w oczy.

��Czy znam to? � Ruffin spojrza� na sztylet, a potem wargi zacz�y mu dr�e�. � Wi�c to tym zabito� zabito pana Vincy?

��Nie zadawajcie mi pyta�, ale odpowiadajcie na moje pytania � powiedzia� Parker spokojnie. � W ten spos�b pr�dzej sko�czymy z przes�uchiwaniem was. Pyta�em, czy znacie ten przedmiot.

��Tak� ttak. To jest sztylet pana Vincy. Zawsze trzyma� go w szufladzie toaletki� o tam� � nie�mia�ym ruchem wskaza� toaletk� pod wielkim lustrem.

��Kiedy widzieli�cie go po raz ostatni?

��Kiedy?� Wczoraj, kiedy robi�em porz�dki w garderobie. Zawsze po spektaklu odk�ada�em do szuflady pude�ko ze szminkami i wtedy go zobaczy�em.

��Na pewno?

��Na pewno, prosz� pana. To jest przecie� taki niecodzienny sztylet i trudno go pomyli�. Pisze na nim: Pami�taj, �e masz przyjaciela� M�j Bo�e! � Znowu przymkn�� oczy.

��Czy pan Vincy nigdy nie m�wi� wam albo przy was komu� innemu, sk�d go ma?

��Nie, prosz� pana� to znaczy, tak, prosz� pana. Raz powiedzia� przy mnie do panny Faraday, �e dosta� go od przyjaciela z lat szkolnych. Traktowa� ten sztylet jako talizman przynosz�cy szcz�cie� Pewnie nie m�g� biedaczek przypuszcza�, �e�

��Na pewno nie m�g�. Opowiedzcie nam teraz, Ruffin, co robili�cie wczoraj od chwili wej�cia do teatru a� do chwili wyj�cia z teatru.

��To, co zawsze, prosz� pana� To znaczy niezupe�nie to, co zawsze, bo wszystko u�o�y�o si� troch� inaczej. Zawsze przychodz� przed aktorami i sprawdzam, czy wszystko jest oczyszczone i uprasowane. W tej sztuce obs�uguj� pana Vincy i pana Darcy, bo obaj graj� bez zmiany kostiumu, a pan Darcy wchodzi tylko na chwil� pod sam koniec sztuki. Maj� jednakowe kostiumy, bardzo proste i nie trzeba si� wiele przy nich nam�czy�. But�w te� czy�ci� nie trzeba, bo obaj chodz� w takich dziwnych bamboszach. Re�yser to tak u�o�y�, �e ten str�j to niby ma by� p� wojskowy, a p� dziadowski� � Wzruszy� ramionami. � Ale publiczno�ci si� to podoba� � stwierdzi� z cichym zdumieniem. Potem, jak gdyby przypominaj�c sobie, czego chce od niego inspektor, doda� pr�dko: � Wi�c przyszed�em i najpierw u�o�y�em wszystko w garderobie pana Vincy, a potem poszed�em do garderoby pana Darcy i te� wszystko przygotowa�em. Potem zajrza�em do Susanny Snow, kt�ra jest garderobian� panny Faraday. Panna Faraday ju� by�a, bo jak wiadomo, aktorki zawsze przychodz� wcze�niej ni� aktorzy. Pewnie wi�cej maj� roboty z w�osami. Nie wszed�em wi�c, tylko pogada�em chwil� z Susann� na korytarzu i ruszy�em do portierki. Tam pogada�em chwil� z Gullinsem, m�wili�my o totalizatorze pi�karskim. Cz�owiek chcia�by wygra� co�, a trafi� jest bardzo trudno, prosz� pana. Gullins te� chcia�by koniecznie wygra�, bo mu ju� trzecie dziecko na �wiat przysz�o. Zreszt� u nas ca�y teatr gra, a w�a�nie by� pi�tek wczoraj, ostatni termin sk�adania kupon�w� Wi�c siedzia�em tam i czeka�em na pana Vincy i pana Darcy. Pierwszy przyszed� pan Vincy, wi�c poszed�em za nim do garderoby i pomog�em mu si� ubra�. P�niej kaza� mi i�� do Gullinsa i zapowiedzie� mu, �e czeka na pewn� dam�, kt�ra przyjdzie albo w przerwie, albo po spektaklu. W zwi�zku z tym powiedzia�, �e nie b�d� mu ju� potrzebny i �ebym ju� nie wchodzi� do garderoby. Zapyta�em tylko, czy mam przyj�� po mask�. Bo te maski trzeba po ka�dym spektaklu przemywa� spirytusem. Aktor poci si� pod tak� mask� z nylonu i trzeba j� zaraz po grze przemywa�, bo inaczej pot by zasech� i sta�aby si� chropowata� Ale pan Vincy powiedzia�, �e� � urwa� widz�c, �e inspektor nie patrzy na niego.

Parker zwr�ci� si� ku Alexowi, kt�ry sta� u�miechni�ty pod drzwiami, nie zmieniwszy poprzedniej pozycji. Inspektor pokiwa� g�ow�, jakby lituj�c si� nad w�asnym brakiem spostrzegawczo�ci.

��Czy to jest pytanie, na kt�re chcesz sobie odpowiedzie�? � zapyta� p�g�osem.

Alex bez s�owa skin�� g�ow�, nie przestaj�c si� u�miecha�. Parker zwr�ci� si� ku Ruffinowi.

��M�wcie dalej.

��Wi�c zapyta�em pana Vincy, czy mam przyj�� po spektaklu i przemy� mask�, ale pan Vincy powiedzia�, �e sam j� przemyje i �ebym nie wa�y� mu si� tu pl�ta�. Sko�czy�em wi�c ubieranie pana Vincy i kiedy wyszed� na scen�, poszed�em do garderoby pana Darcy, kt�ry ju� w�a�nie przyszed�. Z panem Darcy te� mam zawsze niewiele roboty, bo zdejmuje on kostium i wk�ada sam. A wstydliwy jest jak kobieta. Nie pozwala mi nigdy przy tym by�. Wi�c tylko oczy�ci�em go szczotk�. Powiedzia�em, �e ca�y czas b�d� dzi� u niego, bo pan Vincy chce by� sam, spodziewaj�c si� go�cia. Ale powiedzia�, �e jemu tak�e nie b�d� potrzebny, wi�c przygotowa�em kapelusz na stoliku, bo pan Darcy wyst�puje w takim wielkim, czarnym kapeluszu jako ten M�wca, co nie m�wi, i znowu wyszed�em. Przedstawienie ju� si� zacz�o. Poszed�em do Susanny i chwil� porozmawiali�my o tej awanturze mi�dzy panem Vincy a pann� Faraday, kiedy ten m�ody inspicjent chcia� go zdzieli� toporkiem. M�g� go zabi� wtedy� Zreszt� co si� odwlecze, to nie uciecze, jak powiadaj�.

��Wi�c co zrobili�cie p�niej?

��P�niej poszed�em do Gullinsa do portierki i tam siedzia�em do przerwy i przez ca�� przerw�, bo pan Vincy zabroni� mi si� pokazywa�, a pan Darcy jeszcze nie szed� na scen�.

��Czy w przerwie przyszed� kto� do teatru?

��Nikt, prosz� pana, tylko kwiaciarz przyni�s� kwiaty dla pana Vincy, wi�c wskaza�em mu garderob� i wr�ci�em do portierki. Gadali�my o tym i owym, a� wreszcie przysz�a siostra Gullinsa, kt�ra przyjecha�a do niego z Manchesteru, �eby zast�pi� przez tych kilka dni jego �on� przy dzieciach. Wtedy wynios�em si�, bo pomy�la�em, �e rodzina musi porozmawia� po przywitaniu. Poszed�em do garderoby pana Darcy, ale ju� go nie by�o. On lubi z kulisy patrze� na przedstawienie, wi�c poszed� wcze�niej na scen�. Zajrza�em wtedy do Susanny Snow, kt�ra trz�s�a si� ca�a, bo pan Vincy zn�w nie wytrzyma� i kiedy panna Faraday przypadkiem zabrudzi�a mu kostium szmink� na scenie, sykn�� na ni� w czasie gry, �e wyprasza sobie to, czy co� takiego� Pannie Faraday niewiele trzeba ostatnio, bo ca�a jest w nerwach, wi�c wr�ci�a do garderoby sp�akana. Pan Darcy j� przyprowadzi�, bo si� s�ania�a, a potem, razem z Susann�, uspokaja� j�. Kl�� podobno bardzo na pana Vincy. Wi�c porozmawiali�my z Susann� Snow o tym, jak uspokaja�a przez ca�� przerw� pann� Faraday, a potem musia�a odprowadzi� j� na scen�. A potem by� ju� koniec przedstawienia i pan Vincy si� nie ukaza�, �eby uk�oni� si� publiczno�ci. Wszystkich to bardzo rozgniewa�o, ale nikt nic otwarcie nie m�wi�, bo to w ko�cu jego sprawa. J sta�em z Susann� przed garderob�, a kiedy pan Darcy nadszed� ze sceny z pann� Faraday, odczeka�em na korytarzu, a� mnie zawo�a, i u�o�y�em jego kostium, a potem oczy�ci�em mu garnitur i pomog�em w�o�y� p�aszcz. Pan Darcy rozcharakteryzowuje si� w tej sztuce troch� d�u�ej ni� panna Faraday, bo nie nosi maski i ma twarz ca�� uszminkowan�. Kiedy sko�czy�, ja te� by�em got�w. Umy� si� i zapuka� do garderoby panny Faraday. Panna Faraday by�a ju� ubrana, wi�c razem wyszli, a ja zaczeka�em chwil� na korytarzu, gdzie by� m�� Susanny, Malcolm Snow, kt�ry jest u nas kurtyniarzem. Z nim razem by� John Knithe, sufler. P�niej, we czw�rk�, poszli�my z teatru do nocnego punktu totalizatora, bo Susann� te� wierzy �wi�cie, �e w ko�cu los si� do niej u�miechnie, i gra osobno, a j m�� osobno.

��Z tego, co m�wicie, wynika wi�c, �e ani p przedstawieniu, ani w przerwie nie byli�cie nawet przez chwil� sami.

Ruffin zastanowi� si�.

��Tak, prosz� pana. Ani przez chwileczk�. Tak si� z�o�y�o.

��Dobrze. A teraz dajcie mi mask� pana Vincy,

��W tej chwili, prosz� pana � Ruffin wsta� i podszed� do szafy. Otworzy� j� i nie patrz�c nawet wyci�gn�� r�k�. Przez chwil� szuka�, potem zajrza�.

��Widocznie pan Vincy musia� j� po�o�y� gdzie indziej. � Rozejrza� si�. Podszed� do stolika i wyci�gn�� szuflad�, potem stan�� bezradnie. Schyli� si�.

��Ani pod szaf�, ani pod kozetk� jej nie ma� � powiedzia� Alex.

��Wi�c gdzie mo�e by�? � zapyta� Ruffin.

Parker otworzy� usta.

��To nie ma znaczenia � powiedzia� Alex ku je ogromnemu zdumieniu. Inspektor spojrza� na swego przyjaciela, Alex da� mu ledwie dostrzegalny znak g�ow�.

��Jeste�cie wolni, na razie� � powiedzia� Parker. � Mo�ecie i�� do domu. Pami�tajcie, �e do jutra rana nie wolno wam nikomu opowiada� o tym, co si� tu zdarzy�o. Rozumiecie?

��Tak, prosz� pana. Oczywi�cie, prosz� pana. Dobranoc panom.

Ruffin wycofa� si� bokiem ku drzwiom i znikn��. Kiedy tylko drzwi zamkn�y si� za nim, Parker odwr�ci� si� na pi�cie i spojrza� na Alexa.

��Na mi�o�� bosk�, Joe. By�em wobec ciebie lojalny w tej chwili. Nie pomy�la�em o braku tej maski. Ty� wiedzia� o tym od pocz�tku. Ale przecie� musi to co� znaczy�? Gdzie ona jest? Dlaczego nie chcia�e�, �ebym pyta� go dalej? W ko�cu maska mo�e okaza� si� bardzo wa�na dla �ledztwa. Je�eli Vincy mia� j� na sobie wchodz�c tu, a p�niej nie by�o nikogo poza morderc�, wobec tego musia� j� zabra� morderca. Dlaczego? A poza tym, dlaczego chcia�e�, �ebym przerwa� przes�uchiwanie Ruffina? Wierz� ci, Joe, bo nigdy jeszcze nie wystrychn��e� mnie na dudka. Ale przecie� jestem urz�dnikiem odpowiedzialnym za prowadzenie �ledztwa. W tym wypadku niewiele jeszcze wiem, to prawda. Ty sprawiasz wra�enie, jakby� mia� co� w zanadrzu. Chc� ci wierzy�. W ko�cu wa�ne jest jedno: schwytanie mordercy i doprowadzenie go do r�k sprawiedliwo�ci. Nie mam �adnych osobistych ambicji, je�eli chodzi o wsp�prac� z tob�, ale�

��Ale w ko�cu ja jestem tylko skromnym obserwatorem poszukuj�cym tematu do moich ksi��ek. A to ty zaaresztujesz morderc�. Jeste� s�aw� w swoim zawodzie i nie zawdzi�czasz przecie� tego mnie. To nasza wsp�lna gra, Ben. Ale tylko my obaj o tym wiemy. Tym razem, jak mi si� wydaje, zobaczy�em prawd� wcze�niej ni� ty. Pozw�l, �e zachowam j� sobie jeszcze przez godzin� czy dwie. W ko�cu ty sam mo�esz na ni� tak�e wpa��, a poza tym ja si� mog� myli�. Przez ca�y czas dr�� z obawy, �e si� myl�. Prawda jest zbyt fantastyczna, aby mog�a by� prawdziwa. Ale r�wnocze�nie�

��R�wnocze�nie?

��R�wnocze�nie widz� ci�gle dwa rozwi�zania: �A� i �B�- Ta maska pasuje do rozwi�zania �A�, ale rozwi�zanie �B� ma tak�e kilka argument�w, kt�re nie daj� si� rozwik�a� za pomoc� rozwi�zania �A�. Zreszt� wiem w tej chwili, kim jest morderca �A�, a nie mam poj�cia, kim jest morderca �B�. Rzadko zdarza si�, �eby �lady prowadzi�y w dwie przeciwne strony.

��A pani Dodd nadal nie jest ani �A�, ani �B�?

��Ani �A�, ani �B� � westchn�� Alex. � Ale naprawd� nie zdziwi�bym si� w ko�cu, je�eliby si� okaza�o, �e to ona go zabi�a. Jest w tej sprawie co� niesamowitego, co zapiera oddech. Chwilami czuj�, �e fakty zaczynaj� mi si� miesza� w g�owie.

Parker niecierpliwie uderzy� palcami w powierzchni� stolika.

��Wi�c dobrze. Nie m�w o tych swoich faktach, je�eli chcesz. W ko�cu nie znasz ich wi�cej ni� ja, bo nie rozstawa�e� si� ze mn�. Chc� wierzy�, �e sp�yn�a na ciebie �aska niebios i odkry�e� drog� przez ten labirynt. Ale ja musz� jecha� do pani Dodd.

��Na pewno! � powiedzia� Alex stanowczo. � My�l�, �e to b�dzie bardzo wa�ne dla sprawy.

��Je�eli oka�e si�, �e to ona zabi�a tego faceta, a na razie zdrowy rozs�dek wskazuje na ni� i tylko na ni�, chocia� widzisz dla niej jakie� nie znane mi bli�ej alibi� to b�dziesz musia� postawi� mi butelk� dobrego wina. Dzisiejsza noc w twoim towarzystwie kosztuje mnie bardzo wiele nerw�w� � Urwa�. � A co z t� mask�? � zapyta� z przymusem.

��Wiem, gdzie jest ta maska� � mrukn�� Alex. � Oczywi�cie, �e zabra� j� morderca �A�. Mordercy �B� by�aby ona zupe�nie niepotrzebna.

��Wiesz, gdzie ona jest?!

��To znaczy, nie by�em w miejscu, gdzie ona jest, ale mog� da� g�ow�, �e znajd� j� w ka�dej chwili, kiedy b�d� chcia�. Je�eli jej nie znajd�, mo�esz mnie nazwa� os�em, a poza tym wyp�dzisz mnie do domu i ka�esz mi si� przespa�.

��Mo�e powinienem to zrobi� ju� teraz? � Parker podrapa� si� w g�ow�. � Wiem, �e na pewno masz co� w r�kawie, ale ten tw�j be�kot przeszkadza mi my�le� Czy chcesz mnie teraz zaprowadzi� do miejsca, gdzie jest maska?

��Po co? Niech sobie le�y. Na razie chc�, �eby�my pojechali do miejsca, do kt�rego od p� godziny ci�gnie ci� poczucie obowi�zku: do pani Angeliki Dodd.

��Nareszcie jakie� rozs�dne s�owa � mrukn�� Parker i ruszy� ku drzwiom.

Pok�j, w kt�rym usiedli czekaj�c na pani� A�gelic� Dodd, by� niewielki, ale urz�dzony z doskona�ym smakiem. Kiedy drzwi zamkn�y si� za przera�on� troch�, zaspan� pokoj�wk�, Parker spojrza� na zegarek.

��Druga � mrukn��. � Paskudny czas do sk�adania wizyt niewinnym osobom. Ju� chocia�by dlatego pani Dodd powinna okaza� si� zab�jczyni�.

���eby pozwoli� policji na zachowanie dobrych obyczaj�w towarzyskich? Tak. To jest pow�d.

��Obawiam si�, �e mia�a jeszcze kilka innych� � mrukn�� Parker przyciszonym g�osem. � Teraz na pewno b�dzie ubiera�a si� przez p� godziny�

Nie zd��y� doko�czy� zdania, gdy drzwi otworzy�y si� i pani Dodd wesz�a. By�a ubrana w skromn�, ciemn� sukienk�, na nogach mia�a po�czochy i pantofle na wysokich obcasach, a wygl�d jej w�os�w �wiadczy� o tym, �e nie k�ad�a si� jeszcze. Alex zanotowa� to bez zdziwienia.

��Czym mog� panom s�u�y�? � zapyta�a, rzuciwszy wzrokiem jeszcze raz na trzyman� w palcach wizyt�wk� inspektora. Potem szybko unios�a g�ow�. � Siadajcie, panowie, prosz�. � By�a bardzo opanowana, chocia� wprawne oczy obu m�czyzn dostrzeg�y w jej zachowaniu lekk� nutk� napi�cia. Usiad�a pierwsza i wskaza�a im krzes�a ruchem drobnej, delikatnej d�oni.

Parker usiad� ci�ko i przez chwil� milcza�, patrz�c na powierzchni� stolika, na kt�rej sta�y dwie gliniane popielniczki.

��Sprawa wygl�da tak � powiedzia� nagle, unosz�c na ni� oczy � �e ca�y szereg poszlak wskazuje� � Znowu urwa�, potem westchn�� i podj��: � Chc� by� szczery z pani�. Przed paroma godzinami zosta� zamordowany w swojej garderobie aktor, Stefan Vincy. Istniej� poszlaki wskazuj�ce, �e osoba, kt�ra mog�a dokona� tego zab�jstwa, znajduje si� w tym domu. Chcia�bym, �eby mi pani powiedzia�a bez os�onek, co pani ma do powiedzenia na ten temat.

Angelica Dodd patrzy�a na niego bez zmru�enia oka. Alexowi wyda�o si� tylko, �e kiedy Parker wym�wi� nazwisko Vincy, zaczerpn�a gwa�townie powietrza.

��Czy to wszystko, co ma mi pan do powiedzenia? � zapyta�a.

��Nie. Nie wszystko. Osoba, kt�rej rysopis i ubi�r zgadza� si� z pani rysopisem i ubiorem, odwiedzi�a Vincy�ego w jego garderobie mniej wi�cej w czasie pope�nienia mordu. Widzia� j� dok�adnie portier i podj�� si� z ca�� pewno�ci� rozpozna� j� przy konfrontacji. Poza tym wiemy, �e by�a pani tego wieczoru na przedstawieniu Krzese�, a potem po�egna�a pani c�rk� i jej narzeczonego, m�wi�c im, �e ma pani jaki� interes do za�atwienia w s�siedztwie. Czy mo�e pani nam powiedzie�, co to by� za interes?

��Mog� � Angelica Dodd skin�a g�ow�. � Mia�am pewn� spraw� do za�atwienia w teatrze.

��Jak� spraw�?

��Musia�am wej�� do garderoby Stefana Vincy, bo chcia�am go zabi�.

Po tej spokojnej wypowiedzi nast�pi�o milczenie, kt�re przerwa! niespodziewanie Alex.

��A czy zabi�a go pani? � zapyta�.

��Tak. Oczywi�cie. Przecie� po to tam posz�am. Czeka�am na t� chwil� od dawna.

Parker uni�s� g�ow� i Alex dostrzeg� jego przelotne, triumfuj�ce spojrzenie.

��Wi�c przyznaje si� pani do zabicia Stefana Vincy, wczoraj w godzinach wieczornych, w jego garderobie znajduj�cej si� na terenie Chamber Theatre? � Ton inspektora nabra� urz�dowego brzmienia.

��Nie mam nic wi�cej do powiedzenia poza tym, co panowie us�yszeli�cie.

Angelica Dodd podnios�a si� z miejsca, jak gdyby chc�c im da� do zrozumienia, �e dam� mo�na skaza� na �mier�, ale nie nale�y indagowa� jej wbrew jej woli.

��Chwileczk� -mrukn�� Alex. � I zabi�a go pani sztyletem?

��Tak� Sztyletem o z�oconej r�koje�ci, na kt�rej by� napis Pami�taj, �e masz przyjaciela.

��A dlaczego pani to zrobi�a?

��Obawiam si�, �e tego panowie nigdy si� nie dowiecie.

��Przeciwnie � Alex sta� naprzeciw przygl�daj�c si� jej spokojnie. � Wiem ju�, dlaczego. Stefan Vincy szanta�owa� pani� i wym�g�, aby przysz�a pani do teatru na przedstawienie Krzese� dla za�atwienia pewnej transakcji. Zgodzi�a si� pani odwiedzi� go w przerwie lub po przedstawieniu, aby wr�czy� mu kosztowno�ci i pieni�dze, kt�rych domaga� si� natychmiast, gro��c, �e inaczej zaszkodzi pani c�rce. Dlatego zabra�a pani tak wielk� torebk�. W tych male�kich cackach teatralnych nie mie�ci si� nic poza lornetk� i chusteczk�. Tak by�o, prawda?

Angelica Dodd patrzy�a na niego oczyma rozszerzonymi zdumieniem. Ale nie odpowiedzia�a.

��To zreszt� by�o jasne od pocz�tku �ledztwa. � Alex lekko strzepn�� palcami. � Interesuje mnie co innego: kiedy zd��y�a pani przeczyta� napis na sztylecie?.

��Czyta�am go tysi�c razy� � pani Dodd odzyska�a spok�j. � Znam ten sztylet na pami��.

��A czy wyj�a go pani z szuflady?

Znowu spojrza�a na niego ze zdumieniem, ale natychmiast kiwn�a potakuj�co g�ow�.

��Tak. Z szuflady biurka mego m�a.

��Co? � powiedzia� Parker, ale Alex uni�s� r�k� uciszaj�cym gestem.

��Czy mog�aby nam pani wskaza� miejsce, z kt�rego pani wzi�a sztylet?

��Tak� oczywi�cie� � M�� trzyma� go razem z wieloma zbytecznymi drobiazgami, jakie ma ka�dy m�czyzna. Znajdowa� si� on tu, w tym biurku.

��Gdzie dok�adnie?

Pani Dodd raz jeszcze lekko wzruszy�a ramionami, a potem podesz�a do biurka i wyci�gn�a �rodkow� szuflad�.

��Le�a� o tu, na samym wierzchu� Wyci�gn�a r�k�, a p�niej odruchowo posz�a za ni� spojrzeniem. Przez chwil� sta�a nieruchomo jak skamienia�a. P�niej zachwia�a si�. Parker podbieg� i podtrzyma� j�.

��Zemdla�a, zdaje si� � powiedzia� i spojrza� w g��b szuflady. I on znieruchomia�. Alex podszed� i pokiwa� ze zrozumieniem g�ow�.

Na dnie szuflady le�a� sztylet absolutnie taki sam jak ten, kt�ry wbito w pier� aktora Stefana Vincy.

Alex rozejrza� si�, wzi�� ze sto�u karafk�, nala� wody do szklanki i przytkn�� j� do ust pani Dodd, kt�ra w tej samej chwili otworzy�a oczy. Wyswobodzi�a si� z podtrzymuj�cego j� ramienia Parkera i chwiejnym krokiem podesz�a do krzes�a. Potem usiad�a i ukry�a twarz w d�oniach. Plecy jej zacz�y drga� i rozp�aka�a si� cicho.

Parker spojrza� na Alexa ponad g�ow� �kaj�cej kobiety. W jego oczach by�o tyle bezradno�ci i tak ogromne zdumienie, �e Joe u�miechn�� si� prawie niedostrzegalnie. Pozostawiaj�c pani� Dodd jej �zom, zbli�y� si� do otwartej szuflady i wyj�� z niej sztylet. Parker zbli�y� si�.

��Jest identyczny� � szepn��.

Nagle odwr�cili si� obaj. W otwartych drzwiach sta� siwiej�cy, niewysoki, szczup�y m�czyzna w pi�amie i narzuconym na ni� szlafroku.

��Co si� tu dzieje? � zapyta� spokojnie. � Czy panowie jeste�cie w�amywaczami?

��Przeciwnie. � Parker podszed� do niego. � Jestem inspektorem Scotland Yardu, a ten pan jest moim wsp�pracownikiem. Przybyli�my do pa�stwa w zwi�zku z morderstwem pope�nionym na aktorze, Stefanie Vincy.

��Co? � powiedzia� m�czyzna w szlafroku. � Stefan zabity? � Opar� si� r�k� o framug� drzwi. Przez chwil� Alex przypuszcza�, �e zemdleje, podobnie jak przedtem jego �ona. Ale sir Thomas Dodd opanowa� si�. Wyprostowany wszed� do pokoju i zamkn�� za sob� drzwi. Dopiero teraz, kiedy znalaz� si� w kr�gu �wiat�a, obaj stoj�cy dostrzegli, jak bardzo jest blady. Poza tym musia� by� rzeczywi�cie bardzo chory, bo cera jego by�a ziemista, a oczy p�on�y troch� gor�czkowym blaskiem. Angelica Dodd unios�a g�ow�, szybko otar�a �zy i wsta�a.

��Dlaczego wsta�e�, Tom? Przecie� wiesz, �e nie wolno ci przerywa� wypoczynku! � Zerwa�a si�, podbieg�a do niego i uj�wszy go pod rami�, podprowadzi�a do krzes�a. Ale sir Thomas wyswobodzi� si�, usiad� sam i obdarzy� przy tym �on� u�miechem.

��Wiesz przecie�, �e to zupe�nie nieistotne � mrukn��. Potem spojrza� na Alexa trzymaj�cego wci�� jeszcze w r�ce sztylet. � A czemu pan wyj�� to z mojej szuflady?

��Prosz� pa�stwa � Parker zawaha� si�. � Bardzo mi jest przykro, �e musz� dalej wyst�powa� tutaj w mojej oficjalnej roli, ale niestety, zbrodnia zosta�a pope�niona i musimy dowiedzie� si� prawdy. Pa�ska �ona przed chwil� przyzna�a si� do zamordowania Stefana Vincy�

��Absurd! � przerwa� sir Thomas i rozkazuj�cym ruchem nakaza� milczenie. � Czy powiedzia�a� co� podobnego, kochanie? Je�eli ten cz�owiek k�amie, natychmiast porozumiem si� z sekretarzem stanu do tych spraw i�

��Ten pan m�wi prawd�. Powiedzia�am to.

��Co takiego? � twarz znakomitego archeologa sta�a si� jeszcze bledsza. � Jak to? Dlaczego?

��Bo� bo�

��Wi�c odwo�uje pani to, co pani powiedzia�a poprzednio? � zapyta� Parker!

��Tak. Odwo�uj�. � Otar�a ostatni �lad �ez chusteczk�. By�a w tej chwili znowu zupe�nie opanowana.

��No, dobrze� � Parker tak�e wyj�� chustk� i otar� ni� pot z czo�a. � Bardzo mi jest przykro, prosz� pana. Wiem, �e by� pan operowany niedawno i �e stan pa�skiego zdrowia jest nie najlepszy. Nie chcia�bym po�rodku nocy przeci�ga� tej koszmarnej sceny. Ale tu jest masa spraw, kt�re musi nam pani wyja�ni�. Z tego, co pani powiedzia�a, wynika niezbicie, �e by�a pani na miejscu zbrodni. Powiedzia�a mi pani nawet, jakim narz�dziem zosta� zabity Vincy. P�niej chcia�a mi pani wskaza� miejsce, z kt�rego wzi�a pani to narz�dzie, i rzeczywi�cie ukaza�a mi pani identyczny sztylet. Wtedy pani zemdla�a. Chc�, �eby�cie sobie pa�stwo zdali spraw�, �e musz� us�ysze� ca�� prawd�, inaczej z najwi�kszym �alem b�d� zmuszony zaaresztowa� pani� pod zarzutem pope�nienia morderstwa, a jutro ca�a prasa angielska obwie�ci o tym, daj�c na pierwszych stronach p�kolumnowe zdj�cia pani i nurzaj�c rodzin� pa�stwa w b�ocie po szyj�. Je�eli wi�c nie zabi�a pani Stefana Vincy i ma pani szans� udowodnienia tego, prosz� m�wi�. Prosz� mi tak�e powiedzie�, jakim cudem w posiadaniu pa�stwa znajduje si� taki sam sztylet, jakim zamordowano Vincy�ego? Sztylet ten by� w dodatku jego w�asno�ci� od lat. Prosz� mi powiedzie�, co by�o w wypchanej torebce, kt�r� przynios�a pani do garderoby Vincy�ego i dlaczego w og�le znalaz�a si� pani w jego garderobie, ukrywszy ten fakt przed c�rk� i przysz�ym zi�ciem. Chc� zna� ca�� prawd� i obowi�zkiem moim jest uzyska� j� za wszelk� cen�. Tylko znaj�c prawd� � znajd� morderc�. Czy chce wi�c pani powiedzie� nam prawd�, czy woli pani, aby ta prawda wysz�a i tak na jaw, ale nieco p�niej, w po��czeniu z ogromnym skandalem, bo przecie� zab�jstwo aktora takiego jak Vincy odbije si� szerokim echem i b�dzie nie lada sensacj� dla gazet.

��Mo�e ja panu opowiem� � powiedzia� cicho sir Thomas Dodd.

��Tom! � zawo�a�a jego �ona. � Ci ludzie nie maj� prawa. Nikt nie mo�e�

��Obawiam si�, moja droga, �e w ko�cu i tak dojd� prawdy � jej m�� roz�o�y� r�ce. � Istniej� daty, dokumenty� Kiedy policja zacznie �ledzi�, wy�ledzi w ko�cu wszystko� A przecie� nie chcesz by� chyba oskar�ona o to zab�jstwo teraz? � wskaza� na trzymany przez Alexa sztylet i u�miechaj�c si� do niej serdecznie szepn��: � Moje biedne, g�upiutkie dziecko� A przecie� wystarczy�o zapyta� mnie�

��Czy mam rozumie� to, co pan przed chwil� powiedzia�, jako ch�� z�o�enia zezna�? � Parker usiad� i otworzy� notes.

��Zezna�? � sir Thomas spojrza� na niego pogodnie i u�miechn�� si� z lekkim pob�a�aniem. � Przed dwoma miesi�cami by�em operowany na raka r�ki� Podobno mia�em otrzyma� co najmniej rok spokoju po tej operacji. Ale od kilku dni znowu mnie boli�

��Tom! Dlaczego mi o tym nie powiedzia�e�?! � W oczach jego �ony Parker i Alex dostrzegli prawdziwe, nieme przera�enie. Zobaczyli, �e zacisn�a wargi. � To g�upstwo� � powiedzia�a prawie pogodnie. � Na pewno jeszcze jakie� skutki tamtej operacji. Bywa tak, �e ma si� b�le, kt�re w ko�cu zanikaj��

��Nie, moja droga. Kiedy pojechali�cie do teatru, zadzwoni�em do Jerzego Amstronga i spyta�em go, czy mo�e mnie przyj��. � Spojrza� na Parkera. � Amstrong to jeden z naszych najwi�kszych specjalist�w od nowotwor�w. Wykona� t� moj� operacj�. � Parker w milczeniu skin�� g�ow�. � Ale zboczyli�my z tematu � powiedzia� sir Thomas. � Pyta� mnie pan, czy chc� z�o�y� zeznania. O godzinie dziesi�tej m�j przyjaciel, doktor Amstrong, powiedzia� mi, �e� wyzdrowiej�. Ale kiedy za��da�em prawdy, m�wi�c, �e ka�dy cz�owiek powinien mie� szans� przygotowania si� do ostatniej w�dr�wki, a poza tym wyt�umaczy�em mu, �e moje sprawy osobiste i zawodowe wymagaj� ode mnie pe�nej �wiadomo�ci, zmieni� troch� zdanie i chocia� nie powiedzia� mi tego wr�cz, stwierdzi� jednak, �e przy raku cz�owiek musi by� zawsze na wszystko przygotowany. Zreszt� ten b�l znam ju� i nikt mnie nie oszuka� � Jego �ona przymkn�a oczy. Pog�aska� j� po w�osach i wyprostowa� si� w krze�le. � Widzisz, moja droga, mam mo�e troch� inny stosunek do �ycia w tej chwili, ni� mia�em poprzednio. Wiem, dlaczego przyzna�a� si� do winy. Wesz�a� do jego garderoby i zobaczywszy ten sztylet pomy�la�a�, �e to ja go zabi�em. Dlatego przyzna�a� si�, kiedy ci panowie tu przyszli� Moje g�upiutkie, dzielne dziecko. A tymczasem twoja ofiara by�a zupe�nie niepotrzebna.

��Czy tak by�o? � zapyta� Parker.

Pani Dodd bez s�owa skin�a potakuj�co g�ow�.

��A czy wolno mi zapyta�, dlaczego pa�ska �ona uwierzy�a natychmiast, �e to pan go zabi�? � Po�r�d wielu innych pyta�, na kt�re pa�stwo jeszcze nie odpowiedzieli�cie, to te� bardzo mnie interesuje.

��My�l�, �e nie da si� odpowiedzie� na ka�de z tych pyta� z osobna� � powiedzia� sir Thomas spokojnie, zm�czonym g�osem � musicie panowie albo pozna� ca�� prawd�, albo nic� My�l�, �e w tej sytuacji nie da si� jej zatai� � Spojrza� na �on�. � Chcia�bym tylko doda�, �e jest w to uwik�any honor dwu kobiet i jednego m�czyzny, a poza tym szcz�cie ca�ej mojej rodziny i jej przysz�o��. Czy mo�e mi pan powiedzie�, jakie otrzymam gwarancje dyskrecji, je�eli zgodz� si� wyja�ni� panom to, o czym nie wiedzia� nikt pr�cz Stefana Vincy?

��By�em oficerem lotnictwa Jego Kr�lewskiej Mo�ci i jestem oficerem si� policyjnych naszego kr�lestwa � powiedzia� Parker. � Obecny tu m�j wsp�pracownik by� tak�e oficerem lotnictwa w czasie wojny, jest kawalerem najwy�szych order�w, a przede wszystkim jest angielskim d�entelmenem. Mimo to nie mog� panu obieca� nic wi�cej poza tym, �e nikt nigdy nie dowie si� ani jednego s�owa z tego, co padnie tu pomi�dzy nami, o ile pani Dodd jest niewinna. W przeciwnym wypadku obowi�zany jestem powt�rzy� prawn� formu�k�: �Jest pani podejrzana o zamordowanie Stefana Vincy i ostrzegam pani� w imieniu prawa, �e od tej chwili ka�de s�owo przez pani� wypowiedziane mo�e by� u�yte przeciwko pani. Zwracam pani tak�e uwag�, �e nie musi pani sk�ada� �adnych zezna� przed porozumieniem si� ze swoim adwokatem�� � Roz�o�y� r�ce. � Wyst�puj� w imieniu prawa, prosz� pana. W tej sytuacji nic wi�cej nie mog� doda�.

��To wystarczy � sir Thomas skin�� g�ow�. � Musz� zaufa� panom i ciesz� si�, �e odpowiedzia� mi pan w�a�nie tymi s�owami. To by�o uczciwe� � Spojrza� na �on�. � Mo�e wolisz po�o�y� si�, kochanie?

Parker ze zdumieniem uni�s� brwi, ale pani Dodd uprzedzi�a go.

��Nie. Zostan�. Je�eli mamy przej�� przez to, zr�bmy to razem.

��Dobrze � sir Thomas sk�oni� g�ow�. � �eby�cie panowie mogli zrozumie� to, co si� sta�o dzisiejszego wieczoru, musimy cofn�� si� dwadzie�cia kilka lat wstecz. By�em koleg� szkolnym Stefana Vincy� � Zastanowi� si�. � By�em nie tylko jego koleg� szkolnym, ale przyjacielem. Byli�my nieroz��czni. Zwi�za�o nas najsilniej wsp�lne umi�owanie teatru. Razem bywali�my na wszystkich przedstawieniach, razem za�o�yli�my k�ko dramatyczne w szkole, kt�rego byli�my obaj podporami, bo mo�e wyda si� to panom �mieszne, ale i ja posiada�em podobno du�y talent aktorski. Po uko�czeniu szko�y odjecha�em do Oxfordu, bo ojciec m�j, kt�ry by� archeologiem, nie chcia� s�ysze� o tym, abym wyst�powa� na scenie. Zreszt� archeologia tak�e mnie poci�ga�a od dziecka. Dom nasz �y� �yciem dawnych wiek�w i pe�no w nim by�o skorup, pos��k�w i sprz�t�w, kt�re ojciec nauczy� mnie rozumie� i kocha�. Vincy natomiast rozpocz�� starania o zaanga�owanie si� w jakim� teatrze. Kiedy rozstawali�my si� w�wczas, zam�wili�my owe dwa sztylety. By�o to bardzo m�odzie�cze zapewne, ale mia�y one oznacza�, �e zawsze w �yciu mo�e ka�dy z nas liczy� na przyja�� drugiego. Stefanowi uda�o si� zaanga�owa� gdzie� na prowincji, a p�niej, kiedy ja uko�czy�em Oxford, znalaz� si� w Londynie, ale sz�o mu nieszczeg�lnie. Bywa� wtedy u mnie cz�sto. Po �mierci ojca odziedziczy�em ten dom i niewielki maj�tek w got�wce. Stefan mieszka� u mnie przez pewien czas, �ywi�em go, �kiedy brakowa�o mu pieni�dzy (a brakowa�o mu ich ci�gle), i stara�em si� podtrzymywa� nasz� przyja��, jak umia�em. Tak by�o do chwili, kiedy pozna�em Angelic� Crawford, dziewczyn�, w kt�rej zakocha�em si� i z kt�r� zapragn��em si� o�eni�; ona tak�e mnie kocha�a. Wtedy sta�o si� co�, co po�o�y�o cie� na ca�ym naszym �yciu, cie�, kt�ry w tej chwili zalega zn�w ten pok�j. Oczywi�cie pozna�em ich oboje z sob�, wierz�c, �e m�j jedyny przyjaciel i moja jedyna dziewczyna zostan� tak�e przyjaci�mi. Tak si� sta�o. Sta�o si� nawet wi�cej. Pewnego dnia Angelica napisa�a do mnie kr�tki list, kt�rego tre�� uderzy�a we mnie jak piorun. Odesz�a ode mnie do Stefana. Znios�em to, bo musia�em to znie��. Stefan wyprowadzi� si� ode mnie nieco wcze�niej. Nie szuka�em go ju�. Zreszt� szybko nazwisko jego zacz�o nabiera� rozg�osu. Min�o p� roku, potem przeszed� rok. Pewnego dnia znalaz�em si� na po�udniu Anglii. Rozkopywali�my jakie� druidyczne wzg�rze, niedaleko ma�ego miasteczka, w kt�rym zamieszkali cz�onkowie wyprawy. Tam zobaczy�em Angelic�. Spotkali�my si� na ulicy. Chcia�a wymin�� mnie. Zatrzyma�em j�. Nie wiedzia�em jeszcze o niczym. Zapyta�em o Stefana� Dowiedzia�em si� prawdy. Wraz z dzieckiem, ma��, dwumiesi�czn� dziewczynk� mieszka�a teraz u starej ciotki, kt�rej powiedzia�a, �e jest wdow�, bo m�� zgin�� tu� po �lubie w wypadku samochodowym. Poszed�em tam. Stan�li�my nad ko�ysk� tego dziecka i spojrzeli�my na siebie. Kocha�em j� nadal. My�l�, �e i ona kocha�a mnie nawet wtedy. Ale patrzyli�my na siebie jak rozbitkowie po burzy, kt�ra unios�a ich dom i wszystkie nadzieje. A mi�dzy nami le�a�o to male�stwo, �pi�ce dziecko. Dziecko jej i Stefana Vincy, kt�ry rzuci� j� i nie zatroszczy� si� nawet, co si� sta�o z ni� i jego c�reczk�. Nie o�eni� si� z ni� oczywi�cie. R�s� w�wczas. Na c� by�o mu obarczanie si� rodzin� w owym okresie?� P�niej pobrali�my si�. Wyje�d�a�em akurat z wypraw� do Egiptu. Sp�dzi�em tam dwa lata. Angelica i ma�a pojecha�y innym okr�tem. �lub wzi�li�my w Kairze, niemal po kryjomu. P�niej urz�dzi�em to tak, �e Anna uzyska�a o p�tora roku p�niejsze dokumenty. W ko�cu trudno jest powiedzie�, czy dziewczynka ma trzy, czy cztery i p� roku. Egipt pom�g�. Nikt nie zorientowa� si� w niczym. By�em zreszt� w�wczas m�odym, nie znanym nikomu pracownikiem naukowym. Nikt nie interesowa� si� moim �yciem. Podr�owa�em za to wiele po �wiecie, a nikt nie mia� powodu przypuszcza�, �e Anna nie jest moim dzieckiem. Mija�y lata, min�o ich prawie dwadzie�cia, i w�a�nie teraz, kiedy umar� kuzyn mojego ojca pozostawiaj�c tak� olbrzymi� fortun�, Vincy odezwa� si�. Zna� prawd�, chocia� go ona nie obchodzi�a. Spotka� kiedy� Angelic� na ulicy i z weso�ym u�miechem zapyta�, jak si� jej powodzi. Mo�e �le zrobi�a, �e powiedzia�a mu ca�� prawd� i potraktowa�a go jak nicponia, kt�rym zreszt� by�. Vincy pr�bowa� co� jej t�umaczy�, ale odwr�ci�a si� i odesz�a. My�l�, �e ucieszy�o go to. Od owej chwili min�o kilkana�cie lat. W zesz�ym tygodniu zatelefonowa� do Angeliki, ��daj�c widzenia si� z ni�. Kiedy odm�wi�a, zagrozi� ujawnieniem wszystkiego. Anna, oczywi�cie, nie ma poj�cia, �e jest� �e ��cz� j� z nim jakie� w�z�y pokrewie�stwa. Jestem jej ojcem i B�g mi �wiadkiem, �e zas�u�y�em na t� nazw� bardziej nie tysi�ce innych ludzi� Angelica powiedzia�a mi o telefonie Vincy�ego. Zastanawiali�my si�, co zrobi�. Najwyra�niej sp�nione uczucie ojcowskie obudzi�a w nim notatka prasowa o spadku Anny. Ale Vincy by� w bardzo korzystnej sytuacji. Po pierwsze m�g� rozg�osi� ca�� spraw�, powoduj�c wielkie nieszcz�cie dla naszego domu, bo my�l�, �e dla dziewczyny by�by to straszny wstrz�s, tym bardziej je�eli ojciec jej okaza�by si� takim nikczemnikiem. Po drugie, jej stryjeczny dziadek umieraj�c zastrzeg� si�, �e dziedziczy� po nim mog� tylko jego krewni, a nie powinowaci. Jako moja c�rka Anna jest jego krewn�, jako c�rka Vincy�ego nie jest ni� oczywi�cie. To by�o straszne w swojej ironii: teraz, kiedy los tak nieprawdopodobnie u�miechn�� si� do dziewczyny, pojawi� si� nagle upi�r, kt�ry sta� ongi nad jej ko�ysk�, i zagrozi� zniszczeniem jej �ycia. Zreszt� Anna kocha bardzo m�odego Cresswella, kt�ry tak�e, jak mi si� wydaje, jest w niej zadurzony po uszy. Na szcz�cie zachowywa� si� tak, zanim otrzyma�a ten spadek. Gdyby Vincy rozg�osi� ca�� histori�, obawiam si�, �e Cresswell m�g�by pojecha� do niego i spoliczkowa� go, ale znalaz�by si� w bardzo niezr�cznej sytuacji wobec swojej konserwatywnej rodziny. To syn lorda, a Anna sta�aby si� nagle nie�lubnym dzieckiem aktora� Wszystko to by�o przera�aj�ce. Vincy dzwoni� regularnie dwa razy dziennie. Wreszcie zdecydowali�my si� ust�pi�. W ko�cu czym�e s� pieni�dze w por�wnaniu z nieszcz�ciem, jakie mog�o na nas spa��. A w dodatku jestem ci�ko chory i my�l o tym, �e Anna mo�e kiedy� pozosta� niemal bez �rodk�w do �ycia i w tak zdegradowanej sytuacji, a pr�cz tego z tak smutnymi do�wiadczeniami na pocz�tku wspaniale zapowiadaj�cej si� m�odo�ci, by�a dla nas nie do zniesienia. Przed trzema dniami przekazano Annie klejnoty spadkowe na sum� miliona funt�w. Jest to wspania�a kolekcja brylant�w. Stanowi ona, oczywi�cie, tylko fragment owej fortuny, ale mia�em wra�enie, �e Vincy zadowoli si� jak�� nie tak ogromn� sum�. Angelica spotka�a go w kawiarni� Cynicznie o�wiadczy� jej, �e nie widzi najmniejszego powodu, aby c�rka jego bezprawnie sta�a si� dziedzicem takiego maj�tku i nie mia�a podzieli� si� cz�ci� ze swym starzej�cym si� ojcem. Angelica powiedzia�a mu, �e osiemdziesi�t procent maj�tku ulokowane jest w kopalniach i nieruchomo�ciach, a got�wki jest niewiele. Vincy o�wiadczy�, �e chce milion, kt�ry otworzy mu drog� do prawdziwej s�awy na tym �wiecie, gdzie bez pieni�dzy �aden talent nie wzbije si� wysoko ponad przeci�tno�� opinii t�pawych krytyk�w. Je�eli otrzyma milion, w�wczas got�w jest nigdy nie wspomnie� Annie o swych prawach do niej. Angelica zgodzi�a si�, ale powiedzia�a, �e to musi potrwa�. Na to Vincy wyci�gn�� gazet� z kieszeni i powiedzia�, �e zgadza si� czeka� kilka tygodni na got�wk�, ale pod warunkiem, �e otrzyma w zastaw owe klejnoty. Nikt mu ich nic ukradnie, bo nikt nawet nie mo�e przypuszcza�, �e co� takiego znajduje si� w jego posiadaniu� Klejnoty zosta�y z�o�one przez Ann� w safesie bankowym na moje nazwisko. Wyj��em je stamt�d. Dzi� Angelica mia�a si� uda� dla upozorowania sytuacji do teatru razem z Ann� i Charlesem. Potem powinna by�a zanie�� Vincy�emu do garderoby torb� z klejnotami. Chcia�, �eby to si� sta�o w garderobie teatralnej. Mo�e warto�� tej torebki oszo�omi�a go troch� i zda� sobie spraw�, jak olbrzymi� fortun� b�dzie ona przedstawia�a, a mo�e l�ka� si�, �e Angelica knuje jaki� podst�p. W ka�dym razie upar� si�, a ona znowu musia�a si� zgodzi� Wczoraj wieczorem pojecha�a z m�odymi do teatru, p�niej kaza�a im wraca� do domu pod pozorem, �e ma jaki� interes w s�siedztwie, i posz�a do garderoby Vincy�ego� Wi�cej nie wiem. Kiedy wr�ci�em do domu o jedenastej, by�a ju� u siebie i powiedzia�a mi tylko: �G�owa mnie boli. Jutro ci wszystko opowiem�� � Zwr�ci� si� do �ony, kt�ra siedzia�a w ci�gu ca�ego jego opowiadania zupe�nie nieruchoma, z kamienn�, poblad�� twarz�. � Reszt� wiesz ty, kochanie�

��Niewiele mam do powiedzenia� � Zaczerpn�a g��boko powietrza. � Czu�am si� ca�y czas nieswojo� Poza tym� poza tym ta sztuka rozstroi�a mnie. Ca�a moja przesz�o�� to wszystko, co by�o, stan�o mi przed oczyma, kiedy on gra� Starego. Rozp�aka�am si�. Potem mi to przesz�o. W drugim akcie nie czu�am ju� z nim tego kontaktu. By� racjonalniejszy i to mi pomog�o. �ciska�am torebk�, �mieszn� troch� przy mojej sukni, wypchan� klejnotami w pude�kach owini�tych w p��tno. Ale by�y one mi zupe�nie oboj�tne. Chcia�am to ju� mie� poza sob� i znale�� si� w domu� Poza tym� poza tym� ba�am si� nadal� Nie wierzy�am mu. Nie wierzy�am, �e poprzestanie na tym� Ba�am si�, �e w ko�cu upije si� i wygada wszystko albo zacznie po prostu rozpowiada�, �e Anna jest jego c�rk�� W duszy s�ysza�am go m�wi�cego: �� Ta Anna Dodd� Ach, to moja c�reczka� Da�a mi z tej swojej fortunki okr�g�y milionik�� On zdrabnia� wyrazy� � Ukry�a twarz w d�oniach, ale zaraz opanowa�a si�. � A potem wesz�am do garderoby i zobaczy�am Vincy�ego le��cego na kanapce. To by�o zdumiewaj�ce, bo drzwi od jego garderoby by�y zamkni�te na klucz od zewn�trz i musia�am klucz przekr�ci�, �eby wej��. Ale nie mog�am przecie� czeka� na korytarzu, gdzie kto� m�g�by mnie spotka�, mo�e kto� znajomy. Nie poruszy� si�. Nie zrozumia�am jeszcze. Zamkn�am za sob� drzwi i podesz�am. Wtedy zobaczy�am, �e ma wbity w pier� sztylet o poz�acanej r�koje�ci.

��� taki sam, jaki widywa�a pani tyle razy u siebie w domu. Nie wiedzia�a pani, �e egzaltowani troch� m�odzi ch�opcy zam�wili przed laty dwa identyczne sztylety i kazali na nich wygrawerowa� s�owa przypominaj�ce o przyja�ni. Te sztylety prze�y�y ow� przyja�� o wiele lat � doda� ni st�d, ni zow�d Alex � ale pani nie wiedzia�a o tym. Pomy�la�a pani tylko, a mo�e nie tyle pomy�la�a pani, ale instynkt uderzy� w dzwon alarmowy, wo�aj�c, �e m�� by� tu przed pani� i zabi� Vincy�ego. Co pani zrobi�a wtedy? Czy wybieg�a pani od razu?� � i nie czekaj�c na jej odpowied�, ci�gn�� dalej: � Raczej nie. Jest pani przecie� tak�e matk�, nie tylko �on�. Zacz�a pani gor�czkowo poszukiwa� tego, po co pani przysz�a, to znaczy swoich list�w sprzed lat, tych, kt�re pisa�a pani do niego donosz�c, �e b�dzie pani mia�a dziecko. Mo�e nawet napisa�a pani do niego zaraz po urodzeniu dziecka. Mog�o si� pani w�wczas wydawa�, �e bez wzgl�du na to, co si� sta�o, m�czyzna powinien wiedzie� o tym fakcie, bo da to mu ostatni� szans� uratowania honoru� Chcia�a pani zreszt�, �eby okaza� si� lepszy, ni� by�. To zrozumia�e. Nawet je�eli poj�a pani swoj� omy�k�. Przed laty kierowa� pani� przy pisaniu listu ten sam instynkt, kt�ry po latach kaza� pani przeszuka� garderob� zabitego. Rozumiem pani�. Ale nie znalaz�a pani list�w, prawda?

Ku zdumieniu Parkera Angelica Dodd odpowiedzia�a cicho:

��Nie, nie znalaz�am, chocia� zupe�nie nie rozumiem, sk�d pan mo�e wiedzie� o tym.

��Proste wnioskowanie. � Alex pokiwa� g�ow�. � Vincy nie m�g�by szanta�owa� pani tak bezczelnie, nie maj�c �adnego dowodu. A jaki� m�g� mie� lepszy dow�d ni� listy pisane r�k� pani? Kiedy nie znalaz�a pani list�w, wysz�a pani z teatru i pojecha�a pani taks�wk� do domu. To wszystko, tak? M�a jeszcze nie by�o, wi�c uda�a pani b�l g�owy, �eby go nie widzie�, bo ba�a si� pani z nim spotka� wierz�c, �e to on zabi� Vincy�ego. Wierzy�a pani jeszcze, �e nikt si� nie dowie. Ale kiedy przybyli�my my, postanowi�a pani, �e ten cz�owiek, kt�rego pani kocha, kt�ry kocha pani dziecko bardziej mo�e, ni� gdyby ��czy�y go z nim zwyk�e wi�zy krwi, kt�ry po�wi�ci� dla pani tak wiele i tak wiele w ci�gu ca�ego swego �ycia zrobi� pani dobrego, nie b�dzie pokutowa� za sw�j ostateczny akt samoobrony� Dlatego powiedzia�a pani: �Zabi�am!� i by�a pani gotowa ponie�� wszystkie konsekwencje tego s�owa. M�� pani jest chory. Nie mog�a pani nawet znie�� my�li o tym, �e oczekuje go d�ugie, wyczerpuj�ce �ledztwo i poni�enie w czasie procesu s�dowego, kiedy wszystko wyjdzie na jaw. Wola�a pani zmy�li� co� o sobie i Vincym i uratowa� ojcu c�rk�, a c�rce ojca� Mo�e zreszt� nie my�la�a pani tego wszystkiego tak precyzyjnie. Wiedzia�a pani tylko, �e je�li przyjdzie policja, to jest pani gotowa odpowiedzie� za to wszystko, czego przed laty by�a pani w pewien spos�b przyczyn�. Tymczasem zobaczy�a pani ten sztylet� Zrozumia�a pani nagle, �e to nie m�� pani zabi�, i odwo�a�a pani zeznanie. Wszystko to zgadza si� z prawd�? Czy tak?

Angelica Dodd bez s�owa skin�a g�ow�. Jej m�� ukry� twarz w d�oniach.

��Mi�a moja� � szepn�� prawie niedos�yszalnie.

��Przykro mi bardzo� � Alex wsta�. � Tak bardzo mi przykro, �e musia�em m�wi� o tym. Ale prawda musi zosta� ustalona, a nie ma innej drogi pr�cz wypowiedzenia jej. � Spojrza� na Parkera.

Inspektor zamkn�� notes i tak�e si� podni�s�. Wida� by�o, �e walczy z sob�.

��Niestety � powiedzia�. � Niestety� � Spojrza� na Alexa. Joe sta� zupe�nie nieruchomo, ale oczy jego da�y prawie niedostrzegalny, przecz�cy znak.

��Niestety � Parker odetchn�� z ulg�, jak gdyby znalaz� rozwi�zanie dr�cz�cej go kwestii � jestem tylko urz�dnikiem policji i chocia� bardzo chc� pa�stwu wierzy�, to jednak pani Dodd by�a ostatni� osob�, kt�ra widzia�a zamordowanego i nawet w opowiadaniu pa�stwa istniej� powa�ne poszlaki obci��aj�ce�

Alex chrz�kn�� g�o�no.

��Wi�c b�d�, niestety, zmuszony� � doko�czy� szybko Parker � postawi� przed domem pa�stwa policjanta w cywilu, a pani Dodd nie b�dzie mog�a pod �adnym pozorem wydala� si� w najbli�szym czasie z mieszkania� do chwili, kiedy otrzymacie pa�stwo zawiadomienie o zniesieniu tego zakazu. Mam nadziej�, �e sprawy rozwi��� si� w najbli�szym czasie� To wszystko, co mog� zrobi� w tej chwili.

Sir Thomas Dodd wsta� i wyci�gn�� do niego r�k�.

��Dzi�kuj� panu � powiedzia� serdecznie. � Rozumiem, �e w pewien spos�b przekroczy� pan pewne przepisy, zachowuj�c si� tak po rycersku. Ale upewniam pana, �e� �e� � zaj�kn�� si� � jest pan prawdziwym gentlemanem.

Parker zaczerwieni� si� i szybko wycofa� do przedpokoju. Kiedy znale�li si� na ulicy, podszed� do wozu i wywo�a� detektywa Stephensa.

��Wzi��em was, Stephens, �eby dokona� aresztowania i odtransportowa� morderc�. Niestety, teraz b�dziecie musieli posta� tu p� godziny, p�ki nie zluzuje was agent z centrali. Drzwi tego domu nie ma prawa opu�ci� pani Angelica Dodd, drobna szatynka w wieku lat 45. Je�eli ten dom ma tylne wyj�cie i ucieknie ona na inn� ulic�, nie przejmujcie si�. Zamkniemy na jej miejsce pana Joe Alexa, najnaiwniejszego cz�owieka pod s�o�cem!

��Tak jest, szefie! � powiedzia� detektyw Stephens, u�miechn�� si� do Alexa i rozpocz�� spacer przed bram� domu.

��Nie b�dziesz tego �a�owa�� � mrukn�� Alex.

��Zrobi�em to tylko dlatego, bo z ca�ego twojego zachowania wynika, �e masz ju� morderc� w kieszeni. Twoje wiadomo�ci zaskakuj� mnie. Ale nie wiesz wszystkiego. Nie wiesz, na przyk�ad, gdzie pojedziemy teraz!

��Wydaje mi si�, �e do doktora Jerzego Amstronga, znanego specjalisty chor�b nowotworowych� � szepn�� Joe. � Ale mo�e si� myl�?

Parker otworzy� usta, a potem powiedzia� cicho: � Wielki, mocny, nie�miertelny Bo�e! � Wychyli� si� ku szoferowi::- Columbus Street 4! � powiedzia� prawie ze z�o�ci�.

Ale zaspany doktor Amstrong prowadzi� bardzo dok�adnie ksi�g� przyj��. W ostatniej rubryce widnia�o nazwisko: Sir Thomas Dodd. Godzina przyj�cia 9.20 wieczorem do 10.45, a p�niej szereg �aci�skich s��w.

��Czy pan zawsze prowadzi tak dok�adnie co do minuty terminarz przyj�� pacjent�w? � zapyta� zdumiony Parker.

��Tak � odpowiedzia� doktor. � Interesuje mnie problem racjonalno�ci badania. Pisz� nawet na ten temat broszur� fachow�. Wydaje mi si�, �e lekarze zbyt wiele czasu marnuj� na niczym� Te dane s�u�� mi do okre�lenia, ile czasu trwaj� u mnie badania okre�lonych schorze�.

��A jak przedstawia si� stan zdrowia sir Thomasa Dodda?

��Mog� panu wyjawi� ca�� prawd� ze wzgl�du na pa�skie funkcje. Ale my�l�, �e natura i tak j� wkr�tce wyjawi. Stan sir Thomasa uwa�am za beznadziejny. Jeszcze po operacji mia�em jak�� nadziej�. Teraz nowotw�r powr�ci�. Za kilka dni nast�pi prawdopodobnie kryzys. A je�li nie za kilka dni, to za kilka tygodni. To tylko kwestia szybko�ci rozwoju tkanki nowotworowej. Obawiam si�, �e w przypadku Dodda rozwija si� ona nies�ychanie szybko. Przyjecha� dzi� do mnie swoim autem. Zabroni�em mu tego ju� dawno. Choroba mo�e go przecie� nagle obezw�adni�. Mo�e nast�pi� przerzut na g�ow� Nie wolno w takich okoliczno�ciach igra� z �yciem, nie tylko swoim zreszt�, ale na przyk�ad przechodni�w. Odwioz�em go do domu.

Parker podzi�kowa� i wyszli. Na ulicy inspektor uderzy� si� lekko r�k� w czo�o.

��Po co ja w�a�ciwie tu przyjecha�em? � powiedzia�. � Przecie� Dodd nie m�g� go zabi�. Je�eli od 9.20 by� na badaniu, to ma murowane alibi. A poza tym on przecie� nie wchodzi� za scen� Chamber Theatre! Nie by�o go tam w og�le! Portier widzia� przecie� wszystkich wchodz�cych, a inn� drog� nie m�g� wej��. Zwariowa�em chyba!

��Najwi�kszy k�opot z wami, zawodowymi kryminologami jest ten, �e nie mo�ecie si� obej�� bez sprawdzenia prawdom�wno�ci wszystkich obecnych. Koniecznie chcecie z�apa� kogo� na k�amstwie. Tymczasem mordercy trzeba szuka� zawsze poprzez motyw. Tam, gdzie jest zamordowany, musi by� ten, kto go zamordowa�. I musi on mie� pow�d do zamordowania. A je�eli pow�d taki ma kilka os�b, to trzeba znale�� tak� osob�, kt�ra mog�a to wykona� w ten spos�b, w jaki zosta�o to wykonane, i w okoliczno�ciach, kt�re towarzyszy�y morderstwu. Je�eli jakim� cudem takich os�b b�dzie dwie, to zawsze uda si� wyeliminowa� jedn�. Nad tym w�a�nie my�l� w tej chwili. Mam dw�ch morderc�w, a zabi� przecie� tylko jeden. Ale nie wiem, kt�ry.

��A jak, na przyk�ad, wyeliminowa�e� pani� Dodd? � zapyta� Parker bez ironii. � Imponujesz mi dzisiaj, m�j stary. Moje sumienie policyjne nie chce ci wierzy�, ale ja sam, prywatnie, zaczynam ufa�, �e dostrzeg�e� w ci�gu tych� � spojrza� na zegarek � nieca�ych trzech godzin ca�� mas�. Ale odpowiedz mi na pytanie o pani Dodd.

��Wstydz� si� � szepn�� Alex. � M�j argument jest tak niepowa�ny, �e got�w jestem zawr�ci� i zaaresztowa� j��

��Nie! � powiedzia� Parker. � Nie ucieknie mi w ko�cu. Nawet je�eli si� mylisz i je�eli wymknie si� wartuj�cemu Stephensowi, policja znajdzie j�. O to jestem spokojny. M�w!

��O jej niewinno�ci przekona� mnie fakt, �e Vincy zosta� zabity, kiedy le�a� na wznak.

��C� z tego? Czy kobiety nie zabijaj� m�czyzn le��cych na wznak? M�g�bym ci przytoczy� kilkana�cie przyk�ad�w�

��Zgoda, ale nie ta kobieta, nie tego m�czyzn� i nade wszystko nie w tych okoliczno�ciach.

��A to dlaczego?

��Tu ju� wkraczamy w kr�lestwo fantazji, niemniej jednak jest ona dla mnie tak obowi�zuj�ca, jakbym by� przy tym, chyba �e potrafisz co� zarzuci� mojemu rozumowaniu. Ot� wyobra� sobie tak� sytuacj�: Jeste� Stefanem Vincy i oczekujesz kobiety, kt�ra ma ci dor�czy� klejnoty o zawrotnej, astronomicznej warto�ci miliona funt�w. Wiesz o tym, �e maj� one tak� warto��, wiesz o tym, �e ta kobieta przyjdzie. Z przyj�ciem jej ��czysz ze zrozumia�ych wzgl�d�w wszystkie nadzieje ogromnej zmiany losu. I co? Czy naprawd�, nawet gdyby� potrafi� si� po�o�y� cho� na chwil�, a nie przechadza� po pokoju, czekaj�c na ni� i nie mog�c sobie znale�� miejsca, czy naprawd� po�o�y�by� si� i nie wsta� po jej wej�ciu? Czy w og�le podczas jej kr�tkiego pobytu umia�by� si� po�o�y�, maj�c w r�ce t� torebk� pe�n� skarb�w? Czy cz�owiek skonfrontowany z tak fantastyczn� przygod� k�adzie si� nagle na wznak na kozetce? Chyba po to, aby ta, kt�ra przynios�a klejnoty, mog�a otworzy� szuflad� za jego plecami i wyj�� z niej sztylet, o kt�rego istnieniu w og�le nie wiedzia�a? Nie. Vincy po prostu nie m�g� le�e� w tych okoliczno�ciach. A Angelica Dodd jest kobiet� tak drobn� i tak wyra�nie s�ab� fizycznie, �e trudno przypu�ci�, aby mog�a go uderzy� spokojnie, z tak� si�� w pier�, a potem zaci�gn�� na kozetk�, wwindowa� na ni� i upozorowa� samob�jstwo. Zreszt� analiza medyczna m�wi o tym, �e zgin�� le��c, prawda? Nie, m�j kochany, chocia� argument taki wydaje si� zupe�nie b�ahy i s�d d�ugo by nad nim deliberowa�, ale psychologicznie jestem a� nadto usprawiedliwiony. Nie przyjmuje si� milion�w na le��co, i to w garderobie, napr�dce, kiedy osoba, kt�ra je przysz�a wr�czy�, zaraz odejdzie. Przede wszystkim Vincy otworzy�by torebk� i zbada� jej zawarto��, zanimby odda� listy. A potem Angelica Dodd nie mia�aby �adnego powodu, �eby pozosta�, gdyby on wyci�gn�� si� do drzemki� Do jakiej drzemki? Do jakiego wypoczynku? By�o ju� przecie� po spektaklu. M�g� i�� do domu. Mia� milion przy sobie! Powinien by� by� ju� ubrany i rozcharakteryzowany! Min�o dwadzie�cia minut od jego zej�cia ze sceny, bo pani Dodd wesz�a pi�tna�cie po dziesi�tej, a on zszed� ze sceny o dziewi�tej pi��dziesi�t kilka. Czy masz odpowied� na to? Parker skin�� g�ow�.

��Rzeczywi�cie. Trudno na to odpowiedzie�. Ale czy ty masz na to odpowied�?

��Wi�c powiadam ci, �e mam dwie. Vincy�ego m�g� zabi� jeden z dw�ch ludzi, kt�rych podejrzewam. Oczywi�cie przes�uchania mog� jeszcze radykalnie zmieni� m�j pogl�d. W �ledztwie mo�e wynikn�� co�, czego nie wiemy, czego nie przewidzieli�my. Ale po tym, co zobaczy�em do tej pory, nasuwaj� si� dwa rozwi�zania. Albo �A�, albo �B�. Wykluczam pani� Dodd. Detektyw Stephens marnuje czas przed jej domem. Ale mniejsza o detektywa Stephensa. Co masz zamiar zrobi� teraz?

��Chcia�bym przes�ucha� ca�y personel teatru, a potem zastanowimy si� � mrukn�� Parker. � Szczerze m�wi�c dzi�, jak nigdy, jestem zadowolony z tego, �e zaprosi�em ciebie do wsp�pracy z nami. Ta spraw; wymyka mi si� z palc�w� Ale, w ko�cu, to dopiero niecali trzy godziny. Masz s�uszno��, nikt nie ��da schwytani skrytob�jc�w w ci�gu paru godzin�

Przez chwil� milczeli. Samoch�d mkn�� przez opustosza�e ulice miasta.

��Tak� � Joe Alex przymkn�� oczy. � To niesamowita sprawa. Ci�gle jeszcze nie rozumiem jednego

��Czego?

��Och, wydaje mi si� chwilami, jak gdyby zamordowali go dwaj ludzie niezale�nie od siebie� Nigdy jeszcze nie widzia�em, �eby �lady prowadzi�y w dwu przeciwnych kierunkach. Jacy� dwaj ludzie zachowuj� si� tak, jakby go zamordowali i chcieli zatrze� za sob� �lady. Ale dlaczego? Dlaczego? Przecie� morderca by� tylko jeden i dzia�a� sam.

��Niech mnie zabij� jak psa! � szepn�� Parker. � Niech mnie zabij� i zakopi� w ziemi bez pogrzebu, je�eli widz� tu chocia�by jednego morderc�

��Zobaczysz � mrukn�� Alex w rozmarzeniu. Nagle poderwa� si� na siedzeniu. � A co, w ko�cu, z tym czasem zab�jstwa? Przecie� to niemo�liwe, �eby doktor tak d�ugo stwierdza� to wszystko� Widocznie co� mu si� nie zgadza. Zobaczysz, �e wynik badania b�dzie rewelacyjny.

��Tak s�dzisz?

��Jestem pewien. W�osy nam stan� d�ba, kiedy dowiemy si�, o kt�rej naprawd� zgin�� Vincy� Ale czy to co� wyja�ni? Obawiam si�, �e nie wyja�ni, kto go zabi��

���licznie! � powiedzia� Parker. � Wspaniale! Znakomicie! Jestem wzruszony twoim optymizmem. Lubi� weso�ych, pogodnych ch�opc�w!

��Ben� � powiedzia� cicho Alex.

��Co?

��Kiedy b�dziesz rozmawia� z doktorem, zapytaj, tak na wszelki wypadek, czy Vincy m�g� by� zabity przez ma�kuta� to znaczy lew� r�k�.

��Co takiego? � Parker potrz�sn�� g�ow� i spojrza� na niego. Ale ku swemu zdziwieniu Alex dostrzeg�, �e inspektor u�miecha si� szeroko. � Joe, czuj� si� bezradny jak dziecko, ale zaczynam ju� co� rozumie�. Zaczynam rozumie�, Joe!

��To znaczy, �e jeste� w szcz�liwszej sytuacji ni� ja. Ja jeszcze nie zrozumia�em.

Ale inspektor zatar� r�ce i gwizdn�� przeci�gle przez z�by.

��Tak� � powiedzia� na p�do siebie, na p� do przyjaciela. � Przemkn�o mi to przez g�ow�, kiedy rozmawiali�my z Davidsonem, ale potem zapomnia�em o tym. My�la�em za wiele o pani Dodd. Sprawa wydawa�a si� taka jasna�

��Jasna? � Alex otworzy� oczy i spojrza� na niego.

By� bardzo powa�ny w tej chwili. � Dla mnie nic tu jeszcze nie jest jasne, chocia� chwilami wydaje mi si�, �e wiem wszystko, absolutnie wszystko.

Samoch�d zatrzyma� si�. Parker wyskoczy� jak pi�tnastoletni ch�opiec i znalaz�szy si� w portierce uj�� s�uchawk� aparatu.

��Czy to pan, doktorze?� Tak� Tak� co?� Tak�

To oczywi�cie zwalnia od podejrzenia pewn� bardzo sympatyczn� dam�, kt�rej w cicho�ci serca �yczy�em jak najlepiej� Ale bardzo komplikuje spraw� A czy m�g� by� zabity przez osob� lewor�k�?� Co?� Nie� Wyklucza pan to� Tak� Dzi�kuj� Dobranoc, doktorze�

Opu�ci� s�uchawk� i spojrza� na Alexa, kt�ry sta� w drzwiach, zapalaj�c Gold Flake�a wyj�tego z p�katej, sk�rzanej papiero�nicy.

��Wiesz, co on powiedzia�, Joe?

��Powiedzia�, �e osoba lewor�k� nie mog�a dokona� zab�jstwa. A co z czasem zbrodni?

��Powiedzia� dos�ownie tak: �Morderstwo zosta�o pope�nione w nieprzekraczalnym czasie: godzina 9.00 � 10.00�. W jego przekonaniu dokonano zbrodni na d�ugo przed 10.00, ale musi ust�pi� przed faktami. Powiedzia�: �B�d� �wiadczy� jako bieg�y w ka�dym s�dzie i zeznam pod przysi�g�, �e niewinny jest cz�owiek, kt�rego oskar�y si� o pope�nienie tej zbrodni chocia� minut� po tym terminie!� Vincy zabity zosta� praw� r�k�. Wskazuje na to k�t rany i rysunek jej brzeg�w. Wiesz, �e przy uderzeniu istnieje pewna specyfika itd.?

��Wiem� � Alex kiwn�� g�ow�. � To wiele upraszcza. A w ka�dym razie mo�esz wys�a� samoch�d po detektywa Stephensa i zatelefonowa� do pani Dodd, �e jest zwolniona z domowego aresztu. O 10.00 siedzia�a dwa jardy ode mnie na widowni.

Parker uczyni� to natychmiast, a kiedy odk�ada� s�uchawk�, wida� by�o, �e odczuwa ulg�.

��Bez wzgl�du na to, kim jest �w morderca, ciesz� si�, �e to nie ta biedna.kobieta, kt�ra dosy�, zdaje si�, wycierpia�a w �yciu, i to za spraw� tego nieboszczyka� Teraz chcia�bym obudzi� dyrektora Davidsona, je�eli usn��, i chwil� porozmawia� z nim o ludziach, kt�rych b�dziemy przes�uchiwa�. To nam troch� u�atwi zadawanie pyta�.

��S�dz�, �e to dobra my�l � Alex kiwn�� g�ow�.

��Chod�my! � Parker otworzy� drzwi portierki i znowu rozpocz�li w�dr�wk� korytarzem, mijaj�c drzwi garderoby Stefana Vincy, za kt�rymi wci�� jeszcze p�on�o jasne, ostre �wiat�o.

Na korytarzu spotkali sier�anta Jonesa, kt�ry przechadza� si� r�wnym krokiem w�r�d napis�w: CISZA! pogwizduj�c g�o�no i fa�szywie Que serra, serra.

��Jones!

��Tak, szefie?

��Wypiszesz mi czytelnym charakterem pisma ca�� list� personelu. Za pi�tna�cie minut chc� tu widzie� Henryka Darcy, a potem, kolejno, reszt�. Na ko�cu przywieziecie Ew� Faraday. Nie chc�, �eby si� widzieli. Dosy� jest tu wolnych pomieszcze�. Trzeba ich wszystkich tak roztasowa�, �eby nie widzieli si� z sob� i �eby ci, kt�rzy zostali ju� przes�uchani, nie mogli opowiada� innym, o czym by�a mowa.

��Tak, szefie! � Jones ruszy� w stron� portierki. Stoj�cy na ko�cu korytarza, u wylotu schod�w agent wypr�y� si�, kiedy Parker stan�� przy nim.

��Czy dyrektor Davidson schodzi� na d�?

��Nie, panie inspektorze.

��A czy kto� do niego wchodzi�?

��Te� nie, panie inspektorze. Nikt, poza naszymi lud�mi, nie porusza si� po gmachu.

��Dobrze.

Ruszyli po schodach. Na pukanie Davidson odpowiedzia� od razu: � Prosz� wej��!

Wida� by�o, �e si� nie k�ad� ani nie zmru�y� oka. Siedzia� przy stoliku pod lamp� i czyta�.

��Kryminalna ksi��ka! � Westchn�� i od�o�y� j� zrezygnowanym ruchem. � Nie mog�em usn��. Czy panowie wiecie ju� co�?

��Wiemy � Parker kiwn�� g�ow�. � Wiele ju� wiemy. Niestety, nie wiemy jeszcze, kto zabi� Stefana Vincy. Dlatego chcieliby�my zabra� jeszcze troch� pa�skiego cennego czasu. Chcia�bym, �eby nam pan opowiedzia� pokr�tce, co pan wie o cz�onkach zespo�u aktorskiego i pomocniczego, kt�rzy byli wczoraj w teatrze w czasie dokonania zab�jstwa.

��Obawiam si�, �e o personelu technicznym wiem prawie tyle, co nic. Mam kierownika do tych spraw, kt�ry anga�uje i zwalnia ten personel, podobnie jak i obs�ug� pracowni krawieckiej, stolarni i malarni. Czy mam go wezwa�?

��Nie. Na razie nie. Ale o aktorach m�g�by nam pan co� opowiedzie�, prawda?

Davidson zastanawia� si� przez chwil�.

��Jedyne trzy osoby, o kt�rych m�g�bym co� powiedzie�, to Henryk Darcy, Ewa Faraday i inspicjent, Jack Sawyer. Pozostali s� mi prawie nie znani.

��Dobrze. Mo�e wobec tego opowie nam pan o nich. Nie z punktu widzenia �ledztwa, ale og�lnie.

��Dobrze. Wiec Darcy� Ten ch�opak przechodzi� nies�ychanie skomplikowane koleje losu. Urodzi� si� w cyrku, w rodzinie prestidigitatora i imitatora g�os�w zwierz�cych. Zapozna� si� z aren� ju� jako siedmioletni ch�opiec. Jak zwykle bywa w tych rodzinach, zacz�� wyst�powa� z ojcem i matk�. Wiedza cyrkowa przechodzi tam z ojca na syna. Podobno by� bardzo zdolny. Kiedy ojciec umar�, -rzuci� cyrk i popisywa� si� na�ladownictwem i sztuczkami w music-hallach. By� bardzo inteligentny, musia� ju� wtedy czyta� bardzo wiele, bo nie by�by teraz tak wykszta�cony, maj�c dopiero trzydzie�ci pi�� lat. Kiedy wybuch�a wojna, wst�pi� do wojska i zosta� ci�ko ranny. Jako inwalid� odes�ano go ze szpitala w Indiach do kraju. Opowiada� mi kiedy� o tym. M�wi�, �e czyta� i kszta�ci� si� dzie� i noc, bo zapragn�� zosta� re�yserem teatralnym. Jego rana odniesiona na froncie i zdolno�ci, kt�re widocznie dostrze�ono, pozwoli�y mu zaraz po wojnie wst�pi� do szko�y teatralnej. By� bardzo lubiany. Ludzie, kt�rzy uczyli go w�wczas, i ci, kt�rzy razem z nim ucz�szczali do niej, m�wi� o nim zawsze jak najlepiej. Nie zmieni� si� chyba od tego czasu. Jest niesamowicie utalentowany. My�l�, �e to chyba najciekawszy re�yser naszego m�odego pokolenia. Nieustannie poszukuje, snuje na kanwie sztuk swoje w�asne, oryginalne koncepcje i �wiat teatralny bardzo liczy si� z jego zdaniem. Sta� si� modny ostatnio, a inscenizacja Krzese� przynios�a mu wielki, potwierdzony przez ca�� krytyk� sukces. Nawet konserwatywna cz�� opinii teatralnej przyzna�a, �e w tym przedstawieniu wida� genialne poci�gni�cia� C� jeszcze? Histori� z Ew� Faraday znacie panowie ju�. Pozna� j�, kiedy zaproszono go na spotkanie z amatorami zespo�u jednej z prz�dzalni na prowincji. Pojecha� tam i wr�ci� oszo�omiony talentem jednej z dziewcz�t. Mia�a dwadzie�cia dwa lata. To by�a Ewa Faraday. Takie zreszt� jest jej prawdziwe nazwisko. Darcy zrobi� z niej aktork�. My�l�, �e bardzo j� kocha. Ta sprawa z Vincym to by� straszny cios dla niego. By�em tu co dnia podczas pr�b i co dnia prawie mia�em z nim konferencje na najrozmaitsze tematy dotycz�ce przygotowania premiery. Widzia�em, ile go to kosztuje. Ale zachowa� absolutny spok�j. To cz�owiek nies�ychanie opanowany. Zdaje si� by� zupe�nie bez nerw�w. Nigdy nie s�ysza�em, aby zdenerwowa� si� na aktora. A przecie� innym re�yserom zdarza si� to cz�sto. Nie ma w nim absolutnie histerii, kt�ra towarzyszy zawsze �yciu ludzi teatru�

Urwa� i zacz�� si� zastanawia�. Widocznie powiedzia� o Darcym wszystko, co uwa�a� za istotne.

��A jak przebiega�a inscenizacja Krzese�? � zapyta� Alex pozornie znudzonym g�osem, ale Parker, kt�ry zna� go dobrze, uni�s� brwi i spojrza� na niego z zaciekawieniem.

��Jak to? � Davidson nie zrozumia�.

��Chodzi mi o to, czy ca�� koncepcj� mia� ju� zrobion� przed rozpocz�ciem pr�b, czy te� dokonywa� jakich� zmian w czasie przygotowa� do premiery.

��Tak� Troch� zmienia�. Najpierw chcia� gra� ca�� sztuk� bez przerwy, bo przecie� Ionesco napisa� j� jako jednoakt�wk�. Ale p�niej doszed� do wniosku, �e dwoje aktor�w nie zdo�a wnie�� na scen� potrzebnej ilo�ci krzese�, postanowi� wi�c urwa� sztuk� w pewnym miejscu i da� publiczno�ci odetchn��. W tym czasie personel techniczny ustawia na scenie dwie�cie czy trzysta krzese�, u�o�onych w najfantastyczniejsze korytarze� Poza tym mia� k�opoty z Vincym. Vincy nie chcia� pocz�tkowo za nic na �wiecie gra� w masce. S� to cienkie, nylonowe maski, �ci�le przylegaj�ce do rys�w, ale unieruchamiaj�ce mimik� aktora. Henryk cierpliwie i z uporem t�umaczy� mu, �e ju� w staro�ytnej Grecji aktorzy Ajschylosa, Eurypidesa i kogo� tam jeszcze grywali w maskach. W ko�cu obieca� mu, �e b�dzie mia� z tego spektaklu wielkie, doskonale recenzje, chocia� nie uka�e swej twarzy. Vincy uwierzy�. Sprawdzi�o si� to zreszt�.

��A dlaczego sam zagra� epizod M�wcy, a nie powierzy� tego �adnemu z aktor�w teatru?

��Zale�a�o mu bardzo na tym przedstawieniu i s�dzi�, �e obecno�� re�ysera na ka�dym spektaklu przyczyni si� do trzymania aktor�w w karbach. Wie pan, jak aktorzy potrafi� �rozegra� si� za dziesi�tym albo dwunastym razem! Zmieniaj� ruch i g�os, a wtedy przedstawienie roz�azi si� w szwach. Henryk Darcy jest zwolennikiem absolutnego podporz�dkowania aktora og�lnej koncepcji re�yserskiej.

��Ciekawe, dlaczego ten M�wca wychodzi bez maski? � powiedzia� Alex. Oczywi�cie nie nale�y to do �ledztwa, ale zastanowi�o mnie to ju� w czasie spektaklu.

��Och, ja te� go o to spyta�em. Powiedzia�, �e M�wca jest przecie� nikim innym, jak samym Starym, czyli tym, co zostanie po Starym. Stary wierzy, �e to, co po nim zostanie, wyt�umaczy sens jego �ycia. Dlatego M�wca ubrany jest dok�adnie tak jak Stary. Nie ma tylko maski, bo maska nie jest mu ju� potrzebna. Nie jest przecie� Starym, ale ide�, cieniem, kt�ry pozosta� po my�li ludzkiej. Dlatego ubrany jest w wielki, aksamitny kapelusz owych artyst�w z okresu cyganerii. Okazuje si�, �e �w cie� my�li ludzkiej nie ma �adnego kontaktu z tymi, kt�rzy pozostali. Be�kocze i odchodzi.

��Tak� � Alex kiwn�� g�ow�. � Rozumiem.

��A Ewa Faraday? � powiedzia� Parker. � Czy tak�e uwa�a go za tak zdolnego cz�owieka?

��Na pewno. Wierzy w niego jak w Boga. My�l�, �e by�a to straszna tragedia dla nich obojga. Ona tak�e bardzo go kocha�a i nie wiem, czy nie kocha go nadal. My�l�, �e tak. On j� tak�e. Tacy ludzie jak Darcy nie przestaj� kocha� kobiet, kt�re ich porzuci�y. Mo�e mi pan wierzy�. Nie wiem, co ten Vincy mia� w sobie takiego, ale zdmuchn�� j� jak �wiec�, zanim zdo�a�a si� opami�ta�. Na pewno sama nie wiedzia�a, jak to si� sta�o. Ale w tym cz�owieku by�o co�, czemu prawie �adna kobieta nie mog�a si� oprze�. Jego urok by� nieub�agany. Ewa to bardzo zdolna dziewczyna. Jest skromna w obej�ciu, cicha, inteligentna� S� to cechy, kt�rymi rzadko odznaczaj� si� wschodz�ce gwiazdy teatralne czy filmowe. �ycz� jej i jemu jak najlepiej. Ale los poka�e, co z tego wyniknie.

��Pozosta� nam jeszcze Jack Sawyer�

��To jest kr�tka historia. Jack Sawyer jest synem mego kolegi szkolnego. Studiuje medycyn�. Da�em mu prac� w teatrze, bo ojciec jego umar� i ch�opak musi utrzymywa� niedo��n� matk�. R�wnocze�nie pomaga mu to uko�czy� studia i staramy si�, �eby praca w teatrze nie kolidowa�a w godzinach rannych z jego wyk�adami. Ub�stwia Darcy�ego. Sprawuje si� w teatrze bardzo dobrze. By� inspicjentem nie jest wcale tak �atwo, jak si� wydaje. Jego awantur� z Vincym znacie, panowie?

��Tak � Parker wsta�. � Dzi�kujemy panu bardzo, dyrektorze. Je�eli b�d� potrzebowa� od pana czego�, pozwoli pan, �e wpadn� tu jeszcze, dobrze?

��Oczywi�cie. Jestem kawalerem. Nie m�g�bym w ci�gu tej nocy wysiedzie� sam w domu. Zostan� tutaj. I tak nie usn�. A od rana musz� zakr�ci� si� za nast�pc� Vincy�ego. Poza tym: reporterzy! Nie chc� nawet my�le� o tym!

��Ani ja! � Parker ruszy� ku drzwiom. � Mo�e pan jednak spr�buje usn��? Gdybym nie musia� pracowa�, spa�bym teraz jak kamie�.

U�miechn�� si� i wyszed�, a Alex bez s�owa wysun�� si� za nim jak wierny, nieodst�pny cie�.

Parker usiad� za stolikiem w garderobie zamordowanego i zacz�� odczytywa� p�g�osem list� os�b obecnych w teatrze podczas i po przedstawieniu.

Kiedy drzwi zamkn�y si� za ostatnim z przes�uchiwanych cz�onk�w zespo�u pomocniczego Chamber Theatre, Parker westchn�� ci�ko.

��Zosta�a nam ju� tylko Ewa Faraday� � mrukn��. � Je�eli nie zjawi si� ona zaraz i nie powie z uroczym u�miechem, �e zabi�a tego faceta, to sam nie wiem, co zrobi�. A zreszt� nawet gdyby przyzna�a si�, to nie m�g�bym jej uwierzy�! Popatrz! Odrzuciwszy Stefana Vincy, kt�ry zosta� zabity, i Angelic� Dodd, kt�ra wesz�a za kulisy po pope�nieniu zbrodni, pozostaje nam dwana�cie os�b. Interesuje nas to, co si� dzia�o z nimi po zej�ciu Vincy�ego ze sceny.

1) Henryk Darcy: wszed� na scen� w kilka sekund po zej�ciu Vincy�ego, wi�c nie m�g� go zamordowa� w garderobie, bo nie zd��y�by wr�ci� na czas. Potem mia� sw�j be�kotliwy monolog, potem odprowadzi� Ew� Faraday do garderoby;. a sam wszed� do swojej, co potwierdza jego garderobiany, kt�ry nie oddala� si� od drzwi i czeka� na wezwanie. Byli tam zreszt�: kurtyniarz Malcolm Sn�w i sufler John Knithe, kt�rzy czekali, a� Susanna Sn�w sko�czy ubiera� Ew�; Darcy ma trzech �wiadk�w, kt�rzy nie odchodzili od jego garderoby, a potem widzieli go, gdy wszed� do Ewy. Garderoba Ewy tak�e nawet nie ma okna, tylko jedyne drzwi wychodz�ce naprzeciw drzwi Darcy�ego. Stamt�d wyszed� razem z Ew�, kt�r� zabra� na kolacj� swoim autem stoj�cym przed teatrem. Amen! Ani chwili sam!

2) Ewa Faraday: nie zeznawa�a jeszcze, ale mamy zeznanie Darcy�ego, garderobianej Susanny Snow i innych. Stal� w kulisie po zej�ciu ze sceny. Inspicjent sta� tu� obok niej, a tak�e sufler. Potem wysz�a si� k�ania�. Zesz�a z Darcym prosto do garderoby. Dalej� jak wy�ej. Ani chwili sama! Amen.

3) Oliver Ruffin � garderobiany: przed zej�ciem Vincy�ego ze sceny siedzia� w garderobie Ewy Faraday i rozmawia� z Susanna Sn�w do chwili, kiedy us�yszeli brawa na koniec sztuki. Kiedy wyszli oboje i czekali, a� przyjd� aktorzy. Potem� jak wy�ej� Ani chwili sam! Amen!

4) Susanna Snow � garderobiana: jak wy�ej, ani chwili sama! Amen!

5; Malcolm Snow � kurtyniarz.

6) i John Knithe � sufler: zeznaj� obaj, �e w chwili zej�cia Vincy�ego ze sceny stali razem i dyskutowali na temat totalizatora pi�karskiego. Ca�y ten teatr gra w totalizatora! Potem poszli razem na korytarz, przed garderob� Ewy Faraday i Darcy�ego, i tam wype�nili kupony, oczekuj�c na Susann� Snow. Potem, razem z ni� i Ruffinem; Wyszli we czw�rk� do nocnego punktu totalizatora. Ani chwili sarni! Amen!

7) Jack Sawyer � inspicjent: by� zdenerwowany przebiegiem spektaklu. Najpierw Vincy wyprowadzi� z r�wnowagi Ew� Faraday, a p�niej przez p� przerwy robotnicy nie mogli sobie da� rady z ustawieniem krzese�, tak �e i jemu samemu si� to pomyli�o i musia� wezwa� re�ysera. Po spektaklu ma alibi zwi�zane z 8) Simonem Formes � stra�akiem na s�u�bie za kulisami i 9) Richardem Caruthers � elektrykiem. Richard Caruthers mia� w pierwszej cz�ci k�opoty z reflektorem. W czasie przerwy pr�bowa� usun�� uszkodzenie, ale nie uda�o mu si�. Widz�c przechodz�cego przez scen� Darcy:ego podszed� do niego pytaj�c, co zrobi�, je�eli reflektor zga�nie, ale Darcy sprawia� wra�enie nieprzytomnego i odpowiada� nie za m�drze. Caruthers odprowadzi� go a� do drzwi garderoby Stefana Vincy, a potem zawr�ci� pr�dko, bo za chwil� by� pocz�tek spektaklu. Zaledwie wszed� na swoj� wie�yczk� i spr�bowa� reflektora, kurtyna posz�a w g�r�. Z Darcym rozsta� si� na mniej wi�cej trzy minuty przed rozpocz�ciem drugiego aktu. W czasie drugiej cz�ci uszkodzony reflektor zacz�� miga� coraz bardziej i Caruthers poczu� zapach pal�cej si� gumy. Da� wi�c znak stra�akowi Simonowi Formes i inspicjentowi. Musia� manipulowa� reflektorem a� do ko�ca spektaklu, ale natychmiast potem we tr�jk� przebadali ca�y kabel, znale�li uszkodzone, tl�ce si� miejsce, usun�li uszkodzenie i razem wyszli do szatni dla personelu, gdzie stra�ak tak�e powiesi� swoj� czapk�, bo s�u�b� odbywa w he�mie. �aden z nich trzech nie rozstawa� si� z innymi ani na chwil� po spektaklu! Amen!

10) William Gullins � portier: siedzia� do ko�ca przedstawienia z siostr�, kt�r� wsadzi� w taks�wk� dziesi�� po dziesi�tej; czw�rka wychodz�cych os�b, id�ca nada� kupony totalizatora, widzia�a j� wsiadaj�c� do taks�wki i nawet kto� zrobi� dowcip, �e Gullins nie musi gra�, bo i tak panny taks�wkami odprawia. A dziesi�ta jest granic�, poza kt�r� nasz lekarz policyjny zezna pod przysi�ga, �e Vincy by� ju� trupem. Wi�c Gullins te� nie zabi�! Amen!

11) i 12) Robotnicy Stanley Higgins i Joshua Braddon ustawiwszy krzes�a na scenie postali chwil� z inspicjentem, a potem wyszli z teatru, bo dekoracje rozbiera si� przed przedstawieniem. Zreszt� dekoracja jest jedna i zmiana polega tylko na ustawieniu tych krzese� w przerwie. Wobec tego kierownictwo zwalnia ich obu wcze�niej w tej sztuce, bo nic wi�cej nie maj� do roboty. Kiedy Vincy zgin��, nie by�o ich ju� od przesz�o p� godziny w teatrze, co potwierdza portier Gullins, kt�ry widzia� ich wychodz�cych. Amen! To ju� wszyscy. Nikt nie wszed� do teatru drzwiami prowadz�cymi z widowni, bo s� to drzwi posiadaj�ce klamk� tylko od strony kulis, a gdyby kto� chcia� wej��, musi zadzwoni�. Dzwonek by� popsuty od poprzedniego wieczoru i Caruthers zapomnia� go naprawi�! �eby by�o �mieszniej! Nikt nie sk�ada� �adnych wizyt aktorom za kulisami. Nikt nie wszed� od strony lo�y portiera ani przed spektaklem, ani w czasie trwania spektaklu, ani po jego zako�czeniu. Jedyn� osob�, kt�ra wesz�a, by�a Angelica Dodd. Ko�o zamyka si�. Wobec tego nikt nie m�g� zabi� Stefana Vincy.

��B�d� dobrej my�li � Alex u�miechn�� si� ponuro. � Przecie� jednak go zabito.

��Tak, to prawda � Parker westchn��. � Zabito go, a poza tym nie przes�uchali�my jeszcze Ewy Faraday. Jones!

��Tak, szefie?

��Popro�cie tu pann� Ew� Faraday� Albo nie. Mo�e jednak przyjdzie gdzie indziej. Czy jest tu jaka� pusta garderoba?

��Tak, szefie.

Jones wskaza� im drog�. Min�li g��wny korytarz i weszli w drugi, r�wnoleg�y do korytarza, w kt�rym by�a garderoba Vincy�ego. Pierwszych dwoje le��cych naprzeciw siebie drzwi prowadzi�o do garderoby Ewy Faraday i Henryka Darcy. Pozosta�e by�y puste. Spacerowa� przed nimi detektyw Mullins. Jones rozlokowa� tam cz�� przes�uchiwanych os�b, ale jedna garderoba nadal by�a nie zaj�ta. Tam wprowadzi� inspektora i Alexa. Po chwili wesz�a Ewa Faraday. By�a to m�oda, niezbyt wysoka dziewczyna o spokojnej, pi�knej twarzy, okolonej d�ugimi, prostymi ciemnymi w�osami. Oliwkowe, wielkie oczy by�y nieco zaczerwienione. Parker wskaza� jej krzes�o i powt�rzy� grzeczno�ciow� formu�k�, kt�rej u�ywa� wobec przes�uchiwanych kobiet. Potem poprosi� j� o opisanie minionego wieczoru. Ale zeznania Ewy nie wnios�y nic nowego. Potwierdzi�a wszystko to, co m�wi� Darcy i inni.

��Prosz� teraz zastanowi� si�, czy nie uderzy�o pani� absolutnie nic w czasie przedstawienia, przed nim albo po nim?

��Nie� Nic� � zawaha�a si�.

��Co takiego? � inspektor zrobi� zapraszaj�cy ruch r�k�. � Prosz� nam powiedzie�, je�eli nawet uwa�a pani ten fakt za absolutnie niewa�ny� Nigdy nie wiadomo, co jest potrzebne �ledztwu, dop�ki nie zostanie ono zako�czone.

��Wi�c mo�e tylko jedno� ale to drobiazg� W drugiej ods�onie jest taka chwila, kiedy ja, to znaczy Stara, boj�c si� my�li o �mierci, biegn� przez ca�� scen� w stron� Starego i obejmuj� go gwa�townie, przyciskaj�c si� do niego z ca�ej si�y� W pierwszej cz�ci jest bardzo podobna sytuacja, chocia� nie przebiegam, ale obejmuj� go, stoj�c przed nim. W�a�nie w pierwszej cz�ci Stef� pan Vincy odepchn�� mnie, kiedy zabrudzi�am go szmink�� Wi�c w drugiej cz�ci, biegn�c, pami�ta�am o tym i odwr�ci�am g�ow� w bok. Przez to przytuli�am si� do niego nawet jeszcze mocniej� i�

��I wyczu�a pani jaki� ma�y, twardy przedmiot w kieszeni jego bluzy na piersi, czy tak? � powiedzia� Alex.

��Tak! Ale sk�d pan o tym wie?

��Tak przypuszcza�em.

Parker spojrza� na niego ze zdumieniem, ale nie powiedzia� ani s�owa.

��A jak zachowywa� si� Vincy w czasie przedstawienia? To interesuje nas bardzo. Czy nie s�dzi pani, �e o ile w pierwszej cz�ci by� bardzo podniecony, to w drugiej podniecenie to min�o, jak gdyby jego przyczyna zosta�a wyja�niona?

��Tak! � Ewa Faraday energicznie przytakn�a g�ow�. � Prawie to samo pomy�la�am. Ba�am si� tej drugiej ods�ony, bo mia�am zupe�nie roztrz�sione nerwy i� Ba�am si�, �e mog� si� rozp�aka� na scenie, je�eli on co� powie albo zrobi� Aktor potrafi zrobi� lub powiedzie� czasem co� tak nieznacznie, �e publiczno�� nie ma o tym poj�cia, a partner odbiera to doskonale� Trz�s�am si� ze strachu, bo to by�oby najgorsze� Sprawy prywatne ludzi s� tylko ich sprawami, ale zapu�ci� kurtyn� w czasie przedstawienia� Nikt tego nie zrozumie, kto nie jest aktorem�

��Staramy si� to jednak zrozumie�. Wi�c jakie pani odnios�a wra�enie w drugiej cz�ci?

��Vincy zmieni� si�. Gra� szybko. Nie �sypn�� si� ani razu. To znaczy nie pomyli� tekstu� By� ch�odniejszy� Nigdy mi si� z nim tak dobrze nie gra�o� Pod koniec zapomnia�am prawie o wszystkich naszych sprawach. By�am urzeczona i dlatego mo�e sama wypad�am gorzej� ale zaskoczy� mnie�

��Tak � Alex kiwn�� g�ow� ze zrozumieniem. � A czy nie pomy�la�a pani, jakie to mi�e z jego strony, �e star� t� plam� po szmince?

��Nie � Ewa unios�a ze zdumieniem brwi. Dlaczeg� bym mia�a tak pomy�le�? Przecie� takie rzeczy nale�� do obowi�zk�w garderobianego. Skwitowa�am to bez najmniejszej my�li. To nie mia�o nic wsp�lnego z sytuacj�, jaka wytworzy�a si� pomi�dzy nami. To znaczy, nie przysz�o mi do g�owy, �e to mo�e by� jaki� gest z jego strony� Bo, zreszt�, nie by� przecie��

��Oczywi�cie, �e nie � Alex wsta�. Parker podni�s� si� r�wnie�.

��Dzi�kujemy, panno Faraday � powiedzia� inspektor. � Je�eli nie jest pani jeszcze zanadto zm�czona, prosiliby�my, �eby zaczeka�a pani troch� w swojej garderobie. Mo�e pani si� tam po�o�y�, prawda?

��Och, nigdy ju� chyba nie usn�! � powiedzia�a z nag�� rozpacz� Ewa Faraday i odwr�ciwszy g�ow� wysz�a, t�umi�c �zy.

��Biedaczka� � Alex popatrzy� za ni�. � Tak dzielnie trzyma�a si� podczas ca�ego przes�uchania. Ale wystarczy�o jedno s�owo o jakiej� zwyk�ej ludzkiej czynno�ci, na przyk�ad o �nie, i nie wytrzyma�a�

��Mniejsza o pann� Faraday i jej sen! � powiedzia� Parker gor�co. � Czy mo�esz mi nareszcie wyt�umaczy�, gdzie id� za tob�, a wraz ze mn� ca�e �ledztwo?

��Idziemy wszyscy kr�tk�, w�sk� �cie�k� w stron� zab�jcy Stefana Vincy� � szepn�� z roztargnieniem Joe Alex. � A nast�pnym moim krokiem na tej �cie�ce b�dzie pewna ma�a pro�ba pod twoim adresem.

��Jaka?

��Poprosz� ci� o kieszonkow� latark� elektryczn� i klucze od drzwi prowadz�cych z korytarza na scen�.

Parker odwr�ci� si�.

��Jones!

��Tak, szefie? � Sier�ant pojawi� si� w drzwiach jak owa zabawka, kt�ra za naci�ni�ciem guziczka wyskakuje z otwieraj�cego si� pude�ka.

��Latark� elektryczn� i klucze od drzwi na scen�!

��Tak, szefie! G�owa znikn�a.

��Zaraz b�dziesz mia� latark� � powiedzia� Parker. � Czego jeszcze chcesz, �eby mnie doprowadzi� tam, gdzie bezskutecznie chc� doj�� od godziny 12.25, czyli od chwili przybycia tutaj?

Alex spojrza� na zegarek.

��Jest dwadzie�cia pi�� po pi�tej. Obiecuje ci, �e za godzin� dowiesz si�, kto jest morderc�, chocia� ja nie wiem jeszcze z ca�� pewno�ci�, kim on jest. Ale fakt, �e Vincy me m�g� zgin��, ale jednak zgin��, bardzo nam chyba pomaga. No, pomy�l.

��Po pierwsze� � powiedzia� inspektor i nagle urwa�. � Wielki Bo�e! � zawo�a�. � O m�j wielki Bo�e!

��Poprosimy go tutaj, dobrze? Ale pozwolisz, �e tym razem ja z nim porozmawiam�

��Zgoda! � powiedzia� Parker i ruszy� ku drzwiom, aby wyda� rozkaz sier�antowi Jonesowi.

��Od jak dawna domy�la�e� si� tego? � zapyta� Parker.

��Pierwsze podejrzenie powzi��em w chwili, gdy�

Jones zapuka� i wpu�ci� Henryka Darcy.

��Prosz�, niech pan spocznie � powiedzia� Alex uprzejmie. � Musimy, niestety, fatygowa� pana jeszcze raz. Chodzi nam o pewne uzupe�nienie podanych przez pana informacji. Ot� jak wynika ze wst�pnego �ledztwa, Stefan Vincy nie m�g� by� zabity przez �adn� z obecnych os�b� po zej�ciu ze sceny. Z jednej strony wszyscy mo�liwi podejrzani maj� alibi, a z drugiej, badanie lekarskie ogranicza do�� istotnie czas dokonania zbrodni. Vmcy m�g� zgin�� najp�niej w pi�� � siedem minut po zej�ciu ze sceny, co z kolei jest niemo�liwe, gdy� w ci�gu tych pi�ciu, powiedzmy: dziesi�ciu minut nikt z obecnych w teatrze nie m�g� tego dokona�. Wobec tego nasuwa si� tylko jeden wniosek, prawda?

Urwa�. Henryk Darcy, kt�ry w milczeniu przypatrywa� mu si�, kiwn�� g�ow�, ale nie powiedzia� ani s�owa.

��Jedyny logiczny wniosek to stwierdzenie, �e Stefan Vincy zgin�� przed zej�ciem ze sceny � powiedzia� Alex. � Wydaje si� to pozornie niemo�liwe. Obecny tu inspektor Parker i ja byli�my wczoraj przypadkowo na przedstawieniu i widzieli�my go na w�asne oczy graj�cego do ko�ca� Powsta�a wi�c pewnego rodzaju nie rozwik�ana zagadka, kt�ra jest nie tylko zagadk� kryminaln�, ale r�wnie� teatraln�. Jest to przecie� pierwszy wypadek, aby aktor gra� swoj� rol� po �mierci. Jak pan s�dzi, czy to jest mo�liwe?

��My�l�, �e raczej nie� � Darcy mimowolnie u�miechn�� si�, ale natychmiast spowa�nia� i zaci�� usta.

��W�a�nie! � Alex poprawi� si� na krzese�ku. � I ja tak przypuszcza�em. Jest to niemo�liwe, a z drugiej strony ja to widzia�em na w�asne oczy, wi�c chyba musi istnie� jakie� rozwi�zanie tej zagadki. Czy jako cz�owiek teatru m�g�by je pan nam poda�?

Henryk Darcy wzruszy� ramionami.

��Czy d�ugo jeszcze macie panowie zamiar ple�� podobne g�upstwa o godzinie pi�tej rano, m�wi�c je do ludzi, kt�rzy jeszcze nie zmru�yli oka?

��Nie. Ju� nied�ugo. A poza tym zaraz oka�e si�, �e to wcale nie s� g�upstwa. Ot� jedyne rozwi�zanie tej zagadki, rozwi�zanie, kt�rego pan nie chcia� wypowiedzie�, brzmi: Aktor nie mo�e gra� po �mierci, wi�c musia� go chyba kto� zast�pi�. Ale kto? Czy w zespole teatru, po�r�d ludzi obecnych za scen�, nie zna pan nikogo, kto umia�by na�ladowa� g�osy innych ludzi, kto zna�by na pami�� ca�� sztuk� i najdrobniejsze odcienie gry i sytuacji scenicznych, kto w ko�cu by�by tego samego wzrostu co Vincy, tej samej mniej wi�cej budowy i kto mia�by okazj� wej�� do garderoby Vincy�ego, zabra� mask�, wej�� w niej za kulisy i rozpocz�� gr�? To bardzo wiele kwalifikacji potrzebnych naraz. No, niech si� pan zastanowi.

Darcy jeszcze raz wzruszy� ramionami.

��To zupe�ny nonsens. Przygl�da�em si� grze i musz� panom powiedzie�, �e nie mam �adnych w�tpliwo�ci co do tego, kto gra�!

��Jestem o tym najzupe�niej przekonany. Ale mo�e teraz przejdzie pan z nami za scen� teatru. Chcia�bym, aby pom�g� pan nam odtworzy� pewn� sytuacj�. Jako re�yser spektaklu zna pan przecie� ca�y jego przebieg na pami�� Darcy bez s�owa wsta�. W milczeniu przeszli korytarzem do drzwi opatrzonych napisem: CISZA! Inspektor otworzy� je. Wewn�trz by�o zupe�nie ciemno.

��Niech pan �askawie zapali wszystkie �wiat�a za scen� i na scenie � powiedzia� Alex.

Darcy wszed� w ciemno�� i po chwili us�yszeli trzask przekr�canego wy��cznika. Nadal by�o ciemno, ale od strony sceny przenika� za kulisy lekki blask. Weszli.

��Czy zapali� pan wszystkie �wiat�a?

��Te, kt�re zwykle zapala si� przy przedstawieniu � powiedzia� Darcy, stoj�c obok nich w p�mroku. � Za kulisami zawsze jest ciemno, bo inaczej �wiat�o przebija�oby na scen�.

��Tak, ale przecie� mo�na na pewno o�wietli� ca�e zaplecze sceniczne. W czasie pr�b nie obowi�zuje przecie� zaciemnienie i aktorom trudno by�oby porusza� si� w mroku.

��Oczywi�cie� � Darcy zacz�� maca� lew� r�k� po �cianie i przekr�ci� jeszcze dwa wy��czniki. Wysoko w g�rze zap�on�� rz�d s�abych �ar�wek. Znajdowali si� teraz w d�ugim, w�skim przej�ciu, biegn�cym za w�a�ciw� scen�. Tworzy�a je si�gaj�ca sufitu ci�ka, czarna zas�ona. Po obu jej stronach otwiera�y si� kulisy.

��Przejd�my mo�e na lew� stron�, na t�, kt�r� Vincy wychodzi� ze sceny� � Alex ruszy� przodem, a Darcy i Parker za nim.

Po chwili znale�li si� w szerokim, pustym skrzydle kulis. Wychodzi� na nie p�okr�g�y, jasny horyzont sceniczny zamykaj�cy w�a�ciw� scen�. Chc�c si� dosta� na ni�, trzeba by�o zbli�y� si� a� do �ciany odgraniczaj�cej kulisy od widowni. By�o tam w�skie przej�cie. Alex przecisn�� si� tamt�dy i przystan��. Przed nim by�a p�okr�g�a �ciana w�a�ciwej sceny, a w niej kilkoro drzwi i otwarte okno os�oni�te mu�linowymi firankami. By�o tu zupe�nie pusto.

��T�dy wyskakuje Stary, pope�niaj�c swoje ko�cowe samob�jstwo, prawda?

��Tak � Darcy skin�� g�ow�.

��A Stara wyskakuje z przeciwnej strony i nie widzi go potem zupe�nie, a� do chwili, kiedy wejd� z obu stron, �eby si� k�ania�. A M�wca?

��M�wca wchodzi �rodkowymi drzwiami, kt�re ��cz� si� z owym korytarzem poza scen�, kt�rym tu doszli�my.

��Wi�c tak�e nie ma �adnego kontaktu ze Starym? A czy sufler znajduje si� po tej stronie w czasie akcji?

��To zale�y. Vincy cz�sto zapomina� tekstu. Sufler zna� jego niebezpieczne momenty. Suflerzy ju� w czasie pr�b podkre�laj� sobie miejsca szczeg�lnie trudne do zapami�tania dla aktora� Dobry sufler stara si� by� zwykle jak najbli�ej miejsca, w kt�rym znajdzie si� aktor podczas owego niebezpiecznego momentu. Ale zwykle znajduje si� raczej po tamtej stronie kulis. Jest tam szersze doj�cie do sceny i lepsza widzialno�� tego, co si� na niej odbywa. Tamta strona jest inaczej obudowana, bo tam zmagazynowane s� krzes�a, kt�re trzeba wnie�� w przerwie�

��Tak. Ale w ko�cu nie ma to wi�kszego znaczenia. Stary wyskakuje tym oknem� jest nadal w masce� M�wca wchodzi przej�ciem poza scen�. Po jakim mniej wi�cej czasie?

Darcy westchn��.

��Nie wiem, na co panu potrzebne s� te wszystkie informacje, ale je�eli pan je musi otrzyma�, to M�wca wchodzi po mniej wi�cej dwudziestu sekundach� mo�e dwudziestu pi�ciu� Chodzi o czas potrzebny dla stopniowego wzmocnienia �wiate�� puszczenia wiatru na firanki i tak dalej.

��Tak� Dwadzie�cia pi�� sekund� W ostateczno�ci nawet trzydzie�ci�

Alex podszed� do przej�cia mi�dzy scen� a kulis� i znikn�� im nagle. Po chwili, ku swemu zdumieniu, Parker zobaczy� go zeskakuj�cego z okna, przebiegaj�cego kulis� i znikaj�cego za horyzontem scenicznym. Darcy sta� nieruchomo, patrz�c w jaki� niewidzialny punkt na kotarze okna.

��Jestem! � zawo�a� Alex i znowu ukaza� si� ich oczom w tym samym oknie, z kt�rego poprzednio wyskoczy�. � Trwa�o to pi�tna�cie sekund! Dziesi�� sekund trzeba odliczy� na mask�! Ale jeszcze tego nie sprawdzi�em� Chod�my! Mo�e pozwoli pan ze mn�, bo chcia�bym pana jeszcze o co� zapyta�

Darcy ruszy� obok niego, a Parker poszed� za nimi trzymaj�c r�ce w kieszeniach. Kiedy znale�li si� w szerokiej, mrocznej kulisie, Alex zatrzyma� si�.

��W czasie przedstawienia jest tu zupe�nie ciemno, prawda?

��Tak�

Joe rozejrza� si�. Pod �cian� dostrzeg� wysok� ga�nic� przeciwpo�arow�, a obok niej skrzynk� z piaskiem.

��Chyba tylko tu� � powiedzia� p�g�osem i podszed� do skrzynki. Przygl�da� si� jej, �wiec�c latark�. Potem potrz�sn�� przecz�co g�ow�. � Czy�bym si� myli�?� � Nagle pochyli� si� i si�gn�� poza ga�nic�. � Jest! Oczywi�cie, �e jest! Nie mog�a by� nigdzie indziej!

��Co? � spyta� Parker, chocia� wiedzia� ju�, jak� otrzyma odpowied�.

��Ona! � zawo�a� Alex. Wyg�adzi� w r�ce pomi�t�, bia�� szmat� i �wiec�c latark� ukaza� im trzymane za siwe, nylonowe w�osy, przera�aj�ce, zmienione oblicze Stefana Vincy.

��Maska!

Powr�t do garderoby odbywa� si� w zupe�nym milczeniu, je�eli nie liczy� pogwizdywania Alexa.

��Niech pan siada� � powiedzia� Alex, kiedy Parker, kt�ry wszed� ostatni, zamkn�� drzwi. Twarz inspektora by�a skupiona i zaci�ta. Nie spuszcza� oka z Darcy�ego, kt�ry spokojnie zaj�� miejsce i uni�s� g�ow�, spogl�daj�c wyczekuj�co.

��My�l�, �e po tej demonstracji niewiele mam do dodania � zacz�� Alex. � Sprawa jest jasna. Oczywi�cie jasna tylko w tym fragmencie, kt�ry dotyczy pana. Ju� b�d�c na przedstawieniu zauwa�y�em du�� r�nic� w grze Vincy�ego podczas pierwszej i drugiej ods�ony. Ale po c� mam polega� na swoim subiektywnym zdaniu. Jedna z os�b, kt�ra by�a w �ywym, emocjonalnym kontakcie z Vincym i zna�a go od lat, zezna�a w czasie przes�uchania: �W drugim akcie nie czu�am ju� z nim tego kontaktu�� Panna Faraday zezna�a: �Vincy zmieni� si�. Gra� szybko. Nie �sypn�� si� ani razu. Nigdy mi si� z nim tak dobrze nie gra�o� By�am urzeczona�� Ale pocz�tkowo historia wydawa�a si� zbyt fantastyczna. Nie mieli�my zreszt� �adnych podstaw, aby przypuszcza�, �e Vincy zgin�� wcze�niej. Co prawda lekarz oponowa� troch�, m�wi�c, �e jednak zgin�� on wcze�niej� A poza tym brakowa�o maski w garderobie. Ale mask� m�g� zabra� garderobiany. Dopiero p�niej, kiedy okaza�o si�, �e do Vincy�ego nie wchodzi� po spektaklu nikt poza osob�, kt�ra go nie zabi�a i nie mia�a najmniejszego powodu, by zabiera� mask�, sprawa zacz�a si� wyja�nia�. Dosz�y tak�e inne elementy. Fantastyczn� koncepcj�, m�wi�c�, �e Vincy zgin�� w przerwie, a gra� za niego kto inny, mo�na by�o przyj�� tylko pod nast�puj�cymi warunkami:

1) Cz�owiek, kt�ry zagra za Vincy�ego, b�dzie mniej wi�cej tego samego wzrostu i budowy.

2) B�dzie nosi� identyczny kostium, bo przecie� Vincy zosta� zamordowany bez obrabowania go z kostiumu,

3) B�dzie umia� na�ladowa� jego glos i ruchy.

4) B�dzie znal na pami�� tekst sztuki.

5) B�dzie znal rzemios�o aktorskie.

6) B�dzie znal najdrobniejsze szczeg�y sytuacyjne inscenizacji, bo inaczej partnerka pozna�aby od razu, �e co� jest. nie w porz�dku.

7) B�dzie mia� szans� zaj�� miejsce Vincy�ego, to znaczy musi znajdowa� si� w teatrze od strony kulis.

8) Musi wiedzie�, �e Vincy zgin�� w czasie przerwy, to znaczy musi by� przekonany, �e Vincy zosta� zamordowany i nie wyjdzie r�wnocze�nie z nim na scen�.

9) Musi stworzy� sytuacj�, w kt�rej nikt nie znajdzie trupa, podczas gdy on b�dzie zast�powa� go na scenie. Gdyby kto� znalaz� trupa, cala ta maskarada sta�aby si� elementem obci��aj�cym graj�cego.

10) Musi zabra� mask� z garderoby zabitego i ukry� j� potem, bo nie mo�e tam ju� wi�cej wej��, inaczej zniszczy alibi, kt�re polega przecie� na tym, �e Vincy zgin�� prawie o godzin� p�niej ni� w rzeczywisto�ci.

W trakcie przes�uchania okaza�o si�, �e istnieje taki cz�owiek, kt�ry spe�nia wszystkie bez wyj�tku wy�ej wymienione warunki. Tym cz�owiekiem by� pan. Ot� gdyby chcia� pan zamordowa� Stefana Vincy, to b�d�c re�yserem sztuki Krzes�a, powinien by� pan wymy�li� nast�puj�c� inscenizacj�:

1) Wymy�li� koncepcj� sztuki, w kt�rej Vincy gra�by w masce, a pan bez maski,

2) Zrobi� w tej jednoaktowej sztuce przerw� kilkunastominutow�, podczas kt�rej m�g�by pan zabi� Vincy�ego.

3) Stworzy� odpowiedni� ilo�� czasu pomi�dzy zej�ciem ze sceny Vincy�ego w masce a wej�ciem M�wcy, kt�rego gra pan � bez maski.

4) Oczywi�cie gra� w identycznym kostiumie jak Vincy.

Po stworzeniu takiej koncepcji wystarczy�oby tylko odczeka� do dnia takiego przedstawienia, podczas kt�rego by�by pan pewien, �e Vincy jest sam w garderobie. Wtedy m�g�by pan tam spokojnie p�j��, zamordowa� go i zagra� za niego.

A zamordowa� go w jego w�asnej garderobie musia�by pan dlatego, �e:

1) Musia� pan zabra� mask�.

2) Zamkn�� go tam na klucz, aby nikt nie m�g� go znale�� w czasie, gdy pan b�dzie gra�.

Kiedy zezna� pan, �e id�c z Ew� Faraday nadepn�� pan na klucz i w�o�y� pan go do dziurki, zrozumia�em od razu, �e po prostu mia� pan go w r�ce i pochyliwszy si�, uda� pan, �e go pan podnosi. Ale gdzie by� klucz, gdy gra� pan rol� Starego w drugim akcie? Kiedy Ewa Faraday zezna�a, �e gdy przytula�a si� w drugim akcie do Starego, uderzy� j� pewien drobiazg, przerwa�em jej i zapyta�em, czy nie wyczu�a jakiego� drobnego, twardego przedmiotu w kieszeni jego bluzy. Ze zdumieniem powiedzia�a, �e tak. To by� w�a�nie �w klucz, kt�ry pan �znalaz�� p�niej przed drzwiami garderoby Vincy�ego.

Jak sprawa odbywa�a si�, zademonstrowa�em panu przed chwil� na scenie, znajduj�c przy tym mask� w jedynym miejscu, gdzie mog�a si� znajdowa�. Tam zapewne le�a� ukryty pa�ski kapelusz do chwili, gdy wsun�� pan tam mask�, a wyj�� kapelusz, �eby zagra� ostatni epizod M�wcy, a potem uk�oni� si� publiczno�ci i z pozornym zdumieniem czeka�, a� poka�e si� Vincy, o kt�rym wiedzia� pan, �e ju� nigdy nie uk�oni si� ze sceny wiwatuj�cym t�umom. P�niej musia� pan przeprowadzi� wszystko tak, aby ani przez chwil� nie znajdowa� si� samotnie w teatrze, a� do chwili wyj�cia na ulic� i p�niej, bo nie wiedzia� pan, czy trupa nie znajdzie dopiero portier podczas obchodu. Dlatego zabra� pan Ew� Faraday na kolacj� i stworzy� pan sobie �absolutne� alibi, zwa�ywszy, �e ca�y �wiat winien by� przekonany, �e Vincy zgin�� po przedstawieniu, to znaczy w czasie, kiedy pan nie m�g� go zabi� Pocz�tkowo s�dzi�em, �e wszystko to razem, chocia� nabiera�o coraz bardziej cech prawdopodobie�stwa, jest zupe�nie niemo�liwe. A jednak nie. Pewna r�nica w grze oczywi�cie by�a, bo jeden cz�owiek nigdy nie mo�e sta� si� absolutn� kopi� drugiego. Musz� tu zreszt� powiedzie� panu komplement: gra� pan o wiele lepiej ni� Vincy, kt�ry zreszt� tak�e gra� �wietnie w pierwszej ods�onie. Ale nie musia� pan obawia� si�, �e Ewa Faraday pozna r�nic�. W ko�cu maska jest szczelna i zakryta sztucznymi w�osami, a pan od dzieci�stwa trudni� si� zawodowo na�ladowaniem g�os�w ludzi i zwierz�t. G�os Vincy�ego i wszystkie jego odcienie by�y panu przecie� doskonale znane z wielomiesi�cznych pr�b, kt�rym przys�uchiwa� si� pan i gdzie nadawa� mu pan sam przecie� odpowiednie intonacje w zale�no�ci od sytuacji scenicznych. Tekst musia� pan zna� na pami��, okaza�o si�, �e nawet lepiej ni� Vincy, kt�ry �sypa� si� cz�sto� zapomnia� pan tylko o jednym drobiazgu: akt pierwszy zako�czy� si� awantur� pomi�dzy Vincym i Ew� z powodu zabrudzenia kostiumu szmink�. Ot� w drugiej ods�onie kostium by� czysty. Ewa Faraday sama to przyzna�a, zapytana w nieco podchwytliwy spos�b. To upewni�o mnie. �e nie wsp�dzia�a�a ona z panem. Ale o tym p�niej� Zauwa�y�em tylko, �e przerwa� pan swoje zeznanie na sekund�, gdy przypomnia� pan to sobie. Za�o�y�bym si�, �e przed godzin�, kiedy wr�ci� pan z pierwszego przes�uchania do garderoby, powala� pan tak�e i sw�j kostium szmink�, aby policja sta�a si� bezradna, gdyby uda�o ss� jej wpa�� na trop.,. Na koniec chcia�bym doda�, �e mia� pan bardzo powa�ny pow�d, aby zabi� Stefana Vincy, pow�d, dla kt�rego pope�niono ju� wiele morderstw na tym targanym nami�tno�ci� �wiecie� � Alex urwa�. Przez chwil� w garderobie by�o zupe�nie cicho. � Czy ma pan co� do zarzucenia mojemu rozumowaniu?

��Nie � Darcy roz�o�y� r�ce. -.- Jest pan w pewien spos�b genialny. Nigdy nie przypuszcza�em, �e policja mo�e dysponowa� podobnymi m�zgami�

Alex chrz�kn�� i zerkn�� spod oka na Parkera, kt�ry poruszy� si� niecierpliwie na krze�le, wsta� i powiedzia�:

��A wi�c przyznaje si� pan do zamordowania Stefana Vincy w tej garderobie pomi�dzy godzin� 9 a 9.15 wieczorem dnia wczorajszego?

��Nie � powiedzia� Henryk Darcy i potrz�sn�� g�ow�. � Nie przyznaj� si�.

��Och � Alex machn�� r�k�. � Przecie� ani przez chwil� nie sugerowa�em panu, �e pan go zabi�. Wiem, �e pan go nie zabi�.

Tym razem nie spojrza� na Parkera. Us�ysza� tylko co�, co przypomina�o zduszone s�owo �Co?�, a potem skrzyp krzes�a, na kt�re opad� inspektor.

��Wie pan, �e go nie zabi�em? � Darcy potar� r�k� czo�o. � Wi�c jednak� Wi�c� Ale� Ja go zabi�em!� � powiedzia� nagle z rozpacz�, trac�c ca�e swoje dotychczasowe opanowanie.

Alex us�ysza�, �e Parker znowu poruszy� si� w krze�le.

��Nie. Nie zabi� go pan. I �eby pana uspokoi�, musz� panu powiedzie�, �e alibi Ewy Faraday jest niewzruszone. Nawet gdyby najbardziej tego pragn�a, nie mog�a zabi� Stefana Vincy, gdy� w ci�gu ca�ej przerwy nie by�a ani przez chwil� sama� Ca�a wi�c pa�ska ryzykowna gra, kt�ra sprawi�a mi tyle k�opotu, okaza�a si� nieprzydatna.

��Ju� w czasie gry wiedzia�em, �e zachowa�em si� jak kompletny dure� � powiedzia� Darcy. � Ewa nie mog�aby gra� tak spokojnie po zabiciu go. Znam j� za dobrze. Ale w pierwszej chwili�

��A tak, wiem. Stal pan po�rodku garderoby Vincy�ego, widzia� pan jego trupa i pomy�la� pan, �e zabi�a go ona, kobieta, kt�r� pan kocha. I wtedy zrozumia� pan, �e istnieje tylko jedno wyj�cie: gra� za niego i stworzy� jej absolutne alibi po spektaklu� Ale o tym p�niej�

Parker chrz�kn��.

��Wszystko dobrze � powiedzia� � ale chcia�bym wiedzie�, dlaczego pan Darcy nie m�g� zabi� Stefana Vincy, chocia� rozumiem doskonale, �e nie ma ochoty przyzna� si� do tego. Jakie dowody swojej niewinno�ci mo�e pan przedstawi�, zwa�ywszy, i� dowody winy s� tak nagromadzone, �e mo�na by nimi obdzieli� pi�ciu wyrafinowanych morderc�w, a pozosta�oby jeszcze co� nieco� dla jakiego� skromnego debiutanta.

��Mo�e spr�buje pan to sam zrobi�? � powiedzia� Alex.

Darcy spojrza� na niego ze zdumieniem. � Poza moj� osobist� pewno�ci�, �e zamordowa� go kto inny i wobec tego musi istnie� prawdziwy morderca, nie widz� �adnej mo�liwo�ci udowodnienia panom, �e tak nie by�o� Jak mog� to udowodni�? Przecie� zachowa�em si� jak zbrodniarz, jakbym planowa� to od dawna� chocia� to w�a�nie ten uk�ad okoliczno�ci podsun�� mi t� my�l� Gdybym nie mia� na sobie identycznego kostiumu i gdyby Vincy nie gra� w masce, i gdyby M�wca nie wchodzi� na scen� w p� minuty po jego zej�ciu, nigdy by mi to do g�owy nie przysz�o� Ale jak mog� to udowodni�? Ja mog� sobie rozumowa� od prawej do lewej, a policja od lewej do prawej� Nie, nie potrafi� powiedzie� nic wi�cej poza tym, �e morderc� jest kto inny.

��Czy pan jest ma�kutem? � zapyta� Alex. � Widzia�em, �e jako M�wca wzi�� pan kred� w lew� r�k� pr�buj�c pisa� na tablicy podczas przedstawienia. Ale to mog�o nale�e� do koncepcji re�yserskiej. M�wca m�g� w ten spos�b zademonstrowa� jeszcze mniejsz� zdolno�� przekazania my�li Starego innym. Mo�na to by�o rozumie� tak, �e cz�owiek, kt�remu Stary powierza sw�j testament, nie tylko �e nie umie m�wi�, ale nawet nie wie, w kt�rej r�ce trzyma si� kred�, pr�buj�c pisa� Ale kiedy przekr�ci� pan kontakt za scen� lew� r�k�, zrozumia�em, �e jest to dla pana naturalne. Zreszt� pan Davidson opowiada� nam, �e zosta� pan kontuzjowany na froncie i jako inwalida odes�any do kraju�

��Jestem kalek�� � powiedzia� Darcy cicho. � Moja prawa r�ka tylko cudem zosta�a uratowana od amputacji. Nie mam w niej prawie �adnej w�adzy. Z trudem potrafi� porusza� palcami i zgina� j�� Zginam j�, zreszt�, za pomoc� aparatu� Japo�czycy postrzelili mnie kul� dum-dum w d�ungli. Pocisk eksplodowa� w ciele. To przekre�li�o moj� karier� aktorsk� i pchn�o mnie p�niej ku re�yserii. Nie mog� wykonywa� t� r�k� �adnego swobodnego gestu, chocia� nauczy�em si� operowa� ni�, jak gdyby by�a zdrowa� Ale to przecie� nie jest �adne alibi. Moja lewa jest potwornie silna. Wyrobi�em j� sobie do perfekcji. Praw� nie m�g�bym zabi� nawet muchy, ale lew�� lewa mog�a zamordowa�

��Czy m�g�by nam pan pokaza� t� zranion� r�k�? � powiedzia� Alex. � Wiem, �e to nieprzyjemne, ale rozumie pan chyba, �e sprawa jest zbyt wa�na. Vincy nie m�g� zosta� zabity lew� r�k�.

��Nie m�g�?!!!

��Nie.

Darcy popatrzy� na niego przez chwil� bez s�owa, a potem wsta� i zdj�� marynark�. Rozpi�� koszul�, zsun�� j� z ramion i po�o�y� na krze�le. Parker gwizdn�� cicho przez z�by. Na wysoko�ci przedramienia prawa r�ka stoj�cego by�a jedn� straszliw� blizn�. Cia�o wyrwane zosta�o kiedy� a� do ko�ci. W tej chwili sk�ra obrasta�a tylko kikut, do kt�rego przytwierdzony by� za pomoc� dw�ch sk�rzanych pask�w aparat. Kilka d�ugich, delikatnych, stalowych spr�ynek przytwierdzonych poni�ej �okcia zast�powa�o mi�nie przedramienia.

��Tak. To za�atwia spraw�. Darcy poruszy� r�k� i opu�ci� j�. Potem w�o�y� koszul� i zacz�� zawi�zywa� krawat, ale r�ce zacz�y mu dr�e� i opu�ci� je.

��Czy jest pan� o tym przekonany? � zapyta�. � To znaczy, �e zabi� go m�g� tylko cz�owiek u�ywaj�cy prawej r�ki?�

��Staram si� ok�amywa� ludzi jak najmniej� � szepn�� Alex. � I chocia� nie zawsze udaje si� to w naszym, jak�e cywilizowanym spo�ecze�stwie, to jednak w tym wypadku powiedzia�em panu absolutn� prawd�. Darcy zawi�za� krawat i usiad� ci�ko.

��Ca�e szcz�cie! � powiedzia� szczerze.

��Och � Alex znowu zrobi� nieokre�lony ruch r�k� � wiedzia�em, �e go pan nie m�g� zabi�, nawet gdyby obie pana r�ce by�y zupe�nie zdrowe.

��Co?! � powiedzieli jednocze�nie Parker i Darcy.

��No, c�. W takiej sprawie jak ta trzeba du�o i szybko my�le�, bo fakty ukazuj� si� raz z tego, a raz z innego punktu widzenia. Ale jedna rzecz jest decyduj�ca i zawsze j� powtarzam: Zabi� m�g� tylko ten, kto 1) mia� pow�d, 2) nie ma prawdziwego alibi, 3) m�g� dokona� zab�jstwa w tych okoliczno�ciach i w taki w�a�nie spos�b, w jaki zosta�o ono dokonane. Na pocz�tku �ledztwa mamy zawsze w tym r�wnaniu, gdzie niewiadom� jest zab�jca, a wiadom� osoba zamordowanego i okoliczno�ci, w jakich znaleziono cia�o, jedn� tylko drog�: dopasowanie zab�jcy do morderstwa. A tymczasem:

1) Je�eli chodzi o samo pope�nienie zbrodni, znany by� tylko jeden fakt, �e wszed� pan do tej garderoby na trzy minuty przed rozpocz�ciem drugiej cz�ci przedstawienia. Wszystko inne nale�y ju� do czasu po zbrodni. Tak zezna� elektryk Caruthers, kt�ry potem mia� zaledwie czas wr�ci� na wie�yczk�, wypr�bowa� reflektory i zapali� �wiat�a na pocz�tek drugiej cz�ci, a ju� kurtyna posz�a w g�r�. Zreszt� z tego, �e sp�dzi� pan do�� du�o czasu w garderobie Ewy Faraday, a potem znowu kilka minut na scenie, wynika�o, �e po doj�ciu do garderoby Vincy�ego mia� pan minimaln� ilo�� czasu na zabicie go, w�o�enie maski i udanie si� na scen�. Mia� pan na to sto osiemdziesi�t sekund mniej wi�cej.

2) Zabi� pan Vincy�ego jego w�asnym sztyletem, wi�c musia� pan wej�� do garderoby, porwa� sztylet, uderzy� Vincy�ego, a potem w b�yskawicznym tempie w�o�y� mask�, spojrze� w lustro, sprawdzi�, czy Vincy nie �yje, wyj��, zamkn�� za sob� drzwi, przekr�ci� klucz w zamku, p�j�� na scen� i zaj�� miejsce na planie. W ostateczno�ci m�g� pan to wszystko zrobi�, ale pod jednym warunkiem: �e Vincy le�a�by spokojnie po pa�skim wej�ciu do garderoby i da� si� zabi� jak baranek. Rzeczywi�cie, Vincy zosta� znaleziony w pozycji le��cej, cia�o by�o wygodnie u�o�one na wznak w chwili zadania ciosu.

Ale czy to by�o mo�liwe?

Vincy by� tch�rzem. Na kilka dni wcze�niej zapowiedzia� mu pan, �e go pan zabije, je�li jeszcze raz powt�rz� si� jakie� jego obelgi wobec Ewy Faraday. M�g� oczywi�cie nie wierzy�, �e go pan zabije, ale na pewno wierzy�, �e b�dzie go pan chcia� uderzy�, bo wiedzia�, �e pan kocha Ew� Faraday i �e on sam w tej sprawie zachowuje si� do�� nikczemnie od pocz�tku do ko�ca. Powinien by� wi�c zerwa� si� na pana widok. A zreszt� dlaczego mia�by le�e� w garderobie trzy minuty przed rozpocz�ciem aktu na odleg�ej b�d� co b�d� o kilkana�cie jard�w i odgrodzonej drzwiami i korytarzami scenie? Gdyby nie zerwa� si�, to w ka�dym razie usiad�by. Ale nie zgin��by na le��co. Tak mi si� przynajmniej wydawa�o.

3) Dowiedzia� si� pan od Ruffina, �e Vincy usun�� go z garderoby. Ale usun�� go przecie� dlatego, �e w przerwie albo po spektaklu spodziewa� si� wizyty jakiej� kobiety. Nara�a� si� wi�c pan na to, �e wchodz�c albo spotka�by pan t� kobiet�, albo wesz�aby ona w chwili, gdy pan pope�nia� zbrodni�. A przed pope�nieniem zbrodni nie m�g� pan przecie� zamkn�� drzwi. Gdyby je pan zamkn�� wchodz�c, trudno uwierzy�, aby Vincy nie zerwa� si�. Kto�, o kim wiemy, �e �le nam �yczy, zamykaj�cy drzwi na klucz po wej�ciu do nas, musi w ka�dym z nas wywo�a� niepok�j, a wi�c zmian� pozycji z bezbronnej w stoj�c� albo co najmniej siedz�c�. Dlaczego wi�c, maj�c od miesi�cy obliczony i opracowany w najdrobniejszych szczeg�ach tak rewelacyjny, nieomal genialny plan zbrodni, nagle nara�a� pan jego wykonanie na taki hazard? Rozs�dek wskazywa�by na to, �eby nie zabija� Vincy�ego w jego garderobie w dniu i w chwili, gdy spodziewa� si� on w tej garderobie wizyty.

4) Poza tym, jak na tak genialnie planuj�cego, przebieg�ego i sprytnego morderc� zachowywa� si� pan podczas przerwy nonsensownie. Straci� pan wiele minut pocieszaj�c Ew� Faraday w jej garderobie. Potem straci� pan kilka minut na scenie, potem id�c do garderoby Vincy�ego da� si� pan odprowadzi� prawie a� do samych drzwi elektrykowi Caruthers, zamiast odprawi� go przed zej�ciem ze sceny na korytarz prowadz�cy do garderoby. Dlaczego? Traci� pan tylko czas konieczny do manewru i skraca� pan sobie mo�liwo�� wykonania planu. Bo w ci�gu trzech minut tylko Vincy, wsp�pracuj�cy z panem albo zupe�nie nie reaguj�cy na pa�skie wej�cie, m�g�by pozwoli� panu na wykonanie zadania. Co innego, gdyby wszed� pan do garderoby o pi�� minut wcze�niej. W�wczas m�g�by pan wyczeka� i zabi� go w odpowiednim momencie, maj�c pewno��, �e pan zd��y. W ka�dym razie tak by pan to chyba planowa�.

5) Sztylet! Przyszed� pan bez swojego narz�dzia zbrodni, maj�c mniej ni� dwie�cie sekund do pojawienia si� na planie! A gdyby Vincy zamkn�� na przyk�ad szuflad� na klucz albo zani�s� sztylet do domu, albo zrobi� z nim sto innych rzeczy, kt�re by spowodowa�y, �e nie znalaz�by si� on natychmiast w miejscu, w kt�rym spodziewa� si� pan go znale�� w garderobie? Co w�wczas? Czy mia� pan jakiekolwiek szans� porusza� si� po garderobie �ywego Vincy�ego i poszukiwa� sztyletu, podczas gdy Vincy, nie zwracaj�c uwagi na pana ani zbli�aj�c� si� chwil� uniesienia kurtyny, le�a�by spokojnie za koszem pe�nym r� i nie spojrza� nawet na pana. Gdyby w ko�cu zobaczy� pana ze sztyletem, czy� nie zacz��by krzycze�? �ciana garderoby jest gruba i nie przechodzi przez ni� odg�os rozm�w, ale czy g�os przestraszonego, doros�ego m�czyzny nie rozleg�by si� echem w ca�ym teatrze? Poza tym sztylet nale��cy do Vincy�ego, czy nie nale��cy do niego, wydawa� mi si� idiotyzmem w tak precyzyjnym planie. Maj�c tak genialny pomys� i stworzywszy sobie pe�n� mo�liwo�� jego realizacji, nie powierzy�by pan przecie� najwa�niejszej jego fazy stu przypadkom. Vincy zosta� zabity jednym ciosem i nie krzykn��. Ale Vincy m�g� krzycze�. Gdyby sztylet nie ugodzi� precyzyjnie prosto w serce, m�g�by nawet zerwa� si� i krzycze� z b�lu�

6) Poza tym dlaczego Vincy le�a�, jeszcze zamiast nak�ada� mask� przed lustrem? Pan zd��y� na scen� w szalonym po�piechu nie zabijaj�c Vincy�ego. Gdyby pan musia� go jeszcze zabi�, sp�ni�by si� pan na przedstawienie. Ale Vincy nie mia� powodu, �eby czeka� do ostatniej sekundy i potem biec nak�adaj�c mask� na korytarzu. Musia� ja na�o�y� przed lustrem sam i sprawdzi�, nie maj�c w dodatku garderobianego. A zreszt� Vincy le�a� jeszcze nie na trzy minuty przed rozpocz�ciem drugiego aktu, ale na mniej ni� trzy. Przecie� nie zabi� go pan, wszed�szy. Musia� pan najpierw zamkn�� za sob� drzwi, podej�� do miejsca, gdzie by� sztylet, wzi�� sztylet, zawr�ci� do Vincy�ego i zabi� go. To by trwa�o przecie�. A on le�a� ci�gle, grzeczny, oczekuj�cy �mierci! Dlaczego? A wi�c le�a� na dwie minuty przed rozpocz�ciem akcji i nie zwraca� na pana najmniejszej uwagi. Nie, to by�o nie do pomy�lenia. Tego nie umia�em w �aden spos�b wyre�yserowa�. Zbrodniarz i mordowany nie pasowali wsp�lnie do okoliczno�ci, w kt�rych pope�niono zbrodni�. Musia�a wi�c ona zosta� pope�niona przez kogo innego.

��Brawo! � powiedzia� Darcy po chwili milczenia. � Ale je�eli ja go nie zabi�em, to przecie� kto� to musia� zrobi�!

��W�a�nie. Wiemy o tym i musimy teraz stwierdzi� � kto. A trzeba przyzna�, �e zrobi� pan wszystko, co le�y w mocy jednego cz�owieka, �eby pomiesza� nam szyki i �ci�gn�� na siebie podejrzenia. Prosz�, niech pan teraz opowie dok�adnie, wszystko od pocz�tku, ale nie zmieniaj�c ju� �adnych fakt�w ani towarzysz�cych im okoliczno�ci.

��Oczywi�cie na pewno nie zrobi� tego teraz. Wi�c po zej�ciu Ewy ze sceny, na pocz�tku przerwy, by�em bardzo zdenerwowany. Ewa dosta�a w garderobie ataku p�aczu. Wo�a�a na g�os, �e go nienawidzi, �e powinno si� zg�adzi� takiego nikczemnika, �e ona mu zap�aci za wszystko. S�owem, by�a we �zach i rozgor�czkowana, gdy zapuka� jeden z robotnik�w m�wi�c, �e Sawyer prosi mnie na scen�

��Ile czasu by� pan u panny Faraday?

��Pi�� albo sze�� minut. Trudno mi okre�li�. Poszed�em z robotnikiem na scen� i zapyta�em Sawyera, co si� sta�o. Okaza�o si�, �e zgubi� kartk� z naszkicowanym przeze mnie po�o�eniem tych wszystkich krzese�, kt�re ustawia si� w czasie przerwy na scenie. Pocz�tkowo pr�bowa� ustawi� je z pami�ci, ale po paru minutach on i robotnicy doszli do wniosku, �e nie mog� z tego wybrn��. Pokaza�em mu, co gdzie nale�y przestawi�. Widz�c, �e mnie rozumie, poszed�em w kierunku garderoby Vincy�ego. Nie chcia�em Vincy�emu zrobi� nic z�ego oczywi�cie, chocia� dygota�em z w�ciek�o�ci. Mo�e nawet uderzy�bym go, nie wiem. Zacz��em naprawd� nienawidzi� tego cz�owieka� � Urwa�. � On by� plugawy� � powiedzia� szczerze. � By� st�ch�y. Ohydny, ma�y egoista, bez skrupu��w i bez m�zgu� Nie wiedzia�em dobrze, co zrobi�, kiedy wejd�. Przedstawienie by�o dopiero w po�owie, a ja, jak ka�dy odpowiedzialny cz�owiek teatru, odczuwani zawsze nadrz�dno�� spektaklu nad wszystkim, co dzieje si� poza scen�. Przedstawienie jest pewnego rodzaju �wi�to�ci� i widzia�em ju� aktorki graj�ce komediowe r�lki, podczas gdy dzieci ich bredzi�y w domu w gor�czce. Widzia�em ludzi, kt�rzy grali w dzie� po �mierci ukochanych os�b i schodz�c ze sceny za ka�dym razem s�aniali si� i �kali, �eby przy drugim wej�ciu ukaza� widowni zupe�nie opanowan� twarz i bez zaj�kni�cia recytowa� rol� Wi�c mign�a mi nawet my�l, �e je�eli go teraz naprawd� mocno uderz� w z�o�ci, to mog� mu uniemo�liwi� wyst�pienie i trzeba b�dzie zerwa� spektakl� To dziwne, �e cz�owiekowi przychodz� takie my�li do g�owy, kiedy jest tak w�ciek�y, �e lataj� mu czerwone p�atki przed oczami. Ale tak by�o. W tej chwili spotka� mnie elektryk Caruthers, kt�ry rozmawia� z kim� w kulisie. Zacz�� m�wi� co� o kablu jednego z reflektor�w. Pyta�, czy nie da si� tego reflektora zast�pi� s�abszym, kt�ry sta� w tej sztuce bezu�ytecznie. Chocia� bardzo zwracam uwag� na dzia�anie �wiate�, to wszystkie reflektory na kuli ziemskiej z moimi teatralnymi w��cznie nic mnie w tej chwili nie obchodzi�y. Mimo to musia�em mu co� odpowiedzie�. Powiedzia�em, �eby pr�bowa� �jecha� do ko�ca na tym uszkodzonym. Spojrza� na mnie ze zdumieniem, ale odszed�. Znajdowali�my si� wtedy przed drzwiami garderoby Vincy�ego. By�em nadal zdenerwowany, ale to, �e musia�em skupi� uwag� tu� przed wej�ciem do niego, ostudzi�o mnie. Bior�c za klamk�, by�em ju� opanowany. Zreszt� zwykle raczej panuj� nad nerwami. Wchodz�c, mia�em zamiar zwymy�la� go od ostatnich, ale ju� nie by�em w stanie uderzy� chyba �e powiedzia�by co� takiego, co obudzi�oby na nowo moj� w�ciek�o�� Ale nie powiedzia�. Le�a� nie�ywy. Musia� umrze� bardzo niedawno, bo kiedy sta�em nad nim jak zaczarowany, zobaczy�em, �e obw�dka krwi na kostiumie wok� sztyletu jest jasnoczerwona i niezakrzep�a� Obok, na krze�le, le�a�a jego maska. Wykrzywia�a si� ku mnie i wydawa�a si� bardziej �ywa ni� on. Nagle zrozumia�em, �e dr�� z przera�enia. My�l, kt�ra wyl�g�a si� w mojej pod�wiadomo�ci, nie dawa�a si� odeprze�. To Ewa wybieg�a z garderoby i wpad�a tu, �eby mu nawymy�la�, gdy ja by�em na scenie! Nie zastanawia�em si� nad tym, czy to mo�liwe, czy niemo�liwe. Pomy�la�em, �e wpad�a tu, gdy on le�a� i musia� zapewne potraktowa� j� znowu jakim� ohydnym epitetem, a ona porwa�a jego sztylet, kt�ry przecie� dobrze zna�em, bo pokazywa� mi go kilkakrotnie� i zabi�a go, a potem wybieg�a. Sta�em i stara�em si� wymy�li� co�, co mo�e j� uratowa�. Za chwil� wszystko musia�o si� przecie� wyda� I nagle przysz�a mi do g�owy pewna my�l! Zreszt� nie by�a to my�l nowa. Od tygodnia Vincy grozi� odej�ciem. Zastanawia�em si�, czy nie p�j�� do dyrektora i nie zaproponowa� mu, �e ja zagram za Vincy�ego. Wystrzegam si� aktorstwa ze wzgl�du na moj� r�k� i ograniczon� mo�no�� poruszania si�. Ale przecie� w moim w�asnym spektaklu mog�em wszystko tak dopasowa�, �eby nie by�a mi ona potrzebna. W ci�gu kilku ostatnich dni pr�bowa�em gra� w domu przed lustrem. Na�ladowa�em nawet dla zabawy g�os Starego. W u�amku sekundy zrozumia�em, �e mog� uratowa� Ew�, wychodz�c st�d jako Vincy, graj�c za niego, a potem nie rozstaj�c si� z ni� ani przez chwil� do p�nocy, czyli do chwili, kiedy kto� musi go w ko�cu znale��., Wiedzia�em od garderobianego Ruffina, �e Vincy zabroni� mu przychodzi� po spektaklu, bo czeka na odwiedziny jakiej� damy. Niech wi�c ta dama go znajdzie po przedstawieniu, a ja postaram si�, aby Ewa Faraday nie znalaz�a si� ani przez chwil� sama po zej�ciu wraz ze Starym ze sceny. Wszystko to m�wi� o wiele d�u�ej ni� trwa� m�j namys�. Wzi��em mask�, podbieg�em do lustra i wsun��em j� na twarz. Pasowa�a znakomicie. Ma ona w�osy, wi�c nikt na pierwszy rzut oka nie m�g�by mnie pozna�. Teraz musia�em tylko znikn�� jak najpr�dzej. Wyszed�em z garderoby, ale w drzwiach zrozumia�em, �e nie mog� gra�, maj�c go za plecami w otwartym pomieszczeniu. R�wnocze�nie nic nie sta�o na przeszkodzie, abym jako Stefan Vincy nie zamkn�� drzwi i nie zabra� klucza na scen�, chocia� tego si� w teatrze nigdy nie praktykuje. Zamkn��em drzwi i wszed�em za kulisy. Nie spotka�em nikogo. Kiedy kurtyna posz�a w g�r�, obawia�em si� przez chwil�, �e Ewa Faraday mo�e mnie pozna�, a raczej pozna�, �e to nie Vincy. Ale okaza�o si�, �e to nie takie proste� Potem wyskoczy�em z okna i zrobi�em dok�adnie to, co pan zademonstrowa�. P�niej sta�em i k�ania�em si� publiczno�ci, my�l�c z przera�eniem o tym, �e on tam le�y. Dopiero w�wczas po odegraniu jego roli, zacz��em rozumie� ca�� prawd� i to, co zrobi�em. Zreszt� najbardziej zdumiewa�a mnie Ewa. Je�eli ona zabi�a Stefana Vincy, to zachowywa�a si� na scenie jak najbardziej opanowany morderca, jakiego tylko sobie mo�na wyobrazi�! Potem, kiedy zeszli�my ze sceny, obserwowa�em j� nies�ychanie uwa�nie. Powiedzia�a co� z przek�sem i z pogard� o Stefanie� o tym, �e nie wyszed� si� k�ania� P�niej poszli�my razem na kolacj�. Omawia�em z ni� nast�pn� rol� Mede� i z wolna nabiera�em absolutnej pewno�ci, �e pope�ni�em straszliw� omy�k�, Ewa nie zabi�a Stefana! Nie mog�aby si� tak zachowywa�. To by�o wykluczone. Znam j� zbyt dobrze, ka�dy ruch jej twarzy.

Przede mn� nie umia�aby tego ukry�. A zreszt�, jakim wstrz�sem powinno by� dla niej jego ukazanie si� na scenie po przerwie! Dopiero w czasie kolacji pomy�la�em o tym. Przecie� gdyby zabi�a, powinna by�a przypuszcza�, �e trup le�y w garderobie, kurtyna si� nie uniesie i za chwil� rozpocznie si� w teatrze alarm. Tymczasem zabity ukaza� si� na scenie i spokojnie zaj�� miejsce wraz z ni�, a ona przyj�a to zupe�nie spokojnie� Ale nie by�o ju� powrotu. Poza tym� poza tym do g�owy mi nie przysz�o, �e policja mo�e na to wpa��, skoro nie zauwa�y�a tego nawet moja partnerka ani ktokolwiek z zespo�u. Okaza�o si�, �e si� myli�em� � Sk�oni� g�ow� w kierunku Alexa. � To wszystko.

��Tak� � Parker wsta� i zacz�� przechadza� si� po pokoju. � Nies�ychana historia� Nies�ychana� � Zatrzyma� si�. � Na ile minut przed ko�cem przerwy wszed� pan tutaj?

��Dwie, mo�e trzy? Tak, jak panowie to ustalili�cie.

Trudno mi dok�adnie powiedzie�. Czas zupe�nie inaczej up�ywa w takich okoliczno�ciach. Kiedy wszed�em, inspicjent przez megafon wzywa� Vincy�ego i Ew� Faraday na plan. Mamy zainstalowane megafony we wszystkich garderobach. S� one po��czone ze scen� i aktor mo�e przez nie �ledzi� przebieg spektaklu w chwilach, kiedy nie wyst�puje. � Wskaza� ma��, wisz�c� na �cianie skrzynk�. W tej sztuce nie mia�o to zastosowania, bo Stara i Stary nie schodz� ze sceny ani na chwil�. Musia�o to by�, mniej wi�cej, na trzy minuty przed ko�cem przerwy.

��Kt�ra trwa, dok�adnie, ile czasu?

��Szesna�cie do siedemnastu minut. Tyle mniej wi�cej czasu wymaga ustawienie krzese�.

��Tak� Wi�c wychodz�c, nieomal sp�ni� si� pan?

��Tak. Zaledwie wszed�em i zaj��em miejsce, kt�re powinien zajmowa� Stary, kurtyniarz otrzyma� znak od inspicjenta i kurtyna posz�a w g�r�.

��A czy w tym pokoju nie zauwa�y! pan nic, co mog�oby si� panu wyda� niecodzienne? Niezwyk�e?

��Nie� � Darcy potrz�sn�� g�ow�. � Nie. Nie mia�em czasu rozgl�da� si�. By�em zupe�nie zafascynowany sytuacj�. By�em poza tym wstrz��ni�ty i widokiem trupa Stefana, i my�l� o tym, �e Ewa mog�a go zabi�. Nie� nie.

��Mo�e spr�buje pan jak najdok�adniej przypomnie� sobie wszystko to, co pan tu robi� � powiedzia� Alex.

��Wi�c wszed�em, zamkn��em za sob� drzwi. Nie zorientowa�em si� jeszcze, �e Vincy nie �yje� Zbli�y�em si� do kozetki. Zobaczy�em sztylet. Pochyli�em si�, �eby sprawdzi�, czy nie �yje� Widzia�em tak wielu zabitych w czasie wojny, �e zrozumia�em od razu� Zreszt� ten sztylet tak wyra�nie tkwi� w sercu i tak g��boko� Potem pomy�la�em o tym, �e mog� zagra� za niego, i odwr�ci�em si� b�yskawicznie. Wtedy zdr�twia�em. Zdawa�o mi si�, �e umar�y schwyci� mnie za nogawk� spodni. Ale tylko zaczepi�em o kolce jednej z r� w tym koszu� P�niej pochwyci�em mask� Nie. Najpierw podbieg�em do drzwi i zamkn��em je od wewn�trz, a potem pochwyci�em mask� i podbieg�em z ni� do lustra. W�o�y�em j�� Ruszy�em ku wyj�ciu, ale przypomnia�em sobie, �e pozostawi�em na toaletce m�j kapelusz, kt�ry ca�y czas trzyma�em w r�ce� Jest on zrobiony, na szcz�cie, z mi�kkiego filcu, wi�c zwin��em go i wsun��em z boku za gum�, kt�r� przytrzymuj� spodnie w miejsce paska. Bluza jest lu�na, wi�c s�dzi�em, �e nikt go nie powinien zauwa�y�. P�niej wyszed�em i zamkn��em za sob� drzwi. Klucz wsun��em do kieszeni bluzy. Wszed�em na scen� i kurtyna posz�a w g�r�

��Tak� � Alex pokiwa� g�ow�. � Dzi�kuj� panu bardzo. Teraz mo�emy powiedzie� sobie, �e morderca Stefana Vincy jest nam ju� znany. Wyja�ni� pan wszystko albo nieomal wszystko.

��Ja? � spyta� Darcy ze zdumieniem.

��Tak. Pan� � Jest pan wolny, o ile inspektor Parker nie ma nic przeciwko temu. Radz� teraz p�j�� do garderoby panny Ewy Faraday i odwie�� j� do domu. Po tej upiornej nocy nale�y jej si� solidny wypoczynek� � Alex wsta� i wyci�gn�� r�k� do tamtego. � Zachowa� si� pan nonsensownie, niemniej jednak okaza� pan mas� odwagi i zimnej krwi. Mam nadziej�, �e spotkamy si� jeszcze kiedy� w innych, bardziej sprzyjaj�cych okoliczno�ciach. Prosz� przeprosi� od nas pann� Faraday. Mo�e pan spokojnie tak�e si� po�o�y�. Nie b�dzie pan nam ju� potrzebny�

Po wyj�ciu Darcy�ego Parker spojrza� na Alexa nieomal z przestrachem.

��S�uchaj, Joe. Pozwoli�em, aby ta sprawa wymkn�a mi si� z r�k i zaufa�em ci. Szczerze m�wi�c jest w niej co�, czego nie mog� dogoni� my�l�. Nie wstydz� si� tego. My�l�, �e niejeden z oficer�w �ledczych u nas i na Kontynencie wpad�by w rozpacz po godzinie prowadzenia jej albo aresztowa�by par� niewinnych os�b i musia�by je potem ze wstydem wypu�ci�, przepraszaj�c i t�umacz�c si� przed nimi. Najpierw by�a pani Dodd� Wydawa�o si�, �e ma murowane szans� zostania zab�jc�. Mia�a motyw, by�a tu� ale okaza�o si�, �e nie podejrzewa�e� jej tylko dlatego, �e Vincy zosta� zabity w pozycji le��cej� Potem wszystko zacz�o wskazywa� na Darcy�ego. Pomy�la�em sobie, �e to piekielnie inteligentny morderca, ale na szcz�cie ty okaza�e� si� inteligentniejszy ni� on� Okaza�o si�, �e pan Darcy jak na zam�wienie jest ranny na polu chwa�y, i to tak, �e nie m�g�by wbi� sztyletu, nawet gdyby� mu da� p� godziny czasu na dokonanie tego. Zgoda! Darcy jest bia��, niewinn� owieczk� i niech bryka sobie do ko�ca dni swoich po zielonych ��czkach z pann� Ew� Faraday� Niech si� pobior�, niech maj� siedmiu syn�w i siedem c�rek, niech posiwiej� otoczeni ludzkim, szacunkiem i wzrastaj�c� zamo�no�ci�� Niech w ko�cu id� oboje do diab�a! Ale ja chc� wiedzie�, gdzie jest morderca Stefana Vincy. Na razie zajmujesz si� tylko w ci�gu tej nocy robieniem alibi dla wszystkich podejrzanych. Ale kto zabi�? Pytam, kto zabi� Stefana Vincy? Bo przecie� tylko to jedno mnie obchodzi. Nie interesuje mnie, kto go nie zabi�, bo nie zabili go wszyscy ludzie, kt�rzy �yj� na tym �wiecie� poza jednym.

��Czy chcesz, �ebym ci powiedzia�, kim jest ten jeden cz�owiek?

��Je�eli wiesz, kim on jest.

��Wiem. Teraz wiem ju� z absolutn� pewno�ci�. Ale dla przyzwoito�ci musimy zbada� alibi personelu teatralnego podczas przerwy. Pami�taj, �e dotychczas zwracali�my uwag� tylko na ich zachowanie po zej�ciu Vincy�ego ze sceny na zako�czenie przedstawienia. Teraz wiemy ju�, �e zgin�� on podczas przerwy, �ci�le rzecz bior�c w czasie, kt�ry up�yn�� od chwili, gdy wszed� po pierwszym akcie do garderoby, a� do mniej wi�cej trzech minut przed rozpocz�ciem drugiego aktu, to znaczy do chwili wej�cia Darcy�ego. A nawet nieco wcze�niej, bo morderca musia� przecie� wyj��, nim Darcy wszed�. To znaczy, �e Vincy zgin�� w czasie przerwy, w ci�gu 11 lub 12 minut, kt�re min�y od jego wej�cia do garderoby do wej�cia Darcy�ego.

��Tak � Parker skin�� g�ow�. � Musimy wszystko rozpocz�� od nowa. Darcy odpada, Ewa Faraday i Susanna Snow tak�e, bo jedna uspokaja�a drug� przez ca�� przerw�, a potem garderobiana odprowadzi�a Ew� na scen�. Angelica Dodd tak�e nas nie interesuje, bo w przerwie by�a na widowni. Pozostaje reszta� � Podszed� do drzwi � Jones!

��Tak, szefie!

Min�a godzina, podczas kt�rej znowu przesun�li si� przez garderob� zamordowanego zm�czeni, wystraszeni ludzie. By�o ich dziewi�ciu. Inspektor Scotland Yardu, Beniamin Parker, otar� pot z czo�a i wyprostowa� si� na krze�le. W r�ce trzyma� g�sto zapisan� kartk� papieru.

��Zaczynam wierzy� w duchy]oe,,. � powiedzia� cicho, � A mo�e po prostu �ni nam si� to wszystko?

��Dlaczego? � zapyta� Joe Alex. By� niewyspany. Przetar� oczy i si�gn�� do papiero�nicy po jeszcze jednego Gold Flake�a.

��Jak to dlaczego? Pos�uchaj:

l) Henryk Darcy � nie m�g�, zabi� z przyczyn fizycznych. Jest kalek�.

2) Wi11iam Gu11ins, portier, siedzia� przez ca�� przerw� z

3) Oliverem Ruffinem, garderobianym, w portierce.

4) Jack Sawyer, inspicjent, przez ca�� przerw� by� na scenie zaj�ty pilnowaniem krzese�, co potwierdza jeden z robotnik�w 5) Joshua Braddon, kt�ry si� z nim nie rozstawa�. Drugi z robotnik�w 6) Stanley Higgins odszed� tylko na chwil� do garderoby Ewy Faraday po Darcy�ego, a 7) stra�ak Simon Formes pokaza� mu, gdzie si� ona znajduje, i stal patrz�c na niego, w drzwiach prowadz�cych ze sceny na g��wny korytarz, bo obawia� si�, �e nie trafi. Stra�ak Simon Formes by� przez ca�y czas widziany przez wnosz�cych i ustawiaj�cych krzes�a, a kiedy odszed� wraz z Higginsem, ten ostatni widzia� go przez ca�y czas, bo zapuka� tylko do drzwi Ewy Faraday i nie wszed� oczywi�cie, prosz�c tylko na zewn�trz pana Darcy, z kt�rym razem powr�ci�. Stra�ak cofn�� si� wraz z nimi na scen� i zacz�� rozmawia� z elektrykiem 8) Ryszardem Caruthers, kt�ry siedzia� na swojej wie�yczce i majstrowa� przy przerywaj�cym reflektorze, a� do chwili, kiedy nast�pi�a przerwa, co za�wiadczaj� wszyscy, bo podczas pracy Caruthers miga� nieustannie �wiat�ami, wygasza� je i zapala�, co wszystkich troch� denerwowa�o. Potem Caruthers zszed�, spotka� id�cego przez scen� do kulisy Darcy�ego i rozmawiaj�c, odprowadzi� go do garderoby. Ale to nie ma znaczenia, bo Vincy ju� nie �y� wtedy, jak zeznaje Darcy.

9) John Knithe, sufler i

10) Malcolm Snow, kurtyniarz, omawiali przez przerw� tego przekl�tego totalizatora.

11) Ewa Faraday i

12) Susanna Snow, garderobiana, by�y przez ca�� przerw� w garderobie, bo Ewa wymaga�a opieki. Garderobiana odprowadzi�a j� a� na scen� � uni�s� g�ow� znad kartki. � To wszyscy, Joe! Wszyscy! Nikogo wi�cej nie by�o w teatrze. Ka�dy z tych ludzi ma pe�ne alibi� chyba �e morderca mia� wsp�lnika� Musia�by chyba mie� inaczej zaczn� wierzy� w cuda. Najpierw: nikt nie m�g� zamordowa� Stefana Vincy po spektaklu! Wobec tego nasuwa si� mysi, �e zgin�� wcze�niej. Kiedy wreszcie okaza�o si�, �e odby�a si� tu zupe�nie fantastyczna historia i nieboszczyk zagra� na scenie, le��c r�wnocze�nie w swojej garderobie przebity sztyletem jak sam Cezar, wtedy okaza�o si� tak�e, �e autor tej niespodzianki nie m�g� go zabi�! Wobec tego musia� go zabi� w czasie przerwy kto inny. I teraz okazuje si�, �e to tak�e jest nieprawd�. Wi�c co?

Joe Alex potrz�sn�� g�ow�.

��Nie, m�j drogi. Stefan Vincy zgin�� w czasie przerwy.

Parker spojrza� na niego z rozpacz�.

��Ale przecie� nikt go nie m�g� zabi�!

��Jak to? Oczywi�cie, �e m�g�, je�eli go zabi�.

��Ja wiem, ale skoro nie m�g� go zabi� nikt z tych ludzi, to�

Alex u�miechn�� si�.

��Ben, zapominasz o mordercy �B�. Powiedzia�em, �e cz�� �lad�w wskazuje na morderc� �A�, a cze�� na morderc� �B�. Morderca �A� to by� Darcy. Ostatecznie nie mog�em przecie� wiedzie�, �e niewinny cz�owiek wykona, ni st�d, ni zow�d, tak karko�omne zadanie. Jego dzia�ania zaciemnia�y obraz i utrudnia�y widzenie, bo morderca �B� nie potrzebowa�, na przyk�ad, tej przekl�tej maski ani nie m�g�by zagra� za Vincy�ego, a zabi� go m�g� tylko w przerwie, wi�c sprawa powinna by�a wyj�� na wierzch przed pocz�tkiem drugiej cz�ci przedstawienia. Darcy niechc�co stworzy� przecie� alibi dla wszystkich, kt�rzy mogli zabi� Vincy�ego w przerwie, chocia� chcia� stworzy� je tylko dla Ewy Faraday. Teraz, kiedy Darcy nie wchodzi w rachub� jako morderca, a sprawa maski i sprawa gry Vincy�ego po �mierci zosta�y wyja�nione, morderca �B� kr�luje samotnie na pobojowisku i alibi ca�ego zespo�u wskazuje go jak czarny kleks na bia�ej karcie papieru. Teraz tylko on mo�e by� morderc�.

��A kto to jest? � zapyta� Parker i pochyli� si�, �eby us�ysze� dok�adnie, jak gdyby nowe s�owa w tym teatrze mog�y gin�� albo zamienia� si� w inne s�owa.

Alex powiedzia�, kto to jest.

��O m�j wielki Bo�e! � szepn�� Parker. � Jak�e ja mog�em tego nie dostrzec?

��Prosta psychologiczna prawda� � mrukn�� Joe Alex. � Banalne jest najmniej dostrzegalne.

��Zaczekaj tu na mnie� � Parker ruszy� ku drzwiom.

��Dobrze � Alex skin�� g�ow�. Kiedy drzwi zamkn�y si� za inspektorem, siedzia� przez chwil� nieruchomo, potem zapali� jeszcze jednego Gold Flake�a, a p�niej szybko wsta� i przeszed� do portierki, gdzie siedzia� zaspany policjant. Alex przeprosi� go na chwile, nakr�ci� numer, a potem powiedzia� kilka s��w� potem znowu kilka� i od�o�y� s�uchawk�. Wr�ci� do pokoju i zacz�� przechadza� si� z wolna, pogwizduj�c jak�� cich�, rzewn� melodi�. Zatrzyma� si�, zerwa� jedn� z r� stoj�cych w koszu i pow�cha� j�. Wreszcie drzwi otworzy�y si�. Na progu sta� Parker. Wszed� ci�ko i opad� na fotel.

��On nie �yje� � powiedzia�. � Pope�ni� samob�jstwo na minut� przed naszym wej�ciem� Zostawi� kartk� do rodziny, w kt�rej ani s�owem nie wspomina o ca�ej sprawie�

��My�l�, �e post�pi� bardzo rozs�dnie� � mrukn�� Alex.

Inspektor spojrza� na niego przeci�gle� � Policjant, kt�ry dy�uruje w portierni, zameldowa� mi, �e rozmawia�e� z miastem�

��Czy tak?� Mog� mie� chyba tak�e i prywatne swoje sprawy, prawda? � Alex patrzy� na niego powa�nie. W r�ce obraca� odruchowo czerwony p�k r�y na d�ugiej, smuk�ej �odydze.

��Oczywi�cie� � inspektor spu�ci� wzrok. � Na pewno� Ale s�uchaj, Joe� Do moich obowi�zk�w nale�y�

��Do obowi�zk�w nas wszystkich, jako uczciwych ludzi� � przerwa� mu Alex � nale�y, aby zbrodnia nie przesz�a bez kary. Tak. Ale tak�e, aby prawo nie krzywdzi�o uczciwych ludzi tylko dlatego, �e� �e jest prawem. � Uni�s� kwiat do nosa i pow�cha� go. Potem u�miechn�� si�. � Uprzedzam ci�, �e je�eli b�dziesz chcia� mnie o cokolwiek oskar�y� w swojej szlachetnej pasji obrony litery prawa, a nie jego tre�ci, kt�r� szanuj� tak samo jak ty, wtedy potrafi� si� obroni�,

��Daj spok�j � inspektor machn�� r�k�. � Trudno. Sta�o si�. Dwaj ludzie umarli dzisiejszej nocy: morderca i zamordowany. Ko�o zamkn�o si�.

��I nie rozrywajmy go� � Alex kiwn�� g�ow�. � Dzi�kuj� ci bardzo, Ben. Sir Thomas Dodd mia� racj� m�wi�c w�wczas, �e jeste� prawdziwym gentlemanem.

��Nonsens! � Parker zaczerwieni� si�. � Gdyby morderca �y�, zosta�by w tej chwili odtransportowany do celi, bez wzgl�du na to, co my�l�!

��Tak. Ale to nale�y do twoich prawdziwych obowi�zk�w. Pu�ci� morderc� ze wzgl�du na sw�j subiektywny stosunek do sprawy to paskudna rzecz i tego by� nie zrobi�. Ale w obecnej sytuacji, kiedy jedna �mier� op�aci�a drug�, mia�e� wyb�r. Ciesz� si�, �e wybra�e� to, co podyktowa� ci rozum i sumienie, a nie pos�usze�stwo suchym przepisom.

��Wszystko to nonsens! � Parker machn�� r�k�. � Nie m�wmy ju� o tym. � I szybko, �eby zmieni� temat rozmowy, doda�: � Ale jak, u Boga Ojca, rozwi�za�e� t� zagadk�? Do tej pory nie mog� tego zrozumie�. Nie dlatego, aby prawda by�a zbyt g��boko ukryta. Le�a�a ona na wierzchu, to fakt. Wstydz� si� tego troch�, bo ani razu nawet nie przemkn�a mi przez my�l ta mo�liwo��. Ale przecie� odci�ga�o od niej uwag� tyle zdumiewaj�cych zjawisk i powik�a�

��To prawda. Dlatego nie mog�em zrozumie� wszystkiego wcze�niej. Kiedy zrozumia�em, �e Angelica Dodd nie zabi�a Vincy�ego, a mia�em to przekonanie, jak wiesz, prawie od pierwszej chwili, pozosta�a mi alternatywa: morderca �A� i morderca �B�. Morderca �A� to by� ten, kt�ry zabra� mask�, a morderca �B� ten, kt�ry zabra� listy.

��Przecie� m�g� to by� jeden i ten sam cz�owiek?

��Nie. Je�eli nie mieli�my do czynienia ze zbrodniczym maniakiem, a spos�b pope�nienia zbrodni �wiadczy� raczej o �normalnym� mordercy, to trzeba by�o podporz�dkowa� jego dzia�ania logice. Mask� m�g� zabra� tylko Darcy, bo on jeden z wszystkich ludzi na �wiecie m�g� spe�ni� wszystkie warunki umo�liwiaj�ce natychmiastowe zast�pienie Vincy�ego na scenie. Ale r�wnocze�nie by� ostatnim z ludzi, kt�ry po zabiciu Vincy�ego zabra�by listy przyniesione przez Vincy�ego do garderoby w celu wymienienia ich na klejnoty pani Dodd.

��Dlaczego?

��Bo: 1) nie m�g� zna� ich warto�ci, 2) nie m�g� zna� ich tre�ci, 3) nie wiedzia�, �e Vincy przywiezie je tego dnia, 4) nie wiedzia� w og�le o ich istnieniu, 5) nie zd��y�by ich przeczyta� po zab�jstwie, 6) a gdyby zd��y�, to nic by mu nie powiedzia�y listy panny Angeliki Crawford sprzed lat dwudziestu. Wi�c: nie bra�by ich z sob� zupe�nie bezsensownie na scen�; p�niej nie m�g� przecie� ich zabra�, bo nie m�g� wej�� ju� do garderoby Vincy�ego. A wi�c: morderca �A� wzi�� mask�, a nie wzi�� list�w. Tymczasem morderca �B�, kt�ry wzi�� listy, nie mia� najmniejszego powodu, �eby bra� mask�. Morderc� �B� mog�y by� tylko dwie osoby: sir Thomas Dodd i pani Dodd, gdy� tylko oni wiedzieli o istnieniu list�w i o tym, �e Vincy przyniesie je tego dnia do garderoby. Jedynie dla nich listy te przedstawia�y nieocenion� warto��. Ale:

1) Sir Thomas mia� alibi od 9.20, a w�a�ciwie od 9.10, bo chocia� mia� samoch�d, ale jednak po zabiciu Vincy�ego musia�by zu�y� mniej wi�cej 10 minut na dotarcie do doktora Amstronga. Ale sir Thomas jako morderca �B� musia�by korzysta� z us�ug Darcy�ego, kt�ry musia� w tym celu zabra� mask�, zagra� za Vincy�ego i w ten spos�b stworzy� sir Thomasowi alibi. To by�o zupe�nie zagadkowe i w pierwszej chwili najmniej prawdopodobne.

2) Pani Dodd by�a w teatrze o 10.15 i mog�a zabra� listy. Ale powiedzia�a nam, �e ich nie znalaz�a. Nie mia�a �adnego powodu, by ok�amywa� nas. By�a ofiar� szanta�u, listy by�y pisane jej r�k�, wi�c gdyby powiedzia�a, �e znalaz�a je, zabra�a do domu i spali�a, nikt z nas nie m�g�by nawet mrugn�� okiem. Mog�em wi�c jej uwierzy�, tym bardziej �e m�wi�c prawd� odwraca�a mimowolnie podejrzenie od innych i kierowa�a je na swego m�a. A tego na pewno nie chcia�a zrobi�. Uwierzy�em jej wi�c.

Pozostali mi wobec tego tylko dwaj mordercy: morderca �A� � Darcy, kt�ry wzi��by mask�, a pozostawi� listy (wi�c kto wzi�� listy?), i morderca �B� � sir Thomas Dodd � jedyny poza pani� Dodd cz�owiek, kt�ry wzi��by listy, ale nie wzi��by maski. Zreszt� sir Thomas Dodd m�g� zabi� Vincy�ego tylko pod tym warunkiem, �e po zab�jstwie i po zabraniu przez niego list�w do garderoby wszed�by Darcy, wzi��by mask� i zagra�by rol�Starego, zamkn�wszy przedtem Vincy�ego na ten przekl�ty klucz. I tu powsta�a absurdalna sytuacja: Dodd m�g� zabra� listy tylko w�wczas, gdyby Darcy zabi� Vincy�ego. Ale m�g� to zrobi� tylko wchodz�c do zamkni�tej garderoby, od kt�rej klucz mia� Darcy ze sob� na scenie. Natomiast gdyby Dodd zabi� Vincy�ego i zabra� listy, Darcy musia�by potem wej�� do garderoby i b�d�c niewinnym cz�owiekiem nie m�wi� nic nikomu, zabra� mask� i zagra� za trupa!

Wszystko to wydawa�o si� zupe�nie fantastyczne. R�wnocze�nie narasta�y dowody, kt�re ju� poprzednio wy�uszczy�em, �e Darcy nie zabi�. Ale je�eli on nie zabi� i nie zagra� po przerwie, to nie m�g� tak�e zabi� sir Thomas Dodd. Wi�c kto zabra� mask� i listy? � Alex urwa� i roze�mia� si� nieweso�ym, szorstkim �miechem. � Potem, kiedy si� okaza�o, �e po spektaklu nikt nie wchodzi� do garderoby poza pani� Dodd, a w przerwie byli u niego tylko dwaj ludzie, Darcy i pos�aniec z kwiatami, wszystko sta�o si� jasne.

a) Pani Dodd nie zabi�a, bo kiedy wesz�a. Vincy nie �y� ju� co najmniej od 15 minut, co stwierdza obdukcja zw�ok.

b) Darcy nie zabi�, bo okaza� si� kalek� (i dla stu innych przyczyn, kt�re wy�uszczy�em).

c) Pozosta� tylko pos�aniec z kwiaciarni. On na pewno zabi� Vincy�ego i zabra� listy. A na listach zale�a�o (poza pani� Dodd) tylko jednej osobie i tylko jedna jeszcze osoba wiedzia�a o ich istnieniu i o tym, �e b�d� znajdowa�y si� tego wieczoru w garderobie Vincy�ego: sir Thomas Dodd. W tej chwili jego poprzednie alibi nie mia�o ju� warto�ci, bo je�li zabi� o 9.05, to m�g� spokojnie zd��y� na 9.20 do doktora Amstronga, maj�c zaparkowany nie opodal teatru sw�j samoch�d. Zrozumia�e by�o tak�e, dlaczego wys�a� do teatru ca�� rodzin�. Chcia� by� sam i chcia� wzi�� swoje auto, aby zd��y� do kwiaciarni, a potem do teatru, nie pozostaj�c w pami�ci �adnego z londy�skich taks�wkarzy, kt�rzy na drugi dzie� przeczytaliby o zbrodni w gazetach�

Reszta by�a wzgl�dnie prosta. Na kwiaciarza nikt nie zwraca uwagi, nie pozostaje on w niczyjej pami�ci. Portierzy teatralni przepuszczaj� ich, nie spojrzawszy nawet. Sir Thomas niewiele ryzykowa�. M�g� przypuszcza�, �e Vincy b�dzie sam, oczekuj�c jego �ony. Gdyby nie by� sam, sir Thomas odda�by po prostu kwiaty, dosta�by szylinga napiwku i wyszed�. Wa�na by�a natomiast bia�a, pusta koperta�

��Dlaczego?

��Sir Thomas przyszed� zabi�. Chcia� zada� cios w chwili, gdy Vincy b�dzie mia� odwr�con� uwag�, zaj�ty otwieraniem tej koperty.

��Czym chcia� zada� ten cios?

��Sztyletem oczywi�cie! Przecie� wiesz chyba, �e Vincy zosta� zamordowany sztyletem.

��Zaczekaj� � Parker uni�s� r�k� � m�wisz, �e sir Thomas przyjecha�, �eby zabi�. Wi�c dlaczego nie zabra� ze sob� narz�dzia zbrodni? A poza tym czy Vincy pozwoli�by kwiaciarzowi drepta� po garderobie w poszukiwaniu sztyletu, o kt�rego istnieniu w tej�e garderobie sir Thomas nie m�g� nawet wiedzie�? To nonsens!

��Brawo! � powiedzia� Alex. � Zada�em sobie to samo pytanie i przez kilka chwil tak�e nie umia�em sobie na nie odpowiedzie�. Ale przecie� sir Thomas by� w ko�cu jedynym cz�owiekiem, kt�ry m�g� zabi� Vincy�ego, wi�c sil� rzeczy musia�o istnie� logiczne i proste wyja�nienie.

��Ale jakie?

��Pos�uchaj, jak to si� odby�o. Sir Thomas nie m�g� przecie� strzeli� ani nie uda�oby mu si� poda� Vincy�emu trucizny. Pozosta� tylko sztylet: bro� cicha, d�uga i ostra. Sir Thomas mia� taki sztylet od lat, zabra� go wi�c, pojecha� do kwiaciarni, kupi� kosz r�, ucharakteryzowa� si� prawdopodobnie nieco przedtem, aby policja nie wytropi�a tego kosza i kupuj�cego. Potem zajecha� w pobli�e teatru, zaparkowa� w�z po�r�d tysi�ca innych woz�w i przyczepiwszy do kosza pust� kopert� wszed� do teatru w czapce pos�a�ca, kt�rych tysi�ce mo�esz kupi� na ka�de zawo�anie w ka�dym sklepie z czapkami. Zasta� doskona�� sytuacj�: by�a przerwa. Tak zreszt� musia� Dodd obliczy� swoje wej�cie, aby zasta� Vincy�ego w garderobie, a nie na scenie, co obali�oby od razu ca�y plan. Vincy by� sam, le�a� na kozetce i odpoczywa�, bo gra w Krzes�ach jest do�� wyczerpuj�ca fizycznie, zwa�ywszy to nieustanne wnoszenie krzese�. Sir Thomas zbli�y� si� do kozetki, postawi� kwiaty i poda� Vincy�emu kopert�. Vincy (oczywi�cie nie wstaj�c) natychmiast zabra� si� do zbadania zawarto�ci koperty. Mog�a ona przecie� zawiera� jak�� zakamuflowan� koszem kwiat�w wiadomo�� od pani Dodd. W tym momencie stoj�cy pokornie za nim w g�owach kozetki kwiaciarz wyci�gn�� sw�j d�ugi, ostry sztylet i uderzy� z ca�ej si�y. Cho� by� wyczerpany chorob�, ale do zadania ciosu z g�ry w le��ce nieruchomo cia�o nie trzeba wiele si�y. Sztylet przebi� serce i Vincy zdo�a� zaledwie pochwyci� go lew� r�k�, a praw� konwulsyjnie zacisn�� na trzymanym w r�ce papierze. Po sekundzie nie �y� ju�. W�wczas sir Thomas rzuci� si� ku szufladzie w poszukiwaniu list�w. Nie wiem, czy znalaz� je tam, czy w ubraniu Vincy�ego, ale wiem, �e znalaz� tam natomiast drugi sztylet! Znalaz� ten sztylet, wiedzia�, �e jest identyczny, bo przecie� razem ongi� zamawiali te sztylety. Nie musia� wiec wyci�ga� z rany narz�dzia zbrodni i ukrywa� go. Wystarczy�o, by zabra� sztylet Vincy�ego, co jeszcze bardziej powinno utrudni� policji poszukiwania. Wychodz�c z teatru sir Thomas mia� wszystkie dane, aby przypuszcza�, �e pope�ni� idealn� zbrodni�. Nikt z �yj�cych (poza jego �on�, kt�rej dyskrecji m�g� by� pewien) nie wiedzia�, �e mia� jakikolwiek pow�d zabicia Stefana Vincy. Listy powr�ci�y do niego. Narz�dzie zbrodni, kt�re by�o charakterystyczne� i kt�re musia�by zabra�, by�o w tej chwili ju� tylko sztyletem Vincy�ego, kt�rym kto� zabi� tego aktora. �ona jego nie spotka ju� Vincy�ego i nie rzuci na siebie podejrzenia, bo za chwil� sko�czy si� przerwa w teatrze, Vincy nie wyjdzie na scen�, nast�pi alarm i znajd� zw�oki. Angelica Dodd wr�ci z klejnotami do domu i nigdy �adne z nich nie powie do drugiego s�owa na ten temat� Ale sta�o si� co�, czego nie m�g� przewidzie�, nawet w najkoszmarniejszym �nie: Ot� przedstawienie spokojnie trwa�o dalej, a zamordowany Vincy gra� do ko�ca i zszed� owacyjnie �egnany!!! Wobec tego pani Dodd posz�a oczywi�cie do jego garderoby. Tam nie znalaz�a list�w, ale zobaczy�a sztylet i trupa, a poza tym �ci�gn�a uwag� policji na dom Dodd�w, kt�ry w przeciwnym wypadku nigdy by nie dosta� si� do sprawy� Pani Dodd wr�ci�a do domu. Nie by�aby istot� �yw�, gdyby nie zajrza�a, chocia�by odruchowo, natychmiast do szuflady w komodzie. Sztyletu oczywi�cie nie by�o, bo m�� nie wr�ci� jeszcze do domu od doktora Amstronga. W�wczas pani Angelica zrozumia�a, �e w jaki� spos�b znalaz� si� on tam przed ni�, zabi� Vincy�ego swoim sztyletem i zabra� listy. Kiedy sir Thomas wr�ci� o jedenastej, nie chcia�a go widzie�, nie chcia�a z nim m�wi� o zab�jstwie. Zamkn�a si� u siebie m�wi�c, �e boli j� g�owa. A gdy przyby�a policja, postanowi�a natychmiast, �e odpokutuje t� zbrodni� za niego, bo przecie� pope�ni� j� tylko z mi�o�ci dla niej i dla Anny. Kiedy wi�c zapyta�em o sztylet, podesz�a spokojnie do miejsca, w kt�rym zwykle le�a�, i wyci�gn�wszy r�k� wskaza�a palcem� Ku jej bezgranicznemu zdumieniu sztylet by� na miejscu!!! P�niej, kiedy us�ysza�a, �e od 9.20 m�� jej by� u doktora Amstronga a� nieomal do 11, odetchn�a. Wiedzia�a, �e wobec tego nie m�g� zabi�, bo przecie� ona sama widzia�a Vincy�ego �ywego na scenie jeszcze o 9.50, a po 10.15 stwierdzi�a, �e nie �yje!

��M�j Bo�e!� � Parker nieomal j�kn�� � a c� to za piek�o! Co za niesamowity zbieg okoliczno�ci!

��Absolutnie nie! � zaprotestowa� Alex � przecie� w chwili gdy morderca zacz�� szuka� list�w, musia� natrafi� na ten sztylet, a gdy natrafi�, to musia� go zabra�, inaczej by�by zupe�nym idiot�. To by�a tylko prymitywna logika post�powania. Nic innego w tych okoliczno�ciach nie mog�o si� zdarzy�

Urwa� na chwil� i zapali� nowego papierosa.

��Pozostawa� motyw zab�jstwa. Sir Thomas mia� o wiele powa�niejsze przyczyny do wiekuistego uciszenia Vincy�ego ni� jego �ona. Po pierwsze, zna� go zbyt dobrze, aby nie wiedzie�, �e w ko�cu wygada si� i w�wczas Anna Dodd dowie si�, �e nie by�a jego c�rk�. To musia�o by� dla niego najstraszniejsze. Kocha� j� naprawd�, wychowa� j� i oto teraz, kiedy sta� na progu �mierci, mia� odej�� ze �wiadomo�ci�, �e gr�b jego nie b�dzie dla niej grobem ojca. Poza tym nurza�o to w b�ocie dwie jedyne istoty, kt�re kocha�: jego �on� i c�rk�, a w dodatku pozbawia�o je ogromnego maj�tku, dzi�ki kt�remu �atwiej by�oby mu po�egna� si� ze �wiatem wiedz�c, �e dziecko jego, a wraz z nim i Angelica Dodd maj� nie tylko zabezpieczony byt do ko�ca �ycia, ale b�d� op�ywa� w dostatki. Poza tym nienawidzi� przecie� Vincy�ego, o co nie mo�na mie� do niego pretensji. A zreszt� i tak niczym prawie nie ryzykowa�. Musia� wkr�tce umrze�, wiedzia� o tym. Rak by� nieub�aganym morderc� i ko�czy� ju� swoje dzie�o w jego wyczerpanym organizmie. Sir Thomas os�dzi�, �e lepiej b�dzie odej�� zabieraj�c z sob� najbardziej nikczemnego cz�owieka, jaki przewin�� si� przez jego �ycie. Zwa�ywszy fakt, �e to zab�jstwo dawa�o w po�redni spos�b tyle szcz�cia jego bliskim, a chroni�o ich od tak wielkich nieszcz��, motyw tego zab�jstwa by� dla niego bardzo silny. Ale czy powa�ny archeolog mo�e na zawo�anie przeistoczy� si� w starzej�cego si� pos�a�ca z kwiaciarni? Na to pytanie da� nam odpowied� sam sir Thomas m�wi�c, �e on i Vincy byli podporami szkolnego k�ka dramatycznego. Mia� wielki talent aktorski, kt�ry nie wyzwoli� si�, gdy� ojciec jego zadecydowa� inaczej. Ale talent nie ginie tak �atwo. Zreszt� prawie niema rola pos�a�ca wymaga�a w�a�ciwie tylko kostiumu: niezbyt zamo�nego ubrania i czapki z jakim� emblematem. Nikt nie zwraca przecie� na to uwagi. Kwiaciarz nios�cy wielki kosz r� jest tylko kwiaciarzem. Pr�dzej spojrzy si� na te r�e ni� na niego. Zreszt�, s�dz�c po wysoko�ci tego kosza, sir Thomas m�g� nawet zr�cznie ukrywa� za nim twarz, rozmawiaj�c z portierem i Vincym. A zreszt� nie widzieli si� przecie� dwadzie�cia lat� To by� w�a�nie morderca �B�. Kiedy okaza�o si�, �e nie zabi� morderca �A� i nikt z zespo�u teatru, w�wczas pozosta� on sam na placu. A m�g� by� nim tylko sir Thomas, bo 1) tylko on m�g� zamieni� sztylety; 2) jemu zale�a�o na tym, aby uprzedzi� przyj�cie �ony. My�la� przecie� oczywi�cie, �e sprawa wykryje si� ju� w przerwie, kiedy Vincy nie wr�ci na scen�, a w�wczas �ona dowie si� o tym siedz�c na widowni i nie b�dzie musia�a odnosi� Vincy�emu tych klejnot�w, kt�rych przekazanie jeszcze bardziej oddawa�oby ich oboje i Ann� w r�ce szanta�ysty; 3) nie mia� on alibi. A w�a�ciwie mia� alibi, kt�re go obci��a�o, bo zdrowy rozs�dek wskazywa�, �eby nie jecha� w�asnym autem do lekarza, ale wzi�� taks�wk�, by w razie zas�abni�cia nie znajdowa� si� przy kierownicy. W�asne auto m�g� wzi�� tylko po to, �eby nikt nie m�g� zezna�, �e przywi�z� go w pobli�e Chamber Theatre; 4) mia� pow�d zab�jstwa o wiele wi�kszy ni� ktokolwiek inny; 5) wiedzia�, �e jest skazany na �mier�; 6) zachowanie jego �ony wskazywa�o na to, �e wie ona o tym, kto zabi� Vincy�ego. Chcia�a wzi�� na siebie win�. P�niej zaskoczy� j� sztylet w szufladzie. Ale mnie przecie� w ko�cu nie zaskoczy�; 7) a zreszt� sir Thomas pozosta� sam na placu boju. Wszyscy inni zostali wyeliminowani. � Alex u�miechn�� si�. � Chocia�� oczywi�cie m�g� zbrodni dokona� kto� ca�kiem nie znany! To by�by zupe�nie nieprawdopodobny zbieg okoliczno�ci, wiele fakt�w pozosta�oby bez odpowiedzi� Ale kto wie?� � U�miechn�� si� lekko. Parker zerwa� si�.

��Przecie� wiem, �e zadzwoni�e� do niego i powiedzia�e� mu, �e policja nadje�d�a. Dlatego si� otru�! Nie wiem, czy nie poradzi�e� mu, aby zostawi� kartk�, w kt�rej pisze, �e zabija si�, bo boi si� cierpie�, kt�re koniec choroby mo�e mu przynie��. Jestem nawet przekonany, �e to zrobi�e�!

��Gdybym zadzwoni� do niego� � szepn�� Alex � to bez w�tpienia poradzi�bym mu co� takiego. W ten spos�b sprawa zab�jstwa Stefana Vincy nigdy nie zostanie wyja�niona, bo nic nigdy nie udowodnisz umar�emu. Anna Dodd otrzyma swoje miliony i swego m�a, Angelica Dodd nie b�dzie obnoszona na j�zykach przez wszystkie kumoszki, kt�re nazywaj� si� paniami z towarzystwa londy�skiego, a dusza sir Thomasa Dodd spotka si� w za�wiatach z dusz� Stefana Vincy i w�wczas niechaj rozstrzyga si� sp�r, kt�ry z nich bardziej zgrzeszy�. Ale to nie s� ju� sprawy ani dla policji, ani dla autor�w powie�ci kryminalnych.

��W�a�nie! � Parker trzasn�� w palce. � Zadzwoni�e�!

��Tego nie powiedzia�em� I nigdy nie powiem. Nic podobnego ode mnie nie us�yszysz� � Alex ziewn��.- No, czas ju� na nas�

�Po nocy krwawej

jutrzenki blask oz�oci ziemi�, jak powiada poeta. Jestem potwornie zm�czony. Mam nadziej�, �e odwieziesz mnie do domu?

��Odwioz� ci�, Joe� � Parker kiwn�� g�ow�. � Ale co ja zrobi� z tym �ledztwem?

��Jutro nad tym pomy�limy, a w�a�ciwie dzisiaj. O czwartej po po�udniu spotkamy si� u �Dufresna� na kawie. Spr�bujemy tam wymy�li� co� ogromnie przekonywaj�cego, co zadowoli twoich szef�w, pras� i rodzin� zamordowanego� A prawda! Vincy nie mia� przecie� rodziny. Ani syna, ani c�rki nawet� Nikt nie upomni si� o niego, biedaczka� B�agam, Ben, chod�my ju�, bo usn� na stoj�co!

I trzymaj�c nadal w d�oni czerwony p�k r�y, wysun�� si� z garderoby Stefana Vincy, a Parker, chc�c nie chc�c, ruszy� za nim.

W pi�tna�cie minut p�niej Alex zadzwoni� do drzwi swego mieszkania. Czeka� chwil�. Potem us�ysza� ciche kroki bosych kobiecych st�p.

��Kto tam?

��Joe Alex.

Karolina zaspana wpu�ci�a go do ciemnego przedpokoju. Alex zapali� �wiat�o i poca�owa� j� w nos.

��Czy to dla mnie ta r�a? � zapyta�a przecieraj�c oczy.

��Tak, oczywi�cie�

��Gdzie j� kupi�e� o tej porze? Jeste� zdumiewaj�cy, Joe!

��Och � powiedzia� Joe. � T� r�� kupi� jeden umar�y dla drugiego umar�ego. Wi�c zosta�a sama na �wiecie, a ja jestem wielkim przyjacielem sierot, Karolino� Jestem wielkim przyjacielem sierot� jak si� okazuje. � Poda� jej r��, a Karolina wpi�a j� w rozpuszczone w�osy.

***