Ilustracje Daniel Grzeszkiewicz

Lublin 2009

C� to za ludzie jad� na koniach llawila?Na fali wysokiej i w ryku ba�wan�w?Rot leje si� z �rebc�w-�eglarzy,wodne ogiery czo�o musz� wichrom stawia� (�)Sygurd z towarzyszami jest tu, na morskim drewnie. Z wiatrem p�dzimy w sam� �mier�. Spi�trzone fale, nad stewy wy�sze, r�bi� w nas z g�ry. Statek tonie; kto� ty, co pytasz?(Reginsmal � Pie�� o Reginie)

Dryfuj� na krze.

Na ko�ysz�cej si� �liskiej krze ciep�ego lodu, obro�ni�tej dziwacznymi kszta�tami, kt�re kiedy� stanowi�y wr�gi i burty dumnego lodowego drakkara. Stercz� wok� mojego dygoc�cego, zlanego lodowat� s�on� wod� cia�a jak zakrzywione ostrza szabel, jak fragmenty szklanego szkieletu, ca�ego w owalnych otworach, koronkowych ornamentach, kt�re powi�kszaj� si�, w miar� jak okr�t topnieje. Topnieje w morzu. Kilkaset kilometr�w od najbli�szego l�du, w�r�d rycz�cych w�ciekle czarnych fal zimowego sztormu, istnych wa��w wody si�gaj�cych kilkunastu metr�w, zwie�czonych dymi�cymi bia�ymi czapami piany. Jestem sam.

Sam nad zielon�, hucz�c� otch�ani�, sam po�rodku lodowatego, kipi�cego sztormem morza. Sam w�r�d s�onego wichru smagaj�cego sztywne, pokryte skorup� soli ubranie. Wok� mnie stercz� filigranowe przejrzyste k�y z czego�, co nie do ko�ca jest lodem, a jednak si� topi. Rozpuszcza si� w morzu jak kostka wrzucona do ciep�awej whisky. Bardzo daleko od l�du. Rozwi�zanie szybkie, eleganckie i sprytne. Najprostsze z mo�liwych. Bez wrzask�w, piorun�w i zakl��. Wymy�lone przez kogo� m�drzejszego od van Dykena. Jeszcze moment i kra zmieni si� w stert� bezkszta�tnych okruch�w, a moje dygoc�ce przemarzni�te cia�o ze�lizgnie si� w lodowat� wod�, stanie si� drobin� unosz�c� si� przez chwil� w�r�d rycz�cych wodnych g�r. Dwie minuty do hipotermii, a p�niej ostatnia podr� w d�, w przera�liwie zimn� s�on� ciemno�� g��bi, jak� odbyli ju� wszyscy inni, kt�rzy mi zaufali. Konwulsyjne pr�by oddychania wod� w mroku, rozpaczliwe d�awienie si� ci�k�, lodowat� solank�. Jeszcze tylko ja. Jestem sam.

I dryfuj� na krze.

A potem otwieram oczy.

Ze spazmatycznym oddechem, rozpaczliwie krztusz�c si� powietrzem, �ykaj�c je wielkimi haustami, jakby by�o ci�k�, lodowat� solank�, siadaj�c gwa�townie w�r�d szorstkich, grubych futer.

Ten koszmar nie daje mi spokoju, odk�d wszed�em na pok�ad lodowego drakkara. Odk�d pozwoli�em wej�� innym. Jak kretyn. Jak ostatni g�upiec pozwoli�em im zrobi�, co chc�. A teraz p�yniemy powoli fiordem Dragoriny, pchani nieokre�lon� si��, woda rozst�puje si� przed dziobem i bulgoce za ruf�. Drakkar nie ma �agli, nie ma �adnego widocznego nap�du, po prostu sunie przed siebie tam, gdzie chce.

Przyp�yn�� po mnie. Dw�ch ludzi, kt�rzy nie byli mn� i podeszli do burt, po prostu pad�o zamro�onych.

A kiedy wyruszali�my i wkroczy�em na pok�ad za pozosta�ymi, lodowy trap po prostu stopnia�. Zacz�� si� robi� cienki i przezroczysty, pokry� si� owalnymi otworami, rozpad� w�r�d strug wody ciurkaj�cych do jeziora. Jak w moim koszmarze. A okr�t ruszy�.

I teraz nie ma ju� odwrotu. Nie wiem, czy mog� zej�� z pok�adu, kiedy przebywa na nim ktokolwiek inny. Czy okr�t zamrozi ich wtedy? Zmieni ka�dego w zliofilizowan�, lodowat� skorup�? Czy po prostu utopi nas na pe�nym morzu, jak w moim kr�tkim, nerwowym �nie?

Trap stopnia� nieoczekiwanie, jakby tylko czeka�, a� wejd� w ciemno�� �adowni. Nie by�o czasu, �eby si� zastanowi�, �eby wyholowa� kt�r�� z rybackich �odzi Ludzi Ognia i spr�bowa� j� przycumowa� za ruf�, nie by�o czasu na nic. Zabra� nas jak poci�g. Te baga�e, kt�re moi ludzie zamierzali za�adowa� w kolejnej turze, po prostu zosta�y na brzegu, w�r�d biegaj�cych ludzi.

I teraz p�yniemy. Okr�t g�upc�w. Lodowy okr�t g�upc�w.

Zasn��em w �adowni. W�r�d szklistych �cian, wr�g i l�ni�cych lodowych burt, kt�re nie s� ca�kowicie przejrzyste, ale przepuszczaj� troch� �wiat�a, jak bardzo gruby b��kitny kryszta�. Chcia�em zaszy� si� gdzie� na chwil� i pomy�le�. Wydusi� z siebie jakie� rozwi�zanie, a zamiast tego przysn��em w jednej z tych irytuj�cych regeneruj�cych drzemek, podobnych do letargu.

To cena za sterowany berserkerski sza�, w jaki kaza�em si� wprowadzi� Cyfral ledwo dwa dni temu. Za dodatkowy nap�d w czasie walki, za ca�y stres i przera�enie zmiecione pod dywan, upchni�te po k�tach na p�niej, �eby nie przeszkadza�y przy pracy. A teraz trzeba p�aci�. St�d te dreszcze, napady letargu, b�l w mi�niach wype�nionych kwasem mlekowym, krwotoki z nosa. Nie ma nic za darmo.

Musz� sprawdzi�, czy mog� jako� wp�ywa� na kurs okr�tu. Czy przynajmniej do jakiego� stopnia jestem w stanie nim sterowa�.

Nie p�yniemy szybko, mo�e da�oby si� w jaki� spos�b przekaza� wiadomo�� Atleifowi. Niech kilku ludzi dogoni nas niewielk� �odzi�, a potem wr�ci l�dem.

Wstaj� ze sterty zwini�tych futer i ruszam w g��b �adowni, sun�c palcami po szklistych �cianach. Nie s� zimne. W dotyku przypominaj� jakie� tworzywo. Twarde, a jednak na powierzchni leciutko elastyczne. Przyk�adam d�o� do wkl�s�ej �ciany i czekam. L�d pod sk�r� nie zmienia temperatury, moja d�o� nie robi si� wilgotna.

Burta nie topnieje pod wp�ywem ciep�a mojej d�oni.

G�adka powierzchnia prze�wituje lekko, za ni� majacz� niewyra�nie elementy konstrukcji. Opieram czo�o o �cian� i widz� wewn�trz �uk wr�gi. Solidny, o lanych, ob�ych kszta�tach, jakby lekko biologiczny, ale konstrukcyjnie wr�ga jest bez zarzutu. W przekroju przypomina dwuteownik, wewn�trzna powierzchnia jest a�urowa, pokryta precyzyjnymi otworami, jak w samolocie. Tam, gdzie trzeba, szklisty materia� obrasta dodatkowymi wzmocnieniami, wtapiaj�cymi si� w s�siednie elementy.

Powierzchnia, po jakiej st�pam, pokryta jest skomplikowanym wypuk�ym wzorem, kt�ry powtarza si� na stopniach zej�ci�wki i ka�dej p�askiej powierzchni, na kt�rej mo�na sta�. To wz�r przeciwpo�lizgowy, pozwalaj�cy chodzi� pewnie nawet w mokrym obuwiu bez wzgl�du na przechy�y.

Macam przez chwil� p�yty pod�ogi i dostrzegam zarys paneli. Du�ych, jakie� dwa na trzy metry. Odsuwam rzucone niedbale tobo�y, a� ods�oni� ca�� p�yt�, i znajduj� z ka�dego brzegu po dwa otwory, w kt�re mo�na w�o�y� palce. Panel jest ci�ki. Ci�ki jak tafla lodu, ale unosz� go z jednej strony i zagl�dam pod pok�ad. Widz� wr�gi schodz�ce si� na dole, w zielonkawym p�mroku, solidny kil ci�gn�cy si� w kierunku dziobu, podobny do sp�aszczonego kr�gos�upa, i grub� tafl� burty, za kt�r� przelewa si� wodna g��bia. Niewyra�nie majacz� ska�y na dnie fiordu i ciemne kszta�ty, mo�e zatopionych drzew. Wzd�u� kilu widz� jeszcze jakie� kana�y, kt�rymi p�ynie g�sta jak ropa ciecz, b��kitna lub fluorescencyjnie zielona, podobne kana�y, grubsze i cie�sze, dostrzegam wewn�trz burt, we wr�gach i ca�ym o�ebrowaniu.

Uk�adam z powrotem pokryty oplotowymi wzorami greting i id� dalej wzd�u� �adowni.

Wolna przestrze� zw�a si�, wzd�u� burt wznosz� si� ob�e, jajowate kszta�ty, podobne do szklistych osich gniazd, albo le��ce p�asko jak sarkofagi. Te wrzecionowate tkwi� g��boko zatkni�te ostrym ko�cem w gniazdach umieszczonych w p�ycie pok�adu, jak starogreckie pitosy, tylko nie s� zrobione z wypalanej czerwonej gliny, ale z tego samego szklistego pseudolodu jak wszystko tutaj i maj� po p�tora metra wysoko�ci. Na bokach maj� wg��bienia przekre�lone walcami uchwyt�w. Chyba.

Ujmuj� dwa po bokach naczynia i usi�uj� je ruszy� z miejsca, ale albo jest potwornie ci�kie, albo na sztywno przymocowane do pok�adu. Nisko, jakie� p� metra nad gretingiem, ka�dy dzban ma owalne wg��bienie niczym wylotek ula. Wsuwam tam niepewnie d�o�, wkl�s�a �ciana odchyla si� do ty�u i na d�o� sp�ywa mi silny, zimny strumie� cieczy. Cofam gwa�townie r�k�, strumie� ustaje, ka�u�a pod moimi nogami sp�ywa przez drobne otwory w gretingu, s�ysz�, jak chlupoce gdzie� na dole. Ostro�nie w�cham d�o�, pocieram mokrym palcem wra�liwy fragment sk�ry w zgi�ciu ramienia. Nie czuj� niczego poza wilgoci�. Potem dotykam wargi, a po jakim� czasie czubka j�zyka.

To woda. Zimna s�odka woda.

Sprawdzam po kolei pozosta�e dzbany ustawione wzd�u� �cian, umieszczony nad pod�og� wylew dzia�a jak dozownik w dystrybutorach wody mineralnej. Je�li wpycham uchyln� klapk� do �rodka, p�ynie woda, a wewn�trz pitosu rozlega si� bulgot. Dobra.

Przynajmniej mamy wod�. Jupi du. Alleluja.

Wtykam do wn�trza w�asny metalowy kubek, s�ucham chlupotu �yciodajnej cieczy, kt�ra za moment mo�e okaza� si� niekoniecznie �yciodajna, i wypijam ma�y �yk. Trzymam wod� przez chwil� w ustach, ale nie czuj� �adnej podejrzanej goryczki, �adnego posmaku gorzkich migda��w, wi�c prze�ykam. A potem z t�uk�cym si� bole�nie o �ebra sercem czekam przez jakie� trzy minuty. Nie czuj� skurczu �o��dka, lodowatego zimna w �y�ach, nie �lepn� ani nie dusz� si� na poziomie rdzeniowym, z p�ucami pe�nymi powietrza, jak by si� sta�o, gdyby moj� tkank� nerwow� zaatakowa�y zwi�zki cyjanowe. Nie wybuchaj� mi oczy ani nie zmieniam si� we fl�dr�.

To, rzecz jasna, idiotyzm, ale z drugiej strony picie tej wody b�dzie nieuniknione. A zatrucie zbiornik�w by�oby jeszcze bardziej prostym i eleganckim rozwi�zaniem ni� roztopienie si� drakkara na pe�nym morzu. Jednak nic takiego si� nie dzieje, wi�c czuj� otuch�.

Jaki� czas walcz� z tkwi�cymi wzd�u� burt sarkofagami, lecz bez skutku. Wydaje si�, �e g�rna powierzchnia nie stanowi monolitu z reszt�, ale nie udaje mi si� jej zdj��. Podwa�am brzegi no�em, ci�gn� do g�ry, tarmosz� we wszystkie strony, jednak niewiele to daje. Jest jak opakowanie zabezpieczone przed dzie�mi, kt�rego z regu�y nie umiej� otworzy� doro�li. Przyda�by si� pi�cioletni brzd�c, otworzy�by sarkofag w dwie minuty.

Po�rodku ka�dej pokrywy, tu� przy kraw�dzi, znajduje si� ornament z dw�ch tr�jk�t�w. Wierzcho�ek bli�szego dotyka do podstawy drugiego, jak stylizowana choinka o tylko dw�ch pi�trach. Patrz� na niego, bo co� mi nie pasuje, jest zbyt surowy, zbyt techniczny w por�wnaniu do pseudonorma�skich ozd�bek, kt�re wij� si� wsz�dzie wok� mnie. Nie daje mi spokoju.

A potem sobie przypominam. Widzia�em takie symbole, tylko poziome, w dzieci�stwie, kiedy panele steruj�ce odtwarzaczy albo program�w multimedialnych tradycyjnie nawi�zywa�y do starych, jeszcze mechanicznie obs�ugiwanych urz�dze�. Fastforward albo rewind. Znak z czas�w, gdy d�wi�k zapisywano na magnetycznej ta�mie.

Popycham kraw�d� d�oni� tu� pod symbolem i wtedy ust�puje lekko, rozlega si� trzask, a potem pokrywa odje�d�a mi�kko w bok. Niby nic. Uchylne klapki jak w automatach z napojami, symbol ff na skrzyni, a kto�, kto nie narodzi� si� na Ziemi, b�dzie mia� powa�ny problem z dobraniem si� do zawarto�ci tych zbiornik�w.Wewn�trz sarkofagu wieje zimnem, wyp�ywa stamt�d para, ale to nie jest jaki� upiorny mr�z, tylko ch��d. Patrz� na p�ki sztywnych, pachn�cych w�dzeniem p�at�w suszonej ryby, na gliniane dzbany pe�ne dziwnych ziaren jakby suchej fasoli albo wype�nione m�k�, na paski suszonej w�dliny, na zawekowane s�oje zalanego smalcem mi�sa, na czarne od dymu po�cie owi�zane starannie sznurkiem.

Zapasy. Jak�e mi�o.

I to jeszcze w lod�wce.

Poci�gam pokryw� do siebie, wje�d�a na miejsce z trzaskiem rygla i sarkofag znowu staje si� monolitem.

Grod� dzieli �adowni� szklist� �cian�, w kt�rej poruszaj� si� niewyra�ne, wij�ce si� kszta�ty. Przytykam twarz do tafli lodu i widz�, �e w zielonej cieczy majacz� �ywe stworzenia, niczym w�gorze z piek�a rodem. S� d�ugie, mi�siste, o paskudnych z�batych pyskach g��binowych stwor�w, naje�one kolczastymi p�etwami. Wygl�daj� jak skrzy�owanie smoka z muren�. Wzd�u� bok�w migoc� im drobne punkciki fluorescencji, zielone i b��kitne. Ryby. O wyra�nie ludzkich, piornych oczach z widoczn� bia�k�wk� i okr�g�ymi �renicami w otoczeniu z�otych t�cz�wek.

Zapasy? Akwarium? Powierzchnia lodowej �ciany nie jest idealna; kiedy patrzy si� na wprost, p�ywaj�ce w�owymi ruchami cielska wida� ca�kiem wyra�nie, ale pod k�tem zmieniaj� si� w zamglone, niewyra�ne kszta�ty. Chc� wiedzie�, co jest dalej, nie doszed�em jeszcze do po�owy drakkara, do dziobu zosta�o dobre dziesi�� metr�w.

Obmacuj� ch�odn� �cian�, ryby po drugiej stronie rozp�aszczaj� o l�d kolczaste przyssawki na spotkanie moich d�oni. Ryby. Powiedzmy. Niby-ryby. Konwergencyjne odpowiedniki.

Dedukuj�, �e je�li jest przej�cie, powinno znajdowa� si� na �rodku. Tak nakazuje logika. Mimo to niczego nie wida�.

Po d�u�szym macaniu w zielonkawym p�mroku �adowni znajduj� jednak kolejny wypuk�y znaczek. To plus. Albo krzy� grecki. Kawa�ek dalej okr�g z punktem w �rodku. Znajduj� si� p�tora metra od siebie, na tej samej wysoko�ci. Kolejna �amig��wka? Krzy�� Apteczka? A k�ko z kropk�? S�o�ce? Odsuwam si� dwa kroki, ale nie robi� si� od tego m�drzejszy. Ziemski symbol. Krzy� grecki i k�ko z kropk�. Co� r�wnie prostego jak ff na lod�wce. Co�, co ma zwi�zek z otwarciem drzwi?

Drzwi s�u�� do tego, �eby gdzie� wej�� albo wyj��.

Mam zagra� w k�ko i krzy�yk?

Pcham d�oni� to jeden symbol, to drugi, jakby ust�powa�y, ale mo�e mi si� wydaje.

Wej�� lub wyj��.

Symbol. Nie istnieje �aden symbol graficzny w zwi�zku z drzwiami.

Najwy�ej napisy: �pcha� albo �ci�gn��, push albo pull.

I wtedy sp�ywa na mnie ol�nienie. Wektor. Kiedy zaznacza si� go w dw�ch wymiarach, jest odcinkiem zako�czonym grotem. Ale je�li obrazujemy w trzech wymiarach, to gdy patrzy od nas, jest krzy�ykiem symbolizuj�cym brzechw� strza�y, a gdy patrzy na nas, jest okr�giem z kropk�, bo symbolizuje grot. M�g�by o tym pami�ta� tylko kto�, kto uczy� si� jeszcze z u�yciem papieru. Od lat przestrze� tr�jwymiarowa szkolnych zada� jest po prostu tr�jwymiarowa. Wirtualna.

K�ad� jedn� d�o� na plusie, a drug� na k�ku i naciskam oba naraz. Plus ust�puje i wpada do �rodka, ale okr�g nie. Pr�buj� wi�c poci�gn�� go do siebie, lecz palce �lizgaj� mi si� na �cianie. Odrywam d�o� i wtedy kr�tki walec lodu wysuwa si� na spotkanie mojej d�oni.

S�ycha� �wist g�adkich powierzchni i grod� odp�ywa na bok. Mam przej�cie.

Nie za wygodne. Jak ma tu przej�� cz�owiek, kt�ry co� niesie?

Wchodz� w zielon�, migotliw� ciemno��, odruchowo macam �cian� obok wej�cia, jakbym spodziewa� si� w��cznika. I natrafiam na niewielk� wypuk�o��, jak misk� przyklejon� do �ciany. G�adz� j�, jakby by�a kobiec� piersi�, szukam jakiego� wystaj�cego przycisku, ale nic to nie daje. Wciskam misk� w g��b �ciany, szczypi�, wszystko bez skutku. W ko�cu daj� za wygran� i wal� w ni� pi�ci�.

Rozlega si� g��boki, wibruj�cy d�wi�k i przez zamkni�t� w �cianie ciecz wype�niaj�c� niby-akwarium przep�ywaj� kr�gi, jakby by�a powierzchni� stawu, w kt�ry wpad� kamie�, tylko �e te fale rozchodz� si� pionowo. W�gorzowate stwory rozpierzchaj� si� na wszystkie strony i rozb�yskuj� nagle ostrym, zielonkawym i b��kitnym �wiat�em.

W��czy�em �wiat�o.

Gratulacje. Przeszed� pan do nast�pnego etapu.

Odpinam pochw� z mieczem i k�ad� w prowadnicy, blokuj�c drzwi. Kiedy� postanowiono w ten spos�b zg�adzi� pewnego samuraja. Tron suwerena ustawiono w takiej odleg�o�ci, �eby go�� musia� ukl�kn�� i z�o�y� pok�on akurat w rozsuwanych drzwiach. Kiedy jego podgolony �eb zwie�czony kokiem znalaz�by si� pomi�dzy skrzyd�ami, s�u�ba mia�a zatrzasn�� ekrany, jednak cwaniak sk�oni� si�, uk�adaj�c miecz w prowadnicy, i nic z tego nie wysz�o.

Krzy��wkowa ciekawostka, a jednak si� przydaje.

Kolejne pomieszczenie przecina po�rodku gruby, l�ni�cy s�up, jak pie� drzewa. Wbija si� w strop i zapada pod pok�ad, wrastaj�c w kil. Pilers. Przed�u�enie masztu. Bardzo solidne, zakotwiczone we wszystkie strony elementami, kt�re wygl�daj� niczym korzenie pot�nego d�bu. Po obu stronach s�upa ci�gnie si� d�ugi, l�ni�cy st�, obstawiony po bokach �awami. Pilers przebija blat mniej wi�cej po�rodku. Mesa.

Mamy i mes�.

Si�dziemy wieczorami, za�piewamy szanty�

Burty s� jakby bli�ej, dedukuj�, �e w �rodku znajduj� si� jakie� schowki, mo�e bakisty. Wida� zreszt� znaczki ff. Odsuwam l�ni�c� okryw� na chybi� trafi� i trafiam na stert� cynowych talerzy umieszczonych we wkl�s�ym gnie�dzie, �eby nie sypa�y si� przy przechy�ach. Obok p�k metalowych �y�ek, kubki wetkni�te jeden w drugi. Nad samym pok�adem pokrywy s� owalne, le��ce i ci�gn� si� rz�dem. Wewn�trz materac � gruba warstwa przepikowanego filcu, nakryta kosmat� sk�r�. Koje.Zestawienie tego sterylnego, l�ni�cego wn�trza z suszonym mi�sem, futrem i cynowymi kubkami zdobionymi geometryczn� gmatwanin� wzor�w oplotowych robi dziwaczne, surrealistyczne wra�enie.

Skansen i statek kosmiczny. Dzi�b zwie�czony stew� z g�ow� smoka oraz odsuwane drzwi i bioluminescencyjne o�wietlenie. Ob��d.

Za mes� napotykam na kolejn� grod�, ale oznakowane k�kiem i krzy�ykiem odsuwane drzwi nie stanowi� ju� problemu. Ostatnie pomieszczenie, do kt�rego wchodz�, jest tr�jk�tn� komor�, na normalnym jachcie by�aby to komora kotwiczna i magazyn �agli.

Tu jednak pok�ad zajmuj� owalne twory wype�niaj�ce ca�e pomieszczenie, niczym gigantyczne jaja postawione na sztorc. S� troch� mniejsze ni� zbiorniki z wod�, r�ni je nie tylko brak otwor�w do nalewania, ale i umieszczony na czubku wypuk�y ornament, kt�ry nie jest ju� �adn� �amig��wk�. Nawet si� nie zastanawiam, czy wyszczerzona czaszka na skrzy�owanych piszczelach oznacza pirack� bander�, czy wysokie napi�cie. Po prostu opuszczam pomieszczenie i zasuwam drzwi.

Wracam na ruf�, tam gdzie zostawili�my konie, bro� i cz�� baga�y.

Jadran le�y jak pies, na wyci�gni�tych nogach, i ogryza ko��, przytrzymuj�c j� kopytami, gnat chrupoce w pot�nych szcz�kach. W tej chwili bardziej przypomina smoka ni� konia. Patrz� na niego, unosi �eb, wydaj�c z siebie powitalny hurgot, i czuj� si� przez moment samotny. Zagubiony w kosmosie, w�r�d smok�w, zakl��, dzikich wojownik�w i lodowych drakkar�w.

Samotny, zagubiony i zniech�cony. T�skni� do czegokolwiek normalnego.

Bli�ej sterburty znajduj� spiralne schody prowadz�ce do forkasztelu, za� z bakburty ma�� owaln� grod�. Znanego symbolu wektor�w jednak nie ma, tylko wkl�s�y, rozcapierzony kszta�t ludzkiej d�oni z rozstawionymi palcami.

Patrz� na niego przez chwil� z wyra�nym znudzeniem.

D�o�. W p�nocnej Afryce to �r�ka Fatmy� � odstraszaj�ca demony. B��kitne lub ochrowoczerwone �lady takiej d�oni odbija si� na �cianach. Nie przejdziesz. Ja, Fatma, chroni� swoje dzieci. Gdyby by� wystylizowany, z r�wnymi trzema palcami oraz odwini�tym kciukiem i ma�ym, oznacza�by �hams� � pi�� filar�w islamu. W dzisiejszych czasach cz�ciej r�ka Fatmy wykonana z folii oznacza tam tak�e: �Uwaga, szyba�. Nie chce mi si� kombinowa�, wi�c po prostu przyk�adam d�o�, okr�g lodu wok� wpada do �rodka, tafla daje si� przesun��. Przysiadam czujnie, got�w uskoczy�, ale na widok tego, co ukazuje si� za grodzi�, parskam �miechem.

Widz� l�ni�ce lodowe �ciany ma�ego pomieszczenia, op�ywowe siedzisko nakryte klap�, stercz�c� ob�� mis� i �wiec�ce w�gorze uwi�zione za lodem.

�miej� si�. Przez chwil� kocham jak brata tego, kto stworzy� lodowy drakkar.

Podnosz� klap� i zamykam za sob� drzwi z poczuciem niewys�owionej ulgi.

Sedes dzia�a zarazem jak bidet, brakuje jedynie czego� do czytania.W forkasztelu znajduj� kapita�sk� kajut�, wpasowan� w unosz�c� si� uko�nie stew�, zako�czon� zwini�tym jak pastora� smoczym ogonem par� metr�w nad wod�.

Na �rodku drewniany okr�g�y st� rze�biony w norma�skie wzory, obstawiony fotelami gwizdni�tymi z dworu Odyna, w op�ywowej burtowej wn�ce koja okryta kosmatymi futrami. �Star Trek� i �Pie�� o Nibelungach� naraz.

Przenosz� do kajuty swoje tobo�y, obok koi znajduj� stojak, kt�ry obwieszam zbroj�, odk�adam miecz, pa�asze i odstawiam �uk. Tarcz� opieram o �cian� i nagle korci mnie, �eby wymalowa� na niej co� wiki�skiego.

Cho�by logo banku Nordica.

Przez p�przejrzyste burty widz� czarn� wod� fiordu, sun�ce w oddali ciemne drzewa i ska�y przysypane �niegiem, jako zamazane widma majacz�ce za szklist� �cian�.

Nabijam fajk�, wyci�gam z wora plastikow� butelk� i nalewam sobie miark� do metalowego kubka. Mamy kapita�sk� kajut� � rzecz na pok�adzie drakkara wyj�tkowa, mamy te� niekompetentnego kapitana, kt�ry b�dzie pi� przez ca�y rejs, nie mog�c znie�� ci�aru odpowiedzialno�ci i w�asnej nieudolno�ci. Drakkar przepadnie gdzie� w�r�d lod�w i sztorm�w i tylko pie�� po nas zostanie.

Wychodz� z kajuty, okutany futrem, z kubkiem w r�ku, nuc�c: �Kapitan nasz szalony by�, m�wiono, �e z diab�em ma pakt��. Dru�yna siedzi pod os�on� burt, Sylfana zwi�zuje ze sob� liny z bucht spoczywaj�cych na pok�adzie, Grunaldi opiera si� o monstrualn� lodow� stew� ze smocz� g�ow� i ponuro patrzy w g�r� fiordu.

Na m�j widok unosi brwi i wskazuje pytaj�co palcem najpierw mnie, potem pok�ad.

��Tam jest przej�cie � wyja�niam. � I jest bezpiecznie. Nie ma sensu siedzie� tu na g�rze. Znalaz�em wod�, mi�so i ser, mn�stwo jedzenia. Okr�t jest dziwny, ale solidny i zaopatrzony na podr�. Nie wygl�da na to, �eby mia� si� zaraz rozpa��.

��Tam a� cuchnie od pie�ni bog�w � cedzi Warfnir.

��Lepiej si� przyzwyczajaj � m�wi�. � Teraz b�dziemy si� a� tapla� w tym �wi�stwie. Mamy zabi� Pie�niarza i p�yniemy do Pie�niarza. O co chodzi z t� lin�?

��Potrzebujemy �odzi � powiada Grunaldi, odwracaj�c si� od widoku przed dziobem. � Normalnej, takiej, co nie zmieni si� nagle w misk� kaszy albo �awic� �ledzi. Tam wzd�u� fiordu Dragoriny mieszkaj� ludzie. Zima dopiero si� zacz�a, pewnie nie wszyscy zd��yli schowa� �odzie. Miniemy kt�r��, to Spalle wyskoczy za burt� z lin�, dop�ynie i przy wi��e. Potem �ci�gniemy lin� i mamy ��d�.

��A dlaczego Spalle? � pytam. Jako� przywyk�em, �e ch�opak a to zostaje przy koniach, a to na czatach.

��Bo najlepiej p�ywa � wyja�nia Grunaldi. � Od dzieciaka k�pie si� w przer�blach i w strumieniach spod lodowca. Ka�dy inny utopi si� z zimna, a jemu wszystko jedno. Ty za� nie mo�esz zej�� z pok�adu, bo nie wiadomo, czy ten statek nas nie zamrozi.

Kiwam g�ow�. Ch�tnie bym si� do czego� przyczepi�, ale pomys� jest dobry, tym bardziej �e sam ju� wpad�em na to, i� beze mnie drakkar zmieni si� w zamra�ark�. Przynajmniej jest jaki� pomys�. Lepszy ni� �aden.

��Tu w g�rze rzeki nie ma �adnych osad � m�wi�. � A� do tych ma�ych po��czonych jezior. Niech zostanie jeden do wypatrywania, potem go zmienimy. Nie ma sensu, �eby�my wszyscy marzli. Na dole jest ciep�o, �wiat�o i jedzenie. Najpewniej ��d� znajdziemy dopiero jutro. Zostaje Warfnir, reszta na d�. O zmroku zmieni go Spalle, potem Sylfana, potem ja, potem Grunaldi.

Schodz� przepe�nieni podnosz�cym na duchu przekonaniem, �e wiem, co robi�, i panuj� nad sytuacj�.

W mesie zapalam uderzeniem pi�ci migotliwy poblask jarz�cych si� zieleni� smokow�gorzy. Ludzie Ognia odskakuj� czujnie, chwytaj�c za r�koje�ci mieczy, przyczajeni patrz� przez chwil� po �cianach, zbici w gromadk�, plecami do siebie.

��Ten okr�t zrobi� Pie�niarz � wyja�niam. � Domy�lam si�, �e kto� z mojego ludu, tak samo jak Aaken, kr�l W�y. Dlatego wszystko jest takie dziwne, ale nie znalaz�em tu nic niebezpiecznego. Na razie. Znajd�cie sobie miejsca do spania. Nie wiem tylko, jak zrobi�, �eby by�o cieplej.

��W tym celu zazwyczaj rozpala si� ogie� � m�wi kwa�no Grunaldi. � Ale jak to uczyni� na lodzie, nie maj�c drewna�

��To nie jest prawdziwy l�d. I zazwyczaj je�li si� chce, �eby okr�t p�yn��, trzeba wios�owa� albo postawi� �agle. Ten p�ynie sam. Z ciep�em b�dzie podobnie.

Rozchodz� si� niech�tnie po mesie, spi�ci i czujni. Sylfana g�adzi palcami drzwiczki bakist, z praw� d�oni� zaci�ni�t� na r�koje�ci przewieszonego przez plecy miecza. Grunaldi stuka ostro�nie w �cian�, za kt�r� wij�cym ruchem p�ywaj� �wiec�ce piekielne mureny. Spalle przykl�ka przy uchylonej pokrywie koi, ko�cem miecza unosi spoczywaj�ce tam futra, zagl�da ostro�nie pod materac.

Wszyscy milcz�. Atmosfera robi si� ci�ka. Wle�li za mn� na pok�ad powodowani poczuciem misji i solidarno�ci�, a teraz czuj� si�, jakbym kaza� im siedzie� w przedsionku ciekn�cego reaktora.

Nie zmru�� tu oka, tym bardziej nie wytrzymaj� tego, co b�dzie si� dzia�o dalej. A jedno, co im mog� obieca�, to jeszcze wi�cej zimnych mgie�, magii i bzdur, przy kt�rych okr�t p�yn�cy na autopilocie i o�wietlany w�gorzami to ca�kiem racjonalny pocz�tek.

��Siadajcie � m�wi� rozkazuj�cym tonem. Podchodz� niech�tnie, macaj�c lodowe taborety i sadowi�c si� ostro�nie, jakby zaraz mia�y wybuchn�� im pod ty�kami.

Otwieram pojemniki z �ywno�ci�, odsuwam drzwiczki bakist, znajduj�c miski, no�e i kubki. Tak naprawd� rozgl�dam si� za wyposa�eniem kambuza. Je�li rozgryz�, jak dzia�a kuchenka, je�li zdo�am ugotowa� cho�by zup�, pewnie wpadn� te� na to, jak w��czy� ogrzewanie.

Grunaldi przyk�ada d�o� do szklistego blatu i czeka, czy powierzchnia zacznie topi� mu si� pod palcami. Spalle wyci�ga z sakiewki ose�k� i powoli, systematycznie przeci�ga j� wzd�u� ostrza miecza. Zgrzyt wype�nia mes�, a� ciarki id� po plecach. Sylfana przygryza warg� i �ypie niepewnie po �cianach, jakby mia�y zaraz zawali� si� jej na g�ow�.

Otwieram kolejne szafki, w ko�cu cofam si� o par� krok�w i mru�� oczy. Architektura jachtu to co� logicznego. Jest wymuszona okoliczno�ciami i u�ytkowo�ci�. Kto�, kto zadba� o toalet� na rufie i drug�, jak stwierdzi�em, na dziobie, z pewno�ci� pomy�la� te� o ogrzewaniu kajut i przyrz�dzaniu posi�k�w.

Gotowanie na statku nie jest takie proste, szczeg�lnie na morzu. Kuk nie mo�e co chwil� zostawa� oblany wrz�c� zup� albo obrzucony w�glami z paleniska. Kuchnia musi by� zabezpieczona przed przechy�ami. Jakie� kambuzy by�y nawet na staro�ytnych statkach. Czasami jako kryte dach�wk� domki z kominem wystaj�cym nad pok�ad.

��Gdzie si� zwykle gotuje na wilczych okr�tach? � pytam.

Spalle wskazuje na ruf�.

��Z ty�u, w� � tu rzuca co�, co brzmi, jakby splun�� na roz�arzone w�gle. M�j s�ownik nie obejmuje �eglarskiego �argonu. Spalle wymachuje r�kami, jakby odgrywa� napraw� niewidzialnego roweru. � Kocio� z w�glem jest zawieszony na okuciach, jak zawiasy� tak� i tak� Kiedy si� ko�ysze, to palenisko jest zawsze r�wno, a nad nim garnek, te� umocowany� � Znowu skomplikowana pantomima.

Kardan. Wynale�li zawieszenie kardanowe. Nie�le. Na rufie to na rufie. Id� wi�c na ruf� i szukam. Kambuz na minimum dwadzie�cia os�b, s�dz�c po rozmiarach okr�tu, to nie ig�a. Nie schowa� si� pod le��cym w �adowni workiem ani moj� czapk�.

Potem wychodz� na g�r� obok kapita�skiej kajuty i �a�� jeszcze po pok�adzie, szukaj�c wylotu komina. Mo�e kt�ra� z szafek kryje magiczn� mikrofal�wk�? W takim razie b�dziemy skazani na zimny bufet, moi ludzie nie tkn� czego� podgrzanego pie�ni� bog�w.

Warfnir siedzi na dziobie okutany kosmatym futrem i obsypany drobnym �niegiem, kt�ry pr�szy od rana, patrz�c przed dzi�b, na skaliste brzegi kr�tego fiordu, rzek�, bezlistne, powykr�cane drzewa stercz�ce z zasp. �wiat w bieli i czerni.

Odwraca si� natychmiast, ledwo si� pojawiam. Na jego kolanach le�y kr�tki refleksyjny �uk.

��Szukam komina � wyja�niam. � Nie mog� znale�� kuchni.

��Pie�� Ludzi m�wi, �e na okr�tach miejsce do gotowania robi si� z ty�u, pod� � zn�w niezrozumia�e charkni�cie � po lewej r�ce od drabiny, ale tu nic nie jest jak w Pie�ni Ludzi. � Spluwa na pok�ad i kr�ci g�ow�. � Taki okr�t zaraz zobacz� bogowie. Wcale im si� to nie spodoba� My�l�, �e zatopi� nas, jak tylko wyjdziemy w morze. A jeszcze o tej porze roku�

��Jako� przyp�yn�� � zauwa�am. � A� do wr�t Domu Ognia. I bogowie go nie zatopili.

Opukuj� maszt, ale nie wiem, jak powinien brzmie� d�wi�k tego dziwacznego lodowego tworzywa. Brzmi g�ucho czy nie? Nawet nie wiem, czy rzeczywi�cie pe�ni rol� masztu. Widz� podwi�zane do niego pionowo jakie� drzewce, jakby �aci�ski gafelbom, ale �agli ani �ladu. Obchodz� drakkar kilka razy i nie znajduj� niczego, co mia�oby przypomina� wylot komina.

Poddaj� si� i wracam pod pok�ad dziobow� zej�ci�wk�, nakryt� w�azem zdobnym w ro�linne zawijasy. Trudno. Zimny bufet.

Nie podoba mi si�, w jaki spos�b moja za�oga siedzi przy tym stole. Sp�oszeni, bezwolni, przej�ci zabobonnym l�kiem. Weszli na okr�t w akcie bezmy�lnej, desperackiej odwagi, a tu ani bitwy, ani heroicznej �mierci, tylko same magiczne pie�ni, wszystko nie takie jak w Pie�ni Ludzi i dziwne.

Rzucam na st� wi�zk� pask�w suszonego mi�sa, co�, co przypomina ser, zawini�tko chyba, jak mam nadziej�, suchar�w, a potem grzebi� w sarkofagach, potrz�saj�c wszystkim, co przypomina butelk�. W ko�cu znajduj� jeden z kontener�w wy�adowany oplecionymi sznurem g�siorami, ka�dy przynajmniej po pi�� litr�w, i stawiam jeden na stole, modl�c si�, �eby nie zawiera� jakiej� odmiany tej smoczej oliwy. Spalle kruszy no�em wosk, wyjmuje zatyczk� z fukni�ciem przywodz�cym na my�l otwieranego szampana i ostro�nie w�cha szyjk� dzbana. Marszczy brew, wlewa odrobin� czego� ciemnego i lekko spienionego na dno kubka, a potem zanurza w tym palec i oblizuje, a jego oblicze rozja�nia si� na moment.

��Drajjanmjaal � przynajmniej tak to brzmi. Co�tam-mleko. Pocz�tek te� mi si� z czym� kojarzy, ale odlegle. Or�obestia�? Lworze��? Gryf?

��Gryfie mleko? � pytam.

Spalle potakuje rado�nie.

��Robi� je na Wybrze�u Gryf�w, na p�noc od Pustkowi Trwogi. Trzeba je miesza� z wod�, je�li nie chcesz si� od razu upi�.

Jest ciemne, t�go sycone i dro�sze od piwa. Jego tajemnic� znaj� tylko Gryfici.

��Po prostu doj� gryfy � cedzi Grunaldi i zabiera mu g�sior, by nala� do swojego kubka. � Piwo jak piwo, tylko ciemne, s�odkie i ci�kie. Warz� to z miodem, jakimi� �liwkami i nie wiem czym jeszcze, �eby sprzedawa� takim niewinnym kozio�kom za ci�kie pieni�dze i opowiada� im baj�dy o gryfach. Nasze piwo jest lepsze. Cho� przyznaj�, �e to lepiej si� nadaje do morskich podr�y, bo na d�u�ej wystarcza.

Wypijam ostro�ny �yk i przez u�amek sekundy mam w ustach supernow� niepasuj�cych do siebie smak�w. W nosie przypalona kawa zbo�owa, kwas chlebowy i guinness, w ustach syrop na kaszel, bita �mietana, terpentyna, szare myd�o i zgni�e mango. Prze�ykam i postanawiam dola� wody. Odbija mi si� jakby bananem ze �ledziami. Bior�c pod uwag� to, co pi�em tu dotychczas, zupe�nie niez�e.

Gryfie mleko leje si� do kubk�w, na stole l�duje dzban z wod�. W kabinie jest zimno, ale przynajmniej �nieg nie sypie si� na g�ow� i nie hula wiatr. Po dw�ch kubkach na g�ow� morale zaczyna lekko rosn��. Nabijam fajk�.

��Opowiedz mi o Lodowym Ogrodzie � prosz�, patrz�c Grunaldiemu prosto w oczy. � By�e� tam jako jedyny z nas.

��Przekl�te miejsce � m�wi po namy�le. � To jest na wyspie. Na p�noc od Wysp Ostrogowych. Przez lata p�ywali tam tylko ci, kt�rzy zgubili si� w�r�d szkier�w albo kt�rych zagna� sztorm. Skalista wyspa, ledwo jakie� zagajniki, dzikie kozy i g�ry. Ale woda tam by�a. I nikt nie mieszka�. Czasami tylko obozowali �eglarze albo ci, co �owi� morskie bestie. Ale kilka lat temu wszystko si� zmieni�o. Wybuch� tam wulkan. Nie jaki� wielki, ale grzmoty by�o s�ycha� na morzu, a w nocy wida� by�o �wiat�o na horyzoncie, w dzie� sta� nad horyzontem s�up dymu. Po paru miesi�cach wygas�. W nast�pnym roku zacz�y si� opowie�ci o kamiennych osadach, kt�re zrobi�a tam lawa, i o stworach, jakie wysz�y z krateru, �eby zamieszka� na wyspie. O pot�nym Pie�niarzu, kt�rego zrodzi� wulkan, w�adaj�cym wod�, lodem i ogniem. O widmowych okr�tach z lodu, kt�re napadaj� na statki wracaj�ce z dalekich wypraw. Prawda, �e zacz�to znajdowa� puste wilcze okr�ty dryfuj�ce po morzu, bez za�ogi i �up�w. Zdarza�o si� nawet, �e dziwni p�ludzcy wojownicy wychodzili noc� z morza i �upili osady na wybrze�u. Dziwol�gi, podobne do upior�w z mg�y, Obudzonych, tylko �e rozumne. Zabierali r�ne rzeczy, ale niekoniecznie kosztowne. No i porywali ludzi. Przede wszystkim m�ode dziewcz�ta. Nikt nie wiedzia�, kto to. Nigdy nie znaleziono �adnego trupa kt�rego� z Ludzi Wulkanu, powiadali, �e nie ima si� ich �elazo, �e znikaj� w ciemno�ciach, przenikaj� cz�stoko�y, oddychaj� pod wod�, ale s� zrobieni z ognia, albo znowu �e z lodu, albo z poczernia�ej lawy. �e �r� ogie� i fajdaj� piorunami, jak to zwykle, kiedy dzieje si� co� dziwnego i ludziska zaczynaj� gada� co im strzeli do g�owy. Zwyk�e baj�dy starych bab i dziad�w, kt�rym miesza si� we �bach.

Grunaldi poci�ga �yk ze swojego kubka, po czym zagl�da do �rodka ze z�o�ci�. Podsuwam mu g�sior, Spalle podaje us�u�nie dzban z wod�.

��Wtedy zacz�a si� ju� ta ca�a wojna bog�w i ludzie na ka�dym kroku wygadywali takie dziwy, �e nie wiadomo by�o, kto opowiada o tym, co sam widzia� albo przynajmniej widzia� kto� mu dobrze znany i rozs�dny, a komu pomiesza�o si� w g�owie od nadmiaru chwast�w w piwie. My�my jednak siedzieli w Ziemi Ognia i �miali si� z tego wszystkiego. Pewnego roku ja, m�j kuzyn Skafaldi Milcz�cy Wiatr oraz Horleif Deszczowy Ko� skrzykn�li�my ludzi i poszli�my na morze w trzy �odzie. Chcieli�my wyp�yn�� za Wyspy Ostrogowe i p�j�� na po�udnie do przekl�tej ziemi zwanej przez Amistranding�w Kangabadem, �eby tam odebra� swoj� cz�� tego, co zagrabili nam Amistrandingowie, kiedy ukradli nasz kraj. Ale wtedy przysz�y ci�kie czasy tak�e i na nich. Przysz�a wielka susza i przypomnieli sobie o swojej mrocznej bogini, kt�r� czcili kiedy�, za innych cesarzy. Potracili resztki rozs�dku i wzi�li si� za �by. Zanim jeszcze tam dop�yn�li�my, spotkali�my wiele �odzi wracaj�cych przedwcze�nie do domu, a na pok�adach siedzieli pos�pni m�owie, przepe�nieni powag� i z�o�ci�, kt�rzy nie znale�li w tym przekl�tym kraju niczego pr�cz guz�w. Twierdzili, �e Amistrandingowie teraz �upi� siebie nawzajem i mo�na tam spotka� tylko g�odne, obdarte wojsko, uciekaj�cych n�dzarzy oraz ob��kanych kap�an�w w maskach, zbyt g�upich nawet na to, �eby umieli si� wzbogaci�, spalone osady, g��d i brzydkie choroby. Nie wiedzieli�my, co zrobi�, bo �eby p�yn�� gdzie� dalej, nie mieli�my ani czasu, ani do�� zapas�w. I wtedy w porcie na wyspie zwanej Wilczy Zew, gdzie siedzieli�my i pili�my, pr�buj�c znale�� jak�� rad�, trafi� nam si� m��. Zwa� si� Ejolf Nios�cy Kamie�. Cz�owiek ten by� pono� zacnym kmieciem i wielkim styrsmanem, kt�ry wystawia� cztery �odzie, a �y� na Wybrze�u Gryf�w. Kiedy go spotkali�my, znajdowa�si� w ca�kiem n�dznym stanie, bo jak twierdzi�, demony wulkanu napad�y na jego osad�, uprowadzi�y mu c�rk� i jeszcze jakie� inne niewiasty. Ejolf by� wtedy na morzu, a kiedy powr�ci�, zasta� sw�j maj�tek w ruinie, a wielu ludzi por�banych. Powiedzia� nam, �e je�li pop�yniemy na przekl�t� wysp� i odnajdziemy jego c�rk�, zap�aci nam wszystkim, co mu zosta�o: tysi�c marek srebrem, a pr�cz tego w siedzibie Ludzi Wulkanu znajdziemy rozmaite dobra, kt�re zrabowali na morzu i podobnym do niego nieszcz�nikom na wybrze�u. Zwraca� uwag�, �e Ludzi Wulkanu nie mo�e by� du�o, a wi�kszo�� pewnie b�dzie na morzu i ostatnie, czego si� spodziewaj�, to �e kto� ich najedzie we w�asnej siedzibie. Tysi�c marek srebrem to du�o, nawet przy podziale na trzy �odzie, i odk�d nasta�y ci�kie czasy, trudno by�oby tyle zdoby� na Amistrandingach. Naradzili�my si� i postanowili�my tak zrobi�. By� mi�dzy nami stary sternik, Alofnir Wodny Ko�, kt�ry twierdzi�, �e wie, gdzie ta wyspa si� znajduje, i by� mo�e uda mu si� tam trafi�. W�r�d szkier�w Wysp Ostrogowych trudno trafi� drugi raz w to samo miejsce, zw�aszcza daleko na p�noc, gdzie prawie nikt nie p�ywa. Ejolf nie zabra� si� z nami, twierdz�c, �e musi pilnowa� tego, co mu zosta�o, i zap�aci� tylko jedn� trzeci�, reszt� mia� doda�, kiedy przywieziemy jego kobiety. Nie podoba�o mi si� to specjalnie i chcia�em wiedzie�, dlaczego sam si� tam nie uda, skoro jest styrsmanem z czterema �odziami. Wed�ug mnie m��, kt�remu zrabowano maj�tek i na dodatek ukradziono kobiety, powinien sam pop�yn�� i wymierzy� sprawiedliwo��, zw�aszcza �e oszcz�dzi�by sporo pieni�dzy, a do tego nie do��, �e okry�by si� chwa��, to jeszcze podobno �atwo m�g� zdoby� porz�dne �upy i odzyska� maj�tek. Zosta�em jednak zakrzyczany. Trzecia cz�� z tysi�ca marek, w�r�d kt�rych pl�ta�y si� tak�e z�ote gwichty, zsypana na jedn� kup� zm�ci�a wszystkim umys� i nie ukrywali, �e czuj� b�l na my�l o tym, �e mieliby je odda� tylko z powodu tego, co pl�cze si� w zakamarkach mojego pokr�tnego umys�u. Twierdzili, �e by� mo�e Ejolf jest zbyt przygn�biony strat�, �eby mierzy� si� sam z zemst�, albo �e jego ludzie s� niewiele warci, jak to zwykle Gryfici, a �odzie mo�e i cztery, ale pewnie niewielkie. To zreszt� jego sprawa, czy ma do�� ducha, czy nie. M�j kuzyn Skafaldi Milcz�cy Wiatr posun�� si� nawet do tego, �e powiedzia� co� o starcach, kt�rzy powinni zosta� w domu i gra� z wnukami w deseczki, zamiast pl�ta� si� pod nogami �mia�ym m�om, kt�rzy nie boj� si� ani morza, ani bajek o potworach wulkanu i si�gn� po ka�de z�oto, jakie widz�, musia�em si� wi�c z nim bi�.

Opu�cili�my zatem Wilczy Zew i pop�yn�li�my na p�noc. Przez wiele dni kr��yli�my w�r�d wysp we mgle i kilka razy pogubili�my si� nawzajem. Walczyli�my ze dwa razy z morskimi potworami, a� po jakim� miesi�cu Alofnir, kt�ry dot�d by� raczej przygn�biony i tajemniczy, zacz�� wreszcie co� rozpoznawa� w gwiazdach i mijanych brzegach i poprowadzi� nas przez skaliste przesmyki. I wtedy zobaczyli�my przekl�t� wysp�. Sta�a ca�a spowita w mg�y, a w g�rach na brzegu wznosi�a si� wielka sadyba ze szklistego kamienia. Mia�a mury, czatownie i wie�e, g�sto jak las, o dachach ostrych jak sople i l�ni�a z daleka. Niekt�rzy z nas widywali takie budowle w po�udniowych krajach i twierdzili, �e s� to miejsca niebezpieczne, bo zwykle siedzi tam kr�l albo kto� r�wnie uci��liwy i otoczony wojami. �eby zdoby� takietwierdze, trzeba armii setek albo i tysi�cy ludzi, pot�nych machin i bardzo du�o czasu. Wystarczy�o zreszt� popatrze� na mury.

Op�yn�li�my wi�c wysp� z daleka i znale�li�my niewielk� zatoczk� otoczon� lasem i ska�ami, ze �wirow� pla��. Poczekali�my na morzu, a� si� �ciemni, i przybili�my do brzegu pod os�on� nocy. Wylosowali�my tych, kt�rzy mieli zosta� przy �odziach i w razie czego odp�yn�� na morze, a potem pow�drowali�my na l�d. Wyspa nie jest chyba bardzo du�a, ale g�rzysta i dopiero o �wicie dotarli�my w okolice, gdzie sta� zamek. Jest wysoki, ca�y z kamienia, wygl�da jak wiele sadyb jedna na drugiej, wparty w zbocze g�ry, kt�ra w�wczas wydawa�a si� ju� zupe�nie spokojna. My�my widzieli wtedy niewiele, bo dzieli� nas krater i szczyty otaczaj�ce wulkan. Krater pokry� si� ska��, kt�ra tylko dymi�a troch� w niekt�rych miejscach, ale na og� by�a zupe�nie ch�odna i twarda i mo�na by�o po niej chodzi�. Ciep�o, kt�re bi�o gdzie� spod ziemi, sprawia�o, �e czu�o si� tam jak w krajach Po�udnia. A po�rodku krateru sta�o wielkie okr�g�e jezioro. Nie �mierdzia�o siark�, jak bywa w takich miejscach, a woda by�a bardzo czysta i niebieska jak u nas. Na zboczu ros�y tam takie ro�liny, jakie widuje si� na Po�udniu. Krzewy miodowych �liw, jakie� owocowe krzewy, winne grona i dziwaczne drzewa. Miejsce by�o bardzo pi�kne i dzikie zarazem. I nie spotkali�my nikogo, id�c przez t� dolin�, tylko troch� ptak�w i zwierz�t.

Wypija d�ugi �yk i przez chwil� obraca kubek w d�oniach. Wydaje si� spi�ty i zbity z tropu, opowiada te� inaczej, ni� zwykle brzmi� jego �eglarskie baj�dy. Chyba z jakiego� powodu nikomu o tym dot�d nie wspomina�, mimo �e historia zapowiada si� na przeb�j ka�dego zimowego sezonu. Dolewam sobie gryfiego mleka i pykam spokojnie fajk�, czekaj�c na ci�g dalszy.

��Do tej pory szli�my jeden za drugim, ka�da ��d� osobno, w pe�nym rynsztunku i by�o nas razem stu trzydziestu jeden � ci�gnie Grunaldi. � Ale potem rozpierzchli�my si� w�r�d krzak�w i drzew, na wypadek gdyby kto� postanowi� tam zajrze�. Podkradli�my si� na gra�, by spojrze� w d�, i zobaczyli�my, �e od mur�w zamku dzieli nas jeszcze jedna dolina. Ca�a pokryta drzewami i krzewami, a wszystkie by�y bia�e i l�ni�ce, na dnie doliny snu�a si� g�sta mg�a. Dalej wida� by�o spadaj�ce ze ska� wodospady, a potem strumie�, kt�ry op�ywa� skalistym w�wozem l�ni�cy g�adki mur. Widzieli�my te� bram� w murze i most nad w�wozem. I mn�stwo wie� ostrych jak groty w��czni. Twierdza wspiera�a si� o g�r� plecami i by�a otwarta na morze. Widzieli�my, jak wyp�ywaj� stamt�d rybackie �odzie, zwyk�e sneki i dolery, i jak wp�ywa do wn�trza lodowy okr�t taki jak ten, zawini�ty z obu ko�c�w, l�ni�cy i d�ugi jak n�, zupe�nie jakby zamek go po�yka�. Mury wchodzi�y g��boko w morze. Nawet z grani, z kt�rej patrzyli�my, wida� by�o te�, �e za blankami spaceruj� ludzie i to, co maj� w d�oniach, to chyba nie s� w�dki. Zapyta�em moich towarzyszy, jak teraz wygl�da w ich oczach opowie�� Ejolfa i co mamy z tym pocz�� w setk� przeciwko kamiennym murom. Chcia�em te� wiedzie�, jak zamierzaj� znale�� w tym kamiennym mie�cie niewiasty styrsmana, kiedy ju� przedrzemy si� do wn�trza.

Horleif Deszczowy Ko� powiedzia�, �e powinni�my zaczai� si� na morzu na jeden z tych lodowych okr�t�w, zdoby� go i wp�yn�� do �rodka, udaj�c za�og�, a potemsi� zobaczy. Z kolei Skafaldi uwa�a�, �e mo�na popr�bowa� bramy za mostem, skoro najwyra�niej jest otwarta, i wej�� jakby nigdy nic, pr�buj�c wmiesza� si� w t�um, nast�pnie uderzy� z zaskoczenia, zrabowa�, co si� da, a potem wyr�ba� sobie drog� do portu i ucieka� �odzi� na nasz� pla��. Je�li uda si� dowiedzie�, gdzie trzymaj� porwane kobiety, zabra�, kt�re si� da. Ja powiedzia�em, �e oba pomys�y s� podobnie znakomite i �e r�wnie dobrze mo�na przej�� grani�, a potem opu�ci� si� do wn�trza po linach. I �e dosta� si� z zaskoczenia za mury mo�na na wiele sposob�w, skoro najwyra�niej niczego si� nie spodziewaj�, tylko �e niewiele z tego b�dziemy mieli uciechy, skoro nie wiemy, czego mo�na si� spodziewa� w zamku. Zgodzili�my si� wi�c, �e trzeba popr�bowa� przeszpieg�w i dowiedzie� si� przynajmniej, jak wielu jest tam zbrojnych.

Podzielili�my si� zatem. Ci, kt�rzy �yli w g�rach i najlepiej umieli wspina� si� po ska�ach, zabrali liny i poszli grani� wok� krateru, by przedosta� si� za wodospady i popr�bowa� mojego sposobu, cz�� mia�a przekra�� si� przez bia�� dolin� w pobli�e bramy i zobaczy�, co da si� zrobi� t� drog�. Reszta mia�a czeka�, ukryta w�r�d ska�, na sygna�. Ja poszed�em z tymi, kt�rzy mieli przej�� przez dolin� i podkra�� si� do bramy. Rzecz jasna, najpierw wszyscy odpocz�li�my chwil� po ci�kim ca�onocnym marszu przez g�ry i las i wypili�my troch�, jak to przed bitw�.

Nie by�o �atwo zej�� ze zbocza pod okiem stra�nik�w przechadzaj�cych si� po szczycie muru. Uda�o si� tylko dzi�ki temu, �e ros�y tam krzewy i by�o du�o ska�, a dno doliny wype�nia�a mg�a.

To nie by�a zimna mg�a, jaka pojawia si�, kiedy nadchodz� upiory uroczysk. By�o tam ca�kiem ciep�o, a w powietrzu unosi� si� niezwyk�y zapach. S�odki, smutny i pi�kny zarazem. To znaczy, tak twierdzili inni. Dla mnie by� za s�odki i od razu zacz�o mi si� kr�ci� w g�owie, i szybko zebra�o na md�o�ci. Na dnie doliny przestali�my si� ju� przemyka� od ska�y do ska�y i kry� w�r�d krzew�w i zesch�ej trawy. Ogarn�a nas mg�a. Nie widzieli�my mur�w ani zamku, tylko drzewa i krzewy zrobione z lodu. Ciep�ego lodu, kt�ry nie topnia�, tak samo jak ten okr�t. Ga��zie, li�cie i kwiaty, jak utkane z lodowej koronki, kt�re dzwoni�y delikatnie niczym kryszta�owe dzwoneczki, kiedy je roztr�cali�my.

Prostuje si� na chwil�, patrzy na swoje d�onie, jakby chcia� sprawdzi�, czy nie dr��. Zamyka je w pi�ci i opiera na stole, a potem si�ga po cynowy rze�biony kubek i wypija do dna. Zerka na nas, ka�dego po kolei, jakby si� ba�, �e zaczniemy si� �mia�, jednak nikt si� nie �mieje. Sylfana patrzy na niego znad splecionych d�oni z przechylon� g�ow�, Spalle spogl�da wyczekuj�co, bawi�c si� kawa�kiem suszonego w�dzonego mi�sa, z no�em w drugim r�ku. Grunaldi nalewa sobie po�ow� kubka gryfiego mleka, a potem dolewa wody.

��To, co sta�o si� p�niej, pami�tam jak sen � m�wi, kr�c�c powoli g�ow�. � Albo jak ci�k� pijatyk�. Nie wiem, co jest prawd�, a co widziad�em. Pami�tam, �e chodzili�my w�r�d tych lodowych drzew i krzew�w, �e pod naszymi nogami ros�y l�ni�ce, d�wi�cz�ce w podmuchach wiatru kwiaty. A potem poranne s�o�ce wysz�o zza chmur, kt�re le�a�y nad horyzontem, i wtedy ca�y ogr�d rozb�ysn�� wszystkimi barwami. Jak t�cza albo kryszta�y. Mieni�a si� mg�a, li�cie i kwiaty, a my�my patrzyli os�upiali. A wtedy wszystkie te lodowe kwiaty otworzy�y kielichy.

Teraz my�l�, �e to mo�e zapach kwiat�w odebra� nam rozs�dek. Widzia�em, jak cz�owiek, kt�ry sta� obok mnie, zdj�� sz�om i upu�ci� go na ziemi�, a p�niej ukl�k�, wbi� w ziemi� miecz i zacz�� p�aka� jak dziecko. Przerazi�em si� i spyta�em, czy go co� boli albo czy wypi� za du�o, wtedy on powiedzia�, �e s�yszy ko�ysank�, kt�r� �piewa�a jego matka, i czuje si�, jakby odzyska� wszystko, czego tak d�ugo szuka�, i jakby wreszcie wr�ci� do domu. Mg�a zacz�a si� podnosi� i zobaczy�em, �e wi�kszo�� z naszych �azi w�r�d tych lodowych ro�lin, jakby byli pijani, jak odrzucaj� bro� i siadaj� albo k�ad� si� na ziemi. Czu�em, �e coraz bardziej kr�ci mi si� w g�owie i zaczynam si� poci�. Zrozumia�em, �e nied�ugo zobacz� nas stra�nicy z mur�w i wystarczy, �e si�gn� po �uki. Zobaczy�em Skafaldiego, mojego kuzyna, siedzia� na ziemi w�r�d ska� nad niewielk� sadzawk� i chichota�. Poszed�em do niego i chwyci�em za rami�. Odwr�ci� si� i wtedy zobaczy�em, �e ma straszne oczy, m�tne, jak wype�nione krwi� i mlekiem. Zaczerpn�� swoim he�mem wody ze �r�d�a i poda� mi, m�wi�c, �ebym pi�. �Pij!� � zawo�a�. �To lepsze ni� wina Po�udnia, lepsze ni� �wi�teczne piwo. Nigdy nie pi�e� nic lepszego!� Wypi�em �yk, ale to by�a zwyk�a czysta woda. Potrz�sn��em nim, ale zn�w zacz�� pi�, a potem upu�ci� he�m i powiedzia� co� jak: �Znalaz�em. Nareszcie znalaz�em�. Wsz�dzie dooko�a widzia�em Ludzi Ognia, kt�rzy chodzili zezowatym krokiem, �miali si� albo p�akali, albo siadali na ziemi i gapili si� przed siebie z g�upawym u�miechem, jakby otwarto im na o�cie� haremy Jarmakandy. Niewielu pozosta�o takich jak ja, kt�rzy stali z broni� w r�ku, nie wiedz�c, co robi�. A potem zobaczyli�my� � Grunaldi przerywa, robi kilka bezradnych gest�w, jakby nie umia� znale�� s��w, co u niego jest do�� rzadkie. � To by�o troch� jak� jak ci ludzie odmienieni moc� uroczyska, jak odmie�cy, kt�rych hoduj� ob��kani Pie�niarze w dalekich krajach. Zobaczyli�my grupk� dziewcz�t. Go�ych dziewcz�t, ale jak si� przypatrzy�, wida� by�o, �e to nie s� zwyk�e niewiasty. By�y bardzo pi�kne, lecz jednocze�nie przypomina�y zwierz�ta. Jakie� sarny albo gazele. Nawet tak samo drobi�y w miejscu, podobnie jak sarenki, troch� sp�oszone i zbite w stadko. Zobaczy�em, �e ich sk�ra jest pokryta jakby bardzo delikatn�, kr�tk� sier�ci�, �e zamiast palc�w u st�p maj� drobne kopytka. Odmie�cy zwykle s� pokraczni, jak chorzy, ale one wygl�da�y naturalnie, jakby si� takie urodzi�y zgodnie z natur� rzeczy. Tylko �e nie by�y lud�mi. Nawet ich twarze by�y dziwne. Twarze pi�knych dziewcz�t i jakich� zwierz�tek naraz. Wydawa�o si�, �e nie maj� wi�cej rozumu ni� gazele. S�ysza�em ich chichot, ale to by�o nawo�ywanie, a nie prawdziwy �miech.

Inne wynurzy�y si� nagle z sadzawki, g�adkie i mokre, jak morskonie z przer�bla, te� mia�y kszta�ty pi�knych kobiet, lecz zarazem by�y jak morskie stwory, ich w�osy by�y zielone i przypomina�y wodorosty, a na szyi otwiera�y si� skrzela.I wszystkie lgn�y do naszych woj�w, �eby g�adzi� ich i pie�ci�, a oni stali jak oczadziali, upuszczaj�c bro�. I tylko w tym ob��kanym t�umie zosta�o kilkunastu przyczajonych jak ja, kr�c�cych si� na ugi�tych nogach, z wystawionymi mieczami, kt�rzy zbili�my si� w ko�cu w kr�g plecami do siebie, nie wiedz�c, co robi� dalej.

Mg�a rozesz�a si� w promieniach porannego s�o�ca, jakby kto� odsun�� zas�on�. Zobaczy�em wodospad, g�r� i l�ni�ce mury zamku. A troch� z boku na stercz�cej z ziemi skale kuca� potw�r. Wygl�da� jak pot�ny m��, nagi, tylko z dziwnym napier�nikiem podobnym do skorupy ��wia. Nad skro�mi wyrasta�y mu z g�owy zakr�cone karbowane rogi, mia� wypuk�e, pot�ne czo�o i dziwny, sp�aszczony nos oraz brudno��te okr�g�e oczy. Spojrza�em, jak dziwacznie kuca na tej ostrej skale, na jego nogi o tylko dw�ch palcach zako�czonych kopytami i pot�ne ramiona. W jednej r�ce mia� �elazny m�ot na d�ugim trzonku, a w drugim wielk�, pokr�con� konch�. S�ysza�em, jak stoj�cy obok mnie ludzie wzywaj� Hinda albo Kowala, by spojrzeli na ich �mier� i przygotowali im ��ki Doliny Snu. Byk spojrza� na nas i prychn��, a� zadr�a�a ziemia. A potem zeskoczy� ze ska�y i zad�� w konch�. A wtedy przez most od bocznej bramy wyszli na nas woje. Byli tam zwykli ludzie i by�y dziwne potwory, przemieszani razem. Wchodz�c na ��k�, ustawili si� w trzy rz�dy i postawili przed sob� mur z malowanych tarcz.

Dziewcz�ta rozpierzch�y si� jak sp�oszone gazele, nasi ludzie powstawali z ziemi, niekt�rzy ju� musieli zasznurowa� spodnie i podnie�li rozrzucony or�, a potem po��czyli si� z nami stoj�cymi w kr�gu. Wodne niewiasty wskoczy�y do sadzawki zwinnie niczym wydry, zaraz powystawia�y jednak g�owy o czarnych, ciekawych oczach, w kt�rych nie by�o nic ludzkiego.

Rozleg� si� ryk kilku rog�w, brzmi�cy jak skarga morskich potwor�w, i stoj�cy w szyku Ludzie Wulkanu rozst�pili si�, przepuszczaj�c ros�ego m�a z jasn� kr�tk� brod�, w portkach i kaftanie oraz kr�tkim p�aszczu, wyhaftowanym w kszta�t bezlistnego drzewa wyszytego srebrn� nici�. Cz�ek ten wydawa� si� stary, ale szed� dziarsko, jak m�odzieniec, wspieraj�c si� na w��czni. Spojrza�em na jego diadem i pomy�la�em, �e jednak to przekl�ty kr�l. I �e musimy go zabi�, bo to pierwszy kr�l od dawna, kt�ry pojawi� si� w naszym �wiecie, za Wyspami Ostrogowymi, i je�li tego nie zrobimy, zaraz pojawi� si� nast�pni. Kr�lowie bowiem mno�� si� jak myszy, je�li im tylko na to pozwoli�. A gdy podszed� bli�ej, zobaczy�em, �e to, co sterczy na jego g�owie, to nie diadem, lecz tak ma zniekszta�con� czaszk�. Wyrasta�y z niej ostre niczym sople kszta�ty pokryte normaln� sk�r� i przypomina�y pe�en wie� zamek, taki sam jak ten, kt�ry wznosi� si� przed nami. U boku tego m�a kroczy� inny stw�r, wi�kszy od niego o dobre dwa �okcie, o szcz�kach jak pysk drapie�nego kota i wielkiej z�otej grzywie spadaj�cej na kark i ramiona. Porasta�a go p�owa kr�tka sier�� w br�zowe pasy, a dzier�y� wielki dwur�czny top�r o dw�ch ostrzach. Z ty�u sz�o jeszcze czterech m��w, skrytych w g��bokich kapturach p�aszczy z wyhaftowanym drzewem. Kiedy ca�y orszak zatrzyma� si�, zrzucili p�aszcze, ukazuj�c ma�e sz�omy z zas�on� z kolczugi spadaj�c� na ca�� twarz. Z ty�u ca�y czas zawodzi�y konchy i rogi, a od strony stoj�cych woj�w dobiega�o powolne bicie b�bna. Byko�ak odszed� od swojej ska�y i stan�� przy tamtych.

Zwarli�my mocniej szyk, kto� z ty�u pozbiera� le��ce w�r�d lodowych kwiat�w tarcze. Chwia�em si� na nogach i oblewa�o mnie gor�co, jakbym siedzia� pomi�dzy ogniskami, ale w �rodku przepe�nia� mnie mr�z, jakbym opi� si� lodowatej morskiej wody. Pozostali, ci, kt�rzy zachowali przedtem rozs�dek w Lodowym Ogrodzie, wygl�dali tak samo, pot ciek� im spod he�m�w i kapa� na ziemi�, bro� dr�a�a w r�kach, ale wiedzia�em, �e to nie strach, ale taka sama choroba, jaka mnie toczy�a.

M��, kt�ry podszed� do nas, stan�� o kilka krok�w, a potem powiedzia�: �Witajcie, w�drowcy morza! Witajcie ci, kt�rzy szukacie swojego miejsca, bowiem je znale�li�cie! Witajcie w Lodowym Ogrodzie, kt�ry przygarnie ka�dego i da ka�demu to, co utraci�!�. M�� ten m�wi� topornym j�zykiem, jak s�aby na umy�le i wymawia� g�oski tak jak ci, co mieszkaj� za Pustkowiami Trwogi. Powiedzia�em mu, �e jeste�my wojami z Ziemi Ognia i przybywamy po niewiasty, kt�re uprowadzi�, a tak�e po odszkodowanie za krzywdy wyrz�dzone �eglarzom na morzu i mieszka�com Wybrze�a. Poradzi�em mu, �eby wypu�ci� je i pozwoli� wr�ci� do domu, a potem ustalimy wysoko�� odp�aty, nie mniejszej jednak ni� po dziesi�� marek na ka�dego z nas i po sto za ka�d� uprowadzon�.

To znaczy, wydawa�o mi si�, �e to m�wi�. S�ysza�em, �e s�owa wychodz�ce z moich ust s� niezborne i be�kotliwe, j�zyk mam jak kawa�ek drewna i nie umiem nim obraca�, co wi�cej, zapominam s��w. Zamiast �marki� powiedzia�em �gwo�dzie�, a zamiast �morze� � �tam, gdzie ryby�. M�� z dziwn� g�ow� jednak chyba zrozumia�, co m�wi�, bo odrzek�, �e Lodowy Ogr�d przyjmuje wszystkich, kt�rzy chc� zosta�, i nikogo nie wi�zi si��. Wszystkie niewiasty i m�owie zawsze mog� i mogli odej��, je�li tylko maj� tak� wol�. �Wy tak�e mo�ecie wybiera� � rzek�. �Mo�ecie zosta� lub odej�� tam, sk�d przyszli�cie, wed�ug swojego �yczenia. Tam, za Lodow� Bram�, czeka was powitalna uczta, je�li znale�li�cie tu zagubiony dom. A tam, za waszymi plecami, jest �cie�ka, kt�ra poprowadzi pla�� a� do miejsca, gdzie zostawili�cie okr�ty. Je�li za� brakuje wam rozs�dku i chcecie podbi� nas si��, za mn� stoj� m�owie. W ka�dym wypadku jest tak, jak m�wi�em: mo�ecie zosta�. W Ogrodzie lub w ziemi, kt�ra go �ywi, albo odej��.

W�r�d lodowych drzew zobaczy�em t� bram�, okr�g�� i z�o�on� ze splecionych kunsztownie lodowych ga��zi, kt�ra otworzy�a si�, ukazuj�c dalsz� cz�� Ogrodu, gdzie w�r�d zastawionych jad�em sto��w sta�y m�ode niewiasty, zwyczajne i te odmienione pie�ni� bog�w. S�ysza�em te�, �e graj� tam harfy i piszcza�ki, widzia�em kot�y, w kt�rych gotowa�o si� peklowane mi�so, ro�ny, na kt�rych pieczono ptactwo, misy, w kt�rych le�a�y sterty owoc�w, i czu�em, jak �o��dek podchodzi mi do gard�a.

Us�ysza�em �omot, z jakim pewien m�odzieniec, Urleif Czerwona D�o� z �odzi Skafaldiego, rzuci� swoj� tarcz� i opu�ci� szyk, id�c ku bramie. Za nim ruszy� nast�pny i nast�pny. Jeden z moich ludzi wst�pi� na jego miejsce i podni�s� tarcz�, ale co chwil� kto� odpada� od naszego kr�gu i odchodzi�.

�Nasi ludzie ju� schodz� z grani� � powiedzia� m�j sternik do Skafaldiego, kt�ry sta� przed nim. �Ci, kt�rzy szli ku szczytowi, te� zobaczyli, co si� dzieje, i zaraz tu b�d�. S�ysza�em granie rog�w w g�rach. A tych przed nami nie ma wi�cej ni� trzy setki. Stw�rzmy grot i uderzmy na nich teraz. Zabijmy kr�la i wedrzyjmy si� do bramy, przecie� jest otwarta. Wyszli wszystkimi si�ami, bo na murach nie ma ju� nikogo. Mo�emy zdoby� to miasto�.

�Twoje s�owa brzmi� dla mnie jak krakanie wron i wycie wilk�w� � odrzek� mu na to m�j kuzyn. �Jakby� namawia� mnie, bym zgwa�ci� i zabi� podlotka. Je�li opuszcz� to miejsce, nigdy ju� nie przestan� go szuka�. Je�li je spl�druj�, b�dzie to gorsze, ni� gdybym spali� chram Przyjaciela Ludzi, zabi� w�asnego ojca i matk�, i moich braci. Trafi�em bowiem do domu i nie pozwol� ci go zniszczy�.

I wtedy Skafaldi odwr�ci� si� nagle i jednym ruchem przebi� mojego sternika, z chlupotem wypuszczaj�c mu jelita na ziemi�, a potem ci�� go przez gard�o tak szybko, �e ten nawet nie zd��y� krzykn��. M�j sternik i druh, Arlaf M�wi�cy Do Nied�wiedzia, pad� nam pod nogi, bryzgaj�c krwi�, i wtedy ogarn�o nas szale�stwo. Ci, kt�rzy od pocz�tku wydawali si� otumanieni Lodowym Ogrodem, podnie�li miecze na tych, kt�rzy zachowali rozs�dek, a by�o nas niewielu, nie wi�cej ni� tuzin. Pchn��em Skafaldiego, mojego kuzyna, ale by�em s�aby, wi�c �atwo odbi� moje ostrze, a potem ci�� z g�ry tak szybko, �e zgruchota� po�ow� mojej tarczy, i zaraz rozdzieli� nas t�um sk��bionych, wrzeszcz�cych m��w walcz�cych jak g�odne wilki nad jednym kozio�kiem.

Znowu cichnie na moment i nikt z nas tak�e nic nie m�wi. Wypija �yk.

��Niewiele pami�tam. Tylko krzyk, �omot �elaza, padaj�cych ludzi, krew, kt�ra bucha�a w powietrze, i lodowy py�, kt�ry unosi� si� spod naszych st�p, mieni�c si� w s�o�cu. Tamten m�� o dziwnej g�owie krzycza� co� z uniesionymi r�koma, jego krzyk grz�z� we wrzasku i huku �elaza, ale jego ludzie stali po prostu nieruchomo i patrzyli, jak wyrzynamy si� nawzajem. Kto� d�awi� mnie za gard�o, pcha�em z ca�ych si� zgruchotan� tarcz�, uderzy�em go kolanem i ci��em z g�ry, przer�buj�c nakarczek he�mu, kto� inny rozr�ba� mi rami�. Kto� charcza�, prychaj�c krwi�, i tak wielu le�a�o ju� pod naszymi nogami, �e co chwil� kto� si� przewraca� na nich, zapl�tawszy nogi w powykrzywiane ko�czyny. Tamci stracili nagle zapa� do walki i zacz�li po jednym, dw�ch odchodzi� do Lodowej Bramy. Tylko najbardziej zaciekli rzucali si� jeszcze na nas, ale i tak by�o ich wielu, a nas garstka. W ko�cu czterech z nas sta�o plecami do siebie, os�aniaj�c si� po�amanymi tarczami i r�bi�c zaciekle, potem trzech, a potem kto� rzuci� we mnie toporem. Odbi�em go bukiem tarczy, ale obuch i tak uderzy� mnie w g�ow� i spad�a na mnie ciemno��. Obudzi�em si� po jakim� czasie, upad�szy bole�nie na kamienist� g�rsk� �cie�k�. To m�ody skald z okr�tu Horleifa, Siwaldi Krzyk G�si, ci�gn�� mnie i wl�k� �cie�k�, padaj�c co chwil�, bo ja wisia�em mu bezw�adnie z ramienia, a on krwawi� z wielu ran. Obudzi�em si� jednak, wyplu�em z�b i zwymiotowa�em, a potem poszli�my dalej, ku pla�y. I teraz cz�ciej to ja wlok�em jego i wci�� padali�my w�r�d krzak�w i kamieni. W ko�cu obaj padli�my na ziemi� gdzie� w lesie, a gdy si� obudzili�my, powlekli�my si� na nasz� pla��. Siwaldi jednak zacz�� wtedy kaszle� krwi�. Nie wiem, ile to trwa�o, zanim znale�li�my zatoczk�, w kt�rej pozostawili�my okr�ty. W ko�cu jednak doszli�my. I nie spotkali�my tam nikogo. Pla�a i las by�y puste, zosta� tylko �ar ogniska w nadmorskim �wirze i maszty stercz�ce z w�d zatoki.

Nasi ludzie odeszli, zabieraj�c ze sob� wszystko, co mieli, i por�bali dna okr�t�w na odchodnym. Nie wiedzieli�my, co tam si� sta�o, ale ujrzeli�my �lady walki, a w wodzie zatoki p�ywa�y dwa trupy. To nie by�a ci�ka bitwa. Znale�li�my troch� �wie�ej krwi na pniu drzewa i w trawie, na samej pla�y le�a� jeszcze he�m. To wszystko.

Prostuje si� i znowu pije, a potem patrzy na nas po kolei, jakby czeka� na owacje. Sylfana nie wytrzymuje.

��I dalej siedzisz na tej pla�y? � pyta jadowicie i zaraz prezentuje mu szeroki, z�baty u�miech.

��Przy jednym z okr�t�w na dnie zatoki le�a�a ��d� � ci�gnie Grunaldi. � Ma�y doler, kt�rego wozi si�, �eby podp�ywa� do l�du, kiedy nie da si� zacumowa� albo wyci�gn�� okr�tu na brzeg. Przebili mu dno, ale tam nie by�o g��boko. Zdo�ali�my go wyj��, potem jeszcze kilka razy nurkowa�em do wraku, znalaz�em par� desek, gwo�dzie, z dna statku zdrapali�my troch� smo�y i naprawili�my dolera na tyle, �eby da�o si� p�yn��. To by�o szale�stwo, ale byli�my gotowi zrobi� wszystko, byle wydosta� si� z przekl�tej wyspy. ��d� nieco ciek�a, ale nasza �ata trzyma�a si�. P�yn�li�my kilka dni na po�udnie tylko na wios�ach. Pewnej nocy umar� Siwaldi, kt�ry coraz bardziej kaszla� krwi�. Odda�em go morzu i p�yn��em dalej. Potem przybi�em do jakiej� niewielkiej wyspy, na kt�rej w rozpadlinie zbiera�a si� s�odka, deszczowa woda. Jad�em jaja mew, morskie �limaki, kt�re zbiera�em przy brzegu. Po kilku dniach zabrali mnie stamt�d �owcy morskich p�askud, wracaj�cy swoim snekiem do Ziemi Gryf�w z �adunkiem sk�r, �eber, k��w i tranu. Byli tak wstrz��ni�ci moim n�dznym stanem, �e nie zabrali mi nawet resztki srebra, kt�re mia�em w pasie, ani miecza.Za to nakarmili mnie i napoili, a jeden z nich opatrzy� moje rany. W taki spos�b jako jedyny wr�ci�em do domu i taka jest wyspa zwana Lodowym Ogrodem, na kt�r� teraz p�yniemy. Zapada cisza.

A potem wszyscy patrz� na mnie pytaj�co. Pykam fajk� i przez chwil� czuj� pustk� w g�owie. Prze�licznie. Cisza robi si� ci�ka.

��Dobrze by�oby wiedzie�, jak to si� sta�o, �e nie podzia�a� na ciebie czar Lodowego Ogrodu � m�wi Spalle.

��Chorowa�e� kiedy� od jedzenia, kt�re inni sobie chwalili i wcale im nie szkodzi�o? Albo od zwyk�ego zapachu zi� czy kwiat�w? � pytam.

Grunaldi wzrusza ramionami.

��Jestem m�em w sile wieku. Niejednego przetrzymam w piciu lub walce i nie b�d� ucieka� przed dziewk� albo i dwiema. Mia�em te� czas nabra� rozumu. Ale wiecie, co powiadaj�, �e kiedy m�� przestaje by� m�odzikiem, to je�li co� mu rano nie dolega, znaczy, �e umar� w nocy. Jem to, co wszyscy, i je�li doskwiera mi potem brzuch, to tak samo jest i z innymi. Nie zauwa�y�em u siebie chor�b, kt�rych nie mo�na wyt�umaczy� zmarzni�ciem, przepiciem albo prze�arciem, ani te� takich, kt�re by nie ode � I sz�y po zamawianiu m�drej baby, zio�ach, ogniach i dobrym �nie.

��A co si� sta�o z tymi, kt�rzy zostali na prze��czy albo poszli w g�ry? � pyta Sylfana.

Grunaldi kr�ci g�ow�.

��Widzia�em paru w bitwie, ale tam by� taki zgie�k, �e mog�o mi si� zdawa�. A potem �adnego z nich wi�cej nie widzia�em. My�l�, �e przepadli tak samo jak ci, kt�rzy zostali na pla�y. Zabrani przez Lodowy Ogr�d i Ludzi Wulkanu.

��A czy ty i inni czuli�cie si� dziwnie od pocz�tku, kiedy tylko przybili�cie do wyspy? � pytam, krz�taj�c si� po mesie w poszukiwaniu czego�, co mo�e pos�u�y� za popielniczk�.

��Nie � odpowiada natychmiast. � Dopiero kiedy weszli�my w dolin� Lodowego Ogrodu. I to nie od razu.

��Tyle wiemy, �e tamt�dy na pewno nie mo�na i�� � powiada Sylfana.

��Okr�t zawiezie nas, gdzie b�dzie chcia� � rzecze Spalle. � I zacumuje tam, gdzie zechce Pie�niarz z wulkanu, ten z soplami na g�owie.

��Dlatego musimy zdoby� ��d� � m�wi�. � I to zanim wyjdziemy w morze. Poza tym trzeba b�dzie co� wymy�li�. Jest nas jedynie pi�cioro. Cokolwiek mia�oby si� dzia�, prze�yjemy, tylko je�li b�dziemy sprytniejsi ni� inni.

��Na razie nie idzie nam najlepiej � stwierdza ponuro Grunaldi. � Znaczy z Pie�niarzami.

Dostrzega m�j wzrok i unosi d�onie. Mam ju� na ko�cu j�zyka: �Nikogo na si�� nie ci�gn�, ale Spalle mnie ubiega.

��Mo�esz wysi��� � m�wi. � Na Dragorinie brzegi s� blisko, wystarczy skoczy� z burty.

��Ujadasz, ledwo si� nadarzy okazja � warczy na to Grunaldi. � Nie sko�czy�em m�wi� i �le z nami b�dzie, je�eli nie b�dziemy umieli si� dogada�. Chcia�em tylko powiedzie�, �e najwy�szy czas znale�� na nich dobry spos�b, bo poma�u zaczynaj� by� plag�. I najlepiej b�dzie, je�li ty, Ulfie, nauczysz si� czyni�, tak jak oni.

��Wszyscy mi to m�wi� � odpowiadam. � Staram si�, ale to nie takie proste. To nie gra na fujarce!

��Zdoby�e� t� w��czni� � wylicza nagle Sylfana. � Wydoby�e� si� z drzewa, dwa razy wyrwa�e� mu si� z r�k. Uczy� ci� tamten, co mieszka� w jaskini. Sprawi�e�, �e wy wszyscy w jednej chwili skoczyli�cie a� do krainy W�y. Zabi�e� �elaznego kraba uk�szeniem magicznej osy. I wci�� nie wierzysz, �e jeste� Pie�niarzem.

��Pracuj� nad tym � odpowiadam znu�onym g�osem i od�amuj� sobie pasek mi�sa. � Na razie mam k�opoty z ciskaniem piorunami z d�oni. Po kolei: najpierw ��d�. Potem trzeba w og�le dop�yn�� i rzeczywi�cie po drodze co� wymy�li�. Zrozumcie: u�o�ono mnie do or�a i do tropienia. Umiem sobie radzi� z tym, co rozumiem. A pie�ni bog�w nie rozumiem. To nie takie proste, �e co� sobie pomy�l� i to si� od razu staje.

Chucham i z irytacj� obserwuj� ob�oczek pary, kt�ry bucha mi z ust. Ze statkiem sobie nie radz�, a oni chc�, �ebym zmienia� kamienie w g�si.

Podnosz� greting i wsuwam si� w ciemno�� �adowni. Pod spodem �wiat�o przenika przez koronkowe otwory p�yt nad g�ow�. Widz� wr�gi i ciemnawe wody op�ywaj�ce kad�ub, dziwaczne �y�y i naczynia wij�ce si� w kilu i �cianach m�� zielonkawym poblaskiem. Dostrzegam pilers z rosochatymi, wtopionymi w kad�ub korzeniami jak pie� drzewa, obok drugi walcowaty kszta�t, w kt�rym si� co� porusza. Uderzam w to co� i budz� kolczastego w�owego stwora, kt�ry wyrwany z drzemki rozjarza si� zielonkawym blaskiem jak miniaturowa b�yskawica. Na g�rze rozlegaj� si� okrzyki i tupoty.

��Nic si� nie dzieje! � wo�am w g�r�. � Zapali�em tylko �wiat�o.

Komora pod pok�adem jest prawie pusta, wzd�u� burt ci�gn� si� jedynie rz�dy owalnych pojemnik�w, na granicy pola widzenia i z dziobu, i z rufy majacz� jeszcze jakie� inne ob�e kszta�ty, z kilu sterczy do g�ry cylindryczne akwarium, kt�re przed chwil� obudzi�em, no i jest jeszcze du�y bulwiasty obiekt rozparty na wbitych w dno okr�tu wygi�tych n�kach. Jest p�katy, utworzony ze znacznie bardziej matowego i nieprzejrzystego tworzywa ni� reszta okr�tu i przypomina ogromn� dyni� albo mo�e cebul� zako�czon� wro�ni�t� w pok�ad nad g�ow� rur�, jak ogon szczypioru. Ale najwa�niejsze, �e na wypuk�ym boku znajduj� si� dwie pary drzwiczek umieszczone jedna nad drug�. Bywa�em w skansenach. Wiem, jak wygl�da piec.

Otwieram g�rne drzwiczki i widz� wewn�trz komor� z a�urow� pod�og�, poni�ej jest druga komora, w kt�rej le�y gar�� szarego py�u. Popielnik?

A potem przeszukuj� pojemniki stoj�ce wzd�u� burt w poszukiwaniu jakiego� paliwa. Podejrzewam, �e nie b�dzie przypomina�o niczego normalnego. Na pewno nie znajdzie si� tu drewna ani w�gla drzewnego, ani niczego, co dyktuje logika. Metod� pr�b i b��d�w sko�cz�, usi�uj�c podpali� such� kie�bas� albo zapasy myd�a.

W jednym z sarkofag�w znajduj� rzeczywi�cie u�o�one rz�dem jakie� walce z m�tnobia�ego niby-lodu. Albo jeszcze z czego� innego. Zamykam oczy i czuj� zapach rozmaitych w�glowodor�w i jeszcze jakie� obce domieszki niekojarz�ce si� kompletnie z niczym. Powiedzmy. Je�lito granaty albo cho�by rakiety sygnalizacyjne, szybko si� przekonam. Je�eli wy�aduj� nimi piec, �miechu b�dzie co niemiara. Nie wyczuwam zwi�zk�w nitrowych ani w og�le azotowych, z kolei ta ich smocza oliwa wyra�nie zalatuje jakby tranem, siark� i saletr� i te� cuchnie inaczej.

Otwieram komor� pieca, ale po namy�le wyci�gam n� i skrobi� jeden z walc�w po wierzchu. Kruszy si� i ust�puje opornie pod ostrzem, na d�o� spadaj� mi bia�awe wi�ry, kt�re uk�adam na kawa�ku p�askiej powierzchni solidnego kilu, i wyci�gam krzesiwo.

Przeje�d�am t�p� stron� no�a po tarniku, strzela p�k weso�ych bo�onarodzeniowych iskier, lecz nic si� nie dzieje. Za drugim czy trzecim razem wi�ry zaczynaj� si� troch� �arzy� dziwacznym b��kitnym �arem i gasn�. Zn�w uderzam no�em, rozdmuchuj� �ar i pojawia si� p�omyk. B��kitny jak p�on�cego spirytusu, bije od niego ciep�o. P�omie� nie ro�nie gwa�townie, nie ciska si� ani nie syczy, wi�c postanawiam zaryzykowa�. Jeden dziwnie ci�ki walec uk�adam na ruszcie i przenosz� na no�u p�on�ce okruchy. Nie bardzo podoba mi si� to, co robi�, bo to durna improwizacja, ale nie mam wyboru. Te ich Wyspy Ostrogowe to mo�e i nie jest Ocean Lodowaty, jeste�my za g��boko na po�udnie, ale zima wygl�da ostro. Na razie jest z osiem stopni mrozu. Na pe�nym morzu zamarzniemy jak �wierszcze, je�li niczego nie wymy�l�.

B��kitne p�omienie ogarniaj� g�rn� cz�� le��cego walca, z otwartych drzwiczek pieca zaczyna bucha� ciep�o. Mam nadziej�, �e odkry�em paliwo. Istnieje wiele rzeczy, kt�re mo�na podpali�, a kt�re niekoniecznie do tego s�u��. Na przyk�ad farba olejna, kr�tkofal�wki, opony lub s�onina. Zapasy walcowatych lodowych brykiet�w wygl�daj� jednak na spore. Zamykam drzwiczki pieca, otwieram napowietrzaj�ce szczeliny w popielniku. P�omienie powi�kszaj� si�, ale spokojnie. Z pieca zaczyna dobiega� szum i potrzaskiwania, lecz d�wi�ki nie brzmi� niepokoj�co. Po namy�le wrzucam jeszcze jeden walec i wracam do mesy. Najbardziej interesuje mnie, gdzie idzie ciep�o. Wy�ledzi�em jedn� rur� prowadz�c� od piecyka najwyra�niej w kolumn� masztu, dwie inne biegn�ce pod pok�adem na ruf� i dzi�b oraz jeden gruby przew�d id�cy prosto w st�.

W mesie czuje si� ju� letni powiew id�cy od pod�ogi, przyk�adam d�onie do masztu i stwierdzam, �e te� zaczyna si� nagrzewa�. Dzi�ki Bogu, nie robi si� r�wnie� mokry. Je�li ten okr�t si� roztopi, to nie od pieca.

��Co tam zrobi�e�? � pyta podejrzliwie Sylfana. Pochyla si� na �awie i przysuwa d�o� do oplotowej koronki gretingu.

��Napali�em w piecu.

��Czym?

��Jakby lodem. � Spogl�daj� ci�kim wzrokiem, wi�c dodaj�: � Pali si� na niebiesko.

��Dodaje otuchy � zauwa�a Grunaldi, buchaj�c par� z ust. � Nie zamarzniemy do rana, a to ju� co�.

Obmacuj� blat sto�u, ale jest r�wnomiernie zimny. W miejscu, w kt�rym powinien wypada� wylot pieca, namacuj� kr�g, kt�ry lekko zapada si� w d�. Patrz� na mnie podejrzliwie, kiedy ogarni�ty pasj� odkrywcy otwieram szafki w poszukiwaniu naczynia, w ko�cu znajduj� kocio�ek i nalewam do niego troch� wody. Eksperymentalnie � potem ewentualnie do�o�� czego� troch� bardziej po�ywnego.Blat zapada si� pod ci�arem naczynia, mi�kko jak winda, i kocio�ek pogr��a si� do po�owy w stole. Za�oga stoi wok� mnie i obserwuje czujnie, wreszcie Grunaldi si�ga d�oni� i naciska brzeg naczynia. Kocio�ek przechyla si� razem z podstaw�, jakby si� do niej przyssa� albo przywar� przytrzymany polem magnetycznym, i ko�ysze si� swobodnie we wszystkie strony. Siadam przy stole ze zwyci�sk� min� i nalewam sobie gryfiego mleka, kt�re dope�niam wod�.

Po kilku minutach woda zaczyna lekko parowa�, po irytuj�co d�ugim czasie pojawiaj� si� p�cherzyki, wi�c wrzucam do �rodka zawarto�� znalezionego w pojemniku garnczka � solidn� porcj� mi�sa z t�uszczem i czym� jeszcze. B�dzie zupa. Albo potrawka. Albo cokolwiek. Zwyci�stwo ludzkiego geniuszu nad prymitywn� magi�.

Ju� zmierzcha, ale wysy�am Grunaldiego, �eby zmieni� Warfnira, dopiero kiedy ko�czy misk� g�stego, paruj�cego gulaszu pachn�cego troch� jak ko�lina i jeszcze bukietem dziwacznych zi�.

A potem sam id� si� po�o�y� przed wacht� i zapadam w regeneruj�cy p�toragodzinny sen.

Ledwo zamkn� oczy � dryfuj� na krze.

Lodowy drakkar ci�� wod� i p�yn�� przez czarn� jak smo�a noc. Drakkainen siedzia� na dziobie, pod�o�ywszy sobie pod ty�ek zwini�te w rulon futro, i obserwowa� majacz�ce w mroku, pokryte �niegiem brzegi.

��Skoncentruj si�, Cyfral � powiedzia� przed siebie, prosto w stercz�c� w mroku stew� dziobow� zwie�czon� g�ow� smoka. � Termowizja. Zdolno�� postrzegania temperatur oraz umiej�tno�� widzenia w �wietle odbitym. Rusz si�. Przypomnij sobie.

Migoc�ca, �wietlista naga wr�ka wysoko�ci puszki piwa, kt�rej nikt poza Drakkainenem nie widzia�, �mign�a zygzakiem jak p�on�ca �ma, a potem stan�a na zwoju przemarzni�tej liny i tupn�a n�k�, sk�adaj�c neonowe skrzyde�ka.

��Noktolopia obejmowa�a bioniczne zmiany w siatk�wce i korze wzrokowej. Termowizja te�. Te systemy mi si� nie melduj�! Nie wiem, czy ich nie ma, czy zosta�o zerwane po��czenie, ale ich nie widz�. Nie widz�, rozumiesz? To nie jest m�j kaprys, jestem systemem operacyjnym.

��Zwykle w instrukcji pisz�, �eby sprawdzi� pod��czenia wszystkich kabli, ewentualnie skontaktowa� si� ze sprzedawc� � oznajmi� ponuro.

��Przesta� upiera� si� przy tym, co mia�e� przedtem. Masz nowe mo�liwo�ci. A ten statek jest ca�y wypchany magi�.

��Dobra � o�wiadczy� niech�tnie. � Poka�.

Spodziewa� si� rozmigotanej mg�y, pe�nej opalizuj�cych t�czowo iskier, takich samych, jakie widywa� dot�d na uroczyskach, jednak nic takiego nie nast�pi�o. Zamiast tego zobaczy� rozjarzone czerwieni� linie biegn�ce przez kad�ub jak w��kna nerwowe, jednak blask by� st�umiony, niczym �ar prze�wituj�cy przez szczeliny z paleniska.

��Mamy tu pie�ni bog�w, ale zamkni�te wewn�trz instalacji. Izolowane � mrukn��. � Ze wzgl�d�w bezpiecze�stwa albo �eby zapobiec stratom. To elementy nap�du.

Pa�aj�ce przygaszonym blaskiem linie ci�gn�y si� wzd�u� kilu i rozga��zia�y na burty, w kilku miejscach widzia� wi�ksze skupiska mocy, przypomina�y paciorki nawleczone na g��wn� lini� biegn�c� wzd�u� statku. Nie widzia� wyra�nie, �wiat�o ledwo prze�witywa�o przez lodowe burty i pok�ady, lecz na rufie w okolicach jego kajuty i na samym dziobie pod stew� majaczy�y owalne twory zebrane w grona.

��Nie zauwa�y�em nic na rufie, ale w forpiku by�y te zbiorniki oznaczone trupimi czachami � domy�li� si� Drakkainen.

Wsta� i podszed� na sam dzi�b, krytycznie obserwuj�c wznosz�cy si� dobre trzy metry nad wod� �eb smoka z wyszczerzon� paszcz� i heraldycznie zwini�tym, wywalonym j�zykiem. Wszed� ostro�nie na burt�, a potem podskoczy�, chwytaj�c za grzebie� kolc�w na smoczej szyi, i �lizgaj�c si� podeszwami po l�ni�cej powierzchni lodu, zdo�a� wyd�wign�� cia�o w okolice �ba i zajrze� do paszczy.

��Jest przelot � wydysza�, zeskoczywszy z powrotem na pok�ad. � By� mo�e da�oby si� wyprowadzi� troch� tego �wi�stwa t�dy, chyba �e s�u�y tylko do nap�du i siedzi w obiegu zamkni�tym. Je�eli s�u�y te� jako bro�, to ten �eb smoka jest w jaki� chory spos�b logicznym uj�ciem.

��Wola�by� armat�? � spyta�a jadowicie Cyfral, unosz�c si� opodal jego g�owy.

��Jeszcze jak � odpar�. � Z jednym dzia�em albo chocia� jak�� strzelb� zdzia�a�bym tu sto razy wi�cej ni� z krety�skimi cudownymi mg�ami, kt�re s� magiczne, kapry�ne, niesterowalne i nieprzewidywalne. I nie trzepocz mi tu ko�o twarzy, bo mnie rozpraszasz.

Usiad� na swoim futrze i przez chwil� b�bni� palcami nerwowo po gryfie �uku.

��Spr�bujmy troch� tego wypu�ci� � oznajmi�. � Tylko ostro�nie.

Wyprostowa� si� i zamkn�� oczy, po czym siedzia� tak jaki� czas, z wysi�kiem maluj�cym si� na twarzy, wyobra�aj�c sobie magiczn� ciecz wyp�ywaj�c� ze zbiornik�w i w�druj�c� lodowym prze�ykiem wzd�u� smoczej szyi.

Trwa�o to do�� d�ugo. Pochyli� g�ow� i zacisn�� pi�ci w straszliwym mentalnym wysi�ku, lecz nie dzia�o si� nic szczeg�lnego poza tym, �e na skroni zacz�a mu pulsowa� �y�ka.

��Juosta, perkele sumu � wycedzi� w ko�cu, ale to te� niewiele pomog�o. � Jakbym wysysa� benzyn� z zamkni�tego zbiornika � o�wiadczy� ponuro. � Albo usi�owa� sk�oni� wod�, �eby pop�yn�a z zamkni�tego kranu. Tymczasem pewnie wystarczy jednym palcem podnie�� zaw�r, tylko �e nie wiem, gdzie on jest.

Drakkar p�yn�� przed siebie spokojnie i niepowstrzymanie, rozcinaj�c wod� bez wysi�ku i mi�kko skr�caj�c na zakolach rzeki. Drakkainen splun�� za burt� z dziobu, a potem przeszed� d�ugimi krokami na ruf�, licz�c pod nosem.

��Jakie� cztery w�z�y � oznajmi�, kiedy ko�ysz�ca si� na powierzchni ledwo widoczna plwocina zosta�a z ty�u. Chwyci� si� r�k� za zwini�t� spiralnie stew� dziobow� i wyjrza� za burt�. � I ani �ladu �adnego nap�du. Ani �ruby, ani w og�le niczego. Po prostu sobie p�ynie. Ci�gni�ty na niewidzialnej lince albo popychany pod dnem przez tresowane delfiny.

Wr�ci� na dzi�b i ponownie rozsiad� si� na futrze.

��Dobra, jeszcze raz. Wszyscy m�drale t�umacz�, �e zakl�cie ma by� konkretne. Rozumiem, �e nie nale�y odwo�ywa� si� do efektu, tylko do tego, co ma si� dzia� po drodze. Krok po kroku. Przypu��my, �e chodzi o nalanie czego� z butelki do szklanki za pomoc� magii. Nie wrzeszczymy: �W�dk� do szklanki!�, bo magia nie pojmie, o co nam chodzi, tylko zmuszamy najpierw nakr�tk� do wykonania kilku obrot�w przeciwnie do ruchu wskaz�wek zegara tak d�ugo, a� spadnie z szyjki. Potem powodujemy, �eby p�yn opu�ci� naczynie przez szyjk�. I tu zaczynaj� si� schody, bo tego mi nikt nie wyja�ni�. Mog� porusza� materi� wbrew fizyce, si�� woli, czy nie? Bo z tamt� podkow� to chyba sama rozumiesz, �e rozmajta� j� Bondswif, �wie� Panie nad jego dusz�, znu�ony moj� nieudolno�ci�. No to mog� kaza� fruwa� strumieniowi p�ynu po dowolnej trajektorii, czy musz� wymy�la� jakie�, powiedzmy, poduszki powietrzne wewn�trz butelki? Za��my, �e mog� przemieszcza� obiekty, zreszt� wszyscy twierdz�, �e mo�na. No to kieruj� w�dk� w g�r� butelki, a potem po trasie, kt�r� wizualizuj� sobie jak szklan� rurk� prowadz�c� do szklanki, i gotowe. Albo mo�e musz� wystrzeli� j� jak szampana i pokierowa� do naczynia, nie? Jebem ti majku� Czy to nie pro�ciej wsta� i nala� sobie jak cz�owiek? A teraz pytanie natury ontologicznej: czy mog� wydawa� rozkazy magicznej materii zamkni�tej w pojemniku po to, �eby przy jej u�yciu wydawa� rozkazy materii? Dobra, jeba� to pas. Wracamy do pojemnik�w z pie�niami bog�w na dziobie i zatkanego gard�a smoka. Krok po kroku, jak z t� w�dk�� Och, perkele saatani Vitti!

Pie�ni bog�w w postaci mg�y migoc�cych mikroskopijnych iskier toczy�y si� ze �ba smoka jak para z czajnika, formuj�c niewielk� chmurk�. Jednak nie wydostawa�a si� z z�batej paszczy, ale z nozdrzy, jak para oddechu w mro�n� noc.

��Ani s�owa � ostrzeg� Cyfral. � Bez komentarzy mi tutaj. No, chod� do wujka� � to ostatnie by�o ju� skierowane do migotliwej chmury sp�ywaj�cej ze stewy dziobowej.

Roz�o�y� r�ce, lecz ob�ok uformowa� si� przed nim w faluj�cy kulisty kszta�t. Drakkainen skoncentrowa� si� i wyci�gn�� ramiona przed siebie. Z ob�oku wysnu�y si� dwa dr��ce pasma i ogarn�y jego d�onie, a potem wspi�y si� a� na barki.

��Ostro�nie� � zakwili�a Cyfral.

��Spokojnie � powiedzia� Vuko tonem, jakim przemawia si� do napotkanego na ulicy tygrysa. Sta� otoczony mg�� t�czowych iskier, jak w nimbie z diamentowego py�u. Brzegi Dragoriny rozst�pi�y si� i drakkar wp�yn�� na jezioro, l�ni�ce w mroku niczym czarne lustro. Dmuchn�� lekki wiatr, ale otaczaj�cy Drakkainena gwiezdny py� nie rozwia� si�, tylko zacz�� lekko falowa�.

Zwiadowca prze�kn�� �lin�.

��Dobra� Zobaczymy, co si� da z tym zrobi�. Najpierw skr�t�

Zacisn�� z�by. Up�yn�a chwila, a potem drakkar zadygota�. Przez kad�ub pop�yn�y wibracje, jakby nagle w��czy� si� rozklekotany silnik od rybackiego kutra. Kad�ub zaskrzypia� ostrzegawczo, na dole w mesie co� spad�o z brz�kiem na pod�og�. Jednak okr�t zacz�� skr�ca�.Lekko, najwy�ej o dziesi�� stopni od kursu i z coraz wi�kszym dr�eniem, ale skr�ca�. Drakkainen sta� na ugi�tych nogach i wygl�da�, jakby usi�owa� pcha� ci�ar�wk�. W ko�cu wypu�ci� powietrze i wyprostowa� si�. Okr�t natychmiast przesta� dygota� i p�ynnie wr�ci� na sw�j kurs, jakby z ulg�.

Drakkainen ponownie zasiad� na futrach.

��To kosztowa�o du�o tej energii � zauwa�y�a Cyfral. � Ta chmura zrobi�a si� znacznie rzadsza. Musi by� chyba lepszy spos�b.

��Jest � odpowiedzia�. � Tylko trzeba wy��czy� autopilota. Tak, dzia�am na si�� wbrew nap�dowi. Najwa�niejsze, �e w og�le mo�na jako� wp�yn�� na ten drakkar. Teraz spr�bujemy czego� innego.

Wyj�� strza�� z ko�czana i wycelowa� grotem gdzie� w noc. Po�o�y� j� na roz�o�onej d�oni, zamkn�� oczy i wyszepta� co� po fi�sku, niekoniecznie uprzejmie. Strza�a spad�a z trzaskiem na pok�ad.

��To b�dzie d�uga noc� � westchn�a Cyfral.

�odzi nie znajdujemy jednak ani rano, ani w ci�gu kolejnego dnia. Tylko jak�� zapomnian�, na wp� zatopion� d�ubank�, niewiele wi�ksz� od koryta, wmarzni�t� w l�d i trzcinowisko na brzegu. To znaczy jakie� ro�liny, kt�re mnie kojarz� si� z trzcinami, bo s� wysokie i rosn� w wodzie. D�ubanka jednak nie nada si� na nic, ani na szalup�, ani w og�le. Poza tym � nic. Najwyra�niej �odzie schowano, pieczo�owicie i starannie, kiedy tylko spad�y pierwsze �niegi. A niby czego si� spodziewa�em?

W efekcie � dryfujemy z pr�dem na krze. Na krze o kszta�cie drakkara.

Rzek� zaczyna �cina� l�d. Przy brzegach pojawia si� ju� mleczna warstwa si�gaj�ca na p� metra w wod� i zako�czona mistern� koronk�, wszelkie pnie i ska�y tak�e otacza kryza lodu, w nurcie dryfuje kra, cienkie na razie jak szk�o p�ytki zaczynaj� si� ��czy� w �awice i z kruchym trzaskiem ust�puj� pod dziobem drakkara. Jeszcze dzie�, dwa i rzeka stanie a� do wiosny. Mamy tu klimat kontynentalny. Upalne lata i ostre zimy. Mam nadziej�, i� to oznacza r�wnie�, �e a� do wiosny b�dzie panowa� spok�j. Chyba nawet van Dyken nie jest taki g�upi, �eby uderza� na Wybrze�e �agli w mrozie i �niegu. A je�li, to nie b�dzie problemu. Wymarzn� w namiotach i sza�asach, po�ami� z�by na cz�stoko�ach sadyb i zanim wr�c�, b�dzie mo�na postawi� na nim haczyk. Co� mi jednak m�wi, �e tak dobrze nie b�dzie.

Wypatruj� �odzi, bo to zasadnicza cz�� mojego planu. I nawet nie chodzi o to, �e drakkar zacznie si� topi� na pe�nym morzu, a ja ockn� si�, dryfuj�c na krze.

Poza tym gotujemy peklowane mi�so na lodowych brykietach, popijamy gryfie mleko z wod� i zmieniamy wachty. Zaprowadzi�em porz�dki okr�towe. Nie trzeba tu pilnowa� kursu, sterowa� ani naprawia� takielunku, wi�c trzymamy po kolei wacht� �na oku�, sprz�tamy mes�. Karmimy konie i czy�cimy �adowni�, wyprowadzamy zwierz�ta po gretingach zmienionych w pochylni� i oprowadzamy je po pok�adzie. Sprawdzamy bro�, w �wietle rozjarzonych akwari�w �wiczymy walk� mieczem, w��czni� i no�em albo wr�cz. Pokazuj� im techniki cichego podej�cia do wartownika, skrytob�jstwa, obezw�adniania. Wyk�adam zasady sabota�u i taktyk� ma�ych oddzia��w. Trzeba. Jeste�my jednostk� specjaln� albo pi�ciorgiem bezimiennych trup�w. Dlatego nie daj� im spokoju. W przeciwnym razie wyjdziemy na morze jako grupka sk��conych, rozleniwionych pijak�w. W obecnej sytuacji trup�w in spe.

Sam te� nie daj� sobie spokoju. �wicz� swoimi pa�aszami i mieczem. A nade wszystko usi�uj� opanowa� pie�ni bog�w. Wtedy w�a�nie, trenuj�c samotnie na swojej wachcie, usi�uj�c bez wi�kszego powodzenia dokonywa� cud�w, znajduj� tron. Zdarza si� to w wyniku nieudolnej pr�by zdalnego podpalenia suchego drzewa. Pr�by zako�czonej po�owicznym sukcesem. Istotnie, co� staje w p�omieniach, jednak to na pewno nie jest drzewo, o kt�re mi chodzi�o. Nie zdo�a�em wypatrzy� co, poza tym, �e chyba nie czyja� cha�upa, ale podchodz� w tym celu do stewy rufowej i nagle zauwa�am, �e jest zbudowana dziwacznie. Jakby z zapasem. Drakkar nawi�zuje do wiki�skich �odzi, lecz tylko do pewnego stopnia. Jest wi�kszy, przesadny, jakby operetkowy. Na prawdziwych d�ugich �odziach nie znajdzie si� kilku pok�ad�w, schodni ani zadaszonych pomieszcze�. To by�y �odzie, nie okr�ty. W razie sztormu kulono si� pod p��ciennym namiotem albo zarzucon� na �eb derk�. Stewa nie wznosi�a si� na wysoko�� pierwszego pi�tra. Tutaj na dziobie burty unosz� si� mi�kk� lini� i wrastaj� w zadart� stew�, na rufie za� l�d tworzy ob�y kszta�t od pok�adu, okalaj�cy i burty, i stercz�c� belk�. Jako wzmocnienie nie ma to sensu. Idiotyczny wa� lodu, blokuj�cy doj�cie do rufy.

W pewnym momencie dostrzegam w nim jakie� zarysy g�stszej materii, jakby uwi�ziony wewn�trz cie� fotela. Fotela albo mo�e tronu, z wysokim oparciem i pod�okietnikami. Po prostu cie�, zg�stek o lekko mlecznobia�ych zarysach. Nie jestem pewien, czy rzeczywi�cie go widz�, ogl�dam wro�ni�t� w ruf� bry�� lodu pod r�nymi k�tami, nawet przed ni� przykucam, ale w mroku zimowej nocy naprawd� niewiele wida�.

Jest sz�sta rano, wci�� wyznaczam sobie psie wachty � wystarczy mi ledwo par� godzin snu i w sumie jest mi wszystko jedno. W Morsach wbito mi do g�owy, �e dow�dca bierze najgorsz� robot�. O tej porze roku s�o�ce wschodzi wp� do �smej, teraz jest dno zimowej nocy, czarne, lodowate i martwe.

Zmienia mnie Grunaldi, paruj�cy ze swojej rudej brody ciep�em spod pok�adu, z dwoma rogami pe�nymi gor�cego gryfiego mleka. Odbieram swoj� porcj� i z ulg� wchodz� do przytulnej mesy.

Rano zbli�amy si� ju� do �mijowego Gard�a. Wychodz� rze�ki po dw�ch godzinach snu tak g��bokiego i ci�kiego, jakbym umar� na chwil� w�r�d tych futer i koc�w w swojej kajucie na rufie. Mo�e si� izoluj�, a mo�e po prostu unikam Sylfany. Usi�uj� pozosta� dow�dc�. Jest pi�kna, wyj�wszy te upiorne czarne oczy. A z ka�dym dniem daleko od domu coraz pi�kniejsza. Pi�kna, gibka i zbyt m�oda. I zainteresowana. A jestem zaledwie cz�owiekiem. Je�li zmienimy si� w par� migdal�cych si� w achterpiku s�odkich go��bk�w, morale diabli wezm� i r�wnie dobrze mo�emy wszyscy skaka� za burt�. Wychodz� wi�c na pok�ad ze swojej samotni, witaj�c Grunaldiego paruj�cym kubkiem tego dziwacznego korzennego niby-guinnessa i przynosz� ze sob� top�r. Jeden z naszych d�ugich danaks�w na p�torametrowym stylisku, z d�ug� brod�i masywnym obuchem. Mo�na tym zdj�� z konia je�d�ca w pe�nej zbroi. Albo zgruchota� bry�� lodu.

Pozostali gramol� si� na pok�ad, kaszl�c, rozprostowuj�c ramiona po �nie, smarkaj�c za burt� i buchaj�c par� w mro�nym powietrzu. Wychodz� i patrz� na mnie z os�upieniem w wype�nionych czerni� oczach. Szaleniec z siekier� o �wicie.

��Musz� co� sprawdzi� � m�wi� i bior� zamach znad g�owy. S�ycha� g�uche szcz�kni�cie, obuch wybija w lodzie okr�g�y �lad, ale poza tym nie dzieje si� nic szczeg�lnego. Uderzam jeszcze kilka razy pod r�nymi k�tami, z podobnym efektem.

��Rozwalamy statek? � pyta swobodnie Sylfana, kt�ra wychodzi w�a�nie na pok�ad otulona futrem, z kawa�kiem sera w d�oni i kubkiem. � Ju� niepotrzebny?

��Przeciwnie � odpowiadam, wa��c w d�oni top�r. � Chc�, �eby by� bardziej u�yteczny.

Uderzam pionowo z g�ry i za drugim razem w co� trafiam. W jaki� magiczny punkt, umieszczony w najwy�szym miejscu lodowego wa�u. Rozlega si� ostry szklany trzask, potem drugi, paj�czyna p�kni�� pokrywa ca�� bry�� i l�d rozsypuje si� jak zbrojone szk�o albo kryszta�. Zmienia si� w ha�d� drobnych od�amk�w. Zasp� lodowej kaszy.

I ods�ania tron.

Wysoki, z oparciem wro�ni�tym w stew�, opleciony k��bowiskiem lodowych smok�w, p�omieni i w�y, zwiastuj�cych w�tpliwe atrakcje. Nie dostrzegam trupich czaszek i b�yskawic, kt�re zniech�ci�yby mnie najbardziej. Oddaj� komu� top�r i podchodz�, �eby zamie�� tron z lodowej kaszy, kiedy sublimuje k��bami mieni�cej si� mg�y i wcieka pod pok�ad przez otwory gretingu.

��Dobra� � m�wi�. � Teraz na tym usi�d�. Nie wiem, co si� stanie, ale cokolwiek zobaczycie, nie r�bcie niczego. Najlepiej mnie nie dotykajcie, zw�aszcza je�li p�jdzie dym albo iskry. Je�li b�dzie ze mn� �le, spr�bujcie mnie z tego zrzuci� czym� drewnianym. Drzewcem, wios�em, w �adnym razie nie dotykajcie mnie �elazem. Je�li z drzewcem zacznie si� robi� co� dziwnego, natychmiast je rzu�cie.

Patrz� na mnie ostro�nie, Sylfana wygl�da, jakby skamienia�a z kawa�kiem sera w ustach.

��Poczekaj � warczy ponuro Grunaldi. � Id� poszuka� tego wios�a.

��Zrobimy pro�ciej � oznajmia Sylfana i obwi�zuje mnie w pasie lin�. A potem, korzystaj�c z tego, �e jeste�my blisko, unosi g�ow� i spogl�da mi przeci�gle i g��boko w oczy. � Jak co� b�dzie �le, szarpniemy za lin� � dodaje i starannie sprawdza w�ze�, kt�ry wypad� dziwnie nisko z przodu. Niestety, mam zamiar zaraz usi��� na przekl�tym zydlu i jako� nie spiera mnie na �arty.

��Jeste�, Cyfral? � szepc�. � Szykuj si�.

Wr�ka pojawia si� gdzie� z boku jak motyl, ale wygl�da na jeszcze bardziej zestresowan� ni� ja.

(Tie�� niewolnych, �Wybrze�e �agli)

Cz�sto mo�na spotka� g�upc�w, kt�rzy b�d� m�wili, �e co� takiego jak wolno�� cz�owieka nie istnieje, poniewa� i tak nie mo�emy robi� wszystkiego, co przyjdzie nam do g�owy. Musimy bowiem liczy� si� z innymi lud�mi, z prawami ludzi i bog�w albo losem. Skoro za� tak jest, to nie ma wi�kszego znaczenia, ile tej niby-wolno�ci mamy. I �atwo mo�emy odda� jej jeszcze troch� za to, by kto� nas w czym� wyr�czy� lub da� misk� strawy. Cz�owiek wolny, wywodz�, o wszystko musi si� k�opota�. Nie wie, co przyniesie mu dzie�, czy zdo�a nape�ni� garnek, czy zdob�dzie dzban wody lub par� miedziak�w. Cokolwiek si� stanie, b�dzie musia� boryka� si� z tym sam, tak jak umie. Lepiej wi�c chyba, gdyby zaj�� si� tym kto� m�drzejszy, kto nakarmi i wyleczy, a za to wystarczy tylko pos�usze�stwo.

To g�upcy. Ich mowa brzmi w�a�nie tak, bo wykr�caj� s�owa, dbaj�c jedynie o to, by by�y kunsztownie u�o�one. Dzi�ki temu wydaje si� bowiem, �e zawieraj� jak�� niezg��bion� m�dro��, cho� ten, co je g�osi, zwykle niewiele widzia� w �yciu i niewiele zrozumia� z tego, co zobaczy�. A nade wszystko mo�na by� pewnym, �e �aden z tych g�upc�w nigdy nie zazna� prawdziwej niewoli.

Ja zazna�em i wiem, �e prawi� o tym ludziom, kiedy samemu nie poczu�o si� na plecach sk�rzanego rzemienia, kiedy nie otwiera�o si� oczu tylko po to, by wype�nia� czyje� rozkazy, i po nic innego, to jak t�umaczy� komu� zagubionemu w piaskach pustyni, �e picie wody to jedynie zb�dny nawyk.

A ju� nigdy i nigdzie nie znajdzie si� wi�kszego g�upca ni� ten, kto oddaje si� w niewol� dobrowolnie. Ja za� zna�em a� czterech takich g�upc�w, a sam by�em najgorszym z nich.

Snop, syn Cie�li. Benkej Hebzaga�, N�Dele Aligende.

I ja � Filar, syn Oszczepnika. Terkej Tend�aruk � W�adca Tygrysiego Tronu, P�omienisty Sztandar, Pan �wiata i Pierwszy Je�dziec. Cesarz. Niewolnik.

Towar.

Taki sam jak p�yty soli zawini�te w nasmarowane worki, jak zwoje sk�r kamiennych wo��w, jak dzbany wonnych olejk�w i paczki bakhunu.

Towar, kt�ry za chwil� zostanie zabrany przez kosmate potwory, za� njambe N�Goma i jego siostrze�cy znajd� za� zap�at� w kruszcu, bi�uterii i kamieniach, usypan� w stosy na rozpostartych sk�rach.

A potem nabior� ile si� da wody, zabij� i sprawi� cz�� baktrian�w, po czym pow�druj� na po�udnie, przez Jarmakand� do Kebiru. Ogromnego, gor�cego kraju za morzem, do r�wnin, gdzie �yj� stada dziwnych zwierz�t, do ciep�ego morza i pe�nych zgie�ku, kolorowych miast.

B�d� bogaci, my za� p�jdziemy w niewol�, bo tak chcieli�my.

Bo tylko w ten spos�b mo�emy dosta� si� do kraju za g�rami.

Siedzieli�my na kamienistej r�wninie, za granic� oznaczon� rz�dami bia�ych ska�, za plecami mieli�my bezkres Ergu Kra�ca �wiata, ci�gn�cy si� w niesko�czono�� a� do Amitraju, a przed sob� g�ry spowite mg�� i otulone lasem tak zielonym, �e a� bola�y od tego oczy, oraz nadchodz�cych ludzi-nied�wiedzi. Wi�zy mieli�my za�o�one w ten spos�b, �e w razie czego mogli�my si� szybko uwolni�, mieli�my no�e ukryte w zakamarkach ubra� i bro� w jukach, ale nie mogli�my na nich uderzy�. Chodzi�o nam o to, by zaprowadzili nas w g��b swojego kraju, daleko od przyczajonych w�r�d drzew i ska� stra�nik�w patrz�cych na r�wnin�, czy nikt nie nadchodzi od znienawidzonego Amitraju, przez �ysy step i pustyni�. Dopiero potem mogli�my ucieka�.

Kiedy nadeszli jednak, mia�em ju� pewno��, �e to by� z�y pomys�.

Nasz widok najwyra�niej ich zaskoczy�.

Ludzie-nied�wiedzie to potwory. To nie klanowe miano albo nazwa ludu. To nie s� ludzie. Krocz� wprawdzie na dw�ch nogach, ale nie zawsze. Kiedy co� ich przestraszy albo zaskoczy, kiedy zaczynaj� si� spieszy�, opadaj� na czworaki i podpieraj�c si� ogromnymi pi�ciami, galopuj� sprawnie jak nied�wiedzie. Maj� wysokie, spiczaste czaszki, niskie czo�a, wystaj�ce szcz�ki pe�ne ostrych k��w jak bojowe leopardy, p�askie twarze z niemal ludzkimi oczami i przera�liwie �mierdz�. I porasta je d�uga, g�sta sier��.Widzieli�my, jak nadchodz�, siedz�c zwi�zani i bezradni. Pi�� potwor�w. Nie mo�na nawet by�o powiedzie�, �e to po prostu zwierz�ta. Mia�y na sobie sk�rzane pasy nabijane �elaznymi guzami, kawa�ki kolczugi, opaski na nadgarstkach i dziwne, dostosowane do ich czaszek toporne he�my. Dwa z nich nios�y bro�. Przypomina�o to maczug�, ale zako�czon� kolcem zagi�tym jak pot�ny dzi�b.

Na nasz widok zje�y�y futro na karkach, opad�y na czworaki i zacz�y warcze�, a potem skaka� i wydawa� jakie� dzikie wrzaski, unosz�c maczugi nad �bami, bij�c w ziemi�, albo podrywa� kamienie i wali� nimi pod swoimi �apami, a� podnosi� si� kurz.

Trwa�o to chwil�, ale wkr�tce sta�o si� jasne, �e potwory nie zamierzaj� nas atakowa�. Kt�ry� podszed� bli�ej i pow�szy�, rozdymaj�c p�askie, pomarszczone nozdrza, a potem podni�s� si� i zacz�� pohukiwa� chrapliwie w kierunku pozosta�ych. Inny stw�r pop�dzi� w stron� g�r, a� dr�a�a ziemia, i widzia�em, jak faluje jego futro.

Pozosta�e otoczy�y nas kr�giem, warcz�c, pohukuj�c i prychaj�c pian�. Jeden z nich zasycza�, wysun�� ostro�nie maczug� i lekko szturchn�� Benkeja w nog�.

��Wsad� sobie to w rzy�, zawszona pokrako! � wrzasn�� tropiciel i wierzgn��, na ile pozwala�y mu wi�zy.

��Nie zwracaj uwagi � poradzi� Snop. � Teraz b�dziemy niewolnikami, a cierpliwo�� to jedyna cnota, na jak� taki mo�e sobie pozwoli�.

��Mam nie zwraca� uwagi na to co�?! Jak sobie pomy�l�, �e ten N�Goma jeszcze na tym zarobi�, chcia�bym go tu przywlec, �eby te ma�py wych�do�y�y jego t�ust� rzy� na moich oczach.

Po jakim� czasie, cho� nie umieli�my powiedzie� jakim, bo w tym przekl�tym kraju s�o�ce kry�o si� za chmurami, stw�r, kt�ry odbieg� w stron� g�r, powr�ci�, a z nim przyby�y dwa nieco mniejsze potwory. Te r�wnie� by�y poro�ni�te futrem, ale mia�y na sobie sk�rzane i �elazne pancerze i nosi�y porz�dn� bro� � miecze, topory i w��cznie, i chodzi�y na nogach jak ludzie. Jednak ich twarze by�y jeszcze bardziej przera�aj�ce. Bezkszta�tne, jak zmienione przez chorob�, naje�one rogami, z�bate i niepodobne do niczego.

Potwory naradza�y si� przez chwil�, a d�wi�ki, kt�re wydawa�y, jednak przypomina�y ludzk� mow�. Chrapliw� i tward�, brzmi�c� niczym odg�osy wydawane przez baktriany albo szczekanie ps�w, ale jednak by�y to s�owa jakiego� j�zyka.

Wreszcie jeden z nich, z �ys�, jakby kowcz� czaszk� zwie�czon� rozdwajaj�cymi si� rogami, podszed� bli�ej i zacz�� nas poszturchiwa�, w ko�cu postawi� na nogi bez wysi�ku, jakby�my byli dzie�mi. By� niemal wzrostu N�Dele, o pot�nej piersi i ramionach.

Ten drugi, o oczach okr�g�ych i wystaj�cych jak dwa kubki z rogu, mia� na g�owie kr�tkie kolce stercz�ce z �uskowatej sk�ry. Powiedzia� co� chrapliwie, wskazuj�c w��czni� najpierw na nas, a potem na odleg�y ob�z karawany, i obaj si� roze�miali. Kiedy us�ysza�em �miech tych stworze�, nie wiedzia�em, czy to dobrze, czy �le. Chyba wola�bym zupe�nie dzikie bestie.

Dziwnie by�o patrze�, jak prawi� co� do siebie, jak rachuj� na palcach, zerkaj�c na kosztowno�ci rozsypane na sk�rach. To, �e bestie okaza�y si� rozumne, wydawa�o si� jeszcze gro�niejsze. Ogl�dali nas jednego po drugim, obmacuj�c ramiona, szturchaj�c w pier�, unosz�c nam wargi i zagl�daj�c w z�by, jakby�my byli ko�mi. W ko�cu ten �ysy zacz�� co� wykrzykiwa� do kud�atych nied�wiedzio�ak�w, wsadzi� do ust kr�tk� piszcza�k� wisz�c� mu na piersi i wyda� przera�liwy gwizd. Kud�ate monstra wzdrygn�y si� wyra�nie i jakby struchla�y, po czym dwa z nich ponownie pogalopowa�y w stron� g�r. Wr�ci�y jednak szybko, ci�gn�c du�y, zbity z grubych belek w�z na dw�ch ko�ach.

Rozci�to nam wi�zy, a potw�r wyg�osi� d�ug�, pe�n� poszczekiwa� i krakania, chrapliw� przemow�.

��Uwierz, potworze, �e dla nas wszystkich by�oby po�yteczniej, gdyby� pokaza� nam, czego sobie �yczysz, bowiem z twojego chrypienia i popierdywania nie rozumiemy ani s�owa � powiedzia� Snop uprzejmym tonem, rozk�adaj�c r�ce.

Rogaty stw�r zarycza� gro�nie w odpowiedzi i pchn�� Snopa w pier�, tak �e ten usiad� a� na piasku. Drugi jednak przytrzyma� go za rami�, kr�c�c g�ow�.

Wskaza� nam worki z p�ytami soli, a potem poklepa� pod�og� wozu. Sta�o si� jasne, �e mamy �adowa� towar. Nosili�my wi�c wory i paki, kt�re uk�adali�my na wozie. Towary mia�y by� uk�adane w jakiej� konkretnej kolejno�ci, wi�c gdy si�gn��em po niew�a�ciw� paczk�, otrzyma�em uderzenie drzewcem w��czni po r�kach i w grzbiet, po czym wskazano mi inne zawini�tko wraz z chrapliwym okrzykiem. W taki spos�b zacz��em lekcje nowego j�zyka. Po kilku ciosach wiedzia�em ju�, �e s�l w ich mowie zwie si� svj0ll, a hajsfynga to jaka� obelga.

W taki sam spos�b dowiedzia�em si�, jak nazywaj� si� dzbany, zwoje sk�r i beczu�ki korzennych przypraw.

Gdy za�adowali�my w�z, na dyszle za�o�ono drewniane jarzmo, mocuj�c je �elaznymi obejmami, i kazano nam pcha�. Oba stwory siad�y sobie na stercie towaru, natomiast nied�wiedzio�aki sz�y po bokach. W�z okaza� si� bardzo ci�ki i mimo �e zapierali�my si� o jarzmo, trudno by�o ruszy� go z miejsca. Odebrali�my kilka uderze� drzewcem, w ko�cu jeden z potwor�w zeskoczy� z wozu, ale nie po to, by nam ul�y�. Znalaz� jaki� krzak, gdzie wyci�� sobie d�ugi, gi�tki pr�t, kt�ry zawy� w powietrzu, kiedy potw�r machn�� nim na pr�b�. W�z jednak potoczy� si� ju�, ko�ysz�c na ska�ach. Nie zmie�cili�my nawet dziesi�tej cz�ci towaru i by�o jasne, �e wr�cimy tu jeszcze.

Szli�my d�ugo, z ramionami i karkami p�kaj�cymi z wysi�ku, a po jakim� czasie nie chcia�o mi si� nawet podziwia� nowego kraju, widzia�em tylko �wir, ska�y i k�py trawy pod nogami oraz w�asne buty. I nie czu�em nic poza b�lem grzbietu, potem kapi�cym mi z nosa i ciekn�cym po twarzy. Od czasu do czasu potw�r siedz�cy na ko�le smaga� nas swoim pr�tem, nie bardzo mocno, ale bole�nie.

Po d�u�szym czasie dotarli�my do podn�a g�r, gdzie wznosi� si� omsza�y mur u�o�ony z kamiennych cios�w, zwie�czony p�otem z grubych, zaostrzonych pni. Wewn�trz znajdowa�a si� osada, w kt�rej roi�o si� od potwor�w.

Zastanowi�o mnie, �e ka�dy wygl�da� inaczej. Wszyscy mieli pokraczne �by, jak ludzko-zwierz�ce monstra, szczerz�ce k�y, naje�one rogami i kolcami, ale niepodobne do siebie nawzajem. Kiedy przepchali�my w�z przez bram�, rozleg� si� zgie�k i wycie jakich� tr�b czy rog�w oraz szczekanie ogromnych czarnych ps�w szarpi�cych si� na �a�cuchach. Sta�y tam ponure chaty zbudowane z grubych pni, stoj�ce na kamiennych podmur�wkach, zaopatrzone pod szczytem poro�ni�tego mchem i traw� dachu w tr�jk�tne otwory, z kt�rych s�czy� si� g�sty dym.

��Mo�e �yj� w�r�d uroczysk? � wydysza� Benkej, kiedy kazano nam roz�adowa� w�z. � To imiona bog�w zmieni�y ich w �onach matek, dlatego ka�dy jest inny.

Ja jednak by�em jednym b�lem i zm�czeniem i niewiele obchodzi�a mnie uroda tego ludu. Bardziej zajmowa�o mnie, ile czasu przyjdzie mi tak sp�dzi� i jak zdo�am to znie��. Widzia�em ju� niejedno, wi�c sta�o si� dla mnie jasne, �e potem b�dzie ju� tylko coraz gorzej. Tak to ju� zwykle jest w �yciu.

Kiedy roz�adowali�my w�z, uk�adaj�c towary tam, gdzie kazano, dano nam drewniany skopek, z kt�rego pili�my po kolei jakie� piwo, albo mo�e raczej podpiwek � kwa�nawy, o dziwnym, jakby zgni�ym zapachu. Nie pojono nas jednak zwyk�� wod� jak zwierz�ta, co uzna�em za dobr� wr�b�.

A potem zn�w kazano nam uj�� jarzmo i ponownie wr�cili�my na pustkowie. W�z, cho� sam z siebie ci�ki i �le wywa�ony, by� pusty, wi�c ci�gni�cie go wydawa�o si� odpoczynkiem. Razem z nami wyruszy�y jeszcze inne wozy, niekt�re zaprz�one w wielkie, pokraczne wo�y o dziwnych rogach, zwisaj�cych podgardlach i grubych grzbietach pokrytych kostnymi p�ytami, du�o ci�sze ni� nasze. Wok� maszerowa�y nied�wiedzio�aki, rycz�c na nas i pokazuj�c z�by.

Do�� szybko przesta�em my�le� o ucieczce. Otacza�o nas zbyt wiele stwor�w, ma�ych i wielkich. A kiedy zobaczy�em, jak jeden z nied�wiedzio�ak�w pu�ci� si� nagle w step, cwa�uj�c na czterech �apach jak jele�, i uni�s�szy si� na tylnych, cisn�� swoj� maczug� w kr�lika, zrozumia�em, �e to w og�le nie b�dzie �atwe. Gdyby�my nawet teraz rzucili si� do ucieczki, dop�dziliby nas natychmiast.

Mniejsze stworzenia dosiada�y ros�ych wierzchowc�w o kr�tko przyci�tych rogach, wygi�tych szyjach, pot�nych garbonosych �bach, kt�re trzyma�y przy pot�nej piersi. Zda�o mi si�, �e tu, w krainie poza Nahel Zym i poza znanym �wiatem, wszystko jest wi�ksze, ci�sze, bardziej toporne. I mieszkaj�ce tu stwory, i wo�y, i drzewa, i nawet g�ry.

Wiele woz�w przyby�o po towar braci Mpenenzi, wi�c obr�cili�my tego dnia jedynie dwa razy. I kiedy dotarli�my do osady za kamiennym murem, dano nam ponownie skopek piwa do podzia�u. Za drugim razem jednak zobaczy�em, �e po karawanie nie ma ju� ani �ladu na horyzoncie. Siostrze�cy, baktriany, ornipanty i sam N�Goma wyruszyli w drog� do Kebiru. Pozostali�my sami, zdani na �ask� kosmatych dwuno�nych drapie�c�w. Zd��y�em ju� przywykn�� do karawany i mojego ornipanta. Miejsce w siodle na grzbiecie ptaka, p��cienny namiot i miejsce w szyku lub wieczorny popas i kocio�ek nad ogniskiem rozpalonym z wyschni�tego nawozu by�y moim ostatnim domem i ostatnim, co mnie ��czy�o z moim krajem. Teraz mia�em tylko p�cherze na d�oniach, otarcia na piersi, jarzmo, kt�re musia�em pcha�, i nic wi�cej. Po�a�owa�em, �e jednak nie w�drujemy teraz na po�udnie, do Jarmakandy, Nassimu, a potem do bezkresnych r�wnin i puszcz Kebiru, do jego miast pe�nych wie� i kopulastych budynk�w z wypalonejgliny, pokrytych kolorowymi mozaikami. Do ziemi s�o�ca, palmowego wina i dojrza�ych owoc�w. Mogliby�my osi��� w�r�d wysokich jak wie�e, smuk�ych ludzi o pi�knych twarzach i sk�rze barwy starej miedzi. W�r�d ich kr�l�w, handlarzy i podr�nik�w. Smuk�ych okr�t�w o czerwonych �aglach, poet�w i pie�niarzy. Osi��� tam i zapomnie� o naszej przekl�tej ziemi, o rz�dz�cych ni� kap�anach i prorokini, na kt�rej rozkaz na ca�y kraj pad� cie� Czerwonych Wie�. Zapomnie� o tym, �e by�em Nosicielem Losu. Zapomnie� o Wodzie, c�rce Tkaczki, i wszystkich Kirenenach ci�gn�cych przez skaliste bezdro�a wschodnich prowincji w poszukiwaniu nowego miejsca na ziemi.

Zamkn��em oczy i mocniej napar�em na wy�lizgane drewno jarzma. Widzia�em Wod�. Jej wydatne usta, w�skie oczy i nieporz�dnie zwi�zane w�osy. Czarne brwi i rz�sy.

Woda.

Zosta�o mi skrzypienie k� wozu, ci�ki oddech, mokra koszula, pot �r�cy otarcia od raz�w na plecach. B�l karku i ramion.

I brak wody.

Nie myli�em si�, m�wi�c, �e zwykle gdy kto� znajdzie si� w takim po�o�eniu jak my, jedno, co mo�e wiedzie� na pewno, to �e potem b�dzie jeszcze gorzej. Przynajmniej tak by�o tego pierwszego dnia. Kiedy bowiem zwie�li�my ju� ca�� s�l, sk�ry kamiennych wo��w, pachnid�a, tkaniny i korzenie, okaza�o si�, �e teraz mamy taszczy� je gdzie� dalej. Ledwo roz�adowali�my towar i wypili�my �yk cienkiego piwa, ponownie kazano nam �adowa�, tym razem nosili�my wszystko na inne wozy, kt�rych przyprowadzono jeszcze wi�cej. Sformowano karawan�, kt�ra wymaszerowa�a przez tyln� bram� osady, kamienist� drog� w g�sty, mroczny las, gdzie ros�y nieznane mi drzewa, wysokie jak maszty najpot�niejszych okr�t�w i jak wie�e Pramatki. Po obu stronach traktu wznosi�y si� proste niczym kolumny, grube pnie i wsz�dzie widzia�em ziele� tak jaskraw�, jaka u nas bywa tylko po pierwszych wiosennych deszczach.

W tym lesie unosi� si� dziwny zapach, by�o ciemno, zielono i wilgotno. Wodny py� osiada� na naszych twarzach i by�o zimno. Nasz w�z zaprz�ono w jednego wo�u, ale droga wi�a si� stromo pod g�r�, wi�c i tak musieli�my pcha� burty i ko�a. Po trakcie ciurka�y ma�e strumyczki, co chwila padali�my, �lizgaj�c si� w b�ocie i mokrej trawie, rozbijaj�c �okcie i kolana o ostre kamienie. Pilnuj�cy nas potw�r wyrzuci� pr�t, kt�rym pogania� nas przedtem, a w osadzie zaopatrzy� si� w pleciony rzemienny bicz. Kiedy smagn�� mnie po raz pierwszy, nie spodziewa�em si� tego i by�em zupe�nie pewien, �e ci�� mnie przez plecy mieczem. Nie zdo�a�em nawet krzykn��, bo przera�liwy b�l zatrzyma� mi powietrze w p�ucach. Dopiero po chwili dotar�o do mnie, �e nie jestem przer�bany na p�, �e �yj� i mog� wsta�.

Kiedy nie padali�my ze zm�czenia, marzli�my. We�na pustynnych p�aszczy wystarcza�a na noce Nahel Zymu i chroni�a przed s�o�cem, tu jednak by�a zbyt cienka, podobnie jak nasze przewiewne spodnie i kurty. Kiedy droga wspina�a si� stromo, oblewali�my si� potem, kiedy jednak szlak szed� r�wniej, trz�li�my si� z zimna.

Pchali�my w�z.

Widzieli�my w�z jad�cy przed nami i s�yszeli�my turkot tego, kt�ry toczy� si� za nami. I trwa�o to bez ko�ca.

Wci�� obmy�la�em sposoby, w jakie musimy uciec, i w�wczas by�em pewien, �e nast�pi to szybko � je�li nie najbli�szej nocy, to nast�pnej. Gdy mnie to znu�y�o, powtarza�em zas�yszane s�owa � �s�l�, �w�z�, �szybciej�, �dzbany�, �sk�ry�, �pachnid�a�, �p��tno�. I wiedzia�em ju�, �e te wielkie potwory, kt�re mniejsze traktowa�y jak tresowane zwierz�ta domowe, nazywaj� si� nyflinga.

Karawana wlok�a si� pod g�r�.

Kamienie kaleczy�y nasze kolana i �okcie.

Mokre powietrze przenika�o do szpiku ko�ci.

Bicz skowycza� w powietrzu i ci�� sk�r� razem z suknem p�aszcza, wyrywaj�c z ust cz�owieka identyczny zawodz�cy d�wi�k, jaki sam wydawa�.

Pchali�my w�z.

Na miejsce dotarli�my o zmierzchu, cho� tu ca�y szary i mglisty dzie� przypomina� zmierzch.

Wyszli�my wtedy z lasu i pchali�my wozy w�skim, stromym traktem prowadz�cym po skalistej ��ce do Wr�t kamiennego zamku wbudowanego w skaliste zbocze g�ry. Budowle z g�az�w i drewna wrasta�y w zbocze, chroni� je mur z dwiema wie�ami, od do�u kamienne, a u g�ry zbite z grubych bali. Wszystko by�o stare, omsza�e i z daleka niewiele r�ni�o si� od skalnej �ciany, o kt�r� twierdza si� opiera�a.

Nie by�a wielka. W Amitraju stacjonowa�by tu najwy�ej binhon wojska, a mo�e i p�. Ot, podrz�dna g�rska stanica.

Karawana st�oczy�a si� przed bram�, a kiedy otwarto drewniane wrota, wozy przeje�d�a�y po mo�cie nad skaln� rozpadlin�, wi�c mogli�my odpocz�� chwil�, opieraj�c si� o burty, chwytaj�c powietrze jak �wie�o wy�owione ryby, i rzuci� okiem tam, sk�d przyszli�my. Takie jest b�ogos�awie�stwo niewolnik�w � moment wytchnienia, nie d�u�szy ni� czas, w jakim w klepsydrze przesypuje si� gar�� piachu. Tylko tyle, by serce nie wyrwa�o si� z piersi, by przesta� chwyta� powietrze, jakby by�o czym�, co trzeba gry�� i po�yka�, tylko jedno spojrzenie za siebie.

Pod nami widzieli�my �cian� lasu, a potem dywan utkany z czubk�w drzew, a jeszcze ni�ej szare pustkowie a� po horyzont, kt�re gdzie� tam za mg�� zmienia�o si� powoli w morze piachu, gdzie tu� nad ziemi� chmury zostawi�y pasek nieba, w kt�rym ujrzeli�my rdzawo��t� zorz� i ostatni, po�egnalny b�ysk s�o�ca, kt�re wydawa�o si�, �e pozosta�o w ziemiach zachodu na zawsze.A p�niej nasz w�z znowu ruszy�, skrzypi�c i turkoc�c, i weszli�my do twierdzy.

Wewn�trz nie przypomina�o to wojskowej stanicy. By�y tam drogi wysypane otoczakami, mi�dzy kt�rymi sta�y d�ugie drewniane domy, takie same jak na dole, ze skrzy�owanymi krokwiami, kt�rych ko�ce wyrze�biono w kszta�t ko�skich b�d� smoczych g��w, wok� drepta�y jakie� ptaki, psy szarpa�y si� w zagrodach i ujada�y na nas, prychaj�c k��bami pary, po�rodku dziedzi�ca tli�y si� g�ownie na wielkim palenisku otoczonym przez zbite z bali sto�y i widzia�em wielu szczup�ych i ros�ych m��w o zwyk�ych twarzach pokrytych kr�tkim zarostem, czasem z d�ugimi w�osami, by�y tam te� niewiasty w d�ugich, rozci�tych z boku sukniach albo spodniach i kurtach o troch� innym kroju ni� m�skie. Wok� biega�y dzieci, goni�ce si� z drewnianymi mieczykami w d�oniach albo z w��czniami zako�czonymi sk�rzan� os�on�.;

Nikt nie przejmowa� si� wygl�dem stwor�w, kt�re nas tu przywiod�y, poza tym, �e te wielkie zagoniono d�wi�kiem �wistawek, uderzaniem biczem w ziemi� i szczuj�c psami do pieczary, kt�r� zamkni�to krat�.

Ca�a �ciana skalna wewn�trz mur�w wygl�da�a jak budowla mr�wnic, bowiem upstrzona by�a owalnymi. otworami, balkonami i p�kami. Jednak nie powsta�o to samo, si�ami natury, a zosta�o wykute, ska�a musia�a by� dosy� mi�kka. W �cianie tej mieszkali wi�c ludzie, wykuwaj�c sobie komory na swoje domostwa albo na pomieszczenia dla zwierz�t i korytarze pomi�dzy nimi,� tam, gdzie by�o im wygodnie. P�ki wznosi�y si� na r�nych poziomach, mi�dzy kt�rymi ustawiano drabiny. Tak mieszkano w owej krainie i potem widywa�em tam; r�wnie� samotne ska�y, stoj�ce gdzie� nad strumieniem, w kt�rych wyd�ubano sobie mieszkania. Ludzie rze�bili tak�e oskardami w kamiennej �cianie wg��bienia i p�ki na swoje rzeczy, a nawet zbiorniki na wod�, ��ka i sto�y.

Potw�r z biczem wskaza� nam miejsce w k�cie, a potem, szturchaj�c trzonkiem, poleci� si��� ciasno jednemu zaraz za drugim i po�o�y� r�ce na ramionach poprzednika. Tymczasem podszed� do nas cz�owiek o d�ugich jasnych w�osach splecionych z ty�u w warkocz i z brod�, trzymaj�c w r�ku r�g jakiego� zwierz�cia okuty u wylotu srebrem, z kt�rego popija� z wyra�nym ukontentowaniem, przysiad� na drewnianym zydlu i mia� na nas oko, opieraj�c o ziemi� drzewce w��czni. Jego twarz przecina� misternie k�uty pas tatua�u z pokr�tnym wzorem, kt�ry zawija� si� na policzkach, a potem przebiega� przez nos.

Po jakim� czasie ten z biczem powr�ci� w towarzystwie kolejnego m�a, kt�ry wskazywa� mu co� na skal nej �cianie powy�ej, gryz�c jaki� okr�g�y owoc i chru pi�c przy tym jak kowca. Potw�r schowa� bicz pod pach�, a potem chwyci� si� za g�ow�, jakby chcia� j� urwa� sobie z ramion, i zdj�� he�m, po czym okaza�o si�, �e ma zwyk�� ludzk� twarz, tak�e przeci�t� pasem tatua�u, tylko biegn�cym przez powieki i policzki, oraz zarost pod nosem zwisaj�cy jak s�omiane wiechcie. P�niej rozpi�� pancerz i kolczug�, a wreszcie zdj�� z siebie kosmate futro, kt�re okaza�o si� sprytnie uszytym kaftanem, tak �e zdawa�o si� jego w�asn� sier�ci�. I ostatecznie przekona�em si�, �e Ludzie Nied�wiedzie to jednak miano ludu takiego jak my, tyle �e o innych rysach, obyczajach i troch� ro�lejszych.

Odstawi� g�ow� potwora na st� obok ogniska, kaza� nam wsta� i poprowadzi� po drabinach i skalnych p� kach do pieczary wykutej nad dziedzi�cem. Niezbyt wysoko, mo�e na trzy ko�skie d�ugo�ci.

Wepchn�� nas jednego za drugim do komory, zamkn�� za nami kut� �elazn� krat�. Nie by�o tam drzwi, jedynie ta krata oraz rz�d w�skich otwor�w w �cianie, jakby okna, ale w�skie tak, �e nikt by si� przez nie nie przecisn��.

Byli�my wycie�czeni i przemarzni�ci, wi�c zwalili�my si� po prostu na pod�og�, owijaj�c jak si� da�o podartymi i poci�tymi biczem pustynnymi p�aszczami. Przez jaki� czas le�eli�my w ciszy, dr��c tylko, zbyt wyczerpani, by rozmawia� albo odezwa� si� cho�by s�owem, i zbyt zzi�bni�ci, by spa�.

Le�eli�my, nas�uchuj�c zgie�ku na dole, rozm�w, okrzyk�w, ryku zwierz�t. Teraz jedynie musieli�my odzyska� si�y i nie zamarzn��.

Po jakim� czasie krata otworzy�a si� z okropnym zgrzytem i wszed� cz�owiek z biczem w towarzystwie drugiego, barczystego m�czyzny z rud� brod� i w czapeczce, kt�ra wygl�da�a jak miska z filcu.

��Amistrand? � zapyta� gard�owo przybysz, wskazuj�c na nas.

Nie odpowiedzieli�my, nie maj�c poj�cia, o co mu chodzi. Usiedli�my tylko pod �cian�.

��Amitraj? � poprawi� si�, nadal wymawiaj�c s�owo tak twardo, �e z trudem je rozpoznali�my, ale teraz mogli�my przytakn��.

��Znam Amitraj � powiedzia� m�czyzna. Poklepa� si� po piersi i rzek�: � Njorvin. Njorvin mn�stwo Amitraj. Dobre kobiety Amitraj. Fiki-fiki ma�a z du�y �eglarz. Njorvin mn�stwo fiki-fiki Amitraj. Du�o wojna Amitraj.Tu rozsznurowa� koszul� na piersi i �ci�gn�� j� troch� przez rami�, ukazuj�c nam wg��bienie pod obojczykiem i blizn� w kszta�cie gwiazdki.

��Amitraj � wyja�ni�, robi�c taki gest, jakby strzeli� z niewidzialnego �uku, i powiedzia�: � Fsiuch!

Potem zadar� koszul� na plecach i pokaza� nam dwie d�ugie, poszarpane szramy.

��Amitraj � powiedzia�. Machn�� d�oni�: � Siach.

Ten drugi rzuci� co� lekko zniecierpliwiony, pod koniec poklepa� si� po kroczu, te� machn�� d�oni�, m�wi�c �siach!�, a potem w zdaniu zabrzmia�o r�wnie� twarde �Ami-trai�. Njorvin parskn�� i odszczeka� mu co�.

��Nie Amitraj � rzek�em. � M�wimy Amitraj. Ale tu� � poklepa�em si� po sercu � nie Amitraj. Tu Kirenen.

Wskaza�em siebie, Benkeja i Snopa, powtarzaj�c �Kirenen�, a potem pokaza�em N�Dele i powiedzia�em �Ke-bir�.

��Kebir� � powt�rzy� Njorvin z namys�em, po czym odwr�ci� si� do towarzysza i powiedzia� co� znowu, w tykaj�c paluchem N�Dele, a w zdaniu przewija�o si� s�owo �Kabirstrand�. Z repliki tego drugiego, lekcewa��cego tonu i gestu, z jakim wskaza� na swoje oczy, zrozumia�em, �e musia�by by� �lepy, by nie zauwa�y�, �e N�Dele jest Kebiryjczykiem, i �e dzi�kuje za takie t�umaczenie.

��Kircnen? � zapyta� Njorvin, a potem machn�� r�k� i doda� uparcie �Amitraj�. A potem kiwn�� na Snopa i N�Dele, ka��c im wsta�, i wyszed� z nimi. Kiedy wr�cili, Snop taszczy� dwa spore wiadra, a N�Dele nar�cze jakich� szmat i te� wiadro.

Postawili to wszystko na ziemi. Njorvin zacz�� obja�nia�.

��To jad�o � og�osi�, wskazuj�c na jeden ze skopk�w. � A tu kupa. � Pokaza� na drugi. � I psi-psi. A tam piwo. Trzeba piwo. Kupa pod�oga, du�o biti� bitu� bici. Kupa wiadro, dobrze. � Tu poklepa� si� po piersi. � �eglarza Smarselstrand czysta ludzia. Nie wolno kupa pod�oga. Jad�o trzeba. Gor�ce. Tu zima, Amitraj. Amitraj-ludzia ma�a. S�aba. Ciota. Amitraj chora, z�y interes. Ma�o gylding. Nie trzeba chora. Chora Amitraj� � Tu znowu uczyni� �siach!�, tym razem sun�c d�oni� po gardle, i wskaza� na dziedziniec, gdzie w jaskini za krat� siedzia�y potwory. � Jad�o nyflinga. Rozumi? Teraz szata. � Machn�� d�oni� w kierunku sterty derek. � Szata ciep�o, koc. Szata trzeba. Szata Amitraj kupa. Niedobrze zima Amitraj, wszystkie Amitraj szata. Kabir bardzo dobrze. Kabir mocna ludzia. Ale te� zima nie umi. Kabir te� szata. Nie ma szata, du�o bici. Teraz wszystka ludzia spa. Odpoczywa. Nie trzeba s�aby, chory. S�aby, chory, ma�o gylding, jad�o nyflinga, siach! Jutro ma�o praca. Jutro m�wi prawo: ile niewola i �eglarze du�o interes. Jutro sprzeda ludzia. Dobranoc, Amitraj. Dobranoc, Kabir-cz�owiek.

Odwr�ci� si� do kraty, kiedy drugi zn�w co� powiedzia�.

��Aha. Amitraj-ludzia i Kabir-cz�owiek teraz niewolni. Nie trzeba ucieka. Nie umi g�ry, zaraz z�apali. Wzi�li psy, nyflinga, do �niadania z�apali. Potem du�o bici, mn�stwo boli, nyflinga fiki-fiki Amitraj i Kabir-cz�owiek, potem wszystka: jad�o nyflinga. Siach! Nie trzeba. Dobrze pracowa�a i pos�uszna, to wszystko nie ma problem. Dali zawsze jad�o, dali szata i dobrze. Nie ma bici. Rozumi? Teraz dobranoc.

Obaj m�czy�ni wyszli, zamkn�li krat� i odchodz�c, zabrali drabin� prowadz�c� na p�k�.

��Niewiarygodne � powiedzia� Snop. � Ale m�wca. Benkej zajrza� do skopka z jedzeniem i drugiego z piwem.

��Jad�o, mn�stwo kupa � o�wiadczy�. � Piwo, psi-psi.

��Fiki-fiki, taka szata � zawt�rowa� mu N�Dele, ogl�daj�c przyniesione koce.

Mimo to za�o�yli�my, co nam dali. Kapoty by�y utkane z grubej, kosmatej we�ny. Po prostu prostok�tny koc z otworem na g�ow� i zszyty po bokach. Za�o�y�em go jednak, na wierzch zarzuci�em m�j podarty p�aszcz pustynny i stwierdzi�em, �e robi mi si� odrobin� cieplej.

W skopku z jedzeniem znale�li�my jeszcze drewnian� miseczk�, kt�rej u�ywali�my jak �y�ki, podaj�c sobie jedno i drugie w kr�g, �eby ka�dy zaczerpn�� trzy razy, a potem odda� nast�pnemu. Wiadro by�o niemal pe�ne, wi�c obieg�o kr�g kilka razy, zanim zacz�li�my wyskrobywa� dno. Posi�ek sk�ada� si� z jakiej� zupy o osobliwym smaku, jakby skwa�nia�ej, ale mo�e taka mia�a by�. Smakowa�a tak dziwnie, �e �aden z nas nie umia� nawet powiedzie�, czy jest dobra, czy okropna. Nie przypomina�a nic, co dot�d jedli�my. Jednak p�ywa�o w niej te� co� g�stszego, jakby kawa�ki jakich� warzyw i li�ci, oraz do�� du�o rozmi�k�ych od gotowania �amanych ziaren, da�o si� r�wnie� czu� ostry posmak dziwnego mi�sa.

Gor�cy posi�ek sprawi�, �e poczuli�my si� lepiej i wypili�my te� przyniesione piwo. By�o ciut mocniejsze od podpiwka, kt�rym pojono nas w ci�gu dnia, ale nadal czu�o si� w nim wod� i posmak starej drewnianej beczki.

D�ugo nie mog�em zasn�� mimo w�ciek�ego zm�czenia i b�lu wszystkich cz�onk�w. Skuli�em si� przy kracie okutany p�aszczem i we�nian� kapot�, w miejscu, z kt�

rego widzia�em dziedziniec i wielki, hucz�cy ogie�, kt�ry tam rozpalono. Ludzie Nied�wiedzie siedzieli za sto�ami, nad ogniem obraca� si� br�zowy od p�omieni i l�ni�cy t�uszczem tu��w jakiego� zwierz�cia ze stercz�cymi sztywno nogami, od kt�rego odcinano p�aty r�owego mi�sa i uk�adano na drewnianych p�miskach. Wok� sta�y tr�jnogi, gdzie w misach tak�e p�on�� ogie�. Wytoczono beczki, kt�re postawiono na krzy�akach, i nape�niano dzbany. Patrzy�em na ros�ych, brodatych ludzi, r�wnie wysokie jak oni kobiety, jak siedz� pospo�u, przekrzykuj� si� jeden przez drugiego i co chwil� wznosz� kubki i rogi z jakim� dzikim wrzaskiem. W tamtej krainie, gdy ludzie maj� co je��, jedz� du�o i �apczywie. Rzadko s� to jakie� wymy�lne potrawy. Najch�tniej mocz� mi�so w soli i zio�ach, od kt�rych nabiera dziwnego r�owego koloru, a potem gotuj� je w ca�o�ci albo piek� nad ogniem wielkie kawa�y mi�sa natarte przyprawami. Do tego pij� ca�e dzbany piwa. Wrzeszcz� i s�uchaj� muzyki. Tam, w grodzie, te� mieli muzykant�w graj�cych na piszcza�kach, b�bnach i harfach o dziwnym kszta�cie, trzymanych w jednym r�ku.

Przez jaki� czas wydawa�o si� jednak, �e biesiadnicy nie zwracaj� na grajk�w wi�kszej uwagi i najbardziej zajmuje ich odgryzanie mi�sa od ko�ci i wlewanie w siebie piwa.

Jeszcze w pa�acu nas�ucha�em si� muzyki z ca�ego �wiata, lecz ta tutaj nie by�a podobna do niczego. Dzika i prymitywna, ale zwykle albo wojownicza i bu�czuczna, albo t�skna i rzewna. Wydawa�o si�, �e ci ludzie umiej� tylko albo si� �mia�, albo p�aka�. Albo kocha�, albo zabija�.

Siedzia�em i patrzy�em, jak si� bawi�. Na sto�y w migoc�cym blasku ognia, na psy walcz�ce o rzucane im ogryzione ko�ci. Wszystko, co widzia�em, wydawa�o si� wielkie, toporne i �ywotne.

Noc by�a ch�odna, a jednak wielu siedzia�o, �wiec�c nagim torsem lub ramionami, jakby panowa� upa�. Widzia�em, jak �piewaj� co� ch�rem, przekrzykuj�c si� nawzajem i wal�c w st� pi�ciami, kubkami i rogami. Widzia�em, jak ta�cz� w kr�gu, popychaj�c si� i zderzaj�c ze sob�. Kto� opowiada� jak�� histori�, odgrywaj�c r�ne sceny ca�ym cia�em. A to skrada� si�, a to walczy�, ogryziona ko�� w jego r�ku stawa�a si� a to mieczem, a to wios�em, a to g�ow� wroga.

Kolejne beczki spada�y z krzy�ak�w, na ich miejsce wtaczano nowe i nape�niano nast�pne dzbany. My�l�, �e u nas po wypiciu takich ilo�ci trunku wi�kszo�� biesiadnik�w le�a�aby ju� pod sto�em, cho�by byli to marynarze p�nocnej floty albo r�bacze z �Kamiennego� tymenu. Ci ludzie jednak byli jak g�rskie bestie. Wlewali w siebie piwo, wrzeszczeli i kipieli dzikim �yciem. Zachowaniem bardziej przypominali wilki ni� ludzi. Wilki, kt�re chodzi�y na dw�ch nogach, handlowa�y, m�wi�y i gra�y na harfach, ale jednak wilki.

Zapach pieczonego mi�sa i piwa dobiega� a� do mojej kryj�wki przy kracie. Tam bawiono si�, ta�czono, �piewano i pito, ja za� by�em niewolnikiem zamkni�tym w zagrodzie. Niewolnik to jest kto� za krat�. Oddzielony od ludzi wolnych jak zwierz�, nawet gdy tej kraty nie wida�. Nigdy nie mo�e uczyni� nic, co postanowi�, bo zawsze kto� postanawia za niego. Wtedy nie zazna�em jeszcze w pe�ni niewoli, ale siedz�c za �elaznymi pr�tami, przeczuwa�em ju�, czym jest taki los. I wiedzia�em, �e je�li si� kiedy� wyzwol�, nikt nigdy wi�cej nie zdo�a mnie �ywego zatrzasn�� za krat�.

Trzyma�em grube pr�ty w d�oniach i patrzy�em pomi�dzy nimi, jak bawi� si� ludzie wolni. Tak wolni, �e a� dzicy.

Widzia�em, jak dw�ch m��w pok��ci�o si� przy stole, jak w pewnym momencie jeden z nich chwyci� drugiego za kark i koszul�, po czym przyci�gn�� do siebie przez szeroki blat, na co tamten wskoczy� na st� i kopn�� trzymaj�cego go rozm�wc� tak, �e zrzuci� z �awy. Przez jaki� czas tarzali si� po ziemi, ok�adaj�c pi�ciami w�r�d sp�oszonych ps�w i ogryzionych ko�ci, po czym porwali na nogi i dobyli mieczy. B�ysn�o �elazo, ostrza zderzy�y si� ze sob�, krzesz�c iskry. To nie by�y �arty albo zwyk�a b�jka. Kiedy ok�adali si� pi�ciami, odg�os raz�w dobiega� a� do mojej skalnej wn�ki, widzia�em, jak z ich twarzy tryska krew i �e pluj� z�bami i krwaw� pian�, a kiedy chwycili za or�, po paru chwilach jeden ci�� drugiego mi�dzy barkiem a szyj� tak pot�nie, �e ostrze przer�ba�o cia�o a� do po�owy i ugrz�z�o w ko�ciach. Mimo to ten ci�ty walczy� jeszcze, oddaj�c wet za wet, a� w ko�cu os�ab�, zatoczy� si� i run�� na bruk, obryzguj�c wszystko wok� juch�. Zwyci�zca uwolni� sw�j miecz, przydeptuj�c tamtemu przer�ban� pier�, a potem jakby nigdy nic wr�ci� za swoj� �aw�, mimo �e z barku zwisa� mu czerwony p�at odci�tego mi�sa, a z rany na g�owie krew la�a si� strumieniem. �miej�c si�, zgarn�� j� z twarzy i strzepn�� na bruk, jakby by�a pecyn� b�ota, a potem przyj�� od kogo� dzban i pi�, pozwalaj�c si� klepa� po plecach w�r�d �miechu i �art�w. Dopiero potem jakby od niechcenia owin�� rany przyniesionymi mu szarpiami.

Martwego odci�gni�to na jakiej� szmacie i wydawa�o si�, �e ca�a ta rze�nia nikomu nie zepsu�a wieczoru.

M�oda niewiasta ta�czy�a boso na stole, w jednym r�ku trzymaj�c r�g z piwem, a w drugim r�bek sukni, kt�r� unios�a tak wysoko, �e dostrzeg�em jej ko�ysz�ce si� do rytmu po�ladki.

Wp�yw piwa by�o na nich wida� dopiero p�no w noc, kiedy powinni by� ju� nieprzytomni, a ognisko zmieni�o si� w stert� roz�arzonych g�owni i tylko lampy na tr�jnogach p�on�y. Wtedy jednak Ludzie Nied�wiedzie zacz�li rozchodzi� si� parami po zakamarkach, goni� ze �miechem w ciemno�ciach, a nawet w u�cisku stacza� pod st� na oczach wszystkich. Na pode�cie pode mn� jaki� ros�y m�� dogadza� pannie z zapa�em, a� mia�em wra-; �eni�, �e rozszczepi j� na p� i �e trz�sie si� skalna �ciana, a ona odpowiada�a mu z takim entuzjazmem, jakby byli zupe�nie sami.

Czeka�em, bo zdawa�o mi si�, �e nocne pija�stwo to najlepszy moment na ucieczk�. W ca�ym grodzie nie by�o chyba nikogo trze�wego, kogo obchodzi�oby cokolwiek poza tym, co ma w dzbanie, albo tym, co s�siadka ma pod sukni�.

Obmaca�em krat�, ale niewiele z tego wynik�o. Zawiasy wisia�y na �elaznych hakach g��boko wbitych w ska��, pr�ty by�y grubsze ni� m�j kciuk, a skobel znajdowa� si� daleko i zamyka�a go �elazna przetyczka, kt�rej nikt z wewn�trz nie zdo�a�by dosi�gn��. Ska�a mo�e i by�a mi�kka jak na ska�� i pewnie wybornie dawa�a si� rze�bi� �elaznym d�utem, oskardem albo pierzchni�, ale nie mia�em co marzy� o tym, �e skrusz� j� paznokciami b�d� ostrzem no�a, kt�ry wci�� ukrywa�em pod pach�, w specjalnej kieszeni kurty. Uniesienie kraty i wywa�enie z zawias�w by�o niemo�liwe, nawet gdyby�my zdo�ali j� d�wign��, bo wchodzi�a w wykut� wn�k� i zaraz zapar�aby si� o kamienny strop.

Mimo to czeka�em w nadziei, �e wydarzy si� co�, co pozwoli nam uciec.

Po jakim� czasie uczta zacz�a przycicha� i zamiera�, jeszcze z r�nych zakamark�w dobiega�y okrzyki, j�ki i chichoty, muzykanci przestali gra�, zosta� tylko jeden grajek brzd�kaj�cy cicho na harfie i �piewaj�cy co� smutno oraz kilku ludzi, wci�� siedz�cych przy stole i rozprawiaj�cych nad czym� z zapa�em i zafrasowaniem. By�o jeszcze dw�ch m��w, kt�rzy gaw�dzili pos�pnie, siedz�c na uboczu, patrz�c w �ar dogasaj�cego ogniska i dziel�c si� piwem z jednego dzbana. Reszta rozesz�a si� albo zasn�a w najdziwniejszych miejscach, czasem na stole, z g�ow� w�r�d p�misk�w, pokruszonych kawa�k�w chleba i ko�ci, albo, jak jeden m��, pod stajni�, na stercie s�omy zmieszanej z nawozem.

Jeden z ostatnich biesiadnik�w, zanim poszed� spa�, wypu�ci� z zagrody kilka nyfling�w, kt�re zacz�y �azi� po dziedzi�cu, obw�chiwa� le��cych ludzi albo ogryza� znalezione ko�ci. Ich widok zupe�nie pogrzeba� we mnie nadziej�, cho� doprawdy nie wiem dlaczego, skoro wci�� tkwi�em zamkni�ty za krat�.

Odsun��em si� od pr�t�w i poszed�em spa� z kapturem pustynnego p�aszcza na g�owie, obejmuj�c si� ramionami. Zasn��em, my�l�c o Maranaharze mojego dzieci�stwa. My�la�em jednak o ulicach, pa�acach i bazarach, a nie o ludziach. Zw�aszcza za� nie o kobietach, kt�rych brak stawa� si� dla mnie poma�u nie do zniesienia. Mimo �e zosta�em niewolnikiem, wysmagano mnie pejczem, a nast�pnego dnia mia�em zosta� sprzedany na targu, najbardziej doskwiera�a mi nie niewola, poraniona sk�ra i obola�e mi�nie, a moja m�sko��, bolesna i wyg�odnia�a. Taka jest bowiem si�a m�odo�ci, o kt�rej �piewaj� poeci i do kt�rej ka�dy wzdycha, mimo �e wi�kszo�ci nie przynosi nic poza czczo�ci�, t�sknot� i pragnieniem nie do nasycenia.

Kiedy jednak zasn��em, nie powr�ci�em do mojego miasta ani w ramiona Wody, c�rki Tkaczki. B��ka�em si� po podziemiach Czerwonej Wie�y, w�r�d dymu kadzide�, zawodzenia i wij�cych si� na �cianach relief�w z�batych bogi� oraz mozaik z ko�ci. Dlatego przebudzenie w zimny, mglisty ranek by�o dla mnie ulg� i przez chwil� cieszy�em si�, �e jestem tu, gdzie jestem.

Obudzi� mnie Snop, jeszcze zanim przyniesiono nam straw�.

Za krat� zrobi�o si� ju� szaro, ale wi�kszo�� Ludzi Nied�wiedzi, kt�rzy nie poszli pod dach, wci�� spa�a.

��Musimy si� naradzi� � oznajmi�. � Potem mo�e nie dadz� nam ju� okazji.

��Dzi� nas sprzedadz�, tak powiedzia� ten cudak � odpar�em. � Jaka jest nadzieja, �e pozostaniemy razem?

��Niewielka � rzek� Snop. � Bardzo niewielka. Na to jednak, co dzieje si� teraz, niewiele poradzimy.

��Musimy wi�c uciec, zanim dojdzie do handlu � powiedzia� Benkej. � Im pr�dzej, tym lepiej. Zanim staniemy si� wyg�odniali i wyn�dzniali, zanim bicz poprzestawia nam ko�ci. I zanim nas rozdziel�.

��St�d nie uciekniemy � rzuci� Snop ponuro. � Tutaj zbyt wielu posz�oby nas szuka�, bo jeszcze na nas nie zarobili i dlatego, �e si� tego spodziewaj�. Ka�dy niewolny pr�buje ucieczki na pocz�tku, p�ki ma nadziej�. Ten ca�y Mord�wi�, czy jak si� tam zwie, mia� racj�. Z�api� nas szybko, potem nyflinga fiki-fiki Amitraj i siach.

��Co zatem robi�? � spyta�em. � Sprzedadz� nas r�nym ludziom w r�ne miejsca i jak potem odnajdziemy si� w tych dzikich g�rach? Nawet je�li uciekniemy?

��Ten, kto ucieknie pierwszy, niech odnajdzie i uwolni pozosta�ych � zaproponowa� N�Dele.

��A jak ma ich odnale��, sam b�d�c �cigany?

��Jeste�my tropicielami. Ca�e �ycie �cigaj�. Taki fach.

��Mam i�� na p�noc � oznajmi�em. � Tak m�wi ten ca�y m�j los. Na p�noc, w stron� morza. Kiedy si� uwolni�, tam b�d� zmierza�. Spotkajmy si� na p�noc st�d, na brzegu morza, je�eli nie zdo�amy si� odnale�� inaczej.

��Nie na ca�ym brzegu � przerwa� Snop. � Bo b�dziemy czeka� na siebie jeden o staj� od drugiego, a� si� zestarzej� nasze wnuki. Z g�r zwykle sp�ywaj� rzeki. Spotkajmy si� u uj�cia tej, kt�ra p�ynie najbli�ej tej osady, a wpada do morza na p�nocy.

��Nawet nie wiemy, czy tu jest taka rzeka. Niech b�dzie pierwsze uj�cie od zachodniej granicy w tej krainie.; Zatem dajemy si� sprzeda�?

��Nikt nas nie b�dzie pyta� o zdanie. A st�d, powiadam, nie damy rady uciec. Ale potem trafimy gdzie�, do jakiego� w�a�ciciela. Mo�e b�dzie to zwyk�a wioska, nie twierdza.

��Najpierw wam powiem, jak to jest z niewolnikiem � I niespodziewanie odezwa� si� Aligende. � U nas w Kebirze kiedy� by�o tak, �e ludzie z r�nych klan�w i rod�w �apali si� nawzajem na pot�g�. Wojna, k��tnia, wr�da, cokolwiek. Ka�dy Kebiryjczyk m�g� p�j�� w p�ta z lada powodu. Niekt�rych sprzedawano za morza, a niekt�rych jedynie innym Kebiryjczykom. Do tego dosz�o, �e kiedy jaki� nkhozi, kr�l po waszemu, nie mia� pieni�dzy, to sprzedawa� poddanych. Biedacy sprzedawali w�asne dzieci. Cz�owiek sam m�g� si� sprzeda�, je�li by� biedny. Te�ciowa mog�a sprzeda� synow�. Brat brata. To by�o jakie� szale�stwo. Mieli�my niewolnik�w, kt�rzy mieli niewolnik�w maj�cych niewolnik�w. Ka�dy do kogo� nale�a� i kogo� posiada�. Nikt ju� nie umia� powiedzie�, o co I chodzi. Tak by�o za czas�w mojego ojca i sam to jeszcze pami�tam, dlatego wiem o tym wiele. Powiem wam, jak I jest z niewolnikami. Na pocz�tku ka�dy chce uciec i nie my�li o niczym innym. Dlatego odbieraj� mu nadziej�. R�nie. Batem, g�odem albo strachem. Udaj�, �e nie pilnuj� dok�adnie, a kiedy uciekniesz, �api� i ch�oszcz�. Karz� tak, �eby nie chcie� ucieka�. Czasem jednego zabijaj� �eby pozostali pami�tali. Czasem jednak u�ywaj� do tego imion bog�w: Sud�u Kadomle albo Ifa Hanteria. I tego trzeba si� strzec najbardziej, bo je�li odbior� dusz� i schowaj� sobie, ju� nie b�dziesz cz�owiekiem wolnym. Nigdy. Us�yszysz s�owo albo d�wi�k i padniesz na twarz, pos�uszny. Dlatego m�wi�: musimy ich przechytrzy�. Przeczeka�. Pracowa� cierpliwie i nie ucieka�, kiedy zdarzy si� okazja, bo te pierwsze okazje sami uczyni�. Nie wolno ucieka� pierwsze dwa, trzy miesi�ce. Niech si� uspokoj�. Niech im si� znudzi pilnowa�. Uczy� si� ich mowy. Pracowa�. Oszcz�dza� si�y i zdrowie. Przygotowa� spos�b i wiedzie� dok�adnie, gdzie si� jest. Pozna� kraj i ludzi. A potem dopiero uciec. Ja m�wi�: uciekamy za trzy miesi�ce, chyba �e tu przyjdzie taka pogoda, �e b�dzie niemo�liwie. Wtedy uciekamy na pierwsz� ciep�� por�. I idziemy na p�noc.

��Co z no�ami? � zapyta� Benkej. � Znajd�, to nyflinga fiki-fiki i sami wiecie.

��N� jest w kurcie dobrze schowany, bo im do g�owy nie przysz�o, �e zwi�zany niewolnik wystawiony na handel mo�e mie� co� takiego. Trzeba je przemyci�, ale du�o ryzykujemy. Wed�ug mnie, zostawiamy kurty tutaj razem z no�ami, bo w trakcie handlu nas rozbior�, a na pewno b�d� maca�.

��Kupiec mo�e nie pozwoli� wr�ci� do tej �wietnej komnaty po rzeczy. Kupi i zabierze. We�my kurty, ale rozbierzmy si� sami. Je�li ka�� si� ubra�, nie zak�adamy kurty, niech le�y obok. Potem za� trzeba je schowa� inaczej. Kiedy przeszukuj� cz�owieka, zwykle oklepuj�nogi, r�ce i boki. S� dwa dobre miejsca: w bucie albo na rzemieniu, kt�ry jest przy pochwie, na plecach. Tylko rzemienia nie wk�ada si� na szyj�, ale wi��e do p�tli pod ko�nierzem. Mo�na go te� spu�ci� nisko, �eby n� schowa� si� mi�dzy po�ladkami. Ma�o jest ch�tnych do macania cudzych zadk�w i oby�my ich nie spotkali. To zreszt� m�wi� dla uszu tohimona, kt�ry nie jest tropicielem, bo reszta to wszystko �wietnie wie. Teraz po�egnajmy si� i po�wi��my dusze Id�cemu Pod G�r�, bowiem potem mo�e nie by� okazji � zako�czy� Snop.

Usiedli�my w kr�gu, dotykaj�c si� kolanami, a potem wyci�gn��em przed siebie pi��, kt�r� Snop nakry� d�oni�, a po nim pozostali. Opu�cili�my g�owy i przem�wili�my do Id�cego Pod G�r�, by odwr�ci� si� i o�wietli� nam drog�.

Kiedy wstali�my, ka�dy z nich sk�oni� si� przede mn�, unosz�c pi�� otulon� drug� d�oni�, i powiedzia�: mosu kando.

��Jeste�my askari armii Kirenenu, tohimonie. Twoimi lud�mi � powiedzia� Snop. � Nigdy nie b�dziemy niczym innym, a� nasza misja zostanie zako�czona. Nie zniewol� nas te dzikusy. Odnajdziemy ci�. Odnajdziemy wszystkich. Nikt nie utrzyma w p�tach tropiciela, kt�ry umie zabi� nawet ig��.

A potem us�yszeli�my kroki na drabinie i odwiedzi�o nas tych samych dw�ch ludzi � Njorvin i ten drugi, co przebiera� si� za potwora. Dzi� jednak by� wyn�dznia�y i blady, co chwil� krzywi� si� i potrz�sa� g�ow�. Njorvin za� trzyma� w d�oni spore przedziurawione jajko, z kt�rego wypija� zawarto��. Nie weszli, tylko zawo�ali Benkeja, kt�ry wr�ci� po chwili z wiadrem zawieraj�cym polewk�, kwa�n� i rzadk�, oraz z wielkim, grubym plackiem, kt�ry taszczy� pod pach�. Gdy go po�amali�my, okaza� si� chlebem o dziwnym zapachu w ciemnym, br�zowym kolorze. Ciasto by�o gliniaste i zgrzyta�o w z�bach, jakby do m�ki dodano piasku.

A potem pos�ano nas do pracy. Niezbyt ci�kiej. Sprz�tali�my obor�, nosili�my gor�c� wod� w wiadrach. Ja i Benkej mieli�my zebra� stert� s�omy z nawozem spod stajni i za�adowa� na dwuko�owy w�z, mniejszy od tego, jakim poprzedniego dnia wozili�my towary. Na kupie nawozu le�a� jeszcze m��, kt�ry zwali� si� na ni� w nocy i spa�, mimo �e �azi�y po nim �uki i obsiada�y muchy.

Benkej wymierzy� mu kopniaka, po czym sk�oni� si� z szacunkiem i pozostaj�c w uk�onie, oznajmi� bardzo pokornym i uleg�ym tonem:

��Wsta�, zarzygana �winio, bowiem mam wywie�� ten gn�j i nie umiem go odr�ni� od twego cielska. Wsta� wi�c, zanim nadziej� ci� na wid�y wraz z reszt� nawozu i wywioz� do gnoj�wki, gdzie twoje miejsce.

M�� ockn�� si� i uni�s� twarz z obornika, wypluwaj�c s�om�, a potem d�wign�� si� chwiejnie i krytycznie obejrza� prz�d swojej sk�rzanej koszuli. Potem dostrzeg� nas z wozem i wid�ami, stan�� wi�c na nogi, znalaz� jeszcze utyt�an� okropnie czapeczk�, kt�r� nasadzi� na g�ow�, i odpowiedzia� nagle czystym amitrajskim:

��Dziwne, �ni�o mi si�, �e trafi�em zn�w do kraju po�udnia.

Po czym odszed�, zataczaj�c si�.

Kiedy wywozili�my gn�j za mury, towarzyszy� nam cz�owiek z �ukiem i wielkim jak ciel� czarnym psem, mogli�my jednak spojrze� na chwil� na niebo, po kt�rym sun�y ci�kie chmury, oraz na las i otaczaj�ce nas g�rskie grzbiety. Nie mogli�my tylko odetchn�� powietrzem wolno�ci, bowiem ca�kiem przesi�kli�my nawozem.

By�y to zwyk�e prace gospodarskie, nic specjalnie trudnego ani te� ci�kiego. Nosili�my kosze jakich� bulw poro�ni�tych �uskami, zamiatali�my dziedziniec.

Kiedy si� z tym uporali�my, Njorvin w towarzystwie naszego w�a�ciciela zaprowadzili nas do wykutej w skale komory, gdzie znajdowa�o si� wyrze�bione w kamieniu palenisko i �arzy�y si� w�gle.

��Amitraj przyniesie du�o drzewo. Tam sterta, gdzie przyniesie. Zapali mn�stwo po�ar. Potem woda do garnek. � Tu wskaza� olbrzymi czarny kocio� z �a�cuchami i hak nad paleniskiem. � Gor�ce i zimne woda potem do ceber. Wszystkie Amitraj i Kabir-cz�owiek do ceber i chlap-chlap. Wszystka wymyci do b�yszczy. Nie trzeba �mierdzi kupa. Cz�owiek nie lubi, jak kupuje, co �mierdzi kupa. Du�o kupa, ma�o gylding. Niedobrze. Potem Anutraj i Kabir-cz�owiek ca�a brudna woda do dziury i umyli ceber. Tam �ug w miska. Ma�o brali, bo parzy. Jak umyli, za�o�yli szata i na dziedziniec przyszli do zacny Walhardi. On Walhardi w�a�ciciel. Szybko, szybko, myci.

Mogli�my si� wi�c wyk�pa� i umy� i sprawi�o nam to ogromn� przyjemno��. A woda, kt�r� potem wylewali�my do wykutej w skale okr�g�ej dziury, by�a jak rzeka po powodzi, m�tna i mulista, i wcale nie przypomina�a wody.

Na dziedzi�cu trwa�a gor�czkowa krz�tanina. Wzd�u� muru rz�dem ustawiano sto�y na koz�ach z bali i wsz�dzie by�o pe�no ludzi spiesz�cych z tobo�ami w r�ku. G��wnie za� noszono p�yty soli, kt�re przywie�li�my z Amitraju, i inne towary naszej karawany Walhardi natychmiast zagoni� nas do roboty, wskazuj�c r�ne rzeczy zwini�tym biczem. Przynie�li�my drewniany st�, a potem zbudowali�my nad nim napr�dce daszek z �erdzi i okryli�my zwini�tymi matami plecionymi z jakiego� sitowia. Potem za� kaza� nam nosi� s�l, dzbany pachnide� i zwoje sk�r, kt�re uk�adali�my pod sto�em i na blacie, podczas gdy N�Dele pod jego kierunkiem rozwiesza� sk�adan� �elazn� wag�. Na koniec poleci� nam przynie�� d�ug� �aw� i usi��� obok siebie. A co jeszcze dziwniejsze, obok nas postawi� nasze kosze podr�ne, maj� tam bowiem taki obyczaj, �e niewolnika sprzedaje si� wraz z tym, co mia� przy sobie, i z regu�y mo�e on to zatrzyma�. Bro�, kt�r� odnalaz� w jukach, uzna� chyba za cz�� towaru zostawionego mu przez karawan�, bez zwi�zku z nami, wi�c nie nabra� �adnych podejrze�, tylko rozwiesi� j� pod daszkiem swojego straganu.

Potem zza chmur wysz�o blade, niedaj�ce zbyt wiele ciep�a s�o�ce i zrozumieli�my, �e przesz�o po�udnie. Od rana do twierdzy wchodzili i wje�d�ali obcy, kr�cili si� pomi�dzy straganami i patrzyli na wyk�adane towary, lecz nikt nic nie kupowa�.

W ko�cu zjawi� si� te� Njorvin i rozm�wi� z naszym panem, kt�ry da� mu kilka monet.

��Wszystkie Amitraj i Kabir-cz�owiek poszli z ja. Do Starca M�wi-Prawem. Njorvin us�yszy starzec i powie Amitraj, co b�dzie.

Poszli�my wi�c na s�d, czyli przed oblicze ma�ego, chudego starca o d�ugich siwych w�osach i brodzie, siedz�cego na beczce z rogiem w d�oni i zakutanego p�aszczem. Najpierw kazano nam poda� imiona, kt�re siedz�cy u st�p starca m�odzieniec o starannie uczesanych jasnych w�osach zapisa� maczan� w tuszu trzcink� na du�ym kawa�ku bia�ej kory, stawiaj�c kanciaste znaki.

��Dlaczego kupcy sprzedali Amitraj i Kabir-cz�owiek? � spyta� nast�pnie Njorvin.

��Jeste�my najemnikami � odpar�em. � Ochraniali�my karawan�, a potem uznali, �e lepiej nas sprzeda�, ni� p�aci�. Nie bali si� bowiem dalszej drogi bez ochrony, bo id� daleko od ucz�szczanych szlak�w. Otruli nas dr�tw� wod� i zwi�zali.

Njorvin nachyli� si� nade mn� ze zmarszczonymi brwiami, kiedy m�wi�em, i zdawa�o si�, �e ze wszystkich si� usi�uje poj��, co mu powiedzia�em. Powt�rzy� bezradnie �najmikami�, ale podpowiedzia� mu stoj�cy opodal m��. Starzec te� co� rzek� i chyba pospo�u doszli do porozumienia.

��Amitraj i Kabir-cz�owiek kiedy� niewolni? � zapyta� zn�w Njorvin, krzy�uj�c r�ce w nadgarstku i zaciskaj�c pi�ci, jakby podawa� d�onie pod p�ta.

��Wszyscy jeste�my wolnymi lud�mi � odpar�em na to dumnie.

��M�czyzna-dziecko m�wi za wszystkie Amitraj i Kabir-cz�owiek? � spyta�, wskazuj�c na mnie. Przytakn�li�my.

��Teraz nie k�amie, bo du�o bici. Kto� bi� �eglarz Smarselstrand ludzia?

Zaprzeczy�em, jakoby�my kiedykolwiek walczyli z Lud�mi Nied�wiedziami, a Njorvin pokr�ci� g�ow�.

Starzec drapa� si� w g�ow�, a potem zamkn�� oczy i pocz�� si� ko�ysa� na beczce, i wygl�da�o na to, �e z &� sn��.

Stali�my bezradnie, a w ko�cu Njorvin wyci�gn�� d�o�, by potrz�sn�� go za rami�, gdy dziadyga otworzy� oczy i wyrecytowa� co� skrzypi�cym, dobitnym g�osem.

��Prawo m�wi: wy nie wzi�ci do niewoli w wojna. Was sprzeda� inne ludzie. Prawo m�wi wi�c: dla Amitraj niewola pi�� zim ka�dy, a Kabir-cz�owiek trzy. Kabir-ludzie dobrzy, wszystka Amitraj niedobrzy. Teraz rok jesion. Dadz� pi�tno li�� jesion i litera pi��. Teraz boli. Nie wyrywa i nie walczy, bo te� dadz� pi�tno i trzyma d�ugo, a� niewolny za�nie od boli.

Przyniesiono wi�c kosz w�gli, z kt�rego stercza�y �elaza zako�czone znakami, takie jak do cechowania byd�a, tylko mniejsze, i nacechowali nas. Nie wyrywali�my si�, wiedz�c, �e nic to nie da, ale i tak dw�ch wielkich Ludzi Nied�wiedzi trzyma�o nas za ramiona podczas przypalania. Przy�o�yli nam na ramieniu dwa znaki, jeden o kszta�cie li�cia, a drugi wygl�daj�cy jak ga��zka z odrostami. Trzymali �elaza kr�tko, zaledwie ma�� chwil�. Uda�o mi si� nie krzykn��, ale przy drugim pi�tnie �zy pociek�y z oczu, mimo �e nie mia�em zamiaru p�aka�. N�Dele sprawia� wra�enie, �e wcale tego nie zauwa�y�, Snop sykn�� tylko przez z�by, za� Benkej d�ugo nazywa� wszystkich ob�apiaczami o�lic, synami gamratek i jeszcze wieloma s�owami, z kt�rych sporo nie zna�em.

B�l by� okropny i mia�em wra�enie, �e rana przepala moje rami� na wylot i wkr�tce pojawi si� na drugim barku. Njorvin da� mi kubek zimnej wody i poradzi�, bym wyla� na oparzenie, ale pomog�o tylko na moment, a za�o�ona z powrotem koszula zadawa�a mi jeszcze wi�cej b�lu.A potem wr�cili�my do straganu, gdzie Walhardi odwa�a� komu� od�amany od p�yty kawa� soli. Tamten za� zap�aci� dwiema srebrnymi monetami i zrozumia�em, �e N�Goma Mpenenzi mia� racj�, inwestuj�c akurat w t� przypraw�, w kraju Ludzi Nied�wiedzi by�a bowiem dro�sza ni� nassimskie pachnid�a.

Nie spodoba�o mu si� to, co us�ysza�, i przez chwil� k��ci� si� z Njorvinem, jednak potem przeprosi� go, nM kaza�, by popilnowa� mu straganu, i poszed� k��ci� si� ze starcem, gdzie chyba nic nie wsk�ra�.

Siedzieli�my zatem przy straganie, a Walhardi za�o�y� nam na szyje �elazne obr�cze z �a�cuchem, raczej po to, by by�o wida�, �e jeste�my niewolnikami, ni� w innym celu, bo zamkn�� je tylko przetyczk�. Kupuj�cych nie by�o wielu, wydawa�o si�, �e dopiero przybywaj� do grodu i interesowa�a ich g��wnie s�l. Kilka razy kto� kaza� nam podnosi� si� z �awy i zdejmowa� odzienie, wi�c w ko�cu siedzieli�my nadzy, okryci jedynie narzuconymi na ramiona kapotami. M�czy�ni szturchali nas szorstko i macali mi�nie albo zagl�dali w z�by, niewiasty za� zupe�nie bezwstydnie szczypa�y w po�ladki i ogl�da�y przyrodzenie, bowiem ludzie ci �yj� ca�kiem jak wilki i nie znaj� niczego w rodzaju jakiejkolwiek skromno�ci.

Do wieczora jednak nie sprzedano �adnego z nas i zacz�li�my si� obawia�, �e teraz zginiemy. Jednak przyszed� w�wczas Njorvin i usiad� obok na zydlu.

��Nie trzeba jeszcze przestraszony � oznajmi�. � Pierwsza dzie� jarmark zawsze ma�o ludzia, wszystka tylko s�l i s�l. Jutro lepsza dzie�, lepsza kupca, du�o gylding, du�o mn�stwo ludzia. Kupi� bro� i materia�, i pachnid�a. Teraz: co umi dobre?

Nie wiedzieli�my jednak, jak na to odpowiedzie�, a� Njorvin odstawi� sw�j dzban i zacz�� udawa�, �e robi r�ne rzeczy.

��Co umi? Kopa�? Gra muzyka? Leczy chory, s�aby? Za�piewali? Strzela? Tnie mieczem? Robi jad�o? Buty? Co umi dobre? Co umi m�czyzna-dziecko? Jak nazywa?

��Jestem Terkej � oznajmi�em, postanawiaj�c nie podawa� mojego kirene�skiego imienia. � I jestem snycerzem. Umiem te� gra� na cintarze i flecie, umiem pisa� i czyta� � m�wi�c to, pokazywa�em r�kami r�ne czynno�ci, a Njorvin spogl�da� na mnie znad kubka.

��Gra muzyka, bardzo dobrze. A co to snitser? Wskaza�em na jeden z naszych mieczy tropiciela -

kr�tki, lekko zakrzywiony jasargan, kt�rym bawi� si� Walhardi i kt�ry chcia� chyba zatrzyma� dla siebie. Jasargan nale�a� do Snopa i mia� napuszczony miedzi� niewielki znak �Piorunowego� tymenu piechoty.

��Kowal? Robi no�a?

��Umi � przytakn��em. � Ale snycerz robi ozdoba na �elazo. Umi he�m, umi pancerz.

Njorvin powiedzia� co� do Walhardiego i obaj pokr�cili g�owami z niedowierzaniem, a potem zwr�ci� si� do pozosta�ych.

Snop, jak ka�dy Kirenen, mia� �wi�cenia rzemie�lnika, ale by� szkutnikiem, co trudno pokaza� r�kami.

��Robi okr�t? Knar?

��Okr�t jest du�y � t�umaczy� Snop. � Du�o ludzia. Umi, ale dobrze robi ��dka. ��dka ma�a, okr�t du�y. Rozumi?

��Wudka� � powt�rzy� niepewnie Njorvin. � Ma�a w�dka?Snop uda�, �e wios�uje, i zakre�li� wok� siebie d�o�mi: � ��dka.

Njorvin rozpromieni� si� i wykrzykn�� jakby �snekja-maktar�, wskazuj�c na Snopa, a potem wy�o�y� Walhardiemu.

N�Dele i Benkej nie byli rzemie�lnikami, lecz zanim wst�pili do wojska, N�Dele handlowa� jak ka�dy Kebiryjczyk, tak�e uprawia� ziemi� i polowa�, ale nie by� pewien, czy w tym kraju jego umiej�tno�ci na co� si� zdadz�, za� Benkej o�wiadczy� ponuro, �e robi� mn�stwo rzeczy, jednak wiele z nich wola�by zachowa� dla siebie. W ko�cu ustalono, �e obaj poluj�, N�Dele umie �owi� ryby, a Benkej naprawia� buty i ubranie, a tak�e strzela� z �uku, co w ko�cu potrafi ka�dy �o�nierz. Njorvin za� koniecznie chcia� wiedzie�, czy N�Dele umie si� bi�. Wypytywa� o to na r�ne sposoby, ale Aligende wykr�ca� si�, gdy� um�wili�my si�, by ukrywa� nasze bojowe umiej�tno�ci. W ko�cu okaza�o si�, �e Njorvinowi chodzi o jakie� zapasy i walk� bez broni, wi�c Aligende przyzna�, �e bije si� jako tako, poniewa� w jego plemieniu uczy si� tego ka�dy, tak�e niewiasty.

Przed wieczorem nakryli�my stragan g�st� sieci� z naszytymi dzwoneczkami, na dole zapi�li�my na �a�cuch, bo Walhardi obawia� si� o sw�j cenny towar, a potem odprowadzono nas do komory za krat� i dano cebrzyk pe�en gotowanych ziaren, a tak�e troch� piwa. Walhardi przyni�s� nam te� jak�� ostro pachn�c� ma�� w ma�ym glinianym garnuszku, kt�ra przynios�a ulg� na rany pozostawione przez pi�tna.

P�no w noc s�ycha� by�o �piewy i wrzaski zza bramy, gdzie na ��ce roz�o�yli si� ze swoimi wozami ci, kt�rzy przybyli po s�l, i wielu chodzi�o jeszcze po dziedzi�cu, gdzie przy sto�ach biesiadowali mieszka�cy twierdzy i kupowali od nich piwo na dzbany, s�ono p�ac�c za to miedzi�. Widzia�em te�, �e niekt�re niewiasty od przyby�ych sz�y z kupcami, je�li ci p�acili im sol�, mimo �e wygl�da�y na mo�ne gospodynie, i nikt si� temu nie dziwi�, a obie strony by�y zdania, �e zrobi�y dobry interes.

Drugiego dnia wysz�o s�o�ce i zrobi�o si� troch� cieplej, cho� co chwil� wia� zimny wiatr. My za� nie musieli�my pracowa�, tylko siedzieli�my na �awie w �a�cuchach. Tego dnia przyby�o du�o wi�cej kupuj�cych i wszystkie stragany oblega� t�um. Ca�y czas najch�tniej sprzedawano s�l i zauwa�y�em, �e jej cena jeszcze ro�nie.

Kupuj�cy tak�e to widzieli i zacz�o dochodzi� do awantur, szczekano w�wczas do siebie twardymi s�owami, kt�re brzmia�y, jakby kto� ciska� o ska�� zw�j �a�cucha, kupuj�cy za� gry�li w�sy przy p�aceniu i cz�sto chwytali za r�koje�� miecza. Si�gano te� po inne towary, przy czym przyprawy kupowano najcz�ciej, ale inne rzeczy tak�e budzi�y zainteresowanie. Pachnid�a i wonne olejki kupowa�y najch�tniej niewiasty, ale brali te� m�owie, ostro�nie odlewaj�c je do male�kich metalowych buteleczek, i k�adli na szalach wagi, odmierzaj�c zap�at� w czystym srebrze. Jaki� starzec kupi� tanio m�j kij szpiega. Wiedzia�em, �e to m�j, bo lekko klekota�o w nim ukryte ostrze w��czni, starzec stwierdzi� chyba, �e laska jest p�kni�ta, i wytargowa� j� za bezcen. Kiedy to zobaczy�em, zrobi�o mi si� niewymownie przykro. Nie zlicz�, ile razy bro� ukryta w kiju uratowa�a mi �ycie, i bardzo go polubi�em. W�drowiec z kijem m�g� porusza� si� po kraju Pramatki, gdzie wszystkiego zakazano, i nikt nawet nie wiedzia�, �e jest zbrojny.Znacznie te� cz�ciej kazano nam stawa� nagim i szturchano z namys�em, ale wydawa�o si�, �e Walhardi chcia� za nas zbyt drogo. On i Njorvin zachwalali nasze zdrowie, si�� i nadzwyczajne umiej�tno�ci. Ja, ich zdaniem, umia�em chyba ku� magiczny or� jak w bajkach, a do tego �piewa� najcudowniej w �wiecie, Snop by� nieomal kr�lewskim budowniczym okr�t�w, N�Dele w og�le ba�niowym magiem z Kebiru i mistrzem pi�ci, za� Benkej pozostawa� wybornym my�liwym i �ucznikiem, jakiego �wiat dot�d nie ogl�da�, trafiaj�cym jask�k� w locie.

Dzi�ki tym zachwalaniom obmacywano nas znacznie cz�ciej i po jakim� czasie wszyscy czuli�my si� jak obici kijami. Wci�� musieli�my wstawa� i siada�, ale poza tym niewiele si� wydarzy�o.

Kiedy zbli�a� si� zach�d s�o�ca, nie odes�ano jednak naszej czw�rki do klatki. Poczu�em gwa�towny strach, aczkolwiek to, �e po dw�ch dniach nas zabij�, mimo wszystko wyda�o mi si� nieprawdopodobne. Wci�� na dziedzi�cu kr�ci�o si� mn�stwo ludzi, gra�a muzyka i handel wci�� szed�, a na straganach znajdowa�o si� coraz mniej p�yt z sol� mimo przera�liwie wysokich cen. Do Walhardiego przysz�o dw�ch m��w. Jeden z nich by� miejscowy, kr�py i brodaty, mia� te� poci�g�e rysy �eglarza, by� jednak ca�kiem �ysy i bardzo niski. Du�o mniejszy nawet ode mnie i Benkeja i jeszcze tu nie widzia�em m�a tak ma�ego wzrostu. Drugi natomiast wielki, z wypuk�ym brzuchem i z kolei znacznie wy�szy ni� inni �eglarze. Chodzi� na wp� nago, nosi� jedynie przepask� ze sk�ry oraz obuwie i wygl�da� na Nassimczyka. W�osy na g�owie mia� wygolone, tylko na czubku zosta� mu kosmyk, a wok� ust nosi� kr�g zarostu. Nadgarstki przyozdobi� sk�rzanymi bransoletami nabijanymi �elazem, a w uszy wpi�� du�e kolczyki. Przez jaki� czas targowali si� z Walhardim i pokazywali to pieni�dze, to nas siedz�cych na �awie, ale rych�o okaza�o si�, �e nie zamierzaj� kupi� niewolnik�w.

Niezawodny Njorvin zaraz wy�o�y� nam, o co chodzi.

��Oni dwa chcieli Czarny Urfa bi� Kabir-cz�owiek. Dawa� du�o gylding. Walhardi si� zgodzi�. Te� da� gylding. Teraz bardzo trzeba Kabir-cz�owiek mn�stwo bici tego Czarny Urfa. Zbi�, a� le�y, to Walhardi ucieszy�. Dawa Kabir-cz�owiek mi�so i piwo, i p� dziesi�tej ca�a gylding. Je�li Kabir-cz�owiek le�y, Walhardi bardzo smutny. �le dla wszystka Amitraj i Kabir-cz�owiek. Sprzeda tanio. Jak kto� kupi tanio, to nie dba. Wszystka ci�ka praca i du�o bici, t�uc kamie� i ci�� drzewo. Ma�o jad�o u kto� g�upi. A� wszystka szybko umrze� i nie zobaczy� wolno��, tylko le�e� gdzie� w b�oto, martwy i smutny.

I tak sta�o si�, �e N�Dele musia� wyj�� na �rodek i stan�� naprzeciw wielkiemu Nassimczykowi, kt�ry rycza� jak byk, toczy� pian� z ust, tupa� i przewraca� oczami. A wok� ustawi� si� kr�g gapi�w, wszyscy krzyczeli i na zmian� a to pokazywali sobie sakiewki, a to �ciskali nawzajem bicepsy. Ludzie ci kochaj� walk�, ale jeszcze bardziej kochaj� si� zak�ada�. Bardzo szybko stali�my si� atrakcj� dla wszystkich. Wyznaczono teren, na kt�rym mia�a si� toczy� walka, w rogach ustawiono lampy na tr�jnogach, wyznaczono kr�g i posypano go trocinami z worka.

��Nie wiem, co ci radzi� � oznajmi� Snop. � Ale lepiej, �eby� wygra�. Spr�buj go zm�czy�, jest t�usty jak wieprz i zarozumia�y jak wszyscy Nassimczycy uwa�aj�cy si� za potomk�w swoich nadaku.

��Mosu kando, okunin � powiedzia� N�Dele i u�miechn�� si�. � Zrobi�, co si� da, tylko przy takiej walce nic nie i wiadomo.

��Nie trzeba �adne narz�dzie � wyja�ni� Njorvin. � Tak m�wi prawo. Ani �elazo, ani sto�ek, ani kamie�, ani nic. Jak kt�ry le�y i prosi przesta�, to koniec bici. Je�li upadnie i ju� niczym nie rucha, te� trzeba przesta�. Bici ko�czy, jak jeden le�y albo zagraj� tr�ba.

Zako�czono zak�ady i N�Dele wyszed� w kr�g wysypany trocinami. Wydawa�o si�, �e z jego przeciwnika mo�na by zrobi� dw�ch Kebiryjczyk�w tej wielko�ci, a reszt� nakarmi� jeszcze psy. Nassimczyk nazwany Czarnym Urf� wygl�da�, jakby dosta� ataku furii, i ciska� si� niczym ogar na �a�cuchu. N�Dele stan�� na �rodku, sk�oni� g�ow�, dotykaj�c d�oni� ust i serca.

A potem j�� nuci� co� po kebiryjsku. Monotonnie, powtarzaj�c te same wyrazy i coraz g�o�niej. Uni�s� d�ugie ramiona i zacz�� klaska�, p�niej przytupywa� w miejscu, coraz gwa�towniej, a spod podeszew jego but�w uni�s� si� py�. Czarny Urfa zarycza� po raz kolejny, pochyli� g�ow� jak byk i rzuci� si� w jego stron�. N�Dele Aligende jednak ta�czy� i ju� go w tamtym miejscu nie by�o, a Nassimczyk chwyci� tylko powietrze. Potem jednak skr�ci� b�yskawicznie i uni�s� owini�te rzemieniami i wielkie pi�ci. Trzyma� je po bokach, stoj�c na ugi�tych i nogach, i przez chwil� kr��yli wok� siebie, a N�Dele nadal �piewa�, klaska� i ta�czy�. T�um zaszemra�.

��On rozumi, �e trzeba bici? � zaniepokoi� si� Njorvin. � Ja mu co� �le przet�umaczy�?

Pi�� Nassimczyka wystrzeli�a do przodu jak pocisk z katapulty, a N�Dele zgi�� si� niczym trzcina w bok do rytmu swojej piosenki i cios �mign�� mu ko�o ucha. Urfa zamachn�� si� natychmiast drug� r�k�, Kebiryjczyk wychyli� si� do ty�u. Nadal ta�czy�, klapi�c plecionymi rzemiennym podeszwami w dziedziniec i klaszcz�c, i nie przypomina�o to walki. Urfa zarycza� ponownie i uderzy� czterokrotnie, bardzo szybko. Za ka�dym razem s�ysza�em �wist, kiedy pi�ci przecina�y powietrze, klaskanie d�oni N�Dele i jego �piew. Kebiryjczyk ta�czy� i Urfa nie trafi� go ani razu. N�Dele obraca� si�, odchyla� w r�ne strony i wywija�, ca�y czas klaszcz�c do rytmu. Nassimczyk ruszy� do przodu, by by� jak najbli�ej, a potem znowu uderzy�. Szybko i bardzo mocno, i teraz ju� zacz�� trafia�. Pierwsze uderzenie ze�lizgn�o si� po ramieniu Aligende, ale zaraz druga pi�� trafi�a go w bok, a potem znowu w bok g�owy. My�l�, �e gdybym to ja tak dosta�, ju� bym umar�, i to jeszcze zanim dotkn��bym ziemi. N�Dele polecia� na bok, przekozio�kowa�, a potem gruchn�� plecami w st�, na kt�rym sta�o wielu ludzi, i przewr�ci� go. T�um wybuchn�� �miechem. Ludzie Nied�wiedzie klepali si� nawzajem po plecach i ryczeli, patrz�c na wstaj�cych niemrawo gapi�w, kt�ry� mia� wyra�nie z�aman� r�k�, co wzbudza�o jeszcze wi�ksz� rado��.

Urfa odwr�ci� si� do ci�by i uni�s� pi�ci, a potem zarycza� zwyci�sko. W�r�d tych, kt�rzy zawierzyli w zdolno�ci Kebiryjczyka, rozleg� si� j�k zawodu i z�orzeczenia, si�gni�to po sakiewki. Walhardi sta� blady z w�ciek�o�ci, z zaci�ni�tymi szcz�kami.

N�Dele drgn��, po czym nagle podni�s� si� jak przygi�te do ziemi drzewko. Potrz�sn�� g�ow�, po twarzy p�yn�y mu strugi jasnoczerwonej krwi, jak �wie�y sok likworo�li. Splun�� na dziedziniec krwaw� �lin�, uni�s� d�onie i ponownie zacz�� klaska� i przytupywa�.

��Czy cz�owiek mo�e zwariowa� bez powodu w jednej chwili? � zapyta� Benkej.

N�Dele podj�� swoj� piosenk�, Czarny Urfa odwr�ci� si� ze zdziwieniem, a potem opu�ci� pi�ci i ruszy� znowu w stron� Kebiryjczyka.

Aligende klaska� i �piewa�.

��Kabir-cz�owiek bardzo ma�o m�dry � oznajmi� Njorvin. � Ju� przecie� widzi, �e Urfa nie zasypia od ko�ysanka.

Nassimczyk splun�� z pogard� i roze�mia� si�, po czym pochyli� g�ow�, ugi�� nogi i jego pi�� strzeli�a do przodu jak taran, prosto w pokrwawion� twarz N�Dele i klaszcz�ce d�onie. Kebiryjczyk odgi�� si� do ty�u, a� podpar� d�oni� za plecami i przekozio�kowa�, ale zaraz zn�w zacz�� podskakiwa� i klaska�.

��Kabir-cz�owiek zawsze tak robi�, kiedy kto� go bici? � zainteresowa� si� Njorvin.

Urfa doskoczy�, uderzy� N�Dele w bok, przyginaj�c go wp�, p�niej od do�u w twarz. Kebiryjczyk wylecia� w powietrze, a potem run�� na plecy, wzbijaj�c ob�ok py�u i trocin. Urfa zn�w uni�s� pi�ci w ge�cie tryumfu, ale N�Dele przyci�gn�� kolana do twarzy i wyrzuci� nogi, wstaj�c gwa�townie.

I zn�w zacz�� klaska� i przytupywa�. I znowu �piewa�. By� pokrwawiony, ale nie bardziej ni� przed chwil�. Tymczasem zdawa�o si�, �e jego twarz powinna przypomina� rozdeptany owoc.

Tym razem Urfa chwyci� go za rami� i udo, a potem zarzuci� sobie na plecy jak worek. Odwr�ci� si�, rycz�c niczym baw�, uni�s� N�Dele nad g�ow� i cisn�� nim o bruk. Porwali�my si� z miejsc, ale Kebiryjczyk obr�ci� si� w powietrzu jak leopard, odbi� nagle d�o�mi od kamieni i wierzgn�� w powietrzu obiema nogami. Jego pi�ta trafi�a Urf� pod kolano, a stopa drugiej nogi w szcz�k� i ogromny Nassimczyk run�� ci�ko na ziemi�. Zacz�� gramoli� si� troch� niemrawo, ale N�Dele ju� ta�czy� i klaska�. Urfa wsta�, potrz�sn�� g�ow� i ruszy� do przodu, a w�wczas Aligende rzuci� si� nagle do ty�u, podpar� na moment jedn� d�oni� i uderzy� go nogami w pier�, zwalaj�c znowu na ziemi�.

��Ayeete ngurul Ayeete umbayee! � za�piewa� znowu N�Dele.

Urfa uderzy�, bior�c pot�ny zamach z jednej strony, i chybi�, ale natychmiast grzmotn�� z drugiej. N�Dele jednak pochwyci� jego rami�, przekr�ci�, a potem rzuci� si� na ziemi�, wbijaj�c Nassimczykowi stop� pod pach� i rzucaj�c przez siebie. Czarny Urfa wywin�� w powietrzu koz�a i run�� na plecy.

Zbiera� si� ci�ko, krew kapa�a mu z jednego ucha, a kiedy powsta�, przez chwil� kr�ci� jednym ramieniem, jakby wyskoczy�o mu z barku. Wyszczerzy� z�by i ruszy� do przodu.

Aligende klaska� i �piewa�.

Tym razem Nassimczyk nie zamierza� ok�ada� N�Dele pi�ciami, tylko chwyci� go wp�, przyciskaj�c mu ramiona do tu�owia, i �cisn��, chc�c wydusi� powietrze z p�uc. Uni�s� jak dziecko, po czym odchyli� g�ow� do ty�u i grzmotn�� Kebiryjczyka wypuk�ym, byczym czo�em w twarz.

I zn�w nie trafi�.

Aligende odchyli� �ci�ni�ty tu��w niemo�liwie do ty�u i g�owa Urfy uderzy�a go jedynie w pier�, a potem wyprostowa� d�onie uwi�zionych od �okci w g�r� ramion i uderzy� Nassimczyka w oba boki tu�owia r�wnocze�nie. Urfa st�kn�� i pu�ci� przeciwnika, N�Dele opad� lekko na ziemi�, chwyci� Urf� za kark, odwr�ci� si� i rzuci� przez sw�j bok.

I ponownie ogromny Nassimczyk ci�ko gramoli� si� z dziedzi�ca, a N�Dele ta�czy�, klaszcz�c i skanduj�c swoje: Ayeete himba! Ayeete umbayee!

Urfa doskoczy� i postanowi� uderzy� obiema pi�ciami naraz od do�u, a kiedy chybi�, z obu bok�w. N�Dele wpad� na niego, uderzaj�c piersi� o jego pier�, a potem podskoczy� i w powietrzu kopn�� Nassimczyka kolanem w podbr�dek.

Ayeete ngana! Ayeete himba naal.

Twarz Urfy wygl�da�a okropnie, jedno oko zamkn�o si� od opuchlizny, z ucha wci�� la�a si� krew. Nie mia� ju� ochoty rycze�, tylko spluwa� na dziedziniec.

Run�� nagle na Kebiryjczyka, m��c�c pot�nymi cio-� sami z ogromnego zamachu, jakby r�ba� ga��zie. Aligende odchyli� si� dwa razy jak drzewko pod uderzeniami wiatru, puszczaj�c wielkie pi�ci gdzie� bokiem, po czym zawirowa� w powietrzu w wyskoku i kopn�� Nassimczyka trzykrotnie, obracaj�c si� jak b�k. Kolanem, potem pi�t� i jeszcze raz brzegiem podeszwy w g�ow�. Odbi� si� od ogromnego m�czyzny w ty�, przekozio�kowa�, stan�� na nogach i zacz�� klaska�.

Ayeete!

Czarny Urfa run�� na twarz.

N�Dele do�piewa� zwrotk� do ko�ca, klaszcz�c i podskakuj�c coraz wolniej, po czym uk�oni� si� le��cemu,; dotykaj�c ust i serca, odwr�ci� si� w�r�d krzyk�w t�ujflU i ruszy� w stron� naszego straganu i �awy, na kt�rej siedzieli�my mokrzy od potu i schrypni�ci od wrzasku.

Czarny Urfa, dygoc�c z wysi�ku, odepchn�� si� d�o�mi od ziemi, a potem ukl�k�. Splun�� krwi� po raz kolejny i d�wign�� si� chwiejnie na nogi.

Krzycza�em, kiedy chwyta� tr�jn�g z mis� pe�n� p�on�cej oliwy, ale moje ostrze�enie znik�o gdzie� w zgie�ku t�umu.

Jednak kiedy Urfa zamachn�� si� tr�jnogiem, wszyscy ucichli i N�Dele zrozumia�, �e co� si� dzieje, ale misa, gubi�c strug� p�on�cej oliwy, lecia�a ju� w stron� jego g�owy. Mia� tylko tyle czasu, ile trwa mrugni�cie.

Za ma�o. Musia�by mie� dodatkowe oczy w tyle g�owy.

I tak to wygl�da�o. Rzuci� si� w bok, podpieraj�c jedn� r�k�, a misa �mign�a mu ko�o ucha i obla�a kark p�on�cymi kroplami. N�Dele wyrzuci� nog� w g�r� i kopn�� Urf� w �okie�, kt�ry trzasn�� jak ga���. Tr�jn�g gruchn�� o dziedziniec i odbi� si� kilka razy z brz�kiem, bryzgaj�c p�on�cym olejem. Kebiryjczyk przetoczy� si� po kamieniach, a potem chwyci� gar�� piachu i rozsmarowa� po szyi.

Urfa zatoczy� si�, kiwaj�c zgruchotan� r�k�, ale ruszy� na N�Dele b�yskawicznie, jak w�ciek�y baw�. Aligende poderwa� si� w kierunku Nassimczyka i nagle, szybko jak uderzenie pioruna, trzasn�� go wyprostowanymi d�o�mi w oba uszy naraz. Urfa zatrzyma� si�, jakby zderzy� si� ze �cian�, wyprostowa�, prychn�� krwi� i dwie strugi potoczy�y mu si� z k�cik�w oczu jak krwawe �zy, a potem obr�ci� si� w miejscu i run�� na wznak.

Kiedy tak le�a�, jego oczy wype�ni�y si� czerwieni�, ale nie mrugn�� i nie poruszy� si� wi�cej.N�Dele wr�ci� do nas i usiad� jakby nigdy nic na �awie.

��Nie mog�e� tak zrobi� od razu? � zapyta� zrz�dliwie Snop. � Przez ciebie serce wpad�o mi do �o��dka.

��Przecie� to by�o dla zabawy � odpar� Kebiryjczyk. -3 U nas te� tak jest. Ta�czy si� w kr�gu i klaszcze do b�benk�w, a ci, co chc� si� bi�, wchodz� do �rodka, ta�cz� i walcz�, a� kt�ry� upadnie. A potem znowu. Nie zabija si� nikogo w kole walki. Dopiero teraz musia�em, bo opu�ci� go rozs�dek. Zreszt� on walczy� dziwnie i chcia�em najpierw zobaczy�, co zamierza.

��Kabir-cz�owiek bardzo dobrze! � zawo�a� Njorvin, �ciskaj�c mu barki. � Dobrze Kabir-cz�owiek!

��N�Dele � przerwa� mu Kebiryjczyk. � Mam na imi� N�Dele.

��N�Dele � zgodzi� si� Njorvin. � N�Dele Kabiringar� Nie. N�Dele Klangadonsar. Twoja imia ten kraj, Klanga-donsar. Klanga � tu pokaza� zwini�t� pi��. � Donsa�9 tu zacz�� kr�ci� si�, przytupuj�c, i robi� dziwne gesty r�koma. � Ta�czy�a. Oto masz nowa imia.

��Obdarzy� ci� nowym imieniem � zauwa�y� Benkej. � Chyba si� w tobie zakocha�. W tym dziwnym kraju wszystko jest mo�liwe.

Walhardi przyszed� do nas bardzo rad i r�wnie� poklepa� N�Dele po plecach, a potem da� mu dwie srebrne monety i gar�� miedziak�w z tego, co zarobi� na zak�adach. Nie wiem, czy by�o to obiecane p� dziesi�tej cz�ci, niemniej zap�aci� monet� niewolnikowi i pomy�la�em, �e ludzie ci nie s� a� tak nikczemni, jak s�dzi�em.

Na �rodku dziedzi�ca nadal nieruchomo le�a� Czarny Urfa, a ma�y, stary cz�owiek tuli� jego pokrwawion� g�ow� do piersi, szlochaj�c rozpaczliwie. Odwr�ci�em wzrok, bo poczu�em �al, mimo �e ma�o brakowa�o, a le�a�by tam m�j przyjaciel. Nas natomiast nikt by nie op�akiwa�.

Walhardi przyni�s� ponownie t�ust� ma�� i kaza� N�Dele posmarowa� oparzenia na szyi i plecach, a potem da� j� te� nam, �eby�my posmarowali pi�tna. P�niej za� obaj z Njorvinem wdali si� w bardzo d�ug� i burzliw� rozmow�, krzycz�c na siebie i machaj�c r�kami.

W tym czasie wielu ludzi przychodzi�o nas ogl�da�, maca�o nasze ramiona i szturcha�o brzuchy, najwi�cej jednak chcia�o obejrze� z bliska N�Dele, a niekt�rzy dali mu kubek piwa i klepali po ramieniu, i my�l�, �e byli to ci, kt�rzy obstawili jego zwyci�stwo w zak�adach.

Walhardi i Njorvin przestali si� wreszcie k��ci�. Walhardi naplu� na swoj� d�o�, po czym zderzy� j� z d�oni� Njorvina i u�cisn�li si� za bicepsy, p�niej wzi�li dzban i ka�dy wyla� na r�k� troch� piwa, a potem przycisn�� do ziemi. A jeszcze potem za� wysuszyli dzban w wielkiej zgodzie.

Gdy sko�czyli, Njorvin rozepchn�� t�um gapi�w, podszed� do nas i odpi�� obr�cz na szyi N�Dele, kt�r� mu za�o�ono, gdy wr�ci� na �aw�.

��Njorvin kupi�a N�Dele Klangadonsar. Teraz Kabir-cz�owiek dla Njorvin. Njorvin dawa�a gylding. N�Dele zbi� Urfa i teraz Njorvin mie� gylding. N�Dele jecha� z Njorvin jarmarki i bi� ludzia. Dobra �ycia. N�Dele nie �opata, nie miot�a, nie p�ug. Tylko bi� ludzia jarmarki i dwory mo�na ludzia. Dobra �ycia. Mn�stwo jad�o, mn�stwo piwo, mn�stwo fiki-fiki. Umyta i najedzony. Nie trzeba praca, b�oto, kupa, kamienie. Ludzia patrze� N�Dele bi� i dawa� Njorvin gylding. Njorvin dobra interes. Du�o gylding. Trzy roki, potem N�Dele wolny, dosta� gylding pi�tno trzy roki. Posz�a, gdzie chce. Wraca� Kabirstrand albo zbudowa� dom kraj �eglarz i znale�� dobra dziewczyna. N�Dele swoja worek i poszli. Rano pojechali droga.

Aligende wsta� i po�egna� si� z ka�dym z nas z osobna, przede mn� za� sk�oni� lekko g�ow�, tak by nikt nie zwr�ci� na to uwagi.

��Wr�c�, tohimonie. Znajd� ci� b�d� spotkamy si� u uj�cia rzeki. Los, kt�ry mi przypad�, nie b�dzie mo�e taki z�y i mo�e znajd� spos�b, by was odnale�� i uwolni�! Niech was chroni Dhana Kadomle i wasz Id�cy Pod G�r�.

U�cisn��em jego barki i poczu�em skurcz w szcz�kach i gardle, ale zmusi�em si� do prze�kni�cia, by nikt nie zobaczy� moich �ez. Patrzy�em, jak odchodzi, wysoki i smuk�y, w kapocie, kt�ra ledwo si�ga�a mu za biodra, jak niesie sw�j tobo�ek, w kt�rym pozostawiono mu niewiele rzeczy, i pustynny p�aszcz przewieszony przez rami�. Nauczy�em si� nie liczy� ju� rozsta� i ludzi, kt�rych gubi�em w swojej drodze. Nic jednak nie mog�em poradzi�, �e kiedy zacz�to nas rozdziela�, moja dusza zrobi�a si� ci�ka jak kamie�. Czu�em te�, �e w nieunikniony spos�b w ko�cu b�d� kroczy� sam i szuka� swojego losu. Rodzimy si� bowiem i umieramy sami, a ci, kt�rzy towarzysz� nam po drodze, zwykle b�d� musieli wybra� w�asn�.

Walhardi chyba tak�e mia� lepszy humor, bo dostali�my wi�cej piwa, chleb, a tak�e w cebrzyku do�� du�o poobrzynanych ko�ci z pieczeni, na kt�rych pozostawa�o sporo mi�sa.

Nazajutrz zn�w zasiedli�my na �awie spi�ci �a�cuchem i pozwalali�my si� obmacywa� i szturcha�. Do po�udnia Walhardi wyzby� si� wi�kszo�ci przypraw i broni, odwa�y� te� do metalowych buteleczek du�o wonnych olejk�w. P�yty soli, kt�re obstawia�y jego stragan, le��c na stertach i w workach, znika�y jedna po drugiej. A w ko�cu sprzedawano ju� pokruszone resztki, kt�re wysypano z work�w do glinianej misy, i wyskrobano wszystko, co mog�oby zosta� jeszcze na wewn�trznej stronie sk�ry.

I ca�y czas monety spada�y z brz�kiem do okutej szkatu�ki, d�wi�cz�c tak, jakby Walhardi sta� pod wodospadem z miedzi, srebra i z�ota.

Pewna niewiasta kupi�a naraz dwa ca�e wory solnych p�yt najlepszego gatunku, sprawdzaj�c tylko, czy jest bia�a i czysta, i nie zawiera rudego py�u pustyni, kt�ry cz�sto zawiewa� s�one jeziora pod Maranaharem. Wzi�a te� woreczek mieszanych przypraw i jeden miecz tropiciela, a tak�e du�y kawa� sk�ry kamiennego wo�u.

By�a to najwi�ksza kobieta, jak� w �yciu widzia�em, o ramionach tak pot�nych, �e m�g� ich pozazdro�ci� niejeden r�baj�o, t�ga i wysoka, z ogromn� grzyw� pi�knych w�os�w barwy polerowanej miedzi, ubrana w sukni� z jaskrawych materia��w i obwieszona z�otymi ozdobami, nawet na grubych palcach st�p nosi�a pier�cionki, chodzi�a bowiem boso. Mia�a tak�e na sobie okuty pas z masywnym mieczem i kr�tki sk�rzany kaftan obszyty �elaznymi p�ytkami, z kt�rego wylewa�y si� wielkie piersi. Kiedy targowa�a si� z Walhardim, jej g�os brzmia� niczym r�g zaganiaczy i dzwoni�o od niego w uszach, co chwil� te� wybucha�a tak jazgotliwym �miechem, �e s�ysza�em, jak dygoc� od niego miedziane naczynia na s�siednich straganach.

Towarzyszy�o jej dw�ch m�czyzn. Jeden okryty kapot� z kapturem, chudy i niewysoki, z postawy wygl�da� na po�udniowca. Drugi za�, tutejszy, by� postawny, zgarbiony, o t�pej p�askiej twarzy, z jednym okiem, kt�re patrzy�o stale gdzie� w bok, a drugim normalnym. Ten ca�y czas d�uba� w nosie i spluwa�. By� tam te� ch�opiec, niski i gruby, o zaci�tej buzi i z�o�ci w w�skich oczach, ubrany dostatnio, uzbrojony w ma�y mieczyk. Wszyscy oni milczeli pokornie, tylko ch�opiec wpatrywa� si� w nas z nienawi�ci� i co jaki� czas wyg�asza� co� rozkapryszonym tonem.

Potem za� niewiasta ogl�da�a mnie, Benkeja i Snopa, macaj�c bezceremonialnie nasze po�ladki, a nawet chwyci�a ka�dego z nas za przyrodzenie i �cisn�a bole�nie, a p�niej zacz�a poszturchiwa� coraz bardziej brutalnie, a� Walhardi wrzasn�� na ni� i wdali si� w d�ug� k��tni�, podczas kt�rej kobieta popycha�a go i chwyta�a za r�koje�� miecza.

W ko�cu zap�aci�a du�� gar�ci� srebra i dwiema z�otymi monetami, cisn�wszy je pogardliwie na stragan, po czym odesz�a, ko�ysz�c szerokimi biodrami, a ludzie rozst�powali si� przed ni� jak przed rozjuszonym bawo�em. Walhardi zbiera� rozsypane monety, kr�ci� g�ow� i warcza� co� w mowie nied�wiedzi, rad, �e si� jej pozby�.

Ch�opiec poszed� za ni�, za� m�czy�ni objuczyli si� worami i paczkami niczym baktriany i dopiero wtedyj pod��yli jej �ladem. G�os kobiety i jej jazgotliwy �miech wci�� s�ycha� by�o z daleka mimo zgie�ku t�umu.

Tego dnia stragany zacz�y ju� �wieci� pustkami, stopniowo przerzedzi� si� tak�e t�um kupuj�cych, kt�rzy wynosili towary za mury grodu, za� wi�kszo�� kupc�w mia�a ju� na twarzach szerokie u�miechy i rogi piwa w d�oni, znacznie cz�ciej te� si�gali po dzbany ni� po miedziane i kamienne odwa�niki, a srebro sypa�o si� do ich mis i szkatu� coraz w�tlejszym strumieniem.

Z zagr�d rozlega� si� kwik zarzynanych zwierz�t i by�em pewien, �e tej nocy b�dzie jeszcze wi�cej muzyki, jeszcze wi�cej pieczonego mi�sa i piwa, gdy� mieszka�cy grodu wzbogacili si� na naszej karawanie i bardzo chwalili sobie sw�j los. Wiedzia�em jednak, �e ich rado�� jest pusta. Teraz brz�cza�o u nich srebro i my�leli tylko o tym, �e sta� ich b�dzie na t�uste mi�so, najlepsze piwo i sycone miody. Ja wiedzia�em to, o czym oni nie mieli poj�cia.

Wiedzia�em bowiem, �e nie przyb�dzie wi�cej karawan z Amitraju. Ludzie na wie�y w czatowni na dole d�ugo nie zadm� w rogi na widok objuczonych baktrian�w i nie zakrzykn�, �e przyby� zn�w N�Goma, przywo��c im s�l, sk�ry i inne rzeczy z kraj�w Po�udnia. Mo�e nigdy ju� nie zobacz� dzban�w i tkanin z Jarmakandy, nie skosztuj� korzennego wina ani nie poczuj� zapachu olejk�w. Karawana, kt�ra mnie tu przywioz�a, by�a ostatnia.

Zanim wzi�li�my si� do rozk�adania straganu, na kt�rym niemal nic nie pozosta�o, powr�ci�a ogromna niewiasta i wygl�da�o na to, �e Walhardi �rednio ucieszy� si� na jej widok. Wda�a si� z nim w d�ug�, g�o�n� rozmow� co chwila wybuchaj�c jazgotliwym �miechem, przy kt�rym ryk baktrian�w i wycie wilk�w wydawa�y si� muzyk�, do nas za� podszed� zakapturzony m��, kt�ry jej towarzyszy�.

��Czy�cie Amitraje? � zapyta�. Przytakn�li�my i tylko Snop powiedzia�, �e jest Kirenenem. M�czyzna zrzuci� kaptur, ukazuj�c �ys� g�ow� i haczykowaty nos.

��Jestem Udu�aj Hyrkada�, z rodu Afrai. Lekarz. W tym dzikim kraju s�u�� jednak mojej pani, gdy� jestem niewolnym, jak wy. I powiadam wam, �e moja pani, Smildrun L�ni�ca Ros�, zapragn�a kupi� dw�ch z was, bowiem tak jej si� podoba, a zwykle dostaje, czego chce. I wiem jeszcze, �e na pewno nie kupi parszywego Kirenena, bo potrzebni jej niewolnicy pos�uszni, a nie krn�brny i wynios�y dzikus, kt�ry nie zna pokory i kt�rego trzeba b�dzie wypatroszy�, trac�c w ten spos�b pieni�dze. Zacna Smildrun zap�aci za was o wiele za du�o, gdy� od razu wida�, �e jeste�cie z parszywych kast, jednak nic jej to nie obchodzi, bo jest mo�n� pani� i wielk� wojowniczk� i sta� j� na to.

Us�ysza�em zawodz�cy, przenikliwy �miech tej, kt�r� nazwa� L�ni�c� Ros�, i ciarki przesz�y mi po plecach. Nic jednak nie mo�na by�o poradzi�. Monety z brz�kiem i jazgotem posypa�y si� do miedzianej miski Walhardiego, kt�ry podszed� zaraz, �eby zdj�� nam obr�cze z szyi � Benkejowi i mnie. I wydawa�o mi si�, �e mia� na twarzy wyraz jakby wsp�czucia, kiedy zwija� �a�cuchy. Poklepa� Benkeja po zdrowym ramieniu, a potem da� nam po kubku piwa i wr�czy� mi kij szpiega Brusa, kt�ry podni�s� z niewielkiej sterty niesprzedanych towar�w. S�dzi�, �e da� mi po prostu lask� w�drowca, ale nie pami�tam, kiedy ostatnio kto� tak mnie ucieszy�.

��Szybciej, pani nie b�dzie na was czeka�, �az�gi � warkn�� Amitraj, kt�ry przedstawi� nam si� jako Udu�aj i twierdzi�, �e jest lekarzem.

Za�o�yli�my na plecy kosze podr�ne i ruszyli�my pos�usznie, a na �awie pozosta� ju� tylko Snop, syn Cie�li, kt�ry uni�s� na po�egnanie d�o�, a potem opar� r�ce na kolanach i patrzy�, jak znikamy w t�umie.

Smildrun sz�a jako pierwsza, stawiaj�c mocno grube nogi, patrzy�em, jak ko�ysz� si� jej ogromne po�ladki, i od ty�u wyda�a mi si� podobna do krowy. Nie podoba�a mi si�. Nie podoba� mi si� wyraz wsp�czucia i winy na twarzy szorstkiego Walhardiego. A jeszcze bardziej nie podoba� mi si� Hyrkada�. Czu�em, �e przed tym cz�owiekiem musimy mie� si� na baczno�ci, mimo �e tak jak my by� niewolnikiem.

Wyszli�my jednak za mury g�rskiego gr�dka. Szara pokrywa chmur pop�ka�a na sun�ce z wiatrem ob�oki i nawet wyjrza�o s�o�ce, wi�c przestali�my wreszcie dr�e� z ch�odu. Pod murami, na ��ce pokrytej ska�ami i nisk� traw�, sta�o wiele woz�w i namiot�w z kolorowego p��tna, pomi�dzy wozami p�on�y jeszcze niewielkie ogniska i kr�ci�o si� tam sporo ludzi. Niekt�rzy pakowali ju� dobytek, inni wci�� prowadzili interesy i dobijali mi�dzy sob� targu. W d� traktu, w stron� lasu, odje�d�a�y kolejne wozy otoczone jad�cymi wierzchem zbrojnymi, by znikn�� w�r�d drzew i dolin.

Kolorowy, malowany w przedziwnie splecione sylwetki wilk�w i koni namiot Smildrun sta� na uboczu, nad niewielkim skalistym strumieniem. Kr�ci�o si� tam kilku ludzi. Bogato odziany podrostek, zwalisty, zezowaty m��, kt�rych widzieli�my ju� przedtem, i kilku innych.Sta�y tam te� trzy masywne jednoosiowe wozy, na sk�pej g�rskiej trawie pas�y si� wo�y i kilka koni.

��Odje�d�amy do domu � oznajmi� Hyrkada�. Mia� skrzypi�cy, zrz�dliwy g�os i m�wi� z p�nocnym akcentem. � B�dziecie zwija� namiot i pakowa� rzeczy na w�z. I lepiej si� spieszcie, bo inaczej spotka was gniew zacnej Smildrun. Jest silniejsza ni� niejeden m�� i bardzo lubi pos�ugiwa� si� pletni�. A najbardziej ze wszystkiego nie lubi czeka�.

Wzi�li�my si� do pracy, kt�ra nie by�aby ci�ka ani uci��liwa, gdyby wykonywano j� normalnie. Jednak tu zwijali�my p��tno namiotu, zdejmowali�my tyczki i nosili�my paczki przy wt�rze nieustannego wrzasku, poganiania, przekle�stw i �wistu plecionego bicza. Jazgotliwy g�os naszej s�odkiej pani ci�� nie gorzej ni� jej pejcz i na zmian� s�yszeli�my twarde hajsfynga! albo swojskie �zawszone �cierwa!� i �synowie ps�w� z ust naszego rodaka.

Gdy w ko�cu za�adowali�my wozy i umocowali�my wszystko linami tak, jak sobie �yczy�a, mieli�my obaj po kilka krwawi�cych pr�g na plecach. Do tego wszystkiego podrostek, kt�ry jak ju� wiedzieli�my, nazywa� si� Smigrald i by� jej synem, dawa� nam si� we znaki, podstawiaj�c nogi, kiedy taszczyli�my baga�e, i rzucaj�c w nas kamieniami.

Wyruszyli�my po czasie, w jakim wypali�yby si� dwa cale miarowej �wiecy. Nasza pani dosiada�a ogromnego jak smok wierzchowca, kt�ry i tak a� przysiad� pod jej ci�arem. Trzej towarzysz�cy jej m�czy�ni r�wnie� jechali konno, Smigrald siedzia� na ko�le wraz z Hyrkada�em, drugim wozem powozi� zezowaty dr�gal, za� trzecim jeszcze jeden m��, milcz�cy i ponury, o zaro�ni�tej twarzy przeci�tej blizn�. Tylko ja i Benkej szli�my pieszo, z koszami podr�nymi na plecach, a ja dzier�y�em kij szpiega, zastanawiaj�c si�, czy daliby�my rad� zabi� ich wszystkich.

To jednak by�y bajki. Mieliby�my przeciw sobie sze�ciu doros�ych zbrojnych, z czego czworo konno. Wszyscy mieli solidne miecze albo topory, je�d�cy dodatkowo jeszcze klejone �uki, podobne do broni zaganiaczy, ale tak masywne, �e wydawa�o si� niemo�liwe, by naci�gn�� je normalny cz�owiek. Zawsze jeden lub dwoje znajdowa�o si� na trakcie za naszymi plecami.

Weszli�my wi�c w zielony p�mrok lasu, krocz�c obok woz�w kamienist� �cie�k� i wdychaj�c ch�odne, jakby mokre i pachn�ce dziwn� �ywic� powietrze. W dole, w jarze, hucza� strumie�, a po drugiej stronie mieli�my poro�ni�te skaliste zbocze. Mogli�my tylko i�� naprz�d, s�uchaj�c skrzypienia osi, ryku wo��w i patrz�c na ich zadki.

W�drowali�my. Wymy�la�em r�ne plany ucieczki i odrzuca�em je po kolei, ale to tylko zabawia�o mnie w drodze i pozwala�o zrobi� nast�pny krok. W d�oni �ciska�em g�adkie drewno kija szpiega i ukryte w nim �elazo dodawa�o mi otuchy.

W�drowali�my.

W g��b kraju P�nocy. Zniewoleni i sprzedani, ale szli�my. W nieznane.

Wyrok przez Nomy wydany czeka ci� tu� przy brzegu � los godny nieopatrznego g�upca;utoniesz, cho� wios�owa� b�dziesz pod wiatr;temu, co ma zgin��, wszystko jest nieszcz�ciem.(�)Mocny duch lepszy ni� hartowny miecz, gdy si� wrodzy spotykaj� woje, gdy� bohaterskich widzia�em m��w, co t�pym mieczem odnie�li zwyci�stwo.

(Tafnismal � Tie�� o Tafnirze)

Drakkainen rozgimnastykowa� palce, jakby zabiera� si� do gry na pianinie, wci�gn�� kilka razy powietrze nosem i wypu�ci� je przez usta. Powiedzia� co�, co brzmia�o jak �Geronimo�, zrobi� krok do ty�u i usiad� ostro�nie, pochylony do przodu, got�w zerwa� si� w ka�dej chwili na nogi. Nic si� jednak nie zdarzy�o.

��Dobra � og�osi�. � Etap drugi.

Powoli i ostro�nie opar� si� plecami, po czym po�o�y� obie d�onie na rze�bione pod�okietniki. I zamarz�.

Zamarz� z odrzucon� do ty�u g�ow�, jego sk�ra pokry�a si� migoc�cym nalotem lodowego py�u, kr�tka szczecina na szcz�ce obros�a srebrnym puchem szadzi, kaptur p�ko�uszka zesztywnia� jak deska. Kosmate lodowe ig�y obj�y nawet rozchylone usta i z�by, naje�y�y si� na ga�kach ocznych. Sylfana wrzasn�a.

��Czekaj! � zawo�a� Grunaldi i chwyci� j� za rami�. � Bo go po�amiesz! Na razie czekamy.

��Przecie� widzisz, co si� dzieje! � krzykn�a. � On zamarz�! Zmieni� si� w l�d!

��Wie, co robi � oznajmi� Spalle. � Zawsze m�wi�em, �e to Pie�niarz. Nawet je�li sam o tym nie jest przekonany.

Pok�ad zacz�� dygota� pod ich nogami, a potem drakkar wyra�nie zwolni�. Wok� kad�uba we wszystkie strony pop�yn�y drobne fale i okr�t zacz�� dryfowa� z pr�dem, celuj�c w zasypany �niegiem brzeg.

Chwycili si� burt i masztu, czekaj�c na zderzenie, ale okr�t przechyli� si� na drug� burt� i skr�ci�, str�caj�c z wysokiego brzegu nawis �niegu. Wp�yn�� zn�w w nurt, po czym zatrzyma� si�, dr��c lekko, p�yn�ce rzek� kry z trzaskiem �ama�y si� na rufie i drakkar zn�w ruszy� � do ty�u.

��On �yje i steruje tym � oznajmi� niepewnie Warfnir. � Chyba.

��Zwyk�y rudel by�by lepszy � zauwa�y� Grunaldi ponuro. Okr�t obr�ci� si� wok� osi i ponownie pop�yn�� przed siebie �rodkiem nurtu.

��M�wi�em? Pie�niarz � powt�rzy� z uporem Spalle. Nikt mu nie odpowiedzia�.

Pokryty lodem pos�g na rufie zatrzeszcza� lekko. Migoc�ca w powietrzu milionami t�czowych iskier mro�na mg�a unios�a si� z jego twarzy i ramion.

Na brzegach zacz�y pojawia� si� pierwsze domy i pierwsze belkowane pomosty, do wody wchodzi�y pochylnie wy�o�one dok�adnie okorowanymi tramami, pokryte cienk�, l�ni�c� warstw� lodu.

Na ko�cu pomostu siedzia� ch�opak w ogromnym sk�rzanym kapeluszu i ko�uszku, zaopatrzony w drewniane wiadro i link� z kawa�kiem deseczki pe�ni�c� rol� ko�owrotka. Ch�opak wywija� nad g�ow� haczykiem z nadzian� przyn�t�. Zobaczy� p�yn�cy rzek� ogromny lodowy okr�t i zamar� bez ruchu, nadal kr�c�c link�.

Drakkar zaskrzypia�, jakby mia� rozpa�� si� na kawa�ki. Wszyscy przysiedli odruchowo, chwytaj�c za burty i napi�te lodowe liny takielunku. Kad�ub przebieg� wstrz�s, stewa wygi�a si� nagle esowato jak cia�o ogromnego w�a, smoczy �eb odwr�ci� si� do ty�u i sp�yn�� ni�ej, wpatruj�c si� w za�og� par� w�skich �lepi, kt�re zal�ni�y nagle przyt�umionym rubinowym blaskiem. Spalle bardzo powoli wyci�gn�� miecz z pochwy, Grunaldi zas�oni� sob� Sylfan�, wyplu� jaki� paproch, kt�ry mi�dli� w ustach, i poci�gn�� nosem. Warfnir stoj�cy z boku przesun�� si� kilkoma wolnymi krokami w stron� topora opartego o burt�.

Smok zahucza�, co zabrzmia�o jak d�wi�k pot�nej tr�by.

��Przynie�cie mi miecze z kajuty � o�wiadczy� smok z niskim d�wi�kiem sun�cego lodowca. � I he�m. I jakie� futro.

��Z czego? � zapyta� cichutko Grunaldi jakim� takim schrypni�tym g�osem.

Smok zako�ysa� gwa�townie �bem i jakby lekko rykn��, ale st�umi� ten d�wi�k.

��Z tej kom�rki z ty�u, gdzie sypiam � zawarcza� znowu. � Miecze. Te dwa zakrzywione. Kiedy dop�yniemy na koniec �mijowego Gard�a, spr�buj� przybi� do brzegu. Natychmiast wszyscy zeskakujcie. Ja spr�buj� wsta� i te� zejd�, ale dopiero jak wszyscy b�d� na brzegu. O dziesi�� krok�w od burty. Gdybym nie da� rady, wsiadajcie z powrotem. Trudno. Warfnir, zostaw ten top�r, kusipaal

��To Ulf przez niego gada?

��Nie, to smokowi zachcia�o si� mieczy � warkn�� Grunaldi. � Temu, co sypia w kom�rce, ty ko�le! Zasuwaj po te miecze i przynie� te� nasze, kiedy ju� b�dziesz na dole.

Smok odwr�ci� si� ze skrzypieniem ponownie do przodu, wyprostowa� i zesztywnia�. Wij�ca si� w�owa szyja znowu sta�a si� lodow� stew�.

Dzieciak na brzegu coraz wolniej kr�ci� przyn�t�, a w ko�cu opu�ci� rami� i usiad� gwa�townie na pomo�cie, po czym zwali� si� na plecy.

Na zasypanym �niegiem nabrze�u �mijowego Gard�a kr�ci�o si� niewielu ludzi. Kto� szed� z wiadrem ku rzece, kto� ci�gn�� sanie wy�adowane por�banymi polanami, kto� p�dzi� stadko k�z, jaki� postawny m�� w czarnej, kosmatej burce i filcowej czapce sta� z kciukami zatkni�tymi za pas i gapi� si� na drakkar z otwartymi ustami. Wszyscy stawali jak wryci tam, gdzie akurat zasta� ich niezwyk�y widok. Kozy rozbieg�y si� gdzie�, kobieta upu�ci�a trzepoc�c� ryb� na pomost, kto� usiad� z rozmachem w otwartych drzwiach.

Wzd�u� rzeki sta�o niewiele wilczych okr�t�w, z wi�kszo�ci zdj�to ju� maszty i ca�y takielunek. Mniejsze �odzie le�a�y dnem do g�ry wzd�u� pomost�w, nakryte p��tnem. Wstawa� szary, pochmurny dzie� i pr�szy� lekki �nieg. Z dymnik�w st�oczonych na brzegu cha�up snu� si� siwy, pachn�cy ogniskiem dym.

Lodowy drakkar sun�� rzek�, krusz�c cienk� warstw� lodu, p�osz�c stada wodnych ptak�w siedz�cych na palach pomost�w i rozwieszonych sieciach. Od zakr�tu, z oddali s�ycha� ju� by�o szum morza.

W najszerszym miejscu rozlewiska okr�t zatrzyma� si�, wibruj�c lekko, po czym obr�ci� elegancko w miejscu i wp�yn�� ty�em pomi�dzy dwa pomosty. �eb smoka odwr�ci� si� przy tym na ruf� przez praw� burt�. Drakkar znieruchomia�.

Woda wok� niego zm�tnia�a, pokry�a si� dr��c� warstw� lodowych p�ytek i nagle zamarz�a z trzaskiem, tworz�c j�zor ��cz�cy go z l�dem.

Grunaldi uchwyci� Sylfan� pod pachy i wystawi� na pomost. Sykn�a jak kot i wymierzy�a mu w przelocie kopniaka. Spalle chwyci� miecze Drakkainena ci�ni�te przez Warfnira, kt�ry nast�pnie rzuci� or� Grunaldiemu. Wyskoczyli za burt�, kto� po�lizgn�� si� na oblodzonych deskach pomostu.

��Co teraz? � zapyta� Spalle, kiedy stali ju� na brzegu.

��Teraz b�dzie pr�bowa� odtaja� i wyle��, jak powiedzia� � zauwa�y� Warfnir, zapinaj�c ci�ki pas.

��To dobrze, bo tamci wszyscy z wid�ami i ho�oblami strasznie si� spiesz�, �eby nas powita�.

Siedz�ca na rufie posta� okry�a si� k��bami migoc�cej mgie�ki, po czym wsta�a z chrz�stem i skrzypieniem P�kaj�cego lodu.

Spalle przesadzi�. T�um biegn�cy do drakkara rzeczywi�cie wyposa�y� si� w wid�y i siekiery, ale z ka�dym krokiem coraz mniej by� t�umem i coraz mniej bieg�.W pobli�e pomostu podesz�o zaledwie pi�ciu ludzi, i to ostro�nym krokiem.

Znad rzeki unios�y si� tumany mg�y, kt�ra wpe�z�a na deski, kryj�c stoj�cych tam ludzi. Z tronu na rufie drakkara unios�a si� ogromna posta�, wygl�daj�ca troch� jak cz�ekokszta�tny ob�ok mg�y, a troch� jak pos�pny ba�wan �niegowy. Lodowy olbrzym wyszed� wielkimi krokami na kej�, skrzypi�c i gubi�c od�amki.

��Nadchodz� W�e! � zagrzmia� g�osem lawiny. � Nadchodzi szalony kr�l Aaken, by spali� �wiat i zes�a� martwy �nieg!

Uni�s� skrzypi�ce rami� i wskaza� na po�udnie.

��W�e zejd� z g�r! Spal� wasze dachy! Zakln� wasze dzieci w �elazne potwory, kt�re wy�l� w b�j! Przywiod� smoki i upiory zimnej mg�y! Tam samotnie walcz� z nimi Ludzie Ognia! Je�li ich nie wesprzecie, zgin�! A wtedy W�e rusz� na p�noc, by zniewoli� wszystkie ludy Wybrze�a �agli i cisn�� je do st�p swojego kr�la!

Zapad�a cisza przerywana tylko piskiem mew. Wid�y wypad�y z czyjej� r�ki i potoczy�y si� po oblodzonych tramach nabrze�a.

��Powiedzcie innym! Zatrzymajcie W�e! Inaczej �wiat nie doczeka nast�pnej zimy! Odejd�cie i powiedzcie innym!

Mg�a ogarn�a sylwetk� drakkara, za�og� i lodowego olbrzyma.

Kiedy zrzed�a, u st�p pomostu nie by�o ju� nikogo, na belkach spoczywa�y jedynie porzucone wid�y. Na kei za� kl�cza� dygoc�cy Drakkainen, kaszl�c, krztusz�c si� i i pluj�c �niegiem.

��Podnie�cie go! � krzykn�� Grunaldi. � Dawajcie tutaj! Gdzie to futro!

��Perkele saatani vittu� dapiczki materi� jeba� tebe kon sestru krvavim kura�em na maj�inom grobu� hai-staa paska�

��Bredzi � zauwa�y� Warfnir. � Pomiesza�o mu si� w g�owie.

��Piwa� � wychrypia� Drakkainen.

��Teraz powiedzia� co� do sensu.

��Dobra� � rzuci� w ko�cu zwiadowca, kiedy doszed� ju� do siebie i przesta� dygota� pod futrem. � Musimy tu tylko kogo� odwiedzi�. Znacznego cz�owieka, zwanego W�dzony Ulle. Dajcie moje miecze. Ruchy, zanim zleci si� tutaj p� miasta.

D�wign�� si� na nogi z wysi�kiem, czepiaj�c plecionego p�otu. Sylfana podci�gn�a go do g�ry, przewieszaj�c jego rami� przez plecy.

��Dzi�kuj�, dziecino � wychrypia� i stan�� pewnie na nogach. � Ale� to jest przykre� Niech go szlag�

Zrobi� ze dwa kroki w kierunku kei i wyci�gn�� r�ce w stron� majacz�cego w�r�d k��b�w mg�y drakkara.

��Sakea! Sakea sumul Mg�a zafalowa�a lekko.

��Perkele sakea sumul � wrzasn�� jeszcze raz. K��by pary unios�y si� z czarnych w�d rzeki wsz�dzie wok� nich i dalej wzd�u� przystani, a potem ogarn�y brzeg, jak czo�o �nie�nej burzy. Port �mijowe Gard�o w kilka chwil zaton�� we mgle do tego stopnia, �e zachwyci�by Sherlocka Holmesa.

��Epanakeminem, huora! � wrzasn�� zwiadowca.Majacz�cy w�r�d opar�w kad�ub drakkara i kr�tki, masywny maszt zamigota�y, a potem znik�y. Pozosta�a tylko mg�a.

��Teraz zrobi�e� jak porz�dny Czyni�cy � pochwali� Grunaldi. � Tylko ten� b�dziesz umia� go przywo�a� z powrotem?

��Dalej tam stoi � wyja�ni� Vuko. � Nie potrafi�bym niczego znikn��. Po prostu go jakby zas�oni�em. Zrobi�em tak, �e go nie wida�. Chod�cie, nie mam poj�cia, jak d�ugo ta mg�a si� utrzyma.

Do kantoru W�dzonego Ulle nie by�o daleko, nied�ugi spacer wzd�u� nabrze�a. Jednak we mgle autorstwa Drakkainena wida� by�o ledwo na dwa metry, a majacz�ce wzd�u� drewnianego pirsu budynki wydawa�y si� identyczne. Po drodze min�li spor� grupk� ludzi id�cych w stron�, z kt�rej przyszli, i rozprawiaj�cych �ywo, ale nikt ich nie zaczepi�. Nie zwracali na siebie uwagi. Nosili typowe kurty i kaftany, owijali si� futrzanymi szubami i nie przypominali ani smok�w, ani lodowych olbrzym�w.

��Tu, w �mijowym Gardle, maj� takie same domy jak u was? � zapyta� Drakkainen.

��Takie, jakie robi si� w osadach � odpowiedzia� Grunaldi. � Normalnie, jak w Pie�ni Ludzi.

��Dobra, czyli w czworobok z majdanem po�rodku, z przodu brama i dwa tylne wyj�cia. Jedno z domostwa, drugie ze stodo�y?

��No chyba.

��Zrobimy tak� � Drakkainen zastanowi� si� przez chwil� i opisa� im W�dzonego Ulle. � Zanim st�d wyp�yn�li�my po jesiennym jarmarku, zam�wi�em kamienie, takie jak �alne, na kt�rych napisa�em, �e szukam wie�ci o moich zaginionych krajanach. Tam te� by�o napisane, �e mo�na je zostawia� u W�dzonego Ulle, kt�ry zap�aci za nie srebrem z pieni�dzy, jakie mu zostawi�em. Chc� si� dowiedzie�, czy us�ysza� co� ciekawego, ale to kr�tacz i cwaniak, poza tym troch� si� mnie boi. Wsp�pracowa� tylko dlatego, �e zostawi�em mu z g�ry dwa gwichty. Wtedy nie wiedzia�em nic o szalonym Aakenie ani �adnym Lodowym Ogrodzie, teraz s�dz�, �e moje sprawy mog�y mu napyta� biedy, wi�c mo�e chcie� czmychn��. Zrobimy tak: ja i Grunaldi wchodzimy grzecznie od frontu i pukamy do jego kantoru. Obok jest gospoda. Droga i dla mo�nych. Tam p�jdzie Warfnir. Kupisz sobie piwa, dam ci pieni�dze, i spr�bujesz si� czego� wywiedzie� zar�wno o W�dzonym Ulle, jak i o W�ach, Pie�niarzach, i w og�le o wszystkim, co mog�o si� tu zdarzy� od lata. Je�li nic nie wsk�ramy u wr�t kantoru, przyjdziemy do ciebie, Warfnir. Za� wy dwoje staniecie w op�otku, z ty�u, tak �eby mie� na oku oba tylne wyj�cia. Je�li Ulle spr�buje i�� na spacer, zatrzymacie go, potem jedno z was dotrzyma mu towarzystwa, a drugie zawiadomi nas w gospodzie. Je�li b�d� z nim zbrojni, jedno z was p�jdzie za nimi w trop, a drugie po nas do gospody. Pytania?

��Sta� mnie, �eby kupi� sobie piwa. I chc� wiedzie�, dlaczego ja mam i�� do gospody, gdzie mam jedynie rozpytywa� i wcale nie mo�na spodziewa� si� walki? Dlaczego nie p�jdzie Grunaldi, kt�ry jest najmocniejszy w g�bie?

��Bo wida�, �e� z nas najmo�niejszy � powiedzia� Grunaldi. � Jestem skromnym cz�ekiem, ty za� ubierasz si� jak kogut i od razu zna�, �e� zacny kmie�. I dlatego, �e kto� musi, a Ulf powiedzia�, �e ty masz to zrobi�. Jeszcze nie widzia�em, �eby tak si� wzbrania� kto�, kto za ca�� robot� ma wypi� dzban piwa i pogaw�dzi� z karczmarzem.

��Co do pieni�dzy � przerwa� Drakkainen � to wiem, �e ci� sta� na piwo, ale chc�, �eby� szasta� groszem, a o to nie �miem ci� prosi�. Tam jest drogo, a ty masz zap�aci� po trzykro� tyle, ile powiedz�.

��A dlaczego ja mam i�� z ni�? � chcia� wiedzie� Spalle.

��Bo jeste� najm�odszy � oznajmi� Drakkainen. � B�dziecie lepiej razem wygl�da�.

��A ja jestem ciekawa, sk�d b�dziemy wiedzieli, dok�d poszed� Spalle, je�li wypadnie mu �ledzi� kupca i jego ludzi, a ja przywiod� was z gospody?

��To wymy�li�em ju� wcze�niej � odpar� Drakkainen. � Kiedy zobaczy�em ciebie dzi� rano. Czy twoje korale s� bardzo cenne?

��D�ugo je mam � powiedzia�a ostro�nie. � Ale to zwyk�e kamyki z Po�udnia. Nie zak�ada�abym ich, gdybym wiedzia�a, �e schodzimy z pok�adu, nie musz� si� stroi� do walki. Mam o wiele cenniejsze rzeczy, ale na okr�cie. Zabra�am wszystko, bo nie wiadomo, co wydarzy si� w domu.

��Chodzi mi o to, czy mo�esz je w razie czego straci� � wyja�ni� Drakkainen cierpliwie. � I nie idziemy do walki, tylko po wie�ci. Dlatego mamy wygl�da� zwyczajnie i dobrze si� sta�o, �e w�o�y�a� sukni� i korale. Teraz daj je Spalle.

��Dlaczego?

��Je�li p�jdzie za Ulle i jego lud�mi, niech zerwie sznur i co dziesi�� krok�w rzuci na ziemi� jeden paciorek. Zw�aszcza tam, gdzie b�dzie musia� skr�ci�. Potem je pozbieramy.

��Mam jeszcze z�ote �a�cuchy, naramienniki, bransolety i pier�cienie � oznajmi�a Sylfana cierpko. � Szkoda, �e nie wiedzia�am, mo�e by�oby je lepiej wida� w �niegu, jestem siostr� styrsmana, mog� znaczy� trop klejnotami.

��M�wi�a�, �e korale nie s� cenne.

��Bo nie wiedzia�am, �e mamy je rozrzuca� albo n�ci� nimi ryby. Zrobimy tak, bo to jest prawie tak sprytne, jakby wymy�li�a to niewiasta, gdyby tylko nie chodzi�o o jej naszyjnik. Tylko �e dam mu je, dopiero kiedy b�dzie trzeba.

��Pi�knie � zako�czy� Vuko. � Jeszcze jedno: nie wiadomo, co si� wydarzy. Gdyby�my si� pogubili, spotykamy si� w gospodzie. Je�li to b�dzie niemo�liwe, to opodal drakkaru. Sylfano, schowaj miecz pod szub�, ale tak, �eby �atwo go doby�. Niech nie b�dzie wida�, �e jeste� zbrojna. Wszyscy wiedz�, co robi�? To do roboty.

Drzwi kantoru by�y zamkni�te na g�ucho. Solidne, zbite z grubych dech, naje�one �bami bretnali. Zas�aniaj�ca okno solidna okiennica tak�e nie zaprasza�a do wn�trza.

��Wyjecha�? Czy to sezonowy interes? � warkn�� Drakkainen, t�uk�c pi�ci� w drzwi. � Dlaczego nic nie mo�e i�� normalnie? Przekl�ty jestem, czy co? Chcia�em z facetem zamieni� dwa zdania i kupi� jak�� ��dk�. Takie to trudne?

��Zosta�o nam tylko i�� do tej gospody za Warfnirem � odpar� Grunaldi. � Przynajmniej si� ogrzejemy.

��Nie wida� zawias�w, wi�c otwieraj� si� na zewn�trz � oznajmi� Drakkainen. � Nie wywa�ymy. Uwa�aj, czy kto� si� nie kr�ci po nabrze�u. Cyfral, zosta�o mi troch� tego �wi�stwa?

��Troch� zosta�o � odpar�a. � Na ubraniu i we w�osach. Nie bardzo du�o, ale jest.

��Zacny z ciebie m�� � zauwa�y� Grunaldi. � Ale nie bardzo lubi�, kiedy tak rozmawiasz sobie z powietrzem. Kto� pochopny m�g�by uzna�, �e jeste� s�aby na umy�le.

��Nie zwracaj uwagi � poradzi� Drakkainen. � Teraz si� cofnij i patrz, czy kto� nie idzie.

��Wida� tylko mg��. Zauwa�� go akurat, kiedy na mnie wpadnie.

Drakkainen zamkn�� oczy i skoncentrowa� si� na zaworze. Solidnej, okutej belce le��cej na hakach po tamtej stronie. Zwr�ci� na ni� uwag�, kiedy by� tu ostatnio. Wahad�owo zawieszona na drzwiach i zadarta do g�ry. Wystarczy�o wyj�� blokad�, �eby spad�a na hakowat� obejm� w skrzydle drzwi i ko�cem na drug� tak� wbit� w futryn�. Wyobrazi� j� sobie � kilkana�cie kilogram�w poczernia�ego drewna i �elaznych pas�w, siedz�ce w swoich obejmach, i zastanowi� si�, co powinien zrobi� prawdziwy mag. Gdyby by�a �elazna, mo�na by j� zamrozi� straszliwym tchnieniem zimna i st�uc jak porcelan�. Drewnian� � przepali� wzrokiem. Metalowo-drewniana sprawia�a wi�cej k�opotu. Postanowi� j� podnie��. Tylko troch�. Tyle, �eby wysun�a si� z kutych �elaznych uszu.

��Prawdziwy mag zrobi�by tak � rzuci� ponuro, unosz�c d�o� z rozstawionymi palcami: � Use theforce, Luk�!

I wtedy drzwi zgrzytn�y, a potem si� otworzy�y. Powoli, ze skrzypieniem wychyli�y si� na zewn�trz, ukazuj�c, pachn�ce ostro sk�r�, zio�ami i jakby kadzid�em, ciemne wn�trze.

A w tej ciemno�ci sta� chudy, okutany szalem albo kocem cz�owieczek. Ledwo majaczy� w p�mroku ma�ym, haczykowatym nosem i plam� twarzy, ale i tak wida� by�o, �e to nie kupiec.

��Mam spraw� do W�dzonego Ulle � oznajmi� w�adczo Drakkainen. � Jestem Ulf Nitjsefni. Nocny W�drowiec

��Zacny Ulle jest chory � odpar� cz�owieczek. � I nikogo nie przyjmuje. Ja prowadz� wszystkie jego sprawy i nic o tobie nie wiem.

��Id� i powiedz mu, kto go odwiedzi� � poradzi� mu Drakkainen, opieraj�c si� o futryn� i nonszalancko wstawiaj�c nog� do wewn�trz. � Zapytaj, czy ju� wyd�uba� z�ote gwichty ze �cian.

��By� kiedy� taki m��� � powiedzia� jegomo�� w zawoju. � Nieokrzesany cudzoziemiec, kt�ry jednak robi� dobre interesy z moim gospodarzem.

To by�o, jeszcze zanim zacz��em mu pomaga�, ale co� o tym s�ysza�em. Nie pami�tam tylko, kiedy dok�adnie to by�o ani co �w cz�ek kupowa�.

��Jeste�my spokojnymi i uprzejmymi �ud�mi � stwierdzi� Drakkainen. � Ale mr�z i mg�a �le dzia�aj� na cierpliwo��. Cz�ek �w kupowa� wie�ci, a by�o to dok�adnie na jesiennym jarmarku. Zam�wi�em ich wi�cej i przyszed�em po towar. A teraz zawo�aj Ulle albo wsadz� ci twoj� g�ow� w rzy� i sam po niego p�jd�.

��Nie ma potrzeby u�ywa� takich s��w. Wejd�cie. To nie s� spokojne czasy, a tw�j towar nale�y do najniebezpieczniejszych.

��Nie dos�ysza�em, kiedy si� przedstawia�e� � powiedzia� Drakkainen, kiedy weszli do wn�trza kantoru. W mroku majaczy�y p�ki i sto�y zawalone stosami zawini�tek opakowanych w sk�r� i tkaniny. Okutany cz�owieczek pochyli� si� nad zbitym z belek blatem, odsun�� je na bok i usiad� na �awie. Usiedli naprzeciwko niego. Powietrze by�o a� g�ste od ci�kiego zapachu kadzid�a, od kt�rego kr�ci�o w g�owie. Obaj natychmiast si� rozkaszleli. Grunaldi zrzuci� kaptur z g�owy i z irytacj� wypu�ci� powietrze przez nos, ale nic nie powiedzia�.

��Jestem cudzoziemcem i moje imi� nic wam nie powie. Z�y los zagna� mnie a� tutaj i zasta�a zima. Wiosn� p�jd� w swoj� stron�, ale na razie mieszkam tu i pomagam W�dzonemu Ulle. Moje imi� t�umaczy si� na j�zyk Wybrze�a jako Szkar�at i tak do mnie tu m�wi�.

��Pos�uchaj wi�c, Szkar�acie � powiedzia� Drakkainen powoli. � Nie znamy ci� i chcemy zobaczy� W�dzonego Ulle. To z nim mam m�wi�. Chc� te�, by� zapali� tu lamp� i ods�oni� g�ow�. Nie mam wiele czasu. Przyszed�em tylko zapyta� o nowiny i zamieni� z Ulle kilka zda�. To sprawa mi�dzy nim a mn�. I wywietrz to kadzid�o.

Szkar�at wsta� zza sto�u i otworzy� drzwiczki prymitywnego baniatego piecyka, po czym wrzuci� do �rodka kilka polan i kawa�k�w w�gla drzewnego, a potem zacz�� dmucha� na �ar.

��Ulle choruje na mro�ny dur � oznajmi�. � Le�y w �a�ni okryty futrami, a i tak zimno �cina go od �rodka. Jego oczy patrz� do �rodka g�owy i m�wi j�zykiem majak�w Palimy w ca�ym domu zio�a, ale i tak jego �ona i synowie zaczynaj� ju� mie� dreszcze. Do tego domu trafia wielu cudzoziemc�w i wielu podr�nik�w. Przynosz� korzenie, zio�a, orzechy, kadzid�a, �ywice, jady i barwniki. Magiczne substancje, kt�re uzyskuje si� z drzew, robak�w, morskich stwor�w, zwierz�t i zi�. Ka�dy wie, �e W�dzony Ulle handluje tym, co pachnie dalekimi krajami. Jedne lecz�, inne barwi� materi� i sk�r�, przyprawiaj� mi�so i nie pozwalaj� mu zat�chn��, jeszcze inne poprawiaj� smak trunk�w, przynosz� rado��, pi�kn� wo� albo u�mierzaj� smutek. Drogie rzeczy. Zbytek dla mo�nych. Wszystkie pochodz� z daleka. A ci, kt�rzy je przynosz�, te� przybywaj� z daleka i czasem nios� w sobie choroby Po�udnia. Sam jestem z Po�udnia i umiem je leczy�. Gdyby nie ja, Ulle i jego rodzina ju� by zamarzli od �rodka. Tutejsze znachorki umia�y tylko przetacza� po nim jaja mew, smarowa� morskonim sad�em, poi� zup� z pieprznika i straszy� chorob� b�benkiem. I bra� srebro. Tak, to potrafi�. Ale ja, Szkar�at, wiem, co trzeba mu poda�. I nie bior� za to srebra, bo da� mi dach na zim�. Tak.

Wewn�trz piecyka buchn�y p�omyki, zatrzeszcza� ogie� i pomalowa� wn�trze migotliwym pomara�czowym blaskiem. Szkar�at si� wyprostowa�.

��Grunaldi, otw�rz drzwi � powiedzia� powoli Drakkainen. � I zostaw je przez chwil� otwarte.

Cz�owieczek zakrz�tn�� si� po kantorze, wydoby� sk�d� opleciony sznurkiem g�siorek i kilka glinianych kubeczk�w, przyni�s� te� p�ask� metalow� lamp�. Postawi� j� na stole, obok patyczek i ma�y n�, zeskroba� zawini�ty wi�r i wsun�� do paleniska, a w ko�cu przypali� knot lampy, kt�ry nakry� aba�urem z p�cherza rozpi�tego na listewkach. Wszystko robi� powoli, z namaszczeniem i jak�� niemal liturgiczn� celebr�. Drakkainen poczu�, �e jeszcze chwila i zrobi co� naprawd� gwa�townego.

Grunaldi otworzy� drzwi, lecz niewiele to da�o. Kadzidlane opary zacz�y wyp�ywa� na zewn�trz, ale nadal kr�ci�o si� w g�owie i piek�y oczy. Szkar�at nala� z g�siorka do glinianych kubeczk�w i wreszcie odkr�ci� chust� z g�owy, ods�aniaj�c wychud��, p�ask�, jakby sowi� twarz, pokryt� bia�� jak brzuch ryby sk�r� i jaskrawokarminowym �ladem wybroczyn w kszta�cie drzewa, jakby naczynia wyp�yn�y mu na twarz. Kr�tk� szczecin� w�os�w mia� wygolon� nad uszami i na karku r�wno pod garnek, co nadawa�o mu wygl�d schorowanego, wychud�ego Indianina z Amazonki w dzikich barwach wojennych.

��Nie bardzo lubi� pokazywa� tu moje blizny i moje po�udniowe rysy.

��Jeste� Amitrajem � warkn�� Grunaldi, si�gaj�c powoli pod po�� kaftana.

��Dla was, �eglarzy, ka�dy, kto mieszka za Wyspami Ostrogowymi, to zawsze Amitraj. Ale ja pochodz� z du�o dalszej ziemi, po�o�onej nad Morzem Wewn�trznym. Z Jarmakandy. I nie jestem Amitrajem, cho� m�wimy jednym j�zykiem. Napijcie si� morskiego miodu. W mro�ny dzie� nie ma niczego lepszego ni� morski mi�d z odrobin� �ywicy ognioro�li. Rozgrzewa i czy�ci p�uca.

Drakkainen opu�ci� d�o� na nadgarstek Grunaldiego, przygwa�d�aj�c jego rami� do sto�u. Ostatnie S�owo obdzieli� go ci�kim spojrzeniem i rozlu�ni� palce na glinianym kubku.

��Nie przyszli�my z tob� pi�. Do rzeczy. Masz nam co� do powiedzenia?

��Je�li jeste� tym, kt�ry czeka� na wie�ci, mam dla ciebie kilka � odpar� powoli Szkar�at. � Z powodu twoich kamieni przychodzi�o tu wielu. Zwykle oszu�ci, kt�rzy opowiadali bajki i niestworzone historie, �eby dosta� srebra. O ludziach wychodz�cych z wulkanu, o dolinie �pi�cej bogini, o upiorach uroczysk. Zwyk�e baj�dy.

Wyprostowa� si� na �awie, ugniataj�c w palcach niewielk�, czarn� jak smo�a kulk�, mi�kk� jak plastelina.

��Ulle m�wi�, �e p�acisz za wie�ci � powiedzia� jakby z namys�em. � Za dobre, prawdziwe wie�ci. By� tu bowiem jeden cz�ek, kt�ry przyni�s� wiadomo��.

Umilk�, kiwaj�c lekko g�ow� i wci�� ugniataj�c kulk� w palcach.

��Nawet co� lepszego ni� wiadomo��.

Spojrza� Drakkainenowi prosto w oczy, kr�c�c w palcach kulk�. Jego powieki otacza�a siateczka czerwonych naczy� wype�niaj�ca promieni�cie oczodo�y.

��No? Co takiego?

Szkar�at u�miechn�� si�, pokazuj�c czarne dzi�s�a i drobne bia�e z�by obwiedzione czerni�, jakby szorowa� je w�glowym py�em. Jego rdzawe t�cz�wki rozlane na ca�� ga�k� oczn� zap�on�y nagle z�otem. Teraz wygl�da� jak jaszczur, nie jak ptak. Jak jadowity jaszczur.

��Pozdrowienie! � sykn��.

I wrzuci� kulk� w aba�ur lampy.

Fukn�o jak magnezja � nag�ym rt�ciowym rozb�yskiem i ob�okiem g�stego, cuchn�cego niczym tl�cy si� celuloid dymu. Drakkainen wstrzyma� oddech i zerwa� si�, przewracaj�c st� na Szkar�ata, kt�ry jednak zd��y� porwa� lamp� i dmuchn�� w aba�ur, wypuszczaj�c im w twarz skoncentrowany strumie� dymu i ognia. Vuko wystawi� przed siebie d�o�, Grunaldi zatacza� si�, kaszl�c z okropnym charcz�cym d�wi�kiem, wymachuj�c na o�lep mieczem, drug� d�oni� trzymaj�c si� za gard�o. Kaftan na jego plecach p�on��.

Otworzy�y si� drzwi i do kantoru wpad� inny m�czyzna, w kapuzie i sk�rzanym ubraniu. Jeszcze kto� wpad� ze �rodka domostwa.

��Grunaldi, do wyj�cia! � wychrypia� Drakkainen, pchaj�c nog� przewr�cony st� przygwa�d�aj�cy Szkar�ata do �ciany. Stara� si� oddycha� przez po�� futra, ale i tak jego p�uca p�on�y i eksplodowa�y w spazmach. Wyci�gn�� miecz, czuj�c, �e pod�oga robi si� mi�kka i elastyczna jak grz�zawisko. D�wi�ki te� zacz�y si� robi� dziwne, do tego widzia� tylko mrok i zygzakowaty, neonowy powidok. Blokowa� Szkar�ata blatem sto�u, kt�ry pcha� nog�, jednego przeciwnika mia� od drzwi, kolejnego od strony podw�rza. W mroku unosi�y si� k��by gryz�cego dymu i wiedzia�, �e nie wytrzyma d�ugo na wstrzymanym oddechu. Powietrze ci�� ci�g�y, pulsuj�cy �wist. Kto� wywija� czym� nad g�ow�. �a�cuch? Jaki� pejcz? Obok s�ysza� szarpanin�, huk �amanych mebli i w�ciek�y ryk Grunaldiego, p�niej wrzask brzmi�cy nieludzko, jak jaki� chrapliwy bulgot na wdechu, a mimo to pod�wiadomo�� zanotowa�a obce s�owa, jakby je kiedy� rozpoznawa�.

��Onu nei oldurme! Kahdin onu istyor sahgul! � A potem �omot padaj�cego cia�a.

Czu� wywijaj�cy w powietrzu obci��ony koniec pejcza albo �a�cucha. S�ysza�, jak tnie ze �wistem powietrze, zataczaj�c kr�gi, rozganiaj�c k��by dymu. Nie m�g� tak sta� na jednej nodze, zastawiaj�c si� bezradnie mieczem. Przesta� dopycha� st� do �ciany, podskoczy� i w powietrzu wbi� boczne kopni�cie w blat, s�ysz�c zduszony krzyk Szkar�ata, a potem straci� r�wnowag� na ko�ysz�cej si� pod�odze i zaczerpn�� gryz�cego dymu. przetoczy� si�, wpadaj�c na kogo� i d�awi�c si� kaszlem, a p�niej uderzy� w jakie� meble, kiedy usi�owa� doby� drugiego pa�asza.

P�k ci�ark�w �mign�� ko�o jego twarzy, poczu� podmuch powietrza i jedno ostre, bolesne uderzenie w szcz�k�, jak strza� z procy.

Powinien by� ruszy� w stron� drzwi, ale tam gdzie� znajdowa� si� Grunaldi i nie wiadomo � sta� czy le�a�, wi�c nie mo�na by�o sieka� na o�lep. Przetoczy� si� jeszcze raz, podcinaj�c kogo� kopniakiem, co� zwali�o si� z �omotem, sypa�y si� jakie� metalowe przedmioty, naczynia i paczki. Wsta� chwiejnie i ruszy� w ciemno�� na tego, kt�ry wywija� ci�arkami. Zastawi� si� jednym ostrzem, kt�re natychmiast ugrz�z�o w jakiej� pl�taninie, przekr�ci� je w bok i szarpn��, tn�c p�asko drugim, odwr�conym pa�aszem, kto� wrzasn�� przera�liwie i smagn�� ponownie czym�, co oplot�o go w mgnieniu oka gmatwanin� cienkich, mocnych linek, �mierdz�cych ryb� i sol�. W twarz bryzn�a mu gor�ca, cuchn�ca miedzi� krew.

Rybacka sie�, przemkn�o mu przez g�ow�. Za�atwili mnie ryback� sieci�. Dosta�em drania, ale zd��y� rzuci�.

Zaraz spad�a na niego druga, a potem mia�d��ce uderzenie workiem wype�nionym piaskiem.

Kiedy go wlekli, nie straci� do ko�ca �wiadomo�ci, usi�uj�c skoncentrowa� si� na Cyfral, na usuni�ciu trucizny kr���cej mu w �y�ach, na zachowaniu przytomno�ci za wszelk� cen�.

Ale mimo to rozp�yn�� si� w jakiej� �wietlistej mgle, kt�ra przyby�a do niego w ciemno�ci i ogarn�a czule jak ramiona kochanki.

Le�a� w�r�d migotliwych k��b�w, mieni�cych si� jak zawieja diamentowego py�u, ale by�o mu wygodnie i sucho. Pod plecami mia� co� ciep�ego, g�adkiego i jedwabistego, o podobn� powierzchni�, tylko wznosz�c� si� pionowo do g�ry, opiera� si� policzkiem. G�adk�, jedwabist� i elastycznie mi�kk�.

Otworzy� oczy i spojrza� w g�r�, na pochylone nad nim dwie kr�g�e piersi zako�czone r�owymi, wypuk�ymi sutkami. Le�a� na kolanach dziewczyny, z g�ow� z�o�on� na jej �onie. Usiad� i zobaczy� znajom� twarz, kt�ra jednak w normalnej skali wygl�da�a niesamowicie, jak o�ywiony kadr komiksu, nagle ubrany w trzy wymiary i ludzk� sk�r�, troch� tylko zbyt g�adk� i nieskaziteln�. Niby pi�kn�, a w gruncie rzeczy upiorn�, jak te japo�skie androidy erotyczne Akiko. Spojrza� w niemo�liwie neonowo zielone t�cz�wki i przeszed� go dreszcz. W mikroskali, w kt�rej j� zwykle widzia�, nie wygl�da�o to a� tak dziwacznie. Poruszy�a skrzyd�ami, wygl�daj�cymi jak opalizuj�ca folia rozpi�ta na cieniutkich �y�kach.

��Cyfral� Gdzie jestem?

��W �rodku. Mdla�e�, wywo�a�e� mnie, wi�c ci� zatrzyma�am w �rodku twojej g�owy. Taki ma�y azyl. To wszystko, co mog�am zrobi�.

��Co jest na zewn�trz? Za t� mg��?

��Faza rem. Omdlenie. Zatrucie, wstrz�s m�zgu. Cz�ciowy parali�. Og�lny reset. Ty znajdujesz si� w menu awaryjnym.

��Jak d�ugo to trwa?

��Trzy, cztery minuty. Na zewn�trz czas p�ynie szybciej, ale d�ugo tego miejsca nie utrzymam.

��Co mo�na zrobi�?

��Nie umiem odpowiedzie�. To ty wydajesz rozkazy. Masz do dyspozycji zimn� mg��. To, co zosta�o na tobie, we w�osach, w ubraniu. T�, kt�ra nas otacza. Chcesz zobaczy� wizualizacj�? Przyjrzyj si� jej.

Wsta� z kolan Cyfral i przeszed� si� po okr�g�ej przestrzeni otoczonej migotliw� zamieci� diamentowego py�u. Wsun�� d�o� w mg��, cofn��, drobiny pod��y�y za jego palcami, wzrok wyostrzy� mu si� nagle, d�o� wyros�a przed oczami ogromna jak g�rska dolina, poci�ta rowami linii papilarnych, w�r�d kt�rych na podobie�stwo chmary j�tek fruwa�y miniatury Cyfral, tej samej, kt�ra siedzia�a na podwini�tych nogach i powoli wachlowa�a si� skrzyd�ami. Zatoczy� si� i odzyska� normalny wzrok. Mg�a zn�w by�a mg��.

��Co to by�o?

��Wizualizacja. Taka nak�adka graficzna. To ci pomo�e.

��One wygl�daj� jak ty�

��Wi�c rozka� im, co maj� robi�. Nie s� wiele wi�ksze od cz�steczek, ale dzia�aj� razem, jak r�j. I s� ich miliardy. Mog� podnie�� g�r�, je�li b�dzie ich odpowiednio du�o. Ka�da mo�e co� przeci��, po��czy�, przenie�� albo podpali�. Tak b�dzie ci �atwiej to opanowa�, ni� my�l�cw kategoriach mg�y, mistyki albo magii. Rozkazuj miliardom ma�ych Cyfral. Pami�taj, �e ka�da z nich umrze, kiedy wykona swoje ma�e zadanie.

Drakkainen spojrza� na swoje r�ce, a potem roztar� twarz.

��Wariactwo � powiedzia�. � Dlaczego nie? Dobra, detoksykacja. Niech wejd� do moich p�uc, a potem znajd� cz�steczki tego �wi�stwa i wyprowadz� na zewn�trz. Niech przez p�cherzyki p�ucne wejd� do krwiobiegu i oczyszcz�, co si� da. Po prostu niech wynios� to do nerek, bro� Bo�e nie do w�troby. W jakim jestem po�o�eniu fizycznie?

��Jedno oko masz cz�ciowo otwarte. Wida� kamienne �ciany i beczkowy strop. Masz zwi�zane z ty�u r�ce mokrym rzemieniem oraz dwie rybackie sieci na twarzy i tu�owiu, oplecione r�wnie� rzemienn� p�tl� wok� ramion. Nogi zwi�zane w kostkach konopnym sznurem d�ugo�ci p� metra, zawi�zanym z przodu w�z�em szotowym i z ty�u p�askim. Le�ysz na prawym boku.

��Niech rozwi��� w�z�y i uwolni� sie�, ale wszystko niech zostanie na miejscu, tylko lu�ne. To chyba b�dzie oszcz�dniejsze wyj�cie ni� ci�cie, przegryzanie i przepalanie? Do roboty. Detoksykacja i uwolnienie a la Houdini.

��Komenda pocz�tkowa nieprzyj�ta. Dost�p odrzucony.

��Jaja sobie robisz? Co to mia�o znaczy�?

��Brakuje kodu dost�pu.

��Jakiego, jebem ti majku, kodu dost�pu? To moja w�asna g�owa, perkelel

��Dzi�kuj�. Kod przyj�ty. � Co?

��Fi�skie przekle�stwo. Sam tak ustali�e�.

��To do roboty, perkele saatani vittuu!

A potem siedzia� we wn�trzu w�asnej g�owy, na ��ce, otoczony diamentow� mg��, obj�ty ramionami przez projekcj� w�asnego bionicznego wszczepu, kt�ry przybra� posta� erotycznego marzenia zakochanego w anime dewianta, i czeka�. Przed jego oczami powoli rozwija� si� poziomo migotliwy pasek otoczony halo, jak prosty kawa�ek t�czy. Domy�li� si�, �e to pasek stanu. �Proces w trakcie. Prosz� czeka�.

Wi�c czeka�.

Niecierpliwi�c si� coraz bardziej. Pu�apka. Kocio�. Najbardziej jednak nie dawa�a mu spokoju my�l o tamtych. Mia� nadziej�, �e Spalle i Sylfana nie doczekaj� si� niczego, wi�c p�jd� do gospody i spotkaj� Warfnira. Tylko �e dla nich, dla niego i Grunaldiego, otrutych oparami, obitych, zwi�zanych i wrzuconych do jakiej� piwnicy, niewiele z tego wynika�o. Jak zwykle spieprzy� operacj�. S�abo nadawa� si� na dow�dc� i marnie gra� w zespole. Wyznaczy� im zadania rezerwowe, dwa punkty spotkaniowe i ju�. Jak zwykle uzna�, �e sam jako� sobie poradzi, i nie przygotowa� �adnego zabezpieczenia. A tymczasem wlaz� w kocio�. Ordynarny, najprostszy z mo�liwych. Oczywisty do przewidzenia.

Wystarczy�o przyj�� do wiadomo�ci, �e pozostali rozbitkowie te� s� aktywnymi graczami. I maj� swoich ludzi. Przypadek van Dykena dowodzi� tego chyba wystarczaj�co dobitnie.

Pasek stanu rozwin�� si� do ko�ca i Drakkainen sp�yci nagle do ciemnej, wilgotnej piwnicy, w b�l g�owy, zapach st�chlizny i smr�d spoczywaj�cej na nim sieci. Jeden bolesny punkt w po�owie �uchwy rwa�, pulsowa� i puch� na wy�cigi. W ciemno�ciach majaczy� le��cy pod �cian� tob�, r�wnie� opakowany sieci� i le��cy nieruchomo. Jak to lecia�o?

Oldurme� � zabi� czas tera�niejszy, koniugacja trzecia, tryb ci�g�y� �zabijaj�. Ale to by�o: nei oldurme. Onu nei oldurme! Kahdin onu istyor sahgul! �Nie zabijaj go! Ona chce go �ywego!� � chyba. Amitrajski. Chyba.

Wi�c jest jeszcze jaka� �ona�. Kahdin� Nie zwyk�a �ona�. �Ona� z szacunkiem. �Ona � ta wielka�. Tylko kt�ra? FreihorT? Callo? Jaka� inna wielka? Miejscowa?

Grunt, �e chce �ywego.

B�l g�owy nap�yn�� gdzie� znad potylicy i rozla� si� na skronie. Ci�ki, mdl�cy, kacowo-migrenowy, do towarzystwa z ostrym rwaniem w obitej szcz�ce. Vuko poruszy� gwa�townie d�o�mi, �liski, mokry rzemie� spad� na brukowan� posadzk�, zrzuci� z siebie sie�, a potem zwin�� si� w gwa�townych spazmach, wymiotuj�c tak gwa�townie, �e omal rozbi� czo�o o kamienie. �zy pociek�y mu po twarzy, gor�ce i wielkie jak groch. W powietrze wzbi�a si� cuchn�ca para. Grunaldi ani drgn��.

Drakkainen poczeka�, a� �o��dek przestanie mu fika� kozio�ki, ostatni raz splun�� s�onaw�, g�st� plwocin� i pozbiera� si� na nogi.

Grunaldi mia� puls. Wyczuwalny na t�tnicach umieszczonych inaczej ni� u cz�owieka, bardziej z ty�u, na karku. S�aby, nier�wny, ale mia�.

Nie wiedzieli, kt�rego �ona chce�, wi�c oszcz�dzili obu. Krzepi�ce.

Przygotowa� sobie rzemienie i sie�, �eby za�o�y� je szybko, kiedy us�yszy kroki, i obmaca� piwnic�. Zwyk�e zasobowe pomieszczenie, zastawione jakimi� beczkami, p�o�one wapiennymi ciosami, obro�ni�tymi wykwitami saletry i jakby mchem. Pod sufitem wisia�y rz�dy jakich� po�ci i wrzecionowate rybie tusze naje�one ostrymi p�etwami, wszystko pachn�ce dymem, wyschni�te i sztywne. Drzwi, rzecz jasna, by�y zamkni�te na d�bowe Atakowa� je za pomoc� resztek magii czy czeka�?

Nie mia� czasu czeka�. Tamci by� mo�e w�a�nie podrzynali gard�o Spalle albo gwa�cili Sylfan� tu� przed poder�ni�ciem jej gard�a.

Co gorsza, byli nieprzyjemnie, wcale nie �redniowiecznie sprawni. Nie mia� wi�z�w, wi�c niby m�g� czeka�, a� ktokolwiek tu zajrzy � przynie�� wody, sprawdzi� lub zabra� kt�rego� na przes�uchanie, ale to mog�o nast�pi� jutro albo B�g wie kiedy. Na dodatek mogli go przedtem znowu odurzy�, przyj�� w pi�ciu i wyprowadzi� z ostrzem na gardle. Teoretycznie mia� udawa� zwi�zanego i na�panego, lecie� przez r�ce, a potem wykorzysta� element zaskoczenia. Tyle �e to si� nie musia�o uda�.

��Po�wie� mi, Cyfral � mrukn�� i wzi�� si� do przeszukiwania piwnicy w towarzystwie fruwaj�cej wok� niego, jarz�cej si� z�ocistym blaskiem wr�ki. Zwie�czone beczkowym sklepieniem pomieszczenie ci�gn�o si� w g��b, mroczne, kamieniste i wilgotne, ozdobione gronami prawie-paj�czyn, zamieszka�ych przez niezupe�nie-paj�ki. Po �cianach �miga�y jakie� cz�onowane stworzenia wyposa�one w nieprzyjemne kolczaste odn�a i p�ki okr�g�ych �czu, m��cych wyra�nie zielonkawym blaskiem. Sterty beczek jakich� trunk�w, z kt�rych dobiega� aromat proces�w fermentacyjnych, kiwaj�ce si� tu� nad g�ow� przewieszone przez kije rz�dy po�ci, ryb i bezkszta�tnych, ko�lawych kie�bas, skrzynki przesypanych piachem dziwacznych bulw, zwoje sznura, jakie� metalowe elementy zawieszone na gwo�dziu, kilka drewnianych wiader wetkni�tych jedno w drugie. Nawet je�li wywa�y drzwi, to wyskoczy na zewn�trz zbrojny w kube� i kie�bas�?

Tu� przy wielkiej, poczernia�ej od w�dzenia szynce zako�czonej nog� o takim kszta�cie, �e doprawdy nie chcia�o si� docieka� kszta�tu ca�ego stworzenia, wysoko pod sufitem w drewnian� p�k� wbito n�. Toporny, wyklepany na kolanie, z drewnianym trzonkiem i pordzewia�y, ale jednak n�. Tak �eby kto�, kto schodzi w mroki piwnicy ur�n�� kawa�ek mi�sa, nie musia� go szuka�. Jaki� bardzo zacny i przemy�lny cz�owiek wbi� n� w p�k� akurat pod r�k�, lecz w miejscu, w kt�rym nie zauwa�y go nikt, kto nie przyszed� tu po plaster pr�uta, tylko oszacowa�, czy pomieszczenie nadaje si� na areszt.

Zabra� jeszcze drewniany skopek i wr�ci� do Grunaldiego. Rozci�� mu sie� i wi�zy na nadgarstkach i kostkach, a potem spr�bowa� cuci�. �eglarz mamrota� co�, zacz�� si� nawet porusza�, ale niemrawo i beznadziejnie. Vuko znalaz� gliniany dzbanek, pachn�cy resztkami tego koszmarnego dro�d�owego piwa, p�niej odbi� szpunt i nape�ni� go z beczki. Cokolwiek si� dzia�o, Ludzi Ognia budzi�o si�, cuci�o i leczy�o przede wszystkim piwem.

A potem ledwo zd��y� podstawi� skopek i przytrzyma� przyjaciela za ramiona, by nie rozwali� sobie czo� o kraw�d� wiadra.

Pomog�o niewiele. Grunaldi potrz�sn�� g�ow� jak byk, pieczo�owicie odgarn�� kosmyki pomara�czowych w�os�w z twarzy, poruszy� ustami na r�ne sposoby, jakby usi�owa� sobie przypomnie�, jak si� m�wi, wskaza� kiwaj�ce mu si� nad g�ow� kszta�ty i uroczy�cie oznajmi�: �Ryba!�. Po czym upad� na bok i zacz�� chichota�. Beznadziejne.

Drakkainen u�o�y� go tak, by si� nie zad�awi�, i wr�ci� do przeszukiwania piwnicy.

�Nie przestawaj kombinowa� � powtarza� Levisson. �Ca�y czas co� r�b. Uwolnij improwizacj�. Wszystko jest broni�. Sytuacje beznadziejne zdarzaj� si� rzadko�.

Piwnica ci�gn�a si� jeszcze kilka metr�w i ko�czy�a �cian� zastawion� wielkimi beczkami, le��cymi denkami do przodu. Instruuj�c p�g�osem i gestami Cyfral, jak lataj�c� latark�, przeszuka� p�ki, �ciany, kosze i pod�og�. Szybko i nerwowo, ale systematycznie. Przeanalizowa� przebieg belek. Uk�ad kamieni. Zajrza� do dzbank�w. Nie wiedzia�, czego szuka. Czego�. Wszystko jest broni�. Wszystko mo�e by� wyj�ciem z sytuacji albo do czego� pos�u�y�.

Opuka� tarasuj�ce koniec piwnicy beczki i stwierdzi�, �e nic ich nie ruszy. Po pierwsze, w ka�dej mo�na by upchn�� krow�, po drugie, le�a�y jedna na drugiej i blokowa�y si� o sufit. Jako� je nape�niano, tylko jak? Wi�kszo�� zosta�a zabita drewnianymi szpuntami. Kiedy je poluzowa�, z wn�trza pociek�o co� lepkiego, pachn�cego dro�d�ami i jakby syropem na kaszel. Jedna z beczek natomiast mia�a zamiast szpuntu prymitywny metalowy kurek z zaworem, ta jednak by�a pusta. Przekr�canie zaworu nic nie dawa�o. Taki kurek przyda�by si� raczej na beczce, z kt�rej korzystano. Obejrza� jeszcze raz pod�og� i zobaczy� poka�n� plam� po ka�u�y wina przy innej beczce, owszem, z wetkni�tym zamiast szpuntu kurkiem. Odbito szpunt, podstawiaj�c naczynie, po czym natychmiast wbito tam kurek, ale i tak si� narozlewa�o. Wr�ci� do tej pustej beczki, bo nie dawa�a mu spokoju, i spr�bowa� poruszy� wszystkim, czym si� da�o. Opuka� j�, stara� si� targn�� na boki, obmaca� kurek. Cyfral unosi�a si� przy jego g�owie, �wiec�c ze sceptycznym i zatroskanym wyrazem twarzyczki.

Kurek obr�ci� si� w bok raczej przypadkiem, w wyniku chaotycznego szarpania, otwierania i zamykania zaworu. Obr�ci� si� g�adko w prawo, przekr�caj�c pod k�tem prostym, ale dalej ju� nie chcia�. W drug� stron� ustawia� si� normalnie w d� i te� nie chcia� dalej. Obr�ci� go ponownie i szarpn��. Szcz�kn�o, po czym maj�ce prawie metr �rednicy denko beczki wyskoczy�o do przodu i uchyli�o si� w stron� Drakkainena niczym w�az. W �rodku by�o ciemno, cuchn�o st�chlizn� i piwnicznym ch�odem, ale brakowa�o cho�by najl�ejszego aromatu wina. Nic. Tylko st�chlizn�, stare drewno i kurz. I lekki powiew na twarzy. Ledwo wyczuwalny.

��Do �rodka � sykn�� do Cyfral. Zrobi�a oburzon� min�, ale pos�usznie �mign�a do wn�trza beczki jak wielka p�on�ca �ma.

��Tunel � oznajmi�a, wynurzywszy si� po minucie. A potem kolejna piwnica.

��Idziemy � rozkaza�.

��A Grunaldi?

��Jest do niczego, a tu b�dzie bezpieczny. Wr�c� po niego.

��Zrobi� z niego zak�adnika, je�li go zostawisz.

��S�usznie.

Wleczony pod pachy Grunaldi ju� nie wymiotowa�, ale nadal nazywa� r�ne mijane przedmioty i p�ka� ze �miechu. Oznajmi�: �mi�so�, �dzbanek�, �skopek�, a wreszcie �beczka�. Vuko przeczo�ga� si� przez beczk� na drug� stron�, odwr�ci� si�, wlaz� jeszcze raz i przeholowa� przyjaciela, ci�gn�c go na wznak za kaftan. Denko mo�na by�o od wewn�trz uchwyci� za prosty �elazny rygiel, zamkn��, a p�niej przekr�ci� go, blokuj�c klap�.

Drugie pomieszczenie by�o podobne, tylko znacznie suchsze i nie sk�adowano tu �ywno�ci. Po�rodku na kr�tkim �a�cuchu wisia�a metalowa lampa, tylko �e nie mia� nic, czym m�g�by j� zapali�. �a�cuch przewleczono przez ucho wbite w sufit i zaczepiono na �cianie. Spu�ci� lamp�, odetka� korek i stwierdzi�, �e w �rodku chlupoce i zieje znajomym odorem smoczej oliwy, czym pr�dzej w�o�y� zatyczk� na miejsce i zdj�� metalowy kapturek z knota, kt�ry natychmiast zacz�� dymi�, po chwili roz�arzy� si�, a w ko�cu fukn�� ma�ym ��tym p�omyczkiem.

Pomieszczenie wype�nia�y p�ki, na kt�rych sta�y obite sk�r� i okute niedu�e skrzynki, a w �rodku le�a� maj�tek. Z�oto, srebro, jaki� inny metal po�yskuj�cy srebrzy�cie i jakby �wiec�cy od �rodka. Monety � okr�g�e, kwadratowe, w postaci pod�u�nych p�ytek, z dziurk� po�rodku i bez, sztabki, siekance, z�om, p�acid�a, liczmany i tokeny. Mieszanina. Mn�stwo.

Skarbiec.

��Cudownie � powiedzia� do Cyfral. � Marzenie w�amywacza. Tylko �e jakby nie o to chodzi. Mo�e jeste�my bogaci, ale i udupieni.

��Z�oto � oznajmi� Grunaldi i zachichota�. � Lampa.

��Niemo�liwe, �eby za ka�dym razem, kiedy chce od�o�y� utarg, czo�ga� si� w�r�d kartofli i prze�azi� przez beczk�. Po prostu niemo�liwe.

Posadzi� Grunaldiego na pod�odze i da� mu do zabawy skrzynk� monet, po czym obszuka� pomieszczenie, przy�wiecaj�c sobie lamp�.

��Numizmatyk� � wymamrota�. � Szkoda, �e sk�aduje got�wk�, zamiast inwestowa� w cenne sztuki broni.

��Tamto wygl�da jak drzwi � podsun�a ostro�nie Cyfral.

��Jasne, �e tak � odpar�. � Tylko �e nie w tym problem. Jeste�my w �rodku skarbca, a skarbce, nie pami�tam dlaczego, zamyka si� zwykle od zewn�trz. Ile zosta�o tych twoich ma�ych, po�ytecznych siostrzyczek?

��Szczypta. Mo�esz przenie�� o��wek, zmieni� kieliszek wody w kieliszek w�dki albo podpali� wr�bla. Trudno to opisa�. Wszystko zale�y od tego, co postanowisz zrobi�. W ka�dym razie niewiele.

Drakkainen powiedzia� co� po fi�sku, po czym uni�s� lamp� i ostro�nie obszed� ponownie pomieszczenie. W jednym ko�cu znajdowa�y si� solidne, okute drzwi, do kt�rych prowadzi�y kamienne stopnie. Drzwi nie mia�y widocznego zamka i by�y zamkni�te na g�ucho. Uni�s� kaganek i obwi�d� je dooko�a, obserwuj�c uwa�nie p�omie�.

��Ten przewiew to nie st�d � zawyrokowa�. Obszed� trzeci raz pomieszczenie, unosz�c i opuszczaj�c lamp� przy p�kach, wok� skrzy�, sk�rzanych work�w i beczek.

��Beczki � powiedzia� Grunaldi, kiwaj�c si� na pod�odze.

��W�a�nie. Znowu beczki � zgodzi� si� Drakkainen. � Mo�na trzyma� kosztowno�ci w beczkach, ale po co w�a�ciwie? Mo�e to szczeg�lnie drogie trunki?

Trzy spore beczki le�a�y pod �cian� ustawione w piramid�, wci�ni�te w k�t obok p�ek. Vuko kucn�� i powi�d� lamp� wok� denek. Poci�gn�� nosem przy szpuntach.

��Piczku materinu, jakby brandy z domieszk� travaricy. Te� bym trzyma� w sejfie.

P�omie� zadr�a� i wychyli� si� lekko w bok.

��Ta. Najni�sza. Znowu.

Tym razem nie by�o kurka, tylko drewniany szpunt.

��Najwy�ej sk�piemy si� w koniaku � oznajmi� cicho, szarpi�c drewniany ko�ek jak chory z�b.

Ale beczka by�a pusta. Drakkainen po�wieci� lamp� i zajrza� do dziury, po czym wyprostowa� si�.

��Dziurka od klucza � oznajmi�. � Nie jest dobrze. Ale ci�gnie stamt�d zimnem. Pomy�lmy. To nie mo�e by� szczeg�lnie wymy�lny zamek. Cokolwiek, byle nie da�o si� otworzy� ko�cem no�a albo na si��. W tym poczciwym �wiecie klucz przy pasku jest wart tyle, ile u nas czytnik siatk�wki. Dobra, Cyfral. Trzeba przestawi� z�bki zapadki. Prawdopodobnie pojedyncze, tylko �eby uwolni� rygle. Przypuszczalnie jest to suwliwy rygiel z naci�tymi rz�dem trybami, przemieszczany obrotem klucza albo unoszony wahad�owo. Prawdopodobnie kowalska robota. Wysy�aj swoje scissor sisters. Otworzy� zamek, abrakadabra perkele1.

Wyci�gn�� d�o� w stron� denka, rozstawiaj�c idiotycznie palce w spos�b, kt�ry wyda� mu si� wystarczaj�co magiczny. Wion�o mrozem, wok� jego d�oni zamigota�a lodowata mg�a, kt�ra wsnu�a si� przez dziurk� od klucza. Z wn�trza beczki rozleg�o si� kilka metalicznych stuk�w i zgrzyt�w, ale nic wi�cej nie nast�pi�o.

��Wstrzymaj je na moment, Cyfral. Sta�, haista paa-ska!

Ostro�nie wczo�ga� si� przez beczk�, otworzy� rygiel i wsun�� si� do s�siedniego pomieszczenia. Wr�ci� po paru sekundach, dzier��c tryumfalnie w�ski pasek s�oniny, kt�r� stopi� nad p�omieniem lampy, wpuszczaj�c krople t�uszczu po ostrzu no�a do wn�trza zamka. Odci�� jeszcze kawa�ek tkaniny od brzegu nogawki, nas�czy� t�uszczem i wetkn�� do �rodka owini�ty wok� drzazgi odstruganej od p�ki.

��Dobra � powiedzia� wreszcie, rzucaj�c patyczek na ziemi�. � Teraz powinno p�j�� �atwiej.

Zamek najpierw zaskrzypia� z wysi�kiem, po czym wyda� z siebie dziarski �elazny klekot i ucich�.

��Cyfral, za mn�. Grunaldi, prze�pij si�. Ja tu wr�c�. Czego ryczysz, kretynko?

��Wszystkie umar�y � chlipn�a. Zwiadowca spojrza� na sufit.

��B�d� nast�pne, zobaczysz. Zaraz zrobimy nowe � obieca� jej.

Pchn�� denko, kt�re odchyli�o si� na zawiasie, i wczo�ga� si� do wn�trza.

Zaraz za beczk� korytarz rozszerza� si� i mo�na by�o stan�� na nogi, by nie w�drowa� w ciemno�ciach w pochylonej, okropnie niewygodnej pozycji. Brukowana by�a tylko pod�oga, natomiast �ciany i sufit wy�o�ono szalunkiem z desek i podparto drewnianymi stemplami.

Korytarz zakr�ca� gwa�townie, po czym ci�gn�� si� ze dwadzie�cia krok�w, wyra�nie wznosz�c si� w g�r�.

Vuko co chwil� przystawa� i nas�uchiwa�, a potem rusza� dalej. Z ka�dym krokiem robi�o si� coraz zimniej.

Na ko�cu tunelu znajdowa�y si� kolejne solidne drzwi, zamkni�te na pot�n� zasuw�. Drakkainen paln�� si� w g�ow� o belk� stropow�, wymamrota� co� po chorwacku o zafajdanych kurduplach, p�niej po fi�sku na temat wsp�ycia z reniferem.

Odci�gn�� zasuw�, zdmuchn�� lamp� i wyjrza� ostro�nie.

��Nabrze�e � szepn��.

Otw�r znajdowa� si� metr nad lini� wody, od g�ry nakryty deskami pomostu. Spojrza� w g�r� i stwierdzi�, �e cz�� z nich przepi�owano, tworz�c sprytnie zamaskowan� klap�, zamkni�t� na �elazny rygiel.

��Dobrodoszli. Ja hou � mrukn��. � Cwany, w�dzony stary �led�. A jednak nie pomog�o. Wpad� bidak, i to przeze mnie.

Otworzy� klap� i wy�lizgn�� si� na pomost, a potem otrzepa� ze �niegu. Nabrze�na uliczka by�a pusta. Jego mg�a zd��y�a zrzedn��, ale wci�� wisia�a nad osad�, mro�na i przykra. Widoczno�� si�ga�a mo�e pi�tnastu metr�w.

Schowa� n� w r�kawie i okr�ci� nadgarstek �a�cuchem od lampy, zwieszaj�c j� swobodnie z d�oni.

��Dobra � oznajmi�. � Are you readyfor the rock7. Najpierw zajrza� do gospody. Wsun�� si� ostro�nie,

lecz sala zia�a pustk�. Ani �ladu Warfnira. Brak Sylfany. Nieobecny Spalle. Przy ogniu, za sto�em siedzia�o jedynie dw�ch zacnych �eglarzy, ponuro obserwuj�c kaganek na stole oraz rozbabrany kad�ub pieczonego ptaka i poci�gaj�c z rog�w. Obcy przybysz z lamp� w d�oni, kt�ry wszed�, wpuszczaj�c do wn�trza zawiej�, zosta� obdzielony oboj�tnymi, lekko zniecierpliwionymi spojrzeniami, po czym obaj d�entelmeni powr�cili do obserwacji ta�ca p�omieni na palenisku.

��Witajcie, zacni �eglarze, i niech bogowie nie zwracaj� na was uwagi � zagai� ostro�nie Vuko, siadaj�c na �awie i stawiaj�c swoj� lamp� na stole. � My�la�em, �e spotkam tu mojego druha. Postawny m��, m�ody i dobrze ubrany.

��Niebieski p�aszcz wyszywany z�otem, obszyty drogim futrem, srebrne zapinki, haftowane buty i drogi miecz z cyzelowan� g�owic�? � spyta� karczmarz, niski, kr�g�y jegomo�� o roz�o�ystej brodzie zaplecionej w dwa warkocze. Drakkainen skin�� g�ow�.

��To on.

��Wypi� dzbanek grzanego piwa z korzeniami, a zap�aci� jak styrsman. Strasznie gadatliwy i ciekawski cz�owiek. Gdyby nie by� taki zacny i szczodry, to wydawa�by si� irytuj�cy. Zgada� si� jednak z w�drownym kupcem kt�ry mieszka u mnie na zim�, i razem gdzie� wyszli.

��Czy to by� niski, chudy cudzoziemiec z Po�udnia, z czerwonymi bliznami po jakiej� chorobie na twarzy, imieniem Szkar�at? Wygl�da� jak dziwny Amitraj?

��Nie, to by� kto� z naszych stron. Mo�e z Ziemi S�onej Trawy albo gdzie� z g�r, mo�e od Ludzi Nied�wiedzi. Sprzedawa� tu sk�ry jesieni�. Ma w�z z towarem i trzech ludzi. Mieszkaj� w zapasowej �a�ni. A jacy� po�udniowcy to zimuj� u W�dzonego Ulle, tego, co to jest chory, jednak wszyscy twarze maj� normalne, bez blizn.

��Wr�c� tu � zapowiedzia� Drakkainen. � I wtedy kupi� twojego miodu, a zap�ac� nie gorzej ni� m�j przyjaciel, pierwej musz� go jednak znale��. Powiedz mi tylko, jak dawno wyszed�?

��Nie tak dawno. Po porze �niadania. Najwy�ej z raz do�o�y�em drew.

��Jakie� p� dzbana temu � zauwa�y� ten drugi.

Vuko wyszed� zn�w w bia�y tuman i drobny, siek�cy w twarz �nieg. Nabrze�em przeszed� jaki� cz�owiek z kub�em w d�oni, otulony a� po nos futrem. Drakkainen odczeka�, a� zniknie we mgle, a potem �wisn�� z pomostu stoj�c� tam beczk�, przyturla� j� do �ciany gospody i rozejrza� si� ostro�nie.

��Kiepski pomys�, b�dzie �lisko � mrukn��.

Jak najciszej wlaz� na beczk�. Zatrzeszcza�a pod jego ci�arem, ale wytrzyma�a. Szczyt dachu wie�czy� rz�d drewnianych krzy�ak�w, stercz�cych jak rogi. Chyba mia�y za zadanie stabilizowa� strzech�. Mia� nadziej�, �e to fragmenty wi�by dachowej i �e b�d� solidne. Przytrzyma� si� kraw�dzi dachu, a potem rozkr�ci� lamp� nad g�ow� na ca�� p�torametrow� d�ugo�� �a�cucha i cisn��. Uda�o si� za trzecim razem, kiedy wgramoli� si� na brzeg dachu, utrzymuj�c ca�y ci�ar cia�a na wbitym w strzech� no�u. �a�cuch wy�lizgn�� mu si� z d�oni i przez okropny moment Vuko my�la�, �e straci� lamp�, ale �a�cuch owin�� si� wok� stercz�cych w niebo rog�w i zosta� na dachu, tyle �e koniec le�a� dobry metr od jego d�oni. Ostro�nie wspi�� si� po przysypanej warstw� �niegu pokrywie ze �liskich m�odych p�d�w, kilka razy d�gaj�c no�em strzech�, wbijaj�c palce pomi�dzy ga��zki faszyny i zrzucaj�c podeszwami �nieg na ulic�, ale nikt go nie zauwa�y�. A potem rozci�gn�� si� na ca�� d�ugo�� i chwyci� koniec �a�cucha.Jesieni� po prostu przebiega� po kalenicach dachu ale teraz musia� walczy� o ka�dy krok na �liskiej warstwie �niegu i lodu, wi�c w�drowa� niemal na czworakach, przygi�ty jak paralityk, czepiaj�c si�, czego si� da�o, i wymacuj�c podeszwami oparcie.

Na podw�rcu W�dzonego Ulle sta� jaki� facet w kosmatej futrzanej pelerynie i spiczastej czapce z klapkami os�aniaj�cymi uszy i kark. Przypuszczalnie z jej powodu nie us�ysza� chrz�stu �niegu na dachu ani nie zwr�ci� uwagi na spadaj�ce wok� ma�e lawiny. Drakkainen, niewiele my�l�c, rzuci� n� na dziedziniec i r�wnocze�nie skoczy� tamtemu na ramiona. Uderzenie dos�ownie wbi�o stra�nika w ziemi�, Vuko, amortyzuj�c upadek przewrotem przez bark, us�ysza� okropny drewniany huk, z jakim czaszka tamtego grzmotn�a o bruk. Sam, przetaczaj�c si� po o�nie�onych kamieniach, r�bn�� plecami o ocembrowanie studni, bole�nie, ale chyba niegro�nie. Zerwa� si� na nogi, podnosz�c z ziemi n� i odkr�caj�c �a�cuch z lamp� owini�ty wok� pasa, lecz nie by�o potrzeby. Tamten le�a� twarz� do kamieni, w powi�kszaj�cej si� br�zowej plamie topniej�cego �niegu, palce jednej d�oni podrygiwa�y mechanicznie, jakby ka�dy �y� w�asnym �yciem. Kiedy zwiadowca doku�tyka� do niego, stra�nik skona� albo by� w �pi�czce. Z uszu p�yn�a mu krew, a twarz wygl�da�a jak zmia�d�ona papierowa maska. Drakkainen rozejrza� si� nerwowo i przypad� plecami do �ciany, jednak w domostwie panowa�a cisza. �omot na podw�rzu nikogo nie zainteresowa�. Chwyci� trupa pod pachy i wci�gn�� w podcienia, do drewutni, po czym zgarn�� troch� �niegu z dachu i zadaszenia studni, �eby cho� odrobin� zamaskowa� plam� krwi na bruku.

Kiedy wytar� tamtemu twarz gar�ci� �niegu, okaza�o si�, �e to z pewno�ci� nie Szkar�at. M�czyzna te� mia� p�ask� twarz z ma�ym, haczykowatym nosem, ale sk�ra by�a bardzo jasna, bez blizn. By� te� bardzo kr�tko ostrzy�ony, w�a�ciwie ogolony na czaszce. Nie nosi� amulet�w, dokument�w ani niczego charakterystycznego. Vuko skonfiskowa� ci�ki, przypominaj�cy kukri tasak, z kling� naje�on� na brzegach zupe�nie bezsensownymi dodatkowymi ostrzami, prostymi albo zakrzywionymi jak haki. Obejrza� bro� krytycznie, lecz od�o�y� na bok. M�czyzna mia� jeszcze przy pasie sk�rzan� pochewk� zawieraj�c� narz�dzie sk�adaj�ce si� z obszytej sk�r� kr�tkiej r�koje�ci zaopatrzonej w p�ksi�ycowate ostrze umieszczone z boku, jak g�owica miniaturowego toporka. By� mo�e by�a to skrobaczka do sk�r, n� do przycinania li�ci na cygara, brzytwa, a by� mo�e jaki� morderczy kastet. Drakkainen postanowi� tymczasem wykorzysta� narz�dzie w taki spos�b, zanim nie trafi si� sposobno�� skr�cania cygar. Zabra� nieszcz�nikowi jeszcze pas, bo w�asny mu zabrali, futrzan� peleryn� z wysokim ko�nierzem i podni�s� z dziedzi�ca spiczast� uszank�. Wepchn�� trupa w r�g drewutni i przewr�ci� na niego stert� por�banych polan ustawionych pod �cian�. Narobi� ha�asu, ale to r�wnie� nikogo nie obesz�o.

Otworzy� drzwi w podcieniu i w�lizgn�� si� w mrok domostwa i ci�ki smr�d dziwnych kadzide� wisz�cy w st�ch�ym powietrzu.

Szed� na chybi� trafi�, nigdy nie by� tu w �rodku. Domostwa, zbudowane wed�ug przepis�w tajemniczej Pie�ni Ludzi, wewn�trz jednak r�ni�y si� mi�dzy sob�, pomieszczenia mia�y rozmaity rozk�ad, zale�ny od trybu �ycia w�a�ciciela. Drakkainen sun�� plecami po �cianie, z z�batym kukri w opuszczonej d�oni i ze zwisaj�c� lamp� na �a�cuchu w drugiej. Dom jednak wydawa� si� pusty. Co kilka krok�w zatrzymywa� si�, lecz s�ysza� tylko w�asny oddech. W dworzyszczu panowa�a cisza.

Zajrza� za jakie� drzwi, uchylaj�c je ostro�nie, zobaczy� jednak tylko okute skrzynie i drewniane �o�e zarzucone futrami, najwyra�niej nieu�ywane.

Dom by� stary, mroczny, podzielony belkowanymi �cianami jak labirynt, co gorsza, deski skrzypia�y pod nogami. Vuko stawia� stopy jak najostro�niej i z brzeg�w desek, prze�lizguj�c si� w�r�d cieni i mrocznych zakamark�w niemal bezg�o�nie, ale strasznie wolno, nas�uchuj�c co kilka krok�w.

Kolejne pomieszczenie by�o chyba kuchni�, tymczasowo zmienion�, zdaje si�, w rze�ni�. Kamienna pod�oga i solidny, zbity z grubych dech st� zbryzgane by�y krwi�, na blacie le�a�y przesi�kni�te posok� ga�gany, sagan z gor�c� jeszcze wod�, sterta �wie�o podartych szmat, ma�y, w�ski n� z ko�cian� r�koje�ci�, zagi�ta ig�a, cynowy kubek oraz male�ka metalowa buteleczka pokryta cyzelowanym ornamentem.

Za sto�em o �cian� oparto z�amany wp� tob�, okr�cony lnianym p��tnem z plamami krwi i opleciony rzemieniem.

Drakkainen podszed� i czuj�c, �e serce zatrzymuje mu si� w piersi, rozci�� rzemie� i powoli rozchyli� p��tno.

Ujrza� obc�, p�ask� twarz, wywr�cone orzechowe oczy podkre�lone od do�u p�ksi�ycem bia�k�wki i rozchylone usta pe�ne drobnych z�b�w, r�owych od krwi.

Na czole m�czyzny kto� nakre�li� palcem umoczonym we krwi k�ko i przeci�� je pionow� lini�.

Obejrza� ostro�nie st�, rozrzucone wok� medyczne szparga�y, staraj�c si� nie wdeptywa� w krew, i stwierdzi�, �e to, co widzi, to nie �lady tortur lub mordu, ale pospiesznego opatrywania ran. Co najmniej trzech ludzi �ata�o si� tu na chybcika, zostawiaj�c wok� mn�stwo nerwowych �lad�w, jednego, najci�ej rannego, nie uda�o si� uratowa�, pozostali za�o�yli sobie nawzajem opatrunki, za�yli przera�liwie i podejrzanie cuchn�cego jakimi� skomplikowanymi alkaloidami roztworu z kubka i wyszli w po�piechu. Zosta� tylko owini�ty szmatami trup.

Wszystko odby�o si� mo�e dziesi�� minut temu.

Wy�lizgn�� si� z kuchni z okropnym prze�wiadczeniem, �e wpad� w jak�� ob��dn� p�tl�, w kt�rej rozmija si� z innymi i b��dzi po omacku jak we mgle, napotykaj�c same puste pomieszczenia, podczas gdy wszystko odbywa si� gdzie indziej i bez jego udzia�u. Sytuacja robi�a si� coraz gorsza, coraz bardziej powik�ana i absurdalna.

W domu panowa�a cisza, lecz w jakim� momencie dobieg� Drakkainena odleg�y, st�umiony d�wi�k, zupe�nie nierozpoznawalny. Kto� j�kn��? Krzykn��, ale z daleka? Kto� kogo� zawo�a� na ulicy?

Sam mia� ochot� kogo� zawo�a�. Kogokolwiek.

Nast�pne drzwi, takie same jak wszystkie inne, zaopatrzone w �elazny skobel, przybity solidnymi kowalskimi gwo�dziami i zamkni�ty �elazn� przetyczk� wetkni�t� w ucho. Skobel w �rodku domu?

Ostro�nie zdj�� przetyczk�, a potem pchn�� drzwi ko�cem ostrza.Omal nie ud�awi� si� od ci�kiego zaduchu kadzid�a, amoniaku, brudnych ludzkich cia� i zasta�ego powietrza. W korytarzu by�o ciemno, jednak w por�wnaniu z zamkni�t� izb� i tak pada�o stamt�d �wiat�o. W p�mroku zobaczy� sk��bionych wewn�trz, le��cych na siennikach ludzi. Kilku m�czyzn, dwie kobiety, stara i m�oda, przytulone do siebie, kilkoro dzieci w r�nym wieku. Zwini�ci w k��bek, p�przytomni i nieruchomi. Na �rodku pod�ogi sta�o metalowe naczynie, z kt�rego cienk� stru�k� s�czy� si� kadzidlany dym. Wysnuwa� si� przez otwory w pokrywce i wype�nia� komor� pod sufit sin� mg��.

Drakkainen zas�oni� twarz r�kawem i wszed� do �rodka, pilnuj�c, �eby mie� �cian� za plecami.

��Dzie� dobry, Ulle � wymamrota�.

Kupiec by� niemal nie do poznania. Blady, wyn�dznia�y, ze sko�tunion� brod�, kiwa� si� na bar�ogu, wargi mia� pokryte strupami i b��dne, nieprzytomne oczy. Mia� na sobie jakie� portki i koszul�, jaki� odpowiednik ciep�ej bielizny albo pi�amy, kiedy� chyba z kosztownych tkanin i wyszywane, obecnie zmienione w poplamiony i podarty �achman, ca�y w ��tawych zaciekach.

Drakkainen wyjrza� z niepokojem na korytarz, ale dom wci�� wydawa� si� kompletnie pusty.

��Wychodzimy, Ulle � powiedzia�. � Ju� koniec. Wychod�cie wszyscy.

Uni�s� kupca za rami� i postawi� na nogi. W�dzony Ulle zatoczy� si� i opar� o �cian�. Pozostali patrzyli na Drakkainena nieruchomo albo le�eli na siennikach i nie reagowali na nic.

��Szybciej! � sykn��. � Wstawajcie! Wychodzi�, zanim wr�c�.

W ko�cu musia� ich wywleka�. Ci�gn�� za ramiona przewieszone przez w�asny kark, wynosi� niemal na r�kach. Kiedy stawia� jednego, nast�pny osuwa� si� na siennik. Wy�lizgn�� si� na korytarz i nas�uchiwa� przez chwil�, po czym otworzy� drzwi na dziedziniec i powypycha� ich jedno za drugim prosto w �nieg i mr�z, kaszl�cych, s�aniaj�cych si� na nogach.

Ostatnia by�a starsza pani, kt�r� wywl�k� na sienniku.

M�oda kobieta przygarn�a do siebie dziecko, jeden z m�czyzn zacz�� pe�zn�� w kierunku drewnianych drzwi w przeciwleg�ym ko�cu podw�rza, gdzie chyba by�o tylne wyj�cie do zau�ka.

Ulle usi�owa� co� powiedzie�, ale kaszla� tylko i be�kota� niezbornie.

��Har�a� Sharlah� Skarl� za� zabili Unfgara� i mojego starszego� ��te oczy� codziennie� z�oto na oczach� z�ote bielmo� przy� przywie�li duchy� dym� lepszy ni� �a�cuch� Szkar� ten czerwony� potw�r� zabij� czekali na ciebie� z�ote bielmo� nie ma nikogo� nie ma przyjaci� nikt nie przyszed�� boj� si� choroby�

��Dobrze ju� � przerwa� Drakkainen. � W�dzony, skup si�. Gdzie jest wej�cie do piwnicy? Do piwnicy i drzwi do skarbca. Musimy je na chwil� otworzy�. Rozumiesz, co m�wi�?

Kupiec rozkaszla� si� znowu, po czym zwymiotowa� na �nieg.

��Gdzie wej�cie do piwnicy? � wyskandowa� Drakkainen z okropnym poczuciem, �e wszystko idzie nie tak, jak trzeba, i rozpada si� w chaos. Mia� wra�enie, �e powinien by� w kilku miejscach r�wnocze�nie. Wyci�ga� Grunaldiego ze skarbca, szuka� Sylfany i Spalle, sprawdzi� w porcie przy okr�cie, tropi� Warfnira i jego tajemniczego informatora. Znale�� Szkar�ata i jego ludzi, zanim oni znajd� jego. Wszystko naraz. Kompletna pora�ka.

Potrz�sn�� kupca za ramiona, po czym natar� mu twarz �niegiem.

��Gdzie wej�cie do piwnicy?! Gdzie trzymasz bro�?!

��Duchy wychodz� z lampy � powiedzia� ca�kiem wyra�nie W�dzony Ulle. � S�uchaj�. Pilnuj�. Wiele dni i wiele nocy. Ciemno��. Duchy.

��Perkele � odpar� tylko Vuko.

Zn�w wszed� do wn�trza i postanowi� odtworzy� przebieg korytarzy w loszku, przyjmuj�c za punkt odniesienia pomost i ukryte wyj�cie.

W efekcie znalaz� wej�cie do piwnicy � klap� w drewnianej pod�odze tu� obok kuchni, dok�adnie w tym samym momencie, kiedy zacz�a si� otwiera�.

Kwadratowa, zbita starannie z grubych dech, idealnie wpasowuj�ca si� w pod�og� i w innym wypadku w�a�ciwie nie do znalezienia. Unios�a si� lekko, ukazuj�c czyj�� g�ow�, i nie by�o czasu na nic bardziej subtelnego. Po prostu dopad� pokrywy dwoma susami i skoczy� na ni�, wbijaj�c z powrotem w pod�og�. Gdzie� na dole co� zwali�o si� z okropnym �omotem i trzaskiem. �elazne ucho, za kt�re mo�na by�o klap� d�wign��, zwyk�y wygi�ty pr�t przewleczony przez dwa otwory, wszed� na swoje miejsce i by� ledwo widocznym �ladem w ciemnych belkach. Podwa�y� go ko�cem no�a, wysun��, szarpn�� w�az do g�ry i bez namys�u wskoczy� w ciemno��.

Trafi� na szerokie deski stanowi�ce stopnie schod�w stromych niemal jak drabina, odbi� si� od nich i run�� do przodu, w absolutny, aksamitny mrok. Przetoczy� si�, co� ze �wistem �mign�o nad nim, stan�� na przygi�tych nogach i spu�ci� kawa�ek �a�cucha okr�conego nadal wok� nadgarstka, a potem zawin�� lamp� w powietrzu. Trafi� kogo� w ciemno�ciach, rozleg� si� szcz�k blachy, chlupot smoczej oliwy w zbiorniku i zduszony krzyk. Zawin�� �a�cuchem, wypisuj�c w powietrzu skomplikowan� figur�, trafi� jeszcze raz z boku, raz z do�u i raz nisko, gdzie� na wysoko�ci kolana. Szarpn�� �a�cuchem, chwyci� lamp� w d�o� i wyj�� korek, a potem chlusn�� przed siebie w ciemno��, wywin�� si� unikiem, rozkr�ci� znowu lamp� i pu�ci� �a�cuch, posy�aj�c j� w mrok. Us�ysza�, jak z brz�kiem odbija si� od kamieni, po czym jego przeciwnik zap�on�� nagle, roz�wietlaj�c piwniczny korytarz migotliwym blaskiem. Pali�o mu si� rami�, po�a futrzanego p�aszcza i kilka punkt�w na piersi i twarzy, gdzie trafi�y krople. W migotliwym blasku wida� by�o, �e to r�wnie� nie jest Szkar�at.

M�czyzna wyda� z siebie op�ta�czy wrzask, szarpn�� zapink�, zrzucaj�c futro na ziemi�, i zacz�� oklepywa� si� po twarzy. Efekt by� tylko taki, �e zapali�a mu si� d�o�. Wyszczerzy� si� w dzikim grymasie, po czym natar� gwa�townie, p�on�c i wywijaj�c jednym z pa�aszy jeszcze tego ranka b�d�cych w�asno�ci� Drakkainena.

Zwiadowca zrobi� kr�tki ruch opuszczon� r�k�, zakrzywione, naje�one odrostami ostrze przekozio�kowa�o w powietrzu i wbi�o si� tamtemu w pier�. M�czyzna zatrzyma� si� gwa�townie, jakby wpad� na �cian�, wyda� z siebie chrapliwy wrzask, kt�ry zabrzmia� jak �Ifri-ja!�, i run�� do przodu, chwytaj�c Drakkainena za ramiona, chc�c najwyra�niej przyci�gn�� go do swojej piersi i nadzia� na stercz�ce do przodu ostrza. Vuko obr�ci� si� wok� wykrocznej nogi, przechwytuj�c nadgarstki napastnika, i rzuci� go w ciemno�� z �oskotem, hukiem p�omieni i rozb�yskiem iskier. Przytrzyma� le��cemu d�o� i zak�adaj�c mu d�wigni� na nadgarstek, obr�ci� go ze stercz�cym z piersi ostrzem w d�, a potem przydepn�� plecy. Wszystko razem trwa�o najwy�ej kilka sekund. Futro le��ce na ziemi i kaftan napastnika nadal si� pali�y kopc�c koszmarnym smrodem p�on�cej sk�ry i we�ny.

Drakkainen podni�s� sw�j pa�asz i otworzy� pierwsze drzwi, ale znalaz� tylko komor� pe�n� jakich� narz�dzi, koszy i �ach�w wisz�cych na ko�kach.

Zakl��, otworzy� kolejne, w�lizgn�� si� do �rodka, unosz�c p�asko miecz, i nagle znieruchomia�. Przed nim sta� Spalle, kredowoblady, z wykr�conymi do ty�u r�koma, zwi�zanymi grubym sznurem, kt�ry oplata� mu te� szyj� i przechodzi� przez rozchylone usta. �eglarz chcia� co� powiedzie�, ale d�awi� si� tylko wepchni�tym mi�dzy z�by grubym sup�em i charcza�. Za nim sta�a ubrana na czarno sylwetka, rami� obleczone czym�, co przypomina�o po�yskliw� jaszczurcza sk�r�, obejmowa�o Spalle z przodu, przyk�adaj�c mu do gard�a l�ni�cy jak l�d przedmiot. Sztylet ze szklan� g�owni�, ostr� jak cier�, w kt�rej przelewa�a si� jaka� oleista ciecz o nieprzyjemnie ��tawym kolorze. Ig�a dziwacznego ostrza opiera�a si� o szyj� Spalle.

Mign�a mu z ty�u twarz tamtego, obramowana przylegaj�cym do czaszki kapturem, blada i p�aska, z haczykowatym nosem. To by� u�amek sekundy, po czym policzki w jednej chwili powlek�y rozga��zione czerwone plamy, pokrywaj�c je jaskrawym �ladem naczy� jak mask�.

Szkar�at.

��Nic nie r�b � poradzi� Szkar�at. � Nie m�w, nie podno� r�k, ani nawet jednego palca. Je�li wykrztusisz cokolwiek, cho�by szepniesz jedno tylko imi� bog�w, wbij� mu to w szyj�. To jad �agiewnicy. Nawet nie pr�buj. Teraz cofnij si�. Wyjd� ty�em na korytarz. Powoli. Ani s�owa. Wystarczy, �e drgnie mi r�ka. Ani jednego s�owa.

Drakkainen pos�usznie wycofa� si� na korytarz, ale nie opu�ci� miecza, wyszed� w tej samej napi�tej pozycji, wymy�laj�c kolejne sekwencje ruch�w i wiedz�c, �e ka�da kombinacja jest za wolna i nie daje Spalle �adnych szans. Szkar�atowi wystarczy jakie� pi�� dziesi�tych sekundy. Zako�czenie szklanego sopla w jego r�ku by�o ostre jak ig�a chirurgiczna, pod ugi�t� sk�r� Spalle zebra�a si� ju� ma�a kropelka krwi i potoczy�a po szyi, zostawiaj�c szkar�atn� nitk�. �eglarz zezowa� na mierz�ce w jego t�tnic� ostrze i usi�owa� nie d�awi� si� sznurem.

Zwiadowca wyszed� za drzwi, lecz stan�� tak, by tarasowa� tamtemu przej�cie do schod�w i klapy. Szkar�at wyszed� za nim, pchaj�c przed sob� Spalle, chowa� si� za jego cia�em doskonale, ukazuj�c tylko rami� i ma�y fragment twarzy � jedno oko i paskudny, grafitowy, gadzi u�miech. Nawet z pistoletem w r�ku by�oby ci�ko.

��Daj mi drog� do schod�w � poprosi� Szkar�at uprzejmie.

��Nie wyjdziesz � powiedzia� Drakkainen. � Na g�rze s� ju� moi ludzie.

��Nie masz ju� �adnych ludzi poza nim � zauwa�y� po�udniowiec tonem towarzyskiej rozmowy. � Cz�� zabili�my my, cz�� ludzie kr�la W�y. Wielu czeka�o na ciebie w tym porcie, w domostwie tego, kto mia� ci przekazywa� wie�ci, i wok� niego. Skoro wydosta�e� si� z piwnicy, zrozumia�em, �e to musisz by� ty. Utrzymywanie przy �yciu reszty niewiernych to marnotrawstwo czasu. To ciebie pozdrawia prorokini.

To m�wi�c, ca�y czas szed�, powoli, krok za krokiem, os�aniaj�c si� od Drakkainena cia�em Spalle, mierz�c mu w gard�o szklan� drzazg� i kieruj�c si� w stron� drabiny.

Cia�o jego towarzysza wci�� troch� p�on�o, ma�e p�omyczki pe�ga�y na rozbryzgach oliwy na �cianach i pod�odze, ale Szkar�at nie zwraca� na to uwagi, tylko szed�.

��To ty nie masz ludzi � wychrypia� Drakkainen zduszonym g�osem, drobi�c przed nim ty�em, z uniesionym mieczem. � Zabi�em wszystkich. A teraz, je�li drgnie ci r�ka, zginiesz jeszcze szybciej ni� on. Rozdepcz� ci� jak robaka w jednej chwili. Nie masz mnie czym straszy�. Jestem Ulf Nitjsefni, W�druj�cy Noc�. Jestem Pie�niarzem. Odsu� sztylet albo za moment zap�on� ci oczy.

��Daj mi drog� albo go zabij�. Zobaczysz, jak jad wy�era mu cia�o. B�dzie kona� godzinami, wyj�c z b�lu.

��Wychodz� pierwszy � powiedzia� Drakkainen ju� przy schodach, ca�y czas obmy�laj�c rozpaczliwie kolejne plany i odrzucaj�c je wszystkie. By� tylko pewien, �e je�li pozwoli Szkar�atowi pierwszemu wej�� na drabin�, to zostanie zamkni�ty w piwnicy, a Spalle zginie.

Wszed� ty�em po schodach, unosz�c ci�k� klap� plecami i nie odrywaj�c wzroku od Szkar�ata i prowadzonego przed nim przyjaciela.

��Dalej � rozkaza� Szkar�at. � Na dziedziniec. Niestety, nie rozprasza� si� ani nie pope�nia� b��d�w.

Czubek szklanej drzazgi opiera� o szyj� Spalle, a sam chowa� si� za zak�adnikiem, pokazuj�c jedynie niewielki kawa�ek ramienia. Nie by�o co marzy� o tym, �eby przer�ba� mu �ci�gno, trafi� ostrzem w podobojczykowy splot nerwowy albo rdze� kr�gowy. Wi�c Vuko prowadzi� go tylko, przyczajony, z wystawion� do przodu d�oni� i pseudomalajskim pa�aszem trzymanym poziomo, z ostrzem na jej grzbiecie. Czeka� na moment � u�amek sekundy, kt�ry nie nadchodzi�. Szed� napi�ty jak struna, wepchn�wszy te wszystkie �nie masz ju� ludzi�, �cz�� zabili�my my, cz�� Ludzie W�e� do jakiego� zakamarka m�zgu i zastawiwszy drzwi krzes�em. Na razie. Niewa�ne, to tylko blef. P�niej. Po kolei. Najpierw Spalle.

Kiedy wyszli na podw�rzec, przede wszystkim zobaczy� Grunaldiego. �eglarz by� blady, ale trzyma� si� na nogach, mia� na sobie pas z mieczem i tuli� w obj�ciach ca�e nar�cze rozmaitego dobytku � w�asne futra, pas Drakkainena, drugi miecz, n� i inne szparga�y. Pozostali te� prezentowali si� odrobin� lepiej, w tym sensie, �e nie tarzali si� ju� w �niegu i nie pe�zali dooko�a jak robaki, ale stali mniej wi�cej na nogach. Jeden z m�czyzn, nie wiadomo � kolejny syn Ulle czy ocala�y z jego ochroniarzy, otworzy� jak�� kom�rk� i wyci�ga� z niej miecze, topory i oszczepy, kt�re opiera� rz�dem pod �cian�. Ulle nadal przypomina� widmo ojca Hamleta, ale narzuci� na ramiona kawa�ek futra i te� trzyma� miecz, cho� sprawia� wra�enie, �e nie wie, co si� z tym robi.

Rodzina W�dzonego Ulle wyda�a na widok Szkar�ata jaki� pomruk, nie wiadomo, zgrozy, przera�enia czy w�ciek�o�ci, i ruszyli na niego �lepym, zezowatym krokiem jak grupa zombie. Grunaldi upu�ci� z �omotem trzymane w ramionach przedmioty i si�gn�� po miecz.

��Cofn�� si� � og�osi� spokojnie Szkar�at. Wszyscy si� zatrzymali, ma�a dziewczynka tulona przez matk� rozszlocha�a si� rozpaczliwie. Tylko m�czyzna przy otwartej zbrojowni zwa�y� w d�oni top�r i szed� dalej, Ulle r�wnie� spojrza� na sw�j miecz i po chwili wahania ruszy� do przodu, stawiaj�c stopy z takim wysi�kiem, jakby ni�s� na barana mistrza sumo.

Grunaldi znieruchomia� przyczajony, z wystawionym naprz�d ostrzem, ale inaczej ni� reszta. Obliza� wargi, jego wzrok skaka� po dziedzi�cu, wida� by�o, �e knuje co� w my�li, oblicza i wa�y szanse.

��Knutwarze � powiedzia� przyja�nie Szkar�at � Knutwarze P�on�cy Psie. Poniesiesz kar�.

M�czyzna z toporem zacisn�� szcz�ki, ale zrobi� kolejny krok, dygoc�c coraz bardziej, jakby dosta� ataku febry.

��Knutwarze � powt�rzy� Szkar�at, patrz�c mu prosto w oczy � kara.

Topornik wygl�da� tak, jakby pcha� niewidzialn� ci�ar�wk�, jakby ka�dy krok kosztowa� go potworny wysi�ek, od kt�rego wyst�pi�y mu �y�y na skroniach i czole.

��Kara, Knutwarze � powiedzia� jeszcze raz Szkar�at.

M�czyzna opad� na kolana, jakby nagle przygi�� go straszliwy ci�ar, wygl�da�o to jak pojedynek zapa�niczy z niewidzialnym przeciwnikiem. Pochyli� si�, dysz�c ci�ko, a potem, wykrzywiony jakby z b�lu, ze wszystkich si� stara� si� nie po�o�y� d�oni na bruku, ale nie da� rady. Bia�a d�o� z rozstawionymi palcami opar�a si� o kamienie, a druga unios�a top�r.

Teraz, pomy�la� Drakkainen. To go dekoncentruje.

Ale ubieg� go Ulle. W�dzony Ulle, kt�ry jako jedyny nie wpatrywa� si� w kl�cz�cego na podw�rcu Knutwara unosz�cego top�r, nie s�ucha� ci�kiego oddechu wyrywaj�cego si� spomi�dzy zaci�ni�tych szcz�k ani zd�awionego szlochu. Kt�ry nie patrzy�, jak ostrze opada na kciuk wojownika, na rozbryzg krwi na �niegu, nie s�ucha� przera�liwego wrzasku, tylko skoczy� Szkar�atowi do gard�a. Skoczy�, rzucaj�c na ziemi� miecz, chwyci� obur�cz przegub d�oni dzier��cej zatruty szklany sopel i wykr�ci� go na zewn�trz. Szkar�at zasycza� po gadziemu i uderzy� kupca palcami w oczy, ale w tym samym momencie Spalle targn�� g�ow� do ty�u, trafiaj�c po�udniowca w twarz, odbi� si� od niego kopniakiem i przetoczy� po dziedzi�cu. Drakkainen zaatakowa� b�yskawicznie, ale kto� wszed� mu w drog�. Szkar�at i Ulle zwarli si� ze sob�, kto� chwyci� jeszcze po�udniowca za rami�, kto� za nog� � w�ciekle i rozpaczliwie, Knutwar ko�ysa� si� na dziedzi�cu, tryskaj�c niemal czarn� krwi� i piastuj�c okaleczon� d�o�. Szkar�at wywin�� si� z uchwyt�w g�adkim, wij�cym si� ruchem, jak namydlony w��. Drakkainen odepchn�� stoj�cego mu na drodze i ci�� b�yskawicznie dwa razy: w kark i t�tnic� szyjn�, ale oba razy trafi� w pustk�. Szkar�at przeturla� si� po ziemi, poderwa� jednym ruchem jak spr�yna i cisn�� Vuko w twarz gar�� jakiego� czerwonego py�u. Zwiadowca os�oni� twarz i wyratowa� si� b�yskawicznym unikiem, czuj�c, jakby r�k� oblano mu ukropem.

Szkar�at doby� znowu co� zza pazuchy, czym cisn�� sobie pod nogi w bruk dziedzi�ca. Hukn�o og�uszaj�co, z rt�ciowym rozb�yskiem i chmur� g�stego, gryz�cego dymu. Zawin�� si� w miejscu, furkoc�c p�aszczem, wskoczy� na zadaszenie studni, odbi� si� od niego nog� i rzuci� prosto na dach. Drakkainen sta� ju� na nogach, ale nie zd��y�. Grunaldi przeskoczy� le��cego Ulle i obur�cz cisn�� mieczem zza g�owy, kiedy Szkar�at by� na szczycie dachu. Szcz�kn�o, us�yszeli bolesny, st�umiony okrzyk, po czym miecz zjecha� ze strzechy i brz�kn�� na bruku. Kiedy rozwia� si� gryz�cy w oczy dym, po cudzoziemcu zwanym Szkar�atem zosta�o wspomnienie.

Grunaldi podni�s� sw�j miecz i obejrza� uwa�nie ostrze.

��Ani �ladu krwi � oznajmi�. � A wiem na pewno, �e trafi�em.

Ulle wsta� z ziemi, z twarz� jeszcze bledsz� ni� przedtem, dygoc�c i dr�c koszul� na piersi. A potem wyci�gn�� do Drakkainena umazane krwi� d�onie. Z jego oczu ciurkiem toczy�y si� �zy, a z boku klatki piersiowej, tu� pod �ebrami, stercza�y ostre jak ig�y szklane drzazgi. W�dzony Ulle sta� sztywno, dr��c ca�y, jego oczy by�y zupe�nie okr�g�e i prychn�� kleist� ��t� pian�. Wida� by�o, jak puchn� mu naczynia na szyi, grube i faluj�ce, jakby pod jego sk�r� porusza�y si� robaki.

���a� �agiew� zabij� � wychrypia�. � Zabij�

Grunaldi, stoj�c nieruchomo, napotka� wzrok Drakkainena i skin�� g�ow�. Vuko ci�� kupca w kark.

Spalle by� podduszony i mia� tak wyschni�te gard�o, �e kiedy Drakkainen rozci�� kr�puj�cy go sznur, nie m�g� wykrztusi� ani s�owa.

Lodowata woda niewiele pomog�a, bo ledwie zwil�y�a jego opuchni�t� �luz�wk�, zwr�ci� j� na bruk, kaszl�c rozpaczliwie.

��Utrzymaj wod� w gardle � poradzi� Drakkainen niecierpliwie. � Przyniesie ukojenie.

��Zabrali Sylfan� � wychrypia� Spalle, chwytaj�c si� za gard�o. � Dopadli nas w op�otku� inni ludzie� m�wili po naszemu� czterech� zabi�a jednego, ja drugiego. Wtedy nadbiegli ci z domu� ci po�udniowcy� wyszli z tylnej bramy� uderzyli na nas i na nich� wszyscy si� bili ze wszystkimi� w milczeniu� w ciszy� a potem mnie powalili� tamci uciekli z Sylfan�� sprz�tn�li wszystkie trupy� krew przysypali �niegiem. Pusty op�otek� tylko mg�a i �nie�yca� same tylne drzwi� nie wyszed�� nikt nic nie s�ysza�� nie obroni�em�

��Ju� dobrze. Pij wod�. Trzymaj w gardle � powiedzia� Drakkainen, usi�uj�c opanowa� dr�enie r�k.

Kobieta i dw�ch m�czyzn kl�czeli wok� martwego W�dzonego Ulle, p�acz�c w milczeniu, kto� bezskutecznie owija� okaleczon� d�o� Knutwara oddartym od koszuli skrawkiem, kt�ry natychmiast przesi�ka� krwi�.

Drakkainen podni�s� sznur, podszed� do topornika i zawi�za� mu na ramieniu opask� uciskow�.

��Teraz si� nie wykrwawi. Niech kto� biegnie po najlepszego znachora w osadzie. Kciuk mo�na jeszcze przyszy�. Ko�skim w�osiem przez sk�r�, tak jak si� szyje koszul�. Potem za�o�y� dwie deseczki i zawin��. Mo�e si� uda, tylko musi by� bardzo czysto. Wszystko trzeba wyparzy� we wrz�tku. W kuchni na stole jest kubek z driakwi�, kt�r� pili, �eby u�mierzy� b�l. Przynie�cie mu, zanim dostanie zawa�u. Grunaldi, biegiem do portu, gdzie zostawili�my okr�t, sprawd�, czy jest tam Warfnir. Potem tu wracaj. Ostro�nie. Ten potw�r wci�� tu gdzie� si� czai.

��Kim wy jeste�cie? � spyta� d�ugow�osy m�odzieniec kl�cz�cy przy martwym Ulle. � Jestem Ullunf, jego m�odszy syn. Mego brata Ullardiego zabili od razu, kiedy wzi�li nas do niewoli we w�asnym domu.

��Wybacz mi � powiedzia� Drakkainen, czuj�c, �e ma jaki� dziwny g�os. � Nie chcia�em zabi� twojego ojca. I my�l�, �e to ja sprowadzi�em na was nieszcz�cie. Jeste�my Lud�mi Ognia i walczymy z pot�nymi Pie�niarzami, kt�rzy chc� wszystkim zaw�adn��. Z kr�lem W�y Aakenem oraz z tymi, kt�rzy przys�ali tu Szkar�ata. Niemniej to, co was spotka�o, to moja wina, bo tw�j ojciec mi pomaga�.

��Czy ci Amitraje to byli twoi ludzie? � spyta� m�ody, ocieraj�c �zy. � Ten Szkar�at robi�, co mu kaza�e�?

��Nie, ale polowa� na mnie.

��Polowa�, na co chcia�. Otru� nas dymem. Zamkn�� w komorze i trzyma� jak zwierz�ta, w gnoju i smrodzie, bo taki mia� kaprys. Z powodu swoich robaczywych Pie�niarzy i zawszonych cudzoziemskich bog�w. Nie by�oby ciebie, to by�by inny pow�d. To wojna bog�w zabi�a mego ojca, nie ty. Wojna bog�w, kt�ra przysz�a w nasze progi i teraz robi si� u nas tak, jak na Po�udniu. Ich bogowie chc� pokona� naszych i zagarn�� nasze ziemie. Dlatego obudzono pie�ni bog�w. Tak mawiaj� ludzie, kt�rzy ogl�dali to, co dzieje si� za morzami.

��M�dry z ciebie cz�owiek, mimo �e� m�ody.

��Ullardi by� silny po matce, ja wzi��em po ojcu rozs�dek. I m�ody niem�ody, musz� teraz dba� o rodzin�.

Wsta�.

��Zabierzmy go. M�j ojciec nie b�dzie le�a� na �niegu. Chc� go obmy� i z�o�y� w �odzi, kt�ra powiezie go przez Morze P�omieni na kwitn�c� wysp�, kt�r� ma dla nas wszystkich B�g M�rz. Wstawajcie! Matko, zabierz dzieci do komory i napalcie tam. Otw�rzcie wszystkie okna, drzwi i wszystkie dymniki. Wynie�cie trupy tych gad�w z piwnic i domu. Przynie�cie wszystkim piwa, takiego z korzeniami, na gor�czk� i b�le, jakie daje si� od zazi�bienia. Hagnir! Biegnij po znachora!

Spalle cierpliwie p�uka� z bulgotem gard�o i plu� w �nieg, czerpi�c wod� z wiadra.

��Ulf� � wychrypia� wreszcie. � Sylfana.

��Wiem � powiedzia� kr�tko Vuko, mocuj�c oba pa�asze. � Id�. B�d� tropi� po �ladach. Poczekasz na Grunaldiego i daj Bo�e na Warfnira, potem idziecie za mn�. Uzbr�jcie si�, w co si� da.

Spalle pokr�ci� tylko z uporem g�ow� i podni�s� sw�j miecz, a potem wydoby� z kieszeni ose�k�.

Domownicy uk�adali rz�dem trupy znalezione w piwnicy, do�o�yli tego z kuchni i jeszcze jednego znalezionego w domu. Co chwila kto� z nich wymiotowa� albo kaszla� i siada� na moment, �eby odpocz��, wstrz�sany dreszczami. K�adli zw�oki rz�dem na �niegu, jak tobo�y. Czarne i nieruchome. Sze��. Czterech po�udniowc�w i dw�ch innych m�czyzn, o poci�g�ych twarzach mieszka�c�w Wybrze�a �agli. Obaj mieli brody i kr�tkie w�osy odrastaj�ce z pokaleczonych czaszek, najwyra�niej po ogoleniu.

��Sp�jrzcie na nich! � zawo�a� Drakkainen. � Poznajecie kogo�? Czy kto� z tych ludzi to cz�owiek, kt�rego znacie? Mieszkaniec �mijowego Gard�a?

��Nikt � powiedzia� Ullunf. � Ale zim� jest tu takich bardzo wielu. Zostaj� u gospodarzy, je�li maj� czym p�aci� za dach, straw� i miejsce przy ogniu. Wszyscy ci tutaj maj� jednak twarze dziwne, jakby pok�sane kiedy� przez owady.

Drakkainen podszed� i przez chwil� wpatrywa� si� w le��cych, po czym przykl�k�, wyj�� n� i rozci�� im ubrania, a potem rozchyli� na piersi, porozcina� im r�kawy i patrzy� na przedramiona.

��W�e � stwierdzi� Ullunf. � Ale jak to mo�liwe? Oni wbijaj� sobie farb� pod sk�r� ig�ami. To zostaje na ca�e �ycie. Kto m�g� to zrobi�?

��Pie�niarz � powiedzia� Drakkainen. � Pie�niarz, kt�ry ich tu wys�a�. Wyci�gn�� im farb� spod sk�ry pie�ni� bog�w, ale ranki potem zosta�y. Nic jednak nie by�o wida�. Ogolili �by z tych nasmolonych warkoczyk�w i wygl�dali jak ka�dy. Teraz jednak umarli. Krew sp�yn�a na d� z ca�ego cia�a, a zosta�a w tych rankach i zn�w wida� �mijowe tatua�e.

Wsta�.

��W�e zabrali moj� przyjaci�k�. Ilu by�o ludzi Szkar�ata?

��Sze�ciu wraz z nim. Brakuje takiego najwy�szego, o ogolonej g�owie. Nosi� kolczyki jak niewiasta i w�sy A ros�y by� prawie jak kto� z naszych stron.

��Wi�c mamy jeszcze dw�ch. I kilku W�y. U kogo mog� mieszka�?

Ullunf roz�o�y� r�ce.

��Od jesieni tkwili�my zamkni�ci w komorze, bez �wiat�a i powietrza. Nie wiem, co si� wydarzy�o w mie�cie. Trzeba i�� do Kronalfa Kamiennego �agla, wojewody stra�nik�w prawa. Niech skrzyknie swoich i szukaj�. Powiedz im, �e chodzi o W�y, a tak�e Amitraj�w, kt�rzy grasuj� w mie�cie i zabili mego ojca, W�dzonego Ulle. By� znacznym cz�owiekiem.

��To b�dzie trwa�o � powiedzia� Drakkainen. � Nie zostawi� jej w ich r�kach ani chwili d�u�ej. Pozw�l mi wzi�� jak�� bro�, po�ycz te� co� moim ludziom, kiedy wr�c�. Sami r�wnie� si� uzbr�jcie. Szkar�at i ten �ysy mog� wr�ci�. I po�lij kogo�, �eby zawiadomi� stra�nik�w. Tylko powiedzcie im o nas, bo si� pozabijamy nawzajem.

��Chcia�bym, �eby wr�cili � powiedzia� Ullunf. � Chc� napoi� ich smocz� oliw�, a potem rozpru� brzuchy.

��Got�w, Spalle?

Spalle ostatni raz przeci�gn�� ose�k� po ostrzu swojego odzyskanego miecza, wsun�� go do pochwy i przewiesi� przez plecy, a potem pospiesznie wypi� jeszcze kubek wody.

W zau�ku nie by�o ju� w�a�ciwie �adnych �lad�w. Zamieciono go po walce, a reszt� przysypa� drobny �nieg.

��W kt�r� stron� j� zabrali?

Spalle wskaza� w g�r� zau�ka id�cego od rzeki pomi�dzy �cianami i cz�stoko�ami. Jaki� chudy pies obw�chiwa� zasp�, min�a ich baba nios�ca wiadra na koromy�le, zmierzaj�ca do rzeki.

��Prowadzili j� mi�dzy sob� � wychrypia� Spalle. � Trzech ich by�o.

��Mieszkaj� w kilku, rozrabiaj�, sprowadzaj� porwanych � t�umaczy� Drakkainen. � To nie mo�e by� zwyk�a gospoda. Nawet je�li maj� kwatery u gospodarzy, t0 pewnie rozsypane po mie�cie, ale musz� mie� jeszcze kryj�wk�. Bezpieczne miejsce. Jak�� ruder�, star� piw. nic�, opuszczon� szop� na �odzie.

Wyszli z zau�ka na szersz� ulic�, w�a�ciwie mo�na by powiedzie�: skrzy�owanie. Kr�ci�o si� tu troch� ludzi.

��Witajcie, szlachetni �eglarze � odezwa� si� Drakkainen. Dw�ch jegomo�ci�w sta�o na rogu ulicy, pewnie przy swoich siedzibach. Mieli futrzane szuby i filcowe czapeczki w kszta�cie misek i gaw�dzili z rogami czego� paruj�cego w r�ku. � Nie widzieli�cie mo�e jaki� czas temu trzech obcych id�cych z niewiast�? M�oda i bardzo �adna, mog�a jednak wygl�da� na chor� albo pijan�? Ci sami m�owie mogli te� nie�� jaki� w�r.

Jeden z �eglarzy wzruszy� ramionami, drugi pokr�ci� g�ow�.

��A� tak d�ugo tu nie stoimy. Idzie mr�z. Pijemy tylko z s�siadem na dzie� dobry.

Drakkainen u�miechn�� si�, sk�oni� i odszed�, ale natychmiast zacz�� zgrzyta� z�bami.

���Na dzie� dobry pijemy�. Co za banda chlor�w. Nar�d ochlapus�w. Otworzy taki tylko ga�y i w bani� od razu. Wszyscy nar�bani od �witu. A W�e robi�, co chc�. Van Dyken wam tu tak� Europ� urz�dzi, �e b�dziecie mieli po dzbanie co miesi�c na kartki. G��wnym traktem nie poszli. Ma�o dzi� ludzi, ale kilku facet�w wlok�cych Sylfan� du�o ryzykuje. Nawet je�li by�a nieprzytomna. Idziemy w najcia�niejsze zau�ki.

Po chwili brni�cia w nietkni�tym �niegu, oszczekiwani przez psy za cz�stoko�ami, wr�cili w to samo miejsce.

��To beznadziejne � powiedzia� Drakkainen. � Mogli j� zabra� wsz�dzie.

Kilka metr�w dalej mg�a jego autorstwa ko�czy�a si� jak uci�ta no�em, wida� by�o, jak k��bi si� w uliczkach prowadz�cych na nabrze�e, tu jednak zrobi�o si� ja�niej, przez wysokie chmury prze�wieca�o nawet nie�mia�o s�o�ce. Spalle wskaza� kolejny niepozorny zau�ek, kiedy d�o� Vuko spad�a mu na rami�.

��Patrz!

W dziurce w �niegu co� l�ni�o krwaw� czerwieni�. Ma�a czerwona iskierka. Rozgarn�� zasp� i wyj�� paciorek. Nast�pny le�a� par� metr�w dalej, na lodzie, lekko tylko przysypany po wierzchu lodow� kasz�.

��Naszyjnik Sylfany � powiedzia� Spalle.

Szli teraz znacznie szybciej, wypatruj�c czerwonych kryszta�k�w. Wyszli jednak na otwart� przestrze�, gdzie domostwa sta�y znacznie rzadziej, nie udaj�c ju� nawet miasta, w�r�d bezlistnych drzew. Znale�li kolejny z kamieni, kt�re Spalle odk�ada� pieczo�owicie do sakiewki, a potem ju� nic. Stali w�r�d kr�tych trakt�w wy�o�onych belkami, na nieszcz�cie wymiecionych do go�a przez s�ony morski wiatr, wij�cych si� mi�dzy sadybami. W oddali nad kraw�dzi� klifu ciska�o si� stalowoszare zimowe morze. Nie by�o kolejnych znak�w i nie by�o �lad�w.

��Jaka� jaskinia � wypali� Spalle. � W skale nad samym morzem. Tam musz� si� kry�.

��Mo�liwe � powiedzia� bezradnie Drakkainen, rozgl�daj�c si�. A potem wyprostowa� si� nagle. � Wiem, gdzie mog� by�. Jakie miejsce jest tu najbardziej omijane i przekl�te? O jakim wiedz� na pewno W�e, bo to pa, mi�tka po ich Czyni�cym? Gdzie nikt nie chodzi i nawet tramy drogi wygni�y?

��Ale tam si� spali�o�

��Na pewno nie wszystko. Im wystarczy szopa albo piwnica.

Spalone resztki dworu, kt�ry kiedy� nale�a� do Skifanara Drewnianego P�aszcza, mo�nego gospodarza, tak pysznego, �e o�mieli� si� odm�wi� noclegu w�drownemu Pie�niarzowi, wida� by�o z daleka, osmalone i czarne, wznosz�ce si� na wzg�rzu.

��Zobacz� nas � powiedzia� Spalle. � Nie ma si� jak podkra��.

��Wiem � odpar� tylko Drakkainen. � Nie szkodzi, domy�lam si�, o co im chodzi.

��Mo�e poczekajmy na reszt�? Grunaldi i Warfnir przyprowadz� stra�nik�w prawa.

��Nie ma czasu � powiedzia� Vuko jakim� zm�czonym g�osem. � Nigdy nie ma na nic czasu. Trzeba improwizowa�.

��Imprjoff� � zacz�� Spalle, ale machn�� r�k�. Szczyt wzg�rza otacza�y totemy. Dwie skrzy�owane

w��cznie wbite w ziemi� ostrzami w g�r� i co jaki� czas s�upek z nadzian� na szczyt czaszk� jakiego� zwierz�cia. Na s�upkach starannie wyryto kanciaste runy Wybrze�a i napuszczono je czym� czerwonym.

��Uroczysko � powiedzia� Spalle niepewnie. � Runiczny kr�g s�o�ca. Kap�ani pr�bowali zamkn�� upiory w �rodku.

��Tak podejrzewa�em � odpar� Drakkainen. Wewn�trz kr�gu na �niegu le�a�y ptaki. Morskie niby-meyfy i kruki jak czarne krzy�e, i jeszcze co� du�ego, strasz�cego stercz�cymi ze �niegu �ukami �eber, mo�e owca. Wia� lodowaty, s�ony wiatr, kt�ry szarpa� pi�rami martwych ptak�w i pokre�lonymi runami, proporcami �opoc�cymi na w��czniach.

��Co podejrzewa�e�? Nikt nie mo�e tam wej��. Ani my, ani W�e.

��Chc�, �eby� tak my�la�. �eby wszyscy tak my�leli. S� tam, Spalle. I Sylfana te� tam jest. To oni zabijaj� ptaki i rozrzucaj� je po wzg�rzu. To nie uroczysko.

��A znaki? My�lisz, �e oszukali kap�an�w?

��My�l�, �e tak. A mo�e nawet sami je postawili. A teraz mog� tam siedzie�, rozrzuca� wok� trupy i nikt nawet nie spojrzy w t� stron�.

Drakkainen odpi�� futro, zrzucaj�c je na ziemi�, wymin�� jeden z totem�w i ruszy� skalistym zboczem, prosto na stercz�ce w niebo zw�glone belki i resztki kamiennych �cian. Zatrzyma� si� na chwil�, po czym spl�t� palce z chrupni�ciem staw�w i strzepn�� par� razy d�o�mi, by pobudzi� kr��enie.

��Zosta� tu � powiedzia�. � Nie wchod� za znaki, p�ki nie przyjd� inni albo p�ki ci� nie zawo�am.

��Ale�

��Wiem, co robi�, Spalle.

Ruszy� pod g�r�, pozostawiaj�c kr�c�cego g�ow� przyjaciela, i wydoby� oba pa�asze. Zawin�� nimi od niechcenia, ostrza przeplot�y si� w powietrzu, otaczaj�c go na moment migotliw� zas�on� stali.

��Dobra, ma�a � mrukn��. � Melduj si�. Wiem, �e ram jeste�. Czuj� ci� w g�owie.

��Jestem ca�y czas � powiedzia�a ura�ona.

��Daj mi wzrok. Poka� te swoje ma�e wr�ki. Chc� je widzie�, je�li s� w pobli�u. Poka� mi magi�.

Co� przeskoczy�o mu w g�owie, jakby tu� za ga�kami ocznymi, ale nie zauwa�y� nic szczeg�lnego. Dopiero kiedy przyjrza� si� uwa�niej, zobaczy� zielony poblask, fosforyzuj�cy gdzie� mi�dzy belkami i kamiennymi ciosami �cian, m��cy to tu, to tam na ziemi, jakby kto� porozsypywa� gar�� fosforu. W�a�nie � gar��. Nie wi�cej.

Resztki bramy, w�a�ciwie spr�chnia�a, wypalona dziura pomi�dzy okopconymi �cianami ros�a mu w oczach. W tle majaczy�o ju� podw�rze, w zasadzie brukowany plac otoczony rumowiskiem. Panowa�a cisza, przerywana tylko �wistem wiatru w�r�d belek, odleg�ym szumem fal i krakaniem kruk�w.

Co� mign�o mu na granicy pola widzenia. Szybkie, rozjarzone md�ym blaskiem, jak gigantyczny robaczek �wi�toja�ski, ci�gn�c za sob� rzadki ogon fosforycznego ognia. Mign�o i znik�o.

��Dobra. Kiedy powiem, po prostuje przywo�aj.

��Co? Niby jak?

��Kiedy zobaczysz du�e skupisko tego magicznego czego�. Przyci�gnij je do mnie. Tak jak na drakkarze z g�owy smoka.

��A je�li si� nie uda?

��O, to �atwo si� zorientujesz. Zobaczysz napisy ko�cowe i us�yszysz pompatyczn� muzyk�.

Wszed� na spr�chnia�e belki nad zaro�ni�tym rowem, niegdy� stanowi�ce pomost nad czym� jakby fos�, kiedy co� �mign�o w�r�d ruin z drugiej strony. Znowu by� tylko ruch i s�aby fosforyczny poblask.

Drakkainen obliza� wargi i �wisn�� cicho przez z�by.

A wtedy us�ysza� syk.

Paskudny ostrzegawczy d�wi�k, jak olbrzymiego w�a. A potem jakby terkot drewnianej ko�atki.

Lub rechot gigantycznego p�aza.

Odwr�ci� si�, przysiadaj�c lekko na ugi�tych nogach i unosz�c jedno ostrze, a drugie kieruj�c do przodu.

��Dzie� dobry, Grendel � powiedzia�. � Ju� si� kiedy� widzieli�my.

Stw�r wyda� mu si� wi�kszy ni� wtedy przy stacji naukowc�w, z szar�, l�ni�c� sk�r� pokryt� zielonkawymi plamami, jak gnij�ce mi�so, ale tak samo jak tamten szczerzy� rz�dy podobnych do ko�cianych igie� z�b�w i stroszy� grzebie� rzadkich kolc�w, podobnych do kolc�w je�ozwierza. Zn�w za�mierdzia�o rycyn�.

A potem us�ysza� drugi syk za plecami, ponownie zako�czony ohydnym p�azim terkotem jak grzechotka z ko�ci.

��Przyprowadzi�e� braciszka, co?

Potw�r �ypa� na niego ponuro w�skimi �lepiami przypominaj�cymi fosforyzuj�ce wrzody na ob�ym, pozbawionym szyi kad�ubie, poruszaj�c wydymaj�cym si� niczym balon podgardlem. I �wieci� zgni�ym poblaskiem magii, kt�ra otacza�a go rozjarzon�, diamentow� mg��. Jego wargi rozci�gn�y si� w parodii u�miechu, prezentuj�c palisad� z�b�w, z paszczy wysun�� si� ociekaj�cy ��tawym �luzem j�zyk podobny do wielkiego �limaka, kt�ry p�k� na ko�cu, ukazuj�c grube na kciuk ��d�o, niby brudny ��tawy kryszta�.

Najpierw skoczy� ten z ty�u, a u�amek sekundy p�niej drugi. Rozleg� si� skrzek i w�ciek�y wrzask Drakkainena, ostrza zawy�y jak podw�jne wirniki startuj�cegohelikoptera. Przysiad� i ci��, przetoczy� si� po ziemi i ci��, wywin�� si� unikiem i ci��. Ostrza smaga�y powietrze jedno po drugim w dzikim malajskim ta�cu.

Trwa�o to mo�e dwie sekundy.

A potem sta� w niskiej pozycji, ty�em do bramy, ze skrzy�owanymi pa�aszami przed sob�, krwawi� z rz�du w�skich ran na ramieniu i na piersi, ale nie czu� dzia�ania trucizny. Sk�rzana bluza wisia�a na nim w strz�pach, jakby tarza� si� w k��bach drutu �yletkowego. Oba stwory mia� teraz z przodu.

Jeden z nich otrzepa� si� jak buldog, gubi�c p�aty ��tokrwawej piany, drugi przesun�� si� w bok, sycz�c i ko�ysz�c si� jak kaczka.

��Vuko�! � krzykn�a Cyfral b�agalnie. � Nie masz szans bez przyspieszenia.

��Nie teraz� � wycedzi�. � Jeszcze nie� bo wszystko zmarnujesz.

Grendele zasycza�y r�wnocze�nie i roz�o�y�y �apy.

Zaraz skocz�, pomy�la�. Na tym to polega. Przytrzyma� tymi szponiastymi �apami. A potem nas�czone rycyn� k�y i to paskudne ��d�o. Przyda�by si� tryb bojowy.

Zrobi� ostro�ny krok do ty�u, na podw�rze, czuj�c, jakby jego r�ce wype�nia� ogie�. Sp�ywa� powoli przez ramiona, d�onie, palce a� do ko�ca ostrzy. Krew z p�ytkiego rozci�cia na g�owie �cieka�a mu po twarzy gor�cym zastygaj�cym strumyczkiem. Grubymi, g�stymi kroplami jak wosk ze �wiecy.

Jeszcze jeden krok.

Grendele zaterkota�y jeden przez drugiego, jakby naradza�y si� mi�dzy sob�, ale opu�ci�y �apy.

Stali na podw�rzu. Jeden kuca� na murku, kiedy� stanowi�cym fragment �ciany, drugi na stercz�cych pod k�tem opalonych belkach, pozostali dwaj stali po obu stronach Sylfany. P�nagiej, tylko w podartej koszuli z w�osami zlepionymi krwi�. Zwi�zano jej nadgarstki i przytroczono do rzemienia, kt�ry owija� j� w pasie. Na szyi mia�a dwie p�tle, a stoj�cy po jej bokach W�e naci�gali lekko rzemienie. Na bruku le�a� jeszcze jeden kszta�t, dok�adnie owini�ty w�asnym b��kitnym p�aszczem i oplatany lin�, z workiem na g�owie.

Warfnir.

��Rzu� miecze i podejd� do nas � powiedzia� ten, kt�ry kuca� na murku z twarz� skryt� w kapturze.

��Przyjd� i we� je sobie � wycedzi� Vuko pozornie spokojnym, niebezpiecznym tonem.

��Rzu� bro�, bo j� zadusimy!

��Poddam si� � powiedzia� � ale najpierw poka�cie mi, �e �yj�.

Siedz�cy na murku skin�� d�oni�, stra�nicy poluzowali rzemienie. Sylfana rozkaszla�a si�, a potem skoczy�a na jednego z nich i wymierzy�a mu kopniaka bos� stop�. Nie zd��y�a.

Drugi szarpn�� za arkan i dziewczyna siad�a z rozmachem na po�ladki, a potem zwali�a si� na kamienie. Kolejny z W�y szarpni�ciem zdj�� worek z g�owy Warfnira i rozwi�za� mu knebel.

��Zabij ich, Ulfie! � wrzasn�� Warfnir i oberwa� kopniaka w g�ow�.

��Dobra � ci�gn�� Drakkainen. � Teraz ich uwolnijcie. Ja zostaj�. Kiedy zobacz�, �e wychodz� za totemy i nic im nie grozi, rzuc� bro�. B�dziecie mogli zabra� mnie do kr�la W�y albo zabi� i przywie�� mu moj� g�ow�.

��A kim ty jeste�, by ��da�? Przyszed�e� tu i o to nam chodzi�o. Dlaczego nie mieliby�my teraz was zabi�?

��Pomy�l � powiedzia� Drakkainen. � To przeze mnie wasz wielki w�dz Aaken moczy si� w nocy. To na my�l o mnie budzi si� z piskiem i szlochem. My�lisz, �e mnie zabijesz? Jestem Nocny W�drowiec. Przywracam r�wnowag� �wiata. Przed chwil� rozdar�em na strz�py Szkar�ata i jego ludzi. Wci�� mam na sobie ich krew i t�uszcz. Nie igraj ze mn�, ch�opcze. Masz jedn� szans�: wypu�ci� tych ludzi. Wtedy rzuc� bro�.

��Pu�ci� ich � rzuci� kr�tko przyw�dca. � Najpierw przywo�a� ogary. Niech stan� przy nim.

Oba stwory na d�wi�k ko�cianej �wistawki w�lizgn�y si� na podw�rze i przysiad�y po obu stronach Drakkainena, sycz�c, klekoc�c, je��c kolce i rozsiewaj�c nieziemski poblask magii.

��Nie wyjdziemy! � krzykn�a Sylfana. Mia�a wyra�nie spuchni�te oko i kilka p�ytkich ran, przyschni�tych zakrzep�� na cienkiej koszuli krwi�. � Zabij te �cierwa! Zabij ich!

��Wychod�cie, dapiczki materii � wrzasn�� Drakkainen, widz�c, �e Warfnir te� zaczyna si� burzy�. � Ale ju�! Biegiem! Tam czeka na was Spalle. Id�cie st�d. I nie odwracajcie si�. Nie patrzcie w t� stron�. Tak trzeba. Obiecywali�cie mi pos�usze�stwo. Ani s�owa! Ju�!

Rzuci� pa�asze na bruk, odpi�� pas z no�em i cisn�� obok, a potem roz�o�y� r�ce na boki, jakby szykowa� si� do rewizji osobistej.Wyszli. Warfnir spojrza� Drakkainenowi w oczy i ledwo dostrzegalnie uni�s� brwi, Vuko r�wnie nieznacznie skin�� g�ow� i lekkim ruchem wskaza� mu wyj�cie. �eglarz westchn�� tylko i wyszed�, wlok�c szarpi�c� si� mimo ran dziewczyn�.

Zostali sami pod krakaniem kruk�w.

��Uwaga, Cyfral � powiedzia� Drakkainen, widz�c, jak oboje wychodz� za pier�cie� znak�w, jak dopada do nich Spalle.

W�e ruszyli w jego stron�, jeden z nich uni�s� �wistawk� do ust.

��Teraz! Dawaj je do mnie!

Cyfral zacz�a �piewa�. Wysokim g�osikiem jak�� sm�tn� celtyck� melodi�.

Drakkainen uni�s� ramiona, jakby wzywa� na �wiadk�w o�owiane zimowe niebo i kr���ce nad zrujnowanym dworem kruki.

��Do mnie! Perkele! Do mnie!

Mg�a otaczaj�ca oba stwory unios�a si� k��bami w powietrze jak para z kocio�ka, a potem zacz�a zbiera� s�upem nad dziedzi�cem. Wiruj�ca kolumna migoc�cej milionem diament�w �wiec�cej mg�y, kt�rej nie widzia� nikt poza nim. Grendele wyda�y z siebie dziki skrzek i pad�y na bruk w gwa�townych konwulsjach.

��Do mnie! � zawy� Drakkainen prosto w wiruj�ce nad podw�rcem tornado.

��Zabi� go! � wrzasn�� dow�dca. Jeden z jego ludzi zdar� z plec�w �uk, g�adkim ruchem za�o�y� ci�ciw� i strzeli� zwiadowcy prosto w pier�, drugi bez namys�u, pewnie cisn�� ci�kim toporem.

Dwie strugi op�yn�y Drakkainenowi r�ce i ogarn�y ca�� sylwetk�, kiedy oba pociski by�y ju� w drodze.

I wtedy nasta�a cisza. Ucich� ryk tornada brzmi�cy jak jazgot t�uk�cych si� szyb ze �ciany biurowca, przera�liwy �wi�ski pisk rozpadaj�cych si� w k��bach oparu potwor�w jak sublimuj�ce kawa�ki suchego lodu, wrzask W�y, zawodzenie wiatru w ruinach.

Cisza.

G��boka, dzwoni�ca w uszach. Sta� z wyci�gni�tymi w g�r� ramionami, przepe�niony g��bokim kosmicznym zrozumieniem faktu, �e to koniec i �e nie zd��y�, i nic si� nie dzia�o. Solidna strza�a nie tkwi�a w jego piersi, kozio�kuj�cy w powietrzu ci�ki, kr�tki top�r nie roz�upywa� mu czaszki.

Opu�ci� r�ce i obszed� stoj�ce po�rodku podw�rca tornado, kt�re jednak kr�ci�o si� powoli, wr�cz majestatycznie, pulsuj�c� migotliw� kolumn�. Strza�a tkwi�a nieruchomo w powietrzu, wskazuj�c grotem miejsce, w kt�rym sta� przed chwil�, a brzechw� zamar�ego w bezruchu �ucznika stoj�cego z wyszczerzonymi z�bami i rozcapierzon� odwr�con� d�oni� obok ucha. Top�r te� unosi� si� nieruchomo akurat ostrzem w d�, dow�dca W�y kwitowa� w powietrzu z podkurczonymi idiotycznie nogami, tak jak zeskakiwa� z belki, z rozwianymi po�ami kaftana i z mieczem do po�owy wyj�tym z pochwy.

Drakkainen u�miechn�� si� strasznym, dzikim, z�batym u�miechem i zdj�� wisz�cy w powietrzu top�r. Odwr�ci� jeszcze strza�� w przeciwn� stron�. Potem wr�ci� tam, gdzie sta� przedtem, i spokojnie za�o�y� z powrotem pas i oba miecze. Stwory rozpada�y si� jak musuj�ce tabletki wrzucone do wody, tryskaj�c k��bami oparu, kt�ry wsnuwa� si� w s�up po�rodku dziedzi�ca.

Roz�o�y� jeszcze r�ce i przeszed� przez sam �rodek s�upa. Kiedy wynurzy� si� z drugiej strony, mg�a otacza�a go grub�, p�ywaj�c� wok� warstw�. A potem wyg�osi� do Cyfral ca�y ci�g komend, przetykaj�c je plugawymi fi�skimi s��wkami.

��Dobra � powiedzia� w ko�cu m�ciwie. � Czas start.

Tornado rozwirowa�o si� i Vuko wpad� w krzyk, krakanie i chaos. Dow�dca uderzy� podeszwami w podw�rzec i doby� miecza, �ucznik wrzasn�� przera�liwie, wpatruj�c si� z os�upieniem w wyrastaj�c� mu z ramienia strza��, topornik gapi� si� z wyci�gni�t� przed siebie d�oni�, nie maj�c poj�cia, co si� sta�o z jego narz�dziem.

��Teraz, ch�opcy � powiedzia� Vuko stoj�cy w zupe�nie innym miejscu, ni� powinien � zabawimy si� po mojemu.

Machn�� najpierw r�k� � dow�dca pomkn�� przez dziedziniec jak latawiec i gruchn�� plecami w nadpalone, ocala�e drzwi od stodo�y, a� posypa� si� popi� i py�, p�k�o kilka desek. Pi�� wielkich pordzewia�ych hufnali, skrzypi�c, wysun�o si� ze zw�glonej krokwi i �mign�o jak salwa z kuszy, przybijaj�c kolana i �okcie m�czyzny do grubych desek. Pi�ty gw�d� zawis� przed lewym okiem W�a, wiruj�c w powietrzu jak wiert�o.

Kolejny ruch r�ki Drakkainena i podw�rze pod nogami kolejnego wrzeszcz�cego W�a zamieni�o si� w p�p�ynn� mas�, kt�ra wci�gn�a go jak bagno po szyj�, po czym zamieni�a si� z powrotem w brukowane klepisko. Nast�pny W�� run�� na kolana, a potem na twarz, kiedy z�amany uko�nie kawa� belki przebi� mu g�ow� na wylot-

Niebo ponad dworem pociemnia�o, wok� ciskaj�cego si� po podw�rcu tornada, w g��bi g�stwiny o�owianych chmur, zamigota�y b�yskawice.

Nad dziedzi�cem zagrzmia�o chrapliwe przekle�stwo i inny m�czyzna z klanu W�y zap�on��, sypi�c iskrami jak raca, po czym zacz�� tarza� si� w �niegu, w k��bach dymu z p�on�cych w�os�w i sk�ry, kiedy wszystkie kom�rki jego cia�a odda�y nagromadzon� w cz�steczkach adenozynotr�jfosforanu energi�, zmieniaj�c go w pochodni�.

Na g�ow� kolejnego spad� z nieba wielki czarny kruk, rozdzieraj�c mu szponami twarz i t�tnice szyjne, trzepi�c czarnymi skrzyd�ami, niczym dziwaczny o�ywiony he�m. W�� upad� na ziemi�, a wtedy ptak wydar� mu jedno oko i po�kn�� �apczywie. Drakkainen umilk� i patrzy� na scen� ze zdziwieniem.

��Dobrraa! � wydar� si� kruk. � Dobrraa, urrok! Terraz braat!

��Cze��, Nevermore � rzek� Drakkainen, po czym podszed� do rozpi�tego na drzwiach p�przytomnego dow�dcy, przed kt�rego okiem wci�� wirowa� zardzewia�y hufnal. U�miechn�� si� i pstrykn�� w kr�c�cy si� kawa� metalu, kt�ry odpowiedzia� wysokim brz�kni�ciem jak kamerton.

Vuko zbli�y� usta do ucha W�a.

��Powiedz: zgwa�cili�cie j�?

A potem przez d�u�szy czas na podw�rzu rozlega�y si� straszny wrzask i krakanie kruk�w.

Wyp�ywamy. Siedz� na pok�adzie owini�ty futrem i wypijam duszkiem kubek gryfiego mleka. Patrz� na rozw�cieczone morze o barwie o�owiu, bia�e grzywy fal pod ciemnym, stalowym niebem i odp�dzam demony pija�stwem. Kolejne twarze zabitych przeze mnie ludzi. Z ka�dym dniem mojej misji robi si� ich wi�cej. Ca�kiem liczne towarzystwo, kt�re mog� ju� policzy� tylko z pewnym przybli�eniem. Spore grono dusz, kt�re wys�a�em na Morze P�omieni, by ogniste fale rozdzieli�y je na dobr� i z�� stron� natury. Na dwie postaci � ciemn� i mroczn�, by na kwitn�cej wyspie stoczy�y ze sob� �miertelny pojedynek, po kt�rym po zwyci�zc� upomn� si� odpowiedni bogowie. Wszelkie racje, wszelka wojenna konieczno��, kt�re mam w g�owie i kt�re powtarzam sobie jak mantr�, nie maj� �adnego znaczenia. Wiem, �e by�o trzeba, i nic mi nie jest l�ej. Mo�na tylko si�gn�� po stoj�cy mi�dzy nogami dzban, wla� kolejn� miark� czarnego korzennego p�ynu do metalowego kubka i pr�bowa� si� zg�uszy�. Pr�bowa� uciszy� te wszystkie zbryzgane krwi� twarze, kt�re krzycz�, p�acz� i rz꿹 w agonii. Po�o�y� spa� widma, wiedz�c doskonale, �e zn�w si� obudz�. Zag�uszy�. Zala� trunkiem. Zamkn��. Podeprze� drzwi i zaplombowa� ta�m� z napisem �trzeba by�o�. W�a�nie �e by�o trzeba.

Fale wdzieraj� si� w uj�cie rzeki, pierwsza z nich unosi dzi�b drakkara i strzela na boki odkosami, pierwsze bryzgi piany spadaj� na pok�ad i moj� twarz. S�ona woda na twarzy.

Konieczno��.

S�uszno��.

A teraz musz� nie�� ich wszystkich ze sob�. Skaliste brzegi Wybrze�a �agli rozje�d�aj� si� na boki i mamy przed sob� morze. Szerokie, ciemne, pokre�lone krechami piany, rozjuszone. Zimowe morze, po kt�rym mktju� nie p�ywa.

Tylko my. Na p�noc. Prosto w j�dro ciemno�ci wisz�ce nad horyzontem. Prosto w zimowy sztorm, siedz�c samotnie na pok�adzie, w towarzystwie kruka i dzbana. Dryfuj�c na krze.

Mamy ju� niewielk� ��dk� na tylnym pok�adzie, umocowan� linami, nakryt� p�acht�. Wszyscy �yjemy. Poharatani, zm�czeni, ale jakim� cudem �ywi.

I p�yniemy.

Do Lodowego Ogrodu.

Strze� si�, m�odzie�cze, kr�lowej, co rz�dzi w niebiosach, bo �ycie cie�sze na pi�knym jej dworze od w�osa.Zatruty owocjest serce okrutnej kobiety.Cho� s�odkie s�owo,to w sercach i my�lach sztylety.I zwierz, i �mija,gdy kroczy, ze zgroz� umyka.A gdy ci sprzyja,pewnie kark tw�j skosztuje stryka.

(�S�owo o �Kr�lowej �B�lu, pie�� skald�w �Wybrze�e �agli)

Kroczy�em le�n� �cie�k� jako cz�owiek niewolny. Na moim barku wci�� piek�o zaognione pi�tno, a ja stawia�em krok tam, gdzie mi kazano, trzyma�em, przenosi�em, stawa�em lub siada�em tak�e na rozkaz. Sam, z w�asnej woli, mog�em jedynie oddycha�. Zosta�em niewolnikiem.

Trzy dni w�drowali�my z wozami przez g�rskie lasy, zatopieni w zielonym p�mroku. G�ry w kraju Ludzi Nied�wiedzi by�y bardzo pi�kne i majestatyczne, w dolinach szumia�y strumienie i wsz�dzie wok� mia�em albo srebrne ska�y, albo li�cie. Nigdy w �yciu nie widzia�em tak du�o zielonego koloru i takiej obfito�ci p�yn�cej czystej wody. Wszystko by�o mokre i zielone.

Pod wiecz�r zatrzymywali�my si� w dolinach na brzegu strumieni. Rozk�adali�my ob�z, ale nie kazano nam rozbija� wielkiego namiotu. Wozy ustawiano w czworobok, pomi�dzy nimi wi�zali�my lin� i przerzucali�my przez ni� p�acht� namiotow�, kt�r� mocowali�my na dole. Pod t� p�acht� spali Ludzie Nied�wiedzie wraz ze Smildrun i jej synem, my za� le�eli�my przy ognisku, z �elaznymi okowami za�o�onymi na nogi i przypi�tymi �a�cuchem do jednego z woz�w, i mieli�my pilnowa�, by ogie� nie wygas�. �a�cuch pomi�dzy okowami by� na tyle d�ugi, by�my mogli chodzi� po drewno, stawiaj�c ma�e kroki, i zamkni�ty zamkiem, kt�ry mo�e by� nietrudny do otwarcia, ale bardzo masywny i nie da�oby si� go pokona� no�em czy skradzionym gwo�dziem. Aby go otworzy�, potrzebny by� wielki kuty klucz, kt�ry Smildrun nosi�a przy pasie. Noc� m�czy�ni pilnowali na zmian�, siedz�c przy ognisku z �ukami pod r�k�, uzbrojeni po z�by i od czasu do czasu obchodzili obozowisko z pochodni�. Niewiele z nami rozmawiali, ale ca�y czas stara�em si� zapami�ta� ka�de s�owo, kt�re zrozumia�em, i na drugi dzie� potrafi�em rozpozna�, kiedy je wymawiali, cho� reszta ich twardej, brz�cz�cej mowy brzmia�a dla mnie jedynie jak szcz�k �a�cuch�w. Domy�li�em si� jednak, �e wszyscy ci ludzie boj� si� Smildrun i �e �aden nie jest jej m�em. Stale miano nas na oku i nie pozwalano nawet rozmawia�, zwykle zreszt� towarzyszy� nam Udu�aj Hyrkada�, nie mogli�my wi�c si� naradzi� ani niczego przedsi�wzi��.

Hyrkada� nie traktowa� nas tak, jak powinni si� odnosi� do siebie rodacy, kt�rzy popadli w niewol� w dalekim kraju. Rzadko si� odzywa�, a je�li, to jedynie po to, by przekaza� polecenie od Smildrun lub pozosta�ych, albo by zel�y� nas s�owami, kt�re mogli�my zrozumie�.

Jednak g��wnie w�drowali�my � od pierwszego brzasku a� po zmierzch kroczyli�my pod g�r�, brn�c po kamienistej �cie�ce i pchaj�c ci�kie wozy. A potem i g�ry, co okaza�o si� niewiele mniej m�cz�ce. Od pewnego momentu, kiedy szlak prowadzi� stromo ku szczytom, wszyscy musieli zsiada� z woz�w i koni, wi�c grubemu, ma�emu Smigraldowi rych�o znudzi�a si� wspinaczka i Benkej musia� dodatkowo nie�� go siedz�cego mu na karku. Dzieciak usi�owa� zmusi� Benkeja do galopu, d�gaj�c go pi�tami w �ebra i smagaj�c kijem, ale m�j przyjaciel nie zwraca� na to uwagi i szed� niepowstrzymanie jak mu�, cho� pot la� si� z niego strumieniami i �y�y wysz�y na czo�o.

Trzeciego dnia po po�udniu dotarli�my na prze��cz, za kt�r� znajdowa�a si� pod�u�na dolina otulona z dw�ch stron g�rskimi grzbietami, a jej dnem p�yn�� szeroki strumie�. Miejsce to by�o bardzo pi�kne, ale wtedy tak na nie nie patrzy�em. Pi�kna czy nie, dolina i stoj�cy w niej dw�r z drewnianych bali sta�y si� moim wi�zieniem i nie wiedzia�em, ile czasu przyjdzie mi tam sp�dzi�.

W kraju za g�rami ludzie rzadko buduj� z kamienia. Umiej� ciosa� ska�y i wydobyte ze strumieni g�azy, ale wznosz� z nich jedynie podmur�wki i czasami pojedyncze budynki. Wszystko za� robi� tak, jak nakazuje im pie��, kt�r� zw� Pie�ni� Ludzi. Jest tam powiedziane, jak robi si� �odzie, jak budowa� domy i w jaki spos�b uprawia� pole czy ku� �elazo. Ka�dy z nich j� zna i trzyma si� jej wskaz�wek, bowiem wierz�, �e je�li zaczn� zbyt wiele rzeczy robi� inaczej, �ci�gn� na siebie kl�tw� albo nawet nast�pi koniec �wiata. W jaki� spos�b pie�� ta jest podobna do Ksi�gi Pocz�tku w�r�d Kirenen�w albo Pierwszego S�owa Matki w�r�d Amitraj�w, aczkolwiek nie s�ysza�em, by kto� ba� si� robienia rzeczy, kt�rych w niej nie ma, i kiedy dowiedzia�em si� o tym, pomy�la�em, �e mo�e ka�dy lud ma tak� pie�� dla siebie. To wtedy u�wiadomi�em sobie, �e pomimo i� ludzie bardzo r�ni� si� mi�dzy sob�, pod pewnymi wzgl�dami s� tacy sami, potrafi� by� i podobni, i odmienni naraz. Ta sama rzecz mo�e okaza� si� zupe�nie czym innym, podczas gdy inne, zupe�nie obce i odmienne, okazuj� si� tym samym.

Domy zatem Ludzie Nied�wiedzie wznosz� z drewna, kt�rego w ich kraju jest pod dostatkiem. Jak okiem si�gn�� rosn� drzewa, niekt�re z nich s� wysokie jak miejskie mury albo tak grube, �e trzeba kilku ludzi, �eby obj�� pie�. �cinaj� je, ilekro� potrzebuj� budulca, i obrabiaj� z wielk� wpraw� � umiej� po��czy� ze sob� poprzycinane pnie, �e trzymaj� si� potem bez jednego gwo�dzia, ch�tnie te� rze�bi� w nich ozdoby, podobne do posplatanych ze sob� kunsztownie rzemieni, dziwnych stwor�w i znak�w. Zwykle jeden r�d mieszka w osobnej zagrodzie, z dala od innych. Budynki wznosi si� tam w czworobok, tak jak robi�o si� to w Kirenenie, a otacza usypanym z ziemi, kamieni i belek wa�em, na kt�rym stoi ogrodzenie z grubych, zaostrzonych s�up�w.

Tak te� mieszka�a Smildrun, kt�ra zalicza�a si� do mo�nych. Jej dw�r, cho� wielki i dostatni, nakryty wysokimi, stromymi dachami z rze�bionymi g�owami smok�w na belkach, wydawa� mi si� jednak dziki i prymitywny. Dom taki zwie si� stagn, sk�ada si� z wielu budynk�w ustawionych w kilka czworobok�w i zalicza si� wed�ug Pie�ni Ludzi do najokazalszych. �eby go postawi�, trzeba wiele drewna i pracy wielu ludzi.

Widzia�em stare, poczernia�e belki, czu�em obcy smr�d zwierz�t, dymu, dziwny zapach drewna i nawozu, zje�cza�ego t�uszczu i sk�r. Nie by� to jaki� odra�aj�cy fetor i do�� szybko do niego przywyk�em, jednak by� po prostu obcy. Nad bram� zauwa�y�em przybit� czaszk� stworzenia podobnego do ogromnego byka z roz�o�ystymi rogami, a kiedy dm�c w drewniane tr�by, otwarto nam wrota zbite z pot�nych tram�w, s�ysza�em powarkiwania ogromnych ps�w podobnych raczej do skalnych wilk�w, kt�re szarpa�y si� w nasz� stron�, prychaj�c pian� i szastaj�c �a�cuchami.

Na dziedzi�cu obok studni ustawiono zbit� z wielkich bali krat�, na kt�rej wisia�o cielsko ogromnego potwora z wytrzeszczonymi krwawymi �lepiami i pot�n� szcz�k�. By� ju� obdarty ze sk�ry; rozpi�to j� na drugiej ramie i czyszczono z resztek t�uszczu �elaznymi skrobaczkami, a dw�ch p�nagich, obryzganych krwi� m�czyzn odcina�o od tuszy kawa�y czerwonego mi�sa, kt�re uk�adali w drewnianym szafliku. W powietrzu unosi� si� smr�d w�tpi i roje wielkich much, l�ni�cych jak wykute z miedzi.

Wtedy do g�owy by mi nie przysz�o, �e to po prostu nied�wied�. S�dzi�em, �e patrz� na jak�� nieznan� besti�. Jednak w krainie za g�rami wszystko jest wi�ksze i bardziej krwio�ercze. Kiedy �wieci tam s�o�ce, pra�y nie gorzej ni� u nas na P�nocy, kiedy leje deszcz, wygl�da jak potop, jelenie pDtrafi� mie� k��b wy�ej, ni� si�ga uniesiona d�o� ros�ego m�a, a nied�wiedzie, staj�c na tylnych �apach, umiejj �ci�gn�� z konia je�d�ca, chwytaj�c go za g�ow�.

Tak przyby�em do dworu szalonej Smildrun, kt�ra nosi�a osobiste imi� L�ni�ca Ros�, cho� cz�ciej widzia�em, jak l�ni�a od krwi. P�niej dowiedzia�em si�, �e domownicy za jej plecami nazywaj� j� Smoczyc�.

Czas, kt�ry przysz�o mi tam prze�y�, ci�gn�� si� bez ko�ca, jednak do opowiadania nie ma wiele. Zn�j niewolnika jest n�dzny i monotonny. Sk�ada si� ze zm�czenia i b�lu, strachu i nudy, a nade wszystko z ci�g�ej pracy. I o tym tak�e nie na zbyt wiele do powiedzenia. Po co opowiada� o tym, jak wykopuje si� z ziemi rozmaite bulwy, m��ci dziwne;bo�e, szoruje drewniane pod�ogi, r�bie drwa albo nosi wad�? W gospodarstwie zawsze jest co� do zrobienia, wi�c gdy sko�czy si� jedn� rzecz, natychmiast trzeba zacz�� kolejn� i nie ma temu ko�ca. Ten za�, kto znajdzie si� w takiej sytuacji, zwykle przestaje my�le� o czymkolwiel innym ni� b�ogos�awie�stwa niewolnika � �yk zimnej vody albo podpiwka, troch� strawy wi�cej, chwila wytchnienia lub dodatkowy moment snu. Wkr�tce sta�o si� tak: �e by�o to jedyne, na czym nam zale�a�o � Benkejowi mnie.

Gdy tylko wjechali�my za bram�, kazano nam roz�adowa� wozy i nosi� kupione przez Smildrun towary do komory. By� to osobny budynek z kamiennymi piwnicami, do kt�rego klucz mia�a tylko ona. Przez ca�y czas, kiedy nosili�my wory, skrzynie i pakunki, towarzyszy� nam Udu�aj, kt�ry patrzy� nam na r�ce i ani na chwil� nie odk�ada� t�giego kija. Zapami�ta�em, kt�ry to klucz, bo Smildrun nosi�a ich przy pasie ca�y p�k, a wtedy usi�owa�em zapami�tywa� r�ne rzeczy, poniewa� uzna�em, �e mog� si� przyda� w razie ucieczki.

Potem kazano nam szykowa� wielk� uczt� na powitanie pani, wi�c r�bali�my drewno, rozpalali�my wielkie palenisko, obierali�my bulwy, toczyli�my beczki i obracali�my ro�ny, na kt�rych piek�y si� w ca�o�ci tusze saren i dzik�w. Nie by�oby tu tak�e niczego godnego uwagi, gdyby nie to, �e przez ca�y dzie� nie dano nam ani k�sa strawy, tymczasem musieli�my przez d�ugie godziny pilnowa� skwiercz�cego i rumianego mi�sa, nosi� p�miski pe�ne jad�a i kosze chleba, jednak nie wolno nam by�o nawet ich dotkn��, a Udu�aj obieca� nam ci�k� ch�ost�, je�li kt�ry� cho�by obli�e palce.

��Zadba�em o wasze zdrowie i czysto�� waszych cia� � oznajmi�. � Powiedzia�em zacnej Smildrun, �e nam, Amitrajom, Pramatka nie pozwala spo�ywa� cia� dzieci ziemi ani pi� sfermentowanych napoj�w, dlatego nie dostaniecie nawet ko�ci, kt�re p�jd� dla ps�w. Po uczcie za� zostaniecie napi�tnowani �elazem i zostanie wam wypalony znak zacnej Smildrun, taki sam, jaki nosz� jej wo�y i konie i jaki ma na �aglu jej ��d�.

Kiedy to m�wi�, Benkej dok�ada� do paleniska. Od�o�y� bierwiono i wsta� powoli z zaczerwienion�, spocon� twarz�. Szybko zaprzeczy�em ruchem g�owy, wi�c nie powiedzia� niczego, ale pozna�em po jego wzroku, �e starzec w�a�nie wyda� na siebie wyrok �mierci.

��Nie �yjesz ju�, ko�le � powiedzia� Benkej w chwil� potem, kiedy Udu�aj ju� sobie poszed�. � Chodzisz jeszcze, skrzeczysz i oddychasz, ale tyle to warte, co bieganie g�si z odci�tym �bem. Jeste� ju� martwy. Dopilnuj� tego, cho�by to by�a ostatnia rzecz, jak� zrobi� w �yciu.

Rzeczywi�cie wypalono nam na barku znaki Smildrun. Czekali�my na ka�� przez ca�� uczt� i jedyne, na czym mi zale�a�o, to nie dr�e� ze strachu ani nie p�aka�. By�o to o wiele gorsze ni� za pierwszym razem. Najpierw zaprowadzono Benkeja do sto�u, przy kt�rym biesiadowa�a L�ni�ca Ros�, i dw�ch m��w zdar�o z niego koszul�, a potem przytrzyma�o za ramiona. Naszej pani przyniesiono �elazny kosz z w�glem, z kt�rego stercza� trzonek pi�tna, a ona bawi�a si� nim d�u�szy czas, wywijaj�c roz�arzonym ko�cem przed twarz� tropiciela, zbli�aj�c je w r�nych miejscach do piersi i brzucha Benkeja, a potem oddalaj�c, jakby igra�a z dzieckiem, a wreszcie przystawi�a mu je do ramienia, zamkn�wszy oczy i oblizuj�c czubkiem j�zyka g�rn� warg�, a z jego rany szed� dym.

Kiedy przysz�a moja kolej, nic nie mog�em poradzi� na to, �e trz�s�y mi si� nogi, ani na to, �e og�uszy� mnie w�asny wrzask, zanim po czasie, kt�ry trwa� chyba tydzie�, odj�a pi�tno. Trzyma�a je tak d�ugo, �e �elazo ostyg�o w ranie i czu�em wyra�nie sw�d przypieczonego mi�sa. Kiedy mnie pu�cili, ulga trwa�a ledwie chwil�, potem ogarn�� mnie b�l tak okropny, �e opad�em na kolana i zdawa�o mi si�, i� o�lep�em.

po tym wszystkim pokazano nam miejsce do spania, gy� to d�ugi, kryty strzech� budynek, z kt�rego cz�� okaza�a si� obor� dla wo��w i bawolic, a cz�� przeznaczono na nocleg dla nas. Nie byli�my jedyni. Mieszka�o tam jeszcze dziesi�ciu innych niewolnik�w, g��wnie m�czyzn, z czego trzech miejscowych, kt�rych pozwolono Smildrun zniewoli� za jakie� przewiny. Maj� tam bowiem taki zwyczaj, �e je�li kto� wyrz�dzi komu� jak�� krzywd�, mo�e zosta� oddany skrzywdzonemu na okres, jaki ustali s�d, by odpracowa� swoj� win�. By�y tam jeszcze dwie kobiety, stara i m�oda, kt�re porwano na wybrze�u Prowincji Kangabadzkiej, oraz pi�ciu m�czyzn, kt�rzy byli wio�larzami na amitrajskiej galerze wojennej i pochodzili z r�nych narod�w. Mieli tego pecha, �e galera, na kt�rej przykuto ich do wiose�, pad�a �upem okr�tu zacnej Smildrun, a nie kogo� innego, bo jak dowiedzia�em si� p�niej, inni �eglarze nie brali w niewol� wio�larzy z galer, ale puszczali ich wolno, zadowalaj�c si� za�og�.

W chacie dla niewolnych cuchn�o i by�o ciasno. Spa�o si� na siennikach umieszczonych w zbitych z �erdzi pryczach ci�gn�cych si� wzd�u� �cian, znajdowa�o si� tam jeszcze palenisko i �elazny kocio�. Kiedy jednak przyszli�my, by� ju� pusty.

Nikt z nami nie rozmawia� i my nie mieli�my ochoty z nikim rozmawia�.

Udu�aj wskaza� nam swoim kijem puste prycze i wyszed�, spa� bowiem gdzie indziej. Nie mieli�my si�y nawet si� rozebra�, po prostu upadli�my na worki wype�nione zetla�� star� s�om� i usi�owali�my zasn��. W siennikach zy�o mn�stwo male�kich owad�w, kt�re ci�y bezlito�nie, wi�c do rana by�em ca�y pokryty sw�dz�cymi rankami i niewiele spa�em. Na domiar z�ego dosta�em gor�czki od oparzenia.

A potem pop�yn�y smutne, szare dni, kiedy nie by�0 nic poza niezliczonymi gospodarskimi pracami. Moje rami� spuch�o i s�czy�a si� z niego ropa. Narz�dzia by�y du�o wi�ksze i ci�sze ni� te, kt�rych u�ywali�my w pa�acu.

Kiedy przybyli�my do domu L�ni�cej Ros�, nadchodzi�a jesie�. W tamtej stronie �wiata jest to pora roku, kt�ra wygl�da bardzo pi�knie. Li�cie zmienia�y kolory, robi�y si� czerwone albo z�ote i spada�y z drzew. Codziennie o �wicie kazano nam maszerowa� na pola, kt�re wznosi�y si� tarasami na zboczach doliny, i wykopywa� stamt�d dorodne pod�u�ne bulwy lub zrywa� owoce z drzew w sadach i wok� p�l. Kiedy przybyli�my, zbo�e by�o ju� zwiezione, a �niwa przypadaj� u nich tylko raz w roku. W kraju za g�rami maj� mniej rodzaj�w owoc�w i niemal �adnego z nich nie widzia�em przedtem. Jednak wszystko, co tylko nadawa�o si� do jedzenia, zbierali�my, wykopywali�my lub zrywali�my i zwozili�my do spichlerzy L�ni�cej Ros�.

Przez pierwsze tygodnie nie my�leli�my o niczym innym ni� o ucieczce. Wymy�lali�my przer�ne sposoby, ale wcale nie by�o to �atwe. Na noc zamykano nas w chacie, a na dziedzi�cu spuszczano psy. Na polach stale pilnowa�o dw�ch zbrojnych z ko�mi, co gorsza, w s�siedniej dolinie i w g�rach sta�y gospodarstwa mniej mo�nych kmieci, kt�rzy pracowali na polach Smildrun i dostawali za to cz�� plon�w, zaci�gali si� na jej okr�t, kiedy wyrusza�a rzek� na morza, i we wszystkim byli od niej zale�ni.

Mi polu cz�sto nak�aniali nas do ucieczki, bo okaza�o si�, �e za ka�dego schwytanego niewolnika dostaj� od L�ni�cej Kos� sztuk� z�ota, kt�r� nazywali gwichtem, a w kt�rej by�o mniej wi�cej tyle kruszcu co w dw�ch dirhamach. nla takich jak oni by� to maj�tek, dzi�ki kt�remu nie musieli k�opota� si� o straw� przez rok. Do tego trzymanie jakichkolwiek zapas�w jedzenia by�o zakazane i karane ch�ost�, a nasz� chat� cz�sto przeszukiwano.

Z pozosta�ych niewolnych te� nie mieli�my wi�kszej pociechy. Ka�dy trzyma� si� na uboczu i licz�c razem z Udu�ajem, tylko pi�cioro m�wi�o w naszej mowie. Pozostali rozmawiali j�zykiem Wybrze�a �agli, jak ludzie �yj�cy za g�rami nazywaj� sw�j kraj. W ich mowie brzmi to �Smarselstrand�.

Kr�tko po naszym przybyciu sta�o si� jednak tak, �e uciek�o dw�ch ludzi. Byli to tutejsi, skazani na niewol� u Smildrun za kradzie�. Jeden z nich ukrad� jej konia z pastwiska, za� drugi, m�ody ch�opak, w�druj�c przez g�ry, zabi� jej kowc�, bo jak twierdzi�, przymiera� g�odem. Koniokrad poszed� w niewol� na dziesi�� lat, a w��cz�ga na trzy, z czego rok ju� sp�dzi� w go�cinie u L�ni�cej Ros�.

Uciekli sprytnie � zbieraj�c chrust, znale�li jakie� grzyby, kt�re ususzyli i utarli na proszek, i dosypali psom do karmy. W nocy wszystkie by�y chore i otumanione, i nie mia�y si�y nawet szczeka�, a dwa p�niej zdech�y. Obaj m�czy�ni podczas naprawy strzechy ponacinali sznurki splataj�ce p�dy i przygotowali t� cz�� dachu tak, �e nikt niczego nie zauwa�y�, a kiedy nasta�a noc, po prostu otworzyli kawa�ek strzechy i wydostali si� na dach. Stamt�d przebiegli na drugi koniec obory i przeskoczyli na dach spichrza, a potem pobiegli nim a� do cz�stoko�u. Wartownik pilnuj�cy w nocy rzadko tam zachodzi� i g��wnie sta� na drewnianej wie�y nad bram�, oni za� zachowywali si� cicho. Mieli d�ugi rzemie� z przywi�zanym sierpem, kt�ry skradli za dnia, i dzi�ki niemu przedostali si� na cz�stok�, po czym zsun�li z drugiej strony i uciekli w g�ry. O tym wszystkim dowiedzieli�my si� rano, kiedy mieli�my i�� w pole i okaza�o si�, �e dwaj ludzie znikli, a w dachu nad s�siekiem zieje dziura. Nazywali si� Snakaldi Serdeczna D�o� � ten, kt�ry ukrad� konia, a m�odym w��cz�g� by� Harulf Czytaj�cy Ze �niegu.

Natychmiast zacz�to d�� w d�ugie na kilka krok�w wydr��one tr�by, graj�c specjalny sygna�, kt�ry oznacza� ucieczk�. Ludzie Smildrun i ona sama nie wygl�dali na stropionych, a raczej uradowanych, przekrzykiwali si� i gwizdali, dosiadaj�c koni, zabieraj�c �uki i zwini�te w p�tle d�ugie rzemienie. W�ciekli si�, dopiero gdy odkryli, �e psy s� chore.

Tak�e wie�niacy wyruszyli w g�ry z w�asnymi psami, broni� i wielkim ha�asem i nikt w�wczas nie pracowa� na polu.

Ci, kt�rzy pozostali w grodzie, by nas pilnowa�, wygl�dali na rozjuszonych i nie szcz�dzili nam raz�w. Udu�aj, kt�ry by� kim� w rodzaju starosty dla niewolnych, wydawa� si� przera�ony. Trz�s�y mu si� r�ce, a oczy zwilgotnia�y i ten widok by� dla nas prawdziw� pociech�.

�cigaj�cy wr�cili trzeciego dnia oko�o po�udnia, prowadz�c uciekinier�w na rzemieniach za ko�mi. Obaj mieli ubrania w strz�pach, p�tle zaciska�y im si� na szyjach i musieli ca�y czas biec, napinaj�c rzemie� zwi�zanymi d�o�mi. Gdyby kt�rykolwiek z nich upad� i zacz�� by� wleczony, zadusi�by si�, ale ludziom Smildrun nie chodzi�o o to, wi�c zatrzymywali si� i biciem zmuszali ich do powstania na nogi. Obaj byli poobijani i pokrwawieni, a Snakaldiemu wybito oko.

Sprowadzono nas na dziedziniec i kazano patrze�, jak przywi�zuj� Harulfa do tej samej kratownicy, na kt�rej wieszano do oprawiania upolowan� dziczyzn�. Potem wyst�pi�a Smildrun, boso, ze zwi�zanymi w�osami i ubrana tylko w cienk� koszul�. Smoczyca przynios�a sobie pleciony z rzemieni bicz na kr�tkim trzonku. Kiedy wywin�a nim nad g�ow�, da� si� s�ycha� zawodz�cy odg�os, a potem pejcz z trzaskiem smagn�� sk�r� na plecach m�odego Harulfa, od razu przecinaj�c j� i ukazuj�c szkar�atn� ran�. Smildrun ta�czy�a po brukowanym dziedzi�cu, wywijaj�c pletni�, ale nie s�ycha� ju� by�o �wistu rzemienia ani trzasku uderze�, tylko przera�liwe wycie dr�czonego ch�opaka.

Patrzyli�my na to w milczeniu, dygoc�c, jakby�my wyszli z lodowatej wody, niewolnik stoj�cy obok mnie trz�s� si� i p�aka� bezg�o�nie, za� Benkej patrzy� na ka�� przymru�onymi oczami i �u� s�omk�, kt�r� przesuwa� w ustach z jednej strony na drug�, i wida� by�o, �e jest blady z w�ciek�o�ci.

L�ni�ca Ros� l�ni�a od potu i krwi, wywijaj�c pletni�, koszula przylepi�a si� do jej zwalistego cia�a z podryguj�cymi wa�ami t�uszczu, wielkie, baloniaste piersi wezbra�y, jakby chcia�y rozerwa� sznurowanie cienkiego p��tna, oblizywa�a wargi, krople posoki obryzga�y jej twarz i zrozumia�em, �e j� to podnieca, �e jest nagrzana jak klacz w rui. Bi�a tak d�ugo, a� ch�opak przesta� krzycze� i zwis� na drewnianej ramie, wi�c odwi�zano go i ci�ni�to na podw�rze jak �achman, a potem przy. wleczono Snakaldiego. I zn�w pejcz zawy� w powietrzu, i zn�w bryzn�a krew. Trwa�o to bez ko�ca, a my stali�my i patrzyli�my, s�uchaj�c krzyku katowanego cz�owieka, kt�rego nazywano Serdeczna D�o�, ale i krzyk�w Smildrun, kt�ra przy ka�dym uderzeniu wydawa�a z siebie ochryp�y j�k.

Wreszcie Snakaldi tak�e zawis� na rzemieniach, a L�ni�ca Ros� opad�a z si�. Mia�em nadziej�, �e na tym koniec, lecz najgorsze dopiero mia�o nadej��.

Najpierw ocucono ich obydwu, jednak Snakaldiego nie odwi�zano, ale wtarto mu w rany na plecach gar�� soli. Nie mia� ju� si�y krzycze�, wi� si� tylko i wydawa� z siebie cichy, przera�aj�cy skowyt, jak konaj�cy pies. Tego tak�e nie by�o do�� L�ni�cej Ros�, wi�c dw�ch ludzi z�apa�o w��cznie, kt�rych u�ywano do polowania na nied�wiedzie. W��cznie te mia�y w�skie, li�ciowate groty, poni�ej za� drzewca okute �elazem na d�ugo�� �okcia, zaopatrzone w dwa stercz�ce na boki kolce. Wbijano je nied�wiedziowi w pier�, a kolce mia�y oprze� si� o jego cia�o, by nie nadzia� si� zbyt g��boko i nie zdo�a� dosi�gn�� my�liwego.

Obaj m�czy�ni podeszli do nieszcz�snego Snakaldiego z bok�w i powoli wbili mu rohatyny pod pachy, tak by wysz�y karkiem z obu stron g�owy. Potem odwi�zali go od ramy i zanie�li przed otwart� bram�, trzymaj�c za drzewce. Obwi�zali rzemieniem i wci�gn�li na podest wie�y obserwacyjnej. W ko�cu drzewce oparto o podest, a na ostrza za�o�ono �a�cuchy zako�czone �elaznymi k�kami, kt�re by�y umocowane do belki tuz pod dachem wie�y. Skrzy�owane w��cznie pochyli�y siC lekko do przodu i utrzyma�y nabite, drgaj�ce cia�o nad bram�, tu� nad czaszk� bawo�u.

��Chcia� umrze�, patrz�c na g�ry i niebo! � wrzasn�a Smildrun i wyda�a z siebie upiorny, jazgotliwy �miech. � Niech wi�c si� tak stanie!

Potem przysz�a kolej na m�odego w��cz�g�, kt�ry omal oszala� ze strachu, jego jednak nie przebito rohatynami, a zamiast tego Smildrun obci�a mu wszystkie palce u jednej stopy wielkimi c�gami do wyci�gania gwo�dzi, kt�re roz�arzy�a w palenisku. Nie by�a jednak zadowolona, bo w po�owie ka�ni ch�opak zemdla� i nie da�o si� go ocuci�.

Po tym wszystkim zagnano nas do najci�szej pracy i nie dano je�� ani pi� przez trzy dni.

Stara kobieta z Kangabadu os�ab�a potem i tydzie� p�niej umar�a.

Snakaldi Serdeczna D�o�, kt�ry pochodzi� z plemienia zwanego Ludzie Konie, skona� dopiero noc�, jednak jego cia�o pozosta�o nad bram�.

W tym czasie zupe�nie straci�em nadziej�. Przesta�em si� odzywa� nawet do Benkeja. Po prostu snu�em si� i robi�em, co mi kazano. Zrozumia�em, �e nie zdo�amy uciec, �e nie znamy kraju i nie unikniemy konnego po�cigu z psami. W g�rach trudniej ucieka� ni� gdzie indziej, bowiem cz�sto nie mo�na i�� inaczej ni� szlakiem. Poza nim czyhaj� przepa�cie i �ciany skalne, za� ten, kto zna g�ry, szybko mo�e zablokowa� wszystkie przej�cia.

Harulf zdo�a� zwlec si� z pos�ania dopiero po kilku dniach, nie m�g� chodzi�, wi�c ku�tyka�, podskakuj�c i wspieraj�c si� na rozwidlonym dr�gu, kt�ry trzyma� pod pach�. Musieli�my poi� go i karmi� �y�k� jak dziecko. Kolejnego dnia nie pozwolono mu po�o�y� si� spa�, zamiast tego zabrano go do dworu Smildrun i d�ugo w noc s�yszeli�my dobiegaj�cy stamt�d krzyk. Nie dowiedzieli�my si�, co tam si� dzia�o, a on nic nie chcia� powiedzie�. Powt�rzy�o si� to jeszcze nast�pnej nocy, a rankiem ch�opak ponownie znikn��. Wydawa�o si� niemo�liwe, �eby zdo�a� wydosta� si� z gr�dka i uj�� � chory, zmaltretowany i okulawiony, a jednak przepad� jak dirham w studni. Jego ucieczka stanowi�a tajemnic� niezbyt d�ugo, zanim kto� nie wszed� do �a�ni i nie odkry�, �e Harulf Czytaj�cy Ze �niegu z plemienia Ludzi Gryf�w powiesi� si� na belce, na kt�rej suszy�y si� zio�a, u�ywaj�c do tego w�asnych spodni.

Wydawa�o mi si� wtedy, �e wiem, jak czuje si� starzec, kt�rego �ycie dobieg�o kresu i nic nie mo�e go ju� spotka�. Budzi�em si� �witem i stara�em wyj�� jak najszybciej z chaty, bowiem ten, kto wychodzi� ostatni, otrzymywa� uderzenie pletni�. A potem pr�bowa�em prze�y� do zmierzchu. To wszystko. Nie odzywa�em si� ani nie patrzy�em na nikogo. Kiedy kazano mi wzi�� do r�ki motyk�, kopa�em. Kiedy wskazano kosz, nios�em. Kiedy dano mi kubek, pi�em. Kiedy podsuni�to misk� gotowanej kaszy, jad�em. Kiedy do mnie m�wiono, patrzy�em jak kowca. Dni mija�y i robi�y si� coraz kr�tsze i coraz zimniejsze. Nad ranem trawa robi�a si� bia�a i trzeszcz�ca, a ka�u�e zastyga�y. Odrasta�y mi w�osy. Tylko po tym orientowa�em si�, �e czas p�ynie.

Pewnego dnia Benkej nie wytrzyma� i za�atwi� tak, �eby�my obaj sprz�tali obor� i wywozili gn�j.

��Jestem cierpliwy, tohimonie � powiedzia�, nabieraj�c s�om� z nawozem na wid�y. � Jednak nie rozumiem, co zamierzasz. Milczysz. Patrzysz pod nogi. Bez s�owa robisz wszystko, co ka�e ten amitrajski chudy knur. Czekam, dni uciekaj�, ale to si� nie zmienia i nie rozumiem, do czego to prowadzi.

��Nie prowadzi do niczego � odrzek�em. � Nie wiem, co mogliby�my zrobi�. Nie wiem, jak pokona� cz�stok�. Nie wiem, jak unikn�� ps�w i po�cigu. Nie wiem, jak znale�� drog� w tym przekl�tym kraju. Nie chc�, �eby�my sko�czyli na bramie, nadziani na w��cznie. Nie wiem nic. Jestem tylko podrostkiem, kt�ry zosta� niewolnikiem. Nawet ka�dy z tych dzikus�w jest dwa razy wi�kszy od nas. Nie mam poj�cia, czy mogliby�my ich pokona�, cho�by�my mieli miecze w r�ku. Nie wiem, co mogliby�my zrobi�, Benkeju. Zabici m�owie dor�wnywali im si�� i pochodzili z tego kraju. A teraz nie �yj�.

Poblad�, kiedy m�wi�em, zacisn�� d�onie na trzonku wide� i zdawa�o mi si�, �e mnie uderzy. Zamiast tego cisn�� wid�y o ziemi�, a potem kopn�� w �cian�.

��A wi�c przepad�o! � warkn�� zduszonym g�osem, staraj�c si� nie krzykn��. A ja zamar�em, bo Benkej zacz�� m�wi� po kirene�sku: � To koniec! Zgnijemy tutaj, a Snop i N�Dele obaj przepadn�! Kireneni id�cy z Lemieszem zostan� wybici! Pramatka zwyci�y i po�re nasz kraj! Koniec! Nie ma �adnej nadziei! Skoro W�adca Tygrysiego Tronu, P�omienisty Sztandar, Pan �wiata

i Pierwszy Je�dziec, nie umie wywie�� w pole kilkorga kosmatych dzikus�w! Koniec z klanem �urawia, skoro Jego kaitohimon jest s�aby! My�la�em, �e wywalczymy sobie prawo do �ycia! �e id� u boku Nosiciela Losu i b�d� mog� umrze�, walcz�c za wolnych ludzi! A je�li prze�yj�, b�d� m�g� do��czy� do klanu �urawia gdzie� w nowymKirenenie, w kraju wolnych ludzi! Ale nic z tego. Pokona�a nas t�usta maciora z batem! Po co komu armie! Cesarza mo�e z�ama� garstka brudas�w z drewnianej budy gdzie� w g�rach! Wystarczy kilka raz�w pletni� i cesarz zmienia si� w niewolnika.

Zamilk� na chwil�, a ja czu�em si� tak, jakbym si� budzi�.

��Jeste� synem najlepszego w�adcy, jakiego nosi�a ta ziemia, Filarze. Wyznaczy� ci� na nast�pc�. Nauczono ci�, jak rz�dzi�. Nauczono ci� walczy�. Nauczono ci� tysi�cy rzeczy, o kt�rych ja nie mam nawet poj�cia. Nie wierz�, �e nie umiesz znale�� sposobu na poradzenie sobie z jedn� t�ust� zdzir� i jej band� dzikus�w. Ich jest tylko dwudziestu trzech! Po prostu nie wierz�! Powiedz mi, po co umar� Hacel, syn Bednarza? Za co zgin�� Brus, syn Pio�unnika? A na koniec powiedz mi, tohimonie, jaki los czeka Wod�, c�rk� Tkaczki? By� tohimonem, pierwszym w�r�d r�wnych, mo�e zosta� tylko kto�, kto r�ni si� od pozosta�ych! Kto zawsze b�dzie w�adc� i dow�dc�, gdziekolwiek si� znajdzie. Nawet sp�tany i pokonany zawsze b�dzie tym, kt�ry robi to, co do niego nale�y, i kt�ry nigdy nie opuszcza r�k. Dlatego idziemy w�a�nie za kim� takim! My, wolni Kireneni. Wybieramy tohimona jako pierwszego z nas. Tego, kt�ry wie. Tego, kt�ry prowadzi. Wtedy, kiedy w�asny rozum ka�dego z nas z osobna nie wystarczy.

Podnios�em pi�� do czo�a i otuli�em j� drug� d�oni�.

��Kodai massa, askaro � powiedzia�em, czuj�c, �e �zy tocz� mi si� po twarzy. � Wybacz mi s�abo��. To si� juz nie powt�rzy. Teraz musisz zn�w by� cierpliwy, ale tym razem ju� b�d� szuka� sposobu. Wkr�tce powiem ci, co zrobimy, i przysi�gam, �e wyrwiemy si� st�d. Ale znajd� lepszy i pewniejszy spos�b ni� ucieczka na �lepo, podni�s� g�ow�.

��Lepszy spos�b ni� ucieczka?

��Zagram z nimi w tarbiss. I ogram ich. Oni s� jak nied�wiedzie albo skalne wilki. Wielcy, silni i gro�ni. A ja b�d� jak w��, Benkeju. Jak skorpenica. Na kogo postawisz? �pi�cego nied�wiedzia czy przyczajonego w�a?

Z pozoru nic si� potem nie zmieni�o. Pracowali�my, drzewa sta�y nagie i czarne, jak martwe. Ptaki gdzie� znik�y. W ich miejsce pojawi�y si� inne. Pada� deszcz, zmieniaj�c ziemi� w b�oto, kt�re czasem twardnia�o z zimna jak kamie�. Deszcz zmienia� si� w ta�cz�ce w powietrzu zimne k��bki i pi�rka, kt�re osiada�y na ziemi. Ale nie patrzy�em ju� na to oczami niewolnika. Patrzy�em jak strateg. Jak szpieg. Jak skrytob�jca. Ka�da rzecz mog�a mie� znaczenie. Otworzy�em uszy i oczy. S�ucha�em plotek, dowiadywa�em si�. Zn�w zacz��em uczy� si� j�zyka. Czeka�em. Zwini�ty w k��bek w�r�d suchych li�ci. Niewidoczny. Niepozorny. Jadowity. By�em w�em.

S�ucha�em ich mowy i zapami�tywa�em s�owa. Stopniowo zaczyna�em te� rozumie�, co m�wi�, nawet gdy rozmawiali mi�dzy sob�. Udawa�em jednak, �e rozumiem niewiele, i reagowa�em tylko wtedy, gdy m�wiono do mnie g�o�no i wyra�nie, u�ywaj�c prostych s��w.

Przygl�da�em si� Ludziom Nied�wiedziom i szuka�em s�abych punkt�w. Stara�em si� dociec, kto jest od kogo wa�niejszy, kto kogo nienawidzi i kto si� kogo boi.

R�wnocze�nie by�em potulnym, zastraszonym niewolnikiem. Pos�usznym i niesprawiaj�cym k�opotu.Czeka�em zwini�ty w k��bek.

Dni zrobi�y si� jeszcze kr�tsze, jesienne plony zwieziono z p�l i coraz cz�ciej pracowali�my w obej�ciu albo wr�cz pod dachem. Zazwyczaj r�bali�my drewno na opa�, kt�re potem podpalano u�o�one w wielkie stosy i zasypane ziemi�, tak by tylko si� tli�o, zmieniaj�c w w�giel. Kopali�my i zwozili�my poci�t� na kostki dziwn� czarn� ziemi�, kt�ra tak�e mog�a s�u�y� na opa�. Garbowali�my sk�ry. Naprawiali�my narz�dzia.

�nieg pada� i topnia�, a czasem le�a� przez kilka dni. S�ysza�em o �niegu, ucz�c si� o dalekich krajach, ale nie umia�em go sobie przedtem wyobrazi�, bo widzia�em co� takiego tylko w dzieci�stwie, kiedy przyje�d�ali�my do g�rskiego pa�acu. Dlatego kiedy pierwszy raz zobaczy�em sypi�ce si� z nieba bia�e p�atki, by�em zdumiony. S�dzi�em, �e to sypi� si� kwiaty.

Domownicy cz�sto wyruszali na polowania i przywozili do dworu tusze ogromnych jeleni poro�ni�tych rudawym futrem albo inne wi�ksze i mniejsze zwierz�ta. Wozili je na dziwnych wozach, zamiast k� mia�y d�ugie drewniane podpory, na kt�rych �atwo �lizga�y si� po �niegu i lodzie. Nazywali je saskja.

Oprawiali�my zdobycz, w�dzili�my albo mieszali�my mi�so z sol� i innymi przyprawami, a potem dusili�my je w kot�ach, wk�adali�my do glinianych dzban�w i zalewali�my gor�cym t�uszczem. Mieli tam wiele sposob�w na to, by przechowa� mi�so i warzywa przez d�ugie miesi�ce, i bardzo si� tym interesowa�em, bo wydawa�o mi si� to korzystn� wiedz� dla kogo�, kto zamierza przemierza� g�ry. Jednak wiedzieli�my, �e nast�pi to nie wcze�niej, ni� kiedy stopniej� �niegi i zrobi si� cieplej.

Wcze�nie zapada� zmrok i dzi�ki temu pozwalano nam d�u�ej spa�, czasem te� mogli�my siedzie� w naszej chacie przy ogniu i grza� zup� z resztek w kocio�ku, pogryzaj�c skradzione kawa�ki chleba.

Przez nasz� dolin� zacz�li te� ci�gn�� podr�nicy. W tamtym kraju ludzie niech�tnie siedz� w miejscu � wyruszaj� na zamorskie wyprawy albo przemierzaj� kraj jako w�drowni handlarze. Wielu po powrocie z morza ma jeszcze d�ug� drog� do domu przez lasy i g�ry. Cz�sto te� staraj� si� rozmno�y� bogactwa, kt�re przywie�li z naszego wybrze�a i innych kraj�w, i paraj� si� handlem. Kupcy jednak nie byli zapraszani do gr�dka Smildrun, ale i nie prosili o go�cin�. Rozk�adali si� obozem nad potokiem, otaczaj�c ognisko ci�kimi wozami i zbrojnymi. Jest w tym kraju tak, �e jedyn� w�adz� stanowi zwo�ywany kilka razy do roku wiec � wtedy stosuje si� prawo, za�atwia spory i radzi. Na co dzie� jednak zamiast prawa wystarczy im trzymana w r�ku bro�. Ludzie ci handluj� i kupuj� wtedy, gdy wiedz�, �e nie op�aci im si� bi� ani pr�bowa� odbiera� towaru si��. Dlatego wozy kupc�w stawa�y w oddali od grodu na znak, �e nie b�d� go napada�, lecz nie odk�adali broni, pokazuj�c, �e r�wnie� nie op�aci si� ich zaczepia�.

Do obozu kupc�w poszed�em, by zanie�� sk�rki, kt�re Smildrun zamierza�a sprzeda� lub wymieni�. Sprzedaj�cy mieli na wozach gwo�dzie, g�owice topor�w, no�e i groty strza�, ale tak�e wiele innego dobra. Szybko sta�o si� tak, �e w Smoczycy obudzi�a si� kobieta i ca�kowicie poch�on�o j� ogl�danie kolorowych nici i wst��ek, chustek i bi�uterii, i przesta�a si� mn� interesowa�. M�czy�ni kt�rzy przyszli razem z ni�, z kolei zaj�ci byli dobijaniem targu z futerkami i przepijaniem do kupc�w rogami pa�dziernikowego piwa.

Podszed�em do ros�ego m�a, jednego z tych, kt�rzy strzegli woz�w, a kt�ry mia� na pod�u�nej tarczy wymalowany znak, jaki widzia�em ju� wcze�niej na podartym kaftanie Snakaldiego zwanego Serdeczn� D�oni�. Dwa ko�skie �by skrzy�owane szyjami, jakby tuli�y si� do siebie. Znak Ludzi Koni. Poda�em mu kubek piwa, kt�ry nala�em przedtem jakby nigdy nic i nikt nie zwr�ci� na to uwagi.

Wskaza�em znak na jego tarczy i powiedzia�em tylko:

��Snakaldi Serdeczna D�o�. Znam Snakaldi. Snakaldi dobry cz�owiek.

Przyj�� kubek i podzi�kowa�, ale imi�, kt�re powiedzia�em, nie zrobi�o na nim wi�kszego wra�enia.

��Snakaldi? Nie zna�em. Pewnie kto� z D�bowej Przystani. To by� nasz?

Znowu wskaza�em znak na tarczy.

��On Ludzie Konie. On tu umrze�. Mo�e ty powiedzie� rodzina? Nie trzeba dobry cz�owiek le�y jak pies.

M�czyzna spojrza� na mnie uwa�nie, a potem odstawi� kubek na burt� wozu i �ciszy� g�os.

��Chcesz mi co� opowiedzie�, ch�opcze? Zgin�� tu jeden z Ludzi Koni? Opowie��? � to ostatnie s�owo wyg�osi� bardzo wyra�nie.

��Nie umie opowie�� � odpar�em. � Za ma�o s�owa. Powie jak umie. Snakaldi wraca� dom. Ukra�� ko� zacna Smildrun. Ona z�apa� Snakaldi do niewolnik. U Smildrun L�ni�ca Ros� du�o bicia, du�o pracy, ma�o strawa. Snakaldi mie� mieszka� dziesi�� roki. Trzy lata pracowa�, cz�sto bity. On powiedzie� dosy�, hajsfynga. Wraca� dom. Smildrun z�apa�. Bi� pletnia. Wciera� s�l w ranyprzypala� �elazo i ogie�. Nadzia� na rohatyny do nied�wied� i powiesi� cz�stok�. D�ugo i okropnie umiera� Snakaldi Serdeczna D�o�. Mn�stwo m�czarnie. Jego cia�o por�ba� i rzuci� psy. Smildrun z�a kobieta. Tak nie wolno. Ty powiedzie� w twoje plemi�. Mo�e on mie� rodzina, mo�e kto� go szuka�, a on teraz nie �y� i jego duch smutny, daleko od dom. Snakaldi dobry cz�owiek.

Tamten cz�owiek wys�ucha� tego wszystkiego, ale nie uda�o mi si� wyczyta� z jego twarzy, co sobie my�li. Jednak tamtego dnia zasia�em po prostu pierwsze ziarno. I nie mia�em poj�cia, czy co� z niego wyro�nie.

Im ciemniejsze, zimniejsze i kr�tsze robi�y si� dni, tym rzadziej zapuszczano si� za palisad� dworu. Wydawa�o si�, �e Ludzie Nied�wiedzie boj� si� mroku. Czasem pojawia�a si� dziwna g�sta mg�a snuj�ca si� pasmami w dolinie i wtedy pospiesznie powracano za wa�y, porzucaj�c wszelkie zaj�cia, i d�to w tr�by. Potem za� zapalano wszystkie lampy i ryglowano drzwi. Co� nadchodzi�o wraz z zimow� ciemno�ci�, co�, czego nie chcieli nawet ogl�da�, i nie wiedzia�em, co to by�o. Czasami nocami dochodzi�y spoza grodu dziwne odg�osy, od kt�rych ciarki chodzi�y po plecach. Ci niewolnicy, kt�rzy siedzieli tu d�u�ej, m�wili, �e niedawno, mo�e rok albo dwa temu, obudzi�o si� pradawne z�o mieszkaj�ce na uroczyskach i zaczynaj� stamt�d wychodzi� potwory. Inni wy�miewali opowiadaj�cych, aleja przypomnia�em sobie upiora roiho, kt�ry prze�ladowa� mnie do niedawna, i przeszy� mnie dreszcz.

To wtedy zgin�� jeden z braci Smildrun.

Mg�a nadesz�a w �rodku ciemnego, pochmurnego dnia i Smildrulf � tak si� nazywa�, nie zd��y� wr�ci� z polowania. W nocy dobija� si� do bramy, s�ycha� by�0 jego krzyk, lecz nikt nie dotkn�� zawory, ani nawet nie spojrza� w tamt� stron�. Kiedy rano otwarto wrota, znaleziono go martwego. Nie mia� �adnych ran na ciele, ani jedna ko�� nie zosta�a z�amana, a jednak by� martwy. G�ow� mia� odwr�con� zupe�nie do ty�u, zamiast r�k z barku wyrasta�y mu nogi, a z bioder r�ce. Nikt ich nie odr�ba� ani nie przyszy� w inne miejsca, nie skr�cono mu te� karku. Wygl�da�, jakby taki si� urodzi�. Oczy mia� otwarte i zupe�nie bia�e. Ludzie Nied�wiedzie nie usypali Smildrulfowi stosu z drewna, jak maj� we zwyczaju, nie odes�ali go do swojego boga, ale zamiast tego przebili trzema oszczepami i zanie�li na bagno w odleg�ej cz�ci doliny, gdzie kazano nam wyr�ba� l�d oskardami, a� do czarnego, t�ustego b�ota i wody, kt�ra nie zd��y�a zamarzn��. Tam odr�bano mu g�ow� i wszystkie ko�czyny, u�o�ono je w normalnym porz�dku i przybito oszczepami, wpychaj�c cz�onki g��boko w mu�. Potem wr�cili�my w wielkim po�piechu za cz�stok�, trzy razy przemierzaj�c zamarzni�ty po brzegach potok. Ludzie Nied�wiedzie pili p�niej kilka dni, ale nie na cze�� zmar�ego, lecz ze strachu. Nigdy potem te� nie wypowiadano jego imienia.

Nie widzia�em wtedy �adnego roiho, cho� czasem dostrzega�em jaki� ruch k�tem oka, znajdowa�em dziwaczne �lady na �niegu. Na w�asne oczy widzia�em te�, co sta�o si� ze Smildrulfem, i nie umiem tego wyja�ni� inaczej, ni� tylko tym, �e spowodowa�o to jedno z imion bog�w.

Wci�� jednak nie uda�o mi si� ruszy� z miejsca. Byli�my niewolnikami bez �adnego znaczenia. Kiedy nie sprawiali�my k�opotu, po prostu nas nie widziano. Kiedy co� si� nie spodoba�o � karano. Musia�em to zmieni�.

Pojawiaj�ca si� �zimna mg�a�, jak to nazywali, mia�a jedn� dobr� cech� � wyp�asza�a zwierz�ta z le�nych i g�rskich matecznik�w, tak jak to dzieje si� w czasie po�aru. Czasem udawa�o si� w�wczas na nie zapolowa� i wkr�tce spi�arnie we dworze p�ka�y w szwach.

W taki w�a�nie spos�b do naszej doliny przyby�o stado dzikich koni.

O �wicie wypatrzy� je wartownik z wie�y nad bram�. Natychmiast zacz�to d�� w rogi i zwo�ywa� si�, a mnie zamar�o serce, bo by�em pewien, �e znowu uciek� cz�owiek, mimo i� le�y �nieg, i zn�w b�d� musia� patrze� na ka��. Przez jeden okropny moment s�dzi�em, �e to Benkej, a� wynurzy� si� z wychodka, by zapyta�, co si� dzieje.

Stado dosta�o si� w dolin� wysok� prze��cz�, t� sam�, kt�r� my�my do niej trafili, i praktycznie zosta�o w niej uwi�zione. Dolina wygl�da�a jak wielkie koryto, wzd�u� ograniczona pasmami g�rskimi. Na zboczach ci�gn�� si� las, g�rskie ��ki i pola. Mo�na by�o z niej wyj�� te� drug� prze��cz�, zwan� �doln��, z progami, po kt�rych spada� strumie�, ale droga, cho� �agodniejsza ni� przez �g�rn��, jednak by�a w�ska, skalista i nieodpowiednia dla spanikowanego stada dzikich koni.

Kiedy stado wypatrzono, pas�o si� na ��ce daleko po drugiej stronie strumienia, ledwo je by�o wida� u podn�a g�r, jednak wartownik mia� bystre oczy. Natychmiast rozes�ano je�d�c�w w przeciwne strony doliny i w kr�tkim czasie na obu prze��czach stan�li kmiecie z linami, a tak�e z tr�bami i b�bnami, a nawet dzier��c w r�kach kot�y i warz�chwie, by odp�dza� stado, gdyby chcia�o przebiec przez prze��cz. Nam tak�e kazano wyj�� z grodu, wszyscy biegali w k�ko, siod�aj�c konie, trocz�c d�ugie arkany, a ciskaj�ca si� wok� Smildrun rozdaj�ca domownikom kopniaki i kuksa�ce jeszcze pot�gowa�a ba�agan. Patrzy�em na zamieszanie wok� i uzna�em, �e s� to ludzie pyszni, zbyt zadufani we w�asn� si�� i �atwo mog� zosta� zaskoczeni. Taka rzecz mog�a mi si� kiedy� do czego� przyda�.

Tego dnia uznano, �e obejdziemy si� bez posi�ku, i wkr�tce brn�li�my w �niegu wraz z je�d�cami, usi�uj�c zap�dzi� stado gdzie�, gdzie zdo�amy je po�apa� na arkany. Dolina by�a jednak du�a i poza gonitwami do upad�ego niewiele z tego wszystkiego wynika�o.

Stado liczy�o dwadzie�cia trzy wierzchowce. By�y to bardzo pi�kne zwierz�ta, du�o wi�ksze ni� nasze, wszystkie o pr�gowanej brunatnop�owej ma�ci, jednak ogier, kt�ry je prowadzi�, by� zupe�nie z�oty. Wygl�da� jak stw�r z ba�ni, o skierowanych do ty�u kr�conych rogach, z sierpowatymi odrostami, szerokiej piersi, garbonosym �bie i wygi�tej szyi niczym orze�. Kiedy rozp�dza� si�, prowadz�c za sob� stado, czu�em, jak dr�y ziemia. My wszyscy, kt�rzy gonili�my konie na piechot�, w�a�ciwie tylko bezradnie biegali�my z miejsca na miejsce. Bracia i kuzyni Smildrun, a tak�e ona sama bezskutecznie usi�owali osaczy� stado, kt�re p�dzi�o, utrzymuj�c przez ca�y czas ten sam wyd�u�ony szyk, i zmienia�o kierunek lepiej ni� wyszkolone konie ci�kiej jazdy.

Benkej przez ca�y czas chichota�, obserwuj�c wysi�ki ludzi, i ca�e szcz�cie, �e nikt nie zwraca� na nas uwagi-

��Tylko sp�jrz na nich! � zarechota�. � Ca�y czas je strasz�! Patrz� Patrz na tego durnego koz�a Smilurfa!

�ciga ogiera! Nie wierz� Zaraz zajedzie mu drog� i b�dzie pr�bowa� z�apa� go na arkan!

Ogromny przewodnik stada uchyli� si� przed arkanem, kt�ry �mign�� mu nad g�ow� i zaczepi� si� tylko o jeden r�g. Ogier targn�� �bem i Smilurf polecia� przez g�ow� swojego wierzchowca, wrzeszcz�c przera�liwie. Dziki ko� odwr�ci� si� w p�dzie i wierzgn�� tylnymi nogami, zwalaj�c wierzchowca Smilurfa na bok, a jego samego trafiaj�c w powietrzu. Ogromny, brodaty kuzyn Smildrun potoczy� si� po ziemi zupe�nie bezw�adnie i wyda�o mi si�, �e ju� nie wstanie.

Kolejny je�dziec, d�ugow�osy m�odzian imieniem Smille, galopowa� r�wnolegle do stada, wydaj�c dzikie, bojowe wrzaski i kr�c�c nad g�ow� arkanem. P�dzili wzd�u� strumienia, w miejscu, gdzie brzeg by� naprawd� wysoki, przynajmniej na ch�opa, ale Smille nie odrywa� oczu od ogiera, szykuj�c si� do rzutu, i nie patrzy�, gdzie jedzie. Tabun tymczasem spycha� go krok za krokiem bli�ej skalistego brzegu potoku, cwa�uj�c coraz szybciej. Kiedy wrzasn�� i cisn�� arkanem, konie skr�ci�y, a on run�� prosto w ska�y i �achy lodu.

Benkej �mia� si� tak, �e a� musia� po�o�y� si� na ziemi.

��Och, dajcie mi piwa i bakhunu � wyrz�zi�. � Niech usi�d� i popatrz� na to wszystko! Nie ubawi�em si� tak, odk�d mojej ciotce w kiecce zal�g�y si� mr�wnice!

��Co� robi� �le? � zapyta�em, cho� �e nie idzie im najlepiej, by�o widoczne a� nadto wyra�nie. � Zrobi�by� to inaczej?

��Och, jaka szkoda, �e le�y �nieg� � rechota�. � Bo Mogliby podpali� jeszcze traw�! Nie mog�! A teraz� � Pokaza� palcem. � Patrz� Szczuj� je psami� Nie mog� Bogowie�

Istotnie. Ludzie Nied�wiedzie ponownie spr�bowali zagoni� konie w miejsce, gdzie z jednej strony zamyka�yby je ska�y, a z drugiej �ciana g�stego lasu i zbocze. Kr�g pieszych niewolnik�w wrzeszcz�cych i wal�cych dr�gami w �elazne kot�y, je�d�c�w i ludzi trzymaj�cych na �a�cuchach szarpi�ce si� ogary, podobne do kosmatych skalnych wilk�w, odcina� im drog�. Szli�my razem z tym t�umem, wrzeszcz�c, b�bni�c i gwi�d��c. Najbardziej za� ha�asowa� Benkej.

��Tak! W�cieknijcie si�, bracia! � wrzeszcza� po amitrajsku, w swoim stepowym narzeczu z okolic Sauragaru. � Id� wilki! Trzeba broni� �rebi�t! Stratujcie ich wszystkich! Rozszarpcie k�ami! Nach�epczcie si� krwi!

Stado pr�bowa�o wyrwa� si� z matni, cwa�uj�c wzd�u� lasu, a wtedy Ludzie Nied�wiedzie spu�cili ogary, �eby odci�y im drog�. A kiedy wierzchowce zacz�y nagle biega� w k�ko, rozleg�y si� wiwaty. Zdziwi�o mnie tylko, �e Benkej wiwatowa� razem z nimi.

A potem zrozumia�em. Konie nie bieg�y w k�ko dlatego, �e wpad�y w panik� i nie wiedzia�y, gdzie teraz zmierza�. Tabun zobaczy� cwa�uj�ce na nie rycz�ce i wyj�ce psy.

I zmieni� si� w twierdz�.

Wewn�trz sta� zbity pier�cie� �rebi�t i starszych klaczy, zwr�conych �bami do �rodka, dooko�a nich bieg�y m�ode i silne klacze, a potem, najbardziej na zewn�trz, ogiery. Ca�y czas otacza�y zgromadzone wewn�trz m�ode obracaj�cym si� pier�cieniem i wcale nie cwa�owa�y wystraszone. Bieg�y kr�tkim, niespiesznym galopem, takim, jakim dow�dca obje�d�a czo�o swoich oddzia��w przed bitw�. Zrozumia�em wtedy, z czego Benkej si� cieszy, i przesta�em biec.

Pierwszy ogar skoczy� na biegn�cego rumaka morderczym, wysokim susem, jednak tamten stan�� d�ba i od niechcenia strzepn�� kopytami. Rozleg� si� przera�liwy skowyt, na kamienie bryzn�a krew. Nast�pny ko� wyci�gn�� tylko szyj� i k�apn�� pot�nymi szcz�kami, a potem cisn�� skowycz�cym psem w powietrze. Kolejny ogar pr�bowa� zaatakowa� nogi i nadzia� si� na pot�ne wierzgni�cie tylnych kopyt.

��Hajaa! � wrzasn�� Benkej. � Dwa zawszone brodate wieprze i trzy psy! Jednego dnia! Dalej! Dalej �apmy konie! Wkr�tce b�dzie po wszystkim. Wr�cimy tylko do grodu po swoje rzeczy, podpalimy go i mo�emy i�� na p�noc!

Jednak zacz�� zapada� zmierzch i Ludzie Nied�wiedzie stracili ducha. S�ysza�em, jak Smildrun wrzeszczy, �e na obu prze��czach maj� p�on�� ogniska i �e ludzie maj� tam czuwa� do rana. Nikomu si� to nie podoba�o, bowiem bali si� zimnej mg�y wychodz�cej z uroczysk, wi�c przez chwil� mia�em nadziej�, �e po�le tam nas, a to by�aby ju� dobra szansa ucieczki. Tak si� jednak nie sta�o i na prze��cze poszli kln�cy wie�niacy, kt�rym obieca�a za to po marce srebrem.

��Potrafi�by� z�apa� te konie? � zapyta�em Benkeja, kt�ry pomarkotnia�, widz�c, �e Smille i Smilurf �yj� i s� wiezieni na saniach, cho� jeden z nich le�a� bezw�adnie z bia�� jak �nieg twarz�, a drugi charcza� i kaszla� r�ow� pian�.

��Nie dzi�, bo s� zbyt rozgniewane � odpar�. � Ani nie jutro. I w zupe�nie inny spos�b.

��Powiedz mi, jak � rzek�em na to. � A ja powiem ci, co zrobimy.

A gdy weszli�my do grodu, poszed�em prosto do Smildrun.

��Ja i m�j brat Benkej z�apa� konie dla zacna Smildrun � powiedzia�em, stoj�c z pochylon� kornie g�ow�. � My umie�. My Amitraje. Umie� ko�.

��Zamilcz, ksi�ycowy psie! � wrzasn�� Udu�aj i smagn�� mnie swoim pr�tem pod kolana. � Jak �miesz odzywa� si� do C�rki Ziemi! Do szlachetnej Smildrun! Cokolwiek chcesz wyszczeka�, masz najpierw powiedzie� mnie i dopiero ja�

Urwa�, bo Smildrun wyda�a z siebie jaki� w�ciek�y bulgot i zdzieli�a go na odlew pi�ci� w twarz. Udu�aj zakwicza� przera�liwie, przewracaj�c koryto, i uderzy� plecami we wrota od chlewika. Nadal sta�em z pochylon� kornie g�ow�, ale zerka�em pod ramieniem, jak wije si� w b�ocie i rozmazuje krew po twarzy. Widok ten wyda� mi si� bardzo pi�kny.

��Ja i m�j brat Benkej umie� konie � powt�rzy�em. � Z�apa� dla pi�kna Smildrun.

Wyci�gn�a przed siebie wielk�, czerwon� od mrozu stop� i opar�a o m�j podbr�dek, unosz�c mi twarz do g�ry.

��Gadaj, ma�y � oznajmi�a. Gada�em wi�c.

Nazajutrz poszli�my wszyscy z saniami do m�odego lasu ci�� �erdzie, a potem wznosi� zagrod�. I by�o inaczej ni� zwykle, bo Benkej m�wi� mi, jak budowa�, ja t�umaczy�em to na swoj� niby chropaw� mow� Ludzi Nied�wiedzi. Nie musieli�my zbyt ci�ko pracowa�, kierowali�my pracami, pokazywali�my, a czasem tylko brali�my si� do siekier i o�nik�w. Dostali�my te� kaszy z kawa�kami w�dzonki i po kubku kwa�nego mleka, a potem i piwa, a Udu�aj trzyma� si� od nas z daleka, mrucz�c pod nosem i przyk�adaj�c gar�ciami �nieg do swojej fioletowej opuchlizny.

Kolejnego ranka, kiedy wszystko by�o ju� gotowe, wychodzili�my przed bram� grodu obaj, a za nami reszta z arkanami i �ukami w r�kach, na wypadek gdyby przysz�o nam do g�owy ucieka�.

��Wszystko na razie zrobi� sam � oznajmi� Benkej, zdejmuj�c star� kurt� po jakim� dzieciaku i poplamion� koszul�. Zosta� tylko w podartych futrzanych spodniach i butach. Patrzy�em, jak idzie po �niegu p�nagi, chudy i �ylasty. Znalaz� �wie�e �lady ko�skiego nawozu i wysmarowa� nim pier� i kark. Ruszyli�my dalej po kamieniach przez strumie�, a potem d�ugo po zasypanych �niegiem ��kach. Ludzie Nied�wiedzie pod��ali za nami kr�giem, ale nie ha�asowali i trzymali si� z daleka, tak jak nakazali�my.

Stado grzeba�o w �niegu o strza� z �uku od nas. Benkej uni�s� r�k� i id�cy za nami stan�li. Odda� mi swoj� kurt�, czapk� i koszul�, a potem kaza� czeka� i ruszy� wprost na wierzchowce.

Ogier przodownik zastrzyg� uszami na jego widok, wyda� z siebie ostrzegawcze r�enie i tupn��, sk�aniaj�c �eb. Benkej jednak szed� dalej, tylko bardzo powoli. S�ysza�em, jak nuci cicho jak�� monotonn� piosenk� bez s��w.Kiedy zbli�a� si� ju� do stada, roz�o�y� r�ce i wci�� szed� Wolnym, spokojnym krokiem.

A potem wszed� pomi�dzy konie, w sam �rodek tabunu, i usiad� na skale.

I tyle. Zwierz�ta rozpierzch�y si� nieco na jego widok, ale po jakim� czasie wr�ci�y do grzebania w �niegu w poszukiwaniu czegokolwiek nadaj�cego si� do jedzenia.

A Benkej siedzia�.

Po jakim� czasie, kt�ry wyda� mi si� ca�� epok�, kiedy stopy zmarz�y mi w filcowych butach, powoli wyj�� zza paska kilka d�ugich kawa�k�w suszonego mi�sa, po�ama� i rozrzuci� wok� siebie. Wierzchowce szybko znalaz�y je i po�ar�y, a po kolejnym strasznie d�ugim czasie, kiedy zacz��em si� ju� starze�, obw�chiwa�y go ostro�nie.

D�ugo tkwi� tam na skale, otoczony morzem grzbiet�w, �b�w i strzyg�cych ciekawie uszu, i nie porusza� si�. A� w ko�cu wzbudzi� zainteresowanie z�otego ogiera. Wierzchowiec rozepchn�� klacze, lekko uk�si� kt�rego� konia w kark, a wreszcie dopcha� si� do ska�y, na kt�rej tkwi� Benkej. Wtedy zwiadowca wsta�, odwr�ci� si� do niego plecami i odszed�, po czym znalaz� sobie inn� ska��. S�ysza�em z oddalenia, �e wci�� nuci.

Powtarza�o si� to kilka razy � stado zaczyna�o si� gromadzi� wok�, gdy Benkej rozrzuca� w �niegu w�dzonk�, a kiedy pojawia� si� przewodnik stada, tropiciel odwraca� si� plecami i odchodzi�. Wida� by�o, �e ogier jest coraz bardziej zaintrygowany i zdziwiony, ale nie boi si� ani nie zaczyna z�o�ci�.

W ko�cu chodzi� za Benkejem krok w krok, wyci?� gaj�c w jego stron� �eb i usi�uj�c go pow�cha�. Oko�o p0� �udnia tropiciel odwr�ci� si� nagle i pozwoli� do siebie podej��, a potem wyj�� zza paska ostatni kawa�ek mi�sa i poda� na d�oni ogierowi. A p�niej roz�o�y� r�ce i zn�w zacz�� nuci�, ko�ysz�c si� na boki.

Nie wiem, czy co� by�o w pie�ni, kt�r� nuci�, czy w zachowaniu Benkeja, ale rumak, kt�ry pocz�tkowo przypatrywa� mu si� nieufnie z odleg�o�ci kilku krok�w, te� zacz�� kiwa� �bem, pod��aj�c za tym ko�ysaniem. Po chwili wygl�da�o tak, jakby ta�czyli.

Trwa�o to wszystko d�ugo i ludzie Smildrun siedzieli ju� na pniach i ska�ach otuleni futrami, popijaj�c piwo z korzeniami oraz miodem, kt�re grzali sobie w kocio�ku. Ja przemarz�em na ko�� i nie rozumia�em, jak Benkej to wytrzymuje, skoro sam by� do pasa nagi.

Jednak sta� tam i ta�czy� z ogierem, po jakim� czasie trzymaj�c g�ow� tu� przy jego �bie, w zasi�gu pot�nych szcz�k. Patrzyli sobie w oczy, Benkej nuci� i trzyma� d�onie po obu stronach wielkiego �ba, ale nie dotyka� go, cho� ko� rusza� g�ow� tak, jakby Benkej popycha� go d�o�mi.

Potem Hebzaga� post�pi� krok do ty�u i p�ynnie powi�d� d�o�mi, a ogier przewr�ci� si� na bok, mimo �e tropiciel nawet go nie dotkn��. Ludzie Nied�wiedzie porwali si� na nogi, lecz wiwaty natychmiast ucich�y, gdy przypomnieli sobie, �e nic si� nie uda, je�li nie b�d� cicho. Spojrza�em na nich i zobaczy�em, �e niezno�ny gruby Smigrald stoj�cy obok matki ma otwarte ze zdumienia usta i okr�g�e oczy, a o to mi w�a�nie chodzi�o.

Tymczasem Amitraj podszed� do ogiera i stan�� na nim jak na kamieniu. Zrobi� kilka krok�w na wielkim, Wypuk�ym tu�owiu, ostro�nie usiad� na nim okrakiem, a potem po�o�y� si�, opieraj�c tu��w na ko�skiej szyi, i znieruchomia�.

Po jakim� czasie ogier potrz�sn�� �bem, jakby si� budzi�, i wsta�. Benkej obj�� ramionami jego szyj� i pozwoli� si� unie��, a potem prze�o�y� nog� przez grzbiet i wyprostowa� si�. Ogier wzdrygn�� si� i podskoczy� kilka razy, pobieg� przed siebie, jednak nie wygl�da�o na to, �e chce zrzuci� tropiciela. Po prostu jechali razem.

Trwa�o to d�ug� chwil�, po czym Benkej zsiad� z konia i odszed� jakby nigdy nic. Ogier patrzy� za nim, strzyg�c uszami, i zar�a�, jakby zadawa� jakie� pytanie, ale tropiciel szed� powoli, nie ogl�daj�c si� za siebie. Ko� wyci�gn�� �eb do przodu, wyszczerzy� z�by i ruszy� za nim. A Benkej szed�. Przemierzy� ��k�, brn�c w �niegu, a ja zosta�em i patrzy�em, jak stado najpierw spogl�da w �lad za krocz�cym za Hebzaga�em ogierem, a potem stopniowo rusza za nim d�ugim, wyci�gni�tym szykiem.

Benkej przekroczy� strumie�, przeskakuj�c pomi�dzy kamieniami, a potem odszed� jeszcze kawa�ek i zatrzyma� si�, czekaj�c, a� konie za nim pod���, jednak nie odwraca� si�.

Kiedy stado przechodzi�o rzek� za przewodnikiem, podnios�em si�, zabra�em rzeczy tropiciela i ruszy�em na ko�cu. Benkej znowu zacz�� i��, prosto w stron� du�ej zagrody z �erdzi, kt�r� wznie�li�my poprzedniego dnia, i wprowadzi� konie pomi�dzy ogrodzenia, gdzie sta�y koryta �amanego zbo�a zmieszanego z ko��mi i kawa�kami mi�sa.

Poszed� a� na przeciwleg�y koniec ogrodzonego pastwiska, a kiedy ostatni ko� min�� wej�cie, mnie pozosta�o przesun�� belki i uwi�za� je na miejscu.

Benkej wspi�� si� na ogrodzenie, usiad� na �erdzi tu� przy pa�nikach i poczeka�, a� ogier podejdzie i wyci�gnie pysk w stron� jego twarzy. Wtedy pog�adzi� konia po �bie i szyi i zszed� na drug� stron� ogrodzenia, i ruszy� do mnie, by wzi�� koszul� i futro.

By� a� niebieski z zimna i szcz�ka� z�bami tak, �e nie m�g� wykrztusi� ani s�owa.

Dopiero wtedy Ludzie Nied�wiedzie zacz�li wrzeszcze�.

Klepano nas po plecach i dano po rogu grzanego piwa. Benkej trz�s� si� tak, �e trudno mu by�o utrzyma� kubek przy ustach. Pozwolono nam obu i�� do �a�ni, co zdarza�o si� bardzo rzadko. Wtedy jednak Smildrun wyliczy�a sobie, ile dostanie ze sprzeda�y stada, i da�o jej to wiele uciechy, a tubalny �miech wznosi� si� nad gr�dkiem jak odg�os tr�by.

�a�nia by�a przytulnym pomieszczeniem wy�o�onym jasnym, heblowanym drewnem, z ogromnym kamiennym paleniskiem, gdzie mo�na by�o siedzie� na belkach w�r�d gor�cej pary albo k�pa� si� w nagrzanej wodzie w wielkich cebrach. Pozwolono nam siedzie� tak d�ugo, a� mr�z wyparowa� z ko�ci, i tego dnia nie musieli�my ju� i�� do pracy.

Nazajutrz kazano nam wysprz�ta� zagracon� szop� przy stajni, a potem przenie�� tam swoje rzeczy, dostali�my nawet �elazny p�aski garnek na n�kach, w kt�rym mogli�my rozpala� ogie�, wyci�li�my wi�c przy dachu dymnik, �eby nie zaczadzie�. A p�niej pos�ano nas do koni i odt�d mieli�my si� nimi zajmowa�, karmi� je, u�o�y� i uje�dzi�, tak by nadawa�y si� do sprzeda�y na wiosn�.We dw�ch mieli�my z tym du�o pracy, ale l�ejszej ni� to, co kazano nam robi� zwykle, i mogli�my sp�dza� ca�y dzie� poza gr�dkiem, obserwowani tylko przez stra�nika na cz�stokole, kt�ry mia� pod r�k� �uk i trombit�, wi�c byli spokojni, �e nie uciekniemy. Zreszt� zrobi�o si� tak zimno, �e nie przetrwaliby�my w g�rach, nawet gdyby uda�o nam si� unikn�� po�cigu.

W tym czasie Benkej nauczy� mnie ob�askawia� konie tak, jak robi� to stepowi koczownicy, a tak�e jak o nie dba�, w jaki spos�b rozpoznawa�, czy b�d� dobrymi wierzchowcami, jak leczy�, jak przycina� poro�e, piel�gnowa� kopyta i wiele innych rzeczy.

��Podobno mieszka�e� w Sauragarze � powiedzia�em. � Sk�d wi�c wiesz tyle o koniach?

��Mia�em krewnych w�r�d koczownik�w � odpar�. � I sp�dzi�em z nimi du�o czasu. Potem jednak poszed�em szuka� szcz�cia w mie�cie, gdzie �ycie mia�o by� �atwiejsze, bardziej dostatnie i ciekawsze. Tylko to ostatnie si� sprawdzi�o.

Kiedy znosili�my pasz� albo usuwali�my gn�j z zagrody, obserwowa� nas jedynie stra�nik, jednak kiedy uje�d�ali�my konie, zawsze gdzie� w pobli�u znajdowa� si� Smigrald, patrz�c na nas swoimi wodnistymi oczami. Dzia�o si� dok�adnie to, co chcia�em, by si� wydarzy�o.

Kiedy syn naszej pani kr�ci� si� w pobli�u albo siedzia� na ogrodzeniu, Benkej robi� to, co mu kaza�em.

Jad�c na wielkim ogierze na oklep, stawa� na jego grzbiecie, zeskakiwa� z jednej strony na drug� albo chowa� si� pod ko�skim brzuchem. Kiedy zak�ada� siod�o i kantar, pokazywa� jeszcze wi�cej sztuczek, zabiera� kij i udawa�, �e to �uk, pokazuj�c, jak si� strzela do ty�u, z ko�skiego boku albo spod �ba.

Smigrald patrzy� na to wyba�uszonymi oczami przez ca�y dzie� i nigdy nie mia� dosy�. W tamtym czasie nawet zapomina� l�y� nas, d�ga� zaostrzonym kijkiem, kiedy co� robili�my, albo rozrzuca� kopniakiem rzeczy czy strzela� do nas z kr�conej rzemiennej procy. Po prostu patrzy� na konie.

Z kolei kiedy pojawia�a si� L�ni�ca Ros�, odgrywali�my inne przedstawienie. Ogier wtedy szala�, stawa� d�ba i wierzga� albo kopa� w powietrze, wydaj�c z siebie dzikie ryki. Ka�dy ogl�da� to, co chcia�em, by widzia�.

By�o jasne, �e dzieciak b�dzie marzy� najbardziej w �wiecie o tym, by dosi��� ogiera, a Smildrun, dla kt�rej by� oczkiem w g�owie, nigdy mu na to nie pozwoli.

Zagroda, w kt�rej uje�d�ali�my konie, sta�a obok, wznie�li�my j� osobno i po kolei sprowadzali�my tam zwierz�ta, kt�re mia�y przywyka� do kantara, potem do derki i siod�a, a wreszcie je�d�ca. Jednak kiedy musieli�my odej��, na przyk�ad zwie�� pasz� albo wywie�� gn�j, dbali�my zawsze, by na tym wybiegu sta� ogier, samotny i osiod�any, i tylko czekaj�cy na je�d�ca. Robili�my tak jedynie wtedy, kiedy wyra�nie nas odwo�ano i nikt nie m�g�by potem mie� pretensji, �e nie by�o nas w zagrodzie.

Robi�em tak kilkakrotnie, zupe�nie jakbym zastawia� wi�cierz na rzece.

A na dziesi�ty dzie� mog�em wreszcie, wyszed�szy przez bram�, rzuci� na ziemi� kosz pe�en bulw i uderzy� w wielki lament.

��Okropne! Zacna Smildrun! Okropne � wrzeszcza�em. � On tam, na ogierze, sam! Nieuje�d�one! Nie trzeba na ogierze! Biedny Smigrald.

Smildrun wrzasn�a przera�liwie, a potem pu�ci�a si� biegiem za bram�, by zobaczy� swojego syna bezradnego i skulonego w siodle na cwa�uj�cym jak szalony ogierze. Przemierzyli ju� strumie� i stawali si� coraz mniejsi, gin�c w ob�okach �niegu. Wierzchowiec rwa� przed siebie i wydawa�o si� jasne, �e Ludzie Nied�wiedzie nie maj� szans dogoni� go na swoich ci�kawych koniach.

Mimo to rzucili si� do siod�ania wierzchowc�w, jeden przez drugiego.

Smoczyca siedzia�a ju� w siodle, kiedy przypad�em do jej strzemienia.

��Zacna Smildrun! � wykrzykn��em z rozpacz�. � Amitraje uratowa� ma�y Smigrald! My umie� dogoni�! B�agam, pi�kna Smildrun. Je�li ogier wjecha� do las, biedny Smigrald spa�� na ska�a! Uderzy� w konar! B�agam! My sami. Du�o ludzie to ogier przestraszy� i biec jeszcze szybciej!

��To na co jeszcze czekasz, szczurku! � wrzasn�a przera�liwym g�osem.

Obaj z Benkejem pomkn�li�my do zagrody i nikt nie zastanawia� si�, jak to si� dzieje, �e mamy osiod�ane ju� konie.

��Gra�e� kiedy� w harbagan? � zawo�a� Benkej, kiedy p�dzili�my bok w bok, chc�c przeci�� drog� ogierowi. Dzieciak na szcz�cie nie spada�, trzyma� si� kurczowo siod�a i uzdy i dar� wniebog�osy.

��Nie! � odkrzykn��em. � Widzia�em tylko, jak koczownicy grali w pa�acu.

��B�dzie tak samo! Rzuc� ci go jak wypchany buk�ak. Musisz z�apa�, bo po nas! Dalej s�dz�, �e b�dzie lepiej, je�li pomkniemy prosto do prze��czy.

��Wiem, co robi� � odwrzeszcza�em. � Nie przejedziemy drugiej doliny, bo tam s� wioski Smildrun, a je�li nawet przejedziemy, to potem zamarzniemy w �niegach. Jednak spr�bujemy, je�li ten b�kart spadnie, zanim go dogonimy!

Ogier zm�czy� si� ju� troch� i zacz�� zwalnia�, my�my rwali jak wiatr. Lodowate powietrze wdziera�o mi si� do gard�a, zatyka�o oddech i przez chwil� czu�em si� wolny. My�l Benkeja, by po prostu pomkn�� przed siebie, wyda�a mi si� bardzo kusz�ca. Przesz�o mi jeszcze przez g�ow� jak b�yskawica, by porwa� ma�ego, ale to nie by� m�dry pomys�. Oszala�a ze zgrozy Smildrun nigdy nie przesta�aby nas �ciga�.

Potem by� tylko t�tent kopyt na zmro�onej ziemi i szalony cwa�. Przeskakiwali�my ska�y, wymijali�my drzewa i byli�my coraz bli�ej.

Benkej przyspieszy� i zr�wna� si� z ogierem od prawego boku, ja p�dzi�em obok tropiciela.

��Teraz! � krzykn�� i wychyli� si� w bok, po czym chwyci� wrzeszcz�cego i wierzgaj�cego Smigralda za ko�nierz i pas z ty�u, szarpni�ciem �ci�gn�� z siod�a i przewiesi� przez kark w�asnego wierzchowca. Dzieciak nadal wi� si� i wierzga�, wi�c by�em ca�kiem pewien, �e spadnie, jednak Benkej niechc�cy zawadzi� go �okciem nad uchem i syn L�ni�cej Ros� jako� tak obwis�.

Rzeczywi�cie cisn�� mi go jak buk�ak, ale jechali�my tu� obok, wi�c chwyci�em nieprzytomnego grubego ch�opaka bez trudu. Prze�o�y�em go przez ko�ski grzbiet jak upolowane zwierz� i zacz��em zwalnia� stopniowo swojego konia, podczas gdy Benkej przeskoczy� na grzbiet ogiera.

Jecha�em jako pierwszy, patrz�c Smildrun prosto w oczy. Zsun�a si� z siod�a bezw�adnie, niczym kto� �miertelnie zm�czony, a potem opad�a na kolana. Chwyci�a gar�� �niegu i roztar�a po twarzy, widz�c, jak nadje�d�am ze Smigraldem zwisaj�cym z ko�skiego grzbietu.

Wygl�da�a strasznie � jak demon. Z twarz� purpurow� w jednych miejscach, a bia�� jak �nieg w innych, jej w�osy okala�y g�ow� jak chmura p�omieni. �zy p�yn�y z oczu Smoczycy strumieniami, kapa�o jej z nosa i wykrzywionych zgroz� ust. Grudki �niegu topnia�y na twarzy i �cieka�y jak �lina.

Zatrzyma�em konia, �ci�gn��em ch�opaka i wzi��em go na r�ce.

���yje � powiedzia�em. � Tylko lekko uderzy�. Nie b�dzie mu nic, pi�kna Smildrun.

��Co nam to da�o? � spyta� Benkej, gdy siedzieli�my w naszej szopie, patrz�c w �elazne palenisko, na kt�rym �arzy�y si� w�gle i p�on�o leniwie polano. Na zewn�trz wy� lodowaty wiatr, zawodz�c w dymniku i siek�c �niegiem. Nasze futrzane kurty i czapki sch�y przewieszone przez kije pod dachem i w szopie, kt�r� uszczelnili�my glin� i mchem, by�o do�� ciep�o.

��Na razie prawie ca�ego pieczonego wyskoczka � zacz��em wylicza�. � Dzban piwa i dwa placki chleba. Kawa�ek suszonego sera, cebul� i dzbanek zupy. Kosz torfu

i nar�cze drew. To na pocz�tek. Ale pr�cz tego da�o nam wiele rzeczy niewidzialnych. Da�o nam nowe mo�liwo�ci.

��Ale ani kroku bli�ej otwartej przestrzeni � oznajmi�, ogryzaj�c dok�adnie ko��.

��Na otwartej przestrzeni umieraliby�my teraz z zimna, kul�c si� pod ska�� lub zwalonym drzewem. Bezbronni i g�odni. Nie mogliby�my pali� ognia, tylko s�uchaliby�my zawodzenia zamieci niepewni, czy to nie wycie tropi�cej sfory albo g�odnych roiho. Zacny N�Dele mia� racj�. Ucieczka teraz nic by nam nie da�a. Uciekniemy, Benkeju. Kiedy wr�ci s�o�ce, �niegi stopniej� i znowu zazieleni si� trawa. I trzeba, by�my do tego czasu byli syci

i w pe�ni si�. By�my nie musieli obawia� si� ka�dego dnia. Zanim nie z�apa�e� tabunu, byli�my zagnani do k�ta, bez mo�liwo�ci ruchu. Teraz z ka�dym dniem stajemy si� coraz wa�niejsi dla s�odkiej Smildrun.

��Bardzo chcia�bym zabi� t� kobiet�, zanim odejdziemy � wycedzi�. � Obieca�em to Harulfowi i Snakaldiemu. I chc� te� zobaczy�, jak gasn� w�owe oczy tego parszywego Amitraja.

��Mo�e tak si� stanie � odpar�em. � Cho� sama ucieczka jest wa�niejsza.

��Ch�tnie wyj��bym n� z ukrycia � powiedzia�, ogl�daj�c kr�tki, gruby kawa�ek ko�ci, kt�ry wy�owi� z zupy i wyssa� z niego szpik. � Z tej ko�ci �atwo mo�na by zrobi� fujark�. Dla ludzi w takim po�o�eniu jak my, bez wolno�ci, bakhunu, kobiet i odpowiedniej ilo�ci dobrego korzennego piwa, jedyn� pociech� mo�e by� t�skna muzyka.

��Szybko zaciekawiliby si�, jak j� wyrze�bi�e� � odrzek�em. � Nikt nie uwierzy, �e wyd�uba�e� kawa�kiem kamienia.

��Przecie� wiem � burkn�� i wrzuci� ko�� w palenisko, a potem zamar� na chwil� i zmarszczy� brwi. � Kto� tu idzie. Co to za ludzie, �e chce im si� naprzykrza� innym po nocy w tak� pogod�? Nikt im przecie� za to nie zap�aci.

Nadstawi�em uszu, ale s�ysza�em tylko zawodzenie wiatru.

��Idzie, idzie � potwierdzi� Benkej. � Ma filcowe buty, sapie i jest lekki. A przed chwil� kaszla� i my�l�, �e to nasz ukochany rodak, syn chorego baktriana i wodnej �wini, zacny Udu�aj Oby-Go-Pokazi�o, pragnie z�o�y� nam wizyt�.

Drzwi szopy skrzypn�y i uchyli�y si�, wpuszczaj�c lodowaty podmuch wiatru, chmur� �niegu i Udu�aja, okutanego od st�p do g��w oblepion� �niegiem derk�.

��Ty! � warkn�� z w�ciek�o�ci�, mierz�c we mnie swoim kijem. � Ksi�ycowy psie, Terkej, czy jak ci� tam zw�. Natychmiast do dworu! Zacna Smildrun ci� wzywa. I mam nadziej�, �e�

Benkej, nie wstaj�c z derki, na kt�rej siedzia�, zagarn�� jedn� nog�, jednocze�nie chwytaj�c kij. Udu�aj przekozio�kowa� przez w�asne rami� i gruchn�� w glinian� polep�, a� podni�s� si� py�.

��Wpuszczasz tu zimno � tchn�� mu do ucha Benkej, kt�ry siedzia� tu� za jego plecami i zgniata� grdyk� trzymanym obur�cz kijem. � To rzecz pierwsza. Druga, to �e nale�y stuka� do drzwi, zanim gdzie� si� wejdzie. Trzecia jest taka, �e gospodarzy trzeba pozdrowi�, gdy si� zachodzi do czyjego� domu. Powiedzie�: �Dobry wiecz�r, drodzy ziomkowie�. Tak jak ty post�puj� tylko dzikusy i zupe�na ho�ota z Kamirsaru. S�u�y�em kiedy� w tymenie �S�onecznym� i wiem, �e Kamirsarczycy to nie ludzie. Lecz z dzisiejszego wieczoru wyniesiesz nie tylko nauk� dobrego wychowania, ale i t�, �e wiele jest chwil, gdy nikt z tamtych ci� nie widzi. A to gro�ny kraj. Wystarczy moment nieuwagi i �atwo zgin��. Przez ostatni miesi�c jeden z tamtych umar�, a dw�ch ledwo dycha, jeden ledwo dzi� uszed� z �yciem. A urodzili si� tutaj, nie w dole kloacznym w Kamirsarze. A ciebie, synu koz�a, kto op�acze?

Pu�ci� kij i Udu�aj upad� na twarz, charcz�c i kaszl�c. W tym czasie ja zak�ada�em niech�tnie spodnie i futrzan� kurt�. Staruch uni�s� si� w ko�cu, trzymaj�c jedn� r�k� za gard�o i gestykuluj�c �ywo chud� pi�ci� drugiej. Mia� zupe�nie fioletow� twarz i nie m�g� m�wi�.

��Lepiej si� zastan�w � poradzi�em mu. � Nim zaczniesz z�orzeczy� i grozi�, pomy�l, co si� stanie, je�li rano znajd� jednego g�upiego Amitraja w zaspie zupe�nie sztywnego. Nie wiesz, to powiem ci: nic si� nie stanie. G�upi staruch zmyli� drog� w zamieci, po�lizgn�� si� i skr�ci� kark. Bywa.

Nic wi�c nie powiedzia�, wsta�, �ypi�c ponuro, i na powr�t okr�ci� si� swoj� opo�cz�. Benkej uprzejmie poda� mu lask�, a potem nag�ym ruchem zabra� sprzed d�oni. W ko�cu wyszli�my jednak, a Udu�aj nie chcia� i�� Przodem, tylko drepta� kilka krok�w za mn�. Nie przeszkadza�o mi to, drog� do dworu L�ni�cej Ros� zna�em.Kiedy weszli�my przez rze�bione odrzwia, cali oblepieni �niegiem, wysmagani wiatrem i �ci�ci pal�cym mrozem, wewn�trz o�lepi�o mnie �wiat�o, zad�awi� zaduch i og�uszy� ha�as. W wielkiej halli rozstawiono sto�y, na palenisku p�on�� wielki hucz�cy ogie�, a bracia i kuzyni Smildrun siedzieli wok� sto�u, wrzeszcz�c jeden przez drugiego i pij�c na um�r. M�oda kobieta z Kangabadu, szlochaj�c, zbiera�a na kl�czkach skorupy st�uczonego dzbana, nie przejmuj�c si� ju� podartym na piersi i mokrym od wina lnianym giez�em.

P�nagi siostrzeniec Smildrun chwia� si� przy stole, z uniesionym rogiem, kt�rym przepija� do siedz�cego u szczytu swojego wuja. Smilurf by� nagi, ca�y owi�zany na piersi pasami p��tna, z jedn� r�k� zawieszon� na temblaku i ledwo trzyma� si� na drewnianym krze�le z oparciem. Tylko d�o� zaciskaj�ca si� na srebrnym pucharze wydawa�a si� �ywa.

��I to ci jeszcze powiem, Smilurfie � rycza� tamten z rogiem � �e je�li nie postawi ci� na nogi dobra, gor�ca suczka z Amitraju, taka jak ta, to nie wiem, czy� t�gi ch�op! W�tpia ci mo�e odbi�o, ale reszta powinna rosn�� jak trzeba!

Smilurf usi�owa� si� u�miechn�� albo mo�e co� powiedzie�, jednak zakaszla� tylko i struga krwi pop�yn�a mu po podbr�dku, wsi�kaj�c w pozlepian� brod�.

��Chcia�em jedynie pom�c wam �y� w boja�ni Pramatki � wyszepta� Udu�aj. � �eby�cie nie zdziczeli jak oni. Pami�tali, �e jeden jest niczym. �e dobro to zawsze wsp�lnota i przykazania Podziemnej. Widzisz, jak wygl�da �ycie tych, kt�rzy nie znaj� pos�usze�stwa i skromno�ci? Chcesz by� jak zwierz�?

��Prowad�, starcze � burkn��em.

Poszli�my korytarzem wzd�u� rze�bionych belek, a� znale�li�my si� przed nabijanymi rz�dami �wiek�w drzwiami.

��Otw�rz je i wejd� � zaskrzypia� Udu�aj. � Odbierzesz teraz lekcj� pokory.

Pchn��em wi�c drzwi, czuj�c, jak wali mi serce.

W komnacie nikogo nie by�o, sta�o w niej wielkie �o�e z wezg�owiem rze�bionym w ko�skie �by, zarzucone futrami, ogromna sk�ra jakiego� kosmatego potwora le��ca na drewnianej pod�odze i kamienne palenisko, w kt�rym �arzy� si� torf. By� tam jeszcze stojak, na kt�rym wisia� p�pancerz z t�oczonej sk�ry, o kszta�tach mog�cych pomie�ci� wielkie cielsko Smildrun, nabijany �elaznymi lamelkami i he�m zas�aniaj�cy kark oraz g�rn� cz�� twarzy. Na �cianie wisia�a tarcza, a na niej miecz i w��cznia. Wszystko to by�o do przewidzenia.

Jednak pr�cz tego na ko�kach wisia�y �a�cuchy z kajdanami, p�ki rzemieni i kilka plecionych bicz�w. Mog�em si� tego spodziewa� w szopie przy chacie niewolnych albo w zbrojowni, ale w alkierzu? Spojrza�em w drug� stron� i omal nie wrzasn��em. Wzdrygn��em si� z uczuciem, jakbym po�kn�� w�asne serce.

Na niewielkim rze�bionym stoliku sta� bowiem czarny pos�g, kt�ry spojrza� na mnie wyszczerzonymi k�ami i wyba�uszonymi oczami Azziny, Pani �niw. Brzemiennej i ta�cz�cej z mis�, kt�ra czeka�a na ofiarn� krew. Obok le�a�y n� z obsydianu i puchar zrobiony z czaszki.

Mo�e by�a to pami�tka z wyprawy wojennej na nasze ziemie?

Mo�e.Zza drugich drzwi dochodzi�y mnie d�wi�ki muzyki, s�ysza�em chichoty i jazgotliwy, zawodz�cy �miech L�ni�cej Ros�. Pchn��em te drzwi.

�a�nia. Osobista �a�nia Smildrun, wielka, wy�o�ona polerowanym kamieniem i drewnem. W twarz uderzy�a mnie gor�ca para i przez chwil� nie widzia�em niczego. Smildrun siedzia�a na drewnianym krze�le, naga, czerwona od gor�ca i l�ni�ca od potu, sk�ada�a si� ca�a z nabrzmia�ych fa�d, jedna na drugiej, i nie umia�em powiedzie�, kt�re z nich to jej piersi. Wspiera�a si� t�ustymi stopami o podest, z rozrzuconymi kolanami i wygl�da�a jak Pramatka.

Inne kobiety siedzia�y rz�dem na �awach, by�a tam jej siostra i dwie kuzynki, a nawet dwie niewolnice i jeszcze jakie� szwagierki. W Domu Rosy mieszka�o siedem m�odych kobiet i wszystkie najwyra�niej w�a�nie za�ywa�y �a�ni, kiedy Smildrun wezwa�a mnie przed swoje oblicze. Stare kobiety mieszka�y w osobnym obej�ciu i, zdaje si�, nie mia�y wiele do gadania.

Nie widzia�em wyra�nie, bo niewolnica chlusn�a czerpakiem wody na roz�arzone kamienie i wszystko spowi�a znowu g�sta, gor�ca para. Pr�cz tego w powietrzu unosi� si� ostry korzenny zapach.

Smildrun spojrza�a na mnie ze swojego tronu, ale nie uczyni�a �adnego gestu, by os�oni� swoj� nago��.

��Szczurek! Rozbieraj si�, hajsfyngal Gdzie mi do �a�ni w futrach!

Rozebra�em si� i zostawi�em ubranie przed drzwiami, nie wiedz�c, co m�g�bym z nim zrobi�.

A potem wszed�em w k��by pary, d�wi�ki muzyki granej na harfie i ch�ralne chichoty.

Sta�em w dusznym upale, przede mn� majaczy�y niewyra�ne sylwetki, zewsz�d pojawia�y si� d�onie, kt�re szczypa�y mnie albo szturcha�y, zanosz�c si� niepowstrzymanym chichotem. Kt�ra� podstawi�a mi nog�, upad�em na �aw�, na rz�dy �liskich ud i kolan, wzbudzaj�c ch�ralny pisk i now� kanonad� �miechu.

Ostry zapach kr�ci� w nosie, niepokoj�co znajomy.

Ujrza�em nagle poci�g��, zalan� potem twarz jednej ze szwagierek Smoczycy, o dzikim wzroku i tak zmniejszonych �renicach, �e zmieni�y si� w czarne kreski tn�ce bursztynowe oczy na p� z g�ry na d�.

Harhasz.

Czarna �ywica Sn�w.

Nie umia�y pali� tego w fajce ani w wodnej tycie, wi�c rzuca�y grudki �ywicy na roz�arzone w�gle, a dym miesza� si� z par�. Niewiele go by�o, ale i tak czu�em, jak kr�ci mi si� w g�owie.

Smildrun kopn�a mnie znienacka w twarz, nie unosz�c si� przy tym z fotela, i zwali�em si� na mokre deski. Przy pod�odze by�o troch� ch�odniej.

��Wstawaj! � krzykn�a.

Wsta�em, wyplu�em krew i nagle kto� mnie smagn�� z ty�u. Nie pletni� ani rzemieniem, ale r�zg�. Gi�tkim pr�tem wyci�tym z jakiego� krzaka. A potem jeszcze raz.

I znowu.

��Ale jeste� brudny, szczurku! � Zanios�a si� jazgotliwym �miechem. � Trzeba zetrze� z ciebie ten brud.

Pomy�la�em, �e los niewolnika jest ci�ki.

Wszystkie mia�y r�zgi, niekt�re dzier�y�y po kilka naraz i mia�em wra�enie, jakbym dosta� si� pod kosy rydwanu. Przez chwil� nie wiedzia�em, co mam os�ania�, lecz wystarczy�o jedno dobrze wymierzone smagni�cie, �ebym si� tego nauczy�.

R�zgi zostawia�y �lady, ale nie ci�y sk�ry tak g��boko jak pletnia. Po jakim� czasie by�em ca�y w opuchni�tych pr�gach, lecz nie krwawi�em.

Trwa�o to bez ko�ca, wok� unosi�y si� k��by pary a ja by�em ch�ostany w�r�d �wistu r�zeg i chichotu, a� wreszcie Smildrun zaklaska�a i bicie usta�o.

��Teraz twoja kolej � zawo�a�a. � Jeste� podrostkiem, ale masz cia�o m�czyzny, poka� wi�c, �e jeste� m�em!

Rzuci�a mi p�k r�zeg, o wiele cie�szych i delikatniej szych ni� te, kt�re zostawi�y pr�gi na mojej sk�rze, nie kt�re jeszcze mia�y na sobie li�cie. A potem wszystkie zacne niewiasty z dworu wsta�y z �aw i zacz�y nadsta wia� cia�a, bym je smaga�, tak�e Smildrun wyci�gn�a swoj� grub� nog�, p�niej drug�. Nie mia�em poj�cia co to wszystko znaczy, uzna�em tylko, �e co ma by�, to b�dzie. Kilka z tych kobiet wygl�da�o wcale pon�tni mia�y smuk�e cia�a i egzotyczne, poci�g�e twarze, jednak w og�le mnie to nie cieszy�o. Co� mi m�wi�o, �e zgin� tu skoro pozwalaj� mi widzie� swoje nagie cia�a. Wprawdzie my�la�em o tym jak o obrz�dzie w Domu Kobiet w Amitraju, ale przecie� widzia�em tutaj pos�g Azziny.

Nie smaga�em ich zbyt bole�nie, wiotka miote�ka na to nie pozwala�a, ale robi�em, co si� da�o, a rechot Smildrun unosi� si� w �a�ni jak kwik �wini.

Kiedy wszystkie damy odwr�ci�y si� do mnie plecami, wypinaj�c po�ladki, znalaz�em ukradkiem porzucon� r�zg� i wysmaga�em je, budz�c ch�ralne piski pe�ne oburzenia, lecz Smildrun �mia�a si� tak, �e le�a�a bokiem na swoim tronie.

Zaklaska�a w r�ce i tupi�c, przep�dzi�a kobiety do drugiego pomieszczenia, w�r�d ch�ralnych protest�w, chichot�w i dzikich wrzask�w. W parze znajdowa�o si� niewiele dymu z harhaszu, ale siedzia�y tu d�ugo i wszystkie by�y otumanione.

A potem si�gn�a po dzban i nala�a mi do drewnianego kubka.

��Napij si�, szczurku � powiedzia�a. � Przyda ci si�. Zabrzmia�o to z�owieszczo.

W kubku by�a ambrija zmieszana z palmowym winem i odrobin� �ywicy. Prze�kn��em niewiele, reszt� ukradkiem wyplu�em. Smildrun wypi�a �yk prosto z dzbana, a potem prychn�a winem na kamienie i czkn�a pot�nie. Jej wspania�e zwykle w�osy by�y zupe�nie mokre i przyklejone do czaszki i wygl�da�a jak ogromna, wzd�ta �aba.

Po namy�le wyci�gn��em w jej stron� kubek i tym razem niczego nie wyplu�em.

��Oddaj kubek � za��da�a zaraz. � Za ma�y jeste�.

A kiedy wyci�gn��em r�ce, nagle zarzuci�a na nie rzemienn� p�tl� i �ci�gn�a j�, a potem uwi�za�a do �awy. Zamar�em pochylony i na pr�b� szarpn��em rzemie�. Nic z tego.

��Wci�� jeste� brudny � oznajmi�a, bior�c do r�ki r�zg�. � Ci�gle i ci�gle.

Nie bardzo mam ochot� opowiada�, co by�o dalej. I nawet nie chodzi�o o ch�ost�, ale o to, co musia� zrobi� w�� przyczajony w li�ciach. Zrozumia�em bowiem, czego chce ta kobieta, i wiedzia�em te�, �e musz� jej to da�, cho� najbardziej chcia�em j� zabi� i cho� budzi�a we mnie wstr�t. Nawet jej ostry zapach, kiedy ta�czy�awok� mnie, smagaj�c r�zg�, by� niezno�ny i pi�mowy, jak od�r ogolonej nied�wiedzicy. Wiedzia�em te�, �e je�li wszystko potoczy si� tak, jak Smoczyca si� spodziewa, m�j los b�dzie taki sam jak innych m�odych niewolnik�w. Zmia�d�y mnie, poch�onie i wypluje. W poj�ciu Smildrun dost�pi�em zaszczytu, ale wiedzia�em, �e to ja musz� j� zniewoli�.

Mia�em jednak nauki mojej s�odkiej nauczycielki i kochanki. Mojej m�drej Aiiny, kt�ra kiedy� powiedzia�a mi, �e to, co dzieje si� pomi�dzy kobiet� i m�czyzn�, to wojna.

I tym razem to naprawd� by�a wojna. Walka na �mier� i �ycie.

Ona chcia�a poniewiera� mn�, w��czy� po ziemi, drapa� i kopa�. Chcia�a przywlec mnie za kark jak szczeniaka. Chcia�a zmusi�, bym liza� jej stopy. Chcia�a zmusi� do wszystkiego, co tylko strzeli jej do g�owy.

Pozwoli�em jej.

I wykorzysta�em to. Wiedzia�em, jak.

I urobi�em j� stopniowo jak wosk, kt�ry w moich r�kach stawa� si� coraz mi�kszy i mi�kszy.

By�o to okropne i obrzydliwe. By�a w tej chwili moim najwi�kszym wrogiem, a ja musia�em by� czu�y i s�odszy ni� ambrija z miodem. Zdo�a�em, bo zamyka�em oczy i czu�em Aiin�. Czu�em jej zapach, dotyka�em aksamitnych ud zamiast zrogowacia�ej, kud�atej i obwis�ej sk�ry Smildrun. Zamiast zwa��w t�uszczu wiotk�, w�ow� tali� i kr�g�e, twarde po�ladki. Zamiast zawodz�cego �miechu s�ysza�em g�os Aiiny. Czu�em smak Aiiny, jakby na chwil� zawr�ci�a z Drogi Pod G�r�, by znale�� si� w moich ramionach. Znowu. Tylko Aiina i ja.

I na kr�tk� chwil� da�em l�ni�cej od potu Smildrun to, czego nigdy nie da� jej �aden m�czyzna. I zaraz zabra�em, by wierzy�a, �e potrafi� otworzy� jej krainy szcz�liwo�ci, i �eby chcia�a wi�cej. I �eby zrozumia�a, �e nie wydrze tego si��, �e za pomoc� pletni i �a�cuch�w mo�e dosta� tylko to, co zwykle.

Kiedy wraca�em do naszej szopy, przepe�nia�o mnie obrzydzenie do samego siebie i ca�ego �wiata. Wiedzia�em, �e zyska�em, co chcia�em, i �e by�o to konieczne. I zachowa�em odrobin� dumy tylko dlatego, �e nie pomy�la�em ani razu o Wodzie. Tak jakbym w ten spos�b m�g� j� przed czym� uchroni�. Aiina zrozumia�aby natychmiast i dlatego by�a ze mn�, by doda� mi si�. Woda nie.

Benkej nadal czeka� przy ognisku, pr�buj�c pali� r�ne li�cie w swojej fajce, ale krzywi� si� tylko i wystukiwa� je po chwili.

��Wojna to tryumf konieczno�ci � powiedzia�, wr�czaj�c mi dzban. � Zaoszcz�dzi�em. Wypij, tohimonie.

��Je�li pi�� dzban�w nie zmy�o tego smaku� � powiedzia�em i obaj si� za�miali�my, cho� ja raczej gorzko.

Kilka dni p�niej pod gr�d zajechali zn�w kupcy i rozbili si� w tym samym miejscu co zwykle. Ich wozy mia�y zdj�te ko�a, a od do�u przyczepione p�ozy, wo�y parowa�y pod kosmat� zimow� sier�ci�. I wypatrzy�em mi�dzy nimi dziewczyn�, kt�ra jecha�a na jednych z sa�. Mia�a pancerz z utwardzanej sk�ry i futrzany ko�pak wzmocniony misiurk�. Na p�aszczu mia�a naszyty kr�g materia�u, na kt�rym szkar�atn� nici� przedstawiono wij�cego si� potwora ze skrzyd�ami i g�ow� drapie�nego ptaka, a tu�owiem lwa lub leoparda. Wiedzia�em, �e takie stwory nazywaj� gryfami.

Dwa dni trwa�o, zanim zdo�a�em podej�� do dziewczyny na osobno�ci z rogiem grzanego piwa.

��Harulf? � spyta�em, wskazuj�c haft na jej p�aszczu. � Czytaj�cy Ze �niegu? Zna�em Harulf. Harulf Ludzie Gryfy. Dobry cz�owiek.

Zmarszczy�a brwi i spojrza�a na mnie z g�ry, by�a bardzo wysoka. Opar�a d�o� na r�koje�ci miecza.

��Wiesz co� o moim szwagrze? � zapyta�a. Zasia�em nast�pne ziarno.�

Kto raz ujrza� pi�kno, ten zawsze za nim t�skni. Z�otem l�ni� grodu �wietlice, szcz�liwy � my�l� � �y�bym tutaj.

(Svipdagsmdl � �Pie�ni o Svipdagu)

Morze ciska si�, ryczy, przetacza wa�y zielonej wody. Wiatr zdziera z fal p�aty drobnej piany, siecze ostrym, drobnym lodem. A my p�yniemy. Tam, gdzie kieruje si� dzi�b drakkara, woda jest spokojna, najwy�ej zmarszczona drobn� falk� w podmuchach w�ciek�ego wichru. Taka niewielka plama g�adkiej tafli przypadkowo wypadaj�ca pomi�dzy falami.

Zawsze tam, gdzie kieruje si� dzi�b lodowego okr�tu. Wodne g�ry zwie�czone dymi�cymi szczytami rozdzielaj� si� przed nami, zapadaj� na chwil� w g��bin�, wyp�aszczaj� tam, gdzie mamy p�yn��. Czasem niewielka w tym ca�ym morskim chaosie, dwu-, trzymetrowa fala rozbryzguje si� o stercz�c� w niebo stew� z g�ow� smoka, sp�ukuje lodowy pok�ad, zamarza soplami na szcz�kach smoka i obrasta p�kami kolc�w szpigaty. Okr�t kiwa si� lekko, wchodz�c na d�ugie, ob�e fale, kt�re pojawiaj� si� tylko dla niego, jakby sztorm wyg�adza� mu drog�. I p�yniemy � na p�noc.Mo�na spa�, je�li kto� nie cierpi na chorob� morsk�, mo�na siedzie� w mesie, w md�ym poblasku l�ni�cych w �ciennych akwariach ryb, i popija� gryfie mleko z wod� jak Grunaldi albo kiwa� si� sm�tnie z trupio blad� twarz� i pustym dzbanem pod r�k� jak Sylfana i Warfnir, albo spa� godzinami jak Spalle.

Dziwne walce spalaj� si� powoli w piecu liliowym p�omieniem, lodowy pok�ad jest szczelny, wi�c siedzimy w cieple i jest sucho. Ryk sztormu s�ycha� jak z oddali. Tu� zza burt dobiega syk piany i chlupot wody, kiedy omywaj� nas fale.

To nie ja wyg�adzam drog� przed dziobem, to nie ja uciszam sztorm. Okr�t sam realizuje sw�j tajemniczy program i wiezie nas gdzie� w wodno-lodowy chaos, blizard, �nie�yc� i czarne niebo. Okr�t sunie na p�noc przez rozjuszone morze, ale nikt nie stoi przy sterze.

Sztorm trwa trzeci dzie�. Md�o�ci ust�pi�y mi na drugi i teraz reaguj� w�ciek�ym g�odem. M�g�bym po�re� nasze wierzchowce, kt�re obrz�dzam trzy razy dziennie, wygarniaj�c naw�z przez tyln� ramp� uchylan� prosto w burz� i ryk wiatru, nad spienion� wod� w kilwaterze. Spycham obornik z ramp, tak jak kiedy� spycha�em zasobniki z pomoc� humanitarn�. Ale tym razem nie dostarczam nikomu niczego warto�ciowego. Wyrzucam tylko g�wno w morze. Poj� zwierz�ta, karmi� pasz� z t�uszczem. Rozmawiam z Jadranem. Sprawdzam sprz�t.

Zmuszam ludzi, �eby popijali esencjonalny ros�, kt�ry stale stoi na kuchni w ko�ysz�cym si� kocio�ku, lecz Sylfana i Warfnir z trudem utrzymuj� cokolwiek w �o��dkach i nie rozstaj� si� ze swoimi dzbanami, do kt�rych wymiotuj� co p� godziny. Strach pomy�le�, co by by�o, gdyby nie taryfa ulgowa, jak� funduje nam nasz okr�t. Wmuszam w nich tyle, ile jest niezb�dne, �eby si� nie odwodnili i nie opadli z si�.

Kiedy wyszli�my z uj�cia Dragoriny, rozwin�� si� �agiel. A w�a�ciwie ur�s�. Najpierw cz�� masztu od�ama�a si� i przekr�ci�a powoli, staj�c si� gafelbomem, a potem pojawi�a si� pod nim lodowa paj�czyna, kt�ra zg�stnia�a w kilka minut i zmieni�a si� w p�at, p�dnik sk�adaj�cy si� z wielu poziomych listew, kt�re ca�y czas pracuj�, wychylaj� si� lekko albo zamykaj�, �api�c akurat tyle wiatru, ile trzeba, i pchaj� nas na p�noc, utrzymuj�c pr�dko�� i kierunek. Suniemy ostro na wiatr w lekkim przechyle, a morze rozp�dza fale na boki i daje nam woln� drog�.

W ci�gu doby co godzin� wychodzimy na tylny pok�ad, �eby pod os�on� burt i rufowej stewy obserwowa� rozjuszone szare morze pod brudnobia�ym niebem. Albo czarne morze pod ciemnosinym niebem. Na zmian�. Ja, Grunaldi i Spalle.

Okutani futrami pod uderzeniami wiatru, kt�ry ciska nam w twarz lodowy py� i parz�ce zimnem krople s�onej wody. Przywi�zani lin� do kraty zej�ci�wki obserwujemy morze przed dziobem i za ruf�. Ale wida� tylko fale.

Kilka razy ka�dy z nas widzia� przy lepszej pogodzie niewielki czerwony b�ysk daleko za drakkarem, na horyzoncie. Iskierk� czerwieni w�r�d zacinaj�cego �niegu, kipi�cych fal i rozmazanej szaro�ci w wielu odcieniach. By� mo�e to �agiel. A by� mo�e z�udzenie wzroku znu�onego lodowat� szaro�ci�.

Zreszt� od kilkudziesi�ciu godzin nikt z nas go nie widzia�. Mo�e zaton��. Mo�e zosta� z ty�u, a mo�e zrezygnowa�.�aden nie przyzna� si� do tego, co chodzi mu po g�owie. Jest tylko jedna istota zdolna do tego, by ruszy� za lodowym drakkarem w sosnowej ��dce z klepek, w kipiel zimowego morza.

Szkar�at.

Ta istota troch� mnie przera�a. Nie wiem, czy to cz�owiek, czy jaki� magiczny mutant. Nie znam nawet jego twarzy. Widzia�em j� przez u�amek sekundy, a potem wyp�yn�y na ni� te rozga��zione wybroczyny i tylko to pami�tam. Mask� z wij�cych si� po czole i policzkach czerwonych plam. �wietny kamufla�. Najwyra�niej ma to na zawo�anie. Kiedy chce, pi�tno pojawia si� na jego twarzy i nikt jej nie rozpozna. Ka�dy zapami�ta tylko upiorn� mask�, a nie kryj�c� si� pod ni� fizjonomi�. Kto go przys�a�? Kim jest ta kahdin7 Prorokini?

Czy rzeczywi�cie pop�yn�� za nami w sztorm?

P�yniemy i kurujemy si�. Nic wielkiego. Szramy i ci�cia, bolesne, ale p�ytkie. Warfnir i Sylfana zostali troch� obici. Spalle chrypi przez opuchni�te od stryczka gard�o. Grunaldi odchorowuje zatrucie.

Nie wiedzia�em, czy Sylfana zosta�a zgwa�cona, i ba�em si� pyta�. Tymczasem wydaje si� kompletnie nie przejmowa�. Kiedy nie le�y z�o�ona md�o�ciami, wy�miewa si� z napastnik�w i twierdzi, �e nie zdo�aliby dokona� z ni� niczego godnego uwagi, cho�by mieli wi�cej czasu. �adnej traumy, szoku, �adnej depresji. �yjemy? To super. Dostali za swoje? To sprawa za�atwiona. W moim �wiecie od dawna nie ma takich ludzi. Troch� mnie to przera�a.

Dzi�b unosi si�, drakkar wp�ywa na kolejn�, z�agodnia�� i wyp�aszczon� fal�, wok� rycz� dymi�ce pian� wodne g�ry wy�sze od naszego masztu, a my suniemy spokojnie dolin�.

Trzy dni p�niej sztorm ustaje, pozostawiaj�c po sobie kr�tk�, rozko�ysan� nerwowo powierzchni�. Morze przestaje wygl�da� jak ilustracja chaosu i w�ciek�ej furii, za to robi si� naprawd� wyboi�cie. Na szcz�cie moja za�oga stopniowo przestaje chorowa�. Najpierw Sylfana zaczyna rozmawia� i je��, potem zbiera si� do kupy Warfnir. Oboje nawet pojawiaj� si� na pok�adzie i odstawiaj� swoje nieod��czne dzbany.

W nocy dziewczyna wdziera si� do mojej kajuty i dos�ownie mnie gwa�ci. Kochamy si� dziko i brutalnie, w plusku fal omywaj�cych burty i gwi�dzie wiatru na lodowych wantach. I jest tak, jakby chcia�a zetrze� z siebie wspomnienie tego, co si� sta�o, albo mo�e tego, co mog�o si� sta�.

Widoczno�� poprawia si� troch� i zaczynamy mija� majacz�ce na horyzoncie wyspy. Czasem jako cie� podobny do chmury, czasem znacznie bli�ej. Skaliste i �yse albo poro�ni�te lasem. Rzadko mo�na wypatrzy� jakie� osady na brzegu.

��Niewielu ludzi tu mieszka na sta�e � t�umaczy Grunaldi. � Na niekt�rych wyspach tylko latem; rybacy, �owcy morskoni i p�askud. Niekt�rzy lubi� �upi� �odzie wracaj�ce z wypraw. Jesienny jarmark w Wilczym Zewie to co�, co powiniene� zobaczy�. Nasze �mijowe Gard�o to przy tym gra w deseczki. Tam na straganach le�� prawdziwe cuda, handluje si� ksi�niczkami z Po�udnia, ludzie nosz� bite monety wiadrami, cz�sto spotykaj� si� ograbieni na morzu i ich rabusie, a spory rozstrzygane s� nie przez pojedynki, a prawdziwe bitwy, kt�re toczy si� w specjalnej dolinie.

��Mo�e kiedy� � odpowiadam. � Brzmi nie�le.

Drakkar zmienia kurs i wp�ywamy w istny labirynt wysp i wysepek. Mijamy stercz�ce z morza skaliste �achy, o kt�re rozbryzguj� si� fale, stada morskich ptak�w podrywaj� si� ca�ymi chmurami i potem ci�gn� w �lad za drakkarem, nape�niaj�c powietrze t�sknym piskiem.

Godzinami stoj� na dziobie i ze �ci�ni�tym gard�em wypatruj� otoczonych pian� ska�, patrz�, jak o kilkana�cie metr�w mijamy naje�one kamiennymi ostrzami klify, jednak tajemniczy program okr�tu prowadzi nas pewnie i bezb��dnie.

I wcale szybko.

Wielokrotnie spluwam za burt� i wyliczam, �e robimy ca�y czas co najmniej sze�� do o�miu w�z��w.

R�wnie cz�sto zerkam za ruf�, ale tylko raz wydaje mi si�, �e mo�e gdzie� z ty�u majaczy czerwony �agiel, jednak nie wiem, czy to wzrok p�ata mi figle.

Cz�sto zastaj� te� na rufie Grunaldiego albo Spalle, jak przepatruj� horyzont za nami. Spotykamy si� spojrzeniem, odpowiadaj� mi nieznacznym przecz�cym ruchem g�owy, ale nie m�wi� nic.

Przep�ywamy przez cie�niny i mijamy wyspy po skomplikowanym, zygzakowatym kursie. Zaczynam rozumie�, dlaczego nigdy dot�d Wybrze�e �agli nie zosta�o najechane, mimo �e naprzykrza si� wszystkim mocarstwom tego �wiata. Je�li nawet kt�ry� cesarz czy kr�l wys�a� tu flot� z ekspedycj� karn�, to zapewne wci�� bezradnie b��kaj� si� w tym labiryncie.

Po tygodniu wyp�ywamy na otwarte morze, wyspy i wysepki zostaj� z ty�u albo majacz� ciemnymi smugami na zamglonym horyzoncie. Drakkar przyspiesza do dziesi�ciu w�z��w, spod dziobu z szumem odpadaj� odkosy wody, jak skiby z lemiesza p�uga, za ruf� bulgoce kilwater.

Wieczorami w mesie do znudzenia omawiamy plan l�dowania i �wiczymy.

Przygotowany sprz�t pi�trzy si� na pod�odze. Maskuj�ce anoraki i spodnie, liny i kotwiczki, bro�. Oczyszczone, przejrzane i starannie u�o�one. Gotowe do u�ytku.

Nie wiemy, kiedy dop�yniemy na miejsce. To mo�e zdarzy� si� w ka�dej chwili.

Trzymamy wi�c wacht� �na oku� przez ca�� dob�, a od drugiego dnia rejsu po otwartych wodach chodzimy ju� wszyscy w pe�nym rynsztunku.

Najwi�cej czasu sp�dzamy na pok�adzie, wpatruj�c si� w horyzont i marzn�c w drobnym �niegu. Mamy stargane nerwy i warczymy na siebie.

Co� wisi w powietrzu. To si� czuje. Dra�ni jak wbita pod sk�r� drzazga, przeszkadza, nie pozwala spa� ani rozkoszowa� si� okr�towymi luksusami � l�ni�c� lodow� toalet� albo gor�c� wod� w lodowej kabinie prysznicowej.

Mimo to kiedy ju� do tego dochodzi, jeste�my zaskoczeni.

Wyspa pojawia si� przed dziobem, ale nie r�ni si� od pozosta�ych, kt�re mieli�my wok� siebie. To, �e od rana smocza stewa celuje prosto w ciemny pasek l�du na horyzoncie, niewiele znaczy, bo zdarzy�o si� ju� dziesi�tki razy i dziesi�tki razy tkwili�my na pok�adzie z broni� w r�kach tylko po to, �eby zostawi� go potem z kt�rej� burty i pozwoli� znikn�� za ruf�.

Po �niadaniu widzimy g�ry wyrastaj�ce po�rodku wyspy, ale Grunaldi gapi si� na nie ze zmarszczon� brwi� jak baran na karuzel� i nie jest niczego pewien.A potem przychodzi wiatr i rozp�dza chmury. Trwa to ze dwie godziny i znienacka wychodzi s�o�ce, a my jak og�upiali patrzymy nagle na l�ni�cy szarozielonym i ��tym bazaltem zamek, naje�ony basztami i blankami mur�w obronnych, p�yn�c ledwo ze dwie mile od brzegu, prosto w ciemn� paszcz� portu otoczon� wyci�gni�tymi w morze murami pirs�w, jak si�gaj�ce po nas ramiona.

Gapimy si� bezmy�lnie na twierdz� wro�ni�t� w sto�kowat� g�r� o �ci�tym jak Fuji Yama wierzcho�ku i trwa to kilka sekund, a potem pok�ad wybucha chaosem. Tupotem n�g i bieganin�.

Na szcz�cie �wiczyli�my to tyle razy, �e wszyscy wiemy, co mamy robi�. Bieganina ustaje. Warfnir i Grunaldi przewieszaj� przez plecy zwoje lin, zatykaj� za pas sk�adane kotwiczki, ja i Spalle zrzucamy brezent ze stoj�cej na pok�adzie �odzi, Sylfana wspina si� na maszt i wi��e do drzewca bomu solidny blok, kt�ry dostali�my od syna W�dzonego Ulle wraz z �odzi�. Obaj ze Spalle wybieramy skrzypi�c�, szorstk� lin�, szalupa d�wiga si� nad pok�ad i ko�ysze, Warfnir i Grunaldi pchaj� j� w bok, �eby kil znalaz� si� za lodow� burt�, wtedy luzujemy i ��d� zje�d�a w d� po wypuk�ym lodowym boku drakkara, a� z pla�ni�ciem uderza o wod�. Sylfana czeka z uwi�zan� do knagi na dziobie szalupy cum�, my szarpiemy p�tlami z liny opasuj�cymi jej kad�ub, a� ��d� uwalnia si� i sunie wzd�u� burty, hamowana tylko cum� w d�oniach dziewczyny. Warfnir i Grunaldi znikaj� pod pok�adem, s�ysz�, jak tupi� tam po lodowych pok�adach, a potem jak otwieraj� umieszczon� w achterze pochylni�, kt�r� kiedy� daleko st�d weszli�my na pok�ad lodowego okr�tu. Spalle wybiera liny i demontuje blok, a ja odbieram od Sylfany cum� i przeprowadzam szarpi�c� si� jak ko� szalup� na ruf�, pod otwart� pochylni�. Drakkar tymczasem sunie coraz szybciej na spotkanie zamku, woda za burt� gotuje si�, ciskaj�c szalup� na wszystkie strony. Widz� d�o� Grunaldiego, jak si�ga z rampy i przyci�ga dzi�b bli�ej, Warfnir skacze do �rodka, Grunaldi zaraz za nim i wtedy rozlega si� upiorny ryk. Og�uszaj�cy zew, troch� brzmi�cy jak alarm na lotniskowcu, a troch� jak ryk s�onia. Jest r�wnocze�nie mechaniczny i zwierz�cy, przysiadamy z wra�enia, chwytaj�c za bro�, tylko ja nie wypuszczam cumy, ale kucam za burt�, jakbym spodziewa� si� ostrza�u.

Stewa dziobowa wygina si� �ukowato do ty�u, lodowy smok rozwiera paszcz� i ryczy, a potem pluje hucz�c� kul� ognia, kt�ra z trzaskiem wzbija si� w powietrze, ci�gn�c warkocz dymu.

��Spok�j! � wrzeszcz� na ca�e gard�o. � To tylko ten zawszony smok! Oznajmia twierdzy nasze przybycie! Nic si� nie dzieje! Znajd�cie drog�!

��Zaraz si� zobaczymy! � odkrzykuje mi Warfnir z �odzi. � Rzucaj!

Puszczona cuma wije si� po pok�adzie jak w�� i znika za burt�. ��d�, skacz�c na falach, znika z ty�u, widz�, jak maleje pomi�dzy falami w naszym spienionym �ladzie torowym, Warfnir wyci�ga i zwija cum�, Grunaldi szykuje wios�a.

Twierdza ro�nie w oczach, dostrzegam wie�e o spiczastych he�mach, blankowane mury opasuj�ce zbocze pi�cioma czy sze�cioma tarasami, d�ugie proporce wij�ce siC na szczytach wie�. Mury l�ni� szkli�cie, maj� g�adk� powierzchni� jak barwione przemys�owe szk�o.Budowla jest spora. Mniej wi�cej wielko�ci twierdzy w Dubrowniku. I r�wnie solidna, cho� wygl�da zupe�nie inaczej. Ma wyra�nie gotycki charakter, wznosi si� pi�trami linii obronnych w g�r� zbocza i strzela w niebo dziesi�tkami wie�. Nie zbudowano jej przeciwko kolubrynom Mehmeta Zwyci�zcy. Wzni�s� j� kto�, kto chcia� mie� Kamelot, Carcassonne, Marienburg i Bouzov w jednym.

I czeka� tam w �rodku.

Za pirsami awanportu, w polu ostrza�u czterech wie� i blankowanych mur�w, gdzie za chwil� wp�yniemy i b�dziemy tam osaczeni niczym karaluch w wannie.

Drakkar rwie coraz szybciej, jak zdro�ony ko� na widok stajni.

Gdzie� spomi�dzy mur�w z �omotem wylatuje hucz�cy pomara�czowym ogniem pocisk, kre�li na niebie parabol� czarnego dymu, a potem przelatuje wysoko nad nami i wpada z sykiem do wody trzysta metr�w od lewej burty, rozlewaj�c na powierzchni plam� ognia.

��Spokojnie � m�wi�. � To tylko strza� sygna�owy. Pokazuj�, �e wiedz� o nas.

Z twierdzy dobiega nas ponure zawodzenie, przyt�aczaj�cy, wielorybi d�wi�k odzywaj�cy si� wibracjami w przeponie.

��Koncha � oznajmia ponuro Spalle, zaci�gaj�c mocniej paski pancerza i chowaj�c miecz do pochwy. � Koncha Lodowego Ogrodu.

Sylfana wygl�da dzi� jak walkiria, porozcinana sp�dnica ods�ania jej d�ugie nogi okryte do kolan nagolenicami, starannie dopasowany do jej cia�a t�oczony p�pancerz z utwardzanej sk�ry i nabijany lamelkami zdobi� cyzelowane z�otem ta�cz�ce p�omienie, wij�ce si� te� na g��bokim he�mie z nosalem i d�ugimi os�onami policzkowymi, w eklektycznym, achajsko-wiki�skim stylu. Tupie dziarsko w pok�ad, sprawdzaj�c, czy wszystko dobrze le�y, poprawia pas z mieczem, zak�ada na lew� d�o� r�kawic� z kolcz� os�on� ki�ci i przek�ada j� przez imaki tarczy. A potem przerzuca starannie spleciony warkocz za plecy i jest gotowa.

Siostra styrsmana Ludzi Ognia. Wojowniczka.

Nast�pczyni g�owy klanu.

W�dz.

Sam te� jestem wystrojony we wszystko, co mam, i doskonale pasuj� do tej ca�ej operetki. Mamy przyci�ga� uwag� mieszka�c�w grodu i ewentualnie nie pa�� natychmiast pod deszczem strza�. Za�o�y�em p�pancerz, nagolenice i karwasze. Na swoim kompozytowym he�mie zamontowa�em, co wozi�em w jukach. Okularowy nosal, przedni okap, os�ony policzkowe i roz�o�ysty folgowy nakarczek. Wygl�dam teraz jak ob��kane skrzy�owanie Odyna z Tokugaw� Ijeiasu. �Pie�� o Beowulfie� na deskach Cesarskiej Opery Tokijskiej.

Zapraszamy.

Zamek wydaje si� rosn��, wyci�ga� po nas obronne pirsy awanportu, wie�e wbijaj� si� w niebo, zawodz� konchy, wt�ruje im niski, powolny �omot b�bn�w.

Nevermore siedz�cy na rufie kracze ponuro i startuje ci�ko w niebo.

��Tch�rz � cedz�, dopinaj�c misk� podbr�dkow� he�mu.

��Je�li umrzemy teraz � powiada Spalle � to przynajmniej jak woje, z ca�� parad�. Tr�bi� nam i nawet b�bni�. To du�o lepsze, ni� zdechn�� na staro�� w s�omie albo pa�� od ciosu obsranym zydlem w jakiej� oborze, jak m�j wuj. Podoba mi si�. Hindowi te� si� b�dzie podoba�o. Wzdycham.

��Jedziemy � m�wi�. � Ruszajcie si�, wyprowadza� konie na pok�ad. Wiecie, co macie robi�?

��Wiemy � odpowiada Sylfana ponuro. � A ty wiesz, co robisz?

��Mam nadziej�.

Przeci�gam barki, poprawiam pancerz, a potem id� na ruf�. Z do�u rozlega si� ju� g�uchy klekot kopyt, luk �adowni opada z jednej strony jak pochylnia, Spalle wyje�d�a pochylony, w pe�nym rynsztunku, z tarcz� w r�ku i �ukiem na plecach, za nim tupi� wierzchowce Grunaldiego i Warfnira, Sylfana wyje�d�a za nim, holuj�c luzem Jadrana. Wierzchowce r��, st�paj�c niech�tnie po pok�adzie, i tul� uszy.

��Wraak! � wrzeszczy z g�ry Nevermore.

Pok�ad robi si� wilgotny i l�ni�cy. Z bomu i �agla kapi� krople wody, nadburcia zaczynaj� si� rosi�, po stewie rufowej tocz� si� ma�e strumyczki. S�ysz�, jak woda ciurka ze szpigat�w i z pluskiem �cieka z burt.

Okr�t zaczyna si� topi�.

Dryfujemy na krze.

Nie mog� d�u�ej zwleka�.

��Do roboty, Cyfral � mrucz�. � Jedziemy z tym koksem.

Pojawi�a si� natychmiast, ci�gn�c za sob� smug� rozjarzonego diamentowego py�u. Drakkainen spojrza� na ni� ponuro przez wizury swojego he�mu, a potem ruszy� w stron� tronu wpartego plecami w stew� rufow� i opar� z jednej strony tarcz�, a z drugiej �uk. Splun��, po czym odwr�ci� si� i usiad�.

Sylfana patrz�ca na niego z siod�a zagryz�a wargi i odwr�ci�a g�ow�, kiedy zamarza� z trzaskiem, zmieniaj�c si� w lodow�, pokryt� mchem szadzi rze�b�.

Drakkar wzdrygn�� si�, ale nadal sun�� przed siebie prosto pomi�dzy g��wki portu. Smok poruszy� �bem, a potem zacz�� si� rozgl�da�.

Wej�cie do otoczonej murami zatoki i basen�w portowych zagradza� rozpi�ty pomi�dzy pirsami monstrualny �a�cuch o metrowych kutych ogniwach, ko�ysz�cy si� tu� nad wod�, omywany przez fale. Kiedy dzi�b drakkara znalaz� si� o dziesi�� metr�w, z dw�ch masywnych don�on�w nieprzyjemnie przypominaj�cych bunkry rozleg� si� stalowy turkot pot�nych zapadek i �a�cuch z pluskiem run�� w wod�, kolejne ogniwa wytoczy�y si� z kamiennych kluz w �lad za ton�c� zapor�.

Drakkar rozci�� wody awanportu i wp�yn�� w zatok�, pod os�on� mur�w, po czym skr�ci� przed nabrze�em, gdzie ciasno sta�y najrozmaitsze �odzie i okr�ty. Trakkeny z Wybrze�a �agli, jakie� smuk�e �odzie o ostrych dziobach i �aci�skim o�aglowaniu, dwie pos�pne trzypok�adowe galery z kilkoma arkabalistami na g�rnym pok�adzie, dwoma masztami i stercz�cymi taranami z przodu, mierz�cymi w otwarte morze.

Drakkar skr�ci� jednak przed nabrze�em, chyl�c si� na jedn� burt�, i pop�yn�� prosto do bramy w kolejnym pirsie zwie�czonym murem obronnym. Nast�pny �a�cuch plasn�� w wod�, naje�ona kolcami brona odtoczy�a si� na bok i okr�t wp�yn�� do ma�ego basenu portowego, nad kt�rym wznosi�y si� mury i dwie du�e wie�e z balkonami, gdzie sta�y pot�ne balisty otoczone przez zbrojnych.

Nosili zielone tuniki z wyszytym symbolem srebrnego drzewa i g��bokie �ebki z wydatnymi os�onami policzkowymi w stylu greckich hoplit�w. Ostrza oszczep�w spoczywaj�cych na �o�ach katapult mierzy�y prosto w lodowy pok�ad. Za blankami mur�w pojawi�y si� rz�dy ludzi z �ukami i najwyra�niej solidnymi kuszami.

Drakkar wyhamowa� po�rodku basenu, dygoc�c, jakby toczy� wewn�trzn� walk�. Woda wok� burt zmarszczy�a si� od wibracji, jednak okr�t sta�, a �eb smoka obraca� si� na pokrytej w�erami szyi, tocz�c ponurym czerwonym wzrokiem jarz�cym si� jak dogasaj�ce w�gle. Pysk smoka wygl�da� coraz bardziej �a�o�nie, obr�s� soplami, policzki pokry�y si� koronk� owalnych otwor�w, cz�� podobnych do rog�w wyrostk�w nad oczami stopi�a si� albo zmieni�a w bezkszta�tne guzy niczym wycmoktany cukierek.

Krata zamkn�a si� z �elaznym hurgotem i w basenie zapanowa�a cisza, s�ycha� by�o tylko plusk wody ciekn�cej z burt topniej�cego okr�tu i nerwowe parskanie wierzchowc�w. Sylfana i Spalle stali bok w bok, w pe�nym rynsztunku, za nimi czeka�y pozosta�e konie. Nie poruszali si�, tylko wierzchowce rzuca�y czasem �bami i ponuro �u�y w�dzid�a w pot�nych szcz�kach.

Wewn�trzny port by� pusty, mia� tylko niewielkie nabrze�e u st�p wie�y zamkni�te z obu stron murami i nie by�o tu nikogo. Wie�a mia�a bram�, aktualnie zamkni�t�, do kt�rej prowadzi�y szerokie schody i dwie kolejne, zamkni�te w gotyckich ostro�ukowych portalach bramy.

Okr�t sta� nadal i dygota�, i mierzono w niego ze wszystkich stron z czterech arkabalist, dw�ch nieprzyjemnych katapult, z kt�rych stercza�y ca�e p�ki be�t�w, co najmniej kilkunastu kusz wa�owych �redniej wielko�ci i kilkudziesi�ciu �uk�w.

Ponuro zahucza�a koncha, po czym r�wnocze�nie otwarto wszystkie bramy. Rozleg� si� miarowy chrz�st ci�kich, id�cych w nog� oddzia��w, kt�re wymaszerowa�y ze wszystkich bram i prezentuj�c dosy� baletow� musztr�, zmieni�y szyk, ustawiaj�c si� w trzy czworoboki � jeden na wprost, dwa z bok�w. Rz�dy czarno-bia�ych tarcz z rysunkiem drzewa r�wnocze�nie �upn�y brzegiem o ziemi�, ustawiaj�c p�oty, opad�y w��cznie, za pierwszym rz�dem tarcz ukaza�y si� rz�dy kusz, kt�re pochyli�y si�, mierz�c w okr�t. Szyki zwarto i nie wida� by�o prawie ludzi � tylko he�my jak kolonia dziwacznych stalowych grzyb�w i �ciany tarcz naje�one ostrzami.

��Dosy� tej komedii! � zarycza� smok po angielsku. � Przyby�em, bo mnie wezwa�e�! Daj nam miejsce, �eby�my mogli wysi���! Je�li zamierzasz zej�� po tych schodach w pawich pi�rach, �piewaj�c �We are the Champions�, to mo�emy to obejrze� z brzegu!

Wynurzyli si� z bramy, ustawiaj�c rz�dami na schodach, i wygl�da�o na to, �e rewia trwa nadal. Najpierw kilku zbrojnych w misiurkach, z twarzami zas�oni�tymi kolczug�, potem trzy pokraczne p�ludzkie stwory o imponuj�cych rozmiarach, na ko�cu niemal dor�wnuj�cy im wzrostem, szczup�y cz�owiek otulony p�aszczem, z wysokim kapturem na g�owie i kijem w r�ku.

��Nareszcie! � zagrzmia� coraz bardziej ko�lawy i pokraczny smok g�osem Drakkainena. � Ka� im opu�ci� bro�! Panuj� nad tym statkiem. Naprawd� chcesz tu rze�ni?

��Prosz� przybi� do brzegu � oznajmi� m�czyzna szkolnym, twardym angielskim. � I nie stawia� warunk�w. Przecie� ten drakkar si� topi. Za chwil� wyci�gniemy was z wody bosakami. Prosz� pokaza� twarz i z�o�y� bro�, to odwo�am ludzi. Musz� si� upewni�.

��Zabierz wojsko. Nie jestem g�upi � warkn�� Drakkainen. � Wtedy poka�� twarz.

��Ja te� nie jestem g�upi. Prosz� si� nie targowa�, tylko przybija�.

��Chyba mamy impas � zauwa�y� Vuko.

��Niezupe�nie. L�d topnieje. Prosz� po prostu z�o�y� bro� i wysi��� na brzeg.

��Co on gada?! � wycedzi� przez rami� Spalle. � Co robimy?

��Czekaj!

Kawa�ek burty odpad� z chlupotem do wody i p�ywa� obok, przybieraj�c coraz bardziej m�tn� barw�.

��Uwaga! � szczekn�� smok. Drakkar ruszy� i pop�yn�� w stron� nabrze�a, celuj�c dziobem prosto w rz�dy tarcz i oddzia� ustawiony na schodach wie�y. S�ycha� by�o, jak skrzypi� obrotnice katapult na balkonach i naro�nych don�onach portu, prowadz�c drakkar na celu. Okr�t przyhamowa� lekko i obr�ci� si� burt� do nabrze�a. Smok odwr�ci� g�ow�, gubi�c kawa�ki lodu i fragment dolnej szcz�ki, kt�ra spad�a na bazaltowe molo, t�uk�c si� jak szk�o. Byko�ak zarycza� i potrz�sn�� trzymanym obur�cz toporem.

Kiedy tylko burta musn�a molo, Spalle i Sylfana ruszyli, sprowadzaj�c wszystkie konie, i stan�li rz�dem na brzegu. Nadal nie mogli nigdzie p�j�� i nadal za plecami mieli czarn� wod� portu, a przed sob� trzy oddzia�y kryj�ce si� za p�otem z tarcz i rz�dami w��czni.

��Po prostu nie masz wyj�cia � oznajmi� m�czyzna w kapturze. � Albo wyjdziesz na brzeg i poka�esz mi twarz, albo spadniesz do wody. A je�li to kt�re� z was, bydlaki, to spr�bujcie tylko jednego zakl�cia, a roznios� was wszystkich na strz�py.

��Opu��cie bro�! � warkn�� Drakkainen. � Zaprosi�e� mnie! Nie wejd� bezbronny i nie dam si� wzi�� do niewoli, do cholery! Je�eli my�lisz, �e te par� katapult i balet moskiewski z tyczkami co� zmienia, to jeste� g�upi! Okaza�em dobr� wol�, wsiadaj�c na tw�j deser lodowy, wi�c ty zabieraj t� lo�� maso�sk� z nabrze�a!

Gdzie� za zbrojnymi rozleg� si� jaki� tumult, m�czyzna cofn�� si� na chwil� w g��b bramy, a po chwili pokaza� znowu, przepuszczaj�c grupk� swoich czarno-bia�ych stra�nik�w, kt�rzy wyprowadzili przed sob� Grunaldiego i Warfnira ze zwi�zanymi z ty�u r�koma, w bia�ych strojach maskuj�cych poplamionych krwi� i pchn�li ich na schody.

��O to chodzi�o?! � zapyta� m�czyzna. � To ma by� dobra wola? Wys�a�e� skrytob�jc�w?!

��Teraz, Cyfral � mrukn�� smok i rozpad� si� w�r�d chmur mg�y.

Lodowy okr�t wypu�ci� k��by pary i zapad� si� w sobie, rozlatuj�c na kawa�ki w�r�d kipi�cej wody i og�uszaj�cego �oskotu p�kaj�cego lodu. Spalle i Sylfana ruszyli cwa�em wzd�u� wybrze�a, ale nie zaatakowali nikogo, tylko zeskoczyli z koni, chowaj�c si� za tarczami. Zwierz�ta okryte pancernymi czaprakami skuli�y si�, tworz�c wok� nich �yw� barykad�, i przywarowa�y na podkurczonych nogach.

Woda burzy�a si� i kipia�a w miejscu, w kt�rym przed momentem ko�ysa� si� okr�t, mieszaj�c wielkimi kawa�ami lodu, �r�dokr�cie drakkara znik�o, maszt z�ama� si� wp� i uderzy� o nabrze�e, i nie wida� by�o nic poza chaosem, k��bami piany i chmurami pary. Koniec masztu oparty o kamienny pirs nagle rozszerzy� si� na ko�cu i por�s� kolcami, a potem z wody wystrzeli� podobny smuk�y kszta�t z kilkoma przegubami i uderzy� o kamienie obok, potem nast�pny i nast�pny, resztki kad�uba wywr�ci�y si� na lew� stron� i z paruj�cego, kipi�cego chaosu wy�oni� si� pod�u�ny, bezkszta�tny stw�r na o�miu cz�onowanych nogach, kieruj�c przed siebie ostre kleszcze jak chwytaki ratownicze, z p�askim tu�owiem zako�czonym tronem, z przechylon� na bok lodow� rze�b� wpart� w resztki stewy rufowej, kt�ra pokry�a si� w g�r� rz�dem przegub�w i nagle zacz�a wygina�, tworz�c ogon.

Lodowy skorpion wielko�ci furgonetki b�yskawicznie wylaz� na brzeg, uni�s� odw�ok i run�� naprz�d, przebieraj�c odn�ami w takim tempie, �e niemal nie by�o ich wida�, prosto na czworobok tarcz i w��czni blokuj�cy mu drog� do schod�w. Wygl�da� troch� jak maszyna, z migaj�cymi t�okami i korbowodami z lodu i buchaj�c par� niczym lokomotywa, a troch� jak monstrualny stawon�g. P�dzi� tak przez dwie sekundy w upiornym �wi�cie strza� i be�t�w sypi�cych si� na lodowy tu��w, uderzy� w mur tarcz z �oskotem, rozrzucaj�c je na boki i �ami�c nastawione w��cznie, a potem przebi� si�, t�uk�c we wszystkie strony szczypcami, roztr�caj�c wrzeszcz�cych ludzi i zmiataj�c ich z kamiennych stopni. Oszczep z katapulty �upn�� w bazaltowe nabrze�e, krusz�c ska�� i mia�d��c umocowany do drzewca gliniany pojemnik, kt�ry bluzn�� na wszystkie strony plamami ognia.

Spalle i Sylfana wskoczyli na siod�a, ich wierzchowce poderwa�y si� do kr�tkiej szar�y na schody, deszcz strza� sypi�cych si� z mur�w op�ywa� ich, jakby trafia� w szklan� kul�. Wbili si� w t�um, roztr�caj�c sk��bionych ludzi. Id�cy z ty�u Jadran i pozosta�e rumaki zacz�y wierzga�, kwicz�c przera�liwie. Kto� doskoczy� z boku, mierz�c w��czni�, �eb Jadrana skoczy� po smoczemu do przodu, pot�ne szcz�ki chwyci�y m�czyzn� za rami� i pier�, po czym unios�y go wrzeszcz�cego w g�r� i cisn�y przez grzbiet prosto w t�um. Ko� Warfnira stan�� d�ba, przebieraj�c kopytami i zwalaj�c na bruk zastawiaj�cych si� tarczami gwardzist�w.

B�ysn�y miecze, woje trzymaj�cy Warfnira i Grunaldiego run�li na ziemi�. Warfnir pochyli� si�, poci�gaj�c trzymaj�cego go z ty�u stra�nika, i rzuci� o schody przez biodro. Grunaldi grzmotn�� kogo� czo�em w os�oni�t� he�mem twarz, a potem zwali� si� na niego i zacz�� szarpa� wykr�conymi do ty�u r�koma, tn�c wi�zy o ostrze tamtego, Warfnir chwyci� ��k siod�a i wskoczy� na grzbiet.

Ogromny faun zas�oni� m�czyzn� w kapturze w�asnym cia�em, ale zdzielony na odlew szczypcami polecia� prosto w sk��bion� ci�b� poni�ej. Drugie szczypce otwar�y si� i strzeli�y do przodu, obejmuj�c szyj� m�czyzny i wbijaj�c si� w naje�one �wiekami drzwi. Cz�onowany ogon wygi�� si� nad tu�owiem i skierowa� prosto w twarz uwi�zionego znajduj�cy si� na ko�cu zamiast kolca jadowego p�k obracaj�cych si� powoli luf dzia�ka nap�dowego jak urwanego z helikoptera.Ogon odwr�ci� si�, sun�c gro�nie lufami wzd�u� blanek.

M�czyzna krzykn�� co� chrapliwie i natychmiast przestano strzela�, zbieraj�cy si� do kupy st�oczeni gwardzi�ci, usi�uj�cy odtworzy� wok� szyk, cofn�li si�.

Zapad�a cisza.

W mechanizmie dzia�ka co� szcz�ka�o i przeskakiwa�o, lufy wirowa�y wok� osi. M�czyzna znieruchomia�. Ludzie Drakkainena otoczyli go pier�cieniem, os�aniaj�c si� tarczami.

��Chcia�e� zobaczy� moj� twarz � zgrzytn�� lodowy pos�g siedz�cy na korpusie skorpiona. Po czym pokry� si� siatk� p�kni�� i rozsypa�, ukazuj�c Drakkainena w pe�nej zbroi, kt�ry d�wign�� si� ci�ko z tronu i przeszed� po grzbiecie potwora. W�r�d d�wigni i przek�adni przy ko�czynach t�oki tryska�y miarowo k��bami pary.

Przyszpilony do wr�t cz�owiek uni�s� lew� d�o� i co� zaskrzecza�. Szczypce skorpiona buchn�y wilgoci� i zacz�y si� rozpada�. Tu��w pokry� si� w�erami i pochyli� na bok. S�cz�ca si� z potwora mg�a wyci�gn�a si� wij�cymi smugami do d�oni m�czyzny.

Vuko zakl��, podbieg�, dobywaj�c miecza, i kopni�ciem przybi� m�czyzn� z powrotem do drzwi, przyk�adaj�c mu ostrze do szyi.

��Opu�� r�k� i ka� ludziom si� cofn��. Je�li nie przestaniesz �ci�ga� mg�y, zaraz jej u�yjesz do tamowania krwi z przeci�tej t�tnicy. Dwie minuty, kolego, i do Bozi.

M�czyzna opu�ci� rami�, diamentowa mg�a otaczaj�ca jego d�o� rozmy�a si� i rozesz�a bezradnie, skorpion przesta� si� rozpada�, ale i tak wygl�da�, jakby s�o� zata�czy� na nim czeczotk�.

Drakkainen zdj�� jedn� r�k� he�m, upu�ci� na ziemi� i zrzuci� kaptur z g�owy m�czyzny. A potem patrzy� przez chwil� w milczeniu.

��Spodziewa�em si� cz�owieka � oznajmi� mow� Wybrze�a �agli. � Sk�d znasz j�zyk, kt�rym m�wi�em?

��Jestem Olaf Fjollsfinn � przedstawi� si� stw�r o oczach wype�nionych bladoniebieskim lodem, go�ej, g�adkiej jak bazalt czaszce poro�ni�tej lasem wyrostk�w przypominaj�cych zamek, z wie�ami i blankowanymi murami. � Zgoli�em brod�, mo�e dlatego mnie nie pozna�e�. Pu�� mnie.

Drakkainen odsun�� ostrze, ale nie schowa� go do pochwy.

��Mam rannych � powiedzia� sucho. Grunaldi mia� strza�� wbit� w �opatk� pomi�dzy oczkami kolczugi, Sylfana p�ytkie ci�cie przez udo, a Spalle wgnieciony he�m, spod kt�rego ciurka�a krew.

��Ja te� � przyzna� Fjollsfinn. � Wystarczy mi, �e nie jeste� �adnym z tamtych, poddaj� si�. Gdzie reszta? Ci tutaj te� s� z Ziemi?

��Tutejsi � oznajmi� kr�tko Vuko. � Jestem sam. Ewakuacja latem, w tutejszym sierpniu, z wybrze�a na Pustkowiach Trwogi.

Byko�ak i pan Orangutano-Lew stali tu� przy tarczach ludzi Drakkainena, warcz�c i szczerz�c imponuj�ce k�y.

��Odwo�aj te dziwol�gi z powrotem do Narnii, perkele. I tamtych pajac�w te�, znowu si� przegrupowuj�!

��Spok�j! Przerwa� walk�! � wrzasn�� Fjollsfinn, unosz�c r�ce. � Opu�ci� miecze! To s� przyjaciele! Dosy� krwi!Odpowiedzia�o mu szemranie, kt�re Drakkainen uzna� za zaskoczone i nieprzychylne. �adni przyjaciele! Fjollsfinn wyci�gn�� do niego d�o�. Vuko waha� si� u�amek sekundy, pokry� to, przek�adaj�c miecz do drugiej r�ki, i u�cisn�li sobie nadgarstki zwyczajem Wybrze�a �agli. Wojownicy w tunikach ozdobionych znakiem drzewa ponuro, lecz pos�usznie rozeszli si� do le��cych na schodach i nabrze�u koleg�w. Nad portem t�skny zew ptak�w miesza� si� z krzykiem i j�kami rannych.

Spalle obr�ci� si� powoli wok� w�asnej osi i run�� na bazalt, wypuszczaj�c miecz.

��Masz tu lekarzy? � zapyta� Drakkainen, chowaj�c bro� i kl�kaj�c przy przyjacielu.

��Czterech � odpowiedzia� Fjollsfinn. � Ale raczej znachor�w. Zaraz tu b�d�.

Zabitych by�o ��cznie pi�ciu. Dw�ch zabili Grunaldi i Warfnir, kiedy brano ich do niewoli, na schodach zgin�o trzech, za to naliczyli dwudziestu siedmiu rannych, w tym trzech w ci�kim stanie.

Nie by�o czasu na dyskusje. Pracowali rami� w rami�, ubabrani krwi� do pasa, poj�c le��cych u�mierzaj�cym wywarem, zak�adaj�c szwy, sk�adaj�c po�amane ko�czyny w drewniane �ubki i poganiaj�c znachor�w Fjollsfinna.

��Nie dopracowa�e� si� �adnej lecz�cej magii? � spyta� w ko�cu Vuko.

��Tylko w ostateczno�ci � odpar� Norweg. � Boj� si� tego stosowa� na innych. To, jak teraz wygl�dam, to uboczne skutki samoleczenia. Bywa tak, �e mog� kogo� uratowa�, ale zmienia si� w potwora. Niezupe�nie nad tym panuj�. Pom� mi, mamy tu krwotok wewn�trzny. Chyba go tracimy.

Drakkainen przez chwil� mamrota� co� po fi�sku, po czym przy�o�y� rozpostart� d�o� do klatki piersiowej umieraj�cego gwardzisty. Cia�o rannego wypr�y�o si� i opad�o.

��Opatruj teraz � powiedzia� Vuko, masuj�c d�o�, jakby porazi� go pr�d.

��Zatrzyma�e� krwotok? � zapyta� Fjollsfinn.

��Pr�bowa�em � mrukn�� Drakkainen, patrz�c, jak Norweg otwiera gliniane naczynie i nabiera czego�, co przypomina�o wat� cukrow�, i ok�ada tym ran�. � Wy�yje albo nie. Nie wymagaj za wiele. Sko�czy�em tylko kurs paramedyka bojowego. Co to jest to co�?

��Gniazdo pewnego gatunku owad�w � odrzek� Fjollsfinn, owijaj�c rannego szarpiami. � Chyba owad�w. Zawiera antybiotyki. Chyba. Odpowiednik naszej paj�czyny.

��Daj troch�. Mnie te� kto� dziabn��.

A potem idziemy sklepionymi korytarzami za cz�owiekiem w p�aszczu, o zniekszta�conej, pokrytej basztami czaszce ukrytej pod kapturem. Kto� prowadzi nasze konie, kto� inny niesie baga�e. Spalle ze wstrz�sem m�zgu podr�uje na noszach, ale jest ju� przytomny. Korytarz wznosi si� nad nami wysokim ostro�ukiem, poprzeplatany kolumnami i skomplikowanymi geometrycznymi liniami palmowego sklepienia. G�adkie �ciany hucz� �omotem kopyt i naszymi krokami.

Wewn�trz panuje surowy ch��d gotyckiej katedry.

Gotyk. Szczyt in�ynieryjnych osi�gni�� �redniowiecza. Istna erupcja matematyki i wy�szej sztuki budownictwa, wykonywanych w g�owie i patykiem na piasku oblicze� maj�cych sprawi�, by miliony cegie� w kilkudziesi�ciu skomplikowanych kszta�tach jak klocki lego z�o�y�y si� w strzelist� sylwetk�, wznios�y do nieba i by�y w stanie przekazywa� sobie nawzajem napr�enia konstrukcji, tak by budowle sta�y wiecznie. Czasem wznoszono je pokoleniami, przekazuj�c budowlane tajemnice w obr�bie rodu. Dziesi�tki lat.

Tu jednak nie ma �adnych cegie�, �adnych ��cze�, wszystko jest jak odlane z p�ynnego kamienia, g�adkiego niczym szk�o. Czasem tylko mijamy zro�ni�te ze sob� kolumny, przekrzy�owane �amane p�aszczyzny sklepie� albo nisz� ze schodami wwiercaj�cymi si� bez sensu w sufit lub boczny korytarz zw�aj�cy si� do punktu niczym negatyw wie�y.

Zupe�nie jakby zamek wyr�s� � jak organizm. Mam pytania.

Mam wiele pyta�.

Drog� o�wietlaj� nam rz�dy kinkiet�w, w kt�rych pe�ga b��kitny p�omyk podobny do gazowego. Naprawd� wiele pyta�.

Przed naszym przewodnikiem otwieraj� si� dwuskrzyd�owe wrota i wychodzimy na kru�ganek wewn�trz mur�w. Widzimy w dole w�skie przej�cia, jakby ulice, oraz wi�cej dach�w, wie�, rozet, pinakli i czo�ganek, �cian i okien triclinium. Wi�cej �uk�w, kolumn i balustrad.

Prowadz� nas schodami, korytarzami, potem ulic�. Jest nachylona do �rodka, gdzie ci�gnie si� rynsztok, ale nie jest zapchany odpadkami. W podcieniach wi da� wej�cia i drewniane szyldy na �a�cuchach. Ulica jest przysypana drobnym �niegiem, mijaj� nas przechodnie, lecz niewielu. Okutani futrami, spiesz�cy najwyra�niej w swoich sprawach, wychodz� z jednych drzwi i zmierzaj� do innych. Daj� nam przej�cie i niekt�rzy pozdrawiaj� Fjollsfinna, jednak nie ma w tym czo�obitno�ci. Nikt nie pada na kolana ani nie chyli si� w specjalnym uk�onie.

Jeszcze przez jaki� czas przemierzamy zau�ki w cieniu mur�w, otoczone kru�gankami podw�rce i kr�te ulice. Zamek jest miastem. Najbardziej podobnym do miasta ze wszystkiego, co tu widzia�em.

A potem zn�w zapadamy si� w g��b mur�w i klucz my korytarzami w�r�d g�adkich jak szk�o �cian, kr�conych kolumn i schod�w. Trafiamy do okr�g�ego, ma�ego pomieszczenia, z kt�rego nie ma drugiego wyj�cia. Fjollsfinn podchodzi do rz�du pokrytych ozdobami kutych �elaznych d�wigni i przek�ada najpierw jedn�, p�niej drug�. Gdzie� niedaleko rozlega si� g�o�ny plusk p�yn�cej wody i turkot, pomieszczenie drga i wyra�nie rusza do g�ry. Grunaldi i Sylfana przysiadaj�, chwytaj�c za bro�, konie zaczynaj� parska�. Od strony eskorty dobiegaj� nas st�umione �mieszki i chichoty. Spalle siada na noszach i obmacuje biodro w poszukiwaniu or�a, Sylfana unosi czarne brwi i obdarza mnie pytaj�cym spojrzeniem, �ciskaj�c r�koje�� miecza. My oraz Fjollsfinn i pi�ciu jego ludzi. St�oczeni w jad�cym gdzie� okr�g�ym pomieszczeniu, w�r�d ko�skiego zapachu i smrodu cia� przepoconych pod kolczugami i pancerzami. Kr�c� g�O� w� i uspokajam ich gestem d�oni.

�Spok�j. Nie teraz. Czeka�.

Winda jedzie w g�r� w�r�d turkotu i szcz�ku �a�cuch�w.

��Zamek stoi na zboczu, z kt�rego spada wodospad � odzywa si� Fjollsfinn. W jego g�osie nie ma pychy jak u van Dykena. Raczej duma kogo�, kto oprowadza go�ci po nowym domu. � Mamy wi�c ko�a wodne. W ca�ym zamku jest system przewod�w prowadz�cych wod�, k�

i przek�adni: poruszaj� d�wigi towarowe, �urawie, windy, otwieraj� drzwi. Nap�dzaj� czerpaki podaj�ce pociski do katapult na murach, miechy i m�oty w ku�niach, ko�a m�y�skie. To wszystko jest technologia, kt�ra tu istnieje w tej czy innej formie. Po��czy�em j� tylko w jeden system.

��Wi�kszo�� epokowych zmian to znane rzeczy po��czone w nowy system � zauwa�am. � Zazwyczaj po to, by zmusza�.

Odwraca si� do mnie i patrzy przez chwil� z namys�em.

��Ach tak. Doktryna nieingerencji. Tylko �e to jest doktryna badaczy. Ja ju� dawno nie jestem badaczem. I nie ja j� z�ama�em. Teraz jestem rozbitkiem. Mieszka�cem tego �wiata.

��Graczem?

��Nie bior� udzia�u w polityce. Nie si�gam po w�adz� nad krajem ani zw�aszcza kontynentem. Niech mnie pan nie miesza z tamtymi. To m�j dom. M�j azyl. Sza�as rozbitka. Mam to miasto, ale tu w wi�kszo�ci mieszkaj� uchod�cy. I wszyscy z w�asnej woli. Po kolei. Rozgo��cie si�, a potem b�dziemy rozmawia�. Ma pan wiele pyta�. Ja te�.

Z korytarza przez oszklone gom�kami okna wida� kolejne tarasy mur�w, las wie� i stromych dach�w, a dalej morze. Wci�� �wieci blade s�o�ce. Pstrykam w okr�g�� szklan� p�ytk�, du�o bardziej przejrzyst� ni� zwyk�e tutejsze m�tne szk�o. Odpowiada wysokim, �piewnym d�wi�kiem kryszta�u.

Otwieraj� si� przed nami nast�pne rze�bione i nabijane �wiekami wierzeje, wchodzimy do ogromnej, jasnej komnaty. Przez rz�dy okien wpada pow�d� dziennego �wiat�a, na �rodku stoi wielki st� z czarnego drewna obstawiony krzes�ami o wysokich oparciach i kominek, w kt�rym mo�na upiec ca�� owc�. Przed kominkiem niedu�y rze�biony stolik, kilka foteli i futra rzucone na pod�og�. Mi�o.

��Tam s� sypialnie. � Fjollsfinn wskazuje na �cian� pokryt� rze�bion� boazeri�. M�wi w j�zyku Wybrze�a. � Trzy z jednej strony, trzy z drugiej. Ka�da z �azienk� i toalet� oraz du�a �a�nia z wann� i saun�. Ludzie zwykle przybywaj� grupami i z pocz�tku czuj� si� nieswojo, chc� mieszka� razem. Tu zostawimy wasze baga�e i zjedziemy na d�. Zobaczycie, kt�r�dy wychodzi si� do miasta, i stajni�, gdzie zostan� wasze konie.

Troch� to wszystko przypomina meldowanie si� w hotelu. Jeste�my zdro�eni i zm�czeni, odprowadzamy i uspokajamy wierzchowce, a potem wnosimy swoje rzeczy do izb przy jadalni. Na stole pojawia si� kilka butelek i dzbany z piwem, piecze�, chleb i sery. Przek�ska na koszt hotelu. Nie mog� si� doczeka�, a� ka�� nam wype�ni� karty meldunkowe, �eby�my mogli wreszcie wzi�� prysznic i spotka� si� w barze przy pla�y. Omal nie wr�czam na koniec Fjollsfinnowi srebrnej marki.

Proponuje spotkanie u siebie za godzin� i zostawia nas samych.

W go�cinnej komnacie wygl�daj�cej jak wyj�ta z operetki o Kr�lu Arturze.

K�piemy si� w gor�cej wodzie � nie musz� ju� instruowa� za�ogi, jak dzia�aj� krany, bo by�y te� na drakkarze. Przebieramy si�, jemy, pijemy piwo.

��Co teraz b�dzie? � pyta Grunaldi. � Opowiada�em ci, jak tu jest. Sp�jrz na to wszystko. Jedzenie jest zbyt dobre. Woda za czysta. Domy za wielkie. Tamten ogr�d, kt�ry ja widzia�em, te� by� zbyt pi�kny. To jest nienaturalne. Powiem ci � celuje we mnie ogryzion� ko�ci� � �e ten Pie�niarz jest jak morska p�askuda, kt�ra wabi ryby w g��binach pi�knymi �wiat�ami. To jedzenie: w�cha�e�, pr�bowa�e� i m�wi�e�, �e nie jest zatrute. Ale ja nie wiem, czy tu si� w og�le obudzimy rankiem. W mojej izbie rosn� kwiaty! Zim�! Kto m�g�by zbudowa� co� takiego? Ile trzeba pieni�dzy i czasu, �eby naciosa� tyle kamienia!

��Czujesz si� tu dziwnie? Jak wtedy w ogrodzie? � py. tam. Je�li Grunaldi ma istotnie alergi� na magi�, to jest bezcenny. Stanowi niezawodny czujnik.

��Normalnie. P�yn��em po wzburzonym morzu. L�dowali�my na ska�ach. Wspina�em si� po murze. Zabi�em jednego m�a, a trzech powali�em. Skopali mnie. Bili�my si� potem na nabrze�u. Trafili strza�� w plecy. Wesz�o p�ytko, ale teraz mam podwi�zan� r�k�. Znam takich, kt�rzy narzekaliby przy l�ejszych ranach. Ale nie dusi mnie tak jak wtedy. M�wi� i my�l� jasno.

��Przyp�yn�li�my tu, �eby znale�� spos�b przeciwko kr�lowi W�y. I je�li nam si� uda, lodowe okr�ty pop�yn� na pomoc Domowi Ognia, kiedy tylko zejd� �niegi. Si�a, kt�ra pozwoli�a wznie�� ten gr�d, mo�e nam si� przyda�, je�li dobrze to rozegramy. Z tego, jak zachowuje si� ten cz�owiek, s�dz�, �e te� nienawidzi tamtych Pie�niarzy.

��U ciebie w kraju ludzie tak wygl�daj� jak on? � pyta niepewnie Sylfana.

��Oczywi�cie, �e nie. Odmieni�o go tutaj moc� uroczyska � odpowiadam. � Zrobimy tak: p�jd� i rozm�wi� si� z nim, a wy zosta�cie tu i odpoczywajcie. Poranieni i tak na nic mi si� nie zdacie. Nie rozumiecie te� mowy, w kt�rej do mnie przemawia.

Przebieram si�. Zak�adam �wie�� bielizn�, wyprane portki i kaftan. Nie ze wzgl�du na Fjollsfinna � po prostu to miejsce tak na mnie dzia�a. I nie przez jak�� magi� Lodowego Ogrodu, ale przez czyste, l�ni�ce posadzki, g�adkie meble, gor�c� wod�.

I myd�o w kostkach, najwyra�niej z dodatkiem jakiego� pachnid�a.

Za ca�� bro� bior� ze sob� n�, kt�ry wieszam na szelkach pod pach� pod kaftanem. Patrz� z aprobat�, gdy na pr�b� wyjmuj� kilka razy ostrze � kr�tkim, dyskretnym ruchem rodem z Sevillana S�uola des Armas Blancas.

Zabieram te� fajk� i nic mnie nie obchodzi, �e Skandy naw prze�yje szok.

A potem prowadz� mnie po kamiennych zielonkawych posadzkach, na kt�rych naturalne �y�y minera�u uk�adaj� si� w geometryczne wzory. Przez przej�cia i kolejne podw�rce, gdzie� na szczyt twierdzy.

Na wszelki wypadek przywo�uj� Cyfral.

Prowadzi�o go dw�ch ludzi, z kt�rych jeden nosi� si� jak typowy mieszkaniec Wybrze�a �agli, w sk�rzanych portkach i sznurowanej we�nianej kurcie z kapturem, przepasanej pasem, a drugi mia� przypuszczalnie str�j osobistej gwardii Fjollsfinna, z tunik� z wyhaftowanym znakiem drzewa narzucon� na kolczug� i w he�mie z nosalem i g��bokimi os�onami policzkowymi.

Fjollsfinn przyj�� go w okr�g�ej komnacie, w kt�rej mo�na by bez trudu zorganizowa� koncert albo publiczn� egzekucj�. Mia�a ze trzydzie�ci metr�w �rednicy, kominek na jednej �cianie by� wielki jak pieczara, na l�ni�cych posadzkach rozmieszczono wysypane �wirkiem wg��bienia, w kt�rych ros�y ozdobne krzaki i drzewka, z przeciwleg�ej �ciany szemra� ma�y wodospad, spadaj�cy do idealnie okr�g�ej sadzawki i op�ywaj�cy pomieszczenie korytem z l�ni�cego bazaltu. Nad g�ow� �ciany opasywa�a antresola z pe�n� tom�w bibliotek�, a nad tym wznosi�a si� kopu�a z sze�ciok�tnych kryszta�owych p�yt ukazuj�c niebo i coraz g�stsze chmury.

Fjollsfinn siedzia� w jednym z g��bokich foteli przy kominku i wsta� na jego widok.

��A s�oniki gdzie? � zapyta� Drakkainen z zainteresowaniem. � Na wybiegu?

Norweg wskaza� mu drugi fotel, ale nie zareagowa� nijak. Zreszt� jego zniekszta�cona twarz nie pozwala�a odczyta� �adnych emocji.

��Te� od dziecka chcia�em mieszka� w s�oniami. Jasno, przestronnie, wodospad, sadzawka, ro�liny. � Vuko wyj�� fajk� z kieszeni kaftana.

��Zbudowa�em sobie azyl � wyja�ni� Fjollsfinn. � Miejsce, w kt�rym m�g�bym do�y� swoich dni, usi�uj�c bada� ten �wiat. Bez ingerencji, kt�re tak ci� dra�ni�. Ale w tej chwili chcia�bym si� pozby� �J�dra ciemno�ci�. Nie podoba mi si� zako�czenie. Zw�aszcza w wersji filmowej.

��Chcia�by� si� pozby� �J�dra ciemno�ci�, bo nie podoba ci si� zako�czenie� � sparafrazowa� Drakkainen, ubijaj�c tyto� i staraj�c si�, �eby jego ton zabrzmia� mo�liwie terapeutycznie.

��Przynosimy na ten �wiat w�asne historie. Toposy, mity. A on si� nimi karmi. Tak jakby sko�czy�y mu si� w�asne, mam tak� teori�. W tej chwili my dwaj odgrywamy tu Kurtza i Willarda. Ja siedz� mi�dzy tubylcami i rzekomo tworz� tu jak�� ob��kan� utopi�, a ty przybywasz z zewn�trz, �eby zrobi� ze mn� porz�dek. W rzeczywisto�ci nie tworz� �adnej utopii. Po prostu wywalczy�em sobie ma�y skrawek na uboczu, �eby spokojnie mieszka�. Nie jestem Kurtzem. Nie interesuje mnie egzystencjalna strona ludzkiej natury ani nie nienawidz� cywilizacji. Ani naszej, ani tej. Mrok i zgroza to nie moja domena. Mnie interesuje ksenoetnologia. Natura tego �wiata. Jest niebezpieczna, ale ciekawa. Chc� wiedzie�, jak dzia�a, i obserwowa� to. Pokr�ci� g�ow�.

��Powinni�my zadawa� sobie pytania. Wtedy stopniowo wszystko nam si� wyja�ni.

��Dobra � zgodzi� si� Drakkainen. � Co to za zamek? Ty go zbudowa�e�?

Fjollsfinn wsta� i zaprowadzi� go na drug� stron� pomieszczenia. W�r�d krzak�w, mostkiem nad strumykiem, do okr�g�ego kamiennego sto�u. Na samym �rodku w zag��bieniu sta� ciosany kryszta� wielko�ci jab�ka, opieraj�c si� szpicem o blat, nakryty przezroczyst� kopu��. Wygl�da� jak olbrzymi diament, tylko sta� na wierzcho�ku, drwi�c sobie z ci��enia.

��To jest ziarno. Mia�em takie dwa, kiedy wydosta�em si� z lodu.

��Ziarno?

��Zawiera w sobie zamek. Musisz znale�� niewielki czynny wulkan i wrzuci� je do krateru. Nast�pi wybuch i erupcja. Ale ka�dy wytrysk lawy, ka�da bomba wulkaniczna b�d� mia�y cel. Zamek. Ziarno nada wulkanowi cel. Kiedy tylko lawa ostygnie, po dw�ch, trzech miesi�cach mo�esz przyp�yn�� i wej��. B�dzie gotowy, pod klucz. Wystarczy wstawi� drzwi i meble. Poruszy� to, co powinno by� ruchome, i skruszy� cienk� jak papier warstw� ska�y, kt�r� b�dzie przyro�ni�te do �cian. Gotowy zamek zakl�ty w ziarnie. Program, kt�ry obudzi wulkan i zmusi do urodzenia zamku. S� tu oczywi�cie b��dy. Ca�e korytarze i rejony, kt�re prowadz� nie wiadomo gdzie, schody do g�ry nogami, figury niemo�liwe i drzwi na suficie. Zdarza si�. Ale s� te� �azienki odlane w ca�o�ci z bazaltu i alabastru, w kt�rych p�ynie woda, gor�ce �r�d�a i wodospad p�yn�cy mi�dzy �cianami, w kana�ach, kt�re tylko czekaj� na ko�a wodne, szczeliny w skale, kt�rymi gaz p�ynie prosto do lamp, albo przewody dostarczaj�ce gor�ce powietrze. Zamek to �wietna rzecz, kiedy kto� czuje si� zagro�ony. Materializacja potrzeby bezpiecze�stwa przera�onego umys�u. Ja zosta�em o�lepiony, a potem wepchni�ty do oceanu i zamkni�ty w lodowej g�rze. Trwa�a zima. By�em kr�. �lep� i marz�c� o zamku, kt�ry by mnie ochroni�. Miesi�cami trwa�em w letargu, w lodowej ciemno�ci, �ni�c o pod�ogach, wie�ach i kru�gankach. Zna�em ka�dy za�om muru i ka�d� komnat�. Trwa�o to tak d�ugo, a� wyr�s� na mojej g�owie. My�la�em te� o lodzie. By�em lodem. Zrozumia�em l�d. Mog�em kaza� si� stawa� lodowi. A potem mog�em go kszta�towa�. Tworzy� izotopy o r�nych w�a�ciwo�ciach. Mog�em sprawi�, by przesta� topnie�. Mog�em w ko�cu zrobi� sobie z niego oczy i zacz�� widzie�. A kiedy po istnych eonach deprywacji sensorycznej tak panowa�em nad lodem, �e mog�em kaza� mu stopnie� i uwolni� mnie, w ka�dej d�oni trzyma�em ziarno. Dryfowa�em na krze z ziarnami w r�ku, a� przyp�yn��em tutaj.

��Ja by�em drzewem � powiedzia� Drakkainen tonem cz�owieka, kt�ry por�wnuje wra�enia z wakacji.

��S�ucham?

��Van Dyken przebi� mnie w��czni� i zakl�� w drzewo. Przez kilka tygodni by�em drzewem. Drzewem. Nie wiem jakiego gatunku. Osobi�cie nazywam je jesionami, ale pewnie fachowo nazywaj� si� inaczej. W ko�cu to nie s� ziemskie drzewa. By�o troch� podobne do oliwki.

��Van Dyken� To on mnie o�lepi�. Jeszcze w stacji. Powiedzia�em mu, �e jest zbrodniarzem. A on krzykn��, �e jestem �lepy, i moje oczy wybuch�y.

��Chyba marstonia pseudolistna � przypomnia� sobie Drakkainen. � Tak to si� nazywa. Wi�c wrzuci�e� to do wulkanu, a on wybuch� i lawa uformowa�a ca�e to grodzisko. Razem z toaletami, kominkami i maszkaronami na dachach. Dlatego �e przedtem my�la�e� o zamku?

��Tak.

��Rozumiem.

��Tak po prostu?

��Mieszkam tu ju� z p� roku. Co si� wydarzy�o w stacji?

��Nie. Teraz moja kolej. Co si� sta�o z reszt� ekipy? Z �zespo�em ratunkowym�, o kt�rym pisa�e� na �alnych kamieniach?

��Nie ma �adnej reszty ekipy. Ca�y rescue team to ja.

��Wys�ali ci� samego? Nie wierz�. Agencja nie dzia�a w ten spos�b. To wbrew wszelkim regu�om i zdrowemu rozs�dkowi.

��Zale�y kt�ra agencja. Ta, kt�r� masz na my�li, nie mog�a ju� wys�a� nikogo. Polityka. Midgaard to teraz strefa zakazana. Imperializm nie przejdzie. W �adnej postaci, zw�aszcza w wymiarze mi�dzyplanetarnym. W�a�ciwie dopiero co wygrali�my wojn� i teraz jest nam wstyd.Bardzo po europejsku. B�dziemy chroni� wszech�wiat przed pod�� ludzko�ci�. Oficjalnie ca�y program jest zamkni�ty. R�wnie� obserwacja bezza�ogowa. Nie wolno nam nawet zbli�a� si� do tej orbity. A nieoficjalnie chciano si� dowiedzie�, co tu si� dzieje, i zatrze� �lady. Nie pytaj, dlaczego w ten spos�b. Bo tak chcieli komisarze.

��Duval i ja wysy�ali�my raporty. Dop�ki stacja istnia�a. Za pomoc� bionicznych nadajnik�w typu radiolaria ze stratosferycznym modu�em wynosz�cym; zwyk�y balon z helem. Pewnie dlatego cokolwiek zrobili.

Zamilk� na chwil� i poprawi� pogrzebaczem drwa na kominie. Niebo nad kryszta�ow� kopu�� zasnu�o si� chmurami podobnymi do po��k�ej waty, za rz�dem ostro�ukowych okien na jednej �cianie na tarasowy ogr�dek w stylu japo�skim wielkimi p�atkami pada� �nieg. Wiotkie dywany topniej�cych p�atk�w zacz�y dryfowa� te� po morzu.

��Up�dzi�em akevitt. Prawdziwy, du�ski, z nieprawdziwych gruszek. Czasem osobi�cie robi� sobie frykadelki. Takie du�e, norweskie. Ale i szwedzki sk�ttbullar. Jeszcze ciasto z jab�kami i �ledzie w s�odkiej zalewie. Tu nie ma �ledzi, wi�c marynuj� jakie� inne ryby. W�a�ciwie pseudoryby. �ledzie nie powinny mie� ko�czyn, nawet szcz�tkowych. Brakuje papryki i cynamonu, nawet ich cebula to nie cebula. To jedyne, czego mi brakuje, lecz to jest Skandynawia mojego dzieci�stwa. Potem to wszystko i tak by�o w ten czy inny spos�b zabronione. Nie wiem, co si� dzieje teraz, ale i nie chc� wiedzie�. Nawet moje nostalgie s� jakie� takie wyidealizowane. Nie bardzo mam do czego t�skni�, odk�d mam ten zamek. Zapal ju� t� fajk�, przynios� akevitt i kieliszki.

postawi� na stole butelk� z bezbarwnego szk�a, wydmuchan� sprytnie, ze szklan� gruszk� wisz�c� wewn�trz na szklanym ogonku. Drakkainen przypomnia� sobie, �e kiedy by� dzieckiem, jego ojciec dosta� tak� sam� od jakiego� Norwega i twierdzi� potem, �e p�yn w �rodku by� nieopisanie obrzydliwy. Tyle �e Aaki mia� te� problemy z rakij�, pi� j� czasem dzielnie, �eby nie wyj�� przed Chorwatami na cieniasa, ale tak naprawd� uznawa� tylko fi�sk� w�dk�.

Fjollsfinn nala� p�yn do kieliszk�w, w powietrzu rozszed� si� dziwny zapach, owocowy niew�tpliwie, ale do gruszek by�o mu daleko. Butelka pokry�a si� szronem. Drakkainen dotkn�� jej, uni�s� i popatrzy� na majacz�c� wewn�trz gruszk�.

��Jest z lodu � zauwa�y�.

��Z p�stabilnego lodu. Nazwa�em go l�d-4. M�wi�em, �e jestem mistrzem lodu.

��Krystalicznej formy h2o? Ile tam mo�e by� kombinacji siatki krystalicznej, nawet je�li uk�adasz atom po atomie?

��Z niewielkim magicznym dodatkiem. h2o i czynnik �M�. Nawet zwyk�y l�d mo�e by� kilkudziesi�cioma rodzajami �niegu, mo�e by� twardy jak szk�o albo mi�kki jak plastelina. Wszystko zale�y od warunk�w fizycznych. Powiedzmy jednak, �e mo�emy zast�pi� temperatur� i ci�nienie innym czynnikiem, bardziej kontrolowalnym.

Wypili po lodowym kieliszku zimnego napitku. Drakkainen czujnie zerka� na grdyk� Fjollsfinna i z minimalnym op�nieniem prze�kn�� alkohol, a potem u�miechn�� si� z okropnym wysi�kiem. Aaki mia� �wi�t� racj�. To by�o obrzydliwe. Ale ojciec Drakkainena cz�sto mia� racj�. Taki ju� by�. Zbyt zbuntowany i aspo�eczny dla Skandynaw�w, zbyt rozs�dny i zimny dla S�owian. Vuko ni�s� przez �wiat jego przekle�stwo � spokojny indywidualizm i wieczn� niezgod� na absurdy. I te� cz�sto miewa� racj�.

��Ludzie Ognia nie p�kaj� � mrukn�� pod nosem. Wypi� do dna i podstawi� kieliszek. Fjollsfinn kiwn�� g�ow� z aprobat� i nala� im po nast�pnym.

��Czynnik �M�. Najpierw natkn�� si� na to Letherhaze. Przywi�z� ca�y kontener elektronicznych gad�et�w. Przer�nych: odtwarzacze, komputery, gps-y, konsole do gier i ca�y zestaw specjalnych mikroprocesor�w z wy�wietlaczami i czujnikami, zaprojektowanymi specjalnie tak, �eby mog�y si� zepsu� i pokaza�, dlaczego. W normalnych warunkach by�y to �maszyny do robienia ping�. Taki niedu�y grant na boku innych bada� od Nishima Biotronics. Okaza�o si�, �e przez jaki� czas dzia�aj�, dop�ki s� hermetycznie, pr�niowo zamkni�te. Rozk�ada� je w r�nych miejscach i sprawdza�, co si� dzieje. Tak znalaz� uroczysko. Pocz�tkowo interesowa�o go g��wnie to, �e elektronika psu�a si� tam szybciej. Hermetyczne pojemniki p�ka�y, uszczelki parcia�y im na poczekaniu. A potem zacz�y si� materializacje. Nie wiem dok�adnie, co si� sta�o, bo Letherhaze najpierw s�dzi�, �e zwariowa�, a p�niej to przez jaki� czas ukrywa�. Widywa� ludzi z Ziemi, za kt�rymi t�skni�. Jako materialne widma. Rozmawia� z nimi, kocha� si� z kobietami, kt�re zosta�y biliony kilometr�w st�d, ale by� przekonany, �e wariuje. Potem zacz�� eksperymentowa�. Najpierw zapala� ma�e ogniska si�� woli, materializowa� jakie� czekoladki, kt�re zjada�, kaza� kamieniom zamienia� si� w gwo�dzie. A w ko�cu opowiedzia� nam o tym. Zmaterializowa� butelk� whisky �Old Barley� i przyni�s� do stacji. Wybuch�a sensacja. Jasne, �e w pierwszej chwili mu nie wierzyli�my. Wariat. Tylko �e wszyscy przechodzili�my co miesi�c seri� test�w pod kierunkiem Passionarii Callo. Jeste�my cywilizacj� test�w i procedur. Je�li kto� stawia krzy�yki w odpowiednich krateczkach i z tabelki wynika, �e jest poczytalny, to znaczy, �e jest zdr�w, nawet je�eli widuje krasnoludki i rozmawia ze zmar�� babci�. Nawiasem m�wi�c, tak robi�a te testy jak za kr�la �wieczka: formularze i o��wki. Zacz�li�my wi�c bada� krasnoludki.

Nala� im po kolejnym kieliszku pseudogruszk�wki. Drakkainen z wysi�kiem prze�kn�� �lin�, ale pomy�la�, �e kiedy ciecz ju� przedrze si� przez �ci�ni�te gard�o, dobrze mu robi w �rodku.

��Byli�my band� uczonych. Taki ma dwie �cie�ki post�powania, kiedy natknie si� na co�, co jest sprzeczne z materializmem naukowym. Albo odwraca si� plecami, zatyka uszy, zamyka oczy i powtarza: �Artefakt, artefakt, nie istnieje, przypadkowe, nieistotne, niezgodne, nie ma�, albo wymy�la napr�dce akademick� teori�. Powsta�y �pola kreatywne�, �transmutacja intencjonalna�,�metarzeczywisto�ci taumaturgiczne�. Goddehehe magia ubrana w akademicki be�kot natychmiast zrobi�a si� do przyj�cia. Rzecz jasna, wszystkie te teorie pojawi�y S1C razem ze sklecon� na kolanie terminologi�, bo, jak to si� m�wi, brakowa�o nam �derywat�w semantycznych�. Dlatego przypuszczam, �e nikt nie m�g� poj�� z naszych raport�w nic sensownego poza tym, �e za�ogastacji Midgaard ii przypuszczalnie znalaz�a okaza�� koloni� grzyb�w podobnych do psylocyble. Teorie sz�y coraz dalej, przy kolacji kr�lowa�y �postulaty neoplato�skie�, �hiperkreacja� i tym podobne. Doszli do wniosku, �e uroczyska to miejsca, w kt�rych �wiat przybiera prawdziw�, woln� od pseudoobiektywizmu form�. Ma styczno�� z rzeczywisto�ci� plato�skiej idei, innymi s�owy, �e jest wyj�ciem z jaskini materializmu. To miejsca, w kt�rych wszystko mo�e si� sta� wszystkim, wystarczy tylko ukszta�towa� je wol�. To by�a tylko jedna z teorii, a sklecili ich z siedem i �arli si� o nie. Okaza�o si�, �e kiedy naznosili�my do bazy ziemi z uroczysk, ro�lin, grzyb�w i pr�bek, to zacz�li�my robi� cuda i tam. Personel badawczy wysy�a� w powietrze fireballe, zamienia� ptaki w kamienie, van Dyken, kt�ry jest zupe�nie fanatycznym ateist� i �wirem, codziennie replikowa� cuda Jezusa, przemienia� wod� w wino, chodzi� po wodzie, rozmna�a� chleb i ryby, przy posi�kach urz�dza� parodie mszy, na kt�rych zmienia� Duvalowi pieczywo w kawa�ek surowego mi�sa, a wino w krew, g��wnie po to, �eby go dra�ni�, bo okaza�o si�, �e ten jest w duchu wierz�cy.

Wypili. Drakkainen uzna�, �e do tej niedorobionej hru�kovicy da si� przywykn��.

��Jak dosz�o do rzezi?

Fjollsfinn znieruchomia� na chwil�, unosz�c �lepe, wype�nione b��kitnym lodem oczodo�y.

��Do rzezi? To nie by�a rze�, tylko seminarium. I s�dzi�em, �e tylko Duvala i mnie zamordowano.

��Stacja jest pusta i zrujnowana. Na miejscu znalaz�em cztery trupy. Duvala zamieniono w drzewo, jak mnie. Letherhaze i Zavratilova zostali �ci�ci u st�p pos�gu Halleringa do po�owy spetryfikowano, zmieniono w kamie�. Dach by� zburzony, wrota wysadzone. Na miejscu pozosta� jeden upi�r uroczyska, z gatunku �abo-diabe� tasma�ski. Upiora zlikwidowa�em, Duvala �ci��em, pozosta�e szcz�tki znios�em do budynku stacji, kt�ry spali�em. Jestem tu po to, by posprz�ta� po waszych seminariach, Fjollsfinn. Gdzie podzia�a si� reszta? Zlokalizowa�em ciebie i van Dykena. Brakuje mi Ulrike Freihoff i Passionarii Callo.

Fjollsfinn opar� si�, masuj�c twarz, ostro�nie przetar� palcami lodowe powieki, potar� czo�o i delikatnie dotkn�� stercz�cych mu na g�owie wie� i don�on�w.

��Spali�e�� Bo�e, wszystkie moje notatki, wszystkie pr�by� Dobra. P�niej. Pojawi�y si� dwie frakcje. Kiedy dotar�o do nas, co to jest, wi�kszo�� uwa�a�a, �e to zjawisko skrajnie niebezpieczne. Wi�kszo��, bo ja i Duval byli�my wr�cz zdania, �e odkrycie jest akurat tego rodzaju, kt�re nale�y wrzuci� do nieczynnego wulkanu i zala� betonem. Ale troje z nas uwa�a�o inaczej.

Milknie na chwil� i patrzy w ogie�.

��Van Dyken, Freihoff i Callo. Ich zdaniem odkryli�my co�, co jest absolutnym Kamieniem Filozoficznym. Kluczem do przysz�o�ci. Odkryciem wszech czas�w. Prometejskim ogniem i tak dalej. I nawet nie chodzi�o im o obfito�� d�br, koniec g�odu i dobrobyt dla wszystkich. Najbardziej cieszy�o ich to, �e teraz mo�na zi�ci� republik� filozof�w. Odkurzy� te wszystkie cudowne, niewykonalne idee spo�eczne, kt�re rozbi�y si� o natur� ludzk�. Stworzy� nowego, lepszego cz�owieka i nowy, lepszy swiat. Maj�c magi� w r�kach, mo�na tworzy� utopie. Kiedy natura ludzka stanie na drodze, mo�na j� ukszta�towa� jak plastelin�. Koniec nietolerancji, przemocy, nier�wno�ci, n�dzy i chor�b. Utopia. Znowu milknie.

��Na domiar wszystkiego okaza�o si�, �e kontaktuj� si� z� jak to nazwali� bytem metakreatywnym. Miewali�my bardzo ostro�ne kontakty z miejscowymi, nawet z nimi handlowali�my, �eby uzyskiwa� artefakty, zbiera� informacje o j�zyku, pobiera� materia�, mieli�my me chaniczne analizatory, nakr�cane spr�yn� jak patefo ny, kamery na optycznym no�niku, rejestratory d�wi�ku Ale to si� odbywa�o w pe�nym kamufla�u, pod kontrol� i rzadko. A tamta istota przysz�a po prostu do stacji. Spo tykali si� z ni� w lesie.

��Jednooki karze� na dwuko�owym w�zku zaprze �onym w os�a? � przerwa� gwa�townie Drakkainen. � Sprzedawca magicznych artefakt�w? Niejaki Kruczy Cie�?

��Nie wiem. Nie widzia�em go. Nawet nie wiem, jakiej p�ci by�a ta istota. Tylko van Dyken, Freihoff i Callo j� widzieli. Nie wiadomo nawet, czy to by�a jedna istota i czy to w og�le by�a istota, czy mo�e co�, co si� wygenerowa�o z uroczyska. Twierdzili natomiast, �e s� tu �byty metakreatywne�, kt�re ca�kowicie popieraj� to, co oni chc� zrobi�. Do��, �e �arli�my si� potwornie. Nie zamierzali odpu�ci�, tylko natychmiast przyst�pi� do eksperyment�w na miejscowych, a potem znale�� spos�b, by przenie�� czynnik �M� na Ziemi�. Duval strasznie si� gryz�. Powiedzia� mi na osobno�ci, �e musimy ich jako� spacyfikowa�. Unieszkodliwi�. A je�li to nie b�dzie mo�liwe, bo po tych le�nych spotkaniach nabrali du�ej bieg�o�ci w niech b�dzie �metakreacji intencyjnej�, zamierza� wysfec dwie radiolarie. Domy�li�em si�, o co mu chodzi. Dwa kryptonimy kodowe. Jednego dnia trzykrotne els, drugiego dnia trzykrotne fomp.

��Trzykrotne �Elloi Llamah Sabahtani�: og�oszenie re�ymu krytycznego i kwarantanny, a potem trzykrotne �Fire On My Position�: autodestrukcja � przet�umaczy� powoli Drakkainen. � Wys�a�?

��Nie wiem. Wszcz��em z nimi k��tni�. W ramach seminarium. �eby odwr�ci� uwag�. Duval wyszed� niepostrze�enie do szopy, gdzie mieli�my sekcj� ��czno�ci. Nie wraca� bardzo d�ugo, w ko�cu zrozumia�em, �e co� si� sta�o. Wybuch�a awantura, w kt�rej si�gni�to po magi�. Tamci wepchn�li pozosta�ych do s�siedniego pomieszczenia i zablokowali drzwi za pomoc� telekinezy, ja uderzy�em Freihoff �tarcz��, takim jakby polem telekinetycznym, i przebi�em si� do drzwi. Duvala nigdzie nie by�o. Uciek�em ze stacji. Dopadli mnie na wybrze�u, na klifie. Walczyli�my. W gruncie rzeczy� na �nie�ki. Je�li cz�owiek si� skoncentrowa�, to kula �niegu uwalnia�a gwa�townie wod�r i tlen, po czym eksplodowa�a. Freihoff stworzy�a piorun kulisty, przez chwil� odpychali�my go to w jedn�, to w drug� stron�, wy�adowanie porazi�o mi r�k�. Van Dyken mnie dopad� i sprawi�, �e moje oczy wybuch�y. A potem zepchn�li mnie z klifu i zamkn�li w lodzie. Reszt� wiesz.

��els i fomp � powt�rzy� Drakkainen. � A zareagowali jak na sam, �Salvate Me�. Co� tu nie gra. Kto zna� kody dost�pu do radiolarii?

��Duval i Hallering.

��I obaj nie �yj�. Mniejsza z tym. O tym twoim Lodowym Ogrodzie zaczyna by� g�o�no. Na Wybrze�u Gryf�w i Pustkowiach Trwogi, gadaj� o tym w Wilczym Zewie, w �mijowym Gardle i innych portach. Van Dyken ci� znajdzie. Teraz zbiera armi�, podporz�dkowa� ju� Ludzi W�y i wiosn� b�dzie chcia� podbi� ca�y kraj a� p0 Wybrze�e. Trzeba go zatrzyma�. Wsp�pracuj� z klanem Ludzi Ognia, kt�rych zamierza podbi� jako pierwszych. Musimy zneutralizowa� van Dykena.

��Mam tu nieca�y tysi�c ludzi. Z tego mo�e ze czterystu zdolnych do noszenia broni. Byliby w stanie utrzyma� zamek nawet przeciwko przewa�aj�cym si�om, ale jak mia�bym zatrzyma� regularn� armi�? Ilu ma tych Ludzi W�y?

��Trudno powiedzie�. Porywa dzieci i zmienia je w maszyny bojowe. Zbiera te� ludzi z innych klan�w, pos�uguj�c si� czym� w rodzaju hipnozy. Powiedzmy, �e mo�e wystawi� powy�ej dw�ch i nie wi�cej ni� pi�� tysi�cy ludzi. Nie przyszed�em tu szuka� sojuszu. To nie tak. Proponuj� ci walk� o �ycie. Przecie� nie zostawi ci� w spokoju. Ma swoich pomagier�w szpieguj�cych na wybrze�u, wiem, �e gromadzi �rodki do walki przeciwko innym Czyni�cym. A o ile zd��y�em si� zorientowa�, lokalnych jest niewielu i nie stanowi� sp�jnej si�y. To raczej pustelnicy albo mnisi. A to znaczy, �e uwa�a za mag�w tylko nas � Ziemian. Ciebie, mnie, Callo i Freihoff. Nawiasem m�wi�c, sk�d te talenty? Dlaczego ka�dy z naszych zostaje od razu mistrzem magii, a miejscowi w�adaj� tym gorzej od nas?

��Mam teorie. I tylko tyle. �adnej sp�jnej odpowiedzi. Wed�ug jednej z nich kluczem jest wizualizacja. Miejscowi tkwi� technologicznie w epoce, kt�r� mo�na por�wna� do rozwini�tej staro�ytno�ci albo do �redniowiecza.

Zale�y, kt�ra kultura i pod jakim wzgl�dem. Ale istotne jest to, �e ci ludzie pozbawieni s� wiedzy wirtualnej. Znaj� i umiej� sobie wyobrazi� tylko to, co widzieli na w�asne oczy, a przy ich mo�liwo�ciach podr�owania to niewiele. Tu tysi�c kilometr�w pokonuje si� w ponad miesi�c. I to w najlepszym wypadku. My natomiast pochodzimy z cywilizacji medialnej. Obrazkowej. Ka�dy z nas wie, jak wygl�da helikopter albo mumia Tutenhamona, albo cz�steczka wody, albo powierzchnia Ksi�yca, nawet je�li nigdy nie ruszy� si� z Lillehammer. Wie, co rekin ma w �rodku, albo jak wygl�da funkcjonuj�cy nap�d antygrawitacyjny, albo g�owica j�drowa, krwinka czy kom�rka ro�linna. Nawet je�li nie do ko�ca rozumiemy, jak co� dzia�a, i tak przynajmniej to widzieli�my w telnecie, w grach i filmach. Pokazywali nam w szkole. Widzieli�my, wi�c potrafimy sobie wyobrazi�. Tutejsi nie wiedz� ca�ej masy rzeczy, bo nie mieli szansy ich zobaczy� albo si� o nich dowiedzie�. My wiemy nawet, jak wygl�da ca�a masa zjawisk i rzeczy, kt�rych w og�le nie da si� zobaczy�. A prawdopodobnie wizualizacja ma zasadnicze znaczenie dla sterowania procesem. By� mo�e ta si�a te� musi zobaczy�, w g�owie maga. Czymkolwiek jest, nie reaguje na proste komendy s�owne w rodzaju �stoliczku, nakryj si�.

��A niby dlaczego? Miejscowi przecie� wiedz�, jak wygl�da stoliczek, kie�basa i dzban z piwem. Mo�e nie ogl�dali �Jak to powstaje?� w telnecie, ale w takich kwestiach nie maj� problem�w z wizualizacj�.

��A ty umiesz zrobi� taki numer? Zmaterializowa� co� z niczego? Akurat ta sztuczka by�aby szczeg�lnie trudna. Teoretycznie �ywno�� da�oby si� sk�d� teleportowa�, trzeba tylko wiedzie� dok�adnie, sk�d i jak. Ewentualnie przetworzy� co� z otoczenia, z ro�lin i zwierz�t, tylko �e tu trzeba by wyobrazi� sobie ca�y proces na poziomie molekularnym. W zasadzie mo�liwe, ale piekielnie trudne. Sko�czy�by� z toksyczn�, p�yw� kie�bas� pokryt� sier�ci�.

��Mniejsza o kie�bas�. Van Dyken ro�nie w si��. Je�li nie zrobimy z nim porz�dku, kupisz sobie najwy�ej par� miesi�cy. Do lata b�dziesz mia� tu Termopile. To bestia. Rze�nik. Robi regularne czystki etniczne i pacyfikacje, tresuje swoich ludzi, �eby nie mieli �adnych moralnych hamulc�w. Nak�ania ich do kanibalizmu i kazirodztwa, masowe tortury i egzekucje to w jego kraju rozrywka. I jedynym prawem jest jego s�owo. Zwariowa�, rozumiesz? Dojecha� do etapu, w kt�rym Hitler sam by poszed� do psychiatry, i ca�y czas jest przekonany, �e kontynuuje eksperyment. Naukowy i artystyczny. �apie dzieci, uzale�nia je i indoktrynuje za pomoc� magii, a potem pakuje do wn�trza bionicznego, p�ywego pancerza. Robi z nich androidy bojowe. Dzieci do dwunastego roku �ycia i m�odsze. Tego chcesz dla swoich ludzi? Dla swojego miasta? Tego chcesz dla Lodowego Ogrodu? �Aleo he polis� w przysz�ym roku? Nawet je�li zostaniesz ewakuowany, ci, kt�rym da�e� tu dom, zostan�. B�d� wcieleni do jego ob��kanej armii, zatorturowani, oblani smocz� oliw� i spaleni �ywcem albo po�arci. Van Dyken zawsze sk�ada ofert� w stylu Mehmeta Zwyci�zcy: albo kapitulacja, ho�d i podporz�dkowanie, albo ca�kowita masakra. A ja nie mog� przeprowadzi� ewakuacji, dop�ki van Dyken �yje. Polej. Staram si� unaoczni�, �e van Dyken to nie jest wy��cznie m�j problem. Nie masz co marzyc o jakiejkolwiek neutralno�ci.

Fjollsfinn patrzy� na niego swoj� niesamowit� mask�, z oczodo�ami zalepionymi lodem i koron� baszt na g�owie, przygryzaj�c w zamy�leniu warg�. Drakkainen wyobrazi� go sobie na ulicy Pary�a, jak siedzi przy kawiarnianym stoliku, i zrozumia�, �e z t� ewakuacj� te� nie b�dzie tak prosto.

��Nie jestem pewien, czy to s� po prostu naro�l� na czaszce i czy da�oby si� je usun�� � powiedzia� Norweg z namys�em, jakby czyta� w my�lach zwiadowcy. � A przez te lodowe protezy widz� w zasadzie normalnie. Je�li dostan� bioniczne implanty, b�d� do ko�ca �ycia patrzy� na �wiat jak na mozaik� pikseli. Ewakuacja nie budzi we mnie dzikiego entuzjazmu. A co do zagro�enia, to wcale nie jestem taki pewien. Zdobycie Lodowego Ogrodu z morza si�ami pi�ciu, a nawet dziesi�ciu tysi�cy ludzi wcale nie b�dzie takie �atwe. Nie chc� od razu powiedzie� �niemo�liwe�, ale ci�nie mi si� to na usta. Mam swoje sposoby i od pocz�tku bra�em pod uwag� mo�liwo�� obrony. Lodowy Ogr�d jeste�my w stanie obroni�. Pokona� jego armi� w polu � ju� nie. B�dzie musia� dokona� gigantycznego wysi�ku logistycznego. Je�li spr�buje desantu, nie zdo�a nawet doprowadzi� armii pod mury. Znam wszystkie miejsca, w kt�rych mo�na l�dowa� na tej wyspie, i mam je pod kontrol�. Ci, kt�rych nie spal� na pla�ach, b�d� musieli przedrze� si� przez jedn� z trzech g�rskich prze��czy, ca�y czas pod ogniem z niedost�pnych stanowisk. Je�li uderzy z morza, po�amie sobie z�by na przedpiersiach. Poniesie gigantyczne straty. Uwa�am, �e to najlepszy spos�b, �eby go zneutralizowa�. Niech uderzy na Lodowy Ogr�d. To b�dzie koniec jego imperium. Natomiast co do po�o�enia wyspy, wcale nie jest takie powszechnie znane. Owszem, w portach opowiada si� r�ne historie, ale to s� bajki. Zreszt� wiele z nich sam rozpuszczam. Morscy awanturnicy nie s� w stanie zrobi� mi krzywdy. Zazwyczaj wi�kszo�� zostaje i zasila moj� populacj�.

��On spali Wybrze�e �agli, Fjollsfinn. Zamiast weso�ej przedfeudalnej spo�eczno�ci lu�no powi�zanych klan�w woj�w i wolnych kmieci b�dziesz s�siadowa� z totalitarnym cesarstwem W�y czy czym� w tym rodzaju. Nie b�dzie wtedy mowy o pi�ciu tysi�cach wojownik�w na stu okr�tach. Je�li zechce, to ci� zarygluje na morzu i zag�odzi. Albo wystawi flot�, jakiej �wiat nie widzia�, po czym spali ci ten zamek z morza, spoza zasi�gu twoich katapult. U�ywa broni biologicznej. Usi�uje hodowa� smoki. I pewnego dnia mu si� uda. Pieprzone lataj�ce, ziej�ce ogniem wywerny. Je�li dasz mu czas, stanie si� niepokonany.

��Ale uderzenie na niego si�� dodatkowych trzystu wojownik�w niczego nie zmieni.

Drakkainen westchn�� i wystuka� fajk� o ruszt kominka. Ten gest jako� go wzruszy� � jak wspomnienie dobrze znanego, lecz zaginionego �wiata. Kominek z p�on�cymi polanami, fajka wypalona w wygodnym fotelu.

��Czego ty chcesz, Fjollsfinn? Urlopu naukowego? Emerytury? I my�lisz, �e cz�owiek, kt�ry ci� o�lepi� i zamkn�� w lodzie, zapomni o tobie, kiedy nabierze pewno�ci, �e �yjesz?

��Chc� kontynuowa� badania. Dla siebie. Dla poznania. I trzyma� si� na uboczu. Mam ku temu powody Przynios�e� mi wie�ci, kt�re zburzy�y m�j spok�j. Nie mog� wys�a� wszystkich si� na pomoc tym Ludziom Ognia. Nie mog� os�abi� za�ogi Lodowego Ogrodu. Chc� pom�c, ale nie w ten spos�b. Zostawmy to. Zastan�wmy si�, wr��my do tego tematu jutro. Trzeba wymy�li� co� lepszego.

Drakkainen poderwa� si� i schowa� fajk� do kieszeni. Fjollsfinn uni�s� swoj� upiorn� twarz z wyrazem jakiej� bezradno�ci.

��Ju� wychodzisz? Dlaczego?

��Id� do miasta � obwie�ci� Drakkainen. � Po�azi� po sklepach, wpa�� do baru na par� piw, pomy�le�.

��S�ysza�e� o Pie�ni Ludzi? I o martwym �niegu?

��Tak. Globalna epidemia �pi�czki, kt�ra ko�czy si� powszechn� amnezj�.

��Koniec kultury. Koniec rozwoju. Ca�kowity reset. Wszyscy zaczynaj� od pocz�tku, od etapu odpowiadaj�cego mniej wi�cej naszemu si�dmemu wiekowi w Europie. Nie znaj� swoich bliskich, nie znaj� nawet miejsc, w kt�rych si� budz�. Jedyne, co pami�taj�, to epos zwany Pie�ni� Ludzi. Podstawowa wiedza praktyczna. Dlatego nadal umiej� ku� �elazo, budowa� �odzie i domy, znaj� j�zyk i potrafi� uprawia� zbo�e.

Podni�s� na Drakkainena swoje lodowe oczodo�y wype�nione szklistym b��kitnawym materia�em.

��To nadchodzi, kiedy ten �wiat zaczyna si� nadmiernie zmienia�, kiedy zaczyna si� przekszta�ca� i traci� r�wnowag�. Zauwa�y�e�, �e tu nie ma rozwoju? Nie ma d��no�ci do post�pu? To dlatego, �e w odpowiedzi na post�p pojawia si� martwy �nieg. Reaguje na brak r�wnowagi i uruchamiaj�cy si� zbyt intensywnie rozw�j. Na zmian�. A my jeste�my czynnikiem, kt�ry zaburza r�wnowag�. Jeste�my zmian�. Jedyna szansa to siedzie� cicho i nie zmienia� tego �wiata. Inaczej sprowadzimy na niego zag�ad�. Usi�uj� bada� Pie�� Ludzi i wszystko, czego da si� dowiedzie� na temat martwego �niegu. Dowiedzia�em si� niewiele, bo ostatni raz to si� wydarzy�o ponad trzysta lat temu. Ale wiem, �e mechanizm tego �wiata przez jaki� czas toleruje odst�pstwa od Pie�ni Ludzi. Znosi nawet do�� du�e ingerencje, dop�ki nie pojawi si� zbyt wiele globalnych konsekwencji. Zmian, po kt�rych �wiat przestaje by� sob� i zmienia si� raz na zawsze. Wed�ug mnie van Dyken ju� jedzie po bandzie. Je�li staniemy z nim do walki z takim samym zaanga�owaniem �rodk�w, uruchomimy ten mechanizm.

��Ale je�li go nie zatrzymamy, on go sam uruchomi. � Drakkainen spojrza� na rozm�wc�. � Dobra. Wr��my do tej rozmowy jutro. Jestem zwyczajnie zm�czony. Id� do moich ludzi, �eby ich uspokoi�, a potem przejd� si� do miasta. Nie masz jakiego� planu miasta albo czego� w tym rodzaju?

��Chaotyczny rozk�ad twierdzy to moja bro�. W naszych czasach taki plan to rzecz �ci�le tajna. Gdyby wpad� w �apy van Dykena, straci�bym jeden z atut�w. Dam ci co� lepszego. Dam ci ptaka.

Zagwizda� i spo�r�d li�ci jednego z ozdobnych krzew�w wylecia� ptaszek wielko�ci wr�bla, ale we w�ciek�ym neonowo��tym kolorze, kt�ry wp�dzi�by ka�dego kanarka w kompleksy. Przysiad� na wyci�gni�tej d�oni Fjollsfinna, kt�ry pog�adzi� go jednym palcem.

��Zawsze b�dzie w pobli�u. Wystarczy, �e zagwi�d�esz. A potem powiedz w j�zyku Wybrze�a �dom�, a on ci� zaprowadzi do twojej kwatery. Je�li b�dziesz chcia� przyj�� tutaj, powiedz �Fjollsfinn�. Nie zrobi ci wycieczki po mie�cie, ale przynajmniej si� nie zgubisz, bez wzgl�du na to, gdzie p�jdziesz. Za murami znajduje si� Lodowy Ogr�d. Nie chod� tam. To moje uroczysko. Moja wyl�garnia czynnika �M� uwi�zionego w lodowych ro�linach. Wygl�da jak ogr�d z lodu. Nie wchod� tam, a szczeg�lnie nie pozwalaj swoim ludziom.

Drakkainen wr�ci� do swojej kwatery za trzecim czy czwartym rz�dem mur�w, pod��aj�c za migoc�cym niczym jaskrawo��ta iskra ptaszkiem. Warfnir i Spalle chrapali w ��kach, a Grunaldi i Sylfana tkwili w fotelach przed kominkiem, poci�gaj�c piwo. Ucieszyli si�, �e �yje, ale �adnemu z nich nie chcia�o si� nigdzie wychodzi�. Oboje mieli pod r�k� miecze, Sylfana jeszcze dodatkowo na kolanach klejony okr�towy �uk i ko�czan pe�en strza� oparty o fotel. Oboje zerkali co chwil� na drzwi. Zabra� wi�c sakiewk� i poszed� sam. Prosto w kamienny labirynt, pod padaj�cym wielkimi p�atkami �niegiem. Ptaszek czeka� na niego na parapecie, a potem pod��y�, znowu fruwaj�c mu nad g�ow�, kilka krok�w z przodu.

Nie mia� poj�cia, dok�d idzie, cieszy�o go to, �e jest sam i przemierza korytarze, kru�ganki, ulice i dziedzi�ce bez �adnego g��bszego celu. Nie musia� si� skrada�, walczy� ani nikogo �ledzi�. Po prostu szed� przed siebie jak turysta, kt�ry po raz pierwszy odwiedza miasto.

Ulice w�skie, chaotyczne, klucz�ce pomi�dzy murami i �cianami budynk�w. Czu� si� jak w jednym z historycznych miasteczek Dalmacji. Mo�e w Primo�tenie albo Trogirze. Tylko brakowa�o tu t�umu turyst�w, a przechodnie nosili miecze, futrzane peleryny z kapturami i buty z rzemieniami oplataj�cymi kostki. Zreszt� nie by�o ich bardzo wielu.

Miasto �y�o, ale inaczej ni� nadmorskie pi��setletnie star�wki Dalmacji. Rzecz jasna, nie by�o tu wodorowych skuter�w, sklep�w z pami�tkami, lodziarni ani bia�o-czerwonych parasoli Karlova�ko. Ale nie by�o to te� prza�ne wczesne �redniowiecze Wybrze�a �agli. Razem z o�owianym niebem sypi�cym �niegiem nadszed� wczesny zmierzch i na ulicach zap�on�y latarnie. Czw�rgraniaste, o szybkach z kryszta�u, nakryte daszkami z prze�wituj�cego bazaltu, wyrasta�y z muru na kamiennych wspornikach, jak zagi�te pod k�tem prostym �odygi, puste w �rodku, kt�rymi p�yn�� gaz ziemny. Zobaczy� te� cz�owieka, kt�ry je zapala� � w futrzanej pelerynie i dziwacznym nakryciu g�owy, wygl�daj�cym jak cylinder z futra, ozdobionym futrzan� opask� z oplotowymi okuciami. Mia� w d�oni tyczk� z hakiem i p�on�cym lontem umocowanym �rub�. Odci�ga� metalow� d�wigienk� u podstawy lampy, a potem wtyka� knot przez otw�r w dole i gaz fuka� b��kitnym p�omykiem. A potem latarnik odchodzi�, stukaj�c w bruk swoj� tyczk�.

Drakkainen chodzi� ulicami, wspina� si� po kamiennych schodkach na mury, mijaj�c rzadko rozstawionych stra�nik�w w kapalinach i futrzanych kaftanach, na kt�re mieli narzucone kolczugi, a na to wszystko lu�ne p��cienne tuniki z kontrastowym znakiem bezlistnego drzewa. Grzali si� przy �elaznych koszach pe�nych roz�arzonego w�gla drzewnego i koksu i spogl�dali w ciemno��, w kt�rej hucza�o i po�yskiwa�o zimowe morze. Kilka razy opar� si� o blanki i patrzy� w nocny horyzont, my�l�c o drewnianej twierdzy zwanej Dom Ognia, dla kt�rej nie by�o ratunku. O m�odym styrsmanie zwanym Atleif Krzemienny Ko�. O szale�stwie swojego rodaka, kt�re powinien by� powstrzyma�, ale nie potrafi� i wci�� nie wiedzia� jak.

Ma�y ��ty ptaszek przysiad� obok niego na blankach, a morski wiatr rozwiewa� mu nastroszone pi�rka.

Potem znowu kluczy� zau�kami i uliczkami. Kilka razy wchodzi� w miejsca, w kt�rych spotyka� tylko pojedynczych przechodni�w, najwyra�niej spiesz�cych gdzie� dalej, jednak poza tym wydawa�o si� tu pusto, a w�skie okienka wbudowanych w bry�� twierdzy kamieniczek by�y ciemne i zimne.

Trafi� do ma�ego rybackiego portu, otulonego obronnymi murami, gdzie na pirsie siedzieli rz�dem ludzie z linkami do �owienia ryb. Potem do o�wietlonej hali targowej, gdzie pod sycz�cymi gazowymi lampami przechadza� si� w�r�d kamiennych stragan�w. Sprzedawano ubrania, naczynia, bi�uteri�, w�dzone ryby i mi�so obok broni i bel tkanin. Towary nie odbiega�y od tego, co zwykle mo�na by�o tu kupi� na straganach, ale i tak co chwil� Drakkainen natyka� si� na anachronizmy, jakby w Lodowym Ogrodzie kie�kowa� dziewi�tnasty wiek. Wiek pary, gazowych latarni, skomplikowanych przybor�w codziennego u�ytku, kutych z taniego i dost�pnego �elaza, powszechnej dost�pno�ci zamorskich towar�w o kilka dni �eglugi znajdowa� si� �wiat drewnianych dwor�w, gdzie ogryzano mi�so od ko�ci, �piewano sagi i zamykano si� za solidnymi cz�stoko�ami przed groz� nocy i zimnej mg�y. Tutaj przechadzali si� mieszka�cy kamieniczek, kt�rzy mieli w domach wanny, korzystali z fryzjera, szyli z futra cylindry i palili drewno w kominkach g��wnie dla dekoracji, bo w pod�ogach p�yn�o ciep�o u�pionego wulkanu.

Zmiany.

Zmiany, kt�rych ten �wiat nienawidzi�. I got�w by� sprowadzi� kl�tw� martwego �niegu. Vuko zacz�� si� obawia�, �e o�wietlone noc� ulice, ciep�a woda w kranach i sklepy mog� narusza� r�wnowag� nie mniej ni� ob��kane legiony van Dykena, jego smoki i dzieci zakl�te w �elazne kraby.

Znalaz� w ko�cu tawern�. Mia�a kilka du�ych sal o beczkowym sklepieniu, ci�kie drewniane i kamienne �awy, kominek z rusztem, na kt�rym obraca�a si� l�ni�ca, przyrumieniona tusza, a nawet by�o paru kelner�w przepasanych bia�ymi chustami, roznosz�cych cynowe kufle na drewnianych tacach i przyjmuj�cych zap�at�. Kolejny anachronizm.

Lokal m�g� r�wnie dobrze znajdowa� si� wsp�cze�nie na Ziemi, najwy�ej uchodzi�by za nieco wystylizowany. Zjad� kolacj� � ma�ego pieczonego ptaka, zaskakuj�co twardego i �ykowatego, wyro�ni�ty placek chleba na zakwasie, dzban piwa. Dla samej przyjemno�ci zam�wienia posi�ku w restauracji, siedzenia przy stole, kt�ry nie jest go�cin� w czyim� domu, zatopienia si� w miejskiej anonimowo�ci. Siedzia� samotnie, nalewaj�c sobie piwo do kubka, �mi�c fajk� i patrz�c na ogie� w kominie. Nikt go nie zaczepia�, w og�le wsz�dzie, gdzie zagl�da�, by�o raczej pustawo. Pustawo albo kompletnie pusto. Niekt�re kamienice mia�y wci�� zaro�ni�te drzwi. Drakkainena zaciekawi�o, czy Fjollsfinn drukuje te� gazety, czy s� tu teatry, do kt�rych mo�na kupi� sobie bilet, lub miejskie biblioteki. Skruszy� kawa�ek chleba i wysypa� na blat, ale jego pierzasty przewodnik dziobn�� tylko kilka razy, jakby z uprzejmo�ci. Otoczenie przypomina�o scenografi� jakiej� gry fantasy. Zastanawia� si�, czy je�li posiedzi dostatecznie d�ugo w k�cie, pal�c fajk�, pojawi si� Tajemniczy Nieznajomy z tandetn� ofert� gar�ci z�ota za ocalenie ksi�niczki albo czego� podobnego.

Potem wraca� do kwatery, zn�w klucz�c w�r�d mur�w, �uk�w, wie� i gargulc�w �ypi�cych na niego spod dach�w i pod��aj�c za �wiec�cym neonowo ptaszkiem.

Po drodze wst�pi� do jeszcze jednej gospody i wypi� piwo na dobranoc.

W salonie nadal p�on�� ogie�, ale Sylfana i Grunaldi ju� spali. Ich miejsce zaj�li Spalle i Warfnir siedz�cy przy kominku z broni� w r�ku. W kominie hucza� ogie�, a za oknem mro�ny wiatr ciska� o kryszta�owe szyby p�atkami �niegu. W �rodku by�o ciep�o i przytulnie.

Zbyt ciep�o i zbyt przytulnie.

Co mog� rzec o mi�o�ci? Co mog� rzec o kobiecie? Ze b�lu i smutku, i z�o�ci przysparza tylko na �wiecie.Gdym odchodzi�, gdym szed� na b�j krwawy, �zami szkli�y si� oczy mej �ony. Gdym powr�ci�, nie d�wign�a si� z �awy, bom bez �up�w by� i raniony.Co rzekn� w obronie mi�o�ci? Co dobrego znajd� w niewie�cie? Nic i nic, popi�, pustk� srog� i gorycz, co pali me serce.

(�S�owo o Skulldorfie �Blaszanym li�ciu�, �Wybrze�e �agli)

Zimowe dni toczy�y si� swoim torem. Obaj z Benkejem opiekowali�my si� ko�mi, uje�d�ali�my je, karmili�my i uk�adali�my. Wywozili�my gn�j, przywozili�my pasz�. Dziwi�o mnie, dlaczego nie umieszcza si� ich w stajni. Benkej wyja�ni� mi jednak, �e to dzikie wierzchowce, kt�re przywyk�y do �ycia pod go�ym niebem, i tak jest dla nich najlepiej, i �e do stajni trzeba je dopiero stopniowo przyzwyczai�. Dostawali�my te� lepsz� straw�. Przedtem rano pozwalano nam wypi� kubek wody i wzi�� po kawa�ku chleba, w po�udnie wydawano troch� kaszy, a po zachodzie s�o�ca zup� z resztek, t� sam�, kt�r� gotowano dla ps�w. Teraz na �niadanie do chleba dostawali�my w�dzonk� albo kawa�ek sera, do tego kubek skwa�nia�ego mleka lub podpiwka. Potem tak�e w naszej kaszy i zupie mo�na by�o znale�� troch� mi�sa czy gotowane bulwy rzepniak�w. Cz�sto g�sto wieczorem pozwalano nam wzi�� dzban najgorszego albo odsta�ego piwa.

Jednak im bardziej byli�my syci, tym bardziej t�sknili�my za prawdziwym jad�em z naszych stron. Przyprawionym w�ciekie�k�, korzeniami i zio�ami, za gotowanymi z sol� kolbami durry, pe�nymi m�czystych ziaren, za z�otym chlebem lekkim jak puch, kt�ry nie by� kwa�nawy i nie zgrzyta� w z�bach, za soczystymi kawa�eczkami kowciny pieczonymi na w�glu. Za �apami ��wi i tuszami rzecznych ka�amarnic z ulicznych ruszt�w i stragan�w. Za kiszonymi ma�linami, rukwi� i bia�ym kowczym serem. Za owocami i korzennym piwem, ambrij� i palmowym winem. Wspomina�em potrawy, kt�re jada�em w pa�acu, jak piero�ki z p�asoli i mi�sa albo zupa z morskich trukwi. Benkej opowiada� o �wi�tecznych plackach z roztrzepanych na pian� jaj pustynnych dreptak�w, z m�k� i �liwowym cukrem, kt�re jego stryjenka piek�a na kamieniach, a kt�re jad�o si� z marmolad� z rosn�cych na wydmach owoc�w kalecznika i �ykiem �wie�ego mleka. T�skni� nawet za solidn� misk� wojskowego hyszmyszu, ale ja uwa�a�em, �e to przesada.

Mieli�my si� lepiej ni� przedtem, jednak nadal byli�my niewolnikami. Moje w�osy odros�y, co gorsza, na twarzy tak�e pojawi� si� zarost, zrazu mi�kki, a potem coraz twardszy, paskudny i czerwony jak wszelkie w�osy na moim ciele. Na domiar z�ego nie r�s� nawet jak porz�dna broda, a tylko pod nosem i na podbr�dku, przez co wygl�da�em jeszcze g�upiej. Benkej pokpiwa� ze mnie, zw�aszcza �e nie mia�em jak pozby� si� brody, jemu za� zarost na twarzy prawie nie r�s�, a pojedyncze w�oski wyrywa�, natar�szy palce popio�em.

��Teraz wida�, �e� Kirenen, Filarze, a nie parszywy Amitraj � drwi�.

Dni o tej porze roku by�y wci�� takie same. Ciemne, mro�ne i zatopione w �niegu, kt�ry wydawa� si� wieczny. Patrzy�em na spowit� w biel dolin� i nie mog�em sobie przypomnie�, jak to wszystko wygl�da�o, kiedy pokr�cone czarne miot�y drzew nios�y korony li�ci, a zbocza pokrywa�a trawa. Wtedy a� oczy bola�y mnie od zieleni, teraz ca�y �wiat sk�ada� si� z bieli i czerni. Nawet niebo by�o bia�e niczym sprane prze�cierad�o. Las sta� mroczny, ig�y drzew spowija�y czapy �niegu i snu�a si� tam mg�a, a nocami roznosi�o si� wycie roiho albo skalnych wilk�w.

Domownicy siedzieli ca�ymi dniami przy ogniu, pili, gzili si�, tyli i po�erali zapasy. Czasem polowali, a mi�so wieszane na dr�gach w specjalnych komorach sztywnia�o z zimna, robi�o si� twarde jak drewno i nie psu�o si�. Ze spi�arni znika�y kolejne po�cie w�dzonych szynek, kolejne beczki piwa, zabierano gom�ki sera, bulwy zagrzebane w skrzyniach z piachem i dzbany drogocennego �liwowego wina, kt�re przyby�y z Po�udnia. W stodo�ach i spichrzach powoli ubywa�o siana i zbo�a na m�k�, kasz� i �rut�. Tylko po tym mog�em si� zorientowa�, �e czas p�ynie. Poza tym zdawa�o mi si�, �e zima przysz�a ju� na zawsze, a ciemno��, mr�z i �nieg zaw�adn�y �wiatem na wieki i nigdy nie przestaniemy marzn��.

Co kilka dni Smildrun posy�a�a po mnie i musia�em w�wczas odwiedza� j� w �a�ni albo alkierzu, by odbiera� now� porcj� b�lu i dawa� rozkosz. Tam zakuwa�a mnie w �a�cuchy, smaga�a r�zgami i biczem. Bicz mia� szeroki rzemie� i nie przecina� sk�ry, ale zostawia� piek�ce pr�gi, kt�re podchodzi�y potem niebiesk� barw�. Tylko w ten spos�b Smoczyca nabiera�a ochoty na co� wi�cej, wi�c musia�em znosi� razy, p�ta, kopniaki, duszenie i poniewieranie tak d�ugo, a� udawa�o mi si� r�wnie� jej dotkn�� i powoli, umiej�tnie zaw�adn�� jej ogromnym cia�em. Czasem si� to udawa�o, a czasem nie. Szybko jednak nauczy�em si� doprowadza� Smildrun do zupe�nego wyczerpania z rozkoszy, jednak wydziela�em t� umiej�tno�� sk�po. Je�li miniony tydzie� min�� spokojnie i byli�my dobrze traktowani, dostawa�a nagrod�, je�li nie, otrzymywa�a niewiele, tyle tylko, by nie wpad�a w furi�. Ratowa�a mnie Aiina, kt�ra zawsze by�a u mojego boku, gdy musia�em zabawia� Smildrun. Ca�y czas zachowywa�em si� tak, by s�dzi�a, �e jestem w niej zakochany, �e zachwyca mnie jej rozko�ysane, wielkie cia�o, s�upowate nogi i piersi niczym wype�nione buk�aki.

Czu�em si� wtedy ohydnie, jak oblany nieczysto�ciami, i my�l�, �e gdyby nie wspomnienie Aiiny, ju� nigdy nie zat�skni�bym do cia�a kobiety.

Po jakim� czasie doprowadzi�em do tego, �e L�ni�ca Ros� zacz�a mi si� zwierza�. M�wi�a szybko i u�ywa�a wielu s��w, wi�c s�dzi�em, �e wydaje jej si�, i� niewiele rozumiem.

Po prostu m�wi�a, tak jak czasem m�wi si� do wierzchowca lub psa, kiedy nie ma nikogo zaufanego, z kim mo�na porozmawia�. Niekiedy mo�na powierzy� sekret bezrozumnemu stworzeniu i na chwil� robi si� l�ej na duszy, i tak te� robi�a.

Rozumia�em jednak wi�cej, ni� si� Smildrun zdawa�o, i dotar�o do mnie, �e Dom Rosy skrywa wiele mrocznych tajemnic. Nie m�wi�a dok�adnie, rozmawiaj�c jakby z sam� sob�, ale sporo mog�em si� domy�li�. Zrozumia�em, �e trzyma swoich domownik�w tward� r�k�, lecz niejeden wola�by, �eby jej rz�dy si� sko�czy�y. �e jest jaka� tajemnica, kt�ra mog�aby je zako�czy�, gdyby wysz�a na jaw. �e Smildrun L�ni�ca Ros� nienawidzi i boi si� m�czyzn, je�li nie s� zwi�zani i sponiewierani. �e jest przekonana, �e trzeba sta� im na karku, bo inaczej j� zniewol�.

Zapami�tywa�em to wszystko i stara�em si� by� najbardziej �a�osny i potulny jak to tylko mo�liwe. �asi�em si� do niej i powtarza�em: �Kocham ci�, s�odka Smildrun�, a zwini�ty w k��bek w�� syci� si�, trawi�, r�s� w si�� i czeka�, wype�niony jadem.

Snu�em r�ne plany, z kt�rych mogli�my u�y� jednego lub wielu, wszystkie jednak wymaga�y, by stopnia�y �niegi i by da�o si� �y� pod go�ym niebem. Najprostszy polega� na tym, �e w odpowiednim momencie w �rodku nocy zabij� Smildrun. Mog�em to zrobi� cho�by niespodziewanym uderzeniem w gard�o, zreszt� gdy tarzali�my si� w futrach, znalaz�bym wiele sposobno�ci, a ona nie mia�a si� ju� na baczno�ci. A potem uzbroj� si�, zabior� jej klucze, uwolni� Benkeja z szopy, kt�r� �atwo otwiera�o si� od zewn�trz, korzystaj�c z ciemno�ci nocy, zabijemy wartownika i odjedziemy na koniach z naszej zagrody, na odchodnym podpalaj�c dw�r.

Inny plan polega� na tym, �e znienacka wyjedziemy wraz z ca�ym tabunem koni i przetoczymy si� przez wioski drugiej doliny jak binhon ci�kiej jazdy, tratuj�c wszystko, co stanie nam na drodze.

Mog�em te� stopniowo odkrywa� r�ne tajemnice Smildrun i rozpuszczaj�c umiej�tnie plotki, sprawi�, by domownicy rzucili si� sobie do garde�. Mog�em wm�wi� Smoczycy, �e kt�ry� z krewniak�w dybie na jej �ycie, a jemu da� nadziej� na zako�czenie jej rz�d�w. Wci�� jednak nie wiedzia�em, na czym ten mroczny sekret polega�. Wydawa�o mi si� tylko, �e ma to co� wsp�lnego z Pramatk� i Udu�ajem, ale nie wiedzia�em, co.

Jednak odk�d mia�em dost�p do Smildrun, mog�em wiele i coraz wi�cej. Nie mog�em tylko sprawi�, by przysz�a wiosna.

Nasze no�e tropiciela, kt�re ukrywali�my na r�ne sposoby od przybycia do Domu Rosy, znajdowa�y si� w szopie, w kt�rej mieszkali�my, ukryte tak, �e bez rozbierania budynku nikt by na nie nie natrafi�, za� m�j kij szpiega tkwi� bezpiecznie wepchni�ty w grub� strzech�.

Lecz �wiat spa� skuty mrozem.

Kt�rej� nocy Smildrun utoczy�a mi krwi. Zwykle stara�a si� nad sob� panowa�, bo je�li bi�a mnie lub poniewiera�a zbyt mocno, nie dawa�em jej zbyt wiele rozkoszy, jednak tym razem j� ponios�o i niechc�cy rozbi�a mi g�ow� o kraw�d� ��ka. Krwawi�em strumieniem, a ona najpierw poca�owa�a mnie, a potem spojrza�a na swoje zalane posok� r�ce i rozmaza�a moj� krew po swoim ciele. Podesz�a do pos��ka Azziny i wysmarowa�a krwi� jej �ono i z�by, a p�niej wycisn�a do ofiarnej misy kilka kropel krwi ze szmatki, kt�r� przy�o�y�em do rozci�cia.

��Tak to si� robi? � zapyta�a. � To bogini twojego kraju, kt�ra karmi si� krwi�?

��Wed�ug starej wiary � przytakn��em.

��To prawda, �e u ciebie m�czy�ni musz� s�u�y� kobietom?

��Wed�ug kult Pramatka tak. Kobiety s�u�� Matka i ziemia, m�czy�ni dla matka i kobiety.

��Chcia�abym, �eby tutaj tak by�o � powiedzia�a. � Udu�aj m�wi, �e jestem taka jak ona. Jak wasza bogini. Silna i dzika. U nas jest �le. Kobieta i g�upi m�czyzna musz� si� dogadywa�. Kiedy on idzie na morze, ona zostaje w domu. A kiedy taki wraca, ona musi si� z nim liczy�, tak jakby zrobi� co� wa�nego. To kobieta nosi klucze. M�czyzna powinien przywozi� srebro z morskich szlak�w, a potem milcze� i odpracowa� czas, kiedy go nie by�o. Chyba �e to kobieta zechce p�yn�� na wypraw�. U mnie tak jest. Ale z t� wasz� Matk� jest jeszcze lepiej

i chcia�abym, �eby tu by�o jak w Amistrandzie.

��To stara wiara � odpar�em ostro�nie. � I nie wszyscy j� wyznaj�. Ale tam s� jeszcze kap�anki i kap�ani z Czerwonych Wie�. Musia�aby� s�u�y� im. Tak naprawd� to oni maj� w�adz�, bo m�wi� z Pramatk�. Wszystko jest ich, ziemia i zwierz�ta, i ludzie.

Parskn�a. I nawet nie zwr�ci�a uwagi, �e m�wi� lepiej ni� zwykle.

��Smildrun nie s�u�y nikomu. Smildrun robi, co chce, i zawsze tak b�dzie. Powiedzia�am, �e jestem jak ona � wskaza�a na pos�g � a nie jak zwyk�a Amitrajka. Ja trzymam Amitrajki w zagrodzie dla niewolnych i oddaj� do zabawy moim braciom. Za to, �e s� s�abe. Ja jestem silna. Udu�aj m�wi, �e mog� bogini� przywo�a� tylko dla siebie. Sta� si� ni�, chodz�c� po ziemi. Dosta� jej moc. Wtedy nikt nie da�by mi rady.

��A powiedzia� ci, jak to si� robi, s�odka Smildrun? �cisn�a moje policzki i unios�a mi twarz. Zmarszczy�a brwi.

��M�w, szczurku.

��Bywa �yje niewiasta, kt�ra zna najwy�sze tajemnice, mo�e dosta� moc Pramatki. Sprowadzi� j� do swoje cia�o. Tam wiele tajemnic, kt�rych ja nie znam, ale wiem jedna: taka kobieta musi sama z�o�y� si� w ofierze przed pos�giem. Umrze�. Zjednoczy� si� z Podziemnym �onem. Zwykle karmi si� pos�g krwi� m�czyzn, niewolnych, niepos�usznych kobiet i wrog�w. Ale ta ofiara jest inna.

Nie by�em pewien, czy m�wi� prawd�. Je�li nawet powtarza�em pog�oski, to nikt do ko�ca nie wiedzia�, jak to przebiega.

��Nie r�b tego, s�odka, silna Smildrun, jak wtedy m�g�bym ci� wielbi�, gdyby twoje cia�o sta�o si� �wietliste? � powiedzia�em, ca�uj�c jej udo. � Udu�ajowi jest wszystko jedno, bo my�l�, �e chcia�by zosta� kap�anem, jak w Amitraju. Chcia�by by� tym, kt�ry m�wi z wielk� bosk� Smildrun i mo�e sk�ada� ofiary. Nawet nie �al by�oby mu si� wytrzebi�, bo jest stary.

W�� obliza� si� syty. Czeka�.

Udu�aj musia� przeczuwa�, �e nadesz�a zmiana, bo p�niej zacz�o si� zdarza�, �e za jakie� drobne przewinienia posmakowa� pletni, co zwykle nie mia�o miejsca. Kiedy smagni�to go po raz pierwszy, by� tak oburzony i roz�alony, �e nie m�g� powstrzyma� �ez.

I sta�o si� tak, �e L�ni�ca Ros� pewnego dnia uzna�a, �e mo�e ufa� tylko mnie.

��P�jdziesz do kamiennej wie�y nad spichrzem � powiedzia�a wtedy. � Nikt nie mo�e zobaczy�, �e tam idziesz. Otworzysz kluczem okute drzwi, za kt�rymi trzymam moje skarby i to, czego nikomu nie wolno ogl�da�. B�dzie tam ma�a izba ze sto�em. Postawisz na stole ten dzban i kosz z jad�em. A potem wr�cisz do mnie i oddasz klucz. A je�li powiesz komu� cho� jedno s��wko o tym, co zobaczysz, wytrzebi� ci�, nabij� na rohatyny i powiesz� nad bram�. Zapami�taj. Smildrun nie �artuje.

Wie�a wznosi�a si� przy spichrzu, by�a do po�owy wymurowana z ciosanych g�az�w, potrafi�aby si� oprze� obl�eniu albo po�arowi i dot�d s�dzi�em, �e s�u�y w�a�nie jako schronienie w razie napadu, a tak�e �e jest tam skarbiec. Zawsze by�a zamkni�ta, sta�a w miejscu najbardziej oddalonym od bramy i nikt tam nie chodzi�.

Niekt�rzy z niewolnik�w twierdzili, �e �yje tam co� strasznego, co pilnuje skarb�w Smoczycy.

Widzia�em w kraju za g�rami ju� niejedno i co� takiego wydawa�o mi si� ca�kiem mo�liwe. Przedtem s�dzi�em, �e trzyma w wie�y na uwi�zi upiora uroczyska, mo�e nawet roiho. Jednak kaza�a mi tam zanie�� ci�ki kosz z pokryw� i dzban piwa. A to oznacza�o co� �ywego, co musi je�� i pi�. Podejrzewa�em wi�c, �e to cz�owiek-nied�wied�. Stw�r, kt�rego zwali nyfling, cho� dot�d nie widzia�em, by pojono je piwem z dzbana.

Do wie�y poszed�em o wczesnym, sinym zmierzchu i podw�rzec za stajniami by� ju� zupe�nie pusty, cho� o innej porze roku by�oby dopiero popo�udnie. Drzwi w kamiennej �cianie wie�y by�y ma�e, ale grube, zbite z pot�nych dranic i okute �elaznymi pasami, a otwiera�o si� je wielkim jak moja d�o� kluczem.Na dole znajdowa�o si� tylko okr�g�e pomieszczenie zastawione beczkami i skrzyniami, a ma�� izb� ze sto�em znalaz�em znacznie wy�ej, wspinaj�c si� po stromych drewnianych schodach. Izba zajmowa�a mo�e �wiartk� wie�y i by� tam tylko bardzo niski drewniany st�, si�gaj�cy mi do kolan, kamienne palenisko w �ciennej niszy zaopatrzonej w otw�r, by usuwa� dym, i w�skie okno patrz�ce na g�ry. Na stole sta� pusty dzban i kilka drewnianych misek, wok� le�a�y okruchy chleba i par� ogryzionych ko�ci, ale nikogo nie by�o. Zabra�em pusty dzban, zmiot�em odpadki, zostawi�em pe�ne naczynie i kosz, a potem poszed�em stamt�d, nie spotkawszy ani cz�owieka, ani potwora, ani roiho. Cokolwiek by�o do odkrycia w tej wie�y i do czegokolwiek mog�o mi si� przyda�, musia�o poczeka�, a� L�ni�ca Ros� upewni si�, �e jestem godny zaufania, i przy�le mnie tu znowu.

Rzeczywi�cie po trzech dniach kaza�a mi zn�w i�� do wie�y, tym razem jednak czeka�a tam na mnie. Otworzy�a mi kluczem inne pomieszczenie, kt�re kaza�a sprz�tn��. By�a to kolejna ciasna komnata z wielkim �o�em, z kt�rego zdejmowa�em sztywne z brudu, pokryte plamami p��cienne prze�cierad�a i wymienia�em zgni�� s�om� w sienniku. Rzeczy te spalili�my potem w starej beczce stoj�cej w k�cie podw�rza, kaza�a mi te� wynie�� przera�liwie cuchn�cy kube� pe�en odchod�w i na koniec zamie�� kamienn� pod�og�, a potem napali� w kominie. Tak�e i wtedy nie spotka�em tam nikogo.

Jeszcze kilka razy wchodzi�em do wie�y w podobnych sprawach i zawsze komnata, kt�r� kazano mi sprz�ta�, albo ta, w kt�rej zostawia�em jedzenie i dzban, by�y puste. Czasem tylko wydawa�o mi si�, �e s�ysz� szelest lub szmery gdzie� za �cian�. Brzmia�o to tak, jakby kto� wl�k� po ziemi ci�ki worek.

Do tego dnia nie zwraca�em wi�kszej uwagi na wie��, teraz jednak spogl�da�em na ni� cz�sto, bo jej tajemniczy mieszkaniec ciekawi� mnie i nie dawa� spokoju. Raz o zmierzchu wypatrzy�em dziwn�, pokr�con� sylwetk� pod czworok�tnym dachem wie�y, raz w w�skim oknie mign�o mi co� bia�ego, co przypomina�o czaszk�.

Poza tym dzieli�em m�j czas pomi�dzy konie na zasypanym �niegiem padoku, domowe prace i sypialni� lub �a�ni� Smildrun, gdzie by�em poniewierany na r�ne sposoby, pokazywa�em jej tajniki zmaga� pomi�dzy m�em i niewiast� i zapewnia�em o swoim �lepym przywi�zaniu.

Pr�cz tego by�a jeszcze zima, kt�ra zdawa�a si� wieczna jak sama �mier�. Czasem gdy wychodzi�em na wybieg, by dogl�da� i uk�ada� konie, chcia�em przeskoczy� przez ogrodzenie i biec bez ko�ca, tak d�ugo, a� zobacz� s�o�ce i b�d� wolny. Benkej mia� to samo i cz�sto zdarza�o si�, �e kt�ry� z nas zastyga� z wid�ami albo ko�sk� uzd� w r�ku i gapi� si� na wyzieraj�cy zza chmur kawa�ek nieba lub na grzbiety g�rskie.

Jak na niewolnego, cieszy�em si� spor� swobod�, cho� wcale nie przynosi�o mi to ulgi, tyle tylko, �e mog�em wej�� do wielkiej kuchni i zabra� co� do jedzenia, a pracuj�ce tam niewolnice, kt�re uwa�a�y mnie za ulubie�ca pani, nie zwraca�y na to uwagi. A jedna z nich, pochodz�ca z Kangabadu Hasmina, postawna kobieta w �rednim wieku, nawet sama podsuwa�a mi przysmaki, s�dz�c, �e sko�cz� tak, jak wielu ulubie�c�w Smildrun przede mn�, kt�rych pono� by�o ju� kilku i kt�rzy nie po�yli d�ugo, je�li jej si� znudzili albo zaczynali irytowa�.To, co powiedzia�em, mia�o znaczenie dlatego, �e kto� kiedy� nie zamkn�� dok�adnie psa. Jednego z wielkich, kosmatych, czarnych jak noc ogar�w Smildrun, podobnych do skalnych wilk�w. Do tych bestii nie wolno by�o nikomu si� zbli�a� ani spoufala�. S�u�y�y do walki, do osaczania zwierza w czasie polowa�, �ow�w na zbieg�ych niewolnych i pilnowania podw�rza. Akurat szed�em do wie�y z dzbanem i koszem i na ma�ym dziedzi�cu za stajniami nie powinno by� ps�w, jednak kto� tego nie dopilnowa�. Wchodzi�o si� tam w�skim przej�ciem pomi�dzy budynkami, czasem zamykanym �elazn� krat�. Na ma�ym dziedzi�cu znajdowa�o si� jedno z wyj�� z psiarni, by�o to bowiem tak urz�dzone, �e otwieraj�c lub zamykaj�c przej�cia, domownicy mogli spuszcza� psy do jednych cz�ci gr�dka, pozostawiaj�c zamkni�te inne. Zauwa�y�em, �e jest uchylone, kiedy tylko wszed�em na podw�rzec, ale nie przej��em si� tym zbytnio. Wydawa�o mi si�, �e psy powinny by� zamkni�te w zau�ku pod samym cz�stoko�em albo wewn�trz psiarni, zw�aszcza �e jedna suka si� oszczeni�a. Myli�em si�. Kto� zapomnia� o jednym ogarze, zapomnia� zamkn�� krat� na ma�y dziedziniec, a potem jeszcze niechc�cy zamkn�� t� furtk�, przez kt�r� tu wszed�em. Musia� przy niej czeka�, przyczajony gdzie� w mroku, a kiedy wszed�em na majdan, zamkn�� j� po cichu, bo niczego nie zauwa�y�em.

Koniec ko�c�w znalaz�em si� w pustej cz�ci gr�dka, na odgarni�tym ze �niegu a� do bruku podw�rcu, w kwadracie �cian z pozamykanymi r�nymi gospodarczymi pomieszczeniami, sam na sam z kosmatym potworem, kt�rego �eb si�ga� mi niemal do piersi, a pa�aj�ce �lepia i palisada wielkich z�b�w zagl�da�y prosto w twarz. Pies zje�y� futro na karku, podnosz�c rosn�ce wzd�u� grzbietu kolce, z�o�y� uszy i wydawa� z siebie g��boki, gard�owy hurgot. Ja sta�em zupe�nie nieruchomo, nie maj�c poj�cia, co zrobi�.

Bardzo szybko zdecydowa� za mnie i rzuci� si� w moj� stron�, zgrzytaj�c pazurami o kamienie. Pogna�em do kraty, lecz zauwa�y�em, �e jest zamkni�ta na skobel. Nie zd��y�em do niego si�gn��, ale te� nie pr�bowa�em si� na ni� wspi��. Nad furtk� by�a lita kamienna �ciana, po kt�rej bym nie wlaz� i pies �ci�gn��by mnie natychmiast.

Na dziedzi�cu nie by�o nic, co mog�oby pos�u�y� za bro�, i niczego takiego nie mia�em przy sobie. Niczego pr�cz w�asnego ubrania, kosza z jedzeniem i dwukwartowego dzbana piwa zatkanego korkiem.

Ci�kiego dzbana.

Ba�em si� jednak nim rzuca�, gdybym chybi�, straci�bym jedyny pocisk. Zamiast tego cisn��em koszem z jedzeniem. Trafi�em ogara prosto w �eb i zyska�em tylko tyle, �e zatrzyma� si�, �eby rozszarpa� koszyk, a potem poczu� zapach mi�sa, polewki i chleba. Kiedy raczy� si� jad�em przeznaczonym dla mieszka�ca wie�y, ja uciek�em w przeciwleg�y k�t podw�rza, jak najdalej od niego, i rozpi��em pasek, kt�rym mia�em przepasany ko�uszek. Zapi��em go przez ucho dzbana, za� ko�uch zdj��em i owin��em nim grubo lewe przedrami�, s�uchaj�c, jak ko�ci chrupi� w pysku bestii niczym suche patyczki. Ogar po�ywia� si� ledwie przez moment, spogl�daj�c w moj� stron�, po czym ledwie prze�kn�wszy, wyda� z siebie kilka chrapliwych porykiwa� furii i zn�w pogna� w moim kierunku.

Czeka�em do ostatniej chwili, stoj�c zupe�nie spokojnie, z dzbanem dyndaj�cym na pasku i ko�uchem na drugim r�ku. Skoczy� na mnie, przede wszystkim chwyci� w szcz�ki zwini�ty ko�uch, kt�ry mu nadstawi�em, a ja uskoczy�em z drogi i zawin�wszy dzbanem w powietrzu, zdzieli�em ogara w �eb. Uderzenie wbi�o go dos�ownie w dziedziniec, przy wt�rze �oskotu t�uczonego naczynia i st�umionego przez ko�uch skowytu. Wiedzia�em, �e cios oszo�omi� psa tylko na moment, wi�c podwin��em nogi i ca�ym ci�arem spad�em mu kolanami na grzbiet, s�ysz�c chrz�st �amanych �eber.

A p�niej siedzia�em na dziedzi�cu, zlany potem, trz�s�cy si� i ledwo �api�c oddech, a pies skr�ca� si� pode mn�, skowycz�c przera�liwie, z czerwon� pian� na pysku i wyszczerzonymi k�ami, a w ko�cu os�ab�, dysza� tylko chrapliwie. Trwa�o to przez chwil�, a kiedy doszed�em do siebie, chwyci�em po�� ko�ucha, na kt�rej ogar le�a�, i powlok�em go na niej z powrotem do pustej psiarni. Tam u�o�y�em go na pod�odze pod �cian� boksu, przewr�ci�em jak�� beczk�, kt�ra tam sta�a, i porozrzuca�em inne rzeczy, a potem wyszed�em z powrotem na ma�y dziedziniec i starannie zamkn��em furtk�.

Nie mia�em jednak ani piwa, ani pokarmu dla mieszka�ca wie�y, wi�c musia�em wr�ci� do kuchni, znale�� inny kosz i przygotowa� wszystko od nowa. Jak ju� m�wi�em, nie by�o to trudne i w zasadzie nie zwracano na mnie uwagi, kiedy zabiera�em chleb i mi�so, a nawet wchodzi�em do piwniczki po piwo. Skoro robi�em to tak bezceremonialnie i z pewn� min�, by�o jasne, �e to Smildrun mi kaza�a.

Tamtego dnia nie mia�em ju� wi�cej przyg�d, ale kiedy przyszed�em ponownie do wie�y, nagle natkn��em si� na jej mieszka�ca.

Nikt nie wiedzia�, co spotka�o psa, kt�ry do rana zdech�, lecz mnie nie podejrzewano. Tylko Smildrun i zapewne Udu�aj wiedzieli, �e tamt�dy id�, zreszt� nikt by nie uwierzy�, �e n�dzny amitrajski niewolnik potrafi� go�ymi r�kami zabi� bojowego ogara.

Jak zawsze sprz�tn��em male�ki stolik i postawi�em na nim dzban oraz wyj�te z kosza jedzenie, kiedy us�ysza�em dziwne szuranie i cz�apanie. Od czasu przygody z psem mia�em si� na baczno�ci, a gdy powiedzia�em o tym Benkejowi, w kilka chwil przygotowa� mi bro�. Dla nas obu sta�o si� jasne, �e skoro Udu�aj postanowi� mnie zabi�, to �atwo nie zrezygnuje. Benkej znalaz� kawa�ek szmaty odci�tej ze starego worka oraz okr�g�y kamie�, kt�ry zawin�� w p��tno tak sprytnie, �e nie wypada�. A potem pokaza� mi, jak wydobywa� to zza pazuchy jednym ruchem. Nadal by� to kamie� w szmacie, lecz kiedy trzyma�o si� j� mocno za ko�ce, uderzenie potrafi�o z�ama� desk�. Od tamtej pory zawsze nosi�em zawini�tko w zanadrzu i kiedy us�ysza�em szelesty w wie�y, chwyci�em za szmat�, got�w zada� cios.

Da�o si� s�ysze� skrzypienie na g�rze i dziwne szuranie na schodach.

A potem zobaczy�em, �e zsuwa si� po nich trup.

Wyschni�ty, ��tawy trup wysokiego m�a, chudego jak szkielet obci�gni�ty sk�r�, ubrany w brudne �achmany, kt�re kiedy� uszyto z kosztownych tkanin i ozdobiono haftami. Trup, kt�ry si� rusza�. Zsuwa� si� po schodach nogami do do�u, czepiaj�c si� stopni w�lastymi d�o�mi, a kiedy leg� na pod�odze izby, poczo�ga� si� do sto�u sprawnie i szybko jak w��. Dopad� dzbana i zacz�� pi� chciwie, a piwo wsi�ka�o mu w d�ug�, krzaczast� brod� i rozwichrzone bia�e w�osy.

Odstawi� dzban, rozkaszla� si� i splun��.

��Kim jeste�, kt�ry poprzednio da�e� mi czyste jedzenie? � zapyta� chrapliwym g�osem, patrz�c na mnie z pod�ogi, oniemia�ego i stoj�cego z kamieniem dyndaj�cym w ga�ganie w d�oni.

��Jestem Terkej, niewolny � powiedzia�em.

��Am itr aj? Przytakn��em.

��Nie wygl�dasz na Amitraja � odpar� po amitrajsku. � Raczej na Kirenena. Spotyka�em ich czasem, kiedy p�ywa�em do kraju Po�udnia. Cesarz, kt�ry zacz�� budowa� z imperium normalny kraj, by� z ich rodu.

��Jestem Kirenenem � powiedzia�em butnie, bo wyda�o mi si�, �e nie ma znaczenia, co mu m�wi�. � Nazywam si� Filar, syn Oszczepnika. Jednak cesarz upad�, wr�ci�y rz�dy Czerwonych Wie�, wi�c przedstawiam si� amitrajskim nazwiskiem.

��Wiem, �e wasz cesarz zosta� obalony. By�em tam wtedy, bo popad�em w niewol�. Pracowa�em w kopalni. Namiestnik cesarski uwolni� nas i odda� wszystkie ocala�e okr�ty, a by�o nas razem niemal dwustu, by�my pomogli mu st�umi� bunt wojska, kt�re przesz�o na stron� pramatki. Bili�my si� na bagiennej r�wninie w delcie Figiss przeciwko zbuntowanym tymenom �S�onecznemu� z Kamirsaru i �Gniewnemu� z Hargadiru. Pokonano nas. potem mieli�my jeszcze wywie�� rodzin� namiestnika

i jego dw�r, na ostatnich dw�ch okr�tach, jakie nam zosta�y, ale dopad�y nas ci�kie galery i wzi�y do niewoli. Trafi�em na okr�t, kt�ry z�upi� potem jeden z naszych okr�t�w. D�ugo wraca�em do domu, do mojej s�odkiej Smildrun. Mojej male�kiej dziewczynki, kt�r� poj��em jako niemal podlotka. Poprzetr�cano mi ko�ci, niemal o�lep�em w kopalni, wyplu�em p�uca od kamiennego py�u, a potem rzyga�em krwi� i s�on� wod� na galerze, ale wr�ci�em. Do mojej s�odkiej. Bardzo j� to rozczarowa�o. S�dzi�a, �e skona�em w dalekich krajach. Pos�uchaj, ch�opcze! Poprzednio da�e� mi jad�o bez trucizny. Dlaczego?

��Nie wiedzia�em, �e jest zatrute � wyja�ni�em. � Podmieni�em je przypadkiem, poniewa� to, co nios�em, przepad�o.

��Nie mam wiele czasu, bo w tym zn�w jest �ywica i zio�a tego przekl�tego kap�ana. Zaraz znowu ogarnie mnie ciemno��. B�agam ci�, ch�opcze, wykradnij czyste jad�o, tak jak poprzednio! Teraz odejd�, zanim wr�c� duchy� I je�li chcesz �y�, nie wspominaj o tej rozmowie s�odkiej Smildrun. Ona ci� zabije.

��Jeste� jej m�em?

��Jestem styrsmanem tych ludzi, lecz oni nie wiedz�, �e wr�ci�em� Byli na wyprawie, ona zosta�a sama� Tylko niewolni� Wszyscy nie �yj�� Nazywam si� Kalgard Krocz�cy Z Ogniem. Zapami�taj. I odejd� ju�. Nadchodz� duchy�

Tego wieczoru mia�em o czym my�le�, a w�� we mnie sycza� i wi� si� niecierpliwie.

Od tej pory, kiedy Smildrun wysy�a�a mnie z jedzeniem do wie�y, zamienia�em jad�o na inne, kt�re krad�em przedtem. Czasami niewielkie ilo�ci tego z zio�ami i �ywic� podrzuca�em ogarom, ale nie za du�o. Gdyby nagle pad�y, Smildrun nabra�aby podejrze�. Sporo ryzykowa�em, ale czu�em, �e Kalgard mo�e by� naszym kluczem do wolno�ci.

��Cesarz upad� nieca�y rok temu � powiedzia�em mu kt�rego� dnia. � Kiedy zd��y�e� prze�y� to wszystko?

��To si� zacz�o, jeszcze zanim wr�ci�a Pramatk� i Czerwone Wie�e. Pierwsze bunty wybuch�y jeszcze w czasie suszy, kt�ra ogarn�a �rodek kraju. To by� czas, kiedy panowa� chaos. A poza tym to si� sta�o na sam koniec naszej wyprawy, kt�ra zacz�a si� kilka lat wcze�niej. Handlowali�my, walczyli�my, w�drowali�my po morzach Po�udnia, wci�� nie mog�c wr�ci� do domu. Dotarli�my a� do Kangabadu i Czerwonego Wybrze�a Kebiru. A gdy przyszed�em do mojej doliny, sam jeden, jedyny ocala�y, zamiast s�odkiej Smildrun, kt�r� zostawi�em bezpieczn� w naszej siedzibie, zasta�em potwora. Grub�, okrutn� L�ni�c� Ros�. Kt�rej nie zna�em. Ca�kowicie we w�adzy harhaszu i grupki Amitraj�w. Nikogo z domownik�w nie by�o akurat wtedy na miejscu, a moja m�oda �ona rz�dzi�a dolin� �elazn� r�k�. I wszystko mia�o pozosta� tak, jak sobie umy�li�a. Ma w�asn� ��d�, kt�r� wyrusza na morza, oddaje cze�� przekl�tej bogini Amitraju i jest zabawk� w r�ku tych dw�ch, cho� s�dzi, �e to ona nimi rz�dzi.

��Jakich dw�ch? Jest tu tylko Udu�aj, niewolnik.

��Nie jest niewolnikiem. To w�drowiec. Jednak przyby� z jeszcze kilkoma innymi amitrajskimi Czyni�cymi i chyba kap�anami. Pod wodz� jednego, kt�ry potrafi zmienia� twarz, a ka�e si� nazywa� Szkar�at. To znaczy, �e tamci odeszli. Od tamtej pory trzyma mnie w wie�y. Nie wiem, dlaczego mnie nie zabi�a. Ca�y czas co� knuje, wymy�la, przysy�a tego Amitraja, �eby mnie niby leczy�, potem zn�w truje. Smildrun nikt nie wybiera� styrsmanem, tylko mnie. Je�li domownicy dowiedz� si�, �e na pewno nie �yj�, odbior� jej w�adz�. Na razie rz�dzi w moim imieniu i wmawia im, �e jestem za morzami. Kiedy dojd� do wniosku, �e ju� nie wr�c�, i zaczn� si� buntowa�, wtedy odnajdzie mnie �ywego, ale tak schorowanego, �e nadal b�dzie mog�a rz�dzi� w moim imieniu. Tak s�dz�.

��Odnajdzie ci� we w�asnym domu?

��Och, wywiezie w nocy, otumanionego zio�ami, i porzuci na prze��czy, a potem pojedzie tam na polowanie i znajdzie ledwie �ywego w�drowca, kt�ry pad� z wyczerpania, dotar�szy prawie do domu. A potem zn�w b�d� rz�dzi�, zamkni�ty w komorze, niewstaj�cy z ��ka, wyr�czaj�cy si� swoj� kochan�, s�odk� Smildrun.

Mog�em przemyca� Kalgardowi niezatrute jedzenie, i to nie zawsze, ale nie mia�em jak go uwolni� ani jak przynie�� broni. Gdybym ot tak otworzy� mu wie�� i zaprowadzi� do halli przed oczy domownik�w, po prostu by go nie poznali. Przynajmniej nie w kr�tkim czasie, jakiego potrzebowa�aby Smildrun, �eby zabi� nas obu. Zreszt� od zi� Udu�aja by� zbyt s�aby. Odk�d nie ka�dy dzban i nie ka�dy k�s mi�sa przynosi� mu trucizn�, by� w stanie siada� albo stan�� na chwil�, opieraj�c si� o �cian�. Przedtem albo si� czo�ga�, albo le�a�. Wci�� powraca�y do niego widziad�a i majaki, wtedy nie potrafi� rozmawia�, be�kota� tylko lub p�aka� i rzuca� si� tam, gdzie upad�, jak wyj�ta z wody ryba.

Zdoby�em wi�c sojusznika, kt�ry m�g� by� pot�ny, lecz na razie nie nadawa� si� do niczego.

I znowu czeka�em. W�r�d korowodu czarno-bia�ych, ciemnych dni.

Kt�rego� dnia �niegi zacz�y topnie�. Z dachu spada�y sople i wszystko by�o sp�ukane lodowat� wod�, kt�ra la�a si� z dach�w i p�yn�a strumieniami. Cieszyli�my si�, patrz�c, jak z g�r schodz� lawiny, i nawet z tego, �e moczy nas lodowaty deszcz.

A potem nagle ca�a ta woda zamarz�a i ponownie spad� �nieg.

A po dw�ch dniach zn�w zacz�� topnie�.

Kalgard na powr�t nauczy� si� chodzi�, cho� stawia� nogi ostro�nie i szybko si� m�czy�.

Zacz��em podkrada� �ywno��, kt�r� ukrywali�my w szopie na drewno wewn�trz wi�zek chrustu albo owini�t� walcami z kory, tak �e paczki przypomina�y polana.

Nocami s�ycha� by�o t�skny klangor ptak�w ci�gn�cych z po�udnia. W drzewach i w ziemi zacz�y kr��y� soki i to samo czu�em we w�asnym ciele.

Wykrad�em z komory garnuszek mielonej w�ciekie�ki, kt�rej nikt tu nigdy nie u�ywa� i kt�ra sta�a tam od dawna, ale zakorkowana i zalana woskiem na szcz�cie nie zwietrza�a.

Benkej znalaz� nad rzek� krzak, kt�rego proste p�dy mia�y mi�kki, �atwy do wyd�ubania �rodek, a miejscowi robili sobie z niego fujarki. My�my jednak poci�li je na tutki, kt�re zatkali�my drewnianym korkiem, nape�nili�my wywarem z w�ciekie�ki i z drugiej strony wetkn�li�my ciasno dopasowany ko�ek, wystaj�cy potem z rurki.

Wystarczy�o wyj�� takie niepozorne urz�dzenie zza pazuchy i wycelowawszy w psa, uderzy� d�oni� w wystaj�cy ko�ek, wbijaj�c go do wn�trza rurki. Korek wyskakiwa�, a strumie� wywaru, kt�ry gryz� w oczy tak, �e nawet podczas gotowania �zawi�y, spryskiwa� pysk ogara, kt�ry pada� w m�czarniach i na d�ugo traci� w�ch i wzrok, czasem nawet na zawsze. Ten sam wywar mo�na by�o te� rozpryskiwa� na swoich �ladach, mocz�c w nim miote�k� z cienkich ga��zek, co wystarczy�o, by przez d�ugi czas pies nie by� w stanie nawet podej�� do tego miejsca, a co dopiero tropi�.

Potem zacz�li�my podkuwa� konie i codziennie prowadzali�my je do ku�ni, do kt�rej zwykle nie wolno nam si� by�o zbli�a�. Korzystaj�c ze sposobno�ci, Benkej ukrad� stamt�d trzy pogi�te gwo�dzie, kt�re potem wyklepa� i pozagina� starannie na ko�cach. Powiedzia�, �e potrafi tym otworzy� ka�dy zamek i k��dk� w grodzie, o ile tylko b�dzie mia� chwil� spokoju.

Kradli�my kawa�ki lin i stare derki, kt�re trzymali�my w siod�ami.

Wsz�dzie le�a�y jeszcze �achy ci�kiego, mokrego �niegu, a tam, gdzie ju� stopnia�, wida� by�o t�uste, �liskie b�oto lub k�py zesch�ej, buro��tej trawy. Powietrze zacz�o pachnie�, mimo �e jeszcze nic nie ros�o. Zdarza�y si� nawet takie dni, kiedy chmury rozst�powa�y si� i widzieli�my kawa�ki niebieskiego nieba oraz s�o�ce, o kt�rym s�dzili�my, �e ju� gdzie� sobie posz�o.

Nasze zimowe buty z filcu noszone pod wojskowymi sanda�ami dawno si� rozpad�y i musieli�my zrobi� nowe ze szmat, sk�ry i kawa�k�w derek. Same sanda�y te� musieli�my solidnie naprawi�, ale Benkej poradzi� sobie z tym bez trudu, bo w wojsku ka�dy to umia�.

Przy jakiej� okazji oddano nam nawet kosze podr�ne. Poniewa� w zwi�zku z nadej�ciem wiosny nale�a�a nam si� nowa odzie�, Udu�aj uzna�, �e znacznie oszcz�dniej b�dzie kaza� nam za�o�y� t�, kt�r� jeszcze mieli�my, i wydoby� kosze le��ce dot�d w komorze.

Nie pami�tam, kiedy ostatni raz co� mnie tak ucieszy�o. Wyjmowa�em wszystko z kosza, pie�ci�em w d�oniach m�j podr�ny kubek, metalowe miski, szczypczyki do durry i inne rzeczy.

Zabrano mi wszystkie pieni�dze oraz rozdwojony na ko�cu no�yk s�u��cy do jedzenia, za to mia�em czyste przepaski, pleciony z trzciny przeciwdeszczowy p�aszcz, koc, zapasowe letnie buty, kapelusz podr�ny i moj� kul� �ycze�.

Odt�d zasypia�em, �ciskaj�c j� w d�oni, i czu�em si� tak, jakbym na powr�t stawa� si� sob�. Jakbym musia� przypomina� sobie, kim jestem i dok�d zmierzam.

A gdy zasypia�em, zaciskaj�c palce na zimnym metalu, wraca�em do kraju mojego dzieci�stwa. Na powr�t otwiera�y si� przede mn� bia�e, rozjarzone mury tamtego Maranaharu, w moje nozdrza uderza� zapach wonnych olejk�w, owoc�w i ulicznych ruszt�w. S�ysza�em muzyk�, gongi i �piewy kap�an�w r�nych wiar, s�ysza�em s�owa w ojczystej mowie. Zn�w stawali przede mn� moi bliscy: m�j ojciec, moja matka cesarzowa, moi bracia i siostry, widzia�em Aiin�, Fyall�, Tahel� i Iriss�, mojego nauczyciela Rzemienia, mojego przewodnika i druha Brusa, syna Pio�unnika. Zn�w st�pa�em po posadzkach pa�acu albo po bruku mojego miasta, w ostrym �wietle s�o�ca, p�aka�em w tych snach, lecz kiedy si� budzi�em, mia�em suche oczy i tylko na widok poczernia�ych belek uszczelnionych mchem zaciska�y mi si� szcz�ki.

Kiedy dostali�my kosze, Benkej by� tak wzruszony, �e w jego oczach zal�ni�y �zy.

��Nadaku tego kraju m�wi� nam, �e czas w drog� � powiedzia�. � To znak. My�l�, �e twoje przeznaczenie si� obudzi�o. Zn�w b�dziesz Nosicielem Losu.

Wieczorami omawiali�my plan ucieczki. W k�ko, krok po kroku, jedn� rzecz, kt�r� trzeba by�o zrobi�, po drugiej. Ustalili�my te�, �e nast�pi to pierwszej nocy, gdy oba ksi�yce b�d� w nowiu.

Zrobili�my �wiec� ze zbieranego starannie z zupy �oju i kawa�ka sznurka, obliczyli�my, jak szybko si� pali. Podkradali�my zwitki bia�ej kory, kt�re p�on�y wyj�tkowo �atwo i kt�rych u�ywano na podpa�k�.

Benkej zrobi� nam pasterskie proce z rzemieni i zgromadzili�my zapas rzecznych otoczak�w.

Dni p�yn�y szybko, a przygotowania wype�nia�y nam ka�d� woln� chwil�. I nie by�o wtedy milszego widoku dla Benkeja i mnie ni� ubywaj�ce ksi�yce.

��Wkr�tce przyjdzie czas, gdy pewnej nocy zastaniesz drzwi tej wie�y stoj�ce otworem � powiedzia�em Kalgardowi. � Lepiej szykuj si� na ten moment. Powiemci, zanim to nast�pi. Od tygodni nie dostajesz ju� zatrutej strawy i zn�w umiesz chodzi�. To b�dzie noc, kiedy b�dziesz musia� dowie��, �e styrsman pozostaje styrsmanem, nawet kiedy jest s�aby i chory.

��Jak� � zapyta� os�upia�y, marszcz�c brwi. � Tylko Smildrun ma klucz�

��Mniejsza o to � przerwa�em szorstko. � Drzwi b�d� otwarte. B�dziesz musia� wyj�� i wzi�� Dom Rosy w posiadanie. To wszystko. Oddaj� ci wolno�� i tw�j w�asny los, kt�rego ci� pozbawiono. W zamian chc� tego samego. Ja i m�j przyjaciel odejdziemy st�d. Nie b�dzie nas, gdy wejdziesz do swojej wielkiej halli, by stan�� przed domownikami. Przysi�gnij, �e nikt nie b�dzie nas �ciga�, ani z dworu, ani z wiosek w niskiej dolinie, nikt z twoich bliskich i nikt z twoich ludzi. Tak�e wtedy, je�li b�dziemy musieli co� zniszczy�, podpali� albo kogo� zabi�. Przysi�gnij na swojego nadaku, kt�rego zwiecie Hindem, a kt�ry ch�tnie s�ucha, gdy m�owie bior� go na �wiadka swoich s��w. Nie b�dziesz nas �ciga� i od�egnasz si� od zemsty za tych, kt�rzy stan� nam na drodze.

��Przysi�gam � zacz��, podrywaj�c si� z ziemi, na kt�rej siedzia�, ale machn��em r�k�.

��Nie tak � powiedzia�em. � Wezwij go, jak si� nale�y. We� trunek z miodu, kt�ry ukrad�em. Nie ma tego wi�cej ni� dwa �yki, ale tylko tyle znalaz�em na dnie dzbana. Wylej na d�o� i przy�� do ziemi. Drugi �yk wypij i unie� pi��, wypowiadaj�c imi� Hinda, a potem powiedz mu, co obieca�e� i za co zar�czy�e� honorem. Dopiero wtedy uznam, �e odchodz�c, mog� otworzy� twoj� wie��.

I Kalgard przysi�g� przede mn�, unosz�c pi�� i wzywaj�c swojego boga na �wiadka. Nie wiedzia�em, czy to wystarczy, ale ci ludzie szanuj� swoich nadaku, a on m�wi� szczerze jak nikt i od tamtego spotkania w jego zgas�ych oczach pojawi�a si� nadzieja.

Oba ksi�yce spotka�y si� i zla�y w jeden, a potem i ten jeden zacz�� znika� niczym kr��ek sera, do kt�rego dobra�y si� myszy.

Na jaki� tydzie� przed nowiem zn�w wezwa�a mnie Smildrun, by baraszkowa� w futrach w swoim alkierzu, i czu�em si� dziwnie, patrz�c na jej t�uste cia�o. Nadal budzi�a we mnie wstr�t, cho� ju� przywyk�em do niej i mniej cierpia�em ni� z pocz�tku, kiedy to nast�pnego dnia nie mog�em nawet spogl�da� w stron� L�ni�cej Ros� bez uczucia obrzydzenia do samego siebie. Jednak teraz wiedzia�em, �e nast�pnym razem, kiedy zobacz� j� nag�, b�dzie le�a�a w tych futrach ze zgruchotan� grdyk� albo skr�conym karkiem, i czu�em co� na kszta�t �alu, zw�aszcza �e jakby przeczuwaj�c, co nast�pi, nagle zacz�a si� do mnie odnosi� z czym� w rodzaju czu�o�ci, przynajmniej na swoj� miar�.

Wszystko jednak potoczy�o si� zupe�nie inaczej, ni� zaplanowali�my.

W dolinie nad strumieniem zn�w pojawi�y si� wozy kupc�w. Ci�sze i solidniejsze ni� zazwyczaj, ale i kupcy wygl�dali na zaaferowanych i chyba bardzo im si� spieszy�o. Na sprzeda� przeznaczyli jedynie troch� drobiazg�w na jednym wozie, z pozosta�ych nie �ci�gn�li nawet nat�uszczonego p��tna, a przyboczni wydawali si� bardziej nieufni i mocniej uzbrojeni ni� zwykle. Stale mieli pod r�k� bro� i nie zdejmowali swoich ci�kich he�m�w z os�onami na kark i nos.

Domownicy tak�e odnie�li si� do nich nieufnie, najwyra�niej nie by� to czas, kiedy napotyka�o si� kupieckie wozy. Do straganu posz�o tylko kilka kobiet z gr�dka pod ochron� swoich m��w oraz kilkunastu kmieci z wiosek Smildrun. Ona sama pozosta�a za palisad� dworu.

W�drowcy przyznali, �e im si� spieszy i �e zostan� w dolinie na dwie noce, a potem pojad� dalej.

We dworze wzmocniono stra�e i po zmierzchu spuszczono psy na zewn�trzne dziedzi�ce. Nam kazano zgoni� wszystkie konie z zagrody do dodatkowej stajni za palisad�, tymczasem do nowiu pozosta�y tylko trzy dni.

Trapili�my si� tym, bo nasze plany wygl�da�y coraz gorzej.

A drugiego dnia, gdy zapad� ju� zmrok, zobaczyli�my dziwn� �un� na niebie, za doln� prze��cz�.

Psy wy�y i rycza�y, ciskaj�c si� pod cz�stoko�em, i czu�o si�, �e co� wisi w powietrzu. Domownicy d�ugo w noc stali przed dworem albo wychodzili na podesty na g�rze cz�stoko�u, lecz poza dziwnym �wiat�em na p�nocy niewiele da�o si� dostrzec. Niekt�rzy twierdzili, �e s�ysz� jaki� zgie�k, ale w ko�cu zerwa� si� wiatr i zacz�� pada� deszcz, t�umi�c wszelkie d�wi�ki. W obozie kupc�w migota�o tylko niewielkie ognisko, kt�re potem zgas�o zalane deszczem i zapanowa�a zupe�na cisza.

Wreszcie domownicy porozchodzili si� do swoich chat i kom�r i tylko psy wy�y jak op�tane, i deszcz szumia�, sp�ukuj�c dachy.

��Jeszcze dwa dni � powiedzia� Benkej. � Najpierw p�jdziesz do Smildrun i zabijesz j�, gdy nadejdzie godzina sowy.

��Skobel na drzwiach naszej szopy b�dzie ju� obluzowany � podj��em. � Ty w tym czasie przygotujesz nasze kosze i inne rzeczy. Z laski szpiega we�miesz m�j miecz. P�jdziesz do stajni i przygotujesz dwa wierzchowce i dwa na zmian�. Na kopyta za�o�ysz im nak�adki ze szmat. Potem p�jdziesz do wie�y i otworzysz zamki tymi swoimi gwo�dziami. Zabijesz ka�dego cz�owieka i zwierz�, jakie stanie ci na drodze, a trupy ukryjesz.

��Ty w tym czasie zabierzesz z alkierza i komory bro� i srebro, je�li jakie� znajdziesz. Wyjdziesz z dworu tak jak zwykle i u�o�ysz na naszych siennikach wi�zki chrustu i kory, a na nich �wiec�. Potem zajdziesz do obory dla niewolnych i otworzysz po cichu komor�, w kt�rej sypia Udu�aj, po czym zabijesz go, a cia�o zaniesiesz do naszej szopy. We�miesz oba kosze i lask� szpiega i przekradniesz si� pod bram�. Je�li napotkasz psy, o�lepisz je w�ciekie�k�, a p�niej zabijesz w��czni� z kija szpiega. Nie b�d� skomle�, bo w�ciekie�k� pozbawi je tchu.

��Ty za� przyprowadzisz konie i zostawisz je pod cz�stoko�em, pod os�on� serowarni. W tym czasie Kalgard doku�tyka do dworu i wejdzie do �rodka, a potem p�jdzie do wielkiej halli. Je�li wci�� b�d� tam biesiadowa�, tym lepiej. Je�li za� nie, postawi ich na nogi, wal�c w gong. Wybuchnie wielki zgie�k. Wartownik na bramie zacznie si� interesowa� tym, co si� dzieje we dworze. W tym czasie ja wbiegn� po schodach, wo�aj�c wartownika po imieniu i krzycz�c, �e Smildrun go wzywa, bo sta�o si� co� okropnego. A potem zabij� go no�em z laski szpiega.

��Ja w tym czasie otworz� k��dk� i zepchn� zawor� z wr�t. Otworz� je i wyprowadz� konie. Ty wybiegniesz za mn� i zn�w zamkniemy bram�, a potem wbijemy pod ni� kliny, kt�re ju� tam czekaj� pod kamieniami. W tym czasie nasza szopa i stajnia stan� ju� w ogniu.

��A my odjedziemy. � Wolni.

��Wolni. Mosu kandol U�cisn�li�my sobie nadgarstki.

I w tym momencie us�yszeli�my �omot. Ci�ki drewniany d�wi�k, jakby pot�ny taran uderzy� w bram�. Szopa by�a zamkni�ta, wi�c skoczy�em na m�j kosz podr�ny, podci�gn��em si� do dymnika i wyjrza�em.

Akurat by zobaczy� ogromn� kul� ognia, jak przecina z przeci�g�ym hukiem niebo nad bram�, a potem spada na �rodek g��wnego dziedzi�ca, rozpryskuj�c si� na kawa�ki i wyrzucaj�c w g�r� ogromny p�omie� podobny do grzyba. P�omie� rozla� si� dooko�a, zapalaj�c dach stodo�y i �ciany s�siednich budynk�w i hucz�c �cian� �aru na dziedzi�cu.

��Kto� strzeli� z onagera w dziedziniec! � zawo�a�em do Benkeja. � To pocisk zapalaj�cy! Dw�r i stodo�a w ogniu!

Benkej zakl�� i z ca�ej si�y kopn�� w drzwi. Zatrz�s�y si�, ale �elazny skobel trzyma�. Mieli�my obrusza� go dopiero w przeddzie� ucieczki.

Krople zapalaj�cego p�ynu spad�y wsz�dzie wok�, widzia�em, jak na dziedzi�cu i �cianach kopc� niebieskawe p�omyczki. S�ycha� by�o huk p�omieni i pierwsze krzyki ludzi, ze strzechy nad nasz� chatk� zacz�� s�czy� si� gryz�cy, g�sty jak mleko dym.

��Spalimy si� tutaj! � wrzasn�� Benkej.

��Razem! � krzykn��em. P�on�cy kawa�ek dr�ga spad� z dachu, zadepta�em go, krztusz�c si� od dymu. Stan�li�my bok w bok i r�wnocze�nie kopn�li�my w drzwi.

��Jeszcze raz! � zawo�a� Benkej. Drzwi zatrzeszcza�y, lecz nadal by�y zamkni�te. Natarli�my ponownie i wtedy wyskoczy�y z hukiem. O dziwo, skobel trzyma� nadal, ale wyrwali�my ze �ciany haki, na kt�rych wisia�y zawiasy. Wypad�em na zewn�trz, zanosz�c si� kaszlem, podczas gdy Benkej narzuci� kurt� na g�ow� i wr�ci� do wn�trza szopy, pod hucz�cy ogniem dach, sypi�cy kawa�kami p�on�cej strzechy. Po chwili wyrzuci� stamt�d m�j kosz podr�ny, nasze no�e, a ja zd��y�em wywlec parz�cy i okopcony kij szpiega tylko dzi�ki temu, �e na razie p�on�a strzecha po drugiej stronie dachu.

Benkej upad� w �rodku, wi�c wskoczy�em do szopy, jakbym wchodzi� do pieca chlebowego, us�ysza�em trzask, z jakim zapali�y mi si� w�osy, chwyci�em tropiciela pod pachy i wywlok�em na dziedziniec. Kto� przebiega� w blasku �uny i k��bach dymu, wrzeszcz�c przera�liwie. Wszystkie zwierz�ta zacz�y rycze� strasznymi g�osami i razem z hukiem p�omieni by� to najokropniejszy d�wi�k, jaki s�ysza�em w �yciu. Znalaz�em pod obor� drewniane wiadro i chlusn��em wod� Benkejowi na g�ow�, a potem uderzy�em pi�ci� w jego pier� i nacisn��em j� kilka razy.

Na podest nad bram� z przera�liwym �wistem spad� deszcz strza�, wartownik wyda� z siebie wrzask, przekozio�kowa� przez barier� i gruchn�� na kamienny podw�rzec jak wielki, pe�en buk�ak.

Na g��wnym dziedzi�cu miota�y si� czarne sylwetki, chlustaj�c wiadrami wody na �ciany i dach dworu i zwalaj�c strzech� hakami na dr�gach.

Benkej zarz�zi� i uni�s� si� w moich ramionach, a potem zwymiotowa�.

��Ju�� � wysapa�. � Matko, moje konie!

��Stajnia jest daleko � uspokoi�em go. � Nic im nie grozi. Musimy ucieka�.

��Nie damy rady� skoro kto� szturmuje bram�. Zabij� nas�

��Musimy uwolni� Kalgarda � powiedzia�em, unosz�c tropiciela za rami�.

��Moje wytrychy� zosta�y w �rodku� nie zd��y�em.

��Co� wymy�limy � krzykn��em. � Nie musimy ju� by� cicho.

Wyci�gn��em w stron� Benkeja kij szpiega. Chwyci� za koniec, przekr�ci� i wyj�� miecz. Ja odblokowa�em ostrze w��czni i ruszyli�my w stron� samotnej i spokojnej wie�y stoj�cej po drugiej stronie gr�dka, tu� przy g�rskim zboczu, zbyt stromym, by kto� chcia� tamt�dy atakowa�.

Domownicy poradzili sobie z po�arem i okopcony dw�r pozbawiony cz�ci dachu sycza� i plu� k��bami pary oraz dymu. Po�rodku dziedzi�ca wci�� p�on�y resztki pocisku, a tak�e zwa�y faszyny zdartej z dachu i deski, kt�re nie da�y si� ugasi�. Przebiegali�my bokiem i nikt w zgie�ku nie zwr�ci� na nas uwagi. Smildrun mia�a na sobie tylko podart� i ubrudzon� sadz� koszul�, a na to nasadzony krzywo pancerz i he�m na g�owie. Kto� rzuci� jej miecz razem z pasem, kt�ry chwyci�a jedn� r�k�.

Otworzyli�my furt� do zau�ka i zamkn�li�my za sob� na skobel.

Kiedy si� odwraca�em, zobaczy�em, jak co� z ogromnym hukiem uderza w bram� i po naszej stronie wyr�s� z niej nagle gruby jak dyszel oszczep zako�czony czterograniastym grotem. Da� si� s�ysze� szcz�k �a�cuch�w, oszczep zaskrzypia� i nagle cofn�� si� w g��b drzwi, cztery ostrza podobne do kotwicy zapar�y si� o belki i roz�o�y�y jak p�atki kwiatu, a potem wrota zaskrzypia�y, wygi�y si� i wypad�y z potwornym hukiem i trzaskiem gruchotanego drewna. Zobaczy�em, jak odje�d�aj� w ciemno��, wleczone przez zaprz�g o�miu wielkich koni, a potem us�ysza�em dziki ch�ralny wrzask i w bram� run�li ludzie, jednak widzia�em tylko r�wny mur z tarcz i l�ni�ce nad nim kopu�y he�m�w.

��Co oni wrzeszcz�? � zapyta� Benkej.

��Imi� tego m�odego, kt�ry si� powiesi� � wyja�ni�em. � Krzycz�: �Harulf! Harulf!�.

Pognali�my dalej. Dwa psy, kt�re wypad�y na nas, zabili�my od razu, prawie si� nie zatrzymuj�c. Benkej przer�ba� jednemu kark, ja nastawi�em tylko w��czni� pod skacz�cego ogara, na kt�r� nadzia� si� pod w�asnym ci�arem.

W jednej chwili poczu�em, jak dobrze znowu mie� bro�. Zn�w by�em cz�owiekiem, kt�rego nie tak �atwo do czego� zmusi�. Jeszcze nie wyszed�em za palisad� Domu Rosy, a ju� poczu�em si� wolny.

Na g��wnym dziedzi�cu domownicy rzucili si� z impetem na nacieraj�cych napastnik�w. Rozleg� si� potworny �omot zderzaj�cych si� tarcz, niekt�rzy ludzie z pierwszych szereg�w zwalili si� na ziemi�, kto� przekozio�kowa� w powietrzu, wybuch� piekielny wrzask. W migotliwym poblasku pal�cych si� gdzieniegdzie belek miota�y si� czarne sylwetki.

��Benkej, drzwi do wie�y! � krzykn��em z rozpacz�. On jednak kl�cza� ju� przed zamkni�tymi na g�ucho

wrotami, obmacuj�c zamek i zawiasy jak �lepiec.

��Nie otworz� ich pazurami � warkn��. � Dopilnuj, �eby nikt mi nie przeszkadza�.

Pogna� przez dziedziniec, a potem zacz�� szarpa� drzwi od jakiej� szopy, wsun�� ostrze no�a tropiciela w szczelin� przy drzwiach, po czym napar� na nie barkiem, pchn�� i otworzy�. Znikn�� w �rodku, s�ysza�em, jak przewraca wewn�trz najr�niejsze przedmioty. Sam sta�em z mieczem w d�oni i w��czni� opart� o �cian� tu� obok, skulony w cieniu i patrzy�em na dziedziniec. Domownicy zatrzymali na chwil� impet atakuj�cych i zdo�ali zbi� si� w ciasn� gromad�, wystawiwszy przed siebie mur tarcz, s�ysza�em, jak okucia gruchoc� o siebie, jak rozlega si� �omot uderze� tych, kt�rzy zdobyli do�� miejsca, by si� zamachn�� w przepychaj�cym si� t�umie. Widzia�em plecy tych, kt�rzy stali na ko�cu, jak zapieraj� si� ca�ym cia�em, a podeszwy ich but�w �lizgaj� si� po dziedzi�cu. Upiorny bojowy wrzask ucich�, s�ycha� by�o tylko �oskot uderze� i czasem pojedyncze przera�liwe krzyki rannych.

Benkej wr�ci� z szopy, nios�c nar�cze jakiego� �elastwa, jakie� gwo�dzie, obr�cz od beczki i chyba z�amany sierp, po czym zwali� to wszystko pod drzwi i ukl�k� przed zamkiem.

Od walcz�cej gromady zacz�y odrywa� si� pojedyncze sylwetki i p�dzi� w nasz� stron� albo rozpierzcha� si� pomi�dzy budynkami.

Zobaczy�em, jak zau�kiem gna Smildi, kt�rego nigdy nie lubi�em, brodaty, wielki brutal, kt�ry nie opu�ci� �adnej okazji, by pocz�stowa� mnie kopniakiem, teraz przera�ony jak dziecko. Gna�, wymachuj�c mieczem, prosto na nasz dziedziniec, j�cz�c ze strachu, z krwi� lej�c� mu si� z przer�banego ramienia. Kawa�ek �uchwy razem z z�bami kiwa� mu si� na pasku sk�ry, pryskaj�c strumieniami krwi. Pomy�la�em, �e tego zabij� z prawdziw� przyjemno�ci�, kiedy rozkrzy�owa� nagle r�ce i zwali� si� w p� kroku na twarz z takim impetem, �e pojecha� po bruku. Z plec�w stercza� mu kr�tki top�r o szerokim ostrzu.

Ze zgie�ku dobieg� mnie dono�ny jak tr�ba wrzask Smildrun: �Do wie�y! Wszyscy do wie�y!�, zbity na �rodku t�um zacz�� si� przerzedza� i wypluwa� pojedynczych ludzi biegn�cych w naszym kierunku.

Przemkn��em jak cie� w stron� le��cego Smildiego, przydepn��em mu plecy i wyrwa�em top�r, a potem pop�dzi�em z powrotem pod wie��, s�ysz�c za sob� tupot wielu st�p i zn�w chrapliwe skandowanie Ludzi Gryf�w wo�aj�cych swojego martwego ziomka.

��Wszyscy tu biegn� � krzykn��em do Benkeja. � Pospiesz si�!

��Zajmij ich czym�, tohimonie � wycedzi� przez z�by. Z dziurki od klucza stercza�o kilka gwo�dzi, wetkni�ta jednym ko�cem rozprostowana obr�cz od ma�ej beczki, za� Benkej siedzia� bokiem, jakby nas�uchiwa� czego�, co odzywa�o si� z zamka, i ostro�nie porusza� stercz�cymi kawa�kami �elaza.

��Potrzebuj� czasu � powiedzia�, siedz�c z przymkni�tymi oczami.

��Nie ma czasu! � zawo�a�em z rozpacz�. � Zdoby�em top�r! Wyr�bmy je!

��Zatrzymaj sobie ten top�r � poradzi� uprzejmie, po czym stukn�� kilka razy trzonkiem no�a w gw�d� i poruszy� ostro�nie obr�cz�. Domownicy wpadli na dziedziniec pod wie��.

��Benkej�!

W zamku co� szcz�kn�o, drzwi skrzypn�y i uchyli�y si�.

Wpadli�my obaj do �rodka i zatrzasn�li�my wrota w zupe�nej ciemno�ci.

Obmaca�em drzwi na o�lep. Nie by�o tu �adnej zasuwy, ale zosta�y haki. Zawora by� mo�e le�a�a gdzie� z boku, lecz w ciemno�ciach nie mog�em jej znale��. Na dziedzi�cu pod wie�� wybuch� op�ta�czy wrzask, kto� wali� w drzwi, nie wiedz�c, �e s� otwarte, s�ycha� by�o tupot, krzyki, szcz�k i �wist �elaza.

��Os�ania� mnie! Otworz�! � krzykn�a Smildrun. � Chroni� Smigralda! Ze�r� was �ywcem, je�li w�os spadnie mu z g�owy!

Zn�w tupot, wrzask, �wist stali. Szmaciany �omot padaj�cego cia�a, bulgotliwy charkot.

A potem szcz�k i zgrzyt klucza w zamku. I przekle�stwo, bo otwartego zamka nie mo�na ju� bardziej otworzy�.

Si�gn��em po top�r i namaca�em haki na drzwiach i w o�cie�nicy, chc�c wepchn�� tam stylisko, kiedy drzwi otworzy�y si� nagle i stan��em twarz� w twarz ze Smildrun. Smildrun bez he�mu, czerwon�, l�ni�c� od kropel krwi rozbry�ni�tej na twarzy, z wyba�uszonymi dziko oczami i wyszczerzonymi z�bami niczym Azzina, Pani �niw. Niewiele my�l�c, chwyci�em j� za w�osy i poci�gn��em do siebie, podbijaj�c jej nog� kopni�ciem. Run�a na mnie swoim wielkim, ci�kim cia�em, zwalili�my si� do ty�u, Benkej skoczy� do drzwi i poci�gn�� do siebie, a potem ze zgrzytem wepchn�� top�r na haki, blokuj�c je zupe�nie. Z ty�u rozleg�y si� rozpaczliwe wrzaski i �omot, kto� kopa� w drzwi, kto� skaka� na nie, ale otwiera�y si� na zewn�trz i nic to nie mog�o da�.

A ja walczy�em rozpaczliwie na ziemi w kompletnych ciemno�ciach, przyduszony przez cielsko Smildrun, kt�ra wpycha�a mi przedrami� w gard�o, usi�uj�c wyrwa� drugie rami�, grube i �liskie jak ogromny w��. Brakowa�o mi tchu. Przekr�ci�em si� i uderzy�em Smoczyc� kolanem w �ebra z ca�ej si�y, potem zdo�a�em namaca� jej d�o� i wykr�ci�em na zewn�trz w nadgarstku, czuj�c, �e wci�� �ciska w niej wielki, kuty klucz do wie�y. Uda�o mi si� przerzuci� jej wykr�cone rami� nad g�ow� i wy�lizgn�� spod t�ustego tu�owia. Powinna by�a upa�� na twarz, kiedy wy�amywa�em jej bark, ci�gn�c r�k� do g�ry, ale zapar�a si� drug� r�k� o pod�og� i skowycz�c chrapliwym g�osem, zacz�a zgina� wykr�cone rami� w �okciu. Nie mog�em go utrzyma�, mimo �e ci�gn��em obiema r�kami, bo by�a silna jak nied�wied�. Kopn��em j� w g�ow� i wyrwa�em klucz z palc�w, a potem odskoczy�em od niej, namaca�em w ciemno�ciach zamek, wepchn��em klucz i przekr�ci�em. A potem wyrwa�em go z dziurki.

Smoczyca sta�a ju� na nogach. W poblasku po�aru wpadaj�cym przez w�skie okna na g�rze zacz��em co� widzie� w ciemno�ci, czarne sylwetki majacz�ce w mroku, wi�c zobaczy�em, jak Benkej skoczy� na Smildrun i d�gn�� j� no�em, wrzasn�a w�ciekle i chwyci�a tropiciela za gard�o, pchn�� jeszcze raz, unios�a go na jednym r�ku i cisn�a o �cian�. Us�ysza�em �omot, z jakim run�� na posadzk�, �ami�c co� drewnianego.

Prze�lizgn��em si� wzd�u� �ciany do schod�w, s�ysza�em, jak dyszy, stoj�c na �rodku z roz�o�onymi r�koma, usi�uj�c co� namaca� w ciemno�ciach. Sta�a mi na drodze.

Wr�ci�em pod drzwi, si�gn��em po top�r tkwi�cy na hakach i zdj��em go. Us�ysza�a zgrzyt �elaza i rzuci�a si� do drzwi, a ja wywin��em si� w drug� stron� do schod�w. Chwyci�a mnie za nog�, run��em na stopnie, zaczepi�em brod� topora o balustrad�, wierzgn��em w�ciekle do ty�u i ruszy�em do g�ry na czworakach. Wiedzia�a, �e mam klucz, a ja chcia�em odci�gn�� j� od Benkeja, wi�c kiedy tylko stan��em na nogach, gna�em na g�r�, a� zatrzyma�em si� na szczycie wie�y, okr�g�ym kamiennym pode�cie nakrytym dachem na grubych s�upach.

S�ysza�em, jak tupie, p�dz�c za mn�, i nie wiedzia�em, co dalej.

Mia�em top�r i klucz. To wszystko.

Ze szczytu wie�y widzia�em, jak domownicy zbili si� wok� drzwi i skulonego przy nich Smigralda, kt�rego dw�ch woj�w os�ania�o swoimi tarczami, stawiaj�c coraz bardziej rozpaczliwy op�r, wsz�dzie wok� le�a�y powykr�cane cia�a, rozrzucona bro� i por�bane tarcze. Pod cz�stoko�em nasza szopa i obora p�on�y z hukiem, k�ad�c rud� �un� na ca�ej okolicy.

Ludzie Gryfy atakowali domownik�w grupkami pod os�on� tarcz, ale pozostali kr�cili si� ju� niespiesznie po dziedzi�cach, pili wod� z kub��w albo siadali, by chwil� odpocz�� i potem zmieni� tych, kt�rzy wci�� r�bali zbit� pod wie�� grupk� domownik�w, kto� goni� krzycz�ce kobiety, kto� wyrzuca� przez okna dworu srebrne naczynia, d�wi�cz�ce na kamieniach.

Grupa kupc�w musia�a stanowi� tylko forpoczt�, by� mo�e to oni przywie�li tu z�o�one machiny, ale atakuj�cych by�o du�o wi�cej.

Smildrun wynurzy�a si� z otworu w pod�odze z mieczem w r�ku i w jej spojrzeniu odmalowa�o si� os�upienie.

��Szczurek! To ty?! � Unios�a brwi i patrzy�a na mnie stoj�cego z toporem i kluczem w drugim r�ku. � Nie b�j si�, ma�y. Tylko oddaj mi klucz � powiedzia�a naj�agodniej jak umia�a, wyci�gaj�c d�o�. � Wpu�cimy naszych do �rodka. No ju�� Nic ci nie zrobi�!

W jej g�osie zad�wi�cza�y furia i rozpacz.

��Przecie� st�d nie uciekniesz. Jeste� na wie�y. No ju�, oddaj mi klucz.

��We� go sobie, pi�kna Smildrun � wycedzi�em i pokaza�em jej klucz, a potem wsun��em go za pazuch� kurty i uj��em top�r drug� d�oni� pod g�owic�.

Pokr�ci�a g�ow� i ruszy�a na mnie zdecydowanym krokiem, nawet nie unosz�c miecza. A potem ci�a niedbale i bardzo szybko. Zablokowa�em jedno ci�cie styliskiem topora, przed drugim si� uchyli�em, ci��em p�asko, o w�os chybiaj�c jej twarzy, i odskoczy�em na drug� stron� wie�y.

Z do�u rozleg�y si� wrzaski.

Jedni krzyczeli: �Oddajcie nam przekl�t� Smildrun, to was zostawimy!�, a drudzy: �Wpu�� nas, Smildrun!�.

Oszczep przelecia� tu� nad balustrad� wie�y i znikn�� po drugiej stronie, kilka strza� z bzykni�ciem �mign�o obok, dwie wbi�y si� w belki dachu.

Smildrun rozejrza�a si� bezradnie, a potem nagle wskoczy�a w otw�r i z �omotem zbieg�a po schodach.

��Wychod�, krwawa Smildrun! Spr�buj si� z kim�, kto nie jest sp�tany! � wrzeszcza� kto� na dole. Inny skandowa� zn�w imi� nieszcz�snego Harulfa.

Domownicy skorzystali z chwili spokoju i zbili si� w okryt� dachem tarcz gromad�, jak kolonia morskich skorupiak�w, wystawiaj�c na zewn�trz jedynie ostrza w��czni.

Po chwili L�ni�ca Ros� zn�w pojawi�a si� na szczycie wie�y, wlok�c przed sob� zakrwawionego, bezw�adnego Benkeja. Poruszy� si� i zaj�cza� s�abo. Zatrz�s�a nim jak ogar upolowanym skoczkiem, a potem szarpn�a na bok i przy�o�y�a mu ostrze do brzucha.

��Nigdzie st�d nie p�jdziesz � powiedzia�a. � Ale on tak. Prosto w d�. Oddaj mi klucz albo rozpruj� mu brzuch. Oddaj mi klucz, to pozwol� ci skoczy�. Zr�b to, oddaj mi klucz, szczurku. Przecie� tam jest Smigrald. Jest tam na dole. No dawaj! � wrzasn�a nagle z furi�. � Albo patrz, jak go patrosz�!

��Dobrze! � krzykn��em z rozpacz�, bo naprawd� nie wiedzia�em ju�, co robi� dalej.

��Pu�� go, to rzuc� ci klucz!

��Rzu� klucz, to go puszcz�!

Wyj��em klucz z zanadrza i wystawi�em za balustrad� wie�y.

��Pu�� go, bo rzuc�.

Smildrun zakl�a, po czym pchn�a nagle Benkeja w moj� stron�. Tropiciel run�� bezw�adnie na podest u jej st�p.

Unios�a miecz, wi�c rzuci�em jej klucz pod nogi. Podnios�a go, wyprostowa�a si� i zacisn�a d�o� na kutym �elazie. A potem zn�w zamierzy�a si� mieczem.

��Dlaczego, szczurku� � powiedzia�a z �alem w g�osie. � Dlaczego? Jak mog�e�� Kocha�am ci�. I na pewno bym ci� wypu�ci�a.

Chwyci�em mocniej top�r.

��Nie nazywam si� szczurek � powiedzia�em. � Jestem Filar, syn Oszczepnika, kaitohimon klanu �urawia. A ty nie wypuszczasz niczego, na czym raz po�o�ysz r�ce, s�odka Smildrun.

Wyszczerzy�a si� nagle w dzikim u�miechu.

��Smildrun bierze to, co chce � powiedzia�a. � I zawsze tak b�dzie.

Nagle rozleg� si� �wist i z boku jej szyi wyros�o ostrze miecza z laski szpiega. L�ni�ca Ros� wytrzeszczy�a oczy i wyda�a z siebie upiorny charkot. Ostrze poruszy�o si� i schowa�o, a z rozr�banej szyi bryzn�a krew.

��To ja � powiedzia� Kalgard Krocz�cy Z Ogniem, dzier��c zakrwawiony miecz. � Wr�ci�em do domu. Do mojego domu.

Smildrun odwr�ci�a si� do niego, nadal tryskaj�c krwi� z rany. Z jej szeroko otwartych, ob��kanych z b�lu oczu potoczy�y si� �zy. Kalgard z wysi�kiem d�wign�� or� i ci�� ponownie.

Potrzebowa� a� trzech ci��, by oddzieli� g�ow� od drgaj�cego cia�a Smildrun, a potem podni�s� j� za w�osy i podszed� do balustrady.

��Smildrun L�ni�ca Ros� nie �yje! � krzykn�� chrapliwie. � Jestem Kalgard Krocz�cy Z Ogniem, styrsman tych ludzi! Przesta�cie walczy�! Cokolwiek zrobi�a wam moja �ona, to si� ju� sko�czy�o. To koniec rz�d�w Smildrun!

G�owa mojej niechcianej kochanki, mojej pani, mojego kata i mojego demona zarazem, trzasn�a z obrzydliwym odg�osem o bruk dziedzi�ca i potoczy�a si� Ludziom Gryfom pod nogi, zostawiaj�c krwawy �lad.

��Niech rzuc� miecze i tarcze � zawo�a� jeden z Gryf�w. � To przestaniemy r�ba�!

Domownicy pod wie�� zacz�li odrzuca� z �omotem bro� na kamienie.

Kalgard odwr�ci� si� do mnie z twarz� blad� i l�ni�c� od �ez.

��Zabi�em moj� s�odk� Smildrun, Kirenenie. M�j dw�r jest z�upiony i spalony. Zosta� mi na wychowanie jej syn, kt�ry nie jest m�j.

��Ale teraz jeste� wolny � powiedzia�em. � Odzyska�e� sw�j los i �ycie. Jeszcze niejednego mo�esz w nim dokaza�.

��Ci ludzie s� tu z twojego powodu? � zapyta�, wskazuj�c mieczem dziedziniec.

��S� z powodu Smildrun � odpar�em. � I tego, co zrobi�a. Tak� wybra�a drog�. I ja te� mam swoj�, i m�j los r�wnie� mo�e do mnie powr�ci�. Wszyscy bowiem idziemy samotnie Pod G�r�. Pami�taj, co obieca�e� Hindowi, bogu woj�w.

��Pami�tam � powiedzia�. � We�cie, co chcecie, i odejd�cie jak najszybciej. I nigdy nie wracajcie.

Potem wyci�gni�to nas z wie�y, mnie i nieprzytomnego Benkeja. Kazano nam usi��� na zalanym krwi� bruku wraz z innymi domownikami, pozbawionymi broni, rannymi i nierozumiej�cymi, co si� dzieje. Ci, kt�rzy mieli do�� si�y, patrzyli tylko na le��ce bezw�adnie nagie, odarte z pancerza, bezg�owe cia�o Smildrun, na jej g�ow� nabit� na w��czni� i zatkni�t� po�rodku majdanu.

Siedzieli�my w blasku pe�gaj�cych p�omieni i czekali�my. Benkej ockn�� si�, ale by� tak pot�uczony, �e ledwo m�g� si� rusza�. Kobiety �ka�y, ranni j�czeli w oszo�omieniu, brocz�c krwi� na kamienie i siedz�cych wok�. Za cia�em Smildrun u�o�ono rz�dem wszystkich zabitych domownik�w, a by�o ich dwunastu.

��Wybacz mi, tohimonie. Nie doceni�em jej. By�a silna jak byk.

��Ju� nie �yje � powiedzia�em. � My na razie tak. A co ma by�, to b�dzie.

Po jakim� czasie kto� wskaza� mnie ko�cem miecza i kaza� wsta�. By� to szczup�y woj w lamelkowej zbroi i sk�rzanej porozcinanej szacie, kt�ra si�ga�a do ziemi. Kiedy zdj�� he�m, zobaczy�em, �e to dziewczyna. Ta sama, kt�rej opowiedzia�em kiedy� histori� nieszcz�snego Harulfa.

Kaza�a mi i�� ze sob� a� na g��wny dziedziniec, gdzie postawiono mnie przed prawom�wc� � wynios�ym m�em w wyszywanym z�otem niebieskim p�aszczu, o zwi�zanych na karku d�ugich z�otych w�osach i kr�tko przystrzy�onej brodzie, kt�ry siedzia� z pos�pn� min� na w�asnym siodle postawionym na ziemi i popija� najlepszy mi�d Smildrun z okutego srebrem rogu.

Zapytano mnie o imi�, potem kazano pokaza� moje pi�tna i wyja�ni�, sk�d wzi��em si� w Ziemi �eglarzy i jak zosta�em niewolnym. Potem musia�em opowiada�, jak wiod�o mi si� w niewoli u Smildrun i co sta�o si� z Harulfem oraz tym drugim, zwanym Snakaldi Serdeczna D�o�.

Trwa�o to dosy� d�ugo, po czym prawom�wc� my�la� przez jaki� czas, a nast�pnie wsta� i wymachuj�c rogiem, z namaszczeniem wyg�osi� zebranym kilka wierszy, w kt�rych by�o co� o w�a�ciwym post�powaniu, rozs�dku, tym, co to znaczy by� cz�owiekiem, o skalnych wilkach i o bogach. Wiersze te by�y tak kunsztownie u�o�one, �e niewiele z nich poj��em, lecz woje wok� kiwali z powag� g�owami i wygl�dali na poruszonych. Prawom�wc�, zadowolony z efektu, jaki wywo�a�, wyg�osi� jeszcze wiersz, kt�ry jak zrozumia�em, dotyczy� sztuki warzenia piwa i by�o te� tam co� o ciekn�cej ��dce, a tak�e o owocach przechowywanych na zim� i tym, �e niekt�re gnij�, a s�owa te zrobi�y jeszcze wi�ksze wra�enie.

Potem za� og�osi�, �e Ludzie Gryfy mieli pe�ne prawo do pomsty, aczkolwiek do tej sprawy wr�ci si� na najbli�szym wiecu w ich krainie. Jednak uwa�a�, �e uczynili ju� w obej�ciu dosy� szk�d, a prawowity gospodarz nie ponosi tu �adnej winy, zakaza� wi�c Gryfom zabiera� wi�cej �up�w i zabija� pozosta�ych domownik�w. Potem za� og�osi�, �e ja i Benkej mamy dosta� znak wolno�ci i mo�emy odej��, a przy tym mo�emy zabra� po koniu, bro� po zabitych oraz �ywno�� na drog�. To samo mia�o dotyczy� pozosta�ych niewolnych, kt�rzy odt�d mogli odej��, gdzie chcieli.

Wr�ci�em do Benkeja i przekaza�em mu wie�ci, jednak by� markotny i p�przytomny, bo twierdzi�, �e Smildrun kilkakro� uderzy�a jego g�ow� o kamienn� �cian�. Ja za� my�l�, �e �le czu� si� z tym, �e zosta� znienacka pokonany i gdyby nie �lepy traf, ju� by nie �y�.

Zostali�my wi�c do rana, ale poszli�my spa� do stajni. Domownik�w tymczasem zgoniono do wielkiej halli, gdzie ich dawny przyw�dca mia� im wiele do powiedzenia. Zabra�em z komory troch� zapas�w � suszonego mi�sa, w�dzonki, chleba i sera, a tak�e kilka koc�w, pasz� dla koni oraz inne rzeczy, znalaz�em jeszcze sw�j no�yk do jedzenia i par� drobiazg�w moich i Benkeja. Ze sterty broni zdartej z zabitych pozwolono mi wybra�, co chcia�em, lecz to, co by�o jako� cenne, przyw�aszczyli sobie ju� Ludzie Gryfy. Znalaz�em wi�c dwie niezbyt podarte kolczugi, he�my takie, jakie nosili miejscowi, dwa ci�kie, masywne miecze. Najtrudniej by�o mi znale�� jakie� tarcze, kt�re jeszcze nadawa�yby si� do czego�, bowiem ludzie ci zazwyczaj robi� je ze specjalnego drewna obci�gni�tego sk�r� i szybko zu�ywaj�. Wszystkie, kt�re znalaz�em, by�y por�bane, metalowe bukla mia�y pogi�te, a sk�ra wisia�a na nich w strz�pach. Znalaz�em jednak dwie takie, na kt�rych przynajmniej imaki i bukla by�y w dobrym stanie, s�dz�c, �e reszt� naprawimy gdzie� po drodze.

Zanios�em to wszystko do stajni, gdzie spa� Benkej, kt�ry najpierw wyleczy� si� dzbanem piwa, a potem poszed�em jeszcze raz rozm�wi� si� z Gryfami. Chcia�em wiedzie�, co to jest znak wolno�ci oraz gdzie znajduje si� Udu�aj. Jednak okaza�o si�, �e pierwsza rzecz, jak� chcia� zrobi� Kalgard Krocz�cy Z Ogniem, to znale�� Amitraja. Niestety, lekarz, kap�an, czy kim tam jeszcze by�, ulotni� si� bez �ladu.

Rano, kiedy siedli�my ju� obaj z Benkejem w siod�ach, podszed� nas po�egna� Kalgard. Przyni�s� dwie �elazne bransolety ze znakiem swojego domu, kt�re wyj�� ze skarbca, i oznajmi�, �e odt�d, nosz�c je, jeste�my lud�mi wolnymi.

��Uwolni�e� mnie, Kirenenie, jednak wiem, �e to ty sprowadzi�e� zbrojnych na m�j dom i jest tak, jakby� sam go spali�. Ch�tnie daj� ci wolno��, bo wiem, �e ktokolwiek b�dzie chcia� ci� zniewoli�, sko�czy jako �ebrak na zgliszczach. S�dz� te�, �e jeste� kim� wysokiego rodu z Po�udnia, bowiem tacy umiej� zabija� i pali�, nie kiwn�wszy nawet palcem, sprawiaj�c, by inni uczynili to za nich. W tej krainie jeste�my lud�mi prostymi. Boimy si� kr�l�w, ich intryg i ich pokr�tnych praw. Odejd� zatem jak najdalej, bo czuj�, �e jeste� jednym z nich.

Odjechali�my wi�c, zostawiaj�c za sob� dw�r L�ni�cej Ros�, kt�ry na powr�t sta� si� dworem Krocz�cego Z Ogniem, tylko �e wyrwano mu bram�, niekt�re zabudowania straszy�y zw�glonymi s�upami stercz�cymi ze zgliszcz, a nad nim kraka�y stada czarnych ptak�w i wsz�dzie unosi� si� dym.

Ludzie Gryfy �egnali nas serdecznie i wciskali podarunki, kiedy mijali�my ich namioty i trzy masywne machiny bojowe, kt�re zaczynali ju� rozbiera� i rozk�ada� na wozach.

Z prze��czy spojrzeli�my jeszcze raz na dolin�, kt�r� zostawiali�my za sob�, a potem sprowadzili�my konie po kamienistej �cie�ce do niskiej doliny. Tam tak�e przywita� nas sw�d spalenizny i czarne, spalone cha�upy kmieci, le��ce rz�dem por�bane sine cia�a, zbryzgane krwi�, kt�ra zrobi�a si� ju� czarna, p�acz�ce kobiety i krakanie ptak�w. Przebyli�my wiosk� nie niepokojeni.

Przejechali�my tamt�dy powoli i w milczeniu, a kiedy zag��bili�my si� ju� w las traktem wzd�u� strumienia, krakanie i sw�d dymu ci�gn�y si� jeszcze d�ugo.

Czu�em si� pusty jak opr�niony dzban.

Uzyska�em to, co chcia�em. Nasi ciemi�zcy zostali pokonani. Widzia�em skrwawion� g�ow� Smildrun le��c� na kamiennym podw�rcu. Jechali�my na dobrych wierzchowcach, mieli�my bro� i �ywno�� oraz �elazne bransolety, kt�re m�wi�y, �e jeste�my lud�mi wolnymi, a mimo to czu�em si� pusty.

W�� uderzy�. Nasyci� si� i wpu�ci� jad. A potem odszed� bez �ladu.

Pozostawiaj�c pust�, wyschni�t� pow�ok�.

Mnie.

Wiedzia�em, �e musz� odnale�� moich ludzi. �e musz� jecha� na p�noc, a� do morza, i znale�� moje przeznaczenie, kt�re oka�e si� zbawieniem dla Kirenen�w. Jednak wydawa�o mi si� to �mieszne i niemo�liwe. Zupe�nie jakby dotyczy�o kogo� innego.

Niewola zmieni�a mnie. Niczym choroba, kt�ra mo�e s�czy� s�abo�� w cz�onki jeszcze d�ugo po wyzdrowieniu, pozostawiaj�c cz�owieka obola�ym i niedo��nym jak starzec.

Jeszcze par� dni temu ka�dy m�g� mnie kopn�� i kaza� robi� cokolwiek, co przysz�o mu do g�owy. M�g� wysmaga� pletni� lub zabi�. Wynosi�em nocnik Smildrun. Jad�em, co zostawi�y psy.

A teraz patrzy�em na �wiat z siod�a i mia�em u pasa bro�, a ci�gn�� si� za mn� sw�d krwi i spalonych dach�w.

Jednak nie czu�em si� sob�.

Czu�em si� pust� w�ow� sk�r�.

W�adca Tygrysiego Tronu, P�omienisty Sztandar, Pan �wiata i Pierwszy Je�dziec. Kaitohimon klanu �urawia. Nosiciel Losu.

Niewolnik.

Szczurek.

CReginsmdl � Tie�� o �Reginie)

Tw�j ruch � m�wi� i wypijam kieliszek jego okropnego akevittu. Lodowa wie�a zwie�czona p�kiem wij�cych si� macek oplata mojego piona i rozrywa go na strz�py, a potem m�ciwie rozje�d�a g�sienicami.

��Wie�a na 04 � oznajmia Fjollsfinn z namaszczeniem. � Zbity pion i moje pytanie� Pomy�lmy� Kto jest prezydentem w USA?

��Niejaka Lucinda Torres. Mo�na zapyta� o co� bardziej pozbawionego znaczenia? Tam przedterminowe wybory s� chyba co roku.

M�j czarny smok wyst�puj�cy w roli konia zieje b��kitnym p�omykiem na jego mackowat� wie��. Nu�y mnie ta gra, ale chc� zna� odpowiedzi.

��I moje pytanie: jak zabi� van Dykena?

��A sk�d ja mog� wiedzie�? S�dz�, �e jak ka�dego, tylko trzeba znale�� do niego dost�p.

��To Czyni�cy � odpowiadam i przybijam �ar w fajce. � Cudotw�rca, p�b�g.

��E tam � odpowiada Fjolsfinn. � Musi je��, spa�, oddycha� i fajda�. Je�li dostanie dobrze w �eb, to nie wstanie.

��To znaczy, �e gdybym ci� teraz paln�� krzes�em�

��Oczywi�cie, �e tak. Rozwali�by� mi g�ow�. Chyba �e zd��y�bym zareagowa�.

��Zmieniaj�c krzes�o w stado ptak�w albo bez�?

��To wymaga czasu i wprawy, kt�rej nie mam. Pro�ciej by�oby je odepchn��.

M�j goniec sunie po planszy i staje na niebronionym polu, patrz�c z satysfakcj� na jego kr�low� � nag� nimf� w koronie i z batem. Figurka rzuca bat na ziemi�, chwyta si� za g�ow� i zaczyna krzycze�.

��Gard�.

Norweg cmoka z uznaniem.

��Poddaj� parti�. Pytaj, ile chcesz.

��Co jest czynnikiem limituj�cym? � Odchylam si� na oparcie fotela i z ulg� zak�adam r�ce na kark. Naprawd� nie mam nastroju do gier planszowych. Nie nudz� si� tutaj a� tak, przyznaj�.

��To znaczy?

��Czego nie mo�na zrobi�? Podnie�� g�ry, sprowadzi� �ywej kobiety z Ziemi?

��Pewnie ani jednego, ani drugiego. Ogranicza nas wyobra�nia, nie stworzymy czego�, co nie wiemy, jak ma powsta� i w jaki spos�b dzia�a�, oraz dost�pny zapas czynnika �M�. To si� zu�ywa. Znika z ka�dym zadaniem.

��Dlatego van Dyken �ci�ga do siebie, ile si� da. Zmusza uroczyska, �eby wydawa�y z siebie upiory i laz�y do niego.

��Do�� nieekonomiczne � stwierdza. � Nawet je�li s� istnymi zbiornikami zimnej mg�y, samo nadawanie im �ycia i celu w�dr�wki sporo tego zu�yje.

��Koszta w�asne � oznajmiam. � �eby uruchomi� tokamak, te� trzeba wpakowa� w niego mn�stwo energii. Poza tym te stwory maj� pewn� autonomi�, jak zwierz�ta. Po drodze atakuj�, robi� r�ne rzeczy. Co gorsza, znajdowa�em ju� uroczyska, gdzie prawie nic nie by�o. Wyssa� do dna. I ju� nawet nie chodzi o to, ile on tego posiada, ale �e nikt inny nie ma dost�pu.

��Mamy zapasy � zaprzecza. � Spore. I w�asne uroczyska.

��I on o tym �wietnie wie � rzucam bezlito�nie. � I z wielk� ch�ci� je zdob�dzie, zanim zabierze si� za powa�niejsze sprawy. Da si� wyliczy� wydajno�� tego czynnika? Ile mo�e wiadro tego czego�? Albo ile potrzeba magii, �eby nada� s�oniowi pr�dko�� d�wi�ku?

��A bez magii? Ile trzeba do tego energii? I w jakiej postaci? Kiedy s�o� jest za�adowany na katapult� startow� z lotniskowca, potrzeba tyle energii, ile zabiera w��czenie odpalania. Ale je�li chcesz tego dokona� rakiet� tenisow�, znacznie wi�cej. Zale�y, jak chcesz tego dokona�. W tym zamku wszystko za�atwi�a p�yn�ca lawa i wulkan. Nikt nie przenosi� pojedynczych kamieni. Sztuka le�a�a w nadaniu energii wulkanu kierunku i zmuszenia do dzia�ania zgodnie z programem, to nie by�a telekineza.

��Czym to jest, do piczki materi, profesorze?! Idzie wojna, cz�owieku! I to taka, po kt�rej spadnie ten cholerny martwy �nieg, jak amen w pacierzu. Co to jest? Energia? Taka bezpa�ska, kt�ra robi, co jej si� ka�e? A mo�e te cholerne pie�ni bog�w, jak wszyscy m�wi�? Faktyczniejakie� resztki boskiej zdolno�ci kreacji? Magiczne bakterie?

��Nie wiem. Ja to traktuj� jak bakterie i takie podej�cie si� sprawdza.

��Rozmna�aj� si� � zauwa�am ostro�nie. Macha r�k�.

��Tylko w pewnych warunkach, raczej powoli i nie zawsze. I to chyba nie jest rozmna�anie. �adnej analogii nie nale�y ci�gn�� za daleko. Pod mikroskopem te� mi si� nie uda�o ich zobaczy�. Ale umiem je wykry�. Moja kolej: nakr�cili kolejny sezon �Dzieci Mroku�?

��Na lito�� bosk�, Fjollsfinn, szkolili mnie dwa lata. Przez ten czas nie mog�em nawet zobaczy� si� z rodzin�, a telnetu nie widzia�em na oczy.

��Jeste� �onaty?

��Bywa�em. Aktualnie nie. Ale mam dzieci. Doros�e. I moi rodzice �yj�. A tobie nie brakuje rodziny?

��Nie bardzo. Rodzice nie �yj�, z bratem by�em skonfliktowany, dzieci nie mam, moja �ona zgin�a w wypadku. Ale brakuje mi ksi��ek. Takich staro�wieckich, tylko z tekstem, od dziewi�tnastego do dwudziestego pierwszego wieku. Zw�aszcza klasyki. No i film�w.

��Co za problem? Stw�rz sobie ksi��k�. Jeste� cholernym magiem! Prosz� bardzo, wyzywam ci�, Fjollsfinn, jaka jest twoja ulubiona ksi��ka?

��Bo ja wiem� To g�upie pytanie. Raz ta, raz tamta, ja naprawd� lubi�em czyta�.

��A kt�r� by� teraz przeczyta�?

��Czy ja wiem? �Ulissesa�? A mo�e co� Sakiego?

��Dawaj, bierz sw�j czynnik �M� i stwarzaj �Ulissesa!

Fjollsfinn patrzy przez chwil� t� swoj� surrealistyczn� mask�, lecz trudno odczyta� wyraz twarzy kogo�, kto makiet� zamku ma nasadzon� na g�ow� a� po nos. Po samych ustach nie wiem, czy si� �mieje, czy zbiera mu si� na p�acz.

Wstaje i prowadzi mnie po schodach na antresol� opasuj�c� ca�y ten jego salon. Znajduje odpowiednie miejsce i si�ga na p�k� po opas�y tom, oprawiony porz�dnie w sk�r�. Na ok�adce wyt�oczony znak irlandzkiej harfy napuszczony z�otem i napisy: �James Joyce, Ulisses�.

Otwieram ci�kie ok�adki wypchane czym� mi�kkim i widz� czyste strony. To notes, nie ksi��ka. Wertuj� i nagle natrafiam na jedno zdanie: �Jeszcze nigdy nie widzia�em takiej g�upiej kici, jak kicia � powiedzia� Bloom. Kotka sztywno obesz�a nog� od sto�u�. A dalej zn�w nic. Potem jeszcze: �Najwy�ej po�kn�abym troch� to jak letni kleik owsiany albo co� w tym rodzaju�, a ile� czystych kartek dalej: �Natychmiast zejd� na d�, zejd� na d�, ty przera�aj�cy jezuito!� Znajduj� te�: ��to tylko ten nieszcz�sny Dedalus, kt�rego matka tak parszywie umar�a � powiedzia� Malachi Mulligan�. I: �Wi�c da�em j� Molly niech z ni� poswawoli, z t� nog� kacz�, z t� nog� kacz�, wi�c da�em j� Nelly, niech pcha do gardzieli, t� nog� kacz�, t� nog� kacz��. �I ni z tego, ni z owego: �Podkowy stal� d�wi�cz�ce�.

��Dawno to czyta�em, ale wydawa�o mi si� jakby d�u�sze � m�wi� ostro�nie. � Nie powiniene� wymieni� na inny egzemplarz?

��Tak to wygl�da � odpowiada ze smutkiem. � M�g�bym mo�e odtworzy� ksi��k�, gdybym zna� j� na pami�� i napisa� w my�lach. Ale wtedy po co mia�bym j� stwarza�? Og�lne wra�enie ani znajomo�� tre�ci nie wystarczy. Potrzebne s� konkretne s�owa, kt�re maj� znale�� si� na stronie. Odpowiedni� czcionk�, bo chwila nieuwagi i b�dziesz mia� �Nevermore� runami Sonnermana-Veigla.

��Wszystkie te ksi��ki, ca�a biblioteka tu na g�rze, to atrapy? Zbi�r poszatkowanych cytat�w ze �ba? � Omiatam antresol� gestem d�oni. Biblioteka wygl�da imponuj�co, mo�na by tu trenowa� do wy�cig�w rowerowych, wzd�u� p�ek wypchanych tomami.

��Prawie � odpowiada. � Jest te� troch� tego, co zdo�a�em spisa�: tutejszych legend, poda�, pie�ni i epos�w. Je�li tworz� ksi��k�, r�wnocze�nie s�uchaj�c, jak kto� opowiada, to jako� to idzie i prawie nie ma b��d�w, pod warunkiem, �e znam j�zyk. A znam tylko mow� Wybrze�a �agli i par� s��w po amitrajsku. Mam kilka wersji Pie�ni Ludzi, �S�owo o Skulldorfie Blaszanym Li�ciu� i r�ne inne pie�ni skald�w, kt�rzy dla mnie wyst�puj�. Jednak ziemskiej literatury mi to nie zast�pi.

��A sk�d si� wzi�� ten cytat z �J�dra ciemno�ci�? Tylko tyle spami�ta�e�? Nawiasem m�wi�c, statek zamrozi� dw�ch dobrych i zacnych ludzi, kiedy przyp�yn��. Mnie nie. Jak mnie rozpozna�?

��Musia�e� pomy�le�: �Conrad�. Albo: �Hearth of Darkness�. Albo: �Horror, horror, horror�. Albo przynajmniej mie� wyra�ne skojarzenie z ziemsk� literatur�, nawet niewerbalnie. Taki efekt �Aha!� rozpoznawalny w rytmie fal m�zgowych w�a�ciwych dla cz�owieka. Napracowa�em si� nad tym.

��Jest pan durniem, profesorze Fjollsfinn. Tyle panu powiem. Gdybym nie mia� takich por�banych, nieprzystosowanych rodzic�w, to ju� bym by� mro�onk�. �J�dro ciemno�ci�, lito�ci! Nie mog�e� u�y� czego� z popkultury? �Hit my baby in your car, shes gynecoid hey, nah nah�� albo czego� podobnego?! Czego�, co wszyscy znaj�? �Witajcie w krainie Hopsiak�w�?! �Sojaburger zdrowy, id� po rozum do g�owy�?! Kto czyta ksi��ki z dwudziestego wieku poza rodzin� Drakkainen�w?!

��To nie by�o bez powodu. Uwa�am, �e niesiemy pewne historie w g�owie. Takie toposy kulturowe. Archetypy. Boja wiem, jeste�my przesi�kni�ci fikcj� literack�. M�wimy kwestiami z film�w, ksi��ek i gier, odnosimy si� do tego. Sytuacja kojarzy�a si� z Conradem. A ten �wiat to ci�gnie z naszych g��w. Lgnie do tych archetyp�w. Zatem drakkar ci� znalaz� i przywi�z�, bo by�e� jak Willard. Przecie� to ma chyba z dziesi�� wersji, kt�r�� musia�e� widzie�.

��Jakie� jungowskie kocopa�y � odpowiadam z niesmakiem. � Ma�o tu mamy ob��du?

��A to, co ci si� przydarzy�o od razu w pierwszej osadzie? Przecie� to by�a �Pie�� o Beowulfie�. Ze szczeg�ami, w��cznie z �ap� Grendela przybit� nad bram� i matk� potwor�w jako �on� kr�la.

��E tam � kwituj�, chocia� sam mia�em podobne skojarzenia. Jednak to za g�upie. I bezu�yteczne. Tylko brakuje, �ebym zaraz zacz�� mimowolnie wyst�powa� w �Makbecie� albo �Ulicy Sezamkowej�. � To by�upi�r uroczyska i m�g� wygl�da� jakkolwiek. Pewnie kt�re� z tamtych zostawi�o, jako tak� �yw� min�. I wcale nie przypomina� Grendela. Dobra, a film? Dlaczego nie stworzysz sobie filmu do ogl�dania w jakiej� lodowej kuli czy czym� takim. Mo�esz wszystko. Obsad� razem Humphreya Bogarta i Samant� Nix w �Gwiezdnych Wojnach� i zr�b z tego pornosa. Jeszcze z Claudi� Cardinale i Charlie Chaplinem w rolach drugoplanowych.

��Wcale nie mog� wszystkiego. Nawet m�j akevitt to podr�bka.

Przypomnia� mi o czym�, wi�c schodz� do salonu na spotkanie kominka i berbeluchy w lodowym kieliszku.

��Musz� zna� w�a�ciwo�ci tego zjawiska, Fjollsfinn. Ratuj� tak�e tw�j zadek, pragn� zauwa�y�, wi�c wsp�pracuj, perkelel Jakie s� ograniczenia? Co ten sukinsyn mo�e zrobi�? Jak si� temu przeciwstawi�? Potrzebuj� czego� konkretnego: kul ognia wystrzeliwanych z r�ki, albo przeciwnie: jakiego� pola antymagicznego. Potrzebna jest magia bojowa. Helikopter! Umiesz zrobi� helikopter z lodu?

��Pierwsze ograniczenie to dost�pna ilo�� czynnika. �M� factor. Drugie to mo�liwo�� porozumienia. To co� jest pseudorozumne, a w ka�dym razie interaktywne. Je�li nie pojmie, o co ci chodzi, zrobi wszystko na opak albo wcale. Van Dyken nie zbuduje tu mostu do wr�t Lodowego Ogrodu, bo tyle czynnika nie ma na ca�ym �wiecie. Nie stworzy te� bomby atomowej, bo zimna mg�a go nie zrozumie. Je�li precyzyjnie wyobrazi sobie po prostu du�e �bum�, kt�re robi grzyb dymu po stratosfer�, to czynnik �M� niech�tnie, lecz s�u�alczo wysadzi go w powietrze. A trzecie to Pie�� Ludzi. Je�li zrobimy co�, co za bardzo nie b�dzie pasowa� do wzorca kulturowego, to albo nie b�dzie dzia�a�o, albo zaraz wykituje, albo obr�ci si� przeciw nam, albo je�li obejdziemy wszystkie te zabezpieczenia, sprowadzi cholerny martwy �nieg.

��Chwileczk� � m�wi�. � A jest mo�liwo��, �eby si� przeinwestowa�? Zrobi� takie kosztowne cuda, �e mu tej mg�y zabraknie?

��Pewnie, �e mo�liwe, tyle tylko, �e to, co raz stworzy, ju� b�dzie materialne i zostanie, chyba �e musi by� stale sztucznie podtrzymywane. Je�li zrobi te wywerny, o kt�rych m�wi�e�, tak �eby magia utrzymywa�a je ca�y czas przy �yciu, to jak si� wyczerpie, po prostu zdechn�. Je�li natomiast u�yje mg�y tylko po to, �eby zmutowa� jakie� istniej�ce zwierz�ta i zmieni� w smoki, to dalej b�d� �y�y.

��Jeste� naukowcem, Fjollsfinn. Przygotuj mi opracowanie na temat mechaniki cud�w. Funkcjonowania magii. Porz�dne opracowanie, jak na seminarium: warto�ci brzegowe, prawid�owo�ci, ograniczenia, syntetyczne algorytmy. Materia�y, hipotezy, dyskusja.

��Ale ja jestem ksenoetnologiem, kolego. Tu trzeba na�panego fizyka kwantowego ze sk�onno�ci� do metafizyki. Ja ci mog� opracowa� rol� magii � w kulturze Wybrze�a �agli lub analiz� metrum poetyckiego w Pie�ni Ludzi i wywie�� podobie�stwa z kultur� wiki�sk� lub celtyck�. S�ysza�e� kiedy� o specjalizacji?

��A kim jest van Dyken?

��Lingwist� kulturowym i filozofem. Ma dwa fakultety. To g��wnie by�a plac�wka ksenokulturoznawstwa.

Opadaj� mi r�ce.

��Jedno wiem: je�li van Dyken podbije Wybrze�e �agli, a to prawie pewne, to Lodowy Ogr�d b�dzie jego pierwszym celem. I twoja basztowata g�owa zatkni�ta na tyce. Ale dopiero wtedy, kiedy wydusi z ciebie ca�� moc i ca�� wiedz� do ostatniej kropli. Jestem twoj� ostatni� nadziej�.

��Rozmawiamy szczerze. Ja po prostu nie wiem, co zrobi�.

��Jeste� cholernym kr�lem tego miejsca, wi�c lepiej zacznij wiedzie�. On si� szykuje, my te� musimy. Te lodowe drakkary� Ile ich mo�emy zrobi�, jak szybko i czy s� lepsze w bitwie od tych ich d�onek? Ile mo�emy mie� okr�t�w konwencjonalnych i czy mo�emy je dozbroi� magicznie? Ewentualnie ile mo�emy zdoby�? Jakie s� zasoby zimnej mg�y? Ile jej potrzeba do obrony?

��Po kolei: drakkar to nie jest optymalna konstrukcja. Powsta� po to, �eby� skojarzy� go z Ziemi�. Jest szybki, ale mniej zwrotny i uniwersalny od wilczych okr�t�w. Poza tym zu�ywa do�� du�o czynnika. Do p�ywania, nawigacji i do walki. Kule ognia s� efektowne, ale ten odpowiednik napalmu czy ognia greckiego, kt�ry tu maj�, jest du�o skuteczniejszy.

��Smocza oliwa� � Splatam d�onie na blacie, opieram brod� na palcach i patrz� na Norwega. Niestety, ta jego maska wci�� jest pozbawiona wyrazu. Ciekawe, czy te baszty na g�owie s� elastyczne, jak na przyk�ad uszy, czy te� twarde jak rogi? � Nie znasz technologii wytwarzania, prawda? To si� kupuje na Wybrze�u �agli. Na wag� z�ota. A raczej kupowa�o, bo teraz trwa wojna i nikt ci nie sprzeda smoczej oliwy. I nikt nie wie, jak to si� robi. Zapasy si� sko�cz� i kicha. A mo�e si� myl�?

��Niestety, nie. I rzeczywi�cie nikt nie zna receptury poza tymi, kt�rzy j� tworz�. Jaki� lud w g�rze Dragoriny.

��To ich tajemnica � przyznaj� z satysfakcj�. � Wiano, kt�re dostali od swojego boga kowala. Zwracam uwag�, �e w ich wykonaniu jest to zgodne z Pie�ni� Ludzi. Czciciele ognia. Ci, kt�rzy ze mn� wsp�pracuj�. I ci, kt�rych siedziby zostan� podbite jako pierwsze. Dzi�ki czemu van Dyken b�dzie m�g� si� k�pa� w tym �wi�stwie, cho� co� mi m�wi, �e raczej wyk�pie ciebie.

��A ciebie nie? � Unosi na mnie zaklejone lodem oczodo�y i ca�a jego ograniczona mimika nie jest potrzebna, �eby okaza� zdumienie.

��My�l�, �e nie. Je�li nie znajd� tu sposobu, �eby pom�c Ludziom Ognia, to do nich wr�c�. Domu Ognia mog� broni�, a nawet zgin�� w obl�eniu, je�li b�dzie trzeba, ale stawa� na murach Lodowego Ogrodu nie mam powodu. Je�li ty pomo�esz mnie, ja pomog� tobie. To przecie� takie proste. Wymy�l co�, by uratowa� Ludzi Ognia, to ja wymy�l�, jak ratowa� tw�j Ogr�d i tw�j zadek, a do tego dostaniesz smocz� oliw�. Teraz wychodz� i wr�cimy do tej rozmowy jutro. I jeszcze jedno: wyczaruj sobie jaki� dres.

��Co takiego? Po co?

��Idziemy w odludne miejsce, �eby tam toczy� magiczne pojedynki. Na sportowo. Bez zamieniania si� nawzajem w drzewa i �niegowe ba�wany. A� i piorun�w te� nie wolno.

Lubi� chodzi� po Lodowym Ogrodzie. Ma w sobie du�o z uroku �redniowiecznej star�wki i co� z parku rozrywki � Disneyland, Hogwarth, te rzeczy. Znam ju� rozk�ad uliczek i zau�k�w i zazwyczaj nie potrzebuj� pomocy mojego ptaszka przewodnika. W wolnych chwilach zabieram Jadrana za mury i galopuj� po wyspie, najpierw po zasypanej �niegiem pla�y pod klifem, potem zygzakowat� �cie�k� wykut� w skale na p�askowy�, dooko�a jeziora, po lesie i przez ��ki na wzg�rzach. My�l�, �e wyspa ma jakie� trzydzie�ci kilometr�w na osiem, dziewi��, ale wszyscy mieszka�cy siedz� w twierdzy i dalej nie spotyka si� ju� �ywej duszy. Jest jeszcze kilka czatowni wzd�u� wybrze�a, obsadzonych przez niewielkie za�ogi z Ogrodu, ale oni rzadko opuszczaj� posterunki.

Pr�cz tego chodz� po mie�cie i usi�uj� odkry� jego drug� stron�. T� mroczniejsz�, ukryt� i bardziej tajemnicz�, t�, o kt�rej Fjollsfinn nie wspomina. Czuj�, �e tu jest co� takiego. Lecz przede wszystkim usi�uj� znale�� sam nie wiem co, co�, co oka�e si� sposobem przeciwko van Dykenowi. Wiem, �e Norweg co� takiego ma w zanadrzu i �e niejedno trzyma przy orderach. Dlatego tak go naciskam. Wie wi�cej, ni� si� zdaje. Jest uczynny i �yczliwy, ale �e co� knuje, to jasne.

A mo�e nareszcie robi� si� podejrzliwy?

Tego popo�udnia przechadzam si� po g��wnej ulicy, w�r�d zasp �niegu odgarni�tych z kru�gank�w, i zachodz� do tawern. Usi�uj� nawi�zywa� rozmowy z miejscowymi, ale nie s� gadatliwi. Kiedy wchodz�, milkn�. Potem zamieniaj� kilka zdawkowych uwag, lecz je�li usi�uj� si� dowiedzie� czegokolwiek o tym, jak tu trafili albo jak d�ugo tu mieszkaj�, sztywniej�. �Jeste� przybyszem� � powiadaj�. �Znalaz�e� si� tutaj przypadkiem. Nikt, kto nie szuka� tego miejsca, nigdy nie zrozumie�. To, gdzie mieszkali przedtem, do jakiego ludu nale�eli, czy mieli tam rodziny, stanowi tabu. Wyj�tkiem s� przybysze, kt�rzy przyp�yn�li do Ogrodu na chwil� i z w�asnej woli, uzyskali zgod� i zostali wpuszczeni, by handlowa� albo �wiadczy� us�ugi. A s� i tacy, cho� bardzo niewielu, lecz zwykle nie opuszczaj� ma�ej dzielnicy przy porcie wewn�trznym i siedz� we w�asnych tawernach na uboczu. Nie to, �eby ich kto� napada� lub wyrzuca� z karczm, ale nie chc�. Boj� si� grodu, boj� si� jego mieszka�c�w, a nade wszystko boj� si� pie�ni bog�w. �Tu a� �mierdzi od Pie�niarzy i ich roboty� � powiedzia� mi jeden z nich. �A Ludzie Wulkanu s� dziwni. Dobrze si� z nimi handluje, ale nie zostan� tu ani chwili d�u�ej, ni� b�d� musia�. I nie wiem, czy kiedykolwiek wr�c�. Ka�dy wie, �e po�owa z nich to Obudzeni, kt�rym Pie�niarz nada� ludzk� posta�. Inny z kolei nie mo�e znie�� samego grodu: �To jak mieszka� w jaskini. Cz�owiek powinien mie� w�asn� cha�up�, w�asne drzewa i ziemi�, a z ganku widzie� morze i swoj� ��d�, tak jak u nas. Tu wszyscy siedz� w kamiennych komorach, jeden obok drugiego jak robaki. I jeszcze fajda si� do jakiej� dziury w kamieniu, a tu� obok ka�dy ma w�asne �r�d�o. Z tego tylko choroby si� l�gn� i zaraza. Ka�dy zamkni�ty mi�dzy kamieniami. Ja tak trzymam kr�liki, jak oni tu mieszkaj��.

Chodz� ulicami, rozgl�dam si�, przys�uchuj� rozmowom i szukam potencjalnych informator�w. Szukam zamkni�tych drzwi i strze�onych miejsc.

I tylko nie podoba mi si�, �e ogl�daj� si� za mn� kamienne gargulce siedz�ce na gzymsach.

Moi ludzie czekaj� w um�wionym miejscu � w tawernie �U Krakena� nad wewn�trznym portem, w sercu �asztowni, dzielnicy kupieckiej dla przyjezdnych. Robi� to samo co ja � szpieguj�. Konkretnie, szukaj� swoich: Ludzi Ognia z za�ogi Grunaldiego i jego kuzyna. Jak dot�d bez rezultatu.

Sylfana szczerzy z�by w smoczym u�miechu, kt�ry jest nieco ostentacyjny i oznacza, �e albo si� d�sa, bo nie okazuj� jej wystarczaj�co uwagi, albo co� knuje, albo ma ju� w czubie. Ma du�e z�by jak na mieszkank� Wybrze�a, prawie jak ludzkie, ale r�wne i bia�e. Do tego te wyra�ne brwi i w�ski jak ostrze, wypuk�y nos. Zdecydowanie w moim typie, tylko �e ja jestem w pracy. Wi�c broni� si� resztkami si�. Nie chc� si� anga�owa�, kocha�, migdali� i wzdycha�. Nie w trakcie operacji, bo przepadn�. Zreszt� ju� dwa razy �ni�a mi si� Deirdre Mulligan. I nie wiem, co to znaczy. I nie mam do�� energii na takie rozterki. Grunaldiego i Warfnira jeszcze nie ma. Poszli na Kamienny Targ � do hal handlowych, to dobre miejsce, bo tam najch�tniej pojawiaj� si� koncesjonowani mieszka�cy twierdzy. Wchodz� przez wie�� bramn�, rozgl�daj� si� w�r�d zamorskich towar�w i wracaj� do siebie, bram�, przez kt�r� przyjezdni te� mog� przej��, ale jako� nie chc�.

��Mog�em si� jedynie rozpytywa� � powiada Spalle, przysuwaj�c mi dzban. Siedzimy przy bocznym stole w czym� w rodzaju gabinetu oddzielonego rz�dem grubych s�up�w od ha�a�liwej sali. � Mieszkam do�� daleko od Grunaldiego i tamtych nie zna�em na tyle dobrze, �eby teraz rozpozna�. Tylko �e tu nikt nie chce o tym gada�. Kiedy wspominam, gdzie kt�ry mieszka� w Ziemi Ognia i jak si� nazywa�, ludzie odpowiadaj� mi byle co i odchodz�.

��Ja rozmawia�am z jedn� niewiast�. Ca�kiem jeszcze m�od� i niebrzydk� jak na Gryfitk�. Powiedzia�a mi, �e gdyby mia�a wr�ci� do tej zapuszczonej cha�upy na bagnach, gdzie kiedy� �y�a w towarzystwie durnia �mierdz�cego jak nyfling, to posz�aby si� do morza utopi�. I jeszcze �e kiedy� by�a kim innym, ale tamta umar�a. Tyle �e aby mi to powiedzie�, wci�gn�a mnie w jaki� k�t i szepta�a do ucha, jakby si� ba�a, �e kto� us�yszy. Mo�e o to chodzi? Mo�e tu im si� �yje lepiej i dlatego nie chc�, �eby kto� ich zabra�?

��Tylko dlaczego? � m�wi�. � Musi by� tak, jak opowiada� Grunaldi. Pie�niarz miesza im w g�owach i sprawia, �e Ogr�d wydaje im si� najwspanialszym miejscem na ziemi. Nie jest tu �le i pewnie mo�na ca�kiem wygodnie �y�, nie zauwa�y�em, �eby jako kr�l specjalnie si� naprzykrza�, ale przecie� ci ludzie mieli bliskich, domy, przodk�w, rodzinn� ziemi�. I nie chc� o tym pami�ta�. S�dz�, �e wszyscy, kt�rzy mieszkaj� tu na sta�e, przeszli przez to samo co ludzie Grunaldiego. Magiczny ogr�d, pocz�stunek, wszystko napchane pie�niami bog�w. A potem zostaj� ju� na zawsze.

��Inaczej nikt by nie chcia� tu mieszka� � wtr�ca Spalle. � Tu mo�na by� kupcem albo rzemie�lnikiem. Chodzi� tylko wzd�u� kamiennych mur�w i wdycha� smr�d innych. Nie wiem, jak mo�na czu� si� wolnym cz�owiekiem w takim miejscu. To jest dobre, jak przychodzi wojna. Wtedy warto mie� kamienny mur, �eby szcza� z niego na oblegaj�cych i drwi� z ich wysi�k�w. Ale jedynie wtedy.

Kiwam d�oni� na pomocnika karczmarza. Ma bia�� koszul� i sk�rzan� kamizelk�, ale o dziewi�tnastowiecznym kroju, jakby by�a cz�ci� kompletu z surdutem, jednak t�oczon� w tutejsze oplotowe wzory. Kompletny miszmasz.

Robi� gest rodem z fantasy, kt�ry zawsze chcia�em zrobi� � rzucam z brz�kiem na st� dwa srebrne siekance i cytuj�:

��Przyno� nowe piwo tak d�ugo, a� powiem, �e dosy�. To z jakiej� gry o �owcy potwor�w, nie pami�tam ju�

z jakiej.

Na stole pojawia si� kolejny dzban, pod pokrywk� pl�cze si� nawet jaka� n�dzna piana i pojawia si� zapach odrobin� kojarz�cy si� z chmielem, tylko bardziej �ywiczny. Nadal nie jest to Karlova�ko ani Kru�ovickie, jednak trzeba Norwegowi przyzna�, �e piwo jest w jego grodzie lepsze ni� gdziekolwiek indziej.

Nabijam fajk� i po raz kolejny postanawiam przeszuka� Kamienny Targ pod k�tem wyszperania analogu tytoniu. Po prostu nie trac� nadziei. Tak mnie wyszkolono.

Grunaldi przeciska si� przez t�um i brnie do naszego sto�u, widz� go przez aromatyczny k��b dymu, kt�ry wypuszczam z wielkim ukontentowaniem. Tu� za nim kroczy Warfnir, widoczny doskonale w swoim wyszywanym p�aszczu, srebrnej opasce na wypiel�gnowanych w�osach i z wyrazem twarzy m�odego ksi�cia przy�apanego w burdelu.

��Maj� tu jak�� gor�c� polewk�? � pyta Ostatnie S�owo, sadowi�c si� na �awie. � Przemarzli�my na ko��.

Kiwam ponownie na kelnera, postanawiaj�c, �e przy najbli�szej okazji powiem Fjollsfinnowi, by zadekretowa� wynalezienie kart da�. Dobrze mie� dost�p do w�adzy.

��S� nowiny � oznajmia Grunaldi niewyra�nie mi�dzy jednym zaczerpni�ciem �y�k� z glinianej miski a drugim. � Znale�li�my jednego. Trzeciego styrsmana naszej wyprawy. Horleifa Deszczowego Konia. Tylko �e teraz nazywa si� Pio�un i chyba jest niespe�na rozumu. Nosi kaftan z wyszytym drzewem i uwa�a si� za wielkiego m�dral�. Zadziera nosa, ale go przekonali�my i przyjdzie tutaj. Jednak dopiero po tym, jak na wie�ach uderzy pi�� dzwon�w, bo przedtem ma na g�owie losy ca�ego �wiata.

��Bardzo dobrze � chwal� przyjaciela. � Mo�e wreszcie si� czego� dowiemy. Spalle?

��Teraz ju� nie przyp�ywaj� okr�ty � oznajmia. � Nasz by� chyba ostatni. Tylko jakie� sneki �owi� jeszcze przy lepszej pogodzie. Ale w tym zamkni�tym porcie dla kupc�w jest wielki t�ok. Du�o statk�w, w tym cz�� jeszcze z towarem. Kilka razy dziennie otwieraj� si� wrota i kolejne statki wp�ywaj� w podziemny kana� do �rodka g�ry. G��wnie wioz� zbo�e w beczkach, �ywe krowy, �winie, kute �elazo i sk�ry. Takie rzeczy. I drewno. Bardzo du�o drewna w belkach. My�l�, �e tam w �rodku s� jakie� spichrze, a mo�e ku�nie i szkutnie. Nie daj� podej�� do tych kana��w, ale ze �rodka s�ycha� kucie i walenie m�otami, niesie si� echem gdzie� z daleka.

��Brawo, Spalle � m�wi�. � Jak si� tego dowiedzia�e�?

��Naj��em si� do roz�adunku i ca�y dzie� nosi�em beczki i wory, za siedem groszy miedzi�.

��To by znaczy�o, �e jednak szykuj� si� do obrony.

��I jeszcze jedno. Dzisiaj w porcie znale�li zabitego cz�owieka.

��Zwyczajna rzecz w �asztowni. Gdzie du�o �eglarzy, tam czasem kogo� zabij� w zwadzie. O dziewk�, ko�ci albo trunek.

��Pod tawernami. Ale ten zgin�� uduszony jakim� cienkim rzemieniem, a potem owin�li trupa �a�cuchem i wrzucili do wody. Tylko �e zapl�ta� si� w kotwic� jednego z tych statk�w i tak go znale�li.

��Czy tu jest taki mir jak podczas jesiennego jarmarku w �mijowym Gardle? � pytam, bo czuj� kie�kuj�cy niepok�j.

��Nie w �asztowni. Nie wiem, jak w mie�cie. Zabitych znajduje si� po b�jkach, ale dop�ki to dotyczy obcych, stra�nicy za bardzo si� tym nie przejmuj�. Zwyk�a rzecz. Je�li z�api� rabusia, to go zabieraj� do prawom�wcy, ale je�li �eglarze bij� si� mi�dzy sob�, to rozp�dzaj� ich tylko, kiedy si� na to natkn�. Nie wiedzieli jednak, kim by� ten uduszony m��, bo kto� obdar� go z odzienia, a potem pole�a� w wodzie kilka dni i zaj�y si� nim ryby. Bardzo si� tym trapili.

��W portach dziej� si� r�ne rzeczy, zw�aszcza takich jak ten � powiada Grunaldi. � Ale my musimy by� sprytniejsi ni� inni i dlatego my�l� o tym Szkar�acie. Nie wiem, czy zdo�a�by tu przyp�yn�� w zimowym sztormie, nie maj�c lodowego okr�tu takiego jak nasz, ale i tak mi si� to nie podoba.

Postanawiam porozmawia� z Fjollsfinnem. Przybycie Szkar�ata jest tylko hipotez�, lecz w pewnym sensie mo�e wstrz�sn�� Norwegiem i zmusi� go do lepszej wsp�pracy.

Przez jaki� czas pijemy piwo i gaw�dzimy, i nie dzieje si� nic istotnego.

Ziomek Grunaldiego pojawia si� po d�u�szym czasie, kiedy rozwa�am ju�, czy nie wynale�� kart do gry. Przeciska si� pomi�dzy �awami, ignoruje kiwaj�cego Ostatnie S�owo, ale podchodzi do naszego stolika i siada z boku. Jest wysoki jak na miejscowego, teraz nie nosi mundurowej tuniki z wizerunkiem drzewa, tylko zwyk�y kaftan i futrzany p�aszcz, kt�ry rzuca obok, oraz p��cienn� kapuz�, kt�rej nie zdejmuje, i jego ostra, chuda twarz ca�y czas kryje si� w kapturze. W jaki� spos�b kojarzy mi si� z mnichem.

��Nitjsefni to cudzoziemiec z bardzo daleka � przedstawia mnie Grunaldi. � Przyby� w nasze strony, �eby zniszczy� Czyni�cych, kt�rzy tu si� rozpanoszyli, a my mu towarzyszymy. Jednak nie chodzi mu o twojego kr�la, wi�c mo�esz usi��� z powrotem. Ulf codziennie gaw�dzi z tym Fjollsfinnem i razem pij� gorza�k�, jedz� �ledzie i gaw�dz�. Chodzi o kr�la W�y nazywanego Aaken, kt�ry oblega w�a�nie nasze ziemie, a potem chce najecha� te� to twoje miasto. Jeste�my przyja�nie nastawieni. Zauwa�, �e siedz� przy tym samym stole i pij� piwo, cho� twoi ludzie zabili wielu moich przyjaci� i krewnych. Rozumiem jednak, �e wszyscy�cie oczadzieli od pie�ni bog�w, wi�c nie zabij� ci�, Horleifie, kt�ry ka�esz si� teraz nazywa� Pio�un, bo jeste� niespe�na rozumu. Musisz jednak zrozumie�, �e s� wrogowie nastaj�cy i na nas, i na was i dlatego dzi� jeste�my po tej samej stronie.

��Nikt z was tego nie zrozumie � odzywa si� powoli Pio�un. � Ale tu, w Ogrodzie, ka�dy z nas narodzi� si� jakby na nowo. Dlatego nosimy inne imiona. Lodowy Ogr�d da� nam nowe �ycie i pokaza� cuda, jakich dot�d nie widzia�y ludzkie oczy. Nie mogliby�my siedzie� zn�w w drewnianych budach w Ziemi Ognia po tym, co ujrzeli�my. Dlatego je�li przybyli�cie zabra� nas do domu, to wiedz, �e nikt z nas tego nie chce. Co do tych, z kt�rymi byli�my kiedy� spokrewnieni i zwi�zani, to powiedzcie im, �e umarli�my. Niech postawi� �alne kamienie, op�acz� nas, podziel� si� spadkiem i zaczn� �y� od nowa, tak jakby nas nie by�o. Tak bowiem b�dzie najlepiej dla wszystkich. Dla Ziemi Ognia i spraw dziej�cych si� na Wybrze�u �agli bowiem umarli�my naprawd�. S�ysza�em od d�u�szego czasu, �e chodzicie po mie�cie i naprzykrzacie si� ludziom, pytaj�c o dawne sprawy. Przesta�cie. �arnowiec, cz�owiek, kt�rego nazywa�e� kiedy� Skafaldim Milcz�cym Wiatrem, kaza� przekaza� ci odszkodowanie za wszystkich zabitych pod murami tamtego lata. Jest to pi�� z�otych gwicht�w od ka�dego m�a, kt�rego wtedy zabili�my. Zawie� je do Ziemi Ognia i tam oddaj rodzinom tych, kt�rzy zgin�li. W bitwie umar�o wtedy dwudziestu ludzi od razu i dwunastu potem z ran, mimo �e ich leczyli�my. Pi�ciu wyleczy�o si�, z czego dw�ch postanowi�o zosta� w Ogrodzie, za� trzech pop�yn�o do domu zesz�ego roku na statku handlowym Ludzi Koni. Pieni�dze przynios� ci tam, gdzie teraz mieszkasz w twierdzy, i to ko�czy sprawy, kt�re s� mi�dzy nami. To trzyna�cie tuzin�w gwicht�w i jest to suma ogromna. Prawom�wc� powiada, �e to uczciwa odp�ata, zw�aszcza �e chcieli�cie z�upi� to miasto i mogliby�my nie zap�aci� nic.

��Nie o tym chcemy m�wi� � odpowiada Grunaldi. � O tym, �e zamierzacie si� wykpi� n�dznymi pi�cioma gwichtami za �ycie tak zacnych m��w, pom�wimy p�niej. Na razie nasza ziemia stoi w ogniu, W�e podchodz� do wr�t Domu Ognia jak wilki, a kiedy zejd� �niegi, uderz� na pewno. B�dzie z nimi szalony Czyni�cy, kt�ry zmienia dzieci w �elazne potwory, sprowadza pioruny i o�ywia upiory zimnej mg�y, wi�c mo�e si� tak zdarzy�, �e nie b�d� mia� komu zawie�� twoich pieni�dzy i twoich s��w.

��Nie rozumiem, czego wi�c chcecie.

��Jest mo�liwe, �e pojawi� si� w mie�cie bardzo gro�ny cz�owiek. Szpieg z Po�udnia, zwany Szkar�at. To Amitraj. Czyni�cy i zab�jca. Umie zmienia� twarz i sprawi�, �e pojawiaj� si� na niej czerwone znaki, tak �e potem nikt nie umie go rozpozna�. Zna si� na truciznach i magicznych zio�ach. Mo�e o�lepi� dmuchni�ciem albo zabi� szklanym sztyletem z jadem �agiewnicy. Mieli�my z nim do czynienia i s�dz�, �e trafi� tutaj. M�wimy to tobie, bo tylko ciebie znamy.

��Sk�d mo�esz to wiedzie�? � pyta ostro.

��Nie jestem kupcem � odpowiadam. � Przyby�em tu z powodu tego, co si� dzieje na �wiecie. Powiniene� wiedzie�, �e ten Szkar�at pewnie przyby� zabi� twojego mistrza. Zrozumia�e�? Zabije Fjollsfinna. Ja go ostrzeg�, ale ty chyba te� co� powiniene� zrobi�. Pochyla si� w moj� stron�.

��Powiem komu trzeba, a je�li kto� taki pojawi si� poza dzielnicami dla obcych, natychmiast go zobaczymy. Jedyne, co mo�e, to siedzie� w �asztowni albo w Kawernach, gdzie mieszkaj� ci, co boj� si� zosta� mieszka�cami, a dostali azyl. Tam jest wielu zmienionych przez pie�ni bog�w i uroczyska w dalekich krajach, cudzoziemcy i rozbitkowie. My do Kawern nie chodzimy i oni stamt�d nie wychodz�. Mo�e si� tam schowa�, ale nie�atwo b�dzie mu wej�� do miasta.

��Dlaczego skrywasz twarz w kapturze? � pytam.

��Wstyd by mi by�o, gdyby kto� zobaczy� mnie w n�dznej tawernie w �asztowni, mi�dzy cudzoziemcami. Wielu z nas, kt�rzy przybyli�my wtedy na �odziach jako morscy rabusie, zosta�o potem Stra�nikami Ogrodu i wst�pi�o nawet do Bractwa Drzewa.

��Jeste�cie stra�nikami?

��Mo�na tak powiedzie�, cudzoziemcze. Niewiele ponad to mog� ci powiedzie�. Ale Bracia Drzewa to najstraszniejsi wojownicy, jakich widzia� �wiat. B�dziemy broni� Ogrodu i nie boimy si� dla niego umrze�. Wi�cej nie pytaj.

��Pij, Horleifie � oznajmia nagle Grunaldi, nalewaj�c mu do pe�na. � Kiedy kr�l W�y ju� spali Wybrze�e i wyruszy tu w tysi�c okr�t�w, mo�e b�dziemy stali na tych murach obok siebie. Przesta�my si� swarzy�.

Horleif-Pio�un nie wzbrania si� d�ugo, siedzimy potem jak grupa przyjaci�, klepi�c si� po plecach i rozlewaj�c szczodrze piwo. W cynowych kubkach nie wida� zawarto�ci, wi�c ledwo moczymy usta, wype�niaj�c naczynie Horleifa po brzegi, a potem kupujemy jeszcze morskiego miodu z korzeniami. A kiedy nie patrzy, kilka razy dolewam mu osiemdziesi�cioprocentowej rakii z piersi�wki.

Efekt przychodzi po jakiej� godzinie. Nie umiem odczyta� wiele z dziwacznych orzechowych oczu stra�nika, ale Grunaldi nachyla si� do niego, by stukn�� si� kubkiem, a potem spogl�da na mnie i kiwa lekko g�ow�.

��Wiele podr�owa�em po �wiecie i nie s�ysza�em o tak strasznych wojownikach jak Bracia Drzewa. Z tego, co wiem, nikt o nich nie s�ysza�. Najstraszniejsi s� ninja albo straszliwi Apacze, nie m�wi�c ju� o uesmarines. To ich ludzie si� boj� i pierzchaj� z pola bitwy na sam ich widok. O was jednak nikt nie s�ysza� i dlatego s�dz�, �e si� przechwalasz � pr�buj�. Prymitywne, ale co szkodzi sprawdzi�?

Horleif celuje we mnie palcem i koniec tego palca majta si� mi�dzy jednym moim okiem a drugim, jakby nie m�g� si� zdecydowa�.

��Ty� jak ci� zw�� nie wiesz, co m�wisz. O nas si� nie opowiada przy piwie� My nie stajemy do bitew. My zawijamy woc�ff. I nie ma bitfff. Jeste�my panami notsy. Ale c����

Nie m�wi nic wi�cej, ale mnie zaczyna si� krystalizowa� obraz. Na razie hipoteza.

���atwo tak gada�, kiedy siedzi si� za murami twierdzy.

Kiwa przecz�co palcem, ale nie wiem, czy nie chce m�wi�, czy po prostu si� nie zgadza. Grunaldi si�ga po dzban, �eby mu dola�, lecz wstrzymuj� go ruchem d�oni. Facet st�pa teraz po ostrzu � bardzo �atwo przedawkowa� i informator zawali si� w trzy sekundy. Zmieniam temat:

��Widzia�em ju� wiele miast, podr�uj�c po �wiecie. Powiedz mi, czym Ogr�d r�ni si� od nich wszystkich? S� i wi�ksze, i bardziej warowne.

Wyci�ga powoli r�k� w moj� stron�, jakby chcia� z�apa� mnie za koszul�, ale ma za daleko przez blat.

��Bracie� Ohr�d jess jeden� nie ma drugiego takiego miejsca. Tu ka�dy mo�e by� wolny� rozumiesz? Mia�em dziesii� kiedy�� � Pokazuje d�oni� gdzie� przy ziemi, a jego oczy si� szkl�. � Jedneho zabraa choroba. Rozumiesz?! Rozumiesz to?! Thaki ma�y. W Ogrodzie s� znachorzy� Umiej� leczy� sztuko z ca�ego �wiata i pie�niami bog�w. U nas bya tylko baba. I jej pie�ni nic nie da�y. Umar� m�j Horgaldi� A jak by tu by�, toby nie umar. Drugiego zabili. A tu by �y. �yby. Bo tu nie zabijajo dla gupiego lejenia. I moja maa Ylva, porwali, jak miaa dwana�cie zim tylko� Dlatego b�dziemy kchroni�. Rozumiesz?! I sie tu nie boje. Bo� � nachyla si� w moj� stron� � widzia�em, gdzie p�jd�, jak umr� dla Ohrodu. I mog� tam czasem wej�, bo tak jest w Ohrodzie. I tam jest m�j Horgaldi, i m�j Horlund, i moja Ylvaa, i mog� wej�, i zobaczy�. Bo tutaj pie�ni boh�w so naprawd�. Nie �pio na uroczyskach, ale sie leczy i walczy, i pomaga. I jest ten drugi Ohr�d, do kt�rego wszyscy idziemy. Nie na Ocean Ognia, sie bi� dobre i z�e, i na �onke Doliny Snu. Nie do ziemi, stawa� ziemio jak Amitraje. Tylko do Ohrodu, dzie jess s�o�ce i owoce, i dziewszeta, i wszyscy, i Horgaldi, i Horlund, i Ylva. Dlatheho nik nas nie pokona, Braci Drzewa, bo my sie nie boimy �miersii.

A potem zasypia. G�owa opada mu na ramiona i staje si� jasne, �e wiele si� ju� od niego nie dowiemy. Ale i tak ju� wiem swoje.

��To sukinsyn� � mamrocz�. � Jednak znalaz� swoj� bajk� i wcale nie �J�dro ciemno�ci�.

��Bredzi� � wyrokuje Spalle. � Tyle dobrego piwa na nic.

��Zaczep jakich� stra�nik�w i powiedz im, �e wa�ny cz�owiek z Bractwa Drzewa troch� si� zaprawi� �U Krakena� i trzeba go doprowadzi� do domu.

��I te� wracamy?

��Nie. Idziemy do dzielnicy dla odmie�c�w, cudzoziemc�w i obcych. Idziemy do Kawern.

��Co� ty mu dola�? Nigdy nie widzia�em, �eby kto� upi� si� tak szybko.

��Domowej rakii. Z mojego kraju. U nas si� to pija dla przyjemno�ci.

Bo nie ma ci�Rankiem w moje okno puka dzie� I serce meJest smutne patrze� jak nad miastem znika cie� Bo niema ci�Ka�dej nocy budzi mnie ze snu Wspomnienie tweGodziny na zegarku goni� si� bez tchu Bo nie ma ci�Wszystkie czu�e s�owa znikn� razem z tob� Zapomnisz mnie Zapomnisz mnieDzi� na stacji b�d� dzieckiem kt�re pop�acze nad sob� Bo nie ma ci� Bo nie ma ci� Bo nie ma ci�Tam gdzie w blasku latar� mrok jak n�w U�o�� spa�Te wszystkie rzeczy kt�rych wyrzec nie da si� U�o�� spa�Czaj�c si� w zegarka trybach zn�w B�d� czeka�Wszystkie godziny kt�re prze�y� trzeba z�e B�d� czeka�

Tak to jest w �yciu, �e s� jednak rzeczy, kt�re maj� swoje prawa, cokolwiek by si� dzia�o. To m�odo��, wolno�� i wiosna. Ja by�em m�ody, odzyska�em wolno��, a wok� mnie budzi� si� nowy �wiat. Drzewa wypuszcza�y li�cie, z ziemi wystawa�y �d�b�a m�odej trawy, chmury rozst�powa�y si� i �wieci�o s�o�ce. Istnieje w �wiecie si�a, kt�ra sprawia, �e zawsze nadchodzi nowy pocz�tek. Z pogorzeliska kie�kuj� kwiaty, od pnia odrasta m�ode drzewko, a zmro�ona, martwa ziemia staje si� �yzn� gleb� gotow� na p�ug. Szramy zabli�niaj� si� i zmieniaj� w nowe cia�o. Cz�owiek z�amany rozpacz� ociera pewnego dnia �zy, unosi g�ow� i znowu dostrzega, �e �wieci s�o�ce. Rany si� goj�.

Nawet te, kt�re pozostawia pletnia i okowy, cho� te goj� si� o wiele d�u�ej ni� zadane ostrzem.

Pr�dzej czy p�niej okazuje si�, �e ka�dy nast�pny dzie� to kolejny wysuni�ty ze zwoju czysty odcinek papieru, kt�ry mo�na zapisa� na nowo, budz�c do �ycia s�owa, kt�re przedtem nie istnia�y. To za�, co sta�o si� przedtem, schowa�o si� ju� na rolce czytnika i mo�na zaczyna� od pocz�tku.

Wiele dni potem w�drowali�my przez lasy i doliny, w�r�d wznosz�cych si� nad nami szarych g�r i wspominam to jako jeden z najlepszych okres�w mojego �ycia. Ca�y czas martwi�em si� o Snopa i N�Dele, nie mia�em jednak poj�cia, gdzie ich szuka�. Mieli�my dotrze� na p�noc, wi�c wybierali�my drog�, kt�ra pozwala�a tam zmierza�. Kluczyli�my, przedzierali�my si� przez las i gubili�my, ale zawsze usi�owali�my pod��a� na p�noc.

Wok� nas panowa�a le�na cisza � taka, kt�ra wcale nie jest cisz�, tylko nie ma w niej g�os�w innych ludzi. By�y za to �piew ptak�w, plusk wody, szum wiatru i nocne nawo�ywania zwierz�t. W�drowali�my od rana do p�nego popo�udnia, a potem znajdowali�my miejsce na nocny spoczynek. Wszystko to sprawia�o mi rado��. I niespieszna w�dr�wka w siodle, czerpanie wody ze strumienia, �apanie ryb i ptak�w, by sporz�dzi� posi�ek. I p�on�ce wieczorem ognisko podtrzymywane do rana, by odstraszy� nocne zwierz�ta. Placki pieczone na kamieniach, parskanie koni, rozmowy, jakie toczyli�my z rzadka p�g�osem, t�skny �piew ko�cianej fujarki, kt�r� w ko�cu wyrze�bi� sobie Benkej. To wszystko s� rzeczy niewarte opowiadania, ale robi� je by�o po stokro� warto.

By�y �yciem wolnego cz�owieka, kt�ry w�druje. I na razie o nic wi�cej nie musi si� k�opota� ni� trawa i resztki mi�sa dla koni, strawa dla siebie, ogie� i woda, pos�anie i dach z ga��zi lub derki w czasie deszczu.

Dni w drodze wstawa�y i przemija�y, podobne do siebie, i nie potrafi�em ju� powiedzie�, ile czasu w�drujemy.

My�l�, �e trwa�o to d�ugo. S�o�ce �wieci�o coraz d�u�ej i mocniej, las wok� nas robi� si� coraz bardziej zielony, a dni coraz cieplejsze.

Rzadko spotykali�my ludzi.

Par� razy widzieli�my pasterzy, czasem kogo�, kto polowa� po drugiej stronie doliny, kilkakrotnie natkn�li�my si� na opuszczone chaty. W tym kraju istniej� jakie� trakty, ale my ich nie znali�my. Starali�my si� i�� na p�noc, jednak w g�rach nie jest to wcale proste. Kiedy cz�owiekowi staje na drodze szczyt, bagno, przepa�� lub w�w�z, musi szuka� innej drogi i nie ma poj�cia, �e tu� za najbli�szym wzg�rzem przebiega wygodny szlak. S�dz� wi�c, �e musieli�my strasznie kluczy�, ale niewiele mogli�my na to poradzi�. Najlepiej by�oby jecha� traktem id�cym wzd�u� rzeki, ale takiego nie znale�li�my. Brn�li�my wi�c przez las, wspinali�my si� na prze��cze, znajdowali�my �cie�ki i gubili�my je, na rozstajach skr�cali�my tak, by droga prowadzi�a mo�liwie na p�noc. I zgubili�my si� w ko�cu zupe�nie. Nasze zapasy stopnia�y niemal ca�kowicie, a my brn�li�my lasem w�r�d ska� albo przez g�rskie szlaki, maj�c poczucie, �e wci�� chodzimy w k�ko. Co troch� musieli�my zatrzymywa� si� na d�u�ej, �eby zdoby� zapasy. Benkej budowa� sprytne pu�apki z linek, zaostrzonych palik�w i spr�ystych ga��zi, pl�t� saki z faszyny, kt�re ustawiali�my w strumieniu, zrobili�my sobie �uki i czasem przez kilka dni kr��yli�my wok� obozu, usi�uj�c z�apa�, ustrzeli� lub z�owi� cokolwiek, co lata, fruwa, pe�za lub p�ywa, a ma na sobie mi�so. Jednak nie zawsze si� to udawa�o. Nie znali�my tutejszych zwierz�t, kt�re mia�y inne obyczaje ni� te, do jakich byli�my przyzwyczajeni, kilka te� razyzdarzy�o si�, �e po zjedzeniu jakiego� stworzenia ci�ko chorowali�my albo �e sami znienacka o ma�o nie okazali�my si� zdobycz�.

G��wnie jednak g�odowali�my.

Par� razy natrafili�my na osady otoczone palisad� z zaostrzonych pni, lecz tylko w jednej zaoferowano nam go�cin� i naj�li�my si� tam na kilka dni do pracy, w zamian za co dano nam troch� zapas�w na dalsz� drog�. Ludzie ci byli pro�ci, zrazu bali si� nas i niewiele wiedzieli o �wiecie, wi�c te� niewiele mogli�my si� od nich dowiedzie�.

Jedno mog� jednak powiedzie� o tej podr�y. By�a dla mnie niczym o�ywcza k�piel albo zdrowy sen. Zn�w stawa�em si� sob�, i to mo�e bardziej ni� kiedykolwiek. W�drowa�em. A otaczaj�ce mnie las i g�ry, ch�odne nocne powietrze i po�udniowy upa� zmywa�y ze mnie niewol�, jak g�rski wodospad zmywa z w�drowca pot, br�d i zaschni�te b�oto. By�em wolnym cz�owiekiem, kt�ry zmierza na p�noc, na spotkanie morza i czekaj�cego go tam w�asnego losu, bo tak w�a�nie postanowi�.

To by�o dla mnie dobre.

Cho� nie zmienia to faktu, �e zgubili�my si� i kluczyli�my po g�rach po r�nych szlakach, zwykle daleko od ludzkich siedzib. W taki w�a�nie spos�b trafili�my pewnego dnia do Doliny Naszej Pani Bolesnej.

Tylko dlatego, �e znale�li�my g�rski trakt, kt�ry powi�d� nas na p�noc, podczas gdy droga korytem potoku wiod�a na wsch�d. W rzeczywisto�ci, gdyby�my ni� pod��yli, obeszliby�my ca�e pasmo g�rskie i znale�li miejsce, gdzie ten w�ski strumyk wpada� do w�wozu, kt�rym p�yn�a rzeka. A potem wystarczy�oby i�� po p�askim terenie z jej biegiem i w nieca�y tydzie� trafiliby�my do uj�cia i znale�li si� u celu.

My jednak kierowali�my si� uparcie na p�noc, wi�c przez kilka dni wspinali�my si� na wysok�, skalist� prze��cz, prowadz�c potykaj�ce si� konie za uzdy, a w ko�cu stan�li�my na jej szczycie i spojrzeli�my w d� � na zamkni�t� g�rami dolin�, kt�r� toczy� si� strumie�, rozlewaj�cy si� na dnie w pod�u�ne jezioro otoczone lasami, wzg�rzami i polami. Zjechali�my w dolin�, niewiele my�l�c, pragn�c napi� si� ch�odnej wody ze strumienia, odpocz�� i na�apa� ryb albo co� upolowa�.

Zrazu nie zauwa�y�em nic dziwnego. Im g��biej schodzili�my, z ka�dym krokiem po kamienistej �cie�ce robi�o si� jakby ciemniej. Dzie� by� pi�kny i s�oneczny, ale tu, w dolinie pomi�dzy g�rskimi grzbietami, zalega� cie� i unosi�a si� mg�a. Nie zwr�ci�em na to uwagi, s�dz�c, �e to po prostu wodny py� wzbity przez hucz�cy w dole wodospad i cie� g�rskiego grzbietu. Tymczasem ogarnia� mnie ju� wieczny smutek tej doliny. Im g��biej schodzi�em, trzymaj�c konia za og�owie, tym robi�o mi si� ci�ej na sercu. Z ka�dym krokiem wraca�o do mnie wszystko, cokolwiek przytrafi�o mi si� z�ego, a trzeba przyzna�, �e moje �ycie dot�d nie bywa�o zbyt beztroskie. Nie widzia�em drzew ani ska�, ani strumienia, tylko d�ugi korow�d twarzy tych, kt�rzy odeszli, pozostawiaj�c mnie samego. Nie mia�em ju� swojego domu ani miasta, ani swojego kraju i wsz�dzie by�em obcym. Zwykle cz�owiekowi udaje si� odepchn�� takie my�li, skierowa� umys� ku temu, co akurat robi, i temu, co go otacza. Ka�dy z nas niesie czarne my�li, lecz stara si� trzyma� je na uwi�zi jak dzikie bestie, bo inaczej nie da�oby si� �y�. Tam jednak, w dolinie, nie by�o to wcale �atwe. Tam wyra�nie czu�o si�, �e wszystko, co robimy, jest daremne, �e ka�dy z nas zmierza prosto w ciemno�� i nic nie ma znaczenia. Jest tylko smutek, strach i groza.

Kiedy zeszli�my na dno, obaj niemal nie mieli�my si�y, by napoi� konie i samemu ugasi� pragnienie. Benkej siad� na kamieniu, opieraj�c r�ce o kolana, i patrzy� przed siebie z nieruchom� twarz�, ja za� mia�em ochot� zwin�� si� gdzie� w k��bek i tak ju� pozosta�.

��Za t� dolin� b�dzie kolejna � oznajmi� po d�ugim czasie tropiciel. � Taka sama jak ta. A potem nast�pna. B�dziemy szli przez ten przekl�ty kraj bez ko�ca, a� wreszcie staniemy na pustym brzegu morza tylko po to, by tam usi��� na piasku i patrze� w pos�pny bezmiar. Ca�e moje �ycie tak wygl�da. Zmierzam wci�� do celu tylko po to, �eby przekona� si�, �e wcale go tam nie ma.

Nie odpowiedzia�em mu na to, cho� mia�em ochot� powiedzie�, �e ja nawet nie znam swojego celu. By�oby to jednak daremne. Po co mieliby�my rozmawia�? Ka�dy tkwi wewn�trz w�asnej g�owy, w�r�d tego, co zrozumia� i zobaczy�, i co pozostaje zamkni�te przed innymi. Wbi�em miecz w piach przed sob� i patrzy�em na ostrze, rozwa�aj�c, czy nie sko�czy� tego wszystkiego tutaj i teraz. W tej dolinie czy w innej, teraz czy za dziesi�� albo pi��dziesi�t lat, jaka to r�nica? Par� chwil b�lu, a potem i tak nieunikniony mrok. Oszcz�dzi�bym sobie tylko zbytecznego i daremnego trudu. Siedzieli�my tak przez jaki� czas, milcz�c i patrz�c przed siebie. Nie przysz�o mi do g�owy, �e to, co czuj�, jest jako� nienaturalne, bo mia�em wra�enie, �e wszystko widz� jasno i wyra�nie, jakbym dopiero zrozumia� swoje �ycie. Zrobienie czegokolwiek, cho�by postawienie nast�pnego kroku, wyda�o mi si� wysi�kiem ponad si�y i pozbawionym sensu. Siedzieli�my.

Benkej wyj�� swoj� fujark� i zacz�� gra� t�skn� melodi�, kt�r� cz�sto s�ysza�em, kiedy czu� si� zm�czony lub przygn�biony. Nagle urwa� i patrzy� przez moment przed siebie, a potem zacz�� gra� zupe�nie inn� piosenk�. Jakby na przek�r. By�a to ucieszna �piewka o ko�le, kt�ry zakocha� si� w pi�knej klaczy. Jej skoczna melodia wydawa�a mi si� wtedy zgrzytem w�r�d smutnego plusku strumienia i pos�pnych ska�, i drzew wok�.

Benkej gra� bez ko�ca, jakby sam si� do tego zmusza�, coraz g�o�niej.

A p�niej wsta�, podszed� do mnie i znienacka tr�ci� w rami�, przewracaj�c na ziemi�. Porwa�em si� na nogi z gniewem, ale on wci�� sta� przede mn� i gra�.

��Ta�cz, tohimonie � powiedzia�, odejmuj�c na chwil� flet od ust. � Obud� si� i ta�cz. My�l o dobrych rzeczach, kt�re ci� spotka�y w �yciu. Przypomnij sobie o pi�knych kobietach, kt�re mia�e� w swoim pa�acu, o palmowym winie, kt�re wypi�e�, o przyjacio�ach i krewnych. Ta�cz!

��Zostaw mnie, g�upcze � odrzek�em z gniewem. � Czy jest co� bardziej czczego i g�upiego ni� taniec?

On jednak znienacka kopn�� m�j miecz tak, �e polecia� w krzaki na brzegu strumienia, i nadal gra�, trzymaj�c flet jedn� r�k�, po czym drug� doby� swojego ostrza.

��Ta�cz � powt�rzy� znowu. � Ta�cz, bo zabij�. Mnie tak�e chce si� p�aka� albo i umrze�, i dlatego musimy ta�czy�. To, co si� z nami dzieje, nie jest naturalne. Ta�cz wi�c, tohimonie!I znowu przy�o�y� fujark� do ust, po czym zacz�� drobi� nogami i podskakiwa� w miejscu, wymachuj�c mieczem tak blisko mojej g�owy, �e musia�em si� uchyli�.

��Bardzo dobrze! � zawo�a�. � Ta�cz! Ta�cz i �piewaj o kozio�ku!

Zn�w �wisn�o ostrze, a ja z trudem odskoczy�em do ty�u. Benkej ci�� w d� i musia�em zabra� nog�, boby mi j� przer�ba�.

��Doskonale! Teraz druga! � krzykn�� i machn�� mieczem.

Chc�c nie chc�c zacz��em w ko�cu ta�czy�, przekonany, �e zwariowa�, a on gra� t� przekl�t� melodi�. �piewa�em i podskakiwa�em, on skaka� i gra�, a nasze konie patrzy�y z os�upieniem na to przedstawienie. Ta�czyli�my bardzo d�ugo, a� obaj s�aniali�my si� na nogach cali zlani potem.

I nagle wszystko min�o. Nadal czu�em przygn�bienie, ale zacz��em si� jakby budzi� i rozumie�, �e Benkej ma racj�, wi�c podskakiwa�em niczym ma�pa i dar�em si�, wykrzykuj�c t� g�upi� pijack� �piewk� pos�pnym g�rskim turniom, mgle i strumieniowi, a smutek odsuwa� si� ode mnie.

Wreszcie obaj przestali�my skaka�. Ja siad�em na k�pie trawy, za� Benkej schowa� swoj� fujark� i obmy� twarz wod� z potoku.

Teraz byli�my w stanie wzi�� si� do zwyk�ych obozowych prac. Rozsiod�a� i sp�ta� konie, naznosi� dr�g�w na ognisko. Benkej zabra� �uk i d�ugie strza�y, po czym wszed� do strumienia, brodz�c w wodzie z grotem zanurzonym pod powierzchni�. Uda�o mu si� trafi� trzy du�e ryby, kt�re oprawili�my i upiekli�my na patykach.

Przez ca�y czas czu�em si� dziwnie, ale nie dopada�o mnie ju� przygn�bienie, zamiast tego s�ysza�em niepokoj�ce szelesty w�r�d li�ci, jakby szepty i szmery. Nie widzia�em jednak niczego, ani zwierz�t, ani ludzi. Zacz�o si� to, kiedy zabrali�my si� do oprawiania ryb. Kiedy ich krew zmiesza�a si� z wod�, a spl�tane wn�trzno�ci pop�yn�y z nurtem, nagle rozleg� si� przera�liwy krzyk ptak�w, kt�re gwa�townie wzbi�y si� w niebo, li�cie zaszumia�y, jakby zerwa� si� wiatr, i wyda�o mi si�, �e ziemia zadr�a�a.

Pomy�la�em, �e mo�e trafili�my na uroczysko. Jednak ro�liny by�y zwyczajne, nie znalaz�em te� �lad�w martwych zwierz�t ani rzeczy, kt�re zmienia�yby natur�, ani niczego, co �wiadczy�oby, �e w okolicy le�y zagubione imi� boga.

Przenie�li�my si� w ko�cu dalej z biegiem potoku i tam rozbili�my ob�z. Jednak drzewa i krzaki wci�� ko�ysa�y si� wok� naszego ogniska i �wirowej �achy na brzegu, jakby targa� nimi wicher, mimo �e nadal by�o spokojnie. Dziesi�tki razy kt�ry� z nas wstawa� i z mieczem w r�ku przepatrywa� ga��zie, i nie znajdowa� niczego.

Zapad� zmierzch i co troch� wci�� s�yszeli�my szepty i szelesty. Co chwil� milkli�my i nas�uchiwali�my. Kilka razy nawet ostro�nie zawo�ali�my, lecz odpowiedzia�a nam cisza.

��Czy wydaje ci si�, �e s�yszysz jakie� s�owa? � zapyta� Benkej.

��Wydaje mi si�, �e s�ysz�, jakby szeptano �krew, krew!� w mowie Wybrze�a � przyzna�em.

��Ja s�ysz� to samo. Ale czasem s�ysz� te� ��mier�.Kilka razy, kiedy wchodzi�em w krzewy z p�on�c� pochodni� w jednym r�ku i mieczem w drugim, co� ma�ego czmychn�o mi�dzy �d�b�a i ga��zie, co� z trzepotem wyfrun�o w ciemno��, muskaj�c niemal moj� twarz.

Zapewne nocny gryzo� lub �ma albo nietoperz.

Jednak wci�� s�ysza�em szepty.

Za plecami.

W ciemno�ciach. Tam, gdzie akurat nie patrzy�em.

Konie parska�y i r�a�y w przera�eniu, musieli�my je przywi�za�, by nie uciek�y nam w dolin�.

Niewiele spali�my tej nocy, pilnuj�c na zmian� i na zmian� k�ad�c si� w pancerzach na pos�aniu, z mieczem w d�oni. Kiedy wypada�a moja zmiana, siedzia�em, dok�adaj�c do ognia, i patrzy�em w mrok, poza bezpieczny kr�g ciep�ego, pomara�czowego �wiat�a, gdzie sta�a g�sta ciemno�� jak zas�ona, sk�d dochodzi�y szepty i chichoty. Te chichoty wydawa�y mi si� najbardziej z�owieszcze, bo brzmia�y, jakby to dokazywa�y dzieci, lecz dzieci ze szcz�tem z�e i z pewno�ci� niebezpieczne. Nie wiedzia�em, sk�d co� podobnego przychodzi mi do g�owy, ale dawno tak si� nie ba�em.

Czasem, gdy ogie� przygasa� nieco, widzia�em, �e w mroku jarz� si� czyje� oczy. P�on�y md�ym, zielonkawym �wiat�em, czasem odbija�y na czerwono blask ogniska i przygasa�y. Nikt nas jednak nie atakowa�, tylko ze dwa razy z krzak�w wypad� ma�y kamyczek, kt�ry potoczy� si� po �wirze albo wpad� do wody.

Szelesty, chichoty i szepty. I tak do rana.

My�la�em, �e zdecydowanie wola�bym ryk dzikich bestii. Wola�bym, �eby co� rzuci�o si� na nas z krzak�w, wola�bym doby� miecza i walczy�. Zamiast tego musia�em czuwa� ze spoconymi palcami �ciskaj�cymi r�koje�� miecza, napi�ty jak ci�ciwa i zm�czony.

Benkej zmieni� mnie p�no w noc, ale zasypia�em tylko na chwil� i budzi�em si� na szelest li�ci, chichot albo trzepot skrzyde�, jak dziecko, kt�re po raz pierwszy nocuje poza domem.

Ockn��em si� o �wicie, kiedy niebo robi�o si� ju� szare. W otulonej grzbietami g�rskimi dolinie nie da�o si� zobaczy� brzasku ani wschodu s�o�ca, tylko smolista ciemno�� ust�powa�a szaro�ci.

Zn�w pr�bowali�my ustrzeli� jakie� ryby, lecz wszystkie znik�y, cho� poprzedniego dnia widzieli�my je przemykaj�ce w�r�d kamieni i stoj�ce w kryszta�owej wodzie w rozlewiskach strumienia dos�ownie co krok. Znik�y ptaki. Nie zdo�ali�my znale�� ani w�a, ani �limaka, ani w og�le niczego, co nadawa�oby si� do zjedzenia.

Natomiast wci�� s�yszeli�my wok� szelesty i szepty.

Ruszyli�my w dalsz� drog�, i to spiesznie, pragn�c opu�ci� dolin�. Czeka�a nas d�uga marszruta na d�, gdzie rozci�ga�y si� lasy i ��ki, potem wzd�u� strumienia szerok� r�wnin�, w kierunku zamglonych szczyt�w na p�nocy, gdzie nale�a�o poszuka� jakiej� prze��czy. Dolina by�a du�a i w�tpili�my, by da�o si� j� opu�ci� jednego dnia. W�r�d ska� i las�w czasem jedna staja to odleg�o��, kt�r� przemierza si� ca�ymi dniami, je�li teren jest trudny, trzeba kluczy� albo przedziera� si� przez przeszkody.

Tu znale�li�my �cie�k� biegn�c� zygzakiem przez las opodal strumienia, wi�c powinni�my w�drowa� szybko, a jednak tak si� nie dzia�o. Kiedy widzieli�my j� z g�ry, zaprasza�a do w�dr�wki, zw�aszcza �e wiod�a na p�noc.Kiedy ni� ruszyli�my, drog� zacz�y nam przegradza� bagna, ska�y i zwalone drzewa, cho� przysi�g�bym, �e niczego takiego przedtem na niej nie by�o. Na domiar z�ego zza g�rskich szczyt�w sp�yn�a mg�a i zala�a dolin� niczym m�tna woda. Przedzierali�my si� przez opar, w�r�d pokr�conych ga��zi drzew, kt�re wygl�da�y, jakby splata�y si� specjalnie, by nas zatrzyma�, albo jakby wyci�ga�y w naszym kierunku konary pokr�cone niczym drapie�ne szpony.

Brn�li�my jednak dalej. Przed siebie. Na p�noc.

Chyba na p�noc. Nie by�o wida� s�o�ca, zewsz�d otacza�y nas krzewy, a �cie�ka wi�a si� w�r�d bagien, ska� i poro�ni�tych grzybami oraz mchem zwalonych pni.

Widzia�em w le�nym p�mroku rozjarzone oczy patrz�ce na nas srogo, widzia�em kilka razy twarz kobiety w g�stwinie li�ci, lecz kiedy podchodzi�em bli�ej, twarz znika�a, stawa�a si� plam� cienia w�r�d zieleni. Zn�w dochodzi�y nas szepty, zn�w co� z szelestem przebiega�o w�r�d li�ci, zn�w jakie� kszta�ty pojawia�y si� i znika�y.

Brn�li�my naprz�d, prowadz�c konie, z mieczami w r�kach, zlani potem mimo ch�odnego dnia i przera�eni. Obaj czuli�my te�, �e od dawna nie idziemy na p�noc, tylko kluczymy w�r�d ga��zi, k�p zieleni i ska�, brn�c w b�ocie, i chyba zgubili�my drog�.

W pewnym momencie uda�o nam si� wyj�� na niewielk� polan� na brzegu strumienia, otoczon� k�pami paproci i kolczastymi krzewami.

��Odpocznijmy i nap�jmy konie � powiedzia�em chrapliwym g�osem, a Benkej skin�� tylko g�ow�. Jego twarz pod he�mem by�a poblad�a z wysi�ku i napi�cia, a zmru�one oczy wci�� prze�lizgiwa�y si� po krzakach.

��Sam cz�sto tak straszy�em wrog�w � rzek� cicho. � Te szepty, okrzyki i szmery s� po to, �eby�my nie mogli wytchn�� ani na moment, �eby�my wci�� czekali na atak. �eby�my przeszukiwali zaro�la i znajdowali jedynie cienie i li�cie. Ale uderz�, dopiero kiedy opadniemy zupe�nie z si� i nie b�dziemy w stanie si� broni�.

Rozsiod�ali�my i sp�tali�my konie, pozwolili�my im si� napi�, a potem sami siedli�my nad brzegiem strumienia, �eby odpocz��.

I wtedy us�yszeli�my szloch.

Ciche, lecz rozpaczliwe �kanie ma�ej dziewczynki, chwilami brzmi�ce jak zawodzenie. Spojrzeli�my na siebie, Benkej powiedzia� w mowie gest�w tropicieli �zasadzka!�, po czym obaj delikatnie wyj�li�my miecze.

I wtedy j� ujrzeli�my.

Kuca�a na kamieniu po�rodku strumienia, zwr�cona plecami w nasz� stron�, z pochylon� g�ow�, i szlocha�a cicho, ale przera�liwie. Ma�a dziewczynka, nie wy�sza ni� do mojego pasa, na kamieniu, na kt�rym, przysi�g�bym, przed chwil� nikogo nie by�o. Kuli�a si� tam, po�r�d szumi�cej na ska�ach wody, i zanosi�a p�aczem, piastuj�c co� przy piersi. Dziewczynka by�a naga, tylko na g�owie mia�a jakie� okrycie z delikatnego zielonego mu�linu, kt�ry zmieni� si� ju� w strz�py, podobn� postrz�pion� materi� mia�a okr�cone �ydki i stopy.

Benkej pokaza� na migi: �Os�aniaj mnie!�, wbi�em wi�c miecz w ziemi� i wyj��em z �ubi�w �uk.

Patrzy�em w g�stwin� li�ci i zwieszaj�cych si� nad strumieniem wiotkich ga��zi po drugiej stronie, kiedy tropiciel chowa� miecz do pochwy i ostro�nie wchodzi� w wod�.

��Nie b�j si�, dziecko � powiedzia� powoli w mowie Wybrze�a. � Jeste�my w�drowcami, kt�rzy zgubili drog�. Nie zrobimy ci nic z�ego.

Benkej st�pa� ostro�nie, ale pogr��a� si� z ka�dym krokiem, a� w ko�cu woda si�ga�a mu powy�ej pasa. Od kamienia z dziewczynk� dzieli�o go rozlewisko strumienia, w przejrzystej toni doskonale by�o wida� �wirowate, twarde dno, ale opada�o dosy� g��boko.

��Przenios� ci� tylko na brzeg � powiedzia�. � Nie trzeba si� mnie ba�. Je�li chcesz, odprowadz� ci� do twoich, a oni poka�� nam, jak wyj�� z doliny. Nie zrobi� ci nic z�ego.

Obszed� najwi�ksz� g��bi�, staj�c na wi�kszych kamieniach, a potem ostro�nie wyci�gn�� d�o� i dotkn�� ramienia dziewczynki. Ja wodzi�em grotem po ca�ej okolicy, co chwil� co� porusza�o si� w�r�d li�ci, ale nie uda�o mi si� wypatrzy� niczego.

Dziecko odwr�ci�o si� gwa�townie i Benkej odskoczy� z krzykiem. Dziewczynka mia�a wy�upiaste, straszne oczy obwiedzione jasnym kr�giem jak u ryby, teraz przekrwione i rozjarzone, usta rozpycha�y rz�dy krzywych, hakowatych z�b�w, ostrych jak rybie o�ci. To, co wzi��em za podarty mu�lin, rozpostar�o si� wok� jej g�owy jak kaptur stepowej jadowitej jaszczurki i okaza�o si� postrz�pionymi p�etwami zako�czonymi ostrymi szponami. W d�oniach piastowa�a oder�ni�ty rybi �eb, chyba resztki naszej kolacji. I niekoniecznie by�a tak� ma�� dziewczynk�, jak mi si� zdawa�o, bo zobaczy�em jej piersi wysmarowane rybi� krwi�. Kr�g�e piersi dojrza�ej kobiety, dzieci�c� twarz i wzrost oraz szcz�ki morskiego potwora.

Skoczy�a mu prosto w twarz, odbijaj�c si� od kamienia nogami jak �aba, Benkej uchyli� si� b�yskawicznie i wpad� w wod�, moje palce pu�ci�y ci�ciw�. Strza�a �mign�a nad grzbietem dziewczynki gdzie� w krzaki, ale grot pozostawi� krwaw� szram� w poprzek jej plec�w. Chrupn�a w wod�, zobaczy�em, jak rozpo�cieraj� si� p�etwy na stopach i �mign�a dobre dziesi�� krok�w, kt�re nas dzieli�o, dos�ownie w mgnieniu oka, ledwo zd��y�em za�o�y� strza��. Jednak kiedy wyskoczy�a ze strumienia tu� przede mn�, z wyszczerzonymi szcz�kami i rozpostartymi gro�nie wok� g�owy p�etwami, spojrza�a prosto w grot mierz�cy mi�dzy jej oczy.

Istota wyda�a z siebie �a�osny, przera�liwy wrzask, kt�ry dos�ownie przebi� mi uszy jak ko�ciana ig�a, po czym skoczy�a do ty�u, wyginaj�c cia�o, i pop�yn�a b�yskawicznie jak w��, �migaj�c zygzakiem gdzie� mi�dzy g�azami.

Kiedy przebrzmia� jej krzyk, na moment zapanowa�a ca�kowita cisza. Li�cie przesta�y szele�ci�, umilk�y szepty w�r�d krzew�w i korzeni. Usta� wiatr. Ca�a dolina zamar�a. A potem poczu�em, jak ziemi� przeszy� dreszcz. Kilka kamieni potoczy�o si� ze stukotem ze ska�, gdzie� g��boko pode mn� rozleg� si� niski �oskot. I ucich� zaraz, a powr�ci�y dra�ni�ce odg�osy, szepty i chichoty. Dobiega�y zewsz�d i brzmia�y jeszcze bardziej z�owieszczo.

Benkej odbi� si� od ska�y, p�yn�c spiesznie, rozchlapuj�c wod� gwa�townymi ruchami r�k. Zobaczy�em, jak spod kamieni wyp�ywaj� pod�u�ne cienie, jak sun�, wij�c si�, w jego stron�, zewsz�d. By�y s�abo widoczne przez faluj�c� wod�, ale widzia�em sylwetki podobne do ludzkich, ramiona u�o�one wzd�u� tu�owia i poruszaj�ce si� mi�kko stopy zako�czone wiotkimi p�etwami. Strzeli�em raz, chybiaj�c beznadziejnie do celu �migaj�cego w toni jak cie�, potem za�o�y�em strza��, patrz�c, jak ciemne kszta�ty sun� nad dnem, zbiegaj�c si� w miejscu, w kt�rym rozpaczliwie chlapi�c, p�yn�� Benkej, i nic nie mog�em zrobi�.

Woda wybuch�a przy brzegu rozbryzgami piany, tropiciel rzuci� si� desperacko na p�ycizn�, chwyci� kamieni i podci�gn�� nogi, po czym przetoczy� si� na grzbiet, dobywaj�c no�a, i wierzgn�� pot�nie, wyrzucaj�c w powietrze wrzeszcz�ce rozpaczliwie stworzenie, kt�re chlupn�o w wod�. Odrzuci�em �uk i z mieczem w r�ku chwyci�em przyjaciela za ko�nierz, odci�gaj�c go od zdradzieckiego brzegu, ale ju� by�o po wszystkim.

Strumie� p�yn�� spokojnie, z pluskiem, z toni znik�y ciemne kszta�ty i zn�w otacza�y nas tylko krzewy i li�cie.

Benkej krwawi� z kilku d�ugich szram na piersi i nogach, do tego ostre k�y wyszarpa�y mu dwa kawa�ki cia�a z uda i lewego przedramienia. Pomaga�em mu owin�� rany pasami p��tna, ale opatrunki b�yskawicznie nasi�ka�y krwi�.

Ga��zie ko�ysa�y si�, las ogarnia�y szelesty i szepty. D�wi�ki zbli�a�y si� do nas kr�giem ze wszystkich stron, gdzie tylko spojrza�em, tam przemyka�o co� po�r�d li�ci.

��Nie mo�emy ani tu zosta�, ani i�� dalej � oznajmi� Benkej. � W tej g�stwinie dopadn� nas natychmiast. Najlepiej, gdyby�my mogli przebi� si� konno, ale to uda si�, dopiero jak wyjdziemy na otwarte ��ki. Zaci�gnij to mocniej, zobaczymy, czy mog� sta�.

Wsta� i zrobi� par� krok�w, utykaj�c i krzywi�c si�, lecz o�wiadczy�, �e mog�o by� gorzej.W krzakach wok� polany co� nadchodzi�o z r�nych stron, widzieli�my, jak ko�ysz� si� ga��zie, ale nie mogli�my dostrzec, co to takiego. W ko�cu stan�li�my plecami do siebie, na ugi�tych nogach, z mieczami uniesionymi do ramienia i ostrzem wystawionym do przodu, kr���c w miejscu i czekaj�c na atak.

��Przynajmniej umrzemy wolni � powiedzia� Benkej. � Tak jak przysta�o na Kirenen�w. To zaszczyt zgin�� u twojego boku, tohimonie.

��Jeste� te� Amitrajem � odpar�em. � I to takim, z jakiego by�by dumny m�j ojciec. Benkeju, jestem� � urwa�em. Dlatego �e co� przysz�o mi do g�owy i przesta�em na chwil� �egna� si� z �yciem. Spojrza�em bowiem na szarpi�ce si� na uwi�zi i r��ce z przera�enia wierzchowce. � Jestem g�upcem, Benkeju! Wyjedziemy strumieniem! Jest p�ytki! Nasze konie zdo�aj� go pokona�!

Spojrza� na mnie z pow�tpiewaniem.

��Wszystko jedno � rzek�. � Lepsza taka szansa ni� �adna.

Po chwili siedzieli�my w siod�ach i objechawszy g��bokie rozlewisko, galopowali�my w p�ytkiej wodzie w�r�d kamieni. Konie potyka�y si� co chwil�, ale prowadzi�o je w�asne przera�enie. Kiedy obejrza�em si� przez rami�, zobaczy�em, �e na polanie pojawiaj� si� osobliwe sylwetki, ni to ludzi, ni zwierz�t, okryte dziwacznymi p�aszczami, z jelenimi rogami na g�owach.

A potem by� tylko szalony bieg w�r�d fontann spienionej wody i stercz�cych z niej omsza�ych g�az�w. Konie kwicza�y z gniewu i strachu, szczerz�c z�by, a my gnali�my z nurtem, wydaj�c bojowe okrzyki. W ka�dej chwili mog�o zrobi� si� g��biej albo kt�ry� z wierzchowc�w m�g� straci� r�wnowag� w�r�d kamieni i to by�by koniec, ale przez jaki� czas udawa�o nam si� rwa� przed siebie w szalonym wy�cigu. Szepty, szelesty, chichoty i wrzaski w�r�d li�ci ogarnia�y nas jak lawina, lecz wci�� pozostawa�y o kilka krok�w z ty�u. A potem zobaczyli�my, jak pomi�dzy ga��ziami zaczyna prze�witywa� szary blask, �e rosn� coraz rzadziej, i sta�o si� jasne, �e otwarta przestrze� jest tu�, na wyci�gni�cie r�ki, a tam nikt nie zdo�a nas zatrzyma�.

Niewiele brakowa�o, a rzeczywi�cie by�my si� wyrwali.

Wolno�� majaczy�a przed nami szarym poblaskiem najwy�ej o sto krok�w, przedziera�a si� przez ga��zie i li�cie. Zalana sinym �wiat�em otwarta przestrze� pod szarym, smutnym niebem. Wystarczy�o zerwa� konie do dalszego biegu, przesadzi� jeszcze troch� g�az�w, uchyli� si� przed kolejnymi konarami i p�dzi� dalej. Na p�noc.

Lecz strumie� przegradza� w poprzek pie� ogromnego drzewa, a po bokach rozci�ga�a si� polana. I ju� na nas czekali.

By�o ich wielu i wygl�dali strasznie. �eby to opisa�, musia�bym zatrzyma� si� i opowiada� o ka�dym z osobna. O nagich cia�ach, kt�re pokrywa�y wzory, kolorowe �uski, kwiaty albo pi�ra. O �opoc�cych skrzyd�ach jak u nocnych motyli, tylko wielkich niczym po�y pustynnego p�aszcza, o zwierz�cych ko�czynach, pi�knych dziewcz�cych twarzach z oczami bestii i k�ami pod s�odkimi wargami.

Taki opis trwa�by d�ugo, a przecie� dla nas by�a to ledwie chwila, kiedy wstrzymali�my konie przed le��cym nam na drodze pniem i zacz�li�my galopowa� w k�ko po polanie, szukaj�c wyj�cia z matni.

Widzia�em zwisaj�ce rz�dem z ga��zi sk�rzaste tobo�ki, kt�re wzi��em za gniazda jakich� owad�w, a kt�re rozwin�y si� w b�oniaste skrzyd�a, ukazuj�c twarze wisz�cych do g�ry nogami paroletnich dzieci o sk��bionych w�osach pe�nych �mieci i suchych li�ci. Stwory chichota�y, ukazuj�c ostre z�by, skrzyd�a rozprostowywa�y si�, widzia�em szpony na dziwacznych stopach trzymaj�ce ga���, widzia�em dziewcz�ta o nogach pokrytych c�tkowan� sier�ci� i wij�cych si� ogonach, widzia�em twarze, kt�re by�y naraz ludzkie i przypominaj�ce pyski leopard�w albo gad�w, widzia�em kolce, dzioby i niesamowite oczy. Wszystkie te stworzenia wrzeszcza�y r�nymi g�osami, a my miotali�my si� w�r�d nich, wymachuj�c mieczami i uchylaj�c si� przed pazurami, szcz�kami oraz uderzeniami oszczep�w. Wyci�ga�y si� po nas ramiona i zakrzywione chciwie palce, nasze wierzchowce, kwicz�c, stawa�y d�ba. Wok� nas unosi�y si� istoty ma�e jak d�o�, o trzepocz�cych skrzyde�kach w smudze md�ego �wiat�a, jakby towarzyszy�y im roje �wietlik�w, po ga��ziach �miga�y niemowl�ta o wielkich, dzikich oczach, maj�ce jedynie po kilka par r�k, chwytaj�ce si� b�yskawicznie konar�w.

Du�o w tym by�o ruchu, wrzasku i chaosu i tak si� z�o�y�o, �e miotaj�c si� na ta�cz�cych wierzchowcach, wywracali�my i roztr�cali�my te istoty, ale w�wczas nie zabili�my �adnej, a im nie uda�o si� �ci�gn�� nas z siode�.

��Przebijamy si� na si��! � krzykn��em do Benkeja. � Obok tego pnia jest �cie�ka! Zmie�cimy si� bok w bok! Byle do przodu!

Benkej uchyli� si� i zas�oni� przedramieniem, a potem uderzy� na odlew, zrzucaj�c na ziemi� stworzenie, kt�re skoczy�o na niego z drzewa. Potoczy�o si� po trawie z przera�liwym piskiem, ko� tropiciela stan�� d�ba.

A wtedy zobaczyli�my, �e na �cie�ce, kt�r� mieli�my si� przebija�, stoi m��. Wielki, o szerokiej piersi pokrytej k�utymi rysunkami niczym u Kebiryjczyka. W pierwszej chwili s�dzi�em, �e to je�dziec, ale potem ujrza�em, �e cz�owiek ten do pasa ma ko�skie tylne nogi i ko�ski k��b, z kt�rego wyrasta ludzki tu��w, a na jego skroniach rosn� zwini�te rogi jak u olbrzymiego tryka.

��Nie zatrzyma nas � warkn�� Benkej, unosz�c miecz. � Nie ma mowy.

A wtedy stw�r podni�s� do ust kr�tk�, grub� fujark� i zacz�� gra�, przebieraj�c palcami. Pop�yn�a dziwaczna muzyka, jakiej jeszcze nigdy dot�d nie s�ysza�em. Melodia by�a zarazem �wawa i niezwykle sm�tna, a z�o�ono j� w obcy spos�b i cho� s�ysza�em ju� �piewki wszelkich lud�w, nikt nie gra� niczego bodaj podobnego.

Kiedy zacz�� gra�, d�wi�ki jego fujarki ledwie przedziera�y si� przez zgie�k, ale wkr�tce wrzaski otaczaj�cego nas t�umu dziwol�g�w stopniowo cich�y, a stworzenia znieruchomia�y, patrz�c przed siebie. My r�wnie� zamarli�my, nie wiedz�c, co si� dzieje i co nale�y pocz��.

Stworzenia odst�pi�y, lecz nadal sta�y wok� nas kr�giem, po czym zacz�y si� cofa� w g�stwin�. Najpierw znika�y te najmniejsze, p�niej kolejne. Post�powa�y kilka krok�w w ty�, nagle stapia�y si� z zieleni�, a ich cia�a zmienia�y si� znienacka w li�cie, dese� cieni i �wiat�a, kor� i ga��zie.Stw�r gra� nadal, powtarzaj�c monotonnie swoj� melodi� raz po raz. Sk�ada�a si� z dw�ch fragment�w na przemian, z kt�rych jeden by� wolniejszy i bardziej rytmiczny, a drugi �wawszy, ale brzmia�o to okropnie sm�tnie i czu�em, jak w moje serce wlewa si� smutek i rezygnacja.

Benkej woln� r�k� wydoby� swoj� ko�cian� fujark� i r�wnie� zacz�� gra�, na�laduj�c melodi� tamtego. Najpierw cichutko i nie�mia�o, ale po kilku powt�rzeniach uzna�, �e jest w stanie zagra� bez b��du, i pocz�� �wista� coraz g�o�niej.

W ko�cu cz�owiek-ko� o baraniej g�owie i zniekszta�conej dziwnie twarzy odj�� od ust sw�j instrument, ale gestem d�oni nakaza� Benkejowi, by gra� dalej. Polana by�a ju� pusta, wok� jeszcze gdzieniegdzie ko�ysa�y si� li�cie.

��Nie przestawaj gra�, potworze � powiedzia� dziwnie brzmi�cym g�osem m�� z rogami. By� to d�wi�k jak skrzypienia ga��zi i postukiwania suchych ko�ci, ale da�o si� go zrozumie�, a m�wi� w mowie Wybrze�a. � Rzu�cie or� na ziemi� i zsi�d�cie z koni. Ruszajcie si� bardzo powoli i ostro�nie. Dzikie dzieci robi� si� senne, ale je�li poczuj� od was krew, znowu wpadn� w czerwony amok, a wtedy ju� ich nie u�pi�. R�bcie, co m�wi�, je�li chcecie dalej �y�. Zostawcie konie i bro�.

��On m�wi, �eby� rzuci� bro� na ziemi� � powiedzia�em do Benkeja.

��Zrozumia�em � odpar� niewyra�nie, z fujark� przy ustach. � Pojmuj�, co m�wi, tylko nie chc� tego zrobi�. Nikt mnie ju� wi�cej nie uwi�zi.

��Nikt nikogo nie wi�zi w Dolinie Naszej Pani Bolesnej � oznajmi� rogaty. � Ale Pani przez wasz� bro� zaczyna �ni� koszmar. Patrzy na was przez sen oczami dzikich dzieci. Boi si� potwor�w ze �wiata poza g�rami, kt�ry po�ar�y uroczyska i wojna bog�w. Albo was zabije, albo we�mie pod opiek� i pozwoli przetrwa� w dolinie. Wybierajcie sami. Ja odwracam si� i id� �cie�k�. Pod��ajcie za mn� albo zosta�cie tu i niech zajm� si� wami koszmary Pani Bolesnej.

Odwr�ci� si�, pokazuj�c nam szerokie plecy pokryte k�utym rysunkiem, i zn�w uni�s� do ust sw�j instrument.

Zsiedli�my z koni, tymczasem w�r�d li�ci ponownie rozleg�y si� szepty. Chc�c nie chc�c od�o�yli�my bro�, zdj�li�my sakwy i ruszyli�my za rogatym m�em. Nasze wierzchowce roztr�ci�y nas i pogalopowa�y przodem, a po chwili znik�y.

Benkej odj�� od ust fujark� i zakl��, a potem zn�w zacz�� gra�.

Wyszli�my na ��k� pod otwarte niebo, wzg�rza otoczone zamglonymi szczytami i strumie� p�yn�cy leniwie przez trawy. Z ulg� zostawili�my za sob� g�stwin� lasu, tylko �e nie mieli�my ju� broni pr�cz no�y tropiciela i mojego kija szpiega i nigdzie nie by�o wida� naszych koni.

Cz�owiek-ko� czeka� na nas, wci�� graj�c, a kiedy podeszli�my, odwr�ci� si� i poszed� dalej, a muzyka ci�gn�a si� za nim, smutna i spokojna.

W ten spos�b zeszli�my na dno doliny, gdzie w�r�d sad�w i �agodnych wzg�rz sta�y niewielkie chaty kryte sitowiem. Wszystkie drzewa owocowe kwit�y w tym czasie, p�oty i �ciany chat r�wnie� ton�y w kwiatach i pami�tam, jak wok� w podmuchach wiatru sypa�y si� p�atki. Przodem szed� rogaty, dm�c w swoj� fujark� i dziwacznie stawiaj�c nogi, nie wiem, czy ta�czy�, czy te� musia� tak kroczy�, maj�c te ko�czyny miast ludzkich n�g.

Zauwa�y�em, �e chaty s� tu inne, ni� mieli w zwyczaju budowa� ludzie Wybrze�a. �ciany mia�y z plecionej faszyny i wysuszonej gliny wepchni�tej pomi�dzy warstwy plecionki i sta�y rozrzucone bez�adnie, a nie otacza� ich �aden wa� ziemny z cz�stoko�em.

Wtem us�ysza�em okrzyk i w powietrzu �mign�� ma�y kamyk, kt�ry uderzy� mnie bole�nie w rami�. A potem nast�pny. Rozejrza�em si� i zobaczy�em grupk� dzieci rozbiegaj�c� si� w�r�d owocowych drzew z chichotem. Wygl�da�y dziwnie. Bardziej podobnie do ludzi ni� te, kt�re osacza�y nas w lesie, ale wydawa�o mi si�, �e r�wnie� widz� dziwne oczy, zwierz�ce uszy i skrzyde�ka.

Benkej zakl�� i odwr�ci� si� gwa�townie, a potem uni�s� kamie�, kt�ry w niego ci�ni�to, i zwa�y� w d�oni.

��Rzu� to, g�upcze! � zawo�a� rogaty. � Nigdy nie o�miel si� zrobi� najmniejszej krzywdy dziecku w Dolinie Naszej Pani Bolesnej! Nawet o tym nie my�l, je�li nie chcesz �ci�gn�� na siebie dzikich dzieci!

��Nie zamierza�em robi� nikomu krzywdy � powiedzia� Benkej ze z�o�ci�. � Chcia�em im tylko odp�aci� tym samym. Je�li to dzieci, jak m�wisz, to jak chcesz je nauczy� szacunku dla innych ludzi, je�li pozwalasz im bezkarnie krzywdzi�? Jak poka�esz, �e inni te� cierpi�, kiedy rzuca si� w nich kamieniami?

��Daj�c im wi�cej mi�o�ci � odpar� stw�r i zn�w zacz�� gra�. Dzieci zachichota�y i pos�a�y nam wi�cej kamieni, przebiegaj�c wok�. Szczeg�lnie celny rzut trafi� m�a w czo�o. Kamyk nie by� wielki, ale i tak pokaza�a si� odrobina krwi. Cz�owiek-ko� skrzywi� si�, pocieraj�c czo�o, ale rozci�gn�� wargi w bolesnym u�miechu, a wygl�da�o to, jakby mia� si� zaraz rozp�aka�.

��Zrozumiej� � powt�rzy�. � Trzeba tylko wi�cej mi�o�ci.

��Guillermo znalaz� potwory! Id� potwory! � rozleg�o si� nagle.

��Co to znaczy �Guillermo�? � zapyta� Benkej.

��To moje imi�, kt�re nada�a mi Pani Bolesna. Przysz�o do mnie we �nie. Nim �wiat ogarn�y uroczyska, nazywa�em si� jednak inaczej. Nie pami�tam jak.

Zatrzyma� si� na chwil�.

��To by�o z�e imi�. Niedobre. By�a w nim gwa�towno�� i krew, a Pani tego nienawidzi. Teraz nazywam si� Guillermo. Tak jest lepiej.

��Ale co to znaczy?

��To oznacza mnie. W mowie, w kt�rej �ni Nasza Pani Bolesna.

Weszli�my mi�dzy chaty, mijaj�c ludzi pogr��onych w jakich� zaj�ciach � kto� ni�s� kosz rzepniak�w, kto� inny t�uk� na miazg� gotowan� p�asol� w drewnianej st�gwi, kto� kuca� przy niewielkim zagonie i delikatnie usuwa� chwasty, kt�re przenosi� do kosza ze �wie�� ziemi�. Ludzie ci wygl�dali dziwnie, jakby skrzy�owano ich ze zwierz�tami. Mieli wole uszy, inni c�tkowan� sier�� na grzbiecie, dziwaczne oczy i twarze, wielu mia�o �uskowate skrzyd�a, brudne i postrz�pione, kt�re z pewno�ci� nie mog�y ich unie��. Nosili si� te� inaczej ni� mieszka�cy Wybrze�a. Nie mieli spodni ani kaftan�w, ani wi�zanych wok� kostki but�w, wielu chodzi�o nago albo tylko w okryciach splecionych z trawy lub jakiego� bluszczu, albo w prostych koszulach z grubego p��tna. Nikt nie mia� broni, ani nawet zwyk�ego no�a. W og�le niczego przy sobie nie mieli. Wszyscy poruszali si� dostojnie i powoli, jakby byli chorzy, i prawie si� nie odzywali. Wsz�dzie panowa�a cisza. Kiedy przechodzili�my obok, patrzyli na nas w milczeniu i z jakim� smutkiem, a potem odwracali wzrok i zn�w zajmowali si� tym, co robili, lub patrzyli przed siebie, je�li nic nie robili. Zachowanie tych ludzi niepokoi�o mnie bardziej ni� ich dziwaczne twarze czy cia�a. Napatrzy�em si� bowiem na mieszka�c�w Wybrze�a i wiedzia�em ju�, �e zawsze, chorzy, smutni czy zm�czeni, dos�ownie kipi� �ywotno�ci�. Je�li si� �miali, to do rozpuku, je�li z�o�cili, to skakali sobie do oczu. Je�li nie mieli nic do roboty, natychmiast zaczynali w co� gra�, �piewa�, pi� i opowiada� historie. Chyba �e byli zm�czeni albo naprawd� chorzy, w�wczas k�adli si� spa�, gdziekolwiek si� znajdowali. Je�li byli smutni, to pili lub przez jaki� czas p�akali. Nigdy nie widzia�em, �eby kto� tak siedzia� i patrzy� szklanym wzrokiem przed siebie czy snu� si� bez przekonania.

Tylko jedna niewiasta zwr�ci�a na nas wi�ksz� uwag� ni� inni. By�a to kobieta do�� ju� posuni�ta w latach, ale jeszcze nie stara. Okrywa�y j� zielone li�cie, lecz nie umia�em powiedzie�, czy uplot�a z nich ubranie, czy te� ros�y z jej sk�ry. Podnios�a si� znad grz�dki i spojrza�a smutno, jak wszyscy tutaj.

��Guillermo, Guillermo� � powiedzia�a zrz�dliwie. � Czy nie do�� ci, �e nasza Pani musi p�aka� nad ca�ym �wiatem, czy musi jeszcze szlocha� nad tob�? Dlaczego zn�w odebra�e� potwory dzikim dzieciom i zn�w chcesz j� niepokoi�? Ci�gn� za sob� smr�d krwi i gwa�towno�ci, czy tego nie widzisz? To potwory i nic tego nie zmieni. Nie zmieni� si� w ludzi.

Mia�a zbola�y g�os, ale nie z�o�ci�a si�, tylko brzmia�o to tak, jakby narzeka�a przez sen.

��Robi si� nas coraz mniej, Conchito � odrzek� rogaty. � Coraz mniej doros�ych. Przecie� wiesz.

Kobieta pokr�ci�a g�ow� i pochyli�a si� do swoich li�ci, a potem zacz�a cicho p�aka�, grzebi�c w grz�dce, i wi�cej na nas nie spojrza�a.

Rogaty stw�r, kt�ry nazywa� siebie Guillermo, pokaza� nam chat�, tak� sam� jak inne, z plecionych �cian i b�ota, nakryt� strzech� z sitowia, otoczon� zagonami warzyw. Drzwi wisia�y na zawiasach z powr�se�, zamkni�te tylko na drewniany skobel.

Wn�trze chaty by�o bardzo n�dzne, wykopano je w ziemi, kt�r� potem mocno ubito, g��boko do pasa, wi�c w niskim wej�ciu, przez kt�re nale�a�o przeciska� si� niemai w kucki, wylepiono z twardej gliny wysoki pr�g, �eby deszczowa woda nie wlewa�a si� do �rodka. Z takiej samej gliny wylepiono te� podwy�szenie, kt�re s�u�y�o za ��ko, zas�ane zbutwia�ym materacem z sitowia. Po�rodku w obmurowanym wyschni�t� glin� i kamieniami dole znajdowa�o si� palenisko, by�o tu jeszcze kilka dzban�w i r�ne rzeczy wisz�ce na kijach tkwi�cych w �cianach w poprzek pomieszczenia. To wszystko. Chata przypomina�a jak�� prymitywn� obor� raczej ni� izb� dla cz�owieka. My�l�, �e gdyby zwierz� potrzebowa�o paleniska, ��ka i dzban�w, to zbudowa�oby co� podobnego.

Wcisn�li�my si� do �rodka w milczeniu, Benkej rozejrza� si� wok� i skrzywi� wargi. By�o nam ciasno, ale usiedli�my pod �cianami, patrz�c, jak Guillermo, st�kaj�c, wyci�ga wi�zk� chrustu, �amie patyki, uk�adaj�c ognisko, i usi�uje skrzesa� ogie� dwoma kawa�kami krzemienia. Benkej bez s�owa zabra� mu kawa�ek kory z rozpa�k� i szybko roznieci� p�omie� swoim wojskowym krzesiwem, a potem go rozdmucha�. Rogaty przyj�� kor� z wdzi�czno�ci�, a po chwili pomieszczenie nape�ni�o si� dymem, kt�ry wys�cza� si� przez dymniki pod krokwiami.

Guillermo zdj�� wisz�cy na haku ko�lawy ceramiczny kocio�ek i postawi� na ogniu, po czym zdj�� pokrywk� i pow�cha� zawarto��, pomiesza� drewnian� �y�k�, p�niej kucn�� w dziwacznej pozycji i zacz�� masowa� nog�, potem drug�.

��Ci�gle bol� mnie ko�ci � wyja�ni�. � Trudno mi chodzi�. Ale sta� jeszcze trudniej.

��Dzi�kujemy ci za pomoc � powiedzia�em. � Lecz nie chcemy sprawia� k�opotu. Widzimy przecie�, �e nie k�piesz si� w dostatku. Jedyne, czego pragniemy, to z�apa� nasze wierzchowce i wyjecha� z doliny. Trafili�my tu przypadkiem, a przed nami d�uga droga. Poka� nam tylko, jak si� st�d wydosta�.

Guillermo si�gn�� do kosza, sk�d wyj�� glinian� misk� i �y�k�.

��Mam nadziej�, �e macie jakie� �y�ki � oznajmi�. � Misk� mo�emy dzieli� jedn�. To prawda, teraz wci�� jest przedn�wek, ale Nasza Pani Bolesna �ywi nas wystarczaj�co. Mamy wiele b�ogos�awie�stw. Wystarcza zesz�orocznych rzepniak�w i orzech�w, wci�� mamy p�asol� i cebul�. Jeszcze jest m�ka. Czeg� wi�cej potrzeba? Dotrwamy do czasu, a� Pani Bolesna pob�ogos�awi grzybom i uprawom. Potem pojawi� si� owoce i str�ki �wie�ej p�asoli, rz�chiew i inne rzeczy. Kowce zaczn� dawa� mleko.

Z kocio�ka zacz�a si� unosi� para.

��Wska�esz nam wyj�cie z doliny? � zapyta� Benkej. � Nie chcemy si� zasiadywa� ani ci� ob�era�. Niestety, niczego nie uda�o si� nam upolowa� i nie mo�emy si� niczym odwdzi�czy�. Ryby zjedli�my ju� wczoraj.

Stw�r rzuci� misk� i odczo�ga� si� w przera�eniu pod �cian�, a potem wyda� z siebie ko�ciany klekot. Przez chwil� nie m�g� m�wi�, tylko dygota�, patrz�c na nas.

��Biedne potwory� Nie mo�ecie wi�cej krzywdzi� �adnych istot. To ich skargi i m�czarnie �ci�gn�y na was dzikie dzieci. Musicie poj�� wiele rzeczy, je�li chcecie pozosta� w dolinie pod opiek� Pani Bolesnej. Nawet jedna kropla krwi sprowadza amok.

��Pos�uchaj � rzek�em. � Wcale nie chcemy tu zostawa�. Nie chcemy twoich ryb, twojej rz�chwi ani grzyb�w. Zgubili�my drog� i chcemy na ni� powr�ci�. Musimy zmierza� na p�noc.

��Nie rozumiecie � powiedzia� cz�owiek-ko�, jakby troch� uspokojony, i zacz�� nalewa� m�tn� zup� do miski. � Za g�rami jest �wiat, kt�ry po�ar�y uroczyska. Nie mo�ecie w nim �y�. Tam jest tylko po�oga, �mier� i gwa�t. Gdyby�cie nie trafili do Doliny Naszej Pani Bolesnej, ju� by�cie na pewno zgin�li. Ludzie zmienili si� w potwory, upiory uroczysk zmiesza�y si� z nimi. Tam leje si� krew i odbywa gwa�t. Tylko ta dolina mo�e da� wam schronienie przed wojn� bog�w. Zanim nadesz�a Bolesna Pani i otoczy�a nas opiek�, bogowie stoczyli bitw� nad naszymi wioskami. �ywy ogie� spada� z nieba i pali� cz�stoko�y. Kobieta Z Ognia i M�czyzna Z Mroku walczyli ze sob� i zmiatali ka�dego, kto stan�� im na drodze. Ludzie pr�bowali z nimi walczy� i gin�li jak mr�wki w po�arze. Trwa�o to, a� Bolesna Pani nie mog�a d�u�ej znie�� gwa�tu i b�lu i zacz�a krzycze�. Wtedy p�k�o niebo, powsta�a ziemia i dolina zosta�a zamkni�ta, a nowi bogowie odp�dzeni.

Zamilk� na chwil�.

��Ona teraz �pi. �pi i p�acze nad �wiatem. Otoczy�a ca�� dolin� opiek�, ale nie mo�na z niej wyj��. Z�o, kt�re tu wchodzi, pada �upem dzikich dzieci. To Pani Bolesna stworzy�a je z tych, kt�re zgin�y w wojnie bog�w. Da�a im nowe �ycie, lecz teraz s� g�odne i gniewne. Budz� si�, kiedy zaczyna �ni� koszmary. Musicie zwr�ci� si� pod opiek� Pani lub zgin��. Je�li Pani wska�e was dzikim dzieciom albo przywo�acie jej koszmar, nikt nie otworzy wam drzwi. Nie b�dzie dla was ratunku. Ale Pani jest troskliwa. Jedzcie zup�, dop�ki gor�ca, i nie martwcie si�. Czuj�, �e jest w was nie tylko z�o. Musicie odrzuci� gwa�t i z�o��, a Pani da wam nowe cia�a, nowe imiona i opiek�.

Zamilkli�my obaj, nie maj�c poj�cia, co powiedzie�. Ja poczu�em, �e �ciska mnie, w gardle, bo zanosi�o si� na kolejn� niewol�, a wiedzia�em, �e nigdy wi�cej tego nie �cierpi�. Benkej z nieprzeniknionym wyrazem twarzy zanurzy� �y�k� w zupie pachn�cej zgni�ymi bulwami i piwnic�. Nie by�a du�o gorsza ni� to, co jadali�my w niewoli u L�ni�cej Ros�, ale trudno by�o mi zmusi� si�, �eby j� prze�kn��, i to wcale nie z powodu smaku.

��B�dziecie musieli zapami�ta� wiele rzeczy � oznajmi� rogaty Guillermo, odk�adaj�c �y�k�, i wyprostowa� si�. � Naprz�d to, czym jest gwa�towno��. To z�o, kt�re nie ma przyst�pu do doliny Bolesnej Pani przede wszystkim. To przelanie krwi jakiejkolwiek istoty i zadawanie b�lu, ale te� ostre s�owa, gro�ne spojrzenie, gwa�towne my�li. B�dziecie musieli nauczy� si� rozpoznawa� gwa�towno�� w ka�dej postaci. Bowiem gwa�t to nie tylko uderzy� kogo�, by mu co� odebra�, ale tak�e podnie�� r�k� na tego, kto uderzy� nas lub kogo innego. Nie tylko zabra�, ale te� nie pozwoli� zabra�. To tak�e podnie�� r�k� w obronie innego, bowiem jest to dok�adanie nowego gwa�tu do tego, kt�ry si� dzieje. Gwa�towne jest r�wnie� obcowanie mi�dzy kobiet� i m�czyzn�, g�o�ny �miech albo szale�cza rado��. Gwa�towno�� to zabra� �ycie zwierz�ciu, by je po�re�, ale te� �ci�� �ywe drzewo. To ka�dy ha�as, krzyk lub �miech. Wszystko, co burzy spok�j i smutek. �wiat jest straszny, przepe�nia go po�oga, gwa�t i b�l, dlatego nie wolno si� g�o�no �mia�, bo ten, kto si� �mieje, nie przejmuje si� gwa�tem, kt�ry dzieje si� wsz�dzie wok�. W ca�ej dolinie musi panowa� zupe�ny spok�j, by nie burzy� snu Bolesnej Pani, kt�ra �pi i p�acze nad �wiatem. Gwa�towno�� to r�wnie� pragn�� oraz pod��a� za tym pragnieniem. Gwa�towno�� to posiada� i ceni� rzeczy. To t�skni� i patrze� w horyzont, bowiem gwa�t to r�wnie� to, co do niego prowadzi: ch�� podr�y, przygoda, pragnienie czegokolwiek. Dobre s� spok�j, powaga i �zy. �zy s� czyste i s� najlepszym podarunkiem dla Bolesnej Pani. Bo rozpacza� wraz z ni� nad potworno�ci� �wiata to przynie�� jej ulg�. Nast�pna wa�na rzecz to modlitwa, kt�rej b�dziecie musieli si� nauczy�. Jest w obcej mowie i z pocz�tku b�dzie wam ci�ko powt�rzy� cho�by jedno s�owo, jednak b�dziecie musieli nauczy� si� �piewa� t� modlitw� bez jednego b��du. Czasem bowiem z�o �wiata przenika przez g�ry i wdziera si� do snu Bolesnej Pani, a wtedy jej serce zaczyna krwawi�, a jej dzikie dzieci ogarnia czerwony amok i jej koszmary staj� si� cia�em. Jedyne, co mo�e j� w�wczas ukoi�, to modlitwa. S�yszeli�cie, jak j� gra�em, a teraz b�dziecie musieli nauczy� si� j� �piewa�. Trzeba �piewa�, by Bolesn� Pani� zn�w ogarn�� b��kit. By czerwie� odesz�a.

Umilk� i z jego gard�a zn�w wydoby� si� ko�ciany klekot. Stw�r spojrza� na nas, czujnych i milcz�cych, a potem za�piewa�. By�a to ta sama dziwaczna melodia, kt�r� gra� przedtem, a s�owa brzmia�y tak obco, �e zrazu nie mog�em ich w og�le odr�ni�. By�y to dziwaczne, niepodobne do �adnej mowy d�wi�ki, kt�re sypa�y si� jeden za drugim, jednak potem musia�em nauczy� si� ich na pami�� i wci�� je pami�tam.

Urwa� i patrzy� na nas dziwacznymi orzechowymi oczami zwierz�cia.

��To jeszcze nie ca�a modlitwa, ale b�dziecie musieli umie� j� tak dobrze, by za�piewa� nawet przez sen. B�dzie wam trudno, bo my uczymy si� tego od dziecka.

��Kim jest ta Bolesna Pani? � spyta�em w ko�cu, �eby cokolwiek powiedzie�. Wcale nie liczy�em na to, �e b�dzie umia� odpowiedzie� cokolwiek sensownego.

��Nie pytamy o to. To jedna z nowych bog�w przyby�ych, by uwolni� nas od gwa�tu i zawr�ci� ze �cie�ki z�a. To Dziecko Gwiazd, bogini, kt�ra p�acze nad �wiatem. Kt�ra uczy nas, jak wr�ci� pomi�dzy czyste istoty, takie jak zwierz�ta. Bez chciwo�ci i gwa�tu. Kt�ra �ni o spokoju i otacza nas trosk�. Kt�ra karmi, odziewa i tuli do �ona. Nic wi�cej nie trzeba wiedzie�. � I zn�w skrzypi�cy klekot.

��To ona nadaje wam cia�a zwierz�t?

��Pomaga nam wr�ci� pomi�dzy czyste istoty lasu i ��k. Daje nam prawdziwe cia�a, tak samo jak nadaje prawdziwe imiona. Gdy odwiedzicie Wie�� Bolesnego Snu, staniecie przed zwierciad�em i sami zrozumiecie. �wiat poza dolin� zmieni� was w potwory. Martwe istoty z �elaza i kamienia, a rozlane po �wiecie uroczyska zmieni�y te� wasze oczy, dlatego nie widzicie, co si� z wami sta�o. Tam, przed zwierciad�em, zobaczycie prawd�. P�jd�cie, znajdziemy wam jaki� dom.

Wyszli�my wi�c na zewn�trz jego lepianki, pod kwitn�ce drzewa owocowe i zagony, pomi�dzy stoj�ce wok� n�dzne chaty i snuj�ce si� melancholijnie istoty, kt�re by�y lud�mi, ale nie ca�kiem.

��Tamta, z brzegu � powiedzia� Guillermo, wskazuj�c fletem. � To chata Julia. Biedak ju� jej nie potrzebuje. Dach troch� si� zapad�, trzeba go unie�� i ob�o�y� strzech�, ale poza tym jest jeszcze ca�kiem dobra, je�li tylko do�o�y� gliny w �cianach. Wykop jest tam, na brzegu strumienia, a sitowie ro�nie za tamtymi ska�ami na brzegu bagna. Kiedy tylko si� urz�dzicie, przyjd�cie na tamto pole, trzeba przenosi� chwasty i sadzi� je z dala od p�l. Tak. Nie trzeba ich niszczy�, gwa�t jest z�y.

Mg�a unios�a si� troch� i zacz�o prze�wieca� blade s�o�ce, dzi�ki czemu mo�na by�o zobaczy� cokolwiek dalej ni� na par� krok�w i mogli�my si� rozejrze�. R�wnocze�nie spojrzeli�my wzd�u� doliny i obaj zamarli�my os�upiali. Nad lasem wznosi�a si� twierdza. Wysoka, z kilkoma ostrymi basztami bod�cymi niebo. Nie by�a jaka� ogromna, ale g�rowa�a nad dolin�, a co wi�cej, nie wzniesiono jej r�k� cz�owieka.

Twierdza by�a olbrzymim drzewem, a raczej wieloma drzewami splecionymi w�lastymi pniami, kt�re zros�y si� i skr�ci�y razem, tworz�c baszty, schody i don�ony. Od do�u ca�� pokrywa� las pn�czy, a dalej wznosi�y si� ju� tylko posplatane pnie i stercz�ce na boki powykr�cane ga��zie z li��mi.

��To Wie�a Bolesnego Snu. Nasza Pani �pi tam wewn�trz. P�jdziecie do niej stan�� przed zwierciad�em i wst�pi� w jej sen, by mog�a wy�ni� dla was nowe cia�a i otoczy� trosk�. Ale jeszcze nie teraz.

��To drzewo � wyj�ka� Benkej.

��Tak. Kiedy uroczyska p�k�y i upiory zala�y �wiat za g�rami, kiedy nasta�a wojna bog�w, tam by�a osada. Mieszkali w niej ludzie, kt�rzy znali tylko gwa�t, ogie� i �elazo. Osada, w kt�rej spotkali si� Kobieta Z Ognia i M�czyzna Z Mroku. Gdzie toczy�a si� bitwa i la�a si� krew. I ros�o tam �wi�te drzewo, w kt�rego korzenie wczo�ga�a si� Nasza Pani Bolesna, pora�ona przez gwa�t, krew i gniew. To tam zasn�a ze zgrozy i zacz�a krzycze� w tym �nie nad krzywd� doliny, a drzewo obudzi�o si� od jej krzyku i otoczy�o j�, tworz�c wie��. Tak to by�o.

��A kiedy si� to zdarzy�o? � spyta�em.

��Dawno� Nie pami�tam tego, co by�o przedtem� �le pami�tam. Przed laty. Min�y lata, tak. Mo�e dwa, a mo�e dwadzie�cia. Kto to wie? Czas we mgle p�ynie dziwnie, kto za nim nad��y?

Poszed� sobie wreszcie, a my zostali�my sami w zrujnowanej chacie z zapadni�tym dachem, o plecionych �cianach wypchanych wysch�� i sp�kan� glin�.

Benkej rozejrza� si� i szarpn�� jednym z dr�g�w wzmacniaj�cych krokwie.

��Te kl�cie nie maj� wi�cej ni� dwa, trzy lata � oznajmi�. � Nie ma nowych i nie ma starszych. Nikt tu niczego nie naprawia�, a tak n�dzne sza�asy rozsypa�yby si� po trzeciej porz�dnej zimie.

��Naprawmy dach � powiedzia�em. Spojrza� na mnie ze zdumieniem.

��Przecie� tu nie zamieszkamy, a dzi� w nocy nie powinno pada�. Nawet nocowa� mi si� tu nie chce. Przecie� to uroczysko pe�ne �yj�cych na nim ob��ka�c�w.

��Jednak w lesie pe�nym w�ciek�ych roiho nie prze�yjemy. Musimy te� z�apa� konie � odpar�em. � I nauczy� si� tej przekl�tej �piewki. Bez tego nie zdo�amy si� przedrze� przez dolin�. Upiory zn�w nas osacz�. Tylko �piewaj�c, mo�emy je odp�dzi�.

Naprawili�my wi�c dach i �ciany, lecz nie przyk�a dali�my si� zbytnio. Sama my�l, �e mieliby�my tu zosta� d�u�ej ni� jeden, dwa dni, obydwu nas nape�nia�a obrzydzeniem. Potrzebowali�my jednak czego� do jedzenia, cho�by mia�y to by� gnij�ce i zdrewnia�e bulwy, wi�c poszli�my pracowa� na pole, kt�re wskaza� nam Guillermo.

Kto� o plecach i karku pokrytych wilcz� sier�ci� wskaza� nam kosze z ziemi�, do kt�rych mieli�my delikatnie przenosi� wyd�ubane rozwidlonym kijem chwasty, a potem ostro�nie wysypywa� je na ��ce opodal, jednak pozostali stronili od nas i wyra�nie si� bali nawet patrze� w nasz� stron�. P�nym popo�udniem kto� bez s�owa zostawi� nam po�amany koszyk, w kt�rym le�a�a gar�� pomarszczonych i pokr�conych warzyw oraz gar�� wyschni�tych ziaren p�asoli.

Wr�cili�my wi�c do swojej n�dznej lepianki ugotowa� wodnist� zup� zaje�d�aj�c� st�chlizn� i ziemi�.

O zmroku wszyscy mieszka�cy doliny zacz�li w po�piechu kry� si� w swoich chatach, s�yszeli�my, jak rygluj� drzwi i zapieraj� je od �rodka, jak z trzaskiem zamykaj� okiennice. Wewn�trz gdzieniegdzie s�czy� si� tylko nik�y blask kaganka.

Zjedli�my zup� i siedzieli�my w p�mroku, oszcz�dnie dok�adaj�c do ognia. Na zewn�trz zapad�a noc, a wraz z ni� pojawi�y si� znowu szepty i szelesty, co� skroba�o w plecione �ciany i wyd�ubywa�o zesch�� glin� spomi�dzy warstw faszyny.

Benkej usi�owa� gra� zas�yszan� melodi�, ale by�a tak dziwaczna i obca, �e zaraz co� pokr�ci� i wkrad�y si� tam swojskie nuty ze step�w sauragarskiej prowincji.

Zakl�� szpetnie i spojrza� na swoj� fujark�.

��To nie s� odpowiednie d�wi�ki � oznajmi�. � Musz� zrobi� inny flet, kt�ry odpowiednio stroi. Inaczej nie wiem, czy zdo�amy odp�dzi� to nadaku.

��W�tpi�, czy to nadaku � odpar�em. � One si� tak nie zachowuj�. Nie siedz� stale mi�dzy lud�mi ani nie zamykaj� ich w dolinach. Nie wolno im. Przychodz� i odchodz�, czasem sk�aniaj� do czego� wyznawc�w. S� jak gracze siedz�cy nad plansz�, a nie jak piony. To duchy-�ywio�y, a nie �ywe istoty, kt�re �pi� lub p�acz�. My�l�, �e ta ca�a Bolesna Pani to Czyni�ca. Prawdziwa, �ywa Czyni�ca, kt�ra oszala�a od mocy uroczyska.

Tamtej pierwszej nocy w Dolinie Pani Naszej Bolesnej dr�czy�y mnie koszmary, tak samo jak ka�dej kolejnej.

A potem nast�pi�y puste, szare dni, kiedy to pracowali�my w polu, pr�bowali�my znale�� nasze konie lub uczyli�my si� pie�ni pod okiem Guillermo. Nie wiem, ile to trwa�o. �y�o si� tam jak we �nie albo jak w gor�czce.Pami�tam poszczeg�lne rzeczy, kt�re robi�em, ale nie wiem, kt�ra by�a wcze�niej, a kt�ra p�niej. Plot�em jaki� kosz, nosi�em glin�. Snu�em si� pomi�dzy chatami i wydawa�o mi si�, �e mieszka�cy doliny wygl�daj� zupe�nie normalnie. Pami�tam, jak wbija�em sobie do g�owy dziwaczne s�owa sm�tnej piosenki. Wydaje mi si�, �e siedzia�em na nachylonym stoku g�rskiej ��ki, pilnuj�c, by nikt mnie nie zauwa�y�, bo t�skne spojrzenia poza dolin� mog�y zaniepokoi� Pani�, a wok� mnie wschodzi�o i zachodzi�o s�o�ce, na niebie sun�y ob�oki tak szybko, jak strz�py piany na wodzie strumienia. Pami�tam te� mg��. Ludzie na nasz widok syczeli �potwory� i kryli si� w domach. Pami�tam, �e by�em jak chory, ale jeszcze ca�y czas przygn�biony i wiecznie zm�czony. Dzieci rzuca�y w nas kamieniami i patykami, a my okazywali�my im wi�cej troski.

Pami�tam ma�e dziewczynki w brudnych bia�ych sukienkach, z wiankami kwiat�w we w�osach, jak cichym ch�rem �piewa�y pie�� i uspokaja�y sen Pani. W nocy czasem s�yszeli�my t�tent i chrapliwe kwiczenie koni, szcz�k �elaza i krzyki. Wiedzieli�my, �e nie wolno otwiera� drzwi i �e czasem rano kto� znika�. Pami�tam wiele wymieszanych rzeczy. Nie wiem tylko, jak d�ugo to trwa�o.

Nadszed� dzie�, w kt�rym za�piewali�my i zagrali�my pie�� dla Bolesnej Pani bez jednego b��du, od �Oj en mi wentana brij el sol� a� po ostatnie �porke te was�, i mimo �e Benkej omal po�ama� palce na otworach fujarki, a ja o ma�y w�os zwichn��bym szcz�k� i po�kn�� j�zyk, zabrzmia�o to jak nale�y.

Spojrzeli�my wtedy na siebie i powiedzieli�my sobie: jutro.

Wyszli�my o �wicie, ledwie niebo nad g�rami zszarza�o.

Maszerowali�my na p�noc. Obeszli�my z daleka drzewo, kt�re wyda�o z siebie wie��, gdzie spa�a Bolesna Pani, i szli�my dalej, przedzieraj�c si� przez las i wspinaj�c na wzg�rza. Kiedy zaczynali�my s�ysze� wok� szepty i szelesty w�r�d li�ci, zaczynali�my obaj �piewa�. Tak jak trzeba, cicho i melodyjnie, st�umionymi g�osami. Potem Benkej gra�, ja �piewa�em, a szmery przycicha�y i mogli�my i�� dalej.

Szli�my bardzo d�ugo wij�c� si� przez g�sty las �cie�k�, nie widz�c s�o�ca ani nieba. Ca�y czas na p�noc.

Wiem o tym. Wyj��em z plecaka po Brusie �oko p�nocy� i trzyma�em je na d�oni.

Szli�my na p�noc.

A po po�udniu wyszli�my z lasu i nie zobaczyli�my g�rskiego zbocza ani �adnych prze��czy.

W og�le nie zobaczyli�my g�r.

Tylko Dolin� Pani Naszej Bolesnej od tej strony, do kt�rej ujrzeli�my j� pierwszego dnia, kiedy Guillermo wyprowadzi� nas z lasu.

Zawr�cili�my wi�c i postanowili�my i�� w drug� stron�, by wspi�� si� na t� prze��cz, kt�r� weszli�my do doliny.

Teraz szli�my na po�udnie.

Wiem to, bo trzyma�em �oko p�nocy� na d�oni i szli�my w przeciwnym kierunku do tego, kt�ry wskazywa�a jego �renica.

A jednak szlak nie prowadzi� pod g�r�.

I pami�tam, �e kiedy wyszli�my prosto na chaty, ciemne i zaryglowane, u�pione kszta�ty w�r�d zmierzchu, nadal trzyma�em �oko� w d�oni. A na skraju wsi sta� Guillermo, oparty o s�up, bo ko�skie nogi odmawia�y mu pos�usze�stwa, i czeka� na nas, czarna sylwetka w sinym p�mroku.

Patrzy�em potem, jak �renica obraca si� powoli, jakby p�noc by�a wsz�dzie.

Upad�em wtedy na kolana przed jednym z drewnianych pos�g�w Pani Naszej Bolesnej i ofiarowa�em jej �zy. Tyle �e nie p�aka�em nad �wiatem ani gwa�tem. P�aka�em dlatego, �e w og�le do niego zst�pi�a i wzi�a t� dolin� w posiadanie. P�aka�em, bo si� urodzi�em i bo ona si� urodzi�a. Ale nie mia�o to znaczenia, gdy� �zy s� czyste i ka�da jest najlepszym podarunkiem dla Pani.

Potem jeszcze kilka razy we dnie i w nocy pr�bowali�my wyj�� z przekl�tej doliny, ale za ka�dym razem b��dzili�my i wychodzili�my w ko�cu prosto na wiosk�, a Guillermo sta� tam ze swoj� piszcza�k� i czeka� na nas.

��Dolina jest zamkni�ta � powiedzia�. � Inaczej z�o wla�oby si� tutaj jak fala. Czasami tylko zdarza si�, �e jacy� samotni w�drowcy znajd� prze��cz i zejd� ni�, by trafi� do dzikich dzieci. Jednak ten, kto raz tu trafi, nie mo�e wr�ci� do przekl�tego �wiata uroczysk. Tak ju� jest. Je�li p�jdzie si� zbyt daleko, zawsze wraca si� w to samo miejsce. Zreszt� po co mieliby�cie wraca� za g�ry, gdzie nie czeka was nic pr�cz gwa�tu i nieszcz�cia?

A potem p�yn�� czas. I nie ma sensu nu�y� wszystkich opowie�ci� o n�dznej chacie, kt�r� mozolnie naprawiali�my, o pracy w polu, o wodnistej zupie, kt�ra by�a jedyn� nagrod� za te wysi�ki. Ka�dy dzie� wstawa� tak samo zamglony jak poprzednie, ka�dego dnia robili�my w�a�ciwie to samo. Nikt nikogo tu nie bi� ani nie zmusza� si��, lecz tak czy owak, zn�w byli�my niewolnikami, tylko teraz wi�zi�a nas dolina i Bolesna Pani, i nikt tu nie by� wolny.

Wiele razy pr�bowali�my si� wydosta� za g�ry i zawsze z takim samym skutkiem.

Trafiali�my zn�w do wioski i zamykali�my ko�lawe drzwi przekl�tej chaty. A potem dni s�czy�y si� jeden za drugim. S�o�ce wschodzi�o i zachodzi�o. Czasem Pani �ni�a koszmar i wtedy trzeba by�o ucieka� do chaty, ryglowa� drzwi, pali� �ojow� �wiec� i �piewa� jej pie��, a� si� uspokoi.

Pr�cz tego by�y tylko bulwy, ziarno, owoce i warzywa. I ziemia � albo sucha i pe�na py�u, albo b�otnista. I kolejne dni. Wiele dni. Gdzie� tam by� �wiat. Rz�dy Pra-matki d�awi�y Amitraj, niedobitki Kirenen�w b��ka�y si� po pustkowiach, przymieraj�c g�odem i uciekaj�c przed armi�, kto� by� mo�e gwa�ci� Wod�, Snop i N�Dele siedzieli, czekaj�c na brzegu morza, moje s�ynne przeznaczenie, m�j los wyznaczony mi przez Wiedz�cych czeka� gdzie� tam i nie m�g� si� mnie doczeka�, a ja nosi�em na pole naw�z w wiadrach.

�wiat gdzie� tam walczy� i jego losy czeka�y na rozstrzygni�cie, a my tkwili�my uwi�zieni w�r�d mgie� i poletek, gdzie panowa� spok�j. I nic wi�cej. Szary, pos�pny, bezpieczny spok�j.

Jednego obaj byli�my pewni � �e nie chcemy i�� do wie�y i tam stan�� przed Bolesn� Pani�. �aden z nas nie chcia� dosta� nowego imienia i nowego cia�a, odt�d chodzi� na chwiej�cych si� kopytach i p�kaj�cych z b�lu nogach zwierz�cia nieprzystosowanych do tego, by d�wiga� tu��w cz�owieka, albo nosi� rog�w czy wlec za sob� wiecznie p�kaj�cych i krwawi�cych, bezu�ytecznych skrzyde�.

Nie chcieli�my, a jednak sta�o si� inaczej. Nikt nie musia� nas wlec ani wabi� do Wie�y Bolesnego Snu, sami tam pop�dzili�my, wraz ze wszystkimi.

Chodzi�o o koszmar. Tam, w dolinie, ka�dy mia� okropne sny. Nie wiem, czy by�y to sny Bolesnej Pani, czy moje w�asne, jednak ilekro� zamyka�em oczy, widzia�em p�on�cy Maranahar, �mier� moich bliskich, labirynty Czerwonej Wie�y, ale tak�e dziwne surowe budowle z czerwonych prostok�tnych kamieni i �migaj�ce wok� �elazne potwory, �ciany pe�ne okien, ci�gn�ce si� w niesko�czono�� i czu�em si� ma��, bezbronn� istot�. Tak by�o co noc, lecz przywyk�em do tego. W dolinie �y�o si� tak, jakby nie istnia�o nic przedtem i nic potem, jakbym by� troch� pijany i zarazem sm�tny.

Pewnej nocy jednak przyszed� do mnie inny sen i wiem, �e przy�nili go wszyscy mieszka�cy doliny. Wi dzia�em las o zmierzchu, taki jak r�s� tu, w Ziemi �e glarzy. Las spowity w wieczorne mg�y, z kt�rego zacz�y wybiega� zwierz�ta. Pami�ta�em, �e w taki spos�b nad ci�ga�a zimna mg�a, a z ni� wychodz�ce z uroczysk roiho, ale mnie w tym �nie nie by�o. Tylko m�j wzrok unosi� si� nad ziemi�, tak samo jak wtedy, gdy �ni�em o upiorze w�druj�cym moim �ladem. Widzia�em te� osad� oto czon� wa�em i palisad�, do kt�rej biegli ludzie. Kto� po rzuci� kosz, z kt�rego sypa�a si� rukiew, kto� chwyci� pod pach� p�acz�ce dziecko, wy�y psy. Wszyscy p�dzili na z�amanie karku do bramy. Jaka� kobieta upad�a na �liskiej drodze z u�o�onych tram�w, kto�, przebiegaj�c, porwa� j� na nogi i przewiesiwszy jej rami� przez kark, poci�gn�� za sob�. Z grodu s�ycha� by�o zawodzenie rog�w. Chcia�em biec wraz z nimi, znale�� si� bezpiecznie pod os�on� wa��w i solidnych wr�t, ale by�em tylko wzrokiem.

Z lasu wys�czy�a si� mg�a, a za ni� je�d�cy. W pierwszej chwili my�la�em, �e nadchodz� upiory uroczyska, bo wygl�dali jak potwory, ale wkr�tce ujrza�em, �e to konie i ludzie, tylko obleczeni w dziwaczne zbroje z poczernia�ej blachy. Przez szczeliny w kutych �elaznych pyskach smok�w, w oczodo�ach i mi�dzy z�bami prze�witywa�y ludzkie oczy i usta. To, co wzi��em za skrzyd�a, by�o stercz�cymi im za plecami drzewcami z czarno-czerwonymi postrz�pionymi proporcami.

Stan�li rz�dem i wydali z siebie dziwaczny syk, jak wielkie w�e, w czasie gdy za bram� z �oskotem przesuni�to pot�ne zasuwy. Nie by�o ich wielu, mo�e hon, i gdybym by� sob�, pomy�la�bym, �e mieszka�cy grodu poradz� sobie bez trudu, ale w tym �nie chcia�em krzycze� i p�aka�.

Spomi�dzy drzew wysz�o jeszcze kilku pieszych, kt�rzy nie�li mi�dzy sob� na kijach du�e gliniane naczynie zdobione w wij�ce si� w�e. Widzia�em, �e w�e wi�y si� te� na ich ramionach i twarzach. Za nimi z chrz�stem �elaza pojawi�y si� dziwaczne, przysadziste stwory, wygl�daj�ce troch� jak kraby, a troch� jak opancerzone ptaki bez g��w, kt�re podj�y garnek i pomaszerowa�y prosto do grodu, nic sobie nie robi�c z sypi�cych si� z cz�stoko�u strza�, kt�re odbija�y si� z brz�kiem od ich pancerzy. Stwory postawi�y garnek pod sam� bram� i wr�ci�y do je�d�c�w. Jeden z nich zsiad� z konia, odda� komu� ci�ki top�r, a potem odpi�� od pasa d�ug� rzemienn� proc�.Umie�ci� w mieszku pocisk � �elazn� kul�, rozkr�ci� proc� nad g�ow�, coraz szybciej i szybciej. Machn�� rzemieniem, pocisk warkn�� w powietrzu i z trzaskiem st�uk� garniec, kt�ry rozpad� si� na kilka kawa��w i uwolni� ob�ok sinego, g�stego dymu. Nie rozumia�em, co widz�, ale pami�tam, �e by�em �miertelnie przera�ony i nie wiem, dlaczego. Dym osiad� na ziemi srebrnym nalotem jak szron, a potem b�oto zacz�o si� rusza�, wzdyma�y si� na nim fale i p�kaj�ce z trzaskiem p�cherze, a potem ziemia wypi�trzy�a si� i powsta�a, przybrawszy kszta�t topornego olbrzyma, w�a�ciwie rozpadaj�cej si� pecyny b�ota, z ledwo zaznaczon� g�ow� na mocarnych nogach i z pot�nymi ramionami, kt�re chwyci�y za bram� i wnikn�y w ni�. Ludzie w grodzie strzelali w potwora z �uk�w, ciskali kamieniami i toporami, ale pociski wbija�y si� w ziemny tu��w, nie robi�c mu krzywdy. Belki zaskrzypia�y i zacz�y si� wygina�, a potem p�k�y z ogromnym hukiem i wrota rozlecia�y si� wraz ze stworem, kt�ry bluzn�� na wszystkie strony b�otem i znikn��.

Je�d�cy unie�li or�, wydali z siebie dziki wrzask, brzmi�cy jak szczekanie, jak �Aaach-ken! Aaach-ken!�, i run�li prosto w ziej�cy otw�r bramy.

Potem zobaczy�em ju� wn�trze grodu i by�o po wszystkim. Belki zbryzgane krwi�, powykr�cane cia�a, przera�liwy krzyk kobiet i dzieci. G�osy wznosi�y si� a� pod niebo i ja te� krzycza�em. Widzia�em jeszcze zwi�zanego cz�owieka i jednego z napastnik�w, jak patrzy na nieszcz�nika przez otwory w czaszce potwora, kt�r� mia� na he�mie. Us�ysza�em, jak pyta cichym, wytwornym g�osem: �Gdzie jest Dolina Pani Bolesnej?�, a potem unosi niewielk� metalow� flaszk� i wylewa troch� p�ynu pod nogi zwi�zanego, i jak ten p�yn zaczyna dymi�, i nagle wybucha p�omieniami.

M�czyzna w smoczej zbroi zn�w zada� pytanie, ponownie uni�s� flaszk� i zacz��em krzycze�, jakbym sam p�on��.

Obudzi�em si�, s�ysz�c w�asny krzyk, a tak�e krzyk Benkeja i chyba wszystkich istot w osadzie. A potem p�dzili�my do wie�y jeden przez drugiego, potykaj�c si� i padaj�c, w�r�d zawodz�cych, p�acz�cych i �opoc�cych skrzyd�ami stworze�, prosto w otwarte wrota ze splecionych korzeni, p�niej po drewnianych schodach, przez korytarze w�r�d kolumn z pni i plecionych wzor�w z ga��zi.

A jeszcze p�niej stali�my w wielkiej sali i ch�rem nucili�my pie��.

Wtedy po raz pierwszy zobaczy�em Pani� Bolesn�.

Unosi�a si� w wielkiej okr�g�ej sali oddzielonej od nas krat� w kszta�cie li�ci i kwiat�w, za kryszta�owymi szybami. Ogromny pie� drzewa z pl�tanin� korzeni uk�adaj�c� si� niczym wielka, udrapowana sp�dnica obrasta� j� do pasa, korzenie oplata�y jej tali� i piersi. Pie� wygl�da�, jak powinien wygl�da� pie� starego drzewa, ale r�wnocze�nie wydawa� si� mi�kki, ko�ysa� si� i falowa� na wszystkie strony jak prawdziwa tkanina, skrzypi�c jednak przy tym niczym drewno. Kobieta, wielka, o dziwacznej obcej twarzy poznaczonej cierpieniem, okolonej chmur� zmierzwionych jak runo w�os�w, ko�ysa�a si� powoli z rozrzuconymi ramionami, a wok� niej fruwa�y dzikie dzieci, nie wi�ksze od d�oni, trzepoc�ce skrzyd�ami i wlok�ce za sob� smugi rozjarzonego py�u.

�piewali�my. Powoli, cichymi g�osami, bez ko�ca.A potem poma�u wszystko si� uspokoi�o, kryszta�owe szyby, przez kt�re widzieli�my Pani�, zacz�y powleka� si� p�atami srebra i nagle sta�y si� tafl� lustra. Zobaczy�em w nim t�um pi�knych, delikatnych istot, otulonych t�czowymi skrzyd�ami jak p�atkami kwiat�w, a mi�dzy nimi dwa ohydne �elazne potwory � Benkeja i mnie. Kolczaste i z�bate smoki, podobne do je�d�c�w z mojego snu. Benkej j�kn�� i zakry� twarz d�o�mi, a ja zrozumia�em, �e to Bolesna Pani nas zobaczy�a i teraz staniemy si� cz�ci� jej snu. Przez m�tniej�ce szyby zobaczy�em jeszcze, jak Pani przestaje si� porusza� i powoli zwiesza g�ow�. Koszmar si� sko�czy�.

Do doliny powr�ci� spok�j. Pusty, bezsensowny, mglisty spok�j chorobliwego snu, kt�ry zatapia� nas niczym letnia, m�tna woda. Toczy�y si� dni i s�czy� si� czas. My�l�, �e p�yn�� poza dolin�. Tam wype�nia�o si� lato, p�yn�y dni i tygodnie, ale tu prze�ywali�my wci�� ten sam nijaki, mglisty dzie� bez pocz�tku i ko�ca, grzebi�c w ziemi i krz�taj�c si� sennie bez specjalnego celu.

Czas zatapia� nas i wydawa�o mi si�, �e zaczynamy si� zmienia�. Upodabniamy si� do sennych, zg�uszonych istot, kt�re snu�y si� wraz z nami po dolinie.

Jednak odk�d Pani spojrza�a na mnie przez lustro, zmieni�y si� moje sny. Zacz��em �ni� to, co ona. Czasem p�yn��em przez dolin� w�r�d li�ci, dzikich dzieci pl�saj�cych w kwiatach albo ta�cz�cych na powierzchni stoj�cej wody, jakby by�a lustrem, w mgle jarz�cego si� py�u i sm�tnej, cichej muzyki. Czasem jednak nadchodzi� koszmar i wtedy by�em zagubion�, przera�on� dziewczynk�, kt�r� �ciga�y potwory z o�lizg�ego mi�sa, z nabrzmia�ymi cz�onkami, wielkimi jak konary drzewa, p�ka�a ziemia i wyrasta�y z niej ociekaj�ce �luzem wargi, kt�re mnie poch�ania�y, zewsz�d bryzga� na mnie g�sty, �liski p�yn, ob�azi�y mnie jakie� cz�onowane �uki, z ciemno�ci wyci�ga�y si� t�uste d�onie, kt�re wdziera�y si� w ka�dy zakamarek cia�a.

Budzi�em si� wtedy z krzykiem i wiedzia�em, �e musimy �piewa� i usypia� Pani�, zanim jej koszmary wedr� si� do doliny.

I zawsze w tych snach wraca�a do mnie jaskinia. Czarna jaskinia w zboczu g�ry, jaskinia, w kt�rej mieszka� olbrzymi �lepy w��. Ta jaskinia przera�a�a mnie najbardziej i nie wiedzia�em dlaczego.

A pewnej nocy w snach nagle co� si� zmieni�o. Zobaczy�em zwyk�ego m�czyzn� w lu�nych czarnych spodniach i szarej kurcie z wyhaftowanymi okr�g�ymi znakami na piersi i r�kawach, z no�em przy boku. M�czyzna by� szczup�y, mia� kr�tkie czerwone w�osy i wypuk�y nos jak dzi�b ptaka i sk�d� go zna�em. Pojawi� si� w�r�d wij�cych si� jak macki drzew, l�ni�cych od �luzu grzyb�w stercz�cych z ziemi jak s�upy, a za jego plecami widzia�em jaskini� �lepego w�a. �Ju� czas, Filarze!� � powiedzia� m�czyzna. �Sp�jrz w niebo, Filarze, i obud� si�!� A potem odwr�ci� si� i wszed� do jaskini, kt�ra mnie tak przera�a�a.

Nazajutrz rzeczywi�cie si� obudzi�em. Inaczej ni� zwykle. Jakbym obudzi� si� naprawd�. Zobaczy�em Benkeja, jak snuje si� bez celu, mamroc�c co� do siebie. Zobaczy�em, �e na jego ramionach wyrastaj� ma�e czarne pi�rka. Chwyci�em go za ramiona i potrz�sn��em, ale popatrzy� bez wyrazu, wzi�� rozwidlony kij, kt�rego u�ywali�my jako motyki, i poszed� na pole.Ja nie chcia�em i nikt nie zwr�ci� na mnie uwagi. Przeszed�em przez osad� i patrzy�em, jakbym widzia� j� po raz pierwszy. Czu�em smr�d brudu i odchod�w, widzia�em n�dzne dachy i kalekie istoty, potykaj�ce si� na swoich cudacznych ko�czynach, o sko�tunionych w�osach, pe�nych igliwia i �mieci, patrzy�em na ropiej�ce wrzody, tam gdzie wyrasta�y im z plec�w postrz�pione skrzyd�a, albo pokr�cone w�laste palce i wargi pokaleczone przez ostre, zwierz�ce k�y. W dolinie dzieci przesta�y dorasta�, wi�c pozostawa�y na zawsze ma�ymi, z�o�liwymi istotami, kt�re biega�y samopas. Dot�d unika�em ich, a teraz zobaczy�em, �e maj� ob��kane twarze i pokryte s� skorup� brudu, �e ich niezliczone ranki ropiej�, a w oczach czai si� g��d.

A potem wszed�em na zbocze g�ry, mijaj�c pola i zagajnik, tak wysoko, jak tylko zdo�a�em, i usiad�em tam, patrz�c na p�noc.

Wygl�da�o to na t�sknot�, kt�ra prowadzi do gwa�towno�ci, wi�c natychmiast �ci�gn��em na siebie dzikie dzieci. Nadlecia�y znik�d, dwoje czy troje, z tych najmniejszych, podobnych do owad�w. Patrzy�em na ich nagie dzieci�ce cia�a, troch� wi�ksze od d�oni m�a, i pomy�la�em sobie, �e �adna istota nie mo�e lata� na tak male�kich i wiotkich skrzyd�ach. Ledwo przysz�o mi to do g�owy, jedno z nich rzeczywi�cie spad�o na ziemi� z g�uchym pla�ni�ciem i wyda�o z siebie zaskoczony okrzyk b�lu. Nie ba�em si� ich, bo widzia�em je dziesi�tki razy. Zanuci�em pie�� i kolejne zasn�o w powietrzu, a ostatnie �mign�o w d� zbocza ci�kim, ko�lawym lotem i zapl�ta�o si� w ga��zie drzewa poni�ej.

A ja siedzia�em tak w�r�d trawy i stopniowo dociera�o do mnie, kim jestem.

A� p�nym popo�udniem zobaczy�em co� zdumiewaj�cego. Najpierw pomy�la�em, �e to s�o�ce spada, ale �wieci�o normalnie, przedzieraj�c si� przez lekk� mg��. Porwa�em si� na nogi i patrzy�em ze �ci�ni�tym gard�em, jak przez niebo sunie o�lepiaj�ca ma�a plamka ognia, ci�gn�c za sob� strug� bia�ego dymu. Troch� to wygl�da�o jak strza�a sygna�owa, lecz by�o tak wysoko, �e nikt nie zobaczy�by z takiej odleg�o�ci �adnej strza�y, cho�by mia� oczy soko�a. Ob�ok w kszta�cie prostej linii przeci�� ca�e niebo, wskazuj�c dok�adnie na p�noc, a ci�gn�ca go iskra zmieni�a kolor na czerwony i zgas�a. Zosta� tylko warkocz jak ogon latawca, kt�ry zacz�� si� strz�pi� i rozwiewa�, a potem gdzie� daleko na p�nocy na niebie wykwit�o co�, co przypomina�o kwiat, ale by�o tak drobne, �e szybko znik�o, cho� wyt�a�em wzrok, a� oczy zacz�y mnie w ko�cu piec i zasz�y �zami.

Czu�em, �e ca�y dygoc� i natychmiast musz� co� zrobi�. Przechodzi�y mnie dreszcze i nagle wr�ci�em do siebie. W jednej chwili.

Sta�em tak, patrzy�em, jak pasmo dymu wskazuje na p�noc, i nagle powiedzia�em: �Jestem Filar, syn Oszczepnika. Tohimon klanu �urawia�.

A potem ruszy�em na d�.

Chata by�a pusta, kiedy zacz��em pakowa� swoje rzeczy. Mieli�my sakwy i podr�ny kosz. Najpierw podgrza�em troch� wody z popio�em, a potem zabra�em go w misce nad strumie�, gdzie zdj��em z siebie rozpadaj�ce si� �achmany i umy�em si�. P�niej znalaz�em w koszu przepask�, koszul� i spodnie, kt�re nie wiem dlaczego, kiedy� wydawa�y mi si� brudne i kt�re zamierza�em upra�, lecz o tym zapomnia�em. Za�o�y�em na g�ow� m�j podr�ny kapelusz i wzi��em do r�ki lask� szpiega, spakowa�em do kosza dwie pochodnie, wyschni�ty kowczy ser i gliniasty chleb. N� tropiciela powiesi�em u boku pod kurt�, a potem usiad�em, bawi�c si� star� piszcza�k�, kt�r� kiedy� Benkej wyrze�bi�, kiedy w�drowali�my jako wolni ludzie, i czeka�em. Kiedy wr�ci�, podnios�em j� do ust i zacz��em gra�.

Po raz pierwszy od dawna w powietrze pop�yn�y inne d�wi�ki ni� pie�� dla Pani. Zagra�em �piewk� o ko�le, kt�ry pokocha� klacz.

Benkej stan�� os�upia�y w progu, upuszczaj�c kosz, z kt�rego posypa�y si� warzywa, i patrzy� na mnie.

��Benkei Habzaga� � powiedzia�em po kirene�sku ostrym g�osem dow�dcy. � Donkatsu, askaro! Ta�cz, �o�nierzu!

Sta� z otwartymi ustami i nic nie m�wi�.

��Ta�cz! � wrzasn��em i wsta�em, graj�c dalej.

Nie zd��y� uskoczy�, kiedy kopn��em go w nog�, a potem w drug�. Potem tupn��em w pod�og�, ledwo zd��y� zabra� stop�.

��Nie wolno� Gwa�towno�� � j�kn��, kiedy tupn��em ponownie.

��Ta�cz! � wrzasn��em znowu i pchn��em Benkeja kolejnym kopniakiem.

Po kilku razach zas�oni� si� ramieniem i uderzy� mnie podstaw� d�oni w podbr�dek. Uchyli�em si� cudem, bo wbi�by mi flet w gard�o, a on sta� i z os�upieniem patrzy� na swoj� d�o� u�o�on� w �wol� szcz�k�.

��Ta�cz! � rykn��em po raz czwarty i podci��em go zamaszystym kopni�ciem, zmuszaj�c, by podskoczy�.

A potem skoczyli�my sobie do garde�. Wytr�ci� mi fujark�, ja kopn��em go pod kolano, ale cofn�� nog� i d�gn�� mnie brzegiem d�oni w gard�o, ledwie zd��y�em zablokowa� jego nadgarstek i uderzy� go �okciem w skro�. Uchyli� si� i rzuci� mnie przez biodro, prosto w stojak z kij�w, na kt�rym suszy�y si� miski. Potoczy�em si�, rozrzucaj�c nasz n�dzny dobytek, i podci��em Benkeja kopni�ciem.

D�ugo tarzali�my si�, roznosz�c prymitywn� chatk� w drzazgi, a� w ko�cu opadli�my z si�. On wykr�ca� mi r�k�, ja drug� trzyma�em go za gard�o i obaj charczeli�my.

��Tohimonie� � wyrz�zi�.

��Benkeju Hebzaga�, tropicielu � wydysza�em � wychodzimy st�d. Masz ma�� wodn� miar� na zabranie swoich rzeczy. Widzia�em ogie� na niebie. Wskazywa� na wybrze�e. Widzia�em we �nie cesarza. Dosy� tego. Wychodzimy z doliny.

Wyszed�em na zewn�trz, usiad�em i czeka�em. Dziewczyna o nogach sarny upu�ci�a na m�j widok wiadro i zacz�a krzycze�, a potem uciek�a, sadz�c d�ugimi susami.

Benkej wynurzy� si� z chaty. Powyrywa� drobne pi�ra z ramion i teraz z ranek s�czy�a mu si� krew, ale doprowadzi� si� do porz�dku tak, jak to tylko by�o mo�liwe.

Ruszyli�my.

Pomi�dzy chatami, przez sad, kt�rego ga��zie ugina�y si� od dojrzewaj�cych owoc�w. Pracuj�ce w polu i snuj�ce si� po wsi istoty stawa�y i patrzy�y na nas ze zdumieniem. A my maszerowali�my w stron� wie�y.

��Zn�w zb��dzimy i zn�w trafimy w to samo miejsce � rzuci� Benkej. � Pr�bowali�my ju� wiele razy.

��Teraz wiem ju�, co zrobi� � odpar�em. � Powiedzia�y mi to sny Pani Bolesnej.

Nie wiem, dlaczego s�dzi�em, �e tym razem nam si� uda. Po prostu to czu�em.

Zrozumia�em, z czym mam do czynienia. W gruncie rzeczy ca�a dolina by�a zwyczajnym uroczyskiem. Rz�dzi�a nim Czyni�ca, kt�ra mog�a by� bardzo niebezpieczna, ale ta Czyni�ca nie wiedzia�a, co robi. Znajdowa�a si� w dziwnym stanie ni to snu, ni to ob��du i bardzo wiele z tego, co tu si� dzia�o, by�o po prostu majakami, kt�re przywr�ci�a do �ycia. Nie nap�dza�a ich skoncentrowana wola Czyni�cej ani pot�na, drapie�na si�a, taka jak wola zemsty tego, kto umiera na uroczysku. Kierowa�a nimi senna, szalona my�l, kt�ra raz by�a tu, raz tam. Mimo to dzikie dzieci mog�y by� niebezpieczne, tak jak niebezpieczny mo�e by� jad nawet martwej skorpenicy.

�cie�ka wi�a si�, jakby chcia�a nas odp�dzi� od wie�y, krzaki splata�y nam na drodze ga��zie, a wtedy grali�my pie��, a ja ca�y czas my�la�em o wie�y i prowadz�cej do niej prostej drodze. Uporczywie, jakbym si�owa� si� ze strachem Pani i jej koszmarem. I my�l�, �e by�em silniejszy, bo nie spa�em ju�.

Benkej natomiast blad� i r�ce mu si� trz�s�y, widzia�em, jak si� rozgl�da, strzelaj�c nerwowo oczami na wszystkie strony.

��Graj � powiedzia�em mu. � My�l tylko o piszcza�ce i d�wi�kach. O niczym innym.

Wie�a wznosi�a si� na polanie k��bowiskiem spl�tanych konar�w grubych jak beczki, kt�re wystrzeli�y ze sp�kanej ziemi, tworz�c �ciany, strzeliste wie�yczki, schody i balustrady, oplecione kwitn�cym czerwono bluszczem o kolczastych �odygach i li�ciach. Wsz�dzie unosi� si� s�odki, dusz�cy zapach.

Omin�li�my wie�� i weszli�my wprost za ni� w g�szcz. Wsz�dzie wok� widzia�em dzikie dzieci, jak skacz� po ga��ziach, przefruwaj� pomi�dzy drzewami, s�ysza�em, jak te du�e, podobne do zwierz�t, o z�ych, �wiec�cych oczach, przeciskaj� si� przez krzewy, ale ich szepty i nawo�ywania nie znaczy�y dla mnie ju� wi�cej ni� �wiergot ptak�w. Przywyk�em do nich.

Benkej gra�, a ja my�la�em o �cie�ce prowadz�cej na zbocze przez ��k� i coraz ni�sze iglaste krzewy, potem coraz wy�ej i bardziej stromo, w�r�d ska�. My�la�em o tym uparcie, przedzieraj�c si� przez las, jakbym usi�owa� stworzy� t� �cie�k� sam� my�l�, jakbym sam by� Czyni�cym.

I w ko�cu krzaki ust�pi�y, a my wyszli�my na g�rsk� ��k� pokryt� kr�tk� traw� i zio�ami i wspinali�my si� coraz wy�ej. Benkej wci�� gra�, lecz musia� przystawa�, �eby si� wysapa� i z�apa� oddech. Dzikie dzieci wychodzi�y za nami z lasu, ale jakby niech�tnie i im wy�ej wchodzili�my, tym wi�cej z nich zostawa�o z ty�u.

A potem ujrzeli�my jaskini�. W�skie czarne p�kni�cie w pionowej jasnoszarej skale wpychaj�cej si� w zbocze. Przed sam� pieczar� widzia�em prawie p�ask� p�k� zasypan� bia�ym �wirem i g�azami o dziwacznych kszta�tach. Cuchn�o stamt�d i dobiega�o odleg�e pluskanie wody.

Benkej przesta� gra�, opu�ci� r�ce i patrzy� na jaskini� jak wryty.

��Nie mo�emy tam wej�� � powiedzia� spokojnie. -

Tam mieszka z�o.

��Z�o i ob��d mieszkaj� w tej dolinie. Tu, gdzie rz�dz� szalone majaki, ludzi zmienia si� w wykastrowane bestie, a wrzody i gnij�ce cia�o przykrywa si� kwiatami. Tu zmar�ych rzuca si� na kompost, Benkeju, a potem nawozi nimi pola. To w wie�y mieszka potw�r, Benkeju, a nie w tej jaskini. Czujesz podmuch? To jest przej�cie do normalnego �wiata. Dlatego tak si� go boi.

Spojrza� na mnie.

��Jeste�my tropicielami, Benkeju � przypomnia�em mu. � Jeste�my askari armii Kirenenu, pami�tasz? Pami�tasz, �o�nierzu?!

��Mossu kando � odpowiedzia�.

Poda�em mu koniec kija szpiega. Patrzy� na niego przez chwil� z wahaniem, a potem wyci�gn�� dr��c� d�o�, przekr�ci� r�koje�� i uwolni� miecz.

Weszli�my na skaln� p�k� pomi�dzy bia�e kamienie i �wir i zobaczyli�my, �e stoimy na ha�dzie ko�ci. Drobnych ko�ci palc�w, wi�kszych kawa�k�w miednicy i kr�g�ych, pot�uczonych czaszek.

��To szcz�tki tych, kt�rych dopad�y dzikie dzieci � zawyrokowa�em. � Mo�e tych, co tu mieszkali przedtem i zgin�li w bitwie. Co�, o czym ona nie chce my�le� ani pami�ta�. Nie zatrzyma nas kilka starych ko�ci. Chod�. Zobaczymy wi�cej jej koszmar�w, a potem przejdziemy na drug� stron�.

Wej�cie do jaskini by�o w�skie i wilgotne. Wcisn�li�my si� w ciemno��, lodowaty powiew pachn�cy ple�ni� i troch� jakby siark�, skrzesa�em ogie�, podpali�em pochodnie i ruszyli�my.

Najpierw us�ysza�em szepty. Inne ni� szepty dzikich dzieci w zaro�lach. To by�y g�osy z�o�one z plusku kropel i echa. G�osy, kt�re wo�a�y.

�Passionario�� � dobieg�o do mnie. �Znowu zabawiasz si� ze sob�, Passionario?�, �Ka�dy ci� skrzywdzi, Passionario, ka�dy z nich. Ka�dy rozerwie ci� i rozepcha, b�dziesz krwawi�, Passionario�, �Odbior� ci twoje ja, Passionario�, �Znowu chcesz si� sparzy�? Chcesz znowu p�aka�?�

�Znowu b�dziesz sama, Passionario. B�dziesz krwawi� w ciemno�ciach��

�Zawsze sama, Passionario, zn�w b�dzie tak jak zawsze, kiedy nie s�uchasz, Passionario��

��S�ysza�e� to? � spyta� Benkej gdzie� za mn�. Odg�os naszych krok�w na kamieniach odbija� si� od stropu, w oddali z ostrym d�wi�kiem pada�y krople.

��To u�uda � odpar�em. � To samo co jej sny, kt�re n�ka�y nas co noc.

Szli�my dalej w migotliwym mroku, w�r�d dziwacznych kszta�t�w powsta�ych z wilgotnej ska�y, jak sinor�owe naro�l�, kapania wody i skacz�cego wsz�dzie echa.Nasze pochodnie sycza�y, p�omie� �opota�, a my brn�li�my naprz�d.

��Jak na u�ud� � powiedzia� Benkej � �mierdzi ca�kiem prawdziwie.

W powietrzu istotnie unosi� si� ci�ki smr�d, jakby koz�a i brudnego cia�a, a troch� jak st�ch�ego twarogu.

��To Czyni�ca � odpar�em. � Jej majaki �mierdz�, potrafi� zrani� i maj� sw�j ci�ar.

Zrobili�my jeszcze kilka krok�w i nagle napieraj�cy ciasno korytarz ust�pi�, a my patrzyli�my do wn�trza du�ej pieczary, kt�rej ca�e dno wype�nia�o cielsko olbrzymiego w�a, zwini�tego w k��bek jak zwoje liny. By�o grube niczym pie�, trzeba by ze dw�ch m��w, �eby je obj��, cho� nie wiem, kto przy zdrowych zmys�ach chcia�by to robi�.

W�� uni�s� ogromny ob�y �eb bez oczu, pionowa paszcza rozsun�a si� i ukaza� si� o�lizg�y czerwony j�zyk, kt�ry zatrzepota� w powietrzu.

�Pachniesz inaczej, Passionario� Ale nareszcie przysz�a�?� � rozleg�o si� pod stropem.

���lepy w�� � wyszepta� Benkej. � Nie b�dzie za �atwo. To chyba w og�le nie jest najlepszy dzie�.

W�� uni�s� si� wysoko nad pod�og� jaskini, za �bem nastroszy� si� kolczasty kaptur. Stali�my na w�skiej p�ce przy wej�ciu. Benkej uni�s� d�o� i pokaza� �w obie strony�. Rozbiegli�my si�, on uni�s� miecz, ja uwolni�em ostrze w��czni. P�ka po mojej stronie sko�czy�a si�, dalej by� las spiczastych twor�w i spory g�az, a potem szczelina w skale. Rzuci�em tam pochodni�, zahucza�a w powietrzu i potoczy�a si� po skale, sypi�c iskrami, ale nie zgas�a.

Pos�a�em za ni� w��czni� i skoczy�em, niewiele my�l�c, nad dziesi�tkami stercz�cych w g�r� skalnych kolc�w, wiedz�c, �e je�li zawaham si� cho�by na moment, nigdy tego nie uczyni�.

Spad�em na g�az, po�lizgn��em si� i przetoczy�em po nim, a w�� zwin�� si� b�yskawicznym ruchem w moj� stron� i uni�s� cielsko.

�Nareszcie�� � zasycza�. �Nie mo�esz wiecznie ucieka�, Passionario�.

O�lizg�y j�zyk grubo�ci mojej d�oni zn�w wysun�� si� z paszczy, a potem p�k� na dwoje, ukazuj�c ��tawe ��d�o jak ostrze sztyletu. �eb odchyli� si� do ty�u na wygi�tej szyi, a ja namaca�em swoj� w��czni�, wiedz�c, �e nie zd��� jej nadstawi�.

I w tym momencie spad� na mnie d�wi�k fletu. Pot�ny w tej komorze, jakby gra� olbrzym, pluj�cy rozdzieraj�cymi d�wi�kami ko�ysanki dla Bolesnej Pani. W�� zwin�� si� w miejscu i rzuci� w stron�, sk�d dochodzi�a muzyka. Benkej, wci�� graj�c, wskoczy� w szczelin� w skale, z kt�rej przyszli�my. �eb potwora d�gn�� w otw�r korytarza, dooko�a posypa�y si� kawa�ki ska�y i wci�� by�o s�ycha� muzyk�. �lepy w�� cofn�� si� i zn�w uderzy�, a za ka�dym razem sypa�y si� od�amki i �eb g��biej wbija� si� w otw�r, a� wnikn�� we� i zacz�� si� wsuwa� w korytarz, sk�d nadal dochodzi�y d�wi�ki fletu Benkeja.

�eb i kawa� cielska przepycha�y si� w g��b korytarza, ale reszta nadal le�a�a w o�lizg�ych zwojach na dnie jaskini, poruszaj�c si� i wij�c. Zrobi�em jedyne, co mog�em � unios�em w��czni� i wbi�em w sun�cy obok mnie jak burta �odzi wypuk�y bok. Ruch cielska omal wyrwa� mi w��czni� z d�oni, ale ostrze pru�o grub� sk�r� i uginaj�ce si� jak macka ka�amarnicy cia�o. S�ysza�em przera�liwy ryk z g��bi korytarza, lecz potw�r nie m�g� zawr�ci� w ciasnocie, a jedynie sun�� naprz�d, pruj�c si� na dwoje o moj� w��czni�. Wci�� z g��bi s�ysza�em d�wi�k fletu, a potem wo�anie Benkeja: �Wr�� po mnie, tohimonie!� � zupe�nie wyra�nie, jakby znajdowa� si� tu� za �cian�, a jego g�os wibrowa� jeszcze d�ugo pod stropem.

Cielsko w�a wsuwa�o si� w szczelin� coraz szybciej, bryzgaj�c krwi� z ci�gn�cej si� za ostrzem rany, a� do zw�aj�cego si� ko�ca, kt�ry nie schowa� si� ju� w korytarzu, tylko zwis� bezw�adnie, stercz�c na dobre osiem �okci, i nie porusza� si�. I zdawa�o mi si�, kiedy wchodzi�em w nast�pny korytarz, �e ca�y czas s�ysz� przekl�t� ko�ysank�:

porque te vas� por�ue te vas�

porque te vas�

Brn��em przez wij�ce si� korytarze i zn�w s�ysza�em szepty, ale odpowiada�em im przekle�stwami. Kierowa�em si� podmuchem powietrza i �opotaniem p�omieni mojej pochodni, a po jakim� czasie zn�w trafi�em do pieczary, w kt�rej sta�a czarna woda, a za �cian� pluska� strumie�. Wydawa�o mi si�, �e to musi oznacza�, �e zaraz wyp�ywa na powierzchni�, cho� to nie by�a prawda, bo strumienie r�wnie dobrze mog� p�yn�� g��boko pod ziemi� i wcale nie musi im si� spieszy� do �wiata pod gwiazdami i niebem.

Wybiera�em drog�, z kt�rej dmucha�o ch�odnym powietrzem, i par�em naprz�d.

Trwa�o to bardzo d�ugo. Kiedy idzie si� w nieznane, w ciemno�ciach, a co gorsza, pod ziemi�, wszystko trwa bardzo d�ugo.

Potem jednak dotar�em do komory, z kt�rej nie widzia�em �adnego wyj�cia, za to zn�w us�ysza�em sycz�ce szepty, inne jednak ni� g�os �lepego w�a. Co� bia�ego porusza�o si� w za�omach ska�y, przemyka�o stamt�d, gdzie pada� blask pochodni, i chowa�o si� w cieniu. Ja jednak wci�� s�ysza�em w g�owie g�os fujarki, na kt�rej gra� m�j ostatni towarzysz, i przepe�nia� mnie gniew. Z�o�y�em w��czni� na p� i jednym ruchem schowa�em j� wzd�u� kosza podr�nego, a potem wyj��em n� tropiciela i prze�o�y�em do lewej r�ki pochodni�. W pieczarze by�o za ma�o miejsca, by pos�ugiwa� si� w��czni�.

Nie ba�em si�, a jednak widz�c nagle m��c� lekkim blaskiem wzd�t� bia�� g�ow� bez oczu, przejrzyst� jak cia�o morskiego stwora i szczerz�c� na mnie l�ni�ce niczym stal z�by, wrzasn��em i odskoczy�em. Pojawia�y si� zewsz�d, sycz�c: �Ba�a� si� b�lu, Passionario?�, �Czekali�my na ciebie tak d�ugo�� �Zabi�a� nas, Passionario�� Mia�y wyd�te tu�owia, kr�tkie, pokr�cone ko�czyny i wielkie g�owy, szczerz�ce te �elazne z�by jak zrobione przez kowala, porusza�y si�, jakby p�ywa�y w powietrzu w chmurach jakich� r�owych drobinek.

Trwa�o to mgnienie oka, a potem moja w�ciek�o�� wybuch�a. Pami�tam wrzask, przera�liwy pisk roiho i ci�cia mojego no�a oraz huk p�omienia pochodni. Ci��em, kopa�em i d�ga�em, wpad�em w tak� furi�, �e wbi�em si� w ciasne przej�cie za ostatnim zawodz�cym potworem, dos�ownie w szczelin�. A potem wypad�em po drugiej stronie na ska�y, na dno kolejnej pieczary, i nie mia�em ju� pochodni. Le�a�em tak w przera�liwych ciemno�ciach, czuj�c zimno, i nie mog�em si� poruszy�ze zm�czenia. Upiory znik�y, s�ysza�em tylko szmer p�yn�cej wody. Spr�bowa�em namaca� w nieprzeniknionej czerni pochodni� i poczu�em, �e sun� d�oni� po warstwie jakich� wilgotnych porost�w albo mo�e mchu, takiego, jaki mo�e rosn�� w jaskiniach. Nie znalaz�em pochodni, ale zobaczy�em, �e w upiornej ciemno�ci jaskini co� migoce, jakie� punkciki, jakby iskry, mo�e robaczki lub �wiec�ce grzyby, jakie pono� zdarzaj� si� g��boko pod ziemi�. Wiedzia�em, �e je�li nie znajd� pochodni, czeka mnie tu �mier�. Po chwili zn�w poczu�em podmuch zimnego powietrza, nagle sp�yn�o na mnie sine �wiat�o i na stropie jaskini zobaczy�em dwa gorej�ce okr�gi jak l�ni�ce miedziaki. A potem us�ysza�em dalekie szczekanie psa. I poj��em wreszcie, �e patrz� na ksi�yce, jest noc, a ja wyszed�em z jaskini i le�� na wilgotnym mchu w�r�d kamieni.

Nie spa�em tamtej nocy, tylko siedzia�em, patrzy�em przed siebie i czeka�em, a� wzejdzie s�o�ce. A kiedy wreszcie wzesz�o, mog�em zobaczy� zbocze g�ry, las i wij�c� si� spokojnie w�r�d wzg�rz rzek�. Po raz pierw szy od dawna ujrza�em czysty poranek, z b��kitnym nie bem i z�otym s�o�cem, widzia�em te�, �e wzd�u� rzeki prowadzi trakt, a daleko za wzg�rzami, ledwie widocz ne, migoce morze jak podr�ne lustro z polerowanej stali.

Zabra�em swoje rzeczy i ruszy�em w d�, czuj�c si� dziwnie, bo wprawdzie uwolni�em si� i mog�em pod� �y� ku przeznaczeniu, ale co krok przypomina�em sobie Benkeja i obiecywa�em mu, �e wr�c� do przekl�tej doliny cho� na sam� my�l cierp�y mi plecy.

Sama droga okaza�a si� tak zwyczajna, �e nie przypuszcza�em, �e w kraju zwanym Wybrze�em �agli co� podobnego jest w og�le mo�liwe.

Jeszcze tego samego dnia po po�udniu min�� mnie dwuko�owy w�zek, na kt�rym siedzia� jednooki karze� w szerokim kapeluszu. Najpierw zaproponowa� mi, �ebym kupi� od niego czyni�ce przedmioty, kt�rymi handlowa�.

Powiedzia�em mu, wci�� id�c i w ka�dej chwili got�w uwolni� ostrze w��czni, �e widzia�em ju� niejedno i �e trzymam si� od Czyni�cych oraz uroczysk jak najdalej. W�zek jednak nadal skrzypia� obok mnie, a starzec spyta�, czy nie mam w takim razie jakich� czyni�cych rzeczy na sprzeda�. Odpar�em, �e odpowied� b�dzie taka sama i �eby lepiej jecha� w swoj� drog�.

Wtedy zaproponowa� mi miejsce na ko�le, bo powiedzia�, �e sprzykrzy�a mu si� samotna w�dr�wka i ch�tnie podr�owa�by dalej w towarzystwie cudzoziemca, kt�ry jest m�em rozs�dnym, stroni�cym od rzeczy b�d�cych zaka�� tego �wiata. Spyta�em wi�c, dlaczego sam je sprzedaje, a on odpar�, �e po to, by si� ich pozby�.

Wsiad�em wi�c na jego w�zek, kt�ry potoczy� si� traktem z biegiem rzeki.

M�� �w przedstawi� si� jako Cie� Kruka czy co� podobnego i dzieli� ze mn� posi�ek, a ja mia�em wra�enie, �e na �wiecie nie istnieje nic lepszego od w�dzonki, sera i �wie�ego chleba.

Po raz pierwszy od bardzo dawna spa�em g��boko i nie �ni�y mi si� �adne koszmary.

Nast�pnego dnia jednak obudzi�em si�, kiedy s�o�ce sta�o ju� wysoko, le��c na derce przy wygas�ym ognisku, a w�zka i starca nie by�o ani �ladu. Natychmiast przetrz�sn��em wszystkie rzeczy, jakie mia�em w koszu i za pazuch�, ale okaza�o si�, �e niczego mi nie ukrad�. Znalaz�em natomiast czysty ga�gan, w kt�ry zawini�te by�o kowcze jelito wypchane siekanym w kawa�ki w�dzonym i suszonym mi�sem, tak jak mieli w zwyczaju szykowa� prowiant w podr� ludzie Wybrze�a, bochenek chleba oraz cebul�. Poj��em wi�c, �e na tym �wiecie zdarza si� spotyka� te� ludzi zacnych, nieinteresuj�cych si� uroczyskami ani niepragn�cych obrabowa�, zniewoli� lub zabi� ka�dego, kogo widz�. Zwyk�ych ludzi, kt�rzy jedz� ser, podr�uj� na w�zkach zaprz�onych w onagery, handluj� i nie maj� nic wsp�lnego z imionami bog�w.

Rozdmucha�em �ar, a potem zjad�em �niadanie, patrz�c na rzek� i staraj�c si� nie my�le� o niczym, a zw�aszcza o Benkeju. A tak�e o Snopie oraz N�Dele.

W�tpi�em, czy jeszcze ich spotkam, my�la�em za to o ognistej strzale, kt�ra przeci�a niebo, tak jak zapowiada�y moje wizje, i po raz pierwszy przysz�o mi do g�owy, �e mo�e to moje przeznaczenie jednak gdzie� istnieje.

Sko�czy�em je��, to, co zosta�o, spakowa�em do kosza i us�ysza�em skrzyp wiose�. Pomy�la�em zrozpaczony, �e jak na Nosiciela Losu mam wyj�tkowe k�opoty ze zrobieniem cho�by kilku krok�w, by nie wpakowa� si� w kolejn� kaba��.

��d� pojawi�a si� zza zakr�tu rzeki, by�a d�uga, ze z�o�onym masztem i porusza�a si� dzi�ki rz�dom wiose� z burt, ale nie wygl�da�a jak galera. M�� stoj�cy na dziobie, z cebul� w jednym r�ku i rogiem w drugim, krzykn�� co� i wios�a stan�y, a ��d� sun�a z pr�dem. Zauwa�y�em, �e nikt na pok�adzie nie dzier�y pletni, ale i tak kostki mojej d�oni �ciskaj�cej kij szpiega zbiela�y.

��Hej, ch�opcze! � krzykn�� m�czyzna. � P�yniemy do uj�cia! Nie naj��by� si� do wios�a za p� marki miedzi�? Lekka robota, p�yniemy z biegiem rzeki.

��Ca�� mark� � zawo�a�em. � Albo p� i jedzenie do miski.

��P� i jedzenie � odkrzykn��.

I w taki spos�b, nareszcie banalnie i bez przyg�d, dotar�em na brzeg morza, a potem jeszcze dalej, cho� to tak�e nie jest ca�a historia.

(�V�luspd � �Wieszczba �Wolwy)

Gr�d nie jest wielki, wi�c i Kawerny nie tak trudno znale��. Raz pytamy o drog�, potem przemierzamy kr�te uliczki i schody, w ko�cu docieramy pod spory barbakan zwany wie�� bramn�. Kute brony s� uniesione i mo�na przechodzi� swobodnie, nie ma nawet stra�y, tyle �e nad portalem bramy siedz� dwa �elazne gargulce podobne do smok�w, kt�re lustruj� przechodni�w �lepiami, w kt�rych drzemie rubinowy blask, i od czasu do czasu prychaj� p�omieniem. Wierc� si� na swoich gzymsach, czasem trzepi� skrzyd�ami i to wystarczy, �eby zrobi� wra�enie, ale podejrzewam, �e to dekoracja.

Kawerny znajduj� si� na najni�szym poziomie grodu, przytulone do muru zaporowego nad rybackim portem i do skalnej �ciany wyrze�bionej w portale, �uki i kolumnady, niczym Petra. Ciemne otwory prowadz� w g��b g�ry, pewnie to s� s�ynne kawerny, od kt�rych dzielnica wzi�a nazw�. By� mo�e chodzi o jakie� sk�ady w piecza rach, mo�e systemy cystern. Dzielnica nie jest wielka, to pod�u�ny plac i pl�tanina zau�k�w wok�. Budowle nie s� ani gorsze, ani mniej pieczo�owicie zbudowane ni� gdzie indziej, mo�e tylko nieco ni�sze, ma�o kt�ra kamieniczka ma wi�cej ni� dwa pi�tra, a jednak unosi si� tu specyficzna atmosfera getta. Mo�e dlatego, �e jest t�oczno, o wiele bardziej ni� w pozosta�ych cz�ciach miasta. Mimo mroku i sypi�cego drobnego �niegu w podcieniach sporo stragan�w i ludzi. Mo�e nie od razu t�um, ale blisko. Mieszka�cy s� bardzo r�norodni. Cz�� to po prostu cudzoziemcy � wyr�niaj� si� wzrostem, niecodziennymi strojami i wieloma odcieniami sk�ry, ale cz�� to istoty zmienione w dziwaczne stwory, kt�re trudno uzna� za gatunek ludzki. Widywa�em na tej planecie ju� niejedno, ale takie nagromadzenie dziwol�g�w w jednym miejscu sprawia, �e trudno patrze� bez b�lu. S� mutacje, kt�re by�y najwyra�niej celowe i chyba niezupe�nie si� uda�y, oraz ca�kiem przypadkowe, wygl�daj�ce jak �lady schorze� albo cudacznych krzy��wek ludzi i ro�lin, owad�w lub morskich stwor�w.

Oto karze� prowadzi na smyczy bardzo wysok� nag� dziewczyn� poro�ni�t� p�owym futrem w czarne, zygzakowate pr�gi, z ostrymi uszami pantery, wij�cym si� ogonem i szponami jak sztylety. Dziewczyna ma pa�aj�ce z�otem kocie oko, ale tylko jedno, bo drugie pokrywa bielmo, sze�cioro piersi, coraz mniejszych, patrz�c w stron� podbrzusza, i garnitur ostrych z�b�w, kt�re szczerzy co chwil�. Mijaj� siedz�cego, okutanego podartym, wylenia�ym futrem osobnika, kt�ry wygl�da jak kawa�ek rafy koralowej, jakby porasta�y go ca�e kolonie morskich skorupiak�w, w t�umie miga mi �ysy m�czyzna, kt�remu z p�ko�uszka wyrastaj� cztery r�ce. G�rna para jest umi�niona i pot�na, dolna chuderlawa i pokr�cona. Dziewcz�ta okryte wzorzyst�, pokryt� drobn� �usk� sk�r�, wygl�daj�ce jak cz�ekokszta�tne w�e dusiciele, stoj� grupk� pod jak�� o�wietlon� tawern� i zaczepiaj� przechodni�w niczym dziwki, i by� mo�e tym w�a�nie s�.

Unosi si� nad tym atmosfera tymczasowo�ci i biedy skrzy�owana z klimatem wschodniego bazaru. Towary wyk�adane na p�achtach albo wprost na udeptanym �niegu s� ubogie i cz�sto w�asnej roboty. Jakie� chodaki i kierpce o najr�niejszych kszta�tach, jakie� elementy przyodziewku, jakie� graty.

Mury pstrz� napisy w r�nych j�zykach i alfabetach, na gotyckich konstrukcjach brakuje utr�conych czo�ganek lub pinakli, zdarzaj� si� okna, w kt�rych st�uczono kryszta�owe szyby i zast�piono je rybi� b�on� albo parcian� szmat� z worka. Na ulicy w �niegu walaj� si� odpadki. A mimo to Kawerny wydaj� si� bardziej �ywe ni� pozosta�e cz�ci miasta.

Przeciskamy si� przez t�um, w ko�cu l�dujemy w jakiej� tawernie. Jest t�oczno i ha�a�liwie, jednak znajdujemy miejsce z brzegu jakiej� �awy. Piwo jest tu inne, jakby egzotyczne w smaku i pachnie piernikiem, a podaj� je w naczyniach podobnych do tykwy. W k�cie dostrzegam grupk� ludzi pal�cych jedn� faj� wygl�daj�c� jak drewniana rura, w �rodku co� bulgoce, ale dym jest tak nafaszerowany alkaloidami, �e mo�na by go kroi� i sprzedawa� w zau�kach Bogoty. Nawet ich nie zaczepiam. Po pierwsze, nie tego szukam, po drugie, maj� nieprzytomne, rozmazane twarze i nie da si� z nimi dogada�.

��Nie znajdziemy go tak �atwo � powiada Grunaldi. � Tymczasem on mo�e znale�� nas i wcale mi si� to nie podoba.

��Wiem � wyja�niam. � Nie chodzi mi tylko o Szkar�ata. Co� mi m�wi, �e w takim miejscu najwi�cej si� mo�na dowiedzie�.

Rzeczywi�cie do�� szybko kto� si� do nas dosiada, ale zwykle s� to ludzie, kt�rzy chc� co� sprzeda�, kupi� lub zamieni�. Najcz�ciej co� z naszych ubra�, przy czym szalonym powodzeniem cieszy si� p�aszcz Warfnira, kt�ry kto� chce wymieni� a to na kapot� z po�yskliwego futra kojarz�cego si� z morskim ssakiem, a to na okrycie wygl�daj�ce jak bezkszta�tna sterta martwych szczur�w, z �apkami i p�askimi woreczkami wypatroszonych �b�w. Oferty zostaj� odrzucone. Osobnik o dziwacznie zniekszta�conej twarzy przywodz�cej na my�l krokodyla oferuje nam tani nocleg, jaki� przyzwoicie ubrany jegomo�� z kr�tk� siw� brod� i w�osami �ci�gni�tymi srebrn� opask�, pijany jak szpadel, przeprasza nas stukrotnie, po czym b�aga, �eby�my pozwolili popatrze� mu w oczy Sylfany, bo s� �jak gwiazdeczki�. Jegomo�� jest sympatyczny, wi�c zgoda zostaje udzielona, jednak nie dowiadujemy si� od niego nic na �aden istotny temat, za to wiele o tym, jaka pi�kna jest nasza wojowniczka i jakimi jeste�my szcz�ciarzami. Po osiemdziesi�tym zapewnieniu, �e jej oczy s� jak gwiazdeczki, zmieniamy w ko�cu lokal.

Zachodzimy do kolejnych tawern, snujemy si� po ulicach. Gna mnie nieokre�lony instynkt. Czego� szukam i mam przeczucie, �e znajduje si� blisko. Jaki� �lad, mo�e punkt zwrotny? Wydaje mi si�, �e nie chodzi o Szkar�ata. Jest tylko m�cz�ca, nieokre�lona intuicja, wra�enie, �e co� wa�nego mijam o krok. Uczucie jest tak intensywne, �e trz�s� mi si� r�ce, nie mog� usiedzie� na miejscu, tylko wa��sam si� i zagl�dam w rozmaite k�ty.

Co� jest nie tak i wydaje mi si�, �e mam to przed twarz�.

Tylko �e niczego nie widz�.

W kt�rej� tawernie dosiada si� do nas jaki� wielki osobnik, kolejny uciekinier z wyspy doktora Moreau. Z �ysej czaszki wystaj� mu jakie� naro�l� niczym rekinie p�etwy, u�o�one rz�dami jak z�by pi�y, co nadaje mu smoczy wygl�d, jedn� r�k� ma skurczon� i podobn� do ma�piej, ale z monstrualnymi szponami jak brzytwy, trzyma j� przy piersi i okrywa po�� p�aszcza; gdy rozchyla usta, wida� wielkie k�y, kt�rych nie powstydzi�by si� pawian.

Kalecz� mu wargi i j�zyk, m�wi przez to troch� niewyra�nie i do tego sepleni.

��To wy jeste�cie ci Czyni�cy, kt�rzy bili si� z naszymi w porcie, omal zabili mistrza Fjollsfinna, a potem nagle zostali przyjaci�mi? Wszyscy o tym gadaj�.

��To my � odpowiada sucho Warfnir.

��Ja jestem Platan. Mia�em zosta� Bratem Drzewa, ale okaza�o si�, �e jestem niegodny, Ogr�d mnie okaleczy� i odrzuci�� Ja rozumiem� Jestem cierpliwy� Czekam, a� mistrz Fjollsfinn wynajdzie lekarstwo. Lecz musicie mu to ode mnie powiedzie�! Musicie mu powiedzie�, �e ja, Platan, nie boj� si� i b�agam go o jeszcze jedn� szans�. Musz� wej�� jeszcze raz do Ogrodu. Musz� go zobaczy�. I powiedzcie jeszcze Fjollsfinnowi, �e �le zaczyna si� dzia� tu, w Kawernach. Pojawiaj� si� dziwni ludzie, kt�rzy opowiadaj� w karczmach o amitrajskiej bogini albo0 kr�lu W�y. Odrzuceni Przez Lodowe Drzewo zaczynaj� si� burzy�, nie chc� czeka� na lekarstwo. Napadaj� na ludzi, s� szaleni. Fjollsfinn da� im dom w Kawernach i chce znale�� dla nich lekarstwo, ale oni chc� by� potworami. Dlatego m�wi�, �e p�jd� do kr�la W�y, bo on przyjmuje ka�dego i pozwala ka�demu by� jak zwierz�. M�wi�, �e jak Ogr�d zrobi� z nich bestie, to oni b�d� teraz tak �y�. Powiedzcie Fjollsfinnowi. Ja, Platan, nie chc� by� jak bestia. Zosta�em odmie�cem, ale dalej chc� s�u�y� Ogrodowi. Powiedzcie mu.

��Powiemy � odpowiadam. � Powiemy na pewno. Platanie, gdzie mo�na spotka� Odrzuconych Przez Drzewo?

��Nie chod�cie tam! To tam, gdzie mieszkamy, na ulicy Bednarzy i przy Czatowni. Maj� swoje tawerny, ale nawet do nich nie wchod�cie. Tam nawet stra�nicy si� nie zapuszczaj�.

��Nazywam si� Ulf Nitjsefni. Mieszkam w mie�cie na g�rze, bo jestem go�ciem Fjollsfinna, i pom�wi� z nim o tobie. Ale chc�, �eby� si� wywiedzia�, kto rozpowiada o kr�lu W�y i o tej jakiej� bogini. Zapami�taj nas, jak tu siedzimy. Od jutra codziennie kt�re� z nas, kiedy uderzy sze�� dzwon�w, b�dzie siedzia�o w tawernie �U �ledzia�, pierwszej w Kawernach za wie�� bramn�, na ulicy, kt�r� zw� B�awatn�. Przyjd�, to dostaniesz sieka�ca, i powiedz, je�li si� czego� dowiesz. Teraz dam ci mark� srebrem. Wypatrz, kto podburza ludzi, jak wygl�da i gdzie bywa. A szczeg�lnie wypatruj niewysokiego Amitraja� � Tu opisuj� Szkar�ata najlepiej jak umiem, licz�c na natychmiastow� reakcj�, ale oczy P�atana zostaj� niczym b��kitne karbunku�y: bez wyrazu, za to patrz�ce z uwag�.

Wydaje mi si�, �e widz� na jego upiornej twarzy chimery cie� nadziei.

Nied�ugo potem wychodzimy. Niby dowiedzia�em si� tego, co chcia�em, ale wci�� mnie nosi. G��boki niepok�j i nieokre�lone przeczucie. Mo�e po prostu nabawi�em si� nerwicy?

Kr�cimy si� po za�nie�onych ulicach, ostro�nie myszkuj�c na granicy zakazanego obszaru, gdzie mieszkaj� Odrzuceni Przez Drzewo.

��Tam go nie b�dzie � m�wi Sylfana. � Je�li tam mieszkaj� sami odmie�cy, to trudno by�oby mu si� schowa�. My�l�, �e raczej siedzi gdzie� mi�dzy kupcami�

Ale ja staj� jak wryty. Czuj�, �e kr�gos�up zmieni� mi si� w s�up lodu, ciarki przenikaj� ca�e moje cia�o, jak przy uderzeniu hiperadrenaliny.

��Cicho! � wo�am.

��Ale co�

��Wszyscy cicho! Ani s�owa!

Zastygaj� z wyrazem zdumienia na twarzach, a ja nas�uchuj�.

Gdzie� daleko kto� nuci. St�umionym g�osem, lec czysto. Nuci co�, co kompletnie tu nie pasuje i wydaj mi si� niepokoj�co, dr�cz�co znajome.

Trwam tak przez chwil� z uniesion� ostrzegawczo r�k�, ale nic ju� nie s�ycha�.

��To gdzie� tam � rzucam i s�ysz�, �e mam zmienio ny g�os. � Biegiem!

Nie pytaj� o nic i puszczamy si� galopem w pl�tanin pustawych uliczek w s�siedztwie ulicy Bednarzy.

Przeskakujemy jakie� beczki i dwuko�owy w�z opar ty o �cian�, zagl�damy w zau�ki. Si�gam pod kurt� i po prawiam n�. S�ycha� jakie� odleg�e wrzaski, tupot, ale nic wi�cej. Dra�ni�ca melodia zanik�a.

A potem nagle ponownie zastygam z uniesion� r�k�, bo zn�w s�ysz�.

I rozpoznaj� bez �adnych w�tpliwo�ci, z uczuciem, jakby moje serce wybuch�o. �Nakarmi� kruki�. Carlos Saura. Ballada z filmu. Stara hiszpa�ska piosenka. Ponadstuletnia, ale o �yciu d�u�szym ni� sam film, nagrywana wielokrotnie w przer�nych wersjach, nawet ca�kiem niedawno.

Piosenka.

Z Ziemi.

Znowu zrywam si� do biegu, moi ludzie za mn�. Wypadamy na obwodow� ulic� ci�gn�c� si� wok� muru zaporowego, zupe�nie pust�. Okna s� tu ciemne i martwe, tylko gdzie� z oddali dobiega g�os �piewaj�cy wyra�nie po hiszpa�sku. W k�ko to samo.

A potem tupot, trzask i krzyk.

I piosenka dobiegaj�ca z mrocznego zau�ka.

Wchodzimy tam w szyku � ja przodem, Warfnir i Grunaldi po bokach, Spalle i Sylfana z ty�u jako ubezpieczenie.

S�ysz�, jak dobywaj� z cichym zgrzytem mieczy, a ja mam tylko n� pod pach�. Mam trzy miecze, w tym m�j doskona�y Nordland, ale do miasta nie zabra�em �adnego. Lodowy Ogr�d uchodzi� za bezpieczne miejsce.

Zau�ek ko�czy si� �lepo niewielkim, kanciastym podw�rkiem w kwadracie gotyckich mur�w. Widz� pokraczne plecy czterech zmutowanych Odrzuconych Przez Drzewo. Jeden z nich ma z�o�one anielskie skrzyd�a, drugi zad i nogi jelenia, trzeci zwija si� niemrawo na ziemi, zaciskaj�c d�onie na w�asnej szyi, krew tryska mu spomi�dzy palc�w.

A pod �cian� dostrzegam ch�opaka poni�ej dwudziestki, niew�tpliwie miejscowy, chudy i �ylasty, o poci�g�ej twarzy i jaskraworudych w�osach, ubrany w podniszczone spodnie i kr�tk� kurt�, jakby lekko chi�skie z wygl�du, trzyma dwumetrowy kij, mo�e lask� podr�n�. Stoi pochylony, na szeroko rozstawionych nogach. Pod jego stopami le�y jaki� kask, podobny do he�mu tropikalnego. Ch�opak stoi nieruchomo i czeka na jaki� ruch tamtych.

I �piewa po hiszpa�sku.

Trwa to wszystko u�amek sekundy, kiedy lustruj� sytuacj� i wzywam Cyfral, kt�ra pojawia si� w rozb�ysku t�czowych iskier, irytuj�co kiczowata jak zawsze.

Odrzuceni us�yszeli ich kroki, odwr�cili si� momenta� nie, patrz�c gro�nie spod zniekszta�conych �b�w i wa cz�c. Drakkainen uni�s� pojednawczo r�ce, Warfnir i Grunaldi podeszli bli�ej jego bok�w. Spalle i Sylfana odwr�cili si� do wylotu uliczki z wyci�gni�tymi mieczami.

��Tylu was potrzeba przeciwko jednemu ch�opakowi, Bracia Drzewa? Zostawcie dzieciaka.

��Nie s�u�ymy Drzewu � odpar� jeleniowaty mutant. � To nie wasza sprawa. Chyba �e spieszno wam zgin��.

Impas nie trwa� nawet sekundy. Po prostu wszystko ruszy�o, jakby kto� zwolni� stop-klatk�.

Anio� roz�o�y� skrzyd�a, zas�aniaj�c widok, i run�� na Drakkainena, wystawiaj�c przed siebie paskudne, zakrzywione ostrze podobne do egipskiego sierpa bojowego, dwaj inni skoczyli na Warfnira i Grunaldiego, szcz�kn�y miecze, ch�opak machn�� ze �wistem swoim kijem, na ko�cu pojawi�o si� w�skie ostrze. Drakkainen wywin�� si� obrotem w prawo, puszczaj�c sierp wzd�u� swojego ramienia, przechwyci� nadgarstek anio�a i obr�ci� si� nagle w drug� stron�, zak�adaj�c mutantowi kotegaeshi. Stw�r fikn�� w powietrzu koz�a i gruchn�� o bruk, Drakkainen ci�� go zdobytym sierpem i przeskoczy� w stron� drugiego, o twarzy pokrytej kolcami. Grunaldi odbi� szybkie ci�cie na gard�o, ale tak silne, �e rzuci�o go o �cian�.

Vuko przerzuci� sierp do drugiej r�ki, wyj�� n� i cisn�� w przeciwnika Ostatniego S�owa, po czym uchyli� si� przed szerokim ci�ciem kolczastego, ci�� go w �ci�gno Achillesa, zwalaj�c na ziemi�, i w przelocie rozpru� mu bok klatki piersiowej. Warfnir przebi� na wylot swojego przeciwnika, odepchn�� go kopniakiem, uwalniaj�c ostrze, po czym przer�ba� mu uko�nie szyj� i skoczy� na tego, z kt�rym wci�� boryka� si� Grunaldi.

Anio� tymczasem podkurczy� nogi i wsta�, pomagaj�c sobie skrzyd�ami; powalony przez Warfnira r�wnie� zebra� si� w sobie i d�wign�� do pionu, chwytaj�c si� �ciany; kolczasty zacz�� si� gramoli�, ignoruj�c rozr�bane �ebra, szerok� ran� w boku, z kt�rej stercza�y strz�py p�uca, i bezw�adn� stop�.

��Nie jest dobrze � oznajmi� Vuko. � Poka� mi pie�ni.

��Nic nie ma � wyj�ka�a Cyfral przera�ona. � Oni to maj� w sobie! Zamkni�te w organizmie.

��Zamkni�te, co? Przeskanuj mi t� juch�!

��Jest! � pisn�a. � Nawet ca�kiem sporo.Drakkainen odwr�ci� si� i odchyli� do ty�u, unikaj�c sko�nego ci�cia, po czym kopni�ciem z�ama� kolczastemu kolano i ci�� w nadgarstek po �ci�gnach. A potem odrzuci� sierp, przykl�kn�� i obiema d�o�mi zagarn�� paruj�c� krew z ka�u�y oraz �nieg zmieniony w rud� brej�.

��Perkele lamitaa! � wrzasn�� i wyrzuci� r�ce w stron� przeciwnika, maj�c przed oczami cz�steczki wody, p�kaj�ce wi�zania i wysoce reaktywne b��kitne atomy wodoru, ��cz�ce si� w cz�steczki, w otoczeniu gazowego tlenu na�adowanego energi�.

B�ysn�o, kolczasty run�� na wznak z p�on�c� twarz�, z jego rany w boku zion�� ogie�. Drakkainen odwr�ci� si� do pozosta�ych, a w ka�dej d�oni mia� ta�cz�cy, trzaskaj�cy p�omie�.

��No dalej, pokrako � powiedzia�. � Make my day, punki.

Hukn�o. Z jego d�oni trysn�y strugi ognia. Jeden z Odrzuconych zmieni� si� w pochodni�, miotaj�c si� po bruku i p�on�c, anio� przetoczy� si� po �cianie, wydaj�c z siebie przera�liwy pisk i usi�uj�c zgasi� po�og� tryskaj�c� z jego rany jak z dyszy silnika rakietowego. Bez skutku. Ka�da kropla jego krwi natychmiast wybucha�a jak gazolina i zapala�a nast�pne.

Jeleniowaty wystartowa� w stron� wylotu uliczki jak bolid. Warfnir i Grunaldi r�wnocze�nie ust�pili mu z drogi i ci�li po nogach, a nast�pnie nadal r�wnocze�nie przebili klatk� piersiow� i chwyciwszy za rogi, przywlekli Drakkainenowi i cisn�li u jego st�p. Pochyli� si� i zagarn�� wi�cej �niegu z krwi�.

���ryj to! Kusipaa!

A potem odwr�ci� si�, ci�ko dysz�c, i spojrza� na ch�opaka, kt�ry nie odk�ada� swojego kija, tylko patrzy� na nich z szeroko otwartymi oczami.

Vuko strzepn�� b��kitne p�omyki z palc�w, wytar� d�onie czystym �niegiem i odzyska� sw�j n�.

���piewa�e�, ch�opcze. Hablas espa�ol, muchacho? M�odzieniec zmarszczy� brwi, ale nic nie powiedzia�

ani nie opu�ci� kija, kt�ry trzyma� obur�cz, swobodnie, samymi kciukami, z ostrzem schowanym do ty�u pod pach�. Przeskakiwa� po nich wzrokiem, patrz�c mniej wi�cej w po�owie sylwetki.

��Sk�d znasz t� piosenk�? � zapyta� Vuko. A potem, wysiliwszy pami�� i umys�, zapyta� raz jeszcze topornym amitrajskim.

��To modlitwa odp�dzaj�ca demony i usypiaj�ca Bolesn� Pani�. By�e� mo�e w jej dolinie? � odpowiedzia� ch�opak w tym samym j�zyku.

���le m�wi� amitrajski � wyduka� bardzo wyra�nie Drakkainen. � Umiesz mowie �eglarzy? Sk�d znasz piosenka? Okropnie wa�ne.

M�odzieniec wyprostowa� si� nieco i uni�s� w��czni�, bardzo powoli opar� j� pionowo na bruku i powt�rzy� to samo w j�zyku Wybrze�a �agli.

��Nie wiedzia�em, �e tak kochasz muzyk� � wysapa� Grunaldi, po czym zdj�� swoj� sk�rzan� czapeczk� i otar� spocone czo�o.

��Ch�opcze, kim jest ta Bolesna Pani? Widzia�e� j�? Skin�� g�ow�.

��Raz widzia�em. Co masz z ni� wsp�lnego? Te� jeste� Pie�niarzem? Spali�e� Odrzuconych Przez Drzewo.

��Przyby�em zabra� j� do domu. J� i kilku innych.

��Zabra� do domu? Gdzie?

��Daleko � odpar� Drakkainen, nie wiedzie� czego z przekonaniem, �e dzieje si� co� niebywale donios�ego. � Do kraju, kt�ry jest bardzo daleko st�d. Tam, sk�d pochodz�. Wiesz, gdzie ona jest? Potrafi�by� mnie tam zaprowadzi�?

Ch�opak wypu�ci� kij, a potem osun�� si� po �cianie i zamar� tak w kucki.

��Spad�e� razem z gwiazd�? � zapyta� z wysi�kiem. � Z ognist� gwiazd� lec�c� z nieba pod koniec lata w zesz�ym roku? Na wybrze�e?

Drakkainen prze�kn�� �lin�.

��Tak. Spad�em z gwiazd�. Dlaczego p�aczesz?

��Przeby�em bardzo dalek� drog�, �eby si� z tob� spotka� � rzuci� g�ucho ch�opak. � Wielu zgin�o, �ebym tu dotar�. Jestem Nosicielem Losu i my�l�, �e mam ci wiele do powiedzenia. Zale�y od tego los nieprzeliczonej ilo�ci ludzi. Tak, wiem, jak trafi� do jej doliny, i zaprowadz� ci� tam, ale najpierw musisz wys�ucha� wszystkiego, co chc� powiedzie�, a to mo�e by� d�uga historia.

��My�l�, �e mamy troch� czasu � rzek� Drakkainen ostro�nie. � Chod� z nami. Musisz wyk�pa� si�, zje�� co� i och�on��. Tam, gdzie mieszkamy, jest bezpiecznie, a ty zamieszkasz tam razem z nami.

��Kto to jest? � zapyta�a Sylfana.

��Nie wiem. Ale zdaje si�, �e to, co wie ten ch�opak, to s� najwa�niejsze na �wiecie wie�ci. Idzie z nami i nawet w�os nie mo�e mu spa�� z g�owy, cho�by rzucili si� na nas wszyscy ob��ka�cy w Kawernach.

��D�ugo tu mieszkam � odpowiedzia� ch�opak i podni�s� z ziemi sw�j kask. � I umiem przej�� przez t� dzielnic�. Nie trzeba si� o mnie martwi�. Nazywam si� Filar, syn Oszczepnika. Tu m�wi� na mnie Fyalar Kamienny Ogie�.

��Trzeba. Jeste� cenny � odpar� Drakkainen twardo.

��Tam, gdzie mieszkam, mam swoje rzeczy. Chc� je zabra�, potem ch�tnie p�jd� z wami.

Weszli razem z nim do kamieniczki, gdzie w do�� du�ej, o�wietlonej gazowymi lampami sali podzielonej przepierzeniami na mniejsze klitki Filar znalaz� swoj�, z plecion� mat� na pod�odze i ni to koszem, ni to plecakiem stoj�cym obok. Patrzyli w milczeniu, kiedy si� pakowa� metodycznymi, oszcz�dnymi ruchami, tylko Sylfana pomog�a mu, zwijaj�c mat� i zdejmuj�c susz�ce si� na sznurze ubranie. Ostatni� rzecz�, kt�r� spakowa�, by�a �elazna kula wielko�ci du�ej �liwki. Zawin�� j� pieczo�owicie i u�o�y� na wierzchu pod pokryw�.

Ch�opak doskonale wie, co to jest wanna, kurki te� nie sprawiaj� mu trudno�ci. Spalle idzie na d�, do miejsca, kt�re doprawdy trudno nazwa� inaczej ni� �recepcja�, i zamawia kolacj�. Przynosz� po p�godzinie, ale Filar nadal siedzi w �azience i s�ycha� stamt�d plusk wody, zdaje si�, �e w Kawernach nie mia� cz�sto dost�pu do takich luksus�w. Mo�e nale�y te� doda�, �e ledwo uszed� z �yciem, a takie do�wiadczenie z jakich� przyczyn pozostawia cz�owieka zm�czonym.

W ko�cu wychodzi, przebrany w zniszczon�, lecz czyst� odzie�, i siada przy stole, przynosz�c w�asne sztu�ce. Ludzie Ognia u�ywaj� jedynie no�y, a jedz� zwykle palcami, chyba �e maj� do czynienia z zup�, wtedy si�gaj� po �y�ki. Filar za� ma specjalny no�yk z rozdwojonym ko�cem, kt�rego u�ywa z wielk� wpraw� jak widelca, oraz co� w rodzaju szerokiej pesety, kt�r� pos�uguje si� jak pa�eczkami. Siedzimy wok� sto�u, ja przepycham jakie� k�sy przez �ci�ni�te gard�o i mam ochot� potrz�sn�� ch�opakiem i wydusi� wszystko, co jest potrzebne, ale przecie� obieca�em wys�ucha� opowie�ci. W tym �wiecie opowie�� to rzecz �wi�ta. Film, teatr i ksi��ka naraz. U nas historie nie budz� ju� takiej ekscytacji. Jeste�my nimi przesi�kni�ci, przekarmieni i uodpornieni. Oddychamy nimi i m�wimy.

Czekam zatem. Uk�ad to uk�ad. W hotelu Fjollsfinna gotuj� jednak du�o lepiej ni� w tawernach.

Moi ludzie obserwuj� operacje Filara ze sztu�cami jak wyst�p iluzjonisty, Sylfana nagle przypomina sobie, �e jest siostr� styrsmana, trzyma wi�c mi�so koniuszkami palc�w, zaczyna zamyka� usta podczas �ucia, a do tego dyskretnie wyciera zat�uszczone d�onie w sukni�. Pe�en Wersal.

Dla zabicia czasu opowiadamy mu pokr�tce, kim jeste�my i co zamierzamy zrobi�. S�ucha uwa�nie i kiwa czasem g�ow�. Wydaje si� przedziwnie powa�ny jak na sw�j wiek, ma te� wiele drobnych blizn i my�l�, �e przeszed� niejedno. Jest w nim co� szczeg�lnego. To nie jest zwyk�y m�odzik.

Filar ociera w ko�cu usta serwetk�, prostuje si� przy stole, a potem si�ga za pazuch� i wyjmuje ma�� fajk� z g��wk� z jakiego� zielonkawego kamienia oraz p�askim ustnikiem, podobn� do miniatury india�skiego kalumetu. Kamieniej� z wra�enia, patrz�c, jak wyjmuje jeszcze woreczek z mi�kkiej sk�ry i rozsznurowuje.

Wyci�gam swojego dublina i k�ad� na stole. Ch�opak unosi lekko brwi i pyta, czy chc� jego bakhunu, a ja mam ochot� serdecznie go u�ciska� i rozumiem, �e zetkn�o nas przeznaczenie.

W�cham, rozcieram w palcach. Li�cie s� szeroko ci�te i jasne. Pachn� troch� jak burley, ale s� w tym i s�odkie nuty arabskich tytoni do sziszy oraz jaki� korzenny, lepki dodatek. Zapalam bardzo ostro�nie odrobin� i na ustach pojawia mi si� u�miech. To nie jest dok�adnie tyto�, pewnie, �e nie, ale co� bardzo podobnego. Wystarczaj�co podobnego, �ebym wiedzia�, �e ta planeta nadaje si� do zamieszkania.

Przynosz� ch�opakowi p�on�c� drzazg�, kt�r� odpalam w kominku. Filar opada na oparcie krzes�a, pyka przez chwil�, wodz�c po nas oczami, a potem zaczyna m�wi�.

Trwa to do p�nej nocy, kiedy zmuszamy si�, �eby po�o�y� si� spa�, a zaraz po �niadaniu ch�opak kontynuuje opowie��. M�wi sk�adnie, starannie buduje zdania, wi�c staram si� nie przerywa� i nie zadawa� pyta�, przynajmniej dop�ki nie sko�czy. Cz�sto brakuje mu s��w w j�zyku Wybrze�a, przechodzi wtedy na amitrajski, musz� pomaga� i t�umaczy�, i trwa to d�ugo, ale za to okazuje si�, �e moja pami�� zaczyna si� odblokowywa� i przypominam sobie coraz wi�cej s��w.

Kiedy ko�czy na tym, jak wsiada na ��d�, kt�ra mia�a wysadzi� go u uj�cia, tymczasem niezbyt brutalnie, ale jednak przemoc� powioz�a prosto do Lodowego Ogrodu, nie mog� usiedzie� w miejscu.Wszyscy id� odespa� sesj�, a ja siedz� przy stole i my�l�. Mam bardzo du�o do przemy�lenia. Sytuacja, kt�ra moim zdaniem do wczoraj by�a po prostu skomplikowana, teraz zmieni�a si� w piekieln� chi�sk� �amig��wk�. Teraz to konkurs rock and rolla na polu minowym. My�l� te� o tym przedziwnym dzieciaku, kt�ry przez niespe�na dwa lata zd��y� by� cesarzem � w�adc� �wiata, dow�dc�, w��cz�g�, niewolnikiem, robotnikiem portowym, kap�anem, szpiegiem, cz�onkiem eskorty karawany i B�g wie czym jeszcze. Kt�ry pos�ugiwa� si� pi�cioma imionami, dziesi�tki razy pr�bowano go zabi� na najr�niejsze sposoby, stawa� przeciwko potworom, Czyni�cym, zab�jcom, wojownikom i wci�� �yje. A do tego jest prawowitym nast�pc� tronu cesarskiego, co tak�e mo�e mie� znaczenie.

Kanarek znajduje Fjollsfinna w szklarni. Pod kryszta�owym dachem ci�gn� si� rz�dy jakich� sadzonek, kr�l siedzi przy bazaltowym stole i ogl�da z niesmakiem male�k� fioletow� bulw�, kt�r� trzyma w drewnianych szczypcach. Normalnie zainteresowa�oby mnie, co robi, ale jednak nie dzisiaj. Zn�w zacz�� zapuszcza� siw� brod�, kt�ra zmienia go w jakiego� surrealistycznego kr�la Leara.

��Freihoff� jest w Amitraju � powiadam bez ogr�dek. � Przej�a w�adz� nad najwi�kszym imperium na kontynencie i prowadzi tam eksperymenty spo�eczne na skal� globaln�. Mamy przeciw sobie r�wnie� co� w rodzaju imperium Mongo��w albo cesarstwa chi�skiego, kt�re stawia �wiat na g�owie, a nie tylko van Dykena. Zlokalizowa�em te� Passionari� Callo. Jest stosunkowo niedaleko, w g�rach na po�udnie od Pustkowi Trwogi, tylko �e zwariowa�a. Pogr��y�a si� w czym� w rodzaju magicznej katatonii i kontroluje ca�� dolin�. Uk�ad si� si� troszeczk� zmienia, profesorze Fjollsfinn, i co by� nie m�wi�, obaj mamy problem.

��Amitraj jest za daleko � odpowiada troch� niepewnie. � Nie mog� tu dotrze�.

��Twoi koledzy nie przejmuj� si� takimi bzdurami jak to, co jest mo�liwe albo sensowne. S� bogami, nieprawda�? Problem nie w tym, co zrobi�, ale w tym, czego b�d� pr�bowa�. A jak ci si� zdaje, czego? W tej sytuacji konfrontacja pomi�dzy tymi dwojgiem jest nieunikniona. Dwie pozosta�e si�y: Callo, kt�ra zosta�a depresyjn� bogini� w �pi�czce, oraz my w tym twoim bazaltowym Disneylandzie, stanowimy element gry. Czym�, co oboje b�d� pr�bowali po�kn��. Chodzi o zasoby pie�ni bog�w. Co�, przy czym wzbogacony uran jest wart tyle, ile owocowe �elki.

��Chwileczk� Sk�d ty to wszystko�

��Jestem zawodowcem. I mam swoje sposoby. Wiem znacznie wi�cej, ni� ci si� wydaje. Mi�dzy innymi to, �e masz ju� szpieg�w obojga w mie�cie. Wydaje si�, �e siedz� g��wnie w Kawernach, ale to poz�r. To nie s� ludzie, kt�rzy przestrasz� si� smok�w nad bram� albo pie�ni bog�w. Ju� podburzaj� twoich mutant�w i jak dobrze p�jdzie, b�dziesz mia� bunt. Co zrobisz? Po�lesz wojsko, �eby uspokoi�o Kawerny? Tu� przed wojn�? Koncepcja biernego siedzenia w twierdzy wydaje mi si� obecnie mocno w�tpliwa.

��Mutanci maj� u mnie azyl. Nikt ich nie niewoli ani nie zabija. Nigdzie na �wiecie nie maj� tyle swobody. Usi�uj� opracowa� lekarstwo, kt�re odwr�ci proces. Dlaczego mieliby�

��Przesta� ju� gra�, profesorze. Znam ju� tw�j archetyp. Nie m�wi� o tych nieszcz�nikach, kt�rzy tu trafili przypadkiem, ale o ofiarach twoich w�asnych eksperyment�w. Jeste� marnym strategiem i nie mam tu na my�li twoich umiej�tno�ci szachowych, bo celowo przegrywasz, �ebym zacz�� ci� lekcewa�y�. A ja nie mam zamiaru. I te� �aden ze mnie polityk. Dlatego nie da si� mnie wci�gn�� w �adne intrygi, bo jestem urz�dzeniem bojowym. Prostym jak cep. Powiedzmy, �e mo�esz chcie� mnie kontrolowa�. Szanta�em, si��, mo�esz pr�bowa� wzi�� moich ludzi na zak�adnik�w, tylko po co? Zapewniam, �e to si� mo�e nie uda�, za to bardzo drogo kosztowa�. Bo wchodzimy tu na moj� dzia�k�. W mroczn� dziedzin� praktyki operacyjnej. Masz pot�nych wrog�w, kt�rzy s� te� moimi wrogami, wi�c przesta� kombinowa�. Jestem tutaj, �eby posprz�ta� ca�y ten ba�agan. Mam zostawi� ten �wiat w miar� mo�liwo�ci takim, jaki by� przed waszym przybyciem. Proponuj� ci sojusz.

���wietnie, ale obawiam si�, �e niewiele mo�esz zrobi�. Zaatakujesz Amitraj?

��Mam ich usun�� z tego �wiata. Dos�ownie. Albo wsadzi� do promu i odes�a� na Ziemi�, albo zlikwidowa�. Zabi�. Pogrzeba� na bagnach. Nie przyjecha�em toczy� wojen ani prowadzi� polityki. Dlatego chc� twoich asasyn�w, bo nie masz poj�cia, co z nimi robi�.

��Co takiego?

��Twoja bajka. Tw�j jungowski archetyp. Wcale nie �J�dro ciemno�ci�, tylko Harun al Rashid. �Starzec z G�r�.

Co tak patrzysz? Przecie� to oczywiste. Zamek, a w nim m�drzec, kt�ry ma niewielk� armi�, ale za to fanatycznie mu oddanych nadludzi. Potencjalnych skrytob�jc�w. Takich, kt�rzy zlikwiduj� wodza i uniemo�liwi� bitw�, zamiast j� toczy�. Ludzi, kt�rym ich mistrz pokaza� naocznie raj, do kt�rego zmierzaj�. Znajome? Al Rashid pos�ugiwa� si� haszyszem i dekoracjami, ty masz pie�ni bog�w i Lodowy Ogr�d, co jest jeszcze lepsze. Nie podoba mi si� to, ale rozumiem. Przynajmniej z technicznego punktu widzenia pomys� jest niez�y. Mia�e� na ko�cu j�zyka: �Co mi po takim sojuszu?�, wi�c pozw�l, �e ci wyt�umacz�. Jeste� naukowcem. Ksenoetnologiem. I jeszcze historykiem por�wnawczym, o ile pami�tam, st�d te wodzowskie zap�dy. Ale ja jestem agentem operacyjnym. Nie wykorzystasz tych twoich asasyn�w, bo nie masz poj�cia o praktyce polowej. Nawet nie wiesz, czego ich nauczy�. Same mutacje podnosz�ce potencjalne mo�liwo�ci nie wystarcz�. Nie sztuka wyku� miecz. �eby mie� z niego po�ytek, potrzebna jest jeszcze umiej�tno�� szermierki i to ci w�a�nie oferuj�. Szermierk�. Praktyk� wywiadu, sabota�u, skrytob�jstwa. Przeciwko twoim �miertelnym wrogom. Oferuj� ci te� mo�liwo�� ewakuacji. Im nie. Jeste� uczonym, co ci po badaniach, kt�rych nigdy nikomu nie poka�esz? Zanim sobie z nimi poradzimy, mo�esz kontynuowa� badania, a kiedy wr�cisz, b�dziesz mia� materia�, jakiego �wiat dot�d nie widzia�. I b�dziesz jedyny na Ziemi, skoro program jest zawieszony. Jedyny ekspert od pozaziemskiej kultury. �e b�dziesz mia� troch� dziwn� czaszk�? To ci tylko doda wiarygodno�ci i popularno�ci. Mog�o by� gorzej, nawet ci z t� makiet�do twarzy. Przemy�l to. I nic nie wyjdzie z jakichkolwiek twoich plan�w, je�li tych dwoje przyjemniaczk�w i naprawiaczy �wiata rozedrze ci� na strz�py.

��Co proponujesz? Co mo�na w og�le zrobi�?

��Wed�ug moich �r�de� van Dyken namierza dolin� Passionarii i jest na tropie. Musimy j� ewakuowa�, zanim on j� dopadnie. Zwin�� Pani� Bolesn�, jak si� da, zabra� stamt�d czynnik �M� i przywie�� tutaj. I to natychmiast.

��Jak? Jest zima.

��Nie planujemy wojny, tylko niewielk� chirurgiczn� operacj�. Wysil m�zg i u�yj magii. Mam ju� pewne pomys�y. B�dziemy musieli przygotowa� par� rzeczy, a realizacj� ju� ja si� zajm�. B�dziesz musia� stworzy� du�o rze�b z lodu o r�nych w�a�ciwo�ciach. I jeszcze jedno. Nie dr�cz Tweetyego, nic nie wie.

��Kogo?

��Tego magicznego kanarka. Nic nie nagra�. Trzymam go w odleg�ej �azience, przy p�yn�cej wodzie, za zamkni�tymi i wyg�uszonymi drzwiami, a kiedy zbieram informacje na mie�cie, te� nie korzystam z jego us�ug, lata przy mnie, tylko kiedy szukam ciebie. Do rzeczy. Passionaria Callo to obecnie bezpa�ska bomba, kt�ra tkwi w swojej dolinie i czeka, a� kto� j� sobie przyw�aszczy. Je�li zrobi to van Dyken, mo�emy zacz�� si� �egna�. Dociera to do ciebie?

��Dociera. Przesta� mnie �aja�. Nie kr�c�, tylko jestem zaskoczony. Powiedz, co mam robi�, to si� tym zajm�. Podobno to ty jeste� od praktyki. Ja nie wiem nawet, od czego zacz��.

��Dobra. � Siadam po drugiej stronie sto�u i opieram si� wygodnie, po czym wyjmuj� fajk�. � Dawaj papier i co� do pisania. Punkt pierwszy: jak d�ugo powstawa� lodowy drakkar?

��Szybko. W kilka dni. Problem polega na wymy�leniu koncepcji i stworzeniu, powiedzmy, zakl�cia. Ale to ju� mam. Pracowa�em nad nim miesi�cami metod� pr�b i b��d�w, lecz jest gotowe. Mo�emy mie� taki drakkar na pojutrze. Tylko �e zatoki i wszystkie rzeki zamarz�y. Staniesz pi�� mil od wybrze�a i co? Na piechot�? Nie stworz� ci samochodu. Pie�� Ludzi nie pozwoli.

��Zaraz. Po kolei, na wszystko s� sposoby. Da si� go zmodyfikowa�?

��To potrwa d�u�ej, bo trzeba b�dzie popracowa� nad programem. Modyfikacja nie mo�e naruszy� Pie�ni Ludzi, trzeba j� oszuka�, obej�� zabezpieczenia.

��Dobra, wr�cimy do tego. Czy istnieje jaki� spos�b neutralizacji magii?

��Mo�na przechwyci� czynnik �M� in statu nascendi, ale gorzej z gotowymi produktami. Wszystko zale�y od tego, czy s� stabilne.

��To ju� sam wiem. Chodzi mi raczej o mo�liwo�� ekranowania. Trzeba tu przywie�� Passionari�, a potem jako� przechowywa�. Nie mo�e rozwali� nam twierdzy albo zmieni� jej w ob��kane przedszkole integracyjne, kiedy tylko jej odbije. Obsesyjnie boi si� ka�dej formy agresji, dr�cz� j� koszmary i jest straumatyzowana jak diabli, a przy tym pot�na.

Norweg przygryza doln� warg� pod swoj� nieruchom�, naje�on� basztami �lep� mask�. Ci�ko rozmawia� z kim�, kto za ca�� mimik� ma tylko ruchy ust i szcz�ki.

��Chyba da si� zrobi�. Mo�na przygotowa� stabiln� komnat�, zupe�nie steryln� magicznie. Zu�yje to, co ma w sobie, ewentualnie to, co namno�y, ale nie przekszta�ci samej komnaty ani nie zdob�dzie wi�cej czynnika. Je�li b�dzie komfortowo i znajomo, to mo�e si� uspokoi. Komnat� mo�emy ucharakteryzowa� na porz�dny ziemski szpital.

��Potrzebuj� te� czego� w rodzaju przeno�nej kapsu�y albo kontenera. Czego�, co pozwoli j� bezpiecznie zamkn�� i przewie��. Z systemem podtrzymywania �ycia. Musi by� wygodne i kojarzy� si� z bezpiecze�stwem. Dalej, potrzebuj� przyzwoitych map. Masz tu jakie� mapy?

��Zaraz, pr�buj� to zanotowa�, ju� si� gubi�.

��Zacznij lepiej my�le� i notowa� szybko. Na t� faz� mamy tylko kilka dni. Dalej, potrzebuj� ludzi. Pewnych i wiernych. Moralnie przepe�nia mnie g��bokie obrzydzenie, ale trudno, zaprezentuj mi tych swoich asasyn�w. Szczeg�lnie nie podoba mi si�, �e nazywaj� si� Bra�mi Drzewa. Paskudna nazwa. Bardzo �le si� kojarzy. Co to za drzewo?

��Och, po prostu archetypiczny symbol miasta. Taki genius loci. Drzewo to korzenie, trwa�o��, to o� �wiata wed�ug konotacji szama�skich i wyrazisty symbol graficzny. Sk�d mia�em wiedzie�, �e nie lubisz drzew?

��Co znaczy: �nie lubi�? Sam jestem drzewem w pewnym sensie. Do roboty.

Wyp�ywamy pod os�on� nocy. Tajnym wyj�ciem z umieszczonego wewn�trz g�ry doku. Matowy jak cie� okr�t cicho i majestatycznie wy�lizguje si� z wn�trza twierdzy, przep�ywa przez pusty awanport, a kiedy zapory spadaj� do wody, mija g��wki portu i wychodzi w po�yskliwe czarne morze. Drakkar straci� sw�j charakter i przesta� by� drakkarem, teraz jest to zabudowany, wrzecionowaty obiekt, przywodz�cy na my�l �lizgacz albo ��d� podwodn�. Nadal ma maszt, stew� z g�ow� smoka i par� �redniowiecznych element�w, w��cznie z tarczami zawieszonymi na burtach i szczerb� na relingu, zupe�nie zb�dnych, ale bez nich nie chcia� dzia�a� i ton��. Nosi minimum tego, co jest wymagane w Pie�ni Ludzi, �eby w og�le p�ywa�. Wi�c p�ywa. Jak ��d� podwodna w po�piechu przebrana na karnawa�.

Mamy bardzo dobr� pogod� jak na t� por� roku. Morze jest wzburzone, ale dziki sztorm na razie nam nie grozi, tyle �e trzyma mr�z. Stoimy na pok�adzie tylko tak d�ugo, a� �wiat�a Lodowego Ogrodu znikaj� w mroku, i schodzimy pod pok�ad.

Do mesy znajomej a� do obrzydzenia, w zielonkawe �wiat�o piekielnych muren wij�cych si� w przezroczystych �cianach i do lodowych walc�w tl�cych si� w piecu.

Smok kieruje g�ow� tam, gdzie steruje go zaprogramowany kurs, jakby ci�gn�� okr�t za sob�. Drakkar sunie na Wyspy Ostrogowe, prowadzony instynktem niewielkiego ptaszka zakl�tego w lodowej kuli i zawieszonego w roztworze, kt�ry trzyma go przy �yciu. Ptak, jaskrawy jak papuga, ale poza tym podobny do lelka, trwa w hipnotycznym �nie o wio�nie i podr�y na po�udnie. Z kolei p�aska ryba drzemi�ca w innym tanku na dnie �adowni pilnuje ska�, raf i labiryntu Wysp Ostrogowych i ci�gnie do uj�cia na tar�o.

Skomplikowane, ale dzia�a.

Na razie.

Jest jeszcze sterowanie bezpo�rednie � lodowy fotel, z kt�rego mog� korzysta� tylko ja, oraz uproszczone sterowanie r�czne, kt�rym ma si� w razie czego opiekowa� za�oga Fjollsfinna.

Woda popychana pie�ni� bog�w op�ywa kil i dno okr�tu i nap�dza go, wykorzystuj�c napi�cie powierzchniowe oraz fale drobnych zmarszczek przebiegaj�ce po kad�ubie tak jak po ciele delfina. Mamy jeszcze dwie strugowodne dysze wzd�u� burt, ale s� przewidziane jako nap�d awaryjny, bo �r� mn�stwo pie�ni bog�w.

Wiatr wieje z p�nocnego zachodu, bardzo dobry kierunek, wi�c ustawiamy p�aty no�ne wygl�daj�ce z daleka jak �agle i zmniejszamy magiczny nap�d do minimum, a i tak okr�t robi pi�tna�cie w�z��w i sunie baksztagiem w niewielkim przechyle, tn�c czarne nocne fale.

Mamy dwie arkabalisty miotaj�ce oszczepy z �adunkami smoczej oliwy i obrotowy miotacz ognia. By�y nawet na greckich trierach, zdarzaj� si� i tutaj.

To chyba najpot�niejszy okr�t, jaki p�ywa� kiedykolwiek po tych wodach. Do czasu, a� zauwa�y go Pie�� Ludzi i jednak uzna za anachronizm.

Ale na razie p�yniemy.

Na po�udnie. Do Pustkowi Trwogi.

Za�oga nie chce si� z�y�. Trzynastu asasyn�w Fjollsfinna trzyma si� na uboczu, moi ludzie wraz z m�odym w swojej grupce. Czeka mnie koszmar integrowania zespo�u.

Na pocz�tek og�aszam, �e nikt z nas nie mo�e nosi� ani znak�w Ludzi Ognia, ani symbolu Lodowego Drzewa. T�umacz�, �e misja jest tajna. Nikt nie mo�e wiedzie�, kim jeste�my i sk�d przybywamy. Mamy w�asne stroje � anoraki i portki z podobnym do foczego wodoodpornym futrem, kolczugi i maskuj�ce bia�e kombinezony z czarnymi pr�gami. Wygl�damy identycznie, ale nadal stanowimy osobne obozy. Nie ma wyra�nych konflikt�w, tylko trzymaj�ce si� w swoim gronie dwa towarzystwa.

Si�gam do sprawdzonych metod i organizuj� szkoleniowe konkursy w mieszanych grupach, czuj�c si� jak hotelowy animator. Przychodzi mi do g�owy, �eby zorganizowa� aerobik w basenie, bingo i turniej rzutk�w, wi�c w ko�cu ostro�nie si�gam po gryfie mleko i to pomaga najbardziej.

Filar rozumie mapy. Mia� jakie� w pa�acu, pos�ugiwali si� te� strategicznymi makietami. W og�le ch�opak �apie wyj�tkowo szybko. Wyszkolili go lepiej, ni� sam by�by w stanie przyzna�.

��Wej�cie do jaskini jest gdzie� na tym zboczu, ale ca�kiem ma�e, to w�a�ciwie jak nora, a teraz wszystko b�dzie zasypane �niegiem � powiada.

��Damy rad�.

��Zawsze tak m�wisz. Podoba mi si� to, bo nie upadasz na duchu, ale tam b�dzie trudno. Bardzo trudno. Du�o pie�ni bog�w.

��Nie przyby�em tu upada� na duchu, tylko uleczy� tw�j �wiat.

��I to mnie martwi. Nikt nie umie uleczy� �wiata. Nie mo�esz naprawi� czego�, co jest bardziej skomplikowane od ciebie. Wszyscy tamci chc� leczy� ca�y �wiat, a robi� to, co wida�.

U�miecham si�.

��Ta naprawa b�dzie prosta jak amputacja. Nie mam leczy� wszystkiego, jedynie oczy�ci� wrz�d. A tego mo�na dokona�.

��Spalle m�wi, �e potrafisz widzie� w ciemno�ciach i w�szy� jak pies. I �e ruszasz si� szybciej, ni� wida� okiem.

��Kiedy� umia�em, ale okaleczy� mnie ten Czyni�cy, Aaken, i te umiej�tno�ci odesz�y. Cho� dalej umiem niejedno. Nauczy�em si� troch� czyni�.

��To niebezpieczne. M�j ojciec kara� �mierci� Czyni�cych. Zawsze sprowadzali nieszcz�cie.

��To co innego. Tw�j ojciec mia� racj�, bo prawdziwi Pie�niarze teraz niszcz� �wiat. Ja czyni� tylko troch�. Jakbym wzi�� do r�ki narz�dzie. Nie chc� udawa� boga. Boj� si� pie�ni bog�w i tego, co robi� z cz�owiekiem. Ka�dy z tamtych jest troch� szalony, nawet Fjollsfinn.

��A je�li nam si� uda, co z nim zrobisz?

��Te� zabior� go do domu.

��On nie chce wraca�. Kocha ten sw�j gr�d i nie b�dzie potrafi� z powrotem �y� w waszym kraju. Widz� to. Kiedy uzna, �e niebezpiecze�stwo min�o, przestanie by� sojusznikiem.

��Wiem, Filarze. Ale do tego jeszcze daleko.

�wit. Szary zimowy �wit, kiedy wszystko ma barw� brudnego p��tna, z drobnymi akcentami smolistej czerni. Stalowe niebo, o�owiana tafla morza i jasnoszary �nieg pokrywaj�cy zamarzni�ty firn lodu, si�gaj�cy w morze wielkim j�zorem o pi�� mil od uj�cia rzeki i utrzymuj�cy si� trzymilowym pasem wzd�u� ca�ego wybrze�a.

Jest pusto i zimno, tylko ptaki krzycz�, miotaj�c si� w porywach wiatru.

Okr�t pojawia si� jakby znik�d, najpierw jako s�abo widoczna plamka na horyzoncie, ciemnoszara na stalowej powierzchni morza, jak dziwna pojedyncza fala. Nie wida� �agli, tylko kreska masztu i przysadziste burty o dziwnym kszta�cie jakby pod�u�nego orzecha.

Nie ma �agli, a mimo to okr�t p�ynie, pojawia si� wysuni�ta do przodu stewa zako�czona rze�b� w kszta�cie kolczastego, wyszczerzonego smoczego �ba, ale �eb ko�ysze si� na boki i rozgl�da, �ypi�c w�skimi oczami, w kt�rych drzemie b��kitny acetylenowy p�omie�.

Okr�t nie zwalnia, p�ynie wprost na wa� lodu na brzegu kry ci�gn�cej si� po horyzont i ledwo widoczn� lini� brzegu, zatopion� w �niegu pod brudnobia�ym niebem. Uniesiony dzi�b tnie fale, a potem wbija si� w l�d, gruchoc�c go na wielok�tne p�yty, kt�re pi�trz� si� przy burtach, wstrz�s przenika z hukiem i �omotem ca�y kad�ub, w �rodku co� si� przewraca, odpada jedna z tarcz wisz�cych przy burtach, ale okr�t p�ynie dalej. Dzi�b unosi si� jeszcze bardziej, p�askie dno w�lizguje na powierzchni� lodu i mia�d�y go pod w�asnym ci�arem, za ruf� bulgoce i gotuje si� woda wyrzucana daleko do ty�u, smoczy okr�t sunie przed siebie, wygniataj�c w lodzie czarny pas pe�en ko�ysz�cej si� kry.

Brzeg jest pusty. Nikt nie p�ywa, �odzie wyci�gni�to na brzeg po pochylniach i zabezpieczono w szopach oraz drewnianych hangarach, zakonserwowano dziegciem i smo�owanymi p�achtami. Morze zamarz�o, rzeki stan�y. Wybrze�e nie jest nigdzie w zasi�gu wzroku zamieszkane, ale tam dalej, gdzie drzemi� jakie� przysypane �niegiem osady, ludzie siedz� w cha�upach, kul� si� przy ogniu i nas�uchuj� zawodzenia wiatru.Jest zima. Wszystko �pi i czeka na wiosn�.

Tylko dziwaczny statek z g�ow� smoka na stewie sunie, gruchoc�c l�d, coraz wolniej, a w ko�cu staje. Kad�ub wysuwa si� do po�owy na powierzchni� lodu, ale nie mo�e go ju� zmia�d�y�, wi�c cofa si� poma�u na pas czarnej wody i nieruchomieje.

Rozlega si� zgrzyt i kawa�ek burty opada, pokazuj�c prostok�tny otw�r, ze �rodka bucha para, pochylnia wyk�ada si� na zewn�trz i opiera o l�d.

Okr�t wypluwa z siebie ludzi. Sylwetki rozbiegaj� si� po lodzie, przykl�kaj�, wodz�c wok� grotami strza� na napi�tych �ukach i be�tami niewielkich arbalet. Sze�ciu.

Ledwo widocznych w bia�ych strojach, z mieczami na plecach, z g�owami skrytymi w kapturach.

Chwila ciszy, i zduszony okrzyk: �Czysto!�.

Zgrzyt, tupot, na pochylni pojawia si� wi�cej ludzi.

Teraz na �nieg zje�d�aj� jedna za drug� cztery du�e, pomalowane na bia�o sanie. S� solidne, zbudowane z najlepszego drewna i lekkich, wytrzyma�ych ko�ci morskich p�askud, o p�ozach wyklejonych pasami morskoniego futra, �liskiego i odpornego, uk�adaj�cego si� do ty�u i dzia�aj�cego jak smar, ale zapobiegaj�cego zsuwaniu si� sani ze zbocza.

Na pojazdy za�adowane s� owini�te w sk�r� tobo�ki, na jednych jedzie wielki ob�y pakunek nakryty p�acht� bia�ego materia�u.

Teraz z pochylni schodz� konie okryte bia�ymi czaprakami, przysadziste, ci�kie konie poci�gowe z wybrze�a i pi�� wierzchowc�w. Wszystkie podkute na cztery kopyta zimowymi podkowami, kt�re maj� zapobiega� �lizganiu si� na lodzie.

Sze�ciu strzelc�w ca�y czas lustruje okolic�, pozostali krz�taj� si� przy saniach, zaprz�gaj�c po dwa konie do ka�dego pojazdu i trocz�c luzem wierzchowce.

Wszystko odbywa si� w ciszy i po�piechu i nie trwa d�u�ej ni� dziesi�� minut.

Drakkainen odpi�� pas futra zas�aniaj�cy usta i odwr�ci� si� do szypra stoj�cego w otwartej pochylni.

��Oset, na morze. Sygna�?

��Czerwony dym w dzie�, niebieski ogie� w nocy. Je�li to b�dzie niemo�liwe, cztery zwyk�e ognie rz�dem co dziesi�� krok�w.

��Dobra. Boh.

��Znajd� drog�, Ulfie. Wszyscy znajd�cie, na chwa�� Ogrodu.

��Czekaj tydzie�, potem wracaj.

��Nigdy, styrsmanie. Jestem Bratem Drzewa. Nie cofam si�. B�d� czeka� na sygna�. Albo p�jd� po was.

Drakkainen westchn�� i zapi�� kaptur, po czym odwr�ci� si� do swoich.

��Zaczynamy ten por�bany kulig. Rzeka jest zamarzni�ta, doprowadzi nas do g�r. Nie goni� za bardzo, nie forsowa� koni. R�wne, szybkie tempo. Najpierw zobaczymy, jak to idzie, potem spr�bujemy lekkiego k�usa. Roz�adowa� kusze, bo pop�kaj�. W drog�. Ka�da za�oga do swoich sa�, biegiem!

��Rjokan-rol! � zawo�a� Spalle.

Drakkainen przewr�ci� oczami i wskoczy� na siod�o Jadrana. Przytuli� si� na chwil� do jego szyi, g�adz�c �eb, a potem wyjecha� na czo�o konwoju.

Sanie sun�y pewnie, z cichym chrz�stem �niegu, naturalnie bez �adnych dzwonk�w i brz�kade�. To tylko wygl�da�o jak kulig. Za ostatnimi saniami umocowany na lekkim orczyku, roz�o�ony p�asko kawa� futra zaciera� �lady.

L�d na brzegu morza wcale nie by� r�wny, a pe�en spi�trzonych p�yt zamarzni�tych w dziwaczne kszta�ty, drobnych, zastyg�ych fal i nier�wno�ci. Pojazdy podskakiwa�y z �omotem, spakowany w tobo�y sprz�t ko�ysa� si� z ty�u, ale jako� jechali.

Tylko znacznie wolniej, ni� zak�adano.

Do uj�cia dotarli po nieca�ej godzinie kluczenia i wymacywania bezpiecznej drogi, s�uchaj�c, jak morskie fale bulgoc� i sycz� pod lodem.

Drakkainen uni�s� d�o� i zarz�dzi� post�j.

Natychmiast oprowadzono paruj�ce konie, a potem przykryto pikowanymi derkami, Bracia Drzewa zeskoczyli z sa� i naci�gn�li kusze, po czym zapadli w �niegu, mierz�c we wszystkie strony �wiata.

��Filar, do mnie! � zawo�a� Drakkainen, wychodz�c na wysoki brzeg rzeki i brn�c w si�gaj�cym za kolana �niegu.

Ch�opak wyszed� za nim i zatrzyma� si�, patrz�c, jak Vuko otrzepuje ze �niegu spor�, stercz�c� nad brzegiem ska��.

��Dobra, ta si� nadaje.

��O co chodzi, Ulfie?

��Tu si� um�wi�e� ze swoimi lud�mi?

��W tej okolicy. Przy uj�ciu pierwszej rzeki.

��Jak si� pisze po kirene�sku? Inaczej ni� po amitraj sku?

��Inaczej. Mamy inne znaki.

��Twoi ludzie umiej� czyta�? Tymi znakami?

��Umiej�. Przynajmniej alfabetem prostym, koragana. Drakkainen wr�czy� mu kawa�ek w�gla.

��To pisz: �W mie�cie Ludzi Wulkanu, na p�nocnej wyspie� i narysuj sw�j klanowy znak.

Filar odpi�� mask� kaptura i spojrza� na Vuko czarnymi oczami, jak zdziwiona fretka.

��Przecie� to nic nie da. To w�giel. Osypie si�, wiatr go rozwieje, deszcz zmyje.

��Ch�opcze, wiem, co m�wi�. Pisz. Reszt� ju� ja si� zajm�.

Cofn�� si� i patrzy�, jak Filar kre�li znaki na p�askiej powierzchni ska�y. Kwadratowe, skomplikowane, sk�adaj�ce si� z pionowych, sko�nych i poziomych linii. W�giel kruszy� si� na mrozie, ale geometryczne litery chyba by�y czytelne. Nie mia� poj�cia, dlaczego spodziewa� si� japo�skich ideogram�w. Skojarzenia.

Symbol �urawia trudniej by�o narysowa�, ale w ko�cu si� uda�o, tyle �e wyszed� do�� du�y.

��Teraz si� cofnij � nakaza� Drakkainen. �ci�gn�� z�bami r�kawic� i wyj�� zza pazuchy graniasty kawa�ek kryszta�u, w kt�rym ko�ysa�a si� ma�a kropla czego� oleistego. St�uk� wierzcho�ek, a potem powi�d� po liniach zaznaczonych w�glem, jak najstaranniej. Po wszystkim obejrza� krytycznie swoje dzie�o i pusty kryszta�, kt�ry cisn�� daleko w zasp�.

Nast�pnie cofn�� si� i wystawi� d�o� z rozcapierzonymi palcami.

��Klatu barada nikto, perkele!

Fukn�o jak magnezja � o�lepiaj�cym rozb�yskiem i k��bem pachn�cego prochem dymu, potem ukaza�y si� wypalone na kilka milimetr�w znaki wype�nione czerni�.

��Widzisz, mo�na czyni� i tak � powiedzia� Drakkainen przem�drza�ym tonem. � Jedna kropla, jak tusz. A nie ca�a ska�a zmieniona w gadaj�cego kamiennego nied�wiedzia. W drog�.

Po rzece sanie sun�y szybciej, z sykiem �niegu pod p�ozami i parskaniem koni, i by�y to jedyne d�wi�ki poza krakaniem kruk�w.

Drakkainen jecha� przodem jako zwiad, co jaki� czas rozgl�daj�c si� ostro�nie z brzegu albo lustruj�c za�nie�on� rzek� zza zesch�ych trzcin na zakr�tach.

Po czterech godzinach oceni�, �e zrobili trzy czwarte drogi, i zarz�dzi� popas. Rozstawili warty, w metalowych naczyniach zap�on�y walce ognistego lodu, podgrzewaj�c g�st� zup� w kocio�kach. Ka�de sanie mia�y w�asny kocio�ek i mieszane za�ogi Braci Drzewa i Ludzi Ognia. Vuko przy�apa� si� na tym, �e co chwil� zerka na Sylfan� siedz�c� ze Spalle i dwoma asasynami Fjollsfinna, z kt�rych jeden okrywa� jej ramiona derk�, ale parskn�� tylko i sam poszed� co� zje��. Konie dosta�y wysokoenergetyczn� pasz� z t�uszczem, suszonym mi�sem, owsem i orzechami.

Potem gnali ile wlezie, zanim zapad�a noc, ale kiedy si� zatrzymali, g�ry przed nimi zrobi�y si� ju� solidne i majestatyczne i zacz�y przypomina� g�ry, a nie jakie� sine, niewydarzone ob�oki majacz�ce w oddali.

Okryte ciep�ymi czaprakami konie zwi�zano �bami do siebie po�rodku zesch�ego trzcinowiska, sanie stan�y rz�dem wzd�u� wysokiego brzegu, zamaskowane bia�ymi p�achtami przysypanymi �niegiem. Spa� k�adli si� mi�dzy p�ozami, na roz�o�onych na lodzie warstwach naci�tej suchej trzciny i grubych futrach. Po�y p�acht umo cowane do lodu i sa� chroni�y przed wiatrem, walce tli�y si� w �eliwnych kocio�kach, nagrzewaj�c powietrze w prowizorycznych namiotach.

Kiedy zapad�a kompletna ciemno��, Sylfana przysun�a si� do Drakkainena i wtuli�a w niego, a potem jej d�o� w�lizgn�a si� do wn�trza jego �piwora. A p�niej trwali przytuleni do siebie, a� zbudzi� ich siny, mro�ny �wit.

G�ry wyros�y im na spotkanie, zanim min�o po�udnie.

A po p�godzinie Drakkainen uni�s� d�o�, zatrzymuj�c wszystkie sanie, zeskoczy� z siod�a i przykl�kn�� na �niegu.

Panowa�a kompletna cisza, tylko wiatr szumia� w kikutach trzcin.

Vuko kl�cza� i wodzi� palcami po �niegu.

��Co si� dzieje? � zapyta� szeptem Grunaldi, podchodz�c ostro�nie i przytrzymuj�c miecz w pochwie.

��Sze�ciu je�d�c�w. I widzia�em ju� takie podkowy. Zacierali �lady wiechciem, ale jak si� przyjrze� A tamte w�skie. � Wskaza� palcem. � Kraby.

��W�e?! Tutaj? To bardzo daleko.

��Wi�c miejmy nadziej�, �e nie ma ich wi�cej. Pewnie przedarli si� g�rami. �lady nie s� takie �wie�e, wiatr je wyg�adzi�. Wydaje mi si�, �e od kilku dni nie pada� �nieg.

��Co robimy?

��Poszli prosto rzek�, w tamt� dolin� i dalej w g�ry. Nasza dolina jest ju� tu, za tamtym grzbietem, wi�c nie b�dziemy ich tropi�. Nie mamy czasu.

Wyjechali z rzeki i znale�li zakole lasu, nisko na zboczu.

��Koniowodni, obwarowa� wszystko i zamaskowa�. Pierwsze sanie do mnie! Damy rad� wci�gn�� na to zbocze?

Warfnir popatrzy� krytycznie na hal�.

��Do tamtych ska�, o ile b�dziemy dobrze pcha�. Trzeba b�dzie je uwi�za�, bo zjad�.

��Dobra, do roboty. G��g, Wawrzyn, Skalnik i Pow�j, broni� obozu. Reszta z nami na g�r�. Musimy wepchn�� te sanie, ile si� da.

��To nie losujemy patyczk�w? � zapyta� Spalle kapry�nym tonem.

��Nie.

Sanie z uwi�zanym na skrzyni ob�ym kszta�tem opakowanym w p��tna sun�y g�adko pod g�r� jakie� trzysta metr�w, a potem zrobi�o si� ju� stromo. Konie ci�gn�y z wysi�kiem, kwicz�c i gubi�c p�aty piany, p�ozy podskakiwa�y na oblodzonych kamieniach i pojazd przechyla� si� niebezpiecznie. Pchali, ale ci�kie sanie zsuwa�y si� do ty�u mimo hamuj�cego futra, odrywaj�c ca�e p�aty �niegu.

Wywalczyli jeszcze sto metr�w.

��Dobra, wi��emy je � wysapa� Drakkainen. � Zawilec, sprowad� konie do obozu i wracaj tu.

Zrzuci� z sa� owini�ty pasami sk�rzany tob�. A potem pod�u�ny, owalny pakunek o �rednicy ponad metra i d�ugo�ci dw�ch, wci�� owini�ty p��tnem.

��W tym s� pie�ni bog�w? � zapyta� ostro�nie Warfnir, kiedy odzyska� ju� oddech.

��Troszeczk� � przyzna� Vuko. � Ale szczelnie. Nie zrobi� ci krzywdy.

��My si� nie boimy � oznajmi� asasyn zwany Tasznikiem.

���wietnie, wi�c b�dziecie to nie��. Ty i Blekot. Nie jest ci�kie. Z przodu, z ty�u i na bokach s� uchwyty.

��Co?

��Imaki, jak na tarczy. �eby lepiej chwyci�. Filar? Znalaz�e�?

��Nie wiem � odpowiedzia� ch�opak. � Zim� wszystko inaczej wygl�da.

Spod odrzuconego p��tna wyjrza� ob�y kszta�t z b��kitnego, dziwnego lodu Fjollsfinna. Wewn�trz, pod p�przejrzyst� pokryw�, przelewa�o si� co� g�stego i czerwonego, poruszaj�c si� leniwie jak olbrzymi �limak.

��Co to w og�le jest?

��Co�, w czym b�dzie jej wygodnie, jak w �onie matki, i w czym ch�tnie za�nie, a nie zdo�a niczego narozrabia�. Przynajmniej tak twierdzi Fjolsflnn.

Drakkainen rozpi�� pasy i rozwin�� tob�, a potem od�o�y� na bok stert� l�ni�cych blaszanych kszta�t�w, wypolerowanych jak chromowane fragmenty zabytkowego kr��ownika szos.

��To jest jaki� pancerz? Po co to zak�adasz?

��Przebieram si� � oznajmi� Vuko ponuro, zapinaj�c srebrzysty puklerz l�ni�cy jak lustro. � Mam wygl�da� tak, �eby si� mnie nie ba�a.

��Ona si� nie boi b�yszcz�cego?

��Te� si� przebierajcie. Te kolorowe koce z paciorkami maj� dziur� na g�ow�. Jak wyjdziemy na drug� stron�, musicie schowa� pod nie bro�. Zdj�� he�my i kaptury. Kto ma d�ugie w�osy, rozpu�ci�. I powplatajcie w nie kwiaty.

��Kwiaty? To jest zrobione z ga�gank�w.

��Sk�d mam ci zim� wzi�� �ywe kwiaty? S� podobne, przynajmniej z daleka.

��Nie chc� umrze� w takim stroju � powiedzia� ponuro Blekot. � Jestem Bratem Drzewa. Wojownikiem.

��To b�dziesz kolorowym wojownikiem z kwiatami we w�osach. Bez dyskusji. Podobno niczego si� nie boicie.

��Te� mam nadziej�, �e nie zobaczy mnie nikt znajomy � sapn�� Grunaldi. � Nie m�wi�e�, �e b�dziemy robi� za trefnisi�w. Nie za bardzo umiem ta�czy� na r�kach.

��Ta Czyni�ca jest szalona � oznajmi� Filar. � Jak wejdziemy do doliny, sami zrozumiecie, �e tak trzeba.

��Mamy wygl�da� na jeszcze bardziej szalonych ni� ona? Jeszcze si� obrazi.

Drakkainen zako�czy� zapinanie paradnych chromowanych blach, rad, �e sam si� nie widzi.

��Nie ruszaj si� � powiedzia�a nagle Sylfana. Pochyli�a si� i przejrza�a krytycznie w jego napier�niku, po czym poprawi�a sobie wianek i sztuczny kwiat za uchem.

��Dawaj, Cyfral � mrukn��. � Trop! Szukaj magii.

���wietnie. Teraz jak do psa. Mam si� pojawi� w obro�y i kaga�cu? Ta twoja lasia i tak mnie nie widzi, nie masz si� co popisywa�.

��To si� wszystko zamienia w jaki� kretynizm � wycedzi� Vuko.

Wr�ka �mign�a po zboczu jak obra�ony motyl, trzepoc�c skrzyde�kami i ci�gn�c za sob� t�czow� smug�. Vuko kucn�� na ziemi, opieraj�c si� na mieczu.

��Co teraz? � zapyta� Blekot.

��Teraz mu nie przeszkadzaj.

��W czym? Przecie� siedzi.

Drakkainen siedzia� tak z dziesi�� minut, czekaj�c cierpliwie. A potem nagle wsta�, si�gn�� po worek, powiedzia� w powietrze: �Dobra, dzi�kuj� i ruszy� trawersem w poprzek zbocza.

Zatrzyma� si� w jakim� miejscu, po czym wyci�� mieczem k�p� zesch�ych krzak�w i zacz�� odgarnia� �nieg, ods�aniaj�c mroczn� jam� o szeroko�ci p�tora metra. Splun�� i wczo�ga� si� w otw�r, z kt�rego wia�o wilgotnym ciep�em i nieokre�lonym organicznym smrodem.

Kiedy podeszli, wystawi� g�ow� z wewn�trz.

��Dalej robi si� szerzej. Za mn� wchodzi Sylfana i Filar. Potem Tasznik i Blekot ze skrzyni�, za nimi Warfnir, Grunaldi i Dzi�giel. W �rodku niech jeden z was zapali pochodni�. Tak, t� z dziwnym �wiat�em. Niech Dzi�giel to niesie, jak si� boicie. Zawilec, Dere� i Jawor, czekacie na nas przy wej�ciu. To bardzo wa�ne. Musimy mie� pewno��, �e mo�emy wyj��. W drog�. I pami�tajcie, co m�wi� Filar. W �rodku b�dzie du�o stworze� z mg�y. Nie mo�ecie si� ba�. My�lcie tylko o tym, �e jaskinia prowadzi na drug� stron� g�ry i �e zaraz wyjdziemy. Sylfana i Filar odp�dz� je �piewem. Dzi�giel, ty te� �piewaj razem z nimi. Tylko nie s�owami, bo tw�j hiszpa�ski jest potworny. Nu� po prostu. Reszta lepiej niech siedzi cicho.

Cofn�� si� do wn�trza jaskini, wyj�� z worka co� podobnego do bu�awy, po czym uderzy� rozszerzonym ko�cem w ska��, budz�c �wiat�o uwi�zionego wewn�trz stworzenia.

Zielonkawy blask zala� pieczar�, migoc�c na wilgotnych naciekach i wapiennych tworach, wygl�daj�cych jak k��bowisko skamienia�ych wn�trzno�ci jakiego� potwora. Z ty�u echo nios�o grzechot kamieni, oddechy jego ludzi i hurgot pojemnika sun�cego po ska�ach.

Szepty pojawi�y si�, kiedy za plecami znik�o �wiat�o padaj�ce z wej�cia. Galaretowate stwory zacz�y nagle p�czkowa� ze �cian i sufitu, z p�przejrzystymi ko�czynami i wielkimi, mi�sistymi g�owami o stalowych szcz�kach z p�askimi ludzkimi z�bami, jak antyczne protezy dentystyczne. Sylfana wrzasn�a.

���piewajcie! � zawo�a� Drakkainen, zag�uszaj�c na chwil�: �Nie odejdziesz, Passionario, nie zostawiaj nas, Passionario��

Sylfana i Filar zacz�li �piewa�. Zrazu dr��cymi g�osami, ale tej melodii akurat to nie przeszkadza�o, a potem coraz pewniej. Kawa�ek dalej mo�na ju� by�o wsta�, wi�c uni�s� si� i rozdzieli� kilka ci��, budz�c wrzaski i upiorny chichot. �To nic nie da, Passionario, zawsze z tob� b�dziemy, Passionario�.

��Dobra, Cyfral, wyssij je, perkele � powiedzia� Drakkainen, si�gaj�c pod pancerz i wyjmuj�c jeden z kryszta��w, kt�re przygotowa� Fjollsfinn. Rzuci� nim niczym granatem, s�ysz�c, jak uderza o ska�� i t�ucze si� na proch. Wapienny g�az zasycza�, pokry� si� pian� i zapad� w sobie, zmieniaj�c si� w ka�u�� bulgoc�cej cieczy. Ka�u�a burzy�a si� przez chwil�, po czym wypu�ci�a ogromny m�tny p�cherz, kt�ry ur�s� i zastyg� w jednej sekundzie jak ogromne jajo. Czubek p�k� nagle na troje i roz�o�y� si� na podobie�stwo p�atk�w kwiatu, ukazuj�c mi�siste wn�trze i ci�gn�ce si� za p�atkami nitki jakiego� �luzu.

��Dowcipni� � warkn�� Drakkainen. � Kinoman, runkku.

Rozleg� si� ch�ralny pisk, kiedy stwory rzuci�y si� w panice w otwory i szczeliny jaskini, sublimuj�c migoc�cym py�em, kt�ry s�czy� si� smugami do wn�trza jaja.

��B�dzie na potem jak znalaz� � powiedzia� Vuko z zadowoleniem. � Oczy�� t� jaskini�, ma�a. Do zera.

��Co si� dzieje? � zapyta� kto� z ty�u.

��Za�atwi� je � odpar� Spalle. � Droga wolna.

��Przyjmij mnie, Ogrodzie� Otul moj� dusz�, Ogrodzie�

��Kto tam si� modli?! �piewa�, perkelel Przeciskali si� przez jaskini�, s�uchaj�c odg�os�w krok�w, kapania niezliczonych kropel i w�asnego oddechu. �wiat�o przygas�o, wi�c Vuko r�bn�� ponownie bu�aw� w ska��. A potem pochyli� si� i przecisn�� do drugiej pieczary, unosz�c latarni�.

I zaraz rzuci� si� z powrotem, przewracaj�c pozosta�ych. W otw�r jak rozp�dzona ci�ar�wka r�bn�� wielki niczym st� ob�y tr�jk�tny �eb �lepego w�a, z pionow� paszcz�, z kt�rej jak w��cznia stercza�o ��d�o. �eb wbi� si� w otw�r korytarza, osypuj�c wok� od�amki ska�y, a potem cofn�� z gruchotem kamieni.

��Do ty�u! � zawo�a� Vuko. � Do ty�u! Dajcie mi miejsce. �piewa�, perkelel Zatka�o was czy jak? To tylko cholerny �lepy w�� d�ugo�ci okr�tu. Perkele molopaa!

��Przecie� go zabi�em � powiedzia� Filar z irytacj�. � Rozpru�em go wzd�u�!

��Ale teraz czuje si� ju� lepiej � wycedzi� Drakkainen. � Cyfral?

��Nie dam rady go wyssa�. Jest jakby sterowany z zewn�trz.

��Wle� do �rodka i zobacz, jak tam wygl�da. Musz� si� tam w�lizgn��, �eby cokolwiek zrobi�.

��Vuko, on mnie widzi�

��Jak widzi, kiedy jest �lepy! Nikt ci� nie widzi, jeste� emanacj� mojego umys�u. P�ki �yj�, nic ci nie grozi. Poczekaj chwil�.

Pogrzeba� w zakamarkach pod pancerzem i wyj�� kolejn� kryszta�ow� fiolk� zawieraj�c� jedn� m�tn� kropl�.

��Cofn�� si� i zas�o�cie oczy. B�d� czyni�!

St�uk� flakonik i roztar� kropelk� oleju na d�oniach.

��No dalej, ma�a, wszystko b�dzie dobrze. Wr�ka �mign�a z korytarza, wlatuj�c do pieczary.

Vuko wychyli� si� i zobaczy�, �e w�� unosi �eb w �lad za lec�c� Cyfral jednym b�yskawicznym ruchem, po czym chwyta j� w paszcz� jak pies �api�cy much�.

Us�ysza� w�asny ryk, wyskoczy� z otworu, unosz�c miecz, i uderzy� w �liskie cielsko w powietrzu, oplataj�c je udami. Stw�r zwin�� si� w miejscu i miotn�� �bem, ale Drakkainen, nadal wrzeszcz�c, w�ciekle przebi� jego czaszk� trzymanym pionowo mieczem. W�� wyda� z siebie potworny syk, po czym zacz�� miota� �bem na wszystkie strony, gruchoc�c stalagmity i str�caj�c wapienne nacieki. Drakkainen trzyma� si� r�koje�ci ostrza i spad�, dopiero kiedy g�owa gada uderzy�a ze �liskim �omotem o poskr�cane zwoje tu�owia na dnie jaskini.

Zerwa� si� natychmiast, wyrwa� miecz i zacz�� r�ba� o metr od ob�ego �ba, wydaj�c okropne okrzyki. Cia�o stwora ust�powa�o �atwo i odcinanie �ba sko�czy�o si� po pi�ciu uderzeniach. Vuko wbi� ostrze w gard�o i ostro�nie rozci�� �eb wzd�u�, wymaca� ca�y prze�yk, a potem pospiesznie wetkn�� tam r�k�.

��Co si� sta�o? � zapyta�a Sylfana. � Co tam jest? Zwiadowca kl�cza� i patrzy� na swoje pokryte �luzem d�onie.

Kucn�a przed nim i obj�a za ramiona.

��Vuko, ty p�aczesz? Co tam jest?

Drakkainen wsta�, stulaj�c d�onie, jakby co� w nich trzyma�, a potem schowa� to ostro�nie i pieczo�owicie za pazuch�.

��Idziemy � powiedzia� g�ucho i otar� twarz. � Mamy robot�.

��Ulfie� Ta skrzynia nie przejdzie przez korytarz. My si� przeczo�gamy, ale ona si� nie zmie�ci.

��Wi�c j� zostawcie. I tak musimy t�dy wraca�. Wyszli z jaskini na zbocze g�ry, a pod ich nogami

otwiera�a si� dolina. Pokryta �niegiem, z lasami, nieregularnymi rz�dami chat i upiornym zamczyskiem zro�ni�tym z pni monstrualnych drzew i wznosz�cym si� na dobre pi��dziesi�t metr�w.

��Dobra � rzuci� Vuko. � Teraz poprawi� te krety�skie przebrania i idziemy. �piewaj�c. Co teraz, Filarze? Dzikie dzieci, tak?

��Ko�ysanka powinna je odp�dza�. Kiedy szed�em w tamt� stron�, musia�em pami�ta�, �e nie s� prawdziwe. Jeste� Czyni�cym. Twoja wola b�dzie silniejsza od jej woli, bo ona �pi i skupia si� tylko na tym, o czym �ni.

��By�em Czyni�cym � powiedzia� drewnianym g�osem Drakkainen. � Tam w jaskini straci�em co� bardzo wa�nego.

��Ale nadal masz wol�. Zobacz, ja straci�em wszystkich, a wci�� id�.

��Mam. Idziemy.

Weszli �cie�k� w las. Drakkainen uderzy� swoj� bu�aw� o pie� i roz�wietli� j�.

Dzikie dzieci pojawi�y si� niemal natychmiast, kr���c w�r�d drzew, ukazuj�c zaci�te twarze w dziuplach. Niekt�re zwisa�y z ga��zi otulone skrzyd�ami, jak dziwaczne owoce, kt�re wywraca�y si� na lew� stron� i pokazywa�y blade, upiorne twarzyczki.

��Co� jest nie tak � zauwa�y� Drakkainen. � �piewajcie g�o�niej.

��Musimy zostawi� bro� � powiedzia� Filar. � One boj� si� gwa�towno�ci. To j� mo�e obudzi�.

��A, chrzani� to wszystko! � warkn�� Vuko i wbi� miecz w ziemi�. � Zostawcie bro�. Obejd� si�. Nie potrzebuj�. Teraz i tak jestem naprawd� w�ciek�y.

Ruszy� d�ugim krokiem, szcz�kaj�c lustrzan� zbroj�, z go�� g�ow� i bez broni, tylko z workiem w r�ku. Nagle zatrzyma� si�, jakby co� sobie przypomnia�, po czym wyj�� z worka l�ni�c� blaszan� koron�, wysadzan� czerwonymi i zielonymi kamieniami na przemian. Nasadziwszy j� na g�ow�, odwr�ci� si� gwa�townie do Grunaldiego.

��Ani s�owa. Ani jednego s�owa, bo si� dowiesz, dlaczego tak ci� nazwali.

Grunaldi pokaza� pojednawczo d�onie.

Dzikie dzieci nadal otacza�y ich kr�giem, szele�ci�y w ga��ziach, kt�re� �mign�o w powietrzu i zostawi�o Sylfanie na policzku trzy krwawe pr�gi. Zach�ysn�a si� na chwil� i podnios�a d�o� do policzka, ale zaraz zacz�a �piewa� znowu. Oboje z Filarem ju� ochrypli.

A potem, ju� ca�kiem blisko wie�y, stworzenia otoczy�y ich zwartym kr�giem i nie da�o si� i�� dalej.

��Co teraz? � zapyta� Drakkainen z irytacj�. � Nie mamy broni, nie mamy magii, ko�ysanka nie ko�ysze.

I wtedy rozleg� si� d�wi�k fletu. Ballada zabrzmia�a na nowo, ale znacznie pi�kniej. Prawdziwie.

Dzikie dzieci rozpierzch�y si� na boki, niekt�re zacz�y przysypia� i spada�.

Doj�cie do wie�y stan�o otworem.

A na jej przysypanych �niegiem schodach siedzia� faun. Z r�kami stercz�cymi nad czo�em z k�dzierzawych w�os�w i ko�limi nogami poro�ni�tymi kud�atym futrem. Trzyma� gruby, kr�tki flet z wieloma otworami i gra� �Por�ue te vas� jak wirtuoz.

��Benkej� � wychrypia� Filar � Benkej Hebzaga�. Faun zmarszczy� lekko brwi, jakby chcia� sobie co� przypomnie�, lecz gra� dalej.

Drakkainen wszed� na schody i pchn�� okute w li�cie, r�e i p�on�ce serca drzwi. By�y zamkni�te.

��Od przedszkola nie spotka�o mnie takie upokorzenie � mrukn��. � Niech szlag trafi braci Grimm. Jak to by�o? Rapunzel, Rapunzel, spu�� w�osy? Zaraz mnie cholera we�mie. Dobra. � Poprawi� koron� i za�o�y� na ni� jeszcze wianek szmacianych rumiank�w.

��Passionario � krzykn�� � zabieram ci� do domu! Do domu, Passionario! Wszyscy na ciebie czekaj�! Wracaj do domu!

Ziemia zadr�a�a, w lesie rozleg� si� straszny p�acz dzikich dzieci. Faun spojrza� ze zdziwieniem, po czym zn�w zacz�� gra�. Na g�rze posypa�a si� szyba w jednym z okien, wok� poskr�canych korzeni drzewa pojawi�y si� p�kni�cia.

��Zabieram ci� do domu, Passionario! � wrzasn�� ponownie Vuko. � Przyby�em po ciebie!

Drzwi zaskrzypia�y i uchyli�y si�.

��Zosta�cie tutaj � nakaza� Vuko. Uderzy� g�owic� pochodni w portal i wszed� w ciemno�� wie�y.

Potem by�y nieko�cz�ce si� schody, wij�ce si� w �rodku jak spirala dna. W g�r� i w g�r�.

Ma�e, �wietliste elfy �miga�y Drakkainenowi wok� g�owy i serce mu p�ka�o na ich widok. Zatrzyma� si� na chwil�, �eby otrze� twarz, ale zaraz podni�s� pochodni� i szed� dalej, mamroc�c pod nosem.

��Male�ka kr�lowa lalek, wr�ka z patyk�w i b�ota. Z�o�ci si� i p�acze z �alu, cho� sypia w ko�ysce ze z�ota.

Kolejne stopnie, kolejne zwoje schod�w wwiercaj�ce si� w wie�� jak sen schizofrenika.

��Ma usta o barwie wina i serce ostre jak szpilka, sny jak motyle przypina, ma�a niegrzeczna dziewczynka.

Schody sko�czy�y si�. Sta� przed dwuskrzyd�owymi wrotami. Pchn�� je i wszed� do wielkiej niczym katedra sali tronowej. Pustej.

Tylko po pod�odze wiatr puszcza� zesch�e li�cie, wiruj�ce jak miniaturowe tornada, jak smutne wspomnienie balu na zamku kr�lowej lalek.

Szed�, s�ysz�c echo w�asnych krok�w i jazgot blaszanej zbroi.

Szed�, rozumiej�c doskonale, �e przyszed� za p�no. �e to wszystko by�o na darmo.

Bo na posadzce le�a�o wyschni�te cia�o wojownika. Z wyszczerzonymi z�bami, o sk�rze br�zowej i pomarszczonej, pokrytej �ladami czarnego, zygzakowatego tatua�u. Obok le�a� skomplikowany szyszak z os�on� w kszta�cie wyszczerzonego pyska tyranozaura. Kawa�ek dalej, twarz� do ziemi, kolejny trup w zardzewia�ej zbroi. A potem nast�pny, jak po�amany pajacyk wbity w k�t. I skurczony w swoim pancerzu krab jak spalony miniaturowy czo�g. I jeszcze jeden, wybebeszony niczym zjedzona krewetka.

A potem by�a ju� tylko �ciana.

I koniec.

��Przyszed�em zabra� ci� do domu, Passionario! � krzykn�� Drakkainen na ca�e gard�o. � Do domu! Tu casa, Passionarial Por�ue te vasV.

Kr�lowa lalek autorstwa Mai Lidii KossakowskiejCo� szcz�kn�o i zapali�o si� s�abe czerwone �wiat�o, jak lampy awaryjne.

A potem skomplikowane p�ytki �ciany pokry�y si� nagle srebrem i sta�y wielkim zwierciad�em, w kt�rym zobaczy� siebie. Srebrnego, l�ni�cego ksi�cia wygl�daj�cego troch� jak nieudany android, a troch� jak posta� z przedszkolnego teatrzyku. Durnego ksi�cia w przekrzywionej koronie godnej urodzin w fast foodzie.

I wtedy lustro p�k�o z jazgotem na tysi�ce b�yszcz�cych kawa�k�w sypi�cych si� niczym li�cie.

Vuko odskoczy�, os�aniaj�c si� ramieniem, a potem spojrza� do wn�ki, gdzie wro�ni�ta do pasa w sukni� z korzeni, z chmur� k�dzierzawych w�os�w p�ywaj�c� wok� g�owy unosi�a si� Passionaria Callo.

By�a nieszczeg�lnie pi�kna, z kr�tkim, zadartym nosem, kanciast� szcz�k� i szerokimi ustami jak kreska wyci�ta pod nosem. Bardzo �atwo mo�na by�o j� sobie wyobrazi� w gabinecie, prowadz�c� wymagaj�c� terapi� rodzinn�.

Drakkainen patrzy� przez moment jak os�upia�y, a potem wszed� do wn�ki i stan�� przed ni�. Mia�a nieruchom�, obwis�� twarz i zamkni�te oczy.

��Nikt nie m�wi�, �e b�dzie lekko � mrukn�� zwiadowca. � Zreszt� sk�d tu jab�ka o tej porze roku?

Pogrzeba� za pazuch�, wyj�� niewielki pakiecik i przycisn�� na chwil� do ust. A potem wspi�� si� ostro�nie na piramid� spl�tanych korzeni stanowi�cych jej sukni�.

��Zabieram ci� do domu, Passionario � szepn��, pami�taj�c, by nie oblizywa� warg. � To ju� koniec. Wracasz do domu.

Poruszy�a si� sennie i wyda�a jaki� pomruk.

Drakkainen pochyli� si� i poca�owa� jej w�skie, zaci�ni�te wargi.

Passionaria otworzy�a oczy. Oczy o przekrwionych bia�kach. Po chwili blade, wodniste t�cz�wki wywr�ci�y si� i uciek�y pod powieki. Drzewo uwolni�o j� z trzaskiem i run�a bezw�adnie prosto w ramiona Drakkainena.

I wtedy nast�pi� wstrz�s. Niczym bezg�o�ny wybuch, uderzenie infrad�wi�k�w.

Poczu�, jak si� rozchodzi promieni�cie wok� drzewa, jak za oknami str�ca zesch�e li�cie i wzbija pier�cieniowat� chmur� �niegu, kt�ra pomkn�a po dolinie i uderzy�a w zamykaj�ce j� ze wszystkich stron g�ry.

Us�ysza� jeszcze ch�ralny pisk, kt�ry umilk� jak uci�ty no�em.

Po�o�y� Passionari� na ziemi i ostro�nie odlepi� z warg woskowe nak�adki.

A potem wzi�� j� na r�ce i ruszy� z powrotem po schodach.

��Male�ka kr�lowa lalek� � wymamrota�.

Kiedy wyszed� przed wrota, jego ludzie zbierali si� z ziemi i potrz�sali g�owami jak og�uszeni.

��Masz j�? Co to by�o? � zawo�a�a Sylfana.

��Uwolni�a dolin�. Nie ma ju� Pani Bolesnej. Nie ma ju� dzikich dzieci. Koniec bajki.

Faun, kt�ry nie by� ju� faunem, tylko chudym m�czyzn�, rzuci� fujark� i wpi� palce we w�osy, krzycz�c przera�liwie.

��Pani nie �yje!

��Niech kto� go uspokoi � powiedzia� zm�czonym g�osem Vuko. � Przecie� ona �yje, tylko jest w narkozie. Dosta�a dr�tw� wod�. Nie mog�em jej u�pi� normalnie, bo i tak spa�a i wcale jej to nie przeszkadza�o rozrabia�.

Filar chwyci� przyjaciela za ramiona i szarpn�� nim par� razy, ale by�y faun nadal toczy� wok� byczym, nic nierozumiej�cym wzrokiem.

��Okryjcie j� czym�, bo si� zazi�bi � nakaza� Vuko. � Raczej s�kata, nie ma si� na co gapi�. No i zr�bcie nosze. Co z nim?

��Nie poznaje mnie. Wci�� jest we w�adzy doliny � odpar� Filar bezradnie.

��Aha � powiedzia� Drakkainen, po czym podszed� do Benkeja i grzmotn�� go czo�em w twarz, gubi�c tandetn� koron�. � To zr�bcie dwie pary noszy. I jego te� nakryjcie, bo czego� go�y �azi. I zbieramy si� st�d, tylko dajcie mi pi�� minut na osobno�ci.

A potem odszed� na bok, na skraj lasu. Si�gn�� po co� za pazuch� i siedzia� d�ugo, patrz�c na swoje r�ce, na kt�rych nic nie by�o.

��Perkele pimppi� dlaczego? � wyszepta�.

I wtedy le��ca na jego r�kach ma�a, bezw�adna wr�ka ze z�o�onymi skrzyde�kami otworzy�a oczy.

��Kod dost�pu przyj�ty � powiedzia�a s�abo i poruszy�a ko�cami skrzyde�. A potem usiad�a ci�ko na jego d�oni.

��P�aka�e� nade mn� � zauwa�y�a. � Twoja �za spad�a mi na usta.

��Nieprawda. Nigdy wi�cej mi tego nie r�b.

��A dlaczego? � zapyta�a, splataj�c wdzi�cznie n�ki.

��Bo jeste� projekcj� mojego umys�u, perkelel My�la�em, �e dosta�em wylewu czy co� takiego. Zbierajmy si� st�d. Do roboty, ma�a. Rozrzucam pojemniki, a ty drenujesz dolin�. Do zera. Tak �eby van Dyken nie zdo�a� tu zrobi� nawet sztuczki z monetami.

Wr�ci� do swoich, kiedy Grunaldi perorowa� akurat asasynom:

��To, �e kto� rozmawia ze swoimi r�kami, wcale nie znaczy, �e jest niespe�na rozumu. Wielu tak robi. Na przyk�ad m�j wuj�

��Rusza� si� � powiedzia� Drakkaien. � St�uk�em kolejne kryszta�y, tak jak w tej jaskini. �ci�gaj� pie�ni bog�w. Kiedy tylko si� zamkn�, zabierajcie je i zmywamy si� st�d. Musimy j� wsadzi� do skrzyni, zanim si� obudzi, bo wszystko zacznie si� od pocz�tku. I jeszcze jedno, tym razem dobra wiadomo��, chyba znowu b�d� potrafi� czyni�.

Dalej by� ju� tylko pospieszny marsz z obci��eniem. Dwoje noszy, trzy jajowate zasobniki ci�kie od pie�ni bog�w, za�nie�ony las i jaskinia. I pl�cz�cy si� po dolinie os�upiali, obdarci i wyg�odzeni ludzie, patrz�cy wok� nieprzytomnym wzrokiem, jak ofiary bombardowania domu wariat�w.

W wielkiej pieczarze nie by�o ani �ladu w�owego cielska, ucich�y szepty i nawo�ywania, �adne cienie nie przemyka�y w zakamarkach.

Drakkainen ze�lizgn�� si� na dno jaskini, pomanipulowa� przy kontenerze, kt�ry zasycza�, wypuszczaj�c k��by pary, i otworzy� si�, ukazuj�c galaretowate, pokryte �luzem wn�trze.

��Dawa� j�!Odwini�to Passionari� z p�aszcza, po czym Vuko chwyci� j� za kostki, a Warfnir pod pachy i z�o�yli w pod�u�nym pojemniku jak w muszli wielkiego ma��a. Otaczaj�ca kobiet� tkanka poruszy�a si�, wij�ca si� w�owato macka wsun�a do jej ust, kolejne oplot�y cia�o i pokrywa si� zamkn�a.

��Ohyda � zawyrokowa� Spalle. � Zupe�nie jakby j� to po�ar�o. Nie udusi si� tam w �rodku?

��Nie � powiedzia� Vuko niepewnie. � To jest jak �ono matki. Od�ywi j�, napoi, da oddech i uko�ysze. Je�li jednak nie, to zaraz potem zamkn� w tym Fjollsfinna.

��Ohyda � powt�rzy� Blekot. � Wola�em to nie��, kiedy by�y w tym tylko pie�ni bog�w.

��Ka�dy ma co nie�� � oznajmi� filozoficznie Drakkainen.

Potem zn�w przeciskali si� przez jaskini� a� do ciasnego wyj�cia.

Filar wygramoli� si� pierwszy, za nim szed� Vuko, p�niej Tasznik i Blekot holuj�cy zasobnik z Pani� Bolesn�.

Ledwo usta� chrobot �wiru pod podeszwami but�w Filara, ch�opak rzuci� si� z powrotem do tunelu i przez moment Drakkainen mia� przed sob� jego poblad��, przera�on� twarz.

��Do ty�u! � krzykn�� i nagle znikn��. Dos�ownie jakby wyssa�o go w pr�ni�.

Drakkainen rzuci� si� w otw�r, ale Filara nie by�o.

Na zewn�trz le�a�y tylko pokrwawione cia�a trzech asasyn�w, kt�rzy odeszli do swojego Ogrodu, a dalej na zboczu sta�o kilkudziesi�ciu je�d�c�w na koniach okrytych �uskowanymi pancerzami, kt�re upodabnia�y ich do ryb g��binowych, oraz rz�d ko�ysz�cych si� i potrzaskuj�cych ostrzami krab�w.

Jeden z je�d�c�w wraca� w�a�nie do szeregu, wlok�c za sob� na arkanie bezw�adne cia�o Filara, syna Oszczepnika, kt�re zostawia�o na �niegu krwawy �lad.

��Ulfie! Z ty�u� � krzykn�� kto�. � W�� si� obudzi�!

Zamkni�ta w zbiorniku Passionaria Callo otworzy�a czerwone oczy.

Koniec tomu trzeciego