Valentine zachwia� si�, opar� woln� r�k� o st�; z wysi�kiem utrzyma� r�wnowag�, omal nie wylewaj�c wina.

Jakie to dziwne, pomy�la�, ta s�abo��, to zmieszanie. Wypi�em za wiele� takie st�ch�e powietrze� mo�e grawitacja jest silniejsza tu, g��boko pod powierzchni��

��Wznie�cie toast, panie � szepn�� Deliamber. � Za zdrowie Pontifexa, potem za jego doradc�w, a potem�

��Tak. Tak, wiem.

Valentine rozgl�da� si� niepewnie, jak osaczony przez my�liwych stitmoj, wpatrzony w otaczaj�cy go kr�g w��czni.

��Przyjaciele�

��Za zdrowie Pontifexa Tyeverasa � cicho, cho� ostro, wtr�ci� Deliamber.

Przyjaciele? Tak, przyjaciele. Najdro�si przyjaciele. S� tu, przy jego boku, niemal wszyscy, brak tylko Carabelli i Elidatha; z ni� spotka si� na zachodzie � tak, oczywi�cie � a Elidath pod jego nieobecno�� pe�ni obowi�zki Koronala na G�rze Zamkowej. Reszta jest z nim: Sleet, Deliamber, Tunigorn, Shanamir, Lisamon i Ernamar, Tisana, Skandar Zalzan Kavol, Hjort Asenhart� tak, s� z nim, tak mu drodzy, podpory jego �ycia, jego rz�d�w�

��Przyjaciele, wznie�cie kielichy, wypijcie ze mn� jeszcze i ten toast. Wiecie, �e Bogini nie darowa�a mi d�ugich lat spokojnych rz�d�w. Wiecie tak�e, jaki ci�ar d�wiga�em na barkach, znacie wyzwania, kt�rym musia�em stawi� czo�o; zadania, kt�re musia�em wype�ni�, powa�ne problemy, kt�re nie znalaz�y jeszcze rozwi�zania�

��Nie taki, jak my�l�, winien by� ten toast � us�ysza� s�owa kogo� za plecami. A Deliamber raz jeszcze szepn��:

��Za Jego Wysoko�� Pontifexa, panie. Musisz wznie�� toast za Jego Wysoko�� Pontifexa!

Valentine zignorowa� go. Wypowiadane w�a�nie s�owa wyp�ywa�y mu z ust niczym obdarzone w�asn� wol�.

��Je�li stawi�em czo�o tym problemom, cho�by z niewielkim powodzeniem, to tylko dlatego, i� znalaz�am oparcie, rad� i mi�o�� w grupie takich towarzyszy i drogich przyjaci�, jakimi los nie obdarzy� jeszcze �adnego w�adcy. Z wasz� nieocenion� pomoc�, mili przyjaciele, rozwi��emy wreszcie problemy, z kt�rymi boryka si� Majipoor, rozpoczynaj�c er� prawdziwego pokoju, o jakim wszyscy marzymy. A wi�c, gotuj�c si�, by wyruszy� jutro w g��b naszego kr�lestwa i z ochot�, rado�nie rozpocz�� wielki objazd, ten ostatni dzisiejszego wieczora toast wznosz� za was, przyjaciele, za was, kt�rzy podtrzymywali�cie mnie, pomagali�cie mi przez wszystkie te lata, za was�

��Jak on dziwnie wygl�da � szepn�� Ernamar. � Czy�by zachorowa�?

Valentine'a przeszy� spazm okrutnego b�lu. W g�owie s�ysza� straszny, �widruj�cy zgrzyt, oddech pali� mu krta�, czu�, jak zapada si� w noc, tak przera�aj�c�, �e nie by�o w niej ani odrobiny �wiat�a. Ta noc by�a jak czarna krew. Kielich wypad� mu z d�oni, roztrzaska� si� i by�o tak, jakby roztrzaska� si� ca�y �wiat, jakby �wiat rozpad� si� na drobne kawa�ki, a jego fragmenty ulecia�y, wiruj�c powoli, w najdalsze zak�tki kosmosu. S�abo�ci, kt�ra go ogarn�a, nie potrafi� pokona�. By�a te� ciemno�� ciemno�� pozbawiona odrobiny �wiat�a�

��Panie! � krzykn�� kto�. Czy�by Hissune?

��Ona ma przes�anie!

��Przes�anie? Jak? Przecie� nie �pi!

��Panie! Panie! Panie!

Valentine spojrza� w d�. Tam wszystko by�o czarne; z pod�ogi unosi�a si� fala mroku. Wydawa�o mu si�, �e go przyci�ga. Cichy, melodyjny g�os powtarza�: �Oto �cie�ka, kt�r� masz p�j��, oto twoje przeznaczenie; mrok, noc, zag�ada. Poddaj si�. Poddaj si�, Lordzie Valentinie, kt�ry by�e� Koronalem, a nigdy nie b�dziesz Pontifexem�. I Valentine podda� si�, albowiem w tej chwili s�abo�ci i parali�u ducha nie m�g� zrobi� nic innego. Spojrza� na zalewaj�c� go fal� mroku i osun�� si� w ni� bez walki. Nic nie rozumiej�c, o nic nie pytaj�c, zanurzy� si� we wszechogarniaj�c� ciemno��.

Umar�em, pomy�la�. P�yn� teraz z nurtem czarnej rzeki, kt�ra zaniesie mnie do �r�d�a; wkr�tce b�d� musia� wyj�� na brzeg i odnale�� drog� prowadz�c� do Mostu Po�egna�. Przekrocz� go i znajd� si� tam, gdzie zaczyna si� i ko�czy wszelkie �ycie.

Nagle jego dusz� ogarn�� dziwny spok�j, uczucie cudownej lekko�ci, rozkosznego zadowolenia; mia� pewno��, �e oto wszech�wiat osi�gn�� najwy�sz� harmoni�. Valentine czu� si� tak, jakby znowu spoczywa� w ko�ysce, otulony, ogrzany, wolny od tortur w�adzy. Ach, jakie� to wspania�e uczucie, le�e� spokojnie w�r�d fal niepokoju! Czy to �mier�? Je�li tak, �mier� jest rozkosz�!

��Oszukano ci� panie. �mier� to kres rozkoszy.

��Kto do mnie przemawia?

��Znasz mnie, panie.

��Deliamber? Czy�by� tak�e umar�? Ach, jak�e spokojnym i bezpiecznym miejscem jest �mier�, stary przyjacielu!

��Jeste� bezpieczny, owszem, panie. Ale nie martwy.

��Ale ja czuj�, �e naprawd� umar�em.

��Czy�by� pozna� �mier� wystarczaj�co dobrze, by tak pewnie si� o niej wypowiada�, panie?

��A wi�c co to jest, je�li nie �mier�?

��Po prostu czas � stwierdzi� Deliamber.

��Czy�by� rzuci� na mnie urok, czarowniku?

��Nie. Nie ja rzuci�em ten czar. Lecz sprawi�, �e przestanie dzia�a�, je�li mi na to pozwolisz. Przebud� si�! Przebud�!

��Nie, Deliamberze. Daj mi spok�j!

��Musisz si� przebudzi�, panie.

��Musisz! � W g�osie Valentine'a brzmia�a gorycz. � Musisz! Zawsze tylko �musisz�! Czy�bym nigdy nie mia� zazna� odpoczynku? Pozw�l mi zosta� tu, gdzie jestem. Tu panuje pok�j. A ja nie kocham wojny, Deliamberze.

��Przebud� si�, panie.

��Zaraz powiesz mi, �e to m�j obowi�zek.

��Nie musz� m�wi� ci tego, o czym doskonale wiesz, panie. Przebud� si�.

Valentine otworzy� oczy i stwierdzi�, �e unosi si� w pot�nych ramionach Lisamon Hultin. Amazonka nios�a go jak dziecko, przytulonego do swych ogromnych piersi. Nic dziwnego, �e wyobra�a� sobie, �e znajduje si� w ko�ysce albo �e sp�ywa nurtem czarnej rzeki. Na lewym ramieniu wojowniczki siedzia� skulony Autifon Deliamber. Valentine zrozumia�, sk�d wzi�a si� magia, kt�ra wydoby�a go z mroku: trzy z licznych macek Vroona dotyka�y go � jedna czo�a, jedna policzka, jedna piersi.

Czuj�c si� g�upio, poprosi�:

��Czy mog�aby� postawi� mnie na ziemi?

��Jeste� bardzo s�aby, panie � powiedzia�a basem Lisamon.

��Ale chyba nie a� tak s�aby. Postaw mnie. Delikatnie, jakby mia�a do czynienia z dziewi��setletnim starcem, Lisamon opu�ci�a go na ziemi�. Valentine natychmiast poczu� fal� s�abo�ci. Wyci�gn�� d�o� i opar� si� o olbrzymk�, stoj�c� blisko niego, gotow� pom�c, gdyby to okaza�o si� konieczne. Z�by mu szcz�ka�y. Ci�kie szaty klei�y si� do spoconego cia�a jak ca�un. Ba� si�, �e je�li cho� na chwil� zamknie oczy, fala mroku podniesie si� i zn�w go zaleje. Wysi�kiem woli zmusi� si� jednak do zachowania spokoju, cho� by� to spok�j udawany. �wiczenia osi�gn�y skutek � nie m�g� pozwoli�, by zobaczono go zdezorientowanego, s�abego � i to niezale�nie od irracjonalnego strachu, kt�ry nadal odczuwa�.

Po chwili naprawd� zdo�a� si� uspokoi�. Rozejrza� si� dooko�a. Wynie�li go z wielkiej sali; znajdowa� si� w jakim� jasno o�wietlonym korytarzu o �cianach ozdobionych wzorem, w kt�rym powtarza� si� znak Pontifexa � osza�amiaj�cym, zdumiewaj�cym bogactwem ornamentem z symboli Labiryntu. Wok� niego zebra�a si� ca�a grupa: Tunigorn, Sleet, Hissune, Shanamir, a tak�e inni ludzie z jego otoczenia, oraz s�udzy Pontifexa: Hornkast i stary Dilifon, za nimi za� jeszcze kilkana�cie twarzy zakrytych ��tymi maskami.

��Gdzie jestem? � spyta�.

��Jeszcze chwila i dotrzemy do twych komnat, panie � powiedzia� Sleet.

��Czy d�ugo by�em nieprzytomny?

��Zaledwie kilka minut. Zemdla�e� w trakcie przemowy. Z�apa� ci� Hissune. I Lisamon.

��Wszystko przez to wino � o�wiadczy� Valentine. � Kieliszek tego i kieliszek tamtego�

��Jeste� ca�kiem trze�wy, panie � zauwa�y� Deliamber. � A min�o zaledwie kilka minut.

��Wi�c pozw�l mi wierzy�, �e to tylko wino. Cho�by przez chwil�.

Korytarz skr�ci� w lewo i przed oczami Valentine'a pojawi�y si� rze�bione drzwi do jego komnat, ozdobione z�otym wzorem ze znakiem gwiazdy � symbolem Koronala � do kt�rego dodano trzyliterowy monogram: LVC.

��Gdzie Tisana?

��Tu, panie � odpowiedzia� mu z oddali g�os t�umaczki sn�w.

��Doskonale. Chc�, �eby� posz�a ze mn�. Ty, Deliamber i Sleet. Nikt wi�cej. Czy to jasne?

��Tak�e chcia�bym wej�� � powiedzia� kto� z grupy urz�dnik�w Pontifexa, chudy m�czyzna o cienkich ustach i dziwnej, szarej sk�rze, w kt�rym Valentine po chwili zastanowienia rozpozna� Sepulthrova, lekarza Pontifexa Tyeverasa. Przecz�co potrz�sn�� g�ow�.

��Jestem ci wdzi�czny za trosk�, ale nie s�dz�, by� mia� tu co� do roboty.

��Tak nag�e zas�abni�cie, panie� wymaga bada�

��On ma racj� � wtr�ci� cicho Tunigorn. Valentine wzruszy� ramionami.

��Dobrze. P�niej. Najpierw chcia�bym porozmawia� z doradcami, Sepulthrove. P�niej b�dziesz m�g� mi opuka� kolana, je�li uwa�asz to za konieczne. Idziemy� Tisano, Deliamberze�

Wkroczy� do komnat, ostatkiem si� utrzymuj�c kr�lewsk� postaw�. Poczu� ogromn� ulg�, gdy ci�kie drzwi zamkn�y si�, odgradzaj�c go od panuj�cego na korytarzu zamieszania. Westchn�� g��boko i usiad� na obitej brokatem kanapie, dr��c w rezultacie roz�adowania wcze�niejszego napi�cia.

��Panie? � odezwa� si� cicho Sleet.

��Zaraz. Zaraz. Pozw�l mi z�apa� oddech.

Potar� obola�e czo�o i opuchni�te oczy. Napi�cie wynikaj�ce z konieczno�ci udawania � tam, na korytarzu � �e natychmiast i bezbole�nie odzyska� si�y po tym, co sta�o si� w sali bankietowej (cokolwiek si� tam sta�o), okaza�o si� zbyt wyczerpuj�ce. Lecz powoli powraca�a jego prawdziwa si�a. Valentine spojrza� na t�umaczk� sn�w. T�ga starsza kobieta, mocna, gruboko�cista, wyda�a mu si� nagle �r�d�em spokoju.

��Podejd�, Tisano � poprosi�. � Usi�d� obok mnie. Pos�ucha�a, obj�a go ramieniem. Tak, pomy�la�. Och tak, jak dobrze. Ciep�o ogrza�o jego zmro�on� dusz�; ciemno�� powoli ust�powa�a. Podnios�a si� w nim fala mi�o�ci do Tisany: tak mocnej, pewnej, tak m�drej. To ona pierwsza pozdrowi�a go jako Lorda Valentine'a w dniach wygnania, kiedy w pe�ni zadowala�o go to, i� jest Valentine'em �onglerem. Ile� to razy, od chwili gdy odzyska� tron, pi�a wraz z nim otwieraj�ce umys�y wino sn�w i bra�a go w ramiona, by wydoby� z niego tajemnice gwa�townych obraz�w, kt�re nawiedza�y go nocami! Ile� to razy pomaga�a mu d�wiga� ci�ar w�adzy!

��Przerazi�o mnie, kiedy dostrzeg�am, jak padasz, Lordzie Valentinie � odezwa�a si� Tisana � a wiesz, �e nie nale�� do os�b, kt�re �atwo przestraszy�. Twierdzisz, �e to z powodu wina?

��Tak powiedzia�em tam, na korytarzu.

��Moim zdaniem nie by�o to wino.

��Tak. Deliamber twierdzi, �e kto� rzuci� na mnie czar.

��Ale kto? � spyta�a Tisana. Valentine spojrza� na Vroona.

��No wi�c c�?

Deliamber wydawa� si� tak niespokojny, jak si� to bardzo rzadko zdarza�o. Gwa�townie porusza� niezliczonymi mackami, ��te oczy b�yszcza�y mu dziwnym blaskiem, ptasi dzi�b zaciska� si� i otwiera�.

��Nie znam odpowiedzi na to pytanie � powiedzia� w ko�cu. � Nie wszystkie sny s� przes�aniami; bywa i tak, �e nie wszystkie czary maj� swoich tw�rc�w.

��S� czary, kt�re rzucaj� si� same? O to ci chodzi? � upewni� si� Valentine.

��Nie ca�kiem. Niekt�re pojawiaj� si� spontanicznie. Rodz� si� w cz�owieku, pochodz� z ja�owych miejsc jego duszy.

��O czym ty m�wisz? Czy�bym rzuci� czar sam na siebie?

��Sny, czary � to jedno i to samo, Lordzie Valentinie. � G�os Tisany by� bardzo �agodny. � Jedne i drugie przynosz� � za twoim po�rednictwem � pewne przepowiednie. Znaki staj� si� coraz czytelniejsze. Nadchodzi burza, a to s� jej zapowiedzi.

��Ju� zd��yli�cie wszystko poj��? Czy wiecie, �e mia�em dziwny sen, tu� przed bankietem? Ten sen by� niew�tpliwie pe�en przepowiedni, znak�w, zwiastun�w burzy. Przecie� � je�li nie m�wi� we �nie � nie powinni�cie nic o nim wiedzie�, bo wam o nim nie powiedzia�em. Prawda?

��Moim zdaniem �ni�e� chaos, panie. Valentine przygl�da� si� Tisanie, zdumiony.

��Sk�d to mo�esz wiedzie�?

T�umaczka sn�w tylko wzruszy�a ramionami.

��Poniewa� chaos zbli�a si� nieuchronnie. Wszyscy doskonale zdajemy sobie z tego spraw�. Istnieje co�, co pozosta�o nie za�atwione� i co trzeba koniecznie za�atwi�.

��My�lisz o Zmiennokszta�tnych � szepn�� Valentine.

��Nie o�miel� si� doradza� memu panu w sprawach pa�stwowych� � powiedzia�a Tisana.

��Oszcz�d� mi pochlebstw. Po doradcach oczekuj� nie taktu, lecz rad.

��Moim kr�lestwem jest wy��cznie kr�lestwo sn�w.

���ni�em o �niegu na G�rze Zamkowej i o wielkim trz�sieniu ziemi, kt�re zniszczy�o Majipoor.

��Czy mam wyt�umaczy� ci tw�j sen, panie?

��Jak mo�esz mi go wyt�umaczy�? Nie wypili�my jeszcze wina.

��T�umaczenie nie wydaje mi si� teraz najlepszym pomys�em � o�wiadczy� stanowczo Deliamber. � Jak na jedn� noc, Koronalowi wystarczy wizji. Wino sn�w nie przys�u�y si� teraz jego zdrowiu. My�l�, �e to mo�e zaczeka�

��T�umaczenie tego snu nie wymaga wina � przerwa�a mu Tisana. � Dziecko mog�oby go wyja�ni�. Trz�sienie ziemi? Zniszczenie �wiata? Panie, powiniene� przygotowa� si� na ci�kie czasy.

��O czym ty m�wisz? Odpowiedzia� mu Sleet.

��To oznaki wojny.

Valentine obr�ci� si�, rzucaj�c niskiemu cz�owiekowi lodowate spojrzenie.

��Wojny! � krzykn��. � Czy�bym zn�w musia� stawa� do walki? Jako pierwszy Koronal od o�miu tysi�cy lat wyprowadzi�em armi� w pole. Czy�bym musia� uczyni� to powt�rnie?

��Z pewno�ci� zdajesz sobie spraw�, panie, �e wojna o odzyskanie tronu by�a tylko pierwsz� potyczk� w walce, kt�r� trzeba toczy� nadal, w walce, do kt�rej przygotowania trwa�y od wiek�w. Tej walki � z czego z pewno�ci� zdajesz sobie spraw� nie uda si� unikn��.

��Nie ma nieuniknionych wojen � stwierdzi� Valentine.

��Jeste� tego pewny, panie?

Valentine wci�� patrzy� na Sleeta, ale nie odpowiedzia�. M�wili mu to, czego domy�li� si� wcze�niej bez ich pomocy, lecz czego nie chcia� us�ysze�. Gdy ju� to us�ysza�, poczu� w duszy nag�y niepok�j. Po chwili wsta� i w milczeniu zacz�� chodzi� po komnacie. Pod przeciwleg�� �cian� sta�a ogromna, niezwyk�a rze�ba, zrobiona z wielkich ko�ci smoka morskiego, wygi�tych tak, by przypomina�y palce dw�ch splecionych d�oni � lub mo�e zaci�ni�tych k��w jakiej� gigantycznej, demonicznej paszczy. Przez d�u�sz� chwil� sta� obok rze�by, machinalnie g�adz�c ko��. Nie doko�czona sprawa � powiedzia�a Tisana. Metamorfowie, Piurivarzy, Zmiennokszta�tni � oboj�tnie, jakiej u�y� nazwy � kr�tko m�wi�c, tubylcy z Majipooru, kt�rym przed czternastoma tysi�cleciami przybysze z gwiazd ukradli ten wspania�y �wiat. Od o�miu lat, pomy�la� Valentine, pr�buj� zrozumie� ich potrzeby. I nadal nic nie wiem.

Odwr�ci� si�, m�wi�c:

��Kiedy zacz��em wyg�asza� toast, my�la�em o tym, co w�a�nie powiedzia� Najwy�szy Rzecznik Hornkast: Koronal jest �wiatem, a �wiat jest Koronalem. I nagle sam sta�em si� Majipoorem. Moj� dusz� wype�ni�o wszystko, co dzieje si� w ka�dym zak�tku naszego �wiata.

��Do�wiadcza�e� tego wcze�niej � przypomnia�a mu Tisana. � W snach, kt�re dla ciebie t�umaczy�am; kiedy m�wi�e�, �e widzia�e� dwadzie�cia miliard�w z�otych nici wyrastaj�cych z ziemi i �e trzyma�e� je wszystkie w prawej d�oni. Mia�e� i inny sen, w kt�rym roz�o�y�e� ramiona i obj��e� �wiat�

��Teraz by�o inaczej. Tym razem �wiat si� rozpada�.

��Jak to: rozpada�?

��Dos�ownie. Rozpada� na kawa�ki. Nie pozosta�o nic opr�cz morza czerni, w kt�re run��em�

��Hornkast powiedzia� prawd�. � Tisana kontynuowa�a cicho. � To ty jeste� �wiatem, w�adco. Mroczna wiedza znajduje drog� do twej duszy, pochodzi za� z powietrza ca�ej planety. To przes�anie � nie od Pani, nie od Kr�la, lecz od ca�ego �wiata.

Valentine zerkn�� na Vroona.

��Co na to powiesz, Deliamberze?

��Znam Tisan� chyba od pi��dziesi�ciu lat i jeszcze nie s�ysza�em, by powiedzia�a g�upstwo.

��A wi�c b�dziemy mieli wojn�.

��S�dz�, �e ju� si� zacz�a � oznajmi� czarownik.

Hissune d�ugo jeszcze nie m�g� sobie wybaczy�, �e sp�ni� si� na uczt�. Pierwsza oficjalna okazja od czasu, gdy znalaz� si� w bezpo�rednim otoczeniu Lorda Valentine'a, i nie potrafi� przyby� na czas!

Cz�ciowo by�a to wina jego siostry Ailimoor. Kiedy jak najszybciej usi�owa� ubra� si� w pi�kny, uroczysty str�j, biega�a wok� niego, strzepuj�c niewidzialne py�ki i wyg�adzaj�c niewidoczne zmarszczki materia�u, poprawia�a wisz�cy mu na ramionach �a�cuch, martwi�a si� d�ugo�ci� i krojem tuniki, na wyczyszczonych do po�ysku butach znajdowa�a plamki, kt�rych nie potrafi�by znale�� nikt opr�cz niej. Ailimoor mia�a pi�tna�cie lat: trudny wiek u dziewczyny � Hissune mia� czasami wra�enie, �e u dziewczyn ka�dy wiek jest trudny � i ostatnio stara�a si� wszystkim rz�dzi�, na ka�dy temat mia�a w�asne zdanie, w niesko�czono�� deliberowa�a nad niewa�nymi, domowymi drobiazgami.

Tak wi�c to Ailimoor, bardzo si� staraj�c, by na przyj�ciu ku czci Koronala jej brat pojawi� si� doskona�y pod ka�dym wzgl�dem, sprawi�a, �e m�g� si� na nie sp�ni�. Mia� wra�enie, �e przez dobre dwadzie�cia minut przesuwa�a emblemat urz�du � ma�y znak gwiazdy, kt�ry powinien nosi� na lewym ramieniu zaczepiony o ogniwo �a�cucha � milimetr w jedn� stron�, u�amek milimetra w drug�, a� wreszcie powiedzia�a:

��Dobrze. Lepiej nie b�dzie. No, jak ci si� podoba?

Podnios�a swoje stare r�czne lusterko, zmatowia�e, zardzewia�e i wytarte, i potrzyma�a je przed nim. Hissune dostrzeg� sw�j niewyra�ny, zniekszta�cony obraz. By� zmieniony nie do poznania, dostojny, wspania�y, jakby �ywcem wyj�ty z jakiego� historycznego obrazu. Str�j wydawa� mu si� teatralny, maskaradowy, nierzeczywisty, cho� � czego by� �wiadomy � nape�ni� mu dusz� nowym poczuciem dostoje�stwa i w�adzy. Jakie to dziwne, pomy�la�, �e wykonane w po�piechu dzie�o drogiego krawca z Placu Masek potrafi tak natychmiast zmieni� osobowo��. Nie czu� si� ju� Hissune'em � obdartym, ale zaradnym ulicznikiem, nie czu� si� Hissune'em � niepewnym siebie m�odym urz�dnikiem, by� teraz Hissune'em-srok�, Hissune'em-pawiem, Hissune'em � dumnym przyjacielem Koronala.

A tak�e Hissune'em-sp�nialskim. Je�li si� po�piesz�, pomy�la�, mog� jeszcze dotrze� do Wielkiej Sali Pontifexa na czas.

Ale w�a�nie wtedy jego matka, Elsinome, powr�ci�a z pracy, co spowodowa�o kolejne niewielkie op�nienie. Wesz�a do pokoju � drobna, ciemnow�osa kobieta � i spojrza�a na niego z przestrachem i zdumieniem, jakby dostrzeg�a schwytan� przez kogo� i uwolnion� w ich skromnym mieszkanku komet�. Jej oczy p�on�y, twarz ja�nia�a w spos�b, jakiego nigdy nie widzia�.

��Jak�e wspaniale wygl�dasz, Hissunie! Jak wspaniale! U�miechn�� si� i wykona� piruet, by w pe�ni zademonstrowa� jej bogactwo stroju.

��To niemal absurd, prawda? Wygl�dam jak rycerz, kt�ry w�a�nie zjecha� z G�ry Zamkowej.

��Wygl�dasz jak ksi���! Wygl�dasz jak Koronal!

��A tak, oczywi�cie, Lord Hissune! Ale do tego potrzebowa�bym raczej futra z gronostai, eleganckiego zielonego kubraka i mo�e jeszcze wielkiego b�yszcz�cego wisiora ze znakiem gwiazdy na piersi. Na razie chyba wystarczy to, co ju� mam, prawda?

Roze�mia�a si� i � mimo zm�czenia � przytuli�a syna, porwa�a w obj�cia, zakr�ci�a w rytmie szalonego ta�ca. A potem uwolni�a go ze s�owami:

��Zrobi�o si� p�no. Powiniene� ju� uda� si� na uczt�.

��Racja, powinienem. � Hissune ruszy� w stron� drzwi. � Jakie to dziwne, prawda, mamo? Zasi��� na uczcie przy stole Koronala, siedzie� tu� przy Koronalu, odby� wraz z nim wielki objazd, mieszka� na G�rze Zamkowej�

��Tak, to bardzo dziwne � przytakn�a cicho Elsinome. Stan�y obok siebie: Elsinome, Aihmoor i jego najm�odsza siostra Maraune. Hissune uroczy�cie uca�owa� ka�d� z nich. Usuwa� si�, kiedy pr�bowa�y go obj��, boj�c si�, by nie pogniot�y mu szaty. Widzia�, jak na niego patrzy�y: jakby by� jakim� pomniejszym b�stwem, a ju� co najmniej Koronalem. Czu� si� tak, jakby nie by� cz�onkiem tej rodziny, jakby nie by� nim nigdy, jakby dzi� po po�udniu � i to tylko na chwil� � spad� z nieba do tego skromnego mieszkania. Czasami sam czu� si� tu niemal jak przybysz, kt�ry nie prze�y� w tych kilku ma�ych pokojach w zewn�trznym kr�gu Labiryntu osiemnastu lat �ycia, lecz zawsze by� Hissune'em z G�ry Zamkowej, rycerzem i wtajemniczonym, bywalcem na kr�lewskim dworze, koneserem wszystkich jego rozkoszy.

G�upota. Szale�stwo. Nie mo�esz zapomnie�, kim jeste� i sk�d si� wzi��e�, powiedzia� do siebie.

Trudno jednak nie zastanawia� si� nad zmianami, kt�re nast�pi�y w moim �yciu, my�la�, schodz�c na poziom ulicy nie ko�cz�cymi si�, kr�conymi schodami. Tyle si� zmieni�o. Niegdy� wraz z matk� pracowali na ulicach Labiryntu � ona zbiera�a korony u przechodz�cych szlachcic�w �na g�odne dzieci�, on narzuca� si� turystom jako przewodnik, za p� rojala, obiecuj�c pokaza� wszystkie cuda podziemnego miasta. Teraz by� m�odym protegowanym Koronala, a ona, dzi�ki jego nowym kontaktom, opiekowa�a si� piwniczk� w kawiarni na Dziedzi�cu Kul. A wszystko to dzi�ki szcz�ciu, dzi�ki nieprawdopodobnemu szcz�ciu.

Lecz czy by�o to tylko szcz�cie? � pomy�la� Hissune. Ile� to lat min�o od dnia, w kt�rym jako dziesi�cioletni ch�opiec narzuci� swoje us�ugi pewnemu wysokiemu jasnow�osemu m�czy�nie? Rzeczywi�cie, uda�o mu si�, bo tym m�czyzn� by� nikt inny jak Koronal Lord Valentine, obalony i wygnany. Przyby� do Labiryntu, szukaj�c pomocy Pontifexa w dzia�aniach maj�cych na celu odzyskanie tronu.

Samo to mog�o jednak doprowadzi� go donik�d. Hissune cz�sto zapytywa� sam siebie, co w nim by�o takiego, �e Koronal zwr�ci� na niego uwag�, zapami�ta� go, znalaz� ju� po ponownym wst�pieniu na tron, zabra� z ulicy, da� prac� w Domu Kronik, a teraz oferowa� miejsce w gronie swych najbli�szych wsp�pracownik�w. By� mo�e by�a to bezczelno��? Dowcip, swoboda zachowania, brak szacunku dla wielko�ci, dla Koronal�w i Pontifex�w tego �wiata, wyj�tkowa, jak na dziesi�cioletniego ch�opca, zdolno�� troszczenia si� o siebie? W�a�nie to musia�o wywrze� wra�enie na Lordzie Valentinie. Rycerze z G�ry Zamkowej, my�la� Hissune, s� tacy grzeczni, maj� tak dworskie maniery. Musia�em wydawa� si� mu bardziej obcy ni� Ghayrog. Ale przecie� w Labiryncie nie brakuje twardych dziesi�cioletnich ch�opak�w. Ka�dy z nich m�g� z�apa� Koronala za r�kaw. Lecz to ja go z�apa�em. Szcz�cie. Szcz�cie.

Hissune wyszed� na ma�y, brudny placyk przed domem. Przed nim rozci�ga�y si� w�skie, kr�te uliczki Dziedzi�ca Guadelooma, gdzie prze�y� ca�e swe �ycie. Ponad jego g�ow� wznosi�y si� zrujnowane budynki, tysi�cletnie, pochylone ze staro�ci, formowa�y zewn�trzny kr�g tego �wiata. W ostrym bia�ym �wietle, a� zbyt jaskrawym, trzeszcz�cym niemal od elektrycznego napi�cia (ca�y ten kr�g Labiryntu sk�pany by� w jednakowym jaskrawym blasku, jak�e r�nym od �agodnego, z�otozielonego �wiat�a s�o�ca, kt�rego nie ogl�dano nigdy w podziemnym mie�cie) obdrapane, szare mury starych gmach�w emanowa�y straszliwym zm�czeniem, jakby sam kamie� czu� wyczerpanie. Hissune zastanawia� si�, dlaczego nigdy przedtem nie dostrzeg�, jak brudne i zaniedbane jest miejsce, w kt�rym mieszka.

Przez plac przelewa�y si� t�umy. Niewielu mieszka�c�w Dziedzi�ca Guadelooma sp�dza�o wieczory w swych mrocznych, male�kich mieszkankach. Ludzie woleli raczej wyj�� na plac i kr�ci� si� po nim bez celu w chaotycznej, przypadkowej procesji. Hissune w swym l�ni�cym nowo�ci� ubraniu przebija� si� przez t�um, maj�c wra�enie, �e ka�dy, z kim spotka� si� kiedy� w �yciu, zast�puje mu teraz drog�, gapi si� na niego, kpi z niego, krzywi si� na jego widok. Dostrzeg� Vanimoona, kt�ry by� z nim w jednym wieku z dok�adno�ci� niemal co do godziny. Kiedy� wydawa� mu si� bliski jak brat. By�a tam tak�e jego siostra, smuk�a ma�a dziewczynka o migda�owych oczach, kt�ra wcale nie wydawa�a si� ju� taka ma�a, i Heluan, i jego trzech pot�nych braci, i Nikkilone, i drobniutki, wiecznie skrzywiony Ghinset, i Vroon o oczach jak koraliki, sprzedaj�cy korzenie ghumba w polewie, i Confalume kieszonkowiec, i dwie stare siostry Ghayro�ki, kt�re wszyscy podejrzewali o to, �e s� Metamorfkami, w co sam Hissune nigdy nie potrafi� uwierzy�. I ten, i �w, i jeszcze kto�, a wszyscy gapili si� na niego, wszyscy pytali go w milczeniu: Czemu si� tak wystroi�e�, Hissunie? Sk�d ta pompa, ta �wietno��?

Niepewnie szed� przez plac, z rozpacz� zdaj�c sobie spraw�, �e uczta ju� si� prawdopodobnie zaczyna, �e czeka go jeszcze bardzo daleka droga w d� i �e wszyscy, kt�rych kiedykolwiek pozna�, stoj� przed nim z wytrzeszczonymi oczami.

Vanimoon pierwszy krzykn��:

��Dok�d si� wybierasz, Hissunie? Na bal kostiumowy?

��Chyba raczej na Wysp�, zagra� w klip� z Pani�!

��Nie! Zapoluje na smoki morskie z Pontifexem.

��Przepu��cie mnie � poprosi� cicho Hissune, bo ju� mocno na niego naciskali.

��Przepu��cie go, przepu��cie! � powt�rzyli radosnym ch�rem dawni przyjaciele, ale nie odsun�li si�.

��Sk�d masz to wytworne ubranko? � spyta� Ghisnet.

��Wypo�yczy� � stwierdzi� Heluan.

��Chyba raczej ukrad� � powiedzia� jeden z braci Heluan.

��Znalaz� pijanego rycerza w jednej z alejek i rozebra� do go�a!

��Zejd�cie mi z drogi. � Hissune opanowa� si� heroicznym wysi�kiem woli. � Mam co� wa�nego do zrobienia.

��Co� wa�nego! Co� wa�nego!

��Ma audiencj� u Pontifexa!

��Pontifex pewnie zrobi z Hissune'a ksi�cia!

��Ksi��� Hissune! Ksi��� Hissune!

��A czemu nie Lord Hissune?

��Lord Hissune! Lord Hissune!

W ich g�osach by�o co� wstr�tnego. Otoczyli go, dziesi�ciu czy dwunastu, opanowani przez zawi��. Jego wspania�y str�j, �a�cuch na ramionach, epolety, buty, p�aszcz � tego ju� by�o im za wiele, zbyt dobitnie �wiadczy�o to o przepa�ci, jaka si� mi�dzy nimi otwar�a. Za chwil� z�api� go za tunik�, zaczn� szarpa� �a�cuch. Hissune poczu� pierwsze dotkni�cie paniki. G�upot� jest pr�bowa� wyt�umaczy� co� t�umowi, a jeszcze wi�ksz� g�upot� jest pr�bowa� wyrwa� si� si��. Oczywi�cie, nie nale�a�o si� spodziewa�, by policja Pontyfikatu patrolowa�a t� dzielnic�.

Vanimoon sta� najbli�ej. W�a�nie si�ga� ku Hissune'owi, jakby chcia� go popchn��. Hissune cofn�� si�, ale i tak brudne palce zostawi�y smugi na zielonym materiale p�aszcza. Nagle poczu� przyp�yw w�ciek�o�ci.

��Nie wa� si� mnie dotyka�! � krzykn��, czyni�c w z�o�ci znak smoka morskiego. � Niech �aden z was nie wa�y si� mnie tkn��!

Vanimoon roze�mia� si� kpi�co i zn�w wyci�gn�� d�o�. Hissune b�yskawicznie z�apa� go za nadgarstek i skr�ci� go z wielk� si��.

��Hej! Pu��!

Zamiast pu�ci�, Hissune poderwa� rami� Vanimoona, wykr�ci� je i obr�ci� przeciwnika. Nie lubi� b�jek � by� na nie za niski, za lekki, polega� raczej na sprycie i szybko�ci, nie na sile � lecz rozgniewany potrafi� dzia�a� b�yskawicznie. Czu�, �e dr�y od nag�ego przyp�ywu energii. Niskim, napi�tym g�osem powiedzia�:

��Je�li b�d� musia�, Vanimoonie, z�ami� ci r�k�. �adnemu z was nie wolno mnie dotkn��!

��Boli!

��B�dziesz trzyma� r�ce przy sobie?

��Nie znasz si� na �artach�

Hissune poderwa� rami� tak wysoko, jak tylko si� da�o bez z�amania.

��Wyrw� ci je, je�li b�d� musia�.

��Pu�� pu��

��B�dziesz trzyma� si� z dala ode mnie?

��Tak! Dobrze!

Pu�ci� Vanimoona i z�apa� oddech. Serce bi�o mu mocno, cia�o ocieka�o potem; nie chcia� nawet pomy�le�, jak teraz wygl�da. I to po wszystkich troskliwych zabiegach Ailimoor!

Vanimoon cofn�� si� o krok; ponury, rozciera� nadgarstek.

��Boi si�, �e zabrudz� mu to jego ubranko. Nie chce mie� na sobie brudu zwyk�ych ludzi � powiedzia�.

��S�usznie. A teraz zejd� mi z drogi. I tak ju� si� sp�ni�em.

��Pewnie na uczt� z Koronalem, co?

��Jakby� zgad�. Sp�ni�em si� na uczt� z Koronalem.

Vanimoon i inni wytrzeszczyli na niego oczy; mia�y one wyraz jednocze�nie kpi�cy i przera�ony. Hissune przecisn�� si� mi�dzy nimi i ruszy� przez plac.

Wiecz�r zacz�� si� bardzo �le, pomy�la�.

Pewnego dnia p�n� wiosn�, gdy s�o�ce wydawa�o si� wisie� nieruchomo nad G�r� Zamkow�, Koronal Lord Valentine rado�nie galopowa� po usianych rozkwitaj�cymi kwiatami ��kach przy po�udniowym skrzydle Zamku.

By� sam, nie zabra� ze sob� nawet swej towarzyszki �ycia, Lady Carabelli. Cz�onkowie rady protestowali stanowczo za ka�dym razem, gdy wyje�d�a� gdziekolwiek bez ochrony, nawet gdy dzia�o si� to w obr�bie Zamku, nie m�wi�c ju� o otaczaj�cych go terenach. Gdy tylko pojawia� si� ten problem, Elidath uderza� zaci�ni�t� pi�ci� w d�o�, a Tunigorn prostowa� si� na ca�� wysoko��, jakby mia� zamiar zagrodzi� Valentine'owi drog� w�asnym cia�em. Z kolei ma�y Sleet, czerwony z w�ciek�o�ci, przypomina� Koronalowi, �e wrogowie ju� raz go pokonali i mog� pokona� po raz drugi.

��Przecie� na G�rze Zamkowej b�d� z pewno�ci� bezpieczny � upiera� si� Valentine.

Lecz oni zawsze stawiali na swoim � a� do dzi�. Twierdzili, �e najwa�niejsze jest bezpiecze�stwo Koronala Majipooru. Gdziekolwiek wi�c wyje�d�a� Lord Valentine, zawsze byli przy nim Elidath albo Tunigorn, albo Stasilane � tak jak w�wczas, gdy bawili si� razem, b�d�c dzie�mi � a w dodatku, zachowuj�c pe�en szacunku dystans, jecha�o za nimi bezustannie kilku cz�onk�w jego osobistej ochrony.

Tym razem jednak Valentine'owi uda�o si� zmyli� czujno�� wszystkich. Nie by� ca�kiem pewien, jak tego dokona�, lecz kiedy p�nym rankiem opad�a go nieodparta ch��, by gdzie� wyjecha�, poszed� po prostu do znajduj�cych si� w po�udniowym skrzydle stajni, bez pomocy ch�opca stajennego osiod�a� wierzchowca, przejecha� po wy�o�onym zielonymi ceramicznymi kafelkami, dziwnie pustym Placu Dizimaule'a i dalej, pod �ukiem bramy, na wspania�e pola le��ce po obu stronach go�ci�ca Grand Calintane. Nikt go nie zatrzyma�. Nikt go nawet nie zawo�a�. Czu� si� tak, jakby za pomoc� jakiej� czarodziejskiej sztuczki sta� si� niewidzialny.

Nareszcie wolny, cho�by tylko na godzin�, mo�e na dwie godziny! Koronal odrzuci� g�ow� i roze�mia� si� tak, jak nie �mia� si� ju� od bardzo dawna. Uderzy� pi�tami wierzchowca, pogna� przez ��ki tak szybko, �e kopyta wielkiego fioletowego zwierz�cia wydawa�y si� nie dotyka� miliard�w kwitn�cych wok� kwiat�w.

To jest dopiero �ycie!

Obejrza� si� przez rami�. Fantastycznie wielka, zdumiewaj�ca i nierzeczywista bry�a Zamku mala�a, cho� i z tej odleg�o�ci wydawa�a si� ogromna, zas�ania�a p� horyzontu � gigantyczna budowla, licz�ca jakie� czterdzie�ci tysi�cy sal, wygl�da�a jak potw�r, kt�ry rozsiad� si� na szczycie G�ry. Valentine nie przypomina� sobie, by od czasu ponownego obj�cia w�adzy kiedykolwiek wyprawi� si� z Zamku bez ochrony, sam. Nie zdarzy�o si� to ani razu!

No, przynajmniej uda�o mu si� to teraz. Obejrza� si� w lewo � widzia� tam trzydziestopi�ciomilowe zbocze G�ry, opadaj�ce pod osza�amiaj�cym k�tem i b�yszcz�ce w dole miasto rozkoszy, Morpin Wysoki: sie� lekkich z�otych nici. A jakby tam zjecha�, zabawi� si�, cho�by przez dzie�? Czemu nie? By� wolny! Mo�e pojecha� i dalej, zrobi� sobie spacer ogrodami Bariery Tolignara, przechadza� si� mi�dzy halatyngami, tanigalami i sithereelami, mo�e wr�ci� z zatkni�tym za kapelusz, jak pi�ro, kwiatem alabandyny. Czemu nie? Ten dzie� nale�y do niego! Mo�e pojecha� do Furbile, zd��y akurat na por� karmienia kamiennych ptak�w, mo�e pojecha� do Stee, napi� si� z�otego wina na szczycie Wie�y Timina, mo�e pojecha� do Bombifale, do Peritole, do Banglecode�

Wierzchowiec zdo�a ponie�� go wsz�dzie. P�dzi� przed siebie godzin�, i jeszcze godzin�, bez najmniejszych oznak zm�czenia. Kiedy Valentine dojecha� do Morpin Wysokiego, zatrzyma� si� przy Fontannach Confalume'a, z kt�rych strumienie barwionej wody, cienkie jak ostrza w��czni, bi�y w g�r� na kilkana�cie metr�w, dzi�ki magicznym sztuczkom staro�ytnych nie trac�c kszta�t�w, i ruszy� dalej na piechot�, a� doszed� do lustrzanego �lizgu, na kt�rym on i Voriax jako ch�opcy tak cz�sto sprawdzali sw� zr�czno��. Nikt nie zwr�ci� na niego uwagi, gdy rozpocz�� zjazd, jakby ludzie uwa�ali za niegrzeczne gapienie si� na pr�buj�cego si� w zje�dzie Koronala albo jakby nadal otacza�a go dziwna aura niewidzialno�ci. Wydawa�o mu si� to osobliwe, lecz nie niepokoj�ce. Kiedy sko�czy� si� �lizga�, pomy�la�, �e mo�e p�j�� do tuneli mocy lub na si�owni�, lecz nagle doszed� do wniosku, �e r�wnie mi�o b�dzie kontynuowa� w�dr�wk� i w chwil� p�niej zn�w siedzia� na grzbiecie wierzchowca, jad�c do Bombifale. To w Bombifale � staro�ytnym i jednym z najpi�kniejszych miast, otoczonym murami z piaskowca o g��bokim odcieniu starej czerwieni, murami zwie�czonymi jasnymi, spiczastymi wie�ami, pi�ciu przyjaci� znalaz�o go kiedy�, dawno temu, gdy sp�dza� samotnie wakacje. Siedzia� w gospodzie o onyksowych i alabastrowych sklepionych �cianach, a kiedy przywita� ich, zaskoczony i rozradowany, przyjaciele ukl�kli, czyni�c znak gwiazdy i krzykn�li: �Valentine! Lord Valentine! Niech �yje Lord Valentine!� Najpierw pomy�la�, �e kpi� sobie z niego, nie by� bowiem w�adc�, lecz m�odszym bratem panuj�cego. Wiedzia�, �e nigdy nie b�dzie rz�dzi�, i nie pragn�� korony. I chocia� by� cz�owiekiem, kt�ry trudno wpada� w gniew, rozgniewa� si� w�wczas, bo nie powinni mu przeszkadza�, stroj�c sobie tak okrutne figle. Lecz potem zauwa�y�, jak blade s� ich twarze, jaki dziwny maj� wyraz ich oczy, i gniew wyparowa� z niego, zast�piony przez �al i strach. W ten w�a�nie spos�b dowiedzia� si� o �mierci swojego brata Voriaxa i o tym, �e zosta� wybrany na Koronala na jego miejsce. Teraz w Bombifale, co do dnia dziesi�� lat p�niej, mia� wra�enie, �e co trzeci mijany m�czyzna ma twarz Voriaxa: czarn� brod�, stanowcze spojrzenie, rumiane policzki. Sprawia�o mu to przykro��, wi�c szybko wyjecha� z miasta.

Nie zatrzymywa� si� wi�cej, bo tyle jeszcze zosta�o do zobaczenia, tyle setek mil musia� przejecha�. Jecha� wi�c, mija� miasto za miastem, spokojny, szcz�liwy, jakby p�yn��, jakby lecia� niczym ptak. Od czasu do czasu rozpo�ciera� si� przed nim wspania�y widok na ca�� G�r�, z Pi��dziesi�cioma Miastami widocznymi jakim� cudem wszystkie razem i ka�de z osobna, z nielicznymi miejscowo�ciami po�o�onymi u st�p G�ry, z Sze�cioma Rzekami, z szerok� r�wnin� Alhanroel biegn�c� a� do Morza Wewn�trznego. Jakie� to wszystko by�o wspania�e, jakie ogromne! Majipoor! Bez w�tpienia najpi�kniejszy ze �wiat�w zasiedlonych przez ludzi w ci�gu tych tysi�cy lat, odk�d zacz�li opuszcza� Star� Ziemi�. I ca�y oddany jemu w opiek�. By�a to odpowiedzialno��, kt�rej nigdy nie mia� zrzuci� ze swych bark�w.

Lecz gdy tak jecha� przed siebie, poczu�, jak w jego duszy rodzi si� i narasta co� tajemniczego. Powietrze zrobi�o si� ciemniejsze i ch�odne, co wyda�o mu si� dziwne � klimat G�ry Zamkowej kontrolowano i stale panowa�a tam cudowna wiosna. Wtem poczu� na policzku co� jakby zimn� plwocin�; rozejrza� si�, szukaj�c napastnika, ale nikogo nie dostrzeg�, a potem zn�w jakby kto� splun�� mu w twarz, i jeszcze raz� To �nieg, zorientowa� si� w ko�cu, to �nieg niesiony przez silny, mro�ny wiatr. �nieg? �nieg na G�rze Zamkowej? Mro�ny wiatr?

Dzia�o si� co� jeszcze gorszego. Ziemia st�ka�a jak monstrum rodz�ce innego potwora. Wierzchowiec, zawsze tak mu pos�uszny, teraz stan�� d�ba i chrapn�� dziwnie, jakby j�cza�; powoli potrz�sa� g�ow�, jakby by� czym� straszliwie zdziwiony. Valentine us�ysza� dono�ny, cho� odleg�y grzmot, a potem, bli�ej, dziwny trzask. Dostrzeg�, jak w ziemi pojawiaj� si� szczeliny. �wiat chwia� si� i ko�ysa�. Trz�sienie ziemi? G�ra chwia�a si� niczym maszt statku �owc�w smok�w na suchym, gor�cym wietrze z po�udnia. Samo niebo, ciemne, o�owiane, jakby nagle nabra�o ci�aru.

Co si� dzieje? Och, dobra Pani, moja matko, co dzieje si� z G�r� Zamkow�?

Valentine czepia� si� rozpaczliwie szalej�cego, staj�cego d�ba wierzchowca. Wydawa�o si�, �e ca�y �wiat rozpada si� w proch i py�, rozlatuje si�, ginie. Jego zadaniem by�o utrzyma� go w ca�o�ci, tuli� gigantyczne kontynenty do piersi, pilnowa�, by morza nie wyst�pi�y z brzeg�w, powstrzymywa� rzeki, w bezmy�lnej furii zdolne niszczy� miasta�

A tego w �aden spos�b nie m�g� dokona�.

Zbyt wielkie by�o to zadanie dla jednego cz�owieka. Pot�ne si�y wyrzuca�y w powietrze ca�e prowincje, kt�re spadaj�c, mia�d�y�y po�acie kraju. Wyci�gn�� r�k�, by przytrzyma� l�dy na ich w�a�ciwych miejscach. �a�owa�, �e nie ma �elaznych obr�czy, kt�rymi m�g�by je opasa�, umocowa�. Lecz tego nie by� w stanie dokona�. Ziemia dr�a�a, falowa�a, rozpada�a si�, k��by czarnego py�u zakry�y oblicze s�o�ca, a on nie potrafi� powstrzyma� konwulsji �wiata. Jeden cz�owiek nie m�g� pom�c gigantycznej planecie, nie m�g� powstrzyma� jej cierpie�. Valentine zawo�a� przyjaci�:

��Elidath! � krzykn��. � Lisamon!

Cisza. Wzywa� ich raz po raz, lecz jego g�os nik� w huku i trzasku.

�wiat straci� sw� stabilno��. Valentine czu� si� tak, jakby zje�d�a� korytarzem luster w Morpin Wysokim. Trzeba w nim porusza� si� szybko i zr�cznie, by utrzyma� r�wnowag� na �lizgaj�cych si�, wiruj�cych i faluj�cych p�ytach; teraz za� mia� wok� siebie kompletny chaos, jakby wyrwano same korzenie �wiata. Wstrz�sy zwali�y go z wierzchowca, toczy� si� i przewraca�, z ca�ej si�y wbija� palce w mi�kk� ziemi�, by nie zsun�� si� do otwieraj�cych si� nieustannie szczelin, z kt�rych dobiega� go straszny �miech i bi�o fioletowe �wiat�o, jak gdyby s�o�ce zosta�o poch�oni�te przez planet� Majipoor. Nad nim, w powietrzu, unosi�y si� zagniewane twarze, twarze, kt�re niemal rozpoznawa�, lecz gdy tylko przygl�da� si� kt�rej� uwa�niej, natychmiast si� zmienia�a � oczy stawa�y si� nosami, nosy � uszami. Nagle, za tymi koszmarnymi twarzami dostrzeg� inn�. T� ju� zna�: l�ni�ce kasztanowate w�osy, �agodne, ciep�e oczy. Pani Wyspy, jego droga matka.

��Wystarczy � powiedzia�a. � Przebud� si�, Valentine.

��Czy�bym �ni�?

��Oczywi�cie.

��A wi�c powinienem spa� dalej i dowiedzie� si� wszystkiego, czego si� da, z tego snu.

��Moim zdaniem dowiedzia�e� si� ju� wszystkiego, czego potrzeba. Przebud� si�.

To prawda. Mia� do�� tej wiedzy. Nie wytrzyma�by jej wi�cej. Tak jak nauczono go dawno temu, wyrwa� si� z toni nieoczekiwanego snu i usiad�, mrugaj�c nieprzytomnie, walcz�c z ospa�o�ci� i zmieszaniem. Nadal mia� przed oczyma duszy obrazy gigantycznego kataklizmu, cho� powoli orientowa� si�, �e wszystko jest w porz�dku. Le�a� na pi�knie zdobionej kanapie w pokoju o zielonych i z�otych �cianach. Co powstrzyma�o trz�sienie ziemi? Gdzie jego wierzchowiec? Jakim cudem si� tu znalaz�? Ach, to oni! Obok kanapy kl�czy blady, szczup�y, bia�ow�osy m�czyzna, kt�rego policzek zdobi postrz�piona blizna. Sleet. A z ty�u stoi Tunigorn, zmarszczony; jego ci�kie brwi uk�adaj� si� w jedn� lini�.

��Spokojnie, spokojnie � powiedzia� Sleet. � Ju� wszystko dobrze. Przebudzi�e� si�, panie.

Przebudzi� si�? Czy�by wi�c by� to sen, zwyk�y sen?

Najwyra�niej tak. Nie znajdowa� si� nawet na G�rze Zamkowej. Nie by�o �nie�ycy, trz�sienia ziemi, k��b�w kurzu przys�aniaj�cego s�o�ce. Sen, tak, sen! Lecz jak�e straszny, przera�aj�co rzeczywisty, tak pot�ny, �e a� trudno by�o powr�ci� do rzeczywisto�ci.

��Gdzie jestem?

��W Labiryncie, panie.

��Gdzie? W Labiryncie? � Czy�by duchy jakie� przenios�y go tu we �nie z G�ry Zamkowej? Valentine poczu�, jak czo�o zrasza mu pot. Labirynt? Ach, tak. Poczu�, jakby kto� chwyci� go za gard�o. Labirynt, tak. Ju� sobie przypomnia�. Oficjalna wizyta, z kt�rej, dzi�ki niech b�d� Bogini, pozosta� ju� tylko ten ostatni wiecz�r. Trzeba tylko znie�� jeszcze t� koszmarn� uczt�. Nie uda mu si� jej unikn��. Labirynt, Labirynt, straszny Labirynt. By� w Labiryncie, na najni�szym poziomie. �ciany sali, w kt�rej spa�, ozdobiono pi�knymi freskami przedstawiaj�cymi Zamek, G�r�, Pi��dziesi�t Miast. Te sceny, tak urocze, teraz wydawa�y mu si� kpin�. Jak�e daleko st�d do G�ry Zamkowej, jak daleko do s�odkiego blasku s�o�ca.

Jakie to przykre, pomy�la�, ze snu zwiastuj�cego zniszczenie i zag�ad� przebudzi� si� w najbardziej ponurym miejscu na �wiecie!

Siedemset mil na wsch�d od l�ni�cego, krystalicznego miasta Dulorn, w podmok�ej dolinie znanej jako Dolina Prestimio na, gdzie kilkaset rodzin Ghayrog�w na rozrzuconych daleko od siebie plantacjach uprawia�o lusavender i ry�, zbli�a�a si� pora p�rocznych �niw. L�ni�ce, grube, czarne str�ki lusavenderu, niemal ca�kowicie dojrza�e, zwisa�y g�sto z przygi�tych �odyg, stercz�cych z pogr��onych pod wod� p�l.

Aximaan Threysz, najstarsza i najlepsza spo�r�d wszystkich, kt�rzy w tej okolicy uprawiali lusavender, czeka�a na ten zbi�r jak na �aden inny w ci�gu ostatnich dziesi�cioleci. Eksperymenty z protoplastycznym powi�kszaniem ro�lin, rozpocz�te przed trzema sezonami pod kierunkiem rz�dowego agenta rolnego, mia�y zaowocowa� w tym roku. W tym roku wszystkie swe pola po�wi�ci�a nowemu gatunkowi lusavenderu; str�ki, niemal dwukrotnie wi�ksze od normalnych, by�y ju� w pe�ni dojrza�e. Nikt inny w Dolinie nie odwa�y� si� na takie ryzyko. Czekano, jak powiedzie si� Aximaan Threysz. Wkr�tce b�dzie ju� wiadomo, jej sukces stanie si� oczywisty i inni farmerzy zap�acz� rzewnymi �zami, kiedy wejdzie na rynek tydzie� przed nimi, z niemal dwukrotnie wi�kszymi zbiorami!

Sta�a w b�ocie na granicy pola, wpychaj�c palcowate wyrostki w najbli�sze str�ki, pr�buj�c zdecydowa�, kiedy rozpocz�� �niwa, gdy jeden z syn�w jej najstarszego potomka przybieg�, krzycz�c:

��Tata kaza� ci powiedzie�, co w�a�nie us�ysza� w mie�cie! Agent rz�dowy wyruszy� z Mazadone. Jest ju� w Helkaplod. Jutro rusza do Sijaneel.

��A wi�c dotrze do Doliny Dnia Drugiego � rzek�a Aximaan Threysz. � �wietnie, doskonale. � Jej rozwidlony j�zyk poruszy� si� szybciej. � Biegnij, ch�opcze, do ojca. Powiedz mu, �e wyprawimy uczt� na cze�� agenta w Dzie� Morza, a �niwa rozpoczniemy w Dniu Czwartym. Chc�, �eby ca�a rodzina zebra�a si� w domu na plantacji. No, biegnij, synku.

Plantacja by�a w�asno�ci� rodziny Aximaan Threysz od czas�w Lorda Confalume'a. Mia�a kszta�t nieregularnego tr�jk�ta, przylegaj�cego jednym, maj�cym oko�o pi�ciu mil bokiem do brzegu Rzeki Havilbove'a. Drugi bok ci�gn�� si� na po�udniowy wsch�d a� do granicy Parku Le�nego Mazadonne, trzeci bieg� z powrotem w stron� rzeki, na p�noc. Wewn�trz tych granic Aximaan Threysz rz�dzi�a, niczym w�adca absolutny, swymi pi�cioma synami i dziewi�cioma c�rkami, wnukami, kt�rych nie potrafi�a si� ju� doliczy�, oraz mniej wi�cej dwudziestoma Vroonami i Liimenami pracuj�cymi na polach. Kiedy m�wi�a �pora sadzi�, wszyscy wychodzili na pola i sadzili, a kiedy m�wi�a �nadesz�y �niwa�, wszyscy wychodzili w pole i zbierali plony. W wielkim domu, stoj�cym na granicy androdragmowego lasku, kolacj� podawano, gdy zasiada�a przy stole � niezale�nie od tego, kt�ra by�a godzina. Nawet pora snu rodziny zale�a�a od niej � Ghayrogi hibernuj�, lecz ca�a rodzina nie mog�a przecie� zasn�� naraz. Najstarszy syn wiedzia�, �e nie wolno mu spa� przez pierwsze sze�� tygodni corocznego snu matki; najstarsza c�rka czuwa�a przez pozosta�e sze��. Aximaan Threysz rozkazywa�a innym cz�onkom rodziny, kiedy maj� spa�, a kiedy czuwa�, kieruj�c si� tym, co uwa�a�a za w�a�ciwe dla dobra plantacji. Nikt nigdy nie podwa�y� �adnego jej twierdzenia. Nawet gdy by�a m�oda � nieprawdopodobnie dawno temu, Ossier by� wtedy Pontifexem, a m�ody Tyeveras Koronalem � zwracano si� do niej o rad� w potrzebie. Tak post�powa� jej ojciec, a nawet jej partner. Prze�y�a ich obu, prze�y�a te� niekt�re ze swych dzieci. Koronalowie przychodzili i odchodzili, a Aximaan Threysz trwa�a. Jej twarda �uska nie b�yszcza�a ju�, sta�a si� fioletowa ze staro�ci; wij�ce si�, grube w�e w�os�w z czarnych zmieni�y si� w szare; ch�odne, nie mrugaj�ce zielone oczy by�y za�mione, pokryte bielmem � a jednak Aximaan Threysz nadal kierowa�a �yciem farmy.

Na jej ziemi nie mog�o wyrosn�� nic szczeg�lnie warto�ciowego, z trudem udawa�y si� ry� i lusavender. Przez ogromn� Rozpadlin� gwa�towne deszcze p�nocy mia�y �atwy dost�p do prowincji Dulorn i cho� miasto Dulorn le�a�o w suchym rejonie, ziemie na zachodzie, odpowiednio nawadniane i drenowane, by�y �yzne, bogate. Lecz wok� Doliny Prestimiona, po wschodniej stronie Rozpadliny, wygl�da�o to zupe�nie inaczej. Ci�ka, niebieskawa gleba by�a wilgotna, b�otnista. Post�puj�c bardzo ostro�nie, zwracaj�c wielk� uwag� na pory roku, pod koniec zimy, tu� przed wiosennymi powodziami mo�na by�o sadzi� ry�, a p�n� wiosn� i jeszcze raz wczesn� jesieni�, lusavender. Nikt w okolicy nie rozumia� rytmu natury lepiej ni� Aximaan Threysz i tylko najbardziej lekkomy�lni farmerzy sadzili, nim ona zaczyna�a to robi�.

Cho� taka w�adcza, wr�cz onie�mielaj�ca presti�em i autorytetem, Aximaan Threysz mia�a jedn� cech�, kt�rej ludzie z Doliny nie potrafili zrozumie�: ceni�a miejscowego agenta rolnego, jakby by� �r�d�em wszelkiej m�dro�ci, a ona jego skromn� uczennic�. Dwa lub trzy razy w roku agent przybywa� ze stolicy prowincji, Mazadonne, obje�d�aj�c b�otniste farmy i pierwsz� noc w Dolinie sp�dza� zawsze u Aximaan Threysz. Przyjmowa�a go w swym wielkim domu, otwiera�a flaszki wina z ognistej palmy i najlepszego nyiku, wysy�a�a wnuki nad Rzek� Havilbove'a, by na�apa�y smakowitych, ma�ych hiktigan�w, przemykaj�cych si� mi�dzy kamieniami w jeziorku, do kt�rego spada� wodospad, kaza�a przyrz�dza� zamro�one steki z bidlaka na aromatycznym drewnie thwale, a po zako�czeniu uczty odchodzi�a z agentem na bok i ca�� noc sp�dza�a na rozmowie o nawozach, szczepieniu i maszynach �niwnych. Obok nich siedzia�y jej c�rki, Heynok i Jarnok, zapisuj�c dok�adnie ka�de wypowiedziane s�owo.

Dziwi�o wszystkich to, �e Aximaan Threysz, z pewno�ci� wi�cej wiedz�ca o uprawie lusavenderu ni� jakakolwiek �yj�ca na Majipoorze istota, w og�le zwraca�a uwag� na to, co ma do powiedzenia jaki� drobny rz�dowy urz�dniczyna. Lecz jej rodzina wiedzia�a, o co chodzi. �Mamy swoje sposoby i u�ywamy wy��cznie ich � powtarza�a Threysz. � Robimy, co robili�my zawsze, poniewa� to si� nam w przesz�o�ci op�aca�o. Sadzimy, piel�gnujemy sadzonki, dogl�damy dojrzewaj�cych ro�lin, zbieramy plony, a potem zaczynamy wszystko od pocz�tku. Kiedy zbi�r nie jest mniejszy ni� zesz�oroczny, uwa�amy, �e si� nam uda�o. Lecz w rzeczywisto�ci jest wr�cz przeciwnie � ponosimy kl�sk�, je�li tylko dor�wnujemy temu, co by�o. Na �wiecie nic nie jest nieruchome; kiedy stoi si� nieruchomo, tonie si� w b�ocie�.

Tak wi�c Aximaan Threysz prenumerowa�a pisma rolnicze, od czasu do czasu posy�a�a kt�rego� z wnuk�w na studia i bardzo uwa�nie s�ucha�a tego, co mia� do powiedzenia agent. Co roku wprowadza�a na farmie jakie� drobne udoskonalenie, co roku zbiera�a wi�cej work�w nasion lusavenderu, kt�re sprzedawa�a w Mazadonne; w magazynach na jej farmie kopce l�ni�cych ziaren ry�u wznosi�y si� coraz wy�ej i wy�ej. Przecie� zawsze mo�na nauczy� si�, jak co� robi� lepiej, a Aximaan Threysz robi�a wszystko, by posi��� jak najwi�cej wiedzy. �My jeste�my Majipoorem � powtarza�a cz�sto. � Wielkie miasta zbudowano na fundamentach z ziaren zbo�a. Bez nas Ni-moya, Pidruid i Khyntor by�yby pustyniami. Miasta rosn� z roku na rok, wi�c musimy pracowa� coraz ci�ej, by je wy�ywi�, prawda? Nie mamy wyboru, taka jest wola Bogini. Nieprawda�?�

Prze�y�a pi�tnastu, a mo�e i dwudziestu agent�w. Przybywali jako m�odzi ludzie, pe�ni nowych pomys��w, lecz na og� ogarnia�a ich nie�mia�o�� w jej obecno�ci.

��Nie wiem, czego m�g�bym pani� nauczy� � m�wi� niemal ka�dy. � To ja powinienem uczy� si� od pani, Aximaan Threysz.

Musia�a powtarza� w k�ko te same s�owa, musia�a ich o�miela�, przekonywa�, �e rzeczywi�cie interesuje si� nowinkami.

Kiedy odchodzi� stary agent, a na jego miejsce przychodzi� nowy, powtarza�y si� zawsze te same k�opoty. Im bardziej si� starza�a, tym trudniej przychodzi�o jej nawi�zywa� kontakty z m�odymi; nim wreszcie zdo�a�a je zadzierzgn��, mija�y czasami lata. Lecz nie mia�a �adnych problem�w z Calimanem Haynem, kiedy obj�� stanowisko przed dwoma laty. Hayn by� m�ody, mia� mo�e trzydzie�ci, czterdzie�ci, a mo�e pi��dziesi�t lat � wszyscy ludzie przed siedemdziesi�tk� wydawali si� jej teraz m�odzi � i zdumiewaj�co bezpo�redni, nawet niedba�y w zachowaniu, co od razu si� jej spodoba�o. Nie zdradza� strachu, spotykaj�c si� z ni�, i nawet nie pr�bowa� prawi� jej grzeczno�ci.

��Poinformowano mnie � powiedzia� prosto z mostu, nie d�u�ej ni� po dziesi�ciu minutach od chwili, gdy spotkali si� po raz pierwszy � �e jest pani osob� najbardziej sk�onn� do wypr�bowywania nowo�ci. Co powiedzia�aby pani na zabieg, kt�ry dwukrotnie powi�ksza nasiona lusavenderu, nie pogarszaj�c ich smaku?

��Powiedzia�abym, �e kto� pr�buje zamiesza� mi w g�owie. Brzmi to zbyt pi�knie, by by�o prawdziwe.

��A jednak taki zabieg jest mo�liwy.

��Doprawdy?

��Jeste�my gotowi do przeprowadzenia do�wiadcze� w ograniczonym zakresie. Ze sprawozda� pozostawionych przez moich poprzednik�w dowiedzia�em si�, �e nie boi si� pani eksperyment�w.

��Nie boj� si� � przyzna�a Aximaan Threysz. � Jaki to zabieg?

��Nazywa si� to � wyja�ni� jej agent � powi�kszaniem protoplazmatycznym. U�ywa si� enzym�w w celu rozpuszczenia b�ony kom�rek ro�lin, a potem wprowadza materia� genetyczny. Materia�em tym mo�na nast�pnie manipulowa�, w wyniku czego materia kom�rkowa, protoplazma, umieszczona zostaje w kulturze umo�liwiaj�cej odbudow� b�ony. Z pojedynczej kom�rki mo�na wyhodowa� ro�lin� o znacznie lepszej charakterystyce.

��My�la�am, �e taka wiedza zosta�a na Majipoorze zapomniana przed tysi�cami lat.

��Lord Valentine sprzyja odrodzeniu staro�ytnej nauki.

��Lord Valentine?

��Tak, Koronal � powiedzia� Caliman Hayn.

��Ach, Koronal! � Aximaan Threysz opu�ci�a wzrok. Valentine? Valentine? Mia�a wra�enie, i� Koronal nazywa si� Voriax, ale kiedy si� nad tym zastanowi�a, przypomnia�a sobie, �e Voriax zgin��. Tak, na jego miejsce przyszed� Valentine, co� o tym s�ysza�a. Czy to nie temu Valentine'owi przydarzy�o si� co� dziwnego, czy to nie on zamieni� si� na cia�o z innym cz�owiekiem? Tak, to chyba on. Lecz ludzie tacy jak Koronalowie nie znaczyli wiele dla Aximaan Threysz, kt�ra nie opu�ci�a Doliny Prestimiona od dwudziestu, a mo�e ju� trzydziestu lat i kt�rej G�ra Zamkowa i jej w�adcy wydawa�a si� tak daleka, �e mog�a r�wnie dobrze nale�e� do legendy. Aximaan Threysz obchodzi�a uprawa ry�u i lusayenderu.

Rz�dowe laboratoria botaniczne � wyja�ni� jej Caliman Hayn � wyhodowa�y wzbogacon� sklonowan� odmian� lusavenderu i teraz trzeba wypr�bowa� jej przydatno�� w praktyce gospodarstwa rolnego. Poprosi� Aximaan Threysz, by wsp�pracowa�a z nim przy eksperymentach, a w zamian za to zobowi�za� si� nie udost�pnia� odmiany nikomu w Dolinie, p�ki farma Threysz nie przestawi si� na jej produkcj�.

Takiej pokusie nie spos�b si� oprze�. Przyj�a od agenta worek zaskakuj�co wielkich nasion, b�yszcz�cych i ogromnych jak oko Skandara, i zasadzi�a je na odleg�ym polu, by nie skrzy�owa�y si� przypadkiem z normalnymi ro�linami. Nasiona zakie�kowa�y doskonale, a gdy wyros�y, r�ni�y si� od normalnych ro�lin wy��cznie tym, �e ich �odygi by�y dwu- lub nawet trzykrotnie grubsze. Kiedy zakwit�y, pofa�dowane fioletowe kwiaty okaza�y si� ogromne, wielkie jak talerze, str�ki te� by�y d�ugie. Zebrano z nich wielki plon gigantycznych nasion. Aximaan Threysz chcia�a ich u�y� przy jesiennych siewach, obsadzi� wszystkie pola now� odmian�, by na wiosn� dysponowa� zbiorem wielokrotnie wi�kszym od normalnego, lecz tego zrobi� nie mog�a, zgodzi�a si� bowiem odda� wi�kszo�� z nich Calimanowi Haynowi, celem przeprowadzenia bada� laboratoryjnych w Mazadone. Zosta�o jej tyle, by obsia� mo�e pi�t� cz�� ziemi. Tym razem poproszono j� jednak, by wysia�a wi�ksze nasiona wraz z mniejszymi, celem doprowadzenia do krzy��wek; powi�kszanie uwa�ano za cech� dominuj�c�, lecz nigdy nie wypr�bowano tego na du�� skal�.

Cho� Aximaan Threysz zabroni�a rodzinie rozmawia� o eksperymencie w Dolinie, utrzymanie pr�b w tajemnicy przed innymi farmerami okaza�o si� niemo�liwo�ci�. Grubych, wysokich ro�lin drugiej generacji, kt�re nagle wyros�y na jej polach, nie uda�o si� ukry� i w jaki� spos�b wiadomo�� o tym, co dzieje si� na jej farmie, rozesz�a si� po okolicy. Zadziwieni s�siedzi wpraszali si� do niej sami, po czym stawali, w zdumieniu gapi�c si� na pole. Lecz mieli swe podejrzenia. �Takie ro�liny � m�wili niekt�rzy � wyja�owi� ziemi� w dwa, trzy lata. Je�li Threysz nie przestanie, jej farma zmieni si� w pustyni�. Inni byli pewni, �e wielkie nasiona oka�� si� niesmaczne, gorzkie. Mniejszo�� twierdzi�a, �e jak dot�d Aximaan Threysz na og� wiedzia�a, co robi, ale nawet ci, co tak m�wili, z rado�ci� odst�powali jej zaszczyt uczestnictwa w pionierskim eksperymencie.

Zim� zebrano plony: normalne nasiona posz�y na sprzeda�, wielkie zapakowano w worki i przygotowano do siewu. Trzeci sezon mia� by� decyduj�cy, poniewa� niekt�re wielkie nasiona pochodzi�y z ro�lin klonowanych, a inne, prawdopodobnie wi�kszo��, z hybryd normalnego i powi�kszonego lusavenderu. Nikt tak naprawd� nie wiedzia�, jaka oka�e si� warto�� tych hybryd.

Przy ko�cu zimy nadszed� czas sadzenia ry�u. Kiedy sko�czono z ry�em, wy�sze, suchsze ziemie plantacji przyj�y nasiona lusavenderu; przez ca�� wiosn� i ca�e lato Aximaan Threysz obserwowa�a rosn�ce grube �odygi, rozwijaj�ce si� wielkie kwiaty, pojawiaj�ce si� i ciemniej�ce ogromne str�ki. Od czasu do czasu otwiera�a jeden z nich i patrzy�a na mi�kkie, zielone nasiona. Bez w�tpienia b�d� du�e. Ale smak? Co si� stanie, je�li zabraknie im smaku lub b�d� niesmaczne? Zaryzykowa�a dla nich ca�oroczne plony.

C�, ju� wkr�tce otrzyma odpowied� na wszystkie pytania.

W sobot� dosta�a wiadomo��, �e agent nadje�d�a i przyb�dzie na plantacj�, tak jak si� spodziewa�a, Dnia Drugiego. Lecz przy okazji us�ysza�a tak�e zaskakuj�ce i niepokoj�ce wie�ci, gdy� agentem, kt�ry mia� przyby�, nie by� Caliman Hayn, lecz kto� nazywaj�cy si� Verewain Noor. Aximaan Threysz nie potrafi�a tego zrozumie�. Hayn by� zbyt m�ody, by odej�� na emerytur�. Nie podoba�o si� jej, �e znik� akurat teraz, kiedy eksperyment zbli�a� si� do ko�ca.

Verewain Noor okaza� si� m�odszy nawet od Hayna i nu��co uprzejmy. Natychmiast zacz�� opowiada�, jakim zaszczytem jest dla niego to spotkanie, u�ywaj�c wszystkich zwyczajowych komplement�w.

Przerwa�a mu.

��A gdzie ten poprzedni? � spyta�a.

Noor wyja�ni�, �e najwyra�niej nikt nie ma o tym poj�cia. Niezbyt przekonuj�co t�umaczy�, �e Hayn znik� bez uprzedzenia trzy miesi�ce temu, nic nikomu nie m�wi�c i zwalaj�c innym na g�ow� nieprawdopodobny urz�dowy ba�agan.

��Ci�gle staramy si� to rozgry�� � powiedzia�. � Najwyra�niej prowadzi� jakie� eksperymenty, ale nie wiemy jakie i z kim�

��Jeden z jego eksperyment�w odby� si� tu � poinformowa�a go ch�odno Aximaan Threysz. � Polowe badania powi�kszonego protoplastycznie lusavenderu.

��Niczego mi nie oszcz�dzisz, Bogini � j�kn�� Noor. � Na ile prywatnych bada� Hayna mam si� jeszcze natkn��! Protoplastycznie powi�kszony lusavender, m�wi pani?

��Powiedzia� pan to tak, jakby nigdy nie s�ysza� o czym� podobnym.

��S�ysze� s�ysza�em. Ale w�a�ciwie nie wiem, o co chodzi.

��Wi�c prosz� za mn� � powiedzia�a i ruszy�a przed siebie na pola lusavenderu, mijaj�c tarasy, na kt�rych r�s� si�gaj�cy ju� do pasa ry�. Z�a, sadzi�a wielkimi krokami, a m�ody agent z trudem za ni� nad��a�. Id�c, opowiada�a mu o worku wielkich nasion, kt�re przyni�s� jej Hayn, o wysadzeniu sklonowanych ro�lin na polach, o skrzy�owaniu ich z normaln� odmian�, o generacji hybryd dojrzewaj�cych na jej farmie. Po kr�tkiej chwili byli ju� na miejscu. Nagle zatrzyma�a si�, zdumiona, przera�ona. � Pani, ustrze� nas! � krzykn�a.

��Co si� sta�o?

��Patrz, cz�owieku! Patrz!

Ten jeden, jedyny raz doskona�e wyczucie czasu opu�ci�o Aximaan Threysz. Najzupe�niej nieoczekiwanie hybryda lusayenderu zacz�a wysiewa� si� dwa tygodnie za wcze�nie. Pod gor�cym s�o�cem lata wielkie str�ki p�ka�y i otwiera�y si� z obrzydliwym d�wi�kiem przypominaj�cym chrz�st p�kaj�cych ko�ci. Wielkie nasiona wylatywa�y z si�� karabinowej kuli, lecia�y w powietrzu pi�tna�cie, dwadzie�cia jard�w i gin�y w b�ocie pokrywaj�cym zalane pola. Nic nie by�o w stanie zatrzyma� tego procesu; w ci�gu godziny otworz� si� wszystkie, zbi�r b�dzie stracony.

Lecz nie to by�o najgorsze.

Ze str�k�w wylatywa�y nie tylko nasiona, lecz tak�e drobny br�zowy py�, kt�ry Aximaan Threysz zna�a a� za dobrze. Rozpaczliwie pobieg�a na pole, nie zwracaj�c uwagi na nasiona, bole�nie rani�ce jej �usk�. Chwyci�a str�k, kt�ry si� jeszcze nie otworzy�, i rozerwa�a go; ku jej twarzy unios�a si� chmurka br�zowego py�u. Tak! Tak! �nie� lusavenderowa! Ka�dy str�k zawiera� co najmniej �y�eczk� zarodnik�w; pod wp�ywem ciep�a str�ki rozpada�y si� jedne po drugich i br�zowe zarodniki unosi�y si� w powietrzu jak mgie�ka poruszana lekkim wiatrem.

Verewain Noor tak�e zorientowa� si�, co si� dzieje.

��Prosz� zawo�a� robotnik�w! � krzykn��. � Trzeba spali� to pole.

��Za p�no � powiedzia�a grobowym g�osem Aximaan Threysz. � To beznadziejne. Za p�no, za p�no, za p�no! Co je teraz powstrzyma?

Jej ziemia zosta�a bezpowrotnie zara�ona. W ci�gu godziny to samo czeka ca�� dolin�.

��To ju� si� sta�o, nie rozumie pan?

��Przecie� �nie� lusavenderow� zwalczono dawno temu. S�owa Noora zabrzmia�y wr�cz idiotycznie.

Aximaan Threysz skin�a g�ow�. A� za dobrze pami�ta�a te czasy: p�omienie po�eraj�ce pola, hodowanie odpornych odmian, zabijanie ro�linek maj�cych cechy genetyczne sprzyjaj�ce �mierciono�nemu grzybkowi. Siedemdziesi�t, osiemdziesi�t, dziewi��dziesi�t lat temu; jak�e uporczywie walczyli z t� �mierciono�n� plag�! A teraz �nie� pojawi�a si� znowu, w jej hybrydach. Na ca�ym Majipoorze, pomy�la�a, tylko moje ro�liny nie s� odporne na �nie�. Jej ro�liny, sadzone z mi�o�ci�, tak zr�cznie piel�gnowane. W�asnymi r�kami przywr�ci�a �wiatu �nie�, uwolni�a j�, by zaatakowa�a pola s�siad�w.

��Haynie! � krzykn�a. � Haynie, gdzie� jest! Czemu mi to zrobi�e�!

Chcia�a umrze�, tu, teraz, nim zdarzy si� to, co w�a�nie si� zdarzy�o. Lecz wiedzia�a, �e nie b�dzie mia�a tyle szcz�cia; d�ugie lata �ycia, b�d�ce niegdy� b�ogos�awie�stwem, teraz sta�y si� jej przekle�stwem. Trzask rozpadaj�cych si� str�k�w brzmia� w jej uszach jak echo strza��w atakuj�cej armii, niszcz�cej jej Dolin�. �y�am o jeden rok za d�ugo, pomy�la�a. Wystarczaj�co d�ugo, by doczeka� ko�ca �wiata.

Hissune szed� w d�; by� zm�czony, spocony, wystraszony. Pod��a� przej�ciami i jecha� windami, kt�rymi chodzi� i je�dzi� przez ca�e �ycie. Wkr�tce ubogie dystrykty zewn�trznego pier�cienia Labiryntu zosta�y daleko za nim. Mija� poziomy cud�w i wspania�o�ci, na kt�re od lat nie zwraca� ju� uwagi: Dziedziniec Kolumn, Sal� Wiatr�w, Plac Masek, Dziedziniec Piramid, Dziedziniec Kul, Aren�, Dom Kronik. Przybywali tu ludzie z G�ry Zamkowej, z Alaisor, ze Stoien, nawet z nieprawdopodobnie dalekiego, podobno wspania�ego Ni-moya z kontynentu Zimroel, chodzili wok� oszo�omieni, og�upiali, pe�ni podziwu dla pomys�owo�ci, z jak� zaplanowano i wybudowano tak przedziwne, podziemne miasto na pustyni. Dla Hissune'a by� to tylko zwyk�y, szary, brudnawy Labirynt. Nie by�o w nim nic pi�knego, nic tajemniczego � w ko�cu mieszka� tu ca�e �ycie.

Wielki pi�cioboczny plac przed Domem Kronik by� najni�ej po�o�onym miejscem dost�pnym dla ka�dego obywatela. Na g��bsze poziomy wst�p mieli tylko urz�dnicy rz�dowi. Zst�puj�c w g��bie Labiryntu, Hissune przeszed� pod wielk�, �wiec�c� zielonym blaskiem tablic�, osadzon� w �cianie Domu Kronik, na kt�rej widnia�y nazwiska wszystkich Pontifex�w i Koronal�w � dwa rz�dy napis�w rozci�gaj�cych si� w g�r� poza zasi�g najbystrzejszego oka. Gdzie�, u samego wierzcho�ka, widnia�y nazwiska Dvorna i Melikanda, i Barholda, i Stiamonta, panuj�cych tysi�ce lat temu; na dole dostrzeg� imiona Kinnikena, i Ossiera, i Tyeverasa, i Malibora, i Voriaxa, i Valentine'a. Naprzeciw tablicy ze spisem w�adc�w Hissune przedstawi� zaproszenie od�wiernemu, nad�temu Hjortowi w masce, po czym zag��bi� si� w trzewia Labiryntu. Mija� miejsca, w kt�rych okopali si� pomniejsi urz�dnicy, mija� biura ministr�w, mija� tunele prowadz�ce do wielkich szyb�w wentylacyjnych, umo�liwiaj�cych funkcjonowanie tego wszystkiego. Od czasu do czasu zatrzymywano go dla sprawdzenia dokument�w. Tu, w sektorze rz�dowym, problemy bezpiecze�stwa traktowano szczeg�lnie powa�nie. Gdzie� tam, na samym dole, znajdowa�a si� siedziba Pontifexa. M�wiono, �e to wielka szklana kula, w kt�rej szalony stary w�adca siedzi otoczony sieci� urz�dze� podtrzymuj�cych �ycie � �ycie, kt�re znacznie przekroczy�o sw�j normalny czas. Czy�by naprawd� bano si� zamachowc�w? � pomy�la� Hissune. Je�li to, co s�ysza�, by�o prawd�, okaza�oby si� �ask� Bogini, gdyby kto� wyci�gn�� wtyczk� i pozwoli� biednemu Tyeverasowi powr�ci� wreszcie do �r�d�a. Nie potrafi� zrozumie�, jaki jest cel utrzymywania Pontifexa przy �yciu przez dziesi�tki lat, czemu nie daje si� umrze� oszala�emu starcowi.

W ko�cu, zdyszany, s�aniaj�cy si� na nogach, Hissune dotar� do drzwi Wielkiej Sali, le��cej w najg��bszej g��bi Labiryntu. Sp�ni� si� straszliwie, niemal godzin�.

Trzej olbrzymi Skandarzy w mundurach stra�y Koronala zagrodzili mu drog�. Hissune, kurcz�c si� pod ci�kimi, podejrzliwymi spojrzeniami gigantycznych czteror�kich stwor�w, ca�� si�� woli zwalczy� odruch, kt�ry kaza� mu pa�� na kolana i b�aga� o zmi�owanie. Jakim� cudem uda�o mu si� zachowa� resztki godno�ci. Robi�c wszystko, by odpowiada� na spojrzenia stra�nik�w wzrokiem r�wnie �mia�ym � a nie by�o to �atwe, mieli bowiem niemal po trzy metry wzrostu � oznajmi�, �e jest cz�onkiem �wity Koronala i zosta� zaproszony na bankiet. Niemal spodziewa� si�, �e co� zacharcz� i odp�dz� go jak komara, ale nie: dok�adnie obejrzeli jego epolety, spojrzeli w jakie� trzymane w d�oniach papiery, z�o�yli mu niezwykle uroczysty uk�on i pozwolili podej�� do wielkich, okutych mosi�dzem wr�t.

Nareszcie! Dotar� na uczt� Koronala.

W bramie sta� wspaniale odziany Hjort o wielkich wy�upiastych z�otych oczach i dziwacznych, pomalowanych na pomara�czowo w�sikach, stercz�cych z pomarszczonej szarej twarzy. Ow� niezwyk�� postaci� by� Vinorkis, majordomus Koronala. Odda� Hissune'owi formalne honory i wykrzykn��:

��Aaa! Kandydat Hissune!

��Nie jestem jeszcze kandydatem � pr�bowa� powiedzie� Hissune, lecz Hjort wykona� ju� w ty� zwrot i ruszy� ku �rodkowemu przej�ciu, nie ogl�daj�c si� za siebie. Na obola�ych nogach Hissune pod��y� za nim.

Czu� si� straszliwie wystawiony na widok publiczny. W sali, przy okr�g�ych sto�ach, przy kt�rych mie�ci�o si� po kilkana�cie os�b, siedzia�o chyba z pi�� tysi�cy go�ci. Wydawa�o mu si�, �e wszyscy wpatruj� si� wy��cznie w niego. Nie przeszli nawet dwudziestu krok�w, kiedy, ku swemu przera�eniu, us�ysza� najpierw cichy, a potem narastaj�cy �miech. Fale tej weso�o�ci uderzy�y go z osza�amiaj�c� si��. Nigdy w �yciu nie s�ysza� tak og�uszaj�cego ha�asu � tak wyobra�a� sobie huk fal oceanu bij�cych o jaki� dziki brzeg na p�nocy.

Hjort szed� przed siebie, zdawa�o si�, ca�ymi milami, a Hissune, zacisn�wszy z�by, pod��a� za nim w�r�d fal �miechu, �a�uj�c, �e nie ma p� cala wzrostu. Lecz po chwili zda� sobie spraw�, �e to nie on wzbudzi� weso�o�� obecnych, lecz trupa akrobat�w-kar��w, z zamierzon� niezr�czno�ci� pr�buj�cych zbudowa� ludzk� piramid�. Troch� si� rozlu�ni�. Potem w jego polu widzenia pojawi�o si� wzniesione podium; siedzia� tam sam Lord Valentine, macha� do niego r�k�, u�miecha� si�, wskazywa� mu wolne miejsce u swego boku. Przez chwil� Hissune mia� ochot� rozp�aka� si� z wielkiej ulgi. A wi�c mimo wszystko czeka go szcz�liwe zako�czenie!

��Wasza Wysoko�� � hukn�� Vinorkis � oto kandydat Hissune.

Z ulg� zapad� si� w fotel dok�adnie w chwili, gdy akrobat�w ko�cz�cych sw�j numer po�egna� huczny aplauz. S�u��cy poda� mu kielich, po brzeg wype�niony z�otym winem; kiedy podni�s� go do ust, siedz�cy przy stole tak�e wznie�li swe kielichy w powitalnym toa�cie. Wczoraj rano, podczas kr�tkiej, niezwyk�ej rozmowy z Lordem Valentine'em, w kt�rej Koronal z�o�y� mu propozycj� pozostania w jego s�u�bie na G�rze Zamkowej, Hissune z daleka widzia� kilkoro spo�r�d nich, nie by�o jednak czasu na formaln� prezentacj�. A teraz oni sami pozdrawiali go � jego, Hissune'a! � i przedstawiali si� mu, cho� nie trzeba ich by�o przedstawia�, byli bowiem bohaterami s�ynnej batalii Valentine'a o odzyskanie tronu, znanymi ka�demu dziecku na Majipoorze.

Siedz�ca obok pot�na wojowniczka to z pewno�ci� Lisamon Hultin, osobista stra�niczka Koronala. Plotka g�osi�a, �e wyci�a go z brzucha smoka morskiego, przez kt�rego Valentine zosta� po�kni�ty na �rodku oceanu. Drobny m�czyzna o zdumiewaj�co bladej cerze, z przecinaj�c� twarz blizn� to � o czym Hissune wiedzia� doskonale � s�ynny Sleet, kt�ry uczy� Koronala �onglerki podczas jego wygnania; m�czyzna o bystrych oczach i ci�kich brwiach to niew�tpliwie mistrz �ucznik Tunigorn z G�ry Zamkowej, a drobny Vroon z mn�stwem macek to oczywi�cie Deliamber, czarownik. Z kolei m�czyzna niewiele starszy od Hissune'a, o pokrytej tr�dzikiem twarzy to by�y pastuch Shanamir, a ten drobny, dostojny Hjort to Wielki Admira� Asenhart� Tak, te osobisto�ci cieszy�y si� wielk� s�aw� i Hissune, Hory niegdy� by� pewny, �e nic nie jest w stanie zbi� go z tropu, w ich towarzystwie poczu� si� straszliwie onie�mielony.

Onie�mielony? On, kt�ry niegdy� podszed� po prostu do Lorda Valentine'a i bezwstydnie naci�gn�� go na p� rojala za oprowadzenie po Labiryncie � plus trzy korony za pomoc w znalezieniu kwatery w zewn�trznym pier�cieniu � i nie czu� �ladu onie�mielenia Koronal�w i Pontifex�w uwa�a� po prostu za ludzi maj�cych wi�cej pieni�dzy od innych, ludzi, kt�rzy znale�li si� na tronie dzi�ki szcz�liwemu przypadkowi, decyduj�cemu o tym, �e urodzili si� w�r�d arystokracji G�ry Zamkowej, i kt�rzy pi�li si� w g�r� dzi�ki splotowi szcz�liwych okoliczno�ci. Nie trzeba by�o nawet szczeg�lnej inteligencji, by zosta� Koronalem, jak zauwa�y� dawno temu. W ko�cu, mniej wi�cej w ci�gu ostatnich dwudziestu lat, Lord Malibor wybra� si� na polowanie na smoki morskie i da� si� zje�� jednemu z nich, Lord Voriax zgin�� r�wnie idiotycznie, ugodzony przypadkowo wypuszczon� strza�� podczas polowania, a jego brat, Lord Valentine, maj�cy opini� ca�kiem inteligentnego, wykaza� si� konkursow� g�upot�, pij�c z synami Kr�la Sn�w i bawi�c si� z nimi, co doprowadzi�o w ko�cu do tego, �e go u�piono, pozbawiono cia�a oraz pami�ci i zrzucono z tronu. Tacy ludzie mieliby go onie�miela�? Rany, ka�dego siedmiolatka z Labiryntu, kt�ry tak by si� troszczy� o swoje �ycie, zdrowie i przysz�o��, uznano by za nieuleczalnego kretyna!

Hissune czu� jednak, �e to jego lekcewa�enie przez lata nieco os�ab�o. Kiedy si� jest dziesi�ciolatkiem i od pi�ciu czy sze�ciu lat �yje si� na ulicy, licz�c tylko na siebie, �atwo jest gra� na nosie Pot�gom tego �wiata. Lecz Hissune nie mia� ju� dziesi�ciu lat i jaki� czas temu opu�ci� ulic�. Zacz�� obserwowa� �ycie z innej perspektywy. Zrozumia�, �e nie�atwo by� Koronalem Majipooru � nie�atwo i niezbyt przyjemnie. Kiedy wi�c patrzy� na z�otow�osego m�czyzn� o szerokich ramionach, sprawiaj�cego jednocze�nie wra�enie kr�lewskie i �agodne, ubranego w zielony kubrak i gronostajowy p�aszcz, b�d�cy oznak� drugiego najwy�szego urz�du na �wiecie, kiedy my�la�, �e ten siedz�cy trzy jardy od niego cz�owiek to Koronal Lord Valentine, kt�ry spo�r�d wszystkich obywateli Majipooru wybra� sobie jako towarzysza na dzisiejszy wiecz�r w�a�nie jego � czu�, jak po krzy�u przechodz� mu ciarki. Przyzna� wreszcie sam przed sob�, �e s� one skutkiem onie�mielenia pozycj� w�adcy, si�� osobowo�ci Lorda Valentine'a i niezwyk�ym zbiegiem przypadk�w, kt�ry wprowadzi� w to wspania�e towarzystwo zwyk�ego ulicznika z Labiryntu.

Hissune napi� si� wina i jego dusz� ogarn�o rozkoszne ciep�o. C� znaczy to wszystko, przez co musia� przej�� dzi� przed uczt�? Dotar� w ko�cu na miejsce i zosta� zaakceptowany. Niech Vanimoon, Heluan i Ghisnet skr�caj� si� z zazdro�ci. By� tu, w�r�d wielkich tego �wiata. Rozpocz�� wspinaczk� na sam szczyt i wkr�tce osi�gnie wysoko��, z kt�rej wszystkich Vanimoon�w jego dzieci�stwa nie da si� w og�le dostrzec.

Jednak wkr�tce uczucie zadowolenia opu�ci�o go; zast�pi�y je zmieszanie i strach.

Po pierwsze: pope�ni� nietakt, drobny i g�upi, lecz wybaczalny; prawie nie by�o w tym jego winy. Sleet powiedzia� co� o zachowaniu urz�dnik�w Pontifexa � jak to spogl�daj� na Valentine'a najwyra�niej przera�eni, �e nie bawi si� wystarczaj�co dobrze. Hissune, rozgrzany �wie�o wypitym winem, szcz�liwy, �e znalaz� si� na uczcie, stwierdzi� bez ogr�dek:

��Maj� si� czego ba�. Wiedz�, �e musz� albo zrobi� dobre wra�enie, albo wylec� na zbity pysk, kiedy Lord Valentine zostanie Pontifexem!

Przy stole rozleg�y si� g�o�ne westchnienia. Wszyscy obecni spojrzeli na niego, jakby powiedzia� jakie� straszne blu�nierstwo � wszyscy z wyj�tkiem Koronala, kt�ry mocno zacisn�� usta, jak kto�, kto znalaz� �ab� w zupie, i odwr�ci� wzrok.

��Powiedzia�em co� nie tak? � spyta� Hissune.

��Ciii! � szepn�a gwa�townie ogromna Lisamon Hultin, szturchaj�c go �okciem w �ebra.

��Przecie� to prawda! Pewnego dnia Valentine zostanie Pontifexem. Czy�by nie mia� zamiaru obsadzi� wa�niejszych stanowisk swymi lud�mi? Lisamon szturchn�a go znowu, mocniej, tak �e omal nie wyl�dowa� na pod�odze. Sleet wpatrywa� si� w niego wojowniczo, a Shanamir upomnia� go, g�osem cichym, lecz ostrym:

��Do��. Tylko pogarszasz spraw�.

Hissune potrz�sn�� g�ow�. By� zmieszany, lecz teraz czu� tak�e i gniew.

��Nie rozumiem.

��Wyja�ni� ci to p�niej � powiedzia� Shanamir. Lecz Hissune powt�rzy� uparcie:

��Co takiego zrobi�em? Rzek�em tylko, �e pewnego dnia Lord Valentine zostanie Pontifexem i�

Shanamir wyja�ni� lodowatym tonem:

��Lord Valentine nie chce rozpatrywa� konieczno�ci zostania Pontifexem w tej w�a�nie chwili. A. ju� szczeg�lnie nie �yczy sobie rozpatrywania tej konieczno�ci podczas uczty. W jego obecno�ci w og�le nie rozmawia si� na podobne tematy. Czy teraz ju� poj��e�? Rozumiesz?

��Tak. Rozumiem.

Hissune by� zrozpaczony. Mia� ochot� wpe�zn�� pod st� i ukry� si� tam. Ale sk�d mia� wiedzie�, �e Koronal nie ma ochoty rozmawia� o tym, �e pewnego dnia b�dzie musia� zosta� Pontifexem? W ko�cu to �adna tajemnica, prawda? Kiedy umiera Pontifex, Koronal automatycznie zajmuje jego miejsce i mianuje nowego Koronala, kt�ry kiedy� b�dzie musia� zamieszka� w Labiryncie. Taki jest system w�adzy ukszta�towany przed tysi�cami lat. Je�li Valentine nie znosi my�li o zamieszkaniu w Labiryncie, najlepiej by zrobi�, gdyby w og�le nie obejmowa� stanowiska Koronala. Hissune mia� wra�enie, i� bez sensu jest odp�dza� od siebie my�l o sukcesji w nadziei, �e co� si� mo�e kiedy� zmieni.

Cho� Koronal zachowywa� ch�odne milczenie, nieszcz�cie z pewno�ci� ju� si� sta�o. Hissune najpierw sp�ni� si�, a potem, kiedy w og�le po raz pierwszy otworzy� usta, powiedzia� to, co m�g� najgorszego. Co za nieszcz�sny pocz�tek! Czy mo�na jako� zaradzi� z�u? Zastanawia� si� nad tym podczas �enuj�cego pokazu �onglerki, podczas nudnych m�w, kt�re nast�pi�y zaraz po pokazie; cierpia�by tak zapewne ca�y wiecz�r, gdyby nie zdarzy�o si� co� jeszcze gorszego. Lord Valentine mia� przemawia�, lecz wstaj�c sprawia� wra�enie dziwnie nieobecnego, pogr��onego w my�lach. Wygl�da� niemal jak lunatyk � wzrok mia� zamglony, ruchy niepewne. W�r�d siedz�cych przy jego wy�ej ustawionym stole rozleg�y si� szepty. Po przera�aj�cej chwili milczenia Koronal zacz�� jednak m�wi�, lecz najwyra�niej nie by�a to w�a�ciwa mowa � trudno by�o w og�le zorientowa� si�, o co mu chodzi. Czy�by zachorowa�? Upi� si�? Czy kto� rzuci� na niego urok? Hissunowi a� przykro by�o patrze� na oszo�omionego w�adc�. Stary Hornkast dopiero co powiedzia�, �e Koronal nie tylko rz�dzi Majipoorem, lecz w pewnym sensie jest Majipoorem � i oto Koronal stoi przed nimi, chwiej�c si�, i wygl�da, jakby za chwil� mia� si� przewr�ci�

Kto� powinien z�apa� go za r�k�, pomy�la� Hissune, i pom�c mu usi���, nim upadnie. Lecz nikt si� nie poruszy�. Nikt nie o�mieli� si� poruszy�. B�agam, my�la� Hissune, patrz�c na Sleeta, na Tunigorna, na Ernamara, niech kto� mu przerwie. Niech mu kto� pomo�e.

Lecz nikt nie drgn��.

��Panie � szepn�� ochryple jaki� g�os. By� to jego g�os.

Hissune skoczy� i podtrzyma� Koronala, kt�ry upad� jak k�oda na l�ni�c� drewnian� posadzk�.

Oto sen Pontifexa Tyeverasa:

��Odrobin� wina, je�li pozwolisz � powiedzia� Valentine. Sleet w�o�y� mu w d�o� puchar, kt�ry Koronal wychyli� do dna.

��Drzema�em � szepn��. � Kr�tka drzemka przed bankietem� i ten sen, Sleecie! Ten sen! Wezwij Tisan�, dobrze? Musi mi go wyt�umaczy�.

��Z ca�ym szacunkiem, panie, na to nie ma teraz czasu � wyja�ni� Sleet.

��Przyszli�my po ciebie � oznajmi� Tunigorn. � Uczta zaczyna si� za chwile. Protok� wyra�nie zaznacza, �e powiniene� by� na swoim miejscu, panie, kiedy urz�dnicy Pontifexa�

��Protok�? Protok�! Ten sen by� prawie jak przes�anie, czy nie potraficie tego zrozumie�? Wizja takiej katastrofy�

��Koronal nie otrzymuje przes�a� � o�wiadczy� spokojnie Sleet. � A uczta w�a�nie si� zaczyna, musimy pom�c ci si� ubra� i zaprowadzi� ci� tam, panie. Dla Tisany i jej mikstur b�dzie czas po uczcie, je�li takie jest twe �yczenie. Ale teraz�

��Musz� mie� wyja�nienie tego snu!

��Oczywi�cie, panie. Ale teraz nie mamy czasu. Wsta�, panie. Wiedzia�, �e Sleet i Tunigorn maj� racj�; czy mu si� to podoba, czy nie, musi natychmiast przygotowa� si� do uczty.

Uczta by�a czym� wi�cej ni� ceremoni� � by�a rytua�em grzeczno�ci: stary monarcha wyra�a� w ten spos�b szacunek dla m�odszego w�adcy, kt�ry by� jego adoptowanym synem i nast�pc�. Chocia� Pontifex m�g� by� og�upia�y ze staro�ci, a mo�e nawet kompletnie szalony, Koronalowi nie wolno potraktowa� jego uczty lekcewa��co. Musi w niej uczestniczy�.

Sen wi�c musi zaczeka�. �adnego snu tak pot�nego, tak pe�nego znak�w, nie wolno by�o po prostu zlekcewa�y�. B�dzie konieczne spotkanie z wieszczk�, a prawdopodobnie tak�e sesja z czarownikiem Deliamberem � ale to wszystko musi zaczeka� do nocy.

��Wsta�, panie � powt�rzy� Sleet, wyci�gaj�c r�k�, w kt�rej trzyma� gronostajowy p�aszcz, oznak� urz�du.

Wspomnienie sennej wizji nadal ci��y�o na duszy Valentine'a, gdy dziesi�� minut p�niej wchodzi� do Wielkiej Sali Pontifexa. Lecz Koronal Majipooru nie powinien sprawia� wra�enia ponurego i nieobecnego duchem na uczcie na sw� cze��, wi�c id�c w kierunku sto�u, Valentine przybra� najpogodniejszy wyraz twarzy, na jaki potrafi� si� zdoby�.

W rzeczywisto�ci udawa� przez ca�y niesko�czony tydzie� oficjalnej wizyty w Labiryncie. Sztuczny u�miech, wymuszona weso�o��. Ze wszystkich wielkich metropolii Majipooru to podziemne miasto lubi� najmniej. Wydawa�o mu si� ponure, obmierz�e; odwiedza� je tylko wtedy, gdy wymaga�a tego racja stanu. Czu� si� naprawd� �ywy, dopiero p�awi�c si� w s�onecznych promieniach lata, pod sklepieniem otwartego nieba, jad�c przez las pi�knych drzew o wielkich li�ciach, gdy wiatr rozwiewa� jego z�ote w�osy. W powa�nym, mrocznym Labiryncie mia� za to wra�enie, �e zosta� za �ycia pogrzebany. Nienawidzi� prowadz�cych nieuchronnie w d� korytarzy, bezliku mrocznych poziom�w, klaustrofobicznej atmosfery tego miejsca.

Najbardziej ze wszystkiego nienawidzi� pewno�ci, �e b�dzie musia� tu zamieszka�, �e odziedziczy� tytu� Pontifexa, �e stanie kiedy� wobec konieczno�ci porzucenia rozkoszy �ycia na G�rze Zamkowej, maj�c perspektyw� pogrzebania si� w tym mie�cie-grobie.

Najgorszy ze wszystkich by� ostatni wiecz�r, uczta w Wielkiej Sali na najni�szym poziomie. Jak�e� to mu by�o nienawistne! Cho�by ta wstr�tna sala: ostre k�ty, ostre �wiat�a, rzucaj�ce niesamowite, ruchome cienie, nad�ci oficjele Pontyfikatu w tych �miesznych, g�upawych tradycyjnych maseczkach, nic nie znacz�ce mowy, nuda, a nade wszystko przygniataj�cy ci�ar kolosalnej masy kamieni. Sama my�l o tym wszystkim przera�a�a. By� mo�e jego straszny sen by� tylko przepowiedni� cierpie�, kt�re b�dzie musia� znie�� na dzisiejszej uczcie?

A jednak, ku swemu wielkiemu zdziwieniu, Valentine stwierdzi�, �e si� rozlu�nia, uspokaja � nie o to chodzi, by si� dobrze bawi�, nie, oczywi�cie, �e nie, ale przynajmniej okaza�o si�, �e zdo�a to wszystko znie��.

Zmienili wystr�j sali. To pomog�o. Rozwieszone na �cianach jaskrawe, z�oto-zielone chor�gwie, chor�gwie w kolorach Koronala, kry�y niepokoj�cy, dziwaczny kszta�t wielkiego pomieszczenia. Od czasu jego ostatniej wizyty zmieniono tak�e o�wietlenie � w powietrzu unosi�y si� �wiec�ce mi�ym, st�umionym blaskiem lampy dryfowe. Najwyra�niej tak�e urz�dnicy Pontyfikatu nie szcz�dzili koszt�w i energii, by tchn�� w t� uczt� odrobin� rado�ci. Ze s�ynnych piwnic Labiryntu pop�yn�y rzek� najlepsze trunki Majipooru: z�ote wino z palm s�onecznych, pochodz�ce z Pidruid, wytrawne bia�e wino z Amblemornu, delikatne czerwone wino z Ni-moya, a nast�pnie mocne ci�kie ciemnoczerwone wino z Muldemar, kt�re le�akowa�o przez lata, od czasu rz�d�w Lorda Malibora. Do ka�dego z nich dobrano oczywi�cie odpowiednie danie: mro�one owoce thokki, w�dzone mi�so smok�w morskich, kalimboty po narabalsku, pieczony udziec bilantoona� Daniom towarzyszy�y wyst�py pie�niarzy, mim�w, harfist�w i �ongler�w.

Od czasu do czasu kt�ry� ze s�ug Pontyfikatu rzuca� ukradkowe spojrzenie na st�, gdzie zasiada� Lord Valentine wraz z towarzyszami, jakby pragn�� spyta�: �Czy to wystarczy? Czy jeste� zadowolony, Wasza Wysoko��?� Na ka�de z tych spojrze� Valentine odpowiada� ciep�ym u�miechem, przyjacielskim skinieniem g�owy, uniesieniem kielicha, jakby niepewnym siebie gospodarzom chcia� odpowiedzie�: �Oczywi�cie, oczywi�cie, wielce mi przypad�o do gustu to, co dla mnie przygotowali�cie'³.

��Ale z nich obrzydliwi karierowicze! � Sleet nie stara� si� nawet m�wi� cicho. � Poc� si� ze strachu, wyczuwa si� to na kilka krok�w!

To po tych w�a�nie s�owach Hissune wyrwa� si� ze sw� g�upi� uwag�, �e walcz� oni o wzgl�dy Lorda Valentine'a, spodziewaj�c si�, �e nied�ugo zostanie Pontifexem. To niespodziewane i nietaktowne stwierdzenie podzia�a�o na Valentine'a jak smagni�cie biczem; jego serce nagle przyspieszy�o biegu, w gardle poczu� sucho��. Z wysi�kiem narzuci� sobie spok�j, u�miechn�� si� do Najwy�szego Rzecznika Pontyfikatu Hornkasta, skin�� g�ow� pontyfikalnemu majordomusowi, zwraca� si� przyja�nie do tego s�siada i owego, s�ysz�c, jak za jego plecami Shanamir wyja�nia Hissune'owi natur� owego nietaktu.

Po chwili jego gniew min��. Sk�d niby ch�opiec mia� wiedzie�, �e w otoczeniu Koronala ten temat pozostaje zakazany? Nie m�g� jednak nic uczyni�, by oszcz�dzi� mu wstydu, bez zdradzania, co czuje � wi�c tylko pogr��y� si� w rozmowie, jakby nic si� nie sta�o.

Pojawi�a si� pi�tka �ongler�w: troje ludzi, Skandar i Hjort, na szcz�cie odwracaj�c uwag� Koronala. W powietrzu b�ysn�y no�e i sierpy, za�wieci�y pochodnie. Valentine g�o�no bi� brawo.

Oczywi�cie, numer by� pe�en niedoskona�o�ci, niedopracowa� i b��d�w, wyra�nie widocznych dla eksperta, jakim niew�tpliwie by� Valentine. Nie mia�o to jednak najmniejszego znaczenia � obserwowanie �onglerki zawsze sprawia�o mu wielk� przyjemno��, bo nieuchronnie przywodzi�o na my�l prostsze, szcz�liwsze �ycie sprzed wielu lat, gdy on sam by� �onglerem, w�druj�cym z miasta do miasta z przypadkowo dobran� trup�. By� w�wczas niewinny, nie zna� ci�aru w�adzy � i czu� si� naprawd� szcz�liwy.

Entuzjazm, kt�remu Koronal dawa� g�o�ny wyraz, sprawi�, �e Sleet niech�tnie zmarszczy� brwi.

��Panie, czy�by� rzeczywi�cie uwa�a�, �e oni sobie na to zas�u�yli?

���ongluj� z wielkim zapa�em, Sleecie.

��Z wielkim zapa�em byd�o podczas suszy korzysta z wodopoju. Nie przestaj�c by� byd�em. Ci pe�ni zapa�u �onglerzy to zwyczajni amatorzy, panie.

��Sleet, Sleet, oka� im odrobin� mi�osierdzia!

��W tym rzemio�le obowi�zuj� pewne standardy, panie. Powiniene� je jeszcze pami�ta�.

Valentine zachichota�.

��Rado��, kt�r� sprawiaj� mi �onglerzy, niewiele ma wsp�lnego z ich zr�czno�ci�. Przywodz� mi na pami�� minione dni, prostsze �ycie, zaginionych towarzyszy.

��Ach, tak! To inna sprawa, panie. To uczucia. Ja m�wi� o sztuce.

��A wi�c m�wimy o r�nych rzeczach.

�onglerzy zako�czyli wyst�p, rzucaj�c, czym popad�o, i nie zastanawiaj�c si�, kto powinien to wszystko z�apa�. Valentine rozpar� si� w krze�le u�miechni�ty, zadowolony. Ale pomy�la�: �Koniec zabawy. Czas na przem�wienia�.

Jednak nawet przem�wienia okaza�y si� niemal zno�ne. Pierwszy przemawia� Shinaam, minister spraw wewn�trznych Pontyfikatu, Ghayrog o ruchliwym rozwidlonym j�zyku, pokryty l�ni�c� gadzi� �usk�. Zr�cznie i szybko oficjalnie powita� Lorda Valentine'a i jego towarzyszy. W imieniu Koronala odpowiedzia� mu jego adiutant, Ermanar. Gdy sko�czy�, przysz�a kolej na starego, skurczonego Dilifona, prywatnego sekretarza Pontifexa, kt�ry przekaza� prywatne pozdrowienia monarchy dla go�ci. Valentine wiedzia�, �e jest to zwyk�e oszustwo � Tyeveras me wypowiedzia� jednego sensownego i zrozumia�ego s�owa od dziesi�ciu lat. Przyj�� jednak fantazje Dilifona z nale�n� czci� i wyznaczy� Tunigorna do udzielenia odpowiedzi. Przysz�a kolej na Hornkasta: grubego, uroczystego i powa�nego, prawdziwego w�adc� Labiryntu w czasach starczej niedo��no�ci Tyeverasa.

��B�d� m�wi� � zapowiedzia� Hornkast � o Wielkim Obje�dzie.

Valentine natychmiast skupi� uwag� na jego s�owach. Do tej pory uwa�a� objazd za d�ug� ceremonialn� podr�, w trakcie kt�rej Koronal musi odwiedzi� dalekie zak�tki Majipooru, pokaza� si� ludziom, odebra� ich ho�dy � dow�d poddania i mi�o�ci.

��Niekt�rym mo�e si� wydawa� � ci�gn�� Hornkast � �e objazd to tylko rozrywka, zwyk�e, nic nie znacz�ce wakacje od trud�w sprawowania w�adzy. Ot� nie! Nic bardziej mylnego! Gdy� to osoba Koronala: rzeczywista, fizyczna osoba, nie sztandar, nie flaga, nie portret, wi��e najdalsze prowincje naszego �wiata w ca�o�� spojon� jednym uczuciem: lojalno�ci�. I tylko przez powtarzan� od czasu do czasu ��czno�� z rzeczywist� osob� w�adcy lojalno�� ta zostaje odnowiona.

Valentine zmarszczy� brwi i odwr�ci� wzrok. W g�owie na moment pojawi� mu si� niepokoj�cy obraz: planeta Majipoor wybuchaj�ca i rozpadaj�ca si� na kawa�ki i jeden samotny m�czyzna walcz�cy o to, by kawa�ki te zn�w po��czy� w ca�o��.

��Koronal bowiem � m�wi� dalej Hornkast � jest wcieleniem Majipooru. Koronal to Majipoor wcielony. Koronal jest �wiatem, a �wiat jest Koronalem. Wi�c gdy udaje si� na objazd, taki jaki wy, Lordzie Valentinie, rozpoczynacie teraz po raz pierwszy od chwalebnego odzyskania tronu, nie tylko wychodzi do �wiata, lecz tak�e odnajduje samego siebie � odprawia pielgrzymk� w g��b w�asnej duszy, odnajduje najg��bsze korzenie swej istoty�

Czy�by to by�a prawda? Tak, oczywi�cie, Valentine wiedzia�, �e Hornkast operuje standardow� retoryk�, efektami oratorskimi, kt�re on sam musia� znosi� a� nazbyt cz�sto. A jednak tym razem s�owa te jako� go poruszy�y, otworzy�y mu oczy na mroczn� tajemnic�. Ten sen � zimny wiatr wiej�cy przez G�r� Zamkow�, j�cz�ca ziemia, otch�a� poch�aniaj�ca fragmenty �wiata� �Koronal to wcielenie Majipooru� Jest �wiatem��

Ju� raz za czas�w jego rz�d�w jedno�� ta zosta�a przerwana. Valentine, zdradziecko pozbawiony pami�ci, a nawet cia�a, skazany zosta� na wygnanie. Czy�by mia�o si� to zdarzy� po raz wt�ry? Kolejne wygnanie, drugi upadek? A mo�e chodzi o co� znacznie straszniejszego i bardziej oczywistego, co� maj�cego o wiele wi�kszy wymiar ni� los pojedynczego cz�owieka.

Poczu� nie znany dotychczas smak strachu. Mniejsza o uczt� � uzna�, �e t�umaczenie snu jest konieczne ju�, natychmiast. Bez najmniejszej w�tpliwo�ci to jaka� gorzka wiedza szuka�a sobie drogi do jego �wiadomo�ci. Co� z�ego dzieje si� z Koronalem � co oznacza, �e co� z�ego dzieje si� ze �wiatem�

��Panie� -Valentine us�ysza� g�os Autifona Deliambera. Ma�y czarownik m�wi� w�a�nie: � Panie, pora, by� wzni�s� ostatni toast.

��Co? Kiedy?

��Teraz, panie.

��Ach tak! Oczywi�cie! Tak, oczywi�cie, ostatni toast.

Powsta�. Popatrzy� po Wielkiej Sali, jego wzrok dotar� nawet w najciemniejsze k�ty. I nagle zdumia� si�, stwierdziwszy, �e nie wie, co ma uczyni�. Nie wiedzia�, co powinien powiedzie� i do kogo; nie by� nawet pewien, co tu w�a�ciwie robi. Labirynt? Czy�by rzeczywi�cie by� w Labiryncie, w tym znienawidzonym miejscu wiecznego mroku i wilgoci? Po co przyjecha�? Czego chc� od niego ci wszyscy ludzie? By� mo�e to tylko kolejny sen, mo�e wcale nie opu�ci� G�ry Zamkowej? Nie wiedzia�. Nic ju� nie rozumia�.

S�owa pojawi� si� same, pomy�la�. Wystarczy poczeka�. Czeka�, lecz s�owa nie pojawi�y si�, nic si� nie pojawi�o opr�cz tego uczucia obco�ci. Poczu� b�l g�owy, w uszach mu szumia�o. A potem z niezwyk�� si�� poczu� tak�e samego siebie, znajduj�cego si� tu, w Labiryncie � zajmowa� dok�adnie �rodek �wiata, �rodek wielkiej planety. Jaka� pot�na si�a chcia�a go st�d usun��. W jednej chwili jego dusza wydosta�a si� z cia�a i niczym promie� �wiat�a przebi�a wiele poziom�w Labiryntu, przenikn�a na powierzchni� i obieg�a Majipoor w ca�ym jego ogromie, po najdalsze wybrze�a Zimroelu, po spieczony s�o�cem Suvrael, po i poza niezmierzone przestrzenie Morza Zewn�trznego, do najdalszych kra�c�w planety. Opasa�a �wiat niczym promiennym welonem. W tym osza�amiaj�cym momencie Valentine czu�, �e on i �wiat s� jedno�ci�, �e jest wcieleniem dwudziestu miliard�w jego mieszka�c�w: ludzi, Skandar�w, Hjort�w, Metamorf�w i przedstawicieli wszystkich innych ras, �e poruszaj� si� oni w nim niczym cz�steczki jego krwi. By� wsz�dzie, by� wszystkim: ca�ym smutkiem �wiata, ca�� rado�ci� �wiata, wszystkimi jego pragnieniami i potrzebami.

By� wszystkim, by� wrz�cym wszech�wiatem sprzeczno�ci i konflikt�w. Czu� upalne s�o�ce pustyni, ciep�y deszcz tropik�w i ch��d wysokich szczyt�w g�r. �mia� si� i p�aka�, umiera� i kocha� si�, jad�, pi� i ta�czy�, walczy�, galopowa� po jakich� nieznanych wzg�rzach, ci�ko pracowa� w polu i wycina� �cie�k� w g�sto zaro�ni�tej tropikalnej d�ungli W oceanach jego duszy pot�ne smoki morskie wyp�ywa�y na powierzchni� w�d, wydycha�y powietrze z grzmi�cym rykiem i nurkowa�y znowu w niezmierzone g��bie. Unosi�y si� przed nim twarze bez oczu, monstrualne, kpi�co u�miechni�te. Chude r�ce z cienia falowa�y w powietrzu Ch�ry �piewa�y pie�ni, fa�szuj�c. Wszystko naraz, r�wnocze�nie, w jednej op�ta�czej chwili.

Valentine sta� w milczeniu, zdumiony, zagubiony, a wok� niego sala wirowa�a szale�czo. Wydawa�o mu si�, �e Deliamber powtarza raz za razem:

��Wznie� toast, panie. Najpierw za Pontifexa, potem za jego doradc�w, potem za�

Opanuj si�, nakaza� sobie Valentine. Jeste� Koronalem Majipooru! Wielkim wysi�kiem woli uwolni� si� od groteskowych halucynacji.

��Toast za Pontifexa, panie�

��Tak, tak, wiem.

Cienie obraz�w, kt�re widzia�, nadal go prze�ladowa�y. Upiorne, bezcielesne palce wci�� grzeba�y mu w duszy. Walczy�, �eby si� od tego uwolni�. Opanuj si�. Opanuj si�. Opanuj�!

Czu� si� beznadziejnie zagubiony.

��Toast, panie.

Toast? Toast? Co to takiego: toast! Ceremonia? Na�o�ony na niego obowi�zek? Jeste� Koronalem Majipooru. Tak. Musisz przem�wi�. Przem�w do tych ludzi.

��Przyjaciele� � rozpocz��, a potem zanurkowa� prosto w chaos.

��Koronal pragnie si� z tob� zobaczy� � powiedzia� Shanamir.

Hissune podni�s� wzrok, zaskoczony. Od p�torej godziny czeka�, spi�ty, w ponurej sali o groteskowym, p�cherzykowatym sklepieniu podtrzymywanym przez liczne kolumny, my�l�c o tym, co te� dzieje si� za zamkni�tymi drzwiami apartamentu Lorda Valentine'a i czy powinien tak tu czeka� w niesko�czono��. P�noc min�a ju� jaki� czas temu, mniej wi�cej za dziesi�� godzin Koronal ze sw� �wit� powinien rozpocz�� kolejny etap Wielkiego Objazdu � chyba �e dzisiejsze zdumiewaj�ce wydarzenia zmieni�y ten plan. Hissune nadal mia� przed sob� drog� do zewn�trznych dzielnic Labiryntu, musia� zabra� baga�, po�egna� si� z matk� i siostrami, powr�ci� tu i do��czy� do wyruszaj�cej w drog� grupy, a po drodze wygospodarowa� jeszcze par� godzin na sen. Co za zamieszanie!

Po tym, jak Lord Valentine upad�, trac�c przytomno��, gdy uprz�tni�to ju� sal�, w kt�rej odbywa�a si� uczta, Hissune i kilka os�b z najbli�szego otoczenia Koronala zebra�o si� w tym ponurym pomieszczeniu. Po pewnym czasie przysz�a wiadomo��, �e Lord Valentine szybko powraca do zdrowia i �e wszyscy maj� czeka� na jego polecenia. P�niej, jedno po drugim, zacz�y przychodzi� wezwania od Koronala: najpierw do Tunigorna, p�niej do Ermanara, Asenharta, Shanamira i reszty, a� wreszcie Hissune zosta� sam w�r�d stra�nik�w i urz�dnik�w najni�szego szczebla. Nie mia� ochoty pyta� ich, co w�a�ciwie powinien zrobi�, nie o�mieli� si� tak�e wyj��, wi�c czeka� i czeka�.

Zamkn�� oczy, gdy zacz�y go dokuczliwie szczypa�, ale nie spa�. W g�owie pozosta� mu jeden obraz: Koronal pada, a on i Lisamon Hultin w tej samej chwili podrywaj� si�; z miejsc, by go podtrzyma�. Nie potrafi� przesta� my�le� o grozie tego nieoczekiwanego zako�czenia uczty. Widzia� oszo�omionego Koronala, kt�ry szuka� s��w i nie potrafi� ich znale��, chwia� si�, zatacza� i wreszcie upad��

Oczywi�cie Koronal mo�e upi� si� i zachowywa� idiotycznie, jak ka�dy cz�owiek. Jedn� z wielu rzeczy, kt�rych Hissune nauczy� si� podczas swych nielegalnych wypad�w do Rejestru Dusz, by�o to, �e w ludziach nosz�cych koron� nie ma nic nadludzkiego. Wydawa�o si�, �e tego wieczoru Lord Valentine, najwyra�niej nie znosz�cy Labiryntu, poszuka� w winie ucieczki przed tym, czego nienawidzi�, i kiedy przysz�a kolej na jego mow�, okaza�o si�, �e jest zbyt pijany, by przemawia�.

Z jakich� powod�w Hissune w�tpi� jednak, by Valentine by� po prostu pijany, cho� sam Koronal zasugerowa� tak� mo�liwo��. Przygl�da� mu si� uwa�nie podczas toast�w i wtedy wcale nie wydawa� si� nietrze�wy, lecz radosny, weso�y, rozlu�niony. A p�niej, kiedy ten ma�y Vroon, czarownik, wyrwa� go ze stanu odr�twienia dotykiem swych macek, Koronal wygl�da� na lekko wstrz��ni�tego � jak ka�dy, komu zdarzy�o si� straci� nagle przytomno�� � lecz mimo to ca�kiem przytomnego. Nikt nie zdo�a�by wytrze�wie� tak szybko. Nie, pomy�la� Hissune, najprawdopodobniej nie by�o to jednak upicie, lecz co� innego: czary lub niezwykle silne przes�anie, kt�re zaw�adn�o dusz� Valentine'a w jednej chwili. To go w�a�nie przera�a�o.

Powsta� i kr�tymi korytarzami uda� si� do apartament�w Koronala. Gdy podchodzi� do pi�knie rze�bionych drzwi, ozdobionych b�yszcz�cym znakiem gwiazdy i inicja�ami w�adcy, akurat otworzy�y si� one przed wychodz�cymi z komnaty Tunigornem i Ernamarem. Sprawiali wra�enie zdenerwowanych i ponurych. Obaj kiwn�li mu g�owami, a Tunigorn gestem rozkaza� stra�y, by przepu�ci�a ch�opca.

Lord Valentine siedzia� za ogromnym biurkiem z polerowanego drewna w kolorze krwi. Jego pot�ne d�onie o grubych kostkach spoczywa�y p�asko na blacie, jakby si� nimi podpiera�. Twarz mia� blad�; skupienie wzroku wydawa�o si� sprawia� mu nieprzezwyci�on� trudno��; siedzia� zgarbiony.

��Panie � powiedzia� Hissune i zamilk�.

Sta� w drzwiach. Czu� si� bardzo niepewnie, nie na miejscu. By� zak�opotany. Lord Valentine wydawa� si� go nie zauwa�a�. W pokoju znajdowa�a si� tak�e stara wieszczka t�umacz�ca sny, Tisana, oraz Sleet i Vroon, lecz nikt nie odzywa� si� ani s�owem. Hissune nie wiedzia�, co pocz��, nie mia� poj�cia, czego wymaga etykieta przy spotkaniu ze zm�czonym i najwyra�niej chorym Koronalem. Czy nale�a�o z�o�y� wyrazy wsp�czucia, czy te� mo�e udawa�, �e monarcha cieszy si� doskona�ym zdrowiem? Uczyni� znak gwiazdy i � nie doczekawszy si� �adnej reakcji � powt�rzy� go. Czu�, jak p�on� mu policzki.

Szuka� w sobie jakich� �lad�w swej dziecinnej pewno�ci siebie i nie znalaz� niczego. Dziwne, ale Lord Valentine onie�miela� go ostatnio coraz bardziej; cz�stsze spotkania raczej utrudnia�y, ni� u�atwia�y kontakt z Koronalem. Trudno mu by�o to poj��.

Uratowa� go w ko�cu Sleet, m�wi�c g�o�no:

��Panie, jest tu kandydat Hissune.

Koronal podni�s� g�ow�, rzucaj�c ch�opcu przenikliwe spojrzenie. G��bia zm�czenia, kt�r� ujawnia�y jego szklane, nieruchome oczy, by�a zaiste przera�aj�ca. A jednak, wobec przygl�daj�cego mu si� w zdumieniu Hissune'a, Lord Valentine otrz�sn�� si� ze zm�czenia � tak jak cz�owiek, kt�ry uczepi� si� liny, wpadaj�c w przepa��, wydostaje si� z niej: jednym ruchem, �wiadcz�cym o sile, kt�rej istnienia nie spos�b by�o si� wcze�niej domy�li�. Zdumienie ogarnia�o, gdy widzia�o si�, jak na jego policzkach pojawiaj� si� rumie�ce, a oczy nabieraj� wyrazu. Uda�o mu si� nawet okaza� co� w rodzaju w�a�ciwej w�adcom stanowczo�ci. Zaskoczony Hissune zastanawia� si� przez moment, czy nie jest to czasem jaka� sztuczka, kt�rej na G�rze Zamkowej uczy si� ch�opc�w, maj�cych zosta� w�adcami�

��Podejd�! � rozkaza� Lord Valentine. Hissune zrobi� kilka krok�w w g��b pokoju.

��Boisz si� mnie?

��Panie�

��Nie mog� ci pozwoli�, by� marnowa� czas, boj�c si� mnie, Hissunie. Zbyt wiele mam do zrobienia. I ty tak�e. Niegdy� wierzy�em, �e nie �ywisz wobec mnie najmniejszych obaw. Czy�bym si� myli�?

��Panie, chodzi tylko o to, �e sprawiasz wra�enie bardzo zm�czonego� Ja te� jestem zm�czony� ta noc by�a taka dziwna, dla ciebie, dla mnie, dla wszystkich�

Koronal przytakn�� skinieniem g�owy.

��To by�a bardzo dziwna noc, to prawda. Czy ju� nadszed� ranek? Kiedy znajduj� si� w tym miejscu, nigdy nie potrafi� powiedzie�, kt�ra jest godzina.

��Min�a p�noc, panie.

��Zaledwie p�noc? My�la�em, �e to ju� ranek. Jaka d�uga jest ta noc! � Valentine roze�mia� si� cicho. � Jednak w Labiryncie zawsze jest chwila po p�nocy, prawda, Hissunie? Ma Bogini�, gdyby� tylko wiedzia�, jak bardzo t�skni� za widokiem s�o�ca!

��Panie � wtr�ci� grzecznie Deliamber � rzeczywi�cie robi si� p�no, a mamy jeszcze tyle spraw do za�atwienia�

��To prawda. � Na moment oczy Valentine'a zn�w zeszkli�y si� i znieruchomia�y. � A wi�c do rzeczy. Przede wszystkim jestem ci winien podzi�kowanie. M�g�bym si� powa�nie zrani�, gdyby� mnie nie podtrzyma�. Musia�e� zerwa� si� z miejsca, nim jeszcze zacz��em pada�, prawda? Takie to by�o oczywiste, �e strac� przytomno��?

��Tak, panie. � Hissune zarumieni� si� lekko. � Przynajmniej dla mnie.

��Ach!

��Ale by� mo�e obserwowa�em ci� uwa�niej ni� ktokolwiek inny.

��Tak. S�dz�, �e to bardzo prawdopodobne.

��Mam nadziej�, �e Wasza Wysoko�� nie odczuje negatywnych skutk�w� skutk�w�

Na ustach Koronala pojawi� si� s�aby u�miech.

��Nie by�em pijany, Hissunie.

��Nie mia�em zamiaru sugerowa� to znaczy� chcia�em tylko powiedzie�

��Nie by�em pijany. Czar, przes�anie� kto wie? Wino to jedno, czary to co innego; s�dz�, �e ci�gle jeszcze potrafi� odr�ni� jedno od drugiego. Mia�em mroczn� wizj�, ch�opcze, i to nie pierwsz�. Znaki s� z�owrogie. Nadchodzi wojna.

��Wojna? � wykrztusi� Hissune. S�owo to wyda�o mu si� nie znane, obce, wstr�tne; wisia�o w powietrzu jak jaki� obrzydliwy owad szukaj�cy ofiary. Wojna? Wojna? W umy�le ch�opca pojawi� si� obraz sprzed o�miu tysi�cy lat, obraz rodem z tych, kt�re, wykradzione z Rejestru Dusz, na sta�e zaj�y miejsce w jego duszy: suche wzg�rza p�nocnego wschodu stoj�ce w p�omieniach, niebo czarne od grubych, wysokich kolumn dymu � ostatnie chwile okrutnej wojny wytoczonej Metamorfom przez Lorda Stiamota. Lecz to przecie� by�a historia staro�ytna. Przez wszystkie wieki po Stiamocie nie by�o wojny na Majipoorze � opr�cz tej, kt�r� stoczy� Lord Valentine, by odzyska� tron. W niej za� zgin�o niewielu ludzi � dzi�ki samemu Valentine'owi, kt�remu wszelki gwa�t wydawa� si� obrzydliwy.

��Jaka wojna? Na Majipoorze nie mamy przecie� wojen!

��Zbli�a si� wojna, ch�opcze � stwierdzi� g�o�no Sleet. � A gdy nadejdzie, na Pani�, nikt si� przed ni� nie ukryje!

��Ale z kim mamy walczy�? Majipoor to najbardziej pokojowa z planet. Nie mamy wrog�w.

��Mamy wroga. Czy�by�cie wy, ludzie z Labiryntu, tak ma�o wiedzieli o zewn�trznym �wiecie, �e nawet tego nie potraficie poj��?

Hissune zmarszczy� brwi.

��Chodzi o Metamorf�w, prawda?

��A tak, o Metamorf�w! � Sleet niemal krzycza�. � Chodzi o tych wstr�tnych, dzikich Zmiennokszta�tnych. Czy s�dzisz, �e utrzymamy ich w rezerwatach na zawsze? Na Pani�, ju� wkr�tce zaczn� si� gwa�ty i morderstwa.

Wstrz��ni�ty i zdumiony Hissune gapi� si� na ma�ego cz�owieczka z blizn� na twarzy. Oczy Sleeta l�ni�y. Wydawa�o si�, �e z rado�ci� powita�by spe�nienie swej przepowiedni.

��Z ca�ym szacunkiem, Najwy�szy Doradco � powiedzia� Hissune, powoli potrz�saj�c g�ow� � ale dla mnie nie ma w tym za grosz sensu. Kilka milion�w przeciw dwudziestu miliardom? Kiedy� Metamorfowie wywo�ali wojn� i przegrali. Niezale�nie od tego, jak bardzo nas nienawidz�, nie s�dz�, by mieli spr�bowa� jeszcze raz.

Sleet wskaza� na Koronala, kt�ry wydawa� si� nie s�ucha� tej wymiany zda�.

��A fakt, �e tak niedawno posadzili sw� marionetk� na tronie Lorda Valentine'a? Co to by�o, je�li nie wypowiedzenie wojny? Ach, ch�opcze, nic nie wiesz. Zmiennokszta�tni spiskuj� przeciw nam od wiek�w i teraz wreszcie nadszed� czas na urzeczywistnienie ich knowa�. Przepowiadaj� nam to sny samego Koronala! Na Pani�, sam Koronal �ni o wojnie!

��Na t� sam� Pani�, Sleecie � w g�osie Koronala brzmia�o straszliwe zm�czenie � nie b�dzie �adnej wojny, je�li tylko zdo�am jej zapobiec, i ty o tym doskonale wiesz.

��A je�li nie zdo�asz jej zapobiec, panie? � odpar� natychmiast Sleet.

Kredowobia�a twarz drobnego cz�owieczka nabieg�a krwi�, oczy mu b�yszcza�y, porusza� r�kami, czyni�c gwa�towne, drobne ruchy, jakby �onglowa� niewidzialnymi maczugami. Hissune'a zaskoczy�o to, �e kto� � nawet Najwy�szy Doradca � mo�e tak bezceremonialnie przemawia� do Koronala. By� mo�e nie zdarza�o si� to cz�sto, nagle bowiem dostrzeg� na twarzy Valentine'a co� bardzo przypominaj�cego gniew, a przecie� Lord Valentine znany by� z tego, �e nie gniewa si� nigdy, �e �agodno�ci� i mi�o�ci� pr�buje podbija� dusze wszystkich � wszak w ostatnich chwilach wojny o odzyskanie tronu pr�bowa� tego nawet wobec wroga, uzurpatora Dominina Barjazida. A potem gniew zmieni� si� zn�w w to niesko�czone zm�czenie, sprawiaj�ce, �e Koronal wydawa� si� mie� siedemdziesi�t, osiemdziesi�t lat, nie za� by� wci�� m�odym, pe�nym �ycia cz�owiekiem oko�o czterdziestki, kt�r� � o czym Hissune wiedzia� � dopiero co przekroczy�.

Zapad�a przed�u�aj�ca si� w niesko�czono��, pe�na napi�cia cisza. W ko�cu Lord Valentine powiedzia� powoli wprost do Hissune'a, jakby nikogo innego nie by�o w pokoju:

��S�owo wi�cej nie padnie o wojnie, p�ki pozostaje nadzieja na pok�j. Lecz znaki zwiastuj� nieszcz�cie, to prawda; je�li nie wojna, z pewno�ci� zdarzy si� jakie� inne z�o. Nie zignoruj� tego rodzaju ostrze�e�. Zmienili�my dzi� niekt�re z naszych plan�w, Hissunie.

��Czy�by� odwo�a� Wielki Objazd, panie?

��Tego nie wolno mi zrobi�. Odk�ada�em go kilkakrotnie, twierdz�c, �e zbyt wiele jest pracy na G�rze Zamkowej i �e nie mam czasu w��czy� si� po �wiecie. By� mo�e odk�ada�em go zbyt d�ugo. Objazdy powinny odbywa� si� co siedem, osiem lat.

��A teraz przerwa by�a d�u�sza?

��Niemal dziesi�cioletnia. I poprzedni objazd nie zako�czy� si� zgodnie z planem. Jak mo�e pami�tasz, w Tilomon nast�pi�o drobne zamieszanie, w wyniku kt�rego kto� inny, bez mej wiedzy, wzi�� na swe barki ci�ar w�adzy.

Ponad ramieniem Hissune'a Koronal patrzy� w jak�� niewyobra�aln� dal, jakby na moment zajrza� w mglist� otch�a� czasu; by� mo�e wspomina� ten niezwyk�y zamach, kt�ry przeprowadzili Barjaazidowie, i rozpami�tywa� miesi�ce, a mo�e lata, podczas kt�rych w�drowa� po Majipoorze pozbawiony �wiadomo�ci i swej pot�gi. W ko�cu potrz�sn�� g�ow�.

��Nie. Wielki Objazd trzeba przeprowadzi�. W rzeczywisto�ci trzeba go rozci�gn�� w czasie. My�la�em o podr�y tylko przez Alhanroel, ale teraz s�dz�, �e powinienem odwiedzi� oba kontynenty. Mieszka�cy Zimroelu tak�e powinni przekona� si� na w�asne oczy, �e maj� Koronala. A je�li Sleet ma s�uszno�� i powinni�my obawia� si� w�a�nie Metamorf�w, to c� � musimy uda� si� w�a�nie na Zimroel, tam bowiem mieszkaj� Zmiennokszta�tni.

Tego Hissune si� nie spodziewa�. Poczu� nag�e, gwa�towne podniecenie. Zimroel! Ten niewyobra�alnie daleki kontynent, pe�en d�ungli i wielkich rzek, wspania�ych metropolii, b�d�cych dla niego niemal legend�, czarodziejskich miast o czarodziejskich nazwach�

��Ach, je�li taki jest tw�j nowy plan, to wspaniale, panie! � powiedzia�, u�miechaj�c si� szeroko. � My�la�em, �e nigdy nie zobacz� Zimroelu, no, mo�e w snach! Czy b�dziemy w Ni-moya? I w Pidruid, i w Tilomon, i w Narabal�

��Ja najprawdopodobniej b�d�. � G�os Koronala by� dziwnie bezd�wi�czny. Jego s�owa Hissune odczu� jak uderzenie pa�k�.

���Ja� panie? � spyta�, nagle przestraszony. Lord Valentine powiedzia� cicho:

��Zasz�a kolejna zmiana plan�w. Nie b�dziesz towarzyszy� mi w Wielkim Obje�dzie.

Hissune'a przeszy� zimny dreszcz, jakby wiatr wiej�cy mi�dzy gwiazdami spad� na Majipoor i dotar� do najg��bszej g��bi Labiryntu. Zadr�a� i dusza skurczy�a si� w nim od tego ch�odu; czu�, �e zostaje z niego tylko n�dzna �upinka.

��A wi�c zwalniasz mnie ze s�u�by, panie?

��Zwalniam ze s�u�by? Ale� sk�d! Z pewno�ci� domy�lasz si�, �e mam wobec ciebie wielkie plany.

��M�wi�e� tak, panie, i to nie raz. Lecz Objazd�

��Nie by�oby to odpowiednie przygotowanie do obowi�zk�w, kt�re pewnego dnia przyjdzie ci pe�ni�. Nie, Hissunie, nie sta� mnie na to, �eby� zmarnowa� rok lub dwa lata, w��cz�c si� przy mym boku. Pojedziesz na G�r� Zamkow� tak szybko, jak to tylko mo�liwe.

��Na G�r� Zamkow�, panie?

��Rozpoczniesz nauk�; b�dziesz uczy� si� wszystkiego, co musi umie� rycerz-kandydat.

��Panie? � Hissune zdumia� si� niepomiernie.

��Masz lat� ile? Osiemna�cie? Wiec w stosunku do innych jeste� i tak strasznie sp�niony. Ale nie brak ci inteligencji, nadrobisz stracony czas i szybko osi�gniesz granice swych mo�liwo�ci. Nie masz wyboru, Hissunie. Nie wiemy, co za z�o spadnie wkr�tce na nasz �wiat, lecz ja jestem �wiadomy, �e powinienem spodziewa� si� najgorszego, i musz� by� gotowy na jego nadej�cie i przygotowa� ludzi, kt�rzy b�d� przy mnie, gdy z�o wreszcie si� objawi. Dla ciebie wi�c, Hissunie, Wielki Objazd sko�czy� si�, nim si� zacz��.

��Rozumiem, panie.

��Rozumiesz? Tak, chyba rzeczywi�cie rozumiesz. P�niej przyjdzie czas na odwiedzenie Piliploku, Ni-moya i Pidruid, prawda? Lecz nie teraz� nie teraz�

Hissune przytakn�� skinieniem g�owy, cho� w rzeczywisto�ci nie o�mieli� si� nawet przypuszcza�, �e pojmuje to, co w�a�nie powiedzia� Lord Valentine. Przez d�ug� chwil� Koronal przygl�da� mu si� kamiennym wzrokiem, a on nie ugi�� si� pod spojrzeniem nieruchomych, zm�czonych niebieskich oczu, cho� sam zaczyna� czu� zm�czenie wi�ksze od tego, jakie kiedykolwiek dane mu by�o pozna�. Zda� sobie spraw�, �e audiencja si� sko�czy�a, cho� nie kazano mu jeszcze odej��. W milczeniu uczyni� znak gwiazdy i powoli ruszy� w stron� wyj�cia.

Nie pragn�� teraz niczego opr�cz snu, m�g�by spa� tydzie� lub miesi�c. Ta zdumiewaj�ca noc odebra�a mu wszystkie si�y. Zaledwie dwa dni temu sam Lord Valentine wezwa� go do tej w�a�nie sali i zapowiedzia�, �e ma szykowa� si� do natychmiastowego opuszczenia Labiryntu, w jego towarzystwie uda si� bowiem na objazd Alhanroelu; wczoraj mianowany zosta� doradc� Koronala i zaproszony do sto�u w�adcy na dzisiejsz� uczt�, a teraz uczta sko�czy�a si� w�r�d tajemniczych, niepoj�tych wydarze�. Widzia� Koronala znu�onego i jak�e ludzkiego w tym znu�eniu, dowiedzia� si�, �e Wielki Objazd nie jest ju� dla niego, gdy� dla niego jest� G�ra Zamkowa! Rycerz-kandydat?

Nadrobi� stracony czas? Po co go nadrabia�? �ycie sta�o si� snem, pomy�la� Hissune. I nie ma nikogo, kto dokona�by dla mnie jego t�umaczenia.

W korytarzu prowadz�cym z apartament�w Koronala dopad� go Sleet, z�apa� za nadgarstek i zatrzyma�. Hissune wyczu� bij�c� od niego moc, doskonale hamowan�, gotow� wybuchn�� energi�.

��Chc� ci powiedzie� jedno, ch�opcze � kiedy przem�wi�em tak szorstko, nie pragn��em, by mi�dzy nami zapanowa�a wrogo��.

��Nawet mi to nie przysz�o do g�owy.

��To dobrze. Doskonale. Nie chc� mie� w tobie przeciwnika.

��I ja w tobie.

��S�dz�, �e przyjdzie nam ze sob� blisko wsp�pracowa�, kiedy nadejdzie wojna.

��Je�li nadejdzie wojna.

Sleet u�miechn�� si� nieweso�o.

��Co do tego nie ma �adnych w�tpliwo�ci. Ale nie mam zamiaru znowu zacz�� si� na ten temat spiera�, tu i teraz. Wkr�tce podzielisz m�j punkt widzenia. Valentine nie dostrzega k�opot�w, p�ki nie zacznie si� o nie potyka�, tak� ma natur�. Moim zdaniem, jest zbyt poczciwy, zbytnio wierzy w dobr� wol� innych, ale z tob� jest inaczej, prawda, ch�opcze? Ty masz oczy szeroko otwarte. S�dz�, �e Koronal to ceni w tobie najbardziej. Rozumiesz, o czym m�wi�? � To by�a d�uga noc, Sleecie.

��Niew�tpliwie. Prze�pij si�, ch�opcze. Je�li potrafisz.

Pierwsze promienie wschodz�cego s�o�ca pad�y na postrz�piony, szary, b�otnisty brzeg morza na po�udniowo-wschodnim wybrze�u Zimroelu, o�wietlaj�c go bladozielonymi promieniami. Pi�cioro Liimen�w, �pi�cych w n�dznym, wielokrotnie �atanym namiocie na granicy wydm, kilkaset metr�w od linii wody, obudzi�o si� natychmiast. Wstali bez s�owa, zebrali po par� gar�ci wilgotnego piasku, wtarli go w szaroczarn�, pokryt� plamami sk�r� ramion i piersi, ko�cz�c na tym poranne ablucje. Gdy wyszli z namiotu, obr�cili si� na zach�d, gdzie na ja�niej�cym niebie �wieci�o jeszcze kilka s�abych gwiazd, i z�o�yli im pok�on.

Jedna z tych gwiazd by�a by� mo�e t�, z kt�rej przybyli tu ich przodkowie; je�li nawet tak by�o, nie mieli poj�cia, kt�ra. Nikt tego nie wiedzia�. Od okresu gdy pierwsi liime�scy imigranci przybyli na Majipoor, min�o siedem tysi�cy lat, w czasie kt�rych wiele rzeczy pogr��y�o si� w niepami�ci. W�druj�c po wielkiej planecie w poszukiwaniu najprostszej pracy fizycznej, Liimeni dawno zapomnieli, sk�d wzi�a pocz�tek ich rasa. Lecz kiedy� si� o tym dowiedz��

Najstarszy m�czyzna rozpali� ogie�. Najm�odszy przyni�s� ro�en i nabi� na� mi�so. Dwie kobiety w milczeniu wzi�y je i trzyma�y nad ogniem, p�ki nie us�ysza�y skwierczenia palonego t�uszczu. Bez s�owa rozda�y wszystkim po kawa�ku mi�sa i w milczeniu Liimeni zjedli sw�j jedyny tego dnia posi�ek.

Nadal w milczeniu wyszli szeregiem z namiotu: najstarszy m�czyzna, potem kobiety, nast�pnie dw�ch pozosta�ych m�czyzn: pi�� delikatnie zbudowanych istot o szerokich ramionach, sp�aszczonych g�owach i �ywych, b�yszcz�cych oczach, umieszczonych po trzy w nieruchomych twarzach. Udali si� nad brzeg morza i usiedli na w�skim skrawku ziemi tu� poza granic� przyp�ywu � tak jak czynili to co dnia. Potem, w milczeniu, czekali; ka�dy z nich z nadziej�, �e tego w�a�nie dnia przyp�yn� smoki.

Po�udniowo-wschodnie wybrze�e Zimroelu � wielka prowincja znana jako Gihorna � to jeden z najmniej rozwini�tych region�w Majipooru, omijana przez wszystkich, pozbawiona miast kraina, pokryta cienk� warstw� szarej, piaszczystej gleby, kraina wilgotnych, porywistych wichr�w, kt�r� w nieregularnych odst�pach czasu nawiedzaj� niemo�liwe do przewidzenia, monstrualne, niszczycielskie burze piaskowe. Na tym ponurym ci�gn�cym si� przez setki mil wybrze�u nie ma �adnego naturalnego portu, s� tylko �a�cuchy niskich nagich wzg�rz. Ich zbocza opadaj� ku wilgotnym pla�om, o kt�re fale Morza Wewn�trznego bij� z ponurym, g�uchym hukiem. We wczesnym okresie kolonizacji Majipooru w�drowcy z zachodniego kontynentu, kt�rzy zapu�cili si� w t� niego�cinn� krain�, powr�cili z wie�ciami, �e nie ma w niej nic ciekawego. Na planecie pe�nej bogactw i cud�w oznacza�o to najokrutniejszy wyrok: zapomnienie.

Tak wi�c ludzie osiedlaj�cy si� na nowym, rozwijaj�cym si� kontynencie omin�li Gihorn�. Zak�adano osad�; za osada: najpierw Piliplok w po�owie wysoko�ci wschodniego wybrze�a, przy uj�ciu wielkiej rzeki Zimr, potem Pidruid na dalekim p�nocnym zachodzie, potem Ni-moya na �uku Zimru. W g��bi l�du, i Tilomon, i Narabal, i Velathys, i l�ni�ce w�asnym �wiat�em miasto Ghayrog�w Dulorn, i wiele, wiele innych. Osady zmienia�y si� w miasteczka, miasteczka w miasta, miasta w metropolie, wysuwaj�ce swe macki poprzez ogromne po�acie Zimroelu, lecz nadal nie by�o powodu, by zasiedla� Gihorn�, wi�c nikt jej nie zasiedla�. Nawet Zmiennokszta�tni, pokonani wreszcie przez Lorda Stiamota i zes�ani do rezerwatu w lasach, kt�re od zachodniej granicy Gihorny oddziela�a tylko rzeka Steiche, nie zadali sobie trudu przeprawienia si� przez ni� i zaj�cia tych ziem.

Znacznie p�niej � tysi�ce lat p�niej, kiedy niemal ca�y Zimroel sta� si� tak cywilizowany jak Alhanroel � grupy osadnik�w dotar�y wreszcie i tu. Niemal wszyscy byli Liimenami, przedstawicielami ludu prostego i niewymagaj�cego, kt�ry nigdy nie znalaz� sobie w�asnego miejsca na Majipoorze. Mo�na by�o odnie�� wra�enie, �e Liimeni umy�lnie trzymali si� na uboczu � zarabiali kilka wag, to tu, to tam, jako sprzedawcy sma�onych kie�basek, rybacy, w�drowni robotnicy. Liimenom, kt�rych �ycie sprawia�o wra�enie szarego i pustego, �atwo przysz�o osiedli� si� na szarej, pustej Gihornie. Budowali ma�e osady, zarzucali sieci tu� przy brzegu, �owi�c w nie drobne, srebrzystoszare ryby, kopali pu�apki na wielkie l�ni�ce kraby o o�miok�tnych skorupach, w�druj�ce po pla�ach stadami licz�cymi setki sztuk, a przy szczeg�lnie uroczystych okazjach �apali powolne, zakopuj�ce si� w piasku wydm dhumkarty o mi�kkim mi�sie.

Przez wi�ksz� cz�� roku Liimeni mieli Gihorn� dla siebie. Lecz w lecie by�o inaczej, bo latem przyp�ywa�y smoki.

Gdy tylko ko�czy�a si� wiosna, namioty poszukiwaczy osobliwo�ci, na przyk�ad ��tych kalimbot�w, po deszczu wyrasta�y wzd�u� brzegu Zimroelu, od po�udniowych kra�c�w Piliploku a� po kraw�d� niemo�liwych do przebycia bagien Zimru. Wtedy w�a�nie stada smok�w morskich pojawia�y si� w swej corocznej pielgrzymce, przep�ywaj�c wzd�u� wschodniego wybrze�a kontynentu i kieruj�c si� na wody mi�dzy Piliplokiem a Wysp� Sn�w, gdzie przychodzi�y na �wiat m�ode.

Wybrze�e poni�ej Piliploku by�o jedynym miejscem na Majipoorze, z kt�rego mo�na by�o obserwowa� smoki, nie wyp�ywaj�c na ocean, ci�arne samice lubi�y bowiem podp�ywa� blisko brzegu w poszukiwaniu stworze� �yj�cych w g�stych pasmach z�otych wodorost�w, tak powszechnych w tych wodach. Tak wi�c ka�dego roku w porze migracji ch�tni do jej obserwowania przybywali tysi�cami z ca�ego �wiata i tu rozbijali swe namioty. Niekt�re z nich by�y wspania�ymi, lekkimi konstrukcjami z wysokich, smuk�ych pali i l�ni�cego materia�u � te nale�a�y do przedstawicieli szlachty; inne � mocne i praktyczne � by�y w�asno�ci� zamo�nych handlarzy i ich rodzin. Natomiast ma�e, szare namioty s�u�y�y jako domy zwyk�ym ludziom, oszcz�dzaj�cym ca�y rok, by m�c odby� t� podr�.

Arystokraci przybywali tu, uwa�ali bowiem za rozrywk� obserwowanie ogromnych smok�w morskich, pruj�cych wody oceanu, a tak�e dlatego, �e by�o w dobrym tonie sp�dzi� wakacje w miejscu tak nieciekawym jak Gihorna. Bogaci handlarze przyje�d�ali, poniewa� wakacje w miejscu tak modnym i drogim mia�y podnie�� ich znaczenie w rodzinnych miastach i miasteczkach, a ich dzieci mog�y si� tu nauczy� czego� o przyrodzie Majipooru, co z pewno�ci� przyda si� im w szkole. Zwykli ludzie przybywali, wierz�c, �e dostrze�enie stada smok�w przynosi szcz�cie na ca�e �ycie, cho� nikt nie wiedzia�, sk�d w�a�ciwie szcz�cie to mia�oby si� wzi��.

Byli te� Liimeni � dla nich czas smok�w oznacza� nie rozrywk�, nie presti� i nie nadziej� na u�miech fortuny, lecz: co� znacznie g��bszego i wa�niejszego: odkupienie, zbawienie.

Ca�kowicie automatycznie po�o�y� sw�j wystudiowany podpis pod dokumentem, kt�ry wydawa� mu si� dziesi�ciotysi�cznym w tym dniu: Elidath z Moruole, Najwy�szy Doradca i regent. Przy nazwisku dopisa� dat�, a jeden z sekretarzy wyj�� i po�o�y� przed nim kolejny arkusz papieru.

W tym dniu podpisywa� dokumenty. Najwyra�niej trzeba by�o to robi� przynajmniej raz na tydzie�, wi�c od czasu wyjazdu Lorda Valentine'a ka�dego Dnia Drugiego po po�udniu Elidath opuszcza� swe biuro we Dworze Pinitora, szed� do gabinetu Valentine'a tu, w sercu Zamku, siada� za wspania�ym biurkiem Valentine'a zrobionym z jednego pnia czerwonego palisandru o wyra�nym ziarnie, uk�adaj�cym si� w znak gwiazdy, a zmieniaj�cy si� bezustannie sekretarze ca�ymi godzinami przynosili mu do akceptacji dokumenty pochodz�ce z r�nych rz�dowych biur. Mimo �e Koronal uda� si� na Wielki Objazd, trybiki obraca�y si� nadal, maszyneria kr�ci�a si�, wypluwaj�c dekrety, rewizje dekret�w i uzupe�nienia dekret�w. Ka�dy z nich musia� by� podpisany przez Koronala lub wyznaczonego przeze� regenta � Bogini tylko wie, dlaczego. Oto kolejny. Elidath z Morvole, Najwy�szy Doradca i regent. I jeszcze data. Za�atwione.

��Nast�pny, prosz� � poprosi� sekretarza Elidath.

Na pocz�tku uparcie pr�bowa� czyta� � no, przynajmniej przegl�da� � ka�dy dokument przed podpisaniem. Potem ust�pi� i czyta� tylko kr�tkie podsumowania, osiem, dziesi�� linijek tekstu, przypi�te zawsze do ok�adki. Ju� dawno zrezygnowa� i z tego. Czy Valentine czyta wszystko? � pyta� sam siebie. Niemo�liwe. Nawet gdyby czyta� tylko podsumowania, sp�dza�by nad nimi ca�e dni i ca�e noce, nie �pi�c i nie jedz�c, ju� nie m�wi�c o wype�nianiu prawdziwych obowi�zk�w zwi�zanych z piastowanym urz�dem. Teraz Elidath podpisywa� wi�kszo�� papier�w nawet na nie nie spojrzawszy. Nie wiedzia� i nie obchodzi�o go, co podpisuje; mog�a to by� proklamacja zakazuj�ca jedzenia kie�basek w �wi�to Zimy, stwierdzaj�ca nielegalno�� opad�w deszczu w prowincji Stoinezar lub dekret konfiskuj�cy jego ziemie na rzecz funduszu emerytalnego sekretarzy administracji. Mimo to podpisywa�, co mu podsuwano. Kr�l � lub pe�ni�cy obowi�zki kr�la � albo musi zawierzy� kompetencjom swych pracownik�w, albo na jego barki spadnie praca wi�cej ni� przyt�aczaj�ca, bo po prostu niemo�liwa do wykonania.

Podpisa�: Elidath z Morvole, Najwy�szy Doradca�

��Nast�pny!

Nadal czul si� winny, �e nie czyta� podpisywanych papier�w, lecz czy Koronal rzeczywi�cie musi zna� szczeg�y traktatu zawartego mi�dzy miastami Muldemar i Tidias, dotycz�cego wsp�lnego zarz�dzania pewnymi winnicami, kt�rych tytu� w�asno�ci by� sporny od si�dmego roku pontyfikatu Pontifexa Thimina, za panowania Koronala Lorda Kinnikena? Nie. Podpisa� i nast�pny, pomy�la� Elidath, a Muldemar i Tidias niech ciesz� si� nawi�zan� przyja�ni�, nie zawracaj�c tym g�owy w�adcy.

Elidath z Morvole�

Si�gn�� po kolejny dokument i kiedy szuka� miejsca na z�o�enie podpisu, sekretarz oznajmi�:

��Panie, s� tu lordowie Mirigant i Diwis.

��Prosz� ich wprowadzi� � powiedzia�, nie podnosz�c g�owy. Lordowie Mirigant i Diwis, doradcy wewn�trznego kr�gu, odpowiednio: kuzyn i bratanek Koronala, spotykali si� z nim ka�dego dnia mniej wi�cej o tej porze. Wraz z nimi biega� zamkowymi alejkami, oczyszczaj�c zm�czone cia�o z cz�ci napi�cia, powstaj�cego w rezultacie sprawowania w�adzy. Nie mia� ostatnio czasu na inne �wiczenia; bieganie by�o dla niego wa�nym wentylem bezpiecze�stwa.

Zdo�a� podpisa� dwa kolejne dokumenty, gdy tamci wchodzili do Wielkiej Sali, wy�o�onej wspania�� boazeri� z bannikop�w, semotan�w oraz innego rzadkiego drewna i szli w jego kierunku, stukaj�c butami po skomplikowanych intarsjach parkietu. Wzi�� trzeci, obiecuj�c sobie, �e ten b�dzie ostatni; jako� tak si� z�o�y�o, �e przejrza� go, czekaj�c, kiedy si� zbli�� � patent szlachecki, ni mniej, ni wi�cej, jaki� szcz�ciarz z ludu zostanie rycerzem-kandydatem G�ry Zamkowej, w uznaniu cn�t i nieocenionych us�ug i tak dalej, i tak dalej�

��Co takiego podpisujesz? � spyta� Diwis, podchodz�c do biurka i stukaj�c w le��cy przed Elidathem dokument.

Diwis by� wysokim czarnobrodym m�czyzn� o szerokich ramionach; wkraczaj�c w wiek �redni, zdumiewaj�co upodobni� si� do swego ojca, by�ego Koronala.

��Valentine znowu obni�a podatki? A mo�e zdecydowa�, �e urodziny Carabelli powinny by� �wi�tem pa�stwowym?

Mimo i� dobrze zna� humor, w kt�rym gustowa� Diwis, Elidath nie mia� zamiaru go znosi�, zw�aszcza po dniu g�upiej, bezsensownej pracy. Rozgniewa� si� nagle.

��Masz na my�li Lady Carabell�? � warkn��. Najwyra�niej zaskoczy� tym Diwisa.

��Och, jacy dzisiaj jeste�my formalni, Najwy�szy Doradco!

��Ju� sobie wyobra�am, co by si� sta�o, gdybym nazwa� twego ojca po prostu Voriaxem�

��M�j ojciec by� Koronalem� � g�os jego syna by� zimny, napi�ty � �zas�uguj�cym na szacunek, jakim darzy si� zmar�ych w�adc�w. Lady Carabella jest tylko�

��Lady Carabella, kuzynie, jest towarzyszk� �ycia naszego obecnego w�adcy � wtr�ci� gwa�townie Mirigant, zwracaj�c si� do Diwisa z takim gniewem, jakiego Elidath nigdy nie spodziewa� si� po tym spokojnym, uprzejmym cz�owieku. � Przypominam ci tak�e, �e jest �on� brata twojego ojca. Z tych dw�ch powod�w�

��Dobrze ju�. � W g�osie Elidatha brzmia�o zm�czenie. � Do�� tych g�upstw. Biegniemy?

Diwis roze�mia� si�.

��Je�li nie jeste� zbyt zm�czony t� ca�� zabaw� w Koronala?

��O niczym bardziej nie marz� ni� o biegu st�d do rodzinnego Morvole, kt�ry zaj��by mi jakie� pi�� miesi�cy, i o trzech latach przycinania drzewek w sadach i� och! Tak, pobiegn� z wami. Tylko podpisz� ten ostatni papier.

��Urodziny Lady Carabelli! � Diwis powiedzia� to z u�miechem.

��Patent szlachecki � wyja�ni� mu Elidath. � Je�li przestaniesz gada�, b�dziemy mieli zaraz nowego rycerza-kandydata, niejakiego Hissune'a, syna Elsinome, jak tu pisz�, mieszka�ca pontyfikalnego Labiryntu, w uznaniu zas�ug i�

��Hissune, syn Elsinome! � krzykn�� Diwis. � Wiesz, kto to jest, Elidathu?

��A sk�d niby mia�bym wiedzie�?

��Przypomnij sobie ceremoni� ponownej koronacji Valentine'a, na kt�r� do sali tronowej Confalume'a sprosi� tych wszystkich prostak�w: �ongler�w, kapitana-Skandara bez jednej r�ki, Hjorta z pomara�czowymi w�sami i cala reszt�. Pami�tasz, by� tam ch�opiec�

��Masz na my�li Shanamira?

��Nie, jeszcze m�odszy. Drobny, chudy ch�opiec, dziesi�cio-, mo�e jedenastoletni; ch�opiec z oczami z�odzieja, kr�ci� si� wsz�dzie, zadawa� �enuj�ce pytania, �azi� za go��mi, b�agaj�c o medale i wst��ki do ubra�, kt�re przypina� sobie w r�nych dziwnych miejscach do tuniki, bezustannie przegl�da� si� w lustrach. Na imi� mia� Hissune!

��Dzieciak z Labiryntu � powiedzia� Mirigant � kt�ry zmusza� wszystkich do sk�adania obietnicy, �e kiedy przyjad� do Labiryntu, tylko jego najm� na przewodnika. Pami�tam go, a jak�e. Sprytny by� z niego maluch!

��Ten maluch jest dzi� rycerzem-kandydatem. Lub b�dzie, je�li Elidath nie podrze �wistka, w kt�ry wpatruje si� teraz tak nieprzytomnie. Nie masz zamiaru go podpisa�, prawda?

��Ale� oczywi�cie, �e podpisz�.

��Rycerz-kandydat pochodz�cy z Labiryntu? Elidath wzruszy� ramionami.

��Nie obesz�oby mnie, gdyby by� Zmiennokszta�tnym wprost z Ilirivoyne. Nie jestem tu, by zmienia� decyzje Koronala. Je�li Valentine twierdzi, �e kto� powinien zosta� rycerzem-kandydatem, ten kto� nim zostanie, cho�by niegdy� by� �obuzem, rybakiem, handlarzem kie�basek, Metamorfem, zamiataczem ulic�

Z�o�y� podpis na dokumencie.

��No ju�! Za�atwione. Teraz ch�opiec jest takim samym szlachcicem jak ty!

Diwis wyprostowa� si� i wyrecytowa� pompatycznie:

��Moim ojcem by� Koronal Lord Voriax. Moim dziadkiem by� Wielki Doradca Damidane. Moim pradziadkiem by��

��Oczywi�cie. Ju� to kiedy� s�yszeli�my. Powtarzam, od dzi� ten ch�opiec jest takim samym szlachcicem jak ty. Tak m�wi ten patent. Podobny papier za�wiadczy� o szlachectwie jakiego� twojego przodka. Nie wiem, kiedy go otrzyma�, a ju� z pewno�ci� nie wiem, za co. A mo�e my�lisz, �e szlachcic rodzi si� ze swym szlachectwem, jak Skandar z czterema ramionami?

���atwo dzi� wpadasz w z�o��, Elidathu.

��By� mo�e. Zr�b mi wi�c t� grzeczno�� i spr�buj mnie nie dra�ni�.

��Wybacz � powiedzia� Diwis, niezbyt szczerze.

Elidath wsta�, przeci�gn�� si� i spojrza� przez wielkie �ukowate okno, przed kt�rym sta�o biurko Koronala. Z okna roztacza� si� zapieraj�cy dech w piersiach widok otch�ani, kt�ra otwiera�a si� tu� za murami tej cz�ci zamkowych zabudowali.

Dwa ogromne czarne drapie�niki, �wietnie czuj�ce si� na tej wysoko�ci, zatacza�y wielkie, �mia�e ko�a; o�lepiaj�ce promienie s�o�ca odbija�y si� od grzywy l�ni�cych pi�r na ich z�otych �bach. Elidath, obserwuj�c, jak �mia�o i swobodnie frun�, doszed� do wniosku, �e zazdro�ci im wolno�ci, kt�r� daje tylko nieskr�powany lot. Wykonywana tego dnia praca wprawi�a go w stan lekkiego oszo�omienia. Elidath z Moroole, Najwy�szy Doradca i regent�

W tym tygodniu up�ynie sze�� miesi�cy, pomy�la�, od czasu gdy Valentine rozpocz�� sw�j objazd. Mia� wra�enie, �e nie by�y to miesi�ce, lecz lata. A wi�c tak wygl�da �ycie Koronala? Taka nuda, taka niewola? Od dziesi�ciu lat �y� ze �wiadomo�ci�, �e sam mo�e zosta� Koronalem, gdy� ponad wszelk�, w�tpliwo�� by� nast�pny w kolejce do tronu. Wydawa�o si� to oczywiste od dnia, w kt�rym Lord Voriax zgin�� na polowaniu, a w�adz� odziedziczy� po nim, jak�e niespodziewanie, jego brat. Je�li cokolwiek zdarzy si� z Valentine'em, koron� ofiaruj� jemu � Elidath nie mia� co do tego najmniejszych w�tpliwo�ci. Podobnie je�li Pontifex Tyeveras umrze, a Valentine zajmie jego miejsce � to te� uczyni go Koronalem. Chyba �e b�dzie za stary, Koronal musi by� bowiem cz�owiekiem w pe�ni si�, a on sam przekroczy� ju� czterdziestk�. Poza tym �atwo by�o nabra� przekonania, �e Pontifex b�dzie �y� wiecznie.

Gdyby ofiarowali mu koron�, nie potrafi�by, nie m�g�by jej odtr�ci�. Odmowa by�a czym� niewyobra�alnym. Lecz ka�dego roku modli� si� coraz gor�cej, by Pontifex Tyeveras po�y� jak najd�u�ej, a Valentine nadal cieszy� si� doskona�ym zdrowiem. Czas, kt�ry sp�dzi� jako regent, tylko doda� �aru jego modlitwom. Kiedy by� ch�opcem, a zamek nazywano Zamkiem Lorda Malibora, wydawa�o mu si�, �e by� Koronalem to najcudowniejsza rzecz pod s�o�cem. Zazdro�ci� o osiem lat starszemu Voriaxowi, kiedy tamten zasiad� na tronie po �mierci Lorda Malibora. Teraz nie mia� ju� podobnych z�udze� co do wspania�o�ci sprawowania w�adzy. Lecz nie odtr�ci�by korony, gdyby wyrok losu pad� na niego. Pami�ta� starego Najwy�szego Doradc� Damidane'a, ojca Voriaxa i Valentine'a, kt�ry powiedzia� kiedy�, i� na Koronala najlepiej nadaje si� cz�owiek przygotowany do sprawowania w�adzy, lecz nie po��daj�cy jej. Mo�e wi�c, m�wi� sobie Elidath ponuro, wcale nie by�bym z�ym Koronalem? No, ale mo�e nie b�d� musia� nim by�.

��To co, biegniemy? � spyta� z wymuszon� weso�o�ci�. � Cztery mile, a potem kropelka jakiego� dobrego z�otego wina?

��Doskonale � przytakn�� Mirigant.

Kiedy wychodzili z sali, Diwis zatrzyma� si� przy wielkiej kuli z br�zu i srebra, stoj�cej na podwy�szeniu przy przeciwleg�ej �cianie. Wyobra�ona by�a na niej trasa podr�y Koronala.

��Popatrzcie � powiedzia�, pokazuj�c palcem czerwon� kulk�, �wiec�c� na powierzchni globusa niczym oko g�rskiej ma�py. � Wyjecha� z Labiryntu i ruszy� na zach�d. Kt�r� rzek� p�ynie? Glayge?

��Chyba Trey � poprawi� go Mirigant. � Powinien kierowa� si� do Treymone.

Elidath przytakn�� skinieniem g�owy. Podszed� do globusa i przeci�gn�� d�oni� po jego g�adkiej, metalicznej powierzchni.

��Tak � powiedzia�. � A stamt�d do Stoien; ze Stoien pop�ynie chyba statkiem przez zatok� do Perimor, a potem wzd�u� wybrze�a a� do Alaisor.

Nie uni�s� r�ki znad globusa. Przeci�gn�� ni� po zarysie kontynent�w, jakby Majipoor by� kobiet�, a Alhanroel i Zimroel jej piersiami. Jaki� pi�kny jest ten ich �wiat i jakie pi�kne jest jego wyobra�enie! Globus mia� w�a�ciwie kszta�t p�kuli, nie istnia�a bowiem potrzeba przedstawiania tej po�owy planety, kt�r� zajmowa� ocean � ocean niemal nie znany. Na zamieszkanej p�kuli Majipooru wyobra�ono jednak trzy wielkie kontynenty: Alhanroel z gigantyczn� stercz�c� G�r� Zamkow�, Zimroel z jego tropikaln� d�ungl�, a poni�ej spieczony s�o�cem, pustynny Suvrael, na Morzu Wewn�trznym za� Wyspa Snu, na kt�rej mieszka b�ogos�awiona Pani. Szczeg�owo przedstawiono wiele miast; by�y tu i �a�cuchy g�rskie, i wi�ksze jeziora, i rzeki. Jaki� mechanizm, kt�rego dzia�ania Elidath nie rozumia�, �ledzi� bezustannie pozycj� Koronala; �wiec�ca czerwona kulka porusza�a si�, gdy podr�owa�, nigdy nie by�o w�tpliwo�ci, gdzie si� znajduje. Niczym w transie Elidath przesun�� palcem po trasie Wielkiego Objazdu: Stoien, Perimor, Alaisor, Sintalmond, Daniup, przez Szczerb� Kinslain do Santhiskion i z powrotem, kr�t� drog�, do st�p G�ry Zamkowej�

��Wola�by� by� z nim, prawda? � spyta� Diwis.

��Albo odbywa� objazd na jego miejscu? � dorzuci� Mirigant.

Elidath obr�ci� si� w miejscu, staj�c twarz� w twarz ze starszym m�czyzn�.

��A co to niby ma znaczy�? Podniecony Mirigant odrzek�:

��To chyba jasne?

��Czy�by� oskar�a� mnie o uzurpatorskie ambicje?

��Tyeveras prze�y� swe �ycie o dwadzie�cia lat! Nie umiera wy��cznie dzi�ki jakiej� magii�

��Masz na my�li najtroskliwsz� opiek� medyczn�? Mirigant wzruszy� ramionami.

��A co to za r�nica? Zgodnie z prawami natury powinien umrze� przed laty, robi�c miejsce dla Valentine'a. Nowy Koronal odbywa�by teraz sw�j pierwszy objazd!

��Nie do nas nale�y podj�cie tej decyzji.

��Tak, nie do nas, lecz do Valentine'a � powiedzia� Diwis. � Lecz on jej nie podejmie.

��Podejmie, we w�a�ciwym czasie.

��Kiedy? Za pi�� lat? Za dziesi��? Za czterdzie�ci?

��Czy�by� zamierza� zmusi� do czego� Koronala, Diwisie?

��Zamierzam mu co� doradzi�. To nasz obowi�zek � m�j, tw�j, Miriganta, Tunigorna, wszystkich, kt�rzy uczestniczyli w rz�dach przed obaleniem Koronala. Musimy mu powiedzie�, �e nadszed� czas, by przeni�s� si� do Labiryntu.

��Nadszed� czas, by�my sobie troch� pobiegali � powiedzia� sztywno Elidath.

��Pos�uchaj mnie! Nie jestem naiwny. M�j ojciec by� Koronalem, a dziadek zajmowa� pozycj�, kt�r� ty zajmujesz teraz; ca�e swe �ycie sp�dzi�em w centrum w�adzy. Rozumiem j� r�wnie dobrze jak wi�kszo�� z was. Nie mamy Pontifexa. Od o�miu czy dziesi�ciu lat Pontifexa udaje co�, co jest bardziej martwe ni� �ywe, co�, co p�ywa w stoj�cej w Labiryncie szklanej klatce. Hornkast przekazuje nam jego s�owa � albo udaje, �e s� to s�owa Pontifexa; przekazuje nam jego dekrety � albo udaje, �e s� to dekrety Pontifexa � ale skutek jest jeden: nie mamy Pontifexa. Jak d�ugo rz�d mo�e funkcjonowa� w ten spos�b? S�dz�, �e Valentine pr�buje by� r�wnocze�nie Koronalem i Pontifexem, co jest ci�arem ponad si�y jednego cz�owieka, wi�c struktura w�adzy jest wadliwa, rz�d sparali�owany, a�

��Do�� � przerwa� mu Mirigant.

���a Valentine nie zajmie przys�uguj�cego mu miejsca, bo jest m�ody i nienawidzi Labiryntu, a tak�e dlatego, �e wr�ci� z wygnania z nowym dworem �ongler�w i pastuch�w tak oszo�omionych wspania�o�ciami G�ry Zamkowej, �e nie pozwalaj� mu podj�� w�a�ciwych obowi�zk�w�

��Do��!

��Jeszcze jedno! � t�umaczy� gwa�townie Diwis. � Czy�by� by� �lepcem, Elidathu? Zaledwie osiem lat temu do�wiadczyli�my czego� zupe�nie wyj�tkowego w naszej historii: wybranego Koronala str�cono z tronu, a my�my nic o tym nie wiedzieli; jego miejsce zaj�� uzurpator. Kim by�? Marionetk� w r�kach Metamorf�w! A Kr�l Sn�w sam okaza� si� Metamorfem! Dwie z czterech Pot�g Kr�lestwa znalaz�y si� w r�kach Metamorf�w, Zamek by� ich pe�en�

��Wszystkich zdemaskowano i zabito. W bohaterskiej walce tron odzyska� nasz prawowity kr�l, Diwisie!

��Oczywi�cie. Oczywi�cie. Czy s�dzisz, �e Metamorfowie pos�usznie wr�cili do d�ungli? Powiem ci, �e w tej w�a�nie chwili snuj� plany zniszczenia Majipooru, zagarni�cia dla siebie tego, co z niego zostanie. Wiemy o tym od czasu, gdy Valentine wr�ci� na tron� i co on w�a�ciwie z tym zrobi�? Co on w�a�ciwie z tym zrobi�, Elidathu? Z mi�o�ci� wyci�gn�� do nich r�ce! Obieca�, �e naprawi b��dy staro�ytnych, uczyni zado�� dawnym krzywdom. Doskonale, tylko �e Zmiennokszta�tni nadal planuj� spisek!

��Pobiegn� bez ciebie � zagrozi� Diwisowi Elidath. � Zosta� tu, usi�d� za biurkiem Koronala, podpisuj te g�ry dekret�w. Tego pragniesz, prawda, Diwisie? Zasi��� za tym biurkiem.

Obr�ci� si� i w z�o�ci ruszy� w kierunku wyj�cia z sali.

��Czekaj! � zatrzyma� go Diwis. � Idziemy z tob�.

Podbieg� do Elidatha, zr�wna� si� z nim i z�apa� go za �okie�. Niskim, napi�tym g�osem, jak�e r�nym od tego, jakim zwykle cedzi� s�owa, o�wiadczy�:

��Nie m�wi�em o tym, kto ma zast�pi� Valentine'a, tylko o tym, �e musi on zosta� Pontifexem. Czy my�lisz, �e rzuc� ci wyzwanie w walce o w�adz�?

��Nie jestem kandydatem do korony!

��Nikt nigdy nie jest kandydatem do korony. Ale nawet dziecko wie, �e powszechnie uwa�any jeste� za nast�pc� Valentine'a. Elidathu, Elidathu.

��Daj mu spok�j � odezwa� si� Mirigant. � Zdaje si�, �e przyszli�my tu, �eby pobiega�.

��Dobrze, biegnijmy i wi�cej o tym ani s�owa.

��Dzi�ki niech b�d� Bogini � mrukn�� Elidath.

Pierwszy ruszy� w d� szerokimi kr�conymi schodami, wydeptanymi przez stulecia. Min�li wartownik�w i znale�li si� w zau�ku Viidicar � na bulwarze z blok�w r�owego granitu, ��cz�cym wewn�trzny Zamek, w kt�rym mie�ci�y si� wszystkie biura Koronala, z niepoj�tym labiryntem budynk�w zewn�trznych, zajmuj�cych wierzcho�ek G�ry. Czu� si� tak, jakby czo�o przepasano mu opask� z gor�cej stali. Najpierw podpisywanie milion�w bezsensownych dokument�w, p�niej s�uchanie zakrawaj�cego na zdrad� staniu gadania Diwisa�

A jednak wiedzia�, �e Diwis ma racj�. �wiat nie mo�e d�u�ej toczy� si� w ten spos�b. Gdy trzeba podj�� wa�ne decyzje, Pontifex i Koronal musz� si� ze sob� konsultowa�, by ich wsp�lna m�dro�� wykluczy�a g�upie b��dy. Lecz Pontifexa we w�a�ciwym, rzeczywistym sensie tego s�owa praktycznie nie by�o. Valentine pr�bowa� dzia�a� samotnie i powoli przegrywa�. Nawet najwi�ksi z Koronal�w � Confalume, Prestimion, Dekkeret � nie pr�bowali rz�dzi� Majipoorem samotnie. A wyzwania, kt�rym stawili czo�o, wydawa�y si� niczym przy tym, czemu sprosta� musia� Valentine. Kto w czasach Lorda Confalume'a by� w og�le w stanie wyobrazi� sobie, �e poni�eni, pokonani Metamorfowie powstan� kiedy�, szukaj�c zemsty za zabranie im ich �wiata? Jednak z pewno�ci� rebeli� przygotowano gdzie� w ca�kowitej tajemnicy. Elidath by� pewien, �e do ko�ca �ycia nie zapomni ostatnich godzin wojny o odzyskanie tronu, kiedy na czele �o�nierzy dotar� do piwnic, w kt�rych trzymano maszyny kontroluj�ce klimat G�ry Zamkowej i by je ocali�, musia� zabija� ludzi w mundurach gwardii Koronala, kt�rzy w chwili �mierci zmieniali si� w Metamorf�w o cienkich ustach, sko�nych oczach i szczelinie zamiast nosa. Od tamtej chwili min�o osiem lat � a Valentine nadal pr�bowa� nawi�za� kontakt z t� ras� przegranych i zawiedzionych, oferuj�c im mi�o��, nadal pr�bowa� znale�� honorow�, pokojow� drog� ukojenia ich gniewu. Przez te osiem lat nie osi�gn�� niczego konkretnego, nie mia� do zademonstrowania �adnych rezultat�w swych wysi�k�w � a kto wie, jakie metody sekretnej walki wynale�li tymczasem Metamorfowie.

Elidath g��boko wci�gn�� powietrze i ruszy� przed siebie szybkim, ci�kim biegiem. Mirigan i Diwis momentalnie zostali z ty�u.

��Hej! � krzykn�� Diwis � to si� nazywa pobiega�?

Nie zwraca� na nich najmniejszej uwagi. B�l jego duszy uleczy� m�g� tylko inny b�l, a wi�c bieg� jak w gor�czce, osi�gaj�c i przekraczaj�c granice zm�czenia. Naprz�d, naprz�d, naprz�d, obok delikatnej Wie�y Arioca z pi�cioma szczytami, obok kaplicy Kinnikena, obok domu dla pontyfikalnych go�ci. W d� Kaskad� Guadelooma, wok� ci�kiej, przysadzistej masy kamieni: skarbca Lorda Priankipina, w g�r� Dziewi��dziesi�ciu Dziewi�ciu Schod�w. Serce zacz�o �omota� mu w piersi � teraz do westybulu Dziedzi�ca Pinitora: dalej, dalej, przez zau�ki, kt�rymi chodzi� codziennie przez trzydzie�ci lat, od dnia, gdy jako dziecko przyby� tu z Morvole u st�p G�ry, by uczy� si� sztuki rz�dzenia. Ile razy biega� tak z Valentine'em, Stasilane'em lub Tunigornem � byli sobie bliscy jak bracia, oni czterej, czterej nieokie�znani ch�opcy szalej�cy po ca�ym Zamku Lorda Malibora, jak nazywano go w owych dniach. Ach, jakie wspania�e by�o wtedy �ycie! Wtedy wydawa�o si� im, �e b�d� doradcami Koronala Lorda Voriaxa, kiedy Voriax zostanie Koronalem, czego wszyscy si� spodziewali, cho� nie tak szybko. Lord Malibor zgin�� przed czasem, a tak�e Voriax, kt�ry rz�dzi� po nim, korona przesz�a na Valentine'a i mc ju� nie by�o takie jak kiedy�.

A teraz? �Czas, �eby Valentine przeni�s� si� do Labiryntu� � powiedzia� Diwis. Tak. Jest nieco za m�ody, by zosta� Pontifexem, ale to ju� jego pech, zwi�zany z wst�pieniem na tron w okresie starczego zdziecinnienia Tyeverasa. Stary w�adca zas�u�y� na wieczny sen w grobie, a Valentine musi zamieszka� w Labiryncie, korona gwiazd musi przypa��

Mnie? Lord Elidath? Czy b�dzie to kiedy� Zamek Lorda Elidatha?

Sam pomys� przej�� go niepokojem, zdumieniem, a tak�e strachem. Przez te kilka ostatnich miesi�cy dowiedzia� si�, co to znaczy by� Koronalem.

��Elidathu! Elidathu! Zabijesz si�! Gnasz jak szaleniec! � krzycza� Mirigant; jego g�os dobiega� z do�u, jak d�wi�k przywiany wiatrem z odleg�ego miasta. Dotar� ju� niemal na szczyt Dziewi��dziesi�ciu Dziewi�ciu Schod�w. Czu� �omot w piersiach, wzrok mu si� zamgli�, lecz zmusi� si� do dalszego biegu, na sam szczyt i w w�sk� alejk� z zielonego kr�lewskiego kamienia, prowadz�c� do biur administracji, mieszcz�cych si� na Dziedzi�cu Pinitora. Niewiele widz�c, skr�ci� za r�g, poczu� uderzenie, us�ysza� ci�kie siekni�cie, a potem pad� jak d�ugi i le�a� tak, dysz�c ci�ko, niemal nie�wiadomy otaczaj�cego go �wiata.

Kiedy usiad� i otworzy� oczy, dostrzeg� nieznajomego � m�odego szczup�ego m�czyzn� o ciemnej cerze i g�stych czarnych w�osach, ufryzowanych zgodnie z najnowsz�, wymy�ln� mod�, wstaj�cego niezgrabnie i zbli�aj�cego si� do niego.

��Panie? Panie, czy nic ci si� me sta�o?

��Wpad�em na ciebie, prawda? Powinienem� patrzy� przed siebie�

��Dostrzeg�em ci�, panie, ale nie by�o ju� czasu. Bieg�e� tak szybko� mo�e pomog� ci si� podnie��.

��Nic mi nie b�dzie, ch�opcze. Musz� tylko z�apa� oddech. Nie korzystaj�c z pomocy m�odego cz�owieka podni�s� si�, otrzepa� kubrak � na kolanie dostrzeg� wielkie rozdarcie, przez kt�re zacz�a s�czy� si� krew � i poprawi� ubranie. Serce nadal wali�o mu przera�aj�co, a poza tym czu� si� strasznie g�upio. Diwis i Mirigant biegli ju� schodami. Obracaj�c si� ku m�odzie�cowi, Elidath zacz�� przeprasza�, lecz dziwny wyraz jego twarzy kaza� mu przerwa� przeprosiny w p� s�owa.

��Czy co� si� sta�o? � spyta�.

��Panie, czy�by� by� Elidathem z Moryole?

��Tak, jestem nim. Ch�opiec roze�mia� si�.

��Tak mi si� w�a�nie wydawa�o, kiedy bli�ej ci si� przyjrza�em. A wi�c to ciebie szukam! Powiedziano mi, �e mog� ci� znale�� na Dziedzi�cu Pinitora. Mam dla ciebie wiadomo��.

Mirigant i Diwis pojawili si� przy wej�ciu do zau�ka. Podeszli do Elidatha; z wyrazu ich twarzy domy�li� si�, �e musi wygl�da� okropnie: zaczerwieniony, spocony, niczym szaleniec po tym wariackim biegu. Spr�bowa� potraktowa� t� sytuacj� lekko, wskazuj�c na m�odego m�czyzn� i m�wi�c:

��Mam wra�enie, �e w po�piechu przebieg�em po tym oto m�odym pos�a�cu, kt�ry ma dla mnie jak�� wiadomo��. Od kog� ta wiadomo��, ch�opcze?

��Od Lorda Valentine'a, panie. Elidath znieruchomia�.

��Czy to jaki� �art? Koronal odbywa Wielki Objazd i znajduje si� teraz gdzie� na zach�d od Labiryntu.

��To prawda, panie. By�em przy nim w Labiryncie i kiedy wys�a� mnie na G�r� Zamkow�, poprosi�, �ebym przede wszystkim znalaz� ciebie i powiedzia� ci�

��Co takiego?

Ch�opiec obrzuci� niepewnym spojrzeniem Diwisa i Miriganta.

��Panie, wiadomo�� ta przeznaczona jest tylko dla ciebie.

��To Lordowie Mirigant i Diwis, krewni Koronala. Mo�esz m�wi� przy nich.

��Doskonale, panie. Lord Valentine przykaza� mi powiedzie� Elidathowi z Morvole � a winienem si� przedstawi�, panie, jestem rycerz-kandydat Hissune, syn Elsinome � przykaza� mi powiedzie� Elidathowi z Monrole, �e zmieni� plany i �e uda si� na Wielki Objazd tak�e na Zimroel; odwiedzi r�wnie� sw� matk�, Pani� Wyspy � i �e masz, panie, sprawowa� obowi�zki regenta przez ca�y czas jego nieobecno�ci. Czyli, wed�ug Koronala�

��Pani, oszcz�d� mnie � szepn�� Elidath ochryple.

���rok, mo�e p�tora roku poza czas ju� zaplanowany � sko�czy� Hissune.

Drug� oznak� zbli�aj�cych si� trudnych dni, kt�r� dostrzeg� Etowan Elacca, by�o opadanie li�ci z drzew niyku. Zdarzy�o si� to w pi�� dni po tym, jak spad� fioletowy deszcz.

Sam fioletowy deszcz nie by� pierwsz� oznak� k�opot�w. Nie by�by on w og�le niczym niezwyk�ym na wschodnim zboczu Rozpadliny Dulorn, pokrytym niemal w ca�o�ci lekkim niebieskawoczerwonym piaskiem skuwa. Wiej�cy regularnie wiatr z p�nocy, nazywany Z�o�nikiem, zwiewa� piasek, wyrzucaj�c go wysoko w powietrze, a zabarwione nim chmury utrzymywa�y kolor przez szereg dni, z kolei padaj�cy z nich deszcz by� bladolawendowy. Ziemia Etowana Elakki znajdowa�a si� jednak sze��set mil od tego rejonu, na przeciwnym zboczu Rozpadliny Dulorn, nieco bardziej w g��bi l�du, cho� w pobli�u Falkynkip, a wiatry nios�ce piasek skuwa nie dociera�y na og� tak daleko. Lecz Etowan Elacca zdawa� sobie spraw�, �e wiatry s� czym� nieprzewidywalnym, wi�c by� mo�e Z�o�nik zdecydowa� si� tym razem odwiedzi� przeciwleg�e zbocze Rozpadliny? W ka�dym razie nie by�o powodu, by Szczeg�lnie niepokoi� si� fioletowym deszczem, kt�ry pozostawia� po sobie wy��cznie cienk� warstw� piasku, tam gdzie spad�, nie sprawiaj�c �adnych szczeg�lnych k�opot�w; nast�pny normalny deszcz zmywa� piach i wszystko wraca�o do normy. Nie, pierwsz� oznak� k�opot�w nie by� fioletowy deszcz, lecz kurczenie si� sensitiw�w rosn�cych w ogrodzie Etowana Elakki, co zdarzy�o si� dwa lub trzy dni przed deszczem.

By�o to wydarzenie zagadkowe, lecz nie niezwyk�e. Niewiele trzeba, by sensitiwy zacz�y si� kurczy�. Bardzo drobne, psychowra�liwe ro�liny o z�otych li�ciach i zwyczajnych zielonych kwiatach, rosn�ce dziko w lasach na zach�d od Mazadone, reagowa�y na ka�de psychiczne niezwyk�e zdarzenie: g�o�niejszy krzyk, warczenie zwierz�t walcz�cych w d�ungli lub nawet, jak opowiadano, sam� obecno�� cz�owieka, kt�ry pope�ni� powa�n� zbrodni�. Byle co wystarczy�o, by ich li�cie z�o�y�y si� jak r�ce w modlitwie i sczernia�y. Reakcja taka nie ma najwyra�niej �adnego szczeg�lnego znaczenia biologicznego, my�la� cz�sto Etowan Elacca, lecz niew�tpliwie tajemnica wyja�ni si� w wyniku szczeg�owych bada�. Kt�rego� dnia zamierza� przeprowadzi� takie badania. Tymczasem zasadzi� sensitiwy w ogrodzie, poniewa� lubi� weso�y, ��ty kolor ich li�ci. A poniewa� dominium Etowana Elakki by�o spokojne, uporz�dkowane, ani razu od czasu, gdy pojawi�y si� w jego ogrodzie, sensitiwy nie skurczy�y si� a� do dzisiaj. Zdarzy�o si� to ca�kiem niespodziewanie. Czy�by jacy� ludzie k��cili si� na obszarze jego ogrodu? Jakie rozz�oszczone stworzenie w tej krainie zwyk�ych udomowionych zwierz�t mog�o zachwia� spokojem jego posiad�o�ci?

Etowan Elacca ponad wszystko ceni� w�a�nie spok�j. By� klasycznym d�entelmenem-farmerem, sze��dziesi�cioletnim, wysokim, wyprostowanym, o g�stych siwych w�osach. Jego ojciec urodzi� si� jako trzeci syn ksi�cia Massissa, dwaj bracia pe�nili � jeden po drugim � urz�d burmistrza Falkynkip, lecz jego samego rz�dzenie nigdy nie interesowa�o. Gdy tylko obj�� i spadek, kupi� wielki kawa� ziemi na zachodnim zboczu Rozpadliny Dulorn i stworzy� na nim Majipoor w miniaturze, male�ki wszech�wiat, cechuj�cy si� wielk� pi�kno�ci�, spokojem i r�wnowag�. Uprawia� ro�liny charakterystyczne dla tego regionu: niyk i glein, hingamorty, stajje. Przede wszystkim stajje, zawsze bowiem istnia�o zapotrzebowanie na o�ywczy, s�odki chleb wyrabiany z ich bulw i farmerzy z Rozpadliny musieli si� mocno napracowa�, by wyprodukowa� jej wystarczaj�co wiele na potrzeby Dulornu, Falkynkip i Pidruid, licz�cych ��cznie trzydzie�ci milion�w obywateli, oraz dla kilku milion�w ludzi mieszkaj�cych w s�siednich miasteczkach. Nieco powy�ej p�l stajji znajdowa�y si� plantacje gleinu: rz�dy g�stych dziesi�ciostopowych krzak�w w kszta�cie kopu�, pomi�dzy kt�rych srebrzystymi, wyd�u�onymi li��mi wyrasta�y wielkie grona soczystych, smacznych niebieskich owoc�w. Stajje i glein zawsze uprawiano obok siebie; dawno odkryto, �e korzenie krzak�w gleinu wydzielaj� do ziemi p�yn zawieraj�cy azotany, kt�ry, zmywany przez deszcze, sprzyja rozwojowi bulw stajji.

Poza granicami plantacji gleinu znajdowa� si� sad hingamort�w. Soczyste, przypominaj�ce grzyby ��te �paluchy�, wype�nione s�odkim sokiem, wynurza�y si� z gleby, sprawiaj�c doprawdy niezwyk�e wra�enie; by�y one �wiat�oczu�ymi organami, przekazuj�cymi energi� s�oneczn� ro�linom rosn�cym g��boko pod ziemi�. Wzd�u� granic posiad�o�ci ci�gn�� si� wspania�y ogr�d drzew niyku, zgodnie ze zwyczajem uporz�dkowanych w grupy po pi�� drzew, sadzonych w skomplikowane geometryczne wzory. Etowan Elacca lubi� przechadza� si� mi�dzy nimi, z mi�o�ci� dotykaj�c d�o�mi smuk�ych czarnych pni, nie grubszych ni� rami� doros�ego m�czyzny i g�adkich jak aksamit. Drzewa niyku �y�y tylko dziesi�� lat. W pierwszym roku ros�y z nieprawdopodobn� szybko�ci� na zwyczajn� dla nich wysoko�� trzydziestu pi�ciu st�p, w czwartym kwit�y zdumiewaj�cymi z�otymi kielichami o krwistoczerwonych �rodkach, a potem co roku owocowa�y mn�stwem cierpkich, przezroczystych bia�ych owoc�w w kszta�cie p�ksi�yc�w. Umiera�y b�yskawicznie � w ci�gu kilku godzin wysycha�y tak, �e ich pie� z�ama�oby z �atwo�ci� nawet dziecko. Owoce, truj�ce w stanie surowym, by�y niezb�dne jako przyprawa do ostrych, gorzkich mi�s, charakterystycznych dla kuchni Ghayrog�w. Niyki ros�y naprawd� dobrze tylko w Rozpadlinie i Etowan Elacca nie mia� najmniejszych problem�w ze sprzeda�� zbior�w.

Dzi�ki uprawie ziemi czu� si� u�yteczny, lecz praca ta nie zaspokaja�a jego poczucia pi�kna. Poczucie pi�kna w�a�nie sk�oni�o go do za�o�enia na swej ziemi prywatnego, wspaniale rozplanowanego ogrodu botanicznego, w kt�rym znajdowa�y si� ro�liny �ci�gni�te ze wszystkich zak�tk�w Majipooru, dobrze rosn�ce w ciep�ym, wilgotnym klimacie Rozpadliny.

Ros�y tu alabandyny, sprowadzone zar�wno z Zimroelu, jak i Alhanroelu; wszystkich naturalnych barw, a tak�e wiele ich odmian hybrydycznych. By�y te� tanigale i thwale, kwiaty nocy z las�w nale��cych do Metamorf�w, kwitn�ce � wy��cznie w noc �wi�ta Zimy � o�lepiaj�co jaskrawymi, niezwyk�ymi kwiatami. By�y so�ninki i androdragmy, krzaczki balonowe i mi�kki mech, halatingi wyhodowane z sadzonek otrzymanych wprost z G�ry Zamkowej i caramangi oraz muorny, pn�cza sihornish, sefitongle, eldirony. Etowan Elacca eksperymentowa� tak�e z ro�linami tak trudnymi w uprawie jak ogniste palmy z Pidruid, kt�re czasami utrzymywa�y si� w jego ogrodzie sze�� lub siedem lat, lecz nie chcia�y kwitn�� tak daleko od morza; z drzewami ig�owymi z wy�yn, te jednak wi�d�y szybko pozbawione tak potrzebnych im ch�od�w; z dziwnymi, upiornymi ksi�ycowymi kaktusami z Pustyni Velalisier, kt�re bez powodzenia pr�bowa� os�oni� od nadmiaru deszcz�w. Nie lekcewa�y� te� ro�lin, rosn�cych dziko w tym regionie Zimroelu, tylko dlatego, �e by�y mniej egzotyczne � uprawia� dziwne, sp�cznia�e drzewa p�cherzowe, lekkie niczym balony, kiwaj�ce si� na swych grubych �odygach na wietrze i gro�ne mi�so�erne ro�liny z las�w Mazadone, �piewaj�ce krzewy, drzewa kabaczkowe, kilka ogromnych drzew dwikka, kilka sprawiaj�cych wra�enie prehistorycznych drzew krakowych. Poszycie stanowi�y drobne k�pki sensitiw�w, sadzonych tam, gdzie wydawa�y si� na miejscu, ich skromno�� bowiem idealnie kontrastowa�a z krzykliw� wspania�o�ci� ro�lin stanowi�cych wi�kszo�� jego kolekcji.

Dzie�, w kt�rym odkry�, �e sensitiwy wi�dn�, by� wr�cz nieprawdopodobnie pi�kny. Poprzedniej nocy pada� lekki deszcz, lecz chmury odsun�y si�, jak to przewidzia�, nim o �wicie rozpocz�� sw�j zwyk�y spacer po ogrodzie. Powietrze by�o ch�odne i niezwykle czyste, wschodz�ce s�o�ce rozpali�o zdumiewaj�ce, zielone ognie na l�ni�cych granitowych wzg�rzach na zachodzie. Kwiaty alabandyn b�yszcza�y, �ar�oczne ro�liny, �wie�o przebudzone i g�odne, niespokojnie zwiera�y ostrza, usytuowane w kielichach znajduj�cych si� w �rodku wielkich rozet, drobne d�ugodzioby o karmazynowych skrzyde�kach jak iskry o�lepiaj�cego �wiat�a przelatywa�y mi�dzy ga��ziami androdragm�w. Mimo wszystko Etowan Elacca przeczuwa� nieszcz�cie. Poprzedniej nocy spa� �le, �ni�y mu si� skorpiony, dhiimy i inne niszczycielskie stwory buszuj�ce na jego polach. Niemal bez zdziwienia dostrzeg� biedne sensitiwy, skurczone, wysch�e po jakich� okropie�stwach mrocznej nocy.

Przez godzin� przed �niadaniem pracowa� sam, ze smutkiem wyrywaj�c z ziemi zwi�d�e ro�liny. Poni�ej uszkodzonych ga��zek sensitiwy nadal �y�y, lecz nie mo�na by�o ich ocali�, gdy� zniszczone li�cie nie odros�yby, a gdyby zosta�y wyci�te, szok z tym zwi�zany i tak zniszczy�by ca�e krzaczki. Wi�c wyrywa� je, jedne po drugich, dr��c, gdy kurczy�y mu si� pod palcami, i rzuca� na stos. P�niej wezwa� do sadu zarz�dc� wraz z g��wnym ogrodnikiem i spyta�, czy kt�ry� z nich wie, co mog�o tak zaszkodzi� sensitiwom. Lecz �aden z nich nie potrafi� odpowiedzie�.

To zdarzenie zepsu�o mu ranek, lecz w naturze Etowana Elakki nie le�a�o martwienie si� przez d�u�szy czas; nim min�o po�udnie, mia� ju� sto paczek nasion sensitiw�w, otrzymanych z miejscowej szk�ki; nie m�g�, oczywi�cie, kupi� samych ro�lin, nie przetrwa�yby przesadzenia. Nast�pnego dnia zasadzi� je w�asnor�cznie. Za sze��, osiem tygodni nie pozostanie �lad po tym, co si� zdarzy�o. By�a to dla niego tylko drobna, ma�o wa�na tajemnica, kt�r� by� mo�e uda si� rozwi�za� pewnego dnia. Szybko przesta� si� nad ni� zastanawia�.

Kilka dni p�niej zn�w zdarzy�o si� co� dziwnego � spad� fioletowy deszcz. Dziwne to, lecz nieszkodliwe. Ludzie powtarzali: �Wiatry musia�y zmieni� kierunek. �e te� przywia�y skuw� na zach�d!� Plamy pozosta�y niespe�na jeden dzie�, a potem zmy� je kolejny, ca�kiem zwyczajny deszcz. O tym zdarzeniu Etowan Elacca zapomnia� r�wnie �atwo.

Lecz drzewa niyku�

W kilka dni po fioletowym deszczu pilnowa� zbioru owoc�w gleinu, kiedy jego starszy zarz�dca � spokojny Ghayrog imieniem Simoost, wygl�daj�cy jak oprawiony w sk�r� � zbli�y� si�, opanowany przez co�, co � jak na niego � wydawa�o si� niezwyk�ym podnieceniem: w�owe w�osy wi�y mu si� dziko, rozwidlony j�zyk wirowa�, jakby chcia� wyrwa� si� z ust. Krzycza�:

��Niyki! Niyki!

Bladoszare li�cie drzew niyku maj� kszta�t w�ski i wyd�u�ony; stercz� pionowo z rzadkich p�k�w na ko�cu dwucalowych �odyg, jakby zwichrzy�o je nag�e wy�adowanie elektryczne. Poniewa� drzewka s� delikatne, o nielicznych ga��ziach, stercz�ce li�cie wygl�daj� dziwnie i �atwo je rozpoznawa�, nawet ze sporej odleg�o�ci. Teraz, biegn�c wraz z Simoostem do ich zagajnika, z odleg�o�ci kilkuset jard�w Etowan Elacca dostrzeg�, �e zdarzy�o si� co�, co uwa�a� za absolutnie niemo�liwe: li�cie zwisa�y obr�cone w d�; drzewa nie przypomina�y ju� niyk�w, lecz raczej p�acz�ce tanigale lub halatingi!

��Wczoraj wszystko by�o z nimi w porz�dku � powiedzia� Simoost. � Dzi� rano wszystko by�o w porz�dku. A teraz�

Etowan Elacca dobieg� do pierwszej grupy pi�ciu drzew. Po�o�y� d�o� na najbli�szym pniu. Wydawa� si� on dziwnie lekki; popchn�� i drzewo zwali�o si�; suche korzenie wysz�y z ziemi niezwykle �atwo. Z drugim i trzecim sta�o si� to samo.

��S� martwe � powiedzia�.

��Li�cie� � wykrztusi� Simoost. � Nawet u martwych niyk�w li�cie obr�cone s� ku g�rze. Lecz te� Nigdy nie widzia�em niczego podobnego.

��Nie zgin�y z przyczyn naturalnych � szepn�� Etowan Elacca. � To co� nowego, Simoo�cie.

Biega� od grupy do grupy, przy trzeciej ju� szed�, a przy pi�tej wl�k� si� z opuszczon� g�ow�.

��Martwe� wszystkie martwe� moje przepi�kne niyki.

Ca�y sad by� martwy. Niyki wysch�y, jak zwykle, b�yskawicznie, ca�a wilgo� ulecia�a z ich g�bczastych pni, lecz �eby zdarzy�o si� to z sadem, rozplanowanym z my�l� o dziesi�cioletnim cyklu� To wydawa�o si� niemo�liwe, a po�o�enie li�ci trudno by�o wyt�umaczy�.

��Musimy donie�� o tym agentowi rolnemu � powiedzia� Etowan Elacca. � A tak�e, Simoo�cie, wys�a� pos�a�ca na farm� Hagidawna i Nismayne'a, i tego, jak mu tam� co mieszka przy jeziorze. Trzeba dowiedzie� si�, czy oni tak�e maj� problemy z niykami. Czy to zaraza? Nie wiem. Lecz niyki nie choruj�� Nieznana zaraza, Simoo�cie? Spad�a na nas jak przes�anie od Kr�la Sn�w.

��Fioletowy deszcz, panie.

��Odrobina barwnego piasku? Jak mog�aby czemukolwiek zaszkodzi�? Po drugiej stronie Rozpadliny fioletowe deszcze padaj� kilkana�cie razy w roku i nie ma to �adnego wp�ywu na ich zbiory. Och, Simoo�cie, moje niyki, moje niyki�

��To przez fioletowy deszcz � stwierdzi� z przekonaniem Simoost. � Nie by� naturalny, tu, na wschodzie. Zdarzy�o si� co� nowego, panie; deszcz przyni�s� trucizn�, kt�ra zniszczy�a niyki!

��A tak�e sensitiwy, trzy dni przedtem, nim w og�le spad�?

��Senistiwy s� bardzo delikatne, panie. By� mo�e wyczu�y trucizn� w powietrzu? Deszcz zbli�a� si� wtedy w naszym kierunku.

Etowan Elacca wzruszy� ramionami. By� mo�e. A mo�e Zmiennokszta�tni przylecieli noc� z Piurifayne, na miot�ach lub magicznych lataj�cych maszynach, i rzucili na ziemi� z�owrogi czar. Mo�e na �wiecie wszystko jest mo�liwe.

��Po co traci� czas na zastanawianie si�? � spyta� gorzko. � Nie wiemy nic. Tylko tyle, �e sensitiwy zgin�y, �e zgi�y niyki. Co si� jeszcze stanie, Simoo�cie? Co si� jeszcze stanie!?

Carabella, kt�ra przez ca�y dzie� wygl�da�a przez okno �lizgacza, jakby si�� spojrzenia chcia�a przyspieszy� podr� przez to ponure pustkowie, wykrzykn�a z nag�� rado�ci�:

��Sp�jrz, Valentinie! Chyba rzeczywi�cie opuszczamy ju� pustyni�.

��Niemo�liwe. Mo�e za trzy lub cztery dni. Albo za pi��, albo za sze��, albo za siedem�

��Mo�e raczysz spojrze�!

Valentine od�o�y� plik karteczek z najnowszymi wiadomo�ciami, kt�re przegl�da�, wyprostowa� si� i popatrzy� ponad jej ramieniem. Tak! Na Bogini�, widzia� ziele�! I to nie szar� ziele� jakich� pokr�conych, kruchych, uparcie �ywotnych, �a�osnych pustynnych ro�lin, lecz g��bok�, pulsuj�c� �yciem ziele� prawdziwej szaty ro�linnej Majipooru, �wiadcz�c� o wzro�cie, o �ywotno�ci. A wi�c wydosta� si� nareszcie z zakl�tego kr�gu Labiryntu, nareszcie kr�lewska karawana opuszcza�a wyschni�t� r�wnin�, na kt�rej wybudowano podziemn� stolic� �wiata. Zbli�ali si� do prowincji diuka Nascimonte'a: Jezioro Ko�ci S�oniowej, g�ra Ebersinul, pola thuyolu i milail�w, wielka rezydencja, o kt�rej tyle opowiadano�

Delikatnie opar� r�k� na karku Carabelli, zacisn�� d�o� na jej szyi, czuj�c pod palcami twarde mi�nie � po cz�ci by� to masa�, po cz�ci pieszczota. Jak dobrze, �e zn�w jest przy nim! Do��czy�a do grupy dokonuj�cej objazdu przed tygodniem, w rumach Velalisier, i ju� razem wizytowali wykopaliska archeologiczne w wielkim kamiennym mie�cie, kt�re Metamorfowie opu�cili pi�tna�cie, dwadzie�cia tysi�cy lat temu. Pojawienie si� Carabelli natychmiast poprawi�o jego ponury nastr�j.

��Pani, tak strasznie samotny by�em bez ciebie w Labiryncie � powiedzia� cicho.

���a�uj�, �e nie mog�am ci towarzyszy�. Wiem, jak nienawidzisz tego miejsca. A kiedy mi jeszcze powiedzieli, �e zas�ab�e�, czu�am si� taka winna, tak si� wstydzi�am, �e jestem daleko, gdy ty� gdy ty� � Carabella potrz�sn�a g�ow�. � By�abym przy tobie, gdybym tylko mog�a. Przecie� wiesz, Valentinie. Ale obieca�am obywatelom Stee, �e wezm� udzia� w otwarciu ich nowego muzeum�

��Tak, oczywi�cie. Ma��onka Koronala r�wnie� ma obowi�zki.

��Nadal wydaje mi si� to takie dziwne. �Ma��onka Koronala�. Ma�a cyrk�wka z Tilomon mieszka na G�rze Zamkowej, przemawia, otwiera muzea�

��Nadal �cyrk�wka z Tilomon?� Po tylu latach? Wzruszy�a ramionami i przeci�gn�a d�oni� po pi�knych, ciemnych, kr�tko przystrzy�onych w�osach.

��Moje �ycie to �a�cuch dziwnych zdarze�. Jak�e mog�abym o tym zapomnie�? Gdybym nie zamieszka�a w tej gospodzie wraz z trup� �ongler�w Zalzana Kavola akurat wtedy, kiedy si� pojawi�e�� gdyby nie okradziono ci� z pami�ci i nie zostawiono w Pidruid, takiego niewinnego jak czarnonosy blave�

��Lub gdyby� urodzi�a si� w czasach Lorda Havilbove'a albo na jakiej� innej planecie�

��Nie kpij ze mnie, Valentinie.

��Przepraszani, kochanie. � Uj�� jej ma�� r�k� w swe wielkie d�onie. � Tylko jak d�ugo jeszcze b�dziesz ogl�da�a si� za siebie � na to, kim by�a�? Kiedy wreszcie w pe�ni zaakceptujesz �ycie, kt�re prowadzisz teraz?

��Chyba nigdy naprawd� go nie zaakceptuj� � odpar�a z namys�em.

��Pani moja, jak mo�esz tak m�wi�?

��Wiesz, dlaczego tak m�wi�, Valentinie. Valentine na moment przymkn�� oczy.

��Jeszcze raz powtarzam ci, Carabello: kochaj� ci� wszyscy rycerze z G�ry, wszyscy ksi���ta, wszyscy panowie� S� ci oddani, podziwiaj� ci�, szanuj� i�

��Elidath, owszem. I Tunigorn, i Stasilane, i inni im podobni. Ci, kt�rzy naprawd� ci� kochaj�, kochaj� tak�e i mnie. Lecz dla wielu pozostaj� parweniuszk�, prostaczk�, intruzem, czym�, co zdarzy�o ci si� przypadkiem� kr�lewsk� na�o�nic��

��Jakich innych?

��Dla Diwisa � odpar�a po chwili wahania. � I dla tych pani�t i rycerzyk�w z jego frakcji. I nie tylko. Ksi��� Halanx kpi� sobie ze mnie w obecno�ci mych dworek! Ksi��� Halanx, Valentinie, twego rodzinnego miasta! A ksi��� Manganot z Banglecode? Jest ich o wiele wi�cej. � Obr�ci�a si� ku niemu, dostrzeg� b�l w jej ciemnych oczach. � Czy�bym to sobie tylko wyobra�a�a? Czy s�ysz� szepty w szele�cie suchych li�ci? Och, Valentinie, czasami my�l�, �e to oni maj� racj�, ze �le zrobi�am, zostaj�c tw� �on�, �e Koronal nie powinien po�lubi� kobiety z ludu. Nie pasuj� do twego dworu. Nigdy nie b�d� pasowa�a. Panie, musz� przyczynia� ci tyle smutku�

��Dajesz mi rado�� i tylko rado��. Spytaj Sleeta, co czu�em tydzie� temu, w Labiryncie, i jak zmieni�em si�, kiedy przyjecha�a�. Spytaj Shanamira� Tunigorna� spytaj kogokolwiek�

��Wiem, kochanie. Kiedy przyjecha�am, by�e� taki smutny, taki powa�ny. Niemal ci� nie pozna�am� ta zmarszczka pomi�dzy brwiami, to gniewne spojrzenie�

��Kilka dni z tob� leczy mnie z ka�dej choroby.

��A jednak s�dz�, �e nadal nie w pe�ni jeste� sob�. Czy�by dlatego, �e ci�gle nosisz w duszy wspomnienie Labiryntu? A mo�e to pustynia przyprawia ci� o depresj�? Albo ruiny?

��Nie, chyba nie o to chodzi.

��A wi�c o co?

Wpatrywa� si� w pejza� za oknem �lizgacza. Widzia�, jak ziemia coraz mocniej si� zieleni, dostrzega� stopniow� inwazj� traw i drzew na coraz bardziej pofa�dowanym terenie. Powinno sprawi� mu to wi�ksz� rado��, ni� sprawia�o � lecz na jego duszy ci��y�o brzemi� przygn�bienia, kt�rego nie potrafi� zrzuci�.

Po chwili namys�u powiedzia�:

��Ten sen, Carabello� ta wizja, przepowiednia� nie potrafi� przesta� o niej my�le�. Och, co te� historia b�dzie mia�a o mnie do powiedzenia! Koronal, kt�ry straci� tron, zosta� �onglerem, a potem odzyska� w�adz� i rz�dzi� lekkomy�lnie, pozwalaj�c, by jego �wiat ogarn�� chaos, szale�stwo� Carabello, Carabello, czy�bym tak w�a�nie rz�dzi�? Czy po czternastu tysi�cach lat mam by� ostatnim Koronalem? Czy b�dzie w og�le kto�, kto opisze moj� histori�? Jak s�dzisz?

��Z pewno�ci� nie rz�dzi�e� lekkomy�lnie.

��Czy nie jestem zbyt spokojny, zbyt �agodny, zbyt sk�onny rozpatrywa� ka�dy problem ze wszystkich stron?

��To nie s� wady.

��Sleet jest innego zdania. Sleet s�dzi, �e odraza, kt�r� �ywi� do wojny, do jakiegokolwiek gwa�tu, prowadzi mnie na manowce. Wyja�ni� mi to bardzo dok�adnie.

��Nie b�dzie wojny, panie.

��Ten sen�

��S�dz�, �e t�umaczysz go sobie zbyt dos�ownie.

��Nie � powiedzia� Valentine. � Takie wyja�nienia zapewniaj� tylko fa�szywy spok�j. Tisana i Deliamber zgadzaj� si� ze mn� � znajdujemy si� w przededniu jakiego� wielkiego nieszcz�cia, by� mo�e wojny. Sleet� Sleet jest tego pewien. Upar� si�, �e Zmiennokszta�tni maj� zamiar powsta� przeciw nam, m�wi, �e od siedmiu tysi�cy lat planuj� �wi�t� wojn�.

��Sleet zbyt jest ��dny krwi. I od najwcze�niejszej m�odo�ci �yje w irracjonalnym strachu przed Metamorfami. Przecie� wiesz.

��Kiedy przed o�miu laty odbili�my Zamek i odkryli�my, �e a� roi si� w nim od Metamorf�w� czy by�o to z�udzenie?

��Pr�ba przej�cia w�adzy sko�czy�a si� ich kl�sk�, prawda?

��Czy wobec tego mo�emy mie� pewno��, �e wi�cej tego nie spr�buj�?

��Je�li twa polityka odniesie sukces, Valentinie�

��Moja polityka! Jaka polityka? Wyci�gam d�o� ku Metamorfom, a oni prze�lizguj� mi si� mi�dzy palcami. Wiesz, �e spodziewa�em si� mie� przy boku kilku ich wodz�w, kiedy w zesz�ym tygodniu zwiedza�em ruiny Velalisier? Chcia�em, by widzieli, z jak� pieczo�owito�ci� odbudowujemy ich �wi�te miasto, �eby zobaczyli, jakie znale�li�my skarby, �eby � by� mo�e � zabrali naj�wi�tsze ze znalezisk ze sob�, do Piurifayne. Lecz nie otrzyma�em od nich �adnej odpowiedzi, nie raczyli mi nawet odm�wi�!

��Przecie� zdawa�e� sobie spraw�, �e prace w Velalisier mog� sta� si� przyczyn� pewnych k�opot�w. By� mo�e nie podoba si� im, �e w og�le tam weszli�my, ju� nie wspominaj�c o projekcie rekonstrukcji miasta. Czy� ich legenda nie g�osi, �e sami je pewnego dnia odbuduj�?

��Masz racj� � przyzna� Valentine ponuro. � Kiedy odzyskaj� w�adz� nad Majipoorem i wszystkich nas st�d wygnaj�. Ermanar kiedy� mi o tym opowiada�. W porz�dku, mo�e zaproszenie ich do Velalisier rzeczywi�cie by�o b��dem. Ale zignorowali wszystkie inne moje zabiegi. Pisz� do ich kr�lowej, Danipiur z Ilirivoyne, a ona, je�li w og�le raczy mi odpowiedzie�, przysy�a listy tak kr�tkie, tak formalne, takie puste� � Wzi�� g��boki oddech. � Sko�czmy jednak rozmawia� o nieszcz�ciach, Carabello. Nie b�dzie �adnej wojny. Znajd� spos�b, �eby prze�ama� nienawi��, kt�r� �ywi� do nas Zmiennokszta�tni, znajd� spos�b, �eby mie� ich po swojej stronie. A je�li chodzi o te pani�ta z G�ry, kt�rzy wtykali ci szpileczki, je�li je rzeczywi�cie wtykali, b�agam, nie traktuj ich tak powa�nie. Odp�a� im pi�knym za nadobne. Kim jest dla ciebie Diwis? Albo ksi��� Halanx? To tylko g�upcy! � Valentine u�miechn�� si�. � Wkr�tce dam im powa�niejsze powody do zmartwienia, kochanie, ni� spo�eczny status mej ma��onki!

��O czym ty m�wisz!

��Je�li nie podoba si� im kobieta z ludu jako �ona Koronala � oznajmi� Valentine � to co sobie pomy�l�, maj�c m�czyzn� z ludu za Koronala?

Carabella spojrza�a na niego, zdumiona.

��Nic z tego nie rozumiem, Valentinie.

��Zrozumiesz. We w�a�ciwym czasie zrozumiesz wszystko. Zamierzam zmieni� nasz �wiat tak dog��bnie� och, kochanie, kiedy b�d� pisa� histori� mego panowania, je�li Majipoor przetrwa wystarczaj�co d�ugo, by historia ta powsta�a, nie starczy na ni� jeden tom, obiecuj� ci to. Wprowadz� takie zmiany� B�d� jak trz�sienie ziemi� � Roze�mia� si�. � I co o tym my�lisz, Carabello? Tylko pos�uchaj, jak opowiadam te kosza�ki opa�ki. �agodny Lord Valentine, cz�owiek z krwi i ko�ci, dobry, zamierza przewr�ci� �wiat do g�ry nogami. Czy zdo�a tego dokona�? Czy rzeczywi�cie zdo�a tego dokona�?

��Panie, nie rozumiem, o czym m�wisz. Przemawiasz zagadkami.

��By� mo�e.

��I nie chcesz podpowiedzie� mi rozwi�za�. Valentine zamy�li� si�.

��Rozwi�zaniem tych zagadek, Carabello, jest Hissune � powiedzia� w ko�cu.

��Hissune? Ten tw�j ma�y �obuziak z Labiryntu?

��To ju� nie ma�y �obuziak, to bro� wymierzona w Zamek. Carabella westchn�a.

��Zagadki. Nic tylko zagadki.

��Przywilejem w�adcy jest m�wi� zagadkami. � Valentine mrugn�� do niej, przytuli� i przywar� do jej ust. � Nie gniewaj si�, ale sprawia mi to przyjemno��. I�

�lizgacz zatrzyma� si� nagle.

��O, patrz! Dojechali�my! � krzykn�� Koronal. � Jest tu Nascimonte! I� na Pani�, przyprowadzi� ze sob� chyba z po�ow� mieszka�c�w prowincji!

Karawana zatrzyma�a si� na granicy szerokiej ��ki poro�ni�tej kr�tk�, g�st� traw�, tak intensywnie zielon�, �e jej ziele� sprawia�a niemal wra�enie jakiego� nieopisanego koloru, pochodz�cego z samego kra�ca s�onecznego spektrum. W jaskrawych promieniach s�o�ca uroczysto�� powitania ju� si� zacz�a, chyba z dziesi�� tysi�cy ludzi bawi�o si� jak okiem si�gn��. Hucza�y wystrza�y armatnie, sistirony i dwunastostrunowe galistany wygrywa�y piskliwe melodie, w powietrze bi�y dzienne fajerwerki, rysuj�ce ostre, osza�amiaj�ce, czarne i fioletowe wzory na czystym, jasnym niebie. W�r�d t�um�w przechadza�y si� na szczud�ach dwudziestostopowe postaci w wielkich maskach klaun�w z wypuk�ymi czerwonymi czo�ami i gigantycznymi nosami. Z wysokich maszt�w zwisa�y sztandary ze znakiem gwiazdy, powiewaj�c weso�o na rze�kim letnim wietrzyku, orkiestry r�wnocze�nie z kilku estrad wygrywa�y hymny, marsze i chora�y. Zebra�a si� tu prawdziwa armia �ongler�w, do kt�rej najprawdopodobniej zagarni�to ka�dego w promieniu tysi�ca mil, maj�cego jakiekolwiek poj�cie o tej sztuce. Maczugi, no�e, maczety, p�on�ce pochodnie, weso�e kolorowe pi�eczki i w og�le wszystko, czym tylko da�o si� �onglowa�, dos�ownie przys�ania�y niebo. Tak sk�adano ho�d ulubionej rozrywce Koronala. Po ponurym mroku Labiryntu by�o to najwspanialsze mo�liwe uwie�czenie objazdu: gor�czkowe, osza�amiaj�ce, nieco bezsensowne i absolutnie rozkoszne.

W �rodku ca�ego tego zamieszania, niedaleko miejsca, gdzie zatrzyma� si� �lizgacz, sta� wysoki, ko�cisty m�czyzna w �rednim wieku, o oczach b�yszcz�cych niezwyk�ym napi�ciem i ustach skrzywionych w najbardziej dobrotliwym u�miechu. By� to Nascimonte, wielki posiadacz ziemski, kt�ry sta� si� bandyt�, bandyta, kt�ry na powr�t sta� si� wielkim posiadaczem ziemskim, niegdy� z w�asnego nadania diuk Turni Yornek i Bagien Zachodnich, teraz, nadaniem Lorda Valentine'a znacznie w�a�ciwiej zwany diukiem Ebersinul.

��Och, popatrz tylko! � krzykn�a Carabella, �miej�c si� tak, �e ledwie mog�a m�wi�. � Za�o�y� dla nas sw�j str�j bandyty!

U�miechni�ty, Valentine tylko skin�� g�ow�.

Gdy po raz pierwszy spotka� Nascimonte'a, w zapomnianych, zagubionych na pustyni na po�udnie od Labiryntu ruinach miasta Metamorf�w ksi��� rabusi�w ubrany by� w przedziwn� kamizelk� i legginsy z grubego, czerwonego futra jakiego� pustynnego potwora oraz nieprawdopodobn�, ��t� futrzan� czap�. To wtedy, zrujnowany, wyzuty z maj�tku dzi�ki jednej chwili beztroskie], niszczycielskiej zabawy zwolennik�w fa�szywego Koronala, w�druj�cych przez jego ziemi�, gdy uzurpator odbywa� Wielki Objazd, Nascimonte zacz�� rabowa� w�druj�cych pustyni� podr�nik�w. Teraz jego ziemie zn�w nale�a�y do niego i m�g� si� ju� ubiera�, je�li tylko chcia�, w jedwabie i aksamity, m�g� obwiesza� si� amuletami, maskami z pi�r i drogimi kamieniami wielkimi jak oczy, lecz teraz sta� przed nimi w stroju, kt�ry nosi� na wygnaniu. Nascimonte mia� wyczucie chwili i Valentine pomy�la�, �e tak nostalgiczny wyb�r kostiumu tylko to potwierdza.

Lata min�y od czasu, kiedy widzieli si� po raz ostatni. W odr�nieniu od wi�kszo�ci ludzi, kt�rzy stali u boku Valentine'a w ostatnich chwilach wojny o odzyskanie tronu, Nascimon te nie chcia� stanowiska doradcy, nie zamieszka� na G�rze Zamkowej; pragn�� tylko wr�ci� na ziemie ojc�w u podn�a g�ry Ebersinul, u brzeg�w Jeziora Ko�ci S�oniowej. Nie�atwo by�o to sprawi�, poniewa� ziemie te przej�li inni, po tym, jak jego nielegalnie ich pozbawiono, lecz administracja Lorda Valentine'a w pierwszych latach po odzyskaniu przez niego tronu wiele wysi�ku po�wi�ci�a rozwi�zywaniu takich w�a�nie problem�w i w ko�cu Nascimonte odzyska� wszystko, co niegdy� do niego nale�a�o.

Valentine nie pragn�� niczego bardziej, ni� wybiec ze �lizgacza i uca�owa� starego towarzysza broni. Protok� mu tego, oczywi�cie, zabrania�; nie m�g� wmiesza� si� w rozbawione t�umy, jakby by� jednym wi�cej wolnym obywatelem Majipooru. Musia� czeka�, gdy tymczasem odbywa�a si� podnios�a ceremonia zbi�rki jego osobistej gwardii. Wielki, pot�ny, kosmaty Skandar, Zalzan Kavol, kt�ry by� jej dow�dc�, gestykulowa� uroczy�cie wszystkimi swymi czterema r�kami, podczas gdy m�czy�ni i kobiety w robi�cych wielkie wra�enie zielono-z�otych mundurach wybiegali ze �lizgaczy i formowali �ywy mur, maj�cy za zadanie powstrzyma� ciekawych obywateli. Potem orkiestra odegra�a kr�lewski hymn � i nie tylko � a� w ko�cu Sleet i Tunigorn podeszli do kr�lewskiego �lizgacza i otworzyli drzwi, umo�liwiaj�c tym samym Koronalowi i jego ma��once wyj�cie w z�ote ciep�o dnia Wreszcie, trzymaj�c Carabell� pod r�k�, Valentine m�g� przej�� mi�dzy dwoma rz�dami gwardzist�w p� drogi do Nascimonte'a i tam czeka� na ksi�cia, kt�ry ruszy� w ich kierunku, podszed� do nich, pochyli� g�ow� w pok�onie, uczyni� znak gwiazdy i jeszcze raz uroczy�cie sk�oni� si� Carabelli�

Valentine roze�mia� si�, zrobi� krok naprz�d i chwyci� chudego, starego bandyt� w obj�cia, a potem razem przeszli w�r�d rozst�puj�cych si� t�um�w w stron� trybuny honorowej, g�ruj�cej nad terenami, na kt�rych odbywa�a si� zabawa.

Rozpocz�a si� wielka defilada, typowa dla wizyt Koronala odbywaj�cego Wielki Objazd, z muzykami, �onglerami, akrobatami, tancerzami, klaunami i najprzer�niejszymi dzikimi i przera�aj�cymi zwierz�tami, kt�re w rzeczywisto�ci wcale nie by�y dzikie, lecz hodowane ze wzgl�du na sw� �agodno��. Po artystach nadeszli zwykli obywatele, maszeruj�c wielk� nie uporz�dkowan� fal� i krzycz�c: �Valentine! Valentine! Lord Valentine!� Koronal za� u�miecha� si�, macha� r�k�, bi� brawo i w og�le zachowywa� si� tak, jak powinien zachowywa� si� Koronal podczas Wielkiego Objazdu, czyli promienia� weso�o�ci� i przekonaniem, �e �wiat jest i pozostanie nie naruszony. To ostatnie sprawia�o mu jednak nieoczekiwane trudno�ci, mimo bowiem wrodzonej pogody ducha czarna chmura, kt�ra w Labiryncie rzuci�a cie� na jego dusz�, nadal nad ni� wisia�a, s�cz�c poczucie beznadziejno�ci. Lecz wyszkolenie przewa�y�o, wi�c Valentine �mia� si�, macha� i bi� brawo godzinami.

Popo�udnie min�o, nastr�j �wi�ta zacz�� ust�powa�, jak bowiem ludzie maj� si� radowa� niezmiennie, godzina za godzin�, nawet w obecno�ci Koronala? Fala podniecenia opad�a i przysz�a chwila, kt�r� Valentine lubi� najmniej, chwila, w kt�rej oczy wpatrzonych .w niego ludzi wyra�a�y ju� tylko gor�czkow� ciekawo��, przypominaj�c� mu, �e w�adca jest pewnym rodzajem dziwol�ga, �wi�tym potworem, niezrozumia�ym, a nawet przera�aj�cym dla tych, kt�rzy znaj� go wy��cznie jako tytu�, koron�, gronostajowy p�aszcz, miejsce w historii. To tak�e zni�s�, a� wreszcie parada si� sko�czy�a i ha�asy towarzysz�ce weso�ej zabawie zmieni�y si� w szum wydawany przez zm�czone t�umy, br�zowoczerwone cienie wyd�u�y�y si�, a powietrze ozi�bi�o.

��Panie, czy jeste� got�w przej�� do mego domu? � spyta� Nascimonte.

��S�dz�, �e ju� czas � odpar� Valentine.

Rezydencja Nascimonte'a okaza�a si� przedziwn� i cudown� budowl�, spoczywaj�c� na tle r�owego granitu jak jaki� lataj�cy, cho� pozbawiony skrzyde� stw�r, kt�ry na moment przysiad� odpocz��, nim znowu wzniesie si� w powietrze. W gruncie rzeczy by� to namiot, lecz namiot tak ogromny i przedziwny, jakiego Valentine nie widzia� jeszcze nigdy. Trzydzie�ci, mo�e czterdzie�ci smuk�ych maszt�w podtrzymywa�o wielkie, wywini�te na zewn�trz p�achty g�sto tkanego ciemnego p��tna, to wznosz�ce si� nieprawdopodobnie wysoko, to zn�w opadaj�ce do samej ziemi, i zn�w wznosz�ce si�, by utworzy� dach s�siedniej komnaty. Wygl�da�o na to, �e ca�y ten dom mo�na by�o zwin�� w godzin� i przenie�� w miejsce u podn�y jakiego� innego wzg�rza, ale jednak by�a w nim tak�e si�a i majestat � paradoksalnie, jego lekko�� i delikatno�� sprawia�y jednocze�nie wra�enie solidno�ci i trwa�o�ci.

Wn�trze wydawa�o si� jeszcze bardziej trwa�e i solidne. Grube dywany w stylu Milimornu, ciemnozielone, przeszywane szkar�atn� nici�, naszyto na p��tno sufitu, nadaj�c mu �yw�, ciekaw� barw�; grube maszty owini�to l�ni�c� foli�, na posadzce le�a�y bladofioletowe p�ytki, cienkie i starannie wypolerowane. Meble by�y proste � kanapy, d�ugie masywne sto�y, kilka staro�wieckich szaf i szafek, niewiele wi�cej � lecz na sw�j spos�b sprawia�o to kr�lewskie wra�enie.

��Czy dom tw�j przypomina ten, kt�ry spalili ludzie uzurpatora? � spyta� Valentine, gdy wkr�tce po wej�ciu do �rodka znalaz� si� z Nascimonte'em sam na sam.

��Pod wzgl�dem konstrukcji jest identyczny, panie. Oryginalny dom zaprojektowany zosta� sze��set lat temu przez pierwszego, najwybitniejszego Nascimonte'a. Odbudowali�my go wed�ug dawnych plan�w, nie zmieniaj�c niczego. Odkupi�em cz�� mebli od wierzycieli, inne skopiowa�em. Plantacja tak�e wygl�da tak jak przedtem, nim tamci przybyli, upili si� i zacz�li j� niszczy�. Odbudowa�em tam�, osuszy�em pola, zasadzi�em nowe sady: pi�� lat bezustannej pracy i nareszcie op�akane skutki jednego strasznego tygodnia mog� p�j�� w niepami��. Za to wszystko jestem ci winien wdzi�czno��, m�j panie. Uczyni�e� mnie ca�o�ci�, a tak�e �wiat uczyni�e� ca�o�ci��

��I modl� si�, by taki pozosta�.

��Pozostanie, panie.

��Ach, czy�by� by� tego pewien, Nascimonte? Jeste� pewien, �e nasze problemy ju� si� sko�czy�y?

��O jakie problemy ci chodzi, panie? � Nascimonte lekko dotkn�� ramienia Koronala i poprowadzi� go na szeroki ganek, z kt�rego rozci�ga� si� wspania�y widok na jego ziemie. W promieniach zachodz�cego s�o�ca i ciep�ym ��tym blasku porozwieszanych w�r�d drzew lamp Valentine dostrzeg� d�ugi trawnik, zbiegaj�cy do wspaniale utrzymanych ogrod�w i p�l, za kt�rymi znajdowa�o si� Jezioro Ko�ci S�oniowej; w jego jasnej powierzchni odbija�y si� zamazane, liczne szczyty oraz strome zbocza dominuj�cej nad tym pejza�em g�ry Ebersinul. Z daleka dochodzi�y niewyra�ne d�wi�ki muzyki, by� mo�e brz�k gardolan�w i g�osy �piewaj�ce spokojn� piosenk�, ko�cz�c� d�ugie, sp�dzone na zabawie popo�udnie. Wszystko, na co patrzy� Valentine, by�o kwitn�ce i spokojne.

��Gdy widzisz to, panie, czy mo�esz uwierzy�, �e gdzie� na �wiecie istniej� jakie� problemy?

��Doskonale ci� rozumiem, stary przyjacielu. Ale nasz �wiat jest wi�kszy ni� ziemia, kt�r� ogarniasz wzrokiem, siedz�c na ganku.

��To najspokojniejszy ze �wiat�w, panie.

��Taki by� przez tysi�ce lat. Lecz jak d�ugo jeszcze potrwa ten spok�j?

Nascimonte obrzuci� Valentine'a zdziwionym spojrzeniem, jakby widzia� go po raz pierwszy w �yciu.

��Panie?

��Czy�by moje s�owa zabrzmia�y tak strasznie ponuro, Nascimonte?

��Nigdy nie widzia�em ci� tak zas�pionego, panie. Niemal m�g�bym uwierzy�, �e zn�w wykonano t� sam� sztuczk�, �e pod tego, kt�rego zna�em, podstawiono fa�szywego Valentine'a.

Koronal odpowiedzia� mu ledwie widocznym u�miechem.

��Jestem prawdziwym Valentine'em. Lecz chyba bardzo zm�czonym.

��A wi�c prosz� za mn�. Wska�� ci twe pokoje, panie. Kolacj� podadz�, kiedy b�dziesz gotowy. Zjemy j� w rodzinnym gronie � b�dzie tylko paru go�ci z miasta, nie wi�cej ni� dwudziestu, i trzydzie�ci os�b z twego otoczenia�

��Po Labiryncie to rzeczywi�cie rodzinna kolacja � stwierdzi� lekko Valentine.

Ciemnymi, tajemniczymi korytarzami rezydencji poszed� za gospodarzem do osobnego skrzyd�a, stoj�cego na wysokiej, wschodniej kraw�dzi zbocza. Tam, strze�one przez grup� Skandar�w, w�r�d kt�rych znajdowa� si� tak�e Zalzan Kavol, mie�ci�y si� kr�lewskie apartamenty. Valentine po�egna� si� z Nascimonte'em, wszed� do �rodka i znalaz� si� sam na sam z Carabell�, rozkosznie wyci�gni�t� we wpuszczonej w posadzk� wannie z delikatnych, niebiesko-z�otych p�ytek z Ni-moya. Jej smuk�e cia�o niemal ca�kowicie kry�o si� w dziwnej, wydaj�cej trzaski mgie�ce, unosz�cej si� znad powierzchni wody.

��To zdumiewaj�ce! � krzykn�a na jego widok. � Powiniene� wyk�pa� si� ze mn�, Valentinie!

��Nic nie sprawi mi wi�kszej przyjemno�ci, pani.

Zdj�� buty, zdar� z siebie kubrak, odrzuci� tunik� i z westchnieniem ulgi wszed� do wanny. Woda, w kt�rej unosi�y si� lekkie b�belki, sprawia�a wra�enie na�adowanej elektryczno�ci�; kiedy si� w niej zanurzy�, dostrzeg�, �e z powierzchni bije delikatne �wiat�o. Przymkn�� oczy, wyci�gn�� si�, opar� g�ow� na g�adkiej kraw�dzi, przytuli� Carabell� i przyci�gn�� j� ku sobie. Poca�owa� j� delikatnie w czo�o. Kiedy si� ku niemu odwraca�a, na powierzchni na moment ukaza� si� czubek jej ma�ej, okr�g�ej piersi.

��Czym nasycili t� wod�? � spyta�.

��Pochodzi z naturalnego �r�d�a. Pokoj�wka powiedzia�a, �e to �radioaktywno��.

��No, chyba si� pomyli�a. Radioaktywno�� to co� innego, co� bardzo pot�nego i niebezpiecznego. Zajmowa�em si� ni�, tote� wiem o niej co� nieco�.

��Jaka wi�c jest ta �radioaktywno��?

��Nie potrafi� zgadn��. Dzi�ki niech b�d� Bogini, �e nie mamy jej na Majipoorze, jakakolwiek by by�a. Ale gdyby�my j� mieli, chyba nie u�ywaliby�my jej do k�pieli. To tutaj to z pewno�ci� woda z jakiego� orze�wiaj�cego mineralnego �r�d�a.

��Bardzo orze�wiaj�cego � potwierdzi�a Carabella. Przez chwil� k�pali si� w milczeniu. Valentine czu�, jak ogarnia go ch�� do �ycia. Czy to dzi�ki musuj�cej wodzie?

A mo�e dzi�ki uspokajaj�cej obecno�ci Carabelli, dzi�ki uwolnieniu si� od ci�aru towarzystwa dworak�w, zwolennik�w, pochlebc�w, petent�w? Jedno i drugie mog�o mu tylko pom�c odzyska� pogod� ducha. Pewnie zadzia�a�a w ko�cu jego wewn�trzna odporno��, odp�dzaj�c to dziwne, tak do niego nie pasuj�ce przygn�bienie, kt�re leg�o mu na duszy wraz z wkroczeniem do Labiryntu. U�miechn�� si�. Carabella unios�a g�ow�, podaj�c mu usta, a on przesun�� d�o� po jej smuk�ym ciele na p�aski, twardy brzuch i na udo. Wyczu� pr꿹ce si� pod sk�r� mi�nie.

��W k�pieli? � spyta�a, rozmarzona.

��Czemu nie? Ta woda sprawia cuda.

Unosi�a si� nad nim. Otoczy�a go nogami; jej p�otwarte oczy spotka�y si� na chwilk� z jego oczami, a potem zamkn�y. Valentine uj�� j� za po�ladki, naprowadzi�. Czy�by rzeczywi�cie min�o dziesi�� lat od ich pierwszej nocy w Pidruid, na o�wietlonej �wiat�em ksi�yc�w ��ce, pod wysokimi, szarozielonymi krzakami, na festiwalu ku czci tego drugiego Valentine'a? Trudno to sobie wyobrazi� � dziesi�� lat! Podniecenie tej pierwszej nocy nigdy go nie opu�ci�o. Przytuli� j�, poruszali si� w rytmie, kt�ry � cho� znajomy � nie przerodzi� si� w rutyn�; przesta� my�le� o pierwszym razie i o tych, kt�re nast�pi�y potem, nie my�la� o niczym, czu� tylko ciep�o, mi�o�� i szcz�cie.

P�niej, kiedy ubierali si�, spiesz�c na przygotowan� przez Nascimonte'a rodzinn� kolacj� w gronie najwy�ej pi��dziesi�ciu os�b, Carabella spyta�a:

��Czy ty naprawd� chcesz zrobi� Hissune'a Koronalem? � Co?

��Jestem pewna, �e takie by�o znaczenie twych s��w, gdy rozmawiali�my wcze�niej � tych twoich zagadek� no, wtedy kiedy tu doje�d�ali�my, pami�tasz?

��Pami�tam.

��Je�li wolisz nie rozmawia�

��Nie, nie. Nie widz� powodu, by d�u�ej to przed tob� ukrywa�.

��A wi�c m�wi�e� powa�nie!

Valentine zmarszczy� brwi.

��S�dz�, �e m�g�by zosta� Koronalem, tak. Ta my�l po raz pierwszy zrodzi�a mi si� w g�owie, kiedy by� tylko ma�ym, brudnym ch�opcem, wy�udzaj�cym jedn� czy dwie korony od odwiedzaj�cych Labirynt turyst�w.

��Ale czy nisko urodzony mo�e zosta� Koronalem?

��Pytasz o to ty, Carabello, kt�ra by�a� zwyk�� cyrk�wk�, a zosta�a� �on� Koronala?

��Zakocha�e� si� we mnie i podj��e� pospieszn�, niezwyk�� decyzj�, kt�r�, jak wiesz, nie wszyscy zaakceptowali.

��M�wisz o kilku g�upich sztachetkach! Reszta �wiata traktuje ci� jak sw� prawowit� pani�.

��By� mo�e. W ka�dym razie mi�dzy �on� Koronala a samym Koronalem jest jednak pewna r�nica. Ludzie nie zaakceptuj� faktu, �e zwyk�y cz�owiek, jeden z nich, zosta� Koronalem. Uwa�aj� Koronala za kr�la, osob� �wi�t�, niemal bosk�. Ja te� to czu�am, kiedy �y�am w�r�d nich, w mym poprzednim �yciu.

��Zosta�a� zaakceptowana. Jego tak�e zaakceptuj�.

��To tak, jakby� im co� narzuca�. Wybra� pierwszego lepszego ch�opca znik�d i wynie�� go tak wysoko. Czemu nie Sleet? Zalzan Kavol? Kto� pierwszy z brzegu?

��Hissune ma mo�liwo�ci. Tego jestem pewien.

��Nie potrafi� oceni� jego mo�liwo�ci, ale sam pomys�, by koronowany zosta� n�dzarz w �achmanach, wydaje mi si� bardzo dziwny, dziwniejszy ni� najdziwniejszy sen.

��Czy rzeczywi�cie Koronala wybiera� trzeba zawsze spo�r�d tej samej ma�ej grupki mieszka�c�w G�ry Zamkowej? Tak by�o przez kilkaset, mo�e nawet kilka tysi�cy lat. Koronala zawsze wybierano spo�r�d kt�rej� z wielkich rodzin zamieszkuj�cych G�r�, a je�li nawet nie spo�r�d nich, cho� nie potrafi�bym powiedzie�, kiedy ostatnio sta�o si� co� takiego, to bezwarunkowo z arystokratycznego, ksi���cego rodu. S�dz�, �e pocz�tkowo nasz system mia� funkcjonowa� inaczej, bo niby dlaczego zakazano monarchii dziedzicznej? Zbli�aj� si� tak ogromne k�opoty, Carabello, �e odpowiedzi na nie musimy poszuka� poza G�r�. Tu jeste�my zbytnio izolowani. Czasami zdaje mi si�, �e z tego wszystkiego rozumiemy mniej ni� nic. Nasz �wiat jest zagro�ony; powinni�my si� odrodzi�, ofiarowa� koron� komu� z zewn�trz, komu�, kto nie jest cz�ci� zamkni�tego kr�gu arystokracji. Komu�, kto patrzy z innej perspektywy, kto pozna� �wiat od podszewki�

��Jest jeszcze taki m�ody!

��O to ju� zatroszczy si� sam czas � rzek� Valentine. � Wiem, �e wielu ludzi s�dzi, i� powinienem ju� zosta� Pontifexem; mam zamiar sprawia� im zaw�d tak d�ugo, jak to tylko mo�liwe. Ch�opiec musi najpierw przej�� tward� szko��. Nie b�d� te� udawa�, �e spieszno mi do Labiryntu, sama wiesz�

��Nie udawaj. Rozmawiamy, jakby Pontifex ju� nie �y� lub sta� u wr�t �mierci, a przecie� Tyeveras jeszcze �yje!

��Zgoda. �yje. Przynajmniej w pewnym znaczeniu tego s�owa. Moim zdaniem powinni�my pozwoli� mu po�y� jeszcze troch�.

��A kiedy Hissune b�dzie ju� gotowy�

��Pozwolimy Tyeverasowi odej�� na wieczny odpoczynek.

��Trudno mi wyobrazi� sobie ciebie jako Pontifexa, Valentinie.

��Mnie jeszcze trudniej, kochanie. Ale zostan� Pontifexem. Nie mam wyboru. Byle niepr�dko, byle niepr�dko, tylko o to prosz�!

Carabella milcza�a przez chwil�, a potem powiedzia�a:

��Je�li to zrobisz, na G�rze Zanikowej z pewno�ci� si� zagotuje. Czy to nie Elidath mia� zosta� kolejnym Koronalem?

��Jest mi bardzo bliski.

��Wiele razy sam nazywa�e� go swym nast�pc�.

��To prawda. Ale zmieni� si� bardzo od czasu, kiedy uczyli�my si� razem. Doskonale wiem, kochanie, �e ka�dy, kto rozpaczliwie pragnie zosta� Koronalem, nie nadaje si� na w�adc�, ale przynajmniej trzeba zgodzi� si� wzi�� na swe barki ten ci�ar. Trzeba czu� co� w rodzaju powo�ania, p�on�� jakim� wewn�trznym ogniem. W Elidathu ogie� ten wygas�.

��S�dzi�am, �e w tobie tak�e wygas�, kiedy najpierw zosta�e� �onglerem, a potem dowiedzia�e� si�, kim jeste�.

��Lecz zap�on�� zn�w, kiedy odzyska�em m� dawn� dusz�!

I p�onie nadal. Korona ci��y mi czasami � ale nigdy nie �a�owa�em, �e w�o�y�em j� na g�ow�!

��A Elidath by �a�owa�?

��Tak podejrzewam. Bawi si� w Koronala teraz, gdy jestem daleko. Za�o�y�bym si�, �e nie polubi� tej zabawy. A poza tym, sko�czy� ju� czterdziestk�. Koronal powinien by� m�ody.

��Czterdziestoletni m�czyzna nadal jest m�ody. � Carabella u�miechn�a si� weso�o.

Valentine wzruszy� ramionami.

��Mam nadziej�, �e si� nie mylisz, kochanie. Lecz pozwol� sobie przypomnie�, �e je�li wszystko p�jdzie po mojej my�li, jeszcze d�ugo nie b�dzie potrzeby mianowania nowego Koronala. Kiedy konieczno�� ta si� pojawi, Hissune b�dzie ju� got�w, a Elidath usunie si� w cie�.

��Czy inni lordowie G�ry Zamkowej r�wnie� usun� si� w cie�?

��Nie b�d� mieli wyboru. � Valentine poda� rami� ma��once. � Idziemy. Nascimonte czeka.

Poniewa� by� to pi�ty dzie� pi�tego tygodnia pi�tego miesi�ca, �wi�ty dzie� upami�tniaj�cy opuszczenie starej stolicy za morzem, Faraataa musia� najpierw dope�ni� odpowiednich rytua��w, a potem dopiero m�g� skontaktowa� si� ze swymi agentami w s�siednich prowincjach.

O tej porze roku w Piurifayne deszcz pada� dwukrotnie w ci�gu dnia, po raz pierwszy na godzin� przed �witem, po raz drugi o zmierzchu. Rytua� Velalisier wymaga� mroku, lecz tak�e suszy, wi�c Faraataa nakaza� sobie ockn�� si� o godzinie zwanej Godzin� Szakala, w kt�rej s�o�ce spoczywa na wschodzie, na Alhanroelu.

Nie budz�c tych, kt�rzy spali obok, wyszed� z prowizorycznego domku z wikliny, kt�ry zbudowali poprzedniego dnia � Faraataa wraz z towarzyszami bezustannie przenosili si� z miejsca na miejsce, tak by�o bezpieczniej � i znik� w lesie. W powietrzu, wilgotnym i dusznym jak zawsze, nie czu� by�o jeszcze zapachu porannego deszczu.

W �wietle gwiazd, przebijaj�cym si� gdzieniegdzie przez przerwy w chmurach, dostrzega� inne postacie zmierzaj�ce w g��b d�ungli. Ignorowa� je, tak jak one ignorowa�y jego. Rytua� Velalisier odprawiano w samotno�ci; by� to prywatny wyraz wsp�lnego �alu. Nie m�wi�o si� o nim, lecz po prostu wykonywa�o go w pi�tym dniu pi�tego tygodnia pi�tego miesi�ca, a kiedy dzieci dorasta�y do odpowiedniego wieku, uczy�y si� go, lecz zawsze ze wstydem i smutkiem. Tak nakazywa�a tradycja.

Wszed� w las na przepisowe trzysta krok�w. Znalaz� si� w gaju smuk�ych, wysokich gibaroon�w, lecz tu nie m�g�by pomodli� si� w skupieniu, bo k�py �wiec�cych dzwoneczk�w zwisa�y z ka�dego odga��zienia, z ko�ca ka�dego konara, rzucaj�c ostre, pomara�czowe �wiat�o. Niedaleko dostrzeg� majestatyczne drzewo dwikka, stoj�ce samotnie i kiedy� trafione piorunem; wielka wypalona w pniu blizna, poro�ni�ta po brzegach �wie�� czerwon� kor�, wyda�a mu si� odpowiedni� �wi�tyni�. �wiat�o dzwoneczk�w z pewno�ci� tam nie dotrze.

Nagi, ukryty w roz�upanym drzewie dwikka, wykona� najpierw Pi�� Zmian. Ko�ci i mi�nie zacz�y si� przemieszcza�, kom�rki sk�ry zmodyfikowa�y sw� budow� i najpierw sta� si� Czerwon� Kobiet�, po niej �lepym Gigantem, potem Ubiczowanym, w czwartej zmianie przyj�� posta� Ostatniego Kr�la, a� wreszcie, g��boko zaczerpn�wszy oddechu, wzywaj�c na pomoc wszystkie swe moce, sta� si� Ksi�ciem, Kt�ry Nadejdzie. Dla Faraatay pi�ta zmiana by�a najtrudniejsza ze wszystkich � wymaga�a przekszta�cenia nie tylko cia�a, lecz i duszy, kt�r� nale�a�o oczy�ci� z nienawi�ci, z ch�ci zemsty, z po��dania zniszczenia. Ksi���, Kt�ry Nadejdzie, by� ponad tym. Faraataa nie mia� nadziei na osi�gni�cie takiego spokoju kiedykolwiek. Wiedzia�, �e jego dusz� przepe�nia wy��cznie nienawi��, pragnienie zemsty, ch�� zniszczenia. By sta� si� Ksi�ciem, Kt�ry Nadejdzie, powinien najpierw opr�ni� j�, a� zosta�aby pusta �upina, a na to nie m�g� sobie pozwoli�. Lecz istnia�y sposoby, by mimo to osi�gn�� po��dany stan ducha. Marzy� wi�c o chwili, w kt�rej wszystko, do czego d��y�, zostanie osi�gni�te: wr�g b�dzie zniszczony, opuszczone ziemie odzyskane, stare rytua�y odnowione, �wiat narodzony na nowo. Wybieg� w przysz�o�� do owej epoki i pozwoli�, by ogarn�a go rado��. Wyp�dzi� z duszy wspomnienie pora�ki, wygnania, wszystkiego, co straci� je go lud. Widzia� o�ywione o�tarze umar�ego miasta. Wobec takiej wizji, czym�e jest ch�� zemsty? Nie istnieje wr�g, kt�rego nienawidzi si� i niszczy. Dziwny, cudowny spok�j ogarn�� jego dusz�. Nadszed� dzie� odrodzenia, �wiat by� zn�w szcz�liwy, b�l znik� i Faraataa m�g� odpocz��.

W tym momencie przyj�� form� Ksi�cia, Kt�ry Nadejdzie. Utrzymuj�c j� z wysi�kiem, kt�ry z ka�d� chwil� stawa� si� mniejszy, ukl�k�. Z kamieni i pi�r zbudowa� o�tarz. Z�apa� dwie jaszczurki i nocnego pe�zaj�cego bruula; z nich z�o�y� ofiar�. Odda� Trzy Wody: �lin�, uryn� i �zy. Z kamyk�w u�o�y� wa� Velalisier. Przeszed� Cztery Smutki i Pi�� �al�w. Ukl�k� i jad� ziemi�. Przed oczami pojawi�a mu si� wizja utraconego miasta: b��kitny kamienny wa�, domostwo kr�la, Miejsce Niezmienno�ci, Sto�y Bog�w, sze�� wielkich �wi�ty� i si�dma splugawiona, �wi�tynia Upadku, Droga Odej�cia. Utrzymuj�c, nadal z wysi�kiem, form� Ksi�cia, Kt�ry Nadejdzie, opowiedzia� sobie histori� upadku Velalisier. Do�wiadczaj�c tej ponurej tragedii, czu� �ask�, czu� aur� Ksi�cia, wi�c m�g� rozwa�a� strat� nie z b�lem, lecz z prawdziw� mi�o�ci�, dostrzegaj�c w niej stadium w�dr�wki swego ludu, r�wnie konieczne, co nieuniknione. Kiedy nabra� pewno�ci, �e potrafi przyj�� prawd�, pozwoli� sobie zmieni� form� i przechodz�c przez postaci Ostatecznego Kr�la, Ubiczowanego, �lepego Giganta, Czerwonej Kobiety wreszcie zn�w sta� si� Faraataa z Avendroyne.

Sko�czone.

Le�a� z twarz� wtulon� w mi�kk�, wilgotn� ziemi�, kiedy zacz�� pada� pierwszy poranny deszcz.

Po pewnym czasie wsta�, zebra� kamyki i pi�ra z o�tarza i wr�ci� do chaty. Spok�j Ksi�cia, Kt�ry Nadejdzie nadal ogarnia� jego dusz�, lecz teraz walczy� ju� z t� dobroczynn� aur�: nadszed� czas, by wykona� codzienne obowi�zki. Uczucia takie jak nienawi��, ��dza zniszczenia i pragnienie zemsty mog� by� obce duchowi Ksi�cia, Kt�ry Nadejdzie, lecz s� narz�dziami nieodzownymi, by stworzy� jego kr�lestwo.

Czeka� przed chat�, a� z lasu, w kt�rym ka�dy odprawia� sw�j prywatny rytua�, wr�ci�o wystarczaj�co wielu jego zwolennik�w, by wej�� w trans, w kt�rym wzywa� kr�l�w ocean�w. Jeden po drugim jego ludzie zajmowali miejsca wok� niego: Aarisiim z r�k� na prawym ramieniu Faraatay, Benuuiab z r�k� na lewym, Siimii dotykaj�cy jego czo�a, Miisiim �ona; reszta sta�a w koncentrycznych kr�gach wok� tej czw�rki, trzymaj�c si� za r�ce.

��Teraz! � powiedzia� Faraataa. Umys�y z��czy�y si� i pos�a�y wezwanie.

Bracia na morzu!

Wysi�ek by� tak wielki, �e Faraataa poczu�, i� nie mo�e utrzyma� kszta�tu, �e zmienia si� i przekszta�ca bez udzia�u woli, jak dziecko, kt�re dopiero uczy si� �wiadomie kontrolowa� swe zdolno�ci. Por�s� pi�rami, wypu�ci� szpony i sze�� straszliwych dziob�w, sta� si� bilantonem, sigimoinem, prychaj�cym z w�ciek�o�ci, szalej�cym bidlakiem. Jego towarzysze chwycili go mocniej, cho� intensywno�� wysy�anego przeze� sygna�u by�a tak wielka, �e i ich formy zacz�y oscylowa�.

Bracia! Us�yszcie mnie! Pom�cie mi!

Z przepastnych g��bi wy�oni� si� obraz wielkich ciemnych skrzyde�, otwieraj�cych si� i zamykaj�cych nad gigantycznymi cia�ami. G�os jak tysi�c dzwoni�cych naraz dzwon�w odpowiedzia�:

S�ysz� ci�, ma�y l�dowy bracie.

To przem�wi� kr�l oceanu Maazmoorn. Faraataa zna� wszystkie, rozpoznawa� je po muzyce ich umys��w. Maazmoorn � dzwony, Girouz � pie�� grzmotu, Sheitoon � powolne, �a�osne b�bny. W oceanach �y�o kilkunastu wielkich kr�l�w, a ka�dy z nich dysponowa� g�osem, kt�rego nie spos�b by�o z niczym pomyli�.

Ponie� mnie, o kr�lu Maazmoornie!

Przyjd� do mnie, ma�y l�dowy bracie.

Faraataa poczu� otaczaj�c� go si�� i podda� si� jej; si�a ta poruszy�a go, unios�a. W jednej chwili znalaz� si� na morzu, w nast�pnej w samym morzu, a potem on i Maazmoorn byli jedno�ci�. Ekstaza ogarn�a go ca�ego; to po��czenie, ta wsp�lnota by�y tak wspania�e, �e z �atwo�ci� mog�y by� ko�cem, rozkosz� wi�ksz� ni� wszystkie pragnienia� gdyby tylko na to pozwoli�. Lecz wiedzia�, �e nie pozwoli. Podstawy inteligencji kr�la oceanu same przypomina�y ocean: nieograniczony, wszechogarniaj�cy, niesko�czenie g��boki. Faraataa, ton�c coraz g��biej i g��biej, zagubi� si�, lecz nie straci� �wiadomo�ci tego, co pragnie osi�gn��. Opami�ta� si�, skupi� umys� i z j�dra ogromnej, ciep�ej ko�yski wys�a� przekazy, kt�re mia� wys�a� w�a�nie st�d.

Saarekkin ?

Jestem tu.

Co masz do przekazania?

Lusavender zosta� zniszczony w ca�ej wschodniej cz�ci Rozpadliny. Grzybek ogarn�� tereny, kt�rych nie spos�b kontrolowa�, i teraz ju� atakuje sam z siebie.

Jakie dzia�ania podj�� rz�d?

Pal� zara�one zbiory. Nic im to nie pomo�e.

Zwyci�yli�my, Saarekkin!

Zwyci�yli�my, Faraatao.

Tiihaanimak?

S�ysz� ci�, Faraatao!

Jakie wie�ci ?

Deszcz niesie trucizn�. Drzewa niyku w ca�ym Dulornie zosta�y zniszczone. Trucizna dosta�a si� ju� do gleby, zniszczy tak�e gein i stajje. Przygotowujemy nast�pny atak. Zwyci�yli�my, Faraatao!

Zwyci�yli�my! Iniriis?

Jestem Iniriis. Wo�ki korzenne mno�� si� i atakuj� pola Zimroelu. Zniszcz� ricc� i milaile.

Kiedy ich efekty b�d� dostrzegalne?

Ju� s� dostrzegalne. Zwyci�yli�my, Faraatao!

Podbili�my Zimroel! Walka musi si� teraz przenie�� na Alhanroel. Iniriis, zacznij przesy�a� swe wo�ki przez Morze Zewn�trzne.

Wykonam tw�j rozkaz.

Zwyci�yli�my, Iniriis! Y-Uulisaan?

Tu Y-Uulisaan, Faraatao.

Nadal jeste� przy boku Koronala?

Jestem. Opu�ci� Ebersinul i kieruje si� ku Treymone.

Czy wie o tym, co si� dzieje na Zimroelu ?

Nie wie nic. Wielki Objazd absorbuje ca�� jego uwag�.

A wi�c przynie� mu wie�ci. Opowiedz mu o wo�kach w dolinie Zimru, o chorobie lusavenderu w Rozpadlinie, o �mierci drzew niyku i gleinu w Dulornie.

Mam to zrobi�, Faraatao?

Musimy zbli�y� si� do niego jeszcze bardziej. Pr�dzej czy p�niej dowie si� o wszystkim normalnymi kana�ami. My przyniesiemy mu wiadomo�ci wcze�niej, na nasz w�asny spos�b. Zostaniesz jego doradc� w sprawach chor�b ro�lin, Y-Uulisaan. Przynie� mu wiadomo��, pom� walczy� z t� kl�sk�. Powinni�my wiedzie�, jakich �rodk�w zamierza u�y�. Zwyci�yli�my, Y-Uulisaan!

Zwyci�yli�my, Faraatao!

Wiadomo�� w�drowa�a godzin�, nim dotar�a wreszcie do Najwy�szego Rzecznika Hornkasta w jego prywatnych apartamentach na granicach poziomu, tu� obok Sfery Potr�jnych Cieni.

Natychmiast spotkaj si� ze mn� w sali tronowej. Sepulthrove!

Najwy�szy Rzecznik wlepi� wzrok w pos�a�c�w. Wiedzieli, �e nie wolno przeszkadza� mu w jego komnatach, chyba �e sprawa jest najwy�szej wagi.

��Co si� dzieje? Czy�by umiera�? A mo�e ju� umar�?

��Nie powiedziano nam, panie.

��Czy Sepulthrove wydawa� si� wam zaniepokojony?

��By� poruszony, panie, ale nie wiemy�

��Dobrze. Nie szkodzi. Wracam za chwilk�.

Hornkast szybko umy� si� i ubra�. Je�li to si� rzeczywi�cie sta�o, pomy�la� kwa�no, to w najbardziej nieodpowiednim momencie. Tyeveras czeka� na �mier� co najmniej sto i dwadzie�cia lat, dlaczego nie poczeka� jeszcze godziny czy dw�ch? Je�li rzeczywi�cie umar�.

��Czy mam zaczeka�, a� wr�cisz? � spyta�a towarzysz�ca mu kobieta.

Hornkast przecz�co potrz�sn�� g�ow�.

��Nie spos�b powiedzie�, ile to mo�e potrwa�. Je�li Pontifex zmar��

Kobieta uczyni�a gest Labiryntu.

��Niech go strze�e Bogini!

��Niech go strze�e � przytakn�� sucho.

Wyszed�. Sfera Potr�jnych Cieni, wyrastaj�ca wysoko ponad obsydianowe �ciany placu, znajdowa�a si� w najja�niejszej fazie, rzucaj�c niesamowite bia�oniebieskie �wiat�o, niweluj�ce wszelkie wra�enia wymiar�w i g��bi. Przechodnie sprawiali wra�enie papierowych lalek, frun�cych na lekkim wietrzyku. Pos�aniec szybko szed� obok, Hornkast musia� bardzo si� stara�, by dotrzyma� mu kroku. Dotar� do swej prywatnej windy tak dziarsko, jakby nie mia� osiemdziesi�ciu lat.

W mgnieniu oka znale�li si� na imperialnym poziomie.

Martwy? Umieraj�cy? Niepoj�te. Hornkast zda� sobie nagle spraw�, �e w og�le nie bra� pod uwag� naturalnej �mierci Pontifexa. Sepulthrove zapewnia� go, �e maszyny nie mog� zawie��, �e Pontifexa z pewno�ci� uda si� utrzyma� przy �yciu, je�li taka b�dzie potrzeba, jeszcze dwadzie�cia do trzydziestu lat, by� mo�e nawet pi��dziesi�t. S�dzi�, �e ta �mier�, gdy nadejdzie, b�dzie wynikiem podj�tej z najwi�ksz� rozwag� decyzji politycznej � a nie czym�, co zdarzy si� bez zapowiedzi, w ca�kiem zwyk�y poranek.

A je�li si� zdarzy�a? Trzeba b�dzie natychmiast wezwa� Valentine'a z zachodu. Jak�� niech�ci� nape�ni go konieczno�� przerwania Wielkiego Objazdu, nim si� jeszcze zacz��!

Oczywi�cie, b�d� musia� zrezygnowa�, powiedzia� do siebie Hornkast. Valentine zechce mianowa� w�asnego rzecznika, bez w�tpienia tego drobnego m�czyzn� z blizn� na twarzy, a mo�e nawet tamtego Vroona. Zastanawia� si�, jak to b�dzie przygotowywa� nast�pc� na stanowisko, kt�re sam piastowa� tak d�ugo.

Uczy� Sleeta, zachowuj�cego si� tak protekcjonalnie, tak pewnego w�asnej wy�szo�ci, albo ma�ego vroo�skiego czarownika z wielkimi b�yszcz�cymi oczami, dziobem i mn�stwem macek�

To jego zadanie � wszystkiego nauczy� nowo mianowanego Najwy�szego Rzecznika. A potem odejd�, pomy�la�. Prawdopodobnie nie prze�yj� utraty stanowiska. Elidath zostanie zapewne Koronalem. M�wi�, �e to dobry cz�owiek, bardzo bliski Valentine'owi, niemal jak brat. Jakie to b�dzie dziwne, zn�w, po tych wszystkich latach, mie� prawdziwego Pontifexa, naprawd� wsp�pracuj�cego z Koronalem! Ale ja tego nie zobacz�. Ju� mnie tu nie b�dzie.

Pe�en najczarniejszych przeczu�, zrezygnowany, przyby� pod pi�knie zdobione drzwi sali tronowej. W�o�y� d�o� w r�kawic� rozpoznawcz�, wcisn�� ch�odn�, mi�kk�, znajduj�c� si� wewn�trz niej kul�; pod wp�ywem jego dotyku drzwi otworzy�y si�, ukazuj�c wielk�, okr�g�� sal�, tron, na kt�ry wst�powa�o si� po trzech stopniach, skomplikowan� maszyneri� systemu podtrzymywania �ycia i � w kuli bladoniebieskiego �wiat�a, w kt�rej tkwi� od tak dawna � ko�cist� sylwetk� samego Pontifexa, chudego i pomarszczonego jak stara mumia, siedz�cego na sto�ku, z zaci�ni�tymi z�bami i p�on�cymi �yciem oczami. Obok sta�a grupka znajomych dziwol�g�w: stare�ki, wychud�y, trz�s�cy si� prywatny sekretarz Tyeverasa, Dilifon, czarownica Narrameer, pontyfikalna t�umaczka sn�w, i ostronosy lekarz Sepulthrove o sk�rze w kolorze zesch�ego b�ota. Z nich wszystkich � nawet z Narrameer, kt�ra za pomoc� czar�w zachowa�a m�odo�� i nieprawdopodobn� urod� � promieniowa�a aura staro�ci, rozk�adu i �mierci. Hornkast, ogl�daj�cy tych ludzi dzie� w dzie� od czterdziestu lat, nigdy jeszcze nie dostrzeg� z tak� jasno�ci�, jak bardzo s� przera�aj�cy. Zdawa� sobie spraw�, �e sam jest do nich podobny. By� mo�e, pomy�la�, nadszed� wreszcie czas, by uprz�tn�� st�d nas wszystkich.

��Przyszed�em, gdy tylko odebra�em wiadomo�� � powiedzia�. Zerkn�� na Pontifexa. � No i co? Umiera, prawda? Nie widz� �adnej r�nicy.

��Wcale nie ma zamiaru umiera� � odpar� Sepulthrove.

��Wi�c co si� w�a�ciwie dzieje?

��Pos�uchaj � powiedzia� lekarz. � Znowu zaczyna.

Posta� siedz�ca w kuli systemu podtrzymywania �ycia zadr�a�a i dr�a�a tak, przesuwaj�c si� odrobin� w lewo i w prawo. Pontifex wyda� z siebie cichy j�k, potem d�wi�k b�d�cy cz�ciowo gwizdem, cz�ciowo chrapaniem, a potem zacharcza� i charcza� tak przez d�u�sz� chwil�.

Hornkast s�ysza� to wszystko wielokrotnie. By� to prywatny j�zyk, kt�ry Tyeveras wymy�li� w swym niepoj�tym starczym zdziecinnieniu i kt�rego nauczy� si� wy��cznie jego rzecznik. Sk�ada�y si� na� prawie-s�owa, duchy wyraz�w, w kt�rych tkwi�o, gdzie� g��boko, ich prawdziwe znaczenie. Niekt�re przez lata zmieni�y si� w nieartyku�owane pomruki, lecz Hornkast, od dawna obserwuj�cy t� ewolucj� w jej r�nych stadiach, wiedzia�, co maj� oznacza�. By�y pewne j�ki, westchnienia i poszlochiwania, kt�re nie znaczy�y nic. Z kolei niekt�re d�wi�ki wydawa�y si� obce j�zykowi ludzi, a jednak stopie� ich komplikacji wskazywa�, �e mog� odnosi� si� do my�li, kt�re zrodzi�y si� w umy�le Tyeverasa podczas jego d�ugiej bezsennej izolacji i kt�re zna� wy��cznie on.

��Nie s�ysz� nic niezwyk�ego.

��Poczekaj.

Czeka� i s�ucha�. Us�ysza� ci�g sylab oznaczaj�cy Malibora � Pontifex zapomnia� o jego dw�ch nast�pcach i s�dzi�, i� nadal pozostaje on Koronalem � a potem ci�g imion w�adc�w: Prestimion, Confalume, Dekkert i zn�w Malibor. S�owo oznaczaj�ce sen. Imi� Ossiera, kt�ry by� Pontifexem przed Tyeverasem. Imi� Kinnikena, kt�ry rz�dzi� przed Ossierem.

��B��dzi w krainie przesz�o�ci, co cz�sto mu si� zdarza. Czy tylko po to wzywali�cie mnie tu w takim po�piechu�?

��Poczekaj.

Coraz bardziej rozz�oszczony, Hornkast zn�w zacz�� przys�uchiwa� si� monologowi Pontifexa i w zdumieniu stwierdzi�, �e po raz pierwszy od lat us�ysza� w nim starannie wym�wione, w pe�ni zrozumia�e s�owo.

��ycie�.

��S�ysza�e�? � spyta� Sepulthrove. Przytakn�� skinieniem g�owy.

��Kiedy si� to zacz�o?

��Dwie, dwie i p� godziny temu. �Godno��.

��Mamy to wszystko nagrane � wtr�ci� Dilifon.

��M�wi� co� jeszcze, co da�oby si� zrozumie�?

��Siedem, osiem s��w � odpar� Sepulthrove. � By� mo�e wymieni� jeszcze jakie� inne, kt�re tylko ty potrafi�by� zrozumie�.

Hornkast zerkn�� na Narrameer.

��Jest przytomny czy �pi?

��S�dz�, �e u�ycie kt�regokolwiek z tych termin�w w odniesieniu do Pontifexa by�oby b��dem. Znajduje si� w obu tych stanach naraz.

�S�uchaj. Wsta�. Id��.

��Powtarza� to wcze�niej kilkakrotnie � szepn�� Dilifon. Zapanowa�a cisza. Wydawa�o si�, �e Pontifex zapada w sen, cho� oczy mia� nadal szeroko otwarte. Hornkast wpatrywa� si� w niego ponuro. Kiedy Tyeveras zachorowa�, zaraz po obj�ciu tronu przez Koronala Lorda Valentine'a, wydawa�o si� rzecz� najlogiczniejsz� w �wiecie utrzyma� go przy �yciu za pomoc� tych �rodk�w i on sam nale�a� do najbardziej entuzjastycznych zwolennik�w pomys�u Sepulthrove'a. Nigdy jeszcze me zdarzy�o si�, by Pontifex prze�y� dw�ch Koronat�w; trzeci Koronal obj�� w�adz�, gdy Tyeveras by� ju� bardzo stary. Zachwia�o to dynamik� rz�d�w. Sam Hornkast zwr�ci� wtedy uwag� na to, �e Valentine � m�ody, niedo�wiadczony, zaledwie po zapoznaniu si� z obowi�zkami Koronala � nie mo�e jeszcze pojawi� si� w Labiryncie. Wszyscy zgodzili si�, i� jest rzecz� najwa�niejsz�, by Pontifex pozosta� na tronie jeszcze przez kilka lat � je�li tylko uda si� utrzyma� go przy �yciu. Sepulthrove znalaz� spos�b, by �w stan podtrzyma�, cho� niebawem okaza�o si�, �e Tyeveras beznadziejnie zdziecinnia� i trwa w stanie ob��kania, �mierci za �ycia.

Potem pojawi�a si� ta sprawa z uzurpatorem, po niej za� nast�pi�y trudne dni restauracji. Ca�� sw� energi� Koronal musia� po�wi�ci� porz�dkowaniu chaosu, jaki zapanowa� na �wiecie. Tyeveras pozostawa� w swej klatce dzie� za dniem. I cho� lata �ycia Pontifexa oznacza�y lata rosn�cej pot�gi Hornkasta, a pot�ga, kt�r� z konieczno�ci przej�� po Pontifeksie, by�a ogromna, wydawa�o mu si� wstr�tne obserwowa� cz�owieka, kt�ry zas�u�y� na �mier�, z takim okrucie�stwem utrzymywanego przy �yciu. Lecz Lord Valentine prosi� o czas, jeszcze troch� czasu i jeszcze odrobin�, potrzebne mu, by wype�ni� obowi�zki Koronala. Tak min�o osiem lat � czy to nie dostatecznie d�ugo? Hornkast poczu� zaskoczenie, stwierdzaj�c, �e jest ju� niemal got�w modli� si� o wyzwolenie Tyeverasa. Gdyby tylko mo�na ju� mu by�o pozwoli� na wieczny sen! �Va�Va��

��A to co? � spyta� Sepulthrove.

��Co� nowego! � szepn�� Dilifon. Hornkast gestem nakaza� im zachowa� cisz�. �Va� Valentine��

��Rzeczywi�cie nowego � powiedzia�a Narrameer. �Valentine Pontifex� Valentine Pontifex� Majipoor�.

I cisza. Te s�owa, wyra�nie wypowiedziane, nie kryj�ce w sobie �adnych dwuznaczno�ci, zawis�y w powietrzu niczym gotowe eksplodowa� s�o�ca.

��S�dzi�em, za zapomnia� imienia Valentine'a � rzek� Hornkast. � I �e my�li, i� Koronalem jest nada� Lord Malibor.

��Najwyra�niej nie zapomnia� � powiedzia� Dilifon.

��Czasami przed �mierci� m�zg sam si� naprawia. � G�os Sepulthrove'a by� bardzo cichy. � S�dz�, �e wraca mu rozum.

��Jest szalony jak zwykle! � krzykn�� Dilifon. � Niech nas Bogini chroni, je�li odzyska rozum i u�wiadomi sobie, co z nim zrobili�my!

��S�dz� � powiedzia� powa�nie Hornkast � �e zawsze by� �wiadom tego, co mu zrobili�my, i �e odzyskuje nie rozum, lecz zdolno�� komunikowania si� z nami za pomoc� s��w. S�ysza�e�, co powiedzia�: Valentine Pontifex! Pozdrawia swego nast�pc� i wie, kim powinien on by�. Sepulthrove, czy on umiera?

��Instrumenty nie wskazuj� �adnych zmian fizycznych. S�dz�, �e mo�e tak trwa� jeszcze przez d�u�szy czas.

��Nie wolno nam na to pozwoli� � zdecydowa� Dilifon.

��A co proponujesz? � spyta� go Hornkast.

��Twierdz�, �e i tak ci�gnie si� to zbyt d�ugo. Wiem, co to znaczy staro��, Hornka�cie, i ty prawdopodobnie te�, cho� nie wygl�dasz na starca. Ten cz�owiek jest p�tora razy starszy od ka�dego z nas. Cierpi w spos�b, kt�rego nie potrafimy sobie nawet wyobrazi�. Proponuj�, �eby z tym sko�czy�. Teraz. Zaraz.

��Nie mamy prawa � przypomnia� mu Hornkast. � Zapewniam ci�, �e wsp�czuj� mu w jego cierpieniach podobnie jak ty, ale decyzja nie nale�y do nas.

��Mimo wszystko musimy z tym sko�czy�.

��Decyzj� musi podj�� Lord Valentine.

��Lord Valentine nigdy jej nie podejmie � burkn�� Dilifon. � Pozwoli, �eby ta farsa rozgrywa�a si� jeszcze z pi��dziesi�t lat!

��Wyb�r nale�y do niego � oznajmi� stanowczo Hornkast.

��Jeste�my s�ugami jego czy Pontyfikatu? � spyta� Dilifon.

��Rz�d jest jeden, chocia� monarch�w dw�ch, a z nich tylko jeden zdolny do rz�dzenia. S�u�ymy Pontifexowi, s�u��c Koronalowi. I�

Z klatki systemu podtrzymywania �ycia rozleg� si� ryk w�ciek�o�ci, po nim dziwny gwizd, jakby gwa�townego oddechu, i trzy szorstkie warkni�cia. A potem pad�y s�owa, wypowiedziane jeszcze wyra�niej ni� poprzednio.

�Valentine Pontifex Majipooru � niech �yje!�

��S�yszy, co m�wimy, i to go gniewa. B�aga o �mier� � powiedzia� Dilifon.

��A mo�e s�dzi, �e ju� umar� � wtr�ci�a Narrameer.

��Nie. Nie. Dilifon ma racj� � poj�� Hornkast. � S�yszy nas. Wie, �e nie dajemy mu tego, czego pragnie.

�S�uchaj. Wsta�. Id��.

Wycia. Bulgot.

��mier�! �mier�! �mier�!�

Czuj�c rozpacz wi�ksz�, ni� odczuwa� j� od dziesi�tk�w lat, Najwy�szy Rzecznik skoczy� ku systemowi podtrzymywania �ycia, niemal got�w pozrywa� kable i rurki i natychmiast sko�czy� ze wszystkim. Lecz oczywi�cie by�oby to szale�stwem. Zatrzyma� si�, zajrza� do kuli, spojrza� wprost w oczy Tyeverasa, zmusi� si�, by nie odwr�ci� wzroku, cho� poczu� przyp�yw wielkiego smutku. Pontifex odzyska� przytomno�� umys�u. Nie by�o co do tego �adnych w�tpliwo�ci. Pontifex rozumia�, �e odmawia mu si� �mierci ze wzgl�du na dobro �wiata.

��Wasza Wysoko��? � przem�wi� Hornkast. � Wasza Wysoko��, czy mnie s�yszysz? Zamknij jedno oko, je�li mnie s�yszysz.

�adnej odpowiedzi.

��Mimo wszystko s�dz�, �e mnie s�yszysz, panie. I powiem ci jedno: wiemy, jak cierpisz. Nie ka�emy ci znosi� tego cierpienia du�o d�u�ej. Obiecujemy ci to, Wasza Wysoko��.

Cisza. Pontifex siedzia� nieruchomo. I nagle: ��ycie! B�l! �mier�!�

A potem j�ki, be�kot, gwizdy i wrzaski, brzmi�ce jak pie�� zza grobu.

���a to �wi�tynia Pani � powiedzia� lord burmistrz Sambigel, wskazuj�c na ogromn� pionow� �cian� wznosz�c� si� w niebo tu� za wschodni� granic� miasta. � Naj�wi�tszy z tego rodzaju przybytk�w na �wiecie, z wyj�tkiem, oczywi�cie, samej Wyspy.

Valentine spojrza� na �wi�tyni�. Pob�yskiwa�a jak samotne bia�e oko w czarnej twarzy g�ry.

Up�ywa� ju� czwarty miesi�c Wielkiego Objazdu. A mo�e pi�ty, a mo�e nawet sz�sty� Dni i tygodnie, miasta i prowincje, wszystko zacz�o mu si� zlewa�, miesza�. Tego dnia przyjecha� do wielkiego portu Alaisor, po�o�onego daleko na p�nocno-zachodnim wybrze�u Alhanroelu. Za sob� mia� Treymone, Stoienzar, Vilimong, Estotilaup, Komoise� Miasto za miastem, wszystkie zlewa�y mu si� w pami�ci w jedn� wielk� metropoli�, rozpostart� jak jaki� g�bczasty potw�r, ogarniaj�cy Majipoor wieloma mackami.

Sambigel, niewysoki smag�y m�czyzna z okalaj�cym twarz wianuszkiem brody, gada� i gada�, witaj�c Koronala najwymy�lniejszymi komplementami. Valentine wpatrywa� si� w niego nie widz�cym spojrzeniem, my�l�c o wszystkim i o niczym. Najwymy�lniejsze komplementy s�ysza� ju� wielokrotnie, w Kikil, w Steenorp, w Klai � niezapomniana chwila, mi�o�� i wdzi�czno�� ludu, przemawiaj�cy dumny z tego i zaszczycony czym� tam jeszcze. Tak. Zorientowa� si�, �e pr�buje sobie przypomnie�, jakie� to miasto z dum� prezentowa�o mu swe znikaj�ce jezioro. Mo�e Simbilfant? A balet powietrzny, to chyba by�o w Montepulsiane, a mo�e w Gharv? Z�ote pszczo�y widzia� z ca�� pewno�ci� w Bailemoona, ale �a�cuch niebios? Arkilon? Sennamole?

Raz jeszcze spojrza� na wykut� w pionowej skale �wi�tyni�. Wywiera�a na nim wielkie wra�enie. Pragn�� znale�� si� w niej w tym w�a�nie momencie; pragn�� dolecie� na ten wynios�y szczyt na skrzyd�ach wiatru, p�yn�c na nim niczym wysch�y li��.

Matko, pozw�l mi odpocz�� chwil� przy twym boku.

W mowie lorda burmistrza nast�pi�a przerwa, a mo�e w�a�nie sko�czy� m�wi�? Valentine obr�ci� si� ku Tunigornowi i powiedzia�:

��Dopilnuj, bym noc m�g� sp�dzi� w �wi�tyni. Sambigel nie wydawa� si� zachwycony tym pomys�em.

��Mia�em wra�enie, panie, �e dzi� wieczorem masz odwiedzi� gr�b Lorda Stiamota, spotka� si� z przedstawicielami w�adz miasta w Sali Topaz�w, a potem zje�� kolacj� w�

��Lord Stiamot czeka� na me odwiedziny osiem tysi�cy lat. Mo�e zaczeka� jeszcze jeden dzie�.

��Oczywi�cie, panie. B�dzie, jak zechcesz, panie. � Sambigel raz za razem uk�ada� r�ce w znak gwiazdy. � Poinformuj� prze�o�on� Ambergarde, �e b�dziesz w nocy jej go�ciem. A teraz, je�li pozwolisz, panie, chcieliby�my zaprezentowa� ci nasz� orkiestr�

Orkiestra zagra�a jaki� dziarski marsz. Z setek tysi�cy garde� wydoby� si� niew�tpliwie nies�ychanie podnosz�cy na duchu �piew, lecz, niestety, Valentine nie zrozumia� z niego ani s�owa. Sta� cierpliwie, przygl�daj�c si� wielkiej masie ludzi, od czasu do czasu kiwaj�c g�ow�, u�miechaj�c si�, raz i drugi patrz�c w oczy jakiemu� zachwyconemu obywatelowi, kt�ry nigdy nie zapomni tego dnia. Nagle poczu� si� ca�kowicie nierzeczywisty. Przecie� wcale nie musi �y�. Najzupe�niej wystarczy�aby rze�ba albo jaka� sprytna kuk�a; nadawa�aby si� nawet figura woskowa, jedna z tych, kt�re widzia� pewnej �wi�tecznej nocy dawno temu w Pidruid. Jakie by�oby to u�yteczne � przysy�a� ludziom z podobnych okazji jak�� imitacj� Koronala, zdoln� s�ucha� uwa�nie i u�miecha� si� z podziwem, macha� weso�o r�k�, a mo�e nawet wyrazi� wdzi�czno�� kilkoma p�yn�cymi z g��bi serca s�owami�

K�tem oka dostrzeg�, �e Carabella przygl�da mu si� z wyra�n� obaw�. Charakterystycznym gestem prawej r�ki ze specyficznie u�o�onymi dwoma palcami � by� to ich prywatny znak � zasygnalizowa� jej, �e nie dzieje si� nic z�ego, lecz na twarzy mia�a nadal wyraz niepokoju. Nagle wyda�o mu si�, �e Tunigorn i Lisamon Hultin zbli�yli si� do niego tak, i� we troje niemal si� do siebie tulili. Czy�by spodziewali si�, �e upadnie, i chcieli go podtrzyma�? Na w�sy Confalume'a, boj� si�, �e zemdleje, tak jak w Labiryncie?

Wyprostowa� si�: machni�cie r�k�, u�miech, sk�onienie g�owy, machni�cie r�k�, sk�onienie g�owy, u�miech� Nie zdarzy si� tu nic z�ego. Nic. Tylko czy ta ceremonia nigdy si� nie sko�czy?

Trwa�a jeszcze p� godziny, lecz wreszcie si� sko�czy�a i Koronal wraz z towarzysz�c� mu grup� ludzi, korzystaj�c z podziemnego przej�cia, dotar� szybko do wyznaczonych im pokoi w osobnym skrzydle pa�acu burmistrza, stoj�cego po przeciwnej stronie placu. Kiedy zostali sami, Carabella powiedzia�a:

��Tam na placu mia�am wra�enie, �e zachorowa�e�, Valentinie.

Odpowiedzia� jej tak beztroskim tonem, na jaki tylko potrafi� si� zdoby�:

��Je�li nuda jest chorob�, to rzeczywi�cie, omal nie zachorowa�em.

Carabella milcza�a przez chwil�, a potem spyta�a:

��Czy nie da si� unikn�� kontynuowania objazdu?

��Wiesz, �e nie mam wyboru?

��Boje si� o ciebie.

��Czemu, Carabello?

��S� chwile, w kt�rych niemal ci� nie poznaj�. Kim jest ten ponury, skryty m�czyzna, �pi�cy w moim ��ku? Co sta�o si� z Valentine'em, kt�rego pozna�am w Pidruid?

��Stoi obok ciebie.

��Tak, lecz ukryty, jak kryje si� s�o�ce, kiedy pada na nie cie� ksi�yca. Jaki to cie� pad� na ciebie, Valentinie? Jaki to cie� pad� na �wiat? Co� dziwnego przydarzy�o ci si� w Labiryncie. Co to by�o? Co si� sta�o?

��Labirynt mnie przygn�bia, Carabello. By� mo�e czuj� si� w nim uwi�ziony, pogrzebany, zmia�d�ony� � Valentine potrz�sn�� g�ow�. � Zdarzy�o si� tam co� dziwnego, to prawda. Ale Labirynt pozosta� ju� daleko za nami. Gdy wkroczy�em na szcz�liwsze ziemie, odzyska�em moje dawne ja. Zn�w potrafi� si� cieszy�, kochanie, i�

��By� mo�e zdo�asz oszuka� siebie, ale mnie z pewno�ci� nie. Objazd ci� nie raduje, nie teraz. Na pocz�tku ch�on��e� wszystkie wra�enia, jakby� nigdy nie mia� si� nimi nasyci�, chcia�e� pojecha� wsz�dzie, zobaczy� wszystko, pozna� to, co tylko zdo�asz pozna� ale nie teraz. Widz� to w twoich oczach, w twej twarzy. Chodzisz po �wiecie niczym we �nie. Przecie� nie zaprzeczysz!

��Nie zaprzecz�, �e czuj� si� zm�czony.

��A wi�c przerwij objazd! Powr�� na G�r�, kt�r� kochasz i na kt�rej zawsze czu�e� si� szcz�liwy.

��Jestem Koronalem. �wi�tym obowi�zkiem Koronala jest pokazywa� si� ludziom, kt�rymi rz�dzi. Jestem im to winien.

��Co wi�c jeste� winien sobie? Valentine wzruszy� ramionami.

��B�agam ci�, moja ukochana! Nawet je�li czuj� nud� � a nudz� si�, nie mam zamiaru temu zaprzecza�, we �nie s�ysz� mowy, widz� nie ko�cz�ce si� szeregi �ongler�w i akrobat�w � to� no, przecie� nikt jeszcze nie umar� z nud�w! Odbycie objazdu jest moim obowi�zkiem. Musz� go wype�ni�.

��A wi�c przynajmniej dajmy spok�j Zimroelowi. Jeden kontynent to i tak za du�o. Na G�r� Zamkow� wraca� b�dziesz ca�e miesi�ce � je�li zamierzasz zatrzymywa� si� po drodze w ka�dym wi�kszym mie�cie. A Zimroel? Piliplok, Ni-moya, Tilomon, Narabal, Pidruid� wystarczy�oby tego na lata, Valentinie!

Valentine powoli pokr�ci� g�ow�.

��Mam obowi�zki w stosunku do wszystkich ludzi, a nie tylko wobec tych, kt�rzy mieszkaj� na Alhanroelu, Carabello.

Carabella uj�a jego d�o�.

��Potrafi� to zrozumie�. Lecz by� mo�e za wiele od siebie wymagasz. Prosz� ci� raz jeszcze: rozwa� usuni�cie Zimroelu z programu objazdu. Zrobisz to? Czy przynajmniej si� nad tym zastanowisz?

��Jeszcze dzi� powr�ci�bym na G�r� Zamkow�, gdybym tylko m�g�. Ale nie mog�. Nie mog�!

��Spodziewasz si�, �e dzi� w nocy, w �wi�tyni, uda ci si� nawi�za� kontakt we �nie z matk�, z Pani�, prawda?

��Tak. Ale�

��A wi�c obiecaj mi jedno. Je�li uda ci si� po��czy� z ni� sw�j umys�, zapytaj, czy powiniene� pojecha� na Zimroel. Niech jej rada kieruje tob� w tej sprawie, jak kierowa�a w wielu innych.

��Carabello�

��Spytasz j�? Tylko spytasz?

��Dobrze. Spytam. Tyle mog� ci obieca�. Carabella obrzuci�a go �artobliwym spojrzeniem.

��Czy wydaj� ci si� teraz podst�pn� �onk�? Tak ci� przyciskam, tak namawiam� robi� to z mi�o�ci, wiesz?

��Wiem � powiedzia� i przytuli� j� mocno.

Nie rozmawiali wi�cej, poniewa� nadszed� czas, by uda� si� na szczyt Alaisor, do �wi�tyni Pani. W�sk�, wij�c� si� drog� jechali ju� niemal w ciemno�ci. Za plecami mieli �wiat�a Alaisor, b�yszcz�ce jak miliony klejnot�w rozrzuconych niedbale na r�wninie.

Prze�o�ona Ambergarde � wysoka, sprawiaj�ca prawdziwie kr�lewskie wra�enie kobieta o przenikliwym wzroku i wspania�ych, bia�ych w�osach � czeka�a na Koronala przed wej�ciem do �wi�tyni. W obecno�ci zachwyconych akolitek, przygl�daj�cych mu si� z otwartymi ustami, przywita�a go kr�tk�, ciep�� mow�. Powiedzia�a, �e od czas�w Lorda Tyeverasa, kt�ry go�ci� tu podczas swego pierwszego objazdu, jest on pierwszym odwiedzaj�cym �wi�tyni� Koronalem, po czym poprowadzi�a Valentine'a przez wspania�y park do samej �wi�tyni � d�ugiego parterowego budynku, zbudowanego z bia�ego kamienia, nie ozdobionego, wr�cz surowego, stoj�cego w pi�knym w swej prostocie ogrodzie. Zachodni mur bieg� �ukiem wzd�u� kraw�dzi zbocza; otwiera� si� tu widok na morze. Wewn�trz muru sta�y oddzielone od siebie, otwarte na wsch�d pawilony.

Valentine przeszed� przez lekk�, przewiewn� loggi� na znajduj�cy si� za ni� niewielki balkon, sprawiaj�cy wra�enie zawieszonego w pustce poza granic� zbocza. Sta� tam przez d�ug� chwil� w milczeniu, maj�c obok siebie Carabell� i prze�o�on�. By� z nim tak�e Tunigorn i Sleet. Miejsce to promieniowa�o niezwyk�ym spokojem, nie s�ysza� nic opr�cz szumu wiatru, wiej�cego nieprzerwanie z p�nocnego zachodu, i trzepotu szkar�atnej szaty Carabelli. Opu�ci� wzrok. U podstawy skalnej �ciany, niczym wielki roz�o�ony wachlarz, le�a� port, rozci�gaj�cy si� tak daleko na p�noc i po�udnie, �e nawet z tego miejsca nie spos�b by�o dostrzec jego granic. Ciemne szprychy szerokich alej przecina�y go na ca�ej jego d�ugo�ci, by z��czy� si� wreszcie z dalekim, zaledwie widocznym kr�giem bulwar�w, gdzie w niebo wznosi�o si� sze�� gigantycznych obelisk�w � gr�b Lorda Stiamota, pogromcy Metamorf�w. Dalej by�o ju� tylko morze, ciemnozielone, przykryte nisk� delikatn� mgie�k�.

��Prosz� za mn�, panie � powiedzia�a Ambergarde. � Ostatnie �wiat�o dnia ju� zgas�o. Czy mog� wskaza� ci, panie, tw�j pok�j?

Tej nocy mia� spa� sam, w surowym ma�ym pokoiku w pobli�u o�tarza. Nie wolno mu by�o nic zje��, a wypi� m�g� tylko wino sn�w, maj�ce otworzy� mu umys� tak, by Pani mog�a we� wej��. Gdy Ambergarde odesz�a do siebie, obr�ci� si� ku Carabelli i powiedzia�:

��Nie zapomnia�em obietnicy, kochanie.

��Przecie� wiem. Och, Valentinie, modl� si�, �eby nakaza�a ci powr�ci� na G�r�!

��Zostaniesz ze mn�, je�li mi tego nie naka�e?

��Jak mog�abym nie zosta�, niezale�nie od tego, co zdecydujesz? Jeste� Koronalem. Ale modl� si�, �eby kaza�a ci wr�ci�. �nij dobrze, Valentinie.

���nij dobrze, Carabello.

Pozostawi�a go samego. Przez d�u�sz� chwil� Valentine sta� przy oknie, patrz�c, jak noc ogarnia wybrze�e i ocean. Wiedzia�, �e gdzie� na zach�d st�d le�y Wyspa Snu, dominium jego matki, schowany za horyzontem dom s�odkiej, b�ogos�awionej Pani, przynosz�cej m�dro�� �pi�cemu �wiatu. Wpatrywa� si� w morze, w coraz mroczniejsz� ciemno��, jak gdyby przebiwszy j� wzrokiem, m�g� dostrzec jaskrawobia�e kredowe wybrze�e, na kt�rym wznosi�a si� Wyspa.

Potem rozebra� si� i po�o�y� na prostym ��ku, jedynym meblu w pokoju. Podni�s� do ust puchar ciemnoczerwonego wina sn�w. Wypi� du�y �yk g�stego, s�odkiego napoju, a po nim drugi, obr�ci� si� na wznak i wszed� w trans otwieraj�cy umys� na p�yn�ce z daleka impulsy. Czeka� na sen.

Przyb�d�, matko. To ja, Valentine.

Poczu� senno��, zapad� w drzemk�.

Matko�

Pani�

Matko�

Pod powiekami ta�czy�y mu jakie� kszta�ty. Delikatne wyd�u�one postaci, niczym nadmuchane, wynurza�y si� z otwor�w w ziemi, wznosi�y pod dach nieba. Pozbawione cia�a d�onie wyrasta�y z pni drzew, w ziemnych kopcach otwiera�y si� ��te oczy, rzekom wyrasta�y w�osy. Patrzy� i czeka�, zapada� si� coraz g��biej i g��biej w kr�lestwo sn�w. Przez ca�y czas s�a� dusz� ku Pani.

Dostrzeg� j� niewyra�nie, siedz�c� w Wewn�trznej �wi�tyni Wyspy, w komnacie o �cianach z delikatnego bia�ego kamienia, pochylon� nad o�miobocznym basenem, jakby ogl�da�a w wodzie swe odbicie. Sp�yn�� wprost ku niej, unosi� si� tu� nad ni�, spojrza� w d�, dostrzeg� odbicie znajomej twarzy, ciemne l�ni�ce w�osy, pe�ne usta, ciep�e, kochaj�ce oczy, za jednym uchem, jak zwykle, kwiat, srebrna opaska na czole. Powiedzia� cicho:

��Matko? To ja, Valentine.

Unios�a twarz, lecz twarzy � tej bladej, starej, zmarszczonej i zaskoczonej � nie zna�.

��Kim jeste�? � szepn��.

��Och, przecie� wiesz doskonale. Jestem Pani� Wyspy!

��Nie� nie�

��Ale� z pewno�ci� tak! � Nie.

��Czemu do mnie przyszed�e�? Nie powiniene�. Jeste� Pontifexem i to ja powinnam odwiedzi� ciebie, a nie ty mnie.

��Pontifexem? Mia�a� na my�li Koronala!

��Czy�bym powiedzia�a �Pontifex�? Pomyli�am si�.

��A moja matka? Gdzie jest moja matka?

��Ja ni� jestem, Valentine.

I rzeczywi�cie, pomarszczona blada twarz by�a tylko mask�, mask�, kt�ra zrobi�a si� naraz przezroczysta i opada�a ca�ymi p�atami jak spalona s�o�cem sk�ra, a pod ni� kry� si� cudowny u�miech i ciep�e oczy jego matki. Lecz one tak�e odpad�y, by zn�w ujawni� rysy tamtej kobiety, a pod nimi zn�w rysy jego matki, lecz tym razem jego matka p�aka�a. Wyci�gn�� ku niej d�o�, lecz przesz�a przez jej cia�o. By� sam. Nie powr�ci�a do niego tej nocy, cho� szuka� jej w�r�d nast�puj�cych jedna po drugiej wizji, w�r�d sennych kr�lestw tak dziwnych, �e ch�tnie uciek�by z nich, gdyby tylko m�g�; w ko�cu zrezygnowa� i pogr��y� si� w najg��bszym �nie bez sn�w.

Gdy si� przebudzi�, by� p�ny ranek. Umy� si� i wyszed� z pokoju. Na korytarzu czeka�a na niego Carabella. Twarz mia�a blad�, napi�t�, oczy poczerwienia�e, jakby sp�dzi�a bezsenn� noc.

��I co, panie? � spyta�a, gdy tylko go zobaczy�a.

��Niczego si� w nocy nie dowiedzia�em. Sny mia�em p�ytkie, a Pani ze mn� nie rozmawia�a.

��Och, kochanie, tak strasznie mi przykro!

��Dzi� w nocy spr�buj� jeszcze raz. By� mo�e wypi�em za ma�o wina sn�w� lub za du�o? Prze�o�ona co� mi doradzi. Jad�a� �niadanie, Carabello?

��Ju� dawno. Ale zn�w si�d� do sto�u, je�li tego chcesz. Sleet pragnie si� z tob� zobaczy�. W nocy nadesz�a jaka� pilna wiadomo��; przyszed�by do ciebie natychmiast, ale mu nie pozwoli�am.

��O co chodzi?

��Nic mi nie powiedzia�. Mam zaraz po niego pos�a�? Valentine przytakn�� skinieniem g�owy.

��Zaczekam tu � powiedzia�, szerokim gestem wskazuj�c balkon wychodz�cy na pionow� skaln� �cian�.

Sleet pojawi� si� wraz z kim� zupe�nie obcym, smuk�ym m�czyzn� o sk�rze dziecka i tr�jk�tnej twarzy z szerokim czo�em i wielkimi oczami; m�czyzna uczyni� szybki znak gwiazdy i sta�, gapi�c si� na Koronala, jakby by� on stworzeniem z jakiej� obcej planety.

��Panie � przedstawi� obcego Sleet � to Y-Uulisaan. Tej nocy przyby� z Zimroelu.

��Jakie dziwne imi� � powiedzia� Valentine.

��Powtarza si� w mej rodzinie od wielu pokole�, panie. Jestem zwi�zany z biurem ministerstwa rolnictwa w Ni-moya i to mnie przypad�o w udziale przynie�� ci t� nieszcz�sn� wiadomo��.

Valentine poczu�, jak serce przestaje mu na chwil� bi�. Y-Uulisaan poda� mu kilka teczek.

��Tu wszystko zosta�o opisane, panie, s� wszystkie szczeg�y ka�dej z epidemii, zara�ony obszar, stopie� zniszcze�

��Epidemii? Jakich epidemii?

��W strefach rolniczych, panie. W Dulornie zn�w pojawi�a si� �nie� lusavenderowa; na zachodniej �cianie Rozpadliny schn� drzewa niyku, glein i staj ja gin� tak�e, wo�ek korzeniowy zaatakowa� rikk� i milaile w�

��Panie! � krzykn�a nagle Carabella. � Panie, popatrz, tam!

Obr�ci� si� ku niej b�yskawicznie. Wskazywa�a w niebo.

Zaskoczony, Valentine podni�s� wzrok. Na skrzyd�ach rze�kiego wiatru, wprost z zachodu, niczym nie zapowiedziana lecia�a ku nim niesamowita armia wielkich przezroczystych jak ze szk�a stworze�. Ich cia�a mia�y �rednic� r�wn� mniej wi�cej wzrostowi m�czyzny i kszta�t fili�anki o wygi�tym brze�ku, u�atwiaj�cy im lot. D�ugie w�ochate nogi wyrasta�y z odw�oku symetrycznie; stworzenia trzyma�y je sztywno wyprostowane. Oczy, w dw�ch rz�dach obiegaj�ce g�ow�, przypomina�y czarne, l�ni�ce korale rozmiaru m�skiej pi�ci i b�yszcza�y o�lepiaj�co w s�o�cu. Setki, mo�e nawet tysi�ce tych paj�k�w przelatywa�y im nad g�ow�, niczym procesja, niczym straszna rzeka upior�w.

Carabella zadr�a�a.

��Co za koszmarne stwory � powiedzia�a. � Jak najbardziej przera�aj�ce monstra z przes�ania Kr�la Sn�w.

Zdumiony, pe�en obrzydzenia Valentine patrzy�, jak lec� w g��b l�du, to wznosz�c si�, to opadaj�c na wietrze. Gestem wezwa� Sleeta; obaj wbiegli do ogrodu i dostrzegli star� prze�o�on� stoj�c� po�rodku trawnika, machaj�c� wok� miotaczem energii. Powietrze a� g�ste by�o od lataj�cych stwor�w, z kt�rych cz�� opada�a na ziemi�. Prze�o�ona i grupa kilku nowicjuszek usi�owa�y zabi� je jeszcze w powietrzu, lecz kilkudziesi�ciu ju� uda�o si� wyl�dowa�. Na ziemi paj�ki pozostawa�y nieruchome, lecz soczysta ziele� natychmiast ��k�a i wi�d�a na obszarze mniej wi�cej dwukrotnie wi�kszym od rozmiaru ich cia�a.

Rze� sko�czy�a si� w kilka minut. Stwory polecia�y dalej, nikn�c im z oczu na wschodzie; tylko park i ogr�d �wi�tyni wygl�da� tak, jakby zaatakowali je szale�cy z miotaczami p�omieni.

Prze�o�ona Ambergarde, dostrzeg�szy Koronala, od�o�y�a miotacz energii i podesz�a do niego powoli.

��Co to za stwory? � spyta� Valentine.

��Wietrzne paj�ki, panie.

��Nigdy o nich nie s�ysza�em. Czy wyst�puj� w tych rejonach kontynentu?

��Bogini niech b�d� dzi�ki, panie, ale nie. Pochodz� z Zimroelu, z g�r, a� spoza Khyntoru. Co roku, w porze god�w wznosz� si� do lotu na wiej�cych wysoko wiatrach, podczas lotu parz� si� i zrzucaj� zap�odnione jajeczka, kt�re wiatry w ni�szych warstwach atmosfery nios� na wsch�d, p�ki nie wyl�duj� i nie wykluj� si� z nich ma�e. Doros�e okazy znoszone s� przez zachodni wiatr nad morze i czasami docieraj� a� na wybrze�a Alhanroelu.

Z grymasem wstr�tu na ustach Sleet podszed� do jednego z paj�k�w. Zwierz� le�a�o nieruchomo, tylko grube, kosmate nogi drga�y mu lekko, niemal niewidocznie.

��Nie podchod�! � krzykn�a Ambergarde. � One ca�e s� �miertelnie truj�ce!

Wezwa�a nowicjuszk�, kt�ra spopieli�a paj�ka miotaczem energii. T�umaczy�a dalej Valentine'owi:

��Przed lotem godowym te stworzenia w zasadzie nie s� niebezpieczne, jedz� li�cie, s�odkie owoce, ro�liny. Lecz kiedy zrzuc� jajeczka, zmieniaj� si�, staj� si� gro�ne. Widzisz, co zrobi�y z traw�. B�dziemy musieli usun�� je wraz z ziemi� lub nic nigdy ju� tu nie wyro�nie.

��Czy to si� zdarza ka�dego roku? � spyta� Valentine.

��Och, nie, dzi�ki Bogini! Wi�kszo�� ginie na morzu. Tylko raz na wiele lat docieraj� do wybrze�a. Lecz kiedy dotr�, jest to zawsze bardzo z�a wr�ba!

��Kiedy zdarzy�o si� to po raz ostatni? Ambergarde zawaha�a si�, ale w ko�cu odpowiedzia�a:

��W roku �mierci twego brata, Lorda Voriaxa, panie.

��A przedtem?

Wargi prze�o�onej zadrga�y.

��Nie pami�tam, panie. By� mo�e dziesi��, by� mo�e pi�tna�cie lat temu.

��Czy przypadkiem nie w roku �mierci Lorda Malibora?

��Panie� wybacz mi�

��Nie ma niczego do wybaczania � powiedzia� cicho Valentine. Odszed� od grupy ludzi, stan�� i wpatrzy� si� w wypalone miejsca na trawniku. W Labiryncie Koronala podczas uczty zwala z n�g mroczna wizja Na Zimroelu pojawiaj� si� zarazy niszcz�ce zbo�a, na Alhanroelu wietrzne paj�ki przynosz� z�� wr�b�. Kiedy we �nie wzywam matk�, dostrzegam obc� mi twarz. Nie ma najmniejszych w�tpliwo�ci, prawda? Nie, nie ma w�tpliwo�ci.

��Sleet!

��Panie?

��Znajd� Asenharta i ka� mu przygotowa� flot�. Wyp�ywamy, jak tylko da si� najszybciej.

��Na Zimroel, panie?

��Najpierw na Wysp�, bym m�g� naradzi� si� z Pani�. Potem na Zimroel, tak.

��Valentinie? � spyta� cicho jaki� s�aby g�os.

By� to g�os Carabelli. Patrzy�a przed siebie dziwnie nieruchomym wzrokiem, twarz mia�a blad�. Wydawa�a si� niemal dzieckiem, ma�ym przera�onym dzieckiem, kt�rego dusz� musn�� noc� Kr�l Sn�w.

��Co za z�o rozprzestrzenia si� po naszym �wiecie? � spyta�a ledwie s�yszalnym g�osem. � Co si� z nami stanie, m�j panie? Powiedz mi, co si� z nami stanie?

��Macie dotrze� do Erstud Wspania�ego � oznajmi� im instruktor. � I to przez otwarty teren, rozci�gaj�cy si� na po�udnie od Drogi Pinitora. Bro�: kr�tka pa�ka i sztylet. Przeszkody: siedem zwierz�t tropi�cych � vourhain, malorn, zeil, kassaia, minmilitor, weyhant, zytoon. Wszystkie s� niebezpieczne. Zaatakuj� i mog� zrani�, oczywi�cie je�li pozwolicie si� im zaskoczy�.

Hissune ukry� si� za grubym drzewem ghazan, tak s�katym i pokr�conym, ze r�wnie dobrze mog�o mie� i dziesi�� tysi�cy lat. Obserwowa� z napi�ciem rozci�gaj�c� si� przed nim d�ug�, w�sk� dolin�. Cisza, spok�j. Nie widzia� ani koleg�w, z kt�rymi odbywa� trening, ani �adnego ze zwierz�t.

Szed� trzeci dzie�, a do przebycia mia� jeszcze dwana�cie mil. Widok najbli�szego odcinka drogi nastraja� go raczej pesymistycznie: zbocze pokrywa�y lu�ne kawa�ki granitu, kt�ry z pewno�ci� zacznie si� pod nim obsuwa� przy pierwszym kroku i nie przestanie, p�ki lawina nie spadnie na odleg�e dno doliny. Cho� by�o to tylko jeszcze jedno �wiczenie z ca�ego cyklu, Hissune wiedzia�, �e zginie tu ca�kiem prawdziwie, je�li tylko zdarzy mu si� pope�ni� b��d.

Czy ma cofn�� si� po w�asnych �ladach, poszuka� jakiego� innego zej�cia? To rozwi�zanie wydawa�o si� jeszcze gorsze. Ryzykowa� ponowny marsz po wij�cej si� beznadziejnie skalnej p�ce, przyklejonej do pionowej �ciany, ryzykowa� upadek z trzystu jard�w, czym zagra�a ka�dy nieostro�ny krok, pe�zn�� pod tymi upiornymi skalnymi nawisami, pod kt�rymi czo�ga� si� z nosem przy ziemi, maj�c nad g�ow� zaledwie p� stopy wolnej przestrzeni� o, nie! Lepiej ju� powierzy� los osypisku, kt�re widzia� przed sob�, ni� wraca�. Poza tym na g�rze czeka� na niego ten stw�r, ten yourhain, jedna z zagra�aj�cych im wszystkim bestii. Raz uda�o mu si� unikn�� k��w jak sierpy i wygi�tych pazur�w� nie chcia� zetkn�� si� z nimi powt�rnie.

U�ywaj�c pa�ki jak laski, Hissune ostro�nie postawi� stop� na kamienistym zboczu.

S�o�ce �wieci�o jasno, razi�o w oczy; byli nisko i nie chroni�a ich warstwa chmur, otaczaj�ca G�r� pier�cieniem powy�ej po�owy jej wysoko�ci. Jaskrawe promienie odbija�y si� od ziaren miki znajduj�cych si� w ostrym, pokrywaj�cym zbocze granicie, o�lepia�y.

Hissune ostro�nie postawi� nog� na zboczu, przenosz�c na ni� ci�ar cia�a. Nic si� nie sta�o. Zrobi� krok. I kolejny. I jeszcze jeden. Kilka drobnych od�amk�w polecia�o w d�, odbijaj�c promienie s�o�ca jak lustra, obracaj�c si� i nikn�c w oddali. Na razie nie mia� jako� wra�enia, by ca�e zbocze mia�o osun�� si� pod jego ci�arem, wi�c szed� dalej. Kostki i kolana, obola�e od wczorajszego marszu po wysokiej, niebezpiecznej prze��czy, protestowa�y bole�nie przeciw konieczno�ci spaceru w d�. Rzemienie plecaka odcina�y mu ramiona od cia�a. Czu� dokuczliwe pragnienie i lekki b�l g�owy � na tym zboczu G�ry Zamkowej powietrze by�o mocno rozrzedzone. W chwilach takich jak ta �a�owa�, �e nie siedzi sobie bezpiecznie na Zamku, pochylony nad tekstami dotycz�cymi prawa konstytucyjnego lub staro�ytnej historii Majipooru, do kt�rych studiowania zmuszano go przez ostatnie p� roku.

U�miechn�� si�, wspominaj�c, jak zm�czony i znudzony marzy� wy��cznie o tym, by oderwa� si� wreszcie od ksi��ek i spr�bowa� znacznie bardziej interesuj�cego testu na przetrwanie. Teraz akurat godziny sp�dzone w bibliotece Zamku podejrzanie wydawa�y mu si� wr�cz przyjemne, natomiast sprawdzian w terenie okaza� si� trudny, wr�cz bole�nie trudny.

Podni�s� wzrok. S�o�ce �wieci�o mocno, jakby zajmowa�o po�ow� nieba. Przys�oni� oczy.

Min�� ju� niemal rok od chwili, gdy opu�ci� Labirynt i mimo to nadal nie przyzwyczai� si� jeszcze w pe�ni do widoku p�on�cego na niebie s�o�ca, do ciep�a jego promieni na sk�rze. Na og� cieszy�o go jego tajemne ciep�o � blado�� wyniesiona z Labiryntu ju� dawno ust�pi�a ciemnoz�otej opaleni�nie � lecz zdarza�o si�, �e s�o�ce budzi�o w nim strach, �e pragn�� unikn�� go, zagrzeba� si� g��boko pod powierzchni� ziemi; wystarczaj�co g��boko, by nigdy go ju� nie dotkn�o.

Idiota. G�upek. To nie s�o�ce jest twym wrogiem. Id� przed siebie.

Daleko na horyzoncie i nieco na zach�d dostrzeg� czarne wie�e Erstud Wspania�ego. Plama szarego cienia po drugiej stronie to Hoikmar, z kt�rego wyruszy�. Hissune wyliczy�, �e uda�o mu si� przej�� ca�e dwadzie�cia mil, dwadzie�cia mil w upale, walcz�c z pragnieniem, przez jeziora py�u i prastare morze popio��w, po spiralnych schodach i polach dzwoni�cej metalicznie pod butami lawy. Unikn�� kassai, potwora o dr��cych czu�kach i oczach jak wielkie bia�e talerze, kt�ry tropi� go p� dnia. Unikn�� vourhaina, pozostawiaj�c mu fa�szywy trop � zwierz� posz�o za porzucon� przez niego tunik�, sam Hissune za� przemkn�� si� �cie�k� zbyt w�sk�, by mog�o go po niej tropi�. Pozosta�o jeszcze pi��: malorn, zeil, weyhant, minmollitor, zytoon.

Dziwne nazwy. Dziwne bestie, nie wyst�puj�ce w stanie naturalnym, by� mo�e syntetyczne, jak wierzchowce stworzone przez zapomnian� czarodziejsk� nauk� z pradawnych czas�w. Po co tworzy� potwory? Po co wypuszcza� je na wolno�� na G�rze Zamkowej? Po to, by s�u�y�y sprawdzaniu zr�czno�ci, hartowaniu m�odych potomk�w arystokratycznych rod�w? Zastanowi� si�, co by si� sta�o, gdyby weyhant albo zytoon pojawi�y si� tu nagle, zaatakowa�y go, nie przygotowanego, spoza g�az�w. �Zaatakuj� i mog� zrani�, je�li pozwolicie si� zaskoczy�. Zrani�, tak � ale zabi�? Jaki jest w�a�ciwie cel tej pr�by? Ma wyostrzy� instynkt przetrwania m�odych rycerzy-kandydat�w, czy te� wyeliminowa� nie do�� sprawnych? W tej chwili, z czego doskonale zdawa� sobie spraw�, trzydziestu kilku jego konkurent�w znajdowa�o si� na trzydziestomilowym terenie, na kt�rym przeprowadzano pr�b�. Ilu z nich do�yje chwili wkroczenia do Erstud Wspania�ego?

Ale on, tak. Tego by� absolutnie pewien.

Powoli, sprawdzaj�c stabilno�� gruntu pa�k�, Hissune schodzi� w d� zbocza. Pierwsze nieszcz�cie przydarzy�o mu si� mniej wi�cej w po�owie stoku. Wielki, bardzo pewnie wygl�daj�cy g�az okaza� si� niezwykle chwiejny; ust�pi� zaledwie mu�ni�ty stop� ch�opca. Przez chwil� Hissune rozpaczliwie wymachiwa� r�kami, pr�buj�c utrzyma� r�wnowag�, a potem run�� na ziemi�. Pa�ka wylecia�a mu z r�ki, zboczeni potoczy�a si� niewielka lawina, prawa noga uwi�zia a� po udo mi�dzy dwiema ska�kami ostrymi jak no�e.

Uda�o mu si� chwyci� kamieni. G�azy, na kt�rych si� opiera�, ani drgn�y. Nog� przeszy� mu b�l, niczym p�omie�. Z�amana? Zerwane �ci�gna, naci�gni�te mi�nie? Powoli, ostro�nie, spr�bowa� j� wydoby�. Legginsy mia� rozci�te od �ydki po udo, z g��bokiego skaleczenia obficie p�yn�a krew, ale nic gorszego chyba si� nie sta�o; to i b�l j�der od uderzenia spowoduje, �e jutro pewnie trudno mu b�dzie chodzi�.

Hissune odnalaz� pa�k� i ostro�nie ruszy� przed siebie. Pod�o�e zmieni�o si�, wielkie potrzaskane g�azy zast�pi� drobny �wir � jeszcze bardziej zdradliwy. Musia� schodzi� powoli, niemal tanecznym krokiem, stawiaj�c stopy szeroko i rozsuwaj�c nimi kamienie. Obola�e nogi protestowa�y przeciw takiemu wysi�kowi, lecz mia� przynajmniej pewno��, �e si� nie przewr�ci. Widzia� ju� dno doliny.

Po�lizgn�� si� dwukrotnie. Za pierwszym razem odzyska� r�wnowag� zaledwie po kilku stopach, za drugim przejecha� po zboczu kilka jard�w; od upadku na samo dno uratowa� si�, wbijaj�c pi�ty w �wir na kilka cali i rozpaczliwie �api�c si� go r�kami.

Kiedy pozbiera� si� i wsta�, stwierdzi�, ze zgubi� sztylet. Szuka� go przez jaki� czas w�r�d kamieni � bez powodzenia. W ko�cu tylko wzruszy� ramionami i poszed� przed siebie.

Powiedzia� sobie, �e sztylet i tak na nic by mu si� nie przyda� przeciw weyhantowi albo minmollitorowi. B�dzie mu go tylko brakowa� przy wykopywaniu jadalnych bulw i obieraniu owoc�w.

Dno doliny by�o szerokie, kamieniste, suche i odpychaj�ce. Tu i tam ros�y drzewa ghazan � niemal bezlistne, jak zwyk�e powykr�cane groteskowo, niczym z b�lu. Nieco na wsch�d dostrzeg� jednak inne drzewa: smuk�e, wysokie, g�sto poro�ni�te li��mi, skupione blisko siebie. Mog�y oznacza�, �e w ich pobli�u jest woda, ruszy� wi�c w tamtym kierunku.

Okaza�o si�, �e lasek ro�nie dalej, ni� przypuszcza�. Szed� przez godzin� i na poz�r wcale si� do niego nie zbli�y�. Zraniona noga sztywnia�a mu z kroku na krok. W manierce zosta�o tylko kilka kropel wody. A kiedy wspi�� si� na grzbiet niewysokiego wzg�rza, dostrzeg�, �e na przeciwleg�ym zboczu czeka na niego malorn.

By�o to stworzenie nieprawdopodobnej wr�cz brzydoty: mi�kkie, okr�g�e cia�o, wspieraj�ce si� na wyrastaj�cych z niego symetrycznie dziesi�ciu d�ugich, pot�nych nogach, wyginaj�cych si� w kszta�t litery V i utrzymuj�cych odw�ok oko�o jarda nad ziemi�. Osiem z dziesi�ciu n�g ko�czy�o si� wielkimi, p�askimi �apami, a dwie przednie wyposa�one by�y w szczypce i szpony. L�ni�ce czerwonawym blaskiem oczy bieg�y wok� ca�ego cia�a. D�ugi, zadarty ogon nabity by� ��d�ami.

��M�g�bym ci� zabi� lustrem � powiedzia� malornowi Hissune. � Gdyby� si� w nim zobaczy�, zdech�by� ze strachu.

Malorn sykn�� cicho i powoli podszed� do niego; szcz�ki porusza�y si� szybko, szczypce drga�y. Hissune mocniej chwyci� pa�k�. Czeka�. Nie ma si� czego ba�, powiedzia� sobie, byle tylko zachowa� spok�j. Celem testu nie by�a �mier� testowanych, lecz nauczenie ich walki z najgro�niejszymi nawet przeciwnikami; by� mo�e tak�e obserwowano ich zachowanie w trudnych sytuacjach.

Pozwoli� malornowi zbli�y� si� na dziesi�� jard�w. Podni�s� kamie� i rzuci� nim, celuj�c w pysk zwierz�cia. Malorn z �atwo�ci� unikn�� ataku i jeszcze podszed�. Hissune niezdarnie skr�ci� w lewo, w stron� kotliny mi�dzy dwoma wzg�rzami � cofa� si� pod g�r�, trzymaj�c pa�k� obur�cz. Malorn nie wydawa� si� szczeg�lnie zr�czny i szybki, lecz gdyby mia� zaatakowa�, lepiej, by atakowa� pod g�r�.

��Hissune, to ty? � Jaki� g�os rozleg� si� za jego plecami:

��Kto to? � odkrzykn�� Hissune, nie ogl�daj�c si�.

��Alsimir � odpowiedzia� rycerz-kandydat z Peritole, rok, mo�e dwa lata starszy od niego.

��Nic ci nie jest?

��Zrani� mnie. ��d�em.

��Bardzo �le?

��Rami� mi spuch�o. Trucizna.

��Jeszcze chwilk�. Tylko�

��Uwa�aj. On skacze!

Rzeczywi�cie, malorn napina� �apy, przygotowywa� si� do skoku. Hissune czeka�, stoj�c pewnie na szeroko rozstawionych nogach, ko�ysz�c si� lekko na boki. Przez niesko�czenie d�ug� chwil� nie dzia�o si� nic. By� absolutnie spokojny. Nie pozwoli� sobie na strach, na niepewno��, na zastanawianie si� nad tym, co b�dzie za chwil�.

Trwali tak nieruchomo i nagle malorn by� ju� w powietrzu; skoczy�, pracuj�c pot�nie o�mioma nogami. W tym samym momencie Hissune ruszy� w jego kierunku, w d� zbocza; chcia�, by bestia przeskoczy�a nad nim. Malorn przelecia� mu tu� nad g�ow�; ch�opak pad� na ziemi�, unikaj�c �miertelnego uderzenia ogonem. Le��c, pchn�� trzyman� w obu d�oniach pa�k� w g�r�, z ca�ej si�y wbijaj�c j� w mi�kki brzuch. Rozleg� si� syk, jakby ucieka�o powietrze, pot�ne nogi zacz�y nagle wierzga� we wszystkich kierunkach. Pazury omal nie przeora�y mu sk�ry.

Malorn wyl�dowa� na grzbiecie par� st�p dalej. Hissune podszed� do niego i ta�cz�c mi�dzy wij�cymi si� konwulsyjnie �apami, jeszcze dwukrotnie uderzy� go pa�k� w brzuch, po czym odst�pi�. Zwierz nadal s�abo si� porusza�, Hissune znalaz� wi�c najwi�kszy g�az, jaki m�g� podnie��, i cisn�� nim w stwora. �apy znieruchomia�y. Hissune obr�ci� si�, dr��cy ju� i spocony; musia� podeprze� si� pa�k�. Poczu� md�o�ci, �o��dek strasznie mu zaci��y�, lecz objawy te min�y po chwili.

Alsimir le�a� pi�tna�cie jard�w dalej. Praw� d�o� zaciska� na lewym ramieniu, spuchni�tym niemal dwukrotnie. Twarz mia� zaczerwienion�, wzrok niezbyt przytomny. Hissune ukl�k� obok niego.

��Daj mi sztylet � powiedzia�. � Sw�j zgubi�em.

��Jest tam � wskaza� Alsimir.

Hissune szybko rozci�� mu r�kaw, obna�aj�c widoczn� tu� ponad �okciem ran� w kszta�cie gwiazdy. Czubkiem sztyletu przeci�� j� na krzy�, �cisn��, a� pociek�a krew, wyssa� jej troch�, wyplu� i zn�w nacisn��. Alsimir zadr�a�, j�kn��, krzykn�� z b�lu raz, a potem chyba jeszcze raz. Po kilku chwilach Hissune oczy�ci� ran� i zacz�� grzeba� w plecaku w poszukiwaniu banda�a.

��Powinno wystarczy� � powiedzia�. � Przy odrobinie szcz�cia jutro o tej porze b�dziesz ju� w Erstud, pod fachow� opiek�.

Alsimir z przera�eniem przypatrywa� si� martwemu malornowi.

��Pr�bowa�em go obej��, jak ty. Nagle skoczy� i zdo�a� mnie u��dli�. My�la�em, �e czeka, a� umr�, �eby mnie po�re�. Pojawi�e� si� tak nagle�

Hissune zadr�a�.

��Co za obrzydliwy stw�r. Na rysunkach w podr�czniku nie wygl�da� nawet w po�owie tak okropnie.

��Zabi�e� go?

��Chyba tak. Ciekawe, czy wolno nam zabija� te zwierz�ta. Mo�e instruktorzy potrzebuj� ich dla kolejnych testowanych grup?

��To ich problem � podsumowa� Alsimir. � Skoro wysy�aj� nas na spotkanie z nimi, nie powinni si� dziwi�, je�li kt�re� zginie, przynajmniej od czasu do czasu. Na Pani�, ale� to boli!

��Chod�. P�jdziemy razem a� do ko�ca.

��Wiesz, �e nie powinni�my sobie pomaga�.

��Nie powinni�my, i co z tego? My�la�e�, �e tak ci� tu zostawi�? Daj spok�j. Je�li chc�, mog� nas obla�. Zabi�em malorna, pomog�em rannemu� doskonale, zawali�em egzamin. Ale do�yj� jutra. I ty te�.

Pom�g� Alsimirowi wsta�. Wsp�lnie, powoli, ruszyli w stron� odleg�ych drzew. Zn�w zacz�� dr�e�, op�niona reakcja na walk�. To upiorne stworzenie szybuj�ce mu nad g�ow�, pier�cie� czerwonych, wpatrzonych w niego oczu, grzechot szcz�k, mi�kki, nie opancerzony brzuch� niepr�dko zdo�a o tym wszystkim zapomnie�.

Po chwili powolnego marszu zn�w nieco si� uspokoi�. Pr�bowa� wyobrazi� sobie Lorda Valentine'a staj�cego oko w oko z malornami, zeilami i zytoonami w tej samej, zagubionej na kra�cu �wiata dolinie; albo Elidatha, albo Diwisa, albo Miriganta. Z pewno�ci� jako m�odzi rycerze-kandydaci musieli przej�� przez ten sam test; by� mo�e to ten sam malorn sycza� i grzechota� szcz�kami na widok Lorda Valentine'a kiedy�, dwadzie�cia lat temu. Wyda�o mu si� to z lekka niedorzeczne � jak sztuka unikania takich bestii ma si� do sztuki rz�dzenia? Niew�tpliwie pr�dzej czy p�niej dostrzeg� ten zwi�zek, pomy�la�. Na razie mam si� czym martwi�. Alsimir, zeil, weyhant, minmollitor, zytoon. Przy odrobinie szcz�cia spotka tylko jedno, najwy�ej dwa spo�r�d nich � ma�o prawdopodobne by�o, by spotka� wszystkie siedem. Lecz od Erstud Wspania�ego dzieli�o go jeszcze kilkana�cie mil, a droga do� prowadzi�a przez suche, ja�owe ziemie. Wi�c takie jest weso�e �ycie na G�rze Zamkowej? Osiem godzin studi�w nad wszystkimi dekretami ka�dego z Pontifex�w i Koronal�w od Dvorna do Tyeverasa, przerywanych wy��cznie krajoznawczymi w�dr�wkami w towarzystwie malorn�w i zytoon�w. A uczty? A polowania? A spokojne wycieczki do park�w i ogrod�w zoologicznych? Hissune powoli przekonywa� si�, �e gmin w spos�b nieco zbyt romantyczny ocenia �ycie na G�rze.

Spojrza� na Alsimira.

��Jak tam? � spyta�.

��Ci�gle jestem strasznie s�aby. Ale opuchlizna jakby troch� zmala�a.

��Przemyjemy ran�, gdy tylko dotrzemy do tych drzew. Tam musi by� woda.

��Gdyby� si� nie pojawi�, umar�bym, wiesz? Hissune tylko wzruszy� ramionami.

��Gdyby nie ja, zjawi�by si� kto� inny. Ka�dy wybra�by to zej�cie w dolin�.

Po d�u�szej chwili Alsimir zn�w przem�wi�.

��Nie pojmuj�, dlaczego zmuszaj� ci� do tego wszystkiego.

��O co ci chodzi?

���e ka�� ci trenowa� mimo ryzyka.

��Czemu nie. Wszyscy kandydaci musz� przej�� ten test.

��Lord Valentine ma wobec ciebie specjalne plany. S�ysza�em, jak w zesz�ym tygodniu Diwis rozmawia� na ten temat ze Stasilanem.

��Czeka mnie wielka przysz�o��, zgoda. G��wny stajenny. Albo kr�lewski psiarczyk.

��M�wi� powa�nie. Diwis jest o ciebie zazdrosny, wiesz? I boi si�, bo jeste� faworytem Koronala. Sam Diwis chce by� Koronalem, to �adna tajemnica. I s�dzi, �e wchodzisz mu w drog�.

��A ja s�dz�, �e masz gor�czk� i majaczysz.

��Wierz mi. Uwa�a ci� za zagro�enie, Hissunie.

��A nie powinien. Mam takie same szans� na zostanie Koronalem jak� jak on sam. Elidath jest wyznaczonym nast�pc� Valentine'a. A przypadkiem wiem, �e Lord Valentine ma zamiar by� Koronalem tak d�ugo, jak tylko si� da.

��M�wi� ci�

��Nic mi nie m�w. Przebieraj nogami, na to musisz mie� si��. Od Erstud dzieli nas jeszcze kilkana�cie mil. A tak�e ze cztery bestie do pokonania.

Oto sen Piurivara Faraatay.

��Popro�cie do mnie Y-Uulisaana � poleci� Koronal.

Na biurku w kabinie, zajmowanej przez Lorda Valentine'a na pok�adzie jego statku flagowego �Lady Thiin� le�� porozk�adane plany i mapy tych cz�ci Zimroelu, na kt�rych pojawi�y si� choroby zb�; wszystkie pokre�lone i poznaczone notatkami. By� trzeci dzie� podr�y. Flota pi�ciu statk�w opu�ci�a Alaisor, kieruj�c si� do portu Numinor na p�nocno-wschodnim wybrze�u Wyspy Snu. Mieli p�yn�� wiele tygodni, nawet przy sprzyjaj�cych wiatrach, a akurat teraz wia� wiatr przeciwny.

Czekaj�c na przybycie swego eksperta rolnego, Valentine jeszcze raz przejrza� przygotowane przez Y-Uulisaana dokumenty; a przy okazji zerkn�� i w te, kt�re kaza� wydoby� z archiw�w. Czyta� je mniej wi�cej po raz pi�tnasty od wyruszenia z Alaisor; zawarta w nich opowie�� nie sta�a si� przez to weselsza.

Zarazy i choroby ro�lin, o czym doskonale wiedzia�, s� stare jak samo rolnictwo. Nie istnia� �aden pow�d, dla kt�rego Majipoor, �wiat i tak wyj�tkowo szcz�liwy, mia�by by� wolny od tego rodzaju nieszcz��, i istotnie, archiwa ukazywa�y obfito�� precedens�w: choroby, inwazje szkodnik�w i susza zagra�a�y uprawom za czas�w kilkunastu w�adc�w, a sytuacja trudna by�a do opanowania co najmniej pi�ciokrotnie: pod rz�dami Setiphona i Lorda Stanidora, Threyma i Lorda Vildivara, Struina i Lorda Guadelooma, Kanaby i Lorda Sirrutha oraz Siginora i Lorda Melikanda, w otch�ani niemal zapomnianej przesz�o�ci.

Lecz to, co w�a�nie si� dzieje, wydaje si� znacznie powa�niejsze, pomy�la� Valentine, i nie tylko dlatego, i� dzieje si� teraz, a nie w zamierzch�ej, pogr��onej w kurzu archiw�w przesz�o�ci. Populacja Majipooru zwi�kszy�a si� niepomiernie w por�wnaniu z tym, jaka by�a w czasie poprzednich kl�sk, na planecie �y�o obecnie dwadzie�cia miliard�w istot rozumnych, podczas gdy w czasach Lorda Strina by�o ich najwy�ej sze��; a w czasach Lorda Signora na Majipoorze mieszka�a zaledwie garstka ludzi. Przy tej liczbie mieszka�c�w kl�ska g�odu zagra�a przy najdrobniejszym nawet zak��ceniu produkcji rolnej. Sama struktura spo�ecze�stwa z �atwo�ci� mo�e rozpa�� si� w proch. Valentine doskonale zdawa� sobie spraw� z tego, �e licz�ca tysi�ce lat stabilno�� Majipooru � tak dziwna w por�wnaniu z do�wiadczeniami innych cywilizacji � wynika wy��cznie z niezwyk�ej �atwo�ci �ycia na tej wielkiej planecie. Skoro nikt nigdy nie by� w prawdziwej potrzebie, ludzie godzili si� z istniej�cym porz�dkiem rzeczy, godzili si� nawet z jego niedoskona�o�ciami; lecz je�li raz poczuj� pustk� w �o��dku, porz�dek rzeczy mo�e ulec zmianie w ci�gu godziny. A mroczne sny, wizje chaosu, dziwaczne przepowiednie � paj�ki wietrzne lec�ce nad Alhanroelem i tak dalej � obudzi�y w Valentinie poczucie zagro�enia, pewno�� istnienia szczeg�lnego niebezpiecze�stwa.

��Panie, przyszed� Y-Uulisaan � oznajmi� Sleet. Ekspert wszed�, zachowuj�c si� niepewnie, najwyra�niej speszony. Niezr�cznie pr�bowa� uczyni� znak gwiazdy, kt�rego wymaga�a od niego etykieta. Valentine tylko niecierpliwie potrz�sn�� g�ow� i skinieniem r�ki nakaza� mu usi���. Wskaza� na oznaczon� na czerwono stref� wzd�u� Rozpadliny Dulorn.

��Jak wa�ne s� zbiory lusavenderu? � spyta�.

��Maj� podstawowe znaczenie, panie � odpowiedzia� Y-Uulisaan. � S� g��wnym �r�d�em w�glowodan�w na ca�ym p�nocnym i zachodnim Zimroelu.

��A je�li zacznie go brakowa�.

��Mo�na by�oby spr�bowa� zast�pi� go stajj�.

��Ale stajji tak�e mo�e zabrakn��!

��S�usznie, panie. Milaila, maj�ca podobne w�asno�ci od�ywcze, zaatakowana zosta�a przez wo�ka korzeniowego, o czym ju� zosta�e� powiadomiony. Mo�emy wi�c twierdzi�, �e za sze�� do dziewi�ciu miesi�cy ludno�� tego rejonu odczuje powa�ne braki �ywno�ci� � Czubkiem palca zakre�li� kr�g obejmuj�cy terytorium si�gaj�ce na wsch�d do Ni-moya, na zach�d do le��cego na wybrze�u Pidruid i na po�udnie a� do Velathys.

Ilu mieszka tam ludzi, pomy�la� Valentine? By� mo�e dwa i p� miliarda? Pr�bowa� wyobrazi� sobie dwa i p� miliarda g�odnych ludzi, od urodzenia przyzwyczajonych do nadmiaru �ywno�ci, t�ocz�cych si� w Tilomon, Narabal, Pidruid�

��Spichrze pa�stwowe wyr�wnaj� braki, przynajmniej na kr�tk� met�. W tym czasie musimy opanowa� kl�sk�. O ile wiem, �nie� lusavenderowa by�a wielkim problemem jakie� sto lat temu� i zosta�a pokonana.

��Przy u�yciu �rodk�w ostatecznych, panie. Kwarantann� obj�to ca�e prowincje. Palono farmy, a potem zdejmowano wierzchni� warstw� ziemi. Kosztowa�o to wiele milion�w rojali.

��Pieni�dze nie maj� znaczenia tam, gdzie g�oduj� ludzie. Zrobimy to od nowa. Je�li natychmiast rozpoczniemy odka�anie plantacji lusavenderu, ile czasu zajmie nam doprowadzenie spraw do ko�ca?

Y-Uulisaan zastanawia� si�, my�l�c, pocieraj�c palcami dziwnie szerokie, ostre ko�ci policzkowe. W ko�cu powiedzia�:

��Minimum pi�� lat. Najprawdopodobniej dziesi��.

��Niemo�liwe!

���nie� rozprzestrzenia si� bardzo szybko, panie. Podczas gdy my tu sobie rozmawiamy, zara�one zosta�y prawdopodobnie kolejne tysi�ce akr�w. Problemem b�dzie jej powstrzymanie, nim zaczniemy z ni� walczy�.

��A choroba drzew niyku? Rozprzestrzenia si� r�wnie szybko?

��Szybciej, panie. I najwyra�niej ��czy si� jako� z chorob� stajji, kt�r� zazwyczaj uprawia si� r�wnolegle z niyk�.

Valentine spojrza� na �cian� kabiny, lecz widzia� tylko szar� nico��. Po d�u�szej chwili powiedzia�:

��Poradzimy sobie, niezale�nie od ceny. Y-Uulisaanie, prosz�, by� przygotowa� plan walki z ka�d� z tych plag, wraz z oszacowaniem koszt�w. Poradzisz sobie?

��Tak, panie.

��Musimy skoordynowa� nasze wysi�ki z prac� Pontyfikatu � oznajmi� Koronal Sleetowi. � Powiedz Ermanarowi, ze ma natychmiast nawi�za� ��czno�� z ministrem rolnictwa Labiryntu. Dowiedzcie si�, czy wiedz� tam w og�le o tym, co dzieje si� na Zimroelu, jakie �rodki zaradcze proponuj� i tak dalej.

��Panie, w�a�nie rozmawia�em z Ermanarem � wtr�ci� Tunigorn. � Ju� skontaktowa� si� z Pontyfikatem.

��I?

��Tamtejsze ministerstwo rolnictwa nie wie o niczym. Prawd� m�wi�c, w Labiryncie nie maj� ministra rolnictwa.

��Nie maj�? Jak to?

��Jak rozumiem, w zwi�zku z post�puj�c�� eee� s�abo�ci�� Pontifexa Tyeverasa, w ostatnich latach nie obsadzano wielu wa�nych urz�d�w, panie � wyja�ni� spokojnie Tunigorn.

��Dzia�alno�� Pontyfikatu uleg�a z tego powodu pewnemu� spowolnieniu. Wi�cej, panie, mo�esz dowiedzie� si� na ten temat od samego Ermanara, on bowiem jest naszym g��wnym ��cznikiem z Labiryntem. Czy mam po niego pos�a�?

��Nie w tej chwili � powiedzia� Valentine s�abym g�osem. Wr�ci� do studiowania map Y-Uulisaana. Przesuwaj�c palcem tam i z powrotem wzd�u� Rozpadliny Dulorn powiedzia�: � Dwa najwi�ksze nieszcz�cia wydarzy�y si� w�a�nie tutaj. Wed�ug tych map znaczne ilo�ci lusavenderu uprawia si� tak�e gdzie indziej, na r�wninie mi�dzy Thagobar i p�nocnymi granicami Piurifayne oraz tu, na po�udniu od Ni-moya a� po granice Gihorny. Czy mam racj�?

��Masz racj�, panie � potwierdzi� Y-Uulisaan.

��A wi�c przede wszystkim nie wolno nam dopu�ci� do rozprzestrzenienia si� �nieci na te regiony. � Valentine podni�s� wzrok na Sleeta, Tunigorna i Deliambera � Natychmiast zawiadomcie w�adc�w zagro�onych prowincji o tym, �e jakiekolwiek kontakty mi�dzy terenami, na kt�rych wyst�pi�a �nie�, a tymi, na kt�rych jej do tej pory nie zarejestrowano, zostaj� natychmiast wstrzymane. Granice nale�y zamkn�� jak najszczelniej. Je�li si� to komu� nie spodoba, niech wysy�a delegacje na G�r�, niech skar�y si� Elidathowi. Och, zawiadomcie i jego o tym, co si� dzieje. Skargi dotycz�ce strat za nie zrealizowane kontrakty handlowe przez jaki� czas trzeba b�dzie za�atwia� kana�ami Pontyfikatu. Powinni�my uprzedzi� Hornkasta, niech przygotuje si� na lawin� skarg i petycji. A teraz: na terenach upraw stajji�

Niemal przez godzin� Valentine wydawa� rozkazy, a� wreszcie za�atwiono chyba wszystkie natychmiastowe, wynikaj�ce z kryzysu niebezpiecze�stwa. Cz�sto pyta� Y-Uulisaana o rad� i ekspert zawsze udziela� mu u�ytecznych informacji. Jest w tym cz�owieku co� dziwnie odpychaj�cego, my�la� Valentine, co� nieprzyjemnego, ch�odnego, jest zbyt skryty, ale z pewno�ci� zna rolnictwo Zimroelu na wylot i w og�le mamy szcz�cie, �e pojawi� si� w Alaisor w sam czas, by wyruszy� z Koronalem na Zimroel.

Mimo wszystko Valentine nie m�g� obroni� si� przed dziwnym wra�eniem, �e w�a�nie odbyte spotkanie nie mia�o �adnego praktycznego znaczenia. Wyda� mn�stwo polece�, rozes�a� pos�a�c�w we wszystkie strony �wiata, wyda� stanowcze, skuteczne rozkazy maj�ce zapobiec rozprzestrzenianiu si� zaraz, a jednak, a jednak� w ko�cu jest tylko �miertelnym cz�owiekiem siedz�cym w ma�ej kabinie statku miotanego falami wielkiego oceanu, kt�ry w por�wnaniu z ogromem planety jest i tak nie wi�cej ni� ka�u��. W tej w�a�nie chwili niewidzialne organizmy siej� zaraz� i �mier� na tysi�cach akr�w �yznych, rolniczych ziem i co poradz� jego odwa�ne rozkazy na niepowstrzymany marsz tych si� zniszczenia? Po raz kolejny pogr��y� si� w nastroju beznadziejnej depresji, tak obcym jego naturze. By� mo�e i ja zosta�em jako� zara�ony, pomy�la�. By� mo�e zapad�em na zaraz�, kt�ra pozbawi�a mnie nadziei, pogody, optymizmu i skaza�a na dokonanie �ycia w goryczy i �alu.

Zamkn�� oczy. Pod powiekami raz jeszcze pojawi� mu si� obraz ze snu, kt�ry mia� w Labiryncie; snu, kt�ry b�dzie prze�ladowa� go na wieki: szerokie szczeliny rozcinaj�ce solidne fundamenty �wiata, wielkie p�yty l�du wznosz�ce si� i zderzaj�ce, a w �rodku tego wszystkiego on, kt�ry rozpaczliwie pr�buje nie dopu�ci� do rozpadu �wiata. I przegrywa, przegrywa, przegrywa.

Czy�by ci��y�o na mnie jakie� przekle�stwo? � spyta� sam siebie. Dlaczego w�a�nie ja spo�r�d tysi�cy dotychczasowych Koronal�w panuj� podczas zag�ady mego �wiata?

Spojrza� w g��b swej duszy i nie znalaz� w niej �adnego mrocznego grzechu, kt�ry m�g�by �ci�gn�� gniew Bogini na niego i na Majipoor. Nie po��da� tronu, nie spiskowa�, by obali� brata, nie nadu�y� swej pot�gi, kt�rej w og�le nie spodziewa� si� nigdy posi���, nie�

Nie�

Nie�

Gniewnie potrz�sn�� g�ow�. Co za idiotyzm, co za marnowanie duchowych zasob�w! Na farmach pojawi�y si� pewne k�opoty, mia� kilka koszmar�w; co za g�upota wyci�ga� z tego wnioski o jakiej� kosmicznej zag�adzie. W ko�cu wszystko si� jako� u�o�y. Zarazy zb� zostan� pokonane. Jego rz�dy historia okre�li jako niezwykle trudne � oczywi�cie! � lecz tak�e jako pe�ne harmonii, r�wnowagi, szcz�cia. Jeste� dobrym w�adc�, powiedzia� sobie. Jeste� dobrym cz�owiekiem. Nie masz powodu, by w siebie w�tpi�.

Koronal wsta�, opu�ci� kabin�, wyszed� na pok�ad. Nadszed� wczesny wiecz�r, wielkie br�zowe s�o�ce wisia�o nad horyzontem nisko, na zachodzie, a na p�nocy wstawa� w�a�nie jeden z ksi�yc�w. Niebo by�o niezwykle barwne: kasztanowe, turkusowe, fioletowe, bursztynowe, z�ote. Nad horyzontem wisia�a opaska chmur. Przez pewien czas sta� samotnie przy relingu, g��boko oddychaj�c przesyconym sol� powietrzem. Wszystko sko�czy si� dobrze, powt�rzy� w duchu, lecz poczu�, jak powoli zn�w zaczyna nim rz�dzi� niepok�j i przygn�bienie. Wydawa�o mu si�, �e nie potrafi na d�u�ej uciec od tego nastroju. Jeszcze nigdy w �yciu nie zdarzy�o mu si� tak cz�sto pogr��a� w ponurej rozpaczy. Nie poznawa� tego Valentine'a, kt�rym sta� si� ostatnio, przygn�bionego, stale pogr��onego w smutku. Sam sobie sta� si� obcy.

��Valentine?

Podesz�a do niego Carabella. Zmusi� si�, by odrzuci� od siebie �ale, u�miechn�� si� i poda� jej d�o�.

��Jaki pi�kny zach�d s�o�ca � powiedzia�a.

��Wspania�y. Jeden z najpi�kniejszych w historii, cho� m�wi�, �e �adniejszy zdarzy� si� za rz�d�w Lorda Confalume'a, czternastego dnia�

��Ten jest najlepszy, gdy� to my go obserwujemy i jeste�my razem. � Uj�a ofiarowan� jej d�o�, stan�a obok niego w milczeniu. W tej chwili nie potrafi� zrozumie�, jak zaledwie przed sekund� m�g� by� tak straszliwie ponury. Przecie� wszystko b�dzie dobrze. Wszystko b�dzie dobrze.

Nagle Carabella spyta�a:

��Czy to nie smok morski, o tam?

��Smoki morskie nigdy nie pojawia�y si� na tych wodach, skarbie.

��A wi�c mam halucynacje. I w dodatku bardzo przekonuj�ce. Nie widzisz go?

��Gdzie powinienem spojrze�?

��Tam. Popatrz tam, gdzie kolory odbijaj� si� w wodzie, a� ca�a jest fioletowa i z�ota. A teraz troch� w lewo. Tam. No tam!

Valentine zmru�y� oczy, uwa�nie wpatruj�c si� w ocean. Najpierw nie widzia� nic, potem pomy�la�, �e chyba widzi unoszony przez fale wielki kawa� drewna; a� wreszcie promie� s�o�ca, przebiwszy si� przez chmury, roz�wietli� powierzchni� i wtedy dostrzeg� z ca�� pewno�ci�: smok morski, tak, niew�tpliwie smok, samotny, p�yn�cy na p�noc.

Nagle poczu� ch��d; przycisn�� ramiona do piersi. Wiedzia�, �e smoki morskie �yj� wy��cznie w stadach, �e okr��aj� �wiat znanymi trasami, �e pojawiaj� si� wy��cznie na po�udniu, �e w�druj� z zachodu na wsch�d wzd�u� po�udniowego wybrze�a Zimroelu, od Gihorny do Piliploku, potem na wsch�d, poni�ej Wyspy Snu, ko�o upalnych, po�udniowych brzeg�w Alhanroelu a� do bezpiecznych, wolnych od statk�w g��bi Wielkiego Morza. A jednak widzia� smoka, samotnego i kieruj�cego si� na p�noc. Obserwowa� go, gdy stworzenie nagle rozwin�o wielkie skrzyd�a i pocz�o uderza� nimi fale powoli, z determinacj�, raz, drugi i trzeci, i jeszcze raz, jakby pragn�o dokona� niemo�liwego, wznie�� si� w powietrze i niczym gigantyczny ptak ulecie� gdzie� w stron� pogr��onego w wiecznej mgle bieguna.

��Jakie to dziwne � szepn�a Carabella. � Widzia�e� kiedy�, �eby smok tak si� zachowywa�?

��Nie. Nigdy. � Koronal zadr�a�. � To omen, kolejny znak, Carabello. Co maj� mi przekaza� te znaki?

��Chod�. Napijemy si� po kubku grzanego wina.

��Nie. Jeszcze nie.

Sta� jak przyro�ni�ty do pok�adu, z wyt�eniem wpatruj�c si� w sylwetk� widoczn� na tle ciemnego morza w gasn�cym �wietle zmierzchu. Wielkie skrzyd�a uderza�y w powierzchni� wody raz za razem, a� wreszcie smok zwin�� je, wyprostowa� d�ug� szyj�, odrzuci� wielki, tr�jk�tny �eb i wyda� z siebie niski, �a�osny krzyk, rozdzieraj�cy mrok niczym odg�os rogu mg�owego. Potem zanurzy� si� pod powierzchni�. Znik� Koronalowi z oczu i nie pojawi� si� wi�cej.

Gdy tylko spad� deszcz � a o tej porze roku w Dolinie Prestimiona pada�o praktycznie bez przerwy � w powietrzu unosi� si� smr�d spalonych ro�lin i rozchodzi� z wiatrem. Kiedy Aximaan Threysz wchodzi�a do gmachu ratusza, troskliwie prowadzona pod r�k� przez sw� c�rk�, Heynok, czu�a ich zapach nawet tu, o ca�e mile od najbli�szej spalonej plantacji.

Przed smrodem nie by�o ucieczki. Zala� ziemi� jak fala powodzi. Kwa�ny, przenikliwy, przedziera� si� przez ka�de drzwi, ka�de okno. Dostawa� si� do piwnic na wino, nas�czaj�c beczki. �mierdzia�o nim podane na kolacj� mi�so. Lgn�� do ubrania, nie spos�b go by�o unikn��, przez pory sk�ry przes�cza� si� do cia�a i zatruwa� je. Zatruwa� nawet dusz�, w to przynajmniej zacz�a w�a�nie wierzy� Aximaan Threysz. Gdy wreszcie przyjdzie jej czas, czas powrotu do �r�d�a � je�li w og�le zostanie kiedy� uwolniona od ci�aru �ycia � pewna by�a, �e stra�nicy mostu zatrzymaj� j� i ch�odno zawr�c�, m�wi�c z pogard�: �Nie chcemy tu zapachu tak z�ego jak tw�j, stara kobieto. Odziej si� z powrotem w swe cia�o i odejd�!�

��Czy zechcesz usi��� tutaj, matko? � spyta�a Heynok.

��Mog� usi��� gdziekolwiek. Nie robi mi to r�nicy.

��To dobre miejsca. Wszystko st�d us�yszysz.

Nast�pi�a chwila zamieszania, ludzie wstawali i przesuwali si�, robi�c jej miejsce. Wszyscy traktowali j� teraz jak niedo��n� staruszk�. No tak, jest przecie� stara, nieprawdopodobnie stara, zabytek z czas�w Ossiera; jest tak stara, �e pami�ta czasy, kiedy Tyeveras by� m�ody, ale w tej jej staro�ci nie ma przecie� nic nowego i zaskakuj�cego, wi�c dlaczego wszyscy zrobili si� naraz tacy troskliwi? Nie chce by� traktowana wyj�tkowo! Nadal chodzi, widzi zupe�nie nie�le, w porze �niw mo�e wyj�� na pole i zbiera� str�ki� zbiera� wyj�� na pole� wyj�� na pole� zbiera�

Aximaan Threysz, nieco tylko niepewnie i chwiejnie, zaj�a miejsce. S�ysza�a wypowiadane cicho pozdrowienia, odpowiada�a na nie do�� zdawkowo, bo sprawia�o jej ju� k�opot dopasowanie imion do znajomych twarzy. Ostatnio, kiedy ludzie z Doliny z ni� rozmawiali, w ich g�osach pobrzmiewa�o nieuniknione wsp�czucie, jakby w�a�nie umar� kto� z jej rodziny. By�a w tym odrobina prawdy. Lecz nie nadesz�a ta �mier�, na kt�r� czeka�a; nadal jej odmawiano �mierci.

By� mo�e nie umrze nigdy. Mia�a wra�enie, �e zosta�a skazana na wieczne �ycie w �wiecie ruin i rozpaczy, z ka�dym oddechem wdychaj�c w p�uca zapach spalenizny.

Siedzia�a cicho, patrz�c przed siebie, w nico��. Heynok powiedzia�a:

��Moim zdaniem jest bardzo odwa�ny.

��Kto taki?

��Sempeturn. Cz�owiek, kt�ry ma dzisiaj przemawia�. W Mazadone chcieli mu przeszkodzi�, twierdzili, �e namawia do zdrady, ale przem�wi� mimo to, a teraz podr�uje po wszystkich prowincjach rolniczych, pr�buj�c wyt�umaczy� nam, dlaczego zostali�my zrujnowani. S� tu dzi� wszyscy z Doliny. To bardzo wa�na chwila.

��Tak, to bardzo wa�na chwila � powt�rzy�a Aximaan Threysz, przytakuj�c jej skinieniem g�owy. � Bardzo wa�na chwila.

Nie czu�a si� dobrze, maj�c wok� tych wszystkich ludzi. Od czasu jej ostatniej wizyty w mie�cie min�y miesi�ce. Ju� prawie nie opuszcza�a domu, ca�e dnie sp�dza�a w sypialni, siedz�c plecami do okna, w og�le nie ogl�da�a plantacji. Lecz dzi� Heynok tak j� namawia�a. �To bardzo wa�na chwila� � powtarza�a.

Aximaan Threysz nie w pe�ni zda�a sobie spraw�, �e na podium pojawi� si� jaki� cz�owiek, niski, czerwony na twarzy, ze wstr�tnymi czarnymi w�osami jak zwierz�ce futro. Dziwne, pomy�la�a, w ci�gu ostatnich kilku miesi�cy nauczy�am si� nienawidzi� ludzi, ich mi�kkich, jakby nadmuchanych cia�, bladych spoconych sk�r, obrzydliwych w�os�w, s�abych wodnistych oczu. M�czyzna zamacha� r�kami i przem�wi� ohydnym, zdyszanym g�osem:

��Ludu Doliny Prestimiona� moje serce wyrywa si� do ciebie w godzinie pr�by� najciemniejszej godzinie� godzinie niespodzianego nieszcz�cia, tragedii i smutku�

A wi�c to ta wa�na chwila, pomy�la�a Aximaan Threysz. Ca�y ten ha�as, wszystkie te krzyki. No tak, oczywi�cie. Ju� po chwili straci�a w�tek przemowy, lecz by�a ona najwyra�niej bardzo wa�na � w ka�dym razie s�owa, kt�re dobiega�y do niej od czasu do czasu, wydawa�y si� bardzo wa�ne: �Zag�ada� przeznaczenie� kara� �wi�tokradztwo� niewinno�� wstyd� oszustwo�� Lecz wszystkie te s�owa, mimo ca�ej swej wagi, ulatywa�y wok� niej niczym jakie� przezroczyste skrzydlate stworzenia.

Dla Aximaan Threysz to, co wa�ne, ju� si� zdarzy�o i wi�cej si� nie powt�rzy. Po odkryciu, �e jej pola zara�one s� �nieci�, spalono je pierwsze. Agent rolny Yerewain Noor, najwyra�niej g��boko zasmucony, bezustannie niezr�cznie przepraszaj�cy, wywiesi� w mie�cie zawiadomienie o powo�aniu do pracy; przyczepione by�o do drzwi tego samego ratusza, w kt�rym siedzieli teraz, i rankiem w Dzie� Gwiazd wszyscy zdolni do pracy mieszka�cy Doliny Prestimiona przybyli na jej plantacj�, by j� spali�. Rozlali paliwo na granicach posiad�o�ci Aximaan Threysz, rozlewali je ostro�nie po przek�tnej, na pola�

Potem sp�on�y jeszcze plantacje Mikhayna, Sobora Simithota, Palvera, Nitikkimala�

Sp�on�o wszystko, Dolina by�a ja�owa, czarna; spalono ca�y lusavender i ry�. Niczego nie zbierze si� tu w przysz�ym roku, silosy pozostan� puste, skrzynie wag zardzewiej�, letnie s�o�ce o�wietli swymi promieniami wszech�wiat popio��w. Bardzo to podobne do przes�ania Kr�la Sn�w, pomy�la�a Aximaan Threysz. Uk�adasz si� spokojnie do dwumiesi�cznego zimowego odpoczynku i nagle tw�j umys� nawiedzaj� straszne obrazy zniszczenia tego, na co pracowa�a� ca�e �ycie, le��c czujesz ci�ar duszy Kr�la na swej duszy, ci�ar d�awi�cy, mia�d��cy, niszcz�cy j�, a jaki� g�os powtarza: �To kara, bo �le czyni�a��.

��Sk�d wiemy � powiedzia� stoj�cy na platformie m�czyzna � �e cz�owiek, kt�rego nazywamy Lordem Valentine'em, jest rzeczywi�cie naszym Koronalem, pob�ogos�awionym przez Bogini�? Jak mo�emy by� tego pewni?

Aximaan Threysz wyprostowa�a si� nagle w krze�le. Te s�owa podzia�a�y na jej wyobra�ni�.

��Prosz�, �eby�cie rozwa�yli fakty. Znali�my Koronala Lorda Voriaxa, kt�ry by� m�czyzn� o ciemnej cerze, prawda? Rz�dzi� nami przez osiem lat, by� m�dry i wszyscy go kochali�my. Prawda? A potem Bogini w swym niepoj�tym mi�osierdziu zabra�a go nam przedwcze�nie, a z G�ry przysz�a wiadomo��, �e naszym Koronalem ma zosta� jego brat Valentine, kt�ry tak�e mia� ciemn� cer�, prawda? Wszyscy o tym wiemy. Przyby� do nas w Wielkim Obje�dzie � och nie, nie tutaj, nie do tej prowincji, ale widziano go w Piliploku, widziano go w Ni-moya, widziano go w Narabal, w Tilomon, w Pidruid; mia� ciemn� cer�, l�ni�ce czarne oczy i czarn� brod�, nie by�o najmniejszych w�tpliwo�ci, �e jest bratem swego brata, �e jest naszym w�adc�.

A potem co us�yszeli�my? Powsta� m�czyzna o z�otych w�osach i niebieskich oczach i powiedzia� ludziom z Alhanroelu: �Ja jestem prawdziwym Koronalem, pozbawionym cia�a przez jakie� czarnoksi�stwo, a ciemnow�osy m�czyzna to uzurpator�. I ludzie z Alhanroelu uczynili przed nim znak gwiazd, pochylili g�owy i krzykn�li �Nasz kr�l!� Kiedy my na Zimroelu us�yszeli�my, �e m�czyzna, kt�rego mieli�my za naszego Koronala, nie jest nim, tak�e to przyj�li�my, zaakceptowali�my opowie�� o czarnoksi�stwie i te osiem lat, kt�re sp�dzi�, rz�dz�c na G�rze, w Zamku. Czy nie jest prawd�, �e przyj�li�my z�otow�osego Lorda Valentine'a na miejsce czarnow�osego Lorda Valentine'a?

��Przecie� to zwyk�a, prosta zdrada! � krzykn�� siedz�cy obok Aximaan Threysz farmer Nitikkimal. � Jego matka, Pani, rozpozna�a w nim swego syna!

Stoj�cy na podium m�czyzna spojrza� na audytorium.

��Tak, to prawda, zaakceptowa�a go matka i Pontifex, i wszyscy rycerze, i ksi���ta G�ry. Temu nie zaprzeczam. I kim jestem, by powiedzie�, �e si� pomylili? Padli na kolana przed z�otow�osym kr�lem. Przyj�li go za swego. Wy�cie tak�e go przyj�li. Lecz czy Bogini, przyjaciele, czy Bogini go zaakceptowa�a? Rozejrzyjcie si� dooko�a! Podr�owa�em dzi� po Dolinie Prestimiona. Gdzie wasze zbo�a? Czemu pola nie zieleni� si� bogatymi plonami? Widzia�em popio�y! Widzia�em �mier�! Rozejrzyjcie si�, wasze ziemie ogarn�a zaraza, rozszerza si� w Rozpadlinie z dnia na dzie�, szybciej, ni� zdo�acie spali� zbiory i oczy�ci� ziemi� ze �mierciono�nego grzyba. W przysz�ym roku nie b�dzie lusavenderu. W przysz�ym roku ludzie Zimroelu b�d� g�odowa�! Czy kto� z was pami�ta co� podobnego? Jest w�r�d nas kobieta, kt�ra prze�y�a wielu w�adc�w, m�dra m�dro�ci� wielu lat; ona tak�e nie pami�ta takich czas�w. M�wi� do ciebie, Aximaan Threysz, kt�rej imi� szanowane jest w ca�ej prowincji! Twoje pola zosta�y spalone, zbiory zara�one, �ycie w ostatnich najwspanialszych latach zmarnowane�

��Mamo, on m�wi o tobie! � szepn�a podniecona Heynok. Nic nie rozumiej�c, Aximaan Threysz potrz�sn�a g�ow�.

Zagubi�a si� w strumieniu s��w.

��Co my tu robimy? O czym on m�wi?

��Co powiesz, Aximaan Threysz? Czy Bogini odm�wi�a swego b�ogos�awie�stwa Dolinie Prestimiona? Wiesz, �e tak! Lecz nie przez tw�j grzech lub grzech kogokolwiek z tu obecnych! M�wi� wam, �e to gniew Bogini pada na ca�y nasz �wiat, Dolinie Prestimiona odbiera lusavender, Ni-moyi odbiera milaile, a Falkynkip stajje � kto wie, co jeszcze si� zdarzy, jaka dotknie nas plaga, a wszystko przez to, �e na tronie siedzi fa�szywy Koronal�

��Zdrada! Zdrada!

��M�wi� wam, �e to fa�szywy Koronal zasiad� na G�rze i rz�dzi fa�szywie� z�otow�osy uzurpator�

��Ach, czy�by znowu jaki� uzurpator zasiad� na tronie? � mrukn�a Aximaan Threysz. � Przecie� w zesz�ym roku s�yszeli�my jakie� opowie�ci o tym, �e tronem zaw�adn�� bezprawnie�

��Twierdz�, �e powinni�my kaza� mu udowodni�, i� jest wybra�cem Bogini! Niech przyb�dzie do nas w Wielkim Obje�dzie, niech stanie przed nami, niech poka�e nam, �e jest prawdziwym Koronalem. S�dz�, �e tego nie zrobi. S�dz�, �e nie zdo�a�by tego dokona�. I s�dz� jeszcze, �e tak d�ugo, jak d�ugo pozwalamy mu zasiada� na Zamku, gniew Bogini b�dzie nawiedza� nas w formach stokro� straszliwszych, a��

��Zdrada!

��Dajcie mu sko�czy�!

Heynok dotkn�a ramienia Aximaan Threysz.

��Matko, czy dobrze si� czujesz?

��Dlaczego tak si� rozgniewali? Dlaczego tak krzycz�?

��Mo�e chcia�aby� wr�ci� do domu, mamo?

��Powtarzam: obali� uzurpatora!

��A ja m�wi�, ze nale�y wezwa� stra�, oskar�y� tego cz�owieka o zdrad�!

Aximaan Threysz rozejrza�a si� wok�, nic nie pojmuj�c. Mia�a wra�enie, �e wszyscy zgromadzeni w sali wstali z miejsc i krzycz�. Taki ha�as! Takie wrzaski! I ten dziwny, unosz�cy si� w powietrzu zapach � sw�d wilgotnej spalenizny; co to takiego? Rani� jej nozdrza. Dlaczego oni tak krzycz�?

��Matko?

��Jutro b�dziemy sia�, prawda? Wi�c chyba powinni�my wr�ci� do domu. Powinni�my wr�ci� do domu, prawda, Heynok?

��Och mamo, mamo�

��Jutro b�dziemy sia�

��Oczywi�cie � powiedzia�a Heynok. � Jutro b�dziemy sia�. Powinni�my ju� i��.

��Obali� uzurpator�w! Niech �yje prawdziwy Koronal!

��Niech �yje prawdziwy Koronal! � krzykn�a nagle Aximaan Threysz, zrywaj�c si� z miejsca. Oczy jej p�on�y, j�zyk wi� si� mi�dzy wargami. Zn�w poczu�a si� m�oda, pe�na �ycia, pe�na energii. O �wicie wyjdzie na pole, zasieje, z mi�o�ci� przykryje nasiona ziemi�, b�dzie si� modli� i� i�

Nie, nie, nie.

Umys� si� jej rozja�ni�. Pami�ta, o tak, pami�ta!

Spalone pola. Musz� le�e� od�ogiem, powiedzia� agent rolny, przez trzy lata musz� le�e� od�ogiem, nim oczy�ci si� ziemia. St�d pochodzi ten dziwny zapach: to spalone �odygi i li�cie. Ogie� szala� wiele dni. Deszcze poruszy�y popio�y, kt�re unios�y si� w powietrze. W tym roku, i w nast�pnym, i w jeszcze nast�pnym nie b�dzie �niw.

��G�upcy � powiedzia�a.

��Kogo masz na my�li, matko?

Aximaan Threysz zatoczy�a r�k� szeroki kr�g.

��Ich wszystkich. Wrzeszcz� przeciw Koronalowi. My�l�, �e to przez gniew Bogini. S�dzisz, �e Bogini chcia�aby pokara� nas tak ci�ko? Wszyscy umrzemy z g�odu, Heynok, �nie� bowiem zniszczy�a zbo�a i nie ma najmniejszego znaczenia, kto jest Koronalem. Nie ma to najmniejszego znaczenia. Zabierz mnie do domu.

��Precz z uzurpatorem! � krzykn�� kto�. Kiedy wraz z c�rk� wychodzi�a z ratusza, krzyk ten brzmia� w uszach Aximaan Threysz jak bicie dzwon�w pogrzebowych.

Przygl�daj�c si� uwa�nie twarzom zgromadzonych w sali narad ksi���t i diuk�w Elidath powiedzia�:

��Dysponuj� rozkazami napisanymi r�k� Valentine'a, przypiecz�towanymi piecz�ci� Valentine'a, z ca�� pewno�ci� autentycznymi. Ch�opiec ma otrzyma� tytu� ksi���cy najszybciej, jak tylko to b�dzie mo�liwe.

��I s�dzisz, �e nadszed� ju� czas? � spyta� ch�odno Diwis. Najwy�szy Doradca spojrza� mu wprost w oczy.

��Tak s�dz� � odpar�.

��Na jakiej podstawie?

��Jego nauczyciele powiedzieli mi, �e opanowa� podstawy wiedzy we wszystkich wymaganych dziedzinach.

��Wi�c potrafi we w�a�ciwej kolejno�ci wymieni� Koronal�w od Stiamonta do Malibora. Czego to dowodzi?

��Wiedza to nie tylko umiej�tno�� wymienienia w�adc�w. Mam nadziej�, �e ci�gle jeszcze pami�tasz nie tylko list� kr�l�w, Diwisie. Hissune przeszed� pe�ny trening � rozumiesz, o co nam chodzi? Synody i Zgromadzenia Ustawodawcze, finanse, Kodeks Prowincji i ca�a reszta� mam nadziej�, �e nie zapomnia�e�, o czym m�wi�? Zda� egzaminy i zda� je bezb��dnie. Rozumuje m�drze, g��boko. Okaza� tak�e odwag�. Przy przekraczaniu r�wniny drzew ghazan zabi� malorna � wiedzia�e� o tym, Diwisie? Nie �omin���, nie, on go zabi�! To wyj�tkowy ch�opak.

��S�dz�, �e Elidath wybra� w�a�ciwe okre�lenie � powiedzia� diuk Elzandir z Chorg. � Pojecha�em z nim na polowanie, do las�w powy�ej Ghiseldorn. Reaguje b�yskawicznie, z naturalnym wdzi�kiem. Ma �ywy umys�. Jest bardzo bystry. Wie, jakie ma braki, i usilnie pr�buje je wyeliminowa�. Powinien natychmiast otrzyma� godno�� ksi���c�.

��To szale�stwo! � krzykn�� Diwis, raz za razem wal�c d�oni� w st� konferencyjny. � Ca�kowite, og�upiaj�ce szale�stwo!

��Spokojnie, spokojnie � wtr�ci� Mirigant. � Nie powiniene� tak krzycze�, Diwisie, to nieobyczajnie.

��Ten ch�opiec jest za m�ody, by zosta� ksi�ciem!

��Nie zapomnijmy � doda� diuk Halanx � �e jest niskiego urodzenia.

Stasilane spyta� cicho:

��Ile on ma lat, Elidathu? Najwy�szy Doradca wzruszy� ramionami.

��Dwadzie�cia, mo�e dwadzie�cia jeden. Jest m�ody, zgoda, ale to nie dziecko.

��Sam przed chwil� nazwa�e� go ch�opcem � zauwa�y� diuk Halanx.

Elidath roz�o�y� r�ce.

��Tak mi si� powiedzia�o, nic wi�cej. Wygl�da m�odo, zgoda, ale tylko dlatego, �e jest tak drobnej budowy, tak niewielkiego wzrostu. Sprawia wra�enie ch�opca, ale z pewno�ci� nie jest ch�opcem.

��Nie jest te� m�czyzn� � zauwa�y� ksi��� Manganot z Banglecode.

��Wed�ug jakiej definicji m�czyzny? � zainteresowa� si� Stasilane.

��Rozejrzyj si� po tym pokoju � powiedzia� ksi��� Manganot. � Tu widzisz prawdziwych m�czyzn. Cho�by i ty, Stasilane � ka�dy dostrze�e si��, kt�r� promieniujesz. Nawet je�li nie rozpoznany przejdziesz ulic� jakiego� miasta, Stee, Normork, Bibiroon; wystarczy, �e przejdziesz ulic�, ludzie nie znaj�cy twego nazwiska i rangi i tak b�d� ci pos�uszni. To samo z Elidathem. I z Diwisem, i z Mirigantem. Z moim ksi���cym kuzynem z Dundimir. Ka�dy z nas jest m�czyzn�. On nie.

��Jeste�my ksi���tami � powiedzia� Stasilane � i jeste�my nimi od wielu lat. Przez lata przybrali�my pewn� poz�, od dawna �wiadomi jeste�my naszej pozycji. Lecz jacy byli�my dwadzie�cia lat temu?

��Tacy sami � stwierdzi� Manganot.

Mirigant roze�mia� si� w odpowiedzi na to twierdzenie.

��Pami�tam niekt�rych z was, kiedy byli�cie w wieku Hissune'a. Ha�a�liwi rozrabiacy � tak, je�li to czyni z cz�owieka m�czyzn�, to byli�cie m�czyznami. Lecz pod ka�dym innym wzgl�dem� och, moim zdaniem to b��dne ko�o, poza ksi�cia wynika ze �wiadomo�ci bycia ksi�ciem; okrywamy si� ni� jak p�aszczem. Przyjrzyj si� nam najpierw w tych wszystkich wspania�o�ciach, a potem odrzyj z nich, daj nam str�j farmera, zostaw w jakim� porcie na Zimroelu� kto wtedy si� nam pok�oni? Kto odda nam ho�d?

��Nie wygl�da na ksi�cia i nigdy nie b�dzie wygl�da� � powt�rzy� uparcie Diwis. � To �ebrak z Labiryntu i nim ju� zostanie.

��Nadal twierdz�, �e nie mo�emy takiego krasnoludka zr�wna� z nami � o�wiadczy� ksi��� Manganot z Banglecode.

��M�wi�, �e Prestimion by� niskiego wzrostu � zauwa�y� diuk Chorg � a jednak powszechnie uwa�a si� jego rz�dy za udane, prawda?

Szlachetny Cantalis, bratanek Tyeverasa, podni�s� wzrok i po raz pierwszy od godziny odezwa� si�, a w jego g�osie brzmia�o zdumienie:

��Por�wnujesz go z Prestimionem, Elzandirze? O czym my tu w�a�ciwie decydujemy? O wyniesieniu do godno�ci ksi�cia czy wyborze Koronala?

��Ka�dy ksi��� mo�e zosta� Koronalem � zauwa�y� Diwis. � Nie powinni�my o tym zapomina�.

��A ju� wkr�tce czeka nas wyb�r nowego Koronala � doda� diuk Halanx. � To skandal, �e Valentine trzyma starego Pontifexa przy �yciu tak d�ugo, lecz wcze�niej czy p�niej�

��Te uwagi s� absolutnie nie na miejscu � powiedzia� ostro Elidath.

��Moim zdaniem s� na miejscu � przerwa� mu Manganot. � Je�li uczynimy go ksi�ciem, nikt nie powstrzyma Valentine'a przed osadzeniem tego Hissune'a na tronie Confalume'a.

��Takie przypuszczenie to absurd!

��Doprawdy, Mirigancie? A jakich jeszcze absurd�w nie doznali�my ze strony Valentine'a? Wzi�� sobie cyrk�wk� za �on�, Vroo�ski czarownik jest jego g��wnym ministrem, reszta tej otaczaj�cej go obdartej bandy stworzy�a dw�r we dworze, nas odsuni�to�

��Uwa�aj, Manganocie � przerwa� mu Stasilane. � S� tu jeszcze ludzie, kt�rzy ci�gle kochaj� Valentine'a.

��Nie ma tu nikogo, kto by go nie kocha� � odpar� natychmiast Manganot. � By� mo�e wiesz � a je�li nie, Mirigant mo�e potwierdzi� � �e po �mierci Voriaxa by�em jednym z najbardziej entuzjastycznych zwolennik�w oddania korony jego bratu. Nikt nie przewy�szy mnie w mi�o�ci do Valentine'a, nie ma jednak powodu, by kocha� go bezkrytycznie. Pope�nia b��dy, zreszt� jak my wszyscy. A ja twierdz�, �e wzi�cie dwudziestoletniego ch�opca z najn�dzniej szych uliczek Labiryntu i uczynienie go ksi�ciem kr�lestwa to w�a�nie przyk�ad takiego b��du. Stasilane zapyta�:

��Ile lat mia�e�, Manganocie, kiedy zosta�e� ksi�ciem? Szesna�cie? Osiemna�cie? A ty, Diwisie? Zdaje si�, �e siedemna�cie. Elidathu, ty�?

��Z nami jest inaczej � obruszy� si� Diwis. � My zas�ugiwali�my na to z racji swego urodzenia. Jestem synem Koronala. Manganot pochodzi ze starej rodziny z Banglecode. Elidath�

��To nam niczego nie wyja�nia � przerwa� mu Stasilane. � Pozostaje faktem, �e byli�my znacznie m�odsi od Hissune'a, kiedy otrzymali�my tytu�y. To dotyczy tak�e samego Valentine'a. Chodzi nie o wiek, lecz o kwalifikacje. Elidath upewni� nas, �e Hissune ma potrzebne kwalifikacje.

��Czy mieli�my kiedy� ksi�cia wyniesionego na to stanowisko spo�r�d posp�lstwa? � spyta� diuk Halanx. � B�agam was, pomy�lcie, kim jest to nowe koronalowskie ksi���tko? Dzieckiem z ulic Labiryntu, �ebrakiem, pewnie i z�odziejem�

��O tym nie wiesz nic � zauwa�y� Stasilane. � Moim zdaniem opowiadasz nam jakie� plotki.

��Czy nie �ebra� w Labiryncie, kiedy Valentine spotka� go po raz pierwszy?

��By� wtedy dzieckiem � zauwa�y� Elzandir. � Nie jest �adn� tajemnic�, �e wynajmowa� si� jako przewodnik i zarabia� pieni�dze, uczciwie pracuj�c, cho� mia� w�wczas zaledwie dziesi�� lat. Ta dyskusja do niczego nas nie doprowadzi. Nie nasz� rzecz� jest martwi� si� o to, kim by�, powinni�my za to zatroszczy� si� o jego przysz�o��. Lord Koronal oznajmi� nam, �e ma zosta� ksi�ciem, kiedy � wed�ug oceny Elidatha � przyjdzie na to w�a�ciwa chwila. Elidath doszed� do wniosku, �e chwila ta w�a�nie nadesz�a. Ca�a ta dyskusja nie ma wi�c najmniejszego sensu.

��Nie � zaprzeczy� Diwis. � Valentine nie ma w�adzy absolutnej. Na co� takiego potrzebuje naszej zgody.

��Ach, czy�by� wi�c chcia� sprzeciwi� si� woli Koronala? � spyta� diuk Chorg.

Diwis milcza� przez chwil�, a p�niej powiedzia�:

��Je�li sumienie mi tak naka�e, owszem, sprzeciwi� si� woli Koronala. Valentine nie jest nieomylny. Bywaj� okazje, przy kt�rych absolutnie si� z nim nie zgadzam. To jedna z nich.

��Od chwili tej zmiany cia�a � zauwa�y� ksi��� Manganot z Banglecode � dostrzeg�em r�wnie� zmiany w jego osobowo�ci. Sk�ania si� ku romantyzmowi, jest oderwany od rzeczywisto�ci; by� mo�e by� taki i przedtem, lecz nigdy te cechy nie przejawia�y si� tak wyra�nie i przy tylu okazjach co teraz�

��Do��! � przerwa� mu wyprowadzony z r�wnowagi Elidath. � Mieli�my rozwa�y� jego nominacj�, rozwa�yli�my j�, wi�c ko�cz� t� dyskusj�. Lord Koronal przedstawia nam rycerza-kandydata Hissune'a, syna Elsinome, jako kandydata na ksi�cia z wszystkimi przywilejami zwi�zanymi z rang�. Jako Najwy�szy Doradca i regent przedk�adam wam, panowie, t� nominacj� z moim poparciem. Je�li nikt si� temu nie sprzeciwia, proponuj�, by zapisa�, �e Hissune zostaje podniesiony do godno�ci ksi�cia przez aklamacj�.

��Sprzeciwiam si� � powiedzia� Diwis.

��Sprzeciwiam si� � powiedzia� ksi��� Manganot z Banglecode.

��Sprzeciwiam si� � powiedzia� diuk Halanx.

��Czy s� tu inni? � spyta� Elidath cicho, pragn�c, by zapisano, �e sprzeciwili si� woli Lorda Koronala?

Ksi��� Nimian z Dundilmir, do tej pory milcz�cy, odezwa� si� teraz:

��W twych s�owach, Elidathu, zawarta jest gro�ba, wi�c zmuszony jestem si� im sprzeciwi�.

��Tw�j sprzeciw zosta� zaprotoko�owany, cho� nie zamierza�em nikomu grozi�. Jak g�osujesz, Nimianie?

��Sprzeciwiam si�.

��Doskonale. Czterech przeciw, a wi�c zdecydowanie za ma�o. Stasilanie, popro� ksi�cia Hissune'a, by wszed� do sali Rady. � Rozgl�daj�c si� po sali, Elidath doda� jeszcze: � Je�li kto� spo�r�d tych, kt�rzy si� sprzeciwili, pragnie zmieni� stanowisko, teraz jest najw�a�ciwszy moment.

��Podtrzymuj� � powiedzia� natychmiast diuk Halanx.

��I ja � doda� ksi��� Banglecode, a po nim powt�rzy� te same s�owa Nimian z Dundilmir.

��Co powie syn Lorda Voriaxa? � spyta� Elidath. Diwis u�miechn�� si�.

��Wycofuj� sprzeciw � oznajmi�. � Sprawa zosta�a przes�dzona, niech wi�c m�ody Hissune ma i moje poparcie.

S�ysz�c to, Manganot poderwa� si� z krzes�a, usta otworzy� ze zdumienia, twarz mia� czerwon�. Chcia� co� powiedzie�, lecz Diwis powstrzyma� go gwa�townym uniesieniem d�oni i ostrym spojrzeniem. Marszcz�c czo�o, potrz�saj�c w zdumieniu g�ow�, Manganot podda� si�. Diuk Halanx powiedzia� co� do ksi�cia Nimiana, ten za� tylko wzruszy� ramionami, lecz zachowa� milczenie.

Stasilane powr�ci�, prowadz�c ze sob� Hissune'a odzianego w prost� bia�� szat� ozdobion� z�otem na ramieniu. Hissune twarz mia� z lekka zaczerwienion� i oczy b�yszcza�y mu nienaturalnie, lecz poza tym by� spokojny i ca�kowicie panowa� nad sob�.

Elidath oznajmi� mu:

��Decyzj� Lorda Valentine'a, za zgod� obecnych tu lord�w, mianuj� ci� ksi�ciem Majipooru bez ogranicze� rangi i z pe�nymi przywilejami.

Hissune sk�oni� g�ow�.

��Jestem tak poruszony, �e nie znajduj� w�a�ciwych s��w, panowie. Mog� tylko podzi�kowa� wam za to, �e obdarzyli�cie mnie tym niewyobra�alnym zaszczytem.

Potem podni�s� wzrok i spojrza� na zgromadzonych w sali m�czyzn, zatrzymuj�c spojrzenie na Nimianie, Manganocie i diuku Halanksie, a potem, przez d�ug� chwil�, wpatrywa� si� w oczy Diwisa, kt�ry odpowiedzia� mu nieruchomym spojrzeniem i lekkim u�miechem.

Samotny smok, kt�ry w tak przedziwny spos�b o zmierzchu bi� skrzyd�ami fale, by� tylko pierwsz� oznak� jeszcze dziwniejszych rzeczy, kt�re mia�y si� dopiero wydarzy�. W trzecim tygodniu podr�y z Alaisor na Wysp� Snu ca�e stado tych stworze� pojawi�o si� nagle na sterburcie statku �Lady Thiin�.

Pandelume, pilot, Skandarka o futrze w ciemnoniebieskim odcieniu, kt�ra zarabia�a niegdy� na �ycie poluj�c na smoki, dostrzeg�a je pierwsza o �wicie, kiedy to z pok�adu prowadzi�a obserwacje nawigacyjne. Poinformowa�a o nich Wielkiego Admira�a Asenharta, kt�ry zasi�gn�� opinii Autifona Deliambera, Vroon za� zdecydowa� si� obudzi� Lorda Valentine'a.

Koronal szybko wyszed� na pok�ad. S�o�ce wzesz�o ju� na niebo znad Alhanroelu, rzucaj�c na wod� d�ugie cienie. Pilot wr�czy�a mu lunet�, a on szybko podni�s� j� do oka i skierowa� na wskazane przez ni� kszta�ty, dalekie, poruszaj�ce si� w�r�d oceanu.

Valentine patrzy�, pocz�tkowo widz�c tylko ko�ysz�ce si� �agodnie morskie fale; potem obr�ci� lunet� lekko na p�noc, poprawi� ostro�� i dostrzeg� stado � ciemne, wielkie kszta�ty poruszaj�ce si� w wodzie, p�yn�ce w ciasnym szyku, w dziwnym zapami�taniu. Od czasu do czasu ponad wod� wynurza�a si� d�uga szyja, rozwija�y wielkie skrzyd�a, dr��ce, rozpostarte ponad �agodn� fal�.

��Musz� ich by� setki � powiedzia� zdumiony.

��Wi�cej ni� setki, panie � odrzek�a Pandelume. � Nigdy, nawet wtedy kiedy jeszcze na nie polowa�am, nie widzia�am tak wielkiego stada. Czy dostrzegasz kr�l�w? Jest ich przynajmniej pi�ciu. I kilka samc�w, niemal r�wnie wielkich. I kilkana�cie samic, i m�ode, zbyt wiele, by je zliczy�

��Widz� � potwierdzi� Valentine. Po�rodku stada p�yn�a ma�a grupka stwor�w o monstrualnych wr�cz rozmiarach, niemal ca�kowicie zanurzonych w wodzie; tylko ostre wyrostki na kr�gos�upie widoczne by�y nad jej powierzchni�. � Powiedzia�bym, �e tych najwi�kszych jest a� sze��. Ale� giganty. S� wi�ksze nawet od tego, kt�ry rozbi� m�j statek, �Brangalyn�, kiedy �eglowa�em na Wysp� podczas wygnania. I p�yn� po wodach, na kt�rych wcze�niej nigdy ich nie widziano! Co one tu robi�? Asenharcie, s�ysza�e� kiedy� o stadzie, kt�re pojawi�oby si� po tej stronie Wyspy?

��Nigdy, panie � odpar� powa�nie Hjort. � Od trzydziestu lat p�ywam mi�dzy Numinorem i Alaisor i nigdy nie widzia�em tu smoka. Ani jednego! A teraz ca�e stado�

��Pani niech b�d� dzi�ki, �e oddalaj� si� od nas � odezwa� si� Sleet.

��Tylko dlaczego w og�le tu s�? � zainteresowa� si� Valentine.

Na to pytanie nikt nie potrafi� odpowiedzie�. Ca�a ta historia zaprzecza�a bowiem zdrowemu rozs�dkowi � bo dlaczego w�a�ciwie trasy w�dr�wek smok�w przez zamieszkane tereny Majipooru mia�yby nagle zmieni� si� a� tak drastycznie? Od tysi�cy lat ich stada z niezwyk�� wr�cz regularno�ci� przemierza�y te same, doskonale znane szlaki. Ka�de z nich, w swej d�ugiej w�dr�wce wok� �wiata, obiera�o zawsze t� sam� drog� � na sw� zag�ad�, �owcy z Piliploku bowiem, wiedz�c, gdzie szuka� ofiar, spadali na nie, czyni�c w�r�d nich prawdziw� rze�, a potem mi�so smok�w, mleko smok�w, ko�ci smok�w, olej ze smok�w sprzedawano na wolnym rynku � i to za ci�kie pieni�dze. A smoki nadal w�drowa�y tak jak od stuleci. R�nica si�y wiatru, temperatura wody, przebieg pr�d�w morskich mog�y sprawi�, �e zbacza�y ze szlaku setki mil na wsch�d lub na zach�d, by� mo�e dlatego, �e gdzie indziej znale�� mog�y morskie stworzenia, kt�rymi si� �ywi�y, lecz podobnego temu odst�pstwa od tradycji nie zauwa�ono nigdy przedtem � stado smok�w omijaj�ce Wysp� Snu od wschodu, zmierzaj�ce najwyra�niej ku regionom polarnym, zamiast przep�yn�� na po�udnie od wyspy i skierowa� si� ku wybrze�om Alhanroelu, by znale�� si� na Morzu Wielkim�

I nie chodzi�o tylko o jedno stado. W kilka dni p�niej dostrze�ono inne � niewielk� grupk� nie wi�cej ni� trzydziestu smok�w, bez gigantycznych kr�l�w, mijaj�c� flot� w odleg�o�ci mili, mo�e dw�ch mil. Za blisko � orzek� admira� Asenhart; statki wioz�ce na Wysp� Koronala i jego dw�r nie mia�y na pok�adzie �adnej ci�szej broni, a smoki morskie to stworzenia o nieobliczalnym temperamencie i wielkiej sile, znane z tego, �e bez wahania rozbijaj� bezbronne jednostki, kt�re na skutek nieszcz�liwego zbiegu okoliczno�ci wesz�y im w drog�.

Do ko�ca podr�y pozosta�o jeszcze sze�� tygodni. Na wodach pe�nych smok�w te sze�� tygodni wlok�o si� niemi�osiernie.

��By� mo�e powinni�my zawr�ci� i przep�yn�� ocean w bardziej sprzyjaj�cych temu czasach � rzek� Tunigorn; do tej pory nie postawi� stopy na pok�adzie statku i ten �rodek lokomocji najwyra�niej nie przypad� mu do gustu.

Sleet tak�e sprawia� wra�enie wi�cej ni� nieszcz�liwego, Asenhart za� wydawa� si� czym� zmartwiony, Carabella sp�dza�a mn�stwo czasu smutnie wpatrzona w fale, jakby spodziewa�a si�, �e jaki� smok b�dzie pr�bowa� wyp�yn�� na powierzchni� tu� pod kilem �Lady Thiin�. Tylko Valentine, cho� zna� temperament smok�w z do�wiadczenia � nie tylko roztrzaska�y jego statek, lecz jeden z nich po�kn�� go, co stanowi�o niew�tpliwie najbardziej niesamowit� spo�r�d jego przyg�d na wygnaniu � nie chcia� s�ysze� o zawr�ceniu. Musi naradzi� si� z Pani�, musi odwiedzi� zagro�one zaraz� tereny Zimroelu; powr�t na Alhanroel r�wna� si� w jego przekonaniu ucieczce przed odpowiedzialno�ci�. A w og�le sk�d pomys�, �e te zab��kane smoki morskie stanowi� jakiekolwiek zagro�enie dla floty? Najwyra�niej bardzo szybko i zdecydowanie pod��a�y tajemnicz� drog�, kt�r� same sobie wytyczy�y, nie zwracaj�c uwagi na statki, jakie przypadkowo znalaz�y si� w pobli�u.

Mimo to w tydzie� po drugiej pojawi�a si� trzecia grupa smok�w. Liczy�a oko�o pi��dziesi�ciu sztuk, wliczaj�c w to tr�jk� gigant�w.

��Mam wra�enie, �e ca�a tegoroczna migracja kieruje si� na p�noc � powiedzia�a Pandelume. Wyja�ni�a, �e istnieje kilkana�cie r�nych smoczych populacji, w�druj�cych w d�ugich odst�pach czasu dooko�a �wiata. Nikt nie wie dok�adnie, ile trwa taka podr�, lecz z pewno�ci� s� to dziesi�ciolecia. Populacje dzieli�y si� z kolei na stada, a ka�de ze stad porusza�o si� zawsze mniej wi�cej po tej samej trasie; najwyra�niej ta populacja skierowa�a si� na now�, p�nocn� drog�.

Valentine odci�gn�� Deliambera na bok i spyta� go, czy jego sztuka pozwala mu zrozumie� zmian� tras w�dr�wki smok�w. Niezliczone macki drobnego Vroona splot�y si� we wz�r, kt�ry Valentine ju� dawno nauczy� si� interpretowa� jako oznak� przygn�bienia, lecz Deliamber powiedzia� tylko:

��Czuj� w nich si��, panie, a si�a ta jest doprawdy wielka. Wiesz przecie�, �e smoki nie s� po prostu bezrozumnymi zwierz�tami.

��Wiem, �e w tak wielkim ciele zamkni�ty mo�e by� r�wnie wielki m�zg.

��I tak jest rzeczywi�cie. Si�gam ku nim, wyczuwam ich obecno��, a tak�e determinacj� i dyscyplin�. Lecz je�li chcesz si� dowiedzie�, panie, o co im chodzi, dzi� nie potrafi� odpowiedzie� ci na to pytanie.

Valentine spr�bowa� zlekcewa�y� niebezpiecze�stwo.

��Za�piewajcie mi ballad� o Lordzie Maliborze � poprosi� Carabell� pewnego wieczora, gdy siedzieli przy kolacji. Spojrza�a na niego, zaskoczona, ale kiedy nalega�, z u�miechem wyj�a kieszonkow� harf� i zagra�a na niej weso��, star� melodi�:

Valentine przypomnia� sobie s�owa i do��czy� do ch�ru.

Tunigorn, zmieszany, poruszy� si� w swym krze�le. Obracaj�c w r�ku pe�ny kieliszek, wymrucza�:

��Moim zdaniem, panie, ta pie�� mo�e przynie�� pecha.

��Nie obawiaj si�. No, dalej, �piewaj z nami � powiedzia� Valentine.

Pilot Pandelume wesz�a do mesy. Kiedy podchodzi�a do sto�u Koronala, us�ysza�a s�owa �piewanej w�a�nie piosenki i jej poro�ni�ta g�stym futrem twarz przybra�a wyraz zdumienia. Valentine gestem zaprosi� j� do ch�ru, ona jednak pozosta�a na uboczu, skrzywiona.

��O co chodzi, Pandelume? � spyta� Valentine, kiedy przebrzmia�y ostatnie frywolne wersy pie�ni.

��Smoki, panie. Zbli�aj� si� z po�udnia.

��Ile ich jest?

��Wiele, panie, bardzo wiele.

��Widzicie! � wybuch� Tunigorn. � Wezwali�my je t� g�upi� pie�ni�!

��A wi�c spr�bujmy je ni� odstraszy� � zaproponowa� Valentine. � Zacznijmy jeszcze raz od pocz�tku. � I grzmi�cym g�osem zanuci�:�

�To nowe stado sk�ada�o si� z kilkuset sztuk � nie spos�b by�o uwierzy�, �e jest ich a� tyle, cho� widzia�o si� wszystko na w�asne oczy. Po�rodku p�yn�o dziewi�ciu kr�l�w. Valentine, zachowuj�c pozory spokoju, czu� jednak ich groz�, wyczuwa� bij�ce od nich niebezpiecze�stwo, tak konkretne, �e niemal namacalne. Min�y ich jednak, nie zbli�aj�c si� bardziej ni� na trzy mile do statku; znik�y na p�nocy, p�yn�y pracowicie, jakby szuka�y skarbu.

W ciemno�ciach nocy, gdy Valentine spa�, umys� maj�c, jak zwykle, otwarty w poszukiwaniu przewodnictwa, kt�re da� mog� tylko sny, jego dusz� zaw�adn�a dziwna wizja. W sercu przedziwnej r�wniny, pe�nej kanciastych g�az�w i dziwnych, ospowatych drzew o sztywno wyprostowanych ga��ziach mn�stwo ludzi tanecznym krokiem pod��a ku dalekiemu morzu. On sam znajduje si� pomi�dzy nimi, jak oni ubrany w powiewne szaty z jakiego� lekkiego materia�u rozwiewanego nie istniej�cym wiatrem � powietrze tu jest nieruchome. �adna z widzianych wok� twarzy nie wydaje mu si� znajoma, jednak nie czuje si� obcy w�r�d obcych; wie, �e jest blisko zwi�zany z tymi lud�mi, �e s� oni jego bli�nimi, �e wi��e ich pielgrzymka, kt�r� odprawiaj� od wielu miesi�cy, by� mo�e od wielu lat. Teraz wreszcie zbli�a si� kres owej pielgrzymki.

Oto otwiera si� przed nim morze, wielobarwne, l�ni�ce; a jego powierzchnia faluje jakby poruszona mas� stworze� ukrytych pod ni� lub by� mo�e wzburzona wisz�cym ci�ko na niebie ksi�ycem. Na wybrze�e spadaj� wielkie fale niczym l�ni�ce, kryszta�owe szpony, za�amuj� si� w ca�kowitej ciszy, muskaj� �wiec�ce biel� pla�e, jakby nie by�y falami, lecz tylko cieniami fal. Dalej, poza niepokojem �ywio��w, z oceanu wy�ania si� mroczna, gigantyczna sylwetka.

Smok morski zwany smokiem Lorda Kinnikena; m�wi� o nim, �e jest najwi�kszy spo�r�d swego gatunku, �e jest kr�lem, kt�rego nigdy nie musn�� nawet harpun �owcy. Z jego wygi�tego, �uskowatego grzbietu bije w ciemno�� jaskrawe �wiat�o; tajemniczy, l�ni�cy, ametystowy blask wype�niaj�cy niebo, plami�cy wod� ciemnym szkar�atem. Brzmi d�wi�k dzwon�w, g��boki, dono�ny � dzwony bij� ci�g�ym, ponurym zewem, brzmi�cym tak, jakby �wiat ca�y mia� rozpa�� si� na po�owy.

Smok wyp�ywa na l�d; jego paszcza wygl�da jak wrota jaskini.

��Nadesz�a wreszcie moja godzina � m�wi w�adca smok�w � i teraz nale�ycie do mnie.

Pielgrzymi zafascynowani i oszo�omieni, zaczarowani wspania�ym, pulsuj�cym, bij�cym z niego blaskiem biegn� przed siebie, ku niemu i ku otwartemu morzu.

��Tak. Tak. Chod�cie do mnie. Jestem kr�lem oceanu Maazmoornem i nale�ycie do mnie.

Smok wp�ywa na p�ycizn�, fale rozst�puj� si� przed nim, z �atwo�ci� wype�za na pla��. Bicie dzwon�w staje si� jeszcze g�o�niejsze; nieub�agany, pot�ny d�wi�k podbija �wiat i przyciska go swym ci�arem, z ka�dym ich uderzeniem powietrze staje si� g�ciejsze, cieplejsze, bardziej dusz�ce. Kr�l smok�w rozpostar� dwie wielkie niczym skrzyd�a p�etwy, wyrastaj�ce mu z karku; skrzyd�a wynosz� go na wilgotny piach. Wyci�ga swe wielkie cia�o na l�d, pierwszy spo�r�d pielgrzym�w jest przy nim, bez wahania wbiega na wielk� �ap�, znika� a za nim id� inni, niesko�czona procesja istot dobrowolnie oddaj�cych si� w ofierze, biegn�cych przed siebie, byle tylko spotka� si� z kr�lem smok�w.

Wchodz� w jego wielk� paszcz�, nikn� w niej, jest w�r�d nich sam Valentine, trafia tam, w g��b smoczego �o��dka. Wkracza w sklepion� sal� niewyobra�alnych wr�cz rozmiar�w, widzi, �e zajmuj� j� legiony po�kni�tych, miliony, miliardy, ludzie i Skandarzy, i Vroonowie, i Hjortowie, i Liimenowie, i Su-suherisowie, i Ghayrogowie, wszystkie spo�r�d wielu ras Majipooru.

A Maazmoorn prze przed siebie, jest ju� w g��bi l�du i nadal po�era. Po�era ca�y �wiat, po�era, po�era i jeszcze raz po�era, po�era miasta i g�ry, po�era kontynenty i morza, po�era ca�y Majipoor, a� wreszcie nic ju� nie pozostaje; Maazmoorn le�y owini�ty wok� planety jak objedzony w��, kt�ry poch�on�� jakie� ogromne, kuliste stworzenie.

Dzwony bij� pie�� tryumfu.

��Teraz wreszcie nadesz�o moje kr�lestwo.

Kiedy sen si� sko�czy�, Valentine nie ockn�� si� w pe�ni. �wiadomie ze�lizgn�� si� w �rodkowy sen, miejsce, w kt�rym najpe�niej wyczuwa� i m�g� odbiera� przekazy; le�a�, spokojny, cierpliwy, prze�ywaj�c sen, analizuj�c go, pr�buj�c interpretowa�. A potem pad�o na niego pierwsze �wiat�o poranka. �wiadomo�� powr�ci�a. Obok niego le�a�a Carabella, przebudzona, obserwuj�ca go uwa�nie. Obj�� j�, jego d�o� delikatnie, rozkosznie spocz�a na jej piersi.

��Mia�e� przes�anie? � spyta�a.

��Nie. Nie czu�em obecno�ci Pani. Ani Kr�la. � U�miechn�� si�. � Zawsze wiesz, kiedy �ni�, prawda?

��Widz�, kiedy nawiedza ci� sen. Oczy poruszaj� ci si� pod powiekami, wargi dr��, a nozdrza rozszerzaj� si� jak u �ciganego przez my�liwych zwierza.

��Czy wydawa�em ci si� zmartwiony?

��Ale� nie, nie. By� mo�e najpierw troch� si� zmarszczy�e�, ale potem u�miecha�e� si� przez sen, uspokoi�e� si�, jakby� szed� na spotkanie losu, kt�ry w pe�ni zaakceptowa�e�.

Valentine roze�mia� si�.

��Ach, a potem zn�w po�kn�� mnie smok morski.

��Czy o tym �ni�e�?

��Mniej wi�cej. Ale nie tak, jak zdarzy�o si� to rzeczywi�cie. Widzia�em smoka Kinnikena, jak wype�za na brzeg; wszed�em wprost w niego. Jak chyba wszyscy na �wiecie. A potem on po�ar� ca�y �wiat. � Potrafisz wyt�umaczy� ten sen?

��Tylko oderwane fragmenty. Znaczenie jego ca�o�ci nadal, mi umyka.

Wiedzia�, �e zbyt proste by�oby t�umaczenie, �e oto rozegra�a si� w jego wyobra�ni prawdziwa scena z przesz�o�ci, jakby w��czy� si� do jakiej� rozrywkowej kostki i jeszcze raz prze�y� to najdziwniejsze zdarzenie z lat wygnania, gdy rzeczywi�cie po�kni�ty zosta� przez smoka, kt�ry zatopi� jego statek w pobli�u Archipelagu Rodamaunt. Lisamon Hultin, po�kni�ta wraz z nim, wyci�a im obojgu drog� na wolno�� przez �ciany �o��dka bestii. Nawet dziecko wie, �e sn�w nie wolno t�umaczy� jako prostych ilustracji rzeczywistych zdarze�. Lecz nie znajdowa� niczego na g��bszym poziomie, z wyj�tkiem interpretacji tak prostej, �e a� trywialnej: �e ruchy stad smok�w, kt�re zauwa�y� ostatnio, to tylko kolejne ostrze�enie przed niebezpiecze�stwem, w jakim znajduje si� �wiat; �e jaka� wielka si�a zagra�a stabilno�ci spo�ecze�stwa. Zdawa� sobie z tego spraw� ju� wcze�niej, nie potrzebowa� dodatkowych dowod�w. Tylko dlaczego w�a�nie smoki? Jakie to obrazy o�y�y w jego �wiadomo�ci, przekszta�caj�c wielkie morskie stwory w zagro�enie zdolne poch�on�� �wiat? Carabella m�wi�a w�a�nie:

��By� mo�e za bardzo si� starasz. Poczekaj troch� � zrozumiesz wszystko, kiedy zajmiesz si� czym� zupe�nie innym. Co ty na to? Chod�my na pok�ad!

Dni mija�y. Nie zaobserwowali wi�cej stad, tylko kilka samotnych smok�w, a w ko�cu i one znik�y. W snach Valentine'a nie pojawia�y si� ju� przesycone groz� wizje. Morze by�o �agodne, niebo pogodne, b��kitne, wia� sprzyjaj�cy, wschodni wiatr. Valentine sp�dza� wiele czasu samotnie, na pok�adzie dziobowym, wpatruj�c si� w morze, i wreszcie nadszed� dzie�, kiedy z pustki wy�oni�y si� ol�niewaj�co bia�e, strome brzegi Wyspy Snu, naj�wi�tszego, najbardziej pokojowego miejsca na Majipoorze � to tu mie�ci�o si� sanktuarium wsp�czuj�cej wszystkim �ywym istotom Pani.

Posiad�o�� praktycznie ca�kowicie si� wyludni�a. Wszyscy robotnicy opu�cili farm� Etowana Elakki, a tak�e wi�kszo�� s�u�by. Nikt nie zatroszczy� si� o z�o�enie formalnego wym�wienia, cho� gwarantowa�oby to odebranie zaleg�ej pensji; ludzie po prostu odchodzili, jakby przera�a�a ich perspektywa pozostania w nawiedzonej plag� prowincji cho�by o godzin� d�u�ej, jakby spodziewali si�, �e wiedz�c o tym, i� zamierzaj� odej��, znajdzie spos�b na zmuszenie ich do pozostania.

Simoost � Ghayrog zarz�dca � pozosta� lojalny, lojalna pozosta�a tak�e jego �ona Xhama, kucharka Etowana Elakki. Zostali przy nim tak�e dwaj czy trzej s�u��cy, a tak�e kilku ogrodnik�w. Etowan Elacca niezbyt przej�� si� ucieczk� innych � w gruncie rzeczy nie mieli do roboty nic sensownego, pomijaj�c ju� ten prosty fakt, �e bez zbior�w trafiaj�cych na rynek nie m�g� im w�a�ciwie zap�aci�. A wkr�tce problemem sta�oby si� nawet ich wy�ywienie, przynajmniej je�li to, co s�ysza� o szerz�cym si� w prowincji g�odzie, by�o prawd�. Mimo wszystko fakt, i� zosta� tak bezceremonialnie opuszczony, sprawi� mu przykro��. By� ich panem, by� odpowiedzialny za ich �ycie, by� sk�onny pomaga� swym ludziom tak d�ugo, jak d�ugo b�dzie mia� odpowiednie ku temu �rodki. Dlaczego wi�c odeszli tak ch�tnie? Jak� mieli nadziej� ci robotnicy rolni i ogrodnicy na znalezienie pracy w rolniczym regionie Falkynkip, gdzie � o czym by� przekonany � w�a�nie si� udali? Dziwne te� by�o obserwowa� farm� tak pust�, gdy niegdy� od samego rana tyle si� tu dzia�o! Etowan Elacca czu� si� jak kr�l, kt�rego poddani zrezygnowali z obywatelstwa jego kr�lestwa i wyemigrowali do jakiego� odleg�ego kraju, pozostawiaj�c go samotnego w pa�acu, wydaj�cego rozkazy powietrzu.

Stara� si� jednak �y� tak, jak zawsze �y�. Pewne zwyczaje pozostawa�y niezmienne nawet podczas najgorszych nieszcz��.

W dniach poprzedzaj�cych fioletowy deszcz ka�dego ranka Etowan Elacca wstawa� na d�ugo przed wschodem s�o�ca, a o wschodzie wychodzi� do ogrodu na sw�j prywatny, ma�y obch�d. Szed� zawsze t� sam� drog�, przez lasek alabandyn do tanigali, w lewo, w cienisty, mroczny zakamarek, gdzie ros�y caramangi i dalej ku g�stym, pi�knym thagimolom; z ich niezgrabnych pni wyrasta�y pe�ne wdzi�ku ga��zie, na kt�rych s�odko pachn�ce, niebiesko-zielone kwiaty wysokie na blisko siedem st�p kwit�y przez okr�g�y rok. Potem odwiedza� �ar�oczne ro�liny, skinieniem g�owy pozdrawia� drzewa p�cherzowe, przystawa�, by wys�ucha� pie�ni �piewaj�cych krzak�w, a� wreszcie dochodzi� do granicy jaskrawo��tych krzaczk�w mangahone, wyznaczaj�cych granic� mi�dzy ogrodem i farm�; sta� tam i spogl�da� w g�r� na plantacj� stajji, gleinu, hingamort�w i niyku.

Z farmy nie pozosta�o niemal nic, a z ogrodu bardzo niewiele, lecz Etowan Elacca niezmiennie spacerowa� rankami t� sam� drog�, zatrzymuj�c si� przy ka�dej wysch�ej, poczernia�ej ro�linie, jakby nadal �y�a, ros�a i w�a�nie mia�a zakwitn�� � Wiedzia�, �e zachowuje si� bezsensownie, absurdalnie i �e ka�dy, kto by go obserwowa�, z pewno�ci� powiedzia�by: �Ach, ten biedny, szalony starzec, jakie� to nieszcz�cie doprowadzi�o go do szale�stwa!� Nich sobie gadaj�, co chc�, my�la� Etowan Elacca. Nigdy nie przejmowa� si� specjalnie tym, co m�wi� o nim inni, a teraz w og�le go to nie obchodzi�o. By� mo�e rzeczywi�cie oszala�, chocia� nie by� tego tak ca�kiem pewien. Mimo wszystko nie zamierza� rezygnowa� ze swych porannych spacer�w � w ko�cu co jeszcze mia� tu do zrobienia?

W pierwszych tygodniach po �mierciono�nym fioletowym deszczu jego ogrodnicy chcieli wyrwa� ka�d� martw� ro�lin�, lecz on kaza� im zostawi� wszystkie na miejscu. Mia� nadziej�, �e wiele spo�r�d nich zosta�o tylko zranionych, �e nie zasch�y, �e odbij� po pewnym czasie, �e czymkolwiek by�a trucizna przyniesiona przez deszcz, nie jest ona �miertelna i jej dzia�anie w ko�cu os�abnie. Po pewnym czasie nawet Etowan Elacca zrozumia�, �e wielu spo�r�d nich po prostu nie da si� uratowa�, �e z korzeni nie odbije nowe �ycie. Lecz wtedy w�a�nie ogrodnicy pocz�li znika�, wkr�tce pozosta�o ich tylko kilku, zaledwie zdolnych utrzyma� przy �yciu te cz�ci ogrodu, kt�re nie podda�y si� zarazie, by nie wspomnie� o wycinaniu i odci�ganiu na bok martwych drzew. Najpierw wydawa�o mu si�, �e sam zako�czy t� smutn� prac�, popracuje troch� tu, troch� tam, w wolnych chwilach; lecz zakres pracy okaza� si� wkr�tce niewykonalny, tote� Etowan Elacca zdecydowa� pozostawi� je swemu losowi; niech martwy ogr�d pozostanie pami�tk� pi�kna, kt�rym m�g�by by�.

Pewnego dnia w wiele miesi�cy po tym, jak na jego farm� spad� fioletowy deszcz, podczas swej przechadzki o �wicie, Etowan Elacca znalaz� dziwny przedmiot stercz�cy z ziemi w poszyciu so�ninek � polerowany kie� jakiego� wielkiego zwierz�cia, d�ugi na dziesi��, mo�e pi�tna�cie cali, ostry niczym sztylet. Odgrzeba� go, obejrza� zaskoczony i schowa� do kieszeni. Nieco dalej, w�r�d muorn�w, znalaz� jeszcze dwa k�y tej samej wielko�ci, odleg�e od siebie o jakie� trzy jardy; spojrza� w g�r�, ku polu martwych stajj i dostrzeg� jeszcze trzy, tym razem le�a�y dalej od siebie. Za nimi zauwa�y� jeszcze dwa, i jeszcze jeden; wszystkie razem wyznacza�y teren w kszta�cie gwiazdy, obejmuj�cy wi�kszo�� jego farmy.

Natychmiast wr�ci� do domu. Xhama w�a�nie przygotowywa�a �niadanie.

��Gdzie jest Simoost? � spyta�.

Nie podnosz�c wzroku znad garnk�w, Ghayro�ka odpowiedzia�a:

��W sadzie drzew niyku, panie.

��One usch�y dawno temu, Xhamo.

��Oczywi�cie, panie. Ale on tam jest. Sp�dzi� w nim ca�� noc.

��Id� po niego. Chc� si� z nim zobaczy�.

��On nie przyjdzie, panie. A je�li po niego p�jd�, �niadanie si� spali.

Oszo�omiony odmow� wykonania polecenia Etowan Elacca sta� przez chwil�, nie mog�c znale�� s��w. Potem, zdaj�c sobie spraw�, �e w tym czasie nieprzewidzianych zmian musi w�a�nie dzia� si� jaka� zmiana, o kt�rej nie ma poj�cia, tylko kr�tko skin�� g�ow�, odwr�ci� si� bez s�owa i jeszcze raz wyszed� na pola.

Tak szybko, jak tylko potrafi�, wspina� si� pod g�r�; min�� poczernia�e pola stajji, morze po��k�ych, skurczonych sadzonek; min�� surowe, zwi�d�e krzaczki gleinu, min�� pole zasch�ego b�ota � wszystko, co pozosta�o po hingamortach, a� wreszcie dotar� do sadu drzew niyku. Wysch�e ro�liny by�y tak lekkie, �e z ziemi wyrywa� je nawet silniejszy powiew wiatru; wi�kszo�� z nich le�a�a powalona, a te, kt�re jeszcze sta�y, pochyla�y si� pod najdziwaczniejszymi k�tami, jakby jaki� gigant dla rozrywki uderza� je d�o�mi. Najpierw nie dostrzeg� Simoosta, a potem zobaczy�, �e ogrodnik idzie jakim� dziwnym zygzakiem wzd�u� granicy sadu, wydeptuj�c �cie�k� mi�dzy pochylonymi drzewami, zatrzymuj�c si� od czasu do czasu, by kt�re� z nich wyrwa�. Czy�by w ten spos�b sp�dza� teraz noce? Ghayrogowie sypiaj� sezonowo po kilka miesi�cy w roku, Etowan Elacca nie czu� si� wi�c zaskoczony, stwierdzaj�c, �e Simoost pracuje noc� � lecz podobne, bezcelowe zaj�cie wydawa�o si� ca�kowicie nie w jego stylu.

��Simoost?

��Ach, to pan. Dzie� dobry.

��Xhama powiedzia�a, �e ci� tu znajd�. Czy dobrze si� czujesz?

��Ale� tak, panie. Czuj� si� �wietnie.

��Jeste� pewien?

��Ale� oczywi�cie, panie. Czuj� si� �wietnie. � Lecz g�osowi Simoosta brakowa�o przekonania.

��M�g�by� podej��? Chcia�em ci co� pokaza�.

Ghayrog sprawia� wra�enie, jakby dok�adnie rozwa�a� t� pro�b�. Po chwili powoli ruszy� przed siebie, a� doszed� do miejsca, w kt�rym czeka� na niego Etowan Elacca. W�owe sploty w�os�w, nie pozostaj�ce w spoczynku ani przez chwil�, porusza�y si� teraz szybkimi, nerwowymi ruchami, a z cia�a bi� zapach, kt�ry Elacca, doskonale znaj�cy Ghayrog�w, nauczy� si� kojarzy� z przygn�bieniem, z niepewno�ci�. Simoost pracowa� dla niego od dwudziestu lat i nigdy jeszcze nie pachnia� w ten spos�b.

��Panie?

��Co ci� niepokoi, Simoo�cie?

��Ale� nic, panie. Czuj� si� doskonale, panie. Chcia� mi pan co� pokaza�?

��To. � Etowan Elacca wyj�� z kieszeni d�ugi, z�bkowany kie�, kt�ry znalaz� w�r�d so�ninek. Pokaza� go Ghayrogowi, m�wi�c: � Znalaz�em go jakie� p� godziny temu, podczas przechadzki po ogrodzie. Zastanawia�em si�, czy przypadkiem nie wiesz, co to w�a�ciwie jest?

Pozbawione powiek oczy Simoosta porusza�y si�, jakby � niepewny siebie � nie potrafi� skupi� wzroku.

��Kie� m�odego smoka morskiego � wyja�ni� w ko�cu. � Przynajmniej tak mi si� wydaje.

��Doprawdy?

��Jestem tego ca�kiem pewien, panie. Czy by�y te� inne?

��Kilka. Chyba osiem.

Simoost narysowa� d�oni� w powietrzu kszta�t rombu.

��U�o�one w ten wz�r?

��Tak. � Etowan Elacca zmarszczy� brwi. � A sk�d wiesz?

��To zwyk�y wz�r. Ach, panie, jeste�my w niebezpiecze�stwie, w wielkim niebezpiecze�stwie!

Doprowadzony do granic rozpaczy, Etowan Elacca powiedzia�:

��Specjalnie ukrywasz co�, u�ywaj�c tych wszystkich niedom�wie�, prawda? Co to za �zwyk�y� wz�r? Jakie niebezpiecze�stwo? Na Pani�, Simoo�cie, powiedz mi zwyk�ymi s�owami, co o tym wszystkim wiesz!

Zapach Ghayroga sta� si� ostrzejszy � m�wi� o silnym niepokoju, o strachu i zawstydzeniu. Simoost najwyra�niej szuka� w�a�ciwych s��w.

��Czy wiesz, panie, dok�d udali si� wszyscy twoi pracownicy? � spyta� w ko�cu.

��Mam wra�enie, �e do Falkynkip, pewnie szukaj� pracy na ranczach hodowc�w. Co to ma�

��Oni nie poszli do Falkynkip, panie, tylko dalej. Dalej na zach�d. Do Pidruid. B�d� czeka� na nadej�cie smok�w.

��Co?

��Chodzi o objawienie, panie.

��Simooscie�

��Wi�c nie wiesz nic, panie, o objawieniu?

Etowan Elacca poczu� przyp�yw takiego gniewu, jakiego nie dozna� jeszcze w swym spokojnym, nie znaj�cym rade spe�nionych marze� �yciu.

��Nie, nie wiem nic o objawieniu � rzek�, za l�d�wie powstrzymuj�c wybuch.

��Opowiem ci, panie. Opowiem o wszystkim.

Ghayrog milcza� przez chwil�, jakby pr�bowa� znale�� w�a�ciwe s�owa. Potem wzi�� g��boki oddech i zaczai m�wi�:

��Istnieje staro�ytna wiara, �e w pewnym momencie nasz �wiat czekaj� wielkie problemy i ca�y Majipoor wpadnie w chaos. M�wi si�, �e wtedy smoki morskie opuszcz� ocean, wyjd� na l�d i og�osz� nowe kr�lestwo, a tak�e zmieni� nasz� pian� t� nie do poznania. Czas ten b�dzie znany jako czas objawienia.

��Kto to wymy�li�?

���Wymy�li�� to dobre s�owo, panie. Mo�na to nazywa� wymys�em albo ba�ni�, legend�. Wiemy, �e smoki morskie nie mog� wyj�� z wody. Lecz wiara w objawienie jest bardzo popularna w pewnych kr�gach, niekt�rzy czerpi� z niej wielk� pociech�.

��O kim m�wisz?

��G��wnie o ludziach ubogich, panie. Zw�aszcza o Lumenach, ale to nie ogranicza si� do jednej rasy. S�ysza�em, �e w objawienie wierz� niekt�rzy Hjortowie i Skandarzy. Istot ludzkich to w�a�ciwie nie dotyczy, a ju� zw�aszcza arystokrat�w takich jak ty, panie. Ale jest wielu, kt�rzy twierdz�, �e teraz w�a�nie nadszed� czas objawienia, �e zarazy i brak �ywno�ci to pierwsze oznaki k�opot�w, �e Koronal i Pontifex zostan� wkr�tce obaleni i rozpocznie si� czas rz�d�w smok�w. Ci, kt�rzy w to wierz�, zd��aj� teraz w stron� miast na wybrze�u, w stron� Pidruid, Narabal i Tilomon, by zobaczy�, jak smoki morskie wychodz� na brzeg, i by� w�r�d pierwszych wiernych, kt�rzy oddadz� im cze��. Ja wiem, �e to prawda, panie. Tak dzieje si� w ca�ej prowincji � mog� nawet zaryzykowa� twierdzenie, �e na ca�ym �wiecie. Miliony ruszy�y w stron� wybrze�a.

��Jakie to zdumiewaj�ce � powiedzia� Etowan Elacca. � Z ilu� rzeczy nie zdaj� sobie sprawy, zamkni�ty tu, w swym w�asnym ma�ym �wiatku. � Przesun�� palcami po kle ma�ego smoka a� do ostrego czubka, zacisn�� d�o�, poczu� b�l. � A to? Co to w�a�ciwie oznacza?

��Z tego, co wiem, wynika, �e umieszczaj� je tu i tam � jako znak objawienia i by oznaczy� drog� do wybrze�a. Kilku zwiadowc�w idzie przed mas� pielgrzym�w kieruj�cych si� na zach�d; umieszczaj� k�y, a inni poruszaj� si� wyznaczon� drog�.

��Sk�d wiedz�, gdzie umieszczone zosta�y k�y?

��Wiedz�, panie. Nie wiem sk�d. By� mo�e wiedza ta przychodzi do nich w snach. By� mo�e kr�lowie oceanu wysy�aj� przes�ania, jak Pani albo Kr�l Sn�w.

��Wi�c wkr�tce zadepcz� nas hordy pielgrzym�w?

��Tak s�dz�, panie.

Etowan Elacca kilkakrotnie uderzy� z�bem po d�oni.

��Simoo�cie, dlaczego sp�dzi�e� noc w sadzie?

��Zbiera�em si� na odwag�, �eby wszystko panu powiedzie�.

��Czy�by wymaga�o to wielkiej odwagi? Dlaczego?

��Bo s�dz�, �e musimy ucieka�, a wiem, �e nie b�dziesz, panie, chcia� ucieka�, a ja nie chc� zostawi� ci� samego, ale nie chc� te� umrze�. S�dz�, �e je�li zostaniemy tu d�u�ej, b�dziemy musieli umrze�.

��Wiedzia�e� o smoczych k�ach w ogrodzie?

��Widzia�em, jak je umieszczono. Rozmawia�em ze zwiadowcami.

��Ach! Kiedy?

��O p�nocy, panie. By�o ich trzech, dw�ch Liimea�w i Hjort. Powiedzieli, �e po ich �ladach ze wschodnich ztooccy Rozpadliny kieruje si� tu czterysta tysi�cy ludzi.

��Czterysta tysi�cy ludzi przejdzie po mojej ziemi? � Tak s�dz�, panie.

��A kiedy przejd�, nic tu nie zostanie, prawda? Spadn�. na nas jak szara�cza. Wyjedz� wszystkie nasze zapasy; mam. wra�enie, �e tak�e spl�druj� dom, zabij� ka�dego, kto wejdzie im w drog�. Nie ze z�o�ci, to po prostu histeria. Czy ty tak�e tak to, widzisz, Simoo�cie?

��Tak, panie.

��Kiedy maj� si� tu zjawi�?

��Za dwa dni. Mo�e za trzy.

��A wi�c wraz z Xham� powinni�cie odej�� dzi� rano, prawda? Wszyscy powinni odej�� st�d natychmiast. Powiedzia�bym, �e do Falkynkip. Powinni�cie zd��y� doj�� do Falkynkip, nim t�um tu dotrze, w mie�cie b�dziecie bezpieczni.

��Tu zostaniesz, panie?

��Tak.

��B�agam�

��Nie, Simoo�cie.

��Zginiesz z pewno�ci�!

��Ja ju� nie �yj�, Simoo�cie. Po co mia�bym ucieka� do Falkynkip? Co bym tam robi�? Ja ju� nie �yj�, czy�by� tego nie dostrzeg�, Simoo�cie? Jestem duchem samego siebie.

��Panie� panie�

��Nie ma czasu do stracenia � stwierdzi� Etowan Elacca � Powiniene� zabra� �on� i odej�� o p�nocy, kiedy zobaczy�e�, jak uk�adaj� te k�y. Id�. Id�. Ju�!

Etowan Elacca obr�ci� si� i zszed� zboczem, a kiedy przechodzi� obok ogrodu, od�o�y� z�b w to miejsce, w kt�rym go znalaz�.

P�nym rankiem Ghayrog i jego �ona przyszli b�aga� go, by odszed� z nimi � niemal p�akali, czego Etowan Elacca nigdy przedtem nie widzia� u Ghayrog�w; zdumiewaj�ce, oczy Ghayrog�w nie maj� bowiem kanalik�w �zowych. On jednak opar� si� ich namowom i w ko�cu odeszli bez niego. Wezwa� wszystkich tych, kt�rzy pozostali lojalni, zwolni� ich z pracy, da� im pieni�dze, kt�re mia� w domu, i du�� ilo�� �ywno�ci ze spi�arni.

Tego wieczora sam przygotowa� sobie kolacj� � po raz pierwszy w �yciu. Mia� wra�enie, �e jak na nowicjusza spisa� si� ca�kiem nie�le. Otworzy� ostatni� butelk� wina palmowego i wypi� go nieco wi�cej ni� zazwyczaj. To, co dzia�o si� ze �wiatem, wydawa�o mu si� bardzo dziwne, trudne do zaakceptowania; wino jednak pomog�o mu zrozumie�. Ile� tysi�cy lat pokoju min�o na tym jak�e przyjaznym, jak�e g�adko funkcjonuj�cym �wiecie. Pontifex i Koronal, Pontifex i Koronal, p�ynne zmiany mi�dzy G�r� Zamkow� i Labiryntem; w�adcy rz�dzili zawsze z woli wi�kszo�ci, w interesie wszystkich; cho� oczywi�cie niekt�rzy mieli w tym wi�kszy interes ni� inni, nikt jednak nie by� g�odny, ka�dy zapewnione mia� minimum egzystencji. Z nieba spad�y truj�ce deszcze, wi�d�y ro�liny w ogrodach, zbo�a ulega�y zatruciu, zaczyna� si� g��d, rodzi�y si� nowe religie, zg�odnia�e, dzikie t�umy zmierza�y w stron� morza. Czy Koronal co� o tym wie? Pani na Wyspie? Kr�l Sn�w? Co si� robi, by temu zapobiec, by naprawi� �wiat? Co mo�na uczyni�? Jakie to �agodne sny Pani zdo�aj� wype�ni� puste �o��dki? Jakie to gro�ne sny Kr�la wstrzymaj� t�umy? Czy Pontifex, je�li w og�le istnieje jaki� Pontifex, wyjdzie z Labiryntu i og�osi uroczyst� proklamacj�? Czy Koronal b�dzie w�drowa� od prowincji do prowincji, wzywaj�c do zachowania spokoju? Nie, nie, nie. To koniec, pomy�la� Etowan Elacca. Jaka szkoda, �e nie nast�pi� za dwadzie�cia lat, mo�e za trzydzie�ci, �e nie umr� spokojnie w mym ogrodzie, wci�� kwitn�cym.

W nocy czuwa�, lecz wsz�dzie panowa� spok�j.

O �wicie wyobrazi� sobie, �e s�yszy pierwsze odg�osy napieraj�cego ze wschodu t�umu. Obszed� dom, otwieraj�c wszystkie drzwi, by w poszukiwaniu jedzenia i wina ludzie wyrz�dzili tak ma�o szk�d, jak to tylko mo�liwe. Jego dom by� pi�kny, Etowan Elacca kocha� go i mia� nadziej�, �e uniknie on zniszczenia.

Potem poszed� do ogrodu, pomi�dzy swe zwi�d�e, zesch�e ro�liny. U�wiadomi� sobie, �e wiele z nich przetrwa�o fioletowy deszcz; wi�cej ni� pocz�tkowo s�dzi�, gdy� przez ostatnie przygn�biaj�ce miesi�ce widzia� tylko to, co zniszczone. �ar�oczne ro�liny nadal �y�y, i drzewa kwiat�w nocy, niekt�re z androdragm�w, drzewa dwikka, pn�cza sihornisz, nawet delikatne drzewa p�cherzowe.

Chodzi� po�r�d nich godzinami. My�la� o oddaniu si� �ar�ocznym ro�linom, ale by�aby to wstr�tna �mier�, pomy�la�, powolna, krwawa, nieelegancka, a chcia�, by m�wiono o nim, je�li pozostanie kto�, kto m�g�by opowiedzie� jego histori�, �e Etowan Elacca by� elegancki do samej �mierci. W ko�cu podszed� ku pn�czom sihornisz, obwieszonym ��tymi, niedojrza�ymi owocami. Dojrza�e nale�a�y do najwytworniejszych przysmak�w, lecz ��te by�y �mierteln� trucizn�. Sta� pod nimi przez d�ug� chwil�, nie ba� si�, nic a nic, po prostu nie by� jeszcze gotowy. Nagle dobieg� go d�wi�k, tym razem rzeczywisty, nie wyobra�ony; ostre g�osy ludzi z miasta, wielu ludzi, dobieg�y do jego uszu na skrzyd�ach lekkiego wschodniego wiatru. Teraz ju� by� gotowy. Wiedzia�, �e bardziej elegancko by�oby zaczeka�, a� si� pojawi�, powita� ich w posiad�o�ci, poda� najlepsze wina i tak� kolacj�, jak� m�g� przyrz�dzi� z pozosta�ych zapas�w, lecz przecie� bez s�u�by jego go�cinno�� znacznie by ucierpia�a, a poza tym i tak nigdy nie przepada� za lud�mi z miasta, a zw�aszcza gdy przybywali do niego jako nie zaproszeni go�cie.

Po raz ostatni spojrza� na drzewa dwikka i drzewa p�cherzowe i nieprzyjemne halatingi, kt�re jakim� cudem ocala�y, poleci� dusz� Pani, poczu�, jak w oczach zbieraj� mu si� �zy. Nie s�dzi�, by w�a�ciwe by�o rozp�aka� si� akurat teraz, wi�c podni�s� do ust ��ty owoc i z ca�ej si�y wbi� z�by w jego twardy, niedojrza�y mi��sz.

Cho� zamierza�a tylko na chwilk� da� odpocz�� zm�czonym oczom, nim zabierze si� do gotowania obiadu, Elsinome, gdy tylko si� po�o�y�a, ogarn�� g��boki, mocny sen i przeni�s� j� w mgliste kr�lestwo ��tych cieni i r�owych niczym z gumy wzg�rz; cho� nie spodziewa�a si� przes�ania podczas zwyk�ej drzemki przed obiadem, pogr��aj�c si� w g��bszym �nie, czu�a najdelikatniejszy nacisk na wrota duszy i wiedzia�a ju�, �e dociera do niej obecno�� Pani.

Elsinome nie odpoczywa�a ani przez sekund�. Nigdy w �yciu nie pracowa�a tak ci�ko jak przez te kilka ostatnich dni, gdy do Labiryntu dotar�a wiadomo�� o kryzysie na zachodzie Zimroelu. Kawiarni� od rana do wieczora wype�niali zaniepokojeni urz�dnicy Pontyfikatu, wymieniali mi�dzy sob� naj�wie�sze informacje przy jednej lub kilku butelkach wy�mienitego Muldemar lub doskona�ego, z�otego wina z Dulorn; kiedy tak si� bali, zamawiali tylko to, co najlepsze. Tak wi�c musia�a nieustannie biega� tam i z powrotem, �ongluj�c zapasami i wysy�aj�c dodatkowe zam�wienia do handlarzy. W pewien spos�b by�o to nawet podniecaj�ce, przynajmniej na pocz�tku; czu�a si� niemal tak, jakby osobi�cie uczestniczy�a w krytycznych chwilach tworz�cych histori�. Teraz jednak mog�a ju� my�le� wy��cznie o zm�czeniu.

Ostatni� my�l przed za�ni�ciem po�wi�ci�a Hissune'owi� ksi�ciu Hissune'owi; ci�gle jeszcze uczy�a si� tak o nim my�le�. Od miesi�cy nie mia�a od niego �adnej informacji, nie s�ysza�a nic od chwili, gdy nadszed� ten zdumiewaj�cy list, jak�e podobny do snu, z informacj�, �e powo�ano go do najwy�szych kr�g�w G�ry Zamkowej. Po tym li�cie syn zacz�� si� jej wydawa� kim� nierealnym; nie by� to ju� w ko�cu ma�y, bystrooki, sprytny ch�opak, kt�ry zabawia� j�, pociesza� i pomaga� prze�y�, lecz obcy w pi�knych szatach, sp�dzaj�cy dni na radach, w�r�d mo�nych kr�lestwa, prowadz�cy niewyobra�alne wr�cz dyskusje o ostatecznym losie tego �wiata. Pod powiekami widzia�a obraz syna siedz�cego za wielkim sto�em wypolerowanym do lustrzanego po�ysku, w towarzystwie starszych m�czyzn o rysach, kt�rych wprawdzie nie dostrzega�a wyra�nie, lecz z kt�rych promieniowa�o dostoje�stwo i w�adza; wszyscy oni patrzyli na przemawiaj�cego w�a�nie Hissune'a. Nagle scena ta znik�a, Elsinome dostrzeg�a ��te chmury i r�owe wzg�rza, i Pani wesz�a w jej umys�.

By�o to najkr�tsze z przes�a�. Znalaz�a si� na Wyspie � dostrzeg�a pionowe, bia�e skalne klify i kr�gi taras�w, umieszczonych jeden nad drugim, wiedzia�a wi�c, �e to Wyspa, cho� nigdy tam nie by�a i w og�le nigdy nie opu�ci�a Labiryntu � i w senny, spokojny spos�b sz�a ogrodem, kt�ry najpierw sprawia� wra�enie idealnego, a potem, niepostrze�enie, sta� si� ciemny, zbyt zaro�ni�ty. Towarzyszy�a jej Pani, ciemnow�osa kobieta w bia�ych szatach, sprawiaj�ca wra�enie smutnej i zm�czonej, w niczym niepodobna do tej silnej, ciep�ej, wsp�czuj�cej osoby, kt�r� Elsinome zna�a z wcze�niejszych przes�a� � Pani by�a pochylona z troski, oczy mia�a podpuchni�te i podkr��one, ruchy niepewne. �Podziel si� ze mn� sw� si��� � szepn�a, a Elsinome pomy�la�a, �e wszystko jest tu nie tak, przecie� Pani przychodzi, by da� si��, nie po to, by j� odbiera�. Lecz Elsinome ze snu, wysoka, silna, wok� kt�rej g�owy i ramion ta�czy�y promienie �wiat�a, nie zawaha�a si�. Przytuli�a Pani�, przycisn�a do piersi i trzyma�a w silnym u�cisku, a Pani westchn�a i wydawa�o si�, jakby jej b�l nieco zel�a�. Potem obie kobiety rozdzieli�y si� i Pani, opromieniona blaskiem, kt�ry kiedy� otacza� Elsinome, dotkn�a warg d�oni�, przes�a�a jej poca�unek i znik�a.

To wszystko. Zaskakuj�co nagle Elsinome ockn�a si�, patrz�c na znajome, obdrapane �ciany swego mieszkania na Dziedzi�cu Guadelooma. Przesyca�a j� aura przes�ania, co do tego nie by�o najmniejszych w�tpliwo�ci, lecz otrzymywane niegdy� przes�ania pozostawia�y j� zawsze z poczuciem, �e ma do czego d��y�, ukazywa�y nowe kierunki dzia�ania; po tym pozosta�o tylko zdumienie. Nie rozumia�a sensu takiego przes�ania, lecz by� mo�e dopiero z czasem sens ten stanie si� jasny, pomy�la�a, za dzie�, za dwa dni.

Us�ysza�a d�wi�ki dobiegaj�ce z pokoju c�rek.

��Ailimoor? Maraune?

Nie odpowiedzia�y. Elsinome zajrza�a do ich pokoju i dostrzeg�a, jak pochylaj� si� nad jakim� niewielkim przedmiotem, kt�ry Maraune natychmiast schowa�a za plecami.

��Co tam chowasz?

��Nic takiego, mamo. Zwyk�y drobiazg.

��Co za drobiazg?

��Amulet. Tak jakby.

Co� w tonie c�rki sprawi�o, �e Elsinome nabra�a podejrze�.

��Chc� go zobaczy�.

��Przecie� to nic wa�nego.

��Poka�!

Maraune rzuci�a szybkie spojrzenie starszej siostrze. Ailimoor, niepewna siebie i najwyra�niej zak�opotana, tylko wzruszy�a ramionami.

��To sprawa osobista. Czy dziewcz�ta nie maj� ju� prawa do odrobiny samotno�ci?

Elisnome wyci�gn�a d�o�. Maraune westchn�a, po czym z wahaniem poda�a matce ma�y kie� smoka morskiego, pokryty delikatnym i niepokoj�co tajemniczym reliefem, sk�adaj�cym si� g��wnie z k�t�w ostrych. Elsinome, nadal otoczona aur� swego szczeg�lnego przes�ania, uzna�a amulet za z�owrogi, gro�ny.

��Sk�d go masz?

��Wszyscy je maj�, mamo.

��Pytam, kto ci to da�?

��Vanimoon. W�a�ciwie to siostra Vanimoona, Shulaire, ale ona dostaje je od niego. Mo�esz mi go odda�?

��Wiesz, co to co� oznacza?

��Oznacza?

��S�ysza�a� pytanie? Co on oznacza? Maraune tylko wzruszy�a ramionami.

��Nic nie oznacza. To tylko amulet. Mam zamiar wywierci� dziurk� i nosi� go na rzemyku.

��Spodziewasz si�, �e w to uwierz�? Maraune zamilk�a. Odezwa�a si� za to Ailimoor:

��Mamo, ja� � powiedzia�a i przerwa�a.

��M�w dalej.

��To tylko zabawka, mamo. Wszyscy je maj�. Kr��y jaka� g�upia liime�ska gadka, �e smoki s� bogami, �e podbij� �wiat, �e wszystkie ostatnie k�opoty to oznaka tego, co ma nadej��. Ludzie opowiadaj�, �e je�li nosi si� kie� smoka, b�dzie si� zbawionym, gdy smoki wyjd� na brzeg.

��Nie ma w tym nic nowego. Takie bzdury ludzie opowiadaj� od tysi�cy lat. Lecz nigdy g�o�no, zawsze szeptem, bo to niebezpieczne, chore szale�stwo. Smoki morskie to bardzo wielkie ryby i nic poza tym. Bogini opiekuje si� nami, chroni nas przez Koronala, Pontifexa i Pani�. Rozumiecie? Rozumiecie? � powiedzia�a Elsinome bardzo ch�odnym tonem.

Jednym szybkim, gniewnym ruchem z�ama�a rze�biony kie� na p� i rzuci�a po��wki Maraune. C�rka odpowiedzia�a jej spojrzeniem pe�nym takiego gniewu, jakiego Elsinome nigdy przedtem nie widzia�a u swych dzieci. Obr�ci�a si� szybko i posz�a do kuchni. D�onie jej dr�a�y, ch��d przenika� do szpiku ko�ci i je�li przes�anie od Pani � przes�anie, kt�re wydawa�o si� teraz odleg�e o ca�e tygodnie � w og�le ofiarowa�o jej spok�j, nie pozosta� teraz po nim najmniejszy nawet �lad.

Wej�cie do portu w Numinorze wymaga�o zr�czno�ci zr�czniejszego pilota, kana� bowiem by� w�ski, pr�dy silne, a piaszczyste dno zmienia�o ukszta�towanie z godziny na godzin�. Stoj�ca przy sterze Pandelume wydawa�a si� jednak pewna siebie i spokojna, polecenia wydawa�a energicznymi gestami; kr�lewski statek p�yn�� szybko, min�� najw�sze miejsce kana�u i znalaz� si� na wielkiej, bezpiecznej redzie; jedynej istniej�cej po tej stronie Wyspy Snu, kt�ra obr�cona by�a na Alhanroel, przerywaj�cy gigantyczn� kredow� �cian� Pierwszego Zbocza.

��Ju� st�d czuj� obecno�� matki � powiedzia� Valentine, kiedy przygotowywali si� do zej�cia na brzeg. � Czuj� j� jak zapach kwiat�w alabandyny unosz�cy si� na wietrze.

��Czy Pani zejdzie dzi�, by nas powita�?

��Bardzo w�tpi�. Zwyczaj nakazuje, by syn uda� si� do matki, nie matka do syna. Pozostanie w �wi�tyni Wewn�trznej i jak przypuszczam � przy�le hierarch�w, by spotkali si� tu z nami.

Grupa dostojniczek rzeczywi�cie czeka�a na nich na nabrze�u. Pomi�dzy kobietami ubranymi w z�ote szaty z czerwonymi ozdobami by�a jedna znana mu doskonale: surowa bia�ow�osa Lorivade, kt�ra podczas wojny o odzyskanie tronu towarzyszy�a mu w podr�y na G�r� Zamkow�, ucz�c go technik transu i projekcji umys�owej, kt�re praktykowano na Wyspie. Tak�e i inna posta� w tej grupie wydawa�a mu si� znajoma, cho� nie potrafi� powiedzie�, sk�d w�a�ciwie j� zna, a� do chwili kiedy mu si� przedstawi�a � gdy wypowiada�a swe imi�, przypomnia� j� sobie, przypomnia� sobie Talinot Esulde � smuk��, zagadkow� pierwsz� przewodniczk� w pielgrzymce po Wyspie, dawno, dawno temu. Mia�a wtedy ogolon� g�ow�, nie potrafi� odgadn�� jej p�ci, s�dz�c po wzro�cie wydawa�a mu si� m�czyzn�, z delikatno�ci rys�w i kruchej budowy cia�a � kobiet�. Wraz z awansem w wewn�trznej hierarchii Wyspy pozwolono jej zapu�ci� w�osy; d�ugie, jedwabiste, z�ote jak u Valentine'a, lecz znacznie delikatniejsze, nie pozostawia�y w�tpliwo�ci, �e jest kobiet�.

��Przynosimy ci wie�ci, panie � powiedzia�a Lorivade. � Jest ich wiele, lecz obawiam si�, �e �adna dobra. Lecz najpierw zaprowadzimy ci� do komnat kr�lewskich.

W porcie numinorskim znajdowa� si� dom nazywany Siedem �cian. Znaczenia tej nazwy nie zna� nikt, by�a tak stara, �e jej �r�d�a dawno zosta�y zapomniane. Wzniesiono go na blankach miasta, nad morzem, frontem obr�cony by� ku Alhanroelowi, a ty�em ku potr�jnemu chroni�cemu Wysp� murowi, zbudowano go z wielkich blok�w czarnego granitu wydobywanego w kamienio�omach p�wyspu Stoienzar, idealnie do siebie pasuj�cych, zestawionych bez zaprawy. Jedyn� jego funkcj� by�o s�u�enie za siedzib� odwiedzaj�cym Wysp� Koronalom, nie u�ywano go wi�c czasem przez ca�e lata, a jednak mn�stwo s�u�by trzyma�o go zawsze w gotowo�ci, jakby Koronal m�g� pojawi� si� na Wyspie nagle, bez zapowiedzi, i uda� tam w chwil� po wyl�dowaniu.

Dom �w by� stary, tak stary jak sam Zamek, starszy � jak wynika�o z bada� archeologicznych � od �wi�ty� i �wi�tych taras�w istniej�cych teraz na Wyspie. Wed�ug legendy wybudowa�a go na przyj�cie syna, Lorda Stiamota, jego matka, s�ynna Lady Thiin, kiedy odwiedzi� on Wysp� po zako�czeniu wojen z Metamorfami, osiem tysi�cy lat temu. Niekt�rzy twierdzili, �e nazwa Siedem �cian pochodzi od umieszczenia podczas budowy, w fundamentach gmachu, cia� siedmiu Zmiennokszta�tnych, kt�rych Lady Thiin �ci�a w�asnor�cznie podczas ataku Metamorf�w na Wysp�, lecz szcz�tk�w takich nie znaleziono podczas regularnych rekonstrukcji domu, a poza tym wsp�cze�ni historycy pow�tpiewali, czy Lady Thiin, cho� niew�tpliwie posta� prawdziwie bohaterska, rzeczywi�cie osobi�cie bra�a udzia� w bitwie o Wysp�. Wed�ug innej tradycji, na centralnym dziedzi�cu sta�a niegdy� siedmioboczna kaplica wzniesiona przez Lorda Stiamota ku czci jego matki, udzielaj�c nazwy ca�emu budynkowi. Kaplica ta � tak przynajmniej g�osi�a opowie�� � zosta�a rozebrana w dzie� �mierci Koronala, a nast�pnie przetransportowana do Alaisor, gdzie sta�a si� podstaw� jego grobu. Tego tak�e nie spos�b by�o udowodni�, na dziedzi�cu nie pozosta� �aden �lad po stoj�cej tam niegdy� siedmiobocznej budowli, nie by�o ju� �adnej szansy na podj�cie bada� grobu Lorda Stiamota celem stwierdzenia, jakie tajemnice zawieraj� jego fundamenty. Sam Valentine wola� inne wyja�nienie tej nazwy g�osz�ce, �e Siedem �cian to tylko b��dne przet�umaczenie na majipoorski zdania w j�zyku Metamorf�w, brzmi�cego: �Miejsce, gdzie skrobie si� ryby�, odnosz�cego si� do prehistorycznych czas�w, w kt�rych wybrze�y Wyspy u�ywali w tym w�a�nie celu rybacy z rasy Zmiennokszta�tnych, �egluj�cy z Albaniiroelu. Wydawa�o si� nieprawdopodobne, by prawda kiedykolwiek wysz�a na jaw.

Koronala przybywaj�cego do Siedmiu �cian obowi�zywa�y pewne rytua�y maj�ce zaznaczy�, �e opuszcza �wiat czyn�w � swe dominium � i przenosi si� w �wiat duchowy, dominium Pani. Podczas gdy Valentine im si� oddawa�: ceremonialnej k�pieli, spaleniu aromatycznych zi�, medytacji w sali, kt�rej a�urowe �ciany zrobiono z od�amk�w marmuru, z jego polecenia Carabella czyta�a wiadomo�ci, kt�re gromadzi�y si� tu podczas sp�dzonych na morzu tygodni; gdy powr�ci�, oczyszczony i spokojny, z powa�nego wyrazu jej oczu odczyta� natychmiast, �e odda� si� rytua�om za wcze�nie, �e natychmiast musi wraca� do �wiata czyn�w.

��Jak �le jest naprawd�? � spyta�.

��Chyba nie mo�e by� gorzej, panie.

Poda�a mu plik dokument�w z�o�ony tak, by ten, kt�ry znajdowa� si� na wierzchu, da� jakie� poj�cie o tym, co znajduje si� w innych. Nieurodzaj w siedmiu prowincjach� powa�ne braki �ywno�ci w wielu cz�ciach Zimroelu� pocz�tki masowej migracji z wn�trza kontynentu ku miastom na zachodnim wybrze�u� nag�y rozkwit nie znanego przedtem kultu religijnego, apokaliptycznego, g�osz�cego koniec �wiata, opieraj�cego si� na wierze, �e smoki morskie s� istotami nadprzyrodzonymi i wkr�tce wyjd� na brzeg, by og�osi� narodziny nowej epoki w dziejach �wiata�

Valentine podni�s� wzrok, przera�ony i zdumiony.

��I wszystko to w tak kr�tkim czasie?

��To tylko cz�ciowe raporty, Valentinie. Nikt nie wie, co w�a�ciwie dzieje si� tam teraz� odleg�o�ci s� tak ogromne, kana�y komunikacyjne tak niepewne�

Kurczowo �cisn�� jej d�o�.

��Dzieje si� dok�adnie to, co przepowiedzia�y moje senne wizje. Nadchodzi ciemno�� � i tylko ja stoj� na jej drodze.

��S� ludzie, kt�rzy zast�pi� jej drog� wraz z tob�, kochanie.

��Przecie� wiem. I jestem im za to wdzi�czny. Lecz w najwa�niejszej chwili b�d� sam. Co wtedy zrobi�? � U�miechn�� si� �a�o�nie. � By� taki czas, kiedy �onglowali�my w Dulore�skim Cyrku Nieustaj�cym, pami�tasz, dopiero zaczyna�em zdawa� sobie spraw� z tego, kim naprawd� jestem. Rozmawia�em z Deliamberem, powiedzia�em mu, �e by� mo�e wol� Bogini jest, by mnie pozbawi� tronu, by� mo�e to lepiej dla Majipooru, �e moje imi� i miejsce zaj�� uzurpator, gdy� ja nie mam ochoty rz�dzi�, a on mo�e okaza� si� m�drym w�adc�. Deliamber sprzeciwi� si� temu gor�co, twierdz�c, �e tylko jedna osoba mo�e by� prawnym, namaszczonym kr�lem, �e ja ni� jestem i �e musz� wr�ci� na w�a�ciwe miejsce. Powiedzia�em mu: ���dasz ode mnie bardzo wiele�, a on na to: �To historia ��da bardzo wiele. Historia wymaga, by na tysi�cu �wiatach, w ci�gu wielu tysi�cy lat, istoty inteligentne wybiera�y mi�dzy anarchi� i porz�dkiem, mi�dzy tworzeniem i niszczeniem, mi�dzy rozs�dkiem a nierozs�dkiem�. Doda� nast�pnie: �To wa�ne, nawet bardzo wa�ne, kto ma, a kto nie ma by� Koronalem�. Nie zapomnia�em tych jego s��w i nigdy ich nie zapomn�.

��Jak mu odpowiedzia�e�?

��Powiedzia�em: �Tak�, a potem doda�em: �By� mo�e�, a on na to: �B�dziesz waha� si� mi�dzy �tak� a �by� mo�e� jeszcze przez d�ugi czas, lecz �tak� w ko�cu zwyci�y�. I rzeczywi�cie zwyci�y�o � odzyska�em tron, a mimo to z dnia na dzie� oddalamy si� od porz�dku, tworzenia, rozs�dku, zbli�aj�c si� ku anarchii, niszczeniu i nierozwadze. � Valentine spojrza� w oczy Carabelli, w jego spojrzeniu by� b�l. � Czy�by wi�c Deliamber si� myli�? Czy rzeczywi�cie takie znaczenie ma to, kto powinien, a kto nie powinien by� Koronalem? Uwa�am si� za dobrego cz�owieka, czasami mam nawet wra�enie, �e rz�dz� m�drze, a przecie� mimo to nasz �wiat si� rozpada, Carabello; rozpada si� mimo mych najwi�kszych wysi�k�w � a mo�e z ich powodu? Nie wiem. By� mo�e lepiej by�oby dla wszystkich, gdybym pozosta� w�drownym �onglerem.

��Och, Valentinie, jak niem�dre s� te s�owa!

��Niem�dre?

��Czy chcesz powiedzie�, �e gdyby� pozwoli� rz�dzi� Domininowi Barjazidowi, tego roku lusavender obrodzi�by obficie? Jak mo�na wini� ciebie za nieurodzaj na Zimroelu? To kl�ski naturalne, spowodowane naturalnymi przyczynami, znajdziesz m�dry spos�b, �eby si� z nimi upora�, zawsze bowiem post�pujesz m�drze i zosta�e� wybrany przez Bogini�.

��Zosta�em wybrany przez ksi���ta G�ry Zamkowej. To ludzie, kt�rzy pope�niaj� b��dy.

��Podczas wyboru Koronala przemawia przez nich Bogini. A Bogini nie chce uczyni� z ciebie narz�dzia zniszczenia Majipooru. Doniesienia s� powa�ne, lecz nie przera�aj�ce. Za kilka dni spotkasz si� z matk�, ona natchnie ci� si�� i otuch�, potem pojedziemy na Zimroel, gdzie wszystko naprawisz.

��Mam nadziej�, Carabello. Ale�

��Wiesz, a nie �masz nadziej�. Powiem ci jeszcze jedno, panie, �e kiedy przemawiasz tak ponuro, nie rozpoznaj� w tobie m�czyzny, kt�rego znam. � Postuka�a palcem w plik dokument�w. � Nie mam zamiaru niczego lekcewa�y�, lecz s�dz�, �e wiele mo�emy zrobi�, by zawr�ci� ciemno�� z jej drogi� i �e to zrobimy.

Valentine powoli skin�� g�ow�.

��I ja tak uwa�am. Przynajmniej przez wi�kszo�� czasu. Ale kiedy indziej�

��Wi�c �kiedy indziej� lepiej nie my�le� w og�le! � Rozleg�o si� pukanie do drzwi. � Doskonale! Przerwano nam i dzi�ki niech b�d� za to, gdy� m�czy mnie s�uchanie tego, co m�wisz, kiedy jeste� taki ponury, kochanie.

Wpu�ci�a do pokoju Talinot Esulde. Kap�anka powiedzia�a:

��Panie, twa matka Pani przyby�a i pragnie spotka� si� z tob� w Sali Szmaragdowej.

��Moja matka jest tu? Przecie� mia�em uda� si� do niej jutro, do �wi�tyni Wewn�trznej!

��Ona przyby�a do ciebie � odpar�a niewzruszona Talinot Esulde.

Sala Szmaragdowa by�a studium w zieleni: zielone �ciany z ornamentem w�owym, pod�ogi z zielonego onyksu, przezroczyste p�yty zielonego jadeitu zast�puj�ce szyby w oknach. Pani sta�a po�rodku pokoju, pomi�dzy dwiema wielkimi tanigalami w donicach, pokrytymi osza�amiaj�cymi kwiatami w kolorze metalicznej zieleni � znajdowa�y si� tu tylko one. Valentine podszed� do niej szybko. Wyci�gn�a ku niemu r�ce, a kiedy zetkn�y si� ich palce, poczu� znajome dr�enie energii, kt�ra promieniowa�a z matki, �wi�tej si�y b�d�cej niczym strumie� nape�niaj�cy studni�, si�y, kt�rej nabra�a w ci�gu lat najintymniejszych kontakt�w z miliardami dusz mieszka�c�w Majipooru.

Wiele razy rozmawia� z matk� we �nie, lecz nie widzia� si� z ni� od lat i nie by� przygotowany na zmiany, jakie zasz�y w niej od ich ostatniego spotkania. Nadal by�a pi�kna � czas nie zdo�a� tego zmieni� � lecz lata otoczy�y j� najdelikatniejszym z welon�w, czarne w�osy nie l�ni�y ju� jak niegdy�, ciep�o w jej oczach mniej grza�o, sk�ra na ciele wydawa�a si� odrobin� obwis�a. Postaw� nadal mia�a jednak tak kr�lewsk� jak niegdy� i � jak zwykle � ubrana by�a we wspania�e bia�e szaty, za uchem mia�a kwiat, a na czole srebrn� opask� Pani; posta� pe�na wdzi�ku, majestatu, si�y i niewyczerpanego wsp�czucia.

��Matko! Wreszcie.

��Ile� to lat min�o, Valentinie. Ile� lat.

Delikatnie dotkn�a twarzy, ramion, d�oni syna. Palce spocz�y na jego ciele delikatnie jak pi�rko, a jednak pozostawi�y po sobie wibracje, tak wielka by�a zawarta w tej kobiecie si�a. �wiadomym wysi�kiem woli musia� przypomina� sobie, �e nie jest bogini�, lecz istot� z krwi i ko�ci, narodzon� z cia�a, �e dawno, dawno temu by�a �on� Najwy�szego Doradcy Damidane'a, �e urodzi�a dw�ch syn�w, z kt�rych jednym by� on, �e niegdy� tuli�a go do piersi, �e rado�nie s�ucha� jej cichych s��w, �e to ona wyciera�a mu buzi� z ziemi, kiedy ko�czy�y si� zabawy i wraca� do domu, �e po burzach dzieci�stwa p�aka� w jej ramionach, �e czerpa� od niej si�� i m�dro��. Dzia�o si� to tak dawno temu, �e niemal w innym �yciu. Kiedy Bogini swym ber�em wskaza�a rodzin� Najwy�szego Doradcy Damidane'a i wynios�a Voriaxa na tron Koronala, tym samym wynios�a matk� Voriaxa na tron Pani na Wyspie i �adne z nich, nawet w rodzinie, nie by�o ju� traktowane jak zwyk�y �miertelnik. Od tej chwili do dzi� Valentine nie potrafi� my�le� o matce po prostu jako o matce, ona bowiem mia�a na czole srebrn� obr�cz, mieszka�a na Wyspie w majestacie Pani, a pociech� i m�dro�ci�, niegdy� przeznaczonymi dla niego, dzieli�a si� teraz z ca�ym �wiatem, patrz�cym na ni� z szacunkiem i nadziej�. A gdy po raz drugi Bogini skin�a ber�em i na miejsce Voriaxa wynios�a jego, gdy on przesta� by� zwyk�ym cz�owiekiem i sta� si� prawdziwie mitycznym herosem, nadal zachowa� podziw i szacunek dla Pani, gdy� nie mia� podziwu i szacunku dla swej osoby � jako Koronala i jako nie-Koronala � nie potrafi� patrze� na siebie z podziwem i szacunkiem, kt�rym darzyli go inni, a kt�rym on darzy� matk�.

Jednak nim zwr�cili si� ku sprawom wy�szym, przez chwil� rozmawiali prywatnie. M�wi� jej, co wiedzia� o �yciu jej siostry Galiary i brata, Saita ze Stee, o Diwisie, Mirigancie i c�rkach Voriaxa. Ona pyta�a go, czy odwiedza rodzinne posiad�o�ci w Halanx, czy czuje si� szcz�liwy na Zamku, czy nadal tak kochaj� si� z Carabell�, s� sobie tak bliscy. Napi�cie powoli odp�ywa�o mu z duszy, zaczyna� czu� si� tak, jakby by� kim� rzeczywistym, prawdziwym, jakim� pomniejszym ksi���tkiem z G�ry, odwiedzaj�cym matk�, kt�ra osiedli�a si� daleko, lecz ci�gle by�a spragniona wiadomo�ci z domu. Lecz na d�u�sz� met� nie spos�b by�o unikn�� prawdy o jej pozycji i kiedy rozmowa zacz�a stawa� si� nieszczera, prowadzona na si��, powiedzia� ju� innym tonem:

��Powinna� pozwoli� si� odwiedzi� we w�a�ciwy spos�b, matko. To nie wypada � Pani opuszcza Wewn�trzn� �wi�tyni� i pojawia si� w Siedmiu �cianach!

��Takie formalno�ci nie by�yby m�dre, nie w tej sytuacji. Dzieje si� bardzo wiele, trzeba podj�� odpowiednie kroki.

��A wi�c otrzyma�a� wie�ci z Zimroelu?

��Oczywi�cie. � Dotkn�a obr�czy. � To przynosi mi wszystkie wiadomo�ci z szybko�ci�, z jak� porusza si� my�l. Och, Valentinie, jak nieszcz�sna jest chwila naszego spotkania! Wyobra�a�am sobie, �e w trakcie objazdu przyb�dziesz tu szcz�liwy, a teraz gdy wreszcie przyby�e�, wyczuwam w tobie tylko b�l, w�tpliwo�ci i strach przed tym, co ma nadej��.

��Co widzisz, matko? Co ma nadej��?

��Czy s�dzisz, �e znam spos�b przepowiadania przysz�o�ci?

��Z niezwyk�� jasno�ci� widzisz tera�niejszo��. Sama powiedzia�a�, �e otrzymujesz wiadomo�ci zewsz�d.

��To, co widz�, jest niejasne, mgliste. Na �wiecie dziej� si� rzeczy, kt�rych nie rozumiem. Porz�dek spo�eczny zosta� powt�rnie zagro�ony. Koronal pogr��y� si� w rozpaczy. To widz� jasno. Czemu rozpaczasz, Valentinie? Czemu jest w tobie tyle strachu? Jeste� synem Damiandane'a, bratem Voriaxa, a on i nie znali rozpaczy, rozpacz nie ma te� miejsca w mej duszy � s�dzi�am, �e tak�e i w twojej.

���wiat cierpi, czego dowiedzia�em si� zaraz po przyje�dzie na Wysp�, a jego cierpienia ci�gle si� zwi�kszaj�.

��Czy to pow�d, by rozpacza�? Powinno to tylko wzm�c pragnienie, by go uleczy�, tak jak niegdy� ju� go uleczy�e�.

��A jednak po raz drugi za mych rz�d�w widz� gro�b� wisz�c� nad Majipoorem. Rozumiem tedy � m�wi� dalej Valentine � �e moje rz�dy do tej pory by�y nieszcz�liwe, a b�d� jeszcze gorsze, je�li zarazy, plagi i paniczna migracja nie ustan�, lecz wzrosn�. Boj� si�, �e spad�a na mnie jaka� kl�twa.

Dostrzeg� przez moment gniew w oczach matki, co po raz kolejny przypomnia�o mu o niezwyk�ej sile jej ducha, o stalowej dyscyplinie i bezgranicznym po�wi�ceniu w sprawowaniu obowi�zk�w, kryj�cych si� za zas�on� ciep�ej, �agodnej postaci. Na sw�j spos�b by�a tak siln� wojowniczk� jak s�ynna Lady Thiin z dawnych czas�w, walcz�ca na murach Wyspy przeciw Metamorfom. Ta Pani zdolna by�aby p�j�� w jej �lady, gdyby zaistnia�a taka konieczno��. Wiedzia�, �e nie tolerowa�a s�abo�ci w swych synach ani u�alania si� nad sob�, ani poczucia beznadziejno�ci, bo sama nie mia�a �adnej z tych cech. Przypomniawszy sobie o tym wszystkim, poczu� tak�e, jak cz�� z jego najczarniejszych my�li znika i ulatuje.

Pani powiedzia�a �agodnie:

��Bierzesz win� na siebie bez �adnego powodu. Je�li nad �wiatem wisi kl�twa, a s�dz�, �e tak jest, nie wisi ona znad szlachetnym i cnotliwym Koronalem, lecz nad nami wszystkimi. Nie masz powodu, by si� wstydzi�; zw�aszcza ty, Valentinie. Nie ty �ci�gn��e� na nas t� kl�tw� � raczej jeste� najlepszym kandydatem, by j� uchyli�. Lecz by to zrobi�, musisz dzia�a�, i to szybko.

��A jaka� to kl�twa?

��Dosta�e� niegdy� srebrny diadem, taki sam jak m�j. Czy zabra�e� go ze sob� w t� podr�? � spyta�a Pani, dotykaj�c palcami czo�a.

��Zawsze go mam przy sobie.

��A wi�c za�� go.

Valentine wyszed� z sali, zamieni� kilka s��w z czekaj�cym za drzwiami Sleetem; wkr�tce te� pojawi� si� s�u��cy z wysadzan� drogimi kamieniami szkatu�k�, w kt�rej przechowywano diadem. Dosta� go od Pani, gdy po raz pierwszy pojawi� si� na Wyspie jako pielgrzym, podczas lat sp�dzonych na wygnaniu. Dzi�ki niej, w po��czeniu z umys�em matki, otrzyma� ostateczny dow�d na to, �e prosty �ongler z Pidruid i Lord Valentine, Koronal Majipooru, to jedna i ta sama osoba, dzi�ki niej bowiem, i dzi�ki matce, wr�ci�y do niego wspomnienia dzieci�stwa. Kap�anka Lorivade nauczy�a go potem, jak dzi�ki diademowi mo�e wej�� w trans, podczas kt�rego mo�e si�ga� umys��w innych ludzi. Od chwili powt�rnego wst�pienia na tron Valentine prawie go nie u�ywa�, jako �e diadem by� symbolem w�adzy Pani, nie Koronala, a jedna Pot�ga Majipooru nie powinna wkracza� w kompetencje innej. Teraz zn�w za�o�y� go na czo�o, a Pani � jak to si� ju� raz zdarzy�o na Wyspie dawno, dawno temu � nala�a mu kielich ciemnego, s�odkiego, smakuj�cego przyprawami wina sn�w, kt�re otwiera�o umys� dla innego umys�u.

Wypi� je jednym haustem, ona tak�e go skosztowa�a; czekali przez chwil�, a� ujawni si� jego efekt. Valentine wszed� w trans najlepiej otwieraj�cy dusz�. Pani uj�a jego d�onie, ciasno splot�a swe pa�ce z jego palcami, by kontakt by� jak najpe�niejszy; w umy�le Valentine'a pojawi�a si� naraz taka rozmaito�� obraz�w i wra�e� zmys�owych, �e zaskoczy�a go i oszo�omi�a, cho� przecie� wiedzia�, czego mo�e si� spodziewa�.

W�a�nie tego od wielu lat do�wiadcza�a Pani ka�dego dnia, gdy wraz z kap�ankami swego otoczenia wysy�a�a my�l w �wiat, ku poszukuj�cym pomocy.

Nie dostrzega� indywidualnych umys��w � Majipoor by� zbyt wielki i zbyt zaludniony, by tego rodzaju precyzja mo�liwa by�a bez najwi�kszej koncentracji. Lec�c jak powiew ciep�ego wiatru na termicznych pr�dach nieba, czu� tylko punkty, w kt�rych odbiera� wra�enie: tu niepok�j, tam strach, wstyd, poczucie winy, nag�e, bolesne niczym cios szale�stwo, wielki, szary p�aszcz �alu. Nurkowa�, by dostrzec kszta�ty duszy, czarne grzbiety po��czone wst��kami szkar�atu, mocne ostre pr�ty, przewalaj�ce si� gwa�town� fal� pasy l�ni�cej, g�sto tkanej materii. Wzlatywa� wysoko w spokojne kr�lestwo nieistnienia, przelatywa� nad ponurymi pustyniami emanuj�cymi parali�uj�cym poczuciem izolacji, kr��y� nad lodowcami dusz i nad ��kami, w kt�rych ka�de �d�b�o trawy promieniowa�o niezwyk�ym pi�knem. Widzia� strefy zarazy, widzia� strefy g�odu, strefy, kt�rymi rz�dzi� chaos. Czu� narastaj�c� w wielkich miastach fal� strachu, czu� jak�� pot�g� kot�uj�c� si� w oceanach jakby w rytm wielkich b�bn�w, czu� wyra�nie zbieraj�ce si� nad Majipoorem zagro�enie, nadchodz�ce nieszcz�cie. Na �wiecie spocz�� niezno�ny ci�ar � dostrzeg� Valentine � gniot�c go powoli, lecz nieuchronnie, niczym zaciskaj�ca si� pi��. A wsz�dzie tam wiod�a go jego matka, b�ogos�awiona Pani, bez kt�rej roztopi�by si� i zw�gli� w ogniu uczu� bij�cych ze studni umys�u �wiata. Lecz ona nie odst�powa�a go, z �atwo�ci� przenosi�a przez miejsca grozy i mroku, nios�a a� do progu zrozumienia, kt�re g�rowa�o nad nim tak, jak Wielkie Wrota Dekkereta w Normork, najwi�ksze z wr�t, brama bram, zamykana tylko w czasach, gdy zagro�ony jest sam �wiat, g�ruje ona nad wszystkimi, kt�rzy si� do niej zbli�aj�, zmieniaj�c ich w kar��w. Lecz kiedy zbli�y� si� do progu zrozumienia, by� sam, przekroczy� go te� samotnie.

Po drugiej stronie istnia�a tylko muzyka, muzyka uczyniona widzialn�, dr��cy, rwany d�wi�k rozci�gaj�cy si� nad przepa�ci� niczym najdelikatniejszy z wisz�cych most�w; wst�pi� na�, dostrzeg� plamy jaskrawych d�wi�k�w na przep�ywaj�cej w otch�ani substancji, ostre jak sztylety wybuchy rytmicznych pulsacji w g�rze, ponad jego g�ow�, i linie cofaj�cych si� w niesko�czono�� czerwonych, fioletowych i zielonych �uk�w, �piewaj�cych do niego znad horyzontu. Nagle wszystko ust�pi�o jednemu wspania�emu d�wi�kowi, ci�arowi niemo�liwemu do ud�wigni�cia, czarnemu upiorowi d�wi�k�w � zawieraj�cemu w sobie wszystkie tony � kt�ry przetoczy� si� przez �wiat, dusz�c go bezlito�nie. I Valentine zrozumia�.

Otworzy� oczy. Pani, jego matka, sta�a spokojnie pomi�dzy dwiema wielkimi tanigalami, przypatruj�c si� mu, u�miechaj�c si� tak, jak mog�a u�miecha� si� do niego, gdy by� jeszcze le��cym w ko�ysce dzieckiem. Zdj�a mu z g�owy diadem i schowa�a do szkatu�ki.

��Widzia�e�? � spyta�a.

��Jest tak, jak od dawna si� obawia�em � odpar� Valentine. � To, co dzieje si� na Zimroelu, to nie odosobniony przypadek. Kl�twa, tak, kl�twa ci��y na nas wszystkich, od tysi�cy lat. M�j czarownik, Vroon, powiedzia� kiedy�, �e tu, na Majipoorze, dokonali�my wiele, lecz nie zap�acili�my za grzech pierworodny naje�d�c�w. Na koncie, powiedzia�, gromadz� si� procenty. A teraz wystawiono nam rachunek. Nadchodzi czas kary, poni�enia, sp�aty dawnych d�ug�w.

��Tak jest � przyzna�a Pani.

��Czy to, co dostrzeg�em, to sama Bogini, matko? Tul�ca �wiat do �ona, tul�ca go coraz mocniej i mocniej? I czy ten d�wi�k, kt�ry s�ysza�em, tak straszliwie ci�ki, czy to tak�e ona?

��Obrazy, kt�re dostrzeg�e�, Valentinie, stworzy�e� ty sam. Ja widzia�am inne. Bogini nie da si� zredukowa� do czego� tak konkretnego jak obraz. Lecz dostrzeg�e� chyba istot� sprawy; tak, na pewno.

��Widzia�em, jak Bogini odbiera nam sw� �ask�.

��Bo odebra�a. Lecz nie na zawsze.

��Masz pewno��, �e ju� nie jest za p�no?

��Mam t� pewno��.

Valentine milcza� przez chwil�. Potem powiedzia�:

��Niech wi�c tak b�dzie. Widz�, czego trzeba dokona� i dokonam tego. Jakie� to w�a�ciwe, �e poj��em wszystko w Siedmiu �cianach, domu, kt�ry Lady Thiin zbudowa�a ku czci swego syna, gdy zmia�d�y� on Metamorf�w. Och, matko, matko! Czy zbudujesz mi taki gmach, kiedy zdo�am naprawi� dzie�o Stiamota?

��Jeszcze raz � powiedzia� Hissune, obracaj�c si� twarz� ku Alsimirowi i drugiemu rycerzowi-kandydatowi. � Zaatakujcie mnie jeszcze raz. Ale r�wnocze�nie.

��R�wnocze�nie? � spyta� Alsimir.

��R�wnocze�nie. Je�li si� zorientuj�, �e mnie oszcz�dzacie, przez miesi�c b�dziecie czy�ci� stajnie!

��Jak sobie z nami poradzisz, Hissunie?

��Wcale nie wiem, czy sobie poradz�. Tego w�a�nie musz� si� dowiedzie�. Atakujcie, to zobaczymy.

Ca�y by� o�lizg�y od potu, serce wali�o mu jak miotem, ale cia�o mia� rozlu�nione, kontrolowa� je doskonale. Przychodzi� do sali gimnastycznej � jaskini pogr��onej w ziemi pod wschodnim skrzyd�em Zamku � codziennie, przynajmniej na godzin�, niezale�nie do tego, jak wiele mia� obowi�zk�w.

Hissune wierzy�, �e bardzo wa�ne jest, by �wiczy� i rozwija� cia�o, by stawa� si� coraz silniejszym i � cho� zawsze by� zr�czny � tak�e coraz zr�czniejszym. Nie mia� najmniejszych w�tpliwo�ci, �e nie �wicz�c, nie mia�by tak�e okazji do zrealizowania swych ambicji. Wszyscy ksi���ta G�ry Zamkowej byli atletami i ze sportu uczynili religi�, bezustannie wypr�bowuj�c nawzajem swe umiej�tno�ci: wy�cigi wierzchowc�w, turnieje, biegi, zapasy, polowanie, wszystkie te staro�ytne, proste rozrywki, kt�rym Hissune mieszkaj�cy w Labiryncie nie mia� okazji ani ochoty si� oddawa�. Lord Valentine rzuci� go w towarzystwo tych pot�nych, energicznych m�czyzn i Hissune zdawa� sobie spraw�, �e musi im stawi� czo�o na ich w�asnym gruncie, je�li ma wyrobi� sobie pozycj� w tym towarzystwie.

Oczywi�cie w �aden spos�b nie m�g� zmieni� swego drobnego, delikatnego cia�a w pot�ne i muskularne, takie, jakie mieli na przyk�ad Diwis, Elidath lub Stasilane. Oni byli pot�ni, on nigdy taki nie b�dzie. Lecz mo�e celowa� w innych dyscyplinach. Na przyk�ad walka na kije � przed rokiem nawet o niej nie s�ysza�, a teraz, po wielu godzinach treningu, by� ju� niemal mistrzem. Potrzebne w niej by�o bystre oko i zr�czno��, a nie przygniataj�ca si�a fizyczna. W jaki� spos�b stanowi�o to metafor� ca�ego jego podej�cia do �ycia.

��Got�w! � krzykn��.

Sta� na lekko rozstawionych nogach, spokojny, lecz gotowy na przyj�cie ataku. R�ce mia� wyci�gni�te, a kij � lekki, delikatny, zrobiony z drzewa kwiatu nocy z plecionym uchwytem na jednym ko�cu � spoczywa� na wyprostowanych przedramionach. Patrzy� raz na jednego przeciwnika, raz na drugiego. Obaj byli od niego wy�si � Alsimir o kilka cali, a przyjaciel Alsimira, Stimion, o kilkana�cie. Lecz on by� szybszy. �aden z nich nie potrafi� dotkn�� go dzi� rano ani razu. Ale dw�ch na jednego� to ju� zupe�nie inn� historia.

��Atak! � odpowiedzia� Alsimir. � Postawa! Ju�! Zaatakowali obaj, podnosz�c kije.

Hissune g��boko zaczerpn�� oddechu i skoncentrowa� wol� na stworzeniu otaczaj�cej go okr�g�ej strefy obrony, kamiennej i nieprzeniknionej, kawa�ka przestrzeni zakutego w zbroj�. By� on oczywi�cie wy��cznie wyobra�ony, ale nie mia�o to najmniejszego znaczenia. Thani, mistrz i nauczyciel, pokaza� mu to: utrzymuj stref� obrony, jakby by�a �cian� ze stali, a nic si� przez ni� nie przedrze. Sekretem jest stopie� koncentracji.

Alsimir si�gn�� go o u�amek sekundy przed Stimionem, czego Hissune si� spodziewa� � jego kij wzni�s� si� w g�r�, w stron� g�rnego lewego kwadrantu obrony Hissune'a, a potem opad� w uderzeniu od do�u. W chwili, w kt�rej dotyka� sfery, jednym ruchem nadgarstka niczym smagni�ciem biczem Hissune zakr�ci� kijem sparowa� uderzenie i tym samym ruchem � kt�ry zd��y� ju� wyliczy�, cho� nie�wiadomie � obr�ci� si� w prawo i sparowa� atak Stimiona, skierowany z prawa w g�r�.

Rozleg� si� ostry g�os drewna uderzaj�cego o drewno. Kij Hissune'a przesun�� si� do po�owy kija, kt�rym atakowa� Stimion, a potem Hissune wykona� obr�t, pozostawiaj�c w ofierze przeciwnikowi, niesionemu w prz�d si�� zadanego ciosu, jedynie puste miejsce, w kt�rym sta� przed u�amkiem sekundy. Siekn�wszy ze zdziwienia, Stimion zaatakowa�; Hissune lekko uderzy� go w plecy swym kijem i zwr�ci� si� ku Alsimirowi. Alsimir zada� cios z g�ry, z �atwo�ci� sparowany, uderzenie Hissune'a, wymierzone w mgnienie oka p�niej, r�wnie� nie dosz�o celu, si�a odpowiedzi Alsimira niemal sparali�owa� a mu r�k� od nadgarstka do ramienia. Otrz�sn�� si� jednak szybko, wykona� unik i odskoczy� w bok, usuwaj�c si� przed Stimionem.

Teraz jednak wytworzy�a si� nowa sytuacja, przeciwnicy stali bowiem nie przed nim, lecz po bokach. Z pewno�ci� spr�buj� zaatakowa� jednocze�nie, pomy�la�. Nie mog� im na to pozwoli�.

Thani naucza� go: �Czas musi zawsze by� twym s�ug�, nigdy panem. Je�li brakuje ci czasu na wykonanie parady, podziel ka�d� chwil� na mniejsze, a wtedy b�dziesz mia� czas na wszystko�.

Tak. Hissune wiedzia�, �e nic nie dzieje si� naprawd� r�wnocze�nie.

Tak jak to �wiczy� od wielu, wielu miesi�cy, tak jak nauczy� go tego Thani, zmieni� percepcj� czasu, ka�da sekunda, by�a sum� u�amk�w sekundy � tak cz�owiek w dziesi�� dni przekraczaj�cy pustyni� mo�e sp�dza� kolejne noce w dziesi�ciu kolejnych jaskiniach. Wszystkie zmys�y mia� nieprawdopodobnie wr�cz wyostrzone. Widzia� Stimiona poruszaj�cego si� powolnymi, oddzielnymi ruchami jak jaki� popsuty automat, pr�buj�cego podnie�� w g�r� kij i zada� cios. Z najwi�ksz� �atwo�ci� wy�apa� przerw� mi�dzy jednym ruchem i drugim, odtr�caj�c jego bro� na bok. Alsimir atakowa� tak�e, lecz Hissune mia� a� nadto czasu, by usun�� si� z zasi�gu kija, a kiedy Alsirnir wyci�gn�� r�k�, dotkn�� jej lekko ko�cem kija, tu� nad �okciem.

Wyszed�szy z transu, zwr�ci� si� ku Stimionowi, kt�ry zn�w pr�bowa� ataku. Zamiast sparowa� cios, Hissune sam zaatakowa�, zaskakuj�c przeciwnika i niszcz�c jego obron�. Z tej pozycji wyprowadzi� cios w g�r�, zn�w dotkn�� Alsimira, � a potem w p�obrocie dotkn�� tak�e ca�kowicie oszo�omionego Stimiona.

��Dotkni�cie i podw�jne dotkni�cie! � krzykn��. � Pokonani!

��Jak ty� to zrobi�? � Alsimir rzuci� sw�j kij na mat�. Hissune roze�mia� si�.

��Nie mam poj�cia. Szkoda tylko, �e Thani nie m�g� tego zobaczy�!

Pad� na kolana. Pot sp�ywa� mu z czo�a na mat�. Wiedzia�, �e popisa� si� zdumiewaj�c� zr�czno�ci�. Nigdy przedtem nie walczy� tak �wietnie. Przypadek, �ut szcz�cia? A mo�e rzeczywi�cie osi�gn�� nowy poziom mistrzostwa? Przypomnia� sobie Lorda Valentine'a opowiadaj�cego o �onglerce, kt�r� zacz�� uprawia� ca�kiem zwyczajnie, po prostu, dla zarobku, kiedy zagubiony, nic o sobie nie wiedz�c, w�drowa� po Zimroelu. �onglerka � powiedzia� Koronal � pokaza�a mu prawdziwy spos�b wykorzystania wszystkich si� umys�u. Posun�� si� nawet do stwierdzenia, i� by� mo�e nie m�g�by odzyska� tronu, gdyby nie dyscyplina umys�owa, kt�r� narzuci� sobie pr�buj�c j� opanowa�. Hissune zdawa� sobie spraw�, �e sam nie powinien pr�bowa� �onglerki � by�oby to zbyt jawne schlebianie Koronalowi, zbyt oczywiste jego na�ladownictwo � lecz zaczyna� dostrzega�, �e podobne efekty mo�e osi�gn��, walcz�c na kije. Pojedynek, kt�ry zako�czy� si� przed chwil�, z pewno�ci� wyni�s� go na nie znany dot�d poziom postrzegania. Ciekawe, czy potrafi powt�rzy� to osi�gni�cie. Podni�s� wzrok i zapyta�:

��To co, spr�bujemy jeszcze raz? Dw�ch na jednego?

��Czy ty si� nigdy nie m�czysz? � zdumia� si� Stimion.

��Oczywi�cie, �e si� m�cz�! Ale czemu przerywa� z tak marnego powodu jak zm�czenie?

Przyj�� pozycj� i czeka�. Jeszcze pi�tna�cie minut walki, pomy�la�, a potem pop�ywam troch� i na Dziedziniec Pinitora, gdzie czeka mnie praca, a potem�

��No i co? Zaczynajcie!

Nieco niepewnie Alsimir przyj�� pozycj�, gestem nakazuj�c Stimionowi zrobi� to samo. Lecz gdy we trzech gotowali si� do pojedynku, czekaj�c, a� cia�a i umys�y osi�gn� konieczn� r�wnowag�, s�u��cy gimnazjum pojawi� si� na balkonie nad ich g�owami i wywo�a� imi� Hissune'a.

��Polecenie dla ksi�cia � powiedzia� � od ksi�cia regenta Elidatha: ksi��� Hissune ma natychmiast stawi� si� przed regentem w gabinecie Koronala.

��Spotkamy si� innego dnia. � Tymi s�owami Hissune po�egna� Alsimira i Stimiona, ubra� si� szybko i ruszy� w g�r� kr�tym labiryntem Zamku, mijaj�c alejki i podw�rza; min�� balkon Lorda Ossiera, z kt�rego rozci�ga� si� osza�amiaj�cy widok na ogromne zbocze G�ry Zamkowej, min�� Obserwatorium Kinnikena, pok�j muzyczny Lorda Prankipina, szklarni� Lorda Confalume'a i kilkana�cie innych budowli jak grona obwieszaj�cych w�a�ciwy Zamek. W ko�cu znalaz� si� w jego centrum, tam gdzie znajdowa�y si� biura rz�dowe, i bez pukania wszed� do wielkiego gabinetu Koronala, pod nieobecno�� Valentine'a zajmowanego przez Najwy�szego Doradc� Elidatha.

Jak niespokojny nied�wied� regent spacerowa� tam i z powrotem przed rze�bionym globusem przedstawiaj�cym Majipoor, stoj�cym naprzeciw biurka Valentine'a. Stasilane przyby� pierwszy i siedzia� przy stole rady. Sprawia� wra�enie ponurego, na pozdrowienie Hissune'a odpowiedzia� niemal niewidocznym skinieniem g�owy. Niedbale, jakby nie ca�kiem zdawa� sobie jeszcze spraw� z jego przybycia, Elidath wskaza� Hissunowi miejsce obok niego. W chwil� p�niej pojawi� si� tak�e i Diwis; mia� na sobie szat� ustrojon� klejnotami-oczami i mask� z pi�r, jakby wezwanie przeszkodzi�o mu w udziale w jakiej� powa�nej ceremonii.

Hissune poczu� wzrastaj�cy niepok�j. Jaki m�g� mie� pow�d Elidath, by wezwa� rad� tak nagle, tak nieoczekiwanie? I dlaczego jest nas tylko kilku spo�r�d wielu ksi���t G�ry? Elidath, Stasilane, Diwis � z pewno�ci� trzech najpowa�niejszych kandydat�w do sukcesji po Lordzie Valentinie, najbli�si mu ludzie wewn�trznego kr�gu. Zdarzy�o si� co� wa�nego, pomy�la� Hissune. By� mo�e zmar� wreszcie stary Pontifex? A by� mo�e Koronal� Niech to b�dzie Tyeveras � modli� si�. Prosz�, niech to b�dzie Tyeveras.

��Dobrze, jeste�my wszyscy. Zaczynajmy � oznajmi� Elidath.

Z kwa�nym u�miechem Diwis zapyta�:

��A o co w�a�ciwie chodzi? Czy�by kto� dostrzeg� dwug�ow� miluft� lec�c� na p�noc?

��Je�li masz na my�li, �e nadszed� czas z�ych wr�b, odpowied� brzmi �tak�. � Elidath by� bardzo powa�ny.

��Co si� sta�o? � spyta� Stasilane.

Regent postuka� palcem w le��cy na biurku plik papier�w.

��Dwie wa�ne rzeczy. Po pierwsze, przysz�y nowe raporty z zachodniego Zimroelu; sprawy wygl�daj� powa�niej, ni� si� nam zdawa�o. Wszystkie ziemie przylegaj�ce do Rozpadliny, od Mazadonne i okolic do teren�w za zach�d od samego Dulorn, ogarn�� niepok�j. Sytuacja jest coraz gorsza. Uprawy gin� od tajemniczych chor�b, brakuje �ywno�ci, setki tysi�cy, by� mo�e miliony ludzi ruszy�y w stron� wybrze�a. Miejscowi urz�dnicy robi�, co mog�, by w trybie nag�ym zarekwirowa� zapasy z region�w, do kt�rych kl�ska nie dotar�a � najwyra�niej nic niezwyk�ego nie dzieje si� wok� Tilomon i Narabal, tak�e farmy wok� Ni-moya i Khyntor nie zosta�y w spos�b znacz�cy dotkni�te chorobami ro�lin � lecz odleg�o�ci s� tak wielkie, a wszystko sta�o si� tak nagle, �e niewiele uda�o si� im na razie dokona�. Jest tak�e sprawa jakiego� dziwnego nowego kultu, kt�ry pojawi� si� na terenach nawiedzonych przez kl�sk�, czego� zwi�zanego z mod�ami do smok�w morskich�

��Co? � Stasilane a� zblad� ze zdumienia.

��Wiem, jak idiotycznie to brzmi � m�wi� dalej Elidath. � Z raport�w wiadomo jednak, �e g�osi si�, jakoby smoki morskie by�y bogami, �e o�wiadczy�y, i� �wiat dobieg� ko�ca czy co� r�wnie idiotycznego i�

��To nie jest nowy kult � powiedzia� cicho Hissune. Obecni jak jeden m�� zwr�cili si� w jego kierunku.

��Wiesz, o czym mowa? � spyta� Diwis. Hissune przytakn�� skinieniem g�owy.

��S�ysza�em o tym co� nieco�, kiedy jeszcze mieszka�em w Labiryncie. Nic pewnego� szepty w ciemnych k�tach, jakie� opowie�ci, nikt nie traktowa� tego szczeg�lnie powa�nie� o ile wiem. Wszystko dotyczy�o wy��cznie ni�szych klas, takie co�, o czym opowiada si� za plecami w�adzy. Niekt�rzy z moich przyjaci� troch� o tym wiedzieli, mo�e nawet wi�cej ni� troch�, cho� nigdy w nic mnie nie wtajemniczyli. Pami�tam, �e bardzo dawno temu wspomnia�em o tym mojej matce, a ona rzek�a, �e to niebezpieczna bzdura i powinienem trzyma� si� od tego jak najdalej. Pos�ucha�em. My�l�, �e wszystko zacz�o si� w�r�d Liimen�w, dawno temu i powoli rozprzestrzenia�o w�r�d najni�szych warstw spo�ecznych; teraz wyznawcy wyszli wreszcie z podziemia, pewnie z powodu nowych k�opot�w.

��A o co w og�le w tym chodzi? � spyta� Stasilane.

��Jest mniej wi�cej tak, jak powiedzia� Elidath. Pewnego dnia smoki wyjd� na brzeg, przejm� rz�dy, sko�cz� z nieszcz�ciami i cierpieniem.

��Jakimi nieszcz�ciami? Jakim cierpieniem? � zdumia� si� Diwis. � Nie wiem nic o wielkim cierpieniu i nieszcz�ciach na tym �wiecie, chyba �e m�wisz o skargach i narzekaniach Zmiennokszta�tnych, ale oni�

��Czy�by� s�dzi�, �e �ycie ko�czy si� na G�rze Zamkowej? � spyta� Diwisa Hissune.

��S�dz�, �e nikogo nie zostawia si� bez pomocy, �e wszystkim zapewnia si� zaspokojenie podstawowych potrzeb, �e ludziom �yje si� szcz�liwie i�

��To prawda, Diwisie. Ale niekt�rzy mieszkaj� w zamkach, a inni zmiataj� z dr�g odchody wierzchowc�w, niekt�rzy maj� wielkie posiad�o�ci, a inni �ebrz� na rogach ulic, niekt�rzy�

��Daj spok�j. Nie mam zamiaru wys�uchiwa� od ciebie wyk�adu o nier�wno�ciach spo�ecznych!

��Wi�c wybacz mi, �e ci� znudzi�em � odpar� ostro Hissune.

��Mia�em wra�enie, i� chcesz si� dowiedzie�, sk�d wzi�li si� ludzie czekaj�cy, a� kr�lowie oceanu wybawi� ich od trud�w i cierpie�.

��Kr�lowie oceanu? � zainteresowa� si� Elidath.

��Ci, kt�rzy je czcz�, nazywaj� tak smoki morskie.

��Doskonale � stwierdzi� Stasilane. � Mamy g��d na Zimroelu, a w�r�d klas ni�szych rozprzestrzenia si� niepokoj�ca religia. Czy to te dwie wa�ne wie�ci, o kt�rych wspomnia�e�? Elidath potrz�sn�� g�ow�.

��To dwie strony tego samego problemu. Druga istotna sprawa dotyczy Lorda Valentine'a. Otrzyma�em wie�ci od Tunigorna, kt�ry jest bardzo przygn�biony. Tunigorn twierdzi, �e podczas wizyty u swej matki na Wyspie Koronal mia� co� w rodzaju objawienia, jest w wyj�tkowo wznios�ym, co najmniej dziwnym nastroju i jego czyn�w zupe�nie nie da si� przewidzie�.

��Wiesz, jakiego rodzaju by�o to objawienie? � spyta� Stasilane.

��W transie, wiedziony przez Pani� � wyja�ni� Elidath � Valentine mia� wizj�, kt�ra objawi�a mu, �e problemy rolnicze na Zimroelu oznaczaj� gniew Pani.

��A kt� o�mieli�by si� twierdzi� co� innego? � krzykn�� Stasilane. � Tylko co to ma wsp�lnego�

��Wed�ug Tunigorna Valentine jest zdania, �e choroby zb� i niedostatek �ywno�ci � a wiemy, �e s� one znacznie powa�niejsze, ni� pozwala�y si� tego domy�la� pierwsze raporty � maj� okre�lone nadnaturalne �r�d�a�

Diwis powoli pokr�ci� g�ow� i prychn�� pogardliwie.

���maj� okre�lone nadnaturalne �r�d�a, b�d�c w istocie kar� na�o�on� na nas przez Bogini� za to, �e w ci�gu wiek�w �le traktowali�my Metamorf�w.

��Przecie� to nic nowego � przem�wi� zn�w Stasilane. � Valentine powtarza co� takiego od lat.

��Najwyra�niej jest w tym jednak jaki� nowy element � powiedzia� z naciskiem Elidath. � Tunigorn twierdzi, �e od czasu tego objawienia Valentine trzyma si� w odosobnieniu, spotyka si� wy��cznie z Pani� i z Carabell�, a czasami z tym czarownikiem, Vroonem, i Tisan�. Zar�wno Sleetowi, jak i Tunigornowi trudno dosta� si� przed jego oblicze, a kiedy ju� si� z nim spotykaj�, omawiane s� wy��cznie zwyk�e, rutynowe dzia�ania. Tunigorn twierdzi, �e Valentine sprawia wra�enie op�tanego jak�� ide�, czym� zupe�nie zdumiewaj�cym, o czym nie chce z nimi rozmawia�.

��Nie pasuje to do Valentine'a, kt�rego znam � o�wiadczy� ponuro Stasilane. � Mo�na o nim wiele powiedzie�, ale nigdy nie zachowywa� si� irracjonalnie. Brzmi to tak, jakby nagle ogarn�a go jaka� gor�czka.

��Albo jakby zn�w go podmieniono � zauwa�y� Diwis.

��Czego w�a�ciwie obawia si� Tunigorn? � spyta� Hissune. Elidath wzruszy� ramionami.

��Sam nie wie. Twierdzi, �e Valentine m�g� wpa�� na jaki� naprawd� dziwny pomys�, kt�remu on i Sleet z pewno�ci� by si� sprzeciwili. Ale nie m�wi, jaki m�g�by by� ten pomys�. � Elidath podszed� do globusa i palcem dotkn�� �wiec�cego na czerwono �wiate�ka, oznaczaj�cego miejsce, w kt�rym w�a�nie przebywa� Valentine. � Jest nadal na Wyspie � ci�gn�� � ale wkr�tce odp�ywa na l�d. Wyl�duje w Piliploku, nast�pnie ma p�yn�� w g�r� Zimni do Ni-moya, a potem uda� si� na dotkni�te g�odem terytoria na zachodzie. Tunigorn podejrzewa jednak, �e zdecydowa� si� zmieni� plany, �e ma obsesj� na temat zemsty Bogini i mo�e planowa� co� o charakterze duchowym, g�od�wk�, pielgrzymk�, restrukturyzacj� spo�ecze�stwa, po kt�rej czynniki �wieckie strac� sw�j prymat�

��A co b�dzie, je�li ma co� wsp�lnego z tym kultem smok�w? � przerwa� mu Stasilane.

��Nie wiem. To mo�e by� wszystko. M�wi� wam tylko, �e Tunigorn wydawa� si� wyj�tkowo zaniepokojony, naciska�, bym do��czy� do objazdu tak szybko, jak to tylko mo�liwe, w nadziei, �e mo�e zdo�am powstrzyma� go przed jakim� pochopnym krokiem. My�l�, �e mo�e mi si� uda� tam, gdzie nie uda�o si� nikomu, nawet Tunigornowi.

��Co? � krzykn�� Diwis. � Przecie� jest o tysi�ce mil st�d! Jak spodziewasz si� go�

��Wyje�d�am za dwie godziny � odpar� Elidath. � Sztafeta szybkich �lizgaczy powiezie mnie na zach�d przez doliny Glayge do Treymone; zaj��em ju� ��d�, kt�ra zabierze mnie na Zimroel drog� po�udniow�, wzd�u� Archipelagu Rodamaun. Tymczasem Tunigorn b�dzie pr�bowa� op�ni� wyjazd z Wyspy tak dalece, jak to tylko mo�liwe, a je�li uzyska pomoc admira�a Asenharta, sprawi, �e podr� z Wyspy do Piliploku b�dzie bardzo powolna. Przy odrobinie szcz�cia mog� dotrze� do Piliploku w jaki� tydzie� po Koronalu; by� mo�e nie b�dzie jeszcze za p�no, by przem�wi� mu do rozs�dku.

��Nie masz szans zd��y� na czas � stwierdzi� Diwis. � Nim przep�yniesz Morze Wewn�trzne, on b�dzie ju� w p� drogi do Ni-moya.

��Musz� spr�bowa�. Nie mam wyboru. Gdyby� wiedzia�, jaki zaniepokojony by� Tunigorn, jak ba� si�, �e Valentine mo�e co� pochopnie uczyni�

��A rz�d? � spyta� cicho Stasilane. � Co z rz�dem? Jeste� regentem, Elidathu. Nie mamy Pontifexa, twierdzisz, �e Koronal oszala� na punkcie jakie� wizji, a teraz proponujesz jeszcze zostawi� Zamek bez przyw�dcy?

��W wypadku gdy regent musi opu�ci� Zamek, mo�e powo�a� Rad� Regencyjn� do rozpatrywania spraw, kt�re normalnie znajduj� si� w jurysdykcji Koronala. To w�a�nie mam zamiar zrobi�.

��A sk�ad rady? � zainteresowa� si� Diwis.

��Rada b�dzie sk�ada�a si� z trzech os�b. Z ciebie, Diwisie, Stasilane'a oraz ciebie, Hissunie.

Zdumiony, Hissune wyprostowa� si� w krze�le.

��Mnie?!

Elidath u�miechn�� si�.

��Musz� przyzna�, �e z pocz�tku nie rozumia�em, dlaczego Koronal zdecydowa� si� tak szybko awansowa� m�odzie�ca z Labiryntu na tak wysok� pozycj� w samym centrum w�adzy, lecz powoli poj��em jego intencje, zw�aszcza w �wietle tego kryzysu. My, mieszka�cy G�ry, stracili�my zdolno�� rozumienia rzeczywisto�ci Majipooru. Siedzimy sobie spokojnie na szczycie G�ry Zamkowej, a ko�o nas rodz� si� tajemnice, z kt�rych istnienia nie zdajemy sobie nawet sprawy. S�ysza�em, jak powiedzia�e�, Diwisie, �e na Majipoorze wszyscy s� szcz�liwi, z wyj�tkiem mo�e Metamorf�w, i przyznaj�, �e sam te� w to wierzy�em, lecz najwyra�niej w�r�d nieszcz�liwc�w zrodzi�a si� religia, a my nie mieli�my o tym zielonego poj�cia. Sk�d� wzi�a si� prawdziwa armia maszeruj�ca na Pidruid w imi� nie znanych nam bog�w. � Spojrza� na Hissune'a. � S� rzeczy, Hissunie, kt�re ty wiesz, a kt�rych my musimy si� dopiero nauczy�. Podczas mej nieobecno�ci, wraz z Diwisem i Stasilane'em b�dziesz podejmowa� decyzje � wierz�, �e rady twe oka�� si� m�dre. Co na to powiesz, Stasilanie?

��Moim zdaniem m�drze wybra�e�.

��A ty, Diwisie?

Twarz Diwisa p�on�a z trudem powstrzymywan� furi�.

��Co mog� powiedzie�? To ty podejmujesz decyzje. Wyznaczy�e� cz�onk�w rady, a ja musz� si� zgodzi� z twym wyborem, prawda? � Powsta� sztywno i wyci�gn�� d�o� ku Hissune'owi. � Moje gratulacje, ksi���? W ci�gu kr�tkiego czasu doskonale przys�u�y�e� si� samemu sobie.

Hissune spojrza� w oczy Diwisa i nie opu�ci� wzroku.

��Z rado�ci� b�d� s�u�y� w radzie wraz z tob�, ksi��� � powiedzia� niezwykle formalnie. � I b�d� bra� przyk�ad z twej m�dro�ci. � Po czym uj�� wyci�gni�t� ku niemu d�o�.

Odpowied�, kt�rej zamierza� udzieli� Diwis, najwyra�niej utkn�a mu o�ci� w gardle. Powoli cofn�� d�o�, kt�r� �ciska� Hissune, spojrza� na niego w�ciekle i wyszed� z sali.

Wiatr wia� z po�udnia, mocny, gor�cy; tego rodzaju wiatr kapitanowie statk�w �owc�w smok�w nazywali �Przes�aniem�, wia� on bowiem od pustynnego Suvraelu, na kt�rym mieszka� Kr�l Sn�w. By� to wiatr wysuszaj�cy dusz�, spalaj�cy serce, lecz Valentine nie zwraca� na� najmniejszej uwagi, �ni�c o tym, czego mia� jeszcze dokona�. Przez ostatnie dni godzinami sta� na kr�lewskim pok�adzie �Lady Thiin�, wypatruj�c na horyzoncie pierwszych oznak zbli�aj�cego si� l�du i nie zauwa�aj�c nawet szarpi�cych mu szat� silnych, ostrych, suchych powiew�w Przes�ania.

Podr� z Wyspy na Zimroel wydawa�a si� nie mie� ko�ca. Asenhart m�wi� o przeciwnych pr�dach i wiatrach, o konieczno�ci skr�cenia �agli i obrania drogi ci�gn�cej si� bardziej na po�udniu. Valentine, nie b�d�c �eglarzem, nie m�g� si� z nim sprzecza�, lecz poma�u traci� cierpliwo��, w miar� jak mija�y dni, a zachodni kontynent wydawa� si� wcale nie przybli�a�. Kilkakrotnie ju� musieli zmienia� kurs, by omin�� stada smok�w, kt�rych po tej stronie Wyspy by�o mn�stwo. Niekt�rzy ze Skandar�w z za�ogi twierdzili, �e to najwi�ksza migracja od pi�ciu tysi�cy lat. Niezale�nie od tego, czy by�a to prawda, czy nie, smok�w rzeczywi�cie nie brakowa�o, woda a� si� od nich gotowa�a � przera�aj�cy widok; podczas swego ostatniego, tak nieszcz�liwie zako�czonego rejsu, kiedy to smok staranowa� po prostu �Brangalyn� kapitana Gorzvala, Valentine nie dostrzeg� niczego nawet cho� troch� podobnego.

Zazwyczaj smoki p�ywa�y w grupach po trzydzie�ci, pi��dziesi�t sztuk, oddalonych wiele mil od siebie. Od czasu do czasu widywano jednak pojedyncze, wielkie okazy, prawdziwych kr�l�w w�druj�cych samotnie, szybko, jakby pogr��onych w wa�kich medytacjach. Jednak po pewnym czasie nie spotkano ju� �adnych smok�w, ani wielkich, ani ma�ych, wiatr wzm�g� si�, a flota pomkn�a ku Zimroelowi.

Pewnego dnia z bocianiego gniazda rozleg� si� krzyk: Piliplok na horyzoncie! Piliplok!

Wielki port pojawi� si� nagle, osza�amiaj�cy i wspania�y w swym onie�mielaj�cym ogromie, zbudowany na wysokim, po�udniowym brzegu uchodz�cego w tym miejscu do morza Zmiru. Tu, gdzie nieprawdopodobnie szeroka rzeka zaczernia�a morskie wody na setki mil szlamem, wymywanym z samego serca kontynentu, sta�o miasto licz�ce sobie jedena�cie milion�w mieszka�c�w, zbudowane wed�ug sztywnych, skomplikowanych, bezkompromisowych, genialnych plan�w, idealne �uki alej przecinane szprychami bulwar�w, rozchodz�cych si� od nabrze�a. Valentine pomy�la�, �e trudno jest pewnie pokocha� Piliplok, mimo pi�kno�ci szerokiego, przyjaznego w�drowcom portu, a jednak kiedy tak sta� i patrzy�, dostrzeg� swego towarzysza, Skandara Zalzana Kavola, urodzonego w Piliploku, patrz�cego na miasto z czu�ym wyrazem zachwytu i rado�ci na ponurej, smutnej twarzy.

��Nadp�ywaj� statki �owc�w smok�w! � krzykn�� kto�, gdy �Lady Thiin� zbli�y�a si� nieco do brzegu. � Patrzcie, jest ich chyba cala flota!

��Valentinie, sp�jrz, jakie �liczne � szepn�a stoj�ca obok Koronala Carabella.

Rzeczywi�cie, by�y �liczne. A� do tej chwili Valentine nie podejrzewa� nawet, by statki, na kt�rych �eglarze z Piliploku wyruszali na polowania na smoki, mo�na by�o nazwa� �adnymi. Wygl�da�y dziwnie: p�kate kad�uby, dekorowane obrzydliwymi figurami na dziobach, gro�nymi, ostrymi ogonami na rufach., a na burtach namalowane jaskraw� farb� rz�dy k��w � pojedynczo wygl�da�y odstr�czaj�co, barbarzy�sko. Lecz ca�a ich wielka flotylla � a mia�o si� wra�enie, �e wszystkie kotwicz�ce w Piliploku wyp�yn�y na spotkanie okr�towi Koronala � pe�na by�a jakiego� dziwnego dostoje�stwa. Wzd�u� linii horyzontu �agle, czarne w szkar�atne pasy, wydyma�y si� na wietrze jak flagi wci�gni�te na maszt z okazji wielkiej uroczysto�ci.

Kiedy zbli�y�y si�, otoczy�y okr�t w�adcy wed�ug jakiego� z pewno�ci� dok�adnie przemy�lanego planu. Wzd�u� burt pojawi�y si� proporce w kolorach Koronala: zielonym i z�otym, a w powietrzu rozleg� si� niesiony wiatrem okrzyk: �Valentine! Lord Valentine! Pozdrowienia Lordowi Valentine!�

Zupe�nie inne powitanie, pomy�la� z humorem Valentine, ni� podczas poprzedniej wizyty w Piliploku. Wtedy on, Zalzan Kavol i reszta �ongler�w w�drowali od jednego kapitana do drugiego, pr�buj�c bez powodzenia sk�oni� kt�rego� do zabrania ich na Wysp� Snu. Zdo�ali wreszcie wynaj�� najmniejszy, najbardziej zaniedbany i najbardziej pechowy ze statk�w. Lecz od tamtej chwili wiele si� zmieni�o.

Najwi�kszy ze statk�w smoczych zbli�y� si� teraz do �Lady Thiim�, a nast�pnie spu�ci� ��d�, w kt�rej znajdowa� si� Skaradar i dwoje ludzi. Kiedy ��d� si� zbli�y�a, z pok�adu �Lady Thiin� opuszczono kosz, lecz na pok�ad wszed� tylko Skandar, a ludzie pozostali w �odzi, przy wios�ach.

Skandarka, gdy� okaza�o si�, �e to kobieta, wygl�da�a na tward�, do�wiadczon� �eglark�. Brakowa�o jej dw�ch wielkich k��w, futro za� mia�a szare, jakby sp�owia�e. �Jestem Guidrag� powiedzia�a, a Valentine dopiero po chwili przypomnia� j� sobie: najstarsza i najbardziej szanowana z kapitan�w statk�w �owc�w smok�w odm�wi�a wzi�cia na pok�ad �ongler�w, lecz odm�wi�a im uprzejmie i odes�a�a do kapitana Gorzvala z jego �Brangalyn�. Ciekaw by�, czy go pami�ta � najprawdopodobniej nie. Valentine odkry� ju� dawno, �e szaty Koronala najcz�ciej czyni� odzianego w nie cz�owieka niewidzialnym.

Guidrag wyg�osi�a prost�, lecz bardzo grzeczn� mow�, witaj�c Koronala w imieniu cz�onk�w swej za�ogi i innych �owc�w smok�w, po czym wr�czy�a mu naszyjnik wykonany z bogato zdobionych, ��cz�cych si� ze sob� bez �adnych dodatkowych element�w smoczych ko�ci. Valentine podzi�kowa� jej za pokaz �eglarskiej zr�czno�ci i spyta�, dlaczego flota znajduje si� w porcie, a nie na oceanie, poszukuj�c smok�w, na co Skandarka odpar�a, �e w tym roku smoki pojawi�y si� w tak nieoczekiwanej obfito�ci, �e statki dokona�y prawnie zezwolonych od�ow�w w ci�gu pierwszych kilku tygodni sezonu, ko�cz�c go, nim si� w�a�ciwie zacz��.

��By� to dziwny rok � doda�a Guidrag. � Boj� si�, �e czeka nas jeszcze wiele dziwniejszych rzeczy.

Statki �owc�w smok�w towarzyszy�y okr�towi Koronala wp�ywaj�cemu do portu, otaczaj�c go ciasn� formacj�. Valentine wraz z towarzysz�cymi mu osobami wysiad� na l�d na Nabrze�u Malibora, znajduj�cym si� po�rodku portu, gdzie czeka�o ich oficjalne powitanie: sta� tam ksi��� prowincji z wielkim dworem, burmistrz miasta w towarzystwie r�wnie wielkiej grupy urz�dnik�w oraz delegacja kapitan�w ze statk�w, towarzysz�cych �Lady Thiin� przy wej�ciu do portu. Valentine odda� si� powitalnym ceremoniom i rytua�om jak cz�owiek, kt�ry �ni, �e si� przebudzi�; odpowiada� powa�nie i uprzejmie wtedy, gdy okoliczno�ci wymaga�y od niego odpowiedzi, zachowywa� si� dostojnie lecz pogodnie, mia� jednak wra�enie, �e porusza si� w�r�d t�um�w tak, jakby sk�ada�y si� wy��cznie z duch�w.

Droga z portu do wielkiego ratusza miejskiego, gdzie mia� si� zatrzyma�, ogrodzona by�a grubymi szkar�atnymi sznurami, maj�cymi powstrzymywa� napieraj�ce t�umy; wsz�dzie tak�e widzia�o si� stra�nik�w. Valentine, siedz�cy wraz z Carabell� w otwartym �lizgaczu, pomy�la�, �e nigdy jeszcze nie s�ysza� takiego huku, ci�g�ego, osza�amiaj�cego, niepoj�tego radosnego ryku, tak przera�liwego, �e wr�cz parali�uj�cego zmys�y, kt�ry ka�e mu zapomnie�, przynajmniej na chwil�, o rozwijaj�cym si� na planecie kryzysie. Lecz powitanie trwa�o kr�tko, po chwili by� ju� w swym apartamencie, rozkaza� dostarczy� najnowsze wie�ci, a wszystkie, bez najmniejszego wyj�tku, by�y z�e.

Dowiedzia� si�, �e zaraza lusavenderu dotar�a w jaki� spos�b do prowincji obj�tych kwarantann�. Tegoroczne zbiory sajji mia�y by� mniejsze o po�ow�. Owad zwany druciakiem, d�ugi czas uwa�any za wyt�pionego, zaatakowa� farmy, na kt�rych uprawiano na pasz� thuyol; wkr�tce zagro�one mia�y by� tak�e dostawy mi�sa. Grzybek zagrozi� winnicom Khyntor i Ni-moya, powoduj�c opadanie niedojrza�ych jeszcze owoc�w. Ca�y Zimroel znalaz� si� nagle we w�adzy tej czy innej plagi, wyj�wszy mo�e najdalszy zak�tek po�udniowego zachodu wok� tropikalnego miasta Narabal.

Gdy Valentine pokaza� Y-Uulisaanowi raporty, ten powiedzia� powa�nie:

��Nie spos�b ju� powstrzyma� tej kl�ski. Wydarzenia s� ze sob� sprz�one; na Zimroelu po prostu zabraknie �ywno�ci, m�j panie.

��Na Zimroelu �yje osiem miliard�w ludzi!

��Rzeczywi�cie. A kiedy to samo stanie si� z Alhanroelem. Valentine poczu�, jak robi mu si� zimno.

��S�dzisz, �e to prawdopodobne?

��Ach, panie, uwa�am, �e pewne! Ile statk�w p�ynie z kontynentu na kontynent w ka�dym tygodniu roku? Ile ptak�w � ba! � nawet owad�w, przedostaje si� z jednego na drugi? Morze Wewn�trzne nie jest w ko�cu a� tak wielkie, a Wyspa i Archipelag stanowi� dogodne przystanki po drodze. � Z dziwnie radosnym u�miechem ekspert rolny doda� jeszcze: � M�wi� ci, panie, plagom tym nie spos�b si� oprze�, nie mo�na ich te� zwalczy�. Nadejdzie g��d. Nadejd� zarazy. Majipoor jest skazany na zag�ad�.

��Nie. Niemo�liwe.

��Gdybym m�g� ci� pocieszy�, panie, nie zawaha�bym si� ani chwili. Jednak nie mog�, Lordzie Valentinie.

Koronal spojrza� wprost w dziwne oczy Y-Uulisaana.

��Pani sprowadzi�a na nas t� kl�sk�. Pani pomo�e nam zwyci�y� � powiedzia�.

��By� mo�e. Ale szkody b�d� wielkie. Panie, pozw�l mi odej��. Czy m�g�bym przestudiowa� te papiery przez jak�� godzin�?

Gdy ekspert odszed�, Valentine przez d�ug� chwil� siedzia� spokojnie, po raz ostatni powtarzaj�c sobie, co ma zamiar zrobi� i co teraz, w �wietle nowych, nieszcz�snych wie�ci wydawa�o si� pilniejsze ni� kiedykolwiek. Potem wezwa� Sleeta, Tunigorna i Deliambera.

��Zamierzam zmieni� tras� objazdu � rzek� bez wst�p�w. Wszyscy trzej wymienili mi�dzy sob� ostro�ne spojrzenia, jakby od tygodni spodziewali si� tego rodzaju k�opotliwej wie�ci.

��Tym razem nie odwiedzimy Ni-moya. Nale�y odwo�a� wszystkie przygotowania w tym mie�cie, dalej. � Valentine dostrzeg�, jak patrz� na niego, ponuro, z napi�ciem i wiedzia� ju�, �e nie zdob�dzie ich poparcia bez walki. � Na Wyspie Snu � m�wi� dalej � objawiono mi, �e kl�ski, kt�re spad�y na Zimroel i kt�re wkr�tce ogarn�� mog� tak�e Alhanroel, s� bezpo�redni� manifestacj� niezadowolenia Bogini. Ty, Deliamberze, ju� dawno temu, w ruinach Velalisier, poruszy�e� ten temat i zwr�ci�e� m� uwag� na fakt, �e kl�ski, sprowadzone na kr�lestwo przez uzurpacj� mego tronu, mog� by� pocz�tkiem sp�aty d�ugu wystawionego nam za prze�ladowanie Metamorf�w. Osi�gn�li�my wiele tu, na Majipoorze � powiedzia�e� � nie p�ac�c za grzech pierworodny jego zdobywc�w, a teraz grozi nam chaos, przesz�o�� bowiem wystawi�a nam rachunek za dawny d�ug i doda�a do niego nale�ne odsetki.

��Pami�tani. Panie, niemal dok�adnie cytujesz moje s�owa.

��A ja obieca�em � kontynuowa� Valentine � �e po�wi�c� me rz�dy sp�acie odszkodowania za niesprawiedliwo�ci, kt�re dotkn�y Metamorf�w z naszej r�ki, lecz tego nie zrobi�em. Zajmowa�y mnie inne sprawy i wykonywa�em tylko najbardziej zdawkowe gesty maj�ce doprowadzi� do porozumienia ze Zmiennokszta�tnymi. Marnowa�em czas, a nasza kara stawa�a si� coraz straszliwsza. Teraz skoro ju� jestem na Zimroelu, mam zamiar natychmiast uda� si� do Piurifayne�

��Do Piurifayne, panie? � spytali Sleet i Tunigorn dos�ownie jednym g�osem.

��Do Piurifayne, do stolicy Zmiennokszta�tnych w Ilirvoyne. Spotkam si� z Danipiur. Wys�ucham jej ��da� i rozpatrz� je. Wy�

���aden Koronal w historii nie uda� si� jeszcze na terytorium Metamorf�w � przerwa� mu Tunigorn.

��By� taki Koronal, owszem � odpar� Valentine. � Kiedy zajmowa�em si� �onglerk�, by�em w Piurifayne i nawet tam wyst�powa�em. Wyst�powa�em przed Metamorfami, przed sam� Danipiur�

��To przecie� co innego � powiedzia� Sleet. � �ongler mo�e robi�, co mu si� �ywnie spodoba. Kiedy uda�e� si� miedzy Zmiennokszta�tnych, nie w pe�ni zdawa�e� sobie nawet spraw�, kim w istocie jeste�, panie. Lecz teraz z ca�� pewno�ci� jeste� Koronalem�

��Pojad� tam. W pielgrzymce pokory, rozpoczynaj�c tym akt pojednania.

��Panie! � G�os Sleeta za�ama� si�. Valentine spojrza� na niego z u�miechem.

��Prosz�, m�w. Przytocz wszystkie argumenty przeciw temu planowi. Od tygodni oczekuj� d�ugiej, gorzkiej dyskusji z wami trzema, teraz chyba przyszed� na ni� czas. Lecz pozw�lcie mi powiedzie� jedno: kiedy ju� sko�czycie, i tak pojad� do Piurifayne.

��Nic ci� nie przekona? � spyta� Tunigorn. � M�wimy o niebezpiecze�stwie, o naruszeniu protoko�u, o mo�liwych wrogich reakcjach politycznych i�

��Nie, nie, nie. Nic nie jest w stanie mn� wstrz�sn��, tylko kl�kaj�c przed Danipiur, mog� po�o�y� kres nieszcz�ciom szerz�cym si� na Zimroelu.

��Czy jeste� pewny, panie � zabra� g�os Deliamber � �e b�dzie to a� tak proste?

��W ka�dym razie trzeba spr�bowa�. Tego jestem pewien. Nie potraficie zmieni� mego postanowienia.

��Panie � powiedzia� Sleet � to Zmiennokszta�tni czarami pozbawili ci� tronu, o ile dobrze pami�tam i ty chyba tak�e. Teraz �wiat pogr��a si� w szale�stwie, a ty zamierzasz odda� si� w ich r�ce, w ich w�asnych, nieprzebytych lasach. Czy wydaje ci si� to�

��Rozs�dne? Nie. Konieczne? Tak, Sleecie, tak. Jeden Koronal mniej czy wi�cej nie stanowi r�nicy. Jest wielu, kt�rzy mog� zaj�� moje miejsce i rz�dzi� r�wnie dobrze, je�li nie lepiej. Liczy si� tylko przeznaczenie Majipooru. Musz� jecha� do Ilirivoyne.

��B�agam ci�, panie�

��To ja b�agam ciebie � odpar� Valentine. � Rozmawiali�my na ten temat wystarczaj�co d�ugo. Podj��em decyzj�.

��Pojedziesz do Piurifayne, panie � powiedzia� z niedowierzaniem Sleet. � Oddasz si� w r�ce Metamorf�w.

��Tak � przytakn�� Valentine. � Oddam si� w r�ce Metamorf�w.

Millilain na zawsze zapami�ta�a dzie�, w kt�rym pojawi� si� pierwszy z nowych Koronal�w, tego w�a�nie bowiem dnia zap�aci�a pi�� koron za dwie sma�one kie�baski.

By�o po�udnie. Sz�a spotka� si� z m�em, Kristofonem, w jego sklepie na esplanadzie ko�o Mostu Khyntor. Zacz�� si� trzeci miesi�c �brak�w�; tego w�a�nie s�owa u�ywali wszyscy mieszka�cy Khyntor: �braki�, lecz Millilain w my�lach stosowa�a odpowiedniejsze okre�lenie: �g��d�. Wprawdzie nie umiera�o si� z g�odu � jeszcze nie � ale nikt te� nie jad� do syta, a sytuacja pogarsza�a si� z dnia na dzie�. Wczoraj wieczorem jedynym ich posi�kiem by� porid�, kt�ry Kristofon przyrz�dzi� z calimbot�w i odrobiny korzeni ghumba, dzisiaj zjedz� pudding ze stajji, a jutro� kto wie? Kristofon zacz�� przeb�kiwa� co� o tym, �e w Parku Prestimiona �atwo mo�na upolowa� ma�e zwierz�tka: drole, mintuny, co� w tym rodzaju. Filet z mintuna? Pieczona pier� drola. P�niej przyjdzie najprawdopodobniej czas na piecze� jaszczurcz�. Z gotowanymi li��mi drzewa kabaczkowego zamiast sa�atki.

Bulwarem Ossiera dotar�a do miejsca, w kt�rym przechodzi� on w Trakt Zimru prowadz�cy ku esplanadzie. Kiedy mija�a biura Stra�y, dobieg� j� wyra�ny i niezwykle kusz�cy zapach sma�onych kie�basek.

Mam halucynacje, pomy�la�a. A mo�e �ni�?

Niegdy� na esplanadzie widywa�o si� kilkunastu, sprzedawc�w kie�basek naraz. Od kilku tygodni Millilain nie spotka�a ani jednego. Ostatnio trudno by�o w og�le dosta� mi�so, podobno na ranczach zachodu byd�o zdycha�o z braku paszy, a transporty z Suvraelu, gdzie, jak si� zdaje, wszystko by�o w porz�dku, nie dociera�y z powodu smok�w atakuj�cych statki na najbardziej ucz�szczanych szlakach �eglugowych.

Lecz zapach tych kie�basek wydawa� si� najzupe�niej autentyczny. Millilain stan�a i rozejrza�a si� wok�, szukaj�c jego �r�d�a.

Tak! Tam!

Nie mia�a halucynacji. Nie �ni�a. Nieprawdopodobne to i zdumiewaj�ce, ale na esplanadzie pojawi� si� autentyczny sprzedawca kie�basek, ma�y, przygi�ty do ziemi Liimen z pogi�tym w�zkiem; d�ugie, czerwone kie�baski wisia�y, nabite na ro�en, nad gor�cymi w�gielkami. Sta� tak sobie, jakby nigdy nic. Jakby nie by�o �brak�w�. Jakby sklepy z jedzeniem otwarte by�y d�u�ej ni� trzy godziny dziennie; ostatnio mniej wi�cej tyle zajmowa�o wyprzedanie ca�ego towaru.

Millilain pobieg�a.

Inni tak�e zacz�li biec. Ze wszystkich stron ludzie p�dzili w kierunku handlarza, jakby rozdawa� dziesi�ciorojal�wki. Oczywi�cie to, co mia� do sprzedania, by�o cenniejsze ni� najpi�kniej l�ni�ca srebrna moneta.

Bieg�a, jak jeszcze nigdy w �yciu, macha�a r�kami, wysoko podnosi�a nogi. Co najmniej setka ludzi galopowa�a p�dem w stron� Lumena i jego w�zka. Nie wystarczy mu kie�basek dla wszystkich, lecz ona by�a najbli�ej, ona pierwsza go dostrzeg�a, ona by�a najszybsza ze wszystkich. Tu� za jej plecami bieg�a d�ugonoga Hjortka, a z boku, post�kuj�c, dogania� ich Skandar w absurdalnym, eleganckim garniturze. Czy kto� z nas kiedy� wyobra�a� sobie, pomy�la�a, �e ludzie b�d� �ciga� si�, kto pierwszy dobiegnie do ulicznego handlarza kie�basek?

Braki � g��d � zacz�y si� gdzie� na zachodzie, w okolicach Rozpadliny. Najpierw wydawa�y si� Millilain czym� niewa�nym, niemal nierealnym, wszystko dzia�o si� bowiem tak daleko, w miejscach, kt�re same w sobie by�y dla niej nierealne. Nigdy nie wyjecha�a na zach�d dalej ni� do Thagobar. Kiedy pojawi�y si� pierwsze raporty, czu�a co� w rodzaju abstrakcyjnego wsp�czucia dla ludzi z Mazadone, Dulorn i Falkynkip, o kt�rych m�wiono, �e g�oduj�, ale trudno jej by�o zrozumie�, �e dzieje si� to rzeczywi�cie � w ko�cu przecie� na Majipoorze nikt nigdy nie by� g�odny � i kiedy przychodzi�y wie�ci o kolejnych kryzysach: rozruchy, masowe migracje, zdarzenia te wydawa�y si� jej odleg�e nie tylko w przestrzeni, lecz tak�e i w czasie. Nie potrafi�a u�wiadomi� sobie, �e dzieje si� to tu i teraz; mia�y one posmak historii, niczym co�, co dzia�o si�, powiedzmy, w czasach Lorda Stiamota, tysi�ce lat temu.

Lecz p�niej zacz�a sobie u�wiadamia�, �e w sklepach, w kt�rych zwykle robi�a zakupy, brakuje czasami niyku, hingamortu i gleinu. To z powodu chor�b ro�lin na zachodzie � t�umaczy� sprzedawca � nie dostajemy ju� niczego z farm Rozpadliny, a z innych teren�w trudno jest sprowadzi� towary, no i wychodzi to drogo. Potem zacz�to nagle racjonowa� towary tak podstawowe jak rikka i stajja, cho� uprawiano je na miejscu, a okoliczne farmy nie mia�y �adnych k�opot�w. Tym razem t�umaczono, �e nadwy�ki �ywno�ci wysy�a si� do region�w obj�tych zaraz�; wszyscy musimy zgodzi� si� na wyrzeczenia w czasach tak trudnych, i tak dalej, i tak dalej � g�osi� imperialny edykt. Potem przysz�a wiadomo��, �e niekt�re z chor�b ro�lin pojawi�y si� tak�e w prowincji Khyntor i na wsch�d od Khyntor a� po Ni-moya. Racje thuyolu, rikki i stajji obci�to o potowe, lusavender w og�le przesta� pojawia� si� w sklepach, zacz�y si� k�opoty z mi�sem. M�wi�o si� o transportach z Alhaniroelu i Suvraelu, gdzie wszystko by�o najwyra�niej w porz�dku, ale Millilain zdawa�a sobie spraw�, �e to wy��cznie plotki. Nie istnia�a flota handlowa tak wielka, by przetransportowa� �ywno�� w ilo�ciach maj�cych jakie� praktyczne znaczenie, ale nawet gdyby istnia�a, transport kosztowa�by zbyt wiele.

��Wszyscy umrzemy z g�odu � powiedzia�a Kristofonowi.

Braki w zaopatrzeniu pojawi�y si� wreszcie tak�e w Khyntor.

Kristofon nie wierzy�, by kto� mia� rzeczywi�cie umrze�. Jak zawsze by� optymist�. �Jako� sobie poradzimy� � powiedzia�. Jako�. A tymczasem setka ludzi bieg�a ku ulicznemu sprzedawcy sma�onych kie�basek.

Hjortka pr�bowa�a j� wyprzedzi�. Millilain uderzy�a j� ramieniem tak mocno, �e kobieta a� si� przewr�ci�a. Nigdy jeszcze nie zdarzy�o si� jej nikogo uderzy�. Poczu�a dziwne oszo�omienie, ucisk w gardle. Hjortka le�a�a, wrzeszcz�c i przeklinaj�c, lecz Millilain si� nie zatrzyma�a. P�dzi�a. Serce bi�o jej jak oszala�e, czu�a b�l w oczach. Odtr�ci�a jeszcze kogo�, po czym �okciami wypracowa�a sobie miejsce w formuj�cej si� w�a�nie kolejce. U jej szczytu Liimen zacz�� w�a�nie sprzedawa� kie�baski, zachowuj�c ten szczeg�lny, liime�ski, beznami�tny spok�j, jakby wcale go nie obchodzi�o, �e otacza go t�um walcz�cych ze sob� ludzi.

Pe�na napi�cia obserwowa�a, jak kolejka posuwa si� powoli. Przed ni� by�o siedem, mo�e osiem os�b � czy wystarczy i dla niej? Trudno by�o dostrzec, co si� w�a�ciwie dzieje, czy na ruszcie w miar� ubywania starych pojawiaj� si� nowe kie�baski. Czy co� jeszcze zostanie i dla niej? Czu�a si� jak �akome dziecko, przera�one, �e zabraknie dla niego ciasteczek. Kompletnie oszala�am, powiedzia�a sobie. Czemu tak bardzo pragn� zwyk�ej kie�basy? Lecz przecie� zna�a odpowied� na to pytanie. Od trzech dni nie mia�a w ustach mi�sa, je�li nie liczy� pi�ciu pask�w suszonego, solonego mi�sa smoka morskiego, kt�re znalaz�a, przegl�daj�c spi�arni� lecz trudno je by�o nazwa� mi�sem. Zapach sma��cych si� kie�basek spowodowa�, �e �lina nap�yn�a jej do ust. Kupi� kilka � nagle to sta�o si� spraw� najwa�niejsz� pod s�o�cem, by� mo�e jedyn� wa�n� spraw�.

Sta�a przy w�zku.

��Dwie � poprosi�a.

��Jedna na osob�.

��Wi�c prosz� jedn�!

Liimen skin�� g�ow�. Troje p�on�cych oczu patrzy�o na ni� bez zainteresowania.

��Pi�� koron.

Millilain a� westchn�a ze zdumienia. Na pi�� koron musia�a pracowa� p� dnia. Pami�ta�a, �e przed �brakami� kie�baska kosztowa�a dziesi�� wag. No, ale w ko�cu to by�o kiedy�.

��Pan nie m�wi powa�nie! � zaprotestowa�a. � Nie mo�e pan ��da� pi��dziesi�t razy wi�cej ni� normalnie! Nawet w tak trudnych czasach.

Za jej plecami kto� krzykn��:

��Niech pani p�aci albo si� wynosi! Liimen powiedzia� spokojnie:

��Dzi� pi�� koron. W przysz�ym tygodni � osiem koron. Za dwa tygodnie � rojal. Za trzy � pi�� rojali. Za miesi�c � nie ma kie�basek za �adn� cen�. Chce pani? Tak czy nie?

��Chc� � szepn�a Millilain. Dr��cymi r�kami wr�czy�a sprzedawcy pi�ciokoron�wk�. Kolejn� zap�aci�a za kufel starego, zwietrza�ego piwa. Wyczerpana i oszo�omiona wysz�a z kolejki.

Pi�� koron! Jeszcze niedawno tyle kosztowa� mog�a wystawna kolacja w dobrej restauracji, lecz wi�kszo�� restauracji by�a ju� zamkni�ta, a w tych kilku, kt�re pozosta�y otwarte, na stoliki czeka�o si� tygodniami. Jedna Bogini wie, jakie wystawiano w nich rachunki. Pi�� koron za kie�bask�! Nagle poczu�a si� straszliwie winna. Co powie Kristofonowi? Powiem mu prawd�, postanowi�a. Powiem mu, �e nie potrafi�am oprze� si� pokusie. �e zareagowa�am impulsywnie, szale�czo impulsywnie. Poczu�am zapach i nie potrafi�am mu si� oprze�.

Co by by�o, gdyby Liimen za��da� o�miu koron? Albo rojala? Albo pi�ciu rojali? Na to pytanie nie potrafi�a odpowiedzie�, podejrzewa�a jednak, �e zap�aci�aby, ile tylko by zechcia�, tak straszn� czu�a pokus�.

Ugryz�a wielki kawa� kie�basy, jakby ba�a si�, �e kto� mo�e jej j� wyrwa�. Okaza�a si� zaskakuj�co smaczna, soczysta, dobrze przyprawiona. Nagle stwierdzi�a, �e zastanawia si�, z jakiego zrobiono j� mi�sa. Mo�e lepiej o tym nie my�le�, powiedzia�a sobie. Pewnie nie tylko Kristofon wpad� na pomys� polowania w parku.

Poci�gn�a �yk piwa i zn�w podnios�a do ust kie�bask�.

��Millilain? Obejrza�a si�, zaskoczona.

��Kristofon!

��Mia�em nadziej�, �e ci� tu znajd�. Zamkn��em sklep i przyszed�em zobaczy�, co tu robi� te t�umy.

��Pojawi� si� sprzedawca kie�basek, jak spod ziemi. Jakby wyczarowa� go jaki� czarownik!

��Aha. Tak, rozumiem.

Patrzy� na nie dojedzon� kie�bas� w jej d�oni. Millilain u�miechn�a si� z wysi�kiem.

��Przepraszam, Kris. Chcesz kawa�ek?

��Kawa�eczek. Chyba ju� nie warto ustawia� si� w kolejce.

��Pewnie ich zaraz zabraknie. � Poda�a mu kie�bask�, bardzo staraj�c si� ukry�, z jak� niech�ci� to robi. Pe�nym napi�cia wzrokiem patrzy�a, jak odgryza z niej niewielki kawa�ek. Poczu�a ulg�, kiedy odda� jej reszt�, i bardzo si� zawstydzi�a.

��Na Pani�, ale dobra!

��Powinna ci smakowa�. Kosztowa�a pi�� koron. � Pi��!

��Nie potrafi�am si� powstrzyma�, Kris. Kiedy poczu�am w powietrzu ich zapach� p�dzi�am do kolejki jak dzikie zwierz�. Przepycha�am si�, odtr�ca�am ludzi, walczy�am. Chyba zap�aci�abym ka�d� sum�, jakiej by ode mnie za��dano. Och, Kris, tak mi przykro!

��Nie przepraszaj. Na co w�a�ciwie mamy teraz wydawa� pieni�dze? A poza tym wszystko wkr�tce si� zmieni. S�ysza�a� wiadomo��, kt�ra przysz�a rano?

��Jak� wiadomo��?

��O nowym Koronalu! Mo�e si� tu pojawi� lada chwila, lada chwila mo�e pojawi� si� na Mo�cie Khyntor!

��Wi�c Lord Valentine zosta� Pontifexem? � spyta�a zdumiona.

Kristofon potrz�sn�� g�ow�.

��Valentine ju� si� nie liczy. M�wi�, �e znikn��, Metamorfowie go porwali albo co� takiego. W ka�dym razie jak�� godzin� temu ukaza�y si� proklamacje g�osz�ce, �e Koronalem jest teraz Sempeturn.

��Sempeturn? Ten kaznodzieja?

��Tak, on. Pojawi� si� w Khyntor zesz�ej nocy. Burmistrz go popra�. S�ysza�em, �e ksi��� uciek� do Ni-moya.

��To niemo�liwe, Kris! �aden cz�owiek nie mo�e po prostu wsta� i powiedzie�: �jestem Koronalem�. Koronal musi by� wybrany, namaszczony, musi pochodzi� z G�ry Zamkowej�

��Wszyscy tak my�leli�my. Ale teraz przysz�y nowe czasy. Sempeturn naprawd� rozumie �udzi. Potrzebujemy kogo� takiego jak on. B�dzie wiedzia�, jak mamy odzyska� �ask� Bogini.

Millilain patrzy�a na m�a, nie wierz�c w�asnym uszom. W palcach trzyma�a kie�bask�, o kt�rej na chwil� zapomnia�a.

��Niemo�liwe! To jakie� szale�stwo! Lord Valentine jest naszym Koronalem. Lord�

��Sempeturn m�wi, �e to oszust, �e ca�a ta historia ze zmian� cia� to g�upota, �e Bogini karze nas chorobami i g�odem za jego grzechy. Mo�emy si� ocali� tylko w jeden spos�b: obali� fa�szywego Koronala i odda� tron komu�, kto powiedzie nas drog� prawdy.

��Sempeturn twierdzi oczywi�cie, �e on jest tym kim�, wi�c mamy si� przed nim pok�oni�, zaakceptowa� go i�

��Jedzie! � krzykn�� Kristofon. Twarz mia� czerwon�, wyraz oczu dziwny. Millilain nie pami�ta�a, by kiedykolwiek widzia�a swego m�a w takim stanie, tak podniece�, ego. Wygl�da�, jakby mia� gor�czk�. Ona tak�e poczu�a si� tale, jakby mia�a gor�czk�, zmieszana i oszo�omiona. Nowy Koronal? Ma�y, czerwony na twarzy, wrzaskliwy Sempeturn siedz�cy na tronie Confalume'a? Nie potrafi�a poj�� tego, co si� dzieje. Mia�a wra�enie, �e kto� kaza� jej czerwie� nazywa� zieleni�, �e kto� zdecydowa�, i� rzeki maj� od tej chwili p�yn�� pod g�r�.

Nagle rozleg�y si� d�wi�ki ha�a�liwej muzyki. Z mostu na esplanad� zbiega�a k�usem orkiestra ubrana w zielono-z�ote stroje z emblematem Koronala � znakiem gwiazdy. Po orkiestrze pojawi� si� burmistrz i inni dostojnicy, a po nich ma�y, przesadnie wystrojony cz�owieczek o g�stych, potarganych w�osach. Siedzia� sztywno we wspaniale zdobionym o twardym palankinie, u�miecha� si�, przyjmuj�c ho�dy ogromnych t�um�w towarzysz�cych mu z Gor�cego Khyntor na drug� stron� rzeki.

��Sempeturn! � rykn�� t�um. � Sempeturn! Niech �yje Lord Sempeturn!

��Niech �yje Lord Sempeturn! � rykn�� Kristofon.

To jaki� sen, pomy�la�a Millilain. To przes�anie, kt�rego sensu nie rozumiem.

Krzyczeli ju� wszyscy zgromadzeni na esplanadzie. W�r�d ludzi rozp�ta�o si� szale�stwo. Millilain machinalnie sko�czy�a je�� kie�bask�; prze�kn�a mi�so, nie czuj�c nawet jego smaku, i upu�ci�a na ziemi� patyczek, na kt�r� by�o nadziane. �wiat wydawa� si� dr�e� pod jej stopami. Kristofon krzycza� nadal ochryp�ym ju� g�osem:

��Sempeturn! Niech �yje Lord Sempeturn!

Palankin mija� ich w�a�nie; nowego Koronala, je�li nim w�a�nie by� ten cz�owiek, dzieli�o od nich najwy�ej dwadzie�cia jard�w. Sempeturn obr�ci� si�, przez chwil� patrzy� wprost w oczy Millilain, kt�ra z przera�eniem us�ysza�a sw�j krzyk:

��Sempeturn! Niech �yje Lord Sempeturn!

��Dok�d si� wybiera? � spyta� zdumiony Elidath.

��Do Ilirivoyne � po raz kt�ry� z kolei powt�rzy� Tunigorn. � Wyruszy� trzy dni temu.

Elidath potrz�sn�� g�ow�.

��S�ysz� twe s�owa, ale zupe�nie nie potrafi� ich zrozumie�. M�j umys� po prostu ich nie akceptuje.

��Na Pani�, m�j tak�e! Ale nie staj� si� przez to mniej prawdziwe! Valentine zamierza spotka� si� z Danipiur, b�aga� j� o przebaczenie za wszystkie grzechy pope�nione wobec jej ludu lub zrobi� co� r�wnie szalonego.

Od chwili gdy statek Elidatha przybi� do portu w Piliploku, min�a zaledwie godzina. Elidath pop�dzi� natychmiast do wielkiego ratusza miejskiego z nadziej�, �e znajdzie tam Valentine'a lub � w najgorszym razie � dowie si�, i� w�a�nie wyruszy� on w g�r� rzeki do Ni-moya. Lecz w ratuszu nie by�o nikogo z otoczenia w�adcy, opr�cz Tunigorna, siedz�cego w ma�ym, brudnawym gabinecie i ponuro przek�adaj�cego papiery z jednej sterty na drug�. A jego opowie��: Wielki Objazd zawieszony, Koronal wyprawia si� w dzik�, zamieszkan� przez Zmiennokszta�tnych d�ungl� nie, nie, tego by�o za wiele, to po prostu nie mie�ci�o si� w g�owie!

Zm�czenie i rozpacz przyt�oczy�y dusz� Elidatha jak wielki g�az, czu�, �e ugina si� pod tym ci�arem.

Cichym g�osem powiedzia�:

��Goni�em za nim przez po�ow� �wiata w�a�nie dlatego, by czemu� takiemu zapobiec. Czy wiesz, jak wygl�da�a moja podr�, Tunigornie? Dzie� i noc w p�dz�cym ku wybrze�u �lizgaczu, bez przerwy, bez najmniejszej przerwy! Potem przeprawa przez morze pe�ne w�ciek�ych smok�w; trzy razy podp�ywa�y tak blisko �odzi, i� my�la�em, �e w ko�cu j� zatopi�. Wreszcie docieram do Piliploku p�ywy ze zm�czenia i dowiaduj� si�, �e sp�ni�em si� o trzy dni, �e Valentine zdecydowa� si� na niebezpieczn� i bezsensown� wypraw�, a gdybym podr�owa� tylko odrobin� szybciej, gdybym wyjecha� kilka dni wcze�niej�

��Nie przem�wi�by� mu do rozs�dku, Elidathu. Nikomu si� to nie uda�o. Ani Sleetowi, ani Deliamberowi, ani Carabelli�

��Nawet Carabelli?

��Nawet Carabelli � potwierdzi� Tunigorn.

Rozpacz Elidatha jeszcze si� pog��bi�a. Walczy� z ni� z ca�ej si�y, nie pozwalaj�c, by opanowa�y go strach i w�tpliwo�ci. Po chwili powiedzia�:

��Mimo wszystko Valentine by mnie wys�ucha�. Jestem pewien, �e zasia�bym w jego duszy ziarno zw�tpienia.

��Mam wra�enie, �e sam si� oszukujesz, stary przyjacielu � rzek� smutno Tunigorn.

��Wi�c dlaczego mnie wzywa�e�? �ebym wype�ni� zadanie, kt�re uwa�asz za niemo�liwe?

��Kiedy ci� wzywa�em � wyja�ni� Tunigorn � nie mia�em poj�cia, co zamierza Valentine. Wiedzia�em tylko, �e jest podniecony i �e planuje co� dziwnego, co� nie przemy�lanego. Wydawa�o mi si�, �e gdyby� by� przy jego boku podczas objazdu, m�g�by� go uspokoi� i odwie�� od tego, co sobie zamierzy�. Gdy zwierzy� si� nam ze swych plan�w, gdy okaza� wyra�nie, �e nic go od nich nie odwiedzie, od d�u�szego czasu podr�owa�e� ju� na zach�d. Zmarnowa�e� mn�stwo czasu i z tego powodu mog� ci tylko wsp�czu�.

��Mimo wszystko jad� do niego.

��Obawiam si�, �e niczego nie osi�gniesz. Elidath wzruszy� ramionami.

���ciga�em go a� tu � jak teraz mam zaniecha� pogoni? Mo�e mimo wszystko istnieje jaki� spos�b, by przywo�a� go do rzeczywisto�ci. M�wisz, �e zamierzasz ruszy� za nim jutro?

��Tak, w po�udnie. Gdy tylko za�atwi� ostatni� wysy�k�, podpisz� ostatni dekret, z kt�rego powodu tu zosta�em.

Elidath pochyli� si� gwa�townie w kierunku Tunigorna.

��Zabierz mnie ze sob�! Musimy wyruszy� jeszcze dzi�!

��To nie by�oby rozs�dne. Przecie� powiedzia�e� mi przed chwil�, �e podr� ci� wyczerpa�a, sam widz� zm�czenie na twej twarzy. Odpocznij tej nocy tu, w Piliploku, najedz si�, wy�pij, �nij dobrze, a jutro�

��Nie! � krzykn�� Elidath. � Wyruszymy dzi�, Tunigornie. Ka�da zmarnowana przez nas godzina zbli�a go do terytorium Zmiennokszta�tnych! Nie rozumiesz, jakie to ryzyko? � Obrzuci� Tunigorna ch�odnym spojrzeniem. � Wyjad� bez ciebie, je�li b�d� musia�!

��Nie pozwol� na to!

Brwi Elidatha unios�y si� lekko.

��Czy�by wi�c moja podr� zale�a�a od twojego zezwolenia?

��Przecie� wiesz, co chcia�em powiedzie�. Nie pozwol� ci pojecha� w nieznane samemu.

��Wi�c wyjed� dzi� ze mn�.

��Poczekaj. Do jutra? � Nie.

Tunigorn przymkn�� oczy.

��Dobrze. Niech b�dzie. Jedziemy dzi� � powiedzia� cicho po chwili.

Elidath skin�� g�ow�.

��Wynajmiemy ma��, szybk� ��d� i przy odrobinie szcz�cia dogonimy go jeszcze przed Ni-moya.

��On nie kieruje si� do Ni-moya, Elidathu � powiedzia� Tunigorn bezd�wi�cznym g�osem.

��Nie rozumiem. Znam tylko jedn� drog� st�d do Dirivoyne: rzek� za Ni-moya do Verf, a stamt�d na po�udnie do Wr�t Piurifayne.

��Gdyby tylko wybra� t� drog�!

��A co, istnieje jaka� inna? � Elidath by� najwyra�niej zdumiony.

��Nie taka, w kt�rej by�aby cho� odrobina sensu. Ale Valentine wymy�li� j� sam: na po�udnie do Gihorny, a potem, po przekroczeniu Steiche, wprost na tereny Metamorf�w.

Elidath wytrzeszczy� na niego oczy.

��Jak to mo�liwe? Gihorna to dzika pustynia. Steiche nie da si� przekroczy�. Valentine powinien o tym doskonale wiedzie�, a je�li nie on, to z pewno�ci� ten ma�y Vroon wie!

��Deliamber zrobi�, co m�g�, by wybi� mu z g�owy ten pomys�. Valentine wcale go nie s�ucha�. Twierdzi�, �e gdyby p�yn�� przez Ni-moya do Verf, musia�by zatrzymywa� si� w ka�dym mie�cie po drodze, odprawia� wszystkie te ceremonie zwi�zane z objazdem, a nie ma zamiaru tak op�nia� pielgrzymki do Metamorf�w.

Elidath poczu� rozczarowanie i niepok�j.

��Wi�c ma zamiar stawi� czo�o burzom piaskowym i innym niebezpiecze�stwom Gihorny� potem przeprawi� si� przez rzek�, w kt�rej ju� raz omal nie uton���

��Tak, tylko po to, by spotka� si� z ludem, kt�ry dziesi�� lat temu pozbawi� go tronu�

��Szale�stwo!

��Rzeczywi�cie, szale�stwo � przytakn�� Tunigorn.

��Zgodzi�e� si�. Wyje�d�amy dzi�.

��Tak, dzi�.

Tunigorn wyci�gn�� d�o�. Elidath u�cisn�� j� mocno; przez d�ug� chwil� stali w milczeniu. Po chwili powiedzia�:

��Odpowiedz mi na jedno pytanie, dobrze, Tunigornie?

��S�ucham.

��Kilkakrotnie u�y�e� s�owa szale�stwo, m�wi�c o tej wyprawie Valentine'a, ja u�y�em go tak�e. Bo to jest szale�stwo. Lecz ja nie widzia�em Koronala od ponad roku, a ty by�e� u jego boku od chwili, gdy opu�ci� G�r�. Powiedz mi, czy naprawd� uwa�asz, �e oszala�?

��Oszala�? Nie, nie s�dz�.

��Mianowanie Hissune'a ksi�ciem? Pielgrzymka do Metamorf�w?

��Ty albo ja nigdy nie zrobiliby�my niczego takiego, lecz s�dz�, �e nie s� to oznaki szale�stwa Valentine'a, lecz czego� innego: dobroci, s�odyczy, czego� w rodzaju �wi�to�ci, kt�rych to cech �aden z nas nigdy w pe�ni nie pojmie. Zawsze pewni byli�my jednego � pod niekt�rymi wzgl�dami Valentine bardzo si� od nas r�ni.

Elidath zmarszczy� brwi.

��No, c� chyba lepiej, �eby by� �wi�ty ni� szalony. Ale dobro�, �wi�to�� czy s�dzisz, �e to cechy, kt�re s� najpotrzebniejsze Koronalowi Majipooru, zw�aszcza w obliczu czekaj�cej walki i wszystkich tych zdumiewaj�cych rzeczy, kt�re w�a�nie si� dziej�?

��Na to pytanie nie znam odpowiedzi, stary przyjacielu.

��Ja te�. �ywi� jednak pewne obawy.

��I ja � powiedzia� Tunigorn. � Ja r�wnie�.

W ciemno�ciach Y-Uulisaan le�a� zdenerwowany, nie spa�, s�ucha� wiatru wyj�cego w�r�d pustki Gihorny; ostrego, tn�cego wschodniego wiatru podrywaj�cego w powietrze wilgotny piasek i miotaj�cego nim bezustannie o �ciany namiotu.

Kr�lewska karawana, z kt�r� w�drowa� tak d�ugo, znajdowa�a si� wiele setek mil na po�udniowy zach�d od Piliploku. Rzeka Steiche oddalona by�a zaledwie o kilka dni drogi, a za rzek� czeka�o Piurifayne. Y-Uulisaan t�skni� rozpaczliwie do chwili, kiedy j� przekroczy i zn�w odetchnie powietrzem rodzinnej prowincji; im bardziej zbli�a�a si� do niej karawana, tym wi�ksza stawa�a si� jego t�sknota. Zn�w znale�� si� w domu, mi�dzy swymi, uwolni� si� od ci�g�ego napi�cia tej maskarady�

Ju� wkr�tce� ju� wkr�tce.

Lecz najpierw musi w jaki� spos�b ostrzec Faraata� o planach Valentine'a.

Min�o sze�� dni od czasu, gdy Faraataa po raz ostatni skontaktowa� si� z Y-Uulisaanem, a sze�� dni temu Y-Uulisaan nie mia� poj�cia o tym, �e Koronal zamierza odby� pielgrzymk� do krainy Piurivar�w. Faraataa z pewno�ci� powinien o tym wiedzie�. Y-Uulisaan nie dysponowa� jednak �adnym pewnym kana�em ��czno�ci, ani oficjalnym � takie po prostu nie istnia�y w tym surowym, niemal nie zamieszkanym kraju � ani wsp�tworzonym przez kr�l�w oceanu. Potrzeba by�o wielu umys��w, by zwr�ci� ich uwag�, a t� misj� Y-Uulisaan wykonywa� samotnie.

Mimo wszystko mo�e jednak spr�bowa�. Tak jak robi� to od trzech nocy, skoncentrowa� energi� umys�u i wys�a� j�. w ciemno��, bardzo staraj�c si� zainicjowa� co� w rodzaju ��czno�ci z przyw�dc� rebelii, oddalonym od niego o ponad pi�tna�cie tysi�cy kilometr�w.

Faraatao� Faraatao?

To beznadziejne. Bez udzia�u kr�l�w oceanu jako po�rednik�w ten rodzaj przekazu by� niemo�liwy. Y-Uulisaan zdawa� sobie z tego spraw�. A jednak pr�bowa�. By� mo�e � niemal zmusi� si�, by w to uwierzy� � istnieje jaka� niewielka szansa, �e przep�ywaj�cy niedaleko smok uchwyci transmisj� i wzmocni j�. Male�ka szansa, prawie nie istniej�ca, ale nie o�mieli� si� ryzykowa�, �e j� przegapi.

Faraatao!

Kszta�t Y-Uulisaana rozmy� si� nieco z wysi�ku, nogi wyd�u�y�y si�, nos zmala�. Szybko poprawi� zmiany, nim zdo�a� je zauwa�y� ktokolwiek ze �pi�cych wraz z nim w namiocie ludzi., oblek� si� na powr�t w ludzk� posta�. Od chwili gdy po raz pierwszy przybra� j� na Alhanroelu, nie o�mieli� si� zrzuci� jej ani na moment, by nikt nie odkry� w nim piurivarsliiego szpiega. Zrodzi�o to napi�cie, kt�re z wolna stawa�o si� niezno�ne., ale do tej pory zdo�a� jako� wytrwa� w wybranej formie.

Bezustannie wysy�a� swego ducha w ciemno��.

Faraatao? Faraatao?

Nic. Cisza. Samotno��. Jak zwykle.

Po chwili zaprzesta� wysi�k�w i pr�bowa� zasn��. Ranek nadal by� jeszcze bardzo odleg�y. Y-Uulisaan odpr�y� si�, zamkn�� szczypi�ce go oczy.

Sen jednak nie nadchodzi�. W tej podr�y pojawia� si� bardzo rzadko. Czasami uda�o mu si� zdrzemn��. Zbyt wiele dzia�o si� wok�: wia� ostry wiatr, niesiony nim piasek uderza� o �ciany namiotu, ludzie z otoczenia Koronala, z kt�rymi dzieli� kwater�, oddychali ci�ko. Lecz przede wszystkim dokucza� mu wszechobecny t�py b�l izolacji, znajdowa� si� w�r�d obcych, wrogich istot. Napi�ty, niespokojny, czeka� nadej�cia �witu. A potem gdzie� mi�dzy Godzin� Szakala i Godzin� Skorpiona poczu�, jak o jego umys� ociera si� natr�tna, brz�cz�ca muzyka.

Y-Uulisaan by� tak spi�ty, �e na moment pozbawi�a go ona zdolno�ci utrzymania kszta�tu, pocz�� w spos�b nie kontrolowany przyjmowa� r�ne formy, najpierw na�laduj�c dwoje ze �pi�cych obok ludzi, a potem przyjmuj�c sw� naturaln� posta�, kr�tkiej chwili zdo�a� si� jednak opanowa�. Usiad�, serce wali�o, oddech mia� urywany, pr�bowa� uchwyci� t� muzyk� powt�rnie.

Tak. Jest. Wysoki d�wi�k, przedziwnie przebiegaj�cy po skali. Rozpozna� go teraz jako d�wi�k umys�u kr�la oceanu, brzmienie i skala by�y nie do pomylenia, cho� tego szczeg�lnego kr�la nie s�ysza� nigdy przedtem. Otworzy� sw�j umys� na kontrakt i w chwil� p�niej, ku jego wielkiej uldze, us�ysza� g�os umys�u Faraatay:

Y-Uulisaan?

Nareszcie, Faraatao. Jak�e d�ugo na ciebie czeka�em!

Nadszed� czas wyznaczony na kontakt, Y-Uulisaanie.

Tak, wiem. Mam dla ciebie pilne wiadomo�ci. Wzywa�em ci� ka�dej nocy, pr�bowa�em po��czy� si� z tob� wcze�niej. Nic nie s�ysza�e�?

Nic nie s�ysza�em. To rutynowa rozmowa.

Ach!

Gdzie jeste�, Y-Uulisaanie i jakie przynosisz wie�ci?

Jestem gdzie� w Gihornie, sporo poni�ej Piliploku i w g��bi l�du, niedaleko Steiche. Nadal podr�uj� w otoczeniu Koronala.

Jak to mo�liwe, by Wielki Objazd zawi�d� go na Gihorn�?

Koronal zrezygnowa� z objazdu, Faraatao. Zd��a teraz ku Ilirivoyne, by rozpocz�� rozmowy z Danipiur.

W odpowiedzi us�ysza� tylko cisz�, cisz� tak ci�k�, �e a� trzeszcza�a niczym powstrzymywana si�� energia, a� sycza�a cicho. Y-Uulisaan zaniepokoi� si�, czy kontakt nie zosta� aby przerwany, lecz w ko�cu Faraataa odezwa� si�:

Rozmowy z Danipiur? Czego od niej chce?

Przebaczenia.

Przebaczenia za co, Y-Uulisaanie?

Przebaczenia za zbrodnie swego ludu dokonane na naszym ludzie.

Czy�by wi�c oszala�?

Niekt�rzy z jego otoczenia tak w�a�nie uwa�aj�. Inni m�wi�, �e to bardzo podobne do Valentine'a, tak na nienawi�� odpowiedzie� mi�o�ci�.

Na d�u�sz� chwil� zn�w zapad�a cisza.

Nie mo�e z ni� rozmawia�, Y-Uulisaanie.

Ja te� tak s�dz�.

To nie czas przebaczenia, lecz walki, inaczej poniesiemy kl�sk�. Nie dopuszcz� do tego spotkania. Nie mo�e si� z ni� spotka�! Prawdopodobnie zechce z ni� rozmawia�, szuka� kompromisu, a my nie mo�emy pozwoli� na �aden kompromis!

Rozumiem.

Ju� niemal zwyci�yli�my. Struktura rz�du wali si�. Nadszed� kres panowania �adu i porz�dku. Czy wiesz, Y-Uulisaanie, �e pojawi�o si� trzech fa�szywych Koronal�w? Jeden mianowa� si� w�adc� w Khyntor, jeden w Ni-moya, jeden w Dulorn.

Czy� mo�e to by� prawda?

Z ca�� pewno�ci�. Nic nie s�ysza�e�?

Nie. I nie s�dz�, by Valentine co� wiedzia�. Jeste�my tu bardzo oddaleni od cywilizacji. Trzech fa�szywych Koronal�w! To pocz�tek ich ko�ca, Faraatao.

My te� tak s�dzimy. Zarazy atakuj� nadal. Z twoj� pomoc�, Y-Uulisaanie, zdo�ali�my zneutralizowa� zabiegi rz�du, jeszcze pogarszaj�c sytuacj�. Pierwsze oznaki powa�nych k�opot�w pojawi�y si� na Alhanroelu. Zwyci�yli�my!

Zwyci�yli�my, Faraatao!

Lecz musimy przechwyci� Koronala w drodze do Iliryvoyne. Je�li mo�esz, powiedz mi dok�adnie, gdzie jeste�cie.

Od trzech dni jedziemy �lizgaczami z Piliploku na po�udniowy wsch�d, w stron� Steiche. S�ysza�em, jak wczoraj wieczorem kto� powiedzia�, �e od rzeki dziel� nas zaledwie dwa dni drogi, mo�e mniej. Wczoraj sam Koronal i kilka os�b z jego otoczenia wysforowali si� przed karawan�. Zapewne doje�d�aj� ju� na miejsce.

Jak zamierzaj� przeby� Steiche?

Tego nie wiem, ale�

��Teraz! Trzymajcie go!

W jednej szokuj�cej chwili kontakt z Faraata� zosta� zerwany. W ciemno�ci pojawi�y si� dwie wielkie postacie i zaatakowa�y go. Y-Uulisaan, zaskoczony, nie przygotowany, a� sapn�� ze zdumienia.

Dostrzeg�, �e atakuje go wielka wojowniczka, Lisamon Hultin, i okrutny, w�ochaty Skandar, Zalzan Karol. Vroon Deliamber trzyma� si� ostro�nie z daleka, macki splecione mia� w skomplikowany wz�r.

��Co wy w�a�ciwie sobie my�licie!? � krzykn�� Y-Uulisaan. � To oburzaj�ce!

��Ale� oczywi�cie � odpar�a weso�o Amazonka. � Wi�cej ni� oburzaj�ce.

��Macie mnie zaraz pu�ci�!

��Niewielkie masz na to szans�, szpiegu � warkn�� Skandar.

Y-Uulisaan rozpaczliwie pr�bowa� wyrwa� si� z ich u�cisku, ale w r�kach tych istot by� jak lalka. Nagle poczu� panik� i natychmiast straci� kontrol� nad sw� form�. Nie potrafi� jej utrzyma�, cho� zmiana kszta�tu by�a najlepszym dowodem jego winy. Trzymali go, a on skr�ca� si� i wi�, i zmienia� gwa�townie z jednego potwora w innego, by� stworzeniem sk�adaj�cym si� wy��cznie z pokr�conych odn�y, by� wielkim w�em. Nie m�g� si� uwolni�, kontakt z Faraata� pozbawi� go energii w stopniu uniemo�liwiaj�cym zastosowanie zdolno�ci defensywnych, na przyk�ad szoku elektrycznego, wi�c tylko wrzeszcza� i rycza� gniewnie, a� nagle Vroon przycisn�� mack� do jego czo�a. Y-Uulisaan poczu� oszo�omienie, znieruchomia� i le�a�, p�przytomny.

��Zabierzcie go do Koronala � rozkaza� Deliamber. � Przes�uchamy go w obecno�ci Lorda Valentine'a.

Jad�c w kierunku Steiche, na zach�d, w awangardzie kr�lewskiej karawany, Valentine obserwowa�, jak krajobraz wok� zmienia si� z ka�d� chwil�, jak ponura, pustynna Gihorna tajemniczo przechodzi w tropikaln� d�ungl� Piurifayne. Za sob� pozostawi� nadbrze�ne �a�cuchy wydm i piach, n�dzne k�pki trawy o p�dach ostrych jak brzytwa i ma�e, pokr�cone, sk�po poro�ni�te ��tymi li��mi drzewa. Tu ziemia nie by�a ju� tak piaszczysta, robi�a si� coraz ciemniejsza, coraz �y�niejsza, sprzyjaj�ca orgii kwitnienia; w powietrzu nie czu�o si� te� ostrego zapachu morza, st�umionego s�odkim, egzotycznym zapachem d�ungli. A jednak Valentine doskonale wiedzia�, �e znajduj� si� w pasie przej�ciowym. Prawdziwa d�ungla czeka�a na nich tam, na drugim brzegu Steiche, w kr�lestwie mg�y i dziw�w; g�sta ciemnozielona �ciana, ton�ce we mgle wzg�rza i g�ry � takie by�o kr�lestwo Zmiennokszta�tnych.

Rzek� osi�gn�li na godzin� przed zmrokiem. Najpierw na brzeg zjecha� �lizgacz Koronala, dwa pozosta�e pojawi�y si� w chwil� p�niej. Nakazano im zatrzyma� si� tu� przy pierwszym, a potem Valentine wysiad� i podszed� a� nad sam� wod�. Mia� powody, by doskonale pami�ta� Steiche. Dotar� do niej podczas lat wygnania, kiedy wraz z przyjaci�mi-�onglerami ucieka� przed gniewem Metamorf�w z Ilirivoyne. Teraz, wpatruj�c si� w bystry nurt, przypomnia� sobie dawne czasy, szale�cz� ucieczk� przez b�otniste Piurifayne, krwaw� bitw� z ukrytymi w zasadzce w g��bi d�ungli Metamorfami; ma�ych, podobnych do ma�pek le�nych braciszk�w, kt�rzy ocalili ich, wskazuj�c drog� ku Steiche. A potem przera�aj�cy, pechowy sp�yw tratwami po niespokojnych wodach, w�r�d g�az�w, bystrzyn i wodospad�w, z nadziej�, �e uda si� dotrze� bezpiecznie do Ni-moya�

Lecz tu nie by�o bystrzyn, spod wody nie wygl�da�y ostre g�azy, brzeg nie by� skalisty, wysoki. Rzeka toczy�a swe wody szybko, lecz koryto jej by�o szerokie, umo�liwiaj�ce przepraw�.

��Czy to naprawd� Steiche? � spyta�a Carabella. � Zupe�nie nie przypomina rzeki, kt�ra narazi�a nas na tak straszne niebezpiecze�stwa.

Valentine skin�� g�ow�.

��To wszystko zosta�o na p�nocy. Tu Steiche wydaje si� bardziej� ug�askana.

��Ale bynajmniej nie spokojna. Zdo�amy si� przeprawi�?

��Musimy � o�wiadczy� Valentine, przygl�daj�c si� dalekiemu zachodniemu brzegowi i le��cemu za nim Piurifayne.

Zmierzcha�o ju�, w coraz g��bszym mroku prowincja Metamorf�w wydawa�a si� niedost�pna, niepoj�ta, niezrozumia�a. Koronal zn�w popad� w ponury nastr�j. Czy�by rzeczywi�cie, my�la�, ta dzika ekspedycja w d�ungl� by�a niczym wi�cej ni� g�upot�? Absurdaln�, naiwn�, z g�ry skazan� na niepowodzenie? By� mo�e. By� mo�e jedynym skutkiem tej nie przemy�lanej wyprawy b�dzie kpina i wstyd. By� mo�e najlepiej zrobi�by rezygnuj�c z korony, kt�rej nigdy tak naprawd� nie pragn��, oddaj�c j� w r�ce bardziej zdecydowanego, brutalniejszego cz�owieka?

By� mo�e. By� mo�e.

Dostrzeg�, �e z wody wype�z�a na przeciwleg�y brzeg jaka� dziwna, o�lizg�a bestia. Sz�a powoli wzd�u� rzeki � d�ugie, niekszta�tne stworzenie o bladoniebieskiej sk�rze i jednym wielkim, smutnym oku na szczycie topornego, gruszkowatego �ba. Na oczach Valentine'a, lituj�cego si� nad jego brzydot� i niezgrabno�ci�, zwierz� wsadzi�o pysk w b�otnist� ziemi� i zacz�o kiwa� si� w prz�d i w ty�, jakby chcia�o wygrzeba� sobie dziur�.

Zbli�y� si� Sleet. Valentine, zafascynowany tym, co widzia�, pozwoli� mu czeka� d�u�sz� chwil� w milczeniu, nim wreszcie obr�ci� si� w jego stron�. Lecz gdy zwr�ci� uwag� na swego g��wnego doradc�, dostrzeg�, �e ma on na twarzy wyraz zmartwienia, a mo�e nawet strachu.

��Mieli�my zamiar rozbi� tu ob�z na noc, prawda, panie? I zaczeka� do rana, nim stwierdzimy, czy �lizgacze zdo�aj� porusza� si� na wodzie tak bystrej jak ta?

��Tak. Tak to zaplanowa�em.

��Z ca�ym szacunkiem, panie, chcia�bym prosi�, by� rozwa�y� mo�liwo�� przekroczenia rzeki dzisiaj, je�li to tylko mo�liwe.

Valentine zmarszczy� brwi. Czu� dziwn� oboj�tno��, jakby s�owa Sleeta dobiega�y go z bardzo daleka.

��O ile dobrze pami�tam, mieli�my sp�dzi� ranek, eksperymentuj�c ze �lizgaczami, lecz przecie� zamierzali�my czeka� po tej stronie na reszt� karawany i wkroczy� do Piurifayne dopiero wtedy, kiedy b�dziemy wszyscy. Czy tak?

��Tak, panie, ale� Valentine przerwa� mu.

��A wi�c nale�a�oby wyda� rozkaz rozstawiania namiot�w, prawda, Sleecie? � Koronal natychmiast zapomnia� o rozmowie i zn�w obr�ci� si� w stron� rzeki. � Widzisz to dziwne zwierz� na tamtym brzegu?

��Masz, panie, na my�li gromwarka?

��A wi�c tak si� nazywa? Jak my�lisz, co robi, dlaczego wtyka pysk w b�oto?

��Powiedzia�bym, �e pragnie sobie wykopa� nor�. �eby mie� si� gdzie skry�, kiedy nadejdzie burza. One �yj� w wodzie, panie, ale ten chyba doszed� do wniosku, �e rzeka b�dzie zbyt wzburzona�

��Burza? � W g�osie Valentine'a zabrzmia�o zdziwienie.

��Tak, panie. W�a�nie to pr�bowa�em ci powiedzie�, panie. Prosz�, sp�jrz na niebo.

��Jest ciemne. Nadchodzi noc.

��Panie, prosz�, sp�jrz na wsch�d.

Valentine obr�ci� si� i spojrza� w stron� Gihorny. Tam powinno ju� by� niemal ca�kiem ciemno, o tej porze dnia nale�a�o oczekiwa�, �e niebo b�dzie szare, mo�e nawet czarne, lecz nie � Valentine mia� wra�enie, �e s�o�ce zachodzi na wschodzie, zupe�nie wbrew naturze i to w�r�d dziwnych, pastelowych kolor�w: pomara�czowo��tego i bladozielonego. Barwy wydawa�y si� zbyt jaskrawe, niemal pulsuj�ce. �wiat jakby znieruchomia� w oczekiwaniu: s�ysza� szum p�yn�cej wody, lecz poza nim nic, ani �egnaj�cego dzie� �piewu ptak�w, ani wysokiego d�wi�ku wydawanego przez ma�e, szkar�atne �abki drzewne, kt�rych �y�y tu tysi�ce. Powietrze wyda�o mu si� suche jak na pustyni, w ka�dej chwili gotowe wybuchn�� p�omieniem.

��Burza piaskowa, panie � powiedzia� cicho Sleet.

��Jeste� pewien?

��Ju� pewnie wybuch�a na wybrze�u. Ca�y dzie� wia� wiatr ze wschodu, a stamt�d w�a�nie, od morza, nadchodz� burze Gihorny. Suchy wiatr znad oceanu � potrafisz to sobie wyobrazi�, panie?

��Nienawidz� suchego wiatru � wtr�ci�a cicho Carabella. � Na przyk�ad tego, kt�ry �owcy smok�w nazywaj� �Przes�aniem�. Ca�a jestem jak podminowana.

��S�ysza�e� o burzach piaskowych Gihorny, panie? � spyta� Sleet.

Valentine odpowiedzia� na to pytanie kr�tkim skinieniem g�owy. Koronal musi szczeg�owo zna� geografi�. Wielkie burze Gihorny zdarza�y si� niecz�sto, lecz s�yn�y z przera�aj�cej si�y: wiatry tn�ce wydmy jak no�e, porywaj�ce tony piasku i miotaj�ce nimi z szalon� furi� w g��b l�du. Zdarza�y si� dwu-lub trzykrotnie w ci�gu �ycia cz�owieka, ale gdy nadesz�y, pami�tano je latami.

��Co si� stanie z lud�mi, kt�rzy zostali za nami?

��Burza z pewno�ci� ich z�apie � odpar� Sleet. � By� mo�e ju� z�apa�a, a je�li nie, nie trzeba b�dzie d�ugo czeka�. Burze piaskowe przemieszczaj� si� tu b�yskawicznie. Pos�uchaj, panie! S�uchaj!

Zrywa� si� wiatr. Valentine us�ysza� jego niskie wycie, nadal odleg�e i dopiero teraz wyodr�bniaj�ce si� ze �miertelnej ciszy. By�o jak pierwsza oznaka budz�cej si� furii giganta; furii, kt�ra z pewno�ci� za chwil� wyrwie mu z gard�a dziki ryk.

��Co z nami? � spyta�a Carabella. � Czy burza dojdzie a� tu?

��Gromwark jest w�a�nie tego zdania, pani � powiedzia� Sleet. � Zamierza przeczeka� niebezpiecze�stwo pod ziemi�. � I zwracaj�c si� do Valentine'a, doda�: � Czy wolno mi udzieli� ci rady, panie?

��Je�li zechcesz co� poradzi�?

��Powinni�my przekroczy� rzek� natychmiast, p�ki jeszcze jeste�my w stanie. Je�li zdecydujemy si� czeka�, burza mo�e zniszczy� �lizgacze, albo co najmniej tak powa�nie je uszkodzi�, �e nie b�d� w stanie porusza� si� w wodzie.

��Przesz�o po�owa moich ludzi jest nadal na pustyni Gihorny!

��Mog� ju� nie �y�, panie.

��Deliamber� Tisana� Shanamir�

��Zdaj� sobie z tego spraw�, panie. Ale w �aden spos�b nie potrafimy im teraz pom�c. Je�li mamy kontynuowa� wypraw�, musimy przekroczy� rzek�, co za chwil� najprawdopodobniej nie b�dzie ju� mo�liwe. Po drugiej stronie mo�emy schroni� si� w d�ungli, mo�emy si� tam zatrzyma�, p�ki inni do nas nie dotr�, je�li kto� w og�le prze�yje. Je�li pozostaniemy tutaj, to ju� najprawdopodobniej na zawsze, bez mo�liwo�ci ruszenia przed siebie ani wycofania si�.

Ponura perspektywa, pomy�la� Valentine. Lecz przecie� ca�kiem prawdopodobna. Mimo wszystko waha� si�, nie chcia� rusza� w g��b Piurifayne, gdy tak wielu bliskich mu, kochanych ludzi pozosta�o na �asce losu, wiatr�w i smagaj�cego bezlito�nie piasku Gihorny. Przez moment czu� pokus�, by zarz�dzi� powr�t na wsch�d, poszukiwania reszty karawany. Wystarczy�a chwila trze�wo�ci umys�u, by poj�� g�upot� takiego rozkazu. Wracaj�c teraz, nie osi�gn��by niczego, opr�cz nara�enia na niebezpiecze�stwo kolejnych kilku ludzi. By� mo�e burza nie dotar�a jeszcze tak daleko na zach�d; w takim razie najlepiej by�oby przeczeka�, a� wyczerpie si� jej si�a, a dopiero potem powr�ci� na Gihorn� w poszukiwaniu ocalonych.

Sta� milcz�cy, nieruchomo, wpatruj�c si� ponuro w rozci�gaj�ce si� na wschodzie kr�lestwo ciemno�ci, tak przera�aj�co roz�wietlone teraz niszczycielsk� energi�. Wiatr wzmaga� si�. Valentine zda� sobie nagle spraw� z tego, �e burza musi dotrze� a� tu. Przeleci nad nimi, nim jej moc zmaleje, by uderzy� w Piurifayne.

Nagle zmru�y� oczy, zamruga� ze zdumienia i wyci�gn�� d�o�.

��Widzisz zbli�aj�ce si� �wiat�a? �wiat�a �lizgacza?

��Na Pani�! � szepn�� ochryple Sleet.

��Czy�by zd��yli dotrze� a� tu? � spyta�a Carabella. � Mo�e zdo�ali si� wyrwa�?

��To tylko jeden �lizgacz, panie � stwierdzi� cicho Sleet. � I nie s�dz�, by nale�a� do naszej karawany.

Valentine dok�adnie w tej samej chwili doszed� do identycznego wniosku. �lizgacze z jego floty by�y wielkimi maszynami, zdolnymi przenosi� wielu ludzi wraz z �adunkiem. Ten, kt�ry zbli�a� si� teraz do nich od strony Gihorny, wydawa� si� raczej ma�ym, prywatnym pojazdem, modelem dwu- lub czteroosobowym; z przodu mia� tylko dwa, do�� s�abe �wiat�a, podczas gdy wi�ksze mia�y trzy � i to silne.

�lizgacz zatrzyma� si� w odleg�o�ci zaledwie dziesi�ciu jard�w od stoj�cego nad brzegiem rzeki Koronala. Stra�nicy z gwardii Valentine'a natychmiast otoczyli go, trzymaj�c miotacze w pogotowiu. Drzwi pojazdu otworzy�y si� � zataczaj�c si�, wysiad�o z niego dw�ch zmordowanych do granic mo�liwo�ci ludzi.

Valentine a� westchn�� ze zdumienia.

��Tunigorn? Elidath?

Wydawa�o mu si� to niemo�liwe � z�udzenie, sen na jawie. Tunigorn powinien przecie� by� w Piliploku i za�atwia� rutynowe sprawy administracyjne. A Elidath? Sk�d wzi�� si� tu Elidath? Elidath jest przecie� o tysi�ce mil st�d, na G�rze. Na granicy mrocznych las�w Piurifayne Valentine pr�dzej spodziewa� si� spotka� sw� matk�, Pani�.

A jednak ten wysoki m�czyzna o g�stych brwiach, z kwadratow� szcz�k� to z pewno�ci� Tunigorn, a ten drugi, jeszcze wy�szy, o przenikliwych oczach i szerokiej, ko�cistej twarzy� to musi by� Elidath. Chyba� Chyba�

Wiatr stawa� si� coraz silniejszy. Valentine'owi wydawa�o si�, �e niesie ostre ziarna piasku.

��Jeste�cie prawdziwi? � spyta� przybysz�w. � Czy te� to tylko sprytni Zmiennokszta�tni w przebraniu?

��Jeste�my prawdziwi, Valentinie, najzupe�niej prawdziwi! � krzykn�� Elidath, wyci�gaj�c ramiona w stron� Koronala.

��Na Pani�, to prawda � przem�wi� Tunigorn. � Nie jeste�my Metamorfami, podr�owali�my bez przerwy dzie� i noc, panie, by wreszcie spotka� ci� w tym miejscu.

��Tak. S�dz�, �e jeste�cie prawdziwi � doszed� do wniosku Valentine.

Wpad�by w wyci�gni�te do u�cisku ramiona Elidatha, gdyby nie jego stra�nicy, kt�rzy � niepewni, co robi� � nie rozst�pili si�. Valentine ze z�o�ci� rozkaza� im zej�� z drogi, a potem mocno przycisn�� do siebie Elidatha. Po chwili zrobi� krok do ty�u i przyjrza� si� swemu najstarszemu, najbli�szemu przyjacielowi. Min�� przesz�o rok od chwili, kiedy widzieli si� po raz ostatni, lecz Elidath wygl�da� na starszego o dziesi�� lat. Sprawia� wra�enie s�abszego, zm�czonego, wyczerpanego. Czy�by wp�yn�y tak na niego trudy rz�d�w, zastanowi� si� Valentine, czy te� d�uga podr� z Alhanroelu? Uznawa� go niegdy� za prawdziwego brata, byli bowiem w jednym wieku i mieli podobne charaktery, lecz teraz brat wydawa� mu si� starym, zm�czonym cz�owiekiem.

��Panie, burza� � wtr�ci� Sleet.

��Za chwil�! � Kr�tkim gestem Valentine nakaza� mu milczenie. � Musz� si� wiele dowiedzie�. Jakim cudem si� tu znale�li�cie? � spyta� Elidatha.

��Przyby�em, panie, b�aga� ci�, by� nie szed� dalej na spotkanie �miertelnego niebezpiecze�stwa.

��Sk�d przekonanie, �e jestem w �miertelnym niebezpiecze�stwie, �e id� na jego spotkanie?

��Dotar�a do mnie wie��, �e planujesz uda� si� do Piurifayne na rozmowy z Metamorfami.

��Ta decyzja zapad�a niedawno. Musia�e� opu�ci� G�r� ca�e tygodnie � ba, miesi�ce! � wcze�niej. Nim w og�le wpad�o mi to do g�owy. � Troch� z�y, Valentine kontynuowa�: � Wi�c tak mi s�u�ysz, Elidathu? Opuszczasz swe miejsce w Zamku i nieproszony wyruszasz w podr� przez p� �wiata, by sprzeciwi� si� podj�tym przez twego w�adc� decyzjom?

��Moje miejsce jest przy tobie, Valentinie. Koronal zmarszczy� brwi.

��Z czystej mi�o�ci przywita�em ci�, wzi��em w ramiona. Lecz wola�bym, by ci� tu nie by�o.

��Ja tak�e pragn��bym by� gdzie indziej � wyzna� Elidath.

��Panie � wtr�ci� Sleet z wielkim naciskiem. � Burza jest tu�-tu�. B�agam ci�

��Tak, burza � zabra� g�os Tunigorn. � Burza piaskowa Gihorny, kt�r� niewielu prze�y�o. S�yszeli�my, jak szaleje na wybrze�u, kiedy ruszali�my na poszukiwanie � �ciga nas od tamtej chwili. Godzina, p� godziny, by� mo�e nawet mniej, i spadnie na nas, panie.

Valentine poczu�, jak niepok�j �ciska mu serce niczym stalowa obr�cz. Burza, burza, burza! Tak, Sleet ma ca�kowit� racj�, trzeba koniecznie co� zrobi�! Ale tyle chcia� jeszcze zada� pyta�, tyle musia� si� dowiedzie�!

Zwr�ci� si� do Tunigorna.

��Musieli�cie przeje�d�a� przez g��wny ob�z! Lisamon, Deliamber, Tisana� czy s� bezpieczni?

��Robi�, co mog�, by prze�y�. I my musimy zrobi� to samo. Ruszajmy na zach�d, spr�bujmy skry� si� w g��bi d�ungli, nim burza zacznie si� na dobre.

��Radzi�em to samo � rzek� Sleet.

��Doskonale � zgodzi� si� Valentine. Spojrza� na Sleeta i powiedzia�: � Przygotuj �lizgacze do przekroczenia rzeki.

��W tej chwili, panie. � Sleet oddali� si� szybko.

��Skoro jeste� tutaj, kto rz�dzi na G�rze? � spyta� Valentine Elidatha.

��Wybra�em trzech cz�onk�w Rady Regencyjnej: Stasilane'a, Diwisa i Hissune'a.

��Hissune'a?

Elidath zarumieni� si� lekko.

��Mam wra�enie, �e �yczy�e� sobie, by szybko wspina� si� po szczeblach w�adzy.

��Oczywi�cie. Doskonale post�pi�e�, Elidathu. Podejrzewam tylko, �e nie wszyscy entuzjastycznie przyj�li ten wyb�r?

��Owszem. Ksi��� Manganot z Banglecode, diuk Halanx i�

��Mniejsza o nazwiska. Wiem, kto protestowa� najg�o�niej. Ale s�dz�, �e wkr�tce i oni zmieni� zdanie.

��Ja ju� zmieni�em. To wyj�tkowy ch�opak, Valentinie. Zauwa�a wszystko. Uczy si� zdumiewaj�co szybko. Ma pewne ruchy. Kiedy si� pomyli, wie, jak czerpa� nauk� z w�asnego b��du. Nieco przypomina ciebie, gdy by�e� w jego wieku.

Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��Nie, Elidathu � powiedzia�. � On wcale nie przypomina mnie i chyba to najbardziej w nim ceni�. Widzimy to samo, ale ka�dy z nas patrzy inaczej. � U�miechn�� si� i uj�� Elidatha za przedrami�.

��Wiesz, jakie mam wobec niego plany? � spyta� cicho.

��Chyba tak.

��Czy to ci� martwi?

Elidath spojrza� mu prosto w oczy.

��Doskonale wiesz, �e nie, Valentinie.

��Tak. Wiem, �e nie � powt�rzy� Koronal, mocniej �cisn�� rami� Elidatha, a potem wypu�ci� je i odwr�ci� si�, nim ktokolwiek m�g� dostrzec wilgotny b�ysk w jego oczach.

Wiatr, z ca�� pewno�ci� nios�cy piasek, wyj�c niesamowicie, spad� na lasek delikatnych drzew os�aniaj�cy ich od wschodu, tn�c ich szerokie li�cie niczym mn�stwo niewidzialnych no�y. Valentine poczu� na twarzy deszcz piasku; mn�stwo drobinek dotkliwie ��dli�o. Odwr�ci� si� plecami i naci�gn�� p�aszcz w poszukiwaniu os�ony. Inni post�pili podobnie. Na brzegu, gdzie Sleet nadzorowa� przestrojenie nap�dzaj�cych �lizgacze mechanizm�w � wykorzystuj�cych energi� obrotu planety wok� osi � tak by mog�y pracowa� na wodzie, ludzie zacz�li krz�ta� si� wyra�nie szybciej.

Odezwa� si� Tunigorn.

��Mamy dla ciebie dziwne wie�ci, Valentinie.

��M�w, prosz�.

��Ten ekspert rolny, kt�ry podr�owa� z tob� od Alaisor�

��Y-Uulisaan? Co z nim? Chyba nic mu si� nie sta�o?

��To szpieg Zmiennokszta�tnych, panie.

S�ysz�c te s�owa, Valentine zatoczy� si� jak uderzony. � Co?

��Deliamber odkry� to w nocy. Poczu�, �e dzieje si� co� dziwnego, szuka�, szuka�, a� wreszcie stwierdzi�, �e to Y-Uulisaan jest z kim� w kontakcie umys�owym. Rozkaza� Amazonce i temu twojemu Skandarowi, by go obezw�adnili, a gdy to zrobili, wi�zie� zacz�� zmienia� kszta�ty jak schwytany w sid�a demon.

Valentine splun��, w�ciek�y.

��To przechodzi ludzkie poj�cie! � krzykn��. � Przez ca�y ten czas podr�owali�my w towarzystwie szpiega, zdradzali�my mu wszystkie plany dotycz�ce przeciwdzia�ania zarazom i chorobom ro�lin� No, nie! Nie! Co z nim zrobili?

��Przyprowadziliby go do ciebie na przes�uchanie jeszcze tej nocy, ale nadesz�a burza i Deliamber uzna�, �e bezpieczniej b�dzie przeczeka� jaw obozie.

��Panie! � krzykn�� stoj�cy nad brzegiem rzeki Sleet. � Jeste�my gotowi do pr�by przekroczenia rzeki!

��To nie koniec � doda� Tunigorn.

��Chod�my. Opowiesz mi o wszystkim podczas przeprawy.

Po�pieszyli do �lizgaczy. Wiatr d�� bez lito�ci, pod jego ci�arem drzewa przygina�y si� do samej ziemi. Id�ca obok Valentine'a Carabella potkn�a si� i by�aby si� przewr�ci�a, gdyby jej nie podtrzyma�. Przytuli� j� mocno; by�a tak krucha i lekka, �e m�g� j� porwa� byle podmuch.

��W�a�nie opuszcza�em Piliplok, gdy dotar�a do mnie wiadomo�� o nowych nieszcz�ciach. W Khyntor m�czyzna imieniem Sempeturn, w�drowny kaznodzieja, mianowa� si� Koronalem. Niekt�rzy z obywateli miasta uznali go.

��Ach! � Valentine skuli� si�, jakby kto� uderzy� go w �o��dek.

��To nie wszystko. Podobno inny Koronal pojawi� si� w Dulorn; Ghayrog imieniem Ristimaar. M�wi si� tak�e o trzecim w Ni-moya, cho� jego nazwisko nie jest mi znane. Mamy przynajmniej jednego samozwa�czego Pontifexa w Velathys, drugi � by� mo�e � jest w Narabal. I nie wiemy, czy to wszystko, panie. Kana�y komunikacyjne zosta�y cz�ciowo przerwane.

��Jest dok�adnie tak, jak my�la�em. � G�os Valentine'a by� �miertelnie powa�ny. � Bogini rzeczywi�cie obr�ci�a si� przeciwko mnie. Ludzi nie ��czy ju� wsp�lne dobro. Niebo p�k�o i lada chwila zwali si� na nas.

��Panie, wsi�d� do �lizgacza! � krzykn�� Sleet.

��Za p�no � szepn�� Koronal. � Nie ma ju� dla nas przebaczenia.

Burza uderzy�a w nich z pe�n� si��, kiedy wsiadali do �lizgaczy. Najpierw zapad�a przera�aj�ca, ca�kowita cisza, jakby samo powietrze znik�o, uciekaj�c ze strachu przed wiatrem, a wraz z powietrzem znik�a tak�e jego zdolno�� do przenoszenia d�wi�k�w. W nast�pnym momencie rozleg� si� odg�os przypominaj�cy g�uchy, bezd�wi�czny grzmot; kr�tki, t�py �omot. Zwiastowa� on nadej�cie prawdziwej burzy piaskowej, wyj�cego, �wiszcz�cego wichru, nios�cego piasek, od kt�rego powietrze straci�o sw� przejrzysto��.

Valentine siedzia� ju� w �lizgaczu, maj�c u boku Carabell�, a nieco dalej Elidatha. Pojazd, powoli, kiwaj�c si� niezgrabnie niczym wielki potw�r, przebudzony ze snu na wydmie, podjecha� do rzeki i ruszy� po powierzchni wody.

Zapad� mrok, a z wn�trza czarnej ciemno�ci �wieci�o dziwne, purpurowo-zielone �wiat�o. Woda w rzece by�a czarna jak noc, wydyma�a si� i opada�a gwa�townie, w miar� jak nag�e zmiany ci�nienia powietrza to wsysa�y j�, to zn�w wypycha�y. Niesiony wiruj�cym wiatrem piach uderza� w ni�, tworz�c na falach sie� drobniutkich krater�w. Carabella krztusi�a si� i d�awi�a, Valentine walczy� z ogarniaj�c� go s�abo�ci�, �lizgacz wznosi� si� i opada� w szalonych, dzikich podskokach; dziobem uderza� w wod� raz za razem, klap, klap, klap. Piach ry� w oknach wzory zaskakuj�cej pi�kno�ci, lecz wkr�tce niewiele da�o si� dostrzec przez porysowane szk�o, cho� Valentine'owi wydawa�o si�, �e pojazd po ich lewej strome nagle stan�� na ogonie, znieruchomia� w tej nieprawdopodobnej pozycji na d�ug� chwil�, a potem powoli ze�lizgn�� si� w nurt Steiche.

P�niej nie wida� ju� by�o niczego, natomiast s�ysza�o si� tylko wycie wichru i niezmienny, szarpi�cy nerwy stuk piasku uderzaj�cego o os�ony.

Valentine'a ogarnia� powoli przedziwny spok�j. Mia� wra�enie, �e �lizgacz ko�ysze si� rytmicznie w prz�d i w ty�, jednocze�nie g��boko i gwa�townie szarpi�c si� na boki. Zda� sobie spraw�, �e to najprawdopodobniej silniki trac� moc na niestabilnej powierzchni wody i za moment pojazd z pewno�ci� si� przewr�ci.

��To przekl�ta rzeka � powiedzia�a Carabella.

Tak, pomy�la� Valentine. Najwyra�niej. Nad rzek� ci��y jaki� czar lub to ona sama jest z�ym duchem pragn�cym go zniszczy�. A teraz utoniemy wszyscy, pomy�la�. Ale by� przedziwnie spokojny.

Rzeka, kt�ra raz mia�a mnie ju� w swej mocy, lecz z jakich� powod�w pozwoli�a mi wydosta� si� z matni, powiedzia� sobie, przez ca�y ten czas czeka�a na drug� szans�. I teraz wreszcie j� ma.

To by�o bez znaczenia. W ostatecznym rozrachunku nic nie mia�o znaczenia. �ycie, �mier�, pok�j, wojna, rado��, smutek niczym si� od siebie nie r�ni�y, s�owa bez sensu, zwyk�e d�wi�ki, puste pochrz�kiwanie. Valentine niczego nie �a�owa�. Powo�ano go do s�u�by, wi�c s�u�y�. Z pewno�ci� stara� si� najlepiej, jak potrafi�. Nie uchyla� si� przed �adnym zadaniem, ani razu nie zdradzi� zaufania, nie z�ama� danego s�owa. A teraz powr�ci do �r�d�a, gdy� wiatr wzburzy� dzik� rzek�, kt�ra po�re ich wszystkich; niech tak b�dzie, przecie� to bez znaczenia. Bez znaczenia.

��Valentinie!

Twarz� o milimetry od jego twarzy. Oczy wpatrzone w jego oczy. G�os wo�aj�cy imi�, kt�re kiedy� chyba zna�, powtarzaj�cy je: �Valentinie! Valentinie!�

Jaka� d�o� �apie go za rami�. Trz�sie nim, popycha. Czyja to twarz? Czyje oczy? Czyj g�os? Czyja d�o�?

��Chyba jest w transie, Elidathu.

Inny g�os. Wy�szy, czystszy, dobiegaj�cy gdzie� z boku. Carabella? Tak, Carabella. Ale kto to taki Carabella?

��Tu brak powietrza! Piach zapcha� otwory wentylacyjne � je�li nie utoniemy, mo�emy si� udusi�!

��Zdo�amy wyj��?

��Tak, przez w�az bezpiecze�stwa. Ale musimy go ocuci�. Valentinie! Valentinie!

��Kim jeste�?

��To ja, Elidath. Co si� z tob� dzieje?

��Przecie� nic. Nic.

��Wydawa�e� si� na p� przytomny. Zaraz, pozw�l, �e ci rozepn� pas. Wsta�, Valentinie. Wsta�! �lizgacz zatonie w ci�gu pi�ciu minut.

��Ach!

��Valentinie, prosz�, pos�uchaj go. � Powiedzia� to drugi g�os, ten wy�szy, g�os Carabelli. � Kr�cimy si� w k�ko. Musimy opu�ci� pojazd, musimy dop�yn�� do brzegu. To nasza jedyna szansa. Jeden �lizgacz ju� zaton��, drugi znik� przed chwil�� och, Valentinie, prosz�! Wsta�! Odetchnij g��boko. Doskonale. I jeszcze raz. I jeszcze. No, podaj mi r�k� z�ap go za drug�, Elidathu, doprowadzimy go do w�azu� doskonale, ruszaj si�, Valentinie.

No tak. Musi si� ruszy�. Valentine zda� sobie spraw� z tego, �e na twarzy czuje delikatny pr�d powietrza. S�ysza� z g�ry szum uderzaj�cego o �lizgacz wiatru. Tak. Tak. Pe�znij w g�r�, musisz si� tu przecisn��, stop� postaw tu, drug� tutaj� krok� i jeszcze jeden� przytrzymaj si� r�k�, podci�gnij� podci�gnij!

Pe�z� w g�r� jak automat, nadal tylko cz�ciowo �wiadomy tego, co si� dzieje, a� wreszcie wspi�� si� po drabince na szczyt w�azu bezpiecze�stwa i wystawi� g�ow� na zewn�trz.

Nag�y powiew �wie�ego powietrza � gor�cego, suchego, pe�nego piasku � brutalnie uderzy� go w twarz. Zach�ysn�� si�, wci�gn�� piach w p�uca, prze�kn�� go, zacharcza� i splun��. Nareszcie by� w pe�ni przytomny. Trzymaj�c si� obramowania w�azu, rozejrza� si� wok�. Burza szala�a, ciemno�� by�a nieprzenikniona, dziwny blask przygas�, w powietrzu nadal unosi� si� piach niesiony wiatrem z niesamowit� pr�dko�ci�, jeden w�ciek�y podmuch goni� z wyciem nast�pny, drobiny kwarcu zatyka�y mu oczy, nos i usta.

Nie widzia� w�a�ciwie niczego. Znajdowali si� gdzie� po�rodku rzeki, oba jej brzegi by�y jednak niewidoczne. �lizgacz tkwi� w wodzie krzywo, z jednym ko�cem uniesionym wysoko w powietrze, balansowa� w bardzo niepewnej pozycji, wynurzony niemal do po�owy. Po innych nie pozosta� �aden �lad. Valentine mia� wra�enie, �e widzi jakie� g�owy nad powierzchni� wody, lecz nie m�g� by� tego pewien, piach bowiem przys�ania� wszystko, otwarcie oczu powodowa�o niewymowne cierpienia.

��Tu! Skacz, Valentinie! � krzykn�� Elidath.

��Zaraz! � zawo�a� i obejrza� si�. Carabella sta�a na drabinie tu� pod nim, blada, przestraszona, p�przytomna. Wyci�gn�� ku niej d�o�; u�miechn�a si�, kiedy zobaczy�a, �e odzyska� przytomno��. Wci�gn�� j� wy�ej. Pomog�a mu, odbijaj�c si� mocno; stan�a na kraw�dzi w�azu, nie trac�c r�wnowagi ani na chwil�, zr�czna jak akrobatka, r�wnie silna i sprawna jak wtedy, kiedy �onglerk� zarabia�a na �ycie.

Nie spos�b by�o znie�� d�u�ej d�awi�cego piachu. Uj�li si� za d�onie i skoczyli.

Uderzyli w wod� jak w beton. W powietrzu tuli� si� do Carabelli, lecz si�a uderzenia przy l�dowaniu rozerwa�a u�cisk. Valentine czu�, jak ca�y pogr��a si� w wodzie; gwa�townie poruszy� nogami, obr�ci� si� i wyp�yn��. Wo�a� Carabell�, Elidatha, Sleeta, lecz nie s�ysza� �adnej odpowiedzi. Nawet tu nie by�o ucieczki przed piaskiem, padaj�cym jak ci�ki deszcz, zag�szczaj�cy wod� w jaki� szata�ski kisiel.

M�g�bym niemal przej�� po niej do brzegu, pomy�la�.

Po lewej dostrzeg� ciemn� sylwetk� �lizgacza, powoli pogr��aj�cego si� w nurcie Steiche; zamkni�te w nim powietrze zwi�ksza�o jego p�ywalno��; dziwna, g�sta woda podtrzymywa�a go na powierzchni, lecz pojazd z pewno�ci� ton��. Valentine zdawa� sobie spraw�, �e kiedy wreszcie utonie, wywo�a pot�n� fal�, zacz�� wi�c p�yn��, ca�y czas rozgl�daj�c si� za innymi.

�lizgacz znik� mu z oczu. Fala uderzy�a go brutalnie. Dosta� si� pod wod�, wyp�yn�� na chwil�, zn�w zacz�� ton�� � to uderzy�a druga fala � poczu� wir ci�gn�cy go do dna. Targa� nim pr�d, p�uca p�on�y; od wody, od piasku? Apatia, kt�ra ogarn�a go na pok�adzie ton�cego �lizgacza, znik�a bez �ladu, wierzga�, wi� si�, robi� wszystko, byle tylko utrzyma� si� na powierzchni. Zderzy� si� z kim� w ciemno�ci, chwyci� go, lecz nie potrafi� utrzyma�, zn�w poszed� pod wod�. Tym razem dosta� strasznych md�o�ci; my�la�, �e ju� nigdy nie wyp�ynie, ale poczu�, jak chwytaj� go silne d�onie i zaczynaj� holowa�. Przesta� si� w�wczas szarpa�, zrozumia� bowiem, �e b��dem jest rozpaczliwa walka z �ywio�em. Zacz�� oddycha� g��biej, swobodnie unosi� si� na powierzchni. D�onie zwolni�y u�cisk; cz�owiek, kt�ry go uratowa�, znik�, lecz Valentine dostrzeg�, �e jest blisko jednego z brzeg�w, wi�c og�upia�y ze zm�czenia zaczai p�yn��, a� pod ci�kimi od wody butami poczu� dno.

Powoli, jakby maszerowa� przez rzek� syropu, ruszy� w stron� l�du, wydosta� si� na b�otnisty brzeg i upad� na twarz. �a�owa�, �e nie mo�e jak gromwark zakopa� si� w wilgotnej ziemi, ukry� si� w niej a� do ko�ca burzy.

Po jakim� czasie, kiedy m�g� ju� normalnie oddycha�, usiad� i rozejrza� si� dooko�a. W powietrzu nadal unosi� si� piach, nie by� jednak ju� tak g�sty, by musia� zas�ania� twarz; wiatr wyra�nie si� uspokaja�. W odleg�o�ci kilkunastu jard�w od niego, w d� rzeki, le�a� wyrzucony na brzeg �lizgacz; po pozosta�ych dwu nie zosta� nawet �lad. Na ziemi dostrzeg� kilka bezw�adnych postaci; nie wiedzia�, czy �yj�. Z dala dobiega�y go s�abe, niezrozumia�e g�osy. Nie mia� poj�cia, na kt�rym brzegu rzeki si� znajduje, cho� przypuszcza�, �e to raczej Piujrifayne ni� Gihorna, gdy� wydawa�o mu si�, �e tu� za nim rozci�ga si� nieprzebyta �ciana d�ungli.

Powsta�.

��Panie! Panie! � us�ysza�.

��Sleet? Tu jestem!

Z ciemno�ci wy�oni�a si� drobna, szczup�a posta� Sleeta. By�a z nim Carabella, a nieco za nimi szed� Tunigorn. Carabella nie mog�a powstrzyma� dr�enia, cho� noc by�a ciep�a, a powietrze stawa�o si� coraz wilgotniejsze, w miar� jak cich� suchy, pustynny wiatr. Przytuli� j�, pr�bowa� strzepn�� mokry piasek z jej ubrania, do kt�rego, tak jak do jego p�aszcza, przywar� on niczym schn�cy cement.

��Panie, stracili�my dwa �lizgacze � zameldowa� Sleet. � Moim zdaniem uton�o w nich wielu ich pasa�er�w.

Valentine ponuro skin�� g�ow�.

��Tego si� obawia�em. Kto� jednak musia� prze�y�!

��Niekt�rzy ocaleli. Id�c do ciebie, s�ysza�em g�osy. Wyrzuci�o ich na oba brzegi rzeki i nie mam poj�cia, ilu ich jest. Jednak, panie, musisz przygotowa� si� na straty. Tunigorn i ja widzieli�my zw�oki, innych niew�tpliwie porwa� pr�d i uton�li daleko st�d. Kiedy nadejdzie dzie�, b�dziemy wiedzieli wi�cej.

��Oczywi�cie � przytakn�� Valentine. Umilk�, usiad� po turecku na ziemi � raczej jak zm�czony robotnik ni� w�adca � i przez d�ug� chwil� milcza�, bezmy�lnie przesiewaj�c piasek mi�dzy palcami, jakby by� to jaki� dziwny rodzaj �niegu, le��cego na ziemi kilkunastocalow� warstw�. Jednego pytania nie mia� odwagi zada�, lecz gn�bi�o go ono bezlito�nie, wi�c w ko�cu podni�s� wzrok na Sleeta i Tunigorna. � Wiecie, co z Elidathem?

��Nie wiem, panie � odpar� �agodnie Sleet.

��Nic? Zupe�nie nic? Nikt go nie widzia�? Nie s�ysza�?

��By� obok nas w wodzie � przypomnia�a mu Carabella � nim zaton�� �lizgacz.

��Tak. Pami�tam. Ale potem?

��Nic � odezwa� si� Tunigorn.

Valentine obrzuci� go podejrzliwym spojrzeniem.

��Czy�by�cie znale�li jego cia�o i pr�bowali to przede mn� zatai�?

��Na Pani�, Valentinie, tak samo jak ty nie wiem, co si� z nim sta�o! � wyrzuci� z siebie Tunigorn.

��Tak. Tak. Wierz� ci. Przera�a mnie to, �e nie znam jego losu. Wiesz, ile dla mnie znaczy�, prawda?

��S�dzisz, �e musisz mi o tym przypomina�? � spyta� Tunigorn.

Valentine u�miechn�� si� smutno.

��Wybacz mi, stary przyjacielu � powiedzia�. � Ta noc, jak s�dz�, nie sprzyja spokojowi mego umys�u. � Wilgotn�, zimn� d�oni� Carabella przykry�a jego d�o�, on z kolei przykry� jej d�o� swoj�. Cichym g�osem powt�rzy�: � Prosz�, wybacz mi. Tunigornie. I wy, Sleecie, Carabello.

��Mamy ci wybaczy�, panie? � spyta�a zdumiona Carabella. � Co wybaczy�?

��Nie m�wmy o tym, kochanie � poprosi�, smutno potrz�saj�c g�ow�.

��Winisz si� za wydarzenia minionej nocy?

��Winie si� za bardzo wiele. To, co si� dzi� sta�o, jest tylko drobn� cz�stk� tego, za co si� winie, cho� dla mnie to wielka katastrofa. Oddano mi �wiat pod opiek�, a ja poprowadzi�em go ku zag�adzie.

��Valentinie, nie! � krzykn�a Carabella, a Sleet powiedzia�:

��Panie, jeste� dla siebie o wiele za surowy.

��Doprawdy? � Valentine roze�mia� si�. � Po�owa Zimroelu g�oduje, pojawi�o si� trzech fa�szywych Koronal�w � a mo�e czterech, nie wiem � Metamorfowie domagaj� si� sp�aty bardzo starego d�ugu, a my siedzimy na granicy Piurifayne po pachy w piasku, po�owa naszych ludzi uton�a, kto wie, jaki straszny los spotka� drug� po�ow� i� i� � g�os mu si� za�ama�. Z wysi�kiem odzyska� panowanie nad sob�. � To by�a straszna noc, jestem bardzo zm�czony i z przera�eniem my�l� o tym, dlaczego Elidath jeszcze si� nie pojawi�. Ale to, co m�wi�, nie pomo�e w odnalezieniu go, prawda? Prawda? Dobrze, odpocznijmy, poczekajmy na ranek, a kiedy nadejdzie, zaczniemy naprawia� to, co jeszcze mo�na naprawi�. Zgoda?

��Doskonale. To m�dra decyzja, Valentinie � stwierdzi�a Carabella.

Nie mieli nadziei na sen. U�o�yli si� we czw�rk� blisko siebie, rozci�gni�ci na piasku, i sp�dzili noc, czuwaj�c, ws�uchuj�c si� w bogactwo dobiegaj�cych z d�ungli d�wi�k�w i szum p�yn�cej wody. W ko�cu od strony Gihorny nadszed� �wit; w jego szarym �wietle Valentine dostrzeg�, jak straszne zniszczenia spowodowa� wiatr. Od strony Gihorny, a tak�e w pierwszych szeregach drzew puszczy Piurifayne nie ocala� �aden li��, jakby burza plu�a nie powietrzem, lecz ogniem, zostawiaj�c tylko �a�osne, nagie pnie. Na ziemi le�a� piasek, gdzieniegdzie przykrywa� j� cienko, w innych za� miejscach utworzy� miniaturowe wydmy. �lizgacz, kt�rym przyjechali Elidath i Tunigorn, sta� na miejscu, lecz jego os�ony, wysmagane piaskiem, by�y szare i matowe. Jedyny pojazd, kt�ry dotar� na drugi brzeg rzeki, le�a� na boku jak smok morski, ci�ni�ty na pla�� przez fale.

Grupka ocala�ych � mog�o ich by� czterech lub pi�ciu � siedzia�a na przeciwleg�ym brzegu rzeki, kilku innych, g��wnie Skandar�w z osobistej stra�y Koronala, znajdowa�o si� tu� poni�ej miejsca, z kt�rego patrzy�, inni w�drowali wzd�u� brzegu, najwyra�niej szukaj�c cia�. Zw�oki uk�adano w schludnych, r�wnych rz�dach obok przewr�conego �lizgacza. Nie dostrzeg� mi�dzy nimi Elidatha, ale nie bardzo ju� wierzy�, �e spotka starego przyjaciela w�r�d �ywych, i nie poczu� niemal nic, tylko dotyk parali�uj�cego ch�odu ko�o serca, kiedy wkr�tce po wschodzie s�o�ca pojawi� si� jeden ze Skandar�w, nios�c pot�ne cia�o Elidatha w czterech ramionach, jakby trzyma� lalk�.

��Gdzie go znaleziono?

��Jakie� p� mili st�d w dole rzeki, panie, mo�e nieco dalej.

��Z�� go i zacznij my�le� o grobach. Wszystkich naszych zmar�ych pochowamy dzi� rano, na tym ma�ym wzg�rzu przy brzegu.

��Tak, panie.

Valentine spojrza� na cia�o przyjaciela. Elidath mia� zamkni�te oczy, a lekko rozchylone usta wydawa�y si� niemal u�miecha�, cho� � z czego zdawa� sobie spraw� � r�wnie dobrze m�g� by� to grymas agonii.

��Wczoraj wygl�da� tak staro � powiedzia� do Carabelli. A potem, zwracaj�c si� do Tunigorna, doda�: � Czy i ty zauwa�y�e�, jak bardzo postarza� si� przez ostatni rok? Lecz teraz zn�w sprawia wra�enie m�odego. Zmarszczki znik�y; m�g�by zn�w mie� dwadzie�cia kilka lat. Czy nie odnosisz takiego wra�enia?

��Obwiniam si� za jego �mier� � powiedzia� Tunigorn ponuro.

��Jak to? � spyta� ostro Valentine.

��To ja wezwa�em go z G�ry Zamkowej. Przyjed�, powiedzia�em mu, po�piesz na Zimroel, Valentine snuje jakie� dziwne plany, cho� dok�adnie nic o nich nie wiem, ty jeden potrafisz sk�oni� go, by ich zaniecha�. Przyjecha�� a teraz� Gdyby zosta� na G�rze Zamkowej�

��Nie, Tunigornie. Zamilcz, prosz�.

Oszo�omiony niczym we �nie, Tunigorn m�wi� jednak nadal, jakby nie potrafi� przesta�:

���sta�by si� Koronalem po twym odej�ciu do Labiryntu, �y�by d�ugo i szcz�liwie na Zamku, rz�dzi�by m�drze, a teraz� teraz�

��Nie zosta�by Koronalem, Tunigornie � powiedzia� �agodnie Valentine. � Wiedzia� o tym i by� szcz�liwy. Daj spok�j, stary przyjacielu, m�wi�c te nonsensy, sprawiasz, �e jego �mier� jest dla mnie jeszcze wi�kszym ci�arem. Elidath stoi ju� u �r�d�a; z ca�ego serca �yczy�bym sobie, by nie nast�pi�o to przed up�ywem kolejnych siedemdziesi�ciu lat, lecz jednak si� zdarzy�o, nic nie poradzimy, niezale�nie od tego, jak d�ugo b�dziemy si� zastanawiali, co by by�o, gdyby� My prze�yli�my i mamy wiele do zrobienia. Zacznijmy wi�c, Tunigornie, dobrze? Dobrze? Czy we�miemy si� do roboty?

��Co musimy zrobi�, panie?

��Najpierw: pogrzeba� zw�oki. Jego gr�b wykopi� w�asnor�cznie i niech nikt nie pr�buje mnie od tego odwie��. A kiedy ju� wszystkich pogrzebiemy, musisz przeprawi� si� przez rzek� i tym waszym ma�ym �lizgaczem pojecha� na wsch�d, wzd�u� Gihorny, by sprawdzi�, co dzieje si� z Deliamberem, Tisan�, Lisamon i reszt� mego orszaku. Je�li prze�yli, masz przyprowadzi� ich do mnie.

��A ty, Valentinie?

��Je�li uda nam si� uruchomi� ten �lizgacz, rusz� w g��b Piurifayne, nadal bowiem musz� spotka� si� z Danipiur, nadal musz� powiedzie� jej kilka rzeczy, kt�re dawno ju� powinny zosta� powiedziane. Znajdziesz mnie w Elirivoyne; od pocz�tku tam w�a�nie chcia�em si� uda�.

��Panie�

��B�agam, nie m�w nic. Chod�cie wszyscy! Musimy wykopa� groby, musimy wyla� nad nimi �zy. I musimy tak�e sko�czy� podr�. � Valentine jeszcze raz spojrza� w twarz Elidatha, my�l�c: Nie potrafi� uwierzy�, �e nie �yje, ale wkr�tce uwierz�. I wtedy zrozumiem, �e i za to b�d� potrzebowa� przebaczenia.

Wczesnym popo�udniem, przed regularnymi zebraniami rady, Hissune mia� w zwyczaju spacerowa� po zewn�trznych okr�gach Zamku, badaj�c jego najwyra�niej nie zbadane bogactwo. Mieszka� na szczycie G�ry wystarczaj�co d�ugo, by Zamek go nie onie�miela�, w rzeczywisto�ci czu� si� tu jak u siebie w domu � �ycie w Labiryncie by�o ju� zamkni�t� ksi�g�, zapakowan�, zapiecz�towan� i odes�an� do najdalszych magazyn�w pami�ci � wiedzia� jednak, �e cho�by prze�y� tu pi��dziesi�t lat, lub nawet i pi��set, nigdy nie pozna wszystkich sekret�w nowego domu.

Nikt ich nie zna�. Hissune podejrzewa�, �e w rzeczywisto�ci nikt nigdy nie pozna� ich do ko�ca. M�wi�, �e Zamek ma czterdzie�ci tysi�cy sal. Czy�by? Czy kto� je kiedy� policzy�? Mieszka� tu ka�dy Koronal od czas�w Lorda Stiamota i ka�dy z nich pr�bowa� pozostawi� tu jaki� �lad swej osobowo�ci � legenda g�osi�a, �e co roku dodawano pi�� sal, a od czasu gdy Lord Stiamot pierwszy zamieszka� na G�rze, min�o osiem tysi�cy lat, wi�c rzeczywi�cie � Zamek mo�e liczy� sobie czterdzie�ci tysi�cy sal� lub pi��dziesi�t, lub nawet osiemdziesi�t. Kt� to wie? Gdyby kto� liczy� nawet i sto sal dziennie, nie wystarczy�oby mu roku, by zliczy� wszystkie, a po roku przyby�oby gdzie� kilka nowych, trzeba by�oby odszuka� je i doda� niemo�liwe. Niemo�liwe.

Dla Hissune'a Zamek by� najcudowniejszym miejscem na �wiecie. Na pocz�tku stara� si� pozna� tylko jego cz�� centralna, gdzie znajdowa� si� g��wny dziedziniec, biura w�adcy i najs�ynniejsze gmachy: Twierdza Stiamota, Dom Kronik Lorda Prestimiona, Wie�a Stra�nicza Lorda Arioca, Kaplica Lorda Kinnikena oraz wielkie sale audiencyjne, otaczaj�ce wspania��, umieszczon� centralnie sal� kr�lewsk�, po�rodku kt�rej znajdowa� si� tron Confalume'a. Jak ka�dy oniemia�y turysta z zapad�ej prowincji Zimroelu, Hissune odwiedzi� wszystkie te miejsca oraz wiele innych, kt�rych nigdy nie pozwolono by obejrze� tury�cie, a� ka�dy k�t pozna� r�wnie dobrze co przewodnicy, kt�rzy przez dziesi�ciolecia oprowadzali wycieczki.

Owa centralna cz�� Zamku by�a przynajmniej kompletna i mia�a taka pozosta� na wieki; nikt nie zdo�a�by doda� tu niczego znacz�cego, nie burz�c przedtem czego�, co postawi� poprzedni Koronal, a to przecie� by�o nie do pomy�lenia. Sala Trofe�w Lorda Malibora by�a ostatni� wzniesion� w centralnej cz�ci Zamku � takie przynajmniej mia� wra�enie. Lord Voriax podczas swych kr�tkich rz�d�w postawi� tylko sal� gimnastyczn� we wschodniej cz�ci Zamku, Lord Valentine za� nie zd��y� postawi� niczego, cho� od czasu do czasu m�wi� co� o stworzeniu wielkiego ogrodu botanicznego, znalaz�yby si� w nim wszystkie te dziwne i cudowne ro�liny, kt�re widzia� podczas swej w��cz�gi po Majipoorze. Twierdzi�, �e zrealizuje ten plan, jak tylko ci�ar w�adzy nieco zmaleje i b�dzie mia� czas powa�niej o nim pomy�le�. S�dz�c z nadchodz�cych z Zimroelu raport�w o kolejnych kl�skach, czeka� by� mo�e za d�ugo � zarazy niszczy�y nie tylko ro�liny uprawne, lecz tak�e wiele niezwyk�ych dzikich gatunk�w.

Gdy tylko Hissune pozna� rejon centralny, rozci�gn�� w�dr�wk� na osza�amiaj�ce i pozornie niesko�czone bogactwo otaczaj�cych go budynk�w. Odwiedzi� podziemia, w kt�rych trzymano maszyny klimatyczne, zaprojektowane w bardzo dawnych czasach, gdy jeszcze podobnymi sprawami zajmowano si� na Majipoorze ze zrozumieniem i zami�owaniem; te maszyny utrzymywa�y na G�rze wieczn� wiosn�, cho� jej szczyt, si�gaj�cy trzydziestu mil ponad poziom morza, wbija� si� w ch�odn� pustk� kosmosu. W�drowa� po gigantycznej bibliotece, wij�cej si� z jednego ko�ca Zamku na drugi w ogromnych, w�owych splotach � m�wiono, �e znajduje si� tu ka�da ksi��ka opublikowana we Wszech�wiecie. Odwiedza� stajnie � trzymane w nich szlachetne wierzchowce, wspania�e, rasowe sztuczne zwierz�ta w niczym nie przypominaj�ce swych kuzyn�w, u�ywanych jako si�a poci�gowa w miastach i na wsiach Majipooru, ta�czy�y i parskaj�c bi�y przednimi kopytami powietrze w oczekiwaniu na kolejny trening. Znalaz� tunele Lorda Sangamora, seri� po��czonych ze sob� sal otaczaj�cych zachodni szczyt G�ry niczym sznur kie�basek; ich �ciany i sklepienia p�on�y przedziwnym �wiat�em � w jednej granatowym, w innej cynobrowym, w jeszcze innej pomara�czowym, w kolejnej ol�niewaj�co jaskrawo��tym, a w nast�pnej ponurym, rdzawym� i tak dalej, i tak dalej. Nikt nie wiedzia�, dlaczego tunele te w og�le zosta�y wybudowane ani jakie jest �r�d�o �wiat�a zapalaj�cego si� samorzutnie w wielkich g�azach.

Gdziekolwiek szed�, wpuszczano go natychmiast. W ko�cu by� jednym z trzech w�adc�w kr�lestwa � w pewnym sensie tego s�owa zast�pczym Koronalem, a przynajmniej powa�nym fragmentem zast�pczego Koronala. Lecz aura w�adzy otoczy�a go na d�ugo przedtem, nim Elidath wybra� go na cz�onka triumwiratu. Czu�, jak ludzie si� w niego wpatruj�. Wiedzia�, co oznaczaj� te spojrzenia: �Oto faworyt Lorda Valentine'a. Pojawi� si� znik�d, ju� jest ksi�ciem, ma nieograniczone mo�liwo�ci kariery. Szanujcie go. B�d�cie mu pos�uszni. Prawcie mu komplementy. B�jcie si� go�. Kiedy� wydawa�o mu si�, �e mo�e pozosta� nie zmieniony, ale oczywi�cie by�o to niemo�liwe. �Nadal jestem tylko Hissune'em, kt�ry kantowa� przybywaj�cych do Labiryntu turyst�w, kt�ry przek�ada� papiery w tamtejszym Domu Kronik, z kt�rego przyjaciele kpili, �e si� �nadyma��. To, oczywi�cie, nigdy nie przestanie by� prawd�, lecz prawdziwy by� tak�e fakt, �e dawno sko�czy� dziesi�� lat, �e spojrzenie w �ycie obcych kobiet i m�czyzn, kt�rych spotka� w Rejestrze Dusz, zmieni�o go i pog��bi�o jego rozumienie �wiata tak, jak zrobi� to trening na G�rze Zamkowej, zaszczyty i odpowiedzialno�� � przede wszystkim odpowiedzialno�� � jak� obci��y� go Elidath w czasie swej regencji. Nawet porusza� si� inaczej, nie jak arogancki, lecz ostro�ny ch�opiec z Labiryntu, z oczami dooko�a g�owy, szukaj�cy jakiego� oszo�omionego turysty, na kt�rym mo�na by nabi� sobie kabz�, nie jak przepracowany urz�dniczyna niskiego szczebla trzymaj�cy si� wprawdzie swego miejsca, lecz pracowicie intryguj�cy, by zasi��� za biurkiem zwierzchnika, nie jak neofita przepraszaj�cy za to, �e �yje, kaprysem losu rzucony w towarzystwo Pot�g Majipooru, niepewny, jak si� w�r�d nich zachowa�, lecz jak m�ody, obiecuj�cy ksi���, kt�ry maszeruje godnie i pewnie korytarzami Zamku, znaj�cy sw� si�� i pewny jej, �wiadomy swego przeznaczenia, celu, do kt�rego d��y. Mia� nadziej�, �e nie sta� si� arogancki, zarozumia�y, nazbyt pewny siebie, lecz akceptowa� samego siebie i spokojnie, bez wymuszonej pokory maj�cej zado��uczyni� tej mu, kim ju� si� sta� i kim jeszcze mo�e zosta�.

Dzi� trafi� do tej cz�ci Zamku, kt�r� odwiedza� rzadko: skrzyd�o p�nocne, schodz�ce tarasami po d�ugim, zaokr�glonym zboczu wierzcho�ka G�ry, obr�conym w stron� dalekich miast Huine i Gossif. Znajdowa�y si� tu koszary gwardii, kilkana�cie przypominaj�cych ule budynk�w z czas�w Lorda Dzimaule'a i Lorda Arioca, kt�rych przeznaczenia zapomniano ju� dawno, i sie� niskich, niemal ca�kowicie zrujnowanych, pozbawionych dach�w konstrukcji, kt�rych przeznaczenia w og�le nie znano. Kiedy by� tu po raz ostatni, przed kilkoma miesi�cami, napotka� badaj�c� je grup� archeolog�w, dw�ch Ghay rog�w i Vroonk� nadzoruj�cych robotnik�w � Skandar�w, przesiewaj�cych ziemi� w poszukiwaniu skorup dzbank�w; Vroonka powiedzia�a mu w�wczas, �e jej zdaniem jest to pozosta�o�� antycznych fort�w z czas�w Lorda Damlanga, nast�pcy Stiamota. Zdecydowa� si� sprawdzi�, czy archeolodzy jeszcze pracuj�, i spyta�, czego si� dowiedzieli, lecz nie spotka� nikogo, a wykopy wype�nione by�y ziemi�. Przez chwil� sta� na szczycie starego, zrujnowanego muru, patrz�c na nieprawdopodobnie daleki horyzont, w po�owie ukryty za gigantycznym garbem Groty. Jakie le�a�y tam miasta? Gossif, oddalone o pi�tna�cie, Mno�� dwadzie�cia mil, poni�ej Gossif Tentag, a potem, pomy�la�., albo Minimool, albo Greel, ni�ej za�, oczywi�cie, Stee, licz�ce sobie trzydzie�ci milion�w mieszka�c�w, kt�remu �wietno�ci� dor�wnywa�o tylko Ni-moya. Nigdy nie odwiedzi� �adnego z tych miast, prawdopodobnie nigdy �adnego z nich nie odwiedzi. Sam Valentine powtarza� czasami, �e sp�dzi� na G�rze ca�e �ycie, a nie mia� okazji odwiedzi� Stee. �wiat by� zbyt wielki, by ktokolwiek zdo�a� pozna� go dobrze, maj�c do dyspozycji tylko jedno �ycie; zbyt wielki, by w og�le da�o si� go poj��.

Trzydzie�ci milion�w mieszka�c�w Stee, trzydzie�ci milion�w mieszka�c�w Ni-moya, jedena�cie milion�w mieszka�c�w Pidruid, miliony w Alaisor, w Treymone, w Piliploku, w Mazadone, w Velathys, w Narabal� co dzieje si� z nimi w tej w�a�nie chwili? � my�la� Hissune. G��d, panika, nowi prorocy, samozwa�czy Koronalowie i Pontifexowie� Wiedzia�, �e sytuacja jest krytyczna. Na Zimroelu panowa�o takie zamieszanie, �e nie spos�b by�o w og�le doj��, co si� tam dzieje, cho� z pewno�ci� nie dzia�o si� nic dobrego. W dodatku ca�kiem niedawno przysz�a wiadomo��, �e wo�ki, rdza i �nie�, i Bogini jedna wie, co jeszcze, tajemniczo pojawi�y si� na Alhanroelu, wi�c wkr�tce zapanuje tu najprawdopodobniej podobne szale�stwo. Plotki ju� kr��y�y, s�ysza�o si� opowie�ci o jawnych ceremoniach kultu smok�w odprawianych w Treymone i Stoien, o pojawieniu si� tajemniczych nowych zakon�w rycerskich: Rycerzy Dekkereta i Stowarzyszenia G�ry, zak�adanych w Amblemorn, w Normork, na samej G�rze Zamkowej. Gro�ne, z�owrogie oznaki zbli�aj�cej si� burzy.

Byli i tacy, kt�rzy wnioskowali, i� Majipoor cieszy si� jak�� wewn�trzn� odporno�ci� na zmiany tylko dlatego, �e jego system spo�eczny nie zmieni� si� pod �adnym istotnym wzgl�dem od czasu uformowania si� przed tysi�cami lat. Hissune jednak wystarczaj�co dobrze zna� histori� zar�wno swej rodzimej planety, jak i Ziemi, by wiedzie�, i� nawet tak �agodni ludzie jak obywatele Majipooru, od tysi�cleci spokojni i zadowoleni z �ycia, uspokojeni �agodno�ci� klimatu i �yzno�ci� ziemi, zdolnej utrzyma� niemal dowolnie wielk� populacj�, pogr��� si� w anarchii i chaosie z osza�amiaj�c� szybko�ci�, gdy tylko zabraknie im tego, do czego si� przyzwyczaili. A brakowa� zaczyna�o i mia�o by� jeszcze gorzej.

Sk�d wzi�y si� te plagi? Hissune nie mia� poj�cia. Co robiono, by je zwalczy�? Najwyra�niej za ma�o. Co mo�na zrobi�? W�adcy chyba istniej� po to, by dba� o dobro swych poddanych. A on, w ko�cu do pewnego stopnia w�adca, przynajmniej tymczasowy, �yje sobie wygodnie na G�rze Zamkowej, odizolowamy od �wiata, daleko poza zasi�giem wal�cej si� w gruzy cywilizacji, nie doinformowany, nie maj�cy o niczym poj�cia, bezradny. Oczywi�cie, w ostatecznym rozrachunku to nie on odpowiedzialny jest za przezwyci�enie tego kryzysu. C� z w�a�ciwymi w�adcami Majipooru? Hissune mia� Pontifexa, pogrzebanego w trzewiach Labiryntu, za �lepego kreta, niezdolnego wyrobi� sobie jakiegokolwiek poj�cia o tym, co naprawd� dzieje si� na �wiecie � ka�dego Pontifexa, nawet tego, kt�ry w odr�nieniu od starego Tyeverasa by�by przeci�tnie zdrowy i normalny. W rzeczywisto�ci Pontifex nie musia� pilnie �ledzi� bie��cych wydarze�, w teorii mia� od tego Koronala. A jednak Hissunie zaczyna� rozumie�, �e i Koronal nie ma wi�kszego poj�cia o rzeczywisto�ci, siedz�c tak na szczycie przys�oni�tej mgie�k� G�ry Zamkowej, odci�ty od �wiata r�wnie skutecznie co Pontifex w swej jamie. No, Koronal odprawia� co jaki� czas Wielki Objazd, by znale�� si� w�r�d poddanych. Czy nie to robi w�a�nie Valentine i jak ma to pom�c �wiatu, z kt�rego serca cieknie �ywa krew? A w�a�ciwie, to gdzie Valentine znajduje si� w tej chwili? Jakie dzia�ania podejmuje? Czy w og�le jakie� podejmuje? Kto z rz�du w ci�gu ostatnich kilku miesi�cy odebra� od niego jak�� wiadomo��?

Jeste�my inteligentnymi, o�wieconymi lud�mi, pomy�la�. I z najlepszych w �wiecie intencji robimy same g�upstwa.

Zbli�a� si� czas codziennego posiedzenia rady. Hissune obr�ci� si� i niemal biegiem ruszy� ku centralnym rejonom Zamku.

Gdy zacz�� wchodzi� na Dziewi��dziesi�t Dziewi�� Schod�w, dostrzeg� Alsimira, kt�rego mianowa� niedawno swym Najwy�szym Doradc�, gestykuluj�cego dziko i krzycz�cego co� w jego kierunku. Przeskakuj�c dwa i trzy stopnie, Hissune ruszy� w g�r�; Alsimir pobieg� mu na spotkanie r�wnie szybko.

��Wsz�dzie ci� szukamy! � krzykn��, zdyszany, gdy jeszcze kilkana�cie stopni dzieli�o go od Hissune'a. Wydawa� si� zdumiewaj�co podniecony.

��W�a�nie mnie znalaz�e�! � rzuci� niecierpliwie Hissune. � O co w�a�ciwie chodzi?

Alsimir przerwa�, uspokoi� si� i oznajmi�:

��Wszyscy s� strasznie zdenerwowani. Godzin� temu przysz�a d�uga wiadomo�� od Tunigorna, z Gihorny�

��Gihorny? � Hissune spojrza� na niego, nic nie rozumiej�c. � A co na mi�o�� Pani robi on w�a�nie tam!

��Nie mam poj�cia. Wiadomo tylko, �e przys�a� wiadomo�� w�a�nie stamt�d i�

��Dobrze. Dobrze. � Chwytaj�c Alsimira za rami�, Hissune doda� jeszcze ostro: � Powiedz mi, co by�o w tej wiadomo�ci!

��My�lisz, �e wiem? Czy kogo� takiego jak ja wprowadza si� w wielkie sekrety stanu?

��A wi�c jest to sekret stanu?

��Diwis i Stasilane spotkali si� w sali rady co najmniej czterdzie�ci pi�� minut temu. Rozes�ali go�c�w, gdzie si� tylko da�o, pr�buj�c ci� odnale��, wi�kszo�� najwa�niejszych pan�w kr�lestwa posz�a na sesj�, inni w�a�nie tam id��

Valentine musia� umrze�, pomy�la� Hissune i poczu� ch��d.

��Chod� ze mn�! � krzykn�� na przyjaciela i w szale�czym tempie pobieg� w g�r� schodami.

Przed sal� rady dzia�y si� przera�aj�ce sceny; trzydziestu czy czterdziestu pomniejszych lord�w wraz z doradcami kr�ci�o si� w k�ko, nic nie wiedz�c, a przybywa�o ich jeszcze wi�cej. Gdy pojawi� si� Hissune, bezwiednie odsun�li si�, ust�puj�c mu z drogi. Ruszy� przed siebie niczym statek dostojnie przecinaj�cy to� zaro�ni�t� dryfuj�c� traw� morsk�. Pozostawi� Alsimira przed drzwiami, zlecaj�c, by dowiedzia� si� od innych, czego tylko mo�na, po czym wszed�.

Stasilane i Diwis siedzieli przy stole na podwy�szeniu; Diwis twarz mia� nieruchom�, ponur�, Stasilane by� powa�ny, blady i niezwykle przygn�biony � zgarbi� si�, d�oni� nerwowo przyg�adza� g�ste, potargane w�osy. Wraz z nimi byli tu tak�e najwa�niejsi panowie kr�lestwa: Mirigant, Elzandir, Manganot, Cantalis, diuk Halanx, Nimian z Dundilmir oraz pi�ciu, mo�e sze�ciu innych, razem z tym, kt�rego Hissune widzia� dopiero drugi raz w �yciu: starym, pomarszczonym ksi�ciem Ghizmaile, wnukiem Pontifexa Ossiera, poprzednika Tyeverasa w Labiryncie. Oczy wszystkich zwr�ci�y si� na wchodz�cego Hissune'a, on za� stan�� na chwil� niczym przykuty do pod�ogi wzrokiem tych m�czyzn, z kt�rych najm�odszy by� od niego starszy o dziesi�� albo i pi�tna�cie lat; m�czyzn, kt�rzy ca�e swe �ycie sp�dzili w pobli�u �r�de� wszelkiej w�adzy. Patrzyli na niego, jakby tylko on m�g� udzieli� odpowiedzi na jakie� straszne, niepokoj�ce pytanie.

��Panowie� � odezwa� si� w ko�cu.

Diwis, krzywi�c si�, popchn�� ku niemu d�ugi arkusz papieru.

��Przeczytaj � powiedzia�. � Chyba �e ju� wiesz.

��Wiem tylko, �e nadesz�y wiadomo�ci od Tunigorna.

��Wi�c czytaj.

Si�gaj�c po kart�, Hissune zorientowa� si� ze z�o�ci�, �e dr�� mu r�ce. Popatrzy� na nie, jakby si� przeciw niemu zbuntowa�y, i zmusi� si� do zachowania spokoju.

Z papieru skoczy�y ku niemu oderwane zdania:

�Valentine rusza do Piurifayne b�aga� Danipiur o wybaczenie�

�szpieg Metamorf�w zdemaskowany w�r�d najbli�szych towarzyszy Koronala�

�przes�uchanie ujawnia, �e to Metamorfowie stworzyli i rozprzestrzeniaj� zarazy szalej�ce na terenach rolniczych�

�wielka burza piaskowa� Elidath nie �yje, wraz z nim zgin�o wielu� Koronal znik� w Piurifayne�

�Elidath nie �yje�

�Koronal znik��

�szpieg w jego najbli�szym otoczeniu�

�Metamorfowie stworzyli zarazy�

�Koronal znik��

�Elidath nie �yje�

�Koronal znik��

�Koronal znik��

�Koronal znik��

Hissune, zdumiony i przera�ony, podni�s� wzrok.

��Czy mo�emy by� pewni autentyczno�ci tych wie�ci?

��Co do tego nie ma w�tpliwo�ci � odpar� Stasilane. � Otrzymali�my je sekretnym kana�em komunikacyjnym. Szyfr by� bezb��dny. Styl i s�ownictwo Tunigorna, to gwarantuj� osobi�cie. Uwierz, Hissunie, to wiadomo�� absolutnie autentyczna.

��A wi�c mamy do czynienia nie z jedn� katastrof�, lecz z dwoma lub trzema � stwierdzi� Hissune.

��Najwyra�niej tak � przytakn�� Diwis. � I co o tym s�dzisz, Hissunie?

Hissune zmierzy� syna Voriaxa d�ugim, uwa�nym spojrzeniem. W jego pytaniu nie wyczu� kpiny. Mia� wra�enie, �e zazdro�� i pogarda, jakie �ywi� do niego Diwis, zmala�y nieco w ci�gu tych kilku miesi�cy, podczas kt�rych wsp�lnie pracowali, �e Diwis nabra� respektu dla jego zdolno�ci, lecz dzi� dopiero posun�� si� a� tak daleko; okaza�, �e szczerze chce us�ysze� jego zdanie � i to w obecno�ci wszystkich zgromadzonych lord�w.

Odpowiedzia�, ostro�nie dobieraj�c s�owa:

��Po pierwsze, musimy zda� sobie spraw�, �e mamy do czynienia nie ze straszliw� w swych skutkach kl�sk� naturaln�, lecz buntem. Tunigorn pisze, �e Metamorf Y-Uulisaan, przes�uchiwany przez Deliambera i Tisan�, zezna�, i� to Zmiennokszta�tni odpowiedzialni s� za gn�bi�ce nas plagi. S�dz�, �e wszyscy tu obecni wierz� w skuteczno�� metod Deliambera, wszyscy wiemy r�wnie�, �e Tisana ma dar otwierania dusz, nawet Metamorf�w. Sytuacja wi�c jest dok�adnie taka, jak� opisa� niegdy� w mej obecno�ci Sleet, gdy na pocz�tku objazdu przebywali�my w Labiryncie, a w co Koronal nie chcia� uwierzy�: Zmiennokszta�tni wypowiedzieli nam wojn�!

��Z doniesienia Tunigorna wiemy jednak � zauwa�y� Diwis � �e w odpowiedzi Koronal ruszy� z pielgrzymk� do Piurifayne, by na r�ce Danipiur z�o�y� kr�lewskie przeprosiny za niedole, kt�re przez wieki cierpia� jej lud. Oczywi�cie doskonale zdajemy sobie spraw�, �e Valentine uwa�a siebie za cz�owieka pokoju, pokaza�a nam to �agodno��, z jak� potraktowa� tych, kt�rzy przed wielu laty go obalili. To oczywi�cie szlachetna cecha charakteru. Ja jednak dzi� tu twierdzi�em, �e Valentine przekroczy� granice pacyfizmu, wkraczaj�c w kr�lestwo szale�stwa. Twierdz�, �e Koronal, je�li nadal �yje, jest szalony. Mamy wi�c oszala�ego Pontifexa, szalonego Koronala i to w chwili, w kt�rej �miertelny wr�g chwyci� nas za gard�o. A co ty o tym s�dzisz, Hissunie?

��S�dz�, �e �le interpretujesz fakty dostarczone nam przez Tunigorna.

Po twarzy Diwisa przemkn�� wyraz zaskoczenia i czego� w rodzaju gniewu. G�os jednak nie zadr�a� mu ani odrobin�:

��Ach, doprawdy?

Hissune postuka� palcem w le��cy przed nim papier.

��Tunigorn twierdzi, �e Koronal uda� si� do Piurifayne i �e w jego otoczeniu odkryto szpiega, kt�ry z�o�y� zeznania. Nigdzie nie znalaz�em wzmianki o tym, �e Valentine ruszy� do Piurifayne po wys�uchaniu jego zezna�. S�dz�, i� mo�na by by�o udowodni�, �e zdarzy�o si� odwrotnie: Lord Valentine zdecydowa� si� na podj�cie misji pokoju, czego logik� z pewno�ci� mo�na by kwestionowa�, lecz co w pe�ni pasuje do jego charakteru, i dopiero gdy si� oddali�, wysz�y na jaw nowe fakty. By� mo�e z powodu burzy Tunigorn nie m�g� si� z nim skontaktowa�, cho� s�dz�, �e Deliamber znalaz�by jednak jaki� spos�b. � Spogl�daj�c na wielki globus, spyta� jeszcze: � Co wiemy o obecnym miejscu pobytu Koronala?

��Nic � burkn�� Stasilane.

Hissune spojrza� na niego szeroko rozwartymi oczami.

��Jaskrawoczerwone �wiate�ko oznaczaj�ce miejsce pobytu Koronala zgas�o � wyja�ni� Stasilane.

��Zgas�o � szepn��. � Co to znaczy? �e Valentine nie �yje?

��By� mo�e � wyja�ni� Stasilane. � A mo�e zgubi� lub uszkodzi� nadajnik, kt�ry przekazuje nam dane o jego ruchach.

Hissune skin�� g�ow�.

��Znale�li si� w burzy piaskowej, kt�ra poch�on�a wiele ofiar. Cho� nie wynika to bezpo�rednio z otrzymanych informacji, potrafi� uwierzy�, �e w t� sam� burz� wpad� tak�e kieruj�cy si� do Piurifayne od strony Gihorny Koronal. Tunigorna i innych zostawi� za sob��

��I albo zgin��, albo zgubi� nadajnik; nie mamy sposobu, by stwierdzi�, co si� rzeczywi�cie sta�o � orzek� Diwis.

��M�dlmy si�, by Bogini ocali�a �ycie m�odego Valentine'a � oznajmi� nagle stary ksi��� Ghizmaile g�osem tak suchym i dr��cym, �e trudno by�o wr�cz uwierzy� w to, i� s�owa te wypowiedzia�a istota �yj�ca. � Istnieje jednak problem, kt�ry musimy rozwi�za� niezale�nie od tego, czy on �yje, czy nie. Musimy wybra� nowego Koronala.

Zdumienie s�owami wypowiedzianymi przez najstarszego z pan�w Zamku omal nie zbi�o Hissune'a z n�g. Rozejrza� si� po sali.

��Czy�bym si� przes�ysza�? Dyskutujemy dzi� o tym, jak obali� kr�la?

��To zbyt mocne s�owa � odpar� g�adko Diwis. � Rozmawiamy wy��cznie o tym, czy Valentine powinien nadal pe�ni� s�u�b� Koronala� w �wietle znanych nam wrogich intencji Zmiennokszta�tnych i tego, jak za�atwia on wszelkie nieprzyjemne sprawy. Je�li prowadzimy wojn� � a nikt tu ju� nie w�tpi, �e j� rzeczywi�cie prowadzimy � rozs�dne wydaje si� twierdzenie, �e Valentine nie jest w�a�ciwym w�adc� na takie czasy� je�li �yje. Zast�pi� go nie znaczy jednak obali�. Istnieje legalny, konstytucyjny spos�b usuni�cia go z tronu Confalume'a bez wp�dzania Majipooru w kryzys i bez okazywania braku mi�o�ci i szacunku.

��Mo�emy pozwoli� umrze� staremu Tyeverasowi, o to ci chodzi?

��W�a�nie. I co powiesz?

Hissune nie odpowiada�. Jak Diwis, Ghizimaile i najprawdopodobniej wi�kszo�� zgromadzonych tu pan�w powoli i niech�tnie dochodzi� do wniosku, �e Valentine powinien zosta� zast�piony przez kogo� bardziej zdecydowanego, agresywniejszego, nawet bardziej wojowniczego. My�la� o tym nie od dzi�, cho� z nikim si� tymi my�lami nie podzieli�. No i oczywi�cie istnia� prosty spos�b, by dokona� przekazania w�adzy, awansuj�c Valentine'a, z jego zgod� lub bez niej, na Pontifexa.

Lecz lojalno�� w stosunku do Lorda Valentine'a � przewodnika, nauczyciela, architekta jego kariery � by�a wielka i g��boko zakorzeniona w duszy Hissune'a. Wiedzia� tak�e, by� mo�e lepiej ni� ktokolwiek inny, z jakim przera�eniem Koronal my�la� o przeniesieniu si� do Labiryntu, co nie by�o dla niego awansem, lecz wtr�ceniem w najg��bsze czelu�cie. Postanowi� to za jego plecami, gdy szczerze, cho� niekoniecznie zr�cznie, stara� si� przywr�ci� pok�j �wiatu bez uciekania si� do walki� c�, by�oby to okrucie�stwo, straszliwe okrucie�stwo.

A jednak wymaga�a tego racja stanu. Czy istnieje chwila, w kt�rej racja stanu usprawiedliwia okrucie�stwo? Hissune doskonale wiedzia�, co odrzek�by na to pytanie Lord Valentine. Nie by� jednak do ko�ca pewien swej odpowiedzi.

Po chwili powiedzia�:

��By� mo�e Valentine rzeczywi�cie nie jest odpowiednim Koronalem na te czasy, nie mam na ten temat zdania i wola�bym wiedzie� wi�cej, nim je sobie wyrobi�. Jedno mog� jednak powiedzie�: nie chcia�bym uczestniczy� w usuni�ciu go z tronu si��� czy co� takiego kiedykolwiek zdarzy�o si� na Majipoorze? Zdaje si�, �e nie � ale na szcz�cie nie trzeba b�dzie posun�� si� a� do tego. Uwa�am jednak, �e kwesti� zdolno�ci Valentine'a do przezwyci�enia obecnego kryzysu mo�emy przedyskutowa� kiedy indziej. Powinni�my natomiast, bez ogl�dania si� na wszystkie inne sprawy, rozwa�y� kwesti� sukcesji.

Napi�cie w sali rady wyczuwalnie wzros�o. Diwis spojrza� w oczy Hissune'a, jakby pr�bowa� odczyta� z nich sekret jego duszy. Diuk Halanx zarumieni� si�, ksi��� Banglecone wyprostowa� sztywno w krze�le, diuk Chorg pochyli� nagle; tylko dwaj najstarsi z obecnych: Cantalis i Ghizmaile, pozostali nieruchomi, jakby wyb�r osoby Koronala nie mia� �adnego znaczenia dla ludzi wiedz�cych, �e czeka ich ju� tylko �mier�.

Hissune m�wi� dalej:

��W naszej dyskusji �wiadomie pomin�li�my jedn�, szalenie wa�n� informacj� przekazan� nam przez Tunigorna: Elidath, od dawna uwa�any za nast�pc� Valentine'a, nie �yje.

��Elidath nie chcia� zosta� Koronalem. � powiedzia� Stasilane g�osem tak cichym, �e niemal nies�yszalnym.

��By� mo�e � odpar� Hissune. � Z pewno�ci� nie sprawia� wra�enia cz�owieka po��daj�cego tronu, kiedy zazna� ju� rozkoszy regencji. Chcia�em tylko u�wiadomi� wszystkim, �e jego tragiczna �mier� usun�a z kr�gu rozwa�a� cz�owieka, kt�remu z pewno�ci� ofiarowaliby�my koron�, gdyby Lord Valentine przesta� by� Koronalem. Wraz z nim znik�a oczywista linia sukcesji; jutro mo�emy dowiedzie� si�, �e Lord Valentine nie �yje, �e zmar� wreszcie Tyeveras, �e sytuacja zmusza nas do usuni�cia Valentine'a z zajmowanego dotychczas stanowiska. Powinni�my przygotowa� si� na ka�d� z tych okoliczno�ci. To my wybierzemy nast�pnego Koronala � czy wiemy, kto nim zostanie?

��Czy proponujesz, by�my g�osowali na kandydat�w do korony tu i teraz? � spyta� ksi��� Manganot z Banglecode.

��Kandydat�w przecie� mamy � zabra� g�os Mirigant. � Udaj�c si� w Wielki Objazd Koronal mianowa� regenta, regent za� przed opuszczeniem zamku mianowa� z kolei � zak�adam, �e za zgod� Valentine'a � trzech cz�onk�w Rady Regencyjnej. Ci trzej rz�dz� nami od kilku miesi�cy. Je�li musimy znale�� nowego Koronala, powinni�my szuka� go w�r�d tych trzech.

��Przera�asz mnie, Mirigancie � odezwa� si� Stasilane. � Kiedy� s�dzi�em, �e wspaniale by�oby by� Koronalem; wy pewnie te� tak my�leli�cie jako ch�opcy. Nie jestem ju� ch�opcem. Widzia�em, jak zmieni� si� Elidath, kiedy spocz�� na nim ci�ar w�adzy � nie by�a to zmiana na lepsze. Pozw�lcie, �e pierwszy z�o�� ho�d nowemu Koronalowi� lecz niech b�dzie nim kto� inny, nie Stasilane!

��Koronal � powiedzia� diuk Chorg � nie powinien by� cz�owiekiem po��daj�cym w�adzy, lecz s�dz�, �e nie mo�e jej tak�e nienawidzi�.

��Dzi�kuj� ci, Elzandirze. Nie kandyduj�, czy wszyscy to zrozumieli?

��Diwisie? Hissunie? � spyta�a Mirigant.

Hissune poczu�, jak drga mu policzek. Ramiona i r�ce mia� jakby zdr�twia�e. Spojrza� na Diwisa; starszy od niego ksi��� tylko u�miechn�� si� i wzruszy� ramionami. Milcza�. W uszach Hissune s�ysza� huk, poczu�, �e zaczyna go bole� g�owa. Czy powinien zabra� g�os? Co ma powiedzie�? Teraz, gdy wreszcie do tego dosz�o, czy zdo�a wsta� i przed wszystkimi ksi���tami kr�lestwa oznajmi� z podniesionym czo�em, �e pragnie zosta� Koronalem? Czu�, �e Diwis rozgrywa jak�� gr� przekraczaj�c� zdolno�� jego pojmowania; po raz pierwszy od chwili, gdy tego popo�udnia przekroczy� drzwi sali, nie mia� poj�cia, jaki kurs obra�.

Cisza wydawa�a si� trwa� bez ko�ca.

I nagle Hissune us�ysza� sw�j g�os � spokojny, r�wny, oboj�tny:

��S�dz�, �e nie ma potrzeby omawiania tej sprawy bardziej szczeg�owo. Mamy dw�ch kandydat�w, powinni�my rozwa�y� ich zalety. Lecz nie tu. Nie teraz. Zrobili�my wystarczaj�co wiele. Co na to powiesz, Diwisie?

��Przem�wi�e� m�drze i z wielkim zrozumieniem sytuacji. Jak zwykle.

��A wi�c zg�aszam wniosek o zako�czenie obrad � powiedzia� Mirigant. � Rozwa�ymy problemy, przed kt�rymi stan�li�my, czekaj�c na kolejne informacje o losie Koronala.

Hissune podni�s� d�o�.

��Jest jeszcze inna sprawa � powiedzia� i przerwa� czekaj�c, by zgromadzeni ucichli i zwr�cili na niego uwag�. W ko�cu m�g� m�wi� dalej: � Od pewnego czasu nosz� si� z my�l� o odwiedzeniu Labiryntu, rodziny i przyjaci�. Uwa�am tak�e, �e by�oby wskazane, by kto� z nas przeprowadzi� rozmowy z przedstawicielami Pontyfikatu, pozna� stan Tyeverasa z pierwszej r�ki; mo�e si� zdarzy�, �e w ci�gu kilku najbli�szych miesi�cy b�dziemy musieli wybra� zar�wno Pontifexa, jak i Koronala; powinni�my si� przygotowa� na tak niezwyk�y obr�t spraw. Proponuj� ustanowi� poselstwo G�ry Zamkowej w Labiryncie i zg�aszam si� na pos�a.

��Popieram � powiedzia� natychmiast Diwis.

Odby�a si� jeszcze dyskusja i g�osowanie, potem przeg�osowano wniosek o zako�czenie obrad, wreszcie rada podzieli�a si� na ma�e, zawzi�cie dyskutuj�ce grupki. Hissune sta�, samotny, zastanawiaj�c si�, kiedy wreszcie przebudzi si� z tego snu. Po chwili u�wiadomi� sobie, �e obok niego stoi wielki, jasnow�osy Stasilane, jednocze�nie zmartwiony i u�miechni�ty.

Stasilane powiedzia� cichym g�osem:

��By� mo�e pope�niasz pomy�k�, wyje�d�aj�c z Labiryntu w tej w�a�nie chwili, Hissunie.

��By� mo�e, ale mia�em wra�enie, �e tak w�a�nie powinienem post�pi�. Zaryzykuj�.

��Wi�c og�o� si� Koronalem, nim odjedziesz!

��M�wisz powa�nie, Stasilanie? A co b�dzie, je�li Valentine �yje?

��Je�li �yje, wiesz, jak zrobi� go Pontifexem. Je�li nie �yje, musisz zaj�� jego miejsce, p�ki mo�esz.

��Tego nie zrobi�.

��Musisz. Inaczej po powrocie mo�esz zasta� na tronie Diwisa.

Hissune u�miechn�� si�.

��Z tym �atwo b�dzie sobie poradzi�. Je�li Valentine nie �yje i Diwis go zast�pi, dopilnuj�, by Tyeveras zasn�� wreszcie w spokoju. Diwis natychmiast zostanie Pontifexem i b�dzie musia� uda� si� do Labiryntu, zwalniaj�c miejsce dla nowego Koronala� przy jednym tylko kandydacie.

��Na Pani�, zdumiewasz mnie!

��Naprawd�? Mnie wyda�o si� to ca�kiem oczywiste. � Hissune mocno �cisn�� d�o� starszego m�czyzny. � Dzi�kuj� ci za poparcie, Stasilanie. Obiecuj�, �e w ko�cu wszystko si� u�o�y. Je�li zajm� miejsce Koronala z Diwisem jako Pontifexem� niech b�dzie, s�dz�, �e potrafimy ze sob� wsp�pracowa�. Lecz teraz m�dlmy si� o �ycie i sukces Valentine'a i pozostawmy na boku te rozwa�ania, dobrze?

��Ale� oczywi�cie � zgodzi� si� Stasilane.

U�cisn�li si� kr�tko, po czym Hissune opu�ci� sal� rady. W korytarzu przed drzwiami panowa�o zamieszanie takie jak przedtem, cho� teraz zebra�a si� tu chyba z setka pomniejszych lord�w; patrzyli na wychodz�cego Hissune'a z niezwyk�ym napi�ciem, on jednak nie powiedzia� �adnemu z nich ani s�owa, �adnemu z nich nie spojrza� nawet w oczy, po prostu przecisn�� si� przez t�um. Odnalaz� Alsimira; przyjaciel gapi� si� na niego z otwartymi ustami. Hissune wezwa� go gestem i rozkaza� mu przygotowa� si� do podr�y do Labiryntu.

M�ody rycerz odpowiedzia� pe�nym strachu spojrzeniem i s�owami:

��Powinienem ci powiedzie�, panie, �e par� minut temu w t�umie pojawi�a si� wie��, jakoby� mia� zosta� Koronalem. Mo�esz mi powiedzie�, ile jest w niej z prawdy?

��Naszym Koronalem jest Lord Valentine � odpar� kr�tko Hissune. � A teraz id� i przygotuj si� do odjazdu. Zamierzam wyruszy� do Labiryntu o �wicie.

B�d�c jeszcze do�� daleko, kilkana�cie przecznic od domu, Millilain us�ysza�a dochodz�ce z ulicy rytmiczne krzyki: � Ja-ta, ja-ta, bum!� czy co� takiego, jakie� d�wi�ki bez znaczenia, be�kot wykrzykiwany gromkim g�osem, raz za razem, raz za razem, niczym przez tysi�ce szale�c�w naraz. Przystan�a i przytuli�a si� w strachu do starej, zrujnowanej, kamiennej �ciany; czu�a si� jak w pu�apce. Za ni�, na placu, szala�a banda pijanych g�rali z Wy�yny, rozbijaj�c wystawy w sklepach i napastuj�c przechodni�w, gdzie� na wschodzie Rycerze Dekkereta odbywali mityng ku czci Lorda Sempeturna, a teraz jeszcze i to szale�stwo. �Ja-ta, ja-ta, bum�. Nie mia�a ju� gdzie uciec. Nie mia�a si� gdzie schroni�. Pragn�a tylko bezpiecznie dotrze� do domu i zamkn�� drzwi na wszystkie zamki. �wiat oszala�. �Ja-ta, ja-ta, bum�. Przypomina�o to przes�anie Kr�la Sn�w, lecz z jednym wyj�tkiem: ci�gn�o si� godzinami, dzie� po dniu, miesi�c po miesi�cu. Nawet najgorsze przes�anie, cho� wstrz�sa sam� podstaw� duszy, trwa nied�ugo. To nigdy nie mia�o si� sko�czy�. I z czasem robi�o si� jeszcze gorsze. Rozruchy i rozboje. Bez przerwy. Brak �ywno�ci, pozosta�y tylko okruchy i och�apy, i � czasami � kawa�ek mi�sa, kt�ry kupowa�o si� od g�rali. G�rale zeszli ze swych g�r z mi�sem zar�ni�tych zwierz�t, sprzedawali je po spekulacyjnych cenach, przepijali zarobione pieni�dze, szaleli na ulicach, a potem wracali do dom�w. Co dzie� pojawia�a si� jaka� nowa kl�ska. M�wiono, �e smoki morskie atakuj� ka�dy statek, kt�ry odwa�y si� wyj�� w morze; handel mi�dzy kontynentami sko�czy� si� wi�c definitywnie. M�wiono, �e Lord Valentine nie �yje. W Khyntor zamiast jednego by�o ju� dw�ch Koronal�w: Sempeturn i ten Hjort, kt�ry nazwa� si� Lordem Stiamotem. Obaj zgromadzili ma�e armie, kt�re maszerowa�y tam i z powrotem ulicami, wykrzykuj�c jakie� slogany i wszczynaj�c rozr�by: Rycerze Dekkereta Sempeturna i co� jak Zakon Potr�jnego Miecza tego Hjorta. Kristofon zosta� Rycerzem Dekkereta. Nie widzia�a go od dw�ch tygodni. Kolejny Koronal w Ni-moya i paru Pontifex�w na dok�adk�. A teraz jeszcze i to. �Ja-ta, ja-ta, bum�. Nie mia�a najmniejszej ochoty sprawdza�, o co w�a�ciwie chodzi. Najprawdopodobniej to kolejny Koronal otoczony nowym t�umem rozhisteryzowanych zwolennik�w. Millilain rozejrza�a si� wok� uwa�nie, zastanawiaj�c si�, czy warto zaryzykowa� przej�cie ciemn� alejk� do ulicy Dizimaule'a, kt�ra doprowadzi j� do innej ulicy biegn�cej blisko Alei Voriaxa. Alejka stanowi�a problem. M�wiono, �e ostatnio zacz�y si� tam dzia� dziwne rzeczy�

Nadchodzi�a noc. Zacz�� pada� lekki deszcz, niewiele wi�cej ni� wilgotna mg�a. Millilain by�a p�przytomna i oszo�omiona z g�odu, cho� powoli zaczyna�a si� do niego przyzwyczaja�. Ze wschodu, z przedmie�cia Gor�cego Khyntor, gdzie znajdowa�y si� termy, dobieg� huk � to wybuch� punktualny jak zwykle Gejzer Confalume'a, wybijaj�c godzin�. Millilain spojrza�a na niego machinalnie i dostrzeg�a gigantyczn� kolumn� pary wznosz�c� si� w g�r�, otoczon� grzyw� siarkowego, ��tego dymu, przys�aniaj�cego po�ow� nieba. Ca�e �ycie prze�y�a w pobli�u gejzer�w Gor�cego Khyntor, zawsze traktowa�a je jako co� naturalnego, lecz z jakich� powod�w akurat dzi� wybuch jednego z nich przerazi� j� jak nigdy przedtem; kilkakrotnie uczyni�a znak Pani, a� wszystko si� sko�czy�o.

Pani. Czy Pani nadal czuwa nad Majipoorem? Gdzie si� podzia�y jej koj�ce przes�ania, pe�ne tak dobrych rad, pocieszaj�ce w trudnych chwilach. A je�li ju� jeste�my przy tym, to gdzie podzia� si� Kr�l Sn�w? Niegdy�, w spokojniejszych czasach, te dwie Pot�gi utrzymywa�y �ycie ka�dego mieszka�ca Majipooru w r�wnowadze, doradzaj�c, napominaj�c, a kiedy trzeba by�o, tak�e karz�c. By� mo�e panuj� nadal, pomy�la�a Millilam, lecz sytuacja tak dalece wymkn�a si� spod kontroli, �e i Kr�l, i Pani nie potrafi� ju� sobie z ni� poradzi�, cho� pr�buj� od �witu do zmierzchu. System ten mia� dzia�a� � i dzia�a� doskonale � w �wiecie, w kt�rym wi�kszo�� obywateli rado�nie stosowa�a si� do obowi�zuj�cych praw. Dzi� niemal nikt si� do niczego nie stosowa�. Nie by�o praw.

Ja-ta, ja-ta, bum!

A z drugiej strony:

��Lord Sempeturn. S�awcie Lorda Sempeturna! S�awcie go, s�awcie, s�awcie!

Deszcz pada� coraz g�ciej. Ruszaj si�, powiedzia�a sobie Millilain. G�rale na placu, Bogini jedna wie, jakie szale�stwo przed tob�, Rycerze Dekkereta sro�� si� gdzie� z ty�u � k�opoty, nic tylko k�opoty. Nawet je�li mi�dzy rycerzami by� Kristofon, nie chcia�a go widzie�, nie chcia�a widzie� jego nieprzytomnych, przepe�nionych oddaniem oczu, nie chcia�a widzie� d�oni wzniesionej w nowej wersji znaku gwiazdy. Zacz�a biec. Przez Malibor do Dizimaule, wzd�u� Dizimaule do tej alejki ��cz�cej j� z Malamola� czy o�mieli si� wej�� w alejk�?

Ja-ta, ja-ta, bum!

Nagle z ulicy Dizimaule wy�oni� si� pr�cy wprost na ni� t�um. Maszeruj�cy szli niczym bezduszne maszyny � dostrzeg�a dziewi�ciu czy dziesi�ciu w rz�dzie, podnosili i opuszczali r�ce, lewa, prawa, lewa, prawa i ten krzyk wydobywaj�cy si� z ich garde� w ci�g�ym, nachalnym, rwanym rytmie. Przejd� po niej i nawet tego nie zauwa��! Zanurkowa�a z powrotem w alejk� tylko po to, by przy jej drugim ko�cu zobaczy� hord� m�czyzn i kobiet ze z�oto-zielonymi opaskami na ramionach, wrzeszcz�cych na chwa�� nowego Lorda Stiamota.

Jest w pu�apce! Tej nocy z ukrycia wyszli wszyscy szale�cy!

Millilain rozejrza�a si� rozpaczliwie, po lewej stronie dostrzeg�a na wp� otwarte drzwi i natychmiast w nie wskoczy�a. Znalaz�a si� w ciemnym korytarzu, ko�cz�cym si� sal�, z kt�rej dobieg� do niej cichy �piew i ostry zapach jakiego� niezwyk�ego kadzid�a. Czy to co� w rodzaju �wi�tyni? Pewnie kt�ry� z tych nowych kult�w. Przynajmniej tu chyba nikt nie zrobi jej krzywdy. Mo�e uda si� jej pozosta� w�r�d jego wyznawc�w, a� oszala�e, panuj�ce na ulicach t�umy przenios� si� w inn� cz�� miasta.

Ostro�nie przesz�a korytarzem. Zajrza�a do sali. Ciemno��. Przyjemny zapach. Po jednej stronie co� w rodzaju balkonu, po kt�rego obu stronach umieszczono niczym maszty flagowe suszone cia�a dw�ch ma�ych smok�w morskich. Sta� mi�dzy nimi Liimen, ponury i cichy, troje oczu p�on�o mu jak w�gielki. Millilain mia�a wra�enie, �e go rozpoznaje � uliczny handlarz, kt�ry sprzeda� jej raz kie�bask� za pi�� koron. A mo�e to nie on? Nie�atwo przecie� odr�ni� jednego Liimena od drugiego.

Okryta p�aszczem z kapturem posta�, pachn�ca jak Ghayrog, podesz�a do niej i powiedzia�a szeptem:

��Nadesz�a� w czas z��czenia, siostro. Witaj i niech b�dzie z tob� pok�j kr�l�w oceanu.

Kr�l�w oceanu?

Ghayrog wzi�� j� delikatnie pod rami� i r�wnie delikatnie popchn�� w g��b sali, by mog�a zaj�� miejsce w�r�d kl�cz�cej, szepcz�cej kongregacji. Nikt na ni� nie spojrza�, nikt nie patrzy� tu na nikogo, oczy wszystkich utkwione by�y w Liimenie stoj�cym mi�dzy dwoma ma�ymi, suszonymi smokami. Millilain tak�e patrzy�a na niego. Nie chcia�a widzie� nikogo spo�r�d otaczaj�cych j� ludzi � ba�a si�, �e mo�e rozpozna� przyjaci�.

��Bierzcie� pijcie� z��czcie si� � rozkaza� Liimen. W�r�d rz�d�w kl�cz�cych postaci kr��y�y czary wina. K�tem oka Millilain dostrzeg�a, �e ka�dy, gdy przychodzi jego kolej, przyk�ada czar� do ust i bierze z niej g��boki �yk; naczynia by�y bezustannie nape�niane. Najbli�sze z nich znajdowa�o si� teraz trzy czy cztery rz�dy przed ni�. Liimen powiedzia�:

��Pijemy. ��czymy si�. Ruszamy w obj�cia kr�l�w oceanu.

Przypomnia�a sobie � Liimeni nazywaj� smoki morskie kr�lami oceanu. M�wi si�, �e maj� je za b�stwa. C�, pomy�la�a, mo�e w tym co� jest? Wszystko inne zawiod�o, wi�c oddajmy �wiat smokom. Dostrzeg�a, �e czara jest od niej o dwa rz�dy, lecz w�druje bardzo powoli.

��Weszli�my pomi�dzy kr�l�w oceanu, polowali�my na nich, wyci�gali�my ich z morza � m�wi� dalej Liimen. � Jedli�my ich cia�o, pili�my ich mleko. Taki by� ich dar dla nas, taka by�a dobrowolna ofiara, s� bowiem bogami, a bogowie powinni dawa� swemu ludowi cia�o i mleko, by go wy�ywi�, by wiernych uczyni� bogami. A teraz przyszed� czas, w kt�rym nadejd�. Bierz. Pij. Z��cz si�.

Czara w�drowa�a w rz�dzie, w kt�rym kl�cza�a Millilain.

��S� wielkimi tego �wiata � zaintonowa� Liimen. � S� jego panami. S� jego w�adcami. S� jego prawdziwymi pot�gami, do nich nale�ymy. My i ca�y lud Majipooru. Bierzcie. Pijcie. Z��czcie si�.

Kl�cz�ca po jej lewej r�ce kobieta pi�a w�a�nie z czary. Millilain poczu�a szalon� niecierpliwo�� � by�a taka g�odna, taka spragniona! � i zaledwie zdo�a�a powstrzyma� si�, by nie wyrwa� czary tej kobiecie w strachu, �e dla niej nic nie zostanie. Powstrzyma�a si� jednak i czara w ko�cu trafi�a w jej r�ce. Spojrza�a w jej g��b: ciemne wino, ci�kie, l�ni�ce.

Wypi�a ma�y �yk. Trunek by� s�odki, ostry, ci�ki na j�zyku; najpierw pomy�la�a, �e nie przypomina �adnego wina, kt�re pi�a do tej pory, a potem u�wiadomi�a sobie, �e jest w nim jednak co� znajomego.

Bierzcie. Pijcie. ��czcie si�.

Ale� oczywi�cie! To wino, kt�rego u�ywaj� t�umaczki sn�w, kiedy ��cz� si� z dusz� i t�umacz� jakie� trudne do zrozumienia przes�anie! Oczywi�cie, to wino sn�w! Cho� sama Millilain by�a u t�umaczki tylko pi�� czy sze�� razy w �yciu, a ostatnio przed laty, rozpozna�a niezapomniany smak wina. Lecz� Jak to mo�liwe? Tylko t�umaczkom wolno by�o go u�ywa�, tylko im wolno by�o w og�le je posiada�. Wino to pot�ny narkotyk. Mo�na je pi� tylko pod kontrol�. Lecz jakim� cudem w kaplicy tej znajdowa�y si� go ca�e kadzie, kongregacja poch�ania�a je niczym piwo�

Bierzcie. Pijcie. ��czcie si�.

Nagle zda�a sobie spraw� z tego, �e przetrzymuje w�druj�c� w�r�d ludzi czar�. Obr�ci�a si� z g�upawym, przepraszaj�cym u�miechem ku kl�cz�cemu po prawej stronie m�czy�nie, lecz �w tylko patrzy� przed siebie, nie zwracaj�c na ni� najmniejszej uwagi, wi�c wzruszy�a ramionami, wzi�a g��boki �yk, a po nim kolejny, nim przekaza�a naczynie dalej.

Efekt poczu�a niemal natychmiast. Zachwia�a si�, mrugn�a nieprzytomnie, ca�� si�� woli powstrzymywa�a opadaj�c� na kolana g�ow�. To dlatego, �e wypi�am na pusty �o��dek, pomy�la�a. Kl�cz�c, nisko pochylona, zacz�a �piewa� wraz ze wszystkimi, pomruk bez s��w, powtarzaj�cy si� raz za razem, �ooo-�ach-wah-mah, ooo-�ach-wah-mah�, r�wnie bezsensowny jak to, co inni wykrzykiwali na ulicach, lecz w jaki� spos�b �agodniejszy, delikatny, cichy, pe�en t�sknoty krzyk, �ooo-�ach-wah-mah, ooo-�ach-wah-mah�. Kiedy tak si� modli�a, wyda�o si� jej nagle, �e s�yszy cich�, odleg�� muzyk�, dziwn� niczym z innego �wiata, jakby d�wi�k wielu bij�cych w dali dzwon�w, powtarzaj�cych nachodz�ce bezustannie na siebie tony, kt�rych nast�pstwa nie spos�b by�o �ledzi� d�u�ej ni� chwil�, gdy� jedna melodia natychmiast przekszta�ca�a si� w nast�pn�, a nast�pna w kolejn�. �Ooo-�ach-wah-mah�, za�piewa�a i us�ysza�a d�wi�k dzwon�w, a potem poczu�a, �e gdzie� blisko, by� mo�e nawet w tym pokoju, znajduje si� co� wielkiego, co� ogromnego, skrzydlatego, bardzo starego i nieprawdopodobnie m�drego, co�, czego m�dro�� znacznie przekracza granice jej pojmowania, tak jak jej m�zg przekracza granice pojmowania ptaka. To co� obraca�o si�, obraca�o, kr���c niespiesznie po wielkiej orbicie, a za ka�dym obrotem rozpo�ciera�o olbrzymie skrzyd�a a� po kra�ce �wiata, a kiedy z�o�y�o je po raz kolejny, otar�y si� o wrota umys�u Millilain� mu�ni�cie najl�ejsze z mo�liwych, niczym dotkni�cie pi�rka, a jednak poczu�a si� dzi�ki niemu przemieniona, wyniesiona, uczyniona cz�ci� jakiego� organizmu o wielu umys�ach, niewyobra�alnego i boskiego. Bierzcie. Pijcie. ��czcie si�. Ka�de kolejne mu�ni�cie skrzyde� wci�ga�o j� g��biej. Ooo-�ach-wah-mah, ooo-�ach-wah-mah. Zagubi�a si�, Nie by�a ju� Millilain. Istnia� tylko kr�l oceanu, kt�rego mowa by�a d�wi�kiem dzwon�w, umys� z wielu umys��w, kt�rego Millilain sta�a si� drobn� cz�stk�. Ooo� �ach� Wah� Mah�

Ba�a si�. Wci�gano j� a� na dno morza, jej p�uca wype�ni�y si� wod�, b�l by� straszny. Walczy�a. Nie pozwoli wi�cej dotkn�� si� tym skrzyd�om. Oderwa�a si�, bi�a pi�ciami, z wysi�kiem ruszy�a w g�r�, w g�r�, ku powierzchni�

Otworzy�a oczy. Usiad�a, oszo�omiona i przera�ona. Wok� niej rozlega� si� �piew: ooo-�ach-wah-mah, ooo-�ach-wah-mah. Zadr�a�a. Gdzie jestem? Co zrobi�am? Musz� si� st�d wydosta�, pomy�la�a. W panice zerwa�a si� i potykaj�c, ruszy�a do wyj�cia, roztr�caj�c rz�dy ludzi. Nikt nie pr�bowa� jej zatrzyma�. Umys� wci�� mia�a zm�cony przez wino; zatacza�a si�, raz niemal przewr�ci�a, musia�a oprze� si� o �cian�. Ju� jest na korytarzu, biegnie chwiejnie przez jego wonn� ciemno��. Skrzyd�a nadal bij� wok� niej, nadal j� otaczaj�, nadal si�gaj� w jej umys�. Co ja zrobi�am? Co ja zrobi�am?

Alejka, ciemno��, deszcz. Czy nadal maszeruj� � Rycerze Dekkereta, Zakon Potr�jnego Miecza i Pani wie, kto tam jeszcze? Nic jej to nie obchodzi�o. Niech nadejdzie, kto ma nadej��. Bieg�a, nie znaj�c kierunku. Z dala dobieg� j� g�o�ny huk � s�ucha�a go z nadziej�, �e to tylko Gejzer Confalume'a. W g�owie s�ysza�a inny rytm. Ja-ta-bum! Ooo-�ach-wah-mah. Czu�a, jak skrzyd�a zamykaj� si� wok� niej. Bieg�a, potkn�a si�, upad�a, podnios�a si� i pobieg�a dalej.

Im dalej w prowincj� Metamorf�w zag��bia� si� Valentine, tym bardziej znajomy wydawa� mu si� otaczaj�cy go �wiat.

A jednak czu� rosn�ce przekonanie, �e pope�nia straszny, potworny b��d.

Pami�ta� zapach tego miejsca: bogaty, ostry, z�o�ony z wielu pojedynczych zapach�w; s�odki aromat wzrostu i rozk�adu, jedno i drugie odbywa�o si� r�wnie szybko w ciep�ym, ci�g�ym deszczu � skomplikowana mieszanka osza�amiaj�ca umys� z ka�dym oddechem. Pami�ta� duszne, wilgotne, oblepiaj�ce cia�o powietrze, deszcze spadaj�ce z nieba co godzin�, bij�ce w ga��zie wynios�ych drzew, �ciekaj�ce z jednego l�ni�cego li�cia na drugi, a� zaledwie kilka kropli dociera�o do ziemi. Pami�ta� wspania�e bogactwo ro�lin, rosn�cych b�yskawicznie jedna na drugiej, a jednak dziwnie zdyscyplinowanych, poniewa� wszystkie uk�ada�y si� w wyra�nie widoczne warstwy: wysokie, delikatne drzewa pozbawione ga��zi a� do trzech czwartych wysoko�ci, a potem strzelaj�ce w niebo koron� li�ci przeplecionych lianami, dzikim winem i epifitami, pod nimi poziom ni�szych, okr�glejszych drzew lepiej znosz�cych cie�, ni�ej kolejny poziom g�stych krzaczk�w, a potem ziemia, ciemna, tajemnicza, niemal naga; surowa i g�bczasta, spr�y�cie uginaj�ca si� pod nogami. Pami�ta� promienie �wiat�a, intensywnego, obcego, przebijaj�cego zas�on� koron najwy�szych drzew w najtrudniejszych do przewidzenia momentach, roz�wietlaj�cego ciemno��.

Lecz puszcza Piurifayne zajmowa�a tysi�ce mil kwadratowych w sercu Zimroelu i prawdopodobnie wsz�dzie wygl�da�a podobnie. Gdzie� tu mie�ci si� stolica Zmiennokszta�tnych, Ilirivoyne, lecz jaki mam pow�d s�dzi�, my�la� Valentine, �e jestem blisko niej, tylko dlatego �e d�ungla wygl�da, pachnie, wydaje d�wi�ki tak, jak moim zdaniem wygl�da�a, pachnia�a i wydawa�a d�wi�ki przed laty.

Kiedy�, kiedy podr�owa� tu z trup� �ongler�w, kt�rzy wpadli na szalony pomys�, by zarobi� par� rojali, wyst�puj�c na �wi�cie plon�w Metamorf�w, by� z nimi przynajmniej Deliamber, on potrafi� rzuca� Vroo�skie czary u�atwiaj�ce wyb�r �cie�ki na skrzy�owaniu, i dzielna Lisamon Hultin, znaj�ca d�ungl� od podszewki. Lecz podczas drugiej wyprawy do Piurifayne Valentine zdany by� na w�asne si�y.

Deliamber i Lisamon, je�li w og�le jeszcze �yli � a Valentine nie bardzo w to wierzy�, gdy� przez wszystkie te tygodnie nie zdo�a� nawi�za� z nimi �adnego kontaktu, nawet we �nie � znajdowali si� gdzie� setki mil st�d, po drugiej stronie Steiche. Valentine nie mia� te� �adnej informacji od Tunigorna, kt�rego wys�a� na ich poszukiwanie. Podr�owa� teraz wy��cznie z Carabell�, Sleetem i gwardi� Skandar�w. Carabelli nie brakowa�o zr�czno�ci i odwagi, ale nie radzi�a sobie z rol� tropiciela, Skandarzy byli silni i dzielni, lecz nie najbystrzejsi, Sleet za�, cho� zwykle trze�wy i praktyczny, odczuwa� paniczny strach przed Zmiennokszta�tnymi, zaszczepiony mu przez sen, kt�ry mia� jako bardzo m�ody m�czyzna i z kt�rego efekt�w nie wyleczy�y go lata. G�upot� ze strony Koronala by�o tak w��czy� si� po d�ungli z minimalnym orszakiem, lecz g�upota by�a najwyra�niej wsp�ln� cech� kilku ostatnich Koronal�w, my�la� Valentine, a zw�aszcza jego dw�ch poprzednik�w, Malibora i Voriaxa, kt�rych spotka�a przedwczesna �mier� w�a�nie podczas pope�niania g�upstw. By� mo�e lekkomy�lno�� w�adc�w to rzecz normalna.

Mia� wra�enie, �e kolejne dni ani nie przybli�aj� go do Ilirivoyne, ani od niego nie oddalaj�; znajdowa�o si� ono gdzie� w d�ungli, wsz�dzie i nigdzie; by� mo�e ca�e miasto ruszy�o w drog� tu� przed nim, zawsze tak samo dalekie, nieosi�galne. Albowiem stolica Metamorf�w, co pami�ta� z poprzedniej swej podr�y, sk�ada�a si� z najprostszych, lekkich drewnianych dom�w, zaledwie kilka by�o nieco bardziej okaza�ych; sprawia�a wra�enie upiora miasta, z �atwo�ci� przenosz�cego si� z miejsca na miejsce zgodnie z kaprysem jego mieszka�c�w � miasto nomad�w, miasto sennego koszmaru, b��dny ognik miasta.

��Popatrz! � krzykn�a Carabella. � To przecie� �cie�ka, Valentinie.

��By� mo�e tak � odpar�.

��A by� mo�e nie?

��S�usznie, by� mo�e nie.

Widzieli setki podobnych �cie�ek; ledwie dostrzegalne blizny w poszyciu d�ungli, nieczytelne odciski czyjej� wcze�niejszej obecno�ci, pozostawione mo�e przed miesi�cem, a mo�e w czasach Lorda Dekkereta, przed tysi�cami lat. Kijek wbity w ziemi� z przyczepionym do niego pi�rkiem, kawa�ek wst��ki, r�wnoleg�e wg��bienia, jakby co� kiedy� t�dy wleczono; a czasami nic widzialnego, ulotne wra�enie, tajemniczy trop pozostawiony przez inteligencj�. �adna z tych �cie�ek jednak nigdzie nie prowadzi�a. Zawsze, wcze�niej czy p�niej, �lad zaciera� si�, stawa� si� nieczytelny i przed nimi zn�w rozpo�ciera�a si� tylko dziewicza d�ungla.

��Rozbijemy ob�z, panie? � spyta� Sleet.

Ani on, ani Carabella nie protestowali przeciw tej ekspedycji, cho� musia�a wydawa� si� im co najmniej lekkomy�lna. Czy rozumiej�, zastanawia� si� czasem Valentine, jak niezb�dne wydawa�o mu si� spotkanie i rozmowa z kr�low� Metamorf�w? Czy mo�e przez wszystkie te tygodnie bezsensownej w��cz�gi po d�ungli zachowywali milczenie wy��cznie ze strachu przed gniewem kr�la i m�a, cho� z pewno�ci� s�dzili, �e lepiej mo�na by�oby sp�dzi� je w cywilizowanych prowincjach, staraj�c si� zapobiec skutkom katastrof i kryzys�w, z kt�rymi ich obywatele z pewno�ci� maj� do czynienia. Lub mo�e � co by�oby najgorsze � nie chc�c go denerwowa�, po prostu poddaj� si� jego kaprysom, szale�stwu w�dr�wki po ch�ostanej deszczem d�ungli? Nie o�mieli� si� spyta�. Zastanawia� si� tylko, jak d�ugo on sam wytrwa w poszukiwaniach mimo rosn�cej z ka�dym dniem pewno�ci, �e nigdy nie uda mu si� znale�� Ilirivoyne.

Kiedy ju� rozbili ob�z, za�o�y� z�oty diadem Pani. Po raz kolejny wszed� w trans, w kt�rym m�g� wys�a� dusz�, by w�r�d d�ungli odnalaz�a Deliambera i Tisan�.

Uwa�a�, �e ich umys�y naj�atwiej mu b�dzie odnale��, w ko�cu oni oboje lepiej znali si� na czarnoksi�stwie sn�w ni� ktokolwiek inny. Pr�bowa� co noc, lecz do tej pory nie uda�o mu si� nawi�za� najs�abszego kontaktu. Czy�by problemem by�a odleg�o��? Nigdy jeszcze nie pr�bowa� po��czenia na d�u�szy dystans � chyba �e z pomoc� wina sn�w, a tu go nie mia�. Mo�e Metamorfowie znali jaki� spos�b przechwytywania i zak��cania jego przekaz�w? Albo mo�e nie nawi�zywa� kontaktu, poniewa� ci, z kt�rymi pragn�� go nawi�za�, nie �yli? Albo�

Tisano� Tisano�

Deliamberze�

Valentine was wzywa� Valentine� Valentine�

Valentinie�

Tisano�

Deliamberze�

Cisza.

Spr�bowa� wezwa� Tunigorna. Tunigorn z ca�� pewno�ci� �y�, niezale�nie od tego, jakie nieszcz�cie spotka�o wszystkich, i cho� jego umys� by� praktyczny, �wietnie broniony, zawsze istnia�a szansa, �e otworzy si� na wezwanie Koronala. A Lisamon Hultin? Zalzan Kavol? Dotkn�� jednego z nich, poczu� odpowied� znajomego umys�u�

Pr�bowa� jeszcze przez jaki� czas, a potem zdj�� diadem i zamkn�� go w szkatule. Carabella spojrza�a na niego pytaj�co; potrz�sn�� g�ow�, wzruszy� ramionami.

��Bardzo tu cicho � powiedzia�.

��Tak. Tylko ten deszcz.

Krople deszczu zn�w spada�y z delikatnym szumem na korony najwy�szych drzew. Valentine wpatrywa� si� w d�ungl�, lecz nie widzia� nic; �wiat�a �lizgacza �wieci�y i mia�y �wieci� przez ca�� noc, lecz poza jaskrawym kr�giem ich blasku sta�a tylko nieprzenikniona �ciana mroku. Wok� obozu spokojnie mog�y gromadzi� si� setki Metamorf�w. Pragn��, by tak si� sta�o. Wszystko � nawet atak z zasadzki � by�oby lepsze ni� te tygodnie szale�czej w�dr�wki po nieznanej dziczy.

Jak d�ugo, spyta� sam siebie, mam jeszcze zamiar pr�bowa�? Jakim cudem znajd� drog� powrotn�, kiedy zdecyduj� si� zrezygnowa� z tych absurdalnych poszukiwa�?

Ws�uchiwa� si� ponuro w wiecznie zmienny rytm wybijany na li�ciach przez krople deszczu, a� wreszcie zasn��.

I niemal od razu poczu� nadchodz�cy sen.

Jego intensywno��, �ywo�� i pewnego rodzaju ciep�o powiedzia�y mu, �e to nie jest zwyk�y sen, lecz raczej przes�anie od Pani, pierwsze, kt�re otrzyma� od czasu opuszczenia obrze�a Gihorny; a jednak kiedy czeka� na jaki� wyra�ny znak obecno�ci matki w swym umy�le, poczu� oszo�omienie, gdy� dot�d nie znalaz� go, a impulsy przeszywaj�ce mu dusz� wydawa�y si� pochodzi� z innego �r�d�a. Kr�l Sn�w? On tak�e dysponowa� moc� otwierania umys��w �pi�cych, lecz czy nawet w tych strasznych czasach Kr�l zdecydowa�by si� u�y� swych machin przeciw Koronalowi? Je�li to nie on, to kto? Valentine, trze�wo obserwuj�cy sen, przeszuka� jego granice, chc�c pozna� odpowied� na to pytanie� i nie znalaz� jej.

Sen niemal pozbawiony by� tre�ci; sk�ada� si� z bezkszta�tnych kszta�t�w i bezg�o�nych d�wi�k�w, sugeruj�c istnienie zdarze� metodami najzupe�niej abstrakcyjnymi. Lecz stopniowo pojawi�y si� w nim zespo�y ruchomych obraz�w i p�ynne zmiany nastroju b�d�ce metafor� czego� ca�kiem konkretnego � wij�cych si�, spl�tanych macek Vroona.

��Deliamber?

��Tu jestem, panie.

��Gdzie?

��Tu. Blisko. Poruszam si� w twoim kierunku.

Przekaz ten nie mia� formy mowy, umys�owej lub jakiejkolwiek innej; jego gramatyk� by�y zmieniaj�ce si� wzory �wiat�a i stan umys�u o wielorakim znaczeniu. Po pewnym czasie sen znik� i Valentine tylko le�a� nieruchomo, nie spa�, lecz i nie by� ca�kiem przytomny, rozwa�aj�c, co mu si� przydarzy�o. Po raz pierwszy od wielu tygodni poczu� co� na kszta�t nadziei.

Rankiem, kiedy Sleet rozpocz�� przygotowania do zwini�cia obozu, powiedzia�:

��Nie. Mam zamiar pozosta� tu przez kilka dni. A mo�e nawet d�u�ej.

Wyraz zw�tpienia i zmieszania, cho� zaraz opanowany, przez chwil� wyra�nie widoczny by� na twarzy Sleeta. Lecz tylko skin�� on g�ow� i poszed� rozkaza� Skandarom, by zostawili namioty w spokoju.

��Tej nocy otrzyma�e� jakie� wiadomo�ci, panie � stwierdzi�a Carabella. � Czytam to z twej twarzy.

��Deliamber �yje. Wraz z innymi maszeruje za nami, pr�buje nas do�cign��. Lecz podr�owali�my tak kr�t� �cie�k�, tak szybko, �e nie mogli nas dogoni�. Gdy tylko nas namierzyli, natychmiast gdzie� skr�cali�my. Je�li pozostaniemy w jednym miejscu, znajd� nas.

��A wi�c rozmawia�e� z Vroonem?

��Z jego projekcj�, z cieniem. Lecz by� to prawdziwy cie�, prawdziwa projekcja. Wkr�tce tu b�d�.

I rzeczywi�cie, Valentine nie mia� co do tego najmniejszej w�tpliwo�ci. Lecz min�� dzie�, potem drugi i kolejny. Ka�dej nocy wk�ada� na g�ow� diadem, wysy�a� sygna�, na kt�ry nie otrzymywa� odpowiedzi. Stra�nicy Skandarzy wyprawiali si� w d�ungl� jak niespokojne, drapie�ne zwierz�ta, Sleet zrobi� si� dra�liwy, napi�ty, oddala� si� samotnie na ca�e godziny mimo strachu przed Metamorfami, kt�rych � jak twierdzi� � wyczuwa�. Carabella, zdaj�c sobie spraw� z narastaj�cego napi�cia, zaproponowa�a odrobin� �onglerki � dla przypomnienia dawnych czas�w i odrobiny rozrywki � wystarczaj�co wymagaj�cej, by odwr�ci�a ich uwag� od wszystkich trosk, lecz Sleet nie mia� serca do �onglerki, a Valentine, kiedy uleg� wreszcie jej natarczywym pro�bom, by� tak niezr�czny, �e zrezygnowa�by ch�tnie po pierwszych pi�ciu minutach, gdyby nie nalegania Carabelli.

��Oczywi�cie, �e ci nie wychodzi! � krzycza�a na niego. � Czy�by� s�dzi�, �e n� zawsze b�dzie ostry bez ostrzenia? Lecz dar powr�ci, wystarczy odrobina �wicze�. No, Valentinie, �ap! �ap! �ap!!!

Rzeczywi�cie, mia�a racj�. Odrobina wysi�ku i zn�w poczu� t� jak�e znajom� pewno��, �e jedno�� oka i r�ki zdolna jest przenie�� go w rejony, w kt�rych czas nie ma znaczenia, a przestrze� staje si� jednym niesko�czonym punktem. Skandarzy, cho� z ca�� pewno�ci� wiedzieli, �e �onglerka by�a niegdy� zawodem Koronala, z prawdziwym zdumieniem obserwowali go wyczyniaj�cego wszystkie te cuda, z nieukrywanym podziwem wpatrywali si� w Valentine'a i Carabell� rzucaj�cych do siebie mn�stwem najzupe�niej przypadkowych przedmiot�w.

Carabella krzykn�a �Hej!�, a potem jeszcze raz �Hej! Hej!�, wprowadzaj�c znacznie bardziej skomplikowany wz�r.

Cho� by� on dziecinnie prosty w por�wnaniu z tym, czego dokonywa�a co wiecz�r w dawnych czasach, niegdy� by�a bowiem prawdziw� mistrzyni� tego rzemios�a � a nawet on, kt�ry nigdy jej nie dor�wna�, potrafi� dawniej znacznie wi�cej � to jednak wcale nie wygl�da�o to tak �le, pomy�la� Valentine, bior�c pod uwag�, �e �onglerzy nie �wiczyli na serio niemal od dziesi�ciu lat. Po godzinie, cho� przemoczony przez deszcz, cho� ton�cy we w�asnym pocie, Valentine czu� si� lepiej ni� kiedykolwiek w ci�gu ostatnich miesi�cy.

Pojawi� si� Sleet. Widok �onglerki najwyra�niej zmieni� jego ponury, wybuchowy nastr�j; po chwili podszed� bli�ej, Carabella rzuci�a mu n�, maczug�, maczet�, a on schwyci� je i zacz�� si� nimi bawi�, tworz�c radosny wz�r, do kt�rego w chwil� p�niej w��czy� trzy przedmioty podane mu przez Valentine'a. Na twarzy mia� wyraz napi�cia, kt�rego nie by�o na niej przed dziesi�ciu laty � z wyj�tkiem chwil, kiedy prezentowa� sw� s�ynn� �onglerk� z zawi�zanymi oczami � lecz nic innego nie �wiadczy�o, by jego wielki talent znik�. �Hej!� � krzykn��, odrzucaj�c maczug� i maczet� Valentine'owi; nim ten zdo�a� je z�apa�, w jego kierunku polecia�y kolejne przedmioty. W chwil� p�niej wszyscy troje zaj�li si� zabaw� ca�kiem powa�nie, jakby zn�w nale�eli do w�drownej trupy, jakby przygotowywali si� do wyst�p�w na dworze w�adcy.

Pokaz wielkiej zr�czno�ci Sleeta zainspirowa� Carabell�, kt�ra pr�bowa�a mu dor�wna�, co z kolei sk�oni�o Sleeta do spr�bowania czego� jeszcze trudniejszego; wkr�tce ich popisy dalece przekroczy�y mo�liwo�ci Valentine'a. Mimo wszystko pr�bowa� dotrzyma� im kroku tak d�ugo, jak tylko by�o to mo�liwe; nie sz�o mu wcale najgorzej, upuszcza� rzucane mu przedmioty rzadko� lecz wreszcie, bombardowany ze wszystkich stron przez roze�mian� Carabell� i ch�odnego, skupionego Sleeta, zagubi� si� ca�kowicie i jakby r�ce ko�czy�y mu si� w �okciach, upu�ci� wszystko, co tylko m�g�.

��Ach, panie, nie tak si� to robi � zabrzmia� szorstki, tak cudownie znajomy g�os.

��Zalzan Kavol! � krzykn�� zdumiony, zachwycony Koronal.

Wielki Skandar ruszy� szybko w jego kierunku, niedbale uczyni� znak gwiazdy, pozbiera� wszystko, co uda�o si� upu�ci� Valentine'owi, i z zapa�em szale�ca w��czy� to w popis Sleeta i Carabelli; u�ywa� swych czterech r�k w spos�b, kt�ry ka�dego �onglera-cz�owieka, cho�by nie wiem jak zr�cznego, zmusza� do najwi�kszego wysi�ku.

Valentine obr�ci� si� i dostrzeg� swych ludzi wybiegaj�cych w�r�d deszczu z d�ungli. Lisamon Hultin, na kt�rej ramieniu siedzia� Vroon, Tunigorn, Tisana, Ernamar, Shanamir i inni wysiadali z poobijanego, ub�oconego, zaparkowanego w pobli�u �lizgacza. Zda� sobie spraw�, �e s� tu wszyscy ci, kt�rych pozostawi� w pustce Gihorny, zebra�a si� wreszcie ca�a dru�yna.

��Wyci�gnijcie wino! � krzykn��. � To radosna okazja! Biegiem ruszy� im na spotkanie, obejmowa� ka�dego, wspi�� si� na palce, by zarzuci� r�ce na ramiona olbrzymki, rado�nie poklepa� po plecach Shanamira, u�cisn�� d�o� godnemu Ernamarowi, zamkn�� Tunigorna w u�cisku, kt�ry zd�awi�by kogo� s�abszego.

��Panie! � krzykn�a Lisamon. � Nigdy wi�cej nie oddalisz mnie, nigdy, jak d�ugo b�d� �y�a! Z ca�ym szacunkiem, panie! Nigdy wi�cej! Nigdy!

��Panie, gdybym tylko wiedzia� � odezwa� si� Zalzan Kavol � �e po tym, jak powiedzia�e�, i� wyprzedzisz nas o dzie� drogi, by wcze�niej dotrze� nad brzeg Steiche, nadejdzie burza piaskowa tej si�y, �e nie zobaczymy si� przez wiele tygodni� ach panie, panie, za jakich nas uwa�asz stra�nik�w po tym, jak pozwolili�my ci tak uciec! A kiedy Tunigorn powiedzia�, �e prze�y�e� t� burz�, lecz uda�e� si� w g��b Piurifayne, nawet na nas nie czekaj�c� ach panie, panie, gdyby� nie by� mym panem, mia�bym ochot� obrazi� tw�j majestat ju� w chwili spotkania, uwierz mi.

��Czy wybaczysz mi ten wybryk? � spyta� Valentine.

��Panie� panie�

��Wiesz, �e nie mia�em zamiaru rozdzieli� si� z wami na tak d�ugo. Dlatego wys�a�em Tunigorna � mia� was odnale�� i poprowadzi� mym �ladem. Ka�dej nocy usi�owa�em si� z wami skontaktowa� � zak�ada�em diadem, ca�� si�� umys�u pr�bowa�em dotkn�� ci�, Deliamberze, i ciebie, Tisano�

��Odbierali�my te przekazy � powiedzia� Deliamber.

��Obierali�cie?

��Noc w noc. Radowali�my si�, wiedz�c, �e �yjesz. � I nie odpowiadali�cie?

��Ale� odpowiadali�my, panie. Co noc. Lecz wiedzieli�my, �e nie odbierasz naszych odpowiedzi, �e moja moc jest za ma�a. Tak bardzo pragn�li�my powiedzie� ci, by� si� zatrzyma�, by� pozwoli� nam si� odnale��, lecz ty pogr��a�e� si� w d�ungli coraz g��biej, nie mieli�my sposobu, by ci� powstrzyma�, nie mieli�my sposobu, by ci� dogoni�, nie potrafi�em dotrze� do twego umys�u, panie. Nie potrafi�em dotrze� do twego umys�u!

��Lecz w ko�cu jako� ci si� uda�o.

��Z pomoc� twej matki, Pani. Tisana przem�wi�a do niej we �nie, otrzyma�a przes�anie � Pani zrozumia�a, ponios�a mnie si�� swego umys�u tam, gdzie nie potrafi�em dotrze� sam. W ten spos�b uda�o si� nam w ko�cu nawi�za� z tob� kontakt. Panie, mamy ci tyle do powiedzenia.

��Rzeczywi�cie � powiedzia� Tunigorn. � B�dziesz zdumiony, Valentinie. Mog� ci to zagwarantowa�.

��A wi�c zadziwcie mnie � zaproponowa� Valentine.

��S�dz�, �e Tunigorn powiedzia� ci, panie � odezwa� si� Deliamber � �e odkryli�my szpiega Metamorf�w w osobie eksperta rolnego, Y-Uulisaana?

��Tak, oczywi�cie. Jak go odkryli�cie?

��Tego dnia, kiedy ruszy�e� w stron� Steiche, panie, zastali�my Y-Uulisaana w stanie zjednoczenia umys��w z jak�� znajduj�c� si� bardzo daleko istot�. Czu�em, jak jego umys� d��y do kontaktu, czu�em, z jak� si�� odby�o si� zjednoczenie. Natychmiast poprosi�em Lisamon i Zalzana Kavola, by go uj�li.

Valentine przygl�da� si� mu, zdziwiony.

��Jakim cudem dysponowa� tak� moc�?

��To Zmiennokszta�tny, panie � wyja�ni�a Tisana. � Zmiennokszta�tni umiej� ��czy� umys�y, u�ywaj�c jako no�nik�w umys��w smok�w morskich.

Jak cz�owiek zaatakowany jednocze�nie z dw�ch stron Valentine patrzy� to na Tisan�, to na Deliambera, by po chwili zn�w spojrze� na star� t�umaczk� sn�w. Bardzo stara� si� zrozumie� to, co w�a�nie mu powiedzieli, lecz w ich s�owach tyle by�o nie wyja�nionego, �e zrazu nie poj�� niemal nic. Po chwili powiedzia�:

��Zdumiewa mnie wie�� o tym, �e Metamorfowie mog� rozmawia� ze sob�, korzystaj�c z pomocy smok�w. Kto by przypuszcza�, �e pot�ga umys��w tych stworze� jest tak wielka?

��Nazywaj� smoki kr�lami oceanu. Wydaje si�, �e umys� kr�l�w w istocie jest niezwykle pot�ny. Co sprawia�o, �e raporty szpiega bez problemu dociera�y do jego mocodawc�w.

��Jakie raporty? � Valentine poczu� niepok�j. � Jakich mocodawc�w?

��Kiedy z�apali�my Y-Uulisaana w trakcie zjednoczenia � m�wi� dalej Deliamber � Lisamon i Zalzan Kavol obezw�adnili go, a w�wczas on natychmiast zacz�� zmienia� kszta�ty. Przes�uchaliby�my go w twej obecno�ci, panie, gdyby nie fakt, �e uda�e� si� ju� w kierunku rzeki, no a potem zacz�a si� burza i nie mogli�my ruszy� w twe �lady. Zdecydowali�my wi�c sami przeprowadzi� przes�uchanie. Przyzna� si� do szpiegostwa, panie � mia� pom�c ci kierowa� polityk� rz�du w odpowiedzi na atakuj�ce nas plagi, a nast�pnie natychmiast informowa� o jej szczeg�ach Metamorf�w, co bardzo pomaga�o im w odpowiednim kszta�towaniu i rozpowszechnianiu samych plag.

Valentine a� westchn�� ze zdumienia.

��A wi�c to Metamorfowie� wywo�uj� zarazy� rozsiewaj� je�

��Tak, panie. Y-Uulisaan wyjawi� wszystko. Obeszli�my si� z nim� nooo� niezbyt �agodnie. Przez lata ca�e Metamorfowie w ukrytych tu, w Piurifayne, laboratoriach hodowali kultury ka�dej z zaraz, kt�ra na przestrzeni dziej�w niszczy�a nasze zbo�a. Kiedy byli gotowi, ruszyli w �wiat w najr�niejszych postaciach � w rzeczywisto�ci niekt�rzy z nich jako agenci rolni nawi�zali kontakty z farmerami, ofiarowuj�c im rzekomo nowe sposoby zwi�kszenia plon�w � po czym rozsiewali kultury w trakcie wizyt na ich polach. Inne rozproszono w powietrzu, poprzez uwolnione przez Metamorf�w ptaki. Jeszcze inne po prostu wypuszczono, tak �e w�drowa�y na wietrze jak chmury� Oszo�omiony Valentine spojrza� na Sleeta.

��A wi�c znale�li�my si� w stanie wojny i nic nawet o tym nie wiedzieli�my!

��Teraz wiemy, panie � odrzek� Tunigorn.

��A ja w�drowa�em sobie po terytorium przeciwnika, pewny w swej g�upocie, �e wystarczy kilka przyjaznych s��w, �e wystarczy wyci�gn�� ramiona, a Danipiur u�miechnie si� i Bogini zn�w nas pob�ogos�awi. W rzeczywisto�ci za� Danipiur i jej lud wypowiedzieli nam t� straszn� wojn� i prowadzili j� przez ca�y czas, gdy�

��Nie, panie � przerwa� mu Deliamber. � Nie Danipiur. A przynajmniej ja nic o tym nie wiem.

��Co� powiedzia�?

��Y-Uulisaan s�u�y� Metamorfowi imieniem Faraataa, istocie po�eranej przez nienawi��, dzikiej, kt�ra nie potrafi�a uzyska� od Danipiur poparcia dla swego programu, wi�c rozpocz�a go wraz ze zwolennikami niezale�nie od niej. W�r�d Metamorf�w istniej� dwie frakcje, rozumiesz, panie? Faraataa przewodzi radyka�om, jastrz�biom. Ich celem jest zag�odzenie nas, a� spo�ecze�stwo wpadnie w chaos i ludzie zdecyduj� si� opu�ci� Majipoor. Danipiur za� nale�y do od�amu umiarkowanego, a przynajmniej mniej radykalnego.

��A wi�c musz� jednak uda� si� do Ilirivoyne, by z ni� porozmawia�.

��Nigdy nie znajdziesz Ilirivoyne, panie � o�wiadczy� Deliamber.

��A czemu to?

��Rozebrali miasto. Nios� je na plecach przez d�ungl�. Czuj� ich obecno��, kiedy rzucam czary � i w�wczas czuj� te� ruch. Danipiur ucieka przed tob�, panie. Nie chce si� z tob� spotka�. By� mo�e spotkanie to by�oby dla niej zbyt ryzykowne politycznie, by� mo�e nie jest ju� w stanie kontrolowa� swego ludu, boi si�, �e jej zwolennicy zasil� frakcj� tego Faraatay, je�li oka�e ci najmniejsz� uprzejmo��. Tylko zgaduj�, panie, lecz m�wi� ci, �e nigdy jej nie znajdziesz, nawet gdyby� przeszukiwa� d�ungl� przez tysi�c lat.

Valentine przytakn�� mu skinieniem g�owy.

��By� mo�e masz racj�, Deliamberze. Z pewno�ci� masz racj�. � Zamkn�� oczy, pr�buj�c rozpaczliwie opanowa� zam�t w g�owie. Jak strasznie pomyli� si� w ocenie, jak niewiele poj�� z tego, co dzia�o si� rzeczywi�cie! � Ta ��czno�� mi�dzy Metamorfami z udzia�em smok�w morskich � od jak dawna to trwa?

��Prawdopodobnie od d�u�szego czasu, panie. Smoki wydaj� si� inteligentniejsze, ni� s�dzili�my� wydaje si� tak�e, �e do pewnego stopnia wsp�pracuj� z Metamorfami, przynajmniej niekt�rymi. To bardzo niejasne.

��A Y-Uulisaan? Co si� z nim dzieje? Powinni�my dowiedzie� si� od niego czego� wi�cej na ten temat.

��Nie �yje, panie � o�wiadczy�a Lisamon Hultin.

��Jak to?

��Kiedy rozpocz�a si� burza, dosz�o do zamieszania. Pr�bowa� uciec. Z�apali�my go, lecz wiatr wyrwa� go z mego u�cisku, a potem ju� nie uda�o si� nam go odnale��. Na cia�o natrafili�my nast�pnego dnia.

��Niewielka strata, panie � o�wiadczy� Deliamber. � Nie wyci�gn�liby�my z niego nic wi�cej.

��Mimo to chcia�bym z nim porozmawia� � powiedzia� Valentine. � C�, do tego ju� nie dojdzie. Prawdopodobnie nie zdo�am si� tak�e skontaktowa� z Danipiur. A jednak trudno mi b�dzie zarzuci� ten pomys�. Czy nie mamy �adnej nadziei znalezienia Ilirivoyne, Deliamberze?

��Moim zdaniem �adnej, panie.

��Widz� w niej sojuszniczk� czy brzmi to dziwnie w waszych uszach? Kr�lowa Metamorf�w i Koronal, zawi�zuj�cy sojusz w walce z tymi, kt�rzy wszcz�li przeciw nam wojn� biologiczn�. To g�upota, prawda, Tunigornie. Prosz�, odpowiedz szczerze � wydaje ci si� to g�upot�?

Tunigorn tylko wzruszy� ramionami.

��Niewiele mog� powiedzie� na ten temat, Valentinie. Jedno wiem na pewno: Deliamber si� nie myli, Danipiur nie chce spotkania z tob� i nie pozwoli si� znale��. S�dz�, �e marnowa� teraz czas na jej szukanie�

��By�oby g�upot�. Tak. By�oby g�upot� teraz, kiedy tyle mam do zrobienia gdzie indziej�

Valentine umilk�. Machinalnie wzi�� kilka z �onglerskich narz�dzi od Zalzana Kavola i zaczai przerzuca� je z r�ki do r�ki. Plagi, g��d, fa�szywi Koronalowie, pomy�la�. Szale�stwo. Chaos. Wojna biologiczna. Manifestacja gniewu Bogini. A prawdziwy Koronal w��czy si� beztrosko po d�ungli Metamorf�w w beznadziejnej misji szale�ca. Nie. Nie!

��Wiesz, gdzie si� teraz znajdujemy? � spyta� Deliambera.

��Wed�ug moich przybli�onych oblicze�, oko�o tysi�ca czterystu mil na po�udnie od Piliploku, panie.

��Ile czasu zaj�aby nam podr�?

��Nie jecha�bym do Piliploku akurat teraz � ostrzeg� Tunigorn.

Valentine zmarszczy� brwi.

��A to czemu?

��Z powodu niebezpiecze�stwa.

��Niebezpiecze�stwa? Koronal w niebezpiecze�stwie? By�em tam przed miesi�cem, mo�e dwoma i nie dostrzeg�em najmniejszego zagro�enia!

��Od tego czasu sporo si� zmieni�o. Dotar�a do nas wiadomo��, �e Piliplok og�osi� si� woln� republik�. Maj� tam spore zapasy �ywno�ci, mieszka�cy obawiali si�, �e zostan� one zarekwirowane na rzecz Khyntor i Ni-moya, og�osili wi�c secesj�.

Koronalowi zakr�ci�o si� w g�owie, jakby patrzy� w niezg��bion� otch�a�.

��Secesja? Wolna republika? Te s�owa nie maj� �adnego znaczenia!

��Najwyra�niej maj� jednak znaczenie dla mieszka�c�w Piliploku. Nie wiemy, jakie przywitanie zgotuj� ci w tej sytuacji. Mam wra�enie, �e m�drzej by�oby uda� si� gdzie indziej, p�ki sprawy si� nie wyja�ni� � rzek� Tunigorn.

��Nie mog� pozwoli� sobie na strach przed wjazdem do jednego z moich miast. Piliplok podda mi si�, gdy tylko tam wkrocz�! � powiedzia� Valentine z�y i zdenerwowany.

��Jeste� pewien? � spyta�a Carabella. � Masz oto Piliplok, nad�ty egoistyczn� dum�; do miasta wkracza Koronal, kt�ry przyjecha� poobijanym �lizgaczem, ubrany w zgni�e szmaty. Jak s�dzisz, czy ci� pozdrowi�? S� winni zdrady i wiedz� o tym. By� mo�e b�d� raczej woleli zdrad� ni� ryzyko poddania si� autorytetowi w�adcy bez walki. Moim zdaniem mo�na tam wej�� tylko na czele armii!

��Racja � zgodzi� si� Tunigorn.

Zrozpaczony i zawiedziony, Valentine popatrzy� w oczy Deliambera, Sleeta, Ernamara. Odpowiedzieli mu jednakowym spojrzeniem: nieruchomym, smutnym, uroczystym. �aden si� nie odezwa�.

��Wi�c znowu zosta�em pozbawiony tronu? � Pytanie to nie by�o skierowane do nikogo w szczeg�lno�ci. � Zn�w jestem w��cz�g� w �achmanach? Nie o�miel� si� wjecha� do Piliploku? Nie o�miel� si�? Fa�szywi Koronalowie w Khyntor i Ni-moya zapewne maj� armie, ja nie mam i nie o�miel� si� uda� tak�e i tam. Wi�c co mam zrobi�? Zn�w zosta� �onglerem? � Roze�mia� si�. � Nie, to nie jest chyba najlepsze wyj�cie. Jestem Koronalem i nim zostan�. S�dzi�em, �e mog� ju� przesta� pracowicie szuka� sobie miejsca w �wiecie, ale najwyra�niej si� myli�em. Wydosta� mnie z tej d�ungli, Deliamberze. Znajd� drog� na wybrze�e, do jakiego� miasta, kt�re nadal sk�onne jest przyj�� mnie z nale�nymi honorami. Potem wyruszymy na poszukiwanie sojusznik�w i zaczniemy wszystko naprawia�, co?

��A gdzie b�dziemy szuka� sojusznik�w, panie? � spyta� Sleet.

��Gdzie tylko si� da � odpar� Valentine.

Podr�uj�c z G�ry Zamkowej przez dolin� Glayge do Labiryntu, Hissune na ka�dym kroku spotyka� oznaki ogarniaj�cego �wiat zam�tu. Cho� w tej �yznej i ciesz�cej si� �agodnym klimatem cz�ci Alhanroelu sytuacja nie by�a jeszcze tak trudna jak dalej na zachodzie lub na Zimroelu, wsz�dzie wyra�nie wyczuwa�o si�, niemal dostrzega�o, napi�cie: zamkni�te bramy, przera�one spojrzenia, zaci�te twarze. Lecz w samym Labiryncie, pomy�la�, nic si� w�a�ciwie nie zmieni�o, by� mo�e dlatego, i� Labirynt by� zawsze miejscem zamkni�tych bram, przera�onych spojrze� i zaci�tych twarzy.

Cho� Labirynt rzeczywi�cie m�g� si� nie zmieni�, zmieni� si� sam Hissune i zmiana ta objawi�a mu si� w ca�ej pe�ni w chwili przekraczania Bramy Wody, wspania�ych, a� przesadnie bogatych wr�t, tradycyjnie u�ywanych przez Pot�gi Majipooru, odwiedzaj�ce miasto Pontifexa. Za sob� zostawia� ciep�e, mgliste popo�udnie doliny Glayge, lekki wiaterek nios�cy zapachy p�l, zielone wzg�rza, radosne, pulsuj�ce promienie s�o�ca, przed sob� mia� wieczn� noc tajemniczych, hermetycznych zwoj�w Labiryntu, ostry blask sztucznego �wiat�a, przedziwne, martwe powietrze, kt�re nigdy nie zazna�o wiatru i deszczu. Przekraczaj�c granic� mi�dzy tymi dwoma kr�lestwami, Hissune przez mgnienie oka widzia� oczami wyobra�ni, jak masywne wrota zatrzaskuj� si� za nim ze szcz�kiem, jak jaka� przera�aj�ca, nieprzenikniona bariera oddziela go teraz od wszystkiego, co na �wiecie pi�kne, i poczu� ch��d strachu.

Zdumia�o go, �e rok czy dwa lata sp�dzone na G�rze Zamkowej zdo�a�y dokona� w nim a� takiej przemiany � �e Labirynt, kt�rego zapewne nigdy nie kocha�, lecz w kt�rym czu� si� jak w domu, po tych kilkunastu miesi�cach stanie mu si� nienawistny. I wyda�o mu si� tak�e, �e dopiero w tej chwili poj��, jakim przera�eniem mo�e napawa� on Lorda Valentine'a; teraz dopiero odczu� cie�, zaledwie mu�ni�cie strachu, kt�ry prze�ladowa� Koronala, gdy przysz�o mu zag��bi� si� w te czelu�cie.

Hissune zmieni� si� tak�e pod innym wzgl�dem. Kiedy wyje�d�a� z Labiryntu, by� nikim szczeg�lnym � oczywi�cie, otrzyma� tytu� rycerza-kandydata, lecz tytu� ten znaczy� niewiele, zw�aszcza dla mieszka�c�w Labiryntu, kt�rym nie�atwo by�o zaimponowa� tego rodzaju �wiatow� pomp�. Po paru latach wraca� tu ju� jako ksi��� Hissune, cz�onek Rady Regencyjnej.

Mieszka�com Labiryntu pompa nie imponowa�a, lecz imponowa�a w�adza, zw�aszcza gdy w�adz� dzier�y� cz�owiek wywodz�cy si� z nich. Tysi�ce ludzi wyleg�o na ulice prowadz�ce od Bramy Ostrzy do wewn�trznego kr�gu Labiryntu, widzowie stawali na palcach i przepychali si�, pragn�c go lepiej zobaczy�, gdy jecha� kr�lewskim �lizgaczem pomalowanym w kolory Koronala, maj�c przy sobie eskort� tak�, jakby sam by� Koronalem. Nikt nie krzycza�, nie wiwatowa�, nie macha� mu � nie by�o to w stylu obywateli Labiryntu. Obywatele Labiryntu po prostu patrzyli. Milcz�cy, najwyra�niej onie�mieleni, najprawdopodobniej pe�ni zazdro�ci, z niech�tn� fascynacj� obserwowali go, gdy ich mija�. Hissune wyobrazi� sobie, �e w t�umie dostrzeg� swego starego przyjaciela Vanimoona, jego �liczn� siostr�, Ghisneta, Heluana i jeszcze kilkunastu towarzyszy zabaw z Dziedzi�ca Guadelooma. By� mo�e si� myli�, by� mo�e by�y to tylko igraszki wyobra�ni. Zda� sobie jednak spraw�, i� pragnie, by tu byli, pragnie, by widzieli go w ksi���cym stroju, w wielkim �lizgaczu; obdarty ma�y Hissune z Dziedzi�ca Guadelooma zmieniony w ksi�cia regenta Hissune'a, otoczony aur� G�ry b�yszcz�c� wok� niego niczym drugie s�o�ce. Nie ma nic z�ego w odczuwaniu od czasu do czasu takiej drobnej, nic nie znacz�cej dumy, prawda? � spyta� sam siebie. I sam te� odpowiedzia�: Nie, oczywi�cie, �e nie. Od czasu do czasu ka�dy mo�e sobie pozwoli� na odrobin� pr�no�ci. Nawet �wi�ci musz� czasami czu� si� lepsi, a ciebie nikt nigdy jeszcze nie oskar�y� o �wi�to��. Wi�c poczuj si� lepszy, a potem zapomnij o tym uczuciu i zabierz si� do roboty. Bezustanne sk�adanie gratulacji samemu sobie ot�pia dusz�.

Oficjalni przedstawiciele Pontyfikatu, maj�cy na twarzach formalne maski, czekali na niego na granicy wewn�trznego kr�gu. Powitali Hissune'a bardzo uroczy�cie, po czym natychmiast zaprowadzili go do windy zarezerwowanej dla Pot�g i ich wys�annik�w; winda przenios�a go b�yskawicznie na najni�sze, imperialne poziomy.

Wkr�tce Hissune znajdowa� si� ju� w apartamencie niemal tak bogatym jak ten, kt�ry na sta�e przeznaczony by� dla odwiedzaj�cych podziemne miasto Koronal�w. Alsimir, Stimion i inni jego doradcy otrzymali przylegaj�ce do niego eleganckie pokoje. Kiedy przydzieleni mu urz�dnicy przekonali si� wreszcie, �e pos�owi nie zbywa na wygodach, jeden z nich oznajmi�:

��Najwy�szy Rzecznik Hornkast b�dzie zaszczycony, je�li dotrzymacie mu towarzystwa dzi� wiecz�r przy kolacji, panie.

Mimo wszystko Hissune poczu� jednak dreszcz onie�mielenia. �B�dzie zaszczycony�. Pami�ta� jeszcze Labirynt na tyle, by traktowa� Hornkasta z uwielbieniem granicz�cym ze strachem, w ko�cu on by� tu prawdziwym panem, mistrzem poci�gaj�cym za sznurki lalki-Pontifexa. �Zaszczycony, je�li dotrzymacie mu towarzystwa przy kolacji dzi� wieczorem, panie�. Doprawdy? Hornkast? Trudno by�o wyobrazi� sobie, by kto� m�g� czym� zaszczyci� Hornkasta, pomy�la� Hissune. I jeszcze to �panie�! No, no, no.

Nie m�g� jednak sobie pozwoli� na to, by ba� si� Hornkasta, ani odrobiny, ani cienia strachu! Postara� si� wi�c by� nie przygotowany, gdy pos�a�cy rzecznika pojawili si� w jego apartamencie; kaza� im czeka� dziesi�� minut. Kiedy wszed� do prywatnej sali jadalnej � sali tak wspania�ej, �e nawet Pontifex uzna�by pewnie jej wspania�o�� za przesadn� � powstrzyma� si� przed z�o�eniem pok�onu, salutem, cho� przez chwil� to w�a�nie mia� zamiar zrobi�. �To Hornkast!� � powiedzia� sobie i omal nie przykl�kn��. �Ty jeste� Hissune!� � odpowiedzia� gniewnie sam sobie i sta� wyprostowany, godny, pozornie ca�kowicie oboj�tny. Powtarza� sobie, �e Hornkast jest po prostu urz�dnikiem, on za� arystokrat�, ksi�ciem G�ry, a na dodatek cz�onkiem Rady Regencyjnej.

Trudno jednak by�o zachowa� oboj�tno�� wobec kr�lewskiej postawy i poczucia pot�gi, jakim promieniowa� rzecznik. By� on stary � nawet bardzo stary � lecz jednocze�nie sprawia� wra�enie energicznego, silnego, b�d�cego w pe�ni w�adz umys�owych, jakby jakie� czary odj�y mu trzydzie�ci, mo�e nawet czterdzie�ci lat. Oczy mia� sprytne, spojrzenie nie zdradza�o niczego, czego nie zamierza� zdradzi�, m�wi� za� g�osem g��bokim i silnym. Z wielk� grzeczno�ci� poprowadzi� go�cia do sto�u, przy kt�rym pocz�stowa� go jakim� rzadkim, l�ni�cym, niemal fioletowym winem. Hissune tylko od czasu do czasu macza� usta w kielichu. Rozmowa, na pocz�tku przyjazna i bardzo og�lna, zesz�a w ko�cu na powa�niejsze tematy, lecz Hornkast kontrolowa� j� przez ca�y czas, czego Hissune nie mia� zamiaru zmienia�. Omawiali najpierw niepokoje na Zimroelu i w zachodnich prowincjach Alhanroelu � wygl�da�o na to, �e Hornkast, cho� wyra�a� si� o tych sprawach z nale�yt� powag�, traktowa� wie�ci spoza Labiryntu, jakby dociera�y tu z innego �wiata � a potem rzecznik poruszy� kwesti� �mierci Elidatha, prosz�c, by pose� z�o�y� nale�ne kondolencje w jego imieniu, gdy tylko powr�ci na G�r�; ca�y czas bystro obserwowa� rozm�wc�, jakby chcia� mu powiedzie�: �Wiem, �e �mier� Elidatha spowodowa�a wielkie zmiany w porz�dku sukcesji, �e ty, panie, zajmujesz w tej chwili najmocniejsz� pozycj� i dlatego, dzieci� Labiryntu, obserwuj� ci� z najwy�sz� uwag��. Hissune spodziewa� si�, �e Hornkast, skoro utrzymywa� kontakt ze �wiatem zewn�trznym przynajmniej na tyle, by wiedzie� o �mierci Elidatha, spyta teraz o bezpiecze�stwo Lorda Valentine'a, lecz ku jego wielkiemu zdumieniu poruszy� temat brak�w w magazynach zbo�owych Labiryntu. Niew�tpliwie dla niego to wa�ny temat, pomy�la� Hissune, lecz przecie� nie zdecydowa�em si� na podr�, by dyskutowa� o czym� takim! Wykorzystuj�c drobn� przerw� w rozmowie, zdecydowa� si� wreszcie przej�� inicjatyw�.

��By� mo�e nadszed� czas � powiedzia� � by porozmawia� o fakcie najistotniejszym, kt�rym jest dla mnie znikni�cie Lorda Valentine'a.

Nareszcie na masce niewzruszonego spokoju pojawi�a si� rysa. Oczy Hornkasta zab�ys�y, nozdrza rozd�y si�, usta drgn�y w wyrazie zdumienia.

��Znikni�cie?

��Lord Valentine znajdowa� si� w Piurifayne, kiedy stracili�my z nim kontakt, kt�rego do tej pory nie uda�o si� nawi�za�.

��Czy wolno mi spyta�, co Koronal robi� w Piurifayne? Hissune lekko wzruszy� ramionami.

��Dano mi do zrozumienia, �e by�a to misja wielce delikatna. Burza, kt�ra zabra�a �ycie Elidatha, rozdzieli�a Valentine'a i jego dw�r. Wi�cej nie wiemy.

��Jak s�dzisz, panie, czy Koronal nie �yje?

��Nie wiem, a wszelkie przypuszczenia s� bezwarto�ciowe. Oczywi�cie robimy wszystko, by przywr�ci� ��czno��, lecz s�dz�, �e musimy wzi�� pod uwag� mo�liwo��, i� Lord Valentine nie �yje. Dyskutowali�my w Zamku na ten temat. Powsta� plan sukcesji.

��Ach!

��Oczywi�cie zdrowie Pontifexa jest czym�, co musimy bra� pod uwag�, uk�adaj�c nasze plany.

��Ach, oczywi�cie. To ca�kowicie zrozumia�e.

��Rozumiem, �e stan Pontifexa pozostaje bez zmian? Hornkast nie odpowiedzia� od razu. Przez d�ug� chwil� przygl�da� si� Hissune'owi z uwag�, jakby rozwa�a� jaki� skomplikowany plan. W ko�cu powiedzia�:

��Czy zechcia�by�, panie, odwiedzi� Jego Wysoko��?

Nawet w naj�mielszych marzeniach Hissune nie spodziewa� si�, �e rzecznik udzieli mu w�a�nie takiej, a nie innej odpowiedzi. Wizyta u Pontifexa? Co� takiego nawet nie przysz�o mu do g�owy! Odzyskanie spokoju i ukrycie zdumienia zaj�o mu chwil�. Potem, tak ch�odno jak tylko potrafi�, odrzek�:

��B�dzie to dla mnie wielki zaszczyt.

��A wi�c chod�my.

��Teraz?

��Teraz.

Najwy�szy Rzecznik gestem wezwa� s�u��cych, nakazuj�c im sprz�tn�� resztki kolacji. W chwil� p�niej Hissune siedzia� ju� obok niego w ma�ym, p�askonosym �lizgaczu. Przejechali tunelem do miejsca, z kt�rego mo�na ju� by�o i�� wy��cznie pieszo i gdzie jedne za drugimi drzwi z br�zu przegradza�y korytarz co pi��dziesi�t krok�w. Hornkast otwiera� ka�de z nich, dotykaj�c d�oni� ukrytego panelu sterowniczego; w ten sam spos�b otworzy� ostatnie, na kt�rych widnia� wyryty w z�ocie symbol Labiryntu z naniesionym na� symbolem Pontifexa, prowadz�ce do sali tronowej.

Serce Hissune'a bi�o przera�aj�co mocno. Pontifex! Stary, szalony Tyeveras! Przez ca�e �ycie niemal nie wierzy�, �e posta� ta w og�le istnieje. B�d�c dzieckiem Labiryntu, traktowa� Pontifexa jako posta� nadludzkich wymiar�w, ukrytego w trzewiach planety pana tego �wiata i nawet teraz, cho� czu� si� swobodnie w towarzystwie ksi���t i diuk�w, nale�a� do domownik�w Koronala i przyja�ni� z samym Koronalem, mia� Pontifexa za istot� spoza �wiata, �yj�c� w swym w�asnym kr�lestwie, niewidzialn�, niemo�liw� do poznania, nieprawdziw�, nie maj�c� nic wsp�lnego ze zwyk�ymi lud�mi.

I oto sta� przed Pontifexem!

Wygl�da�o to dok�adnie tak, jak g�osi�y legendy. Kula b��kitnego szk�a, kable, rury, splecione przewody, kolorowe p�yny przelewaj�ce si� w systemie podtrzymywania �ycia, w kt�rym spoczywa� bardzo stary cz�owiek, siedz�cy dziwnie prosto na tronie z wysokim oparciem, stoj�cym na podwy�szeniu, do kt�rego prowadzi�y trzy niskie stopnie. Pontifex mia� oczy otwarte, lecz czy widzia�y one cokolwiek? Czy w og�le �y�?

��Przesta� m�wi� � oznajmi� Hornkast. � To ostatnia zmiana. Lekarz, Sepulthrove, twierdzi jednak, �e jego umys� jest aktywny i �e cia�o �yje. Panie, podejd� jeszcze krok, dwa kroki. Mo�esz przyjrze� mu si� z bliska. Widzisz? Widzisz? Oddycha. Mruga. �yje. Z ca�� pewno�ci� �yje.

Hissune czu� si� tak, jakby jakim� przypadkiem oko w oko zetkn�� si� z czym� z dawno minionej epoki, z cudownie zachowanym stworem z pocz�tku czasu. Tyeveras! Koronal za rz�d�w Pontifexa Osiera, ile� to pokole� temu? Cz�owiek, kt�ry prze�y� histori�. Cz�owiek, kt�rego oczy widzia�y Lorda Kinnikena. By� ju� stary, gdy w Zamku zasiad� Lord Malibor i oto nadal �yje� tak, je�li mo�na to nazwa� �yciem!

��Mo�esz go pozdrowi�, panie � oznajmi� Hornkast. Hissune zna� protok�: nale�a�o udawa�, �e nie m�wi si� bezpo�rednio do Pontifexa, nale�a�o zwraca� si� do jego rzecznika, kt�ry mia� powtarza� s�owa monarsze, cho� w rzeczywisto�ci nie by�y mu one powtarzane. Powiedzia�:

��Prosz� z�o�y� Jego Wysoko�ci wyrazy szacunku od jego poddanego ksi�cia Hissune'a syna Elsinome, kt�ry pokornie oferuje mu swe uwielbienie i pos�usze�stwo.

Pontifex nie odpowiedzia�. Pontifex w �aden spos�b nie zdradzi�, �e co� w og�le s�ysza�.

��Niegdy� � powiedzia� Hornkast � w odpowiedzi na to, co zosta�o powiedziane w tej sali, wyda�by z siebie d�wi�ki, kt�re nauczy�em si� t�umaczy�. Teraz milczy. Od miesi�cy nie odpowiedzia� nikomu.

��Panie, powiedz Pontifexowi � kontynuowa� Hissune � �e kocha go ca�y �wiat i �e imi� jego wszyscy powtarzamy w mod�ach.

Cisza. Pontifex siedzia� nieruchomo.

��Powiedz tak�e Pontifexowi, �e �wiat w�druje sw� �cie�k�, k�opoty pojawiaj� si� i znikaj�, i tylko wielko�� Majipooru jest niezmienna.

Cisza. �adnej odpowiedzi.

��Sko�czy�e�, panie? � spyta� Hornkast.

Poprzez d�ugo�� sali Hissune spojrza� na tajemnicz� posta� zamkni�t� w szklanej klatce. Marzy� o tym, by Tyeveras wyci�gn�� ku niemu d�o�, by wypowiedzia� s�owa proroctwa. Lecz wiedzia� te�, �e to nie nast�pi.

��Tak � rzek�. � Sko�czy�em.

��Wi�c chod�my.

Najwy�szy Rzecznik wyprowadzi� go z sali tronowej. Dopiero na zewn�trz Hissune zda� sobie spraw�, �e jego wspania�e szaty s� mokre od potu, �e dr�� mu kolana. Tyeveras! Cho�bym �y� r�wnie d�ugo jak on, pomy�la�, nigdy nie zapomn� tej twarzy, tych oczu, tej b��kitnej szklanej kuli.

��To nowa faza, milczenie � odezwa� si� Hornkast. � Sepulthrove twierdzi, �e nadal jest on silny; mo�e ma racj�, a mo�e to pocz�tek ko�ca. Musz� istnie� jakie� granice, nawet przy tych wszystkich maszynach.

��Czy s�dzisz, panie, �e to szybko nast�pi?

��Modl� si� o to, lecz nic nie wiem na pewno. Nie pr�bujemy przyspieszy� ko�ca. Decyzja jest w r�kach Lorda Valentine'a� lub w r�kach jego nast�pcy, je�li Valentine nie �yje.

��Je�li Lord Valentine nie �yje � powiedzia� Hissune � nowy Koronal mo�e natychmiast wst�pi� na tron Pontifexa. Chyba �e zdecyduje si� nadal utrzymywa� Tyeverasa przy �yciu.

��To prawda. A je�li Lord Valentine nie �yje, to jak s�dzisz, panie, kto zostanie nowym Koronalem?

Wzrok Hornkasta by� bezlito�nie przeszywaj�cy. Hissune czu�, jak roztapia si� w nim, jak znika wypracowany w ci�kiej szkole �ycia spryt, jak znika duma z tego, czego uda�o mu si� dokona�, i pewno�� tego, czego dokona� potrafi, jak zostaje nagi, bezbronny. Nagle nawiedzi� go szalony obraz, w kt�rym z osza�amiaj�c� szybko�ci� gra� rol� dw�ch Pot�g: rankiem zostawa� Koronalem, w po�udnie wydawa� rozkaz roz��czenia maszynerii, by wieczorem by� ju� Pontifexem. Przecie� to oczywisty absurd � powiedzia� sobie w panice. Ja? Pontifexem? Ju�? To �art! Bezsensowny �art! Walczy�, pr�buj�c odzyska� zachwian� r�wnowag�, i po chwili m�g� ju� skupi� uwag� na planie, kt�ry z tak� jasno�ci� objawi� mu si� na Zamku: je�li Lord Valentine nie �yje, Diwis musi zosta� Koronalem, potem Tyeveras musi umrze�, by Koronal trafi� do Labiryntu. Musi by� tak. Musi!

Powiedzia�:

��Oczywi�cie nie mo�emy wybra� nast�pcy, p�ki nie b�dziemy mieli pewno�ci, �e Lord Valentine nie �yje, a codziennie modlimy si� o jego bezpiecze�stwo. Lecz je�li spotka�o go nieszcz�cie, s�dz�, �e ksi���ta G�ry oferuj� tron synowi Voriaxa.

��Ach!

��Je�li zdarzy si� w�a�nie tak� nie zabraknie w�r�d nas g�os�w twierdz�cych, �e Pontifexowi Tyeverasowi nale�a�oby pozwoli� na powr�t do �r�d�a.

��Ach! � powt�rzy� Hornkast. � Ach, tak. Wyra�asz si� jasno, bardzo jasno, panie. � Po raz ostatni spojrza� Hissune'owi w oczy ch�odnym, przenikliwym, wszystkowiedz�cym spojrzeniem, kt�re jednak natychmiast z�agodnia�o niczym przykryte welonem; nagle Najwy�szy Rzecznik sta� si� zwyk�ym starym cz�owiekiem u ko�ca d�ugiego, trudnego dnia. Odwr�ci� si� i wolnym krokiem ruszy� w stron� oczekuj�cego ich �lizgacza.

��Chod�my � powiedzia�. � Robi si� p�no, ksi���.

Rzeczywi�cie by�o p�no, lecz Hissune nie potrafi� zasn��. Widzia�em Pontifexa, powtarza� sobie raz za razem. Widzia�em Pontifexa. Nie mog�c zasn��, przewraca� si� w ��ku, przed oczami mia� obraz starego Tyeverasa, wyryty w umy�le na zawsze; obraz ten pozosta�, gdy wreszcie nadszed� sen, we �nie b�yszcza� nawet jeszcze ja�niej: siedz�cy na tronie w�adca zamkni�ty w szklanej kuli. Czy�by Pontifex p�aka�? � zastanawia� si�. A je�li tak, kogo op�akiwa�?

W po�udnie nast�pnego dnia Hissune wraz z oficjaln� eskort� ruszy� z wizyt� na g�rne poziomy Labiryntu, na Dziedziniec Guadelooma, by odwiedzi� n�dzne mieszkanko, w kt�rym mieszka� tyle lat.

Elsinome twierdzi�a, �e nie wypada, by j� odwiedza�, �e to powa�ne naruszenie protoko�u: ksi��� Zamku odwiedza dzielnic� n�dzy, jak� jest Dziedziniec Guadelooma, tylko po to, by zobaczy� matk�. Hissune nie zwr�ci� najmniejszej uwagi na jej zastrze�enia.

��Nie wolno ci przyj�� do mnie, matko � powiedzia�.

Nie dostrzeg� w niej zmian spowodowanych przez czas, kt�ry up�yn�� od ich ostatniego spotkania. Mo�e tylko wydawa�a si� mocniejsza, wy�sza, bardziej �ywotna. Lecz jest w niej jaka� dziwna ostro�no��, pomy�la�. Wyci�gn�� do niej r�ce, a ona zatrzyma�a si� z wahaniem, niepewna, jakby w og�le nie rozpozna�a w nim swego syna.

��Mamo? � spyta�. � Poznajesz mnie, prawda, mamo?

��Chcia�abym mie� pewno��, �e ci� poznaj�.

��Nie zmieni�em si�, mamo.

��Tak� masz kr�lewsk� postaw� ten wyraz oczu� szaty�

��Jestem Hissune.

��Ksi��� regent Hissune. I twierdzisz, �e nic si� nie zmieni�e�!

��Wszystko si� ostatnio zmieni�o, mamo. Lecz pewne rzeczy pozosta�y takie same. � Wydawa�o mu si�, �e po tych s�owach nieco si� uspokoi�a, zaakceptowa�a go. Podesz�a i wzi�a syna w ramiona. Potem odsun�a si�.

��Co stanie si� ze �wiatem, Hissunie? S�yszymy takie straszne wie�ci! Ca�e prowincje g�oduj�. Pojawili si� samozwa�czy Koronalowie. A Lord Valentine� gdzie jest Lord Valentine? Nie wiemy tu niemal nic o tym, co dzieje si� w szerokim �wiecie. Co si� stanie, Hissunie?

Hissune potrz�sn�� g�ow�.

��Wszystko jest w r�kach Bogini, mamo. Lecz powiem ci jedno: je�li istnieje spos�b, by ocali� �wiat od zag�ady, ocalimy go � Zaczynam dr�e�, kiedy s�ysz� �my�. Czasami we �nie widz� ci� na G�rze Zamkowej, w�r�d wielkich pan�w, w�r�d ksi���t� widz�, jak na ciebie patrz�, widz�, jak prosz� ci� o rad�. Lecz czy mo�e to by� prawd�? Zaczynam rozumie� pewne rzeczy� Pani cz�sto odwiedza mnie we �nie, wiesz?� ale mimo wszystko, tyle jeszcze trzeba zrozumie� tyle przyj��

��M�wisz, �e Pani cz�sto ci� odwiedza?

��Czasami nawet dwa, trzy razy w tygodniu. To wielki zaszczyt, cho� jestem tak�e zmartwiona� Pani wydaje si� taka zm�czona, czuj� ci�ar, pod jakim ugina si� jej dusza. Przychodzi, by mi pom�c, wiesz, lecz czasami czuj�, �e to ja powinnam pom�c jej, podzieli� si� z ni� moj� si��, podeprze� j��

��Tak b�dzie, mamo.

��Czy dobrze ci� rozumiem, Hissunie?

Nie odpowiada� jej przez d�u�sz� chwil�. Rozejrza� si� po ma�ym, brzydkim pokoiku � znajdowa�y si� tu rzeczy znane mu od dzieci�stwa � my�l�c o apartamentach, w kt�rych sp�dzi� noc, i o pokojach, w kt�rych mieszka� na G�rze Zamkowej.

Powiedzia�:

��Nie pozostaniesz tu d�ugo, mamo.

��Gdzie wi�c zamieszkam?

Zn�w si� zawaha�, a potem powiedzia� cicho:

��S�dz�, �e chc� mnie wybra� na Koronala, mamo. Kiedy nim zostan�, b�dziesz musia�a wyjecha� na Wysp�, przyj�� na siebie nowej trudne obowi�zki. Czy rozumiesz, o czym m�wi�?

��Rozumiem doskonale.

��A czy jeste� gotowa, mamo?

��Zrobi�, co b�dzie trzeba � powiedzia�a, u�miechn�a si� i potrz�sn�a g�ow� jakby z niedowierzaniem. A potem wzi�a go w ramiona.

��A wi�c oznajmijmy to �wiatu � powiedzia� Faraataa.

By�a Godzina P�omienia, godzina po�udnia, s�o�ce sta�o wysoko nad Piurifayne. Dzisiaj nie pada� deszcz, nie do pomy�lenia by�o, by dzisiaj spad� deszcz, gdy� nadszed� dzie� oznajmienia tego �wiatu, a �wiatu nale�a�o oznajmi� to pod bezchmurnym niebem.

Sta� na drewnianym rusztowaniu, patrz�c na wielk� por�b� w d�ungli, kt�r� przygotowali jego zwolennicy. Pad�y tysi�ce drzew, wielka rana w piersi �wiata; na tej wielkiej, otwartej przestrzeni stali jego ludzie, rami� w rami�, tak daleko, jak tylko si�ga� wzrok. Po obu jego stronach wzniesiono strome budowle w kszta�cie piramidy � nowe �wi�tynie, niemal tak wynios�e jak rusztowanie. Zbudowano je z drewnianych bali, zwi�zanych w stary spos�b, a na ich szczytach powiewa�y dwie flagi odkupienia: czerwona i ��ta. Oto Nowe Velalisier, wzniesione w d�ungli. Za rok o tej porze, pomy�la� Faraataa, rytua� odprawiony zostanie w prawdziwym Velalisier za morzem, nareszcie konsekrowanym ponownie.

Dokona� Pi�ciu Zmian, lekko, z �atwo�ci� zmieniaj�c formy: Czerwona Kobieta, �lepy Gigant, Ubiczowany, Ostatni Kr�l; ka�d� zmian� punktowa� sycz�cy okrzyk tych, kt�rzy je obserwowali; a kiedy zako�czy� ostatni� i stan�� przed nimi jako Ksi���, Kt�ry Nadejdzie, ryk t�umu by� wr�cz og�uszaj�cy. Krzyczeli jego imi�, coraz g�o�niej i g�o�niej: Faraataa! Faraataa! FARAATAA!

��Jestem Ksi�ciem, Kt�ry Nadejdzie, jestem Kr�lem, Kt�ry Jest! � krzykn��, jak cz�sto czyni� to w snach.

Odpowiedzieli:

��Uczcijcie Ksi�cia, Kt�ry Nadejdzie, b�d�cego Kr�lem, Kt�ry Jest!

A on rozkaza� im:

��Z��czcie d�onie i dusze. Wezwijmy kr�l�w oceanu! Z��czyli d�onie i dusze; poczu�, jak wype�nia go ich si�a, wys�a� wezwanie:

��Bracia na morzu!

Us�ysza� ich muzyk�. Czu�, jak w g��binach poruszaj� si� cia�a. Odpowiedzieli wszyscy kr�lowie: Maazmoorn, Girouz, Sheitoon, Diis, Narain i inni. Przy��czyli si�, dali mu sw� si��, uczynili z siebie tr�by jego g�osu.

Ponie�li jego s�owa do wszystkich krain, do wszystkich zdolnych s�ysze�.

��Wy, kt�rzy jeste�cie naszymi nieprzyjaci�mi, s�uchajcie! Wiedzcie, �e wypowiedziana zosta�a wam wojna i �e ju� zostali�cie pokonam. Nadszed� czas zemsty. Nie oprzecie si� nam. Nie oprzecie si� nam. Giniecie i nic was nie ocali.

Otacza� go krzyk jego ludu: Faraataa, Faraataa, Faraataa! Sk�ra zacz�a mu �wieci�. Oczy p�on�y prawdziwym blaskiem. By� Ksi�ciem, Kt�ry Nadejdzie, by� Kr�lem, Kt�ry Jest!

��Przez czterna�cie tysi�cy lat �wiat ten nale�a� do was, a teraz go odzyskali�my. Opu�cie go, obcy! Wsi�d�cie na swoje statki, odle�cie do gwiazd, z kt�rych przybyli�cie, albowiem teraz �wiat ten nale�y do nas. Precz!

��Faraataa! Faraataa!

��Precz, lub poczujecie nasz straszny gniew. Precz, lub zepchni�ci zostaniecie do morza. Precz, lub nie oszcz�dzimy �adnego z was!

��Faraataa!

Rozpostar� ramiona. Otworzy� si� na p�omienn� energi� wszystkich tych dusz, kt�re ofiarowa�y mu si�, po��czone, i energi� kr�l�w oceanu, kt�rzy byli jego oparciem, jego podpor�. Wiedzia�, �e ko�czy si� czas wygnania, czas smutku. �wi�ta wojna zosta�a ju� niemal wygrana. Ci, kt�rzy ukradli �wiat i rozpe�zli si� po nim jak armia po�eraj�cych wszystko owad�w, zostan� zgnieceni.

��Us�yszcie mnie, o nieprzyjaciele. Jestem Kr�l, Kt�ry Jest. Milcz�ce g�osy odkrzykn�y og�uszaj�co:

��Us�yszcie go, o nieprzyjaciele. Oto Kr�l, Kt�ry Jest.

��Wasz czas si� sko�czy�! Wasze dni s� policzone! Wasze zbrodnie zostan� ukarane, nikt z was nie ocaleje! Precz z naszego �wiata!

��Precz z naszego �wiata.

��Faraataa! � krzyczeli g�o�no. � Faraataa! Faraataa!

��Jestem Ksi���, Kt�ry Nadejdzie! Jestem Kr�l, Kt�ry Jest! Odpowiedzieli mu:

��Pozdrowienia dla Ksi�cia, Kt�ry Nadejdzie, b�d�cego Kr�lem, Kt�ry Jest.

��Zaiste niezwyk�y to dzie�, panie, w kt�rym Koronal jak �ebrak zjawia si� przed obliczem Kr�la Sn�w � powiedzia� Sleet, d�oni� os�aniaj�c twarz przed upalnym wiatrem, wiej�cym ku nim nieub�aganie od strony Suvraelu. Jeszcze tylko kilka godzin i wyl�duj� w Tolaghai, najwi�kszym z port�w po�udniowego kontynentu.

��Nie jako �ebrak, nie � wyja�ni� spokojnie Valentine. � Jako towarzysz broni, szukaj�cy pomocy przeciw wsp�lnemu wrogowi.

Zaskoczona Carabella obr�ci�a si� i spojrza�a mu w oczy.

��Towarzysz broni, Valentinie? Nie s�ysza�am jeszcze w twych ustach tak wojowniczych s��w.

��Prowadzimy wojn�, prawda?

��A wi�c b�dziesz walczy�? Zadasz �mier� w�asn� r�k�? Valentine przyjrza� si� jej bli�ej, zastanawiaj�c si�, czy przypadkiem Carabella nie pr�buje go sprowokowa�, ale nie, twarz mia�a �agodn� jak zwykle i patrzy�a na niego kochaj�cymi oczami.

��Wiesz, �e nigdy nie rozlej� krwi. S� inne sposoby prowadzenia wojny. Jedn� ju� wygra�em, maj�c was przy boku. Czy wtedy musia�em odebra� �ycie?

��Lecz z kim walczyli�my w�wczas? � wtr�ci� niecierpliwie Sleet. � Z twymi najbli�szymi przyjaci�mi, oszukanymi przez Zmiennokszta�tnych. Elidath� Tunigorn� Stasilane� Mirigant� to oni chwycili za bro� przeciwko tobie. Oczywi�cie, by�e� dla nich �agodny. Nie chcia�e� zabija� ludzi pokroju Elidatha czy Miriganta, wystarczy�o przeci�gn�� ich na nasz� stron�.

��Dominin Barjazid nie zalicza� si� do mych najbli�szych przyjaci�, lecz i jego oszcz�dzi�em; s�dz�, �e teraz wszyscy jeste�my z tego zadowoleni.

��By� to akt wielkiej �aski. Dzi� mamy jednak innego przeciwnika: okrutne, obrzydliwe stwory, Zmiennokszta�tnych�

��Sleet�!

��Tacy w�a�nie s�, panie. Przysi�gli zniszczy� wszystko, co stworzyli�my na tym naszym �wiecie�

��Na ich �wiecie, Sleecie. Nie zapomnij � ten �wiat nale�y do nich.

��Nale�a�, panie. Przej�li�my go, sami do tego doprowadzili. Jest ich zaledwie kilka milion�w na planecie wystarczaj�co wielkiej dla�

��Czy�by�my po raz kolejny mieli wda� si� w t� nudn� dyskusj�? � wybuch�a Carabella, nie pr�buj�c nawet ukry� irytacji. � Po co? Wystarczaj�co ci�ko jest oddycha� rozgrzanym do czerwono�ci powietrzem Suvraelu bez nadwer�ania p�uc bezsensown� rozmow�.

��Chcia�em tylko podkre�li�, pani, �e wojna o odzyskanie tronu nale�a�a do tych, kt�re wygra� mo�na metodami pokojowymi: otwieraj�c ramiona, przygarniaj�c grzesznik�w do piersi. Teraz mamy innego przeciwnika. Ten Faraataa to istota z�erana przez nienawi��. Nie spocznie, p�ki wszyscy nie zginiemy; czy rzeczywi�cie s�dzisz, �e mo�na go zwyci�y� mi�o�ci�? A ty, panie?

Valentine odwr�ci� wzrok.

��U�yjemy wszelkich dost�pnych �rodk�w � powiedzia� � by Majipoor zn�w sta� si� ca�o�ci�.

��Je�li m�wisz to szczerze, panie, musisz by� przygotowany na zniszczenie przeciwnika � odpar� ponuro Sleet. � Nie wystarczy wygnanie go do rezerwatu w d�ungli, wzorem Lorda Stiamota, nie� konieczna jest eksterminacja, nale�y zmie�� go z powierzchni ziemi, by na zawsze sko�czy� z zagro�eniem naszej cywilizacji�

��Eksterminacja? Zmie�� z powierzchni ziemi? � Valentine roze�mia� si�. � M�wisz jak posta� prehistoryczna, Sleecie!

��Nie u�ywa� tych okre�le� w ich dos�ownym znaczeniu � wtr�ci�a Carabella.

��Ale� u�ywa�, u�ywa�. Prawda, Sleecie? Sleet tylko wzruszy� ramionami.

��Wiesz, panie, �e mej nienawi�ci do Metamorf�w nie tylko ja jestem winien, �e narzuci�o mi j� przes�anie � przes�anie z l�du, do kt�rego w�a�nie si� zbli�amy. Lecz niezale�nie od wszystkiego s�dz�, �e �yciem powinni zap�aci� za zniszczenia, kt�re ju� dokona�y si� za ich spraw�. Nie wstydz� si� tego przekonania.

��Wymordowa�by� miliony istot za zbrodnie pope�nione przez naszych przyw�dc�w? Sleet, Sleet, ty sam jeste� wi�kszym zagro�eniem dla naszej cywilizacji ni� dziesi�� tysi�cy Metamorf�w!

Blade policzki Sleeta zaczerwieni�y si�, jednak nie powiedzia� nic.

��Czujesz si� ura�ony � zauwa�y� Valentine. � Nie mia�em zamiaru ci� urazi�.

��Koronal � powiedzia� Sleet bardzo cicho � nie musi przeprasza� ��dnego krwi barbarzy�cy, kt�ry mu s�u�y.

��Nie by�o moj� intencj� kpi� z ciebie. Po prostu nie zgadzam si� z twym twierdzeniem.

��Wi�c nie zgadzajmy si� nadal! Gdybym by� Koronalem, wybi�bym ich do nogi!

��Lecz to ja jestem Koronalem, przynajmniej cz�ci tego �wiata. I jak d�ugo nim jestem, b�d� szuka� sposob�w wygrania tej wojny bez eksterminacji i bez zmiatania z powierzchni ziemi. Czy potrafisz si� z tym pogodzi�?

��Godz� si� z ka�dym s�owem Koronala i ty o tym wiesz, panie. M�wi� tylko, co bym zrobi�, gdybym to ja by� Koronalem.

��Niech Bogini oszcz�dzi ci tego losu. � Valentine u�miechn�� si� s�abo.

��A tobie, panie, konieczno�ci odpowiedzenia gwa�tem na gwa�t, wiem bowiem, �e nie le�y to w twojej naturze. � Sleet u�miechn�� si� r�wnie�, acz niemal niezauwa�alnie, i wykona� niezmiernie formalny salut. � Wkr�tce wyl�dujemy w Tolaghai. Czeka mnie sporo pracy przy rozlokowaniu twego dworu. Czy mog� prosi� o pozwolenie oddalenia si�?

Sleet zszed� z pok�adu. Valentine patrzy� za nim przez chwil�, a potem, os�aniaj�c oczy przed o�lepiaj�cymi promieniami s�o�ca, obr�ci� twarz do wiatru wiej�cego od po�udniowego kontynentu, kt�rego ciemna, pot�na masa powoli wyrasta�a na horyzoncie.

Suvrael! Sama nazwa wywo�ywa�a dreszcz. Nie spodziewa� si� dotrze� tu kiedykolwiek, na ten osierocony przez Majipoor kontynent, zapomniany przez ludzi i zaniedbany, b�d�cy niemal w ca�o�ci nieurodzajn�, gro�n�, such� pustyni�, tak niepodobny do reszty �wiata, �e sprawiaj�cy niemal wra�enie kawa�ka jakiej� innej planety. Cho� zamieszkany przez miliony, gnie�d��ce si� w kilku miastach rozrzuconych po najmniej niedost�pnej jego cz�ci, przez wieki Suvrael utrzymywa� zaledwie szcz�tkowe kontakty z dwoma g��wnymi kontynentami. Kiedy wysy�ano tu na inspekcj� urz�dnik�w rz�dowych, traktowali to niemal jak zas�anie. Zaledwie kilku Koronal�w odwiedzi�o Suvrael. Valentine s�ysza�, �e by� tu Tyeveras w trakcie jednego ze swych Wielkich Objazd�w, wydawa�o mu si� tak�e, �e co� podobnego uczyni� i Lord Kinniken. By�a te�, oczywi�cie, s�ynna wyprawa Dekkereta, kt�ry przemierzy� Pustyni� Skradzionych Sn�w w towarzystwie za�o�yciela dynastii Barjazid�w, lecz zdarzy�o si� to na d�ugo przedtem, nim zosta� Koronalem.

Z Suvraelu pochodzi�y tylko trzy rzeczy, kt�re powa�nie wp�yn�y na �ycie Majipooru. Pierwsz� by� wiatr � przez ca�y rok z kontynentu tego p�yn�� pr�d upalnego powietrza, spadaj�cy na po�udniowe brzegi Alhanroelu i Zimroelu, czyni�c je niemal tak niezno�nymi jak on sam. Drug� � mi�so; po zachodniej stronie niemal w ca�o�ci pustynnego kontynentu mg�y znad morza spowodowa�y powstanie sawanny, na kt�rej hodowano byd�o eksportowane na ca�� planet�. Trzecim towarem eksportowym by�y sny. Od tysi�cy ju� lat, jako Pot�gi kr�lestwa, Barjazidzi, �yj�cy w wielkiej posiad�o�ci w g��bi l�du, niedaleko Tolaghai, za pomoc� urz�dzenia wzmacniaj�cego my�li, kt�rego sekretu strzegli zazdro�nie, wype�niali �wiat przes�aniami, powa�nymi i gro�nymi, zapadaj�cymi w dusz� ka�dego, kto skrzywdzi� wsp�obywatela lub cho�by planowa� skrzywdzenie go. Na sw�j w�asny szorstki, nieludzki spos�b Barjazidzi byli sumieniem Majipooru, od dawna dzier�yli bicz, dzi�ki kt�remu Koronal, Pontifex i Pani na Wyspie mogli rz�dzi� �agodnie i dobrotliwie.

Metamorfowie po raz pierwszy � nieskutecznie � zaatakowali na pocz�tku rz�d�w Valentine'a i wykorzystali pot�g� Kr�la Sn�w. Gdy stary Simonan, g�owa rodu Barjazid�w, zachorowa�, sprytnie podstawili jednego ze swoich ludzi na miejsce umieraj�cego, co doprowadzi�o do uzurpacji w�adzy Lorda Valentine'a przez najm�odszego syna Simonana, Dominina, cho� nigdy nawet nie podejrzewa� on, �e cz�owiekiem, kt�ry nam�wi� go do tego czynu, nie by� ojciec, lecz Zmiennokszta�tny, kt�ry podst�pem zaj�� jego miejsce.

Och, tak, pomy�la� Valentine, Sleet ma racj�; dziwne, �e Koronal przybywa do Kr�la Sn�w niczym po pro�bie, w�a�nie teraz, gdy jego tron zagro�ony jest powt�rnie.

Zdecydowa� si� na t� podr� niemal przypadkowo. Wycofuj�c si� z Piurifayne, wraz z dworem pod��y� wprost na po�udniowy wsch�d, w kierunku morza, poniek�d z pewno�ci� nierozs�dnie by�oby kierowa� si� na p�nocny wsch�d do zbuntowanego Piliploku, a �rodkowa cz�� wybrze�a Gihorny pozbawiona by�a miast i port�w. Znale�li si� w ko�cu na po�udniowym cyplu wschodniego Zimroelu, w odizolowanej od �wiata prowincji Bellatule, wilgotnej i tropikalnej ziemi wysokich traw, g�stych bagien i skrzydlatych w�y.

Bellatule zamieszkiwali przede wszystkim Hjortowie, powa�ni, ponurzy, o wy�upiastych oczach i szerokich ustach wype�nionych rz�dami gumiastych wypustek s�u��cych do mia�d�enia pokarmu. Wi�kszo�� z nich zarabia�a na �ycie po�rednictwem w handlu, wymieniaj�c produkty z ca�ego Majipooru za suvraelskie byd�o. Jako �e niepokoje ostatnich czas�w spowodowa�y gwa�towny spadek produkcji i niemal ca�kowite za�amanie handlu mi�dzy prowincjami, kupcy Bellatule nie bardzo mieli czym handlowa�, ale przynajmniej nikt nie cierpia� g�odu � je�li chodzi o �ywno��, prowincja by�a niemal samowystarczalna dzi�ki doskonale rozwini�temu rybo��wstwu; tak�e rolnictwo, cho� nie by�o go tu wiele, wydawa�o si� nie dotkni�te plagami szalej�cymi w innych regionach Zimroelu. Bellatule sprawia�a wra�enie cichej i spokojnej, pozosta�a tak�e lojalna w stosunku do rz�du centralnego.

Valentine mia� nadziej� znale�� tu jaki� statek p�yn�cy na Wysp�. Pragn�� uzgodni� z matk� strategi� dzia�ania, lecz armatorzy Bellatule ostrzegli go przed zwi�zanym z tym ryzykiem.

��Od miesi�cy nikt nie wyp�ywa� od nas na p�noc � twierdzili. � To przez smoki, one oszala�y, niszcz� ka�dy statek p�yn�cy wzd�u� wybrze�a lub przez Morze Wewn�trzne w stron� Archipelagu. P�ki tak si� dzieje, wyruszy� na wsch�d lub na p�noc to samob�jstwo.

Twierdzili tak�e, �e up�ynie od sze�ciu do o�miu miesi�cy, nim ostatnie ze smoczych stad, op�ywaj�cych po�udniowo-wschodni cypel Zimroelu, dotr� na p�nocne wody i szlaki �eglugowe zn�w zostan� otwarte.

Perspektywa uwi�zienia w odleg�ej od cywilizacji, male�kiej Bellatule przerazi�a Valentine'a. Powr�t do Piurifayne wydawa� si� bezsensowny, natomiast pr�ba obej�cia prowincji Metamorf�w w drodze na ogromne przestrzenie wn�trza Zimroelu by�aby czasoch�onna i ryzykowna.

Istnia�o jednak inne wyj�cie z sytuacji.

��Mo�emy zabra� ci� na Suvrael, Panie � powiedzia� najstarszy z kapitan�w. � Smoki nie wp�yn�y na po�udniowe wody i �egluga tam jest ca�kiem bezpieczna.

Suvrael? Najpierw pomys� ten wyda� si� Valentine'owi co najmniej dziwny. Lecz po pierwszej przysz�a nast�pna my�l: Dlaczego nie? Pomoc Barjazid�w mog�aby okaza� si� niezwykle przydatna, a nawet je�li nie okaza�aby si� przydatna, nie wolno by�o pochopnie jej odrzuca�. By� mo�e tak�e z po�udniowego kontynentu mo�na b�dzie dosta� si� jako� na Wysp� lub na Alhanroel szlakiem, kt�ry omija� tereny opanowane przez zbuntowane smoki.

Zdecydowa� si� wi�c na Suvrael. Podr� okaza�a si� kr�tka i teraz w�a�nie flota statk�w handlarzy z Bellatule powoli zbli�a�a si� do Suvraelu, p�yn�c pod po�udniowy wiatr; w�a�nie zacz�a wp�ywa� do portu Tolaghai.

Miasto piek�o si� w upale po�udnia. Wygl�da�o przygn�biaj�co, pozbawione jakiego� architektonicznego wyrazu parterowe i pi�trowe domy z ceg�y w kolorze b�ota rozci�ga�y si�, jak okiem si�gn��, wzd�u� i w g��b wybrze�a, ku �a�cuchowi niskich wzg�rz, odgradzaj�cych przybrze�n� r�wnin� od strasznej pustyni zajmuj�cej serce kontynentu. Gdy wraz z dworem eskortowani byli na brzeg, Carabella rzuci�a Valentine'owi pe�ne niepokoju spojrzenie. G�ra Zamkowa wydawa�a si� oddalona nie o dziesi�� tysi�cy mil, lecz o dziesi�� milion�w.

Lecz okaza�o si�, �e w pobli�u budynku odprawy celnej czekaj� na nich wspania�e �lizgacze, ozdobione pasami jaskrawego fioletu i ��ci � kolor�w Kr�la Sn�w. Przed �lizgaczami stali gwardzi�ci w mundurach o tych samych barwach, a gdy Valentine i Carabella podeszli bli�ej, z jednego z pojazd�w na ich spotkanie, lekko kulej�c, wyszed� powoli wysoki, pot�nie zbudowany m�czyzna o g�stej, czarnej, lekko przypr�szonej siwizn� brodzie.

Valentine doskonale pami�ta� to lekkie utykanie, poniewa� niegdy� sam tak w�a�nie utyka�. Do niego nale�a�o niegdy� cia�o czarnobrodego m�czyzny � mia� przed sob� Dominina Barjazida, przed laty uzurpatora, na kt�rego rozkaz otrzyma� cia�o anonimowego z�otow�osego m�czyzny. Uzurpatora, kt�ry ukrad� mu jego prawdziwe cia�o, by jako Koronal rz�dzi� z G�ry Zamkowej. Utykanie by�o ju� skutkiem dzia�a� samego Valentine'a, kt�ry w m�odo�ci zmia�d�y� sobie nog� w g�upim wypadku, jad�c z Elidathem przez kar�owaty las ko�o Amblemorn, na G�rze.

��Witaj, panie � powiedzia� bardzo ciep�o Dominin Barjazid. � Uczyni�e� nam wielki zaszczyt sw� wizyt�, na kt�r� czekali�my tyle lat.

Wielce uni�enie wykona� znak gwiazdy; Valentine dostrzeg�, jak dr�a�y mu r�ce. Sam Koronal tak�e nie pozosta� nieporuszony. Dziwnym, niepokoj�cym doznaniem by�o zobaczy� tak swe cia�o, s�u��ce teraz innemu cz�owiekowi. Po pokonaniu Dominina nie chcia� zgodzi� si� na ryzyko zwi�zane z kolejn� zamian�, lecz straszliwie zmiesza�o go, gdy w swoich niegdy� oczach dostrzeg� przeb�ysk obcej mu duszy. Poruszy�o go tak�e, gdy cz�owiek, kt�ry dawno temu odebra� mu tron, okaza� ca�kowit� skruch�, ca�kowite wyrzeczenie si� zdrady oraz najszczersz� go�cinno��.

Byli tacy, kt�rzy za zdrad� chcieli skaza� Dominina na �mier�, lecz Valentine nie mia� zamiaru ich s�ucha�. By� mo�e jaki� barbarzy�ski kr�l w jakich� odleg�ych, prehistorycznych czasach skazywa� swych przeciwnik�w na �mier�, lecz �adna zbrodnia, nawet zamach na �ycie Koronala, nie �ci�ga�a na g�ow� winnego tak surowej kary tu, na Majipoorze. A poza tym, pokonany, Dominin wkroczy� w �wiat szale�stwa; umys� pomiesza� mu si� od wiedzy, �e jego ojciec, uchodz�cy za Kr�la Sn�w, w rzeczywisto�ci by� podstawionym Metamorfem.

Nie mia�o sensu karanie cz�owieka, kt�ry upad� tak nisko. Odzyskawszy tron, Valentine przebaczy� Domininowi i odda� go pod opiek� wys�annik�w reprezentuj�cych jego rodzin�, tak �e m�g� on powr�ci� na Suvrael. Stopniowo szale�stwo go opu�ci�o. W kilka lat p�niej Barjazid poprosi� o pozwolenie pojawienia si� na G�rze Zamkowej z b�aganiem o wybaczenie. �Wybaczy�em ci ju�� � odpowiedzia� mu Valentine, lecz Dominin przyby� mimo to, w pokorze, wiedziony szczerymi intencjami kl�kn�� przed tronem Confalume'a w dniu audiencji i oczy�ci� dusz� z ci�aru zdrady.

Teraz, pomy�la� Valentine, okoliczno�ci zn�w drastycznie si� zmieni�y. To ja przyby�em do Dominina i to niemal jako uchod�ca.

��M�j kr�lewski brat Minax wys�a� mnie, panie, bym towarzyszy� ci, jako naszemu najdostojniejszemu go�ciowi, do Pa�acu Barjazid�w. Czy pojedziesz ze mn� w pierwszym �lizgaczu?

Pa�ac znajdowa� si� do�� daleko od Tologhai, w smutnej, ponurej dolinie. Valentine od czasu do czasu widywa� go w snach: gro�na, z�owroga budowla z ciemnego kamienia, ozdobiona na szczycie mn�stwem ostrych wie�yczek o fantazyjnych kszta�tach i kanciastych parapet�w, zaprojektowana najwyra�niej po to, by onie�miela� oko, wzbudza� strach.

��Jaki okropny � szepn�a Carabella, kiedy znale�li si� bli�ej.

��Zaczekaj � odpar� jej Valentine. � Tylko zaczekaj. Przejechali pod masywn�, ponur� i ci�k� bram�. Wewn�trz nic nie przypomina�o o odpychaj�cym wygl�dzie zewn�trznym budowli. Ch�odne dziedzi�ce rozbrzmiewa�y muzyk� wielu fontann, gorzki upa� pustyni zast�pi�a ch�odna bryza. Gdy Valentine, maj�c przy boku Carabell�, wysiad� z �lizgacza, dostrzeg� s�u�b� czekaj�c� na nich z mro�onym winem i sorbetami, us�ysza� muzyk� delikatnych instrument�w; po�rodku grupy witaj�cych go ludzi sta�y dwie postacie odziane w lu�ne, bia�e szaty. Pierwsza z nich mia�a blad�, pulchn� twarz oraz zaokr�glony brzuszek, twarz drugiej by�a szczup�a i spalona niemal na czarno pustynnym s�o�cem. Na jej czole spoczywa� z�oty diadem, oznaka Pot�gi Majipooru. Valentine'owi nie trzeba by�o m�wi�, �e to Minax Barjazid, kt�ry zast�pi� swego zmar�ego ojca, Kr�l Sn�w. Bledszy i grubszy cz�owiek by� najprawdopodobniej jego bratem, Cristophem. Obaj uczynili znak gwiazdy, po czym Minax podszed� do Valentine'a i w�asnor�cznie ofiarowa� mu czar� b��kitnego wina.

��Panie � powiedzia� � przyby�e� do nas w ponurych czasach, lecz witamy ci� z rado�ci� niezale�nie od tego, jak z�owr�bna jest ta chwila. Zaci�gn�li�my u ciebie wielki d�ug. Wszystko, co nasze, nale�y do ciebie i oddajemy to pod twe rozkazy.

Najwyra�niej troskliwie przygotowywa� t� przemow�, sam d�wi�k g�osu, p�ynno�� mowy �wiadczy�y o d�ugich pr�bach, lecz nagle Kr�l Sn�w pochyli� si�, a� jego twarde, b�yszcz�ce oczy znalaz�y si� zaledwie o kilka cali od oczu Koronala, i swym w�asnym, g��bszym i cichszym g�osem powiedzia�:

��Mo�esz schroni� si� u nas na tak d�ugo, jak tylko sobie �yczysz, panie.

��Nie zrozumia�e�, Wasza Wysoko�� � odpar� Valentine. � Nie przyby�em tu szuka� schronienia, lecz twej rady i pomocy w walce, kt�ra nas czeka.

Kr�l Sn�w sprawia� wra�enie zaskoczonego tymi s�owami.

��Udziel� ci ka�dej mo�liwej pomocy. Czy jednak widzisz jak�� nadziej� na walk� w�r�d nieszcz��, kt�re nas dotkn�y? Bo musz� ci powiedzie�, panie, �e przez to � dotkn�� diademu � przyjrza�em si� �wiatu bardzo dok�adnie i nie widz� dla nas nadziei, panie, �adnej, �adnej nadziei.

Na godzin� przed zmrokiem w Ni-moya zn�w rozbrzmia� krzyk; tysi�ce, a mo�e nawet setki tysi�cy g�os�w krzycza�y ze straszliw� si��: �Thallimon! Thallimon! Lord Thallimon! Thallimon!� Echo tego histerycznego, radosnego wrzasku odbi�o si� od wzg�rz otaczaj�cych sektor Gimbeluc, niepowstrzyman� fal� wtargn�y do Parku Ba�niowych Stworze�.

Mija� trzeci dzie� od czasu, gdy zacz�y si� demonstracje ku czci najnowszego z Koronal�w, a dzi� �wi�towano znacznie bardziej gor�czkowo ni� poprzednio. Najprawdopodobniej zabawie towarzyszy�y rabunki, rozruchy i og�lne zniszczenie, lecz Yarmuz Khitain wcale si� tym nie przejmowa�. Prze�y� jeden z najbardziej przera�aj�cych dni w swej karierze kustosza parku, dokonano zamachu na wszystko, co uwa�a� za s�uszne, racjonalne, normalne; co w�a�ciwie obchodzi�y go ha�asy, wzniecane przez miejskich g�upc�w?

O �wicie tego dnia Yarmuza Khitaina obudzi� jego bardzo m�ody asystent, m�wi�c nie�mia�o:

��Wr�ci� Vingole Nayila, prosz� pana. Czeka przy wschodniej bramie.

��I co, przywi�z� co�?

��Och, oczywi�cie, prosz� pana? Trzy pe�ne �lizgacze!

��Zaraz przyjd�.

Vingole Nayila, g��wny �owca parku, od pi�ciu miesi�cy przebywa� na obj�tych rozruchami terenach �rodkowego Zimroelu. Yarmuz Khitain szczeg�lnie za nim nie przepada�, Nayila by� bowiem zarozumia�y i a� nazbyt zadowolony z siebie, a kiedy ju� narazi� sw� cenn� osob� w pogoni za jak�� rzadk� besti�, dba�, by wszyscy wiedzieli, jak strasznym niebezpiecze�stwom stawi� czo�o. Jednak w sprawach zawodowych nie dor�wnywa� mu nikt; by� genialnym kolekcjonerem dzikich zwierz�t, niezmordowanym i nieustraszonym. Gdy tylko pojawi�y si� wie�ci o tym, �e nieznane, groteskowe stworzenia wywo�uj� panik� w regionach mi�dzy Khyntor i Dulorn, Nayila natychmiast przygotowa� ekspedycj�.

I najwyra�niej by�a to wyprawa udana. Gdy kustosz dotar� do wschodniej bramy, dostrzeg� zoologa drepcz�cego tam i z powrotem wzd�u� bariery si�owej, uniemo�liwiaj�cej ludziom wdarcie si� do parku, a zwierz�tom ucieczk� na ulice. Poza stref� r�owej mgie�ki Nayila dogl�da� wy�adunku wielu drewnianych pojemnik�w, z kt�rych dochodzi�y brz�czenia, szczekania, mlaskania, warkoty i piski wszystkich mo�liwych rodzaj�w. K�tem oka dostrzegaj�c Khitaina, obr�ci� si� twarz� ku niemu i krzykn��:

��S�uchaj, nie uwierzysz, co przywioz�em!

��Nie mam zamiaru pr�bowa� � odpowiedzia� Yarmuz Khitain.

Akcesja najwyra�niej ju� si� rozpocz�a. Wszyscy pracownicy parku, ilu ich zosta�o, pojawili si�, by wnie�� zwierz�ta Nayili przez bram� i do budynku kontroli, gdzie miano umie�ci� je w klatkach do chwili, kiedy zbada si� je na tyle, by mo�na by�o uwolni� w jednym z otwartych habitat�w.

��Ostro�nie! � krzykn�� Nayila, gdy dwaj uginaj�cy si� pod ci�arem jednej ze skrzy� m�czy�ni omal nie upu�cili jej na ziemi�. � Je�li nasz przyjaciel wyrwie si� na wolno��, wszyscy po�a�ujemy tego nieszcz�cia, ale wy b�dziecie pierwsi! � A zwracaj�c si� do kustosza doda�: � A� strach pomy�le�. Drapie�niki� same drapie�niki! K�y jak no�e, pazury jak brzytwy� niech mnie diabli, je�li wiem, jak w og�le uda�o mi si� wr�ci�. Kilka razy pewien by�em, �e ju� po mnie, nie zostawi�em nawet nagrania w Rejestrze Dusz� co by to by�a za strata, co za strata! Ale wr�ci�em. Chod�, musisz je sobie dok�adnie obejrze�

Rzeczywi�cie, strach by�o nawet pomy�le�. Przez ca�y dzie� a� do wczesnego wieczora Yarmuz Khitain obserwowa� procesj� niemo�liwego, potwornego, nie do przyj�cia; procesj� dziwactw natury, potwor�w, upiornych wyj�tk�w od wszelkich biologicznych regu�.

��Te znalaz�em biegaj�ce sobie tu� za granicami Mazadone � wyja�ni� Nayila, pokazuj�c park� ma�ych, w�ciekle warcz�cych stworze� o okrutnych, czerwonych �lepiach i trzech niezwykle ostrych, dziesi�ciocalowych rogach wyrastaj�cych z cz�. Po g�stym, czerwonawym futrze Khitain rozpozna� w nich haigusy� lecz nigdy nie widzia� haigus�w rogatych i tak krwio�erczych. � Wstr�tni, mali mordercy � m�wi� dalej Nayila. � Widzia�em, jak doskoczy�y do zdzicza�ego blava i zabi�y go w pi�� minut, rozpruwaj�c mu brzuch. Z�apa�em je, kiedy po�ywia�y si� w najlepsze, a wtedy to co� pojawi�o si�, by doko�czy� po nich uczt�. � Wskaza� na ciemnoskrzyd�ego canavonga o dziwnym, czarnym dziobie i jednym p�on�cym oku umieszczonym w �rodku wypuk�ego czo�a � niewinny padlino�erca tajemniczo zmieniony w potwora z koszmarnego snu. � Widzia�e� kiedy� co� a� tak obrzydliwego?

��Nie chc� zobaczy� nic obrzydliwszego � odrzek� Yarmuz Khitain.

��Zobaczysz, zobaczysz co� i obrzydliwszego, i wstr�tniejszego, i gro�niejszego � tylko przyjrzyj si� temu, co zaraz wyci�gniemy z tego pud�a.

Yarmuz Khitain nie mia� pewno�ci, czy pragnie si� temu przygl�da�. Ca�e �ycie prze�y�, badaj�c zwierz�ta, ucz�c si� ich �ycia, dbaj�c o nie, kochaj�c je w najprawdziwszym znaczeniu tego s�owa. Lecz to� to�

��Tylko mu si� przyjrzyj. Miniaturowy dhumkar, by� mo�e dziesi�ciokrotnie mniejszy od normalnego, za to pi��dziesi�t razy szybszy. Nie zadowala si� siedzeniem w piasku i wysuwaniem pyska w oczekiwaniu, �e trafi mu si� obiad. Nie, ten b�yskawicznie poruszaj�cy si� stw�r poluje i szybciej odgryzie ci stop� w kostce, ni� odetchnie. A to: manculain, prawda?

��Oczywi�cie. Ale na Zimroelu nie ma manculaim�w.

��Ja te� tak my�la�em, p�ki nie natkn��em si� na tego stworka w Velathys, na g�rskiej drodze. Bardzo podobny do manculain�w ze Stoienzar, prawda? Lecz jest mi�dzy nimi co najmniej jedna r�nica. � Zoolog ukl�kn�� przy klatce i warkn�� na zwierz� niskim g�osem. Manculain natychmiast odpowiedzia� mu niskim warkni�ciem, po czym zacz�� gro�nie porusza� d�ugimi, ostrymi kolcami, kt�re pojawi�y si� na ca�ym jego ciele, jakby mia� zamiar miota� nimi przez g�st� siatk�.

Same ig�y mu nie wystarcz� � rzek� Nayila. � Dodatkowo pokryte s� trucizn�! Jedno drapni�cie i rami� puchnie na tydzie�. Wiem z do�wiadczenia. Nie mam tylko poj�cia, czym grozi�oby g��bsze uk�ucie i wcale nie chc� si� dowiedzie�. A ty?

Yarmuz Khitain zadr�a�. Poczu� md�o�ci na my�l o tym, �e te straszne stwory znajd� si� w Parku Ba�niowych Stworze�, kt�ry dawno temu powsta�, by udzieli� schronienia, g��wnie, nieszkodliwym, �agodnym gatunkom, kt�re doprowadzi� do zag�ady rozw�j cywilizacji na Majipoorze. Oczywi�cie, park mia� w swej kolekcji wiele drapie�nik�w i Khitain nie zamierza� przeprasza� nikogo za ich istnienie � w ko�cu by�y dzie�em Bogini i je�li zabija�y, by je��, trudno by�o oskar�a� je z tego powodu o wrodzone z�o. Ale te� te� Te stwory s� z�e, pomy�la�. Powinno si� je zniszczy�.

Ta my�l go zaskoczy�a. Nigdy przedtem nie przysz�o mu do g�owy nic podobnego. Z�e zwierz�ta? Jak w og�le zwierz� mo�e by� z�e. M�g� powiedzie�: �S�dz�, �e to zwierz� jest strasznie brzydkie�. Albo: �S�dz�, �e to zwierz� jest niebezpieczne�. Ale z�e? Nie. Nie! Zwierz�ta nie mog� by� �z�e�, nawet te zwierz�ta. Z�o objawia si� gdzie indziej � w ich stw�rcach. Nie, nawet nie w stw�rcach. Oni te� maj� powody, by obdarzy� nimi �wiat, a powody te nie wynikaj� ze z�ej woli, pomy�la�, chyba �e bardzo si� myl�. Gdzie wi�c kryje si� z�o? Z�o � powiedzia� sobie Khitain � jest wsz�dzie, gnie�dzi si� mi�dzy cz�steczkami powietrza, kt�rym oddychamy. Z�o to wszechobecne zepsucie, w kt�rym udzia� mamy wszyscy. Wszyscy opr�cz zwierz�t.

��Jak to mo�liwe? � spyta�. � Sk�d u Metamorf�w wiedza potrzebna do stworzenia czego� tak wstr�tnego?

��Najwyra�niej Metamorfowie zachowali wiedz� o wielu rzeczach, kt�rych nie pofatygowali�my si� od nich nauczy�. Przez lata siedzieli sobie cicho w Piurifayne, tworz�c te stwory, rozmna�aj�c je. Wyobra�asz sobie, jak wygl�da�o miejsce, w kt�rym je hodowali? Koszmarne zoo, same potwory? A teraz zrobili nam uprzejmo��, dziel�c si� z nami dzie�ami swej nauki.

��Lecz czy mo�esz by� pewien, �e one wszystkie pochodz� z Piurifayne?

��Bardzo dok�adnie prze�ledzi�em wektory dystrybucji. Linie rozchodz� si� od punktu znajduj�cego si� na po�udniowym zachodzie Ilirivoyne. To bez w�tpienia dzie�o Metamorf�w. Nie istnieje nawet najmniejsza szansa, by kilkadziesi�t nowych gatunk�w drapie�nik�w pojawi�o si� na Zimroelu w drodze spontanicznej mutacji. Wiemy, �e prowadzimy wojn� � a oto bro� w tej wojnie, Khitainie.

Kustosz przytakn�� skinieniem g�owy.

��S�dz�, �e masz racj�.

��Najgorsze zachowa�em na koniec. Popatrz tylko.

W klatce z g�sto splecionej, drucianej siatki tak delikatnej, �e pozwala�a zobaczy�, co jest w �rodku, Khitain dostrzeg� stado ma�ych skrzydlatych stworze� miotaj�cych si� gniewnie, rzucaj�cych si� na siatk�, bij�cych w ni� w�ciekle sk�rzastymi skrzyd�ami, padaj�cych i podrywaj�cych si� do kolejnego ataku. Pokryte futrem potworki mia�y oko�o o�miu cali d�ugo�ci, nieproporcjonalnie wielkie paszcze i b�yszcz�ce, czerwone jak koraliki oczy.

��Dhiimy � powiedzia� Nayila. � Z�apa�em je w�r�d drzew dwikka niedaleko Borgax.

��Dhiimy? � powt�rzy� Khitain. G�os mia� ochryp�y.

��A tak, dhiimy. Po�ywia�y si� cia�ami kilku le�nych braciszk�w, kt�rych prawdopodobnie zabi�y � tak si� zaj�y jedzeniem, �e nie zauwa�y�y, kiedy si� do nich zbli�y�em. Oszo�omi�em je usypiaj�cym sprayem i zebra�em. Kilka oprzytomnia�o, nim zdo�a�em zapakowa� je do klatki. Mam szcz�cie, �e dysponuj� jeszcze wszystkimi palcami, Yarmuz.

��Wiem, jak wygl�daj� dhiimy. Maj� mniej wi�cej dwa cale d�ugo�ci i oko�o p� cala szeroko�ci. Te z rozmiar�w przypominaj� raczej szczury.

��Tak, szczury. Lataj�ce, mi�so�erne szczury. Wielkie, drapie�ne dhiimy, co? Dhiimy, kt�re nie tylko podszczypuj� i gryz�, lecz zdolne s� zabi� le�nego braciszka i obje�� go do ko�ci w dziesi�� minut. �liczne, prawda? Wyobra� sobie ich stado nad Ni-moya. Milion, dwa miliony� tyle, ile komar�w. Spadaj� z nieba. Jedz� wszystko, co stanie im na drodze. Nowa plaga szara�czy� mi�so�ernej szara�czy.

Khitain zda� sobie nagle spraw� z tego, �e oto osi�gn�� stan doskona�ego spokoju. Za wiele dzi� widzia�. Umys� odm�wi� przyjmowania nowych, potwornych fakt�w.

��Mocno uprzykrzy�yby nam �ycie � o�wiadczy� �agodnie.

��A tak, tak. Uprzykrzy�y. Musieliby�my zacz�� ubiera� si� i w zbroje. � Nayila wybuch� g�o�nym �miechem. � Dhiimy to ich arcydzie�o, Khitain. Nie potrzebujesz bomb, je�li mo�esz zaatakowa� swego przeciwnika �mierciono�nymi, lataj�cymi gryzoniami, co? Co?

Yarmuz Khitain nie odpowiedzia�. Patrzy� na klatk� pe�n� kot�uj�cych si� w niej w�ciek�ych dhiim�w, jakby spogl�da� w jam� si�gaj�c� samego j�dra �wiata.

Z daleka zn�w dobieg�y ich krzyki.

��Thallimon! Thallimon. Lord Thallimon!

Nayila znieruchomia�, nadstawi� uszu, �owi� dobiegaj�ce go s�owa.

��Thallimon? Czy to w�a�nie krzycz�?

��Lord Thallimon � odpar� Khitain. � Nowy Koronal. Wyp�yn�� trzy dni temu. Wyznawcy ka�dego wieczora organizuj� na jego cze�� wielk� demonstracj� na Prospekcie Nissimorna.

��Kiedy� pracowa� tu pewien Thallimon. Czy to jaki� jego krewny?

��To w�a�nie on.

Vingole Nayila spojrza� na Khitaina oszo�omiony.

��Co? Sze�� miesi�cy temu wymiata� naw�z z klatek, a teraz jest Koronalem? Czy to mo�liwe?

��Wygl�da na to, �e dzi� ka�dy mo�e zosta� Koronalem � rzek� spokojnie Yarmuz Khitain. � Lecz najwyra�niej tylko na tydzie�, mo�e dwa tygodnie. By� mo�e wkr�tce nadejdzie twoja kolej, Vingole? � Zachichota�. � Albo moja.

��Jak do tego dosz�o, Yarmuz?

Khitain wzruszy� ramionami. Wskaza� �wie�o przywiezione przez �owc� stworzenia: warcz�cego, tr�jrogiego haigusa, kar�owatego dhumkara, jednookiego canavonga, dhiimy; wszystkie dziwaczne i przera�aj�ce, wszystkie dr��ce z ��dzy mordu, z w�ciek�o�ci.

��A jak dosz�o do tego? � spyta�. � Je�li co� tak nieprawdopodobnego znalaz�o si� w naszym �wiecie, to dlaczego zamiatacza klatek nie uczyni� Koronalem? Najpierw �onglerzy, potem zamiatacze, a potem� mo�e zoologowie? W�a�ciwie czemu nie? Jak to brzmi: �Vingole! Lord Vingole! Niech �yje Lord Vingole!�

��Przesta�, Yarmuz.

��Ty siedzia�e� sobie w lasach ze swoimi dhiimami i manculainami, ja musia�em obserwowa�, co tu si� dzieje. Jestem bardzo zm�czony, Vingole. Widzia�em za wiele.

��Lord Thallimon. Do licha!

��Lord taki i lord owaki, i lord jeszcze inny� od miesi�ca gn�bi nas plaga Koronal�w, nie licz�c kilku Pontifex�w. Zmieniaj� si� szybko. Miejmy nadziej�, �e Thallimon zostanie d�u�ej. Powinien chroni� park.

��Przed czym?

��Przed atakiem t�umu. Tam, na ulicach, jest mn�stwo g�odnych ludzi, a my nadal �ywimy zwierz�ta. Kto� mi powiedzia�, �e po mie�cie ganiaj� agitatorzy nawo�uj�cy do wtargni�cia do parku i zaszlachtowania wszystkiego, co tu �yje.

��M�wisz powa�nie?

��Oni najwyra�niej m�wi� powa�nie.

��Przecie� niekt�re z okaz�w s� bezcenne� niezast�pione�

��Wyt�umacz to g�odnemu cz�owiekowi, Vingole � powiedzia� Khitain cicho.

Nayila gapi� si� na niego bez s�owa.

��I ty naprawd� s�dzisz, �e Thallimon b�dzie pr�bowa� powstrzyma� ludzi, je�li t�umy zdecyduj� si� zaatakowa� park?

��Kiedy� tu pracowa�. Wie, jak wa�ne jest to, co robimy. I musi cho� troch� kocha� zwierz�ta, prawda?

��Wymiata� naw�z z klatek, Yarmuz.

��Mimo wszystko�

��On te� jest pewnie g�odny, Yarmuz.

��Sytuacja jest z�a, ale nie rozpaczliwa. Jeszcze nie. I co w og�le mo�na zarobi�, zabijaj�c kilka chudych sigimoin�w, dimilion�w i zampidon�w? Jeden posi�ek dla kilkuset os�b, z tak� szkod� dla nauki!

��T�uszcza nie my�li � powiedzia� Nayila. � I chyba nie doceniasz swojego zamiatacza � Koronala. M�g� nienawidzi� parku� nienawidzi� swej pracy, nienawidzi� ciebie, nienawidzi� nawet zwierz�t. Mo�e tak�e stwierdzi�, �e odniesie polityczne zwyci�stwo, zapraszaj�c swych zwolennik�w do parku na obiad. Wie, jak sforsowa� bram�, prawda?

��No� przypuszczam�

��Wiedz� to wszyscy pracownicy. Gdzie znajduj� si� skrzynki, jak zneutralizowa� pole, wej�� do �rodka�

��Tego nie zrobi!

��Ale mo�e, Yarmuz. Przygotuj si� na t� ewentualno��. Uzbr�j ludzi.

��Uzbroi� ludzi? W co? My�lisz, �e trzymamy tu bro�?

��To wyj�tkowe miejsce. Gdy jaki� gatunek wyginie, nie spos�b go odtworzy�. Jeste� za nie odpowiedzialny, Yarmuz.

Daleko, ale bli�ej ni� poprzednio, rozleg� si� okrzyk: �Thallimon. Lord Thallimon!�

��Jak my�lisz, nadchodz�? � spyta� Nayila.

��Tego by nie zrobi�. Nie zrobi�!

��Thallimon! Lord Thallimon!

��Wygl�da mi na to, �e si� zbli�aj�.

Po przeciwnej stronie wielkiej sali zacz�o si� jakie� zamieszanie. Pojawi� si� jeden z dozorc�w, dysza� ci�ko, w oczach p�on�o mu szale�stwo. Wykrzykiwa� g�o�no nazwisko Yarmuza. Kiedy go zobaczy�, wrzasn��: �Setki ludzi! Tysi�ce! Kieruj� si� w stron� Gimbeluc!�

Khitain poczu� przyp�yw panicznego strachu. Popatrzy� po ludziach z obs�ugi.

��Sprawd�cie bramy! � rozkaza�. � Upewnijcie si�, �e zosta�y dok�adnie zamkni�te. Potem zablokujcie wszystkie przej�cia wewn�trzne. Zwierz�ta znajduj�ce si� na terenach parku nale�y p�dzi� jak najdalej na p�noc, b�d� mia�y szans� ukry� si� w lasach.

��To nic nie pomo�e � stwierdzi� Vingole Nayila.

��A co innego mo�emy zrobi�? Nie mamy broni, Vingole. Nie mam broni!

��Ja mam.

��O czym ty m�wisz?

��Wielokrotnie ryzykowa�em �ycie, by zebra� okazy dla tego parku. A ju� szczeg�lnie ryzykowa�em, �api�c te, kt�re przywioz�em dzi�. Mam zamiar ich broni�. � Odwr�ci� si� od kustosza, krzycz�c: � Hej, wy! Pom�cie mi z t� klatk�.

��Co masz zamiar zrobi�, Vingole?

��Wszystko jedno. Id�, zajmij si� bramami. � Nie czekaj�c na pomoc Nayila, spr�bowa� wsadzi� klatk� z dhiimami na ma�y w�zek grawitacyjny, na kt�rym wwieziono je do budynku. Dopiero teraz Khitain zrozumia�, jak� bro� ma na my�li Nayila. Z�apa� go za rami�, pr�bowa� zatrzyma�, lecz m�odszy od niego �owca wyrwa� si� z �atwo�ci�, odepchn�� go i nie zwracaj�c uwagi na protesty, wyprowadzi� w�zek z budynku.

T�um zmierzaj�cy ku nim od strony miasta, niemal nieprzerwanie rycz�cy imi� przyw�dcy, zbli�a� si� nieub�aganie. Przera�ony Khitain pomy�la�: Zniszcz� park! Mimo to� je�li Nayila naprawd� zamierza�

Nie, nie! Wybieg� z budynku, wpatrzy� si� w zapadaj�cy szybko zmrok, zobaczy� zoologa daleko, przy wschodniej bramie. Krzyk rozlega� si� znacznie g�o�niej: �Thallimon! Thallimon!�

Naraz dostrzeg� t�umy, wylewaj�ce si� na szeroki plac przed wschodni� bram�, na kt�rym ka�dego ranka gromadzili si� ludzie czekaj�cy na otwarcie bram. Ta przedziwna posta� w dziwnych czerwonych szatach z bia�� lam�wk�� tak, to Thallimon! Stoi na szczycie czego� w rodzaju palankinu, dziko wymachuje ramionami, pogania ludzi. Pole energetyczne otaczaj�ce park ochroni go przed kilkoma intruzami, lecz nie zaprojektowano go, by wytrzyma�o atak oszala�ej t�uszczy. Do tej pory nie by�o potrzeby broni� niczego przed t�umem. Lecz teraz�

��Cofnijcie si�! � krzykn�� Nfayila. � Cofnijcie si�! Ostrzegam!

��Thallimon! Thallimon!

��Ostrzegam was, nie pr�bujcie wedrze� si� do parku! Nikt nie po�wi�ci� mu najmniejszej uwagi. Ludzie ruszyli przed siebie jak stado oszala�ych bidlak�w, atakuj�cych i nie zwracaj�cych uwagi na to, co znajduje si� przed nimi. Przygl�da� si� temu z rozpacz�; Nayila gestem nakaza� jednemu ze stra�nik�w zdezaktywowa� na moment pole si�owe; przez t� chwil� zoolog zd��y� wypchn�� klatk� na plac, wyrwa� zamykaj�cy j� skobel i schroni� si� za bezpieczn� barier� r�owej mgie�ki.

��Nie � szepn�� do siebie Khitain. � Nie, nawet je�li ma to obroni� park� nie� nie�

Dhiimy wydosta�y si� na wolno�� tak szybko, �e nie spos�b by�o odr�ni� pojedynczych stworze�. B�yskawicznie, niczym p�yn�ca w g�r� rzeka z�otego futra i czarnych skrzyde�, wzlecia�y w powietrze.

Wznios�y si� w g�r� na pi��dziesi�t, sze��dziesi�t st�p, a potem zawr�ci�y, nurkuj�c z osza�amiaj�c� si�� i nieopanowan� �ar�oczno�ci�, wbijaj�c si� w awangard� t�uszczy, jakby nie jad�y od miesi�cy. Ci, kt�rych zaatakowa�y, zachowywali si� pocz�tkowo tak, jakby nie zdawali sobie sprawy z tego, co si� dzieje, oganiali si�, machali r�kami, jakby zaatakowa�y ich jakie� dokuczliwe owady. Lecz dhiimy nie dawa�y si� �atwo odp�dzi�. Spada�y na ludzi z g�ry, wyrywa�y kawa�y mi�sa, wznosi�y si�, po�era�y je w powietrzu i atakowa�y znowu. Nowy Lord Thallimon, krwawi�c z kilkunastu ran, spad� z palankinu i le�a�, p�przytomny, na ziemi. Dhiimy atakowa�y nieprzerwanie, przede wszystkim tych z pierwszych szereg�w, kt�rzy ju� byli ranni, wyrywaj�c im w cia�ach nowe rany, wgryzaj�c si� w nie, szarpi�c obna�one pasma mi�ni i ukryt� pod sk�r� mi�kk� tkank�. �Nie!� � powtarza� raz za razem Khitain, przypatruj�c si� wszystkiemu z wygodnego i bezpiecznego miejsca za bram�. �Nie, nie, nie!� Okrutne, ma�e stworzonka okaza�y si� bezlitosne. T�um rozpierzch� si�, wrzeszcz�cy ludzie uciekali we wszystkich kierunkach, zderzali si�, padali, podnosili i biegli, na o�lep szukaj�c drogi prowadz�cej z powrotem do Ni-moya; ci, kt�rzy upadli, le�eli w szkar�atnych ka�u�ach krwi, dhiimy atakowa�y, atakowa�y nieprzerwanie, niekt�re zw�oki obrane by�y z mi�sa niemal do ko�ci, a to, co zosta�o, znika�o szybko w �ar�ocznych paszczach. Khitain us�ysza� szloch i dopiero po chwili zda� sobie spraw� z tego, �e to on szlocha.

Nagle wszystko si� sko�czy�o. Na placu zapanowa�a dziwna cisza. T�um znik�, w�r�d le��cych na ziemi nie s�ycha� ju� by�o p�aczu, dhiimy, na�arte, fruwa�y przez chwil� woko�o, a potem odlecia�y, Bogini jedna wie gdzie.

Yarmuz Khitain, dr��cy, wstrz��ni�ty, powoli odszed� od bramy. Park ocala�. Park ocala�. Obr�ci� si�, poszuka� wzrokiem Vingole'a Nayili, stoj�cego jak anio� zag�ady z rozpostartymi ramionami i p�on�cymi oczami.

��Nie powiniene� by� tego robi� � powiedzia� g�osem tak zd�awionym z szoku i nienawi�ci, �e ledwie zdo�a� wykrztusi� te kilka s��w.

��Zniszczyliby park.

��Tak. Park ocala�. Lecz popatrz� popatrz tylko� Nayila wzruszy� ramionami.

��Ostrzeg�em ich. Jak m�g�bym pozwoli�, by zniszczyli wszystko, co tu budowali�my, dla odrobiny �wie�ego mi�sa?

��Mimo wszystko nie powiniene� tego robi�.

��Tak s�dzisz? Niczego nie �a�uj�, Yarmuz. Niczego. � Zoolog umilk� na chwil�. � Ach, mo�e jednego. �a�uj�, �e nie mia�em czasu wyselekcjonowa� kilku dhiim�w dla naszej kolekcji. No, nie uda�o si�. Teraz s� ju� daleko, a ja nie mam ochoty wraca� do Borgax i �apa� ich od nowa. Nie �a�uj� niczego innego, Yarmuz. Nie mia�em wyboru, musia�em je wypu�ci�. Ocali�y park. Jak mogliby�my pozwoli� tym szale�com, by go zniszczyli? No, jak, Yarmuz? Jak?

Cho� �wit zaledwie nadszed�, jaskrawe promienie s�o�ca o�wietla�y wij�c� si� �agodnie, szerok� dolin� Glayge, gdy Hissune, kt�ry wsta� wcze�nie, wyszed� na pok�ad �odzi wioz�cej go na G�r� Zamkow�. Na zachodzie, gdzie rzeka skr�ca�a lekko w krain� wielkich kanion�w, w powietrzu wisia�a mg�a, zakrywaj�c wszystko, jakby by� to pierwszy poranek w historii �wiata, lecz patrz�c na wsch�d, Hissune dostrzega� zwyk�e, pogodne, kryte czerwon� dach�wk� dachy wielkiego miasta Pendiwane, b�yszcz�ce w promieniach porannego s�o�ca, daleko za�, w g�rze rzeki, pojawi� si� niski, wygi�ty kszta�t nabrze�a Makropospos. Dalej znajdowa�y si� Apocrune, Wodospady Stangard, Nimivan i inne miasta doliny, w kt�rych mieszka�o co najmniej pi��dziesi�t milion�w ludzi; szcz�liwe miejsca �atwego �ycia, teraz jednak nad miastami tymi wisia�a aura nadchodz�cego nieszcz�cia. Hissune doskonale zdawa� sobie spraw� z tego, �e ludno�� doliny Glayge czeka, ze strachem my�l�c o tym, co si� stanie. Stoj�c tak na dziobie �odzi, pragn�� wyci�gn�� ku nim ramiona, przytuli� ich do piersi, krzycze�: �Nie b�jcie si�! Bogini jest z nami! Wszystko b�dzie dobrze!�

Lecz� czy by�aby to prawda?

Nikt nie zna woli Bogini, pomy�la� Hissune. Nie znaj�c jej, cz�owiek musi sam kszta�towa� swe przeznaczenie. Jak rze�biarze, ludzie kszta�tuj� swe �ycie z surowego kamienia przysz�o�ci, godzina za godzin�, dzie� za dniem, pos�uguj�c si� planem, kt�rzy sami wymy�lili; je�li to dobry plan, je�li rze�bimy nasz los prawid�owo, odejmuj�c d�uto, pomy�limy o dziele: �jest dobre�, lecz je�li nie przemy�leli�my kolejnych posuni��, je�li post�powali�my po�piesznie i niedbale, c� � proporcje oka�� si� z�e, a dzie�o nie wywa�one. Ca�a nasza praca b�dzie wadliwa � a gdy to si� zdarzy, czy wolno nam powiedzie�: �Taka by�a wola Bogini?�

By� mo�e tylko �le obmy�lili�my dzie�o?

Nie mog�, powiedzia� sobie, �le obmy�li� dzie�a. Je�li zrobi� to w�a�ciwie, wszystko b�dzie dobrze, a wtedy powiedz�: �Bogini nam sprzyja�a�.

Podczas szybkiej podr�y rzek�, mijaj�c Jerrik, Ghiseldorn i Sattinor, gdzie Glayge w swym g�rnym biegu wyp�ywa z podn�a G�ry, planowa� i doskonali� plan. Nim dotar� do Amblemorn, najbardziej wysuni�tego na po�udniowy zach�d Miasta G�ry, wiedzia� ju�, co powinien zrobi� i nie mia� �adnych w�tpliwo�ci.

Poza Amblemorn nie spos�b by�o podr�owa� rzek�, gdy� tam w�a�nie Glayge rodzi�a si� z mn�stwa spadaj�cych z G�ry potok�w, z kt�rych �aden nie by� �eglowny. �lizgacz ni�s� go w g�r�: przez pier�cie� Miast Zboczy, Wolnych Miast i Miast Stra�niczych, przez Morvole, gdzie urodzi� si� Elidath, Normork odgrodzone cyklopowym murem ze s�ynn� wielk� bram�, przez Hyun, gdzie li�cie drzew by�y szkar�atne, purpurowe, rubinowe, p�omienne, przez Greel z jego krystalicznym cz�stoko�em, przez Sigl� Wy�sz� i jej pi�� pionowych jezior, i dalej, w g�r�, przez Miasta Wewn�trzne: Banglecode, Bombifale, Peritole i reszt�, wy�ej, wy�ej, grupa �lizgaczy powoli dociera�a na szczyt ogromnej G�ry.

��Jest wi�ksza, ni� sobie wyobra�a�am � powiedzia�a Elsinome, towarzysz�ca synowi w podr�y. Nigdy jeszcze nie oddali�a si� od Labiryntu, a zacz�� podr� po Majipoorze od G�ry to nie igraszka. Patrzy�a na �wiat niczym dziecko, szeroko otwartymi oczami, czemu Hissune przygl�da� si� z rado�ci� � a zdarza�y si� jej dni tak pe�ne cud�w, �e najwyra�niej nie wiedzia�a nawet, co powiedzie�.

��Czekaj � powtarza� jej. � Jeszcze niczego nie widzia�a�. Przez Prze��cz Peritole dostali si� na R�wnin� Bombifale, gdzie rozegra�a si� decyduj�ca walka w bitwie o odzyskanie tronu, min�li samo Bombifale z jego cudownymi wie�ami, wznie�li si� na poziom Miast Wysokich � g�rska droga wy�o�ona l�ni�cymi, czerwonymi g�azami pi�a si� z Bombifale do Morpin Wysokiego, a p�niej przez pola ol�niewaj�cych kwiat�w, rosn�cych wzd�u� Drogi Calintane'a prowadzi�a coraz wy�ej i wy�ej, a� wreszcie ponad ich g�owami pojawi� si� g�ruj�cy ponad tym wszystkim Zamek Lorda Valentine'a, kt�rego kamienne i ceglane macki rozpo�ciera�y si� na okoliczne rozpadliny i szczyty.

Kiedy ich �lizgacz zatrzyma� si� na Placu Dizimaule'a, pod po�udniowym skrzyd�em Zamku Hissune ze zdziwieniem dostrzeg� oczekuj�cy go komitet powitalny: Stasilane, Mirigant, Elzandir wraz z doradcami. Lecz nie by�o w�r�d nich Diwisa.

��Czy przybyli pozdrowi� w tobie Koronala? � spyta�a Elsinome.

Hissune u�miechn�� si� i potrz�sn�� g�ow�.

��Bardzo w�tpi� � powiedzia�.

Id�c ku nim po zielonej, porcelanowej kostce, my�la� o tym, jakie zmiany mog�y tu zaj�� pod jego nieobecno��. Czy�by Diwis og�osi� si� Koronalem? Czy�by przyjaciele przybyli tu z rad�, by ucieka�, p�ki ma jeszcze szans�? Nie, nie, u�miechaj� si� przecie�, podbiegaj� do niego, obejmuj� go rado�nie.

��Jakie macie nowiny? � spyta�.

��Lord Valentine �yje! � krzykn�� Stasilane.

��Dzi�ki niech b�d� Bogini. Gdzie jest teraz?

��Na Suvraelu � odpowiedzia� Mirigant. � Przebywa jako go�� w Pa�acu Barjazid�w. Tak twierdzi Kr�l Sn�w, a dzi� w�a�nie otrzymali�my potwierdzenie od samego Koronala.

��Na Suvraelu � powt�rzy� zdumiony Hissune, jakby w�a�nie powiedziano mu, �e Valentine odkry� zupe�nie nieznany kontynent po�rodku Wielkiego Morza lub zgo�a przeni�s� si� na jaki� inny �wiat. � Dlaczego w�a�nie Suyrael? I jak si� tam dosta�?

��Wprost z Piurifayne trafi� do Bellatule � odpar� Stasilane. � Nieprzewidywalne zachowanie smok�w uniemo�liwi�o mu podr� na p�noc, a � jak zapewne wiesz � Piliplok zbuntowa� si�. Mieszka�cy Bellatule pomogli mu wi�c dotrze� na po�udnie. Skorzysta� z okazji i zawar� sojusz z Barjazidami, kt�rzy maj� u�y� swych mocy, by przywr�ci� �ad na �wiecie.

���mia�e posuni�cie.

��Oczywi�cie. Wkr�tce ma wyruszy� na Wysp�, by spotka� si� z Pani�.

��A potem? � spyta� Hissune.

��Nic nie zosta�o jeszcze postanowione � odpar� Stasilane, patrz�c mu w oczy. � Nie wiadomo, co przynios� najbli�sze miesi�ce.

��Ja wiem � stwierdzi� Hissune. � Gdzie Diwis?

��Wybra� si� na polowanie � powiedzia� Elzandir. � Do las�w Frangiorn.

��Przecie� to miejsce jego rodzinie przynosi pecha! Czy� nie tam w�a�nie zgin�� jego ojciec, Lord Voriax?

��Tak, w�a�nie tam � przytakn�� Stasilane.

��Mam nadziej�, �e Diwis b�dzie ostro�niejszy. Czeka go wiele pracy. Dziwi� si�, �e go tu nie ma, przecie� powinien wiedzie�, �e dzi� w�a�nie wracam z Labiryntu. � Hissune zwr�ci� si� do Alsimira. � Znajd� prosz� lorda Diwisa, powiedz mu, �e zebranie Rady Regencyjnej musi odby� si� natychmiast i �e go oczekuj�. Panowie � zwr�ci� si� do reszty zgromadzonych � winien jestem powa�nego niedopatrzenia, powodem jest rado��, �e zn�w was spotka�em. Pozwoli�em bowiem, by towarzysz�ca mi pani pozosta�a nie przedstawiona. Post�pi�em niew�a�ciwie. Oto lady Elsinome, moja matka, kt�ra po raz pierwszy w �yciu ma okazj� podziwia� �wiat le��cy poza Labiryntem.

��Moi panowie � powiedzia�a Elsinome, czerwieni�c si�. Lecz niczym opr�cz rumie�ca nie zdradzaj�c zmieszania czy zawstydzenia.

��Oto lord Stasilane� ksi��� Mirigant� diuk Elzandir z Chorg�

Ka�dy z nich pozdrowi� j� ze szczerym szacunkiem, niemal tak, jakby by�a sam� Pani�. Przyj�a ich pozdrowienia dostojnie i godnie; obserwuj�c to Hissune dr�a� z niewyobra�alnej rado�ci.

��Odprowad�cie m� matk� � powiedzia� � do pawilonu Lady Thiin, oddajcie jej apartament godny wysokiej kap�anki Wyspy. Za godzin� do��cz� do was w sali rady.

��Lord Diwis nie zd��y do tej pory wr�ci� z polowania � oznajmi� oboj�tnie Mirigant.

Hissune skin�� g�ow�.

��Oczywi�cie, doskonale zdaj� sobie z tego spraw�. Nie jest jednak moj� win� to, �e Diwis akurat dzi� wybra� si� na polowanie, a tyle musimy zrobi� i tyle spraw przedyskutowa�, i� uwa�am, �e powinni�my spotka� si� przed jego powrotem. Lordzie Stasilanie, czy zgadzasz si� ze mn�?

��Oczywi�cie.

��A wi�c dwaj z trzech regent�w s� tego samego zdania. To wystarczy, by rozpocz�� posiedzenie. Panowie, do zobaczenia w sali rady za godzin�.

Gdy w pi��dziesi�t minut p�niej Hissune pojawi� si� od�wie�ony i przebrany, wszyscy ju� na niego czekali. Zaj�� miejsce u szczytu sto�u, obok Stasilane'a, rozejrza� si� po zebranych i powiedzia�:

��Rozmawia�em z Hornkastem i na w�asne oczy widzia�em Pontifexa Tyeverasa.

Obecni poruszyli si� niespokojnie. Napi�cie wyra�nie wzros�o.

��Pontifex nadal �yje � kontynuowa� Hissune � lecz nie jest to takie �ycie, jak my je pojmujemy. Nie m�wi ju�, nie wydaje nawet tych skrzecz�cych i wyj�cych d�wi�k�w, z kt�rych sk�ada� si� ostatnio jego j�zyk. Przebywa w innym, bardzo dalekim kr�lestwie i, jak s�dz�, jest to kr�lestwo le��ce tu� przy Mo�cie Po�egna�.

��Czy pr�dko umrze? � spyta� Nimian z Dundilmir.

��Och, nie, niepr�dko � odpar� Hissune. � Maj� tam te czarodziejskie urz�dzenia, kt�rymi mog� przez lata powstrzymywa� go jeszcze przed przekroczeniem Mostu. Lecz moim zdaniem nie mo�emy na to czeka�.

��T� decyzj� musi podj�� Lord Valentine � o�wiadczy� diuk Halanx.

Hissune skin�� g�ow�.

��Oczywi�cie. Przejd� do tego za chwil�. � Wsta� i podszed� do mapy Majipooru. D�oni� pokry� serce Zimroelu. � Podczas podr�y odbiera�em zwyk�� poczt�. Wiem, �e Piurivar Faraataa, kimkolwiek jest, wypowiedzia� nam wojn�. Wiem tak�e, �e Zmiennokszta�tni �l� ku Zimroelowi nie tylko zarazy ro�lin, lecz tak�e stada zmodyfikowanych zwierz�t, szerz�cych zamieszanie i niepok�j. �wiadom jestem g�odu w dystrykcie Khyntor, deklaracji niezale�no�ci Pidruid, rozruch�w w Ni-moya. Nie wiem, co si� dzieje na zach�d od Dulorn, i chyba nikt po tej stronie Rozpadliny tego nie wie. Zdaj� sobie tak�e spraw� z tego, �e w zachodnim Alhanroelu b�yskawicznie zapanuje taki zam�t jak na innych kontynentach, �e rozruchy rozszerzaj� si� na wsch�d, �e dosi�gn�y ju� podn�y G�ry. Jak do tej pory zrobili�my bardzo niewiele, by przeciwdzia�a� sytuacji. Rz�d praktycznie nie istnieje, prowincjonalni diukowie zachowuj� si� tak, jakby byli ca�kowicie niezale�ni, a my zbieramy si� tu, na G�rze Zamkowej, wysoko, ponad chmurami.

��Co wi�c proponujesz? � spyta� Mirigant.

��Mam kilka propozycji. Po pierwsze, nale�y utworzy� armi�, kt�ra otoczy granice Piurifayne, efektywnie odizoluje t� prowincj� od reszty �wiata, a nast�pnie przeczesze d�ungl� w poszukiwaniu tego Faraatay i jego towarzyszy. Przyznaj�, �e nie b�dzie to �atwe zadanie.

��Kto b�dzie dowodzi� t� armi�? � spyta� diuk Halanx.

��Pozw�lcie, panie, �e wr�c� do tego za chwil� � rzek� Hissune. � Je�li wolno: musimy mie� drug� armi�, zorganizowan� tak�e na Zimroelu, kt�rej zadaniem b�dzie okupacja Piliploku � je�li to mo�liwe, metodami pokojowymi, a je�li nie, si�� � i przywr�cenie miastu zale�no�ci od rz�du. Po trzecie � musimy og�osi� zgromadzenie prowincjonalnych w�adc�w, kt�rego zadaniem b�dzie rozs�dna dystrybucja zapas�w �ywno�ci. Prowincje, nie dotkni�te jeszcze plagami, musz� podzieli� si� z poszkodowanymi; przy czym, oczywi�cie, oznajmimy jednog�o�nie, �e wymagamy wyrzecze�, lecz przecie� nie skrajnych. Prowincje, kt�re nie podziel� si� swymi zapasami � je�li takie w og�le b�d� � nale�y okupowa�.

��Wymaga to wielu armii � stwierdzi� Mangamot � jak na spo�ecze�stwo nie maj�ce wojskowych tradycji.

��Kiedy armie okazywa�y si� potrzebne � odpar� Hissune � jakim� cudem zawsze udawa�o nam si� je sformowa�. By�o tak w czasach Lorda Stiamota, by�o tak wtedy, gdy Lord Valentine walczy� o odzyskanie tronu, i zn�w dzi� tak b�dzie � w ka�dym razie nie mamy wyboru. Chcia�bym jeszcze podkre�li�, �e istnieje wiele nieformalnych jednostek wojskowych, kt�rym przewodz� Koronalowie z w�asnego nadania. Mo�emy zrobi� z nich w�a�ciwy u�ytek, z samych Koronal�w zreszt� te�.

��Uczyni z nas to zdrajc�w! � krzykn�� diuk Halanx.

��U�yjemy ka�dego � odpar� Hissune. � Poprosimy, by do nas do��czyli, nadamy im wysokie stopnie wojskowe, cho� nie te, jak s�dz�, kt�re przybrali sami, po czym jasno damy do zrozumienia, �e je�li nie zechc� wsp�pracowa�, zostan� zniszczeni.

��Zniszczeni?

���wiadomie u�y�em tego w�a�nie s�owa.

��Przebaczono nawet Domininowi Barjazidowi i odes�ano go do rodziny. Odebra� �ycie, nawet zdrajcy�

���nie jest decyzj� �atw� � doko�czy� Hissune. � Mam zamiar u�y� tych ludzi, nie zabi� ich, lecz s�dz�, �e b�d� zmuszony ich zag�odzi�, je�li oka�� si� nieprzydatni. Prosz� jednak, by�my t� spraw� rozstrzygn�li kiedy indziej.

��Ty masz zamiar ich u�y�? � zdziwi� si� ksi��� Nimian z Dundilmir. � Przemawiasz jak Koronal!

��Nie. Przemawiam jak jeden z dw�ch kandydat�w na to stanowisko, zreszt� przez was mianowany. Pod nieod�a�owan� nieobecno�� lorda Diwisa przem�wi�em zapewne zbyt stanowczo. Jedno jednak pragn� podkre�li�: d�ugo my�la�em nad mo�liwymi rozwi�zaniami i nie widz� przed nami innej drogi, jak tylko przyj�� m�j plan, niezale�nie od tego, kto b�dzie rz�dzi�.

��Rz�dzi Lord Valentine � odezwa� si� diuk Halanx.

��Jako Koronal. Jak s�dz�, zgodzili�my si� jednak, �e � bior�c pod uwag� natur� obecnego kryzysu � musimy mie� prawdziwego Pontifexa, by nas prowadzi�; sam Koronal nie wystarczy. Dzi�ki otrzymanym przez was informacjom wiem, �e Lord Valentine p�ynie na Wysp�, by spotka� si� z matk�. Ja te� pragn� wyruszy� na Wysp�, spotka� si� z Koronalem, spr�bowa� przekona� go, by zgodzi� si� wst�pi� na tron Pontifexa. Je�li trafi� do niego me argumenty, sam og�osi, kto ma zosta� jego nast�pc�. S�dz�, �e zadaniem nowego Koronala b�dzie pacyfikacja Piliploku i Ni-moya, a tak�e podporz�dkowanie sobie fa�szywych Koronal�w. Pozwol� sobie zasugerowa�, by ten drugi kandydat dowodzi� armi�, kt�ra wkroczy na tereny Metamorf�w. Dla mnie osobi�cie nie ma znaczenia, kto zostanie Koronalem, ja czy Diwis; najwa�niejsze jest to, by�my natychmiast wyruszyli w pole przywr�ci� porz�dek, co zreszt� powinni�my zrobi� ju� dawno.

��Czy b�dziemy rzuca� monet�? � dobieg�y wypowiedziane od drzwi s�owa.

Naprzeciw Hissune'a sta� Diwis, spocony, nie ogolony, nadal w my�liwskim stroju. Hissune tylko si� u�miechn��.

��Raduj� si� zn�w ci� widz�c, lordzie Diwisie.

���a�uj�, �e straci�em tyle z tak interesuj�cego spotkania. Formujemy dzi� armie i mianujemy Koronala, lordzie Hissunie?

��Lord Valentine mianuje Koronala � pad�a spokojna odpowied�. � A gdy go ju� mianuje, na ciebie i na mnie spadnie zadanie sformowania armii i dowodzenia nimi. O�mielam si� mniema�, i� minie sporo czasu, nim ktokolwiek z tu obecnych b�dzie mia� zn�w czas na rozrywki w rodzaju polowania.

Hissune wskaza� gestem stoj�ce obok niego, puste krzes�o.

��Zechcecie usi���, panie? � spyta�. � Przedstawi�em zebranym kilka propozycji, kt�re powt�rz� teraz, je�li zechcesz wys�ucha�. Potem trzeba b�dzie podj�� decyzj�, c� wi�c postanowisz, panie? Czy mnie wys�uchasz?

Po raz kolejny na morzu, w powietrzu unosi si� wywo�ana upa�em mgie�ka; gwa�towny, wiej�cy od Suvraelu wiatr i szybki pr�d z po�udniowego zachodu nios� statki ku ziemiom p�nocy. Inne, gwa�towne pr�dy szalej� w duszy Valentine'a. Nadal pami�ta s�owa, kt�re z okazji uczty wypowiedzia� Najwy�szy Rzecznik Hornkast, tak jakby wypowiedziane zosta�y wczoraj, a nie � jak mu si� czasami wydaje � dziesi�� tysi�cy lat temu.

Koronal jest wcieleniem Majipooru. Koronal to Majipoor wcielony. Jest �wiatem, a �wiat jest nim.

Oczywi�cie. Oczywi�cie.

Podczas nieustannych podr�y po �wiecie: z G�ry Zamkowej do Labiryntu, z Labiryntu na Wysp�, z Wyspy do Piliploku, potem do Piurifayne i Bellatule, z Bellatule na Suvrael, a teraz z Suvraelu zn�w na Wysp�, dusza Valentine'a jeszcze szerzej otworzy�a si� na cierpienia Majipooru, umys� z wi�ksz� jasno�ci� zacz�� odbiera� jego b�l, niepewno��, szale�stwo, przera�enie, rozdzieraj�ce t� niegdy� najspokojniejsz� i najszcz�liwsz� z planet. Dzie� i noc zalewa�y go emanacje dwudziestu miliard�w cierpi�cych dusz. Przyjmowa� je z rado�ci�, przyswaja� ch�tnie to, co przekazywa� mu Majipoor, ch�tnie szuka� sposobu, by ul�y� mu w jego b�lu. Napi�cie zaczyna�o go jednak m�czy�. Zbyt wiele musia� przyj��; nie potrafi� przetrawi� i zrozumie� wszystkiego, czu� si� nieustannie zaskakiwany, oszo�omiony, lecz nie m�g� uciec, by� bowiem Pot�g� kr�lestwa, musia� wykonywa� swe obowi�zki, nie m�g� si� przed nimi uchyla�.

Tego dnia przez ca�e popo�udnie sta� samotny na pok�adzie. Nikt nie o�mieli� si� do niego podej��, nawet Carabella, tak nieprzenikliwa by�a aura samotno�ci, kt�r� si� otoczy�. Kiedy wreszcie, po wielu godzinach, Carabella mimo wszystko zbli�y�a si� z wahaniem, by�a niepewna i milcz�ca. Valentine przytuli� j� jednak z u�miechem, poczu� jej biodro przy swym udzie, poczu� jej rami� na swej piersi, lecz milcza� jak ona, w tej chwili bowiem znajdowa� si� w kr�lestwie nie znaj�cym s��w, w kt�rym zyskiwa� spok�j, w kt�rym zraniona dusza mog�a si� uleczy�. Wiedzia�, �e mo�e jej zaufa� � �e Carabella nie wtargnie w to jego kr�lestwo.

Po d�ugiej chwili spojrza�a na zach�d i westchn�a g�o�no, zaskoczona, lecz nadal milcza�a.

��C� spostrzeg�a�, kochanie? � spyta�.

��Widz� co�. Chyba smoka. Valentine milcza�.

��Czy to mo�liwe? M�wiono nam, �e o tej porze roku na tych wodach nie ma smok�w. Wi�c co takiego w�a�ciwie dostrzeg�am?

��Smoka.

��Powiedziano nam, �e tu nie ma smok�w, a to z pewno�ci� smok. Ciemny, wielki, p�ynie w tym samym kierunku co my. Valentinie, sk�d on si� tu wzi��?

��One s� wsz�dzie, Carabello.

��A mo�e tylko mi si� wydaje? Mo�e to tylko cie� na wodzie� mo�e to tylko dryfuj�ce wodorosty�

Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��Widzisz smoka. Kr�la smok�w, jednego z tych najwi�kszych.

��Nawet na niego nie spojrza�e�!

��Nie spojrza�em. Lecz on tam jest.

��Wyczuwasz go?

��Tak, wyczuwam. Czuj� ci�ar jego majestatycznej obecno�ci. Si�� umys�u. Pot�g� inteligencji. Czu�em to, nim si� jeszcze odezwa�a�.

��Masz teraz niezwyk�e zdolno�ci � powiedzia�a.

��Owszem.

Nadal patrzy� na p�noc. Ci�ar duszy smoka przygniata� jego dusz�. W czasie trudnych ostatnich miesi�cy sta� si� znacznie bardziej wra�liwy. Potrafi� wysy�a� umys� daleko bez najmniejszego wysi�ku, w rzeczywisto�ci z trudem si� przed tym powstrzymywa�. �pi�c i czuwaj�c, poznawa� ca�� g��bi� duszy Majipooru. Odleg�o�� nie wydawa�a si� ju� przeszkod�. Wyczuwa� wszystko, nawet ostre, gorzkie my�li Zmiennokszta�tnych, nawet powolne, pulsuj�ce emanacje smok�w.

��Czego chce? � spyta�a Carabella. � Czy ma zamiar zaatakowa�?

��Nie s�dz�.

��Lecz nie jeste� pewien?

��Niczego nie jestem ju� pewien, Carabello.

Zwr�ci� si� ku wielkiemu morskiemu stworzeniu. Stara� si� dotkn�� swym umys�em jego umys�u. Przez moment czu� co� w rodzaju kontaktu, wra�enie otwarcia, z��czenia, lecz nagle zosta� odepchni�ty jakby pot�n� d�oni�, cho� w tym ge�cie nie by�o niech�ci ani pogardy. Mia� wra�enie, jakby smok chcia� mu powiedzie�: �Nie tu, nie teraz, jeszcze nie�.

��Tak dziwnie wygl�dasz � przem�wi�a Carabella. � Czy on zaatakuje?

��Nie, nie.

��Sprawiasz wra�enie przera�onego.

��Nie, nie boj� si�. Po prostu pr�buj� zrozumie�. Nie wyczuwam niebezpiecze�stwa. Tylko �wiadomo�� nadz�r� ten pot�ny umys� obserwuje nas�

��Mo�e wysy�a wie�ci Metamorfom?

��To chyba mo�liwe, tak.

��Je�li smoki i Zmiennokszta�tni zjednoczyli si� przeciwko nam�

��Podejrzewa to Deliamber, opieraj�c si� na zeznaniach istoty, kt�rej nie spos�b ju� przes�ucha�. Uwa�am, �e mo�e to by� znacznie bardziej skomplikowane. Moim zdaniem niepr�dko zrozumiemy, na czym polega istota wi�zi mi�dzy Zmiennokszta�tnymi i smokami. Lecz powtarzam ci � nie czuj� niebezpiecze�stwa.

Carabella milcza�a przez chwil�, patrz�c na niego uwa�nie.

��Potrafisz czyta� w umy�le smoka?

��Nie. Nie. Ja go tylko czuj�. Czuj� jego obecno��. Niczego nie potrafi� odczyta�. Smok jest dla mnie ca�kowit� tajemnic�, Carabello. Im bardziej staram si� go dosi�gn��, z tym wi�ksz� �atwo�ci� mnie odrzuca.

��Odwraca si�. Odp�ywa!

��Tak. Czuj�, jak si� przede mn� zamyka� jak si� wycofuje, jak mnie odtr�ca.

��Czego on od nas chce, Valentinie? Czego si� nauczy�?

��Bardzo chcia�bym wiedzie�.

Valentine kurczowo trzyma� si� relingu, dr��cy i wyczerpany. Na moment Carabella przykry�a jego d�o� swoj�, �cisn�a j�; a potem odsun�a si� i zn�w milczeli.

Zdawa� sobie spraw� z tego, �e nie rozumie. �e rozumie bardzo niewiele. Wiedzia� te�, �e najwa�niejsze jest w�a�nie to � zrozumie�. By� tym, przez kt�rego zaleczy� mo�na rany zadane Majipoorowi, przez kt�rego mo�e dokona� si� zjednoczenie � tego by� pewien. On i tylko on mo�e po��czy� sprzeczne si�y, przywr�ci� ich harmoni�. Ale jak tego dokona�? Jak?

Kiedy przed wielu laty po nieoczekiwanej �mierci brata zosta� kr�lem, przyj�� na siebie ten ci�ar bez s�owa protestu, bez reszty odda� si� obowi�zkom, cho� cz�sto wydawa�y mu si� one rydwanem ci�gni�tym przez narowiste konie. Wiedzia� jednak, �e ma wykszta�cenie, kt�rego wymaga si� od w�adcy. A teraz Majipoor wymaga� najwyra�niej, by jego w�adca sta� si� bogiem; a wiedzy potrzebnej bogowi Valentine nie mia� posi��� nigdy.

Wyczuwa� obecno�� smoka, znajduj�cego si� gdzie� niedaleko, lecz nie potrafi� nawi�za� z nim prawdziwego kontaktu, po pewnym czasie przesta� wi�c nawet pr�bowa�. Pozosta� na pok�adzie a� do zmierzchu, ze wzrokiem utkwionym w p�nocny horyzont, jakby spodziewa� si� dojrze� Wysp� Pani �wiec�c� w ciemno�ci niczym latarnia morska.

Lecz od Wyspy dzieli�o go jeszcze kilka dni drogi. Znajdowali si� teraz na tej samej szeroko�ci geograficznej, co wielki p�wysep znany pod nazw� Stoienzar. Szlak �eglugowy z Tolaghai na Wysp� prowadzi� przez Morze Wewn�trzne niemal a� na Alhanroel, praktycznie do wysuni�tego p�wyspu Stoienzar, dopiero p�niej statki kierowa�y si� na Archipelag Rodamaunt, omija�y go i przybija�y do portu Numinor. �egluj�c t� tras�, mo�na by�o w pe�ni wykorzysta� po�udniowe wiatry oraz silny Pr�d Rodamaunt; znacznie szybciej p�yn�o si� z Suvraelu na Wysp� ni� z Wyspy na Suvrael.

Tego wieczora g��wnym tematem rozmowy by� smok. Zim� wiele pokaza�o si� ich w tych wodach, poniewa� smoki, kt�rym uda�o si� unikn�� my�liwych, p�yn�y zazwyczaj wzd�u� brzeg�w Stoienzar na wsch�d, z powrotem ku Wielkiemu Morzu. Lecz do zimy by�o jeszcze daleko i � jak to sam Valentine oraz jego towarzysze mieli ju� szans� zaobserwowa� � tego roku smoki wybiera�y sobie najbardziej nieoczekiwane trasy, d���c do tajemniczego miejsca spotka�, gdzie� w pobli�u bieguna; kierowa�y si� nawet na p�noc, wzd�u� brzegu Wyspy. Morza by�y ich pe�ne, a przynajmniej tak mog�o si� wydawa�, i nikt w�a�ciwie nie wiedzia� dlaczego. W ka�dym razie ja nie wiem, pomy�la� Valentine. Nie wiem nic.

Siedzia�, milcz�c, w gronie przyjaci�, niemal si� nie odzywa�, zbiera� si�y, tak bardzo mu potrzebne.

Nocami, nie �pi�c, le�a� u boku Carabelli i nas�uchiwa� g�os�w Majipooru. S�ysza� p�acz�ce z g�odu Khyntor i j�cz�ce w strachu Pidruid; s�ysza� gniewne krzyki przebiegaj�cej brukowane ulice Velathys samozwa�czej policji, s�ysza� podniesione g�osy ulicznych orator�w w Alaisor. Miliony, dziesi�tki milion�w razy g�osy powtarza�y jego imi�. S�ysza� Metamorf�w w ich tropikalnej d�ungli, napawaj�cych si� tryumfem, kt�rego byli tak pewni, s�ysza� smoki, u dna ocean�w nawo�uj�ce si� spokojnymi, g��bokimi g�osami.

Czu� tak�e dotkni�cie ch�odnej d�oni matki na swym czole, s�ysza� g�os Pani: �Wkr�tce b�dziesz przy mnie, Valentinie, wkr�tce ci pomog�. Od czasu do czasu pojawia� si� przy nim tak�e Kr�l Sn�w, m�wi�c: �Tej nocy przelec� nad �wiatem, szukaj�c twych wrog�w, przyjacielu Koronalu, i je�li zdo�am rzuci� ich na kolana, nie zawaham si�, bo taki jest w�a�nie m�j zamiar�. Czu� wtedy ulg�, lecz nieuchronnie pojawia�y si� zn�w krzyki trwogi i gniewu, pojawia� si� �piew smok�w, szepty Zmiennokszta�tnych, noc zmienia�a si� w ranek, wstawa� z �o�a bardziej zm�czony, ni� si� do niego k�ad�. Gdy statki omin�y p�wysep Stoienzar i znalaz�y si� na wodach dziel�cych Alhanroel od Wyspy, s�abo�� ta zacz�a go opuszcza�. B�l �wiata nadal w niego uderza�, lecz tu pot�ga Pani by�a ju� wszechogarniaj�ca, co dzie� wi�ksza i Valentine czu� j� w swym umy�le; pomaga�a mu, prowadzi�a go i pociesza�a. Na Suvraelu, staj�c twarz� w twarz z pesymizmem Kr�la Sn�w, potrafi� wymownie przedstawi� swe przekonanie, �e �wiat mo�na jeszcze odbudowa�. �Nie ma nadziei� � m�wi� i Minax Barjazid, a on odpowiada�: �Jest nadzieja i musimy j� wykorzysta�. Wiem, jak�. Barjazid m�wi�: �Nie �ud�my si�. Wszystko stracone�, a on odpowiada�: �S�uchaj mnie, a poka�e ci drog�. Uda�o mu si� w ko�cu przekona� Minaxa, zdoby� jego niech�tne poparcie. Ta iskra nadziei, obecna na Suvraelu, zgas�a w trakcie podr�y, lecz teraz wydawa�a si� b�yszcze� znowu.

Wyspa by�a ju� bardzo blisko. Ka�dego dnia wznosi�a si� coraz wy�ej ponad horyzont, ka�dego ranka promienie wschodz�cego s�o�ca, padaj�cego na jej wschodnie, kredowe zbocza i odbija�y si� od niego, najpierw blador�owe, potem osza�amiaj�co szkar�atne, nast�pnie, niemal niedostrzegalnie, przechodz�ce w z�oto, by wreszcie, gdy s�o�ce sta�o ju� wysoko, zab�ysn�� czyst�, o�lepiaj�c� biel�; biel�, unosz�c� si� nad wod� niczym d�wi�k wielkich cymba��w, g��boki ton muzyki.

W Numinorze Pani czeka�a ju� na niego w domu o nazwie Siedem �cian. Kap�anka Talinod Esulde po raz kolejny zaprowadzi�a go do niej, do sali szmaragdowej; raz jeszcze Pani sta�a mi�dzy dwiema tanigalami, u�miechni�ta, wyci�gaj�c ku niemu d�onie.

Dostrzeg�, �e w ci�gu niespe�na roku, kt�ry up�yn�� od jego poprzedniej wizyty na Wyspie, matka zmieni�a si� bardzo i niepokoj�co. W ciemnych w�osach pojawi�y si� pasma siwizny, ciep�y blask oczu przygas�, a� wydawa�y si� niemal ch�odne; czas zmieni� nawet jej kr�lewsk� postaw� � teraz garbi�a si� lekko, pochylon� g�ow� chowa�a w ramionach. Niegdy� wydawa�a mu si� bogini�, teraz za� sprawia�a wra�enie bogini zmieniaj�cej si� powoli w star�, niew�tpliwie �mierteln� kobiet�.

Padli sobie w obj�cia. Pani wyda�a mu si� tak lekka, jakby m�g� j� unie�� najs�abszy nawet wiaterek. Pili ch�odne z�ote wino, opowiada� jej o w�dr�wkach po Piurifayne, o podr�y na Suvrael, o spotkaniu z Domininem Barjazidem i o tym, jak� przyjemno�� sprawi�o mu znalezienie starego wroga zdrowego na umy�le, okazuj�cego mu nale�ny szacunek.

��A Kr�l Sn�w? � spyta�a. � Czy by� serdeczny?

��Niezwykle serdeczny. Okaza� mi tyle uczucia, �e a� by�em zdumiony.

��Nie spos�b polubi� Barjazid�w. Zapewne sama natura ich �ycia na tym kontynencie oraz straszliwe obowi�zki na to nie pozwalaj�. Lecz b��dem jest my�le� o nich jako o potworach, cho� ludzie najcz�ciej za nie w�a�nie ich maj�. Minax jest cz�owiekiem surowym � czuj� jego dusz�, kiedy spotykaj� si� nasze umys�y, co nie zdarza si� cz�sto � lecz tak�e silnym i sprawiedliwym.

��Spogl�da w przysz�o�� bez nadziei, lecz obieca� swe pe�ne poparcie dla wszystkich naszych posuni��. W tej chwili ch�osta �wiat najstraszliwszymi przes�aniami w nadziei zako�czenia tego szale�stwa.

��Jestem �wiadoma jego dzia�a�. Od kilku tygodni wyczuwam p�yn�c� z Suvraelu moc tak wielk�, jak jeszcze nigdy. Minax u�y� ca�ej swej pot�gi. Ja te�, cho� na sw�j w�asny, �agodny spos�b. To jednak nie wystarczy. �wiat oszala�, Valentinie. Gwiazda naszych nieprzyjaci� wschodzi, nasza ga�nie, �wiatem zamiast Pontifexa i Koronala rz�dzi teraz g��d i strach. Wiesz o tym. Czujesz, jak otacza ci� i ogarnia szale�stwo �wiata, jak szale�stwo grozi zalaniem ca�ego globu.

��Czy wi�c skazani jeste�my na kl�sk�, matko? Czy to w�a�nie pr�bujesz mi powiedzie�? Ty, �r�d�o nadziei, Pani pociechy?

Spojrza�a na niego oczami, w kt�rych pojawi� si� cie� dawnego, stalowego b�ysku.

��Nie pad�o z mych ust s�owo �kl�ska�. Stwierdzi�am tylko, �e Kr�l Sn�w i Pani Sn�w sami nie opanuj� rzeki szale�stwa.

��Istnieje trzecia Pot�ga, matko. A mo�e my�lisz, �e nie jestem zdolny do prowadzenia wojny?

��Jeste� zdolny dokona� wszystkiego, czego zapragniesz, lecz nawet trzy Pot�gi to za ma�o. Chwiejna w�adza nie sprosta kryzysowi takiemu jak ten.

��Chwiejna?

��Oparta na trzech podporach. Powinno ich by� cztery. Czas, by stary Tyeveras wreszcie zasn��.

��Matko�

��Jak d�ugo jeszcze masz zamiar unika� odpowiedzialno�ci?

��Niczego nie unikam, matko! Jakiemu celowi pos�u�y to, �e dam si� zamkn�� w Labiryncie?

��A wi�c s�dzisz, �e Pontifex jest bezu�yteczny? Najwyra�niej dziwny masz pogl�d na nasz �wiat, je�li rzeczywi�cie tak uwa�asz.

��Znam warto�� Pontifexa.

��Jednak od pocz�tku rz�d�w obywasz si� bez niego.

��Nie moj� jest win�, �e gdy wst�pi�em na tron, Tyeveras by� ju� starcem. Co mia�em zrobi�? Zasi��� w Labiryncie w dzie� po zostaniu Koronalem? Nie mam Pontifexa, los bowiem mi go nie da� i nie pojawi�a si� okazja w�a�ciwa, bym zaj�� miejsce Tyeverasa. Mia�em wiele pilniejszych zada�. Mam je nadal.

��Jeste� winien Majipoorowi Pontifexa, Valentinie.

��Jeszcze nie. Jeszcze nie.

��Jak d�ugo b�dziesz powtarza� te s�owa?

��Musz� pozosta� na widoku, matko. Zamierzam skontaktowa� si� jako� z Danipiur, zdoby� jej poparcie w walce z tym Faraata�, kt�ry zniszczy �wiat w imi� odzyskania go dla swego ludu. Siedz�c w Labiryncie niczego�

��Masz zamiar drugi raz uda� si� do Piurifayne?

��Poni�s�bym tylko kolejn� kl�sk�. Mimo wszystko negocjacje z Metamorfami uwa�am za spraw� pierwszorz�dnej wagi. Danipiur musi zrozumie�, �e nie jestem jak kr�lowie z przesz�o�ci, �e wyznaj� nowe prawdy, �e uwa�am, i� nie mo�na nadal represjonowa� Zmiennokszta�tnych, �e sprzeciwia si� to duchowi Majipooru, �e nale�y potraktowa� ich jak ka�d� inn� ras�, udzieli� miejsca w spo�ecze�stwie.

��I zdo�asz dokona� tego tylko jako Koronal.

��Jestem o tym przekonany, matko.

��Zbadaj wi�c szczero�� swych przekona� � powiedzia�a pani g�osem nie dopuszczaj�cym sprzeciwu. � Je�li to rzeczywi�cie przekonania, a nie zwyk�a nienawi�� do Labiryntu.

��Nienawidz� Labiryntu i nie kryj� tego, kiedy jednak nadejdzie czas, dam si� w nim zamkn�� pos�usznie, cho� niech�tnie. Twierdz� jednak, �e czas ten jeszcze nie nadszed�. By� mo�e zbli�a si�, lecz jeszcze nie nadszed�.

��A wi�c niech nadejdzie jak najszybciej. Pozw�l Tyeverasowi zasn��, Valentinie. Nie zalewaj.

Spotkanie z Danipiur to niewielki tryumf, lecz godny, by si� nim napawa�, pomy�la� Faraata�. Przez wiele lat wygnaniec, banita mieszkaj�cy w d�ungli, przez wiele lat wykpiwany, gdy w og�le go zauwa�ano, teraz z wszystkimi dyplomatycznymi grzeczno�ciami zaproszony zosta� na spotkanie w Domu Urz�d�w w Ilirivoyne.

Najpierw czu� pokus�, by odwr�ci� role, by kpi�co zaprosi� j� do Nowego Velalisier � w ko�cu Danipiur by�a tylko plemiennym urz�dnikiem z tytu�em bez odpowiednika z czas�w przed Wygnaniem, on za�, g�osami wielu, sta� si� Ksi�ciem, Kt�ry Nadejdzie i Kr�lem, Kt�ry Jest; to on codziennie rozmawia ze smokami i cieszy si� poparciem wi�kszym, ni� Danipiur kiedykolwiek mia�a. W ko�cu zrezygnowa� jednak z tego pomys�u. O ile� lepiej b�dzie, pomy�la�, wmaszerowa� do Ilirivoyne na czele setek zwolennik�w, pokaza� Danipiur i jej zausznikom, jak� ma moc. Niech�e tak b�dzie, zdecydowa�. I zgodzi� si� przyby� do Ilirivoyne.

Wzniesiona w nowym miejscu stolica ci�gle sprawia�a wra�enie n�dznej, nie uko�czonej. Jak zwykle wybrano na ni� le�n� polan�, przez kt�r� przep�ywa� obfity w wod� strumie�. Ulice nadal jednak by�y tylko niewyra�nymi �cie�kami, domy o plecionych �cianach nie mia�y �adnych ozd�b, dachy wydawa�y si� plecione pospiesznie, a plac przed Domem Urz�d�w oczyszczony by� tylko cz�ciowo; pn�cza nadal jeszcze ros�y niemal wsz�dzie.

Sam dom by� jedyn� nici� ��cz�c� nowe Ilirivoyne ze starym. Zgodnie ze zwyczajem niesiono go ze sob� wsz�dzie, wznoszono po�rodku ka�dego miejsca postoju; g�rowa� nad wszystkim: pi�trowy, oparty na balach l�ni�cego bannikopu z fasad� z polerowanego bagiennego mahoniu, w por�wnaniu z n�dznymi sza�asami wydawa� si� pa�acem. Gdy przekroczymy morze, wr�cimy do Velalisier, pomy�la� Faraataa, wybudujemy tam prawdziwy pa�ac z marmuru i kamienia, nowy cud �wiata, udekorujemy go bogactwami zabranymi jako wojenne �upy z Zamku Lorda Valentine'a, a wtedy Danipiur ukorzy si� przede mn�.

Teraz jednak zamierza� w pe�ni stosowa� si� do protoko�u. Pojawi� si� przed Domem Urz�d�w i wykona� pi�� Zmian Poddania: Wiatr, Piach, Ostrze, Strumie�, P�omie�. Zachowa� t� ostatni� posta�, p�ki nie pojawi�a si� Danipiur. Liczba towarzysz�cych mu zwolennik�w � wype�nili plac, nie mie�cili si� w granicach miasta � zaskoczy�a j� i przez chwil� zdumienie to by�o wyra�nie dostrzegalne, lecz potem opanowa�a si� i odpowiedzia�a mu trzema Zmianami Dostrze�enia: Gwiazd�, Ksi�ycem i Komet�. Przy ostatniej Faraataa wr�ci� do swej postaci i wszed� za ni� do budynku. Nigdy przedtem nie by� jeszcze w Domu Urz�d�w.

Danipiur zachowywa�a si� ch�odno, oboj�tnie, uprzejmie. Faraataa poczu� strach, gdy� dzier�y�a swe stanowisko przez ca�e jego �ycie, lecz natychmiast si� opanowa�. Jej wynios�e zachowanie, jej wspania�e opanowanie, by�y � o czym doskonale wiedzia� � jedyn� broni�, jak� mia�a przeciwko niemu.

Kiedy formalno�ciom sta�o si� zado��, Danipiur powiedzia�a szorstko:

��Nie kocham Niezmiennych bardziej od ciebie, Faraatao, lecz cel, kt�ry przed sob� postawi�e�, jest nieosi�galny.

��Jaki� to cel?

��Pozby� si� ich z tego �wiata.

��Uwa�asz, �e to nieosi�galne? � spyta�, nadaj�c g�osowi ton najdelikatniejszego zdumienia. � A to czemu?

��Jest ich dwadzie�cia miliard�w. Dok�d maj� si� uda�?

��Czy�by we Wszech�wiecie nie by�o innych �wiat�w? Z nich przybyli, niech na nie wr�c�.

Palcami dotkn�a brody � gest przeczenia, pe�en lekcewa��cego rozbawienia jego s�owami. Faraataa nie da� wyprowadzi� si� z r�wnowagi.

��Kiedy przybyli � pr�bowa�a t�umaczy� � rzeczywi�cie by�o ich niewielu. To si� zmieni�o, a ostatnimi czasy komunikacja mi�dzy Majipoorem a innymi �wiatami niemal nie istnieje. Czy rozumiesz, ile trwa�aby ewakuacja dwudziestu miliard�w ludzi? Gdyby co godzin� Majipoor opuszcza� statek z dziesi�cioma tysi�cami na pok�adzie, nie znikliby nigdy � mno�yliby si� szybciej, ni� �adowano by statki!

��Wi�c niech zostan�, a my nadal prowadzi� b�dziemy wojn�. Zaczn� zabija� si� sami z g�odu, potem w og�le nie b�dzie ju� �ywno�ci i wszyscy umr�, a w ich miastach zamieszkaj� duchy. Pozb�dziemy si� ich na zawsze.

Palce Danipiur zn�w pow�drowa�y ku brodzie.

��Dwadzie�cia miliard�w trup�w? Faraatao, Faraatao, oka� odrobin� rozs�dku! Czy zdajesz sobie w og�le spraw� z tego, co to oznacza? W samym Ni-moya mieszka wi�cej ludzi ni� w Piurifayne� a ile jeszcze maj� miast? Pomy�l o smrodzie tych cia�. Pomy�l o chorobach, o zarazach, kt�re wywo�a tyle gnij�cego mi�sa.

��Mi�sa wcale nie b�dzie tak wiele, przecie� wygin� z g�odu! Nie obawiam si� zgnilizny.

��Zachowujesz si� niegodnie i niepowa�nie, Faraatao.

��Doprawdy. Zgoda, s�owa me nie by�y powa�ne. Na sw�j niepowa�ny spos�b wstrz�sn��em ciemi�ycielem, pod kt�rego butem wili�my si� przez czterna�cie tysi�cy lat. Na sw�j niepowa�ny spos�b zmieni�em jego �wiat w chaos. Bardzo�

��Faraatao�

���wiele osi�gn��em na sw�j niepowa�ny spos�b, Danipiur. I nie tylko bez �adnej pomocy z twej strony, lecz w�a�ciwie wbrew twym jawnym sprzeciwom. Teraz za��

��Wys�uchaj mnie, Faraatao. Wyzwoli�e� pot�ne si�y, tak, i wstrz�sn��e� Niezmiennymi w stopniu, kt�rego nigdy nie uwa�a�am za mo�liwy do osi�gni�cia. Jednak nadszed� czas, by� przerwa� i zastanowi� si� nad konsekwencjami swych czyn�w.

��Dzi�ki mnie odzyskamy �wiat!

��By� mo�e, lecz jak� zap�acimy za� cen�? Po ich ziemiach rozprzestrzeni�e� zarazy� jak s�dzisz, czy �atwo je b�dzie opanowa�? Stworzy�e� potworne, przera�aj�ce zwierz�ta i wypu�ci�e� na wolno��, a teraz jeszcze chcesz zad�awi� �wiat smrodem gnij�cych dwudziestu miliard�w trup�w. Chcesz ocali� nasz �wiat czy go zniszczy�, Faraatao?

��Zarazy znikn� razem ze zbo�ami, na kt�rych �eruj�, a z kt�rych my nie mamy praktycznie �adnych korzy�ci. Nowych zwierz�t jest niewiele, �wiat jest wielki, naukowcy za� upewniaj� mnie, �e s� one niezdolne do rozmna�ania, tak wi�c �atwo pozb�dziemy si� ich, gdy wykonaj� ju� swe zadanie. W odr�nieniu od ciebie nie boj� si� gnij�cych cia�. Padlino�ercy po�ywi� si� jak nigdy dot�d, a my wzniesiemy �wi�tynie z g�r ko�ci, kt�re po nich pozostan�. Zwyci�stwo nale�y do nas, Danipiur. Odzyskali�my nasz �wiat!

��Jeste� zbyt pewny siebie. Nie odpowiedzieli jeszcze na nasz atak� co zrobimy, kiedy sami zaatakuj�? Prosz�, by� przypomnia� sobie, co uczyni� z nami Lord Stiamot.

��Lord Stiamot potrzebowa� na to trzydziestu lat.

��Tak � przyzna�a Danipiur � lecz mia� niewielkie armie. Teraz Niezmienni s� znacznie pot�niejsi.

��My za� wiemy, jak wysy�a� przeciw nim zarazy i potwory, czego nie wiedzieli�my w czasach Lorda Stiamota. Sama ich liczebno�� pracuje przeciw nim, teraz gdy ko�cz� si� im zapasy �ywno�ci. Jak zdo�aj� walczy� z nami przez trzydzie�ci dni, nie m�wi�c ju� o trzydziestu latach, skoro z g�odu ich �wiat rozpada si� na strz�py?

��G�odni wojownicy walcz� lepiej ni� t�u�ci. Faraataa roze�mia� si�.

��Wojownicy? Jacy wojownicy! M�wisz g�upstwa, Danipiur. Ci ludzie s� mi�kcy!

��W czasach Lorda Stiamota�

��Czasy Lorda Stiamota min�y osiem tysi�cy lat temu. Od tej pory �y�o im si� dobrze, stali si� ras� g�upc�w i tch�rzy, a najwi�kszym g�upcem jest ten ich Lord Valentine, �wi�ty dure� cnotliwie nienawidz�cy przemocy. Nie ma si� czego l�ka� ze strony w�adcy, kt�ry nie znosi rzezi!

��Zgoda, nie musimy si� go ba�. Mo�emy go jednak u�y�, Faraatao. I to w�a�nie mam zamiar uczyni�.

��Jak?

��Wiesz, �e marzy o tym, by zawrze� z nami sojusz?

��Wiem, �e w swej g�upocie wkroczy� do Piurifayne, pragn�c rozpocz�� negocjacje, i �e ty w swej m�dro�ci do tego nie dopu�ci�a�.

��Tak, wyci�gn�� r�k� do zgody, ale nie dopu�ci�am do spotkania. Przed rozmowami musia�am pozna� jego intencje.

��Teraz ju� je znasz.

��Znam. I chc�, by� zaprzesta� rozsiewania plag i udzieli� mi poparcia, kiedy spotkam si� z Koronalem. Swymi dzia�aniami zagra�asz sukcesowi mych plan�w.

��Jakich plan�w?

��Lord Valentine r�ni si� od Koronat�w, kt�rych zna�am.

Jak powiedzia�e�, jest �wi�tym g�upcem, cz�owiekiem �agodnym, nie znosz�cym rzezi, co czyni go chwiejnym i podatnym na manipulacje. Zamierzam wykorzysta� to, zmuszaj�c go do ust�pstw, na kt�re nie zgodzi�by si� �aden inny Koronal. Prawo osiedlania si� na Alhanroelu, zwrot �wi�tego miasta Velalisier� udzia� w rz�dach� kr�tko m�wi�c ca�kowita r�wno�� w ramach spo�eczno�ci Majipooru.

��Lepiej zniszczy� t� spo�eczno��. Osiedla� si�, gdzie chcemy, bez pytania o zgod�!

��Musisz poj��, �e to niemo�liwe. Nie wygonisz dwudziestu miliard�w istot ani ich nie zg�adzisz. Mo�emy tylko zawrze� z nimi pok�j. Valentine to nasza szansa na pok�j, Faraatao.

��Pok�j. Co za wstr�tne, k�amliwe s�owo! Pok�j! Nie, nie Danipiur, ja nie pragn� pokoju, nie interesuje mnie pok�j, lecz zwyci�stwo! A zwyci�stwo nale�y do nas.

��Zwyci�stwo, o kt�re walczysz, oznacza nasz� zag�ad� � odpowiedzia�a Danipiur.

��Nie s�dz�. Uwa�am, �e negocjacje z Koronalem nie doprowadz� do niczego. Je�li zgodzi si� na ust�pstwa, kt�rych za��dasz, obal� go jego ksi���ta i diukowie, i wybior� na Koronala cz�owieka twardszego. Co wtedy? Nie, Danipiur, musz� kontynuowa� wojn�, p�ki Niezmienni nie znikn� z naszego �wiata. Wszystko inne oznacza dalsz� niewol�.

��Zabraniam ci!

��Zabraniasz?

��Jestem Danipiur!

��Tak. I co z tego? Jam jest Kr�l, Kt�ry Jest, o mnie m�wi� proroctwa. Jak mo�esz mi czego� zabroni�? Zniszcz� ich, Danipiur. A je�li mi si� przeciwstawisz, zniszcz� tak�e i ciebie. � Faraataa wsta� i machni�ciem r�ki przewr�ci� sw�j nie tkni�ty kielich, wylewaj�c na st� jego zawarto��. W drzwiach zatrzyma� si� i na mgnienie oka przyj�� posta� Rzeki, oznak� sprzeciwu, pogardy, po czym powr�ci� do swej w�asnej formy. � Wojna b�dzie trwa�a nadal � oznajmi�. � Na pewien czas pozostawiam ci� na twym stanowisku, lecz ostrzegam: strze� si� zdradzieckich kontakt�w z wrogiem! A je�li chodzi o �wi�tego Lorda Valentine'a, jego �ycie nale�y do mnie. Jego krew oczy�ci St� Bog�w w dniu rekonsekracji Velalisier. Strze� si�, Danipiur, twej krwi mog� u�y� w tym samym celu!

��Koronal Lord Valentine wraz ze sw� matk�, Pani�, przebywa w �wi�tyni Wewn�trznej � oznajmi�a kap�anka Talinot Esulde. � Prosi, by� sp�dzi� noc w domu w�adc�w w Numinorze, ksi���, a jutro wyruszy� na spotkanie z nim.

��Spe�ni� �yczenie Koronala � odrzek� Hissune.

Ponad ramieniem kap�anki przygl�da� si� gigantycznej, bia�ej �cianie Pierwszego Zbocza, g�ruj�cej nad Numinorem. Ja�nia�a niemal bole�nie; mia� wra�enie, �e spogl�da w drugie s�o�ce. Gdy przed kilku dniami, po d�ugiej podr�y z Alhanroelu, po raz pierwszy dostrzegli Wysp�, patrz�c na jej Zbocza musia� ocienia� oczy d�oni�, cho� i to pomaga�o niewiele, stoj�ca za� obok niego Elsinome odwr�ci�a si� do niej plecami i krzykn�a, przera�ona: �Nigdy nie widzia�am takiego blasku! Czy mo�e nas o�lepi�?� Lecz teraz, z bliska, bia�a kamienna �ciana nie przera�a�a ju�; jej blask wydawa� si� czysty, przyjazny, raczej niczym �wiat�o ksi�yca ni� s�o�ca.

Od morza wia� �wie�y, �agodny wiatr, ten sam, kt�ry tak szybko � lecz nie do�� szybko, by przyt�umi� niecierpliwo��, kt�rej z ka�dym dniem gromadzi�o si� coraz wi�cej � przeni�s� go tu z Alaisor. Niecierpliwo�� ta nie opu�ci�a go, gdy postawi� stop� na l�dzie nale��cym do Pani, cho� wiedzia�, ze teraz nie wolno mu sobie na ni� pozwoli�, �e musi �y� tym niespiesznym rytmem co wszyscy, ��cznie z w�adczyni�, lub nie osi�gnie tego, po co tu przyby�.

I rzeczywi�cie � czu�, jak niemal natychmiast dostosowuje si� do powolnego rytmu. Kap�anka prowadzi�a go uliczkami ma�ego, sennego miasteczka portowego do domu zwanego Siedem �cian. Czar Wyspy, pomy�la� Hissune, jest nieodparty; to miejsce pokoju, �agodno�ci i ciszy, oddaj�ce ho�d wszechmocnej obecno�ci Pani. O szerz�cych si� na Majipoorze niepokojach tutaj jakby nie s�yszano.

Mimo wszystko noc� Hissune nie m�g� zasn��. Le�a� we wspania�ej komnacie o �cianach okrytych cudownym, ciemnym materia�em utkanym przed wiekami, w komnacie, w kt�rej r�wnie dobrze spa� m�g� kiedy� wielki Lord Confalume lub Prestimion, lub nawet sam Stiamot i wydawa�o mu si�, �e czuje wok� siebie obecno�� tych w�adc�w, rozmawiaj�cych ze sob� szeptem, szeptem kpi�cych sobie z niego: �uzurpator, wie�niak, bufon�. To tylko szum fal rozbijaj�cych si� o nabrze�e, powtarza� sobie gniewnie, lecz sen nie nadchodzi�; im bardziej Hissune go pragn��, tym dalej si� odsuwa�. Wsta� wi�c i spacerowa� po salach, wyszed� nawet na dziedziniec, szukaj�c s�u��cego, kt�ry m�g�by da� mu wina, lecz nie znalaz� nikogo, wr�ci� wi�c do sypialni i zn�w zamkn�� oczy. Tym razem zdawa�o mu si�, �e gdy tylko si� po�o�y�, Pani lekko dotkn�a jego duszy; nie, nie przypomina�o to przes�ania, tylko delikatne obmywaj�ce westchnienie, ciche Hissune, Hissune, Hissune, dzi�ki kt�remu nieco uspokoi� si� i zasn��, najpierw p�ytko, a potem tak g��boko, �e znalaz� si� poza zasi�giem sn�w.

Rankiem smuk�a, dostojna kap�anka Talinot Esulde przysz�a po niego i po Elsinome. Poprowadzi�a ich do st�p wzg�rza, gdzie czeka�y ju� nap�dzane grawitacyjnie ma�e �lizgacze, maj�ce zabra� ich na najwy�sze tarasy Wyspy.

Wjazd po pionowej �cianie Pierwszego Progu wydawa� si� niemal przera�aj�cy; wspinali si� coraz wy�ej, coraz wy�ej, niczym we �nie. Hissune nie odwa�y� si� otworzy� oczu, p�ki pojazd nie spocz�� na l�dowisku. Dopiero wtedy obejrza� si� i dostrzeg� o�wietlon� s�onecznym blaskiem bezgraniczn� przestrze� oceanu ci�gn�c� si� a� ku dalekiemu Alhanroelowi i bli�niacze, wybiegaj�ce we� �ukiem falochrony portu w Numinorze. Poprzez g�ste, porastaj�ce taras lasy �lizgacz zawi�z� ich do podstawy Drugiego Progu, wyrastaj�cego w g�r� tak stromo, i� wydawa� si� wype�nia� niebo. Noc sp�dzili w�a�nie tam, w domu na Tarasie Zwierciade�, zawdzi�czaj�cym sw� nazw� pot�nym blokom polerowanego czarnego kamienia wyrastaj�cym z ziemi niczym pos�gi dawno zapomnianych b�stw.

Stamt�d podobnym ma�ym �lizgaczem zn�w ruszyli w g�r� na najwy�szy i naj�wi�tszy Pr�g, wzniesiony tysi�ce st�p nad poziomem morza, gdzie znajdowa�o si� sanktuarium Pani. Na szczycie Trzeciego Progu powietrze by�o krystalicznie czyste, rzeczy oddalone o wiele mil wydawa�y si� bliskie, niczym obserwowane przez szk�o powi�kszaj�ce. Olbrzymie ptaki z gatunku Hissune'owi nie znanego, o t�ustych czerwonych cia�ach i wielkich, czarnych skrzyd�ach zatacza�y w powietrzu leniwe kr�gi. Zn�w wraz z Elsinome ruszyli w podr� po p�askim szczycie zbocza, mijali taras za tarasem, a� wreszcie dotarli na miejsce, gdzie sta�y proste, bia�e budynki pozornie przypadkowo rozrzucone w�r�d ogrod�w niezwyk�ej pi�kno�ci.

��To Taras Adoracji � wyja�ni�a Talinot Esulde. � Wrota do �wi�tyni Wewn�trznej.

T� noc przespali w cichym, oddalonym od innych budynku; �adnym, zwyczajnym, wyposa�onym we w�asny basen i niewielki prywatny ogr�d odgrodzony od �wiata pn�czami, kt�rych grube pnie tworzy�y nieprzeniknion� �cian�. Rankiem s�u�ba przynios�a im mro�one owoce i sma�on� ryb�; wkr�tce po �niadaniu pojawi�a si� sama Talinot Esulde wraz z inn� kap�ank�, dostojn� siwow�os� kobiet� o przenikliwym spojrzeniu, kt�ra odda�a ka�demu nale�ne mu honory. Hissune'a powita�a wi�c salutem nale�nym ksi�ciu G�ry, dziwnie jednak nieformalnym, niemal niedba�ym, uj�a d�onie Elsinome, przytrzyma�a je w u�cisku przez d�u�sz� chwil�, patrz�c jej w oczy serdecznie, cho� badawczo.

W ko�cu pu�ci�a je i powiedzia�a:

��Witam was oboje na Trzecim Zboczu. Nazywam si� Lorivade. Pani i jej syn oczekuj� was.

Poranek by� ch�odny i mglisty; s�o�ce dopiero mia�o przedrze� si� przez wisz�ce nisko chmury. Ruszyli g�siego � Lorivade sz�a pierwsza, Talinot Esulde ostatnia, nikt nie odezwa� si� nawet s�owem � przeszli przez ogr�d; na li�ciach ro�lin l�ni�a rosa poranka, przekroczyli bia�y most o �ukach tak delikatnych, �e sprawia�y wra�enie, jakby roztrzaska� je mog�o najl�ejsze nawet st�pni�cie, i znale�li si� na wielkiej ��ce, po kt�rej przeciwnej stronie sta�a �wi�tynia Wewn�trzna.

Hissune nigdy w �yciu nie widzia� pi�kniejszego budynku. �wi�tynia zbudowana by�a z tego samego przezroczystego kamienia co most. Jej serce stanowi�a niska rotunda o p�askim dachu, z kt�rej rozchodzi�o si� promieni�cie osiem d�ugich, delikatnych skrzyde�, nadaj�cych ca�o�ci wra�enie promieniuj�cej blaskiem gwiazdy. Nie zastosowano �adnego ornamentu; architektura �wi�tyni by�a prosta, precyzyjna, czysta i doskona�a.

Po�rodku rotundy, w o�miobocznej sali, w kt�rej centrum znajdowa� si� o�mioboczny basen, czekali na nich Lord Valentine i kobieta � z ca�� pewno�ci� jego matka.

Hissune zatrzyma� si� na progu; zamar�, ogarni�ty nieopisanym zdumieniem. Patrzy� to na Pani�, to na jej syna, zmieszany, nie wiedz�c, kt�rej z Pot�g powinien odda� cze�� pierwszej. Zdecydowa�, �e zaszczyt ten nale�y si� Pani� ale jak ma j� pozdrowi�? Czy Pani� wita si� podobnie jak Koronala znakiem gwiazdy? A mo�e pope�ni w ten spos�b straszliwy nietakt? Nie mia� poj�cia. Nauczono go wiele, ale nie wiedzia�, jak powita� Pani� Wyspy!

Mimo wszystko obr�ci� si� ku niej. Wydawa�a si� starsza, ni� oczekiwa�, twarz mia�a pomarszczon�, w�osy przypr�szone siwizn�, wok� oczu ci�gn�a si� sie� delikatnych zmarszczek. Lecz jej u�miech� radosny, promienny, ciep�y jak po�udniowe s�o�ce m�wi� wyra�nie o kryj�cej si� w ciele sile; w tym zdumiewaj�cym blasku wszystkie jego w�tpliwo�ci, ca�y strach, natychmiast znik�y.

Ukl�k�by przed ni�, lecz najwyra�niej wyczu�a, co ma zamiar zrobi�, nim jeszcze przygi�� kolano, i powstrzyma�a go, ledwie widocznie kr�c�c g�ow�, po czym wyci�gn�a r�k�. Hissune jakim� cudem zrozumia�, co winien uczyni�, i czubkami palc�w dotkn�� jej d�oni. W tej samej chwili poczu� przep�yw energii tak gwa�towny, �e gdyby nie kontrolowa� si� ca�� si�� woli, z pewno�ci� by odskoczy�. Lecz energia Pani nape�ni�a go tylko nowym poczuciem pewno�ci siebie, si�y, godno�ci.

Odwr�ci� si� ku Koronalowi.

��Panie � szepn��.

Zaskoczy�y go, niemal przerazi�y zmiany, kt�re zasz�y w twarzy i sylwetce Lorda Valentine'a od chwili, gdy widzieli si� po raz ostatni, tak strasznie dawno temu, w Labiryncie, na pocz�tku rozpocz�tego pod z�� gwiazd� Wielkiego Objazdu. Valentine by� wtedy tak straszliwie zm�czony, lecz mimo to jego rysy rozja�ni�o wewn�trzne �wiat�o, rodzaj niezwyci�onej weso�o�ci, kt�rej �adne zm�czenie nie by�o w stanie st�umi�. To w�a�nie si� zmieni�o. Brutalne s�o�ce Suvraelu przyciemni�o sk�r� Koronala, nadaj�c mu nieoczekiwanie gwa�towny, niemal barbarzy�ski wygl�d. Oczy mia� zapadni�te, ukryte pod ci�kimi powiekami, w�osy sp�owia�e, pobru�d�ona twarz wydawa�a si� chudsza � nie pozosta� w niej nawet �lad tej pogody ducha, kt�ra by�a tak dla niego charakterystyczna. Sprawia� wra�enie cz�owieka obcego: napi�tego, ponurego, oboj�tnego.

Hissune podni�s� d�o� w znaku gwiazdy, lecz Lord Valentine tylko machn�� niecierpliwie r�k�, wyci�gn�� j� i u�cisn�� mocno d�o� Hissune'a. To tak�e go zaniepokoi�o � nie �ciska si� d�oni Koronala. I w tym wypadku poczu� przep�yw energii, lecz w odr�nieniu od energii, kt�r� wype�ni�a go Pani, ta pozostawi�a go niespokojnego, wstrz��ni�tego, poruszonego.

Kiedy Koronal rozlu�ni� u�cisk, Hissune cofn�� si� o krok i skin�� na Elsinome, stoj�c� nieruchomo na progu, jakby obecno�� dw�ch Pot�g Majipooru w tej samej sali zmieni�a j� w kamie�. Schrypni�tym, nieswoim g�osem przedstawi� j�:

��Panie� Pani� prosz�, powitajcie m� matk�, lady Elsinome.

��Godna matka godnego syna � powiedzia�a Pani; by�y to jej pierwsze s�owa, a g�os, kt�rym je wypowiedzia�a, wyda� mu si� najpi�kniejszym, jaki kiedykolwiek s�ysza� � by� d�wi�czny, melodyjny, spokojny. � Podejd� bli�ej, Elsinome.

Niczym wyrwana z transu, Elsinome uczyni�a kilka krok�w po g�adkiej, marmurowej posadzce. Pani wysz�a jej na spotkanie, stan�y twarz� w twarz przy o�miobocznym basenie. Tam w�a�nie Pani na Wyspie wzi�a Elsinome w obj�cia i przytuli�a serdecznie, a kiedy kobiety odsun�y si� od siebie, Hissune dostrzeg�, i� jego matka sprawia wra�enie kogo�, kto przez d�ugi czas �y� w ciemno�ci, a teraz wyszed� wreszcie w pe�ny blask dnia. Oczy jej l�ni�y, twarz mia�a zarumienion�, w jej postawie nie pozosta� nawet �lad zal�knienia czy nie�mia�o�ci.

Spojrza�a na Lorda Valentine'a, chcia�a uczci� go znakiem gwiazdy, lecz Koronal przeszkodzi� jej tak, jak przeszkodzi� samemu Hissune'owi � przytrzyma� jej d�o� ze s�owami:

��To nie jest konieczne, lady Elsinome.

��Panie, spe�niam sw�j obowi�zek � odpar�a pewnym g�osem.

��Nie. Ju� nie. � Koronal u�miechn�� si�, po raz pierwszy tego ranka. � Gesty, uk�ony� wymagaj� ich uroczysto�ci publiczne. Mi�dzy nami pompa nie jest potrzebna. � Do Hissune'a rzek�: � Chyba bym ci� nie rozpozna�, gdybym nie wiedzia�, z kim si� dzi� spotykam. Rozstali�my si� na tak d�ugo, �e stali�my si� sobie obcy; takie przynajmniej odnosz� wra�enie.

��Min�o kilka lat, panie, a nie by�y to lata �atwe. Czas zawsze co� zmienia, lata takie jak te zmieniaj� wszystko.

��To prawda. � Lord Valentine pochyli� si�, przygl�daj�c mu si� tak intensywnie, �e Hissune poczu� niepok�j. Po d�u�szej chwili Koronal odezwa� si� znowu. � Niegdy� s�dzi�em, �e znam ci� dobrze, lecz ch�opiec, kt�rego zna�em, pokrywa� nie�mia�o�� sprytem. Dzi� stoi przede mn� m�czyzna, prawdziwy ksi���, w kt�rym nie pozosta�o niemal nic z nie�mia�o�ci, a spryt zmieni� si� w co� g��bszego, by� mo�e zr�czno�� lub nawet m�dro�� m�a stanu, przynajmniej je�li raporty, kt�re otrzymywa�em, m�wi� prawd�, a nie mam powodu w to w�tpi�. S�dz� jednak, �e gdzie� g��boko nadal dostrzegam ch�opca, kt�rym by�e�. Ale nie�atwo jest go rozpozna�.

��A mnie, panie, trudno jest dzi� dostrzec w tobie cz�owieka, kt�ry niegdy� wynaj�� mnie jako przewodnika po Labiryncie.

��Czy�bym zmieni� si� a� tak, Hissunie?

��Zmieni�e� si�, panie. Obawiam si� o ciebie.

��Je�li musisz si� dr�czy�, obawiaj si� o Majipoor, nie o mnie.

��Obawiam si� o Majipoor, panie. Bardzo si� boj�. Lecz jak mo�esz ��da� ode mnie, bym nie martwi� si� o ciebie? Jeste� moim dobroczy�c�, panie. Wszystko, co mam, zawdzi�czam tobie, wi�c kiedy widz� ci� tak smutnego, niespokojnego�

��To burzliwe czasy, Hissunie. Wydarzenia wyciskaj� pi�tno na mej twarzy, lecz mo�e czeka nas jeszcze nowa wiosna. A teraz powiedz: jakie nowiny przynosisz z G�ry Zamkowej? Wiem, �e panowie i ksi���ta snuli wielkie plany.

��S�usznie, panie.

��Wi�c m�w!

��Rozumiesz, panie, �e plany te zostaj� ci przedstawione do akceptacji, �e Rada Regencyjna nigdy nie zamierza�a�

��Rozumiem. Powiedz mi wi�c, co proponuje rada. Hissune g��boko zaczerpn�� oddechu.

��Po pierwsze, sformowana przez nas armia powinna otoczy� Piurifayne, by uniemo�liwi� Metamorfom s�anie kolejnych plag i innych przera�aj�cych wynalazk�w�

��Chodzi o otoczenie Piurifayne czy inwazj�?

��G��wnie otoczenie, panie.

��G��wnie?

��Po odci�ciu Piurifayne wojska powinny wkroczy� do prowincji w poszukiwaniu tego Faraatay i jego zwolennik�w.

��Och! Z�apa� Faraata� i jego zwolennik�w. A gdy ju� ich schwytamy, co dalej? Cho� to ma�o prawdopodobne, o czym �wiadcz� moje do�wiadczenia z d�ungli.

��Zostan� odizolowani.

��Tylko? �adnych egzekucji przyw�dc�w?

��Panie, nie jeste�my dzikusami!

��Oczywi�cie, oczywi�cie. Celem inwazji jest wi�c wy��cznie schwytanie Faraatay?

��Wy��cznie, panie.

��Nie b�dziemy pr�bowali obali� Danipiur? Nie przeprowadzimy ca�kowitej eksterminacji Metamorf�w?

��Nikt nie o�mieli� si� nawet zasugerowa� niczego podobnego.

��Rozumiem � rzek� Koronal g�osem opanowanym, niemal kpi�cym; Hissune nigdy jeszcze nie s�ysza� go m�wi�cego w ten spos�b.

��I co jeszcze proponuje rada?

��Sformowanie armii okupuj�cej Piliplok, bez rozlewu krwi, je�li tylko da si� tego unikn��, a tak�e kontroluj�cej inne miasta i prowincje, kt�re wypowiedzia�y pos�usze�stwo rz�dowi. Jej celem by�oby r�wnie� zneutralizowanie rozmaitych prywatnych oddzia��w, pozostaj�cych w dyspozycji fa�szywych Koronal�w � istnieje ich kilka � a tak�e, je�li to mo�liwe, u�ycie ich dla dobra rz�du. Po trzecie, postanowili�my okupowa� prowincje, kt�re nie godz� si� na program podzia�u zapas�w i nie chc� dostarczy� nakazanych ilo�ci �ywno�ci terenom dotkni�tym zarazami.

��Bardzo wszechstronny plan � stwierdzi� Valentine tym samym, niemal oboj�tnym tonem. � Kto ma dowodzi� tymi wszystkimi armiami?

��Rada zdecydowa�a podzieli� dowodzenie pomi�dzy lorda Tunigorna, lorda Diwisa i mnie � odpar� Hissune.

��A ja?

��Ty, panie, b�dziesz najwy�szym dow�dc� ca�o�ci naszych si�.

��Oczywi�cie. Oczywi�cie. � Valentine wydawa� si� wpatrywa� w g��bi� swej duszy; przez d�ug� chwil�, w ca�kowitym milczeniu rozwa�a� s�owa Hissune'a. By�o co� niepokoj�cego w spokoju, oboj�tno�ci, z jakimi Koronal zadawa� mu pytania. Wydawa�o si�, �e wie r�wnie dobrze jak on sam, dok�d prowadzi ta rozmowa; Hissune nagle przerazi� si� w chwili, w kt�rej wypowiedzie� b�dzie musia� ostatnie s�owa. Lecz naraz u�wiadomi� sobie, �e moment ten w�a�nie nadszed�. Oczy Koronala rozb�ys�y nagle dziwnym �wiat�em, jego uwaga raz jeszcze zwr�ci�a si� ku rozm�wcy. � Czy Rada Regencyjna ma jeszcze jakie� propozycje, ksi���?

��Tylko jedn�.

��Jak�?

��Dow�dca armii okupuj�cej Piliplok i inne zbuntowane miasta powinien nosi� tytu� Koronala.

��Przed chwil� powiedzia�e� mi, �e Koronal zostanie najwy�szym dow�dc� wszystkich armii!

��Nie, panie. Pontifex musi by� najwy�szym dow�dc� wszystkich armii.

Zapad�a po tym o�wiadczeniu cisza wydawa�a si� trwa� tysi�c lat. Lord Valentine zamar�, nieruchomy, m�g�by niemal uchodzi� za pos�g, gdyby nie drganie powiek i � od czasu do czasu � mi�nia na policzku. Hissune czeka�, napi�ty, nie �mia� otworzy� ust. Teraz, gdy wreszcie tego dokona�, zdumiewa�a go w�asna �mia�o�� � postawi� Koronalowi ultimatum! Lecz nie by�o odwrotu. Nie spos�b wycofa� raz wypowiedzianych s��w. Je�li w swym gniewie Koronal zechce pozbawi� go tytu��w i godno�ci, je�li zechce uczyni� go na powr�t �ebrakiem w Labiryncie, niech i tak b�dzie � raz wypowiedzianych s��w nie spos�b wycofa�.

I nagle Koronal si� roze�mia�.

�miech ten zacz�� si� gdzie� w samym j�drze jego istoty i niczym gejzer wystrzeli� przez gard�o i usta; d�wi�czny, hucz�cy �miech, kt�rego mo�na by�oby si� spodziewa� raczej po gigantach w rodzaju Lisamon Hultin czy Zalzana Kavola ni� po �agodnym Lordzie Valentinie. �miech ten trwa� i trwa�, a� Hissune zaczai si� obawia�, �e Koronal m�g� oszale�; lecz w�a�nie wtedy usta�, nagle i w jednej chwili, i nic nie pozosta�o po tym zdumiewaj�cym wybuchu weso�o�ci, tylko dziwnie radosny u�miech.

���wietnie! � krzykn�� Koronal. � Ach, doskonale zrobione, Hissunie, doskonale zrobione.

��Panie?

��Powiedz mi teraz, kto ma by� tym nowym Koronalem?

��Panie, musisz zrozumie�, �e to tylko propozycje� z�o�one, by zwi�kszy� skuteczno�� rz�d�w w tej jak�e ci�kiej dla nas chwili�

��Tak, tak, oczywi�cie. Pytam raz jeszcze, kto ma zosta� tym jak�e skutecznym Koronalem?

��Panie, rz�dz�cy Koronal sam wybiera swego nast�pc�.

��Prawda. Lecz kandydaci� czy nie proponuj� ich doradcy i ksi���ta? Za mego nast�pc� uwa�a�o si� powszechnie Elidatha� lecz Elidath, czego z pewno�ci� jeste� �wiadomy, nie �yje. A wi�c� kogo proponuje rada?

��Wymieniano kilka os�b, panie � powiedzia� cicho Hissune. Nie potrafi� zdoby� si� na to, by spojrze� Valentine'owi w oczy. � Je�li uwa�asz to za obra�liwe, panie�

��Tak, oczywi�cie, kilka os�b. Jakie to by�y osoby?

��Przede wszystkim lord Stasilane, ale on natychmiast oznajmi�, �e nie zamierza zosta� Koronalem. Tak�e lord Diwis�

��Diwis nie mo�e zosta� Koronalem! � stwierdzi� ostro Valentine, obrzucaj�c matk� szybkim spojrzeniem. � Ma wszystkie wady mego brata, a �adnej z jego zalet. Opr�cz, by� mo�e, odwagi i czego� w rodzaju si�y przebicia. Co z pewno�ci� nie wystarczy do sprawowania w�adzy.

��Wspomniano jeszcze kogo�, panie.

��Ciebie, Hissunie?

��Tak, panie � przytakn�� Hissune, lecz z gard�a wydosta� mu si� tylko zd�awiony szept. � Mnie.

Lord Valentine u�miechn�� si�.

��Czy zechcesz s�u�y�?

��Je�li tylko b�d� mia� mo�no��, panie, tak.

Koronal patrzy� mu w oczy p�on�cym wzrokiem, lecz Hissune nie ugi�� si�.

��Ach, c�, czyli nie ma problemu. Matka chce zobaczy� we mnie Pontifexa. Rada Regencyjna chce zobaczy� we mnie Pontifexa. Stary Tyeveras z pewno�ci� bardzo chce zobaczy� we mnie Pontifexa.

��Valentinie� � Pani zmarszczy�a brwi.

��Nie, wszystko b�dzie dobrze, matko. Wiem, co trzeba zrobi�. Nie mog� waha� si� d�u�ej, prawda? Przyjmuj� wi�c me przeznaczenie. Wy�lemy Hornkastowi wie�� o tym, �e staremu Tyeverasowi wolno jest wreszcie przekroczy� Most Po�egna�. Ty, matko, b�dziesz mog�a z�o�y� ci�ar, o czym, jak wiem, marzysz, i p�dzi� wreszcie �atwe �ycie by�ej Pani Sn�w. Elsinome, dla ciebie trudy dopiero si� zaczynaj�. I dla ciebie te�, Hissune. Widzisz, za�atwione. Wszystko zdarzy�o si� tak, jak zaplanowa�em, mo�e tylko nieco wcze�niej, ni� si� spodziewa�em.

Hissune, z niepokojem i zdumieniem obserwuj�cy Koronala, dostrzeg�, jak zmienia si� wyraz jego twarzy. Surowo��, niezwyk�a gwa�towno�� znik�y, w oczach zab�ys�y ciep�o i �agodno�� dawnego Valentine'a, a dziwny, nienaturalnie weso�y u�miech sprawiaj�cy niemal wra�enie szale�czego ust�pi� miejsca u�miechowi dawnego Valentine'a � �agodnemu, czu�emu, kochaj�cemu.

��Sko�czone � powiedzia� cicho Valentine, podni�s� d�onie, wyci�gn�� je w znaku gwiazdy i krzykn��: �Niech �yje Koronal! Niech �yje Lord Hissune!�

Troje spo�r�d pi�ciorga wielkich ministr�w Pontyfikatu znajdowa�o si� ju� w sali rady, gdy wszed� do niej Hornkast. Po�rodku, jak zwykle, siedzia� Ghayrog Shinaam, minister spraw zewn�trznych; rozwidlony j�zyk dr�a� mu nerwowo, jakby Shinaam s�dzi�, �e wyrok �mierci ma zosta� wydany nie na starca, kt�remu s�u�y� tak d�ugo, lecz na niego. Obok sta�o puste krzes�o lekarza Sepulthrove, po prawej za� zaj�� miejsce Dilifon, przygi�ty brzemieniem staro�ci, poruszaj�cy si� z wielkim trudem cz�owieczek, skulony na swym ozdobnym niczym tron siedzisku, opieraj�cy si� o por�cz; tylko jego oczy o�ywia� p�omie�, kt�rego Hornkast nie widzia� w nich od lat. Pod przeciwleg�� �cian� usiad�a t�umaczka sn�w Narrameer; bi� od niej mroczny strach, jej stuletnie cia�o w swym absurdalnym, czarodziejskim pi�knie budzi�o przera�enie. Jak d�ugo, pomy�la�, ca�a ta tr�jka czeka�a na ten w�a�nie dzie�? Jakie przysi�gi z�o�yli w duchu, by przyspieszy� jego nadej�cie?

��Gdzie Sepulthrove? � spyta�.

��Z Pontifexem � odpar� Dilifon. � Przed godzin� wezwano go do sali tronowej. Powiedziano nam, �e Pontifex zn�w zacz�� m�wi�.

��Dziwne, �e mnie o tym nie poinformowano.

��Wiedzieli�my, �e odbierasz wiadomo�� od Koronala � wyja�ni� Shinaam. � Uznali�my, �e najlepiej b�dzie ci nie przeszkadza�.

��Nadszed� wreszcie ten dzie�, prawda? � Narrameer pochyli�a si� w fotelu, spi�ta; palcami bezustannie przeczesywa�a wspania�e, g�ste i b�yszcz�ce czarne w�osy.

Hornkast skin�� g�ow�.

��Nadszed� wreszcie ten dzie� � przytakn��.

��A� trudno uwierzy� � stwierdzi� Dilifon. � Ta farsa trwa�a tak d�ugo, jakby mia�a si� nigdy nie sko�czy�.

��Dzi� nadszed� jej kres. Oto dekret. Musz� przyzna�, �e sformu�owano go bardzo elegancko.

Shinaam roze�mia� si� cienkim, przerywanym �miechem.

��Chcia�bym wiedzie�, jakich to eleganckich s��w u�ywa si�, skazuj�c na �mier� rz�dz�cego Pontifexa. Mam wra�enie, �e przysz�e pokolenia wiele czasu po�wi�c� studiowaniu tego dokumentu.

��Dekret nie skazuje na �mier� nikogo � wyja�ni� Hornkast. � Nie daje nikomu �adnych instrukcji. Jest po prostu listem kondolencyjnym Koronala Lorda Valentine'a, wyrazem �alu z powodu �mierci jego ojca i ojca nas wszystkich, wielkiego Pontifexa Tyeverasa.

��Ach! Valentine okaza� si� sprytniejszy, ni� s�dzi�em � zachichota� Dilifon. � Jego r�ce pozostaj� czyste.

��I zawsze by�y � stwierdzi�a Narrameer. � Powiedz mi, Hornka�cie, kto ma zosta� nowym Koronalem?

��Wybrano Hissune'a, syna Elsinome.

��M�odego ksi�cia pochodz�cego z Labiryntu?

��W�a�nie jego.

��Zdumiewaj�ce. B�dzie wi�c tak�e nowa Pani?

��Elsinome � oznajmi� Hornkast.

��Przecie� to rewolucja! � krzykn�� Shinaam. � Jednym ruchem d�oni Valentine przewr�ci� G�r� do g�ry nogami. A� trudno uwierzy�! Lord Hissune! To nieprawdopodobne. Jak to przyj�li ksi���ta G�ry?

��Moim zdaniem nie mieli wielkiego wyboru � rzek� Hornkast. � Nie powinni�my si� jednak przejmowa� reakcj� ksi���t. Mamy do spe�nienia pewne obowi�zki. To nasz ostatni dzie� u w�adzy.

��I dzi�ki Bogini � westchn�� Dilifon. Ghayrog spojrza� na niego ponuro.

��M�wisz tylko za siebie!

��Mo�e. A mo�e tak�e za Pontifexa Tyeverasa.

��Kt�ry najwyra�niej zn�w zacz�� m�wi� za siebie, prawda? � powiedzia� Hornkast. Spojrza� na trzymany w r�kach dokument. � Istnieje kilka problem�w, na kt�re chcia�bym zwr�ci� wasz� uwag�. Na przyk�ad: moim ludziom nie uda�o si� do tej pory odnale�� wiarogodnego opisu procedury oznajmienia o �mierci starego Pontifexa i wst�pieniu na tron nowego. Tyle czasu min�o od poprzedniej takiej zmiany!

��Najprawdopodobniej nikt �ywy jej nie pami�ta � doszed� do wniosku Dilifon. � Z wyj�tkiem samego Pontifexa Tyeverasa.

��Kt�ry w tej sprawie nie udzieli nam chyba �adnej pomocy. W tej chwili przeszukujemy archiwa, szukaj�c opisu uroczysto�ci towarzysz�cych �mierci Ossiera i wst�pieniu na tron samego Tyeverasa. Je�li go nie znajdziemy, b�dziemy musieli wymy�li� w�asn� ceremoni�.

Siedz�ca z zamkni�tymi oczami Narrameer odezwa�a si� pe�nym namys�u, g�uchym g�osem:

��Zapomnia�e� o czym�. Istnieje cz�owiek, kt�ry by� przy Tyeverasie w chwili, gdy wst�powa� on na tron.

Hornkast spojrza� na ni�, zdumiony. By�a stara, o tym wiedzieli wszyscy, lecz nikt nie zdawa� sobie sprawy, jak stara; wiedziano tylko, �e pe�ni�a przy Pontifeksie funkcj� t�umaczki sn�w od samego pocz�tku, jak daleko si�gano pami�ci�. Lecz je�li rzeczywi�cie pami�ta�a czasy rz�d�w Tyeverasa jako Koronala� przekracza�o to granic� wyobra�ni; poczu� dreszcz, cho� uwa�a�, �e w jego wieku nic nie zdo�a go ju� zdziwi�.

��Wi�c pami�tasz? � spyta�.

��Jak przez mg��. Oznajmia si� to najpierw na Dziedzi�cu Kolumn, potem na Dziedzi�cu Ku�, potem na Placu Masek, potem w Sali Wiatr�w i na Dziedzi�cu Piramid, a wreszcie przy Paszczy Ostrzy. Kiedy nowy Pontifex przyb�dzie do Labiryntu, musi wkroczy� przez Paszcz� Ostrzy i przeby� wszystkie poziomy pieszo. To dobrze pami�tam � z niezwyci�on� energi� Tyeveras kroczy w�r�d t�um�w wykrzykuj�cych jego imi�; szed� tak szybko, �e nikt nie m�g� za nim nad��y�, i nie zatrzyma� si�, p�ki nie doszed� na najni�szy poziom. Ciekawe, czy Pontifex Valentine wyka�e si� podobn� �ywotno�ci�?

��I tu mamy kolejn� dziwn� spraw� � odezwa� si� Hornkast. � Pontifex Valentine nie zamierza natychmiast zamieszka� w Labiryncie.

��Co? � wykrztusi� Dilifon.

��W tej chwili przebywa na Wyspie, z poprzedni� Pani�, Koronalem i now� Pani�. Poinformowa� mnie, �e ma zamiar uda� si� na Zimroel, by obj�� kontrol� nad zbuntowanymi prowincjami. Spodziewa si�, �e zadanie to mo�e poch�on�� wiele czasu, i prosi, by wstrzyma� si� z ceremoni� wst�pienia na tron.

��Na jak d�ugo? � zainteresowa� si� Shinaam.

��Tego nie pisze, ale kto wie, jak d�ugo trwa� b�dzie ten kryzys? A p�ki si� nie sko�czy, Valentine zamierza pozosta� na widoku.

��W takim wypadku � zauwa�y�a Narrameer � mo�emy si� spodziewa�, �e kryzys nie sko�czy si� za �ycia Valentine'a.

Hornkast spojrza� na ni� z u�miechem.

��Doskonale go rozumiesz. Nie znosi Labiryntu i moim zdaniem wykorzysta ka�dy pretekst, by unikn�� zamieszkania w nim.

Di�ifon powoli potrz�sn�� g�ow�.

��Lecz jak to mo�liwe? Pontifex musi mieszka� w Labiryncie. Tak nakazuje tradycja. Przez dziesi�� tysi�cy lat nie zdarzy�o si�, by tu nie zamieszka�!

��Ale Pontifexem nigdy nie by� Valentine. S�dz�, �e za jego rz�d�w mo�e zaj�� wiele zmian � je�li tylko �wiat ocaleje z wojny, kt�r� wypowiedzieli mu Zmiennokszta�tni. Powiem wam jedno: niewiele mnie obchodzi, czy zamieszka w Labiryncie, czy na Suvraelu, czy na G�rze Zamkowej. M�j czas min��, jak i tw�j, m�j dobry Dilifonie, i tw�j, Shinaamie, a by� mo�e nawet tw�j, pani. Zmiany, kt�re mog� zaj�� teraz, ju� mnie nie interesuj�.

��Przecie� Pontifex musi zamieszka� w Labiryncie � powt�rzy� Dilifon. � Jakim cudem Koronal ma obj�� rz�dy, je�li Pontifexa b�d� mogli ogl�da� obywatele �wiata?

��By� mo�e taki w�a�nie jest plan Valentine'a � zauwa�y� Shinaam. � Obj�� urz�d Pontifexa, bo nie m�g� ju� d�u�ej czeka�, lecz pozostaj�c na �wiecie, gra de facto rol� Koronala, a Lord Hissune pozostaje pod jego pe�n� kontrol�. Na Pani�, nie spodziewa�em si� po nim takiej zr�czno�ci!

��Ja tak�e � oznajmi� Dilifon. Hornkast tylko wzruszy� ramionami.

��Nie mamy poj�cia, jaki przy�wieca mu cel. Wiemy tylko, �e p�ki trwa wojna, Valentine nie zamieszka w Labiryncie. A kiedy przyb�dzie, b�dzie mu towarzyszy� jego dw�r; w chwili formalnego przej�cia tronu wszyscy zostaniemy zwolnieni z zajmowanych do tej pory stanowisk. � Rozejrza� si� po sali. � Chcia�bym, by�cie u�wiadomili sobie, �e m�wili�my tu o Valentinie jako o Pontifeksie, podczas gdy w rzeczywisto�ci nie zasiad� on jeszcze na tronie. Naszym ostatnim obowi�zkiem jest przeprowadzenie sukcesji.

��Naszym? � spyta� ponuro Shinaam.

��Chcesz unikn�� odpowiedzialno�ci? Wi�c dobrze, odejd�, starcze, a my wykonamy swoje zadanie bez ciebie. Musimy teraz uda� si� do sali tronowej i do ko�ca post�powa� tak, jak nakazuj� zwyczaje. Dilifon? Narrameer?

��P�jd� z wami � oznajmi� Shinaam r�wnie ponuro.

Hornkast szed� pierwszy � powolna parada, procesja starc�w. Musieli zatrzymywa� si� kilkakrotnie, gdy� Dilifon, wspieraj�cy si� na ramionach dw�ch pot�nych doradc�w, przystawa�, by zaczerpn�� oddechu. W ko�cu dotarli jednak przed wielkie, prowadz�ce do sali tronowej wrota. Po raz ostatni Hornkast wsun�� d�o� w r�kawic�, dotkn�� sensorycznego zamka; tego gestu nie mia� powt�rzy� ju� nigdy.

Przed oplatan� przewodami kul� systemu podtrzymywania �ycia, w kt�rej tkwi� Tyeveras, sta� Sepulthrove.

��Bardzo to dziwne � powiedzia�. � Po tak d�ugim milczeniu przem�wi� znowu. Pos�uchajcie, zn�w zaczyna.

Z kuli b��kitnego �wiat�a dobieg�o gulgotanie i gwizdy � g�os Tyeverasa � a potem, czysto i wyra�nie jak niegdy�, dosz�y wypowiedziane przez niego s�owa: �Ju�. Wsta�. Id��.

��Powtarza to, co m�wi� ostatnio � zauwa�y� Sepulthrove.

���ycie. B�l. �mier�!

��S�dz�, �e wie � stwierdzi� Hornkast. � Musi wiedzie�. Sepulthrove zmarszczy� brwi.

��O czym wiedzie�? Hornkast pokaza� mu edykt.

��Lord Valentine wyra�a �al z powodu �mierci wielkiego w�adcy Majipooru.

��Rozumiem. � Jastrz�bia twarz lekarza poczerwienia�a od nap�ywaj�cej do niej krwi. � W ko�cu musimy to uczyni�.

��Musimy.

��Teraz? � Zawieszone nad konsolet� d�onie Sepulthrove'a dr�a�y.

Pontifex wyrzuci� z siebie ostatnie s�owa:

���ycie. Majestat. �mier�. Valentine Pontifex Majipoor! Zapad�a straszna cisza.

��Teraz � rozkaza� Hornkast.

Bezustannie, bez przerwy, �eglowali tam i z powrotem; a teraz kt�ry� ju� raz wracali z Wyspy na Zimroel. Valentine'owi zaczyna�o si� powoli zdawa�, �e w kt�rym� ze swych poprzednich wciele� by� legendarnym kapitanem Sinnaborem Lavonem z pradawnej przesz�o�ci, kt�ry postanowi� pierwszy przep�yn�� Morze Wielkie, lecz zawr�ci� z drogi w pi�tym roku podr�y i za to zapewne skazany zosta� na odradzanie si� i �eglowanie bez ko�ca i odpoczynku na l�dzie. Lecz on sam nie czu� konieczno�ci odpoczynku, nie mia� tak�e ochoty zrezygnowa� z �ycia w�drowca, na kt�re si� skaza�. W pewien spos�b, dziwny co prawda i nieoczekiwany, nadal odbywa� przecie� Wielki Objazd.

Flota, p�dzona na zach�d sprzyjaj�cym wiatrem, zbli�a�a si� do Piliploku. Tym razem nie pojawi�y si� smoki, gro��ce zag�ad� statk�w lub op�nieniem podr�y, �eglowali wi�c szybko.

Sztandary na masztach wskazywa�y wprost na le��cy przed nimi Zimroel� i nie by�y to ju� zielonoz�ote sztandary Koronala; pod nimi �eglowa� Lord Hissune, udaj�cy si� na Zimroel oddzielnie. Statki Valentine'a nosi�y czerwono-czarne proporce Pontifexa, na kt�rych przedstawiony by� symbol Labiryntu.

Valentine nie przyzwyczai� si� jeszcze do tych barw, do symbolu i najnowszych zmian. Kiedy zbli�a� si� do ludzi, nie witali go ju� znakiem gwiazdy. No i dobrze, zawsze uwa�a� te saluty za niem�dre. Podczas rozmowy nie zwracano si� ju� do niego �panie�, lecz �Wasza Wysoko�� � jak przystoi zwraca� si� do Pontifexa. Nie robi�o mu to specjalnej r�nicy, tyle �e przyzwyczai� si� s�ysze� to bezustannie powtarzane �panie� jako swego rodzaju akcent, wyr�nik melodii zdania, i dziwnie mu tego brakowa�o. W og�le mia� trudno�ci ze sk�onieniem innych, by z nim rozmawiali, wszyscy bowiem byli �wiadomi pradawnej tradycji nakazuj�cej zwraca� si� do rzecznika Pontyfikatu, nigdy za� do samego Pontifexa, cho�by nawet Pontifex sta� tu� obok i cieszy� si� jeszcze doskona�ym s�uchem. Odpowiada� musia� podobnie, przez rzecznika. Ten zwyczaj Valentine obali� pierwszy, tylko nie�atwo by�o sk�oni� otoczenie do akceptacji zmian. Swym rzecznikiem mianowa� Sleeta � wydawa�o si� to czym� najzupe�niej naturalnym � lecz jednocze�nie zakaza� mu odgrywania roli pontyfikalnych uszu, gdy� jego zdaniem tradycja ta by�a g�upia.

A w dodatku nikt nie rozumia�, jak Pontifex mo�e znajdowa� si� na pok�adzie statku, wystawiony na rze�ki wiatr i ciep�o promieni s�onecznych. Pontifex winien by� w�adc� tajemniczym, winien kry� si� w ciemno�ci. Pontifex, o czym wiedz� nawet dzieci, winien zamieszka� w Labiryncie!

Nie zamieszkam w Labiryncie, my�la� Valentine. Odda�em koron� i teraz kto� inny ma prawo dodawa� przed imieniem s�owo �Lord�. Zamek jest teraz Zamkiem Lorda Hissune'a, je�li los pozwoli mu tam wr�ci�. Ja jednak nie dam pochowa� si� �ywcem.

Carabella w�a�nie pojawi�a si� na pok�adzie.

��Asenhart prosi�, bym powt�rzy�a ci, panie, �e za dwana�cie godzin powinni�my dostrzec Piliplok. Je�li utrzyma si� sprzyjaj�cy wiatr.

��Nie �panie� � przypomnia� jej Valentine. U�miechn�a si�.

��Trudno mi o tym pami�ta�, Wasza Wysoko��.

��Mnie te�. A jednak wszystko si� zmieni�o.

��Czy pomimo to nie wolno mi zwraca� si� do ciebie �m�j panie�, kiedy jeste�my sami? Dla mnie zawsze b�dziesz w�a�nie nim, moim panem.

��Doprawdy? Czy rozkazuj� ci to i rozkazuj� ci tamto, czy ka�� ci nalewa� mi wino, przynosi� kapcie� jak s�udze?

��Przecie� wiesz, co chcia�am powiedzie�, Valentinie.

��Wi�c zwracaj si� do mnie tym imieniem, a nie s�owami �m�j panie�. By�em twym kr�lem, teraz jestem cesarzem, ale nigdy nie b�d� twym panem. S�dzi�em, �e w tej sprawie doskonale si� rozumiemy.

��Zgadzam si� z tob� ca�kowicie� Wasza Wysoko��. Roze�mia�a si�, a on odpowiedzia� jej �miechem, wyci�gn�� ramiona i przytuli� j� mocno do piersi.

��Lubi�em ci powtarza� � powiedzia� po chwili � �e czasami czuj� �al, winie si� nawet za pozbawienie ci� wolnego �ycia cyrk�wki, za obci��enie ci� obowi�zkami wynikaj�cymi z �ycia na Zamku. A ty m�wi�a� w�wczas: �Nie, nie, nie przesadzaj, nie ma czego �a�owa�, sama zdecydowa�am, �e sp�dz� �ycie przy twym boku�.

��Bo to prawda, m�j panie.

��Teraz jestem Pontifexem � na Pani�, wymawiam te s�owa, nie rozumiej�c ich, jakby pochodzi�y z jakiego� obcego j�zyka! � jestem Pontifexem, naprawd� jestem Pontifexem i zn�w czuj�, �e b�d� musia� pozbawi� ci� rado�ci �ycia.

��A to czemu, Valentinie? Czy�by Pontifexowi nie wolno by�o mie� �ony? Nie s�ysza�am o tym zwyczaju.

��Pontifex musi mieszka� w Labiryncie, Carabello.

��Zn�w wracasz do tego tematu!

��Bo bezustannie o nim my�l�. Bo je�li ja mam mieszka� w Labiryncie, ty r�wnie� b�dziesz musia�a w nim zamieszka�, a jak mog� ci� do tego zmusi�?

��Zmusi�?

��Wiesz, �e nie chcia�bym rozstania.

��Ja r�wnie�, panie. Lecz na razie nie jeste�my jeszcze w Labiryncie i o ile wiem, nie masz zamiaru uda� si� tam w bliskiej przysz�o�ci.

��A je�li b�d� musia�, Carabello?

��Kto mo�e zmusi� do czego� Pontifexa? Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��Je�li jednak b�d� musia�? Wiesz r�wnie dobrze jak ja, �e nie przepadam za Labiryntem, lecz je�li b�d� musia� w nim zamieszka�, je�li dla dobra Majipooru b�dzie to absolutnie konieczne, cho� modl� si� do Bogini, by nie by�o, lecz je�li nadejdzie czas, kiedy logika rz�d�w zmusi mnie do zej�cia w Labirynt�

��Ale�, panie, b�d� wtedy u twojego boku.

��Zrezygnujesz z podmuch�w wiatru, z widoku s�o�ca, morza, las�w i g�r�

��Z pewno�ci� znajdziesz pretekst, by od czasu do czasu wyj�� na powierzchni�.

��A je�li nie znajd�?

��Panie, rozwa�asz ten problem w szczeg�ach, kt�re umykaj� mej uwadze. �wiat jest zagro�ony, musimy dokona� dzie�a wielkiego, nikt nie zmusi ci� do zamieszkania w Labiryncie, p�ki go nie sko�czymy. Mamy jeszcze czas, by martwi� si�, gdzie b�dziemy �y� i jak si� nam to spodoba. Czy�bym si� myli�a, panie?

Valentine tylko skin�� g�ow�.

��Masz racj�. Takimi my�lami tylko zatruwam sw� dusz�.

��Jeszcze jedno ci powiem i na tym sko�czymy rozmow�: je�li znajdziesz jaki� honorowy spos�b, by na zawsze unikn�� Labiryntu, b�d� si� cieszy�a, lecz je�li nie, zamieszkam tam i z pewno�ci� nie b�d� �a�owa� tej decyzji. Jak s�dzisz, czy gdy jako Koronal bra�e� mnie za �on�, nie zdawa�am sobie sprawy, �e Koronal Lord Valentine zostanie pewnego dnia Valentine'em Pontifexem? Kiedy powiedzia�am ci �tak�, powiedzia�am tak�e �tak� Labiryntowi Tak samo ty, panie, zaakceptowa�e� Labirynt, akceptuj�c koron� po bracie. Nie mamy o czym m�wi�, panie.

��Wasza Wysoko�� � poprawi� j� Valentine, zn�w otoczy� ramieniem i z�o�y� na jej wargach delikatny poca�unek. � Obiecuj�, �e nie b�d� ci� wi�cej m�czy� rozwa�aniami na temat Labiryntu, je�li przyrzekniesz, �e b�dziesz zwraca� si� do mnie poprawnie.

��Oczywi�cie, Wasza Wysoko�� Wasza Wysoko�� Wasza Wysoko��! � Carabella wykona�a cudownie szarmancki salut, wymachuj�c ramionami w przesadnej parodii symbolu Labiryntu. Po chwili zesz�a pod pok�ad. Valentine pozosta� na miejscu, badaj�c horyzont przez lunet�.

Jakie powitanie, my�la�, czeka mnie w wolnej republice Pihplok?

Niemal wszyscy sprzeciwiali si� jego decyzji, by wyl�dowa� w�a�nie tam. Sleet, Tunigorn, Carabella, Hissune m�wili tylko o ryzyku, o niepewno�ci. W swym szale�stwie mieszka�cy Piliploku s� zdolni do wszystkiego, mog� go nawet uj�� i uczyni� z niego zak�adnika swej niezawis�o�ci.

��Kto�, kto zechce wkroczy� do Piliploku � argumentowa�a Carabella, jak kilka miesi�cy wcze�niej w Piurifayne � musi sta� na czele armii, a ty nie masz armii, panie.

Jej argument powt�rzy� Hissune.

��Panowie G�ry zgodzili si�, �e po zorganizowaniu armii to Koronal poprowadzi j� na Piliplok. Pontifex dyktowa� b�dzie strategi� z bezpiecznego miejsca.

��Nie widz� powodu, by prowadzi� armi� na Piliplok � rzek� Valentine.

��Wasza Wysoko��?

��Podczas wojny o odzyskanie tronu nabra�em do�wiadczenia w poskramianiu zbuntowanych poddanych bez rozlewu krwi. Gdyby� to ty uda� si� do Piliploku � nowy Koronal, nieznany, nie wypr�bowany, maszeruj�cy na czele wojska � z pewno�ci� sk�oni�oby ich to do zbrojnego oporu, lecz je�li pojawi si� sam Pontifex� a kto pami�ta czasy, kiedy Pontifex odwiedzi� Piliplok?� przestraszy ich to i onie�mieli, i nie odwa�� si� podnie�� na mnie r�ki, nawet gdybym pojawi� si� w ich mie�cie sam.

Cho� Hissune nie przesta� sprzeciwia� si� jego planowi, Valentine postawi� na swoim. Innego wyj�cia, z czego doskonale zdawa� sobie spraw�, by� nie mog�o. U pocz�tku w�adzy, dopiero co przekazawszy rzeczywiste rz�dy m�odemu Koronalowi, nie m�g� pozwoli�, by uczyniono z niego figuranta, jakim Pontifex bywa� cz�sto. W�a�nie odkry�, �e w�adzy nie oddaje si� ch�tnie, nie oddaj� jej ch�tnie nawet ludzie, kt�rych nigdy specjalnie nie fascynowa�a, lecz zdawa� sobie tak�e spraw�, �e nie jest to wy��cznie kwestia przekazania w�adzy. Przede wszystkim chodzi�o o niedopuszczenie do niepotrzebnego rozlewu krwi. Hissune najwyra�niej nie wierzy�, by Piliplok da� si� opanowa� bez walki, Valentine mia� zamiar udowodni� mu, �e pope�nia b��d. Mo�na nazwa� to praktycznym kszta�ceniem m�odzika w sztuce rz�dzenia, pomy�la�. A je�li mi si� nie uda? C�, pomy�la� jeszcze, po prostu taki jestem.

Rankiem, kiedy na horyzoncie pojawi� si� g�ruj�cy nad szerok� delt� pot�nego Zimru Piliplok, Valentine nakaza�, by flota uformowa�a si� w szyk w kszta�cie odwr�conej litery V; jego statek, �Lady Thiin�, zajmowa� w nim pozycj� centraln�, on za� stan�� na dziobie w pe�nym, ceremonialnym, czerwono-czarnym stroju Pontifexa � kaza� go uszy� jeszcze przed opuszczeniem Wyspy � widoczny w nim dla ca�ego miasta.

��I zn�w wysy�aj� do nas statki �owc�w smok�w � zauwa�y� Sleet.

Tak. Poprzednio, gdy jako Koronal rozpoczynaj�cy Wielki Objazd po Zimroelu przyp�yn�� do Piliploku, powita�a go flota statk�w �owc�w. Lecz wtedy na ich olinowaniu powiewa�y jaskrawe proporce w kolorach Koronala � zielonym i z�otym � jego za� witano weso�ymi d�wi�kami tr�bek i b�bn�w. Teraz, co w�a�nie dostrzeg�, statki ukazywa�y inn� flag�, ��t� ze szkar�atn� pr�g�, ponur� i troch� niesamowit�, jak one same. By�a to z pewno�ci� flaga wolnej republiki, za kt�r� mia�o si� teraz miasto; a flota najwyra�niej nie zachowywa�a si� przyja�nie.

Wielki Admira� Asenhart spojrza� niepewnie na Valentine'a. Wskaza� na trzyman� w r�ku tub�.

��Czy mam nakaza� im, by si� poddali i odeskortowali nas do portu? � spyta�.

Pontifex u�miechn�� si� w odpowiedzi i gestem nakaza� wszystkim spok�j.

Najwi�ksza z cumuj�cych w Piliploku jednostka � potw�r z przera�aj�cymi �bami o stercz�cych k�ach na dziobie i dziwacznie zdobnych, trzyrejowych masztach � wysun�a si� z linii nadp�ywaj�cych statk�w i zaj�a pozycj� tu� obok �Lady Thiin�. Valentine rozpozna� w niej statek starej Guidrag, seniora w�r�d kapitan�w� tak, ona sama sta�a na pok�adzie; brutalna, wiekowa Skandarka, wo�aj�c na nich przez tub�:

��W imi� wolnej republiki Piliplok macie natychmiast zatrzyma� statek i przedstawi� si�!

��Daj mi tub� � rozkaza� Asenhartowi Valentine; a kiedy ju� j� dosta�, krzykn��: � To �Lady Thiin�, ja za� jestem Valentine. Wejd� na pok�ad i porozmawiaj ze mn�, Guidrag!

��Tego mi nie wolno, panie.

��Nie przedstawi�em si� jako Lord Valentine, lecz jako Valentine. Czy mnie rozumiesz? C�, je�li nie chcesz przyj�� do mnie, ja udam si� do ciebie. Przygotuj si� do przyj�cia mnie na pok�adzie.

��Wasza Wysoko��! � krzykn�� przera�ony Sleet.

��Przygotuj kosz � rozkaza� Asenhartowi Valentine. � Sleet, jeste� Najwy�szym Rzecznikiem, udasz si� ze mn�. I ty, Deliamberze.

��Panie, b�agam� � wtr�ci�a Carabella.

��Je�li maj� zamiar nas uj��, zrobi� to niezale�nie od tego, czy jestem na pok�adzie swojego czy ich statku. Na jeden nasz przypada dwadzie�cia ich, na dodatek doskonale uzbrojonych. Gotowi? Sleet, Deliamber�

��Panie � rzek�a stanowczo Lisamon Hultin � nie wolno ci uda� si� do nich beze mnie!

��Doskonale, Lisamon! � Valentine u�miecha� si�. � Wydajesz rozkazy Pontifexowi? Podziwiam tw� �mia�o��, lecz nie, tym razem nie b�d� mia� przy boku stra�niczki; nie potrzeba mi broni i ochrony innej ni� ta szata. Kosz gotowy, admirale?

Kosz wisia� przymocowany do grotmasztu. Valentine wszed� do niego, skin�� na Deliambera i ponurego, milcz�cego Sleeta. Spojrza� na towarzyszy stoj�cych na pok�adzie statku. Carabella. Tunigorn, Asenhart, Zalzan Kavol, Lisamon, Shanamir� wszyscy patrzyli na niego tak, jakby nagle postrada� zmys�y.

��Powinni�cie ju� zna� mnie lepiej � szepn�� i rozkaza� spu�ci� kosz.

Kosz, nap�dzany jak �lizgacz, dryfowa� swobodnie ponad wod�. Wspi�� si� wzd�u� burty statku Guidrag; za pomoc� haka wci�gni�to go na pok�ad. W chwil� p�niej na pociemnia�ych od smoczej krwi deskach stan�� Valentine. Naprzeciw siebie mia� kilkunastu wielkich Skandar�w; najmniejszy z nich by� o po�ow� wi�kszy od niego, przed nimi za� sta�a Guidrag, jeszcze bardziej szczerbata ni� niegdy�, o jeszcze bardziej sp�owia�ym sko�tunionym futrze. Oczy l�ni�y jej poczuciem si�y i w�adzy, lecz w twarzy Skandarki Valentine dostrzeg� odrobin� niepewno�ci.

��Co si� sta�o, Guidrag, �e witasz mnie tak nieuprzejmie? � spyta�.

��Panie, nie mia�am poj�cia, �e do nas wracasz.

��A jednak to ja. Wr�ci�em. Czy nie przywitasz mnie z wi�ksz� rado�ci�?

��Panie� tu wiele si� zmieni�o. � G�os Skandarki nieco si� za�ama�.

��Zmieni�o? Wolna republika? � Valentine rozejrza� si� po pok�adzie i po innych, stoj�cych wok�, jak okiem si�gn��, statkach �owc�w. � Co to takiego ta wolna republika, Guidrag? Nie wydaje mi si�, bym spotka� si� kiedy� z tym okre�leniem. Pytam: co to znaczy?

��Jestem tylko kapitanem statku, panie. Polityka� nie mnie o tym s�dzi�

��Wi�c prosz� ci� o wybaczenie. Lecz powiedz mi przynajmniej tyle: dlaczego was tu wys�ano, je�li nie po to, by mnie powita� i wprowadzi� do portu?

��Nie chciano ci� powita�, panie, lecz zawr�ci� � oznajmi�a Guidrag. � Cho�, powtarzam, nie mieli�my poj�cia, �e jeste� na pok�adzie jednego z tych statk�w, panie� wiedzieli�my tylko, �e flota imperialna�

��Czy flota w�adc�w nie jest ju� przyjmowana w Piliploku? Odpowiedzia�a mu cisza.

��Nie, panie � odrzek�a wreszcie Skandarka. � Nie jest przyjmowana. My� jak to powiedzie� od��czyli�my si� od imperium, panie. Na tym polega wolna republika. Wolna republika to ta, kt�ra rz�dzi si� sama, od �rodka, a nie jest rz�dzona z zewn�trz.

Valentine nieznacznie uni�s� brew.

��Ach! A sk�d ten pomys�? Czy�by rz�d centralny by� dla miasta a� tak dokuczliwy? Jak s�dzisz?

��Igrasz ze mn�, panie. Ja nie znam si� na tych sprawach. Wiem tylko, �e czasy s� ci�kie, �e wiele si� zmieni�o, �e Piliplok postanowi�, i� b�dzie decydowa� sam o sobie.

��Poniewa� Piliplok nadal ma �ywno��, a inne miasta nie, a �ywienie g�oduj�cych jest dla was zbyt ci�kie? Czy nie tak, Guidrag?

��Panie�

��Nie powinna� ju� zwraca� si� do mnie �panie�. Teraz nale�y mi si� tytu� �Wasza Wysoko��.

Jeszcze bardziej zmieszana Skandarka spyta�a:

��Lecz czy� nie jeste� Koronalem, panie� Wasza Wysoko��

��Wiele zmieni�o si�, nie tylko w Piliploku � wyja�ni� jej Valentine. � Poka�� ci te zmiany, Guidrag. Potem powr�c� na sw�j statek, a ty wprowadzisz go do portu, gdzie porozmawiam z w�adc� tej twojej wolnej republiki i on wszystko dok�adnie mi wyja�ni. Dobrze, Guidrag? Pozw�l, �e poka�� ci, kim jestem.

W jedn� r�k� uj�� d�o� Sleeta, w drug� mack� Deliambera i g�adko, �atwo wszed� w sen na jawie, trans umo�liwiaj�cy jego umys�owi bezpo�rednie osi�gni�cie innego umys�u, jak przy przes�aniu. Z jego duszy do duszy Guidrag przep�yn�� tak intensywny strumie� energii �yciowej i mocy, �e a� powietrze mi�dzy nimi zacz�o �wieci�; Valentine si�gn�� bowiem nie tylko po te zasoby energii, kt�re gromadzi� w sobie przez ca�y czas zamieszania, czas pr�by, lecz tak�e zaczerpn�� j� od Sleeta i Vroona, i od towarzyszy na pok�adzie �Lady Thiin�, i od Lorda Hissune'a i jego matki, Pani, i od by�ej Pani, swej matki, i od tych wszystkich, kt�rzy kochali Majipoor, jakim by�, i chcieli, by zn�w sta� si� taki. Si�gn�� ni� ku duszy Guidrag, ku duszy kapitan�w � Skandar�w, stoj�cych przy jej boku, ku duszom za��g innych statk�w, a� wreszcie ku duszom wszystkich obywateli wolnej republiki Piliplok. Przes�anie ku nim s�a� proste: �Przyby�em wybaczy� wam winy i odebra� od was przysi�g� na rzecz naszej wsp�lnej planety, wsp�lnego dobra, Majipooru�. Powiedzia� im tak�e, �e Majipoor jest niezwyci�ony, lecz silni musz� pom�c s�abym lub zgin� wszyscy � i silni, i s�abi � �wiat bowiem stoi na kraw�dzi zag�ady i nic go nie ocali opr�cz wielkiego zbiorowego wysi�ku. I w ko�cu powiedzia� im tak�e, �e oto ko�cz� si� rz�dy chaosu, gdy� Pontifex, Koronal, Pani i Kr�l Sn�w wsp�lnie b�d� z nim walczy�, �e �wiat znowu stanie si� ca�o�ci�� je�li tylko uwierz� w sprawiedliwo�� Bogini, w kt�rej imieniu on sam sprawuje teraz urz�d najwy�szego w�adcy.

Valentine otworzy� oczy. Dostrzeg�, jak Guidrag s�ania si�, oszo�omiona, jak opada na kolana, jak stoj�cy obok Skandarzy id� za jej przyk�adem. Nagle Guidrag zas�oni�a oczy d�o�mi, jakby chcia�a ochroni� je przed o�lepiaj�cym �wiat�em. Cichym, zdumionym i przera�onym g�osem powtarza�a: �Panie� Wasza Wysoko�� Wasza Wysoko�慔

Kto� stoj�cy gdzie� dalej krzykn�� nagle �Valentine Pontifex!�Marynarze podejmowali ten okrzyk: �Valentine Pontifex! Valentine Pontifex!�, a� dobiega� on ju� z ka�dego statku, a� fale odbija�y jego echo, a� ni�s� si� nawet z dalekiego nabrze�a portu Piliplok.

Valentine! Valentine Pontifex! Valentine Pontifex!

Gdy kr�lewskie si�y ekspedycyjne mia�y jeszcze do Ni-moya kilka godzin drogi rzek�, Lord Hissune wezwa� do siebie Alsimira i powiedzia�:

��Dowiedz si�, czy wielki dom znany jako Prospekt Nissimorna jeszcze stoi. Je�li tak, zajm� go na kwater� na czas pobytu w mie�cie.

Hissune pami�ta� ten dom. Pami�ta� Ni-moya b�yszcz�cych wie� i l�ni�cych arkad tak wyra�nie, jakby mieszka� tu od urodzenia. Przed t� podr� nigdy jednak nie by� na Zimroelu, a miasto ogl�da� cudzymi oczami W�a�nie teraz my�la� o czasach dzieci�stwa, kiedy w sekrecie odczytywa� nagrania z Rejestru Dusz, znajduj�cego si� na samym dnie Labiryntu. Jak nazywa�a si� ta dziewczyna, ta sklepikarka z Velathys, kt�ra po�lubi�a ksi���cego brata i odziedziczy�a po nim Prospekt Nissimorna? Przypomnia� sobie. Inyanna. Inyanna Forlana, z�odziejka z Wielkiego Bazaru do chwili, kiedy jej los zmieni� si� tak dramatycznie. Zdarzy�o si� to pod koniec rz�d�w Lorda Malibora, jakie� dwadzie�cia, mo�e dwadzie�cia pi�� lat temu. Najprawdopodobniej Inyanna Forlana nadal �yje, my�la� Hissune. I nadal mieszka w cudownym domu z widokiem na rzek�. Pojawi� si� u niej i powiem: �Znam ci�, Inyanno Forlano. Rozumiem ci� r�wnie dobrze jak samego siebie. Nale�ymy do tego samego gatunku ludzi � jeste�my szcz�ciarzami i wiemy, �e prawdziwymi szcz�ciarzami s� ci, kt�rzy wiedz�, jak poradzi� sobie z w�asnym szcz�ciem�.

Prospekt Nissimorna znajdowa� si� tam, gdzie zawsze, ze skalistego przyl�dka g�rowa� nad portem; delikatne balkony i portyki wznosi�y si� majestatycznie w b�yszcz�cym s�o�cem powietrzu. Lecz nie by�o w nim Inyanny Forlany. Jej dom zajmowa�a terafe sk��cona banda dzikich lokator�w mieszkaj�cych po pi�ciu i sze�ciu w jednym pokoju, ma��cych swe nazwiska na szklanej �cianie Sali Okien, pal�cych kopc�ce ogniska na werandach i zostawiaj�cych brudne odciski palc�w na b�yszcz�cych biel� murach. Kiedy wojska Koronala przekroczy�y bram�, wi�kszo�� z nich znik�a jak mg�a o poranku, lecz niekt�rzy zostali, gapi�c si� na Hissune'a nieprzyja�nie, jakby by� przybyszem z innego �wiata.

��Mam wyrzuci� st�d reszt� tego �miecia, panie? � spyta� Stimion.

Hissune przytakn�� skinieniem g�owy, po czym doda�:

��Najpierw dajcie im jednak co� do jedzenia i picia i oznajmijcie, �e Koronal z �alem pozbawia ich miejsca do spania. Zapytajcie te�, czy wiedz� co� o Inyannie Forlanie, do kt�rej nale�a� niegdy� ten dom.

W�drowa� ponury po pokojach, por�wnuj�c to, co zasta�, z promienn� wizj� pami�tan� z Rejestru Sn�w. Przygn�biaj�ce wra�enie. Nie ocala�o nic, ka�dy, najmniejszy nawet fragment domu by� zniszczony, brudny, zrujnowany, obrabowany. Trzeba by�oby armii rzemie�lnik�w i wielu lat, by przywr�ci� mu dawn� �wietno��, pomy�la� Hissune.

Ni-moya do z�udzenia przypomina�o Prospekt Nissimorna. Niepocieszony Hissune szed� Galeri� Okien o szklanej �cianie, widz�c przez ni� tylko przera�aj�ce ruiny. A przecie� by�o to najbogatsze, najwspanialsze miasto Zimroelu, mog�ce r�wna� si� tylko z miastami G�ry Zamkowej. Bia�e wie�e, niegdy� dom trzydziestu milion�w ludzi, poczernia�e teraz by�y od dym�w kilku wielkich po�ar�w. Z pa�acu ksi�cia pozosta�y tylko ruiny na wspania�ym fundamencie. Galeria Paj�cza � niemal milowy, skonstruowany z p��tna ci�g handlowy wisz�cy w powietrzu, mieszcz�cy niegdy� najpi�kniejsze sklepy miasta � na jednym ko�cu zosta�a odci�ta od podp�r i le�a�a teraz cz�ciowo na ci�gn�cej si� poni�ej alei jak porzucony w po�piechu p�aszcz. Szklane kopu�y Muzeum �wiat�w potrzaskano; Hissune nie chcia� nawet my�le� o tym, co sta�o si� z jego skarbami. Ruchome �wiat�a Bulwaru Kryszta�owego nie �wieci�y. Spojrza� na port i dostrzeg� resztki tego, co musia�o by� niegdy� p�ywaj�cymi restauracjami, w kt�rych zje�� mo�na by�o najwymy�lniejsze przysmaki kuchni Narabal, Stee, Pidruid i innych dalekich miast� zniszczone, unosz�ce si� na wodzie dnem do g�ry.

Czu� si� oszukany. Tak d�ugo marzy� o zobaczeniu Ni-moya, teraz wreszcie przyby� i widzia� je� zrujnowane, prawdopodobnie nie do naprawienia.

Zastanawia� si�, co tu zasz�o. Dlaczego obywatele miasta, g�odni, szaleni, w panice zniszczyli sw�j dom? Czy tak wygl�da tak�e serce Zimroelu; pi�kno tworzone przez pokolenia unicestwione w kr�tkim napadzie bezrozumnego sza�u? My�la� o tym, �e za stulecia dumnego zachwytu dla w�asnych osi�gni�� obywatelom Majipooru przysz�o zap�aci� bardzo wysok� cen�.

Stimion wr�ci� z wiadomo�ciami o Inyannie Forlanie, kt�re uzyska� od jednego z w��cz�g�w. Uciek�a z Ni-moya przesz�o rok temu, kiedy kt�ry� z fa�szywych Koronal�w za�yczy� sobie jej domu na pa�ac. Dok�d si� uda�a i czy jeszcze �yje, nie wiedzia� nikt. Ksi��� Ni-moya i jego rodzina tak�e zbiegli, jeszcze wcze�niej, jak r�wnie� niemal wszyscy pomniejsi arystokraci.

��A fa�szywi Koronalowie? � spyta� Hissune.

��Po nich wszystkich tak�e nie zosta� nawet �lad, panie. M�wi� �po nich wszystkich�, bo pod koniec by�o ich ju� kilkunastu, k��c�cych si� mi�dzy sob�. Uciekli jednak jak wystraszone bilantoony, kiedy do miasta dotar� w zesz�ym tygodniu Pontifex Valentine. W Ni-moya jest dzi� tylko jeden w�adca � ty, panie.

Koronal u�miechn�� si� s�abo.

��A wi�c to m�j Wielki Objazd? Gdzie muzycy, co z paradami? Sk�d te ruiny, to zniszczenie? Nie s�dzi�em, �e tak wygl�da� b�dzie moja pierwsza wizyta w Ni-moya, Stimionie.

��Powr�cisz tu w szcz�liwszych czasach, panie, kiedy wszystko b�dzie tak jak niegdy�.

��Tak s�dzisz? Naprawd� tak s�dzisz? Ach, modl� si�, by� mia� racj�, przyjacielu.

Pojawi� si� Alsimir.

��Panie, burmistrz przysy�a wyrazy szacunku i prosi o audiencj� dzi� po po�udniu.

��Powiedz mu, by przyby� wieczorem. Mamy do za�atwienia pilniejsze sprawy ni� spotkanie z panem burmistrzem.

��Powt�rz� mu to, panie. Zdaje si�, �e niepokoi go troch� liczebno�� armii, kt�r� masz zamiar tu zakwaterowa�. Wspomina� co� o trudno�ciach z dostarczeniem �ywno�ci i problemach z oczyszczaniem�

��Dostaniemy, czego sobie za�yczymy, Alsimirze, albo za�yczymy sobie zdolniejszego burmistrza. To tak�e mo�esz mu powt�rzy�. Mo�esz mu r�wnie� oznajmi�, �e wkr�tce pojawi si� tu lord Diwis z armi� niemal r�wnie wielk� jak moja, a mo�e nawet wi�ksz�, po nim za� przyb�dzie lord Tunigorn, w zwi�zku z czym ma potraktowa� to, co zrobi dla nas, jako zwyk�� pr�b� przed prawdziwie trudnymi zadaniami, kt�re wkr�tce przed nim stan�. Powiedz mu tak�e, �e zapotrzebowanie Ni-moya na �ywno�� zmniejszy si� nieco wraz z naszym odej�ciem, zamierzam bowiem wcieli� kilka milion�w obywateli miasta do armii maj�cej okupowa� Piurifayne; spytaj, jak� proponuje metod� wyszukania ochotnik�w. A je�li czemukolwiek si� sprzeciwi, u�wiadom mu, Alsimirze, �e przybyli�my tu nie po .to, by go niepokoi�, lecz by ocali� prowincj� przed zagra�aj�cym jej chaosem, cho� znacznie bardziej woleliby�my igra� sobie teraz na szczycie G�ry Zamkowej. Je�li ju� po wszystkim ocenisz jego nastawienie jako nieodpowiednie, zakuj go w �a�cuchy i wybadaj, czy wiceburmistrz nie by�by sk�onniejszy do wsp�pracy, a je�li nie, znajd� kogo� odpowiedniego. � Hissune u�miechn�� si�. � To tyle, je�li chodzi o burmistrza Ni-moya. Czy s� jakie� wie�ci od lorda Diwisa?

��Jest ich wiele, panie. Opu�ci� Piliplok i maszeruje ku nam tak szybko, jak to tylko mo�liwe, zbieraj�c po drodze �o�nierzy. Przysy�a� nam wiadomo�ci z Port Saikforge, Stenwamp, Orgeliuse, Impemonde i doliny Obliron; ostatnia pozwala przypuszcza�, �e zbli�a si� do Larnimisculus.

��Czyli, o�miel� si� zauwa�y�, ci�gle jest jeszcze kilka tysi�cy mil na wsch�d st�d, prawda? B�dziemy wi�c musieli chwilk� na niego zaczeka�. C�, dotrze do nas, kiedy mu si� uda, nie da si� tego przyspieszy�, nie s�dz� te�, by m�drze by�o wyruszy� ku granicom Piurifayne przed spotkaniem z nim. � Hissune u�miechn�� si� smutno. � Nasze zadanie by�oby trzykrotnie �atwiejsze, gdyby �wiat by� o po�ow� mniejszy. Alsimirze, wy�lij od nas lordowi Diwisowi do Larnimisculus wyrazy szacunku; mo�e tak�e do Belka, Clarischanz i kilku innych miast na jego drodze, wraz z oznajmieniem, jak bardzo pragn� szybko si� z nim zobaczy�.

��A pragniesz, panie? � spyta� Alsimir. Hissune spojrza� mu wprost w oczy.

��Bardzo � powiedzia� z naciskiem. � I m�wi� to zupe�nie szczerze.

Na swoj� kwater� wybra� wielki gabinet na drugim pi�trze budynku. Dawno temu, gdy mieszka� tu Calain, brat ksi�cia Ni-moya � Hissune wiedzia� to ze wspomnie� wyniesionych z Rejestru Dusz � ta gigantyczna sala by�a bibliotek� staro�ytnych ksi��ek, oprawionych w sk�ry nie znanych na Majipoorze zwierz�t. Lecz ksi��ki znik�y, sala by�a pusta z wyj�tkiem stoj�cego w rogu porysowanego biurka. Na nim roz�o�y� mapy, rozwa�aj�c, co go czeka.

Hissune nie by� zadowolony z tego, �e zostawiono go na Wyspie Snu, podczas gdy Valentine po�eglowa� do Piliploku. Zamierza� si�� zdoby� miasto, lecz Valentine by� innego zdania i to jego zdanie przewa�y�o. Mo�e i on sam rzeczywi�cie jest Koronalem, lecz ju� przyjmuj�c tytu�, zdawa� sobie spraw�, �e na jaki� czas sytuacja daleko odbiegnie od normy, poniewa� b�dzie musia� konkurowa� z pe�nym wigoru, �ywotnym i pozostaj�cym stale na widoku publicznym Pontifexem, nie maj�cym najmniejszego zamiaru ukry� si� w Labiryncie. Studia historyczne, kt�rym si� odda�, nie znalaz�y precedensu dla podobnej sytuacji. Nawet najsilniejsi, najambitniejsi Koronalowie: Lord Confalume, Lord Prestimion, Lord Dekkeret, Lord Kinniken porzucali dawne �ycie i gdy ko�czy� si� przeznaczony im czas rz�d�w na Zamku, potulnie udawali si� pod ziemi�, lecz ten Koronal musia� si� tak�e zgodzi� z tym, �e wszystko, co dzieje si� na Majipoorze, nie ma precedensu, nie m�g� r�wnie� zaprzeczy�, i� podr� Valentine'a do Piliploku, kt�r� uwa�a� za najgorsze z mo�liwych szale�stw, okaza�a si� wspania�ym strategicznym zwyci�stwem. Prosz� to sobie tylko wyobrazi� � zbuntowane miasto potulnie opuszcza sztandary i bez szemrania poddaje si� Pontifexowi, dok�adnie tak jak przewidzia� to Valentine! Jak� magi� dysponuje ten cz�owiek, zastanawia� si� Hissune, �e potrafi przeprowadzi� tak niebezpieczny plan z tak� pewno�ci� siebie? Lecz przecie� Pontifex jako Koronal wygra� wojn� o odzyskanie tronu, stosuj�c niemal identyczn� taktyk�, prawda? Jego �agodno��, jego dobro� ukrywa�y nieprawdopodobnie silny charakter. A jednak �agodno�� ta nie by�a p�aszczem wk�adanym, kiedy okazja tego wymaga�a � stanowi�a j�dro charakteru Valentine'a, by�a jego najg��bsz� i najprawdziwsz� cech�. Niezwyk�a to posta�, wielki w�adca� na sw�j w�asny, dziwny spos�b.

A teraz Pontifex ze swym male�kim dworem podr�uje na zach�d wzd�u� Zimru, odwiedza jedn� oszala�� prowincj� po drugiej i ka�d� z nich �agodnie doprowadza do przytomno�ci. Z Piliploku wyruszy� do Ni-moya, docieraj�c na miejsce kilka tygodni przed Hissune'em. Fa�szywi Koronalowie uciekli na wie�� o jego nadej�ciu, bandyci i wandale zaniechali napad�w, a wed�ug raport�w miliony oszo�omionych, zrujnowanych obywateli miasta wysz�o na ulice, by entuzjastycznie powita� nowego Pontifexa, jakby by� on zdolny jednym gestem doprowadzi� �wiat do poprzedniego stanu. Co oczywi�cie u�atwia�o �ycie samemu Hissune'owi, w�druj�cemu �ladami Valentine'a; nie musia� traci� czasu i si� na podbijanie miasta, znalaz� je spokojne i w granicach rozs�dku sk�onne do wsp�pracy.

Hissune przesun�� palcem po mapie. Valentine uda� si� do Khyntor. Trudne przedsi�wzi�cie � Khyntor to twierdza fa�szywego Koronala Sempeturna i jego prywatnej armii, Rycerzy Dekkereta. Niepokoi� si� nawet o �ycie Pontifexa, me m�g� jednak zrobi� nic, by go chroni�. Valentine nie chcia� nawet o tym s�ysze�. �Nie powiod� armii na miasta Majipooru�� powiedzia�, kiedy dyskutowali na ten temat podczas pobytu na Wyspie. Koronal nie mia� wyboru, musia� zgodzi� si� z postanowieniami Pontifexa. Pontifex zawsze by� najwy�szym w�adc�.

Dok�d Valentine ruszy z Khyntor? Najprawdopodobniej do miast Rozpadliny, pomy�la� Hissune. A stamt�d zapewne na wybrze�e: Pidruid, Tilomon, Narabal. Nikt nie wiedzia�, co si� tam dzieje, a przecie� w portach schroni�y si� t�umy uciekinier�w z serca Zimroelu. Oczami wyobra�ni Hissune widzia� ju� Pontifexa, jak niezmordowanie maszeruje coraz dalej i dalej, przekszta�caj�c chaos w porz�dek sam� si�� ducha. By� to jakby przedziwny objazd Pontifexa. Ale przecie� to nie Pontifex, pomy�la� niespokojnie, powinien prowadzi� Wielki Objazd.

Zamiast o Valentinie, zaczai my�le� o swych problemach. Najpierw musi poczeka� na przybycie Diwisa. A kiedy Diwis ju� b�dzie na miejscu� delikatna sprawa. Hissune zdawa� sobie spraw�, �e sukces jego przysz�ych rz�d�w zale�e� b�dzie od tego, jak poradzi sobie z tym ponurym, zazdrosnym cz�owiekiem. Trzeba da� mu w�adz�, tak, niech zrozumie, �e w�r�d genera��w ust�puje tylko samemu Koronalowi, lecz jednocze�nie nie wolno go spu�ci� z oka, da� mu wolnej r�ki. Ciekawe, czy co� takiego w og�le jest wykonalne?

Szybkimi ruchami pocz�� kre�li� linie na mapie. Jedna armia, pod dow�dztwem Diwisa, pomaszeruje na zach�d a� do Khyntor i Mazadone, by sprawdzi�, czy Valentine'owi rzeczywi�cie uda�o si� zaprowadzi� tam porz�dek i by zaci�gn�� nowych �o�nierzy, a potem skr�ci na po�udniowy wsch�d i zajmie pozycj� przy granicach prowincji Metamorf�w. Druga armia, pod dow�dztwem samego Koronala, wyjdzie z Ni-moya i wzd�u� Steiche dotrze do wschodnich granic Piurifayne. Taktyka kleszczy: skrzyd�a zaczn� si� zamyka�, a� wreszcie buntownicy z pewno�ci� dostan� si� w ich r�ce.

A co b�d� je�� �o�nierze na terenach dotkni�tych kl�sk� g�odu? Czy wielomilionow� armi� mo�na wy�ywi� korzonkami, jagodami i zio�ami? Hissune tylko potrz�sn�� g�ow�. Je�li nie znajdziemy niczego innego, b�dziemy jedli korzonki, jagody i zio�a, pomy�la�. B�dziemy jedli b�oto i kamienie. B�dziemy jedli potworne, zab�jcze stwory, kt�re wypuszcz� na nas Metamorfowie. Je�li zajdzie taka konieczno��, b�dziemy jedli nawet naszych zmar�ych. Zwyci�ymy i wtedy sko�czy si� to szale�stwo.

Wsta�, podszed� do okna, spojrza� na ruiny Ni-moya, pi�kniejsze teraz, gdy mrok ukry� najbardziej widoczne blizny. W szkle dostrzeg� swe odbicie. Z�o�y� mu kpi�cy uk�on. �Dobry wiecz�r, panie. Bogini niech b�dzie z tob�, panie�. Lord Hissune, jak dziwnie brzmi� te s�owa. �Tak, panie, nie, panie, s�ucham, panie�. Witano go znakiem gwiazdy. Cofano si� przed nim w strachu. Wszyscy ludzie traktowali go tak, jakby naprawd� by� Koronalem. By� mo�e ju� nied�ugo przestanie zwraca� na to uwag�. W ko�cu nie powinien si� niczemu dziwi� a jednak wszystko to nadal wydawa�o mu si� nierzeczywiste. By� mo�e dlatego, �e po obj�ciu urz�du podr�owa� tylko po Zimroelu, bez �adnych zwyk�ych przy podr�ach Koronala formalno�ci. By wreszcie uwierzy�, musz� powr�ci� na G�r� Zamkow�, zdecydowa�, do Zamku Lorda Hissune'a, i zaj�� si� podpisywaniem dekret�w, audiencjami i przewodniczeniem podczas wa�nych uroczysto�ci, co, jak mi si� wydaje, zajmuje Koronala w czasach pokoju. Lecz czy nadejdzie kiedy� ten dzie�? Tylko wzruszy� ramionami. Jak wi�kszo�� pyta�, i to wydawa�o si� g�upie. Dzie� ten przyjdzie o w�a�ciwej porze, a tymczasem trzeba dzia�a�! Wr�ci� do biurka i przez nast�pn� godzin� studiowa� mapy. Potem pojawi� si� Alsimir.

��Rozmawia�em z burmistrzem, panie � oznajmi�. � Obieca� pe�n� wsp�prac�. Czeka na dole z nadziej�, �e pozwolisz mu opowiedzie�, jak bardzo pragnie nam pom�c.

Hissune u�miechn�� si�.

��Wprowad� go � rozkaza�.

Gdy wreszcie dotarli do Khyntor, Valentine nakaza� Asenhartowi zacumowa� nie przy nabrze�u miasta, lecz po drugiej stronie rzeki, tam gdzie znajdowa�o si� przedmie�cie zawdzi�czaj�ce sw� nazw� � Gor�ce Khyntor � geotermicznym cudom: gejzerom, fumarolom, gor�cym jeziorom. Chcia� wkroczy� do miasta godnie, bez zb�dnego po�piechu, tak by rz�dz�cy nim �Koronal�m�g� w pe�ni przygotowa� si� na jego przybycie. Lecz nawet gdyby mu na tym zale�a�o, nie zdo�a�by zaskoczy� samozwanczego Lorda Sempeturna. Podr�uj�c w g�r� Zimru z Ni-moya, nie kry� ani swej to�samo�ci, ani celu podr�y. Zatrzymywa� si� po drodze we wszystkich wi�kszych miastach, spotykaj�c si� z rezyduj�cymi w nich przedstawicielami w�adzy, je�li w og�le jacy� ocaleli, i przyjmuj�c obietnice pomocy dla armii, formowanej do walki z Metamorfami. Wzd�u� rzeki, nawet w miasteczkach, w kt�rych si� nie zatrzymywa�, stali ludzie obserwuj�cy jego flot� i krzycz�cy: �Valentine Pontifex! Valentine Pontifex!�

By�a to ponura podr�. Nawet z pok�adu statku wida� by�o doskonale, �e miasta i miasteczka, niegdy� kwitn�ce, s� teraz wy��cznie cieniami samych siebie: nabrze�ne magazyny puste i pozbawione okien, bazary wyludnione, bulwary zaro�ni�te chwastami. Kiedy za� schodzi� na l�d, widzia�, �e krzycz�cy i machaj�cy mu ludzie, mimo pozor�w rado�ci, pozbawieni s� nadziei � wzrok maj� t�py, nie podnosz� oczu, chodz� pochyleni, a w ich twarzach nie odbijaj� si� �adne uczucia.

Kiedy jednak wyl�dowa� w niezwyk�ym miejscu hucz�cych gejzer�w, bulgocz�cych gor�cych jezior i chmur bladozielonego gazu, jakim by�o Gor�ce Khyntor, w twarzach t�umu Valentine dostrzeg� ciekawo��, napi�cie, rado�� oczekiwania� niczym przed wielkim wydarzeniem sportowym.

Wiedzia�, �e t�um czeka, by zobaczy� przyj�cie zgotowane Pontifexowi przez Lorda Sempeturna.

��Za kilka minut b�dziemy gotowi, Wasza Wysoko�� � krzykn�� Shanamir. � �lizgacze w�a�nie zje�d�aj� z rampy.

���adnych �lizgaczy � oznajmi� Valentine. � Wkroczymy do Khyntor pieszo.

Odpowiedzia�o mu znajome, przera�one westchnienie. Dostrzeg� r�wnie znajomy wyraz twarzy Sleeta, Lisamon Hultin poczerwienia�a z gniewu, Zalzan Kavol zmarszczy� si� ponuro, nawet Carabella by�a zaniepokojona, �adne z nich nie �mia�o mu si� jednak sprzeciwi�. Ju� od d�u�szego czasu nikt mu si� nie sprzeciwia�. Nie chodzi o to, �e jestem Pontifexem, pomy�la�, zmiana jednego dostojnego tytu�u na drugi nie jest znowu taka wa�na. By�o raczej tak, jakby bliscy i przyjaciele uwa�ali, �e z dnia na dzie� pogr��a si� g��biej w kr�lestwie, do kt�rego oni sami nie maj� wst�pu. Po prostu przestawali go rozumie�. On za� czu� si� tak, jakby by� poza zasi�giem przyziemnej troski o w�asne bezpiecze�stwo � nietykalny, niezwyci�ony.

��Kt�rym mostem przekroczymy rzek�, Wasza Wysoko��? � spyta� Deliamber.

Przed sob� widzieli cztery: jeden ceglany, jeden o �ukach z kamienia, jeden delikatny, l�ni�cy, niemal przezroczysty, jakby zrobiony ze szk�a i jeden, najbli�szy, zawieszony na cienkich, ko�ysz�cych si� kablach. Valentine przyjrza� si� wszystkim; spojrza� na dalekie wie�e Khyntor o p�askich dachach, widoczne po przeciwnej stronie rzeki. Zauwa�y�, �e most kamienny wydaje si� uszkodzony po�rodku. Jedno wi�cej zadanie dla Pontifexa, pomy�la�, pami�taj�c, �e bardzo dawno temu przys�uguj�cy mu dzi� tytu� oznacza� dos�ownie �budowniczego most�w�.

��Zna�em kiedy� nazwy ich wszystkich, m�j dobry Deliamberze � powiedzia� � ale ju� je zapomnia�em. Prosz�, przypomnij mi je.

��Po prawej mamy Most Sn�w, Wasza Wysoko��. Najbli�ej nas jest Most Pontifexa, a obok niego Most Khyntor, kt�ry chyba nie nadaje si� do u�ytku. Ten w g�rze rzeki to Most Koronala.

��A wi�c powinni�my u�y� Mostu Pontifexa!

Pierwszy szed� Zalzan Kavol z grup� swych Skandar�w. Za nimi maszerowa�a Lisamon Hultin, potem � powoli, niespiesznie � Valentine, maj�cy u boku Carabell�, tu� za nimi kroczyli Sleet, Deliamber i Tisana. G�stniej�cy t�um towarzyszy� im, zachowuj�c jednak bezpieczny dystans.

Valentine niemal wchodzi� ju� na most, gdy chuda, ciemnow�osa kobieta w sp�owia�ym pomara�czowym p�aszczu wyskoczy�a spo�r�d gapi�w i pobieg�a w jego kierunku krzycz�c: �Wasza Wysoko��! Wasza Wysoko��!�By�a zaledwie kilka jard�w od niego, gdy zatrzyma�a j� Lisamon Hultin; z�apa�a kobiet� za r�k� i okr�ci�a ni� niczym lalk�, poderwa�a w powietrze.

��Nie, zaczekaj� � wykrztusi�a kobieta, gdy Lisamon ju� zamierza�a odrzuci� j� brutalnie. � Nie chc� niczyjej krzywdy, mam dar dla Pontifexa�

��Postaw j� na ziemi, Lisamon � rozkaza� spokojnie Valentine.

Lisamon, nastawiona do�� podejrzliwie, zmarszczy�a czo�o. Uwolni�a wprawdzie nieznajom�, lecz stan�a tu� za Pontifexem, najwyra�niej gotowa zareagowa� natychmiast, gdyby tylko co� si� sta�o. Kobieta dr�a�a tak mocno, �e ledwie trzyma�a si� na nogach, jej usta porusza�y si�, ale przez chwil� nie by�a zdolna wypowiedzie� s�owa. Potem spyta�a:

��Czy ty naprawd� jeste� Lordem Valentine'em?

��Naprawd� by�em Lordem Valentine'em. Teraz jestem Valentine'em Pontifexem.

��Oczywi�cie. Oczywi�cie. Wiedzia�am. M�wili, �e nie �yjesz, ale ja w to nie uwierzy�am. Nigdy! � Sk�oni�a si�. � Wasza Wysoko�� � Nadal dr�a�a. Wydawa�a si� do�� m�oda, cho� trudno by�o to stwierdzi�, gdy� g��d i trudy wyry�y g��bokie bruzdy na jej twarzy, sk�r� za� mia�a bledsz� nawet ni� Sleet. Wyci�gn�a r�k�. � Jestem Millilain � powiedzia�a. � Panie, chcia�am da� ci� to!

Na jej d�oni le�a�o co� przypominaj�cego ko�ciany sztylet � d�ugi, cienki, zw�aj�cy si� w ostry czubek.

��Zamach! � rykn�a Lisamon i zamierzy�a si� do uderzenia. Valentine wstrzyma� j� gestem d�oni.

��Zaczekaj � rozkaza�. � Co to takiego, Millilain?

��Kie�. �wi�ty kie�. Kie� kr�la oceanu Maazmorna� � Ach!

��Niech ci� strze�e. Prowadzi. On jest najwi�kszym z kr�l�w. Jego z�b jest bardzo cenny. � Millilain trz�s�a si� nieopanowanie. � Najpierw my�la�am, �e to grzech ich ub�stwia�, �e to �wi�tokradztwo, przest�pstwo, ale potem wr�ci�am i s�ucha�am, uczy�am si�. Oni, kr�lowie oceanu, nie s� �li, Wasza Wysoko��. S� prawdziwymi w�adcami. Nale�ymy do nich� my i wszyscy mieszka�cy Majipooru. Przynios�am ci kie� Maazmoorna, Wasza Wysoko��, najwi�kszego z nich, prawdziwej Pot�gi�

��Valentinie, chyba powinni�my rusza� � wtr�ci�a cicho Carabella.

��Oczywi�cie. � Valentine delikatnie wyj�� kie� z d�oni kobiety. Mia� on oko�o dziesi�ciu cali d�ugo�ci, w dotyku wydawa� si� dziwnie ch�odny, lecz p�on�� jakby wewn�trznym ogniem. Kiedy zacisn�� na nim palce, wydawa�o mu si� przez chwil�, �e dociera do niego odleg�e bicie dzwon�w lub co� podobnego, cho� d�wi�k ten nie przypomina� niczego, co zdarzy�o mu si� s�ysze� kiedykolwiek.

��Dzi�kuj� ci, Millilain � powiedzia� powa�nie. � Bardzo ceni� sobie tw�j dar.

��Wasza Wysoko�� � Potykaj�c si�, kobieta odesz�a i znik�a w�r�d t�umu, oni za� powoli ruszyli przez most do Khyntor.

Przej�cie na drugi brzeg zabra�o im godzin�, mo�e nawet wi�cej. Na d�ugo przedtem Valentine widzia� ludzi tam zgromadzonych, czekaj�cych na niego; i widzia� te�, �e nie jest to zwyk�y t�um, poniewa� m�czy�ni stoj�cy w pierwszym szeregu ubrani byli identycznie, w zielono-z�ote mundury � barwy Koronala. Oto armia, armia Lorda Sempeturna.

Zalzan Kavol obejrza� si�. Nie sprawia� wra�enia zachwyconego.

��Wasza Wysoko��?

��Nie zatrzymuj si�. Kiedy staniesz przed pierwszym szeregiem, odsu� si� i daj mi przej��. Zosta� przy mym boku.

Poczu�, jak d�o� Carabelli zaciska mu si� na nadgarstku.

��Czy pami�tasz � powiedzia� jej � jak na samym pocz�tku wojny o odzyskanie tronu przybyli�my do Pendywine, zastali�my dziesi�ciotysi�czny oddzia� milicji czekaj�cy na nas przy bramie, a nas by�o tylko kilkoro?

��To nie Pendywine. Pendywine nie zbuntowa�o si� przeciw tobie. W bramie nie czeka� na ciebie fa�szywy Koronal, tylko t�usty i przera�ony burmistrz.

��Nie ma �adnej r�nicy � o�wiadczy� Valentine.

Byli ju� na drugim brzegu. Drog� zagradzali im �o�nierze w zieleni i z�ocie. Stoj�cy w pierwszym rz�dzie oficer o oczach b�yszcz�cych strachem krzykn�� ochryple:

��Kim jeste�, �e o�mielasz si� wkroczy� do Khyntor bez pozwolenia Lorda Sempeturna?

��Jestem Valentine Pontifex i nie potrzebuj� niczyjego pozwolenia, by wej�� do miasta na Majipoorze.

��Koronal Lord Sempeturn zakazuje ci kolejnego kroku, obcy cz�owieku!

Valentine tylko si� u�miechn��.

��Jak Koronal, je�li w og�le jest on Koronalem, mo�e zakaza� czegokolwiek Pontifexowi? Daj spok�j, przyjacielu, zejd� mi z drogi.

��Tego nie uczyni�. Taki z ciebie Pontifex jak i ze mnie!

��Zarzucasz mi k�amstwo? S�dz�, �e tw�j Koronal powinien to sam powiedzie� � powiedzia� cicho Valentine i ruszy� przed siebie, maj�c u boku Zalzana Kavola i Lisamon Hultin. Oficer, kt�ry zast�pi� im drog�, spojrza� niepewnie na swych �o�nierzy, wyprostowa� si�, a oni powt�rzyli jego ruch; ich d�onie ostentacyjnie spocz�y na broni. Valentine szed� przed siebie. �o�nierze cofn�li si� o p� kroku, potem jeszcze o p�, cho� przez ca�y czas patrzyli na niego gro�nie. Valentine nie zamierza� si� zatrzymywa�. Pierwsza linia armii Lorda Sempeturna za�ama�a si�, on za� szed� nadal, niespiesznie, spokojnie.

Nagle wojsko rozst�pi�o si� i do przodu wyst�pi� niski, gruby m�czyzna o czerwonych policzkach, staj�c twarz� w twarz z Valentine'em. Ubrany by� w str�j Koronala: bia�� szat� na z�otym kubraku. Na g�ow�, pokryt� zmierzwionymi czarnymi w�osami, za�o�y� koron� znaku gwiazdy, a przynajmniej jej w miar� wiern� kopi�.

Wyci�gn�� przed siebie obie d�onie z rozczapierzonymi palcami.

��Do��! � krzykn��. � Nie zbli�aj si�, oszu�cie!

��W czyim imieniu wydajesz mi ten rozkaz? � spyta� Valentine.

��W swym w�asnym, jestem bowiem Koronalem Lordem Sempeturnem!

��A wi�c ty jeste� Koronalem, ja za� oszustem? Teraz zrozumia�em. Z czyjej wi�c woli jeste� Koronalem, Lordzie Sempeturnie?

��Z woli Bogini, kt�ra odda�a rz�dy w me r�ce, gdy na G�rze Zamkowej zabrak�o w�adcy.

��Aha. Lecz na G�rze Zamkowej nigdy nie brakowa�o w�adcy. Mamy Koronala, nazywa si� Lord Hissune; zosta� mianowany w majestacie prawa.

��Fa�szywy Koronal nie mo�e mianowa� nikogo w majestacie prawa! � odpar� Sempeturn.

��Lecz ja jestem Valentine, kt�ry by� Koronalem, a teraz jest Pontifexem � z woli Bogini, jak s�dzi wi�kszo��.

Sempeturn u�miechn�� si� ponuro.

��Oszustwem zosta�e� Koronalem i nadal jeste� oszustem.

��Czy to mo�liwe? A wi�c uda�o mi si� oszuka� wszystkich ksi���t i pan�w G�ry, Pontifexa Tyeverasa, niech spoczywa u �r�d�a, i m� matk�, Pani�?

��Twierdz�, �e oszuka�e� ich wszystkich, czego najlepszym dowodem �ci�gni�ta na Majipoor kl�twa. Albowiem Valentine, kt�ry zosta� Koronalem, by� �niady i ciemnow�osy� a twe w�osy s� jasne jak z�oto!

Valentine roze�mia� si� g�o�no.

��Przecie� to stara i bardzo znana opowie��, przyjacielu! Z pewno�ci� wiesz o czarach, kt�re pozbawi�y mnie mego cia�a, daj�c mi w zamian to, kt�re nosz� teraz.

��Ty tak twierdzisz.

��I zgodzi�y si� ze mn� Pot�gi kr�lestwa.

��A wi�c jeste� mistrzem przewrotno�ci � o�wiadczy� Sempeturn. � Nie b�d� wi�cej marnowa� na ciebie czasu, czekaj� mnie wa�ne sprawy. Odejd�, wr�� do Gor�cego Khyntor, wsi�d� na statek i ruszaj w d� rzeki. Je�li jutro o tej porze b�dziesz si� jeszcze znajdowa� na terenie prowincji, po�a�ujesz.

��Oddal� si� st�d bardzo szybko, Lordzie Sempeturnie, lecz najpierw musz� za��da� czego� od ciebie. Ci twoi �o�nierze� � nazywasz ich Rycerzami Dekkereta, prawda? � �potrzebujemy ich na wschodzie, na granicach z Piurifayne. Lord Hissune gromadzi tam wielk� armi�. Udaj si� do niego, Lordzie Sempeturnie. Oddaj mu si� pod komend�. Czy� to, co ci ka�e. Zdajemy sobie spraw� z tego, czego dokona�e�, formuj�c wojsko, i nie pozbawimy ci� w�adzy nad twymi lud�mi; musz� jednak sta� si� cz�ci� naszej wsp�lnej armii.

��Oszala�e� � orzek� Sempeturn.

��Jestem innego zdania.

��Mam zostawi� me miasto bez ochrony? Maszerowa� tysi�ce mil, by odda� si� pod komend� uzurpatora?

��Jest to konieczne, Lordzie Sempeturnie.

��W Khyntor ja decyduj�, co jest konieczne!

��I to w�a�nie musi si� zmieni�. � Valentine z wielk� �atwo�ci� wszed� w trans, wys�a� ku Sempeturnowi najmniejsze pasemko swych my�li, igra� z nim; na czerwonej twarzy w�adcy Khyntor pojawi�a si� niepewno��. Przes�a� mu obraz Dominina Barjazida, kt�rego cia�o by�o niegdy� jego cia�em. � Rozpoznajesz tego cz�owieka, Lordzie Sempeturnie? � spyta�.

��To� to� poprzedni Lord Valentine!

��Nie -Tym razem uderzy� fa�szywego Koronala pe�n� si��. Sempeturn zatoczy� si�, omal nie upad�, opar� si� o otaczaj�cych go m�czyzn; policzki poczerwienia�y mu jeszcze bardziej, przybra�y kolor przejrza�ych winogron. � Kim jest ten cz�owiek?

��Bratem Kr�la Sn�w � szepn�� Sempeturn.

��Dlaczego nosi cia�o poprzedniego Lorda Valentine'a? � Bo� bo�

��M�w!

Sempeturn zgarbi� si�, kolana mia� przygi�te, d�o�mi niemal dotyka� ziemi.

��Bo ukrad� cia�o Koronala, bra� udzia� w uzurpacji� do�wiadczy� �aski przebaczenia z r�ki cz�owieka, kt�rego str�ci� z tronu i�

��Ach! Kim wi�c jestem?

��Jeste� Lordem Valentine'em � przyzna� nieszcz�liwy Sempeturn.

���le. Kim jestem, Sempeturnie!

��Jeste� Valentine� Pontifex� Pontifex Majipooru�

��Rzeczywi�cie. No, wreszcie. A je�li jestem Pontifexem, kto jest Koronalem?

��Ten, kogo mianowa�e�, Wasza Wysoko��.

��Mianowa�em nim Lorda Hissune'a, kt�ry czeka na ciebie w Ni-moya, Sempeturnie. Id�, zgromad� swych rycerzy, poprowad� ich na wsch�d, s�u� swemu Koronalowi, spe�niaj�c jego rozkazy. Id�, Sempeturnie. Id�!

Po raz ostatni uderzy� Sempeturna si�� swego umys�u; ma�y cz�owieczek zachwia� si�, zatoczy�, zadr�a� i wreszcie opad� na kolana ze s�owami:

��Wasza Wysoko��, wybacz, wybacz�

��Sp�dz� noc, mo�e dwie noce, w Khyntor; chc� sprawdzi�, czy wszystko tu jest w porz�dku. Potem rusz� dalej na zach�d, gdzie mam jeszcze wiele do zrobienia. � Valentine odwr�ci� si� i dostrzeg�, �e Carabella patrzy na niego, jakby nagle wyros�y mu skrzyd�a lub rogi. U�miechn�� si�, przes�a� jej ca�usa i pomy�la�: Po czym� takim zawsze chce mi si� pi�. Najwy�sza pora na kielich, mo�e dwa kielichy wina, je�li jakie� zosta�o w Khyntor, prawda?

Spojrza� na smoczy kie�, kt�rego przez ca�y czas nie wypu�ci� z d�oni, lekko przesun�� po nim palcem i zn�w us�ysza� dalekie dzwony, wydawa�o mu si� tak�e, �e na dusz� pad� mu cie� wielkich skrzyde�. Ostro�nie owin�� go kawa�kiem kolorowego jedwabiu i wr�czy� Carabelli ze s�owami:

��Pilnuj go dobrze, pani, p�ki ci� o niego nie poprosz�. Mam wra�enie, �e z jego pomoc� dokonam kiedy� czego� wielkiego. � Spojrza� w t�um i dostrzeg� t� kobiet�, Millilain; patrzy�a mu wprost w oczy, spojrzenie jej p�on�o niemal przera�aj�co, jakby w zdumieniu i strachu spogl�da�a na jak�� bosk� istot�.

Tu� przed drzwiami jego sypialni toczy�a si� najwyra�niej jaka� k��tnia, z czego nagle zda� sobie spraw�. Hissune usiad� w ��ku, skrzywi� si�, zamruga� nieprzytomnie. Przez wielkie okno po lewej do sali wlewa� si� czerwony blask poranka, wschodz�ce s�o�ce wisia�o nisko nad horyzontem. Hissune nie spa� niemal ca�� noc, przygotowywa� si� na powitanie Diwisa, kt�ry mia� dzi� przyby� do miasta, i nie radowa�o go bynajmniej to, i� zosta� obudzony tu� po wschodzie s�o�ca.

��Co si� dzieje? � warkn��. � Na mi�o�� Bogini, co to za w�ciek�e wrzaski!

��Panie, musz� si� z tob� zobaczy�! � Bez w�tpienia by� to g�os Alsimira. � Stra� twierdzi, �e nie wolno ci� budzi�, ale ja po prostu musz� ci co� powiedzie�!

��Jestem ca�kiem pewien, �e ju� mnie obudzi�e� � westchn�� Hissune. � Wi�c r�wnie dobrze mo�esz wej��.

Rozleg� si� stuk odblokowywanego zamka. W drzwiach pojawi� si� Alsimir, sprawia� wra�enie zaniepokojonego.

��Panie�

��Co si� dzieje?

��Miasto zosta�o zaatakowane, panie. Hissune przebudzi� si� nagle i ca�kowicie.

��Zaatakowane? Przez kogo?

��Przez dziwne, potworne ptaki. Maj� skrzyd�a jak smoki, dzioby jak brzytwy i ociekaj�ce trucizn� pazury.

��Takie ptaki nie istniej�!

��Wi�c to kolejne stworzone przez Zmiennokszta�tnych potwory. Nadlecia�y nad miasto z po�udnia, o �wicie, stado jest wielkie, setki, mo�e tysi�ce sztuk. Zgin�o ju� jakie� pi��dziesi�t os�b, mo�e wi�cej, a b�dzie jeszcze gorzej. � Alsimir podszed� do okna. � Sp�jrz, panie, niekt�re kr��� w�a�nie nad dawnym pa�acem ksi�cia�

Hissune spojrza� w okno. Na tle pogodnego, porannego nieba dostrzeg� upiorne kszta�ty: ptaszyska wielkie, wi�ksze od gihorn, wi�ksze nawet od miluft i znacznie od nich przera�liwsze. Skrzyd�a mia�y nie ptasie, sprawia�y one raczej wra�enie sk�rzastych, rozpi�tych na szkielecie delikatnych ko�ci; rzeczywi�cie, zupe�nie jak u smok�w. Dzioby z�owrogie, zakrzywione i ostre by�y jaskrawoczerwone, natomiast wielkie szpony jaskrawozielone. Stworzenia te nurkowa�y zawzi�cie w poszukiwaniu ofiar, spada�y na miasto, wznosi�y si� i spada�y znowu, a znajduj�cy si� na ulicach ludzie biegali rozpaczliwie, szukaj�c schronienia. Hissune dostrzeg� nieostro�nego, dziesi�cio-, mo�e dwunastoletniego ch�opca, nios�cego pod pach� ksi��ki, najpewniej podr�czniki, wychodzi� w�a�nie z budynku wprost pod dzi�b jednego z tych stwor�w. Ptak obni�y� lot, a� znalaz� si� dziewi��, mo�e dziesi�� st�p ponad ulic� i szponami zada� jeden pot�ny cios, kt�ry rozdar� ubranie i wyrwa� z cia�a kawa�ek mi�sa. Dzieciak upad� i wi� si� w konwulsjach, bij�c d�o�mi o chodnik, ptak za� poderwa� si�. Cia�o ch�opca znieruchomia�o nagle; a z nieba spad�o na nie kilka stwor�w, bez w�tpienia wyj�tkowo g�odnych. Hissune zakl�� cicho.

��Bardzo dobrze, �e mnie obudzi�e�. Czy podj�to ju� jakie� �rodki zaradcze?

��Na dachy zmierza w�a�nie oko�o pi�ciuset �ucznik�w, panie. �ci�gamy dalekosi�ne miotacze tak szybko, jak tylko potrafimy.

��To nie wystarczy. To z pewno�ci� nie wystarczy. Musimy zapobiec panice w mie�cie. Ani si� obejrzymy, jak dwadzie�cia milion�w cywil�w biega� b�dzie po ulicach, zadeptuj�c si� w t�umie na �mier�. Najwa�niejsze to pokaza� im, �e potrafimy natychmiast przej�� kontrol� nad sytuacj�. Wy�lij na dachy pi�� tysi�cy �ucznik�w. Dziesi�� tysi�cy, je�li mamy ich tylu. Chc�, �eby ka�dy, kto tylko potrafi naci�gn�� ci�ciw�, walczy� z tym zagro�eniem. W ca�ym mie�cie� pami�taj, musz� by� widoczni, tylko w ten spos�b dodadz� ludziom odwagi.

��Tak, panie.

��Podaj do og�lnej wiadomo�ci, �e cywile maj� pozosta� w domach a� do otrzymania nowych rozkaz�w. Dop�ki nad miastem lataj� te ptaszyska, nikomu nie wolno wychodzi� na ulice niezale�nie od tego, jak wa�ne sprawy ma do za�atwienia. A tak�e ka� Stimionowi wys�a� wiadomo�� do Diwisa, �e mamy tu ma�y problem i �eby uwa�a� na siebie, je�li rzeczywi�cie ma zamiar wkroczy� do Ni-moya dzi� rano. Wy�lij tak�e po tego dziadka, prowadz�cego za miastem zoo z rzadkimi zwierz�tami, tego, z kt�rym rozmawia�em w zesz�ym tygodniu, nazywa si� Ghitain, Khitain� no, co� takiego. Je�li jeszcze nie wie, niech mu opowiedz�, co si� tutaj dzieje. Doprowad�cie go do mnie pod szczeg�ln� ochron�. I niech kto� pozbiera kilka tych zabitych ptak�w i te� je tu przyniesie. � Hissune spojrza� za okno. Oczy mu p�on�y. Cia�o ch�opca zakryte by�o przez kilka, mo�e nawet kilkana�cie bestii, po�ywiaj�cych si� nim �akomie. Rozrzucone ksi��ki le�a�y na chodniku, �a�osne plamki czerni. � Zmiennokszta�tni � powiedzia� gorzko. � Wysy�aj� te potwory, walcz� z dzie�mi. Och, ka�emy drogo im za to zap�aci�, Alsimirze. Oddamy tego Faraata� na po�arcie jego w�asnym stworom. No dobrze, id�, musimy zabiera� si� do roboty.

Podczas jedzonego w po�piechu �niadania Hissune odbiera� kolejne wie�ci. Atak z powietrza spowodowa� ju� ponad sto ofiar; ich liczba ros�a gwa�townie. Co najmniej dwa kolejne stada ptak�w pojawi�y si� nad miastem; by�o ich, je�li szacunki oka�� si� prawid�owe, oko�o tysi�ca pi�ciuset.

Kontratak �ucznik�w zacz�� jednak przynosi� rezultaty. Ptaki, wielkie, a wi�c powolne i niezdarne, okaza�y si� doskona�ym celem dla strzelc�w, kt�rych najwyra�niej w og�le si� nie ba�y. By�y wi�c dla nich �atwym �upem; wyeliminowanie ich wydawa�o si� przede wszystkim kwesti� czasu, nawet je�li kolejne stada nadlec� jeszcze znad Piurifayne. Ulice miasta praktycznie uda�o si� oczy�ci� z cywil�w; informacja o ataku i wydane przez Koronala polecenie pozostania w domach dotar�y ju� do najdalszych przedmie��. Ptaki kr��y�y ponuro nad cichym, opustosza�ym Ni-moya.

W po�udnie Hissune dowiedzia� si�, �e Yarmuz Khitain, kustosz Parku Ba�niowych Stworze�, doprowadzony zosta� do Prospektu Nissimorna i rozpocz�� w�a�nie sekcj� jednego z martwych potwork�w. Koronal spotka� si� z nim przed kilkoma dniami, w mie�cie roi�o si� bowiem od dziwnych, �miertelnie niebezpiecznych stworze�, dzie� zbuntowanych Metamorf�w, kustosz za� potrafi� udzieli� rzetelnych rad u�atwiaj�cych walk�. Po zej�ciu na d� zobaczy�, jak Khitain, w�t�ej budowy m�czyzna, kt�ry przekroczy� wiek �redni, o ponurym spojrzeniu, pochyla si� nad cia�em ptaszyska tak wielkiego, �e na pierwszy rzut oka wydawa�o si�, i� na chodniku spoczywaj� szcz�tki kilku okaz�w.

��Widzia� pan ju� kiedy� co� podobnego?

Khitain podni�s� wzrok na Koronala. By� blady, napi�ty. Dr�a�.

��Nigdy, panie. To stworzenie z koszmarnych sn�w.

��Koszmarnych sn�w Metamorf�w, prawda?

��Bez w�tpienia, panie. Z pewno�ci� nie jest to istota powsta�a w spos�b naturalny.

��Ma pan na my�li, �e jest sztuczna⁷

��Nie. � Khitain potrz�sn�� g�ow�. � My�l�, �e wytworzono je z istniej�cych ptak�w dzi�ki manipulacjom genetycznym. Podstawowy kszta�t wzi�to z milufty, to oczywiste� wiesz o tym, panie? Milufta to najwi�kszy lataj�cy padlino�erca Majipooru. Powi�kszono j� i zmieniono w drapie�nika. Gruczo�y jadowe u podstawy szpon�w� nie ma ich �aden ptak Majipooru, lecz w Piurifayne �yje gad o nazwie ammazoar, tak w�a�nie uzbrojony. Metamorfowie wykorzystali ten pomys�.

��A skrzyd�a? Zapo�yczone od smoka morskiego?

��Budowa jest bardzo podobna. To znaczy, nie s� to typowe skrzyd�a ptasie, lecz raczej rozwini�ta b�ona mi�dzypalczasta, kt�r� maj� czasami ssaki � na przyk�ad dhiimy, nietoperze lub cho�by w�a�nie smoki. Smoki to w�a�nie ssaki, wiesz o tym, panie?

��Wiem � przytakn�� sucho Hissune. � Lecz przecie� nie u�ywaj� skrzyde� do latania! Czy mo�e mi pan wyja�ni�, jakiemu celowi s�u�y�o wyposa�enie tych ptak�w w smocze skrzyd�a?

Khitain wzruszy� ramionami.

��Z pewno�ci� nie u�atwiaj� im lotu. Mo�e po prostu chodzi�o o to, by wydawa�y si� bardziej przera�aj�ce? Kiedy tworzy si� zwierz�ta maj�ce by� broni� w walce�

��Tak, tak. A wi�c nie ma pan �adnych w�tpliwo�ci, �e ptaki te to kolejna bro� z arsena�u Zmiennokszta�tnych?

���adnych, panie. Jak powiedzia�em, nie s� one naturaln� form� �ycia, nie spotka si� ich na wolno�ci. Stworzenia tak wielkie i niebezpieczne nie mog�y zachowa� si� nie zbadane przez czterna�cie tysi�cy lat.

��A wi�c mamy kolejn� zbrodni� do zapisania na koncie Zmiennokszta�tnych. Kt� m�g�by przypuszcza�, Khitainie, �e s� oni tak tw�rczymi naukowcami?

��To bardzo stara rasa, panie. Mog� mie� wiele podobnych sekret�w.

Hissune zadr�a�.

��Miejmy nadziej�, �e nie zaatakuj� nas ju� gro�niejsz� broni�.

Wczesnym popo�udniem atak jakby si� za�ama�. Zabito setki ptak�w. Ich zebrane cia�a rzucono na wielki, �mierdz�cy stos na placu przed g��wnym wej�ciem na Wielki Bazar, te za�, kt�re ocala�y, zrozumia�y wreszcie, �e w Ni-moya nie znajd� nic opr�cz strza� �ucznik�w, i polecia�y w stron� wzg�rz na p�nocy; nad miastem pozosta�y tylko niedobitki. W walce, jak dowiedzia� si� ku swemu rozczarowaniu Koronal, zgin�o pi�ciu �ucznik�w, wszyscy zaatakowani od ty�u w momencie, gdy przepatrywali niebo w poszukiwaniu niebezpiecze�stwa. Koronal uzna�, �e zap�acono wysok� cen�, lecz jego zdaniem nale�a�o j� zap�aci� � najwi�ksze miasto Majipooru nie powinno da� si� sterroryzowa� stadu ptak�w.

Przez przesz�o godzin� Hissune je�dzi� �lizgaczem po ulicach, upewniaj�c si�, �e s� ca�kowicie bezpieczne, po czym uchyli� zakaz wychodzenia z domu. Kiedy wreszcie wr�ci� do Prospektu Nissimorna, dowiedzia� si� od Stimiona, �e armia Diwisa schodzi w�a�nie na l�d w dokach Strand Vista.

Przez ca�y czas � a od chwili gdy Valentine obdarzy� go koron�, min�y ca�e miesi�ce � Hissune z niepokojem oczekiwa� spotkania z cz�owiekiem, kt�rego pokona� w walce o w�adz�. Wiedzia�, �e gdyby zdarzy�o mu si� okaza� najmniejsz� oznak� s�abo�ci, Diwis odebra�by to niew�tpliwie jako zach�t� do dokonania zaraz po zako�czeniu wojny zamachu, w celu przej�cia tronu, kt�rego tak po��da�. Cho� nowy Koronal nie mia� �adnego wymiernego dowodu planowanej zdrady, nie uwa�a� za s�uszne zaufa� dobrej woli rywala.

Kiedy jednak szykowa� si� do wyjazdu na Strand Vista i powitania Diwisa, poczu� ogarniaj�cy go spok�j. W ko�cu zosta� Koronalem z woli cz�owieka, kt�ry zaj�� tron Pontifexa, jego wyb�r jest w pe�ni prawomocny; cho�by nawet nie chcia�, Diwis musi to zaakceptowa� i zaakceptuje.

Dotar�szy na miejsce, Hissune poczu� przede wszystkim zaskoczenie ogromem armady, kt�r� uda�o si� zgromadzi�

Diwisowi. Najwyra�niej zasekwestrowa� ka�d�, najmniejsz� nawet ��dk�, jak� znalaz� mi�dzy Piliplokiem i Ni-moya. Jak okiem si�gn��, Zimr zapchany by� wr�cz �odziami, flota zajmowa�a nie tylko sam� rzek�, lecz tak�e gigantyczne s�odkowodne morze � miejsce, w kt�rym z Zimru wyp�ywa�a na po�udnie Steiche.

Do nabrze�a przybi� tylko jeden statek, wyja�ni� mu po drodze Stimion, a mianowicie okr�t flagowy Diwisa. On sam czeka� na Koronala na jego pok�adzie.

��Czy mam mu powiedzie�, by wyszed� na l�d i tu ci� przywita�, panie? � spyta� Stimion.

Hissune u�miechn�� si�.

��Ja p�jd� do niego � oznajmi�, wysiad� z �lizgacza i ruszy� dostojnie ku �ukowi wyj�cia z dworca pasa�erskiego, prowadz�cego wprost na nabrze�e. Mia� na sobie kompletny, uroczysty str�j, jego doradcy tak�e byli ubrani w najbardziej formalne stroje, podobnie jak gwardia, a tak�e dwunastu �ucznik�w po obu stronach, maj�cych broni� go na wypadek, gdyby ptaki wybra�y sobie t� w�a�nie chwil� na powr�t do miasta. Cho� zdecydowa�, �e to on uda si� do Diwisa, co by�o by� mo�e sprzeczne z etykiet�, Hissune zdawa� sobie spraw�, �e wygl�da po kr�lewsku, �e sprawia wra�enie w�adcy wy�wiadczaj�cego niezwyk�y zaszczyt swemu lojalnemu poddanemu.

Diwis sta� przy prowadz�cym na okr�t trapie. On tak�e wygl�da� majestatycznie. Mimo upa�u w�o�y� wspania�y czarny p�aszcz z �usek hagiusa i l�ni�cy he�m wygl�daj�cy niemal jak korona. Kiedy Koronal wchodzi� na pok�ad, g�rowa� nad nim niby gigant.

Wreszcie stan�li oko w oko i chod� Diwis by� od niego znacznie wy�szy, Hissune spojrza� mu w oczy tak ch�odno i spokojnie, �e samo jego spojrzenie niemal wyr�wna�o r�nic� wzrostu. Przez d�ug� chwil� obaj milczeli.

W ko�cu Diwis wykona� gest, kt�rego nale�a�o oczekiwa�; gdyby go nie wykona�, oznacza�oby to bunt. Zasalutowa� Koronalowi znakiem gwiazdy, oddaj�c za� ten ho�d, przykl�kn�� na jedno kolano.

��Hissune! Lord Hissune! Niech �yje Lord Hissune! � krzykn��.

��I tobie �ycz� d�ugiego �ycia, Diwisie. B�dziemy potrzebowali twego m�stwa w walce, kt�ra nas czeka. Wsta�, cz�owieku. Wsta�!

Diwis wsta�. Spojrza� wprost w oczy Hissune'a, a po jego twarzy przemkn�y uczucia � tak szybko, �e niemal nie spos�b by�o ich odczyta�. Z pewno�ci� by�a jednak w�r�d nich zazdro��, z�o�� i gorycz, lecz tak�e pewna doza szacunku, a nawet niech�tnego podziwu, a by� mo�e r�wnie� odrobina rozbawienia, jakby ksi��� nie potrafi� powstrzyma� u�miechu na my�l o dziwnych kolejach losu, kt�ry kaza� im tu si� spotka�. Ka�dy z nich mia� now� rol� do odegrania. Machn�� r�k� w stron� rzeki i spyta�:

��Czy wystarczy ci ta armia, panie?

��Jest imponuj�ca, to prawda. Wykaza�e� si� wielk� energi�, gromadz�c j�. Lecz czy wystarczy? Diwisie, b�dziemy walczy� z duchami. Zmiennokszta�tni przygotowali dla nas wiele nieprzyjemnych niespodzianek.

Diwis roze�mia� si�.

��Panie, s�ysza�em o ptaszkach, kt�re pojawi�y si� tu dzi� rano.

��Nie ma si� z czego �mia�. By�y to potworne i przera�aj�ce stwory, zabija�y ludzi na ulicach, rozrywa�y ciep�e jeszcze cia�a. Z okna sypialni widzia�em, co zrobi�y z dzieckiem. S�dz� jednak, �e zabili�my wszystkie� lub prawie wszystkie. W odpowiednim czasie to samo czeka ich tw�rc�w.

��Jestem zdziwiony, widz�c, �e dyszysz ��dz� zemsty, panie.

��Czy�by? � zdumia� si� Hissune. � C�, je�li ty to m�wisz, masz zapewne racj�. Czas sp�dzony tu, na ruinach miasta, ka�dego m�g�by nape�ni� ��dz� zemsty. Widok monstrualnych zwierz�t, kt�re z woli naszych wrog�w atakuj� niewinnych ludzi, nape�nia ��dz� zemsty. Piurifayne jest jak wrz�cy kocio�, z kt�rego na ca�y �wiat wylewaj� si� �miertelne trucizny. Mam zamiar przebi� ten kocio�, zneutralizowa� jego zawarto��. Jedno ci powiem, Diwisie � z twoj� pomoc� zemszcz� si� straszliwie na istotach, kt�re wszcz�y t� wojn�.

��Kiedy w ten spos�b m�wisz o zem�cie, m�wisz zupe�nie inaczej ni� Lord Valentine, panie. Nie wydaje mi si�, bym kiedy� w og�le s�ysza� z jego ust s�owo �zemsta�.

��A czy istnieje pow�d, bym m�wi� jak Lord Valentine, Diwisie? Jestem Hissune.

��Wybrany przez niego na Koronala.

��Wybrany na Koronala na jego miejsce i to on podj�� t� decyzj�. By� mo�e spos�b, w jaki zamierzam rozprawi� si� z wrogiem, nie b�dzie le�a� w charakterze Lorda Valentine'a.

��Musisz mi wi�c powiedzie�, co to za spos�b.

��S�dz�, �e ju� go znasz. Ja rusz� na Piurifayne wzd�u� Steiche, ty za� zaatakujesz je od zachodu. Buntownicy znajd� si� mi�dzy naszymi wojskami. Ujmiemy Faraata�, powstrzymamy go przed wysy�aniem przeciw nam zwierz�t i chor�b ro�lin. Ju� po wszystkim Pontifex b�dzie m�g� wezwa� przed swe oblicze niedobitki Metamorf�w, by na sw�j �agodny i pe�en mi�o�ci spos�b rozstrzygn�� te s�uszne skargi, kt�re zdecyduj� si� mu przed�o�y�. Lecz najpierw musimy okaza� si��. Je�li b�dziemy zmuszeni przela� krew tych, kt�rzy z nami post�pili tak samo, zrobimy to. Co powiesz na to, Diwisie?

��Powiem, �e tak sensownych s��w nie s�ysza�em z ust Koronala od czasu, gdy na tronie tym zasiada� m�j ojciec. Lecz s�dz�, �e Pontifex powiedzia�by co innego, gdyby us�ysza� te bezwzgl�dne s�owa. Czy jest on �wiadom twych plan�w, panie?

��Nie rozwa�ali�my jeszcze szczeg��w mojego planu.

��Czy je rozwa�ycie?

��Pontifex przebywa obecnie w Khyntor lub na zach�d od Khyntor. Przez d�u�szy czas b�dzie bardzo zaj�ty, potem czeka go jeszcze powr�t na wsch�d, a przez ten czas ja znajd� si� ju� najpewniej w g��bi Piurifayne. Nie b�dziemy mieli okazji do d�u�szych dyskusji.

W oczach Diwisa pojawi� si� szelmowski b�ysk.

��Ach, teraz rozumiem, jak radzisz sobie ze swym problemem, panie!

��Tak? A c� to za problem?

��Jeste� Koronalem, podczas gdy Pontifex podr�uje sobie po �wiecie na oczach swych obywateli, zamiast uczciwie zaszy� si� w mrokach Labiryntu. Uwa�am to za niezwykle k�opotliwe dla m�odego w�adcy i nie chcia�bym znale�� si� w podobnej sytuacji. Lecz je�li zadbasz o to, by od Pontifexa dzieli� ci� dystans jak najwi�kszy, je�li win� za r�nice w post�powaniu obci��ysz dziel�c� was odleg�o�� c�, w�wczas uda ci si� rz�dzi� niemal tak, jakby� mia� woln� r�k�. Prawda, panie?

��S�dz�, �e wkroczyli�my na niebezpieczny grunt.

��Doprawdy?

��Bo i wkroczyli�my. Przeceniasz tak�e r�nice w naszym podej�ciu do problemu. Wszyscy dobrze wiemy, �e Valentine nie jest cz�owiekiem wojny i mo�e w�a�nie dlatego ust�pi� z tronu Confalume'a. S�dz�, �e mi�dzy mn� i Pontifexem istnieje zrozumienie� i nie pragn� dyskutowa� szerzej na ten temat. Chod�my, Diwisie; s�dz�, i� wypada, by� zaprosi� mnie do swej kajuty na kielich wina, potem ja zapraszam ci� do Prospektu Nissimorna na kolejny. A p�niej usi�dziemy i zaplanujemy, jak poprowadzi� t� wojn�. Co o tym s�dzisz, ksi���? Jakie jest twoje zdanie?

Zn�w pada�o, deszcz rozmy� zarysy mapy, kt�r� Faraataa nakre�li� w b�ocie nad brzegiem rzeki. Nie robi�o mu to jednak �adnej r�nicy. Rysowa�, �ciera� i rysowa� t� map� przez ca�y dzie�, a wcale nie musia�, w najdrobniejszych szczeg�ach bowiem wyry�a si� ona w jego m�zgu. Tu jest Ilirivoyne, tu Avendroyne, tu za� Nowe Velalisier. A tu zajmuj� pozycje dwie nacieraj�ce armie�

Tu zajmuj� pozycje dwie nacieraj�ce armie�

Tego nie przewidzia�. Jedynym wielkim b��dem jego planu by�o to, i� nie przewidzia�, �e Niezmienni zaatakuj� Piurifayne. Tch�rzliwy, s�aby Lord Valentine nigdy by tego nie uczyni�, Valentine czo�ga�by si� raczej u st�p Danipiur, pokornie b�agaj�c o uk�ad o przyja�ni. Lecz Valentine nie by� ju� w�adc�� a raczej sta� si� tym drugim w�adc�, wy�szym rang�, lecz s�abszym. Kto zrozumie szale�stwo Niezmiennych? Pojawi� si� nowy w�adca, m�ody w�adca, Lord Hissune, najwyra�niej cz�owiek zupe�nie inny�

��Aarisiim! � krzykn�� Faraataa. � Czy s� jakie� wie�ci?

��Nie wiemy niemal nic nowego, o Kr�lu, Kt�ry Jest. Czekamy na raporty z zachodniego frontu, lecz one nie nadejd� tak szybko.

��A bitwa nad Steiche?

��Powiedziano mi, �e le�ni braciszkowie nie okazali entuzjazmu, kiedy zwr�cili�my si� do nich o pomoc, lecz uda�o si� nam wreszcie sk�oni� ich do wsp�pracy przy k�adzeniu zap�r z pn�czy ptasich.

��Doskonale, doskonale. Lecz czy uda si� po�o�y� je na czas, by zahamowa� marsz Lorda Hissune'a?

��Bardzo prawdopodobne, o Kr�lu, Kt�ry Jest!

��M�wisz tak, bo to prawda, czy dlatego, �e wiesz, co pragn� us�ysze�?

Aarisiim spojrza� na niego zaskoczony, usta mia� szeroko otwarte; w zawstydzeniu pocz�� zmienia� kszta�t, przez chwil� by� w�t�� konstrukcj� z lian powiewaj�cych na wietrze, potem czym� z wyd�u�onych, sztywnych, o grubszych po obu ko�cach pr�t�w, a p�niej wr�ci� do swej prawdziwej postaci.

��Traktujesz mnie bardzo niesprawiedliwie, Faraatao!

��By� mo�e.

��Nie k�ami� ci.

��Je�li jest to prawd�, jest ni� wszystko, a ja us�ucham tego, co ni� jest � powiedzia� Faraataa g�osem bez wyrazu. Deszcz pada� coraz wi�kszy, bi� w li�cie rosn�cych wok� drzew. � Id� i wr��, gdy b�dziesz mia� wie�ci z zachodu.

Aarisiim znik� w panuj�cym w d�ungli mroku. Marszcz�c czo�o, niespokojny Faraataa zn�w zacz�� rysowa� map�. Tu jest armia zachodu, niezliczone miliony Niezmiennych, dowodzonych przez lorda z w�osami na twarzy, Diwisa, syna poprzedniego Koronala, Lorda Voriaxa. Zabili�my twego ojca, gdy polowa� w lesie, czy wiesz o tym, Diwisie? My�liwy, kt�ry wystrzeli� t� strza��, by� Zmiennokszta�tnym, kt�ry przybra� posta� jednego z pan�w G�ry. Widzisz, n�dzny Zmiennokszta�tny mo�e zabi� Koronala. Zginiesz i ty, je�li b�dziesz tak nieostro�ny jak tw�j ojciec.

Lecz Diwis, kt�ry z pewno�ci� nie mia� poj�cia, jak zgin�� jego ojciec (w�r�d ludu Piuriyar�w nie by�o lepiej strze�onego sekretu), nie jest cz�owiekiem nieostro�nym, pomy�la� ponuro Faraataa. Jego kwatery broni� oddani rycerze, �aden zab�jca nie sforsowa�by tej linii obrony, nawet w najlepszym, najsprytniejszym przebraniu. Gniewnymi d�gni�ciami ostrego sztyletu z polerowanego drewna Faraataa rysowa� w b�ocie linie marszu tej armii. Z Khyntor ci�gn�a si� wzd�u� wewn�trznych zboczy wielkiego �a�cucha g�r zachodu, pokonuj�c tras�, kt�ra od pocz�tku �wiata by�a nie pokonana, zmiataj�c wszystko, co stan�o jej na drodze, wype�ni�a Piurifayne swymi niezliczonymi �o�nierzami, zdobywa�a coraz to nowe tereny, zanieczyszcza�a �wi�te strumienie, depta�a �wi�te zagajniki�

Z t� hord� Faraataa zmuszony by� walczy� pilligrigormami. �a�owa� tego, by�y to bowiem jedne z najstraszniejszych stwor�w w jego biologicznym arsenale. Chcia� u�y� ich przeciw Ni-moya lub Khyntor, w p�niejszej fazie wojny. By�y to l�dowe skorupiaki wielko�ci czubka palca, o pancerzach tak twardych, �e nie zmia�d�y�oby ich nawet uderzenie m�ota, i mn�stwie ruchliwych n�ek, kt�re jego arty�ci genetyki uczynili ostrymi jak brzytwy. Ich apetyt by� nienasycony � zjada�y dziennie ilo�� mi�sa pi��dziesi�ciokrotnie przewy�szaj�c� mas� cia�a � �ywi�y si�, dr���c cia�o ka�dego ciep�okrwistego stworzenia, by potem wyje�� sobie drog� na zewn�trz.

Pi��dziesi�t tysi�cy pilligrigorm�w, pomy�la� Faraataa, w pi�� dni doprowadzi�oby miasto wielko�ci Khyntor do nieopanowanej paniki. Teraz jednak, kiedy Niezmienni zaatakowali Piurifayne, trzeba by�o uwolni� je nie w mie�cie, lecz na w�asnej ziemi, w nadziei, �e wprowadz� zamieszanie w szeregi �o�nierzy Diwisa i zmusz� jego armi� do odwrotu. �adne raporty nie potwierdzi�y jeszcze skuteczno�ci tej taktyki.

Z drugiej strony d�ungli Koronal Lord Hissune prowadzi� sw� armi� na po�udnie kolejn� nieprawdopodobn� drog�, wzd�u� brzeg�w Steiche; Faraataa planowa� na d�ugo�ci setek mil zagrodzi� mu drog� nieprzebyt� pl�tanin� z pn�czy ptasich; chcia� zmusi� go, by obchodzi� przeszkody coraz to wi�kszym �ukiem, i wreszcie beznadziejnie zab��dzi�. Jedynym problemem by�o to, �e le�ni braciszkowie, wstr�tne, doprowadzaj�ce go do furii ma�py, jedyne istoty zdolne skutecznie pos�ugiwa� si� pn�czem, w ich pocie znajdowa� si� bowiem enzym niweluj�cy jego lepko��, nie kocha�y Piurivar�w, od tysi�cleci poluj�cych na nie dla smacznego mi�sa. Sk�onienie ich do pomocy najwyra�niej okazywa�o si� nie�atwe.

Faraataa poczu�, jak rodzi si� w nim i gotuje w�ciek�o��.

A z pocz�tku wszystko sz�o tak dobrze! Zarazy i choroby ro�lin na terenach rolniczych� sparali�owanie rolnictwa na tak wielkim obszarze� g��d, panika, masowa migracja� tak, wszystko toczy�o si� zgodnie z planem. Uwolnienie specjalnie wyhodowanych zwierz�t tak�e przynios�o oczekiwane skutki, cho� na mniejsz� skal�; ludzie bali si� ich, �ycie w miastach sta�o si� jeszcze trudniejsze�

Lecz si�a tego ciosu by�a mniejsza, ni� si� spodziewa�. Wydawa�o mu si�, �e krwio�ercze milufty powinny sparali�owa� Ni-moya, i tak ju� opanowane przez chaos. Nie spodziewa� si�, �e w chwili ataku b�dzie tam armia Lorda Hissune'a, �e �ucznicy poradz� sobie z nimi tak �atwo. Teraz nie mia� ich ju�, a wyhodowanie nowych w wystarczaj�cej ilo�ci zabra�oby pi�� lat�

Lecz zosta�y mu jeszcze pilligrigormy, w zbiornikach mia� miliony gannigog�w, gotowych do wypuszczenia na wolno��. Mia� quexy, vriigi, zambinaxe, malamolale. Mia� plagi: chmura czerwonego py�u, kt�ry m�g� przelecie� noc� nad miastem, na ca�e tygodnie zatruwaj�c zbiorniki wody, fioletowy grzyb, z kt�rego wykluwa� si� robak atakuj�cy zwierz�ta trawo�erne, i nie tylko. Faraataa nie chcia� nawet stosowa� niekt�rych z nich, poniewa� naukowcy powiedzieli mu, �e po zag�adzie Niezmiennych nie�atwo by�oby je kontrolowa�. Lecz je�li jego lud zacznie przegrywa�, je�li sytuacja stanie si� beznadziejna� on, Faraataa, nie zawaha si� u�y� wszystkich �rodk�w mog�cych zaszkodzi� przeciwnikowi, niezale�nie da konsekwencji.

Wr�ci� Aarisiim, zbli�aj�c si� nie�mia�o.

��Przynosz� wie�ci, o Kr�lu, Kt�ry Jest.

��Z kt�rego frontu?

��Z obu, o Kr�lu.

Faraataa patrzy� na niego nieruchomym wzrokiem.

��Jak z�e s� te wie�ci? � spyta�. Aarisiim waha� si� przez chwil�.

��Na zachodzie niszcz� pilligrigormy. Maj� ogie� wyrzucany z metalowych rur, topi�cy ich skorupy. Nieprzyjaciel b�yskawicznie pokonuje teren, na kt�rym je wypu�cili�my.

��A na wschodzie?

��Przebili si� przez las, nie zd��yli�my postawi� zap�r na czas. Zwiadowcy donosz�, �e nieprzyjaciel poszukuje Hirivoyne.

��Szukaj� Danipiur. Chc� zawrze� z ni� sojusz przeciw nam. � Oczy Faraatay p�on�y. � Jest �le Aarisiimie, ale to jeszcze nie koniec. Wezwij Benuuiaba i Siimii, i innych. Sami wyruszymy do Ilirivoyne, ujmiemy Danipiur, nim oni do niej dotr�. Je�li trzeba b�dzie, zabijemy j�, a wtedy z kim zawr� przymierze? Szukaj� Piurivara dysponuj�cego w�adz�, a znajd� tylko Faraata�, ja za� nie podpisz� traktatu z Niezmiennymi.

��Porwa� Danipiur? � powt�rzy� Aarisiim z pow�tpiewaniem. � Zabi� Danipiur?

��Je�li b�d� musia�, zabij� ca�y ten �wiat, lecz go im nie oddam!

Wczesnym wieczorem zatrzymali si� po wschodniej stronie Rozpadliny w miejscu znanym jako Dolina Prestimiona; z tego, co wiedzia� Valentine, by� to niegdy� wa�ny o�rodek rolniczy. Podczas podr�y po Zimroelu widywa� ju� sceny nieopisanie ponure: porzucone farmy, wyludnione miasta, znaki przera�aj�cej walki o przetrwanie� lecz owa Dolina Prestimiona wygl�da�a najbardziej przygn�biaj�co z nich wszystkich.

Pola tu by�y popalone, czarne, ludzie milcz�cy, spokojni, jakby oszo�omieni.

��Uprawiali�my lusayender i ry� � opowiada� gospodarz Valentine'a, farmer imieniem Nitikkimal, pe�ni�cy najwyra�niej funkcj� zarz�dzaj�cego sektorem. � Potem przysz�a �nie� lusavenderowa, ro�liny wygin�y, a my musieli�my spali� pola. Min� jeszcze co najmniej dwa lata, nim zn�w b�dziemy mogli je uprawia�. Pozostali�my jednak. Nikt z nas, mieszka�c�w Doliny, nie uciek�, Wasza Wysoko��. Brakowa�o �ywno�ci. Nam, Ghayrogom, niewiele potrzeba, rozumiesz, panie, a jednak jedzenia nie starcza�o dla wszystkich. Nie mamy nic do roboty, przez co ludzie s� niespokojni, smutno tak�e patrze� na ziemi� zmienion� w popio�y, lecz to nasza ziemia, wi�c zostali�my. Czy kiedy� jeszcze b�dziemy j� uprawia�, Wasza Wysoko��?

��Wiem, �e b�dziecie � odpowiedzia� Valentine zastanawiaj�c si�, czy nie �udzi go fa�szyw� nadziej�.

Dom Nitikkimala sta� u wej�cia do Doliny i wydawa� si� niemal pa�acem, smuk�e belki z drewna ghannimor podpiera�y wysokie sufity, dach kryty by� zielon� dach�wk�. Wewn�trz czu�o si� jednak wilgo� i przeci�gi, jakby plantator straci� serce i nie troszczy� si� ju� o dokonywanie napraw koniecznych w tym wilgotnym, ciep�ym klimacie.

Tego popo�udnia Valentine, ca�kowicie sam, odpoczywa� w ogromnym apartamencie, kt�ry Nitikkimal odda� mu do dyspozycji. Wieczorem mia� uda� si� do ratusza na spotkanie z miejscowymi obywatelami. Dotar�a tu do niego wielka paka meldunk�w, z kt�rych dowiedzia� si�, �e Hissune wkroczy� daleko w g��b terytori�w Metamorf�w gdzie� w pobli�u rzeki Steiche, szukaj�c Nowego Velalisier, jak nazywano stolic� buntownik�w. Ciekawe, czy b�dzie mia� wi�cej szcz�cia ni� on sam, gdy w�drowa� d�ungl� w poszukiwaniu Ilirivoyne? A Diwis zgromadzi� r�wnie wielk� lub nawet wi�ksz� armi� do ataku na Piurifayne z drugiej strony. Kiedy my�la� o cz�owieku wojny, jakim by� jego bratanek, Valentine czu� niepok�j. Nie tak to planowa�em, powtarza� sobie, nie chodzi�o mi o wysy�anie armii do Piurifayne. W�a�nie tego pragn��em unikn��! Lecz wiedzia�, �e by�o to nie do unikni�cia. W tych czasach �wiat potrzebowa� Hissune'�w i Diwis�w, nie Valentine'�w. On musi tylko odegra� sw� rol�, oni odegraj� swoje, a potem, je�li taka jest wola Bogini, rany kiedy� zaczn� si� goi�.

Przejrza� i inne meldunki. Wiadomo�� z G�ry Zamkowej: Stasilane jest teraz regentem i zmaga si� z rutynowymi pracami rz�du. Wsp�czu� mu: Stasilane wspania�y, Stasilane atleta siedzi za biurkiem i podpisuje kawa�ki papieru. Jak strasznie zmienia nas czas! � pomy�la� Valentine. My, kt�rzy u�ywali�my �ycia na G�rze Zamkowej, oddawali�my si� rozrywkom, polowaniom i zabawie, uginamy si� teraz pod ci�arem obowi�zk�w, d�wigaj�c na barkach brzemi� naszego biednego, sypi�cego si� �wiata. Jak daleki jest teraz Zamek, jak dalekie s� rado�ci �ycia z czas�w, gdy �wiat wydawa� si� rz�dzi� sam, a przez ca�y rok panowa�a wiosna!

Meldunek od Tunigorna: w�druje przez Zimroel tu� za Valentine'em, za�atwia rutynowe sprawy: poch�wek umar�ych, dystrybucja �ywno�ci, zachowanie istniej�cych �rodk�w i inne metody bezpo�redniej walki z g�odem i plagami. Tunigorn �ucznik, Tunigorn, s�ynny my�liwy, nadaje teraz sens � my wszyscy nadajemy im teraz sens � naszym ch�opi�cym latom, sp�dzonym w komforcie i na rozrywkach.

Odsun�� od siebie meldunki. Ze szkatu�ki wyj�� smoczy kie�, kt�ry w Khyntor, w dziwnych doprawdy okoliczno�ciach, da�a mu ta kobieta, Millilain. W chwili, w kt�rej po raz pierwszy wzi�� go do r�ki, wiedzia� ju�, �e to nie zwyk�y kawa�ek ko�ci, amulet fanatycznie przes�dnych prostaczk�w. Mija�y dni, a z ka�dym dniem Valentine lepiej rozumia�, co on oznacza i jak go u�ywa� w tajemnicy, zawsze w tajemnicy, bez wiedzy Carabelli. Ju� niemal wiedzia�, co da�a mu Millilain.

Dotkn�� go palcem. Kie� by� cienki, kruchy, niemal przejrzysty, twardy jednak niczym najtwardszy kamie�, kraw�dzie za� mia� ostre jak najostrzejsza stal. Wydawa� si� ch�odny, a jednak sprawia� przy tym wra�enie takie, jakby p�on�� w nim ogie�.

Us�ysza� nie istniej�c� muzyk� dzwon�w. Bi�y powoli, uroczy�cie, w niemal pogrzebowym rytmie, potem rozleg�a si� d�wi�czna kaskada ton�w, szybka, przechodz�ca w zapieraj�c�, dech w piersiach mieszanin� melodii, tak b�yskawiczn�, �e tony poprzedniej zaciera�a ju� nast�pna, a potem wszystkie one zla�y si� w jedn� osza�amiaj�c� symfoni� zmian; tak, zna� ju� t� muzyk�, rozumia�, czym jest, to kr�l oceanu Maazamoorn, stworzenie, kt�re istoty l�dowe zna�y pod nazw� smoka Lorda Kinnikena, najpot�niejszy mieszkaniec wielkiego Majipooru.

Valentine d�ugo nie pojmowa�, �e muzyk� Mazamoorna s�ysza�, nim jeszcze talizman ten trafi� w jego r�ce. Le��c we �nie na pok�adzie �Lady Thiin�, kiedy po raz pierwszy � ile� to podr�y temu! � p�yn�� z Alhanroelu na Wysp� Snu, �ni� o pielgrzymce; ubrani w bia�e stroje ludzie �pieszyli ku morzu, by� w�r�d nich i on, a z morza wy�oni� si� wielki smok Lorda Kinnikena, otworzy� paszcz� tak szeroko, �e zmie�ci�yby si� w niej zmierzaj�ce ku niemu rzesze. A kiedy zbli�y� si� i wype�z� na brzeg, dobywa� si� z niego w�a�nie d�wi�k dzwon�w, tak pot�ny i straszny, �e wydawa� si� kruszy� samo powietrze.

Podobny d�wi�k dobywa� si� tak�e i z k�a. Maj�c go za przewodnika, Valentine m�g�by, gdyby skupi� si� w j�drze swej duszy, a potem si�gn�� ca�ym sob� poprzez �wiat, skontaktowa� si� z przera�aj�cym pot�g� umys�em kr�la oceanu Maazmoorna, kt�rego ignoranci nazywali smokiem Lorda Kinnikena. Taki oto dar da�a mu Millilain. Sk�d wiedzia�a, jaki u�ytek mo�e z niego zrobi� on� i tylko on? A mo�e nie wiedzia�a? By� mo�e da�a mu go tylko dlatego, i� dla niej by� �wi�ty� by� mo�e nie mia�a najmniejszego poj�cia, �e on i tylko on u�y� go mo�e w ten w�a�nie spos�b, jako j�dra koncentracji�

Maazmoornie� Maazmoornie�

Pr�bowa�, szuka�, wzywa�. Z dnia na dzie� coraz bli�szy by� nawi�zania prawdziwego kontaktu z kr�lem oceanu, prawdziwej z nim rozmowy, zetkni�cia dw�ch osobnych to�samo�ci. Ju� prawie dochodzi� do celu. By� mo�e uda mu si� ju� dzi�, a mo�e dopiero jutro lub pojutrze�

Odpowiedz mi, Maazmoornie. To ja ci� wzywam, ja, Valentine Pontifex�

Nie ba� si� ju� przera�aj�cego umys�u smoka. W tych sekretnych wyprawach duszy nauczy� si�, do jakiego stopnia istoty z l�du nie rozumiej� w�adc�w oceanu. Kr�lowie oceanu budzili strach, to prawda, lecz nie trzeba by�o si� ich ba�.

Maazmoornie� Maazmoornie�

Ju� prawie, pomy�la�.

��Valentine? � Za drzwiami sta�a Carabella. Zaskoczony, Valentine drgn�� wychodz�c z transu tak nagle, �e omal nie spad� z fotela. Odzyska� jednak kontrol� nad sob�, schowa� kie� do szkatu�ki, uspokoi� si� i podszed� do �ony.

��Powinni�my ju� by� w ratuszu � powiedzia�a.

��Oczywi�cie. Tak, oczywi�cie.

W g��bi duszy nadal s�ysza� d�wi�k owych tajemniczych dzwon�w. Teraz jednak nadszed� czas na inne obowi�zki. Kie� Maazmoorna b�dzie musia� jeszcze troch� poczeka�.

Godzin� p�niej, w wielkiej sali ratusza, Valentine zasiad� na podwy�szeniu, a przed nim przechodzili powoli farmerzy, oddaj�c mu ho�d i przynosz�c do pob�ogos�awienia narz�dzia pracy: sierpy, motyki, najprostsze, prymitywne narz�dzia rolnika, zupe�nie jakby Pontifex przez sam akt z�o�enia d�oni m�g� przywr�ci� dobrobyt, kt�rym cieszy�a si� niegdy� ta nieszcz�liwa dolina. Zastanawia� si� nawet, czy nie reguluje tego jaka� pradawna tradycja wiejskiego ludu, prawie samych Ghayrog�w. Najpewniej nie � zdecydowa� � �aden rz�dz�cy Pontifex nie odwiedzi� nigdy Doliny Prestimiona i w og�le Zimroelu, nie by�o te� powodu, by si� takich odwiedzin spodziewa�. By� mo�e tak oto, wynaleziona przez ten lud na potrzeby chwili, narodzi�a si� tradycja, stworzona, gdy mieszka�cy doliny dowiedzieli si� o nadej�ciu Pontifexa.

Nie martwi�o go to. Przynosili mu narz�dzia pracy, wi�c dotyka� r�czki jednego, ostrza drugiego, lemiesza trzeciego, i u�miecha� si� swym najcieplejszym u�miechem, i m�wi� im s�owa nadziei p�yn�cej z serca, w odpowiedzi ich twarze p�on�y nowym blaskiem.

Pod koniec wieczoru w sali powsta�o zamieszanie. Valentine podni�s� wzrok i dostrzeg� zmierzaj�c� w jego kierunku dziwn� procesj�. Dwie m�ode Ghayro�ki, id�ce przej�ciem w jego kierunku, prowadzi�y pod r�ce starsz�, kt�ra, s�dz�c po bezbarwnej �usce i zwieszaj�cych si� wok� twarzy w�ach w�os�w, musia�a by� rzeczywi�cie bardzo stara. Sprawia�a wra�enie �lepej i s�abej, lecz trzyma�a si� prosto i sz�a przed siebie, jakby z ka�dym krokiem rozbija�a mur.

��To Aximaan Threysz � szepn�� Nitikkimal. � Czy s�ysza�e� o niej, Wasza Wysoko��?

��Niestety nie.

��Jest najs�ynniejsz� gospodyni� w okolicy, znan� ze swego lusavenderu, �r�d�em m�dro�ci, cenion� ze wzgl�du na sw� wiedz�. M�wi� o niej, �e czeka tylko na �mier�, a jednak pragn�a si� dzi� z tob� zobaczy�.

��Lord Valentine! � czystym, d�wi�cznym g�osem krzykn�a Aximaan Threysz.

��Nie jestem ju� Lordem Valentine'em, lecz Pontifexem Valentine'em. Czynisz mi wielki zaszczyt, przychodz�c tu, Aximaan Threysz. Twa s�awa ci� wyprzedzi�a.

��Valentine� Pontifex�

��Podejd� i podaj mi r�k�.

Uj�� jej chud�, wyschni�t� d�o�, u�cisn�� j� mocno. Patrzyli sobie w oczy; widz�c jej wielkie, czyste t�cz�wki, zorientowa� si�, �e Threysz jest �lepa.

��Twierdzili, �e jeste� uzurpatorem � powiedzia�a. � Przyby� tu niedu�y, rumiany m�czyzna, powiedzia� nam, �e nie jeste� prawdziwym Koronalem. Nie chcia�am go s�ucha�, odesz�am. Nie wiedzia�am, czy jeste� prawdziwym w�adc�, czy uzurpatorem, ale pomy�la�am, �e nie jemu o tym wyrokowa�, temu niskiemu, rumianemu m�czy�nie.

��Ach, Sempeturn. Spotkali�my si�. Teraz i on wierzy, �e by�em prawdziwym Koronalem, a teraz jestem prawdziwym Pontifexem.

��Czy scalisz �wiat, prawdziwy Pontifeksie? � spyta�a Aximaan Threysz g�osem pe�nym zdumiewaj�cej �ywotno�ci, m�odzie�czej czysto�ci.

��Wszyscy to uczcimy, Aximaan Threysz.

��Nie. Nie ja, Pontifeksie Valentinie. Ja umr�, w przysz�ym tygodniu, za tydzie�, za dwa, i z pewno�ci� nie przedwcze�nie.

Chc� tylko, by� mi obieca�, �e �wiat b�dzie taki, jaki by�: dla mych dzieci i dzieci mych dzieci. Je�li mi to obiecasz, pope�zn� ku tobie na kolanach, a je�li b�dzie to obietnica fa�szywa, niech Bogini pokara ci� tak, jak my tu, w Dolinie, zostali�my pokarani, Pontifeksie Valentinie.

��Obiecuj� ci, o Aximaan Threysz, �e �wiat zostanie odtworzony w swej pierwotnej postaci, �e b�dzie pi�kniejszy, ni� by�, obiecuj� ci tak�e, �e nie jest to fa�szywa obietnica. Nie pozwol� ci jednak pe�zn�� ku mnie na kolanach.

��Obieca�am, �e zrobi� to, i zrobi�. � Nies�ychane, lecz Aximaan Threysz odepchn�a obie m�odsze kobiety, jakby by�y ledwie pi�rkami. Pad�a na kolana � obraz najg��bszej pokory � cho� jej cia�o wydawa�o si� tak sztywne jak p�at sk�ry przez wiek wystawiany na s�o�ce. Valentine wyci�gn�� r�k�, by pom�c jej powsta�, a wtedy jedna z kobiet � jej c�rka, to mog�a by� tylko jej c�rka! � chwyci�a go za r�k� i odtr�ci�a j�, a potem spojrza�a na sw� d�o� z przestrachem, jakby przerazi�o j� to, i� dotkn�a Pontifexa. Aximaan Threysz powsta�a powoli, bez �adnej pomocy.

��Czy wiesz, jaka jestem stara? � spyta�a. � Urodzi�am si�, gdy Pontifexem by� Ossier. S�dz�, �e jestem najstarsz� istot� na tym �wiecie. Umr� za rz�d�w Pontifexa Valentine'a, a ty scalisz nasz �wiat!

Ta kobieta s�dzi, �e wypowiada proroctwo, pomy�la� Valentine. Wi�c czemu jej s�owa brzmi� jak rozkaz?

��Tak te� b�dzie, o Aximaan Threysz � powiedzia� g�o�no. � A ty do�yjesz chwili, w kt�rej dojrzysz spe�nienie tej obietnicy!

��Nie. Nie. Prorokowa� mo�esz tylko wtedy, kiedy nie dostrzegasz ju� rzeczywisto�ci. Me �ycie ko�czy si�, lecz twoje widz� jasno. Ocalisz nas, dokonuj�c tego, co uwa�asz za niemo�liwe do dokonania. A potem potwierdzisz sw�j uczynek, czyni�c to, czego nie chcia�by� uczyni� nawet w najgorszych koszmarach. Lecz cho� najpierw dokonasz niemo�liwego, potem za� nienawistnego, b�dziesz wiedzia�, �e post�pi�e� w�a�ciwie, i b�dziesz radowa� si� swym post�pkiem, o Pontifeksie Valentinie. A teraz odejd�, Pontifeksie i uzdr�w nas. � Rozwidlony j�zyk zadr�a� z wielk� si�� i wielk� energi�. � Uzdr�w nas, Pontifeksie Valentinie. Uzdr�w nas!

Aximaan Threysz odwr�ci�a si� powoli. Ruszy�a drog�, kt�r� ku niemu przysz�a, odtr�caj�c pomoc towarzysz�cych jej kobiet.

Min�a jeszcze godzina, nim Valentine uwolni� si� do obecno�ci ludu Doliny Prestimiona; ludzie i nie tylko ludzie t�oczyli si� wok� niego z rozpaczliw� nadziej�, jakby sam czar jego pontyfikalnej obecno�ci mia� si�� zmieni� ich �ycie, jakby za jego spraw� powr�ci� mogli do czas�w sprzed nadej�cia plag � lecz w ko�cu Carabella, u�ywaj�c jego zm�czenia jako pretekstu, zdo�a�a zako�czy� audiencj�. Podczas powrotu do posiad�o�ci Nittikimala, Valentine my�la� wy��cznie o Aximaan Threysz. W uszach nadal s�ysza� jej suchy, sycz�cy g�os. �Ocalisz nas dokonuj�c tego, co uwa�asz za niemo�liwe do dokonania. A potem potwierdzisz sw�j uczynek, czyni�c to, czego nie chcia�by� uczyni� nawet w najgorszych koszmarach. A teraz odejd�, Pontifeksie i uzdr�w nas�. Tak, tak. �Uzdr�w nas, Pontifeksie. Uzdr�w nas, Valentinie! Uzdr�w nas!�

W jego duszy brzmia�a muzyka kr�la oceanu Maazmoorna. Tak bliski by� prze�omu tego dnia, tak bliski by� prawdziwego kontaktu z wielkim stworzeniem oceanu. Dzi�� noc��

Carabella tak�e nie spa�a tej nocy. Stara Ghayro�ka prze�ladowa�a i j�, niemal obsesyjnie wraca�a ku jej talentowi proroczeniu, ku zdumiewaj�cej jasno�ci widzenia �lepoty, ku sekretom proroctwa. Wreszcie lekko poca�owa�a Valentine'a w usta, pogrzeba�a si� w niewyobra�alnym mroku ich �o�a i zasn�a.

Czeka� przez niesko�czone chwile. A potem uj�� w d�onie kie� smoka morskiego Maazmoorna.

Maazmoornie?

�ciska� kie� tak mocno, �e niemal w�ar� si� on w sk�r� jego d�oni. Zapragn�� skoncentrowa� ca�� si�� umys�u na przekroczeniu granicy tysi�cy mil, dziel�cych Dolin� Prestimiona i kr�l�w oceanu, przebywaj�cych� gdzie? Na biegunie? Gdzie si� kryj�?

Maazmoomie?

S�ysz� ci�, o l�dowy bracie, Valentinie, w�adco bracie�

Nareszcie!

Wiesz, kim jestem ?

Znam ci�. Zna�em twego ojca. Zna�em wielu przed tob��

Rozmawia�e� z nimi?

Nie. Jeste� pierwszy. Ale zna�em ich. Nie znali mnie, ale ja zna�em ich. �y�em przez wiele okr��e� oceanu, bracie Valentinie. I obserwowa�em wszystko, co dzieje si� na l�dzie�

Wi�c wiesz, co si� dzieje?

Wiem.

Giniemy. A wy przyczyniacie si� do naszej zguby.

Nie!

Prowadzicie buntownik�w spo�r�d Zmiennokszta�tnych. O tym wiemy. Czcz� was jak bog�w, a wy uczycie ich, jak nas zniszczy�.

Nie, Valentinie � bracie.

Wiem, �e czcz� was jak bog�w.

Oczywi�cie, przecie� jeste�my bogami. Nie popieramy ich buntu, dajemy tylko to, co daliby�my ka�demu, kto przyszed�by do nas po nowe �ycie. Nie pragniemy, by wyparto was z naszego �wiata.

Lecz na pewno nas nienawidzicie!

Nie, bracie Valentinie.

Polujemy na was� zabijamy� Jemy wasze cia�o i pijemy krew, i wyrabiamy z ko�ci tanie b�yskotki.

Tak, to prawda. Lecz dlaczego mieliby�my was za to nienawidzi�, bracie Valentinie? Dlaczego?

Valentine nie odpowiedzia� mu od razu. Le�a� zimny, dr��cy, przy boku �pi�cej Carabelli, zastanawiaj�c si� nad tym, co us�ysza�, nad tym cierpliwym wyznaniem, �e kr�lowie oceanu s� bogami � co niby mia�o to oznacza�? � i �e nie uczestnicz� w buncie. Dowiedzia� si� czego� ca�kowicie nowego i nieoczekiwanego, oto smoki nie �ywi� do mieszka�c�w Majipooru �alu, mimo nieszcz��, jakich z ich r�ki do�wiadcza�y. Za wiele zdarzy�o si� naraz. Ogrom niepoj�tej wiedzy tam, gdzie niegdy� by� d�wi�k dzwon�w i poczucie wszechogarniaj�cej obecno�ci.

Czy�by� nie by� zdolny do gniewu, Maazmoornie?

Wiemy, co to gniew.

Lecz czy go czujecie?

Gniew nie liczy si� i nie o nim mowa, bracie Valentinie. To, co czyni� wasi my�liwi, jest zupe�nie naturalne. Jest cz�ci� �ycia, aspektem Tego, Co Jest. Tak jak ja. Tak jak ty. Czcimy To, Co Jest we wszystkich jego przejawach. Zabijacie nas, kiedy przep�ywamy wzd�u� wybrze�a kontynentu, kt�ry nazywacie Zimroelem, u�ywacie naszych cia�, my za� czasami zatapiamy wasze statki, je�li wydaje si�, �e to w�a�nie uczyni� nale�y w tej chwili, i u�ywamy waszych cia�, a wszystko jest Tym, Czym Jest. Pewnego razu Piurivarzy zabili kilku z nas w swym kamiennym mie�cie, kt�re teraz jest martwe, my�leli, �e pope�nili straszliw� zbrodni�, i w ramach zado��uczynienia zniszczyli je. Nie s�dzili, nikt z l�dowych dzieci nie rozumie. Wszystko jest tylko Tym, Czym Jest.

A je�li b�dziemy si� opiera� teraz, kiedy Piurivarzy siej� w�r�d nas chaos? Czy to �le stawia� op�r? Czy musimy zaakceptowa� nasz los, poniewa� jest on Tym, Czym Jest?

Wasz op�r tak�e jest Tym, Czym Jest.

A wi�c twoja filozofia nie ma dla mnie sensu, Maazmoornie.

Nie musi, bracie Valentinie. To tak�e jest Tym, Czym Jest.

Valentine umilk� na chwil�, d�u�sz� nawet ni� poprzednio, lecz bardzo starannie podtrzymywa� kontakt. W ko�cu powiedzia�:

Chc�, �eby sko�czy� si� czas niszczenia. Chc� zachowa� to, co my na Majipoorze rozumiemy jako To, Co Jest.

Oczywi�cie, �e tego w�a�nie chcesz.

I chc�, �eby�cie mi pomogli.

��Uj�li�my Zmiennokszta�tnego, panie � oznajmi� Alsimir � twierdzi, �e przynosi wa�ne wie�ci, lecz chce rozmawia� z tob�, panie, i tylko z tob�.

Hissune zmarszczy� brwi.

��My�lisz, �e to szpieg?

��Bardzo prawdopodobne, panie.

��Lub nawet zab�jca?

��T� mo�liwo�� nale�y mie� zawsze na uwadze, panie, lecz nie s�dz�, by przyby� tu ci� zamordowa�. Wiem jednak, �e jest Zmiennokszta�tnym, panie, i �e nasze s�dy o nich zawsze mog� by� b��dne, ale� by�em w�r�d tych, kt�rzy go przes�uchiwali, i mam wra�enie, �e jest szczery. Wra�enie, panie.

��Szczero�� Zmiennokszta�tnych. � Hissune roze�mia� si�. � Ich szpieg podr�owa� w najbli�szym otoczeniu Lorda Valentine'a, prawda?

��Tak powiadano. Wi�c co mam z nim uczyni�, panie?

��Powiniene� chyba przyprowadzi� go do mnie, prawda?

��A je�li zechce spr�bowa� jakiej� z tych ich sztuczek?

��Po prostu b�dziemy musieli rusza� si� szybciej ni� on, Alsimirze. Mimo wszystko przyprowad� go.

Ryzykowali i Hissune doskonale zdawa� sobie z tego spraw�. Nie spos�b jednak nie spotka� si� z kim�, kto oznajmia, �e jest wys�annikiem wroga, lub skaza� go na �mier� od razu, tylko podejrzewaj�c zdrad�. Sam przed sob� przyznawa� tak�e, �e interesuj�c� odmian� b�dzie zobaczy� wreszcie Metamorfa na w�asne oczy � po tylu tygodniach marszu przez wilgotn� d�ungl�! Przez ca�y ten czas ani razu nie widzieli wrog�w. Ani razu!

Ob�z rozbili na skraju zagajnika wielkich drzew dwikka, gdzie� przy wschodniej granicy Piurifayne, niedaleko rzeki Steiche. Dwikka rzeczywi�cie robi�y wra�enie. Zdumiewaj�co wielkie, mia�y ga��zie si�gaj�ce tak daleko, �e spokojnie przykry�yby du�y dom, kora ich by�a czerwona, z g��bokimi p�kni�ciami, li�cie za� tak gigantyczne, �e w trakcie ulewnego deszczu pod ka�dym z nich mog�oby znale�� schronienie ze dwudziestu m�czyzn. Owoce o szorstkiej sk�rze mia�y rozmiary �lizgacza, mi��sz ich dzia�a� osza�amiaj�co. Lecz botaniczne cuda nie by�y wystarczaj�c� rekompensat� za m�cz�c� wypraw� w g��b prowincji Metamorf�w. Deszcz pada� bez przerwy, ple�nia�o i gni�o wszystko, ��cznie � jak czasami wydawa�o si� Hissune'owi � z m�zgiem, i cho� armia sta�a na linii d�ugo�ci przekraczaj�cej sto mil, cho� wa�ne miasto tubylc�w, Avendroyne, znajdowa�o si� podobno gdzie� po�rodku tej linii, nie widzieli jeszcze ani miasta, ani �ladu po mie�cie, ani �ladu dr�g ucieczki, ani w og�le Metamorf�w. Wydawa�o si�, �e s� istotami mitycznymi i w rzeczywisto�ci d�ungla jest nie zamieszkana.

Hissune wiedzia�, �e maszeruj�cy z przeciwnej strony Diwis ma podobne k�opoty. Metamorf�w by�o niewielu, a ich miasta musia�y by� sk�adane. Przenosili si� z miejsca na miejsce jak lataj�ce noc� owady o przezroczystych skrzyd�ach. A mo�e przybierali posta� drzew i krzak�w, i stoj�c nieruchomo, dusz�c si� z powstrzymywanego �miechu, czekali na przej�cie armii Koronala. Z tego, co wiedzia�, Metamorfami, ich zwiadowcami, mog�y by� nawet wielkie drzewa dwikka, przy kt�rych obozowali. Najlepiej b�dzie porozmawia� z pos�a�cem, szpiegiem, morderc� czy kim tam jest, by� mo�e powie co� interesuj�cego, a w najgorszym razie dostarczy przynajmniej jakiej� rozrywki.

Alsimir wr�ci� po chwili z wi�niem, strze�onym przez kilku stra�nik�w. Podobnie jak ci nieliczni Piurivarzy, kt�rych Hissune spotka� osobi�cie, i ten samym swym wygl�dem budzi� niepok�j. By� bardzo wysoki, delikatnie, niemal krucho zbudowany, nagi z wyj�tkiem pasa sk�ry okr�conego wok� bioder. Sk�ra i w�osy niczym z gumy mia�y dziwny, bladozielonkawy odcie�, twarz za� wydawa�a si� g�adka: usta zast�powa�a cienka szczelina, sko�ne oczy niemal zawsze by�y przykryte powiekami.

Metamorf nie wydawa� si� pewny siebie, nie sprawia� gro�nego wra�enia. Mimo wszystko Hissune �a�owa�, �e nie ma przy sobie kogo� umiej�cego czyta� w umys�ach: Deliambera, Tisany lub samego Valentine'a, dla kt�rego sekrety obcych ludzi bardzo cz�sto nie stanowi�y tajemnicy. Ten Zmiennokszta�tny mo�e ci�gle snu� niebezpieczne plany.

��Kim jeste�? � spyta� go Hissune.

��Nazywam si� Aarisiim. S�u�� Kr�lowi, Kt�ry Jest, znacie go pod imieniem Faraataa.

��Czy on ci� do mnie przys�a�?

��Nie, Lordzie Hissunie. Nie wie, �e tu jestem. � Aarisiim zadr�a� nagle dziwnie, niczym w konwulsjach, na jedn� chwil� jego cia�o wyda�o si� rozmywa�, traci� ostro�� kszta�tu. Stra�nicy Koronala natychmiast zrobili krok w prz�d, staj�c mi�dzy je�cem a swym w�adc�, gotowi os�oni� go w�asnymi cia�em gdyby nag�a zmiana zachowania zwiastowa�a atak, lecz Zmiennokszta�tny b�yskawicznie odzyska� kontrol� nad cia�em. � Przyby�em tu, by zdradzi� Faraata� � powiedzia� cicho. Hissune spojrza� na niego, zdumiony.

��Czy to znaczy, �e poprowadzisz nas do jego kryj�wki?

��Poprowadz�.

To zbyt dobre, by mog�o by� prawdziwe, pomy�la� Koronal, patrz�c na doradc�w: Alsimira, Stimiona i innych. Najwyra�niej wszyscy podzielali jego pogl�d: byli nastawieni sceptycznie, ostro�ni, wrodzy.

��Dlaczego chcesz to uczyni�?

��Faraataa przekroczy� granice s�uszno�ci.

��Dopiero teraz przysz�o ci to do g�owy? Jego bunt ci�gnie si� od�

��S�uszno�ci wed�ug naszych przekona�, panie. Nie waszych.

��Ach! Co takiego zrobi�?

��Zaatakowa� Dirivoyne, uj�� Danipiur i zamierza j� zamordowa�. Nie mo�na wi�zi� osoby Danipiur. Nie mo�na pozbawia� jej �ycia. Faraataa nie chcia� s�ucha� doradc�w. Podni�s� r�k� na Danipiur. O wstydzie, i ja by�em w�r�d tych, kt�rzy poszli z nim! My�la�em, �e chce j� tylko uwi�zi�, �eby nie mog�a zawrze� uk�adu z wami, o Niezmienni, a przeciw nam. Tak w�a�nie m�wi� � nie zabije jej, p�ki nie nabierze przekonania, �e wojna jest nieodwo�alnie przegrana.

��Czy teraz tak w�a�nie s�dzi?

��Nie, Lordzie Hissunie. Nie uwa�a wojny za przegran�, ma zamiar wypu�ci� na was nowe stwory, nowe zarazy, s�dzi, �e stoi u progu zwyci�stwa.

��Wi�c po co zabija� Danipiur?

��By zapewni� sobie zwyci�stwo.

��Co za szale�stwo!

��I ja tak s�dz�, panie. � Aarisiim szeroko otworzy� oczy, p�on�ce teraz dziwnym, gro�nym blaskiem. � Oczywi�cie, widzi w niej powa�n� rywalk�, osob� sk�aniaj�c� si� raczej ku pokojowi ni� wojnie. Je�li j� usunie, zagro�enie jego pot�gi zniknie. Lecz jest co� wi�cej. On chce z�o�y� j� w ofierze na o�tarzu � chce da� jej krew w darze kr�lom oceanu, by zapewni� sobie ich dalsz� pomoc. Zbudowa� �wi�tyni� podobn� do tej, jaka sta�a w Starym Velalisier, sam z�o�y j� na kamieniu, zabije j� w�asnymi r�kami.

��Kiedy ma si� to zdarzy�?

��Dzisiejszej nocy, panie. O Godzinie Hagiusa.

��Dzi� w nocy!

��Tak, panie. Szed�em, jak potrafi�em najszybciej, ale twa armia jest tak wielka� i ba�em si�, �e zgin� z r�ki prostego �o�nierza, szuka�em twej gwardii� przyby�bym wczoraj lub nawet przedwczoraj, lecz nie by�o to mo�liwe, nie potrafi�em�

��A ile dni drogi dzieli nas od Nowego Velalisier?

��By� mo�e cztery. Lub trzy, je�li b�dziemy maszerowa� bardzo szybko.

��A wi�c Danipiur zginie! � krzykn�� Hissune, w�ciek�y i bezradny.

��Je�li nie po�wi�ci jej tej nocy�

��Powiedzia�e�, �e odb�dzie si� to w�a�nie dzi�!

��Tak, ksi�yce zajmuj� w�a�ciwe pozycje, gwiazdy zajmuj� w�a�ciwe pozycje� ale je�li si� zawaha, je�li w ostatniej chwili zmieni zamiar�

��A czy Faraataa cz�sto si� waha?

��Nigdy, panie.

��Nie ma wi�c sposobu, by�my dotarli na czas.

��Nie ma, panie � przytakn�� ponuro Aarisiim.

Ze zmarszczonym czo�em Hissune wpatrywa� si� intensywnie w drzewa dwikka. Danipiur martwa? Wraz z ni� zgin�aby jakakolwiek nadzieja na porozumienie ze Zmiennokszta�tnymi. Z tego, co wiedzia�, tylko ona zdolna by�a z�agodzi� furi� buntownik�w i po�redniczy� w zawarciu jakiego� kompromisu. Bez niej walka toczy� si� b�dzie bez ko�ca.

��Gdzie dzi� przebywa Pontifex? � spyta� Alsimira.

��Jest na zach�d od Khyntor, by� mo�e a� w Dulorn, z pewno�ci� gdzie� na terenach Rozpadliny.

��Czy mo�emy wys�a� mu wiadomo��?

��Kana�y komunikacyjne ��cz�ce nas z tym regionem s� bardzo niepewne, panie.

��Przecie� wiem. Chc�, by dotar�o do niego to, czego dowiedzieli�my si� od Aarisiima, i to w ci�gu dw�ch najbli�szych godzin. Pr�bujcie wszystkiego; co ma jaki� sens. Pro�cie o pomoc czarodziej�w, m�dlcie si�, wy�lijcie wie�� do Pani, niech spr�buje przes�ania. Pr�bujcie wszystkiego; Alsimirze, czy dobrze mnie zrozumia�e�? Pontifex musi wiedzie�, �e Faraataa zamierza dzi� w nocy zamordowa� Danipiur. Prze�lijcie mu t� informacj�. Jakim� cudem. I powiedzcie mu te�, �e tylko on mo�e j� ocali�. Jakim� cudem.

Do tego, pomy�la� Valentine, potrzebowa� b�d� nie tylko k�a Maazmoorna, lecz tak�e diademu Pani. Nie mo�e by� �adnej przerwy w transmisji, �adnego przek�amania przekazu; u�yj� wszelkich dost�pnych mi �rodk�w.

��Sta� tu� obok mnie � powiedzia� do Carabelli. I do Deliambera, Sleeta, Tisany. � Otoczcie mnie. Kiedy wyci�gn� r�ce, chwy�cie je. Nie m�wcie nic. Tylko je �ciskajcie.

Dzie� by� czysty, s�oneczny, powietrze poranka wydawa�o si� rze�kie, �wie�e, s�odkie jak nektar z alabandyny. Lecz w Piurifayne, daleko na wschodzie, zapada� zmrok.

Za�o�y� diadem. Chwyci� kie� kr�la oceanu. Wzi�� g��boki oddech, nabieraj�c w p�uca s�odkiego, czystego powietrza tak g��boko, �e niemal go oszo�omi�o.

Maazmoornie?

Wezwa� go tak pot�nie, �e a� porazi� stoj�cych obok ludzi. Sleet drgn��, Carabella przy�o�y�a d�onie do uszu, macki Deliambera zafalowa�y gwa�townie.

Maazmoornie? Maazmoornie?

D�wi�k dzwon�w. Powolne, ci�kie obroty gigantycznego cia�a spoczywaj�cego w ch�odnych g��biach oceanu, gdzie� na p�nocy. S�abe poruszenie wielkich, czarnych skrzyde�.

S�ysz� ci�, Valentinie-bracie.

Pom� mi, Maazmoornie.

Pom�? Jak mog� ci pom�c?

Pozw�l, �e wraz z tw� dusz� ulec� ponad �wiat.

Wi�c chod� do mnie, kr�lu-bracie, Valentinie-bracie.

Okaza�o si� to cudownie �atwe. Poczu�, jak robi si� coraz l�ejszy, jak unosi si� w powietrze, wzlatuje, leci. Poni�ej widzia� wielki, wygi�ty �uk planety, gin�cy w mroku daleko na wschodzie. Kr�l oceanu ni�s� go bez wysi�ku, rado�nie, jak gigant nios�cy na d�oni kociaka. Dalej, dalej, wok� �wiata, otwieraj�cego si� przed jego lec�c� wysoko dusz�. Czu�, �e on i Majipoor staj� si� jedno�ci�. Sta� si� dwudziestoma miliardami mieszka�c�w planety � ludzi i Skandar�w, Hjort�w, Metamorf�w i wszystkich innych ras � byli niczym cz�steczki jego krwi. Znajdowa� si� wsz�dzie, by� wszystkimi smutkami �wiata, ca�� rado�ci� �wiata, wszystkimi jego pragnieniami, wszystkimi potrzebami. By� wszystkim. By� wrz�cym wszech�wiatem sprzeczno�ci i konflikt�w. Czu� upa� pustyni, ciep�y deszcz tropik�w, ch��d wynios�ych g�rskich szczyt�w. �mia� si� i p�aka�, umiera� i kocha� si�, jad� i pi�, ta�czy�, galopowa� dziko przez nie znane sobie wzg�rza, trudzi� si� na polach, wycina� �cie�k� w �cianie dzikiej d�ungli. W oceanie jego duszy wielki smok wyskoczy� na powierzchni� wody, wyda� z siebie monstrualny, zd�awiony ryk i zanurkowa� w przepastne g��bie. Valentine opu�ci� wzrok, dostrzegaj�c strzaskane miejsca �wiata, rany i blizny tam, gdzie ziemia wznosi�a si�, gdzie zderza�y si� jej fale, zobaczy�, jak mo�na je uleczy�, jak �wiat mo�e odzyska� harmoni�, zn�w sta� si� jedno�ci�. Wszystko bowiem d��y ku harmonii. Wszystko ��czy si� w To, Co Jest. Wszystko jest cz�ci� wielkiej, niezmiennej harmonii.

Lecz z harmonii tej wy�amywa� si� jeden element. Skrzecza�, piszcza�, zgrzyta�, wy�. Cia� materi� �wiata jak n�, pozostawiaj�c za sob� krwaw� blizn�. Ca�o�� rozdziera� na cz�ci. Nawet on � i Valentine nie mia� co do tego najmniejszych w�tpliwo�ci � by� aspektem Tego, Co Jest. Lecz krzycz�c, miotaj�c si�, szalej�c w ob��dzie, ten jeden aspekt Tego, Co Jest nie chcia� zaakceptowa� Tego, Co Jest. Si�a ta g�o�no krzycza�a wszystkiemu, co poza ni�. Buntowa�a si� przeciw tym, tworzyli harmoni�, naprawiali materi� �wiata, pragn�li ca�o�� uczyni� ca�o�ci�.

Faraatao.

Kim jeste�?

Jestem Valentine Pontifex.

Valentine g�upek. Valentine dziecko.

Nie, Faraatao. Valentine Pontifex.

To nic nie znaczy. Jam jest Kr�l, Kt�ry Jest!

Valentine roze�mia� si�; jego �miech spad� na �wiat deszczem kropli z�ocistego miodu. Lec�c na skrzyd�ach wielkiego kr�la smok�w, wzni�s� si� niemal do granic niebios, m�g� st�d patrzy� w ciemno��, widzia� czubek G�ry Zamkowej, wbijaj�cy si� w niebiosa po przeciwnej stronie �wiata. Roze�mia� si� znowu i patrzy�, jak w�ciek�y Faraataa wije si�, jak walczy z pr�dem jego �miechu.

Faraatao?

Czego chcesz ?

Mo�esz jej nie zabija�, Faraatao.

Kim jeste�, �e m�wisz mi, co mog� zrobi�, a czego nie mog�?

Jestem Majipoorem.

Jeste� g�upcem, Valentinie, jam za� Kr�l, Kt�ry Jest!

Nie, Faraatao.

Nie?

Widz� w twym umy�le b�ysk tej starej opowie�ci. Ksi���, Kt�ry Nadejdzie, Kr�l, Kt�ry Jest� jak mo�esz og�asza� si� kt�rymi z nich ? Nie jeste� tym Ksi�ciem. Nigdy nie b�dziesz Kr�lem.

M�cisz mi umys� g�upstwami. Odejd� lub ci� wygnam.

Valentine poczu� uderzenie, nacisk. Odepchn�� je.

Ksi���, Kt�ry Nadejdzie to istota ca�kowicie pozbawiona nienawi�ci. Czy mo�esz temu zaprzeczy�, Faraatao? To fragment legendy twego ludu. Ksi��� nie po��da zemsty. Nie pragnie niszczy�. Ty za� nie jeste� niczym opr�cz nienawi�ci, ��dzy zemsty, pragnienia niszczenia, Faraatao. Gdyby usun�� z ciebie te cechy, by�by� pust� skorup�, trupem.

G�upiec.

Nies�usznie ro�cisz sobie pretensje do w�adzy.

G�upiec.

Pozw�l, �e pozbawi� ci� gniewu i nienawi�ci, Faraatao. Daj mi sw� dusz�, a ulecz� j�.

G�upcze, m�wisz niestworzone rzeczy.

Chod�, Faraatao. Uwolnij Danipiur. Daj mi sw� dusz�, a ulecz� j�.

Danipiur zginie za godzin�.

Nie, Faraatao.

Sp�jrz!

Splecione korony drzew rozdzieli�y si�. Valentine dostrzeg� Nowe Velalisier, o�wietlone blaskiem pochodni. �wi�tynia z po��czonych ze sob� w skomplikowany wz�r drewnianych bali, sztandary, o�tarz, p�on�cy ju� stos. Kobieta rasy Metamorf�w, milcz�ca, godna, przykuta do wielkiego g�azu. Otaczaj�ce j� puste, obce twarze. Noc, drzewa, d�wi�ki, zapachy. Muzyka. �piew.

Uwolnij j�, Faraatao. A potem przyjd�cie do mnie, ty i ona, a ustanowimy porz�dek, kt�ry musi zosta� ustalony.

Nigdy. Osobi�cie po�wi�c� j� bogu. Ofiara ta zado��uczyni �wi�tokradztwu, kiedy zabili�my naszych bog�w i pokarani zostali�my waszym przybyciem.

Mylisz si� nawet co do tego, Faraatao.

Co?

Tego dnia w Velalisier bogowie oddali si� wam dobrowolnie. Tej ich ofiary nie zrozumieli�cie. Wymy�lili�cie mit �wi�tokradztwa, lecz to fa�szywy mit. Faraatao, pope�niasz b��d. Mylicie si� ca�kowicie. Kr�l oceanu Niznorn i kr�l oceanu Domsitor oddali si� wam na ofiar� tego dnia, przed wiekami, dok�adnie tak jak smoki dobrowolnie oddaj� si� na ofiar� naszym my�liwym, p�yn�c wzd�u� brzegu Zimroelu. Nic nie pojmujesz.

G�upota. Szale�stwo.

Uwolnij j�, Faraatao. Po�wi�� sw� nienawi��, jak kr�lowie oceanu po�wi�cili �ycie.

Zabij� j� teraz w�asnor�cznie.

Nie musisz tego robi�, Faraatao. Uwolnij j�.

Nie!!!

To jedno s�owo wybuch�o z wielk�, nieoczekiwan� si��. Niczym fala oceanu w najstraszliwszej furii powsta�o i natar�o na Valentine'a, i uderzy�o go, zachwia�o nim, na jedn� kr�tk� chwilk� wci�gn�o w chaos. A kiedy walczy� ze sob�, usi�uj�c odzyska� r�wnowag�, Faraataa uderzy� po raz drugi, i trzeci, i czwarty, z t� sam� nieopisan� si��. I nagle Valentine poczu�, jak moc smoka wzmacnia jego moc, z�apa� oddech, odzyska� panowanie nad sob�, odkry� sw� pot�g�.

Si�gn�� ku przyw�dcy rebelii.

Pami�ta� t� chwil� sprzed wielu, wielu lat, kiedy w ostatniej godzinie wojny o odzyskanie tronu poszed� samotnie do sali s�d�w i znalaz� w niej op�tanego furi� Dominina Barjazida. Wys�a� mu mi�o��, przyja�� i smutek z powodu tego, co ich rozdzieli�o. Barjazid odpowiedzia� na to sprzeciwem, nienawi�ci�, gniewem, pogard�, kpin� i wypowiedzeniem nie ko�cz�cej si� nigdy wojny. Doskonale pami�ta� t� walk�, a teraz musia� j� powt�rzy�: dysz�cy nienawi�ci� przeciwnik, gwa�towny op�r, gorzka pewno��, �e istnieje tylko �cie�ka zniszczenia i �mierci, nienawi�ci, potworno�ci, pogardy i niech�ci.

Nie spodziewa� si�, by Faraataa zareagowa� inaczej ni� Dominin Barjazid, lecz ci�gle by� Valentine'em i nadal wierzy�, �e mi�o�� mo�e zwyci�y�.

Faraatao?

Jeste� dzieckiem, Valentinie.

Oddaj mi si� w pokoju. Od�� na bok nienawi��, je�li chcesz by� tym, kim si� g�osisz.

Zostaw mnie, Valentinie.

Dotykam ci�.

Nie, nie, nie, nie�

Tym razem Valentine przygotowany by� na fal� sprzeciwu, tocz�c� si� ku niemu jak lawina. Przyj�� nienawi�� Faraatay i wch�on�� j�, i zast�pi� mi�o�ci�, zaufaniem, wiar�, a w odpowiedzi otrzyma� wi�cej nienawi�ci; niezmiennej, ci�kiej, wielkiej.

Nie zostawiasz mi wyboru, Faraatao.

Faraataa tylko wzruszy� ramionami, kieruj�c si� w stron� o�tarza, do kt�rego przykuto kr�low� Metamorf�w. Podni�s� d�o�; trzyma� w niej sztylet z polerowanego drewna.

��Deliamber? � powiedzia� Valentine. � Carabella? Tisana? Sleet?

Z�apali go za d�onie, za ramiona. Czu�, jak wnika w niego ich si�a, lecz by�o jej za ma�o. Zawo�a� przez �wiat, na Wyspie znalaz� Pani�, now� Pani�, matk� Hissune'a, i przyj�� jej si�� oraz si�� dawnej Pani, swej matki. Tego tak�e nie wystarczy�o, lecz on by� ju� gdzie indziej.

Tunigornie! Stasilanie! Pom�cie!

Przy��czyli si� do niego. Znalaz� Zalzana Kavola. Znalaz� Asenharta. Znalaz� Ernamara. Znalaz� Lisamon. Za ma�o, ci�gle za ma�o. Jeszcze jeden�

Hissunie? Przyb�d�, Hissunie! Daj mi sw� si��, sw� �mia�o��.

Tu jestem, Wasza Wysoko��.

Tak, tak, teraz jest to ju� mo�liwe. Zn�w us�ysza� s�owa starej Aximaan Threysz: �Ocalisz nas, robi�c to, co uwa�asz za niemo�liwe do zrobienia�.

Teraz by�o to ju� mo�liwe.

Faraatao!

Jeden cios niczym nuta zagrana na wielkiej tr�bce pow�drowa� przez �wiat do Piurifayne; podr� ta niemal nie zabra�a mu czasu. Odnalaz� cel, kt�rym by� nie tyle Faraataa, ile raczej nienawi�� w jego sercu, �lepa, w�ciek�a, nieugi�ta pasja zemsty, destrukcji, zag�ady. Znalaz� j� i zniszczy�, wyssa� z duszy Faraatay jednym pot�nym haustem. T� p�on�c� nienawi�� Valentine wessa� w siebie, przyj��, pozbawi� mocy i odrzuci�.

A Faraataa pozosta� pr�ny.

Jeszcze przez chwil� sta� tak z r�k� wzniesion� nad g�ow�, z nadal napi�tymi, gotowymi do akcji mi�niami, ze sztyletem wymierzonym w serce Danipiur. Potem wyda� niemy krzyk, pozbawiony substancji, pusty, pr�ny. I sta� wyprostowany, nieruchomy, skamienia�y. Lecz by� pusty � skorupa, �uska. Sztylet wypad� mu z palc�w.

Odejd� � powiedzia� Valentine. � W imi� Bogini, odejd� Odejd�.

Faraataa upad� i nie poruszy� si� ju�.

�wiat zamar� w ciszy. By�a to straszna cisza. �Ocalisz nas � powiedzia�a Aximaan Threysz � robi�c to, co uwa�asz za niemo�liwe do zrobienia�. A on si� nie zawaha�.

Z dala dobieg� do niego g�os kr�la oceanu Maazmoorna.

Czy zako�czy�e� podr�, bracie Valentinie?

Tak. Zako�czy�em podr�.

Valentine otworzy� oczy. Od�o�y� kie�, zdj�� z czo�a diadem. Rozejrza� si� wok� i dostrzeg� dziwnie blade twarze, przera�one oczy. Sleet, Carabella, Deliamber, Tisana.

��Sko�czone � powiedzia� cicho. � Danipiur nie zostanie zamordowana. Nie zaatakuj� nas ju� �adne nowe monstra.

��Valentinie� Spojrza� na Carabell�.

��Tak, kochanie?

��Czy nic ci nie jest?

��Nie. Nic mi nie jest. � Czu� si� dziwnie i by� bardzo zm�czony, lecz rzeczywi�cie nic mu nie by�o. Zrobi� to, co musia�o zosta� zrobione. Nie mia� wyboru. Ju� po wszystkim.

��Sko�czyli�my nasz pobyt w tym miejscu � powiedzia� Sleetowi. � Po�egnaj ode mnie Nitikkima�a i innych, i powiedz im, �e wszystko b�dzie dobrze, �e najuroczy�ciej im to obiecuj�. Potem ruszymy w drog�?

��Do Dulornu? � spyta� Sleet.

Pontifex u�miechn�� si� i potrz�sn�� g�ow�.

��Nie. Pojedziemy na wsch�d. Najpierw do Piurifayne, by spotka� si� z Danipiur i Lordem Hissune'em, i zaprowadzi� na �wiecie nowy porz�dek, teraz gdy nienawi�� znik�a. A potem udamy si� do domu, Sleecie. Nareszcie udamy si� do domu!

Ceremonia koronacji odbywa�a si� pod go�ym niebem, na wielkim trawniku dziedzi�ca Kru�ganku Vildivara, z kt�rego pi�kny widok rozci�ga� si� na Dziewi��dziesi�t Dziewi�� Schod�w i najwy�sze zabudowania Zamku. Nigdy jeszcze nie odbywano jej nigdzie opr�cz sali koronacyjnej Confalume'a, lecz od dawna nie zwracano ju� uwagi na tradycje, a Pontifex Valentine nalega�, by ceremonia odby�a si� na dworze. Kto o�mieli�by si� sprzeciwi� wyra�nemu �yczeniu Pontifexa?

Zgodnie z jego wyra�nym �yczeniem wszyscy zgromadzili si� wi�c pod s�odkim wiosennym niebem G�ry Zamkowej. Dziedziniec udekorowano mn�stwem kwiat�w. Ogrodnicy przynie�li tu kwitn�ce drzewa halatinga, jakim� cudem osadzaj�c je w donicach bez naruszenia p�k�w; sta�y dooko�a, promieniuj�c z�otoszkar�atnym blaskiem. Nie brakowa�o tanigali i alabandyn, caramang�w i sefitongali, so�ninek, nikt nie wyliczy�by nazw wszystkich odmian, z kt�rych ka�da kwit�a. Valentine za�yczy� sobie wielu kwitn�cych ro�lin, wi�c by�o ich mn�stwo.

Podczas ceremonii koronacji, zgodnie ze zwyczajem, Pot�gi Majipooru ustawia�y si� w romb, je�li tylko wszystkie cztery mog�y w niej uczestniczy�: Koronal po�rodku, Pontifex naprzeciwko Koronala, Pani na Wyspie z jednej strony, Kr�l Sn�w z drugiej. Lecz ta koronacja nie przypomina�a �adnej z poprzednich, gdy� w tej uczestniczy�o pi�� Pot�g i trzeba by�o wymy�li� nowe ich ustawienie zamiast tradycyjnego.

A wi�c wymy�lono. Pontifex i Koronal stali obok siebie. Po prawej r�ce Koronala Lorda Hissune'a, w pewnej od niego odleg�o�ci, stan�a jego matka Elsinome, Pani na Wyspie, po lewej za� r�ce Pontifexa, w tej samej od niego odleg�o�ci, Minax Barjazid, Kr�l Sn�w. Na samym ko�cu grupy, twarz� do tej czw�rki, ustawiono Danipiur z Piurifayne, pi�t� i najm�odsz� Pot�g� Majipooru.

W�adcom towarzyszyli doradcy; Pontifexowi Najwy�szy Rzecznik Sleet i Carabella, Koronalowi Alsimir i Stimion, Pani � kap�anki, w�r�d kt�rych by�y Lorivade i Talinot Esulde. Kr�l Sn�w mia� przy boku braci, Cristopha i Dominina, Danipiur za� otacza�o kilkunastu Piurivar�w w l�ni�cych jedwabnych szatach. Piurivarowie trzymali si� osobno, w ciasnej grupce, jakby nadal nie potrafili do ko�ca uwierzy�, �e s� honorowymi cz�onkami uroczysto�ci odbywaj�cej si� na szczycie G�ry Zamkowej.

Dalej stali tak�e ksi���ta i diukowie: Tunigorn, Stasilane, Diwis, Mirigant, Elzandir i reszta, i pos�owie z dalekich ziem, z Alaisor, Stoien, Piliploku, Ni-moya i Pidruid. Znalaz�o si� tak�e miejsce dla specjalnych go�ci: Nitikkimala z Doliny Prestimiona, Millilain z Khyntor i im podobnych; ludzi, kt�rych �ycie splot�o si� z �yciem Pontifexa podczas jego podr�y przez �wiat; zaproszono nawet ma�ego, rumianego Sempeturna, kt�remu wybaczono zdrad�, okaza� bowiem m�stwo w Piurifayne; Sempeturn rozgl�da� si� wok� z przestrachem i podziwem, raz po raz obdarowuj�c Hissune'a znakiem gwiazdy i Pontifexa jego symbolem, najwyra�niej nad sob� nie panuj�c. Obecni byli tak�e obywatele Labiryntu, przyjaciele z dzieci�stwa nowego Koronala: Vanimoon, kt�ry by� mu niemal bratem, i jego smuk�a, migda�owooka siostra Shulaire, i Heluan, i jego trzej bracia, i nie tylko oni; wszyscy stali sztywno i podziwiali Zamek z otwartymi ustami.

Jak zwykle nie brakowa�o wina. Jak zwykle odm�wiono modlitwy, od�piewano hymny, wyg�oszono mowy, lecz ceremoni� nie odby�a si� nawet w po�owie, gdy Pontifex podni�s� d�o�, oznajmiaj�c, �e pragnie przem�wi�.

��Przyjaciele � zacz��.

Natychmiast rozleg�y si� zdziwione szepty. Pontifex zwracaj�cy si� do innych � nawet Pot�g! � s�owem �przyjaciele�. Jakie to dziwne, jakie charakterystyczne dla Valentine'a!

��Przyjaciele � powt�rzy� Valentine � pozw�lcie, �e powiem teraz tylko kilka s��w, a potem rzadko ju� b�dziecie mnie s�yszeli, nadszed� bowiem czas Lorda Hissune'a, jeste�my w Zamku Lorda Hissune'a i jutro ju� mnie tu nie b�dzie. Chc� wam tylko podzi�kowa� � zn�w szepty, czy Pontifex powinien dzi�kowa�? � i prosi�, by�cie si� radowali, nie tylko dzi�, lecz tak�e przez ca�� er� pojednania, w kt�r� teraz wkraczamy. Dzi� bowiem koronujemy Koronala, kt�ry rz�dzi� b�dzie wami m�drze i �agodnie przez wiele lat, nadzoruj�c odbudow� naszego �wiata, witamy tak�e jako Pot�g� kr�lestwa w�adczyni�, kt�ra niedawno jeszcze by�a nam wrogiem, lecz ju� nim nie jest; z �aski Bogini ona i jej lud zajmuj� nale�ne im miejsce w g��wnym nurcie �ycia Majipooru i s� teraz r�wnymi nam partnerami. Dobra wola obu stron pomo�e naprawi� krzywdy, zacznie si� czas pojednania.

Przerwa� i wzi�� kielich wype�niony z�otym winem, unosz�c go wysoko.

��Ju� niemal sko�czy�em. Pozostaje nam tylko b�aga� Bogini�, by pob�ogos�awi�a t� uroczysto��, powinni�my tak�e poprosi� o b�ogos�awie�stwo naszych wielkich braci w oceanie, z kt�rymi dzielimy Majipoor i z kt�rych �aski zapewne zamieszkujemy jego niewielk� cz��, z kt�rymi wreszcie nawi�zali�my kontakt. Okazali si� naszym zbawieniem, gdy zawarli�my pok�j, zacz�li�my leczy� rany; miejmy nadziej�, i� w przysz�o�ci stan� si� naszymi przewodnikami.

Teraz, przyjaciele, zbli�amy si� do chwili koronacji, kiedy to rozpoczynaj�cy rz�dy Koronal wk�ada na czo�o koron� ze znakiem gwiazdy i zasiada na tronie Confalume'a. Lecz oczywi�cie nie jeste�my jeszcze w sali tronowej. Na moj� pro�b�, z mojego rozkazu, chcia�em bowiem tego popo�udnia jeszcze raz odetchn�� dobrym powietrzem G�ry Zamkowej, poczu� na sk�rze ciep�o s�o�ca. Wraz z m� pani� Carabell� i tymi oto towarzyszami, kt�rzy stali przy mym boku przez lata wype�nione najdziwniejszymi przygodami, opu�cimy dzi� Zamek, udamy si� do Labiryntu, kt�ry b�dzie naszym nowym domem. M�dra, stara, nie�yj�ca ju� kobieta, kt�r� spotka�em w Dolinie Prestimiona, powiedzia�a mi, �e b�d� musia� zrobi� co�, co uwa�am za niemo�liwe, je�li �wiat ma zosta� ocalony, i uczyni�em to, gdy� musia�em to uczyni�, i powiedzia�a jeszcze, �e potem b�d� musia� zrobi� co� mi nienawistnego. A co jest mi nienawistne? C�, zapewne opuszczenie tego miejsca i przeniesienie si� do Labiryntu, w kt�rym mieszka� musi Pontifex. Lecz przenios� si� pod ziemi�. Bez goryczy, bez gniewu. Zrobi� to rado�nie, jestem bowiem Pontifexem i nie jest to ju� m�j Zamek; opuszcz� go tak, jak wymaga od nas Bogini.

Pontifex u�miechn�� si�, uni�s� kielich ku Koronalowi, ku Pani, ku Kr�lowi Sn�w i ku Danipiur. Wypi� �yk wina, �yk wina z tego kielicha wypi�a tak�e Carabell�.

��A teraz przejdziemy Dziewi��dziesi�t Dziewi�� Schod�w. Za nimi znajduje si� naj�wi�tsze sanktuarium Zamku, gdzie doko�czymy dzisiejszy rytua�, potem odb�dzie si� uczta, a p�niej wraz z moimi lud�mi odjad�, poniewa� podr� do Labiryntu trwa d�ugo, a ja chcia�bym wreszcie znale�� si� w domu. Lordzie Hissunie, czy poprowadzisz nas do sali Confalume'a? Czy poprowadzisz nas tam, Lordzie Hissunie?