I wtedy, po ca�odziennym marszu przez z�ociste opary wilgotnego ciep�a, oblepiaj�cego cia�o niczym delikatne runo, Valentine znalaz� si� na odkrytej skalistej grani. Tam w dole le�a�a stolica prowincji, Pidruid, najwi�ksze miasto, do jakiego dotar� od� od� od kiedy? No, w ka�dym razie najwi�ksze w czasie ca�ej w�dr�wki.

Przysiad� na kraw�dzi bia�ej kruchej ska�y i grzebi�c butem w zwietrza�ym kamieniu patrzy� w d�. Zdawa�o mu si�, �e wci�� ci��� mu na powiekach resztki d�ugiego snu. Zamruga�. Do zmierzchu letniego dnia by�o jeszcze bardzo daleko, chocia� s�o�ce przesz�o ju� na zachodni� stron� Pidruid i wisia�o teraz nad Morzem Wielkim. Odpoczn� chwileczk�, pomy�la�, a potem zejd� na d� i poszukam noclegu.

I kiedy tak odpoczywa�, us�ysza� stukot tocz�cych si� z g�ry kamyk�w. Niespiesznie spojrza� za siebie. Drog�, kt�r� przed chwil� przyszed�, jecha� konno m�ody pastuch, ch�opiec o s�omianych w�osach i piegowatej twarzy. Za nim pod��a�o pi�tna�cie, mo�e dwadzie�cia purpurowosk�rych wierzchowc�w, spasionych i l�ni�cych, niew�tpliwie dobrze dogl�danych. Wierzchowiec ch�opca by� starszy i chudszy od tamtych, sprawia� za to wra�enie roztropnego, nawyk�ego do trud�w stworzenia.

��Hej! � zawo�a� ch�opiec. � Dok�d pod��asz?

��Do Pidruid. A ty?

��Ja te�. Jad� sprzeda� konie na targu. Pi� si� chce cz�owiekowi przy takiej robocie. Masz mo�e wino?

��Troch� � odrzek� Valentine. Stukn�� palcem w butelk� uwi�zan� na biodrze, w miejscu, w kt�rym bardziej krewcy m�czy�ni nios� bro�. � Dobre czerwone wino z g��bi kraju. Szkoda tylko, �e si� ko�czy.

��Daj mi �yk, to zabior� ci� do miasta.

��Zgoda � powiedzia� Valentine.

Podni�s� si� i wyci�gn�� butelk� w stron� ch�opca, kt�ry tymczasem zsiad� z konia i zbli�a� si� do niego. Pastuch nie mia� wi�cej ni� czterna�cie, pi�tna�cie lat i cho� by� muskularny, z dobrze rozwini�t� klatk� piersiow�, Valentine'owi si�ga� zaledwie do �okcia. A przecie� Valentine, silny, barczysty m�czyzna o du�ych zr�cznych r�kach, by� wzrostu zaledwie nieco powy�ej �redniego.

Ch�opiec potrz�sn�� butelk�, pow�cha� ze znawstwem wino i skin�wszy g�ow� na znak aprobaty poci�gn�� du�y �yk. Westchn�� z ulg�.

��Przez ca�� drog� z Falkynkip na�yka�em si� niema�o kurzu. I ten parny upa� � mo�na si� udusi�! Jeszcze godzina o suchym gardle, a zupe�nie bym si� wyko�czy�. � Zwr�ci� butelk� Valentine'owi. � Mieszkasz tutaj?

Valentine zmarszczy� brwi. � Nie.

��Idziesz na festyn? � Jaki festyn?

��To ty nic nie wiesz?

Valentine potrz�sn�� przecz�co g�ow�. Czu�, �e ch�opiec przewierca go bystrym, kpi�cym wzrokiem. Zmiesza� si�.

��Podr�owa�em � powiedzia� wymijaj�co. � Nie �ledzi�em nowinek. To w Pidruid b�dzie festyn?

��Tak, w tym tygodniu � odrzek� ch�opiec. � Zacznie si� w Dniu Gwiazdy. B�dzie wielka parada, cyrk, prawdziwie kr�lewska uroczysto��. Sp�jrz na d�! Nie widzisz, �e o n w�a�nie wkracza do miasta?

Valentine pod��y� wzrokiem za wyci�gni�t� r�k� ch�opca i mru��c oczy wpatrywa� si� w po�udniowe obrze�a Pidruid, ale zobaczy� tylko ciasno spi�trzone zielone dachy dom�w i gmatwanin� starych w�skich uliczek. Potrz�sn�� g�ow� raz jeszcze.

��Tam! � powiedzia� ch�opiec niecierpliwie. � Obok portu. Widzisz okr�ty? Pi�� pot�nych okr�t�w, z powiewaj�cymi na dziobach jego banderami? Troch� dalej wida� orszak, popatrz, w�a�nie mija Smocz� Bram� i wkracza na Czarny Go�ciniec. A ten rydwan pod �ukiem Marze�, to chyba jego. Naprawd� nie widzisz? Czy co� jest nie tak z twoimi oczami?

��Nie znam miasta � odpar� �agodnie Valentine. � Ale oczywi�cie widz� i port, i pi�� okr�t�w.

���wietnie. No to popatrz troch� dalej, w g��b l�du. Widzisz kamienn� bram�? A przebiegaj�cy pod ni� szeroki go�ciniec? A tamten �uk powitalny?

��Tak, teraz widz�.

��A jego proporzec na rydwanie?

��Czyj proporzec? Wybacz, nie bardzo wiem, o co chodzi, ale�

��Czyj, czyj! Proporzec Lorda Valentine'a! Rydwan Lorda Valentine'a! Stra� przyboczna Lorda Valentine'a, maszeruj�ca ulicami Pidruid! To nic nie wiesz o przyje�dzie Koronala?

��Nie, nie wiem.

��A festyn? Z jakiego powodu urz�dzano by festyn o tej porze, je�li nie na jego cze��?

Valentine u�miechn�� si�.

��Podr�owa�em. Jak wida�, omin�y mnie najnowsze wie�ci. Chcesz jeszcze wina?

��Niewiele ci zosta�o � powiedzia� ch�opiec.

��Bierz. Wypij do ko�ca. Kupi� sobie w Pidruid.

Poda� ch�opcu butelk� i zn�w pow�drowa� spojrzeniem w d� zbocza, poprzez drewniane przedmie�cia, poprzez rojowisko �r�dmiejskich dom�w i dalej, ku zabudowaniom portu, ku wielkim okr�tom, banderom, maszeruj�cym wojownikom, rydwanowi. Musia�a to by� podnios�a chwila w dziejach Pidruid, poniewa� w�adza Koronala zaczyna�a si� gdzie� hen daleko, na G�rze Zamkowej, na drugim ko�cu Majipooru i obejmowa�a tak rozleg�e przestrzenie, zar�wno w�adca, jak i �wiat, kt�rym rz�dzi�, zdawa�y si� boskie, bardziej legendarne ni� rzeczywiste. Koronal Majipooru niecz�sto zjawia� si� na zachodnim kontynencie. Dziwne, ale Valentine wcale nie by� poruszony obecno�ci� tam w dole swojego znamienitego imiennika. On to on, a ja to ja, pomy�la�. On tej nocy b�dzie spa� w jednym ze wspania�ych pa�ac�w w�adc�w Pidruid, a ja na jakiej� stercie siana. Polem odb�dzie si� wielki festyn. Ale co to mnie obchodzi? Poczu� si� jednak nieco winny, i� nie podziela� podniecenia ch�opca. Chyba by� niezbyt uprzejmy.

��Wybacz mi � rzek�. � Tak ma�o wiem o tym, co dzia�o si� na �wiecie przez ostatnie miesi�ce. Dlaczego Koronal tu przybywa?

��Robi wielki objazd � odpowiedzia� ch�opiec. � Odwiedza ka�dy zak�tek kr�lestwa, by obwie�ci� o obj�ciu przez siebie w�adzy. Rozumiesz, dopiero od dw�ch lat zasiada na tronie. To brat nie�yj�cego Lorda Voriaxa. O tym, �e Lord Voriax umar� i �e Lord Valentine jest naszym Koronalem, musia�e� ju� chyba s�ysze�.

��No tak, s�ysza�em � odpowiedzia� Valentine z niepewny min�.

��Wi�c to on w�a�nie jest tam na dole, w Pidruid. Obje�d�a kr�lestwo po raz pierwszy, od kiedy osiad� na Zamku. Poprzedni miesi�c sp�dza� na po�udniu, w prowincjach pokrytych d�ungl�; wczoraj za� przybi� do brzegu w Pidruid, a dzisiaj uroczy�cie wkracza do miasta, gdzie z tej okazji odb�dzie si� festyn: du�o jedzenia i picia dla ka�dego, gry, ta�ce, r�ne uciechy i wielki jarmark, na kt�rym dobrze sprzedam moje wierzchowce. Po tym wszystkim ruszy dalej, przez ca�y Zimroel, od stolicy do stolicy, i przejedzie tyle tysi�cy mil, �e na sam� my�l o tym boli mnie g�owa, a ze wschodniego wybrze�a kontynentu po�egluje z powrotem na Alhanroel i osi�dzie na G�rze Zamkowej, i nikt z nas nie zobaczy go na Zimroelu przez nast�pnych dwadzie�cia lat albo i wi�cej. By� Koronalem. to dopiero co�. � Ch�opiec za�mia� si�. � Mia�e� dobre wino. Nazywam si� Shanamir. A ty?

��Valentine.

��Valentine? Valentine? Z takim imieniem mo�na zaj�� daleko.

��Jest raczej do�� pospolite.

��Dodaj �Lord� na pocz�tku i b�dziesz Koronalem!

��To nie takie �atwe. A poza tym, po co mi to?

��Jak to, po co? � zdziwi� si� Shanamir. � W�adza, pi�kne stroje, jedzenie, wino, klejnoty, pa�ace, kobiety�

��Odpowiedzialno�� � dorzuci� pos�pnie Valentine. � Ci�ar. Czy my�lisz, �e Koronal nic nie robi, tylko pije z�ociste wino i uczestniczy w procesjach na swoj� cze��? My�lisz, �e ta podr� sprawia mu przyjemno��?

Ch�opiec pomy�la� chwil�.

��Mo�e i nie.

��On rz�dzi miliardami ludzi, na obszarach, kt�rych ogromu nie jeste�my w stanie ogarn�� umys�em. Wszystkie obowi�zki spadaj� na jego barki. Wprowadzanie w �ycie dekret�w Pontifexa, utrzymywanie porz�dku, przestrzeganie sprawiedliwo�ci w ka�dym kraju� Ju� samo my�lenie o tym mnie m�czy, ch�opcze. I musi pilnowa�, �eby �wiat nie pogr��y� si� w chaosie. Nie zazdroszcz� mu. Ach, zostawmy w spokoju jego i jego sprawy!

Shanamir milcza� chwil�, zanim si� odezwa�.

��Nie jeste� tak g�upi, jak mi si� zdawa�o, Valentine � Naprawd� s�dzi�e�, �e jestem g�upi?

��No, mo�e naiwny, beztroski. Masz przecie� swoje lata, a tak ma�o wiesz o pewnych rzeczach, ze ja, o po�ow� od ciebie m�odszy, musz� ci je t�umaczy�. Ale mo�e si� myl�. No, to zje�d�ajmy do Pidruid.

Valentine m�g� przebiera� w prowadzonych na targ wierzchowcach, ale nie dostrzega� mi�dzy nimi r�nicy, tote� wzi�� pierwszego z brzegu i lekko wskoczy� na jego grzbiet. Po tak d�ugim marszu jazda okaza�a si� prawdziw� przyjemno�ci�. Wierzchowiec by� wygodny, to zrozumia�e, gdy� te zwierz�ta od tysi�cleci hodowano w�a�nie dla ludzkiej wygody. Wynalezione w dawnych czasach, nada� by�y silne, spokojne, nie okazywa�y zm�czenia i zadowala�y si� byle jak� straw�. Ale umiej�tno�� ich sztucznego wytwarzania dawno ju� posz�o w zapomnienie i teraz rodzi�y si� same, tak jak zwierz�ta naturalne. Poruszanie si� po Majipoorze inaczej ni� na ich grzbiecie by�o w�a�ciwie nie do pomy�lenia.

Jeszcze dobr� mil� jechali wysok� grani� a� do miejsca, w kt�rym droga gwa�townie opada�a w d� ostrymi zakosami a� do nadbrze�nej doliny. Valentine milcza�, pozwoli� m�wi� ch�opcu, Shanamir przybywa� z p�nocnego wschodu, z okolicy odleg�ej o dwa i p�l dnia drogi l�dem, gdzie wraz z ojcem i bra�mi hodowali wierzchowc�w, by je sprzedawa� na targu w Pidruid. Nie�le im si� z tego �y�o. On lam mia� trzyna�cie lat i wyg�rowane mniemanie o sobie. Nigdy nie by� poza granicami prowincji, kt�rej stolic� by�o Pidruid, ale kt�rego� dnia mia� zamiar ruszy� dalej, przemierzy� ca�y Majipoor, uda� si� i pielgrzymk� na Wysp� Snu i ukl�kn�� tam przed Pani�, przep�yn�� Morze Wewn�trzne i pokona� wzniesienie G�ry Zamkowej, zej�� z niej, p�j�� na po�udnie, mo�e a� za stref� dusznych tropik�w, dotrze� do wypalonych przez s�o�ce ja�owych w�o�ci Kr�la Sn�w � no bo jaki ma si� po�ytek z �ycia i zdrowia na �wiecie tak pe�nym cud�w jak Majipoor, je�li si� po nim nie podr�uje?

��A ty, Valentine � zapyta� niespodziewanie � kim ty jeste�? Sk�d si� tu wzi��e�? Dok�d idziesz?

Valentine, oszo�omiony paplanin� ch�opca i uko�ysany miarowym rytmem wierzchowca schodz�cego w d� wij�c� si� drog�, nie by� przygotowany na tyle pyta�. Wydusi� z siebie jednak kilka zda�.

��Przybywam ze wschodniej prowincji. Poza odwiedzinami w Pidruid nie mam innych plan�w. Zostan� tu tak d�ugo, a� znajd� wystarczaj�ce powody, by pow�drowa� dalej.

��Dlaczego w�a�nie tu?

��A dlaczego gdzie indziej?

��Och � westchn�� Shanamir � niech ci b�dzie. Widz�, �e co� ukrywasz. Pewnie jeste� m�odszym synem ksi�cia z Ni-moya albo z Piliploku, zes�a�e� na kogo� z�o�liwy sen, przy�apano ci� na tym i tw�j ojciec da� ci worek pieni�dzy, byleby� tylko znikn�� gdzie� na drugim kra�cu kontynentu. Mam racj�?

��Co do joty. � Valentine mrugn�� porozumiewawczo.

��I masz pe�ne sakwy rojali i koron, i idziesz po�y� w Pidruid niby jaki� ksi���, popi�, poje��, zabawi� si�, a� wydasz ostatni� monet�. Wtedy najmiesz si� do pracy na statku i pop�yniesz na Alhanroel, a ja z tob� jako tw�j giermek. Zgadza, si�?

��Zgadza si�, m�j przyjacielu. Z wyj�tkiem pieni�dzy. Nie zadba�em, by i one pasowa�y do twojej historii.

��Ale masz jakie� pieni�dze? � zainteresowa� si� Shanamir powa�niej�c. � Nie wygl�dasz na �ebraka. Ci z Pidruid s� dla nich bardzo surowi. Nie wpuszczaj� do miasta �adnych w��cz�g�w.

��Mam kilka monet � odpar� Valentine. � Chyba starczy, by prze�y� festyn, a nawet par� dni d�u�ej. Co b�dzie potem, zobaczymy.

��Je�li naprawd� wyruszysz na morze, Valentine, we� mnie ze sob�.

��Dobrze, je�li wyrusz�, to z tob�.

Byli ju� w po�owie drogi. Miasto Pidruid le�a�o w wielkiej przybrze�nej niecce ze wszystkich stron otoczonej niewysokimi szarymi wzg�rzami. Niewielka przerwa w ich �a�cuchu sprawia�a, �e morze wdziera�o si� w g��b l�du, tworz�c zatok�, nad kt�r� roz�o�y� si� wspania�y miejski port. Gdy w to p�ne letnie popo�udnie Valentine znalaz� si� na poziomie morza, poczu�, jak owiewa go przybrze�na bryza, jak ch�odzi go i od�wie�a, �agodz�c ca�odzienny upal. Od zachodu nap�ywa�y ju� ku brzegowi k��by mg�y, a powietrze mia�o s�ony posmak, jak gdyby by�o przesi�kni�te wod�, w kt�rej jeszcze przed godzin� p�ywa�y ryby i morskie smoki. Valentine przestraszy� si� rozmiar�w le��cego przed nim miasta. Nie pami�ta�, czy kiedykolwiek widzia� wi�ksze; co prawda, nie pami�ta� r�wnie� wielu innych rzeczy.

Tu ko�czy� si� kontynent. Za plecami mia� ca�y Zimroel, a z tego, co wiedzia�, przemierzy� go, rozpoczynaj�c w�dr�wk� od jednego z najwi�kszych wschodnich port�w � od Ni-moya czy te� mo�e Piliploku. Cho� to dziwne: by� za m�ody, by zd��y� odby� tak d�ug� podr�, i to pieszo, bo nie przypomina� sobie, by do dzisiejszego popo�udnia dosiada� jakiegokolwiek wierzchowca. A jednak wprawa, z jak� wskoczy� na szeroki grzbiet konia, �wiadczy�aby o tym, �e przynajmniej pewn� cz�� drogi odby� konno. Mniejsza o to. By� tam, gdzie by�, i nie mia� powodu do niepokoju. Skoro w jaki� bli�ej nieokre�lony spos�b przyby� w to miejsce, pozostanie w nim tak d�ugo, jak d�ugo b�dzie mia� na to ochot�. Nie czu� w sobie takiego g�odu podr�y jak Shanamir. �wiat by� tak rozleg�y, �e nie potrafi� nawet o tym my�le�: trzy wielkie kontynenty, dwa olbrzymie morza, bezmiar przestrzeni, kt�ry dawa� si� w pe�ni obj�� jedynie w snach, a i wtedy cz�� prawdy o nim pozostawa�a nieuchwytna. M�wiono, �e Lord Valentine mieszka w zamku, kt�ry ma osiem tysi�cy lat i w kt�rym co roku przybywa pi�� pokoi. �e ten zamek stoi na g�rze si�gaj�cej nieba, kolonie trzydziestomilowej wysoko�ci. �e na stokach tej g�ry znajduje si� pi��dziesi�t miast tak wielkich jak Pidruid. Nie mie�ci�o si� to w g�owie. �wiat by� zbyt du�y, zbyt stary, zbyt obficie zaludniony jak na jeden ludzki rozum. B�d� mieszka� w mie�cie Pidruid, pomy�la� Valentine, znajd� jaki� spos�b, by zarobi� na jedzenie i kwater�, i b�d� szcz�liwy.

��Oczywi�cie nie masz zam�wionego ��ka w �adnej gospodzie � wyrwa� go z zadumy Shanamir.

��Oczywi�cie nie mam.

��Jak�eby inaczej. A w mie�cie wszystkie gospody s� zaj�te z powodu festynu i obecno�ci Koronala. Gdzie zatem b�dziesz spa�, Valentine?

��By�e gdzie. Pod drzewem. Na stercie szmat. W parku. To mi wygl�da na park, ten kawa�ek zieleni z wysokimi drzewami � tam, na prawo.

��Czy pami�tasz, co ci m�wi�em o w��cz�gach w Pidruid? Znajd� ci� i zamkn� w lochu na miesi�c, a gdy wypuszcz�, to tylko po to, �eby� sprz�ta� �ajno na ulicach. B�dziesz musia� odk�ada� pieni�dze na zap�acenie grzywny, co przy zarobkach zamiatacza zabierze ci reszt� �ycia.

��Sprz�tanie �ajna to przynajmniej sta�e zaj�cie � powiedzia� Valentine, ale nie roz�mieszy� tym Shanamira.

��Jest tu gospoda, w kt�rej zatrzymuj� si� kupcy z g�r. Znaj� mnie tam, a raczej mojego ojca. Jako� ci� w niej urz�dzimy. No i co by� zrobi� beze mnie?

��Zosta�bym zamiataczem �ajna, nie inaczej.

��Wydaje mi si�, �e naprawd� nie mia�by� nic przeciwko temu. � Ch�opiec dotkn�� ucha swego wierzchowca, zatrzymuj�c go w ten spos�b. Spojrza� towarzyszowi podr�y prosto w oczy. � Czy dla ciebie, Valentine, nic na tym �wiecie nie ma znaczenia? Nie mog� ci� rozgry��. Nie wiem, czy jeste� g�upi, czy tylko najbardziej lekkomy�lny ze wszystkich ludzi na Majipoorze.

��Sam chcia�bym to wiedzie� � odrzek� Valentine.

U st�p wzg�rza g�rska droga do��czy�a do szerokiego go�ci�ca biegn�cego z p�nocy dnem doliny i zakr�caj�cego na zach�d, do Pidruid. Po obu stronach ustawione by�y niskie bia�e s�upki, z wybitym podw�jnym herbem Pontifexa i Koronala � labiryntem i gwiazd�. Nawierzchni� go�ci�ca stanowi�o niebieskoszare tworzywo, elastyczne, lekko spr�ynuj�ce, bez jakichkolwiek p�kni�� czy dziur. Droga by�a doskona�a, bo zrobiono j� zapewne w czasach staro�ytnych, a wszystko, co po nich przetrwa�o, nadal by�o doskona�e. Na przyk�ad wierzchowce. Wci�� st�pa�y niestrudzenie. Owe syntetyczne stworzenia nie wiedzia�y, co to zm�czenie, i mog�y cz�apa� od portu Pidruid do portu Piliplok bez odpoczynku i bez jednej skargi. Od czasu do czasu Shanamir spogl�da� do ty�u, sprawdzaj�c, czy id�c lu�no nie pogubi�y si�, ale one grzecznie tkwi�y w szeregu � t�py pysk za szorstkim ogonem, szorstki ogon przed t�pym pyskiem � tu� przy skraju go�ci�ca.

S�o�ce, lekko zamglone, nabiera�o z�ocistych ton�w zachodu. Miasto le�a�o przed nimi jak na d�oni, ale podr�nych zachwyci� widok rosn�cych po obu stronach drogi drzew. By�y wspania�e. Mia�y niebieskawe wysmuk�e pnie, przewy�szaj�ce cz�owieka co najmniej dwudziestokrotnie, a w miejscu koron ogromne, ciemnozielone, l�ni�ce pi�ropusze o d�ugich, w�skich jak sztylety li�ciach i zdumiewaj�cych ki�ciach czerwonych kwiat�w. Te kwiaty p�on�y wzd�u� drogi niczym szpaler latarni morskich.

��Co to za drzewa? � spyta� Valentine.

��To palmy, kt�re tutaj nazywaj� ognistym deszczem � odpowiedzia� Shanamir. � Pidruid z nich s�ynie. Rosn� tylko na wybrze�u i kwitn� przez jeden tydzie� w roku. Zim� spadaj� z nich cierpkie owoce, z kt�rych robi si� mocne wino. Jutro b�dziesz je pi�.

��Koronal wybra� niez�y moment na przyjazd. � My�l�, �e nieprzypadkowo.

Szpaler ol�niewaj�cych drzew ci�gn�� si� w niesko�czono��, a oni jechali wzd�u� niego tak d�ugo, a� otwarte pola ust�pi�y miejsca bogatym wiejskim zagrodom, te z kolei podmiejskim terenom o bardziej zwartej i skromniejszej zabudowie, potem pojawi�a si� strefa zakurzonych fabryczek, a� w ko�cu stan�li przed staro�ytnymi murami w�a�ciwego Pidruid, si�gaj�cymi po�owy wysoko�ci ognistych palm. Wykuta w nich brama mia�a kszta�t �uku i by�a zwie�czona starymi blankami.

��Brama Falkynkip � obwie�ci� Shanamir. � Wej�cie do Pidruid od strony wschodniej. Za chwil� znajdziemy si� w stolicy. W�r�d milion�w istot, Valentine, wszystkich ras Majipooru � i to nie tylko ludzkich. Nie, tutaj zobaczysz zbiorowisko wszystkiego, co �yje. Skandar�w, Hjort�w, Liimen�w i ca�� reszt�. M�wi si� nawet, �e jest tu ma�a grupa Zmiennokszta�tnych.

��Zmiennokszta�tnych?

��Tak, to taka stara rasa. Tubylcy.

��My nazywamy ich troch� inaczej. � Zdawa�o si�, �e Valentine szuka w pami�ci odpowiedniego s�owa. � Metamorfowie, czy tak?

��Tak, to ci sami. S�ysza�em, �e tak nazywaj� ich na wschodzie. Masz dziwny akcent, wiesz o tym?

��Nie dziwniejszy od twojego, przyjacielu.

��Ale to tw�j akcent brzmi obco. Ja m�wi� normalnie. Ty wymawiasz s�owa w dziwaczny spos�b. My nazywamy ich Metamorfami � powt�rzy�, przedrze�niaj�c Valentine'a. � Czy w taki spos�b m�wi� w Ni-moya?

Valentine wzruszy� ramionami. Shanamir ci�gn�� dalej.

��Boj� si� ich, tych Zmiennokszta�tnych. Tych Metamorf�w. Nasza planeta by�aby bez nich szcz�liwsza. Czaj� si� wsz�dzie, podszywaj� pod innych, wyrz�dzaj� szkody. Wola�bym, �eby trzymali si� swojego miejsca.

��Wi�kszo�� z nich tak w�a�nie robi, nie uwa�asz?

��Wi�kszo�� mo�e i tak, ale wiadomo, �e jest ich troch� w ka�dym mie�cie. Mamy przez nich coraz to nowe k�opoty. � Pochyli� si� ku Valentine'owi, schwyci� go za rami� i przyjrza� mu si� badawczo. � Takiego to wsz�dzie mo�na spotka�. Cho�by na grani. Siedzi tam sobie w gor�ce popo�udnie i gapi si� w d� na miasto.

��A wi�c my�lisz, �e jestem przebranym Metamorfem?

Ch�opiec zachichota�.

��To udowodnij, �e nie jeste�!

Valentine namy�la� si� chwil�, w jaki by tu spos�b si� broni�, ale nic mu nie przychodzi�o do g�owy. Wobec tego wykrzywi� twarz w potworn� mask�: rozci�gn�� policzki, jakby by�y z gumy, wygi�� usta i wywr�ci� ga�ki oczu.

��Oto moje prawdziwe oblicze � powiedzia�. � Rozszyfrowa�e� mnie. � Roze�mieli si� zgodnie i weszli przez Bram� Falkynkip do sto�ecznego miasta Pidruid.

Za murami miejskimi wszystko wydawa�o si� starsze. Domy, zbudowane ongi� w osobliwym stylu kanciastych pude�, domy o �cianach pe�nych wybrzusze� od podstaw a� po same dachy, kt�rych dach�wki, przewa�nie z�uszczone i po�amane, by�y poprzerastane wielkimi k�pami pospolitego zielska, potrafi�cego zapu�ci� korzenie w ka�dej szczelinie i w ka�dym skrawku ziemi. W powietrzu wisia�a g�sta mg�a, a pod ni� zapada� ch�odny zmrok, rozjarzony �wiat�ami prawie wszystkich okien. G��wny go�ciniec rozwidla� si� i dzieli� bez ko�ca. Shanamir prowadzi� teraz swoje zwierz�ta w�sk� uliczk�, ale wci�� jeszcze tak�, kt�rej by�y podporz�dkowane inne, jeszcze w�sze. Ulice by�y g�ste od ludzi. T�um dzia�a� na Valentine'a dziwnie niepokoj�co; nie m�g� sobie przypomnie�, by kiedykolwiek mia� tak blisko siebie tak wielu ludzi. Cisn�li si� pod kopyta, cmokali na jego wierzchowca, przepychali si� mi�dzy sob�, poszturchiwali. T�um tragarzy, kupc�w, marynarzy, sprzedawc�w, ludzi z g�r jak Shanamir, prowadz�cych zwierz�ta albo nios�cych na targ swoje wyroby, turyst�w we wspania�ych, skrz�cych si� brokatem szatach. Wsz�dzie pod nogami pl�ta�y si� dzieci. Czas festynu w Pidruid! Z okien wy�szych pi�ter przeci�gni�to w poprzek ulic jaskrawe proporce uszyte ze szkar�atnej tkaniny, ozdobione gwiezdnym herbem i jasnozielonymi napisami pozdrawiaj�cymi i witaj�cymi Lorda Valentine'a, Koronala, w jego najdalej na zach�d wysuni�tej metropolii.

��Daleko jeszcze do twojej gospody? � spyta� Valentine.

��P� miasta. Jeste� g�odny?

��Troch�. Bardziej ni� troch�.

Shanamir da� r�k� znak i id�ce za nim zwierz�ta pos�usznie skierowa�y si� w brukowan� uliczk�. Zatrzyma�y si� tam, gdzie im kaza�, pod arkadami, a on zsiadaj�c ze swojego wierzchowca wskaza� Valentine'owi niewielki, lepi�cy si� od brudu stragan po drugiej stronie ulicy. Nad p�on�cym w�glem drzewnym skwiercza�y nadziane na szpikulce kie�baski. Stragan obs�ugiwa� Liimen, przysadzisty, z g�ow� jak obuch, z twarz� szaraw�, dziobat�, w kt�rej, niczym w�gle w kraterze, jarzy�o si� troje oczu. Ch�opiec pokaza� mu co� na migi i Liimen podsun�� im dwa szpikulce z kie�baskami, po czym nape�ni� dwa kufle jasnym, bursztynowym piwem. Valentine wygrzeba� z sakiewki monet� i po�o�y� j� na kontuarze. Moneta by�a solidna, b�yszcz�ca, z karbowanymi brzegami, ale Liimen popatrzy� na ni� tak, jak gdyby Valentine po�o�y� przed nim skorpiona. Shanamir po�piesznie schwyci� monet�, a w zamian za ni� podsun�� Liimenowi jedn� ze swych w�asnych � miedzian�, kanciast�, z wybitym po�rodku tr�jk�tnym otworem. Tamt� zwr�ci� Valentine'owi. Wzi�li swoje porcje i wr�cili do wierzchowc�w.

��Czy to by�a z�a moneta? � spyta� Valentine.

��M�g�by� za ni� kupi� Liimena, wszystkie jego kie�baski i jeszcze piwa na ca�y miesi�c! Sk�d j� masz?

��Jak to sk�d? Z sakiewki!

��Jest w niej wi�cej takich?

��By� mo�e � odpowiedzia� Valentine. Przyjrza� si� z zainteresowaniem monecie, kt�ra na awersie mia�a wizerunek starego m�czyzny o pos�pnej, zasuszonej twarzy, a na rewersie tryskaj�ce energi� oblicze m�odego. By�o to pi��dziesi�t rojali.

��Czy ma zbyt du�� warto��, by j� gdziekolwiek wyda�? � spyta�. � W�a�ciwie, co za ni� mo�na kupi�?

��Pi�� moich wierzchowc�w � odpowiedzia� Shanamir. � Noclegi w ksi���cej kwaterze przez rok. Przejazd okr�tem na Alhanroel i z powrotem. Cokolwiek z tych rzeczy, a mo�e nawet wi�cej. Dla wielu z nas by�aby to zap�ata za wielomiesi�czn� prac�. Czy nie masz �adnego poj�cia o cenach?

��Na to wygl�da � odpowiedzia� Valentine speszony.

��Te kie�baski kosztuj� dziesi�� wag. Sto wag daje jedn� koron�, dziesi�� koron daje rojala, a to jest pi��dziesi�t rojali. Nad��asz za mn�? Rozmieni� ci j� na targu. Tymczasem dobrzej� ukryj. Pidruid to do�� porz�dne miasto, ale z sakiewk� pe�n� takich monet kusisz los. Dlaczego nie powiedzia�e� mi, �e nosisz przy sobie maj�tek? � Shanamir szeroko roz�o�y� r�ce. � Dlatego, �e sam o tym nie wiesz. Tak przypuszczam. Z ciebie wprost bije naiwno��, Valentine. Przy tobie czuj� si� jak m�czyzna, a przecie� jestem ch�opcem. To ty wygl�dasz na dziecko. Co ty w og�le wiesz? Wiesz przynajmniej, ile masz lat? No, ko�cz piwo i ruszamy dalej.

Valentine skin�� g�ow�. Sto wag daje koron�, pomy�la�, dziesi�� koron daje rojala. Zacz�� si� r�wnie� zastanawia�, co odpowiedzia�by Shanamirowi, gdyby ten przycisn�� go bardziej pytaj�c o wiek, Dwadzie�cia osiem lat? Trzydzie�ci dwa? Nie mia� poj�cia. A co b�dzie, je�li kto� na serio we�mie go na spytki? Trzydzie�ci dwa, zdecydowa�. To brzmi nie�le. Tak, mam trzydzie�ci dwa lata, dziesi�� koron daje rojala, a ta b�yszcz�ca moneta, na kt�rej widniej� podobizny starego i m�odego m�czyzny, ma warto�� pi��dziesi�ciu rojali.

Droga do gospody Shanamira wiod�a przez sarn �rodek Pidruid, przecinaj�c dzielnice, kt�re mimo p�nej pory wci�� by�y zat�oczone bawi�cymi si� lud�mi. Valentine zapyta�, czy ta wieczorna zabawa jest zwi�zana z wizyt� Koronala, a Shanamir odpowiedzia�, �e nie, �e tak samo jest tu w ka�d� noc, bo przecie� znajduj� si� w g��wnym porcie zachodniego wybrze�a Zimroelu, do kt�rego zawijaj� statki ze wszystkich port�w Majipooru; w porcie, z kt�rego p�ynie si� przez Morze Wewn�trzne na Alhanroel, w podr�, kt�ra poch�ania wi�ksz� cz�� roku i podczas kt�rej handluje si� troch� z nieliczn�, z rzadka rozsian� ludno�ci� Suvraelu, tego wypalonego przez s�o�ce ost�pu Kr�la Sn�w. Wystarczy, pomy�la� Valentine, bo kiedy tylko kto� mu przypomnia� o bezkresie Majipooru, natychmiast czu� si� przyt�oczony ci�arem ca�ego �wiata, cho� wiedzia�, �e to niem�dre uczucie, skoro Majipoor jest jedynie gigantyczn� ba�k� wype�nion� powietrzem. W takim razie sk�d ten o�owiany przyt�aczaj�cy go ci�ar i te chwile nieuzasadnionego przera�enia? Dosy� zmartwie�. Ju� wkr�tce pogr��y si� w sen, a rano dzie� przyniesie nowe niezwyk�e zdarzenia.

��Przetniemy teraz Z�oty Plac � obwie�ci� Shanamir � a za nim skr�cimy w Trakt Wodny, kt�ry prowadzi wprost do przystani. Stamt�d do naszej gospody tylko dziesi�� minut. Zobaczysz, plac jest godny podziwu.

Rzeczywi�cie, by� godny podziwu. A przynajmniej to, co Valentine zdo�a� zobaczy�: rozleg�a, prostok�tna przestrze�, do�� szeroka, by mog�y tam �wiczy� jednocze�nie dwie armie, otoczona ze wszystkich czterech stron ogromnymi budynkami, kt�rych frontony, pokryte mozaik� z�otych p�ytek, odbija�y teraz �wiat�a pochodni i l�ni�y ja�niej ni� ogniste palmy. Tak, to ju� nie ogniste palmy, to by�o morze ognia. Ale tej nocy nie mo�na by�o przej�� przez plac. Ju� na sto krok�w od wej�cia ze wschodniej strony drog� zamyka� gruby sznur obszyty czerwonym pluszem. Za nim sta�y ubrane w uniformy oddzia�y stra�y przybocznej Koronata: kamienne, pewne siebie twarze, r�ce skrzy�owane na zielono-z�otych kurtkach. Shanamir ze�lizn�� si� z wierzchowca, podbieg� naprz�d i zamieni� z kim� par� s��w. Kiedy wr�ci�, na jego twarzy malowa�a si� z�o��.

��Zagrodzili plac zupe�nie. Oby Kr�l Sn�w zes�a� na nich tej nocy okropne sny!

��Co si� sta�o?

��Koronal rozgo�ci� si� w pa�acu burmistrza � o, w tamtym najwy�szym budynku po drugiej stronie ze z�otymi girlandami na �cianach � i nikogo na plac nie wpuszcz� przez ca�� noc. Nie mo�emy nawet obej�� go doko�a, gdy� ju� od dawna we wszystkich przej�ciach tkwi zbity t�um, czekaj�cy na przelotne cho�by pojawienie si� Lorda Valentine'a. Tak wi�c mamy przed sob� godzin� albo i dwie objazdu. Prze�yjemy to, w ko�cu sen nie jest dzisiaj najwa�niejszy. Ale popatrz, oto i on!

Valentine pod��y� wzrokiem za r�k� Shanamira. Na balkonie, zawieszonym wysoko na frontowej �cianie pa�acu burmistrza, pokaza�y si� jakie� sylwetki. Z tej odleg�o�ci wygl�da�y niczym myszy, lecz takie myszy, od kt�rych bi�o dostoje�stwo i majestat, myszy ubrane we wspania�e szaty. To Valentine wdzia� nawet z daleka. Wzrok wszystkich przyci�ga� ciemnow�osy m�czyzna, chyba brodaty, w ci�kim, lamowanym futrem bia�ym p�aszczu narzuconym na zielony, a mo�e niebieski kubrak. Koronal sta� z przodu balkonu i wyci�ga� r�ce w stron� zgromadzonego w oddali t�umu, kt�ry uni�s� palce rozczapierzone w znak gwiazdy i wykrzykiwa� raz po raz jego imi�:

��Valentine! Valentine! Lord Valentine!

Shanamir, wyci�gaj�c szyj�, aby lepiej widzie�, r�wnie� krzycza�: � Valentine! Lord Valentine!

Valentine'a ogarn�a fala niech�ci.

��Co� podobnego! � mrukn�� pod nosem. � Rycz� tak, jakby by� jakim� b�stwem, kt�re we w�asnej osobie zst�pi�o do Pidruid na obiad. A przecie� jest tylko cz�owiekiem. Kiedy kiszki ma pe�ne, to je opr�nia, nie mam racji?

Shanamir a� zamruga� oczami.

��Co ty m�wisz. Przecie� to Koronal.

��Dla mnie on nic nie znaczy, chocia� ja dla niego jeszcze mniej.

��Przecie� on tu rz�dzi. Wymierza sprawiedliwo��. Nie dopuszcza do chaosu. Sam to powiedzia�e�. Czy� nie jest godny szacunku?

��Szacunku, tak. Ale nie boskiej czci.

��Boska cze�� oddawana kr�lom nie jest niczym nowym. Ojciec opowiada� mi o dawnych czasach. Nawet kiedy istnia�a Stara Ziemia, zawsze byli na niej kr�lowie i za�o�� si�, �e zawsze ich czczono, i to w spos�b du�o bardziej ba�wochwalczy ni� czyni� to zebrani tu dzisiejszej nocy.

��A czasami tych kr�l�w topili niewolnicy, truli ministrowie, dusi�y �ony, a jeszcze innych obalali ludzie, kt�rzy tylko udawali, �e im s�u��. A ju� na pewno wszyscy kr�lowie umarli, zostali pogrzebani i zapomniani. � Valentine poczu�, jak ogarnia go fala nag�ego gniewu. Splun�� z niesmakiem. � Wiele narod�w na Starej Ziemi w og�le ich nie mia�o. Dlaczego my, na Majipoorze, nie mogliby�my si� obej�� bez w�adc�w? Ci kosztowni koronalowie, ukrywaj�cy si� w labiryncie tajemniczy Pontifex albo tamten na Suvraelu, zsy�aj�cy z�e sny � nie, Shanamirze, mo�e jestem zbyt g�upi, by cokolwiek zrozumie�, ale naprawd� nie widz� w tym �adnego sensu. Te pe�ne zachwytu okrzyki to przecie� czyste szale�stwo! Id� o zak�ad, �e nikt ich nie wznosi, kiedy burmistrz Pidruid przeje�d�a przez ulice.

��Kr�lowie s� potrzebni � obstawa� przy swoim Shanamir. � �wiat jest zbyt du�y, by rz�dzili nim wy��cznie burmistrzowie. Aby utrzyma� og�lny �ad, potrzebujemy wielkich i przemawiaj�cych do ludzi symboli, monarch�w podobnych bogom. Patrz! � Ch�opiec wskaza� na balkon. � Tam wysoko, ta ma�a posta� w bia�ej szacie, to Koronal Majipooru. Czy kiedy na niego patrzysz, nie czujesz na plecach dreszczu?

��Nie, nie czuj�.

��Czy nie pora�a ci� �wiadomo��, �e na �wiecie �yje dwadzie�cia miliard�w ludzi i tylko jeden Koronal, �e w�a�nie jego widzisz tej nocy na w�asne oczy, �e prawdopodobnie nigdy wi�cej go ju� nie zobaczysz? Nie czujesz �adnego l�ku?

��Nie czuj�.

��Dziwny jeste�, Valentine. Jeszcze nigdy nie spotka�em kogo� takiego jak ty. Jak mo�na by� nieczu�ym na widok Koronala?

��Jak wida�, mo�na � odrzek� Valentine, wzruszaj�c ramionami. � Chod�my ju� st�d. Ten t�um mnie m�czy. Lepiej poszukajmy gospody.

Rozpocz�li d�ug�, mozoln� w�dr�wk�, gdy� uliczki zbiegaj�ce si� na placu by�y poprzecinane wieloma innymi i by trafi� na biegn�c� w kierunku zachodnim, Shanamir musia� wci�� zatacza� ko�a, coraz to szersze, a gdziekolwiek si� skierowali, towarzyszy� im jednostajny stukot ko�skich kopyt. W ko�cu uda�o im si� wydosta� z dzielnicy pi�knych hoteli i jeszcze pi�kniejszych sklep�w i po przejechaniu mi�dzy mrocznymi sk�adami i magazynami znale�li si� na nabrze�u portowym, a po chwili trafili na naruszon� z�bem czasu gospod�, z poczernia�ymi, wypaczonymi �cianami i postrz�pion� strzech�. Shanamir wprowadzi� swoje zwierz�ta do stajni znajduj�cej si� na ty�ach podw�rza i znikn�� w mieszkaniu gospodarza, zostawiaj�c Valentine'a samego w ciemno�ciach. Czekaj�c na ch�opca Valentine wci�� jeszcze s�ysza� � cho� mo�e tylko tak mu si� zdawa�o � niewyra�ne, st�umione odleg�o�ci� okrzyki: � Valentine� Valentine� Lord Valentine! � Nie robi�o na nim wra�enia, �e posp�lstwo z ulicy powtarza jego imi�. To by�o imi� tamtego. Wreszcie spostrzeg� biegn�cego przez podw�rze Shanamira.

��Za�atwione. Daj mi troch� pieni�dzy.

��Pi��dziesi�tk�?

��Mniej, znacznie mniej. P� korony albo co� ko�o tego. Valentine wysup�a� z sakiewki jakie� monety, przyjrza� si� im w nik�ym �wietle lampy i wr�czy� ch�opcu kilka wytartych sztuk.

��Za kwater�? � spyta�.

���eby przekupi� od�wiernego � odpowiedzia� Shanamir. � Tej nocy ci�ko o miejsce do spania. Gdy si� wci�niesz w jaki� k�t, to innym b�dzie cia�niej. Musimy mie� od�wiernego po naszej stronie na wypadek, gdyby kto� si� poskar�y�. Chod� i nie odzywaj si�.

W �rodku pachnia�o morskim powietrzem i ple�ni�. Na �awce, niczym olbrzymia ropucha, siedzia� Hjort o t�ustej szarawej twarzy i zabawia� si� uk�adaniem kart do gry. Szorstkosk�ra istota ledwie na nich spojrza�a. Shanamir po�o�y� przed nim monet�, na co jedyn� reakcj� by�o lekkie kiwni�cie g�ow� w kierunku d�ugiego, w�skiego pokoju, pozbawionego okien i o�wietlonego niewyra�nym czerwonawym �wiat�em trzech zawieszonych u sufitu lamp. Na pod�odze le�a�y materace, jeden obok drugiego; prawie wszystkie by�y zaj�te.

��Tutaj � powiedzia� Shanamir, tr�caj�c jeden czubkiem buta. Zdj�� szybko wierzchnie ubranie i po�o�y� si�, zostawiaj�c troch� miejsca dla Valentine'a. � Przyjemnych sn�w.

��Przyjemnych sn�w � odpowiedzia� Valentine. Pozby� si� but�w i wierzchniego ubrania i zwali� si� ci�ko obok ch�opca. Odleg�e okrzyki wci�� d�wi�cza�y mu w uszach, a mo�e raczej hucza�y w g�owie. Dopiero teraz poczu� zm�czenie minionym dniem. Je�li nawiedz� go marzenia senne, to chcia�by je zapami�ta� i zrozumie� ich znaczenie, ale najpierw powinien pogr��y� si� w g��bokim �nie � takim, jaki sp�ywa na cz�owieka kompletnie wyczerpanego. A rankiem? Nowy dzie�. Wszystko mo�e si� zdarzy�. Wszystko.

Oczywi�cie, sen si� zjawi�, przyszed� z samej g��bi nocy. Valentine, tak jak to robi� od dzieci�stwa, i tym razem jak gdyby z boku obserwowa� rozw�j wydarze�. Sny, zawieraj�ce w sobie przes�ania od pot�g rz�dz�cych �wiatem i kieruj�cych �yciem ka�dego cz�owieka, objawiaj� najg��biej ukryt� prawd�, wi�c je�li kto� je lekcewa�y, posypuje niem�drze. Sen zatem trwa�, a Valentine przemierza� rozleg�� purpurow� r�wnin� pod zgubnym purpurowym niebem, na kt�rym wisia�a olbrzymia kula bursztynowego s�o�ca. By� sam, mia� wymizerowan� twarz i przekrwione, zm�czone oczy. Gdy tak szed�, ziemia pod jego stopami zacz�a gro�nie p�ka�, a z pomara�czowych szczelin, niczym spr�ynuj�ce zabawki z pude�ek, wyskakiwa�y jakie� stworzenia, spogl�da�y na Valentine'a, �mia�y mu si� zjadliwie w twarz, po czym wskakiwa�y z powrotem do pomara�czowego wn�trza, ziemia za� zn�w zamyka�a si� nad nimi.

I to wszystko. Sen by� nietypowy, gdy� nie rozwin�a si� w nim �adna akcja ani nie mia� ko�cowego przes�ania. Stanowi� zaledwie obraz, niezrozumia�� scen� wyci�t� z wi�kszego malowid�a, jeszcze nie w ca�o�ci przed nim ods�oni�tego. Nie potrafi�by nawet powiedzie�, czy zes�a�a go Pani, b�ogos�awiona w�adczyni Wyspy Snu, czy niech�tny ludziom Kr�l Sn�w. Le�a� na p� przebudzony, z przejmuj�cym wra�eniem, �e oddzielono go od w�asnego wn�trza i �e unosi si� bezw�adnie na falach, niezdolny nawet do zrozumienia m�dro�ci sn�w, tak jakby by� obecny na tym �wiecie zaledwie od przedwczoraj.

Zasn�� ponownie, tym razem g��boko i tylko ha�a�liwy stukot kropel przelotnego deszczu przywr�ci� go na chwil� do �wiadomo�ci, Na dobre obudzi�o go dopiero �wiat�o wczesnego poranka, ciep�e, z�ocistozielone, s�cz�ce si� przez otwarte na kontu korytarza drzwi. Shanamir gdzie� przepad�. Poza chrapi�c� w g��bi pokoju par� Valentine by� sam. Wsta� z materaca, przeci�gn�� si�, rozlu�ni� mi�nie r�k i n�g. Umy� si� w stoj�cej pod �cian� misce z wod�, potem ubra� si� i czuj�c przyp�yw energii wyszed� na podw�rze, got�w przyj�� wszelkie wyzwania nadchodz�cego dnia.

Ranne powietrze by�o ci�kie od wilgoci, ale po nocnych mg�ach nie zosta�o ani �ladu, a z bezchmurnego nieba nawet o tak wczesnym poranku la� si� na ziemi� s�oneczny �ar. Na podw�rzu ros�y trzy olbrzymie winoro�le, ka�da pn�ca si� po innej �cianie, z s�katymi, zdrewnia�ymi pniami, grubszymi od bioder m�czyzny, pokryte g�szczem ciemnobr�zowych, szuflowatych li�ci, w�r�d kt�rych �wie�� czerwieni� po�yskiwa�y m�ode p�dy. Winoro�l kwit�a krzykliwie ��tymi, pozwijanymi w tr�bki kwiatami, ale jednocze�nie d�wiga�a ju� ci�kie ki�cie dojrzewaj�cych owoc�w, niebieskich z matowym, bia�awym nalotem, l�ni�cych po nocy kroplami rosy. Valentine skubn�� jedn� jagod�. By�a s�odko-cierpka jak m�ode wino. Si�gn�� po drug�, potem po trzeci�, rozsmakowuj�c si� coraz bardziej w cierpko�ci owoc�w.

Kr���c po podw�rzu zajrza� do stajni, w kt�rej wierzchowce Shanamira spokojnie chrupa�y sieczk�, ale ch�opca przy nich nie by�o. Zaj�ty interesami, pomy�la� Valentine. Opu�ci� stajni� i dalej wa��sa� si� po podw�rzu, ale kiedy poczu� zapach sma�onej ryby, kiszki skr�ci� mu g��d. Pchn�� ko�lawe drzwi i znalaz� si� w kuchni, gdzie ma�y, wygl�daj�cy na znu�onego m�czyzna gotowa� �niadanie dla go�ci. Kucharz spojrza� na Valentine'a oboj�tnie.

��Czy nie przychodz� za p�no? � spyta� grzecznie Valentine.

��Siadaj. Ryba i piwo, trzydzie�ci wag.

Valentine wygrzeba� p�koron�wk� i po�o�y� j� na piecu. Kucharz pchn�� w jego stron� par� miedziak�w i rzuci� na patelni� nast�pny kawa�ek ryby. Valentine usiad� pod �cian�. Kilku biesiadnik�w podnios�o si� do wyj�cia. Kobieta, kt�ra siedzia�a przy ich stole, m�oda i gibka, z ciasno upi�tymi czarnymi w�osami, przystan�a, przechodz�c ko�o niego.

��Piwo jest w tamtym dzbanie � powiedzia�a. � We� sobie sam.

��Dzi�kuj� � odrzek� Valentine, ale ona by�a ju� za drzwiami.

Nape�ni� kufel ci�kim, m�tnym p�ynem i w tej samej chwili kucharz poda� mu chrupk�, pachn�c� ryb�. Valentine zjad� j� w mgnieniu oka.

��Mo�na jeszcze? � spyta�. Znu�ony m�czyzna spe�ni� jego pro�b� z kwa�n� min�.

Jedz�c �niadanie Valentine czu�, �e siedz�cy przy nast�pnym stole go��, t�usty Hjort o nad�tej twarzy, dziobatej popielatej sk�rze i du�ych wy�upiastych oczach, przygl�da mu si� bacznie ca�y czas. Ten osobliwy nadz�r nie dawa� mu spokoju. Wreszcie nie wytrzyma� i spojrza� tamtemu prosto w twarz. Hjort zamruga� i odwr�ci� wzrok.

Jednak ciekawo�� zwyci�y�a, bo po chwili, nie kryj�c ju� swego zainteresowania, zapyta�:

��Od niedawna tu jeste�, prawda?

��Tak, od ostatniej nocy. � A na d�ugo przybywasz? � Przynajmniej na czas festynu.

W tym Hjorcie by�o co�, co mu si� nie podoba�o. Nic chodzi�o o wygl�d, typowy przecie� dla tych opas�ych istot z nad�tymi g�bami. Ten by� niegrzeczny, to si� wyczuwa�o. Hjortowie nie ponosili odpowiedzialno�ci za sw�j wygl�d. Im pewnie nie przypada�y do gustu istoty ludzkie � stwory blade, ko�ciste, o obrzydliwie g�adkiej sk�rze.

Mo�e irytowa�y go natr�tne spojrzenia. Mo�e nadmiar pomara�czowego pigmentu na mi�sistym obliczu intruza. Mo�e. Tak czy inaczej, Valentine by� zaniepokojony.

Zdaj�c sobie spraw�, �e nie jest zbyt towarzyski, postanowi� wyj�� Hjortowi naprzeciw i obdarzy� go ch�odnym u�miechem.

��Mam na imi� Valentine. Jestem z Ni-moya.

��Kawa� drogi � powiedzia� Hjort, �uj�c ha�a�liwie.

��Mieszkasz gdzie� w pobli�u?

��Na po�udnie od Pidruid. Niedaleko. Vinorkis jestem. Handluj� sk�rami haigusa � odpowiedzia� Hjort i zaj�� si� krajaniem swojej porcji. � Po chwili jednak zn�w wlepi� rybie oczy w twarz Valentine'a. � Podr�ujesz z ch�opcem?

��Niezupe�nie. Spotka�em go w drodze do Pidruid.

Hjort pokiwa� g�ow�.

��Wracasz do Ni-moya po festynie?

Ten zalew pyta� stawa� si� dla Valentine'a coraz bardziej dokuczliwy. Jednak powstrzyma� si� z nieuprzejm� odpowiedzi�.

��Nie jestem jeszcze pewien � mrukn��.

��Zostajesz tu?

Valentine wzruszy� ramionami.

��Naprawd� nie mam jeszcze �adnych plan�w.

��Hrn� � mrukn�� Hjort. � Niez�y spos�b na �ycie.

Trudno s�dzi� po bezbarwnym tonie wypowiedzi, czy by�a to pochwa�a, czy uszczypliwa krytyka. Ale Valentine nie dba� o to. Z towarzyskich powinno�ci wywi�za� si� ju� w wystarczaj�cy spos�b. Hjort r�wnie� zdawa� si� nie mie� nic wi�cej do powiedzenia. Sko�czy� �niadanie, odepchn�� z ha�asem krzes�o i na sw�j niezgrabny hjortowy spos�b pokoleba� si� do drzwi, rzucaj�c na odchodnym:

��Trzeba teraz p�j�� na targ i si� rozejrze�.

Valentine te� opu�ci� kuchni�. Wyszed� na podw�rze, gdzie w�a�nie toczy�a si� dziwna gra. W odleg�ym k�cie, pod �cian�, o�miu graczy rzuca�o do siebie sztyletami. Sze�ciu z nich by�o Skandarami, gburowatymi, wielkimi kud�atymi stworzeniami o szarej sk�rze i czterech ramionach. Dwoje pozosta�ych by�o lud�mi. Valentine widzia� ich ju� przy �niadaniu: szczup�a ciemnow�osa dziewczyna i drobny, niski m�czyzna o surowym spojrzeniu, z niezwykle jasn� sk�r� i d�ugimi bia�ymi w�osami. Sztylety przecina�y powietrze z zadziwiaj�c� pr�dko�ci�, l�ni�c stal� w promieniach porannego s�o�ca. Na twarzach rzucaj�cych malowa�o si� wielkie skupienie. Nikt si� nie myli�, nikt nie chwyta� za ostrze. Valentine nie by� nawet w stanie policzy� sztylet�w, gdy� zdawa�o mu si�, �e wszystkie jednocze�nie s� w powietrzu i �e ka�dy gracz zawsze trzyma jeden w r�ku. �onglerzy, pomy�la� Valentine, kt�rzy doskonal� swoje rzemios�o przed wyst�pami na festynie. Wielcy Skandarzy zadziwiali niezwyk�� koordynacj� ruch�w, ale m�czyzna i kobieta wcale im nie ust�powali. Valentine zatrzyma� si� w bezpiecznej odleg�o�ci i z zachwytem obserwowa� lataj�ce w powietrzu sztylety.

Jeden z uczestnicz�cych w zabawie Skandar�w zawo�a� �Hop!� i zmieniono formu�� gry. Sze�ciu obcych zacz�o rzuca� do siebie w parach, coraz to podwajaj�c pr�dko��, a dwoje �udzi odesz�o tymczasem na bok. Dziewczyna u�miechn�a si� do Valentine'a zach�caj�co.

��Hej, do��cz do nas!

��Co takiego?!

��Zagraj z nami! � Jej oczy skrzy�y si� zaczepnie. � To raczej niebezpieczna gra.

��Ka�da naprawd� dobra gra jest niebezpieczna. Trzymaj! � Cisn�a w niego sztyletem bez najmniejszego ostrze�enia. � Jak ci na imi�, cz�owieku?

��Valentine � odpowiedzia�, desperacko chwytaj�c r�koje�� przelatuj�cego mu obok ucha sztyletu.

��Niez�y chwyt � zauwa�y� bia�ow�osy m�czyzna. � �ap ten! Valentine za�mia� si� i chwyci� drugi sztylet. Sze�ciu Skandal�w, ca�kowicie ignoruj�c bawi�cych si� obok ludzi, nadal przerzuca�o si� po�yskliw� broni�.

��No, a teraz odrzu�! -zawo�a�a dziewczyna.

Valentine boj�c si� j� zrani�, cisn�� sztyletem ostro�nie, wi�c ten, po zatoczeniu niewielkiego �uku, upad� u jej st�p.

��Sta� ci� na wi�cej � powiedzia�a z przek�sem.

��Przepraszam � mrukn�� z cicha.

Tym razem rzuci� sztylet z wi�ksz� energi�, a ona chwyci�a go spokojnie, wzi�a drugi z r�k bia�ow�osego i pos�a�a oba kolejno ku Valentine'owi. Nie mia� czasu na my�lenie. Trzask, trzask � i ju� je trzyma�.

��Uwaga! � zawo�a�. Cisn�� jednym ze sztylet�w w dziewczyn�, chwyci� drugi, nadlatuj�cy od strony bia�ow�osego �onglera, wys�a� trzeci w powietrze, a ju� zbli�a� si� nast�pny, po nim nast�pny � westchn�� tylko widz�c, �e nie s� to sztylety s�u��ce do zabawy, o st�pionych ostrzach, lecz nie mia� czasu na my�lenie: sztylety kr��y�y nieustannie. Z wolna chwyta� rytm. By� skupiony i czujny, porusza� si� miarowo, �api�c, rzucaj�c, chwyt � rzut. Valentine poj�� szybko, �e prawdziwy �ongler powinien u�ywa� obu r�k jednocze�nie, ale on nie by� �onglerem, potrafi� tylko koordynowa� �apanie i rzucanie. To przynajmniej robi� dobrze. Zastanawia� si�, kiedy pope�ni nieunikniony b��d i sztylet zamiast w d�oni wyl�duje w jego ciele. Tempo ros�o. S�ysza� �miech �ongler�w i �mia� si� razem z nimi, lecz nadal robi� to, co do niego nale�a�o. Chwyta� i rzuca�. Zabawa trwa�a dobre dwie, trzy minuty, a� wreszcie z wysi�ku zacz�� traci� refleks. W tym momencie nale�a�o przerwa�. Nie odrzuca� ju� schwytanych sztylet�w, tylko upuszcza� je kolejno, a� wszystkie trzy znalaz�y si� u jego st�p. Pochyli� si�, ci�ko oddychaj�c, i poklepa� si� po udach. Koniec zabawy.

Para �ongler�w bi�a brawo. W�r�d Skandar�w nadal gro�nie wirowa�y ostrza, ale kiedy jeden z nich krzykn�� nast�pne �Hop!�, sekstet obcych zgarn�� fruwaj�c� przedtem w powietrzu bro� i oddali� si� bez s�owa w kierunku kwater.

Dziewczyna podbieg�a do Valentine'a.

��Nazywam si� Carabella � przedstawi�a si�. Nie by�a wy�sza od Shanamira, z dziewczynki sta�a si� kobiet� nie dawniej ni� par� lat temu. Jej drobne, gibkie cia�o kipia�o niepohamowan� �ywotno�ci�.

Mia�a na sobie jasnozielony opi�ty kaftanik, a na szyi potr�jny sznur wypolerowanych muszli quanna. Jej oczy by�y tak samo czarne jak w�osy, a u�miech ciep�y i zach�caj�cy.

��Gdzie do tej pory �onglowa�e�, kolego?

��Nigdzie � odpowiedzia� Valentine. Przeci�gn�� r�k� po spoconym czole. � To zbyt niebezpieczna rozrywka. Nie wiem, w jaki spos�b wyszed�em z tego ca�o.

��Nigdzie?! � wykrzykn�� bia�ow�osy. � Nigdy przedtem? A wi�c by� to pokaz twoich wrodzonych zdolno�ci?

��Mo�na by tak powiedzie� � rzek� Valentine wzruszaj�c ramionami.

��I my mamy w to uwierzy�? � bia�ow�osy nie m�g� si� nadziwi�.

��Chyba tak � odpowiedzia�a za niego Carabella. � By� �wietny, to prawda, ale brak mu wprawy. Czy zauwa�y�e�, jak goni� r�kami sztylety, to tu, to tam, troch� za nerwowo, troch� za skwapliwie, nie mog�c si� doczeka�, kiedy r�koje�� sama znajdzie si� na w�a�ciwym miejscu? A te jego rzuty � czy nie by�y zbyt po�pieszne, zbyt gwa�towne? Kto�, kto ma jakie takie do�wiadczenie, nie potrafi udawa� podobnej niezr�czno�ci. On te� by nie potrafi�. Ten Valentine ma dobre oko, Sleecie, ale m�wi prawd�. Nigdy jeszcze nie rzuca� sztyletem.

��On ma co� wi�cej ni� dobre oko � mrukn�� Sleet. � Ma refleks do pozazdroszczenia. Ma talent.

��Sk�d jeste�? � spyta�a Carabella.

��Ze wschodu � odpowiedzia� wymijaj�co Valentine.

��Tak my�la�am. Wymawiasz s�owa w nieco dziwny spos�b. Przybywasz z Yelathys? Z Khyntor?

��Tak, z tamtych stron.

Carabella i Sleet zauwa�yli te wymijaj�ce odpowiedzi. Popatrzyli na siebie. Valentine tymczasem zastanawia� si�, czy to ojciec i c�rka. Raczej nie. Sleet wcale nie by� tak stary, jak wygl�da�. W �rednim wieku, zgoda, ale nie stary. To tylko biel w�os�w i blado�� sk�ry tak go postarza�y. By� szczup�ym, �ylastym m�czyzn�, mia� w�skie wargi i kr�tk� szpiczast� bia�� brod�. Blizna, cho� dawno zagojona, nadal znaczy�a mu policzek.

��My jeste�my z po�udnia, ja z Tilomon, a Sleet z Narabalu � odezwa�a si� Carabella po chwili milczenia.

��Przyjechali�cie tu, �eby wyst�pi� na festynie Koronala?

��Tak, i zaanga�owali�my si� w�a�nie do grupy Skandara Zalzana Kavola, kt�ry potrzebuje istot ludzkich, �eby by� w zgodzie z ostatnim dekretem Koronala. A ty? Co ci� sprowadza do Pidruid?

��Te� festyn � powiedzia� Valentine.

��Chcesz tu ubi� jaki� interes?

��Nie, chc� tylko popatrze� na zawody i na wielk� parad�. Sleet za�mia� si� znacz�co.

��Nie musisz si� nas wstydzi�, przyjacielu. To naprawd� �adna ha�ba sprzedawa� wierzchowce na targu. Widzieli�my ci� w nocy, kiedy przyjecha�e� z ch�opcem.

��Nie � odrzek� Valentine. � Tego m�odego pastucha spotka�em nie dalej jak wczoraj w pobli�u miasta. Skorzysta�em z jego towarzystwa, bo jestem tu obcy. Nie zajmuj� si� handlem.

W drzwiach gospody pojawi� si� jeden ze Skandar�w. By� to stw�r o po�ow� wy�szy od Valentine'a, pot�ny i oci�a�y, z szerokimi szcz�kami, z wyrazem dziko�ci w w�skich ��tych oczach. Cztery ramiona zwisa�y a� za kolana i ko�czy�y si� d�o�mi wielkimi jak grabie.

��Do �rodka! � zawo�a� szorstko.

Sleet zasalutowa� i pu�ci� si� biegiem. Carabella zwleka�a chwil�, przygl�daj�c si� z u�miechem Valentine'owi.

��Jeste� kim� niezwyk�ym � powiedzia�a. � Z pewno�ci� nie k�amiesz, ale nic z tego, co m�wisz, nie brzmi prawdziwie. My�l�, �e sam niewiele wiesz o w�asnej duszy. Podobasz mi si�. Rozsiewasz wok� dziwn� aur�; promieniujesz niewinno�ci�, naiwno�ci�, ciep�em. A mo�e czym� innym. Sama nie wiem. � Nie�mia�o dotkn�a jego ramienia. � Naprawd�, podobasz mi si�. Mo�e jeszcze zagramy razem.

I ju� jej nie by�o. Pop�dzi�a za Sleetem.

Zosta� sam; nigdzie te� nie by�o wida� Shanamira. Nieoczekiwanie dla samego siebie zapragn�� sp�dzi� ca�y dzie� z �onglerami, zw�aszcza z Carabell�, cho� wiedzia�, �e to niemo�liwe. By� wczesny ranek. Co ma pocz�� ze sob� przez ca�y d�ugi dzie�? Ostatecznie, pozosta�o mu Pidruid.

Ruszy� kr�tymi ulicami, g�sto zas�anymi listowiem. Bujna winoro�l i drzewa z grubymi zwisaj�cymi konarami krzewi�y si�, gdzie tylko mog�y. Dobrze, jak wida�, s�u�y�a im wilgo� i ciep�e morskie powietrze. Gdzie� z daleka dobiega�y d�wi�ki orkiestry, graj�cej weso��, cho� chyba nazbyt piskliw� melodi�. Muzyka to przycicha�a, to rozbrzmiewa�a na nowo. By� mo�e orkiestra przeprowadza�a pr�b� przed wielk� parad�. Rynsztokiem sp�ywa� strumie� spienionej wody. Brodzi�y w nim zdzicza�e miejskie zwierz�ta � mintuny, psy mangi i nawet ma�e drole z perkatymi nosami. W tak ruchliwym mie�cie jak Pidruid wszyscy byli zaj�ci, ka�dy cz�owiek i ka�de stworzenie, nawet zab��kane zwierz�ta mia�y co� wa�nego do roboty, no i oczywi�cie wszyscy si� niezmiernie �pieszyli. Wszyscy z wyj�tkiem Valentine'a, kt�ry w�drowa� bez celu. Przystawa� co chwila. To zajrza� w g��b ciemnego sklepu, ozdobionego zwojami kolorowego p��tna niczym girlandami kwiat�w, to w�cha� st�ch�y zapach sk�adu korzennego, to d�u�sz� chwil� syci� oczy r�nokolorowymi kwiatami rosn�cymi w wypiel�gnowanym ogrodzie wci�ni�tym mi�dzy dwa wysokie budynki.

Ludzie popatrywali na niego, dziwi�c si�, �e sta� go na luksus nie�pieszenia si� donik�d.

Na jednej z ulic zatrzyma� si� d�u�ej, aby popatrze� na dzieci, bawi�ce si� w jak�� pantomim�. Ma�y ch�opiec, na kt�rego czole niby diadem l�ni�a z�ota przepaska, stoj�c po�rodku ko�a robi� gro�ne miny, a pozosta�e dzieci ta�czy�y wok� niego, udaj�c, �e si� boj�, i �piewa�y:

Kiedy dzieci zorientowa�y si�, �e Valentine je obserwuje, obr�ci�y si� w jego stron� i zacz�y go przedrze�nia�. Roze�mia� si� i poszed� dalej.

Przed po�udniem znalaz� si� na nabrze�u. D�ugie, p�koliste molo wrzyna�o si� g��boko w wody przystani; wygl�da�o na to, �e jest miejscem gor�czkowej pracy. Robotnicy portowi czterech czy pi�ciu ras wy�adowywali statki handlowe, nosz�ce bandery dwudziestu port�w ze wszystkich trzech kontynent�w, na pontonach transportowali �adunki na nabrze�e, a stamt�d przenosili je do magazyn�w. Tylu tam jednak by�o rozz�oszczonych nadzorc�w, wydaj�cych sprzeczne polecenia, �e ci�kimi pakunkami miotano tam i z powrotem. Gdy Valentine, kryj�c si� w cieniu, przygl�da� si� tej har�wce, poczu� nagle uderzenie w plecy, a odwr�ciwszy si�, zobaczy� przed sob� nad�t� twarz rozz�oszczonego Hjorta, kt�ry wskazywa� co�, wymachuj�c r�kami.

��Tam! � wrzasn��. � Potrzebujemy jeszcze sze�ciu do roboty przy statku z Suvraelu!

��Aleja nie jestem�

��Szybko! Po�piesz si�!

C� mia� robi�? Nie znajduj�c argument�w, ruszy� we wskazanym kierunku i do��czy� do grupy robotnik�w, kt�rzy sprowadzali ze statku zwierz�ta, wrzeszcz�c wniebog�osy. Valentine zacz�� wrzeszcze� razem z nimi i wrzeszcza� do czasu, a� kwicz�ce jednoroczne blavy o d�ugich pyskach znalaz�y si� na drodze prowadz�cej ku klatkom czy rze�niom. Wtedy wymkn�� si� chy�kiem i ruszy� nabrze�em a� do miejsca, w kt�rym nic si� nie dzia�o.

Sta� tam spokojnie przez kilka minut, obejmuj�c wzrokiem port, morze, szarozielone grzywiaste fale. Mru�y� oczy, by zobaczy� miejsce, gdzie kulista powierzchnia planety opada w kierunku Alhanroelu i jego stercz�cej w niebo G�ry Zamkowej. Ale oczywi�cie przez dziesi�tki tysi�cy mil, przez ocean tak szeroki, �e ca�kiem spory zbi�r planet zmie�ci�by si� bez trudu mi�dzy brzegami jednego a drugiego kontynentu, niewiele m�g� wypatrze�. Chyba nic. Spojrza� zatem w d�, pod stopy, jak gdyby z kolei chcia� przebi� wzrokiem planet� na wylot i zobaczy�, co le�y po drugiej strome Majipooru. Zachodnia cz�� Alhanroelu, by� mo�e. Geografia by�a dla niego czym� mglistym i zagadkowym. Wygl�da�o na to, �e du�o zapomnia� z nauk pobieranych w ch�opi�cych latach i teraz musia� nie�le wyt�a� umys�, by cokolwiek sobie przypomnie�. By� mo�e znajdowa� si� dok�adnie naprzeciw budz�cego groz� Labiryntu, kryj�wki Pontifexa, starego, wiod�cego pustelnicze �ycie najwy�szego monarchy. Albo te�, co by�o bardziej prawdopodobne, naprzeciw Wyspy Snu, tej b�ogos�awionej wyspy, kt�r� zamieszkiwa�a dobra Pani, zsy�aj�c pomy�lne sny na mieszka�c�w ca�ej planety. Valentine'owi z trudem przychodzi�o trwanie w wierze, �e te miejsca istniej� naprawd�, �e na �wiecie �yje Pontifex, Pani Wyspy Snu, Kr�l Sn�w, a tak�e Koronal, chocia� tego ostatniego widzia� na w�asne oczy nie dalej ni� wczoraj. Prawdziwe by�o nabrze�e Pidruid, gospoda, w kt�rej nocowa�, pieczona ryba, �onglerzy, ch�opiec Shanamir, jego zwierz�ta. Ca�a reszta to �wiat fantazji i z�udze�.

Dzie� stawa� si� coraz bardziej gor�cy i parny, mimo wiej�cej od morza przyjemnej bryzy. Valentine ponownie zg�odnia�. Na najbli�szym straganie kupi� za kilka miedziak�w troch� b��kitnej ryby marynowanej w ostrym korzennym sosie. Podano mu j� na od�upanym p�acie drewna. Popi� pucharem palmowego wina, tego przyprawiaj�cego o dreszcze z�ocistego paskudztwa, ostrzejszego od korzennego sosu. Pomy�la� o powrocie do gospody. Wtedy zorientowa� si�, �e nie zna ani jej nazwy, ani nazwy ulicy i wie tylko tyle, �e i gospoda, i ulica le�� gdzie� niedaleko dzielnicy portowej. Ma�a strata, je�li tam nie trafi, przecie� wszystko, co posiada�, mia� przy sobie, lecz jedynymi lud�mi, jakich zna� w Pidruid, byli �onglerzy i Shanamir, i nie chcia� si� z nimi zbyt szybko rozstawa�.

Ruszy� z powrotem, ale z miejsca zagubi� si� w pl�taninie przer�nych zau�k�w i ma�ych uliczek, kt�re przecinaj�c Trakt Wodny bieg�y we wszystkich kierunkach. Trzy razy by� pewien, �e zbli�a si� do gospody, i po trzykro� si� myli�, a kiedy na poszukiwaniach zesz�a mu doba a godzina i s�o�ce przetoczy�o si� na drug� po�ow� nieba, zacz�� w�tpi�, czy znajdzie j� kiedykolwiek. Ogarn�� go smutek, kiedy pomy�la� o Carabelli, o delikatnym dotyku jej palc�w, o zwinno�ci r�k chwytaj�cych sztylety, o blasku ciemnych oczu. No, ale by�o, min�o, pomy�la�, i �al na nic si� nie zda. Powinien raczej, nim zapadnie noc, rozejrze� si� za now� gospod� i nowymi przyjaci�mi.

Skr�ci� za r�g i znalaz� si� na targu miasta Pidruid.

By� to olbrzymi ogrodzony plac, rozleg�y tak jak ten wczorajszy, ale zamiast wynios�ych, pyszni�cych si� bogactwem dom�w i hoteli z poz�acanymi fasadami sta�y tu nie ko�cz�ce si� szeregi krytych dach�wk� bud, otwartych zagr�d dla byd�a i st�oczonych stragan�w. Wyczuwa�o si� po�r�d nich wonie ca�ego �wiata, te �adne i te brzydkie, a produkty wystawione na sprzeda� by�y pewnie dzie�em r�k po�owy jego mieszka�c�w. Valentine, pe�en zachwytu, zanurzy� si� w t�umie. W jednej z bud z solidnych hak�w zwisa�y po�cie mi�sa. Beczki przypraw korzennych, z przesypuj�c� si� wierzchem zawarto�ci�, zajmowa�y wn�trze innej. Obok w klatce kr�ci�y si� na �miesznych, gi�tkich nogach zawrotnej wysoko�ci ptaki-prz�dki, wy�sze nawet od Skandar�w, dziobi�ce i kopi�ce si� nawzajem, podczas gdy handlarz jaj i kupiec z bran�y we�nianej targowali si� o nie zawzi�cie. W kolejnej budzie sprzedawano pojemniki z jedwabistymi w�ami, kt�re zwija�y si� i unosi�y w g�r� niby k��liwe p�omienie; tu� obok le�a�y cuchn�ce sterty po�wiartowanego i wypatroszonego morskiego smoka. Tu zn�w zgromadzili si� publiczni skrybowie, pisz�cy listy tym, kt�rzy pisa� nie umieli, tam w�a�ciciel kantoru wymiany z du�� wpraw� przelicza� kursy walut z kilkunastu �wiat�w. Jeszcze gdzie indziej wida� by�o rz�d stragan�w z kie�bas�, pi��dziesi�t jednakowych, z jednakowo wygl�daj�cymi Liimenami, stoj�cymi jeden obok drugiego, podtrzymuj�cymi jednakowo dymi�ce ogniska i obracaj�cymi jednakowe szpikulce.

I wr�ki, i czarodzieje, i �onglerzy, chocia� nie ci, kt�rych Valentine dzisiaj pozna�, i na jakim� skrawku wolnej przestrzeni przykucni�ty bajarz, opowiadaj�cy za kilka miedziak�w zawi�e i zupe�nie nieprawdopodobne przygody Lorda Stiamota, s�ynnego Koronala sprzed o�miu tysi�cy lat, o kt�rego czynach istnia�y teraz mity i legendy. Valentine przys�uchiwa� si� przez kilka minut, lecz nie m�g� uchwyci� sensu opowie�ci, kt�ra jednak potrafi�a wprawi� w zachwyt pi�tnastu czy dwudziestu nie zaj�tych prac� tragarzy. Poszed� dalej. Min�� stragan, przy kt�rym z�otooki Vroon wygrywa� na srebrnym flecie zwodnicz� melodi�, aby oczarowa� ni� jakie� trzyg�owe stworzenie w wiklinowym koszyku, min�� �miej�cego si� od ucha do ucha dziesi�ciolatka, zapraszaj�cego go do bli�ej nie okre�lonej gry w muszelki i paciorki, min�� zau�ek kupc�w, kt�rzy sprzedawali proporce z gwiazd� Koronala, min�� fakira, unosz�cego si� nad kadzi� paskudnie wygl�daj�cego gor�cego oleju, min�� ulic� wieszczek t�umacz�cych sny i uliczk� pe�n� handlarzy przedziwnych medykament�w, min�� miejsce okupowane przez t�umaczy i inne, zaj�te przez sprzedawc�w bi�uterii, a w ko�cu, kiedy wyszed� zza rogu, na kt�rym sprzedawano tani� odzie� najr�niejszego rodzaju, trafi� na targ wierzchowc�w.

Setki, mo�e tysi�ce jednakowo silnych i jednakowo purpurowych zwierz�t sta�o w r�wnych szeregach, bok przy boku, z niezm�conym spokojem przygl�daj�c si� prowadzonej na ich oczach aukcji. Valentine stwierdzi�, �e jej tajniki s� dla niego r�wnie trudne do zrozumienia jak opowie�� bajarza o Lordzie Stiamocie: kupuj�cy i sprzedaj�cy stali twarz� w twarz w dw�ch d�ugich rz�dach i uderzali si� nawzajem po przegubach r�k, wykrzywiaj�c twarze, ok�adaj�c si� pi�ciami albo z nagl� szturchaj�c �okciami. Chocia� nie pada�y �adne s�owa, jednak zainteresowani dobrze wiedzieli, o co chodzi, gdy� pisarze, rozmieszczeni wzd�u� rz�d�w, nieprzerwanie spisywali akty sprzeda�y, kt�re nast�pnie uprawomocniano odbiciem kciuka umoczonego w zielonym atramencie, a rozemocjonowani urz�dnicy przyczepiali kartki ostemplowane piecz�ci� Labiryntu � god�em Pontifexa � do zad�w kolejnych zwierz�t. Posuwaj�c si� wzd�u� linii targuj�cych si� Valentine odnalaz� wreszcie Shanamira, kt�ry gestykulowa� z niebywa�� wpraw�, doskonale obeznany z pantomim� nadgarstk�w, pi�ci i �okci. Wszystko by�o sko�czone w kilka minut i ch�opiec wyskoczy� z szeregu z okrzykiem rado�ci. Schwyci� Valentine'a w p� i rozradowany zakr�ci� nim wok� siebie.

��Wszystkie sprzedane! Sprzedane! I to z zyskiem! � Wymachiwa� zwitkiem papierk�w, kt�re dosta� od pisarza. � Chod� ze mn� po pieni�dze, a potem mo�emy si� zabawi�. P�no wsta�e�?

��Chyba tak. Gospoda by�a prawie pusta.

��Nie mia�em serca ci� budzi�. Chrapa�e� jak blav. Co robi�e� do tej pory?

��No, poznawa�em port. Na targ natkn��em si� przypadkiem, usi�uj�c wr�ci� do gospody. W ten spos�b znalaz�em ciebie.

��Mia�e� szcz�cie, bo jeszcze dziesi�� minut i straci�by� mnie na zawsze. To tutaj. � Szarpn�� Valentine'a za r�k� i wci�gn�� pod jasno o�wietlone arkady, gdzie siedz�cy w okienkach urz�dnicy wymieniali kartki na pieni�dze. � Daj mi t� pi��dziesi�tk� � powiedzia� p�g�osem. � Rozmieni� ci j�.

Valentine wysup�a� grub� b�yszcz�c� monet� i stan�� z boku, podczas gdy ch�opiec do��czy� do grupy oczekuj�cych na pieni�dze. Par� minut p�niej ju� by� z powrotem.

��To dla ciebie � powiedzia� wysypuj�c do otwartej sakiewki Valentine'a deszcz monet, kilka pi�ciorojal�wek i ca�� pobrz�kuj�c� reszt� w koronach. � A to dla mnie � doda� �miej�c si� rado�nie i pokazuj�c trzy du�e pi��dziesi�ciorojal�wki, podobne do tej, kt�r� przed chwil� rozmieni� Valentine'owi. Wcisn�� je pod kurtk�, za pas. � Zyskowna podr�, nie ma co, ale w takiej gor�czce, jaka panuje w mie�cie, �atwo mo�na wszystko wyda�. No, chod�! Wr��my wreszcie do gospody i uczcijmy zarobek butelk� palmowego wina! Co ty na to? Ja stawiam!

Gospoda, jak si� okaza�o, znajdowa�a si� zaledwie pi�tna�cie minut drogi od targu, na ulicy, kt�r� Valentine prawdopodobnie ju� przemierzy� w czasie swoich bezowocnych poszukiwa�. Mniejsza o to. Wa�ne, �e wr�ci� tu, i to z Shanamirem. Ch�opiec, kt�remu spad� ci�ar z serca po sprzeda�y zwierz�t, rozradowany cen�, jak� za nie uzyska�, przechwala� si� ca�y czas, czego to on jeszcze dokona, zanim opu�ci Pidruid i wr�ci do domu. B�dzie ta�czy�, b�dzie si� bawi�, b�dzie pi�, b�dzie ogl�da� przedstawienia, nie opu�ci �adnej rozrywki.

Kiedy ju� popijali w szynku wino zafundowane przez Shanamira, w drzwiach gospody pojawili si� Sleet i Carabella.

��Mo�emy si� przy��czy�? � spyta� Sleet.

��To s� �onglerzy, cz�onkowie trupy Skandara, kt�ra b�dzie wyst�powa�a podczas parady. Pozna�em ich dzi� rano. � Valentine przedstawi� Shanamirowi nowo przyby�ych.

�onglerzy usiedli, a Shanamir nala� im wina.

��By�e� na targu? � spyta� Sleet.

��Tak i sprzeda�em wszystkie wierzchowce � odpowiedzia� ch�opiec. � I to za dobr� cen�.

��I co teraz? � spyta�a Carabella.

��Zostan� kilka dni w mie�cie, a potem chyba wr�c� do domu, do Falkynkip � odpowiedzia� z niezbyt radosn� min�. Nie cieszy�a go chyba perspektywa powrotu.

��A ty? � Carabella zwr�ci�a si� do Valentine'a. � Czy masz jakie� plany?

��Obejrz� festyn.

��A potem?

��Jeszcze nie wiem.

Wino si� sko�czy�o, ale Sleet nieznacznie skin�� d�oni� i na stole pojawi�o si� nast�pne. Nala� wszystkim. Valentine poczu� na j�zyku szczypanie mocnego trunku. Zaczyna�o mu si� kr�ci� w g�owie.

��A czy nie my�la�e� o tym, �eby zosta� �onglerem w naszej trupie? � pyta�a dalej Carabella.

��Nie mam �adnych zdolno�ci! � Valentine by� szczerze zaskoczony niespodziewan� propozycj�.

��Masz ich a� nadto � rzeki Sleet. � Brak ci tylko treningu, ale w tym mo�esz liczy� na mnie i na Carabell�. Szybko wyuczysz si� fachu. Przysi�gam ci.

��I m�g�bym podr�owa� z wami i wie�� �ywot w��cz�gi, i chodzi� od miasta do miasta, tak?

��Ot� to.

Valentine popatrzy� na Shanamira. Oczy ch�opca rozb�ys�y na my�l o takiej przygodzie. Wida� by�o wyra�nie, �e wzbiera w nim podniecenie i zazdro��.

��Ale o co tu chodzi? � zacz�� si� dopytywa� Valentine. � Dlaczego zapraszacie do swego grona obcego, nie znaj�cego si� na rzemio�le nieuka?

Carabella da�a znak i Sleet szybko wsta� od sto�u.

��Wszystko wyja�ni ci Zalzan Kavol � odpowiedzia�a Valentine'owi. � To nie jest zwyk�y kaprys. Zmusza nas do tego konieczno��. A poza tym, czy masz co� innego do roboty? Zdaje si�, �e p�yniesz przez miasto bez steru. A my proponujemy ci dobre towarzystwo i utrzymanie.

Sleet ze Skandarem wyro�li jak spod ziemi. Masywna, wielka posta� Zalzana Karola wzbudza�a l�k ju� samym swoim wygl�dem. Krzes�o, w kt�rym si� z trudem zmie�ci�, zatrzeszcza�o niepokoj�co. Skandarzy pochodzili z odleg�ego, wietrznego i lodowatego �wiata, i chocia� osiedli w Majipoorze przed tysi�cami lat, pracuj�c w prymitywnych zawodach wymagaj�cych wielkiej si�y lub niezwyk�ej bystro�ci oka, zdawa�o si�, �e wci�� nie mog� przyzwyczai� si� do tutejszego ciep�ego klimatu. Mo�e maj� tylko taki ponury wygl�d, pomy�la� Valentine, a w gruncie rzeczy wcale nie s� tacy �li, na jakich wygl�daj�?

Skandar nala� sobie mocnego trunku, u�ywaj�c do tej czynno�ci dw�ch �rodkowych ramion, a zewn�trzn� par� roz�o�y� na stole, zagarniaj�c go w swoje posiadanie. Przem�wi� grzmi�cym g�osem:

��Obserwowa�em ci�, kiedy rzuca�e� sztyletami z Carabell� i Sleetem. By�e� niez�y.

��Nie wiem, o czym m�wisz.

��Potrzebuj� do �onglowania trzech istot ludzkich. To wszystko. Czy wiesz, co nowy Koronal wymy�li� ostatnio w sprawie zatrudniania kuglarzy?

Valentine u�miechn�� si� tylko i wzruszy� ramionami.

��To jest oczywi�cie czysty idiotyzm � kontynuowa� Zalzan Kavol � ale Koronal jest m�ody, wi�c �eby podkre�li� swoje znaczenie, musi na pocz�tek cisn�� kilka g�o�nych piorun�w. Zarz�dzono, �e we wszystkich trupach, kt�re licz� wi�cej ni� trzech osobnik�w, jedna trzecia musi by� mieszka�cami Majipooru ludzkiego pochodzenia. Zarz�dzenie ma by� wykonane ju� w tym miesi�cu.

��Takim dekretem � doda�a Carabell� � nie osi�gnie niczego poza tym, �e nastawi przeciw sobie rasy, kt�re �yj� w zgodzie od tysi�cleci.

Zalzan Karol siedzia� z nachmurzon� min�.

��Niemniej dekret ju� istnieje. Jaki� s�ugus na zamku musia� powiedzie� Lordowi Valentine'owi, �e inne rasy zbytnio si� rozrastaj� i odbieraj� prac� istotom ludzkim. G�upie to i niebezpieczne. Normalnie nikt by nie przywi�zywa� wagi do takich dekret�w, ale �wi�to odbywa si� na cze�� Koronala i je�li mamy dosta� pozwolenie na wyst�py, powinni�my si� im podporz�dkowa�. Moi bracia i ja zarabiali�my na swoje utrzymanie jako �onglerzy ca�ymi latami i nie wyrz�dza�o to krzywdy ludziom, ale teraz zmieni� si� Koronal i zmieniaj� si� czasy. Dlatego znalaz�em w Pidruid Sleeta i Carabell� i przyuczam ich do naszej gry. Dzisiaj jest Dzie� Drugi. Za cztery dni wyst�pujemy podczas parady Koronala i musz� do tego czasu zatrudni� trzeciego cz�owieka. Wst�pisz do naszej trupy, Valentine?

��W jaki spos�b mam si� nauczy� �onglerki w ci�gu czterech dni?

��B�dziesz tylko terminatorem � odpowiedzia� Skandar. � Na czas parady wymy�limy dla ciebie co�, co b�dzie przypomina�o �onglowanie i co nie przyniesie wstydu ani tobie, ani nam. Prawo, jak zd��y�em zauwa�y�, nie wymaga od wszystkich cz�onk�w zespo�u r�wnej odpowiedzialno�ci ani jednakowego talentu. Pod warunkiem, �e trzech z nich b�dzie lud�mi.

��A po festynie?

��B�dziesz chodzi� z nami od miasta do miasta.

��Niczego o mnie nie wiesz, a chcesz, bym dzieli� z tob� �ycie.

��Niczego o tobie nie wiem i nie chc� wiedzie�. Potrzebuj� �onglera twojej rasy. Dok�dkolwiek si� udamy, zap�ac� za ciebie nocleg i wy�ywienie, a opr�cz tego dostaniesz dziesi�� koron tygodniowo. Zgoda?

Oczy Carabelli wprost krzycza�y: �Mo�esz ��da� podw�jnej zap�aty, no, dalej, Valentine!� Widzia� to. Ale pieni�dze by�y tu bez znaczenia. Wystarczy�oby mu spanie i jedzenie, wystarczy�oby mu przebywanie z Carabell� i Sleetem, dwojgiem ludzi spo�r�d trojga, kt�rych zna� w ca�ym mie�cie i, do czego sam przed sob� przyznawa� si� ze wstydem, r�wnie� na ca�ym �wiecie. Tam, gdzie powinno by� miejsce na przesz�o��, w jego pami�ci zia�a pr�nia � jakie� mgliste wyobra�enie o rodzicach, kuzynach i siostrach, o dzieci�stwie gdzie� na wschodzie Zimroelu, o nauce i podr�ach. Przysz�o�� te� by�a pustk�. Ci �onglerzy obiecywali j� wype�ni�. Jeszcze tylko�

��Jeden warunek � powiedzia�.

��Jaki?

Valentine skin�� g�ow� w stron� Shanamira.

��My�l�, �e ten ch�opiec zm�czy� si� ju� hodowaniem wierzchowc�w w Falkynkip i ch�tnie rozejrza�by si� troch� po �wiecie. Prosz� ci�, �eby� i dla niego znalaz� jakie� miejsce. Mo�esz go zatrudni� jako�

��Valentine! � krzykn�� ch�opiec.

���jako parobka albo s�u��cego lub nawet �onglera, je�li ma jakie� zdolno�ci. Co ty na to?

Zalzan Kavol milcza� przez d�u�sz� chwil�, jakby oblicza� straty i zyski, a z g��bi jego kud�atej postaci wydobywa�o si� ledwo dos�yszalne powarkiwanie. W ko�cu odezwa� si�:

��Czy chcesz do��czy� do nas, ch�opaku?

��Czy chc�? Czy ja chc�?

��Tego si� spodziewa�em � stwierdzi� ponuro Skandar. � Zatem postanowione. Zatrudniam was obu za trzydzie�ci koron tygodniowo, z wy�ywieniem i spaniem. Umowa stoi?

��Stoi � rzek� Valentine.

��Stoi! � wykrzykn�� Shanamir.

Zalzan Karol rozla� resztk� palmowego wina.

��Sleecie, Carabello, bierzcie tego obcego na podw�rze i �wiczcie z nim. Ty p�jdziesz ze mn�, ch�opaku. Masz dogl�da� naszych wierzchowc�w.

Wyszli na zewn�trz. Carabella pobieg�a do kwater sypialnych po sprz�t. Valentine odprowadzi� j� wzrokiem, z przyjemno�ci� przygl�daj�c si� jej pe�nym wdzi�ku ruchom. Sleet skuba� i zajada� niebiesko-bia�e owoce.

��Co to takiego? � spyta� Valentine. Sleet rzuci� mu jeden owoc.

��Thokka. W Narabalu, tam gdzie si� urodzi�em, winoro�l thokka wypuszcza p�dy rankiem, a po po�udniu jest ju� tak wysoka jak dom. Oczywi�cie, w Narabalu s�o�ce przypieka, jak si� patrzy, a ciep�e deszcze padaj� nieustannie. Jeszcze?

��Prosz�.

Sleet zr�cznie rzuci� mu ca�e grono. Proporcjonalnie zbudowany, lekki jak pi�rko, by� precyzyjny w gestach i oszcz�dny w s�owach.

��Gry� pestki � poradzi� Valentine'owi, �miej�c si� z cicha. � Podnosz� m�sk� sprawno��.

Carabella wraca�a przez podw�rze, �ongluj�c kolorowymi gumowymi pi�kami. Id�c rzuci�a trzy do Sleeta i jedn� do Valentine'a.

��To nie b�d� no�e? � spyta� Valentine.

��No�e s� na pokaz. Dzisiaj zaczniemy od podstaw � odpowiedzia� Sleet. � Post�pujmy zgodnie z filozofi� sztuki. No�e wprowadzi�yby niepotrzebne zamieszanie.

��O jakiej filozofii m�wisz?

��My�lisz, �e �onglerka to zwykle sztuczki? � spyta� niski m�czyzna, z lekka ura�ony. � Rozrywka dla gapi�w? Spos�b wy�udzenia paru koron podczas prowincjonalnego karnawa�u? To te�, owszem, ale przede wszystkim jest to szko�a �ycia, przyjacielu, a tak�e wiary. To swego rodzaju religia.

��I poezja � dorzuci�a Carabella.

Sleet skin�� g�ow�.

��Tak, poezja tez. I matematyka. �onglerka uczy spokoju, opanowania, zmys�u r�wnowagi, zasad bezw�adno�ci i struktury ruchu. Jest w niej cicha muzyka. Ale r�wnie� dyscyplina. Przede wszystkim dyscyplina. Czy nie brzmi to zbyt pretensjonalnie?

��Tak, to brzmi zbyt pretensjonalnie � po�pieszy�a z odpowiedzi� Carabella. W jej oczach skrzy�y si� weso�e ogniki. � Ale wszystko, co powiedzia�e�, jest prawd�. Zaczynamy.

Valentine skin�� potakuj�co g�ow�.

��Rozlu�nij si� � poradzi� mu Sleet. � Nie my�l o niczym. Wniknij w siebie i tam pozosta�.

Valentine przywar� mocno stopami do ziemi, zaczerpn�� g��boko powietrza, rozlu�ni� ramiona i czeka�.

��Jeste� got�w? � spyta� Sleet.

��Jestem got�w.

��B�dziemy ci� uczy� od podstaw. Zaczniemy od drobiazg�w. �onglerka to ci�g prawie niewidocznych ruch�w, nast�puj�cych po sobie bardzo szybko, co stwarza pozory p�ynno�ci i jednoczesno�ci akcji. Jednoczesno�� jest z�udzeniem, przyjacielu, bez wzgl�du na to, czy �onglujesz, czy nie. W ko�cu wszystko na tym �wiecie dzieje si� jednocze�nie. � Sleet u�miechn�� si� ch�odno. Wydawa� si� oddalony o tysi�ce mil. � Zamknij oczy, Valentine. Niezb�dna jest tu orientacja w czasie i w przestrzeni. Pomy�l teraz o tym, gdzie si� znajdujesz i jak to si� ma w odniesieniu do ca�ego �wiata.

Valentine wyobrazi� sobie Majipoor, wielk�, zawieszon� w przestworzach kul�, kt�rej po�ow� albo i wi�cej pokrywa Wielkie Morze.

Zobaczy� siebie, jak wrasta w skraj Zimroelu, z morzem za plecami i rozwijaj�c� si� przed nim wst�g� kontynentu, zobaczy� Morze Wewn�trzne z Wysp� Snu, a dalej Alhanroel, d�wigaj�cy z mozo�em sw�j wielki garb � G�r� Zamkow�; zobaczy� s�o�ce nad g�ow�, ��te z br�zowozielonymi brzegami, wypalaj�ce pokryty py�em Suvrael, rozgrzewaj�ce duszne tropiki i wszystko inne, co napotka na swej drodze; ujrza� ksi�yce, a jeszcze dalej gwiazdy i inne �wiaty, te, z kt�rych przybyli Skandarzy i Hjortowie, i Liimeni, i ca�a reszta; wreszcie zobaczy� �wiat, z kt�rego jego lud wyemigrowa� czterna�cie tysi�cy lat temu, tamt� Star� Ziemi�, b��kitn�, absurdalnie ma�� w por�wnaniu z ogromem Majipooru, na p� zapomnian� w jakim� zak�tku wszech�wiata, i wr�ci� przez gwiazdy do swojej planety, do tego kontynentu, tego miasta, tego podw�rza, tego miejsca na wilgotnej p�odnej ziemi, kt�ra by�a oparciem dla jego n�g, i powiedzia� Sleetowi, �e jest got�w.

Sleet i Carabella te� byli gotowi. �okcie blisko cia�a, r�ce wyci�gni�te do przodu. Oboje trzymali po jednej pi�ce w prawej d�oni. Valentine poszed� w ich �lady.

��Niech ci si� zdaje, �e trzymasz w r�kach tac� z drogocennymi klejnotami � poucza� go Sleet. � Je�li ruszysz barkami albo �okciami, je�li podniesiesz albo opu�cisz d�onie, klejnoty si� rozsypi�. A wi�c? Tajemnica �onglerki polega na ograniczaniu wszelkich niepotrzebnych ruch�w cia�a. To rzeczy si� poruszaj�, ty tylko panujesz nad nimi, ty pozostajesz w miejscu. � Pi�ka, kt�r� Sleet trzyma� w prawej r�ce, niespodziewanie znalaz�a si� w lewej, chocia� cia�o nawet nie drgn�o. Carabella zrobi�a to samo. Valentine, na�laduj�c nauczycieli, przerzuci� pi�k� z r�ki do r�ki, jednak nie by�o to wcale takie �atwe.

��Za bardzo poruszy�e� nadgarstkiem, a jeszcze bardziej �okciem � zauwa�y�a Carabella. � Pozw�l, by d�o� sama si� otworzy�a. Pozw�l palcom, by same si� wyprostowa�y. Uwalniasz schwytanego ptaka � w�a�nie tak! D�onie otwarte, ptak frunie w powietrze.

��Mam w og�le nie u�ywa� nadgarstka? � zapyta�.

��Niewiele, a i to staraj si� ukrywa�. Pchni�cie pi�ki rodzi si� w d�oni. Nie gdzie indziej.

Valentine spr�bowa�. Najkr�tsze z mo�liwych ruchy przedramienia, najszybsze przegi�cie nadgarstka, impuls ze �rodka d�oni i z g��bi �wiadomo�ci � i pi�ka znalaz�a si� w zag��bieniu lewej d�oni.

��Dobrze � powiedzia� Sleet. � Jeszcze raz.

Jeszcze raz. Jeszcze raz. Jeszcze raz. Przez pi�tna�cie minut ca�a tr�jka przerzuca�a pi�k� z r�ki do r�ki. Pi�ka Valentine'a przelatywa�a �ukiem przed jego twarz�, nie wysuwaj�c si� przed p�aszczyzn� r�k. I nie wolno mu by�o si�gn�� po ni� ani do g�ry, ani do przodu; to pi�ka kr��y, r�ce czekaj�. Po jakim� czasie robi� to ju� automatycznie. Shanamir, kt�ry wynurzy� si� w�a�nie ze stajni, przystan��, popatrzy� bez zbytniego zainteresowania na to nieciekawe, jednostajne podrzucanie i poszed� sobie. Valentine �wiczy� dalej. Taki spos�b podrzucania pi�ki wcale nie przypomina� �onglerki, ale poniewa� by� konieczny, pilny terminator oddawa� mu si� ca�kowicie.

Wreszcie zauwa�y�, �e Sleet i Carabella zaprzestali �wicze�.

��Trzymaj � krzykn�� Sleet i rzuci� mu ki�� winogron. Valentine schwyci� je mi�dzy jednym a drugim podrzutem pi�ki i trzyma� zastanawiaj�c si�, czy i tym ka�� mu �onglowa�. Sleet pokaza� na migi, �e winogrona s� do jedzenia. A wi�c to nagroda. A mo�e raczej zach�ta.

Carabella po�o�y�a mu teraz drug� pi�k� na praw� d�o�, a trzeci� na lew�.

��Masz du�e r�ce � powiedzia�a. � To b�dzie dla ciebie �atwe. Przyjrzyj si�, jak ja to robi�, a potem r�b to samo.

Pi�ki przelatywa�y mi�dzy jej d�o�mi tam i z powrotem, chwytane w koszyczek, kt�ry tworzy�y trzy palce; druga pi�ka pozostawa�a zawsze w d�oni. Valentine usi�owa� p�j�� w jej �lady. �apanie pi�ki wype�nion� d�oni� by�o trudniejsze ni� pust�, ale i z tym mo�na by�o sobie poradzi�. Po chwili �wiczy� bezb��dnie.

��Teraz � odezwa� si� Sleet � czas zacz�� prawdziw� nauk�. Wymieniamy pi�ki � o, tak.

Jedna z pi�ek, przeskakuj�ca z prawej d�oni Sleeta do lewej, zatoczy�a �uk na wysoko�ci jego twarzy. Kiedy by�a w powietrzu, zrobi� dla niej miejsce w lewej d�oni dzi�ki przerzuceniu pi�ki, kt�r� tam trzyma�, na drug� stron�, pod t�, kt�ra przechodzi�a do�em, z lewej d�oni do prawej. Manewr wydawa� si� do�� prosty: szybkie przemienne rzuty, ale kiedy Valentine spr�bowa� to zrobi�, pi�ki zderzy�y si� i rozsypa�y po podw�rzu. �miej�c si� Carabella pozbiera�a je. Spr�bowa� zn�w, z takim samym rezultatem. Wtedy dziewczyna pokaza�a mu, w jaki spos�b rzuci� pierwsz� pi�k� tak, �eby spad�a na sam koniec lewej r�ki, podczas gdy inna porusza si� po swoim torze i zmierza w kierunku prawej. Aby opanowa� ten manewr, musia� �wiczy� bez ko�ca, a mimo to nadal myli� si� od czasu do czasu. Tymczasem Sleet, niczym zaprogramowana maszyna, robi� jedn� wymian� za drug�. On za� z Carabella �wiczy� podw�jny rzut ca�ymi godzinami. Tak mu si� zdawa�o, a mo�e tak by�o naprawd�. Kiedy min�o znudzenie, zafascynowa�a go harmonia ruch�w i wiedzia� ju�, �e m�g�by tak rzuca� pi�kami bez ko�ca, nie czuj�c znu�enia ani �adnej z nich nie upuszczaj�c.

Nagle k�tem oka zauwa�y�, �e Sleet �ongluje trzema pi�kami naraz.

��Spr�buj i ty � ponagli�a go Carabella. � To tylko wydaje si� niemo�liwe.

Pokona� nowy pr�g z dziecinn� �atwo�ci�, czym zaskoczy� Sleeta i Carabell�. Dziewczyna zacz�a bi� brawo, a Valentine, nie wypadaj�c z rytmu, mrukn�� co� w podzi�ce. Rzuca� trzeci� pi�k� na wyczucie, w chwili kiedy druga przeskakiwa�a z lewej r�ki do prawej, wykonywa� chwyt i znowu rzuca�, i dalej, rzut, rzut, rzut i chwyt, rzut i chwyt, rzut i niezmiennie jedna pi�ka wznosi si� po �uku, druga opada w wyczekuj�c� d�o�, jedna czeka na wyrzucenie� Utrzymywa� wszystkie w takim rytmie przez trzy, cztery, pi�� wymian, nim zda� sobie spraw�, jak trudne jest to, co robi. Wtedy zawiod�a go koordynacja ruch�w, pi�ki wypad�y mu z r�k i rozsypa�y si� po podw�rzu.

��Masz talent � mrukn�� Sleet. � Zdecydowanie masz talent.

Valentine zawstydzi� si� z powodu pope�nionego b��du, ale jakie� to mia�o znaczenie, skoro tak dobrze sobie radzi� od pierwszej pr�by? Pozbiera� pi�ki i zacz�� od nowa. Rzuca� i chwyta�, staraj�c si� we wszystkim na�ladowa� �ongluj�cego obok Sleeta, ale szybko upu�ci� dwie pi�ki. Zaczerwieni� si� i wymamrota� jakie� przeprosiny. Zn�w zacz��. Tym razem ju� si� nie zatrzyma�. Pi��, sze��, siedem wymian, dziesi��, jedena�cie, dwadzie�cia; straci� rachunek, wymiany przesta�y by� wymianami, stopi�y si� w jedn� ca�o��, bez pocz�tku i bez ko�ca. W bli�ej nieokre�lony spos�b jego �wiadomo�� zosta�a rozszczepiona, jedna jej cz�� uczestniczy�a w precyzyjnym chwytaniu i rzucaniu, podczas gdy druga kontrolowa�a wzlatywanie i opadanie pi�ek, robi�c przy tym obliczenia pr�dko�ci i toru lotu. Cz�� m�zgu zbieraj�ca dane przekazywa�a je tej, kt�ra zarz�dza�a rzucaniem i chwytaniem. Czas zdawa� si� rozpada� na niesko�czon� ilo�� drobnych ruch�w, a mimo to, paradoksalnie, nie by�o �adnego nast�pstwa, p�yn��, a zarazem sta� w miejscu, trzy pi�ki niezmiennie tkwi�y w sta�ych punktach, jedna w powietrzu, jedna w lewej, jedna w prawej d�oni, a to, �e za ka�dym ruchem inna pi�ka zajmowa�a jedn� z tych pozycji, niewiele znaczy�o. Czas stawa� si� wieczno�ci�. Jedno�� stawa�a si� ca�o�ci�. On, Valentine, wkracza� w tajemniczy kr�g sztuki. Wkracza� w niesko�czono��. Dzieli� swoj� �wiadomo��, by zn�w j� jednoczy�. Wnika� w istot� ruchu i uczy� si�, �e ruch jest z�udzeniem i wynika z omy�ki w postrzeganiu. R�ce trwa�y w miejscu, wzrok wybiega� do przodu, a mimo to liczy�a si� tylko chwila obecna.

Podczas gdy jego dusza wznosi�a si� na szczyty uniesienia, Valentine w nag�ym przeb�ysku �wiadomo�ci zda� sobie spraw�, �e nie stoi ju� w jednym miejscu, ale posuwa si� do przodu, przyci�gany niby magnesem pi�kami, kt�re ledwo zauwa�alnie, lecz nieprzerwanie oddalaj� si� od niego. Aby za nimi nad��y�, musia� porusza� si� coraz szybciej i szybciej, i okaza�o si�, �e biegnie, �e zatacza si� i s�ania, a Sleet i Carabella schodz� mu z drogi, by si� z nimi nie zderzy�, a� w ko�cu pi�ki znalaz�y si� ca�kowicie poza zasi�giem jego r�k i nawet to, �e rzuci� si� za nimi ca�ym cia�em, nic ju� nie pomog�o. Rozlecia�y si� na trzy strony �wiata.

Ci�ko dysz�c, opad� na kolana. Us�ysza� �miech swoich nauczycieli i zacz�� si� �mia� razem z nimi.

��Co si� sta�o? � zapyta� po chwili. � Tak dobrze mi sz�o, a potem� potem�

��Potem zacz��e� pope�nia� drobne b��dy � odpowiedzia�a Carabella. � Daj�c si� ponie�� cudowno�ci tego, co robisz, nie zauwa�y�e�, �e pi�ka przesun�a si� nieznacznie poza sta�� lini� lotu, i aby j� z�apa�, si�gn��e� nieznacznie dalej, co spowodowa�o wyrzucenie nast�pnej poza sta�� lini�, i nast�pnej, i tak bez ko�ca. Pi�ki zaczynaj� si� od ciebie coraz bardziej oddala�, ty zaczynasz za nimi goni�, ale ich nie doganiasz. Jest za p�no. To zdarza si� ka�demu pocz�tkuj�cemu. Zapomnij o tym.

��I pozbieraj pi�ki � powiedzia� Sleet. � Za cztery dni b�dziesz �onglowa� przed Koronalem.

Ogranicza� si� nadal do trzech pi�ek, ale �wiczy� ju� od kilku godzin i powoli zbli�a� si� do niesko�czonej liczby wymian. Przechodzi� od znudzenia do zachwytu, od zachwytu do znudzenia tak cz�sto, �e w ko�cu trudno mu ju� by�o odr�ni� jeden stan ducha od drugiego. Ubranie, mokre od potu, oblepia�o go niby ciep�y, wilgotny r�cznik. Nie przerwa� �onglowania nawet podczas jednego z tutejszych przelotnych deszczy. Deszcz si� sko�czy�, nast�pi� dziwny zmierzch, roz�wietlony przez ukryte za mg�� s�o�ce, a on �onglowa�. Czu� szalone napi�cie. By� na p� �wiadom poruszaj�cych si� po podw�rzu postaci: Sleeta, Carabelli, rozmaitych Skandar�w, Shanamira, obcych, przechodz�cych, odchodz�cych. Nie zwraca� na nich uwagi. By� pustym naczyniem, kt�re zaczyna�o wype�nia� si� tajemnicz� tre�ci�. Ba� si� zatrzyma�, by znowu nie sta� si� pusty.

Ale kto� po�o�y� kres temu szale�stwu. Valentine poczu�, �e ma pr�ne r�ce. To Sleet przej�� pi�ki prosto z powietrza, jedn� po drugiej. Jeszcze przez d�ug� chwil� d�onie Valentine'a porusza�y si� jednostajnym rytmem, a przed oczami wirowa�y przelatuj�ce pi�ki.

��Wypij to � powiedzia�a �agodnie Carabella i przysun�a mu kielich do ust. Wino palmowe. Wypi� je jak wod�. � Natura obdarzy�a ci� cudownym darem. Potrafisz si� niezwykle koncentrowa� na tym, co robisz. Ale przestraszy�e� nas troch�, Valentine, �ongluj�c tak bez ko�ca.

��Do Dnia Gwiazdy b�dziesz najlepszy z nas wszystkich � powiedzia� Sleet. � Sam Koronal wyr�ni ci� swym uznaniem. No i co ty na to, Zalzanie Kavolu? Co powiesz?

��Powiem tylko tyle, �e jest mokry i musi zmieni� ubranie � burkn�� Skandar. Wr�czy� Sleetowi kilka monet. � Id� na bazar, nim zamkn� stragany, i kup mu co� odpowiedniego. Carabello, zabierz go do oczyszczalni. Posi�ek za p� godziny.

��Chod� ze mn� � powiedzia�a Carabella i poprowadzi�a go, wci�� jeszcze oszo�omionego, przez podw�rze, na ty�y zabudowa�, gdzie pod �cian�, na �wie�ym powietrzu by�a zamontowana prymitywna oczyszczalnia.

��Zwierz�! � rzuci�a ze z�o�ci�. � M�g� pochwali� ci� chocia� s�owem. Ale zdaje mi si�, �e on nie ma takiego zwyczaju. Niemniej, by� pod wra�eniem.

��Zalzan Kavol?

��Tak. Zaskoczy�e� go. Ale jak�eby m�g� pochwali� cz�owieka? Masz przecie� tylko dwie r�ce. Ach, zostawmy go w spokoju! Taki ju� jest. To tutaj, rozbieraj si�!

Sama te� si� rozebra�a. Valentine sta� oczarowany, patrz�c na nag� posta� dziewczyny, zalan� ksi�ycow� po�wiat�. Mia�a gibkie, szczup�e cia�o, niemal ch�opi�ce, gdyby nie kr�g�o�� piersi i bioder. Sk�ra ciasno opina�a jej silne mi�nie, a na jednym z p�askich po�ladk�w widnia� wytatuowany czerwono-zielony kwiat.

Podeszli do oczyszczalni i stan�li tu� obok siebie, poddaj�c si� wibracji zmywaj�cej z nich pot i brud. Wci�� nadzy, wr�cili do kwatery.

Carabella ubra�a si� w mi�kkie szare spodnie i nowy kaftanik. Tymczasem Sleet przyni�s� z bazaru ciemnozielony kubrak z czerwonymi zdobieniami, obcis�e czerwone spodnie i lekki, niebieski, czarno podbity p�aszcz. By� to str�j znacznie elegantszy od tego, kt�ry Valentine poprzednio nosi�. Zak�adaj�c go, poczu� si� jak kto� �wie�o wyniesiony na zaszczytne stanowisko, tote� towarzysz�c Sleetowi i Carabelli w drodze do kuchni porusza� si� z niezwyk�� godno�ci�.

Obiad stanowi�a potrawa przyrz�dzona z mi�sa nie znanego Valentine'owi, nie �mia� jednak zapyta� g�o�no o jego pochodzenie. Popijali obficie wino palmowe. Przy jednym ko�cu sto�u siedzia�o sze�ciu Skandar�w, czworo ludzi przy drugim. Rozmawiano niewiele. Wraz z ko�cem posi�ku Zalzan Kavol i jego bracia podnie�li si� bez s�owa i wyszli.

��Czy obrazili�my ich czym�? � spyta� Valentine.

��Nie, zwykle si� tak zachowuj� � odpowiedzia�a Carabella.

Hjort Vinorkis, kt�ry rozmawia� z Valentinem przy �niadaniu, przeszed� przez pok�j, pochyli� si� i wlepi� w niego rybie oczy. Takie tu by�y, jak wida�, zwyczaje. Valentine u�miechn�� si�, skr�powany sytuacj�.

��Widzia�em, jak �onglowa�e� po po�udniu. Jeste� ca�kiem niez�y � powiedzia� nowo przyby�y.

��Dzi�kuj�.

��Cz�sto si� tak zabawiasz?

��Dopiero od dzisiaj. Nie robi�em tego nigdy przedtem. Skandarzy przyj�li mnie do swojej trupy.

��Naprawd�? I ruszysz z nimi w drog�? � Hjort wydawa� si� poruszony t� informacj�.

��Na to si� zanosi. -A dok�d?

��Nie mam poj�cia, ale przystan� na ka�d� propozycj�.

��Niebieski ptak z ciebie � westchn�� Hjort. � Sam spr�bowa�bym takiego �ycia. Mo�e Skandarzy i mnie by zatrudnili?

��Potrafisz �onglowa�?

��Nie, ale mog� prowadzi� rachunki. �ongluj� cyframi. � Vinorkis wybuchn�� �miechem i mocno grzmotn�� Valentine'a w plecy. � �ongluj� cyframi! Jak ci si� to podoba? No, dosy� tego, dobranoc.

��Kto to by�? � spyta�a Carabella po odej�ciu Hjorta. � Spotka�em go rano przy �niadaniu To mirjucowy kupiec, tak si� przynajmniej przedstawi�.

Carabella od�a wargi.

��Nie podoba mi si�. Ale kiedy to jaki� Hjort podoba� si� cz�owiekowi? Okropne stwory! � Wsta�a od sto�u i przeci�gn�a si� z wdzi�kiem. � P�jdziemy ju�?

Tej nocy Valentine zn�w spa� g��bokim snem. Po wydarzeniach minionego dnia m�g� si� spodziewa� sn�w o �onglowaniu, lecz i tym razem znalaz� si� na purpurowej r�wninie. By� to niepokoj�cy znak, poniewa� ka�dy z mieszka�c�w Majipooru wiedzia� od dziecka, �e powtarzaj�ce si� sny maj� niezwykle donios�e znaczenie, i to prawdopodobnie nie najlepsze. Pani Wyspy rzadko zsy�a�a powtarzaj�ce si� wizje, ale Kr�l praktykowa� to do�� cz�sto. I tym razem Valentine �ni� tylko fragment jakiej� wi�kszej ca�o�ci. Na niebie wida� by�o wykrzywione prze�miewczo twarze, na ziemi, wzd�u� �cie�ki, kt�r� szed�, burzy�a si� kipiel purpurowego piasku, a po�r�d jej wir�w porusza�y si� stwory o ruchliwych pazurach i klekocz�cych mackach. Ca�a r�wnina by�a naje�ona kolcami. Drzewa mia�y po troje oczu. Wsz�dzie czai�o si� niebezpiecze�stwo, brzydota, zapowied� czego� z�ego. Ale i w tym �nie nie by�o �adnych ludzkich postaci ani nic si� nie dzia�o. By� z�owieszczy. To wszystko.

�wiat sn�w ust�pi� nad ranem blaskowi jutrzenki. Tym razem Valentine zbudzi� si� pierwszy, kiedy tylko przez otwarte drzwi zacz�o si� s�czy� blade �wiat�o. Shanamir by� jeszcze pogr��ony w b�ogim �nie. Sleet le�a� zwini�ty w k��bek. Obok niego Carabella, odpr�ona, u�miechaj�ca si� do sennych marze�. Skandarzy spali widocznie gdzie indziej, gdy� jedynymi odmiennymi w izbie by�a para Hjort�w i trio Vroon�w, spl�tanych ko�czynami w przedziwny spos�b. Valentine wzi�� z kuferka Carabelli trzy pi�ki i wyszed� na dw�r w mglisty �wit, aby doskonali� sw�j �wie�o odkryty talent.

Sleet pojawi� si� w drzwiach godzin� p�niej. Zaklaska� w d�onie.

��Masz w sobie pasj�, przyjacielu. �onglujesz jak op�tany. Ale nie zm�cz si� nadmiernie. Dzisiaj mamy dla ciebie bardziej skomplikowany program.

Poranna lekcja opiera�a si� na wczorajszych podstawach, z pewnymi tylko urozmaiceniami. Teraz, kiedy Valentine opanowa� sztuk� podrzucania trzech pi�ek w taki spos�b, �e jedna z nich zawsze by�a w powietrzu � a co do tego, �e j� opanowa�, nie by�o �adnych w�tpliwo�ci, a w dodatku, jak powiedzia�a Carabella, uda�o mu si� to w jedno popo�udnie, podczas gdy ona musia�a po�wi�ci� na to wiele dni �wicze� � nauczyciele zmusili go do poruszania si�, chodzenia, biegania, skakania, cofania si�, wszystko przy nieprzerwanie p�yn�cym strumieniu pi�ek. �onglowa� id�c w g�r� i w d� schod�w. �onglowa� przykucni�ty. �onglowa� stoj�c na jednej nodze, niczym pe�ne skupienia ptaki gihorna z bagien Zimru. �onglowa� kl�cz�c. To co robi�o jego cia�o, by�o bez znaczenia. Harmonia oka i r�ki pozostawa�a nienaruszona.

Po po�udniu Sleet podni�s� stopie� trudno�ci. Valentine musia� rzuca� pi�k� zza plec�w, z p�obrotu, przerzuca� j� pod nog�, �onglowa� ze skrzy�owanymi d�o�mi. Carabella i Sleet nie chcieli by� pos�dzeni o protekcjonalne traktowanie ucznia, wobec czego przestali go zasypywa� ci�g�ymi pochwa�ami, ale Valentine czyta� w spojrzeniach, jakie mi�dzy sob� wymieniali, �e s� z niego dumni.

Skandarzy �onglowali w innej cz�ci podw�rza, nieustannie powtarzaj�c przygotowany na kr�lewsk� parad� program, niezwykle imponuj�cy, w kt�rym u�ywali do �onglowania no�y, sierp�w i p�on�cych pochodni. Od czasu do czasu Valentine spogl�da� w ich stron�, zdumiewaj�c si� wyczynami czworor�cznych, lecz przede wszystkim koncentrowa� si� na w�asnym treningu.

Tak min�� Dzie� Morza. W Dniu Czwartym zacz�to go uczy� �onglerki maczugami. By�o to dla Valentine'a nowe wyzwanie, bo wprawdzie podstawowe zasady nie zmieni�y si�, jednak maczugi by�y wi�ksze od pi�ek, bardziej niepor�czne i trzeba je by�o wyrzuca� znacznie wy�ej, aby mie� do�� czasu na nast�pny chwyt. Zacz�� �wiczy� zjedna maczug�, przerzucaj�c j� z r�ki do r�ki. Tak j� trzymasz, m�wi�a Carabella, tak rzucasz, a tak �apiesz. Tak trzyma� maczug�, tak j� rzuca�, a tak �apa�, i cho� czasami porusza� si� niezgrabnie, to i tym razem szybko doszed� do wprawy. Trzymasz w lewej r�ce dwie pi�ki, w prawej maczug� � trzyma� w lewej r�ce dwie pi�ki, w prawej maczug� i dziwi� si� najpierw r�nicy masy, potem pr�dko�ci, ale ju� za chwil� by�y dwie maczugi w prawej, jedna pi�ka w lewej, a p�nym popo�udniem Dnia Czwartego �wiczy� trzema maczugami, z obola�ymi nadgarstkami, ze zmru�onymi z wysi�ku oczami, wci�� od nowa, bez ko�ca.

Tego wieczoru zapyta�:

��Kiedy b�d� �onglowa� maczugami z partnerem?

Carabella u�miechn�a si�.

��P�niej. Po festynie, kiedy ruszymy na wsch�d.

��M�g�bym to robi� ju� teraz � odpowiedzia�.

��Nie, jeszcze nie. Dokona�e� cud�w, ale s� granice mistrzostwa, kt�re si� osi�ga w ci�gu trzech dni. �ongluj�c z nowicjuszem musieliby�my obni�y� sw�j poziom i nie zabawiliby�my tym Koronala.

Zgodzi� si� z tym, co m�wi�a, a mimo to nie m�g� si� doczeka� chwili, kiedy stanie si� r�wnorz�dnym partnerem i b�dzie rzuca� maczugami, no�ami czy pochodniami jako cz�onek do perfekcji zgranego zespo�u.

W nocy la�o jak z cebra, ca�kiem nietypowo jak na lato w podzwrotnikowym Pidruid, podczas kt�rego pada�y tu zaledwie przelotne deszcze. Rankiem Dnia Pi�tego podw�rze by�o nasi�kni�te wod� jak nie wy��ta g�bka, nie powstrzyma�o to jednak Valentine'a od przeprowadzenia zwyk�ej porcji �wicze�.

Shanamir, kt�ry w czasie jego trening�w w��czy� si� po mie�cie, zdawa� mu teraz relacj� z przygotowa� do wielkiej parady.

��Wsz�dzie wst�gi, proporce i flagi � m�wi� stoj�c w bezpiecznej odleg�o�ci od Valentine'a, kt�ry w�a�nie rozpoczyna� rozgrzewk� �ongluj�c trzema maczugami. � A transparenty z gwiazd� ci�gn� si� od Bramy Falkynkip do Smoczej Bramy i jeszcze dalej wzd�u� nabrze�a; w sumie, jak s�ysza�em, ca�e mile materii, nawet z�otog�owiu; jest te� na zielono pomalowana droga. M�wi�, �e koszty id� w tysi�ce rojali.

��Kto za to p�aci?

��No, jak to kto? Mieszka�cy Pidruid � powiedzia� Shanamir zdziwiony. � A kt�by inny? Przecie� nie ci z Ni-moya czy z Yelathys.

��Powiedzia�bym raczej, �e powinien p�aci� Koronal.

��A czyje to by�yby pieni�dze? Podatnik�w z ca�ego �wiata! Dlaczego mieszka�cy Alhanroelu maj� p�aci� za festyny na Zimroelu? A poza tym, to przecie� wielki zaszczyt go�ci� u siebie Koronala. Pidruid p�aci z przyjemno�ci�. Powiedz mi, jak ty to robisz, �e jednocze�nie t� sam� r�k� rzucasz jedn� maczug�, a drug� �apiesz?

��Rzuca si� odrobin� wcze�niej. Obserwuj uwa�nie.

��Obserwuj�, ale wci�� nie mog� tego poj��.

��Po paradzie, kiedy b�dziemy mieli du�o czasu, poka�� ci, jak to si� robi.

��Wiesz, dok�d si� udamy?

��Nie, nie wiem. Carabella m�wi�a, �e na wsch�d. Na pewno tam, gdzie jest jaki� jarmark albo karnawa�, albo festyn, i gdzie zechc� wynaj�� �ongler�w.

��Czyja te� m�g�bym zosta� �onglerem, Valentine?

��Je�li tylko zechcesz. To co, nie ci�gnie ci� ju� na morze?

��Niekoniecznie na morze. Chc� podr�owa�. Byle gdzie. Abym tylko nie musia� wr�ci� do Falkynkip. Osiemna�cie godzin dziennie w stajniach przy wierzchowcach � o nie, to nie dla mnie. Ani chwili d�u�ej! Czy wiesz, �e w dniu, kiedy opuszcza�em dom, �ni�o mi si�, �e umiem lata�? To by� sen zes�any przez Pani�, pozna�em to od razu, a latanie znaczy, �e b�d� m�g� p�j�� wsz�dzie tam, dok�d tylko zechc�. Kiedy powiedzia�e� Zalzanowi Kavolowi, �e musi mnie zabra� ze sob�, je�li chce naj�� ciebie, zadr�a�em. Pomy�la�em sobie� mia�em zamiar� czu�em� � Ch�opiec a� si� zakrztusi�. � Valentine, chc� by� �onglerem, i to tak dobrym jak ty.

��Wcale nie jestem a� tak dobry. Dopiero zaczynam � odpowiedzia�, ale czuj�c si� s�usznie doceniony, pu�ci� trzy maczugi ni�szymi, szybszymi ni� dotychczas torami.

��Nie mog� uwierzy�, �e zacz��e� si� uczy� dopiero Dniu Drugiego.

��Sleet i Carabella s� dobrymi nauczycielami.

��I co z tego? Nie widzia�em jeszcze nikogo, kto by si� tak szybko uczy� � obstawa� przy swoim Shanamir. � Musisz mie� niezwyk�y talent. Id� o zak�ad, �e nim ruszy�e� w drog�, by�e� kim� bardzo wa�nym. Nie w�tpi� w to. Jeste� tak mi�y, tak prostolinijny, tak� tak�

��Nieodgadniony � doda� Valentine, i pr�buj�c rzuci� maczug� zza plec�w, uderzy� si� z g�o�nym trzaskiem w �okie�. Wszystkie trzy maczugi plasn�y na mokr� ziemi�, a on skrzywi� twarz w grymasie b�lu i starannie roztar� st�uczenie.

��Oto i mistrz �ongler�w � powiedzia�. � Widzisz? Zwyk�y cz�owiek potrzebuje tygodni �wicze�, �eby w taki spos�b rozbi� sobie �okie�.

��Wiem, zrobi�e� to celowo, �eby zmieni� temat � odpowiedzia� p�artem ch�opiec.

Nad ranem w Dniu Gwiazdy, dniu parady, dniu Koronala, w pierwszym dniu wielkiego festynu w Pidruid, Valentine le�a� pogr��ony w spokojnym �nie o poro�ni�tych bujn� zielon� traw� wzg�rzach i kryszta�owo czystych sadzawkach nakrapianych niebieskimi i ��tymi anemonami, kiedy poczu� czyje� dotkni�cie na �ebrach. Usiad� gwa�townie, mrugaj�c oczami i mrucz�c co� pod nosem. Wok� panowa�a jeszcze ciemno��. Wci�gn�� nozdrzami mleczny zapach sk�ry przykucni�tej przy nim Carabelli i us�ysza� jej cichy �miech.

��Dlaczego tak wcze�nie? � zapyta�.

���eby zaj�� dobre miejsce na trasie przejazdu Koronala. Po�piesz si�! Ju� wszyscy wstali.

Z wielkim trudem podni�s� si� na nogi. Od �onglowania maczugami bola�y go nadgarstki. Wyci�gn�� ramiona, opuszczaj�c bezw�adnie d�onie. Carabella uj�a je w swoje r�ce i popatrzy�a mu prosto w oczy.

��B�dziesz dzisiaj wspaniale �onglowa� � powiedzia�a mi�kko.

��Mam nadziej�.

��Nikt w to nie w�tpi, Valentine. Do czego si� we�miesz, wszystko robisz najlepiej. Ju� taki jeste�. -To ty wiesz, jaki ja jestem?

��Oczywi�cie. Wiem. Niewykluczone, �e lepiej od ciebie. Valentine, czy mo�esz mi powiedzie�, jaka jest r�nica mi�dzy snem a jaw�?

Zmarszczy� brwi.

��Nie rozumiem, o co ci chodzi.

��Czasami zdaje mi si�, �e nie odr�niasz jednego od drugiego. �e �yjesz jak we �nie. Sleet te� ma to wra�enie. Zadziwiasz go, a nie�atwo jest zadziwi� Sleeta. Bywa� w tak wielu miejscach, tyle dr�g przemierzy�, tyle rzeczy widzia�, a mimo to wci�� m�wi tylko o tobie, pr�buje ci� zrozumie�, wedrze� si� do twojej duszy.

��Nie wydaje mi si�, abym by� na tyle interesuj�cy. My�l�, �e jestem wr�cz nudny.

��Inni tak nie my�l�. � Oczy Carabelli jarzy�y si� w ciemno�ciach. � No, rusz�e si� i ubierz! Po �niadaniu wychodzimy na parad�. Przed po�udniem popatrzymy na Koronala, po po�udniu b�dziemy wyst�powa�, a wieczorem� wieczorem�

��No, co wieczorem?

��Wieczorem festyn b�dzie nale�a� do nas! � krzykn�a i wybieg�a w po�piechu.

Trupa �ongler�w pod��a�a w porannej mgle na miejsce zaj�te dla nich przez Zalzana Kavola. Koronal mia� wyruszy� ze Z�otego Placu, przy kt�rym mieszka�. Stamt�d powinien si� uda� na wsch�d, alej� wychodz�c� na jedn� z podrz�dnych bram miejskich i dalej do go�ci�ca ze szpalerem kwitn�cych ognistych palm, go�ci�cem przez Bram� Falkynkip z powrotem do miasta, potem Traktem Wodnym przez �uk Marze� i Smocz� Bram� na nabrze�e, a� na sam koniec zatoki, gdzie na g��wnym stadionie zbudowano dla niego honorow� trybun�. W ten spos�b uroczysto�ci nadano podw�jny charakter: najpierw przejazd Koronala w�r�d zgromadzonych t�um�w, a potem t�umna defilada mieszka�c�w Pidruid przed Koronalem. Wszystko razem mog�o trwa� ca�y dzie� i noc, prawdopodobnie a� do brzasku Dnia S�o�ca.

Poniewa� �onglerzy zostali w��czeni do kr�lewskiego widowiska, musieli zaj�� miejsce w pobli�u nabrze�a, inaczej mogliby nie przedrze� si� w por� przez zat�oczone miasto i nie zd��y� na stadion na czas w�asnych wyst�p�w. W zwi�zku z tym Zalzan Kavol wybra� im miejsce blisko �uku Marze�, ale to znaczy�o, �e mo�e up�yn�� wi�ksza cz�� dnia, zanim orszak do nich dotrze. Nie by�o innej rady. Id�c pieszo od gospody przeci�li na ukos boczne uliczki i znale�li si� w dolnej cz�ci Traktu Wodnego. Tak jak Shanamir opowiada�, miasto by�o bogato udekorowane przer�nymi ozdobami, a proporce i flagi �opota�y na ka�dym budynku i ka�dej latarni. Nawet droga zosta�a �wie�o pomalowana farb� w barwach Koronala i l�ni�a teraz jasn� zieleni�, obrze�on� z�otymi pasami.

Godzina by�a wczesna, a mimo to wzd�u� trasy pochodu nie by�o ju� nigdzie wolnego miejsca. Szybko si� jednak znalaz�o, kiedy tylko w t�umie pojawili si� Skandarzy, a Zalzan Kavol zamacha� plikiem bilet�w. Mieszka�cy Majipooru z natury s� grzeczni, a poza tym ma�o kto chcia� si� wdawa� w spory z sz�stk� gburowatych Skandar�w.

No i zacz�o si� oczekiwanie. Ranek by� ciep�y i upa� r�s� szybko. Valentine nie mia� nic do roboty poza wlepianiem oczu w pusty go�ciniec albo w czarny, b�yszcz�cy w s�o�cu �uk Marze�. Z prawej strony przyciska�a si� do niego Carabella, z lewej Shanamir. Czas p�yn�� niesko�czenie wolno, a tematy do rozm�w szybko si� wyczerpa�y. Jedyn� odmian� stanowi�y fragmenty prowadzonej p�g�osem rozmowy, dobiegaj�cej gdzie� od tylu, zza kilku rz�d�w g��w.

���zrozumie�, sk�d to ca�e zamieszanie. Ja nie mam do niego odrobiny zaufania.

Valentine ws�ucha� si� uwa�niej. To para Ghayrog�w, r�wnie� oczekuj�ca na przejazd Koronala, charakterystycznymi dla siebie, niewyra�nymi g�osami rozmawia�a o w�adcy, i to wcale nie pochlebnie.

���wydaje za wiele dekret�w, je�li chcesz wiedzie�. Reguluje to, reguluje tamto, wtr�ca si� we wszystko. Komu to potrzebne!

��Chce pokaza�, �e pracuje � odezwa� si� pojednawczym tonem drugi Ghayrog.

��Niepotrzebnie! Niepotrzebnie! Za Lorda Voriaxa sprawy toczy�y si� swoim torem, tak samo przed nim, za Lorda Malibora, bez tych wszystkich drobiazgowych zarz�dze�. Wygl�da na to, �e wcale nie jest pewny siebie, je�li chcesz wiedzie�.

��Przesta�! To nie jest odpowiednia pora na takie rozmowy. � Je�li chcesz wiedzie�, to ten ch�opak nie ma pewno�ci, czy w og�le jest prawdziwym Koronalem, i szuka potwierdzenia w takich pochodach.

��Nic nie chce wiedzie� � odpowiedzia� poirytowany wsp�rozm�wca.

��I jeszcze jedno. Ci cenzorzy, tak nagle, w ka�dym miejscu. Co on wyprawia? Wprowadza policyjny nadz�r? Nad ca�ym �wiatem? Szpiegowanie dla Koronala? Po co? Do czego on zmierz�?

��Je�li do czego� zmierza, to ty pierwszy w to wpadniesz.

��Nie mam nic z�ego na my�li � powiedzia� pierwszy z Ghayrog�w. � Popatrz, trzymam gwiezdny proporzec, tak jak wszyscy. Jestem lojalny. No, czy nie jestem lojalny? Ale nie podoba mi si�, �e sprawy przybieraj� taki obr�t. Obywatel ma prawo troszczy� si� o w�asne pa�stwo, czy� nie? Kiedy co� nam si� nie podoba, powinni�my o tym m�wi�. Tak tu by�o od wiek�w. Je�li na samym pocz�tku pozwolimy mu na drobne nadu�ycia, to kto wie, na co on sobie pozwoli za pi�� lat?

Interesuj�ce, pomy�la� Valentine. Okazuje si�, ze pomimo tej ca�ej rado�ci i wielkiego entuzjazmu nowy Koronal nie jest powszechnie kochany i podziwiany. Jak wielu z obecnych tutaj, zastanawia� si�, czy wzbudza w sobie ten entuzjazm ze strachu lub dla w�asnego interesu?

Ghayrogowie umilkli. Valentine usi�owa� z�owi� uchem co� wi�cej, ale nie m�wiono o niczym interesuj�cym. Zn�w czas zacz�� si� d�u�y�. Skupi� uwag� na �uku, a� nauczy� si� na pami�� przedstawionych na nim wizerunk�w staro�ytnych w�adc�w Majipooru, bohater�w mrocznej przesz�o�ci, dow�dc�w z czas�w pierwszych Wojen Metamorf�w, Koronat�w, kt�rzy poprzedzali nawet legendarnego Lorda Stiamota, staro�ytnych Pontifex�w, w�adczy� Wyspy zsy�aj�cych dobrotliwe b�ogos�awie�stwa. �uk, powiedzia� Shanamir, jest najstarsz� i naj�wi�tsz� rzecz� w Pidruid, pochodzi sprzed dziewi�ciu tysi�cleci, wykuto go z bloku czarnego marmuru z Yelathys, odpornego na s�o�ce i deszcz, a kto pod nim przejdzie, zapewni sobie opiek� Pani Wyspy i miesi�c spokojnych sn�w.

Doniesienia o posuwaniu si� Koronala przez Pidruid raz po raz podgrzewa�y atmosfer� w�r�d zebranych. Koronal, przekazywano sobie z ust do ust, opu�ci� Z�oty Plac; zmierza do Bramy Falkynkip; zatrzyma� si� w marszu, aby rozda� dwie pe�ne gar�ci pi�ciokoron�wek w dzielnicy zamieszkanej g��wnie przez Vroon�w i Hjort�w; zatrzyma� si�, aby pocieszy� p�acz�ce dziecko; przystan��, aby pomodli� si� przy kapliczce swego zmar�ego brata Lorda Voriaxa; stwierdzi�, �e upa� zrobi� si� nie do zniesienia, i postanowi� odpocz�� przez kilka po�udniowych godzin; zrobi� to, zrobi� tamto, zrobi� owamto. Koronal, Koronal, Koronal! Ca�a uwaga by�a dzi� skupiona tylko na nim. Valentine zastanawia� si�, co to musi by� za �ycie, te ci�g�e objazdy, pokazywanie si� w kolejnych miastach, udzia� w nie ko�cz�cych si� paradach, u�miechanie si�, rzucanie w t�um monet, uczestniczenie w barwnych przedstawieniach, demonstrowanie w jednej ludzkiej postaci ca�ej pot�gi w�adzy, przyjmowanie wszystkich tych ho�d�w, znoszenie tego ha�a�liwego podniecenia t�um�w przy jednoczesnym nie-wypuszczaniu z r�k steru rz�d�w. Czy ten ster w og�le gdzie� istnieje? Mechanizm w�adzy by� ju� tak stary, �e toczy� si� prawdopodobnie w�asnym rozp�dem. Wiekowy Pontifex, tradycyjnie odsuwaj�cy si� na ubocze, ukryty w tajemniczym Labiryncie gdzie� w samym �rodku Alhanroelu, wydaj�cy dekrety, na mocy kt�rych rz�dzono �wiatem, jego nast�pca, adoptowany syn, Koronal, kt�ry maj�c w r�ku w�adz� wykonawcz� urz�duje na G�rze Zamkowej, pomijaj�c oczywi�cie chwile, kiedy uczestniczy w ceremoniach takich jak ta � czy poza pe�nieniem funkcji symbolu kt�rykolwiek z nich jest potrzebny �wiatu? Temu �wiatu pe�nemu rado�ci, spokojnemu i s�onecznemu, my�la� Valentine, cho� nie powinno si� zapomina�, �e ten sam �wiat ma tak�e ciemne strony, bo w przeciwnym razie dlaczego Kr�l Sn�w swymi przes�aniami rzuca�by wyzwanie autorytetowi Pani? Ci w�adcy, te konstytucyjnie zatwierdzane pompy i parady, te koszty i ta wrzawa � nie, my�la� dalej, to wszystko jest bez sensu, to niepotrzebny prze�ytek z minionej epoki, mo�e kiedy� niezb�dny, lecz nie teraz, nie. A co si� liczy teraz? �ycie, dzie� po dniu, oddychanie wonnym powietrzem, jedzenie, picie, zdrowy sen. Reszta jest czcz� g�upot�.

��Koronal si� zbli�a! � kto� zakrzykn��.

Taki okrzyk dziesi�tki razy wznoszono przez ostatni� godzin�, lecz Koronal si� nie pojawi�. Teraz jednak, w samo po�udnie, chyba rzeczywi�cie nadci�ga�.

Poprzedza� go odleg�y szum, kt�ry jak wzbieraj�ca fala przyp�ywu przesuwa� si� wzd�u� zebranych t�um�w, narasta�, a� oto na ulicy pojawili si� heroldowie na galopuj�cych wierzchowcach, dm�cy co chwila w zawieszone na szyi tr�by. Kiedy to wszystko si� sko�czy, pomy�la� Valentine, b�d� mieli usta wykrzywione grymasem zm�czenia i zniech�cenia. Tu� za nimi, w po�piechu mijaj�c t�umy, przejecha�a platforma zat�oczona kilkoma setkami stra�y przybocznej Koronala, ubranej w zielono-z�ote uniformy, sk�adaj�cej si� z m�czyzn i z kobiet, z istot ludzkich i wszystkich innych � niew�tpliwie elita elit Majipooru. Valentine nie by� jednak pewien, czy na ich twarzach maluje si� duma, czy g�upota.

I oto pojawi� si� rydwan samego Koronala.

Mkn�� szybko metr nad ziemi�, niczym zjawa. By� suto przystrojony po�yskliw� tkanin� i wymoszczony czym� grubym i bia�ym, by� mo�e futrem jakiego� rzadkiego zwierz�cia; czym�, co zar�wno dodawa�o splendoru pojazdowi, jak i przemawia�o do patrz�cych przez sw� drogocenno��. Na rydwanie jecha�a grupa wysokich urz�dnik�w miasta Pidruid i przyleg�ych prowincji, ubranych w oficjalne stroje burmistrz�w, diuk�w i im podobnych, nad nimi g�rowa� na podwy�szeniu z rzadkiego purpurowego drewna, wyci�gaj�c r�ce w ge�cie b�ogos�awie�stwa w stron� widz�w po obu stronach drugi, Lord Valentine, Koronal, kolejny najja�niej o�wiecony w�adca Majipooru, a od chwili, gdy jego przybrany ojciec, Pontifex, znalaz� si� w Labiryncie, by ju� nigdy nie pokaza� si� zwyk�ym �miertelnikom, by� mo�e najwy�sze uosobienie w�adzy, jak� mo�na ujrze� na tym �wiecie.

��Valentine! � Okrzyki wznosi�y si� wy�ej i wy�ej. � Valentine! Lord Valentine!

Valentine obserwowa� swego imiennika r�wnie uwa�nie, jak godzin� temu inskrypcje na kamiennych blokach �uku Marze�. Koronal wygl�da� imponuj�co, trzeba mu to by�o przyzna�. By� m�czyzn� wi�cej ni� �redniego wzrostu, krzepkim, o szerokich barach. Mia� ciemnooliwkow� cer�, czarne, opadaj�ce na uszy w�osy i ciemn�, okalaj�c� twarz brod�.

Przeje�d�aj�c w�r�d wiwat�w Lord Valentine przyjmowa� je �askawie i, wyci�gaj�c szeroko ramiona, zwraca� si� z ledwo zauwa�alnym uk�onem to ku jednej, to ku drugiej stronie drogi. Rydwan przemkn�� szybko obok miejsca, w kt�rym stali �onglerzy, ale kiedy by� tu� obok, Koronal zwr�ci� twarz ku nim. Przez jedn� pe�n� napi�cia chwil� spojrzenia Valentine'a i Lorda Valentine'a zatopi�y si� w sobie. Zdawa�o si�, �e dziel�c� ich przestrze� przeskoczy�a pora�aj�ca iskra. U�miech Koronala ol�niewa�, blask ciemnych w�os�w o�lepia� i nawet od ceremonialnych szat bi�a moc i pewno�� siebie. Valentine zamar� w obliczu magii kr�lewskiej pot�gi. Zrozumia� l�ki Shanamira, l�ki wszystkich ludzi, spowodowane tak niezwyk�� obecno�ci� ich w�adcy. Lord Valentine jest tylko cz�owiekiem, to prawda, musi opr�nia� p�cherz i nape�nia� kiszki jak zwyk�y �miertelnik, kiedy by� niemowl�ciem, brudzi� pieluchy, a kiedy si� zestarzeje, b�dzie m�wi� od rzeczy i zapada� w drzemk� w po�owie zdania i tak dalej, i tak dalej, a jednak to on przebywa� w �wi�tych miejscach, mieszka� na G�rze Zamkowej, by� prawdziwym synem Pani Wyspy Snu i tytularnym synem Pontifexa Tyeverasa, tak jak poprzednio jego brat, nie�yj�cy ju� Voriax; to na jego barki przeznaczenie z�o�y�o odpowiedzialno�� za rz�dy nad ca�ym olbrzymim �wiatem i zamieszkuj�cymi go istotami. Taki tryb �ycia, pomy�la� Valentine, potrafi zmieni� ka�dego, oddzieli� go od spo�ecze�stwa i otoczy� nimbem tajemniczo�ci. Tak, odczu� wielko�� tamtego i swoj� nico��.

Rydwan przejecha�, a razem z nim min�a podnios�a chwila. Lord Valentine znika� w oddali, nieprzerwanie sk�aniaj�c g�ow�, czaruj�c u�miechem coraz to nowe t�umy, ale Valentine nie do�wiadcza� ju� na sobie jego uroku; wprost przeciwnie, czu� si� dziwnie zbrukany i oszukany, cho� sam nie wiedzia� dlaczego.

��Szybko! � warkn�� Zalzan Kavol. � Musimy przedosta� si� na stadion.

Wbrew ich poprzednim obawom nie okaza�o si� to trudne. Wszyscy mieszka�cy Pidruid, z wyj�tkiem z�o�onych chorob� i uwi�zionych, stali wzd�u� trasy przejazdu. Boczne ulice by�y puste, tote� w nieca�y kwadrans �onglerzy znale�li si� ju� przy zabudowaniach portowych, a w nast�pne dziesi�� minut przy stadionie nad zatok�. Ju� i tu zaczyna�y nap�ywa� t�umy. Na nabrze�u, tu� obok stadionu, t�oczy�y si� te same co w mie�cie tysi�ce pragn�cych jeszcze raz, cho�by w przelocie, ujrze� przybywaj�cego Koronala.

Skandarzy parli klinem, brutalnie wdzieraj�c si� w ci�b�, a Valentine, Sleet, Carabella i Shanamir deptali im po pi�tach. Wyst�puj�cym kazano stawi� si� w pobli�u areny, na ty�ach stadionu, na wielkiej otwartej przestrzeni tu� nad wod�, gdzie ju� setki ubranych w kostiumy, rozgor�czkowanych artyst�w przepycha�y si� we wszystkich kierunkach, aby zaj�� jak najlepsze miejsca. Byli w�r�d nich olbrzymi gladiatorzy Kwilla, przy kt�rych nawet Skandarzy wygl�dali s�abowicie, i akrobaci wspinaj�cy si� niecierpliwie jedni drugim na ramiona, i zupe�nie nagi zesp� baletowy, i trzy orkiestry, stroj�ce dziwne, obce instrumenty w jeszcze dziwniejszy dysonans, i treserzy zwierz�t, ci�gn�cy uwi�zane na sznurach przedziwne zwierz�ta wodne, nieprawdopodobnie wielkie i dzikie, i potwory wszelkiego rodzaju, m�czyzna wa��cy p� tony, kobieta trzymetrowej wysoko�ci, chuda jak tyczka, dwug�owy Vroon, Liimeni, kt�rzy byli trojaczkami po��czonymi p�powin� okropnego szarawego cia�a od talii do talii i do jeszcze jednej talii, kto�, kto mia� twarz ostr� jak brzytwa, a przed sob� d�wiga� brzuch niby wielk� dyni�, i tylu innych, �e Valentine'owi kr�ci�o si� w g�owie od mnogo�ci obraz�w, d�wi�k�w i zapach�w tego niesamowitego zgromadzenia.

Rozgor�czkowani porz�dkowi, przepasani urz�dowymi szarfami, miotali si� wok�, usi�uj�c uformowa� jednolit� kolumn�. Zreszt� pewien porz�dek marszu ju� wprowadzono. Zalzan Kavol rzuci� w stron� porz�dkowego par� s��w i otrzyma� w zamian numer, kt�ry oznacza� miejsce jego trupy w szeregu. Ale znalezienie tego miejsca nale�a�o ju� do nich, a to nie by�o �atwe, poniewa� wszyscy wci�� si� przemieszczali i gonienie za nimi by�o jak chwytanie uciekaj�cych fal.

W ko�cu �onglerzy znale�li swoje stanowisko gdzie� daleko w tyle i wcisn�li si� mi�dzy grup� akrobat�w a jedn� z orkiestr. Zaraz potem usta� wszelki ruch i godzinami trzeba by�o sta� w jednym miejscu. Podczas przeci�gaj�cego si� oczekiwania s�u�ba, nie pobieraj�c zap�aty, roznosi�a nadziane na szpikulce mi�so i pucharki zielonego albo z�ocistego wina, niewiele to jednak pomog�o. Powietrze by�o ci�kie i duszne, a wyziewy tak wielu st�oczonych cia�, o tak r�nej przemianie materii, przyprawia�y Valentine'a o md�o�ci. Za godzin�, pomy�la�, b�d� �onglowa� przed Koronalem. Czy to mo�liwe? Stoj�ca tu� obok Carabella, zwykle pe�na energii, beztroska i roze�miana, wyszepta�a teraz:

��Oby bogowie oszcz�dzili nam czego� takiego w przysz�o�ci.

Wreszcie daleko, przy bramie, da�o si� wyczu� pewne poruszenie i jak za odkr�ceniem kurka pop�yn�� na stadion pierwszy strumie� aktor�w. Valentine wspi�� si� na palce, ale i tak niewiele zobaczy�. Up�yn�a jeszcze jedna godzina, zanim co� drgn�o na ko�cu kolejki, tam gdzie stali, i nied�ugo potem ruszyli do przodu, nie zatrzymuj�c si� ju� a� do bramy.

Z g��bi stadionu dobiega�y d�wi�ki muzyki, ryki zwierz�t, �miech, brawa. Orkiestra, kt�ra poprzedza�a grup� Zalzana Kavola, by�a ju� gotowa. Dwudziestu grajk�w z trzech odmiennych ras nios�o przed sob� nieznane Valentine'owi fantazyjne instrumenty � zwoje b�yszcz�cych mosi�nych rur, dziwne zakrzywione b�benki, ma�e pi�ciocz�onowe piszcza�ki i temu podobne rzeczy, a cho� wszystkie sprawia�y wra�enie niezmiernie delikatnych, to kiedy orkiestra zaintonowa�a melodi�, narobi�y niezgorszego ha�asu. Kiedy ostatni z muzykant�w przekracza� szerok� dwuskrzyd�ow� bram�, �onglerom zagrodzi� drog� rozgor�czkowany majordomus.

��Zalzan Karol i jego trupa! � zawo�a�. � Jeste�my � potwierdzi� Zalzan Kavol.

��Macie tu czeka� na sygna�. Dopiero wtedy wolno wam ruszy� za muzykantami, doko�a stadionu z lewa na prawo. Zaczynacie wyst�py po mini�ciu zielonej flagi z emblematem Koronala. Dochodzicie do jego namiotu, przystajecie, sk�adacie g��boki uk�on, a po uk�onie macie sze��dziesi�t sekund na swoje przedstawienie. Potem ruszacie dalej, a gdy znajdziecie si� zn�w przy bramie, niezw�ocznie opuszczacie aren�. P�acimy za bram�. Czy wszystko jasne?

��Jak najbardziej � odpowiedzia� Zalzan Karol.

Skandar odwr�ci� si� do swoich �ongler�w. A� do tego momentu by� nieodmiennie szorstki i gburowaty, ale teraz pokaza� swoje drugie oblicze. Wyci�gn�� troje ramion ku braciom i serdecznie u�cisn�� ich d�onie, a na jego ponurej zazwyczaj twarzy pojawi�o si� co�, co przypomina�o mi�y u�miech. Czwartym ramieniem obj�� Sleeta, potem Carabell�, a w ko�cu przyci�gn�� do siebie Valentine'a, tak delikatnie, jak tylko potrafi�.

��Jeste� bardzo poj�tny i masz szans� zosta� mistrzem. Przyj�li�my ci� z konieczno�ci, ale teraz ciesz� si�, �e jeste� z nami.

��Dzi�kuj� � odpar� powa�nie Valentine.

���onglerzy! � wrzasn�� majordomus. Zalzan Karol zwr�ci� si� do ca�ej grupy:

��Nie ka�dego dnia �onglujemy przed Pot�g� Majipooru. Niech to b�dzie nasz najwspanialszy wyst�p. � Skin�� g�ow� i grupa ruszy�a przez pot�n� bram�.

Sleet i Carabella szli na przedzie, �ongluj�c pi�cioma no�ami na r�ne sposoby. Za nimi w pewnej odleg�o�ci szed� Valentine i z przej�ciem podrzuca� trzy maczugi. Jeszcze dalej sze�ciu Skandar�w, kt�rzy w pe�ni wykorzystywali mo�liwo�ci swoich dwudziestu czterech ramion, wype�niaj�c powietrze niewiarygodn� ilo�ci� lataj�cych przedmiot�w. Na ko�cu szed� Shanamir i cho� nie �onglowa�, jego obecno�� podkre�la�a udzia� ludzi w tym przedstawieniu.

Carabella, niezwykle o�ywiona, nie potrafi�c zachowa� spokoju, co chwila podskakiwa�a, trzaska�a obcasami, klaska�a w d�onie, s�owem, szala�a, a dynamiczny, b�yskotliwy Sleet dopasowywa� si� do niej i w pewnym momencie wywin�� nawet niewiarygodnego koz�a � a �agodne powietrze Majipooru, przy s�abej grawitacji, przysz�o mu w sukurs i zatrzyma�o no�e w locie na niezb�dny u�amek sekundy.

Maszerowali wok� stadionu w rytm przera�liwych pisk�w, pohukiwa� i b�bnienia id�cej przed nimi orkiestry. Nieprzebrana ci�ba widz�w, znu�ona ci�g�ymi popisami, ledwo reagowa�a na ich widok. Niewa�ne � �onglerzy �onglowali dla sztuki, nie dla jakich� tam majacz�cych w oddali spoconych twarzy.

Valentine obmy�li� wczoraj i w tajemnicy przed innymi wypr�bowa� kilka fantazyjnych ozdobnik�w urozmaicaj�cych jego wyst�p. W takim urozmaiceniu kry�o si� co prawda ryzyko, a kr�lewskie przedstawienie nie by�o na to odpowiednim miejscem, ale z drugiej strony w�a�nie na takim przedstawieniu ka�dy aktor powinien da� z siebie wszystko.

A wi�c chwyci� dwie maczugi w praw� r�k� i wyrzuci� je wysoko; us�ysza� ostrzegawcze warkni�cie zaskoczonego Zalzana Kavola, lecz nie mia� czasu, by si� tym przejmowa�, bo maczugi spada�y ju� w d�, wyrzuci� jedn� z lewej r�ki mi�dzy tamte, tyle �e dwa razy wy�ej, spadaj�ce chwyci� po jednej w ka�d� r�k�, wyrzuci� jedn� z prawej w powietrze, schwyci� t� wyrzucon� na podw�jn� wysoko�� i spokojnie, cho� z wielk� ulg� powr�ci� do rutyny swych rzut�w.

Orkiestry, akrobaci, treserzy zwierz�t, �onglerzy przed nim, �onglerzy za nim, tysi�ce oboj�tnych twarzy, przystrojone wst�gami podcienia dla wielmo��w � tak, widzia� to wszystko, ale nie by� tego �wiadomy. Rzut, rzut, rzut i chwyt, rzut i chwyt, rzut i chwyt i dalej, i dalej lak d�ugo, a� k�tem oka dostrzeg� l�ni�ce draperie, kt�rymi ozdobiono �ciany kr�lewskiego namiotu. Odwr�ci� twarz w t� stron�. Chwila by�a trudna, poniewa� musia� pilnowa� lotu maczug, a jednocze�nie wypatrywa� Lorda Valentine'a. Kiedy go dostrzeg� po�rodku kr�lewskiego namiotu, zacz�� si� modli� o nast�pny wstrz�s, o kolejny przep�yw energii, o jeszcze jedno kr�tkie zatopienie si� w oczach tamtego. Rzuca� maczugi automatycznie, ze zwyk�� precyzj�, ka�da wznosi�a si� na w�a�ciw� wysoko�� i ka�da spada�a �ukiem na w�a�ciwe miejsce pomi�dzy czterema palcami a kciukiem, a on szuka� oczami twarzy Koronala. Ale nie, tym razem nie poczu� nic, �adnego przep�ywu energii, poniewa� w�adca by� roztargniony, w og�le nie spojrza� na �ongler�w, patrzy� gdzie� przed siebie, mo�e na innych artyst�w, mo�e na obna�one k�y dzikich zwierz�t, mo�e na go�e po�ladki baletnic, mo�e w pr�ni�. Valentine wytrwa� w ho�dzie, odliczaj�c pe�ne sze��dziesi�t sekund i wreszcie, pod koniec tej minuty, chyba Koronal prze�lizn�� si� po nim wzrokiem Carabella i Sleet ju� zbli�ali si� do wyj�cia. Valentine ruszy� za nimi. Spojrza� za siebie, na Skandar�w, i u�miechn�� si� do nich serdecznie. Skandarzy maszerowali pod rozta�czonym sklepieniem z topor�w, p�on�cych pochodni, sierp�w, m�ot�w, kawa�k�w owoc�w, dodaj�c przedmiot po przedmiocie do wiruj�cego nad nimi panoptikum. Valentine przy��czy� si� na chwil� do ich gry, po czym powr�ci� do samotnego marszu.

Naprz�d, w stron� bramy i przez bram�. Trzyma� maczugi w obj�ciach i wraca� do zewn�trznego �wiata. Trac�c z oczu Koronala odczu� zaw�d, znu�enie, pustk�, tak jakby Lord Valentine nie tylko nie obdarzy� go swoj� energi�, lecz pozbawi� w�asnej, a po u�udzie roz�wietlaj�cej wszystko wok� emanacji pozosta�a pr�nia. No, a poza tym przedstawienie by�o sko�czone, min�� moment chwa�y Valentine'a, moment, kt�rego nawet nikt nie zauwa�y�.

A jednak. Zalzan Kavol spojrza� na niego poirytowany.

��Kto nauczy� ci� rzucania dwiema maczugami? � By�y to pierwsze s�owa, jakie pad�y, kiedy trupa znalaz�a si� poza bram�.

��Nikt � odpar� Valentine. � Sam to wymy�li�em. � A gdyby� upu�ci� maczugi?

��Ale nie upu�ci�em.

��To nie by�o w�a�ciwe miejsce na takie sztuczki � mrukn�� pod nosem Skandar, doda� jednak: � Musz� jednak przyzna�, �e dobrze si� spisa�e�.

Do Skandara zbli�y� si� nast�pny majordomus i wr�czy� mu sakiewk�. Skandar wysypa� jej zawarto�� na dwie zewn�trzne d�onie i szybko przeliczy�. Poupycha� monety po kieszeniach, ale po jednej rzuci� ka�demu z braci, po jednej Sleetowi i Carabelli, a po kr�tkim namy�le mniejszymi obdarowa� r�wnie� Valentine'a i Shanamira.

Valentine zobaczy�, �e oni dwaj otrzymali po p� korony, wszyscy inni natomiast � po ca�ej. Niewa�ne. Pieni�dze nie mia�y wi�kszego znaczenia, przynajmniej tak d�ugo, jak d�ugo par� koron pobrz�kiwa�o w jego sakiewce. Premia, cho� niewielka, i tak przysz�a nieoczekiwanie. M�g� j� spokojnie wyda� wieczorem na mocne wino i aromatyczn� ryb�.

D�ugie popo�udnie zbli�a�o si� ku ko�cowi. Podnosz�ca si� znad morza mg�a sprowadza�a nad Pidruid wczesny zmierzch. Na stadionie nadal by�o g�o�no. Biedny Koronal, pomy�la� Valentine, b�dzie tam pewnie siedzia� do p�na.

Carabella chwyci�a go za r�k�.

��Chod� ju�! � szepn�a niecierpliwie. � Sko�czyli�my robot�. Teraz zaczynamy �wi�towa�.

Skoczy�a w t�um, a Valentine, oszo�omiony nieco t� propozycj�, ruszy� za ni� dopiero po chwili. Trzy maczugi, uwi�zane u pasa, obija�y mu si� o uda. Ju� my�la�, �e zgubi� Carabell�, ale mign�a z przodu. Podskakiwa�a, ogl�da�a si� za siebie, �mia�a si� i nieustannie go przyzywa�a. Valentine zr�wna� si� z ni� przy wielkich, szerokich schodach prowadz�cych w d�, do zatoki. W pobli�u portu cumowa�y barki za�adowane stosami cienkich okr�glak�w u�o�onych w zawi�e wzory i mimo �e dopiero si� �ciemnia�o kilka z nich p�on�o ju� zimnym zielonym �wiat�em, prawie wcale przy tym nie dymi�c.

W ci�gu dnia ca�e miasto zamieni�o si� w jeden wielki plac zabaw. Karnawa�owe budy wyros�y jak grzyby po deszczu, aktorzy w dziwacznych kostiumach paradowali dumnie wzd�u� wybrze�a, ze wszystkich stron dobiega�a muzyka i �miechy, wszystkim udziela�o si� gor�czkowe podniecenie. Wraz z nastaniem ciemno�ci zap�on�y nowe ogniska i zatoka zamieni�a si� w morze kolorowych �wiate�, a ze wschodniej strony miasta s�ycha� ju� by�o pierwsze odg�osy sztucznych ogni. W niebo wzbi�a si� ol�niewaj�co jasna rakieta, rozprys�a si� i opad�a deszczem iskier na najwy�sze dachy Pidruid.

Carabell� ogarn�o szale�stwo, a jaka� jego cz�stka udzieli�a si� r�wnie� Valentine'owi. Trzymaj�c si� za r�ce p�dzili oboje na o�lep przez miasto, od straganu do straganu, szastaj�c wsz�dzie pieni�dzmi. W wielu budach zainstalowano gry zr�czno�ciowe i mo�na tam by�o zbi� kul� kukie�k� albo przewr�ci� jak�� chwiejn� konstrukcj�. Carabella, wykorzystuj�c swe �onglerskie zdolno�ci, wygrywa�a wszystko, na co tylko przysz�a jej ochota, a Valentine, cho� mniej zr�czny, r�wnie� zbiera� niez�e �niwo nagr�d. W niekt�rych budach zwyci�ska para wygrywa�a kubki pe�ne wina, kawa�ki pieczonego mi�sa, ale w innych wciskano im brzydkie pluszowe zwierzaki albo proporczyki z god�em Koronala; takie nagrody porzucali byle gdzie. Objedli si�, opili i w miar�, jak up�ywa� wiecz�r, byli coraz bardziej rozgor�czkowani i szaleni.

��Popatrz! � krzykn�a Carabella i w tej samej chwili do��czyli do ta�cz�cych w na poz�r bez�adnym pl�sie Vroon�w, Ghayrog�w i pijanych Hjort�w. Przez d�ugie minuty poddawali si� rytmowi narzuconemu przez podskakuj�cych obcych. Kiedy Hjort o twardej jak podeszwa twarzy obj�� Carabell�, ta tak ochoczo przytuli�a si� do niego, �e jej drobne palce wbi�y si� g��boko w nalane cia�o, a kiedy samica Ghayroga z w�owatymi lokami na g�owie i z mn�stwem ko�ysz�cych si� piersi przycisn�a si� do Valentine'a obdarzaj�c go poca�unkiem, Valentine odwzajemni� si� jej z takim entuzjazmem, jakiego sam si� po sobie nie spodziewa�.

Potem zn�w ruszyli przed siebie: do amfiteatru na �wie�ym powietrzu, gdzie kanciaste marionetki, gwa�townie szarpane za sznurki, odgrywa�y jak�� dramatyczn� scen�; na aren�, gdzie za kilka wag mogli przyjrze� si� smokom morskim gro�nie kr���cym po wype�nionym po�yskliw� ciecz� zbiorniku; do ogrodu niezwyk�ych ro�lin pochodz�cych z po�udniowego wybrze�a Alhanroelu, w�r�d kt�rych zobaczyli lepkie, mackowate stwory i gumowe drzewa � wielkie, nieustannie dr��ce kolumny, z umieszczonymi pod wierzcho�kiem niesamowitymi oczami.

��Za p� godziny pora karmienia � zawo�a� dozorca, ale Carabella nie chcia�a czeka� i ci�gn�c za sob� Valentine'a opu�ci�a ogr�d. Zanurzyli si� w panuj�ce na zewn�trz ciemno�ci.

Zn�w eksplodowa�y fajerwerki, kt�re dopiero teraz, na de czarnej kopu�y nieba, zacz�y nabiera� w�a�ciwej wyrazisto�ci. Najpierw pojawi�a si� kometa z potr�jnym ogonem, kt�ra wskazywa�a na wizerunek Lorda Valentine'a wype�niaj�cy po�ow� nieba, po chwili ciemno�ci rozjarzy�y si� zieleni�, czerwieni� i b��kitem i ukaza� si� Labirynt, a tu� po nim stary Pontifex Tyeveras, a jeszcze po chwili, kiedy ju� poprzednie kolory sp�yn�y w d�, w niebo buchn�a nowa eksplozja ognia, uk�adaj�c si� w rysy wielkiej kr�lewskiej matki, Pani Wyspy Snu, zsy�aj�cej na Pidruid pe�en mi�o�ci u�miech. Jej obraz tak bardzo poruszy� Valentine'a, �e got�w by� upa�� ze szlochem na kolana. Ale w t�umie nie by�o miejsca, a po chwili Pani znikn�a w ciemno�ciach. Valentine �cisn�� mocniej d�o� Carabelli.

��Musz� napi� si� wina � wyszepta�.

��Zaczekaj na nast�pny fajerwerk!

Rzeczywi�cie. Inna rakieta, inna eksplozja kolor�w, tym razem nieprzyjemnych, dra�ni�cych oczy, ��tych i czerwonych, z kt�rych wy�oni�a si� inna twarz, oci�a�a i mroczna, taka, jak� przybiera�a czwarta pot�ga Majipooru, najciemniejsza i najbardziej zagadkowa posta� w ca�ej hierarchii w�adzy, Kr�l Sn�w, Simonan Barjazid. W t�umie zapanowa�a absolutna cisza. Kr�la Sn�w nikt nie lubi�, wszyscy natomiast znali jego z�� moc; dobrze wiedzieli, �e zsy�a nieszcz�cia i kary.

Teraz ju� mo�na by�o p�j�� na wino. Valentine'owi nieznacznie dr�a�y r�ce; szybko opr�ni� dwa kubki. Carabella spogl�da�a mu w twarz z nie ukrywanym niepokojem. Przebiera�a lekko palcami po ko�ciach jego nadgarstka, ale nie pyta�a o nic. Sama ledwo umoczy�a usta.

Nast�pnie uchyli�y si� przed nimi drzwi do muzeum figur woskowych, odtwarzaj�cego w miniaturze Labirynt Pontifexa. Dali woskowemu dozorcy po trzy wagi i ruszyli przed siebie. Z ciemno�ci, kt�ra ich ogarn�a, zacz�li wy�ania� si� bohaterowie kr�lestwa, wymodelowani z niezwyk�� dok�adno�ci�, zdolni porusza� si�, a tak�e m�wi�, u�ywaj�c dawno zapomnianych dialekt�w. Pierwszy, wysoki wojownik, przedstawi� si� jako Lord Stiamot, pogromca Metamorf�w. Nast�pn� postaci� by�a legendarna Pani Thiin, jego matka, kobieta-wojownik, kt�ra podczas obl�enia Wyspy Snu przez tubylc�w dowodzi�a jej obron�. Do nich do��czy� ten, kt�ry obwie�ci�, �e jest Dvornem, pierwszym Pontifexem, postaci� niemal tak odleg�� w czasie od epoki Stiamota, jak Stiamot od czas�w tera�niejszych. Obok niego sta� Dinitak Barjazid, pierwszy Kr�l Sn�w, osobisto�� znacznie mniej staro�ytna od poprzednich. Carabella i Valentine weszli g��biej w labirynt, napotykaj�c tam zast�py wymar�ych w�adc�w, przemy�lnie dobrane zgromadzenie Pontifex�w, Kr�lowych i Koronal�w, wielkiego Confalume'a i Prestimiona, a tak�e Dekkereta oraz ciesz�cego si� osobliw� s�aw� Pontifexa Arioca. Przy wyj�ciu sta� m�czyzna o ogorza�ej twarzy, w obcis�ym czarnym stroju, mo�e czterdziestoletni, ciemnooki i ciemnow�osy, o mi�ym u�miechu. Nie musia� si� przedstawia�, gdy� i tak ka�dy wiedzia�, �e to Voriax, ostatni Koronat, brat Lorda Valentine'a, kt�ry zgin�� dwa lata temu, w najlepszym okresie swoich rz�d�w, w jakim� niedorzecznym wypadku podczas polowania, po zaledwie o�miu latach sprawowania w�adzy. Posta� k�ania�a si�, wyci�ga�a r�ce przed siebie i wykrzykiwa�a:

��Op�akujcie mnie, bracia i siostry, albowiem cho� sta�em najwy�ej, zgin��em przedwcze�nie, a tym gorszy jest upadek, z im wi�kszej wysoko�ci si� spada. Jestem Lord Voriax, zastan�wcie si� nad moim losem.

Carabella zadr�a�a.

��To ponure miejsce i ponure zako�czenie. Lepiej zaraz st�d wyjd�my.

Raz jeszcze powiod�a go przez tereny festynu, obok pawilon�w gier i podcieni, i rz�si�cie o�wietlonych namiot�w, obok sto��w zastawionych jad�em i dom�w uciech, ale nie zatrzymywa�a si� ju� nigdzie, przefruwa�a z miejsca na miejsce niczym motyl, a� w ko�cu znale�li si� w ciemnym zau�ku, z dala od szalej�cego miasta. St�umione d�wi�ki muzyki oddala�y si� coraz bardziej, a oni wkraczali w cisz� drzew i ci�ki zapach kwiat�w, mo�e do ogrodu, mo�e do parku.

��Chod� � szepn�a Carabella, bior�c go za r�k�.

Wyszli na zalan� �wiat�em ksi�yca polan�, gdzie splecione korony drzew tworzy�y nad nimi g�sty baldachim. Valentine obj�� ramionami gibk� tali� dziewczyny. W powietrzu wci�� jeszcze wisia�o �agodne ciep�o minionego dnia, a z wilgotnej ziemi unosi� si� s�odki zapach kwiat�w o olbrzymich, mi�sistych p�atkach, wi�kszych chyba od g�owy Skandara. Szalone, rozgor�czkowane �wi�to oddali�o si� o tysi�ce mil.

��Tu zostaniemy � zdecydowa�a.

Valentine jak rycerz rozpostar� na ziemi sw�j p�aszcz, a Carabella poci�gn�a go w d� i w�lizn�a si� w jego ramiona. Byli sami, odgrodzeni od �wiata g�st� �cian� zielonych krzak�w. Gdzie� w pobli�u szemra� strumyk, a przez li�cie drzew s�czy�y si� nik�e promienie ksi�yca.

Carabella mia�a uwi�zan� u pasa male�k�, mistern� harf�. Wyj�a j� teraz, uderzy�a kr�tko w struny i za�piewa�a ch�odnym, czystym g�osem:

��Jakie to �liczne � powiedzia� cicho Valentine. � A tw�j g�os� tw�j g�os jest tak pi�kny.

��A ty umiesz �piewa�? � zapyta�a. � Oczywi�cie� to znaczy, chyba umiem.

Poda�a mu harf�.

��Za�piewaj co� dla mnie. Co�, co najbardziej lubisz. Obejrza� instrument z ka�dej strony, zak�opotany, i rzek� po chwili:

��Nie znam �adnej piosenki.

���adnej? Naprawd�? No, dalej, jak�� przecie� musisz zna�.

��Chyba wszystkie wylecia�y mi z pami�ci.

��Naucz� ci� w takim razie kilku, ale chyba nie teraz.

Kiedy dotkn�� wargami jej ust, za�mia�a si� cicho i przywar�a do niego ca�ym cia�em. Valentine m�g� przyjrze� si� z bliska szczup�ej twarzy o bystrych, �obuzerskich oczach i b�yszcz�cych spl�tanych w�osach. Widzia� rozszerzone oczekiwaniem nozdrza. Za chwil� co� si� wydarzy, pomy�la�, ale czy powinien a� tak przypiecz�towywa� t� znajomo��? Szybko jednak odsun�� l�ki na bok. Ta noc, to szalona noc festynu, on pragnie jej, a ona jego. R�ce Valentine'a zsun�y si� wzd�u� plec�w dziewczyny, wyczu�y uwi�zione tu� pod sk�r� �ebra. Pami�ta�, jak wygl�da�a stoj�c nago w oczyszczalni: mi�nie ciasno opi�te sk�r�, tylko pulchno�� ud i po�ladk�w. Cia�o wype�nione energi�. I zn�w, tak jak wtedy, by�a naga. On te�. Zobaczy�, �e ca�a dr�y, ale to nie ch��d tej wonnej, wilgotnej nocy na zagubionej polanie wywo�ywa� dreszcze. Pog�aska� j� po twarzy, po silnych ramionach, po ma�ych, nagle stwardnia�ych piersiach. Kiedy dotkn�� g�adkiej sk�ry po wewn�trznej stronie ud, Carabella gwa�townie przyci�gn�a go do siebie.

Ich cia�a porusza�y si� zgodnym rytmem, jak gdyby tych dwoje ju� od miesi�cy by�o kochankami i zd��y�o nauczy� si� siebie nawzajem. Jej szczup�e, silne nogi opasa�y go i tak z��czeni zacz�li si� toczy� i toczy�, a� zatrzymali si� przy strumieniu, czuj�c rozpryskuj�ce si� na spoconej sk�rze zimne krople wody. Odpocz�li chwil�, �miej�c si�, a potem poturla� si� w drug� stron�. Pod jednym z szarozielonych krzew�w Carabella �agodnie podda�a si� jego cia�u.

��Teraz! � krzykn�a. Us�ysza� westchnienie i j�k, poczu� wbijaj�c si� w sk�r� drobne palce, poczu� spazm, kt�ry ni� wstrz�sn��, i da� si� ponie�� przep�ywaj�cemu przez jego cia�o s�odkiemu pr�dowi.

Le�a� w jej u�cisku, ci�ko oddychaj�c, oszo�omiony tym, co si� sta�o, i s�ucha� bicia w�asnego serca.

��B�dziemy tu spali � wyszepta�a. � Nikt nie mo�e nas tej nocy niepokoi�. � Pog�aska�a go po czole i odsun�a z oczu kosmyk z�otych w�os�w. Delikatnie poca�owa�a go w czubek nosa. By�a swawolna. By�a zalotna. Mroczne mi�osne napi�cie wypali�o si� w ogniu nami�tno�ci. On natomiast by� nada� wstrz��ni�ty, oszo�omiony, zmieszany. Porazi�a go ta nag�a ekstaza � ale w momencie uniesienia zobaczy� przez wrota o�lepiaj�cego �wiat�a tajemnicze kr�lestwo pozbawione kolor�w, kszta�tu, substancji, i zachwia� si� niebezpiecznie na kraw�dzi czego� nieznanego, zanim powr�ci� do rzeczywistego �wiata.

Milcza�. Nic, co m�g�by powiedzie�, nie wydawa�o si� w�a�ciwe. Nie przypuszcza�, �e mi�osny akt wprowadzi go w stan takiego zagubienia. Carabella musia�a to wyczuwa�, gdy� delikatnie ko�ysz�c go w obj�ciach, dzieli�a z nim milczenie.

A on, zanurzony w ciep�� noc, powoli odp�ywa� w sen.

Obrazy, kt�re si� pojawi�y, by�y przykre, budz�ce groz�. Zn�w zosta� przeniesiony na niego�cinn� purpurow� r�wnin�, zn�w te same szydz�ce ze� twarze spogl�da�y z purpurowego nieba, ale tym razem nie by� sam. Naprzeciw niego wy�oni�a si� z niebytu oci�a�a, znu�ona posta� o mrocznej twarzy. Valentine domy�li� si�, �e to jego brat, chocia� w o�lepiaj�cym �arze bursztynowego s�o�ca nie m�g� przyjrze� mu si� dok�adnie. Sen toczy� si� przy akompaniamencie niskich, wibruj�cych w g�owie d�wi�k�w pos�pnej muzyki, symbolizuj�cej sen-niebezpiecze�stwo, sen-gro�b�, sen-�mier�.

Dwaj m�czy�ni zwarli si� w zaci�tym pojedynku, z kt�rego tylko jeden m�g� wyj�� �ywy.

��Bracie! � krzykn�� wstrz��ni�ty i przera�ony Valentine. � Nie! � Poruszy� si� niespokojnie, wyp�yn�� na powierzchni� snu i zatrzyma� si� tam na moment. Jego �wiadomo�� pozosta�a jednak nadal na dnie. Nikt nie mo�e uwolni� si� od sn�w, nikt nie potrafi ich odrzuci�, bez wzgl�du na to, jak s� okrutne. Ucieczka od sn�w oznacza�aby nieuchronnie konfrontacj� z ich niewyobra�aln� tre�ci� na jawie.

Rozwa�ywszy zatem spraw�, Valentine pozwoli� si� wci�gn�� w g��b, przez pogranicze mi�dzy czuwaniem a snem, i jeszcze raz da� si� zaw�adn�� podst�pnej obecno�ci swojego brata, swojego wroga.

Obaj byli uzbrojeni w miecze, ale walka ju� w za�o�eniu nie mog�a by� r�wna, gdy� jego bro� stanowi� kruchy rapier, a brat w�ada� masywn� szabl�. Wykorzystuj�c wrodzon� zr�czno�� Valentine pr�bowa� rozpaczliwie przebi� si� przez obron� przeciwnika, lecz by�o to niemo�liwe. Powolnymi, ci�kimi uderzeniami tamten nieprzerwanie odtr�ca� na bok kruche ostrze Valentine'a i spycha� go nieub�aganie do ty�u, na kraw�d� urwiska.

Nad ich g�owami kr��y�y s�py. Z nieba dobiega� szum pie�ni �mierci. Nied�ugo poleje si� krew, a �ycie wr�ci do �r�d�a.

Valentine ust�powa� krok za krokiem, wiedz�c, �e urwisko jest tu�-tu� i �e za chwil� ju� nie b�dzie mia� dok�d si� cofn��. Bola�o go rami�, oczy zamyka�y mu si� ze zm�czenia, w ustach czu� smak piasku. Opuszcza�y go si�y. Do ty�u� do ty�u�

��Bracie! � krzykn�� w udr�ce. � W imi� boskie�

Jego wezwanie spotka�o si� z szyderczym �miechem i plugaw� odpowiedzi�. Szabla wci�� podnosi�a si� i opada�a. Valentine pchn�� rapierem i w tej samej chwili wstrz�sn�� nim dreszcz grozy, bo kiedy metal zadzwoni� o metal, lekkie ostrze rozpad�o si� na kawa�ki, a on potkn�� si� o suchy wystaj�cy z piasku korze� i upad� ci�ko, l�duj�c w g�szczu wij�cych si� po ziemi pn�czy. Wielki m�czyzna, stoj�cy nad nim ze wzniesion� szabl�, zas�ania� s�o�ce. Wype�nia� niebo. Skrzekliwe brzmienie pie�ni �mierci nat�y�o si�. S�py zatrzepota�y skrzyd�ami i run�y w d�.

Valentine j�cza� we �nie i dygota�. Przytuli� si� mocno do Carabelli, uciekaj�c w jej ciep�o przed przera�aj�cym zimnem snu �mierci.

Jak dobrze by�oby obudzi� si� teraz, wyrwa� z niewoli sennych majak�w, dop�yn�� bezpiecznie ku brzegom �wiadomo�ci. Ale nie. Nie ucieknie. Zmagaj�c si� z sob�, ponownie pogr��y� si� w koszmarze. Olbrzymia posta� �mia�a si� nadal. Szabla wznosi�a si� coraz wy�ej. �wiat si� ko�ysa� i zapada� nad pokonanym cia�em. Valentine poleci� dusz� opiece Pani i czeka� na uderzenie.

Okaza�o si� niezdarne i s�abe, a szabla brata zary�a si� g��boko w piachu. I oto zmieni�a si� struktura snu: nie s�ysza� ju� p�aczliwego zawodzenia pie�ni �mierci, wydarzenia z zawrotn� pr�dko�ci� potoczy�y si� w nieoczekiwanym kierunku. Skoczy� na nogi. Brat kl��, usi�uj�c wyci�gn�� szabl� z piasku, a on podbieg� i z�ama� j� jednym pogardliwym kopni�ciem.

Zwarli si� go�ymi r�kami.

Teraz Valentine g�rowa� w pojedynku, a skulony ze strachu brat niezdarnie uchyla� si� przed gradem uderze�. W ko�cu przypad� do kolan ok�adaj�cego go niemi�osiernie Valentine'a i rycz�c niczym ranne zwierz�, pochylaj�c z boku na bok zakrwawion� g�ow�, ods�aniaj�c si� na dalsze razy b�aga�: � Bracie� bracie�

Wreszcie ucich�, powalony w piach, a nad nim sta� zwyci�ski Valentine.

Niech nadejdzie �wit, westchn��, i uwolni� si� ze snu.

By�o jeszcze ciemno. Do zm�czonej �wiadomo�ci zacz�y nap�ywa� fragmenty niedawnych scen.

Carabella przygl�da�a mu si� uwa�nie.

��Dobrze si� czujesz? � spyta�a.

��Co� mi si� �ni�o.

��Krzycza�e� kilka razy. My�la�am, �e powiniene� si� obudzi�. Czy to by�o co� strasznego?

��Tak.

��I co teraz?

��Sam nie wiem, co my�le�. Jestem zmartwiony.

��Opowiedz mi sw�j sen.

Czy mia� otworzy� dusz� przed t� dziewczyn�? A czy� nie stali si� kochankami? Czy� nie wyruszyli razem w w�dr�wk� do �wiata snu, dwoje zagubionych poszukiwaczy nocnych przyg�d?

���ni�o mi si�, �e walczy�em ze swoim bratem � powiedzia� ochryple. � �e starli�my si� po�r�d gor�cej, ja�owej pustyni, �e on by� ju� bliski zabicia mnie, �e w ostatniej chwili podnios�em si� z ziemi, przyby�o mi si� i� i �e bi�em go pi�ciami, a� zabi�em.

Oczy dziewczyny �wieci�y w ciemno�ciach niczym oczy schwytanego w snop �wiat�a zwierz�cia.

��Czy zawsze miewasz takie okrutne sny? � spyta�a po jakim� czasie.

��Chyba nie. Ale�

��S�ucham?

��Tu chodzi nie tylko o okrucie�stwo, Carabello. Ja nie mam brata! Dziewczyna roze�mia�a si�.

��S�dzisz, �e sny musz� dok�adnie odpowiada� rzeczywisto�ci? Valentine, kt� ci� tego nauczy�? Sny maj� g��bsze znaczenie ni� otaczaj�ca nas rzeczywisto��. Bratem z twojego snu mo�e by� ktokolwiek, Zalzan Kavol, Sleet, tw�j ojciec, Lord Valentine, Pontifex Tyeveras, Shanamir, nawet ja. Chyba wiesz, �e je�li sny nie s� szczeg�lnymi przes�aniami, mo�e by� w nich wszystko przeinaczone.

��Tak, wiem. Ale c� m�g�by znaczy� taki sen jak ten? Pojedynkowa� si� z bratem, niemal zgin�� z jego r�ki� a potem zabi� go samemu?

��Chcesz, bym ci go wyt�umaczy�a?

��Poza tym, �e jest straszny i tajemniczy, niczego mi nie m�wi.

��Rzeczywi�cie ci� przestraszy�. By�e� spocony i krzykn��e� kilka razy. Przykre sny wyjawiaj� jednak bardzo wiele. Spr�buj go sam zrozumie�.

��M�j brat� nie mam brata�

��Powiedzia�am ci, �e to bez znaczenia.

��Czy zatem walczy�em z sob� samym? Nic nie rozumiem. Nie mam wrog�w, Carabello.

��Mo�e chodzi o twojego ojca.

Zastanowi� si�. Jego ojciec? Szuka� twarzy, kt�r� m�g�by dopasowa� do zagadkowego m�czyzny z szabl�, ale w miejsce wyja�nienia pojawi�y si� nowe w�tpliwo�ci.

��Nie pami�tam ojca.

��Czy umar�, kiedy by�e� ch�opcem?

��Chyba tak. � Valentine potrz�sn�� g�ow�, kt�ra zaczyna�a pulsowa� b�lem. � Nie pami�tam. Widz� wielkiego m�czyzn� ma ciemn� brod�, ciemne oczy�

��Jak mia� na imi�? Kiedy umar�?

Valentine zn�w potrz�sn�� g�ow�. Carabella przysun�a si� bli�ej, uj�a go za r�ce i odezwa�a si� �agodnie:

��Valentine, gdzie si� urodzi�e�?

��Na wschodzie.

��To ju� wiem. Ale gdzie? W jakim mie�cie? W jakiej prowincji? � dopytywa�a si�.

��W Ni-moya. Tak. Du�y ogr�d, du�y dom nad brzegiem rzeki. Tak. Widz� tam siebie. P�ywam w rzece. Poluj� w ksi���cych lasach. Czy to wszystko mi si� tylko �ni�o?

��Tak my�lisz?

��A mo�e gdzie� o tym czyta�em? Albo s�ysza�em? � A twoja matka, jak mia�a na imi�?

Ju� otworzy� usta, �eby odpowiedzie�, ale nie przychodzi�o mu do g�owy �adne imi�.

��Czy ona te� umar�a m�odo?

��Galiara � powiedzia� wreszcie, ale bez wi�kszego przekonania. � No tak, Galiara.

���adne imi�. Powiedz mi, jak wygl�da�a.

��Ona� ona mia�a� � zastanowi� si� chwil� � ona mia�a z�ote w�osy, takie jak moje. Pachn�c� g�adk� sk�r�. Jej oczy� jej g�os rozbrzmiewa� jak� Nie, to jest zbyt trudne, Carabello!

��Dr�ysz ca�y.

��Tak.

��Chod� tutaj! � Jeszcze raz przyci�gn�a go do siebie. By�a ma�a i drobna, ale teraz wydawa�a si� du�o silniejsza od niego i Valentine poczu� si� bezpieczny w jej obj�ciach. Powiedzia�a �agodnie: � Niczego nie pami�tasz, Valentine, prawda?

��Nie, nie pami�tam.

��Ani gdzie si� urodzi�e�, ani sk�d pochodzisz, ani jak wygl�dali twoi rodzice, ani nawet tego, gdzie sp�dzi�e� ostatni Dzie� Gwiazdy. Twoje sny nie mog� tob� kierowa�, poniewa� nie masz im niczego do powiedzenia. � Przesun�a d�oni� po jego g�owie, badaj�c palcami sk�r�.

��Co robisz? � zapyta�.

��Szukam �ladu po jakiej� ranie. Wiesz chyba, �e uderzenie w g�ow� mo�e spowodowa� utrat� pami�ci?

��Czy co� znalaz�a�?

��Nie, niczego nie ma. �adnej blizny, �adnego �ladu uderzenia, ale sprawdz� jeszcze raz, kiedy wzejdzie s�o�ce.

��Lubi� dotyk twoich r�k, Carabello.

��Lubi� ci� dotyka�, Valentine.

Le�a� obok niej cicho. S�owa, kt�re przed chwil� pad�y, wstrz�sn�y nim do g��bi. Inni ludzie, pomy�la�, s� pewni miejsca, w kt�rym przyszli na �wiat, znaj� imiona swoich rodzic�w, maj� bogate wspomnienia z dzieci�stwa, z wieku m�odzie�czego. On me mia� �adnych. Zas�ania� si� jedynie mgie�k� kruchych wyobra�e�, poza kt�rymi rozci�ga�a si� pr�nia. Tak, wiedzia� o tej pr�ni, ale wola� do niej nie zagl�da�. Teraz zmusza�a go do tego Carabella. Zastanawia� si�, dlaczego nie jest podobny do innych. Dlaczego jego pami�� jest pusta? Czy zosta� uderzony w g�ow�, tak jak podejrzewa�a Carabella? Czy po prostu mia� niesprawny umys�, brakowa�o mu zdolno�ci do przechowywania w pami�ci zdobytych do�wiadcze� i ca�e lata w�drowa� przez Majipoor, a ka�dy dzie� wczorajszy zaciera� si� o �wicie ka�dego nast�pnego ranka?

�adne z nich ju� nie zasn�o. Tu� przed nadej�ciem �witu kochali si� raz jeszcze, nieoczekiwanie dla samych siebie, po�piesznie, inaczej ni� poprzednio, kiedy to z��czy�a ich harmonia mi�osnej gry. Wstali, wzi�li k�piel w zimnym strumyku, ubrali si� i ruszyli przez miasto do gospody. Po ulicach snu�o si� jeszcze kilku sp�nionych hulak�w o m�tnym wzroku, ale s�o�ce sta�o ju� wysoko na niebie.

Carabella nak�oni�a Valentine'a, aby zaufa� Sleetowi i opowiedzia� mu sw�j sen, jak r�wnie� ich p�niejsz� rozmow�. Ma�y bia�ow�osy �ongler s�ucha� uwa�nie nie przerywaj�c, a twarz powa�nia�a mu z ka�dym s�owem.

Wys�uchawszy opowie�ci do ko�ca, rzek�:

��Powiniene� zwr�ci� si� do kogo�, kto t�umaczy sny.

��My�lisz, �e mog�o to by� przes�anie?

��Niewykluczone.

��Od Kr�la Sn�w?

Sleet z uwag� przygl�da� si� czubkom swoich palc�w.

��Mo�liwe. Powiniene� uwa�a� na siebie i czeka�, co b�dzie dalej. Kr�l nigdy nie zsy�a pojedynczych wiadomo�ci.

��R�wnie dobrze ten sen mo�e pochodzi� od Pani Wyspy Snu � w��czy�a si� do rozmowy Carabella. � Nie powinna nas zwie�� jego gwa�towno��. Kiedy zachodzi potrzeba, ona r�wnie� zsy�a takie sny.

��S� jeszcze i takie � m�wi� dalej Sleet � kt�re nie pochodz� ani od Pani, ani od Kr�la, lecz bior� si� z mglistej g��bi naszego umys�u. Kt� potrafi zrozumie� je sam, bez niczyjej pomocy? Valentine, musisz zobaczy� si� z wieszczk�, kt�ra t�umaczy sny.

��Czy wieszczka pomo�e mi odnale�� pami��?

��Owszem. Taka, kt�ra t�umaczy sny, albo czarodziej, pod warunkiem, �e sny maj� zwi�zek z przesz�o�ci�.

��A poza tym � powiedzia�a Carabella � sen o tak silnej wymowie nie powinien zosta� niewyja�niony. We� to pod uwag�. Bo je�li nakazuje ci jakie� dzia�anie, a ty nie chcesz si� temu podporz�dkowa� � Wzruszy�a ramionami. � Twoja dusza odpowie za to, i to szybko. Poszukaj wieszczki, Valentine.

��Mia�em nadziej� � Valentine zwr�ci� si� ponownie do Sleeta � �e posiadasz jak�� wiedz� w tej materii.

��Ja jestem �onglerem. Poszukaj wieszczki.

��Czy mo�esz poleci� mi jak�� w Pidruid?

��Ju� wkr�tce odje�d�amy. Zaczekaj, a� znajdziemy si� o kilka dni drogi od miasta. B�dziesz mia� wi�cej do opowiadania.

��Zastanawiam si�, czy to jest przes�anie � rzek� Valentine. � I czy pochodzi od Kr�la Sn�w. Jak� on mo�e mie� spraw� do takiego jak ja w��cz�gi? Trudno mi w to uwierzy�. Przy dwudziestu miliardach istot �yj�cych na Majipoorze, jak m�g�by znale�� czas na zajmowanie si� kim� tak niewiele znacz�cym?

��Na Suvraelu � powiedzia� Sleet � w pa�acu Kr�la Sn�w s� wielkie maszyny, kt�re prze�wietlaj� ca�y �wiat i ka�dej nocy wysy�aj� przes�ania do umys��w milion�w ludzi. Kto wie, czym si� kieruj�, wybieraj�c te, a nie inne osoby? Kiedy byli�my dzie�mi, m�wiono nam, �e zanim opu�cimy ten �wiat, dusza ka�dego z nas przynajmniej raz poczuje na sobie dotkni�cie Kr�la Sn�w. To prawda, do�wiadczy�em ju� takiego dotkni�cia.

��Ty?

��I to wi�cej ni� raz. � Sleet przeci�gn�� d�oni� po prostych bia�ych w�osach. � Czy my�lisz, �e taki si� urodzi�em? Nie b�d�c jeszcze �onglerem, le�a�em pewnej nocy w hamaku, w d�ungli, w okolicach Narabalu, kiedy przyszed� do mnie Kr�l Sn�w i wyda� mojej duszy pewne rozkazy. Obudzi�em si� z bia�ymi w�osami, takimi, jakie mam teraz. Mia�em wtedy dwadzie�cia trzy lata.

��Rozkazy? � wybuchn�� Valentine. � Jakie rozkazy?

��Takie, kt�re mi�dzy zmierzchem a �witem zamieni�y moje w�osy z czarnych na bia�e � odpar� Sleet. By�o oczywiste, �e nie chce powiedzie� niczego wi�cej. Podni�s� si� i rozejrza� po niebie, jakby chcia� sprawdzi�, jak daleko zaw�drowa�o s�o�ce. � My�l�, �e na razie do�� sobie powiedzieli�my, przyjacielu. Mo�na by jeszcze spr�bowa� zarobi� par� koron na festynie. Czy chcia�by� nauczy� si� kilku sztuczek, nim Zalzan Karol wy�le nas do pracy?

Valentine skin�� g�ow�. Sleet przyni�s� pi�ki i maczugi i wszyscy troje udali si� na podw�rze.

��Patrz � powiedzia� Sleet i stan�� tu� za Carabell�. Ona trzyma�a dwie pi�ki w prawej r�ce, on jedn� w lewej i oplataj�c si� wolnymi ramionami, przywarli ciasno do siebie. � To takie p�onglowanie. Zupe�nie proste nawet dla pocz�tkuj�cych, ale wygl�da ciekawie.

Carabell� rzuci�a pi�k�. Sleet rzuci�, z�apa� i natychmiast oboje weszli w zgodny rytm, z �atwo�ci� posy�aj�c pi�ki tam i z powrotem, jedna istota o czterech nogach, dwu g�owach i dw�ch �ongluj�cych ramionach. Rzeczywi�cie, wygl�da to ciekawie, pomy�la� Valentine.

��Rzu� nam maczugi! � zawo�a� Sleet.

Valentine kolejno rzuca� maczugi do prawej r�ki Carabelli, ona je przejmowa�a i jedn�, drug�, trzeci� posy�a�a do Sleeta, a� w ko�cu i pi�ki, i maczugi kr��y�y mi�dzy dwojgiem �ongler�w w zawrotnym tempie. Valentine wiedzia� ju� z w�asnego do�wiadczenia, jak trudno radzi� sobie z wieloma przedmiotami naraz. Za kilka tygodni zmierzy si� z pi�cioma pi�kami, cztery maczugi, ma nadziej�, opanuje r�wnie szybko, ale robi� to jednocze�nie z partnerem tak dobrze jak tamta para? Taka umiej�tno�� budzi�a jego podziw. I troch� zazdro��, dopowiedzia� sobie, gdy� Sleet stapia� si� z Carabell� w jedno cia�o, a przecie� jeszcze przed paroma godzinami to on j� trzyma� w obj�ciach.

��Teraz ty spr�buj � zawo�a� bia�ow�osy �ongler.

Carabella stan�a tu� przed Valentinem, rami� w rami�. Pos�ugiwali si� tylko trzema pi�kami. Pocz�tkowo Valentine mia� k�opoty z w�a�ciw� ocen� wysoko�ci i si�y rzutu, czasami miota� pi�k� poza zasi�g r�ki Carabelli, ale po dziesi�ciu minutach umia� ju� to robi� we w�a�ciwy spos�b, a po pi�tnastu radzi� sobie tak g�adko, jakby �wiczyli ze sob� od lat.

Podszed� do nich Erfon, brat Zalzana Karola, ch�odny i nieprzyst�pny, jak przysta�o na Skandara.

��Jeste�cie gotowi? � spyta� burkliwie.

Tego popo�udnia trupa dawa�a pokaz w prywatnym parku jednego z kupc�w Pidruid, kt�ry wydawa� uczt� dla diuka tej prowincji. Carabella i Valentine wyst�pili z nowym numerem, p�onglerk�, program Skandar�w by� jak zwykle wype�niony �onglowaniem kryszta�owymi czarami, naczyniami i garnkami, ale punktem kulminacyjnym by� popis Sleeta �ongluj�cego z zawi�zanymi oczami.

��Czy to mo�liwe? � spyta� Valentine zdumiony. � Tylko popatrz! � odpowiedzia�a Carabella.

On patrzy�, ale poza nim nie by�o wielu widz�w, poniewa� po szale�stwach Dnia Gwiazdy nasta� Dzie� S�o�ca i wielmo�e, na p� rozbudzeni, znu�eni wczorajszym �wi�tem i popisami wynaj�tych muzyk�w, akrobat�w i �ongler�w, omdlewali przy suto zastawionych sto�ach. Sleet rozpocz�� wyst�p. Jeszcze zatrzyma� si� na chwil�, uni�s� g�ow� do g�ry, jakby nas�uchuj�c wij�cych w mi�dzygwiezdnej przestrzeni wiatr�w, zaczerpn�� powietrza i zacz�� �onglowa�.

��Dwadzie�cia lat praktyki, panowie i panie Pidruid! Do tego potrzebny jest najostrzejszy s�uch! On s�yszy szmer powietrza, kiedy przecinaj� je maczugi! � grzmia� g�os Zalzana Kavola.

Valentine zachodzi� w g�ow�, w jaki spos�b kto� obdarzony nawet najostrzejszym s�uchem mo�e wy�owi� cokolwiek spo�r�d rozm�w, brz�ku naczy� i ha�a�liwych, napuszonych zapowiedzi Zalzana Kavola. Niemniej Sleet nie pope�ni� �adnego b��du. Da�o si� jednak zauwa�y�, �e �onglerka na �lepo jest trudna nawet dla niego; zwykle sz�o mu jak z p�atka, ale teraz jego d�onie wykonywa�y gwa�towne ruchy, to wybiegaj�c na spotkanie maczugi, kt�ra zbyt d�ugo wirowa�a w powietrzu, to chwytaj�c z rozpaczliwym po�piechem t�, kt�ra pada�a o w�os za daleko. Wci�� jednak by�a to umiej�tno��, kt�ra przyprawia�a o zachwyt. Wykona� dziesi��, pi�tna�cie przerzut�w, przycisn�� maczugi do piersi, zrzuci� z oczu przepask� i g��boko si� uk�oni�. Rozleg�y si� s�abe brawa. Sleet sta� sztywno, nieporuszony. Carabella obj�a go, Valentine klepn�� mocno w plecy. Zesp� opu�ci� scen�.

W przebieralni Sleet d�ugo dr�a� z emocji, a na jego czole l�ni�y krople potu. Pi� wino palmowe wielkimi haustami, wci�� nie maj�c do��, zupe�nie jakby to by�a woda.

��Czy patrzyli na mnie? � spyta� Carabell�. � Czy w og�le mnie zauwa�yli?

��Kilku, owszem, patrzy�o � odpowiedzia�a cicho. Sleet zatupa� nogami.

���winie! Blavy! Nie mieliby do�� si�y, �eby przej�� z k�ta w k�t, a siedz� i gadaj�, kiedy� kiedy artysta� kiedy�

Valentine dotychczas ani razu nie widzia� Sleeta ogarni�tego gniewem. Takie �onglowanie na �lepo, skonstatowa� w duchu, nie wychodzi na zdrowie. Obj�� zdesperowanego �onglera i przygarn�� go do siebie.

��Co si� naprawd� liczy � odezwa� si� z powag� w g�osie � to sam pokaz twoich umiej�tno�ci, a nie zwyczaje widz�w. By�e� doskona�y.

��Niezupe�nie � mrukn�� Sleet. � Koordynacja�

��Doskona�a � obstawa� przy swoim Valentine. � Absolutnie panowa�e� nad gr�. By�e� wspania�y. Jak mo�esz przejmowa� si� reakcj� pijanych kupc�w? Robisz to dla nich czy z potrzeby ducha?

Sleet powoli zacz�� si� rozchmurza�.

��No tak, �onglerka to jak pokarm dla duszy, zw�aszcza �onglerka z zawi�zanymi oczami.

��Nie chcia�bym ci� wi�cej ogl�da� w takim stanie ducha. � Ach, to przejdzie. Ju� czuj� si� znacznie lepiej.

��Sam jeste� sobie winny � doda� Valentine. � Nic trzeba im by�o pozwoli� na tak� zniewag�. Powt�rz� raz jeszcze: by�e� doskona�y, reszta si� nie liczy. Id� do kuchni � zwr�ci� si� do Shanamira � i spytaj, czy dostaniemy troch� mi�sa i chleba. To by�a ci�ka praca i Sleet powinien si� pokrzepi�. Nie wystarczy tylko wino palmowe.

Sleet och�on�� z gniewu. Wcale nie wygl�da� na zm�czonego. Spojrza� z u�miechem na Valentine'a.

��Masz wra�liwe serce, Valentine. I promienn� dusz�. -B oli mnie twoje cierpienie, to wszystko.

��Na przysz�o�� obiecuj� bardziej panowa� nad sob� � rzek� Sleet. � A ty masz racj�, Valentine, �onglujemy dla siebie. Inni si� nie licz�. Nie powinni�my o tym zapomina�.

Zanim opu�cili Pidruid, Valentine jeszcze dwa razy ogl�da� �onglerk� z zawi�zanymi oczami. I za ka�dym razem Sleet schodzi� ze sceny znu�ony i przegrany. A wi�c uwaga czy nieuwaga widz�w nie mia�a wiele wsp�lnego ze stanem jego ducha, stwierdzi�. Tego typu �onglowanie okaza�o si� po prostu piekielnie trudne, a cena, jak� za to p�aci� ten niski cz�owiek, by�a zbyt wysoka. Kiedy tak si� dr�czy�, Valentine robi�, co m�g�, by go podnie�� na duchu i ul�y� w cierpieniu. Lubi� pomaga� innym.

Jeszcze dwa razy przed opuszczeniem miasta Valentine mia� mroczne sny. Jednej nocy ukaza� mu si� Pontifex i wezwa� go do Labiryntu; zanurzy� si� wi�c w niezliczone, nieprawdopodobnie spl�tane korytarze, a zm�czona twarz starego Tyeverasa niczym b��dny ognik unosi�a si� nad nim, prowadz�c go coraz dalej i dalej w g��b, a� do rdzenia, a� do jakiego� wewn�trznego kr�lestwa, i nagle Pontifex znik�, zostawiaj�c go w kr�gu zimnego zielonego �wiat�a. Znik�o oparcie dla n�g, a on zacz�� spada� i spada� bez ko�ca ku �rodkowi Majipooru. Innej nocy �ni�o mu si�, �e Koronal jad�c na rydwanie kiwa na niego i zaprasza do gry w ko�ci, ale kiedy do niej zasiedli, z kubka posypa�y si� zbiela�e ko�ci palc�w, a na pytanie, czyje to, Lord Valentine roze�mia� si� i skubi�c sztywne kosmyki czarnej brody i przewiercaj�c go na wylot budz�cym groz� wzrokiem powiedzia�: � Popatrz na swoje r�ce � i Valentine spojrza�, i okaza�o si�, �e jego d�onie nie maj� palc�w, �e ko�cz� si� r�owymi kostkami nadgarstk�w.

Valentine opowiedzia� te sny Carabelli i Sleetowi, ale oni nawet nie pr�bowali ich interpretowa�, tylko powt�rzyli poprzedni� rad�, by uda� si� do jakiej� wieszczki, kiedy tylko opuszcz� Pidruid.

Odjazd zdawa� si� nieuchronny. Festyn mia� si� ku ko�cowi; w porcie nie sta�y ju� okr�ty Koronala, a ulice by�y zat�oczone lud�mi z prowincji, kt�rzy opuszczali stolic�, kieruj�c si� do w�asnych dom�w. Zalzan Karol zarz�dzi�, aby wszyscy ko�czyli swoje sprawy tego ranka, poniewa� po po�udniu w Dniu Morza b�d� ju� w drodze.

S�ysz�c t� zapowied� Shanamir przycich� i zmarkotnia�. Nie usz�o to uwadze Valentine'a.

��S�dzi�em, �e b�dziesz wyrusza� z ochot�. Czy a� tak bardzo podoba ci si� to miasto, �e �al ci je opu�ci�?

Shanamir potrz�sn�� przecz�co g�ow�.

��M�g�bym st�d odej�� w ka�dej chwili.

��No to o co chodzi?

��Ostatniej nocy przy�nili mi si� ojciec i bracia. Valentine u�miechn�� si�.

��Jeszcze nie zd��y�e� wyjecha� poza granice prowincji, a ju� t�sknisz za domem?

��Nie chodzi o t�sknot� � powiedzia� smutno Shanamir. � Oni le�eli zwi�zani na drodze, a ja prowadzi�em stado wierzchowc�w i cho� wo�ali o pomoc, wymin��em ich bezradne cia�a i pojecha�em dalej. Nie trzeba chodzi� do wieszczki, by zrozumie� ten sen.

��Czujesz si� winny, �e porzucasz domowe obowi�zki, tak?

��Winny? Ale� tak! Tylko �e tu chodzi o pieni�dze! � Niecierpliwi� si� tak, jak niecierpliwi� si� doro�li, kiedy dziecko zanudza ich pytaniami. Popuka� si� w pas. � Pieni�dze, Valentine! Nosz� tu jakie� sto sze��dziesi�t rojali, kt�re dosta�em za wierzchowce, czy�by� zapomnia�? To maj�tek! Wystarczy, by utrzyma� nasz� rodzin� przez ten rok i kawa�ek nast�pnego. Los ich wszystkich zale�y teraz od mojego bezpiecznego powrotu do Falkynkip.

��Nie mia�e� zamiaru odda� im pieni�dzy?

��Zatrudni� mnie Zalzan Kavol. Co b�dzie, je�li zechce jecha� inn� drog�? Je�li pojad� najpierw do domu, ju� nigdy was nie odnajd�. Je�li rusz� z �onglerami, to ukradn� pieni�dze ojca, kt�rych si� spodziewa i kt�rych potrzebuje. Rozumiesz?

��Mo�na znale�� na to rad� � rzek� Valentine. � Jak daleko st�d do Falkynkip?

��Dwa dni, je�li si� po�pieszy�, a trzy normalnego marszu.

��To ca�kiem blisko. Jestem pewny, �e Zalzan Karol jeszcze nie ustali� trasy. Zaraz z nim porozmawiam. Powinno mu by� oboj�tne do jakiego miasta si� uda. Postaram si� tak go podej��, �eby wybra� drog� przez Falkynkip. Kiedy ju� b�dziemy w pobli�u twojego domu, wymkniesz si� noc�, oddasz pieni�dze jednemu z braci i przed �witem, zanim Skandar cokolwiek zauwa�y, b�dziesz z powrotem. W ten spos�b zdejmiesz sobie z sumienia ten ci�ar.

Shanamir nie dowierza� w�asnym uszom.

��My�lisz, �e co� wsk�rasz u tego Skandara?

��Spr�buj�.

��Na pierwsze twoje s�owo powali ci� na ziemi�, zobaczysz. On nie bardzo lubi, gdy kto� si� miesza do jego spraw, tak jak tobie na pewno by si� nie podoba�o, gdyby jakie� stado blav�w decydowa�o za ciebie.

��Pozw�l, �e najpierw z nim porozmawiam � rzek� Valentine. � Mam powody, by przypuszcza�, �e Zalzan Kavol wcale nie jest taki z�y, na jakiego wygl�da. Czy wiesz, gdzie go znale��?

��Jest przy swoim wozie, przygotowuje go do drogi. Trafisz tam?

��Chyba tak � powiedzia� Valentine. � To gdzie� w okolicach portu, prawda?

�onglerzy podr�owali z miasta do miasta pi�knym wozem, kt�ry sta� kilka kwarta��w dalej, gdy� by� za szeroki, by zmie�ci� si� w uliczce przy gospodzie. By� to niezmiernie imponuj�cy i kosztowny wehiku�, zrobiony przez pierwszorz�dnych rzemie�lnik�w w jednej z po�o�onych w g��bi l�du prowincji. Podstaw� konstrukcji wozu stanowi�y d�ugie jasne belki z lekkiego, spr�ystego drewna, u�o�one na zak�adk�, klejone bezbarwnym klejem �ywicznym i powi�zane gi�tk� �ozin�, sprowadzan� do tych cel�w a� z po�udniowych bagien. Tak wyszukane o�ebrowanie pokrywa�y p�aty garbowanej sk�ry olbrzymich patyczak�w, pozszywane grubymi ��tymi �ci�gnami, wyci�gni�tymi z tych�e samych chrz�stkowatych stworze�.

Podszed�szy do wozu Valentine zasta� przy nim Erfona i jeszcze jednego z braci, Gibora Haerna, ca�kowicie poch�oni�tych oliwieniem sk�rzanych postronk�w, podczas gdy sam wehiku� zdawa� si� ko�ysa� rozsadzany gwa�townymi wrzaskami.

��Gdzie jest wasz brat? � spyta� Valentine. Gibor Haern spojrza� kwa�no w stron� wozu.

��To chyba nie najbardziej odpowiedni moment, �eby mu przeszkadza�.

��Mam do niego spraw�.

��On ma dosy� k�opot�w z tym ma�ym z�odziejskim czarodziejem, kt�rego op�acamy, �eby przeprowadza� nas przez r�ne prowincje, a kt�ry chce porzuci� s�u�b� w�a�nie teraz, kiedy jeste�my gotowi do drogi. Id�, je�li chcesz, tylko �eby� potem nie �a�owa�.

Gniewne krzyki narasta�y, a� nagle drzwi wozu otworzy�y si� z trzaskiem i wyskoczy�a przez nie male�ka figurka starego pomarszczonego Vroona, kruchego, lekkiego jak pi�rko stworzenia o wyblak�ej zielonkawej sk�rze, z powrozowatymi mackowatymi ko�czynami i pe�nymi przera�enia wielkimi z�ocistymi oczami. Z k�cika jego ust s�czy�a si� stru�ka czego�, co mog�o by� blado��t� krwi�, i brudzi�a mu kanciasty podbr�dek.

Zalzan Karol pokaza� si� w drzwiach chwil� p�niej; przera�aj�ca posta� z nastroszon� z oburzenia sier�ci�, z r�kami ogromnymi niczym grabie, m��c�cymi powietrze w bezsilnej w�ciek�o�ci.

���apcie go! Nie pozw�lcie mu uciec! � krzycza� do braci.

Erfon Karol i Gibor Haern podnie�li si� ci�ko i utworzyli ze swych cielsk kosmat� zapor�, zagradzaj�c Vroonowi drog� ucieczki.

Ma�y przera�ony stw�r, schwytany w pu�apk�, zakr�ci� si� w k�ko i przypad� kurczowo do kolan Valentine'a.

��Panie � wymamrota� � ratuj mnie!

Zalzan Kavo� rzuci� ostro:

��Trzymaj go, Valentine!

Ruszy� do przodu, ale Valentine schowa� Vroona za siebie i odwa�nie stawi� czo�o nadci�gaj�cej burzy.

��Opanuj si�, prosz�. Je�li go zamordujesz, ugrz�niemy w Pidruid na zawsze.

��Nie zamierzam go zamordowa� � grzmia� Zalzan Karol. � Wcale mi si� nie u�miechaj� lata koszmarnych nocnych przes�a�.

��On nie zamierza mnie mordowa�, on tylko z ca�ej si�y ci�nie mn� o �cian� � powiedzia� Vroon dr��cym g�osem.

��O co si� k��cicie? � spyta� Valentine. � Mo�e m�g�bym was pogodzi�?

Zalzan Karol spojrza� na niego spode �ba.

��Nie tw�j interes, Valentine. Zabieraj si� st�d!

��Lepiej b�dzie, je�li zostan�, dop�ki nie minie ci furia.

Oczy Zalzana Karola niebezpiecznie rozb�ys�y. By� ju� tak blisko, �e Valentine m�g� wyczu� jego przesi�kni�ty w�ciek�o�ci� zapach. By� mo�e, pomy�la� Valentine, rzuci nas obu o �cian�. Erfon i Gibor Haern obserwowali ca�� scen� z boku. Mo�liwe, �e widzieli po raz pierwszy, by kto� przeciwstawi� si� ich bratu. Zaleg�a cisza. R�ce Zalzana Karola zaciska�y si� konwulsyjnie; mimo to sta� w miejscu. W ko�cu odezwa� si�:

��Ten Vroon to czarodziej Autifon Deliamber, kt�rego wynaj��em, aby przeprowadzi� nas przez kontynent i strzeg� od podst�p�w Zmiennokszta�tnych. Przez ca�y tydzie� zabawia� si� w Pidruid za moje pieni�dze, a kiedy nadszed� czas, �eby ruszy� w drog�, on mi m�wi, bym poszuka� sobie innego przewodnika, bo jego przesta�o interesowa� podr�owanie od miasteczka do miasteczka. Czy zawsze w ten spos�b dotrzymujesz um�w, czarodzieju?

��Jestem ju� stary i zm�czony � odpowiedzia� Vroon. � Moje czary nie maja tej mocy, co dawniej, i zdaje mi si�, �e m�g�bym zab��dzi� w drodze. Ale je�li nadal tego sobie �yczysz, b�d� ci towarzyszy� jak dotychczas, Zalzanie Kavolu.

��Co takiego?

��Zmieni�em zdanie � powiedzia� z niewinn� min� Autifon Deliamber. Oderwa� si� od n�g Valentine'a i zaj�� zwijaniem i rozwijaniem licznych pozbawionych ko�ci gumowatych ramion, jakby chcia� je uwolni� od napi�cia i strachu. Odwa�nie popatrzy� w g�r� na Skandara. � Dotrzymam umowy � oznajmi�.

Zalzan Kavol by� wyra�nie zdezorientowany.

��Przez p�torej godziny przysi�ga�e�, �e za �adne skarby nie ruszysz z Pidruid, lekcewa��c moje b�agania i gro�by, czym doprowadzi�e� mnie do takiego gniewu, �e got�w by�em rozgnie�� ci� na miazg�, tak na twoje, jak i na moje nieszcz�cie. Martwi czarodzieje na nic si� zdadz�, a Kr�l Sn�w m�g�by mnie za taki czyn strasznie ukara�. Ty jednak trwa�e� w uporze, ka��c mi szuka� innego przewodnika. A teraz, ni st�d, ni zow�d, odwo�ujesz to wszystko?

��Odwo�uj�.

��Czy by�by� �askaw powiedzie� mi dlaczego?

��Tak sobie, bez powodu � odrzek� Vroon. � Poza tym tylko, �e spodoba� mi si� ten m�ody cz�owiek, �e podziwiam jego odwag�, jego dobro� i ciep�o p�yn�ce z jego duszy. Je�li on idzie z tob�, p�jd� i ja. Czy to zaspokaja twoj� ciekawo��, Zalzanie Kavolu?

Skandar burkn�� co� niech�tnie, gestykuluj�c gwa�townie zewn�trzn� par� r�k, jakby chcia� je uwolni� ze spl�tanych pn�czy ptasiej winoro�li. Jeszcze przez chwil� wszystkim si� zdawa�o, �e mo�e zn�w wybuchn�� gniewem.

��Zejd� mi z oczu, czarodzieju � wydusi� z siebie w ko�cu � bo mimo wszystko cisn� tob� o pierwsz� lepsz� �cian�. I niech opatrzno�� ma ci� w swej opiece, je�li nie wr�cisz na godzin� odjazdu.

��Na drug� po po�udniu � podpowiedzia� Autifon Deliamber grzecznie. � B�d� punktualnie, Zalzanie Kavolu. � Zwr�ci� si� jeszcze do Valentine'a: � Dzi�kuj� za obron�. Jestem twoim d�u�nikiem, ale wyp�ac� ci si� szybciej, ni� si� spodziewasz. I ju� go nie by�o.

��G�upio post�pi�e�, mieszaj�c si� w nasze sprawy, Valentine � powiedzia� Skandar po chwili milczenia. � Wiesz chyba, �e igra�e� z ogniem.

��Wiem.

��A gdybym wyrz�dzi� krzywd� wam obu?

��Czu�em, �e potrafisz powstrzyma� sw�j gniew. Mia�em racj�?

Zalzan Kavol u�miechn�� si�, jak zapewne s�dzi�, cho� w tym u�miechu nie by�o odrobiny ciep�a.

��Powstrzyma�em sw�j gniew, to prawda, ale tylko dlatego, �e twoja zuchwa�o�� zaskoczy�a mnie. A poza tym � czy Deliamber musia� mi si� sprzeciwia�?

��W ko�cu zgodzi� si� dotrzyma� umowy � zauwa�y� Valentine.

��No tak, zgodzi� si�. I dlatego chyba i ja jestem twoim d�u�nikiem. Wynaj�cie nowego przewodnika mog�oby nam zaj�� kilka dni. Dzi�kuj� ci, Valentine � powiedzia� Zalzan Karol, sil�c si� na uprzejmo��.

��Czy naprawd� uwa�asz, �e masz wobec mnie d�ug?

��Co masz na my�li? � spyta� Skandar podejrzliwie. � Potrzebuj� odrobin� twojej przychylno�ci. Je�li wy�wiadczy�em ci przys�ug�, czy mog� prosi� o rewan�?

��M�w dalej. � G�os Zalzana Karola by� lodowaty. Valentine zaczerpn�� powietrza.

��Ten ch�opiec, Shanamir, pochodzi z Falkyiikip. Zanim ruszy z nami w drog�, ma tam do za�atwienia spraw� nie cierpi�c� zw�oki. Chodzi o honor jego rodziny.

��Niech wi�c idzie do Falkynkip, a potem gdzie� do nas do��czy. � Ale on si� boi, �e ju� nas nie odnajdzie.

��O co zatem prosisz, Valentine?

��Zaplanuj nasz� podr� w ten spos�b, by�my znale�li si� o kilka godzin drogi od domu ch�opca.

Zalzan Kavol popatrzy� na Valentine'a wzrokiem, kt�ry nie wr�y� niczego dobrego. Zacz�� cedzi� s�owa:

��Najpierw s�ysz� od przewodnika, �e nasza umowa nie jest wa�na, potem miesza si� do awantury terminuj�cy �ongler i wreszcie jestem proszony o to, bym planowa� podr� kieruj�c si� honorem rodzinnym stajennego. To za du�o jak na jeden dzie�. Valentine.

��Je�li nie jeste� zwi�zany pilnym kontraktem gdzie indziej � nie ust�powa� Valentine � to do Falkynkip mamy tylko dwa dni drogi. A ch�opiec�

��Ani s�owa wi�cej! � rykn�� Zalzan Kavol. � Niech b�dzie Falkynkip. I �adnych wi�cej ust�pstw. Zostaw mnie teraz. Erfonie! Haernie! Czy w�z jest gotowy do drogi?

W�z Zalzana Karola by� tak samo wspania�y z zewn�trz, jak i wewn�trz. Wypolerowana na najwy�szy po�ysk ciemna pod�oga zosta�a wykonana z desek z drzewa nocnokwietnego, po��czonych ze sob� w spos�b niezwykle wyszukany. Z ty�u, w kabinie dla podr�nych, z owalnej powa�y zwisa�y sznury suszonych nasion i r�nych wisiork�w, a bogato rze�bione mozaikowe �ciany pokrywa�y futra i zas�onki z delikatnych jak paj�czyna tkanin. By�o tu mo�e niezbyt przestronnie, ale starcza�o miejsca dla pi�ciorga, sze�ciorga osobnik�w rozmiar�w Skandara. �rodkowa kabina s�u�y�a do przechowywania kufr�w, pakunk�w i sprz�tu do �onglowania, ca�ego dobytku trupy, a z przodu, na podwy�szonej, odkrytej platformie znajdowa�o si� siedzenie dla wo�nicy, wystarczaj�co szerokie, aby zmie�ci� dw�ch Skandar�w albo troje ludzi.

Ogromny i z przepychem urz�dzony w�z, jakiego nie powstydzi�by si� ksi��� albo i sam Koronal, by� na tyle lekki, �e m�g� unosi� si� na poduszce ciep�ego powietrza wytwarzanego przez magnetyczne wirniki umieszczone w jego kad�ubie. Jak d�ugo Majipoor obraca� si� wok� osi, tak d�ugo mog�y obraca� si� wirniki, a w�z m�g� p�yn�� kilkadziesi�t centymetr�w nad ziemi�, bez trudu ci�gni�ty przez zaprz�g rumak�w.

P�nym rankiem sko�czono za�adunek i wszyscy poszli do gospody, aby si� posili� przed podr�. Valentine by� zaskoczony, widz�c Hjorta Vinorkisa o pomara�czowych bokobrodach w�a�nie sadowi�cego si� u boku Zalzana Kavola. Skandar uderzy� w st�, by zwr�ci� na siebie uwag�, i hukn��:

��Poznajcie Vinorkisa, nowego zarz�dc�. Zatrudni�em go na czas podr�y. B�dzie mi pomaga� w robieniu rachunk�w, b�dzie dogl�da� naszego gospodarstwa i przejmie na siebie te wszystkie obowi�zki, kt�re do tej pory by�y na mojej g�owie!

��O, nie � j�kn�a Carabella pod nosem. � On zatrudni� Hjorta? Tego okropnego, kt�ry obserwowa� nas przez ca�y tydzie�?

Vinorkis u�miechn�� si� przera�aj�cym u�miechem Hjort�w, pokazuj�c trzy rz�dy gumowych prze�uwaczy, i rozejrza� si� po wszystkich wyba�uszonymi oczami.

��To jednak m�wi�e� na serio o do��czeniu do trupy! � zdziwi� si� Valentine. � A ja my�la�em, �e �artujesz z t� �onglerk� cyframi.

��Wiadomo powszechnie, �e Hjortowie nigdy nie �artuj� � odpar� Vinorkis powa�nie, po czym nieoczekiwanie wybuchn�� ha�a�liwym �miechem.

��A co z twoim handlem sk�rami?

��Sprzeda�em ca�y zapas na targu � odpowiedzia� Hjort. � My�la�em o tobie, o tym, �e nie wiesz, gdzie b�dziesz jutro, i �e wcale o to nie dbasz. Podziwia�em ci�. Zazdro�ci�em ci. Pyta�em sam siebie: czy zamierzasz kramarzy� sk�rami przez wszystkie swoje dni, Vinorkisie, czy te� spr�bujesz czego� nowego? Na przyk�ad podr�y? Tak wi�c kiedy przypadkowo pods�ucha�em, �e Zalzan Kavol potrzebuje pomocnika, ofiarowa�em mu swoje us�ugi. No i jestem!

��No i jeste� � powiedzia�a kwa�no Carabella. � Witaj!

Po obfitym posi�ku zacz�li zbiera� si� w drog�. Shanamir przyprowadzi� ze stajni czw�rk� wierzchowc�w i kiedy Skandarzy przywi�zywali zwierz�ta postronkami do wozu, przemawia� do nich spokojnym, koj�cym g�osem. Zalzan Kavol usadowi� si� na ko�le, wzi�� do r�k lejce, jego brat Heitrag usiad� obok niego, a gdzie� zupe�nie z boku wcisn�� si� Autifon Deliamber. Shanamir jecha� na swoim wierzchowcu. Valentine zaj�� miejsce w przytulnej, luksusowej kabinie dla pasa�er�w, razem z Carabell�, Vinorkisem, Sleetem i pozosta�ymi czterema Skandarami. Trzeba by�o d�ugo przestawia� nogi z miejsca na miejsce, zanim ka�dy w ko�cu rozsiad� si� wygodnie.

��Hop! � zakrzykn�� ostro Zalzan Karol i oto ju� wyje�d�ali przez Bram� Falkynkip, na wsch�d, wielkim go�ci�cem, kt�rym Valentine wkracza� do miasta Pidruid r�wno tydzie� temu, w Dzie� Ksi�yca.

Nad ci�gn�c� si� wzd�u� brzegu morza r�wnin� wisia�o ciep�e, przesi�kni�te wilgoci� powietrze letniego dnia. Wspania�e kwiaty ognistych palm zaczyna�y ju� przekwita� i wi�dn�� i za�ciela�y go�ciniec opad�ymi p�atkami niczym szkar�atnym kobiercem. W�z mia� kilka okien zrobionych z pieczo�owicie dopasowanych najlepszego gatunku cienkich, mocnych i ca�kowicie przezroczystych sk�r patyczak�w. Patrz�c przez nie, po�r�d uroczystej ciszy, jaka niespodziewanie zapanowa�a, Valentine obserwowa� Pidruid, malej�ce coraz bardziej, znikaj�ce z minuty na minut� wielkie miasto miliona istot, gdzie �onglowa� przed Koronalem, gdzie skosztowa� dziwnego wina i ostrych potraw i gdzie sp�dzi� �wi�teczn� noc w ramionach ciemnow�osej Carabelli.

A teraz otwiera�a si� przed nim droga i kto wie, jakie podr�e mia� jeszcze przed sob�.

Niczego nie planowa�. Na wszystko by� got�w. Ci�gn�o go do �onglerki, pragn�� rozwija� swoje umiej�tno�ci a� do perfekcji, chcia� sko�czy� z terminowaniem i marzy� o dor�wnaniu Sleetowi i Carabelli, a mo�e nawet samym Skandarom. Sleet ostrzega� go przed tym ostatnim, m�wi�c, �e tylko mistrz m�g�by podj�� ryzyko wsp�zawodniczenia z nimi, gdy� podw�jny komplet ramion daje Skandarom tak� przewag�, �e zwyk�a istota ludzka zawsze pozostanie w tyle. Ale Valentine widzia�, �e i Sleet, i Carabell� nie ust�puj� czwororamiennym, wi�c mia� nadziej�, �e i on w przysz�o�ci zmierzy si� z nimi. Mam wyg�rowane ambicje, pomy�la�. Lecz czeg� wi�cej m�g�bym pragn��, ni� zosta� mistrzem godnym �onglowania z Zalzanem Karolem i jego bra�mi!

Cisz� przerwa� g�os Carabelli.

��Wygl�dasz na szcz�liwego, Valentine.

��Naprawd�?

��Jeste� promienny niczym s�o�ce. P�yn� od ciebie strumienie �wiat�a.

��To z powodu z�otych w�os�w � powiedzia� skromnie. � To one daj� takie z�udzenie.

��Nie. Nie. Tw�j nag�y u�miech� Przykry� d�oni� jej d�o�.

��My�la�em o podr�y, kt�ra nas czeka. O swobodnym i radosnym �yciu. O w�drowaniu tu i tam przez Zimroel, o postojach, o przedstawieniach, o uczeniu si� nowych sposob�w �onglowania. Chc� zosta� najlepszym �onglerem spo�r�d wszystkich istot ludzkich na ca�ym Majipoorze!

��Masz na to niez�e zadatki � wtr�ci� si� do rozmowy Sleet. � Twoje wrodzone umiej�tno�ci s� naprawd� niezwyk�e. Musisz tylko bardzo du�o �wiczy�.

��Licz� na ciebie i na Carabell�.

��Kiedy ty my�la�e� o �onglerce, Valentine, ja my�la�am o tobie � powiedzia�a p�g�osem Carabella.

��A ja o tobie � wyszepta� Valentine, zmieszany. � Ale wstydzi�em si� przyzna� do tego g�o�no.

W�z wolno pokonywa� kr�t� g�rsk� drog�, kt�ra prowadzi�a ku wielkiemu p�askowy�owi w g��bi l�du. Zakr�ty by�y tak ostre, �e wehiku� z trudem si� na nich mie�ci�, ale Zalzan Kavol, r�wnie zr�czny wo�nica jak �ongler, wyprowadza� go bezpiecznie ze wszystkich po kolei. Wkr�tce znale�li si� na szczycie wzniesienia, z kt�rego Pidruid, przycupni�te nad zatok�, wygl�da�o jak w�asna mapa. Na grani powietrze by�o suche, ale niewiele tylko ch�odniejsze ni� na dole, mimo p�nego popo�udnia s�o�ce wci�� przygrzewa�o niemi�osiernie i na och�odzenie mo�na by�o liczy� dopiero z nastaniem zmierzchu.

Na nocleg zatrzymali si� w pokrytej kurzem g�rskiej wiosce tu� przy drodze do Falkynkip. Valentine, le��c na nier�wnym, wypchanym s�om� sienniku, zn�w mia� niepokoj�cy sen. Po raz kolejny znalaz� si� w�r�d w�adc�w Majipooru. W jednym ko�cu pustego, dudni�cego echem korytarza o kamiennej posadzce siedzia� na tronie Pontifex, a w drugim Koronal. W suficie tkwi�o budz�ce groz�, wype�nione �wiat�em oko, kt�re niczym ostre s�o�ce rzuca�o bezlitosny, o�lepiaj�cy blask. Valentine ni�s� jak�� wiadomo�� od Pani Wyspy, ale nie by� pewny, czy maj� dostarczy� Pontifexowi, czy Koronalowi. Gdy do kt�rego� z nich si� zbli�a�, ten oddala� si� od niego. Przez ca�� noc mozolnie kr��y� tam i z powrotem po zimnej �liskiej posadzce, b�agalnie wyci�gaj�c r�ce to ku jednej z pot�g, to ku drugiej, lecz niezmiennie nie osi�ga� celu.

Nast�pny nocleg wypad� na obrze�u Falkynkip. I zn�w �ni�o mu si� to samo. Zn�w Pontifex i Koronal, ale z mglistego snu zapami�ta� jedynie jakie� gro�ne, wynios�e osobisto�ci, jakie� pompatyczne zgromadzenie i to, �e z nikim nie potrafi� si� porozumie�. Rano by� bardzo przygn�biony. Najwyra�niej �ni� sny o niezwyk�ej donios�o�ci, ale niczego z nich nie pojmowa�.

��Jeste� we w�adaniu pot�g, kt�re nie chc� ci� zostawi� w spokoju � powiedzia�a Carabella. � Zdaje si�, �e ��cz� ci� z nimi nierozerwalne wi�zy. Jestem przekonana, �e te sny to przes�ania.

��Po�rodku upalnego dnia nagle sobie wyobra�am, �e zimne r�ce Kr�la Sn�w uciskaj� moje skronie. A kiedy zamykam oczy, jego palce przewiercaj� mi dusz�.

W oczach Carabelli pojawi� si� b�ysk trwogi. � Wi�c jeste� pewny, �e to on je zsy�a?

��Nie, nie jestem tego pewny, ale my�l�

��Mo�e jednak pochodz� od Pani?

��Pani zsy�a �agodniejsze sny, jestem o tym przekonany � powiedzia� Valentine. � Obawiam si�, �e moje mog� pochodzi� jedynie od Kr�la. Ale czego on ode mnie chce? Jak� pope�ni�em zbrodni�?

Carabella zmarszczy�a brwi.

��W Falkynkip musisz si� wybra� do wieszczki, Valentine, obieca�e� mi to.

��Dobrze, rozejrz� si� za jak��.

Autifon De�iamber, niespodziewanie w��czaj�c si� do rozmowy, zapyta�:

��Czy mog� ci kogo� poleci�?

Valentine nie zauwa�y�, kiedy ma�y zasuszony Vroon zbli�y� si� do nich. Spojrza� w d�, zdziwiony.

��Przepraszam � odezwa� si� bezceremonialnie czarodziej. � Przypadkowo pods�uchiwa�em. Zdaje mi si�, �e niepokoj� ci� przes�ania, tak?

��Moje sny nie mog� oznacza� niczego innego. � Jeste� pewien?

��Niczego nie jestem pewien. Ani dnia tygodnia, ani twojego, ani nawet w�asnego imienia.

��Przes�ania s� niezwykle zagadkowe. Nigdy nie mo�emy by� zupe�nie pewni, czy przemawia przez nie Kr�l Sn�w, czy Pani Wyspy � stwierdzi� De�iamber.

Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��Ostatnio mam zupe�nie za�miony umys�. Niczego nie jestem pewny, a te sny wyprowadzaj� mnie z r�wnowagi. Potrzebuj� odpowiedzi, chocia� nie wiem, czy potrafi�bym zada� pytanie.

Vroon wyci�gn�� jedn� ze swych delikatnych macek i si�gn�� po r�k� Valentine'a.

��Zaufaj mi. By� mo�e tw�j umys� jest za�miony, ale m�j nie. Widz� ciebie wyra�nie, mam na imi� Deliamber, a ty � Valentine, dzisiaj jest Dzie� Pi�ty i dziewi�ty tydzie� lata, a w Falkynkip mieszka wieszczka Tisana, kt�ra jest moj� przyjaci�k� i sojuszniczk� i kt�ra ci pomo�e odnale�� siebie. Id� do niej i przeka� ode mnie pozdrowienia i u�ciski. Pora odkry� �r�d�o twoich krzywd, Valentine!

��Krzywd? Jakich krzywd?

��Id� do Tisany � uci�� rozmow� Deliamber.

Valentine zasta� Zalzana Kavola zaj�tego rozmow� z kim� miejscowym. Kiedy rozm�wca odszed�, Skandar spojrza� na Valentine'a z�ym okiem, jak zwykle.

��Chcia�bym, �eby� mi pozwoli� sp�dzi� noc po Dniu Gwiazdy osobno, w Falkynkip.

��Zn�w chodzi o honor rodziny? � spyta� Skandar ironicznie.

��Nie, tym razem to moja osobista sprawa. A wi�c?

Zalzan Kavol wzruszy� czterema ramionami w typowy dla siebie spos�b.

��W tobie jednak musi siedzie� co� dziwnego, co�, co mnie niepokoi. Ale r�b, co chcesz. Jutro wyst�pujemy w Falkynkip na jarmarku, wi�c �pij, gdzie masz ochot�, tylko masz stawi� si� z powrotem w Dniu S�o�ca wcze�nie rano, bo odjedziemy, s�yszysz?

W por�wnaniu z rozleg�ym Pidruid Falkynkip by�o ma�e, niemniej jednak znaczy�o wiele, gdy� znajdowa�a si� tu stolica rolniczego okr�gu. W mie�cie i na jego obrze�ach �y�o zapewne trzy czwarte miliona ludzi, a pi�� razy tyle na dalszych po�aciach prowincji. Rytm �ycia tego miasta te� by� inny ni� tamtego, portowego, co Valentine zd��y� szybko zauwa�y�. By� mo�e sprawia�a to sucha, gor�ca wy�ynna aura, tak bardzo r�na od �agodnego, pe�nego wilgoci klimatu wybrze�a; w ka�dym razie ludzie poruszali si� tutaj dostojnie, flegmatycznie, niespiesznie.

Shanamir wymkn�� si� po cichu wieczorem przed Dniem Gwiazdy i uda� si� w kilkugodzinn� podr� na p�noc od miasta, do gospodarstwa ojca, gdzie, jak opowiada� Valentine'owi nast�pnego ranka, zostawi� zarobione w Pidruid pieni�dze i mrukn�wszy par� s��w o tym, �e zamierza wyruszy� na poszukiwanie przyg�d i wiedzy, opu�ci� dom nie zauwa�ony przez nikogo. Nie spodziewa� si� jednak, �e ojciec lekko potraktuje strat� tak zdolnego i u�ytecznego pomocnika i boj�c si�, �e powiadomiona o ucieczce stra� miejska b�dzie go szuka�a, wymy�li�, �e do ko�ca pobytu w Falkynkip b�dzie si� ukrywa� w wozie. Valentine wtajemniczy� w to Zalzana Kavola, kt�ry przysta� na taki plan, cho� i tym razem nie darowa� sobie zwyk�ych uszczypliwo�ci.

Tego popo�udnia wszyscy �onglerzy dumnie wkroczyli na jarmark, prowadzeni przez Carabell� i Sleeta. On uderza� w b�ben, ona za� wystukiwa�a na tamburynie rytm do �piewanej przez siebie piosenki:

Ale i beztroska, i zachwyt obce by�y Valentine'owi tego dnia. Nieustannie spi�ty i zaniepokojony pe�nymi sn�w nocami, po�erany ambicj�, kt�ra przewy�sza�a jego mo�liwo�ci, przeliczy� si� z si�ami. Dwa razy upu�ci� maczugi i chocia� Sleet nauczy� go, co robi�, by upuszczenie wygl�da�o na celowe, a widzowie okazali si� pob�a�liwi, trudno mu by�o wybaczy� samemu sobie. Wi�c kiedy tylko �rodek sceny zaj�li Skandarzy, Valentine powl�k� si� w ponurym nastroju do straganu z winem.

Obserwowa� teraz ich wyczyny z pewnej odleg�o�ci. Sze�� ogromnych kud�atych postaci, wymachuj�cych dwoma tuzinami ramion, precyzyjnie, bez jednego zb�dnego ruchu i bez jednego b��du. Ka�dy z nich �onglowa� siedmioma no�ami, chwytaj�c przy tym i odrzucaj�c inne, co dawa�o niezwykle widowiskowy efekt. Flegmatyczni obywatele Falkynkip jak zahipnotyzowani ws�uchiwali si� w �wist przeszywaj�cej powietrze stali.

Patrz�c na te wyczyny Valentine coraz bardziej zapami�tywa� si� w �alu po nieudanym wyst�pie. Od opuszczenia Pidruid t�skni� za publiczno�ci�, r�ce wyrywa�y mu si� do pi�ek i maczug, a kiedy wreszcie nadszed� ten moment, on, Valentine, okaza� si� po prostu niezdar�. Niewa�ne. Przecie� b�d� jeszcze inne place targowe, inne jarmarki. Trupa b�dzie w�drowa�a przez ca�y Zimroel, miesi�c za miesi�cem, rok za rokiem, on za� jeszcze b�dzie b�yszcza�, b�dzie l�ni�, b�dzie pora�a� oczy widz�w, a widzowie b�d� wo�a� imi� �onglera Valentine'a, b�d� domaga� si� wi�cej i wi�cej, a� Zalzan Karol zzielenieje z zazdro�ci. Kr�l �ongler�w, owszem, monarcha, Koronal sceny! No w�a�nie! Przecie� ma talent. Valentine u�miechn�� si�. Z�y nastr�j zaczyna� mija�. Czy sprawi�o to wino, czy te� odzyskiwa� sw�j zwyk�y spok�j ducha? Cokolwiek by zreszt� powiedzie�, zajmowa� si� sztuk� �onglerki zaledwie od tygodnia, i popatrzcie tylko, ile ju� osi�gn��! Kt� mo�e przewidzie�, do jakiej perfekcji dojdzie jego r�ka i oko, je�li b�dzie �wiczy� przez rok czy dwa. Ma przecie� du�o czasu.

Jak spod ziemi wyr�s� obok niego Autifon Deliamber.

��Tisan� mo�na znale�� na ulicy Kupc�w Wodnych � rzek� ma�y czarodziej. � Spodziewa si� ciebie niebawem.

��Czy�by� ju� z ni� rozmawia�?

��Nie � odpar� Deliamber.

��To sk�d mo�e wiedzie�, �e przyjd�, co? Za po�rednictwem czar�w?

��Co� w tym rodzaju � powiedzia� Vroon wyginaj�c ko�czyny, co zapewne mia�o oznacza� wzruszenie ramion.

Valentine pokiwa� g�ow�. Spojrza� na drug� stron� ulicy. Skandarzy sko�czyli popisy i teraz Carabella i Sleet demonstrowali �onglerk� z��czeni ramionami. Z jak� gracj� poruszaj� si� razem, pomy�la�. Jacy spokojni, jacy pewni siebie, jacy oszcz�dni w ruchach. A ona, jaka pi�kna. Valentine i Carabella nie byli kochankami od pami�tnej nocy po wielkiej paradzie, mimo �e czasami spali obok siebie. Ju� tydzie� min�� od tego czasu, a on oddala� si� od niej, zamiast zbli�y�.

Teraz p�jdzie do Tisany na rozmow� o snach, a potem, by� mo�e ju� jutro, zn�w obejmie Carabell�

��Tak, ulica Kupc�w Wodnych � powt�rzy� Valentine, wracaj�c do rzeczywisto�ci. � W porz�dku. Czy na drzwiach jej mieszkania jest jaki� znak?

��Na pewno trafisz � uspokoi� go Deliamber.

Kiedy Valentine zbiera� si� do drogi, zza wozu wysun�� si� Hjort Vinorkis i powiedzia�: � Ruszasz w miasto?

��Mam pewn� spraw� do za�atwienia � odpar� Valentine.

��Nie potrzebujesz towarzystwa? � Hjort za�mia� si� ha�a�liwie. -Odwiedziliby�my po drodze par� karczem, co? Z ch�ci� uciek�bym st�d od tego kuglarstwa, cho� na par� godzin.

Valentine nie wiedzia�, co odpowiedzie�.

��To jest co� takiego, co mo�na zrobi� tylko samemu.

Vinorkis przygl�da� mu si� przez chwil�.

��Wykr�casz si�!

��Prosz� ci�, Vinorkisie! Jest dok�adnie tak, jak powiedzia�em: musz� to zrobi� sam. Nie zamierzam w��czy� si� tej nocy po karczmach, wierz mi.

Hjort wzruszy� ramionami.

��Nie to nie, niech ci b�dzie. Ma�o mnie to obchodzi. Chcia�em ci tylko pom�c si� zabawi�, pokaza� miasto, zaprowadzi� w kilka niez�ych miejsc�

��Innym razem � uci�� Valentine i nie czekaj�c na dalsz� dyskusj� ruszy� szybko w drog�.

Ulic� Kupc�w Wodnych znalaz� bez trudu, jako �e Falkynkip nie by�o �redniowiecznym labiryntem uliczek, tak jak Pidruid. Na ka�dym wi�kszym skrzy�owaniu umieszczono dok�adne i zrozumia�e plany dzielnic, ale poszukiwanie domu wieszczki przeci�ga�o si�, gdy� ulica by�a d�uga i pytani przechodnie niedba�ym ruchem g�owy niezmiennie wskazywali na p�noc. Szed� wi�c dalej r�wnym krokiem, a� o wczesnym zmierzchu, kiedy by� ju� bardzo daleko od placu targowego, zauwa�y� niewielki drewniany domek. Na podniszczonych ze staro�ci frontowych drzwiach by�y przybite dwa symbole pot�g: skrzy�owane pioruny � god�o Kr�la Sn�w i tr�jk�t w tr�jk�cie � god�o Pani Wyspy.

Tisana by�a kobiet� w podesz�ym wieku, siln�, t�g� i nieprzeci�tnie wysok�, o szerokiej masywnej twarzy i ch�odnym badawczym spojrzeniu. Mia�a rozpuszczone czarne w�osy, poznaczone ju� pasmami siwizny, i mocne, cho� pulchne d�onie. Sprawia�a wra�enie osoby m�drej i pewnej siebie.

Przywita�a Valentine'a jego imieniem i kaza�a mu si� rozgo�ci�.

��Przynosz� ci, jak si� zapewni� domy�lasz, pozdrowienia i u�ciski od Autifona Deliambera � rzek� Valentine.

Wieszczka pokiwa�a g�ow� z powag�.

��Tak, przes�a� mi ju� par� s��w, ten szubrawiec! Ale ceni� sobie jego pozdrowienia mimo wszystkich tych sztuczek, do kt�rych jest zdolny. U�ci�nij go r�wnie� ode mnie. � Zakr�ci�a si� po ma�ym ciemnym pokoju, zaci�gn�a zas�ony, zapali�a trzy grube czerwone �wiece i jakie� kadzid�a. Mebli by�o tu niewiele, tylko wysoki stos we�nianych dywanik�w w szarej i czarnej tonacji, wiekowy drewniany st� i wysoka stara szafa. Wci�� si� krz�taj�c, powiedzia�a:

��Czy uwierzysz, �e znam Deliambera prawie od czterdziestu lat? Spotkali�my si� po raz pierwszy na pocz�tku panowania Tyeverasa, na festynie w Piliploku, kiedy to do miasta przyby� nowy Koronal, Lord Malibor, kt�ry uton�� podczas polowania na smoka morskiego. Ma�y Vroon ju� wtedy by� m�dry. Stali�my na ulicy, witaj�c przeje�d�aj�cego Lorda, a Deliamber powiedzia�: �Wiesz, on umrze przed Pontifexem�. Zabrzmia�o to tak, jakby kto� przepowiada� deszcz, kiedy wiej� suche po�udniowe wiatry. �achn�am si�, uwa�aj�c, �e m�wi okropne rzeczy, ale on wiedzia� swoje. To straszne, kiedy Koronal umiera, podczas gdy Pontifex �yje i �yje. Jak ci si� zdaje, ile on teraz ma lat? Sto? Sto dwadzie�cia?

��Nie mam poj�cia � odrzek� Valentine.

��Jest stary, bardzo stary. By� Koronatem na d�ugo przedtem, nim zamkn�� si� w Labiryncie. A tam prze�y� ju� rz�dy trzech innych Koronali. Zastanawiam si�, czy prze�yje Lorda Valentine'a. � Jej oczy spocz�y na przybyszu. � My�l�, �e Deliamber wie r�wnie� to. Napijesz si� ze mn� wina?

��Tak � odpowiedzia�. Niezbyt podoba�a mu si� jej bezpo�rednio��.

Tisana wyci�gn�a rze�bion� karafk� i nala�a dwie pe�ne miarki wina, nie tamtego palmowego z Pidruid, lecz starego, s�odko pachn�cego mi�t�, imbirem i czym� jeszcze, bardziej tajemniczym. Odczeka�a, a� prze�knie �yk i drugi, i dopiero wtedy rzuci�a od niechcenia:

��Domy�lasz si� chyba, �e to wino zawiera pewien medykament?

��Medykament? Jaki?

��Rozja�niaj�cy umys�.

��Och! No tak, oczywi�cie. � Czu� si� zak�opotany swoj� niewiedz�. Zmarszczy� brwi i zapatrzy� si� w kielich. Wino mia�o barw� ciemnoczerwon�, niemal purpurow� i odbija�o na swojej powierzchni zniekszta�cone migotliwym blaskiem �wiec oblicze Valentine'a. Zastanawia� si�, co teraz nast�pi. Czy powinien opowiedzie� jej swoje ostatnie sny? Spokojnie, spokojnie. Dopi� wino szybkimi �ykami, ale stara kobieta zn�w nape�ni�a jego kielich, dolewaj�c r�wnie� do swojego, ledwo napocz�tego.

��Du�o czasu min�o, od kiedy ostatni raz by�e� u wieszczki, prawda?

��Chyba bardzo du�o.

��To wida�. Teraz powinnam dosta� od ciebie zap�at�. Taki jest zwyczaj. Cena jest wy�sza ni� ta, kt�r� pami�tasz. Valentine si�gn�� po sakiewk�. � To by�o tak dawno�

����e niczego nie pami�tasz, rozumiem. Teraz bior� dziesi�� koron. Dosz�y nowe podatki i mam r�ne inne potrzeby. Za czas�w Lorda Voriaxa bra�am pi��, a kiedy pierwszy raz podj�am si� tego zadania za rz�d�w Lorda Malibora, dostawa�am dwie, mo�e dwie i p�. Czy to nie za du�o dla ciebie, dziesi�� koron?

Tyle dostawa� tygodniowo od Zalzana Kavola poza spaniem i jedzeniem, ale gdy przyby� do Pidruid, mia� sakiewk� ci�k� od monet, cho� nie wiedzia�, sk�d ani dlaczego tam si� znalaz�y; prawie sze��dziesi�t rojali, i jeszcze zachowa� ich sporo. Da� wieszczce rojala, ona za� niedba�ym gestem wrzuci�a monet� do stoj�cej na stole zielonej porcelanowej miseczki. Valentine ziewn��. Przygl�da�a mu si�. Jeszcze raz si� napi�, ona te�. Zn�w nape�ni�a kielichy. Valentine traci� powoli jasno�� my�li i chocia� nie by�o p�no, stawa� si� coraz bardziej senny.

��Przejdziesz teraz na dywan sn�w � powiedzia�a zdmuchuj�c dwie spo�r�d trzech pal�cych si� �wiec.

�ci�gn�a z siebie d�ugi szary kaftan i stan�a przed nim naga.

Tego si� nie spodziewa�. Ma pozwoli� wci�gn�� si� w mi�osn� gr�? Z t� star� kobiet�? Chocia� teraz nie wygl�da�a ju� na star�. Cia�o o ci�kich piersiach i silnych g�adkich udach, o dwadzie�cia lat m�odsze od twarzy, mimo �e nie zachowa�o �wie�o�ci cia�a m�odej dziewczyny, nadal by�o j�drne, pulchne i nie pomarszczone. Mo�e wieszczki to jakie� kap�anki mi�o�ci, pomy�la� Valentine. On te� si� rozebra�. Cisn�� ubranie w k�t. W pokoju panowa� p�mrok. Po�o�yli si� razem na grubym we�nianym dywanie. Przyci�gn�a go do siebie i obj�a ramionami, ale w tym u�cisku nie by�o nic lubie�nego � jedynie matczyne, dog��bne zaw�adni�cie cia�em dziecka. Valentine odetchn�� z ulg�. Jego g�owa znalaz�a si� przy mi�kkich, ciep�ych piersiach, ale od za�ni�cia powstrzymywa� go ostry, przyjemny zapach jej cia�a. Pachnia�a tak, jak pachnie s�kata, powykr�cana przez wiatr kosodrzewina w wysokich g�rach dalekiej p�nocy, na granicy wiecznych �nieg�w. Tisana przem�wi�a �agodnie.

��J�zykiem, jakiego si� u�ywa w kr�lestwie sn�w, jest tylko j�zyk prawdy. Nie b�j si�, wyruszam razem z tob� w t� dalek� podr�.

Valentine zamkn�� oczy.

Wysokie szczyty, tak, tu� na granicy wiecznych �nieg�w. Wiej�cy mi�dzy turniami rze�ki wiatr. Nie czu� zimna, chocia� st�pa� boso po ja�owej, kamienistej ziemi. Szlak, kt�ry przed nim le�a�, by� drog�, a raczej schodami u�o�onymi z szarych kamiennych blok�w, ostro opadaj�cymi w d� ku spowitej mg�� dolinie. Valentine zacz�� nimi schodzi� bez chwili wahania. Pomy�la�, �e te obrazy s� zapewne wst�pem do prawdziwego snu, �e staje na progu, �e dopiero zaczyna podr� przez noc. Ale schodz�c mija� innych, wchodz�cych, i ci inni byli mu ju� znani z poprzednich nocy: Pontifex Tyeveras z pergaminow� sk�r� i zasuszon� twarz�, kt�ry pokonywa� stopnie dygoc�c, z wyra�nym wysi�kiem, i Lord Valentine, Koronal, wspinaj�cy si� �mia�o, pewnym krokiem, i zmar�y Lord Voriax, unosz�cy si� �agodnie tu� nad stopniami, i Koronal Lord Stiamot, wielki wojownik sprzed o�miu tysi�cy lat, potrz�saj�cy pot�nym ber�em w szalej�cej burzy. A zn�w ten, czy to nie Pontifex Arioc, kt�ry opu�ci� Labirynt sze�� tysi�cy lat temu, by og�osi� si� kobiet� i zosta� Pani� Wyspy Snu? A ten wielki w�adca to zapewne Lord Confalume, a tu� za nim dor�wnuj�cy mu pot�g� jego nast�pca Lord Prestimion � to przecie� za ich d�ugich rz�d�w Majipoor doszed� do szczytu bogactwa i si�y. No i Zalzan Karol nios�cy na plecach czarodzieja Deliambera, i Carabella, naga, oliwkowa, biegn�ca z nieposkromion� energi�, i Vinorkis o wci�� wytrzeszczonych oczach, i Sleet �ongluj�cy podczas wspinaczki ognistymi kulami, i Shanamir, i sprzedaj�cy skwiercz�ce kie�baski Liimen, i dobrotliwa, �agodnooka Pani Wyspy, i zn�w Pontifex, i Koronal, i zast�p muzykant�w, i dwudziestu Hjort�w nios�cych w z�otej lektyce Kr�la Sn�w, starego strasznego Simonana Barjazida. Na dole mg�a by�a g�stsza, ni� to wygl�da�o z g�ry, powietrze ocieka�o wilgoci�, oddech Valentine'a stawa� si� coraz kr�tszy i bole�nie rozdziera� mu p�uca, bo oto ju� nie schodzi�, lecz pokonywa� stok pod g�r�, w pe�nej wysi�ku walce, i doszed� za lini� kar�owatych drzew, do obna�onych granitowych blok�w, wci�� po p�atach �niegu, depcz�c je bosymi rozpalonymi gor�czk� stopami, wci�� spowity w szar� zas�on� chmur zakrywaj�cych przed nim ca�y Majipoor.

Niebiosa wype�ni�y si� wznios��, wspania�� muzyk�. Majestatyczne orkiestry gra�y powa�n� i pos�pn� melodi�, odpowiedni� na ceremoni� przyoblekania Koronala w nowe szaty. I rzeczywi�cie. Kilkunastu przykucni�tych wok� s�u��cych wk�ada�o na niego p�aszcz obrz�dowy i koron� z p�omienn� gwiazd�, ale on potrz�sn�� nieznacznie g�ow�, odsun�� ich na bok, w�asnymi r�kami zdj�� koron� i wr�czy� j� bratu pod gro�b� miecza, zrzuci� pi�kny str�j, podar� go na strz�py i kawa�kami drogocennej tkaniny obdzieli� biednych, kt�rzy obwi�zali nimi swoje stopy, a przez wszystkie prowincje Majipooru pop�yn�a wie��, �e Koronal rezygnuje z najwy�szego stanowiska i zrzeka si� ca�ej w�adzy, on za�, Valentine, raz jeszcze znalaz� si� na kamiennych stopniach i zn�w schodzi� g�rsk� �cie�k� w poszukiwaniu doliny mg�y, kt�ra le�a�a gdzie� w nieosi�galnej dali.

�Dlaczego schodzisz na d�?� � spyta�a Carabella, zagradzaj�c mu drog�, a on nie umia� jej odpowiedzie�, ale kiedy ma�y Deliamber wskaza� ku g�rze, wzruszy� tylko ramionami i zacz�� si� wspina� poprzez pola jaskrawych, czerwonych i niebieskich kwiat�w, poprzez z�ocist� traw� pod wynios�ymi cedrami. I wtedy poj��, �e szczyt, na kt�ry wchodzi�, z kt�rego schodzi�, potem zn�w wchodzi�, nie by� zwyk�ym szczytem, lecz sam� G�r� Zamkow�, stercz�c� trzydzie�ci mil w niebo, a jego, Valentine'a, celem by�a tamta, ponad wszystko inne wyniesiona i wiecznie rozrastaj�ca si� budowla zamieszka�a przez Koronala, zamek nazywany Zamkiem Lorda Valentine'a, kt�ry by� jeszcze nie tak dawno Zamkiem Lorda Voriaxa, a jeszcze przedtem Zamkiem Lorda Malibora, a jeszcze wcze�niej nosi� imiona tych wszystkich w�adc�w, kt�rzy rz�dzili Majipoorem z wynios�ej G�ry Zamkowej, ka�dy z nich za� odcisn�� swe pi�tno na rozrastaj�cym si� nieprzerwanie budynku i nadawa� mu swoje imi�, i tak a� do Lorda Stiamota, zwyci�zcy Metamorfow, kt�ry pierwszy zamieszka� na G�rze i zbudowa� skromn� warownie, a wok� dopiero wyros�a ca�a reszta. B�d� ponownie rz�dzi�, powiedzia� do siebie Valentine, ponownie obejm� Zamek.

Ale co to takiego? Robotnicy, tysi�ce robotnik�w rozbieraj�cych ten ogromny budynek! Prace rozbi�rkowe sz�y pe�n� par�, nie by�o ju� bocznych skrzyde� ani przyp�r i �uk�w, kt�re zbudowa� Lord Voriax, znikn�� wielki pok�j pe�en trofe�w Lorda Malibora i wielka biblioteka za�o�ona przez Tyeverasa w dniach, kiedy by� Koronalem, i wiele innych pomieszcze� zamieni�o si� ju� w sterty cegie� starannie uk�adanych na stokach G�ry, a teraz robotnicy przenie�li si� do bardziej zabytkowych skrzyde�, do domu-ogrodu Lorda Confalume'a i do zbrojowni Lorda Dekkereta, i podziemnych archiw�w Lorda Prestimiona i rozbieraj�c w po�piechu ceg�a po cegle kolejne �ciany, zachowywali si� jak g�odna szara�cza, kt�ra spad�a na pole w czasie �niw. � Zaczekajcie! � krzykn�� Valentine � Po�pieszyli�cie si� niepotrzebnie. W�a�nie wracam, jeszcze raz w�o�� kr�lewskie szaty i koron�! � Ale niszcz�ca Zamek praca trwa�a nadal, jego mury osypywa�y si�, jakby by�y zrobione z piasku, a czyj� �agodny g�os stwierdzi� ze smutkiem: �Za p�no, o wiele za p�no� � i przewr�ci�a si� stra�nica Lorda Arioca, pad�y mury Lorda Thimina i obserwatorium Lorda Kinnikena wraz ze wszystkimi przyrz�dami do obserwacji gwiazd, a w ko�cu sama G�ra Zamkowa zatrz�s�a si�, jak gdyby usuni�cie Zamku zachwia�o jej r�wnowag�, robotnicy za� zacz�li biega� gor�czkowo z ceg�ami w r�kach, szukaj�c p�askich miejsc, na kt�rych mogliby je uk�ada� w nast�pne stosy. I nasta�a pe�na grozy wieczna noc, niebo p�cznia�o nowymi, nieustannie mno��cymi si� gwiazdami, zawiod�y mechanizmy powstrzymuj�ce kosmiczny ch��d nad szczytem G�ry Zamkowej, ciep�e �agodne powietrze odp�yn�o w kierunku ksi�yca, a planeta za�ka�a. Valentine sta� po�r�d tych zniszcze� i chaosu, wskazuj�c palcem w ciemno��.

Nast�pnym, co zobaczy�, by�o poranne s�o�ce �wiec�ce mu prosto w oczy. Zamruga�, nie wiedz�c, gdzie si� znajduje i co robi� w nocy, bo teraz le�a� nagi na grubym we�nianym dywanie w ciep�ym, ale obcym pokoju, po kt�rym kr�ci�a si� kobieta zaj�ta parzeniem herbaty. By� mo�e�

Tak. Wieszczka Tisana. Znajdowa� si� w Falkynkip, na ulicy Wodnych Kupc�w�

Zawstydzony w�asn� nago�ci�, wsta� i ubra� si� szybko.

��No, wreszcie si� obudzi�e�. Wypij to, a ja przygotuj� �niadanie � powiedzia�a kobieta podaj�c mu kubek.

Spojrza� niepewnie na p�yn w kubku.

��To tylko herbata � uspokoi�a go. � Nic poza tym. Czas sn�w dawno min��.

By� w dziwnym stanie ducha. Mia� wra�enie, �e przehula� ca�� noc, a teraz kto� mu za to wystawia rachunek. Wiedzia�, �e �ni� niezwyk�e sny, lecz nie czu� si� po nich tak przygn�biony jak po tych, kt�re go prze�ladowa�y w ostatnim czasie. Tego ranka mia� odr�twia�� dusz� i by� przepe�niony niezwyk�ym spokojem. W jakim celu przyszed� do wieszczki? Nie bardzo wiedzia�. By� jak dziecko, kt�re zagubi�o si� po�r�d mechanizm�w olbrzymiego, skomplikowanego �wiata.

�niadanie up�ywa�o w milczeniu. Valentine czu�, �e Tisana uwa�nie go obserwuje. Minionej nocy, przed snem, m�wi�a du�o, ale teraz by�a bardzo opanowana, zamy�lona, zamkni�ta w sobie. Mo�e musi spojrze� na niego z pewnego dystansu, zanim cokolwiek powie.

Wreszcie, po umyciu naczy�, pad�y pierwsze s�owa.

��Jak si� czujesz?

��Odczuwam wewn�trzny spok�j.

��Dobrze, bardzo dobrze. To wa�ne. Wizyta u wieszczki, kt�ra ko�czy si� zam�tem umys�u, to czysta strata pieni�dzy. Ale je�li idzie o ciebie, nie mia�am cienia w�tpliwo�ci. Jeste� silny duchem.

��Naprawd�?

��Silniejszy, ni� ci si� wydaje. Tam gdzie zwyk�y cz�owiek zosta�by starty na proch, ty wychodzisz ca�o z opresji. Otrz�sasz si� z nieszcz�cia. Lekcewa�ysz sobie niebezpiecze�stwo.

��M�wisz bardzo og�lnie, Tisano.

��Jestem wyroczni�, a wyrocznie nigdy nie wyra�aj� si� jasno � odpowiedzia�a sil�c si� na niefrasobliwy ton.

��Czy moje sny s� przes�aniami? Tyle chyba mog�aby� mi powiedzie�.

��Nie jestem pewna � odpowiedzia�a po chwili zastanowienia.

��Przecie� dzieli�a� je ze mn�! Czy nie odr�niasz sn�w pochodz�cych od Pani Wyspy od tych, kt�re zsy�a Kr�l Sn�w?

��Nie �piesz si�, to nie takie proste � odrzek�a, machn�wszy d�oni�. � Twoje sny nie pochodz� od Pani, tego jestem pewna.

��Wi�c je�li s� przes�aniami, musz� pochodzi� od Kr�la.

��I to w�a�nie nie jest wcale takie oczywiste. Owszem, czuje si� w nich ducha Kr�la, ale nie czuje si� ducha przes�a�. Wiem, �e trudno ci to poj��, mnie zreszt� r�wnie�. Mog� ci� jedynie zapewni�, �e Kr�l Sn�w obserwuje twoje poczynania i interesuje si� tob�, ale nie wydaje mi si�, �eby wdawa� si� w twoje sny. I tego w�a�nie nie rozumiem.

��Czy zetkn�a� si� ju� z podobnym przypadkiem? Wieszczka potrz�sn�a g�ow� przecz�co.

��Raczej nie.

��To wszystko, co masz mi do powiedzenia? A wi�c mno�� si� nie wyja�nione pytania.

��Wszystkiego jeszcze ci nie powiedzia�am � odpar�a Tisana. � Wybacz mi w takim razie moj� niecierpliwo��.

��Niczego nie musz� ci wybacza�. No, podaj mi r�ce, a powiem ci to, czego jestem pewna. � Si�gn�a ponad sto�em i uj�a jego d�onie w mocny u�cisk. Odezwa�a si� dopiero po d�ugiej chwili.

��Spad�e� z bardzo wysokiego miejsca i teraz musisz zacz�� wspina� si� na nie z powrotem.

Valentine roze�mia� si� g�o�no.

��Z wysokiego miejsca?

��Z najwy�szego.

��Najwy�szym miejscem na Majipoorze � powiedzia� niedba�ym tonem � jest szczyt G�ry Zamkowej. Czy to tam, wed�ug ciebie, mam si� wspina�? � Tak, tam.

��W takim razie czeka mnie bardzo stroma wspinaczka. Na zdobycie tego szczytu musia�bym po�wi�ci� ca�e �ycie.

��A jednak, Lordzie Valentine, ta wspinaczka ci� nie ominie i to wcale nie ja ka�� ci tam wchodzi�.

Valentine zaniem�wi� s�ysz�c, jak Tisana go tytu�uje, po czym wybuchn�� g�o�nym �miechem, traktuj�c ten tytu� jak niewybredny �art.

��Lord Valentine! Lord Valentine! Zbyt wiele honoru jak na moj� skromn� osob�, droga pani Tisano. Nie Lord Valentine, tylko Valentine. Valentine kuglarz, ostatni nabytek trupy Zalzana Kavola, Skandara, to wszystko.

Tisana nie spuszcza�a z niego wzroku.

��Przepraszam bardzo, nie chcia�am ci� obrazi� � odezwa�a si� mi�kko.

��Kto tu m�wi o obra�aniu? Ale prosz� ci�, nie u�ywaj wobec mnie kr�lewskiego tytu�u. Wystarczy mi, �e �ongluj�c �yj� po kr�lewsku i niewa�ne, �e moje sny czasami bujaj� wysoko w ob�okach.

Tisana nadal wpatrywa�a si� w niego.

��Czy napi�by� si� jeszcze herbaty? � spyta�a.

��Obieca�em Skandarowi, �e b�d� got�w do odjazdu wczesnym rankiem, zatem musz� ju� i��. Czy masz mi jeszcze co� do powiedzenia?

��Us�ysza�e� wystarczaj�co du�o � odpowiedzia�a Tisana. Valentine by� niemile zaskoczony. Przychodz�c tutaj, spodziewa� si� wyja�nie�, odpowiedzi lub cho�by porady. A czego si� dowiedzia�?

��Spad�em z wysoka i musz� wspina� si� od nowa. To wszystko, co masz mi do powiedzenia za mego rojala?

��Ceny id� w g�r� z dnia na dzie� � powiedzia�a wieszczka bez cienia urazy w g�osie. � Czy czujesz si� oszukany?

��Niezupe�nie. To, co us�ysza�em, te� ma jak�� warto��.

��Grzecznie powiedziane, ale nieszczerze. Masz jednak racj�, to ma jak�� warto��, cho� przekonasz si� o tym dopiero z czasem. � Podnios�a si� od sto�u, a z jej postaci bi�o przekonanie o w�asnej sile. Valentine wsta� r�wnie�.

���ycz� ci szcz�liwej podr�y � rzek�a. � I bezpiecznej wspinaczki.

O bladym �wicie ma�y Vroon sta� w pobli�u wozu i �onglowa� drobnymi skorupkami podobnymi do sopli lodu. Oczywi�cie by�y to czary, a nie �onglerka, gdy� Deliamber tylko udawa�, �e rzuca i �apie, a skorupki kr��y�y nad jego g�ow� same, bez czyjejkolwiek pomocy.

Kiedy Valentine zbli�y� si� do niego, Vroon zagi�� koniuszki macek i w tym momencie szkliste skorupki zbi�y si� w jedn� wi�zk�, kt�r� zr�cznie schwyci� i pokaza� Valentine'owi.

��To s� od�amki mur�w �wi�tyni z Dulornu, miasta Ghayrogow, le��cego o kilka dni drogi st�d na wsch�d. Miasto to jest miejscem niezwyk�ej urody. Czy ju� je odwiedzi�e�?

Valentine ugina� si� jeszcze pod ci�arem nocy sp�dzonej u wieszczki i nie odpowiada� mu napuszony styl Deliambera. Chc�c si� go pozby�, odpowiedzia� kr�tko:

��Nie pami�tam.

��Gdyby� je odwiedzi�, to by� pami�ta�. Miasto �wiat�a. Miasto poezji zamienionej w kryszta�y lodu! � Vroon zarechota� vroonim �miechem. � Mo�e zreszt� nie pami�tasz. Mo�e. Ty w og�le niewiele pami�tasz. No, ale nied�ugo zn�w tam b�dziesz.

��Zn�w? Przecie� nigdy tam nie by�em.

��Je�li by�e�, to b�dziesz zn�w. Je�li nie by�e�, to b�dziesz, bo w�a�nie Dulorn, miasto Ghayrogow, jest miejscem nast�pnego postoju, jak m�wi nasz kochany Skandar. � Deliamber przypatrywa� si� Valentine'owi z ironi�. � Widz�, �e du�o si� dowiedzia�e� od Tisany.

��Deliamberze, zostaw mnie w spokoju.

��Ona jest cudowna, nieprawda�?

Valentine chcia� odej�� jak najpr�dzej.

��Niczego si� nie dowiedzia�em. Straci�em czas i pieni�dze.

��Och, nie m�w tak! Czas nigdy nie jest stracony. Poka� mi swoj� d�o�, Valentine. � Zasuszona gumowa macka owin�a si� wok� niech�tnych palc�w Valentine'a. � Powiniene� wiedzie� raz na zawsze: �aden czas nie jest stracony. Cokolwiek robimy, dok�dkolwiek pod��amy, zawsze uczymy si� czego�, tylko cz�sto nie zdajemy sobie z tego sprawy.

��Tisana powiedzia�a mi to i owo w ostatniej chwili, kiedy ju� wychodzi�em � mrukn�� pod nosem Valentine. � Zdaje mi si�, �e wy oboje spiskujecie ze sob�. A czego si� dowiedzia�em? Zn�w �ni�em o Koronalu i Pontifexach. Pokonywa�em g�rskie szlaki tam i z powrotem, w g�r� i w d�. A wieszczka na koniec za�artowa�a sobie z mojego imienia. Lepiej bym zrobi� wydaj�c rojala na wino, bo je�li chcesz wiedzie�, po wizycie u niej nie jestem wcale m�drzejszy, ni� by�em przedtem.

Spr�bowa� uwolni� d�o� ze splotu macek, ale u�cisk Vroona by� nadspodziewanie silny. Poczu�, �e g�owa zaczyna mu p�ka� od akord�w pos�pnej muzyki, a tu� pod powierzchni� �wiadomo�ci, niczym morski smok w odm�tach oceanu, prze�lizguje si� nieuchwytny, migotliwy obraz, lecz kiedy jest ju� bliski rozszyfrowania jego znaczenia, obraz odp�ywa, on za� zn�w zanurza si� w nie�wiadomo�ci, a muzyka cichnie� Mo�e i lepiej. Mo�e lepiej nie wiedzie�, co kryje si� w nim samym. Mo�e lepiej, �eby smok, przyczajony na dnie jestestwa, nie przebi� si� przez mrok duszy i mgliste opary niepami�ci. Valentine ba� si� potwornej, gro�nej wiedzy, kt�ra gdzie� w nim drzema�a i kt�ra w�a�nie zaczyna�a si� budzi� do �ycia. Spr�buje si� temu oprze�. B�dzie walczy�.

Zobaczy�, �e ma�y czarodziej wpatruje si� w niego z wielkim napi�ciem, got�w �pieszy� z pomoc�, got�w u�yczy� mu si�y potrzebnej do zaakceptowania tej mrocznej wiedzy, si�y, kt�rej Valentine'owi brakuje. Nie, on nie chce pomocy. Gwa�townie wyrwa� r�k� i s�aniaj�c si� na nogach ruszy� w stron� wozu Skandara. Serce bi�o mu g�o�no, skronie pulsowa�y, czu� s�abo�� i zawr�t g�owy. Po kilku niepewnych krokach odwr�ci� si� i spyta� ze z�o�ci�:

��Co mi takiego zrobi�e�?

��Zaledwie dotkn��em twojej r�ki.

��Chyba po to, �eby zada� b�l.

��B�l tkwi� w tobie od dawna, tylko go sobie nie u�wiadamia�e�, Valentine � rzek� Deliamber. � Twoja �wiadomo�� by�a u�piona, a teraz si� budzi. Nie walcz z ni�.

��Chc� pozosta� w nie�wiadomo�ci.

��Za p�no. Ju� nie masz wyboru. Walka ju� si� rozpocz�a. Valentine potrz�sn�� obola�� g�ow�.

��Nie chc� �adnego b�lu ani �adnej walki. Przez ostatni tydzie� by�em szcz�liwym cz�owiekiem.

��Czy r�wnie szcz�liwy by�e� w snach?

��Sny opadaj� ze mnie szybko. Chyba s� przeznaczone dla kogo� innego.

��Czy wierzysz w to, co m�wisz, Valentine? Valentine milcza� d�ugo. Wreszcie powiedzia�:

��Chc� tylko, �eby pozwolono mi by� tym, kim chc� by�. � To znaczy?

��W�drownym �onglerem i wolnym cz�owiekiem. Deliamberze, czemu mnie dr�czysz?

��B�d��e sobie �onglerem, �ycz� ci tego z ca�ego serca � powiedzia� �agodnie stary Vroon. � Chcia�bym te�, �eby� nie mia� �adnych k�opot�w. Ale nie zawsze nasze �yczenia maj� odbicie w rzeczywisto�ci.

��B�d� mistrzem w sztuce �onglerki. Nikim innym.

��Powodzenia zatem � zako�czy� rozmow� czarodziej i znik�, jakby zapad� si� pod ziemi�.

Valentine odetchn�� z ulg�. Mia� wci�� napi�te i zesztywnia�e cia�o, wi�c przysiad� na ziemi, zwiesi� g�ow� i wyci�gn�� przed siebie r�ce, a potem nogi, pr�buj�c w ten spos�b rozlu�ni� mi�nie. I rzeczywi�cie, po chwili napi�cie zacz�o ust�powa�, ale mrok w duszy pozosta�. Te sny pe�ne m�czarni, te wij�ce si� na dnie �wiadomo�ci smoki, te zapowiedzi, te wr�by�

Carabella, kt�ra tymczasem wysz�a z wozu, obserwowa�a go z niepokojem.

��Pozw�l, �e ci pomog� � powiedzia�a, kucaj�c obok niego. Rozci�gn�a go p�asko na ziemi i rozmasowa�a mi�nie jego szyi i karku. Ulga w fizycznym cierpieniu by�a widoczna, ale ponury nastr�j nie ust�pi�.

��Nie pomog�a ci wieszczka? � Nie.

��Nie chcesz o tym m�wi�?

��Raczej nie.

��Jak wolisz � zgodzi�a si� Carabella bez sprzeciwu, jej oczy b�yszcza�y jednak zaciekawieniem i wsp�czuciem. Musia� co� powiedzie�.

��Niewiele zrozumia�em z tego, co ta kobieta m�wi�a. A z tym, co zrozumia�em, trudno mi si� zgodzi�. Wola�bym jednak nie rozmawia� o tym.

��Je�li kiedy� poczujesz potrzeb�

��Nie teraz. Zreszt� mo�e nigdy. � Czu�, �e Carabella usi�uje dotrze� do niego na wszelkie sposoby i �e pragnie u�mierzy� b�l jego duszy, tak jak u�mierzy�a b�l cia�a. Czu�, jak promieniuje mi�o�ci�. Zawaha� si�. Chwil� walczy� ze sob�. W ko�cu zacz��, cho� niepewny jeszcze, co powie.

��To, co m�wi�a wr�ka�

��Tak?

Nie. M�wienie o tych rzeczach oznacza�oby nadawanie im realnego kszta�tu, a przecie� to, co si� z nim dzieje, nie mo�e by� realne. To tylko absurd, fantazje, chimery.

���nie mia�o �adnego sensu � doko�czy� ostrym tonem. Carabella spojrza�a na niego z wyrzutem. Odwr�ci� wzrok.

��Czy nie mo�esz tego zrozumie�? � spyta� w ko�cu. � To by�a stara, szalona kobieta. Plot�a trzy po trzy. Wierz mi, nie ma co powtarza�. A poza tym chodzi�o o m�j sen. Nie chc� wi�cej nikomu opowiada� swoich sn�w. Ja� � Zobaczy�, �e Carabella jest wstrz��ni�ta. Zmieni� ton g�osu. � No, wystarczy. Dawaj pi�ki, po�onglujemy.

��Teraz? � W�a�nie teraz. � Ale�

��Chc�, �eby� nauczy�a mnie wymiany pi�ek mi�dzy �onglerami. Prosz�.

��Za p� godziny wyje�d�amy!

��Prosz� ci� � powiedzia� ponaglaj�co.

Skin�a g�ow� i wbieg�a po schodach do domu, by ju� po chwili wr�ci� z pi�kami. Odeszli nieco dalej, tam gdzie by�o wi�cej miejsca, i Carabella rzuci�a Valentine'owi trzy pi�ki. Nie wygl�da�a jednak na zadowolon�.

��O co chodzi? � spyta�.

��Chcesz si� uczy� nowej techniki maj�c umys� zaprz�tni�ty zmartwieniem. Nie radzi�abym.

��Mo�e to mnie uspokoi � rzek�. � Spr�bujmy.

��Jak chcesz. � Carabella zacz�a �onglowa�, stopniowo zwi�kszaj�c tempo. Valentine usi�owa� na�ladowa� j�, ale trudno�ci sprawia�o mu przebrni�cie przez naj�atwiejsze �wiczenia. Mia� zimne r�ce i sztywne palce. Gubi� pi�ki. Carabella nie odzywa�a si�. �onglowa�a dalej, a on wykonywa� kolejne nieudane serie rzut�w i denerwowa� si� coraz bardziej. Nie chcia�a mu powtarza�, �e wybra� z�y moment na nauk�, ale jej milczenie, jej twarz, nawet jej postawa, wszystko razem przemawia�o silniej ni� s�owa. Valentine rozpaczliwie usi�owa� uchwyci� rytm. SPAD�E� Z WYSOKIEGO MIEJSCA, brzmia�y mu w uszach s�owa wieszczki, A TERAZ MUSISZ SI� TAM WSPI�� NA POWR�T. Zagryz� wargi. Jak mo�na skoncentrowa� si� na grze maj�c g�ow� zaprz�tni�t� takimi sprawami? R�ka i oko, r�ka i oko, zapomnij o wszystkim innym. R�ka i oko. A JEDNAK, LORDZIE VALENTINE, WSPINACZKA CI� NIE OMINIE I TO WCALE NIE JA KA�� CI TAM WCHODZI�. Nie, nie, nie. Trz�s�y mu si� r�ce. Palce by�y soplami lodu. Zrobi� jeden niezr�czny ruch i pi�ki rozsypa�y si�.

��Prosz� ci�, Valentine � powiedzia�a �agodnie Carabella.

��Przynie� maczugi.

��B�dzie ci sz�o jeszcze gorzej. Chcesz po�ama� palce?

��Maczugi � powt�rzy�.

Wzruszy�a ramionami, zebra�a pi�ki i wesz�a do wozu. W drzwiach stan�� Sleet, przeci�gn�� si�, ziewn��, rzuci� Valentine'owi zdawkowe powitanie. Wyszed� Shanamir, te� mrukn�� jakie� pozdrowienie i poszed� nakarmi� wierzchowce. Jeden ze Skandar�w zajrza� pod w�z, �eby co� poprawi� przed drog�. Zaczyna� si� ranek. Carabella wr�ci�a�i poda�a Valentine'owi maczugi. Czuj�c na sobie ch�odne spojrzenie Sleeta, Valentine stan�� w odpowiedniej pozycji, rzuci� maczug� za wysoko i zepsu� chwyt. Nikt si� nie odezwa�. Valentine spr�bowa� jeszcze raz. Wyrzuci� kolejno trzy. Kr��y�y nie d�u�ej ni� p� minuty i rozsypa�y si�. Jedna uderzy�a go bole�nie w palce u nogi. Valentine zauwa�y� spojrzenie Autifona Deliambera, obserwuj�cego ca�� scen� z pewnej odleg�o�ci. Pozbiera� maczugi, podczas gdy Carabella, stoj�c tu� przed nim, nie przerywa�a �onglerki. Ignorowa�a go. Valentine jeszcze raz wyrzuci� trzy maczugi. Upu�ci� jedn�, zacz�� zn�w. Upu�ci� drug�, zacz�� zn�w, �le chwyci� i wybi� sobie lewy kciuk.

Jeszcze udawa�, �e nic si� nie sta�o. Jeszcze pozbiera� maczugi. Ale tym razem do akcji wkroczy� Sleet. Podszed� i chwyci� go za oba nadgarstki.

��Nie teraz � powiedzia�. � Oddaj mi je.

��Chc� �wiczy�.

���onglowanie nie jest odtrutk� na zmartwienia. Jeste� z czego� niezadowolony i to psuje twoj� gr�. Je�li nadal b�dziesz tak robi�, na d�ugo wypadniesz z rytmu i �eby odzyska� form�, b�dziesz potrzebowa� tygodni.

Valentine usi�owa� si� wyrwa� z r�k Sleeta, ale ma�y cz�owieczek nie ust�powa�. Carabella odesz�a par� krok�w dalej i �onglowa�a nie zwracaj�c na nich uwagi. Valentine nieoczekiwanie przesta� si� szarpa�. Ziewn��. Spokojnie odda� Sleetowi maczugi. Sleet podszed� z nimi do wozu. Chwil� p�niej na schodach stan�� Zalzan Kavol, podrapa� si� wszystkimi czterema r�kami dok�adnie, z przodu i z ty�u, jakby szuka� pche�, a gdy mia� ju� do�� drapania, hukn��:

��Wszyscy do �rodka! Ruszamy w drog�!

Droga do Dulornu, miasta Ghayrog�w, wiod�a przez kipi�ce zieleni�, urodzajne okolice rolnicze, po gospodarsku dogl�dane troskliwym okiem letniego s�o�ca. Tak jak wi�kszo�� po�aci Majipooru, tak i ten kraj by� g�sto zaludniony, ale dzi�ki m�dremu zagospodarowaniu przestrzeni szerokie strefy uprawne by�y poprzedzielane pasami ruchliwych miast, tote� podr�uj�c t�dy jecha�o si�, jak dzie� d�ugi, godzin� w�r�d farm, godzin� przez miasto i zn�w godzin� w�r�d farm, i zn�w godzin� przez miasto. W tej rozleg�ej, opadaj�cej na wsch�d od Falkynkip dolinie zwanej Rozpadlin� Dulorn klimat znakomicie sprzyja� rolnictwu, poniewa� tutejsze podzwrotnikowe upa�y by�y �agodzone deszczami powstaj�cymi w wyniku przenikania arktycznych mas powietrza do jej p�nocnych kra�c�w. Sezon uprawny trwa� przez ca�y rok, a teraz przysz�a pora na zbiory s�odkich ��tych bulw stad�d�a, z kt�rych pieczono chleb, oraz na zbiory owoc�w niyk i glein.

Oczarowany pi�knem krajobrazu Valentine rado�niej spojrza� na �wiat i przesta� rozmy�la� o sprawach, kt�re k�ad�y si� cieniem na jego dusz�. Nale�a�o cieszy� oczy cudami, w jakie obfitowa�a planeta. Oto na horyzoncie ta�czy�y drzewa niyk o czarnych wysmuk�ych pniach, rosn�ce w grupach o wymy�lnych geometrycznych kszta�tach; oto zast�py Hjort�w i ludzi w wiejskich ubraniach mocuj�c si� z ci�kimi bulwami uwija�y si� na polach stad�d�a niczym armia naje�d�c�w; oto przed chwil� w�z sun�� cicho przez okolice pe�ne jezior i strumieni, a teraz przez zielon� r�wnin�, po�r�d kt�rej stercza�y podobne do olbrzymich z�b�w bloki bia�ego granitu.

W samo po�udnie w�z dojecha� do szczeg�lnie pi�knego miejsca, a mianowicie do jednego z rezerwat�w przyrody. Przy wej�ciu zielono pod�wietlona tabliczka g�osi�a:

�onglerzy, kt�rzy postanowili zwiedzi� rezerwat, szli le�n� �cie�k� przez kilka minut, nie dostrzegaj�c po drodze niczego szczeg�lnego. Wtem id�ca przodem Carabella, przedar�szy si� przez g�szcz niebiesko-czarnych zaro�li, wyda�a g�o�ny okrzyk podziwu i stan�a zachwycona cudownym zjawiskiem. Reszta grupy do��czy�a do niej.

Drzewa p�cherzowe ros�y wsz�dzie, znajduj�c si� we wszystkich fazach rozwoju. M�ode, nie wy�sze ni� Deliamber czy Carabella, by�y dziwacznymi, niezgrabnymi krzakami o grubych, nap�cznia�ych srebrzystych ga��ziach wyrastaj�cych z przysadzistych pni pod najr�niejszymi k�tami. Drzewa si�gaj�ce pi�tnastu, dwudziestu st�p wysoko�ci mia�y ju� cie�sze pnie, ich konary natomiast stawa�y si� coraz bardziej rozd�te, a ca�e korony wygl�da�y na niebezpiecznie przeci��one. Jeszcze wy�sze pnie by�y ju� tylko pomarszczonymi, chropowatymi, �uszcz�cymi si� wi�zad�ami, wci�� jednak trzyma�y si� ziemi. Ich nabrzmia�a do granic mo�liwo�ci konary jak wype�nione powietrzem p�cherze unosi�y si� wysoko nad g�owami zwiedzaj�cych. Intensywny srebrny kolor, w�a�ciwy m�odym ga��ziom, zamienia� si� w przezroczyste, po�yskliwe migotanie, i ta�cz�ce na wietrze drzewa, to splataj�c si� ze sob�, to rozplataj�c, l�ni�y w promieniach s�onecznych przenikliwym blaskiem. Nawet Zalzan Karol wydawa� si� poruszony ich pi�knem. Zbli�y� si� do jednego z najwy�szych i ostro�nie obj�� palcami pie�. Valentine pomy�la�, �e chce go przerwa� i uwolni� drzewo, aby odp�yn�o z wiatrem jak latawiec, ale Skandar sprawdzi� tylko jego grubo�� i cofn�� si�, mamrocz�c co� pod nosem.

Przez d�u�szy czas b��dzili w�r�d niezwyk�ych drzew, por�wnuj�c kolejne fazy ich rozwoju, stopniowe zw�anie si� pni i powi�kszanie konar�w. Wr�cz trudno by�o uwierzy�, �e te bezlistne, nie upi�kszone �adnymi kwiatami drzewa to ro�liny. By�o to niezwyk�e, wprost bajkowe miejsce, do kt�rego nie pasowa� z�y humor i ponure my�li. Czy� mo�na by�o zamartwia� si� czymkolwiek na planecie obfituj�cej w tak pi�kne zjawiska?

Carabella zauwa�y�a zmian� nastroju Valentine'a, przynios�a z wozu pi�ki i trzy rzuci�a do niego. Rozpocz�li gr� na polanie pod unosz�cymi si� w g�rze wielkimi srebrnymi b�blami.

Stali naprzeciw siebie i �onglowali, ka�de oddzielnie, a� do chwili, kiedy ich ruchy zgra�y si� i nabra�y jednakowego rytmu. Valentine czu�, �e wraca mu spok�j, koncentracja i pogoda ducha.

��Teraz rzu� pi�k� z prawej r�ki do mojej lewej, a zr�b to tak, jakby� podawa� j� do siebie, nie do mnie � powiedzia�a Carabella przechodz�c do nast�pnego etapu nauczania. Raz� dwa� trzy� cztery� pi�� i przerzut! Na has�o �przerzut� Valentine rzuci� do niej pi�k�, ona odrzuci�a mu inn�, schwyci� t� inn�, wprowadzi� w orbit� w�asnych i zn�w odlicza�. Do ty�u� do przodu� do ty�u� do przodu i przerzut�

Na pocz�tku sz�o mu do�� trudno, chyba najtrudniej w ca�ej dotychczasowej praktyce, lecz nie przestawa� rzuca�, nie przestawa� �apa�, udawa�o mu si� unika� b��d�w i po kilku kolejkach zachowywa� si� tak, jakby �wiczy� z Carabell� od miesi�cy. Zdawa� sobie spraw�, �e dokona� rzeczy nadzwyczajnej, opanowuj�c taki jak ten uk�ad ju� przy pierwszej pr�bie, ale wynika�o to z jego umiej�tno�ci skupiania si� na istocie rzeczy; potrafi� wprawi� si� w stan, w kt�rym nie istnia�o nic poza r�k�, okiem i poruszaj�c� si� pi�k�, stan, w kt�rym pope�nienie b��du by�o niemo�liwe.

��Hej! � krzykn�� Sleet. � A teraz do mnie!

Kiedy bia�ow�osy �ongler do��czy� do nich, Valentine zagubi� si� na chwil�, ale szybko potrafi� wr�ci� do narzuconej sobie roli automatu i rzuca� wtedy, kiedy powinno si� rzuca�, i �apa� to, co wpada�o do r�ki, a pozosta�e pi�ki utrzymywa� w ci�g�ym ruchu. W ten spos�b, kiedy Sleet i Carabell� zacz�li wymienia� rzuty mi�dzy sob�, dzielnie dotrzyma� im kroku i przechwytywa� pi�ki Sleeta jak gdyby nigdy nic. � Jeden� dwa� trzy� � wo�a� stoj�cy po�rodku Sleet i wypuszcza� pi�ki to w jedn�, to w drug� stron�. D�ugo utrzymywa� jednostajny rytm, ale w pewnym momencie ostro przy�pieszy�, Valentine nie nad��y�, w powietrzu pojawi�o si� kilkana�cie pi�ek, Valentine zgarn�� je szerokim gestem d�oni, upu�ci� i opad� na mi�kk�, rozgrzan� s�o�cem dar�.

��A wi�c jeszcze nie wszystko potrafisz � roze�mia� si� Sleet. � To dobrze, bo ju� zaczyna�em si� zastanawia�, czy aby podlegasz ludzkim ograniczeniom!

Valentine zachichota�.

��Obawiam si�, �e a� nadto.

��Drugie �niadanie! � przerwa� im zabaw� Deliamber.

Czarodziej urz�dowa� nad garnkiem gotuj�cego si� mi�sa, zawieszonym na tr�jnogu nad �arokulami. Skandarzy, �wicz�cy w innej cz�ci lasku, wyro�li jak spod ziemi i zaj�li si� jedzeniem nader skwapliwie, nie ogl�daj�c si� na reszt� towarzystwa. R�wnie� Vinorkis by� szybki w nape�nianiu swego talerza. Valentine i Carabella zostali obs�u�eni ostatni, ale niewiele si� tym przej�li. Valentine ocieka� potem, pulsowa�y mu skronie, lecz wysi�ek nie by� daremny i d�uga noc niespokojnych sn�w zosta�a daleko za nim, w Falkynkip.

Ca�e popo�udnie w�z p�dzi� na wsch�d. By� to ju� niew�tpliwie kraj Ghayrog�w, istot g�adko�ci� sk�ry przypominaj�cych w�e. Kiedy zapad�a noc, podr�ni byli jeszcze o p� dnia drogi od stolicy prowincji, Dulornu, gdzie Zalzan Kavol za�atwi� wyst�py, a wtedy Deliamber obwie�ci�, �e niedaleko przed nimi znajduje si� wiejska gospoda. I rzeczywi�cie, ju� wkr�tce zaj�ci byli przygotowaniami do snu.

��Dziel ze mn� �o�e � powiedzia�a Carabella do Valentine'a.

W korytarzu prowadz�cym do ich komnaty min�li Deliambera, kt�ry przystan�� na chwil�, dotykaj�c ich d�oni czubkami macek.

��Dobrych sn�w � mrukn��.

��Dobrych sn�w � powt�rzy�a Carabella.

Valentine nic nie powiedzia�, gdy� dotyk czarodzieja na nowo zbudzi� drzemi�cego w jego duszy smoka i na powr�t wprowadzi� go w stan, w jakim si� znajdowa� przed zwiedzaniem rezerwatu drzew p�cherzowych. Odni�s� wra�enie, �e czarodziej celowo burzy jego spok�j i wywo�uje w nim l�ki i obawy, przeciw kt�rym nie potrafi si� broni�.

��Chod� � ponagli� szorstko Carabell�.

��Tak si� �pieszysz? � Roze�mia�a si� d�wi�cznie, lecz zamilk�a, kiedy spostrzeg�a wyraz twarzy Valentine'a. � Co ci jest?

��Nic. � Nic?

��Czy czasami nie mog� pozwoli� sobie na humory, tak jak inni ludzie?

��Twoja twarz wygl�da jak zachmurzone s�o�ce. I to tak nieoczekiwanie�

��To przez Deliambera � odrzek� Valentine. � Zak��ca mi spok�j, zatrwa�a. Kiedy poczu�em dotyk jego macek�

��Deliamber jest z�o�liwy, to prawda, tak jak wszyscy czarodzieje, a zw�aszcza Vroonowie, a zw�aszcza mali. W ma�ych istotach zwykle siedzi jaka� nie uzasadniona niczym z�o�liwo��. Ale ze strony Deliambera nie musisz niczego si� obawia�.

��Jeste� pewna? � Valentine zamkn�� za nimi drzwi i wzi�� Carabell� w ramiona.

��Tak, jestem pewna � odpowiedzia�a. � A poza tym ty nikogo nie musisz si� obawia�. Kochaj� ci� wszyscy i na ca�ym �wiecie nie ma nikogo, kto chcia�by ci� zrani�.

Stali obj�ci, przytuleni do siebie. Valentine poca�owa� j� mi�kko, potem jeszcze raz i jeszcze raz. Nie kocha� si� z ni� od przesz�o tygodnia i bardzo t�skni� za jej cia�em. Ale ten drobny incydent na korytarzu sparali�owa� go i wyzu� z wszelkiej nami�tno�ci. Carabella musia�a wyczuwa� bij�cy od niego ch��d, lecz mimo to jej gibkie, rozgor�czkowane cia�o z pasj� szuka�o jego cia�a. Zmusi� si�, by wyj�� naprzeciw jej po��daniu i po chwili zap�on�li oboje. A jednak kiedy trwa� mi�osny akt, on pozostawa� daleki duchem. Po chwili uniesienie min�o � i tylko �wiec�cy przez okno ksi�yc rzuca� na ich twarze zimny, surowy blask.

��Przyjemnych sn�w � szepn�a Carabella.

��Przyjemnych sn�w � odpowiedzia�.

Zasn�a prawie natychmiast, a on d�ugo jeszcze tuli� w ramionach drobne dziewcz�ce cia�o. Po jakim� czasie odsun�� si� i u�o�y� w ulubionej pozycji na plecach, ze skrzy�owanymi na piersi r�koma. Niewiele to pomog�o. Zapada�, co prawda, w kr�tkie drzemki, lecz szybko si� z nich otrz�sa�. Zacz�� liczy� blavy, rozgrywa� w wyobra�ni zawi�e przerzuty pi�ek, rozlu�nia� mi�nie, ale sen nadal nie przychodzi�. Zaprzesta� tych zmaga�, podpar� si� na �okciu i z lubo�ci� popatrzy� na o�wietlon� ksi�ycem twarz Carabelli.

Dziewczyna �ni�a. Nieustannie drga�y mi�nie jej policzk�w, pod powiekami porusza�y si� ga�ki oczne, piersi podnosi�y si� i opada�y w nier�wnym rytmie. W pewnej chwili przygryz�a z�bami kostki palc�w i powiedzia�a co� niewyra�nie. Podci�gn�a kolana do piersi. Jej nagie cia�o by�o tak powabne, �e Valentine wyci�gn�� r�k� ku jej udom, by pog�aska� ich jedwabist� sk�r�, zbli�y� usta do ma�ych, stercz�cych brodawek, lecz zaniecha� tego w ostatniej chwili: przerywaj�c czyj� sen okaza�by si� nieokrzesanym gburem, pogwa�ci�by wszelkie formy grzeczno�ci. Musia� powstrzyma� budz�ce si� na nowo po��danie.

Carabella krzykn�a g�o�no i spojrza�a na niego nic nie widz�cym wzrokiem. By� to wyra�ny znak, �e dziewczyna otrzyma�a przes�anie. Po jej ciele przebieg�a fala dreszczy. Nadal �ni�c, obr�ci�a si� do Valentine'a. J�kn�a. Obj�� j�, jakby chc�c obroni� przed zmor� mrocznych widziade�. Wreszcie przesta�a �ni� i s�aba, zm�czona, mokra od potu, przytuli�a si� do jego piersi.

Przez chwil� le�a�a cicho i Valentine s�dzi�, �e �pi nadal. Ale nie. Nie spa�a. Ws�uchiwa�a si� w siebie, usi�uj�c widocznie odtworzy� znaczenie snu i wynie�� go na powierzchni� jawy. Nagle usiad�a wyprostowana, z b�yskiem przera�enia w oczach, i zaczerpn�wszy powietrza zakry�a usta d�oni�.

��Panie m�j! � zdo�a�a wyszepta� dr��cymi wargami i w wielkim po�piechu zacz�a odsuwa� si� od niego, ty�em, niezgrabnie, w poprzek ��ka, jednym ramieniem niby tarcz� zas�aniaj�c piersi, a drugim twarz. Valentine wyci�gn�� r�k�, ale odpe�z�a jeszcze dalej, zsun�a si� na drewnian� pod�og�, skuli�a i obj�a ramionami, jakby chcia�a ukry� swoj� nago��.

��Carabello, co ci jest? � spyta�, zaskoczony jej niezwyk�ym zachowaniem.

Podnios�a na niego oczy.

��Panie� panie� prosz� zostaw mnie� panie� � Po czym sk�oni�a si� i wykona�a d�o�mi znak gwiazdy, taki jaki sk�ada si� przed obliczem Koronala.

Zastanawiaj�c si�, czy to przypadkiem nie on �ni, Valentine podni�s� si�, poda� sukienk� Carabelli i w�o�y� co� na siebie. Skulona na ziemi dziewczyna nadal by�a oszo�omiona i przera�ona. Kiedy chcia� j� uspokoi�, zn�w si� cofn�a i jeszcze bardziej skuli�a ramiona.

��Carabello, powiedz, co si� sta�o? � przem�wi� czule. � Mia�am sen� Mia�am sen, w kt�rym ty by�e�� � G�os jej si� za�ama�. � To by�o takie prawdziwe i takie straszne.

��Opowiedz mi wszystko. Mo�e pomog� ci to wyja�ni�.

��Tu nie ma czego wyja�nia�. Sen m�wi sam za siebie. � Zn�w wykona�a przed nim znak gwiazdy i m�wi�a dalej: � �ni�o mi si�, �e by�e� prawdziwym Koronalem, Lordem Valentinem, �e okradzione ci� z ca�ej twej wielko�ci i z ca�ej pami�ci, umieszczono w innym ciele i pozostawiono w pobli�u Pidruid, by� si� w��czy� i �y� bezu�ytecznie, podczas gdy kto� inny zaj�� twoje stanowisko i rz�dzi za ciebie Majipoorem.

Valentine poczu�, �e ziemia zaczyna mu si� osuwa� spod st�p.

��Czy to by�o przes�anie? � spyta� dr��cym g�osem.

��Tak, to by�o przes�anie. Nie wiem, od kogo, od Pani Wyspy czy od Kr�la Sn�w, ale to nie by� m�j sen, to by�o co�, co nap�yn�o do mojej �wiadomo�ci z zewn�trz. Widzia�am ciebie, panie�

��Przesta� mnie tak nazywa�.

���na szczycie G�ry Zamkowej, a twoja twarz by�a twarz� innego Koronala, ciemnow�osego, tego, przed kt�rym �onglowali�my w Pidruid, a potem zszed�e� na d�, aby odby� wielk� podr� po wszystkich l�dach, a kiedy znalaz�e� si� na po�udniu, w moim rodzinnym mie�cie Tilomon, oni pojmali ci� podczas snu, czym� ci� napoili, dali ci nowe cia�o, to, kt�re masz teraz, i wyrzucili potajemnie, aby nikt si� nie dowiedzia�, �e pozbawiono ci� kr�lewskiej w�adzy. A ja dotyka�am ciebie, panie, dzieli�am z tob� �o�e i sp�dza�am z tob� dni, wi�c w jaki spos�b mog�abym teraz uzyska� przebaczenie?

��Carabello�?

Dziewczyna nadal zakrywa�a twarz, dr��c na ca�ym ciele.

��Popatrz, Carabello! Popatrz na mnie.

Potrz�sn�a przecz�co g�ow�. Wtedy ukl�k� przed ni� i dotkn�� r�k� jej policzka. Drgn�a, jakby upad�a tam kropla �r�cego kwasu. Ponowi� dotkni�cie.

��Podnie� g�ow� � powiedzia� �agodnie. � Sp�jrz na mnie. Powoli, nie�mia�o spojrza�a w jego twarz, tak jak si� patrzy w o�lepiaj�ce s�o�ce.

��Mam na imi� Valentine, ale jestem �onglerem, nikim innym.

��Nie, panie.

��Koronal jest m�czyzn� o ciemnych w�osach, a moje w�osy s� z�ote.

��Prosz� ci�, panie, zostaw mnie w spokoju, boj� si� ciebie.

��Boisz si� w�drownego �onglera?

��Boj� si� nie tego, kim jeste�. Jeste� moim przyjacielem i przysz�am do ciebie, �eby si� z tob� kocha�. Chodzi mi o to, kim by�e�, panie. Zajmowa�e� miejsce w pobli�u Pontifexa i pi�e� kr�lewskie wino. Przechadza�e� si� po szczycie G�ry Zamkowej. Panowa�e� nad ca�ym �wiatem. To by� prawdziwy sen, panie, bardziej oczywisty i realny ni� cokolwiek, co do tej pory widzia�am; nie w�tpi�, �e by�o to przes�anie. Jeste� Koronalem, a ja dotyka�am twojego cia�a i byli�my ze sob� bardzo blisko. Pope�ni�am �wi�tokradztwo po tysi�ckro�. Teraz czeka mnie �mier�.

Valentine u�miechn�� si�.

��Je�li nawet by�em Koronalem, to mia�em inne cia�o, ukochana, a w tym, kt�re obejmowa�a� tej nocy, nie ma niczego �wi�tego. Lecz ja nigdy nie by�em Koronalem.

Wreszcie spojrza�a na niego, a kiedy si� odezwa�a, w jej g�osie nie by�o poprzedniego dr�enia.

��Nie pami�tasz niczego ze swojego �ycia przed Pidruid. Nie powiedzia�e� mi nawet, jak mia� na imi� tw�j ojciec, a w to, co m�wi�e� o dzieci�stwie sp�dzonym w Ni-moya, sam nie wierzy�e�. Wymy�li�e� te� imi� swojej matki, prawda?

Valentine skin�� g�ow�.

��Shanamir powiedzia� mi, �e nosisz w sakiewce mn�stwo pieni�dzy, tylko �e nie masz poj�cia o ich warto�ci i pr�bowa�e� zap�aci� Liimenowi pi��dziesi�ciorojalow� monet�. Czy to prawda?

Zn�w skin�� g�ow�.

��Czy nie jest zatem tak, �e ca�e �ycie sp�dzi�e� na kr�lewskim dworze i nigdy nie bra�e� do r�ki pieni�dzy? Tak ma�o wiesz, Valentine! Trzeba ci� wszystkiego uczy�, tak jak si� uczy ma�e dziecko.

��To prawda, z moj� pami�ci� co� si� sta�o. Ale brak pami�ci z nikogo nie czyni Koronala.

��To, jak �onglujesz, tak naturalnie, jak gdyby� wszystko potrafi�, tw�j krok, twoja postawa, jasno�� bij�ca z twojej twarzy, no i to uczucie, kt�rego do�wiadcza ka�dy, kto si� z tob� styka, �e urodzi�e� si� po to, aby w�ada�

��Naprawd�?

��Od czasu, gdy zjawi�e� si� po�r�d nas, o niczym innym nie m�wili�my jak tylko o tym, �e musisz by� pozbawionym w�adzy ksi�ciem albo diukiem na wygnaniu. No a teraz m�j sen nie pozostawia �adnych w�tpliwo�ci, panie.

Twarz zbiela�a jej z napi�cia. Na kr�tk� chwil� przezwyci�y�a strach, ale teraz dr�a�a ponownie. Ten strach musia� by� zara�liwy, gdy� Valentine sam zacz�� si� ba�. Przemkn�� go nag�y ch��d. Czy w tym, co m�wi�a Carabella, by�a jaka� prawda? Czy by� Koronalem, pomaza�cem, kt�rego dotkn�y r�ce Tyeverasa w samym sercu Labiryntu i na szczycie G�ry Zamkowej?

Us�ysza� g�os wieszczki Tisany: SPAD�E� Z BARDZO WYSOKIEGO MIEJSCA I TERAZ MUSISZ WSPI�� SI� NA NIE Z POWROTEM. Niemo�liwe. Nie do pomy�lenia. A JEDNAK, LORDZIE VALENTINE, WSPINACZKA CI� NIE OMINIE I TO WCALE NIE JA KA�� CI TAM WCHODZI�. Niemo�liwe. I te sny: brat, kt�ry chcia� go zamordowa�, a kt�rego on sam zabi�, i tamci Koronalowie i Pontifexowie poruszaj�cy si� w zakamarkach jego duszy, i ca�a reszta. Czy to mo�liwe? Niemo�liwe. Niemo�liwe.

��Nie musisz si� mnie obawia�, Carabello � rzek�.

Zadr�a�a. Wyci�gn�� do niej r�k�, ale zn�w odskoczy�a, krzycz�c: � Nie! Nie dotykaj mnie! Panie�

��Carabello, nawet je�li by�em kiedy� Koronalem � cho� brzmi to bardzo dziwnie i niem�drze � nawet je�li, Carabello, to ju� nim nie jestem. Moja dusza nie znajduje si� w ciele, na kt�re na�o�y� r�ce Pontifex, i wobec tego to, co zasz�o mi�dzy nami, nie jest �wi�tokradztwem. Kimkolwiek by�em w �yciu poprzednim, teraz jestem �onglerem Valentinem.

��Ty nic nie rozumiesz, panie.

��Rozumiem tyle, �e Koronal jest cz�owiekiem jak ka�dy inny, tylko �e na nim spoczywa wi�cej odpowiedzialno�ci ni� na ka�dym innym. Nie posiada jednak cech nadprzyrodzonych i nie mo�na si� ba� niczego poza jego w�adz�, a tej ja nie posiadam. Je�li w og�le kiedykolwiek j� posiada�em.

��Nie � zaprzeczy�a. � Koronal jest dotkni�ty najwy�sz� �ask�, raz na zawsze.

��Ka�dy mo�e zosta� Koronalem, je�li ma odpowiednie wykszta�cenie i odpowiedni charakter. Nikt nie jest do takiej w�adzy specjalnie stworzony. Koronalowie pochodz� z r�nych rejon�w Majipooru i z r�nych warstw spo�ecznych.

��Panie, ty wci�� nie rozumiesz. By� Koronalem oznacza by� dotkni�tym �ask�. Ty rz�dzi�e�, ty przechadza�e� si� po G�rze Zamkowej, ty zosta�e� sukcesorem Lorda Stiamota i Lorda Dekkereta, i Lorda Prestimiona, to twoim bratem by� Lord Voriax, to ty jeste� synem Pani Wyspy. A ja mam my�le� o tobie jak o zwyk�ym m�czy�nie? I mam si� ciebie nie ba�?

Patrzy� na ni� wstrz��ni�ty.

Przypomnia� sobie, co przemkn�o mu przez my�l, kiedy stoj�c na ulicy ujrza� w pochodzie Lorda Valentine'a, Koronala, i poczu� bij�c� od niego pot�g�. Poj�� wtedy, �e Koronal jest wyobcowany ze spo�ecze�stwa i skazany na �ycie z dala od innych, �e jest kim�, kto sprawuje rz�dy nad dwudziestoma miliardami mieszka�c�w planety, kim�, kto jest silny si�� s�awnych w�adc�w �yj�cych na przestrzeni tysi�cy lat, kim�, kto pewnego dnia zejdzie do Labiryntu i zostanie obdarzony autorytetem Pontifexa. Im d�u�ej o tym my�la�, tym bardziej zatraca� si� w niezrozumia�ym l�ku. Ale� to absurdalne, stwierdzi� w ko�cu. Ba� si� samego siebie? Pogr��a� si� w strachu przed w�asnym wyimaginowanym majestatem? On jest Valentinem �onglerem, nikim innym i niczym wi�cej.

Carabella szlocha�a. Za chwil� dostanie ataku histerii, pomy�la�. Vroon powinien mie� jakie� lekarstwo, kt�re by j� uspokoi�o.

��Zaczekaj � powiedzia�. � Wr�c� za chwil�. Poprosz� Deliambera o pomoc.

Wybieg� na korytarz, ale nie wiedzia�, kt�re drzwi prowadz� do sypialni czarownika. Wszystkie by�y zamkni�te. Ba� si�, �e pukaj�c na chybi� trafi� m�g�by si� natkn�� na Zalzana Karola. Wtem z ciemno�ci, gdzie� na wysoko�ci jego �okcia, dobieg� go osch�y g�os:

��Czy masz jakie� problemy ze spaniem? � To ty, Deliamberze?

��Tak, to ja.

Valentine musia� dobrze wyt�y� wzrok, �eby w mroku korytarza wypatrzy� posta� siedz�c� w pozie medytacyjnej, ze skrzy�owanymi mackami.

��Pomy�la�em, �e mo�esz mnie potrzebowa� � powiedzia� czarodziej podnosz�c si�.

��Carabella mia�a wizj�. Potrzebne mi lekarstwo, kt�re uspokoi�oby jej ducha. Czy masz co� odpowiedniego?

���adnych lekarstw. Wystarczy m�j dotyk. Chod�my.

Ma�y Vroon niczym duch przemkn�� wzd�u� korytarza i wpad� do pokoju Valentine'a i Carabelli. Dziewczyna siedzia�a tak, jak j� Valentine zostawi�. Deliamber podszed� do niej i delikatnie obj�� mackami jej ramiona. Carabella opad�a na pod�og� bezw�adnie, z ci�kim westchnieniem. Za chwil� przysz�a do siebie, rozejrza�a si� wok�, ale jej spojrzenie nadal wyra�a�o strach i zagubienie.

Wskaza�a na Valentine'a.

���ni�o mi si�, �e on by�� �e kiedy� by�� � Zawaha�a si�. � Wiem wszystko � powiedzia� Deliamber.

��To nieprawda � zaprzeczy� Valentine st�umionym g�osem. � Jestem tylko �onglerem.

��Teraz jeste� �onglerem � odpar� �agodnie Deliamber.

��Ty te� wierzysz w te brednie?

��Ale� by�o to dla mnie oczywiste od samego pocz�tku, od kiedy wszed�e� mi�dzy mnie a Skandara. Tak post�puj� kr�lowie, powiedzia�em sobie i wyczyta�em w twojej duszy�

��Co zrobi�e�?

��Ach, to taka zawodowa sztuczka. Zajrza�em do twojej duszy i zobaczy�em, jak z tob� post�piono.

��To niemo�liwe! � zaprotestowa� Valentine. � Oddzieli� umys� cz�owieka od cia�a i w�o�y� go w inne cia�o, a umys� kogo� drugiego w�o�y� do�

��Niemo�liwe? � odpar� Deliamber. � Niestety, my�l�, �e si� mylisz. Z Suvraelu od dawna dochodzi�y pog�oski, �e na dworze Kr�la Sn�w prowadzi si� studia w tej dziedzinie. Od wielu ju� lat przecieka�y stamt�d sk�pe, ale ci�g�e wiadomo�ci o dziwnych eksperymentach.

Valentine w milczeniu wpatrywa� si� w czubki swoich palc�w.

��To nie mog�o si� wydarzy�.

��Ja te� tak my�la�em, kiedy us�ysza�em o tym po raz pierwszy. Potem jednak zacz��em si� zastanawia�. Znam wiele czar�w, mimo �e jestem tylko drugorz�dnym czarodziejem. Ziarna takiej sztuki mog�y by� ju� dawno zasiane i w ko�cu jaki� czarownik z po�udniowego kontynentu znalaz� spos�b na to, by zakie�kowa�y. Valentine, gdybym by� tob�, nie w�tpi�bym w prawdziwo�� tego zdarzenia.

��Zamiana cia�? � odezwa� si� Valentine, zdruzgotany. � To nie jest moje prawdziwe cia�o? A zatem czyje?

��Kt� to wie? Mo�e jakiego� nieszcz�liwca, kt�ry zgin�� w wypadku. Utopi� si� albo ud�awi� kawa�kiem mi�sa, albo pad� ofiar� truj�cego grzyba. Martwego, ale z cia�em w miar� ca�ym, zawieziono w ci�gu godziny od chwili �mierci w jakie� tajemne miejsce, gdzie odby� si� przeszczep duszy Koronala do pustej pow�oki cielesnej. W tym samym czasie inny m�czyzna wype�ni� czaszk� Koronala w�asnym umys�em i dopomagaj�c sobie pami�ci� poprzednika mo�e teraz udawa�, �e jest prawdziwym monarch��

��Nie mog� si� zgodzi� z tym, co m�wisz.

��Niemniej � kontynuowa� Deliamber � kiedy zajrza�em do twojej duszy, zobaczy�em w niej wszystko dok�adnie tak, jak ci to teraz opisa�em. Nap�dzi�o mi to niema�o strachu, bo w moim zawodzie nie spotyka si� zbyt cz�sto Koronali ani tak karygodnych zbrodni. Zapyta�em wi�c samego siebie, czy nie by�oby m�drzej zapomnie� o tym, co widzia�em. Jednak po dok�adnym rozwa�eniu sprawy doszed�em do przekonania, �e nie mog� tak post�pi�, je�li nie chc�, by m�czy�y mnie potworne sny do ko�ca moich dni. Powiedzia�em sobie, �e na �wiecie istnieje wiele z�a i krzywd do naprawienia i �e m�g�bym, z pomoc� bog�w, przyczyni� si� do tego. Tak oto zacz�o si� naprawianie.

��Ja nie mam z tym nic wsp�lnego � wzbrania� si� nadal Valentine.

��Nie odrzucaj moich s��w � nalega� Deliamber. � Dopu�� do siebie my�l, �e to si� sta�o, �e podeszli ci� zdradziecko w Tilomon i pozbawili cia�a, w kt�rym osadzili na tronie uzurpatora. I co teraz zrobisz?

��Nic. W og�le nic.

��Naprawd�?

��Naprawd� � odpowiedzia� Valentine ze z�o�ci�. � Niechaj Koronalem pozostanie ten, kto chce nim by�. My�l�, �e w�adza jest chorob� umys�u, a rz�dzenie kaprysem szale�c�w. Niech ci b�dzie, �e kiedy� zamieszkiwa�em G�r� Zamkow�, ale teraz ju� tam nie mieszkam, a do powrotu na ni� nic mnie nie zmusi. Jestem �onglerem i to dobrym, coraz lepszym, jestem szcz�liwym cz�owiekiem. Czy Koronal jest szcz�liwy? A Pontifex? Je�li odsuni�to mnie od w�adzy, poczytuj� to za szcz�liwe zrz�dzenie losu. Nie podj��bym si� teraz takiej odpowiedzialno�ci.

��Ale by�e� do niej przeznaczony.

��Przeznaczony do odpowiedzialno�ci? W takim razie przeznaczeniem by�o r�wnie� to, �e mnie obalono i zast�piono kim� innym. Je�li ju� m�wimy o przeznaczeniu� � Roze�mia� si�. � Trzeba by� szalonym, �eby chcie� rz�dzi�, a ja na szcz�cie jestem przy zdrowych zmys�ach. W�adza to codzienny kierat i d�wiganie nielichego ci�aru. Nigdy si� na to nie zgodz�.

��Zgodzisz si� � odpowiedzia� spokojnie Deliamber. � W tej chwili m�wisz jak kto� podmieniony, nie czujesz si� Koronalem, ale by� nim raz, to znaczy pozosta� nim na zawsze. B�dziesz uzdrowiony i odzyskasz sam siebie, Lordzie Valentine.

��Nie u�ywaj tego tytu�u!

��Kiedy� zn�w b�dzie tw�j � rzek� Deliamber.

Valentine z irytacj� odsun�� od siebie takie przypuszczenie. Spojrza� na �pi�c� na pod�odze Carabell�. Podni�s� j� i po�o�y� ostro�nie na ��ku.

��Zrobi�o si� p�no, Deliamberze. To by�a ci�ka noc, a od rozmowy z tob� rozbola�a mnie g�owa. Zr�b dla mnie to, co zrobi�e� dla niej � obdarz mnie snem i nie m�w mi wi�cej o odpowiedzialno�ci.

Nigdy na mnie nie spoczywa�a i nigdy si� jej nie podejm�. Jutro mamy wyst�p i chc� by� wypocz�ty.

��Bardzo dobrze. Wracaj zatem do ��ka.

Valentine po�o�y� si� obok Carabelli. Vroon dotkn�� go delikatnie, a potem ponowi� dotyk z wi�ksz� si��. Valentine zacz�� si� zanurza� w sen jak w g�st� bia�� mg�� podnosz�c� si� o zmierzchu znad oceanu. To dobrze, pomy�la�. To bardzo dobrze. I pogr��y� si� w niebycie.

Sen, kt�ry mu si� przy�ni�, by� niezwykle �ywym obrazem, spowitym w jasny, gor�czkowy blask, znamienny dla sn�w b�d�cych przes�aniami. Valentine zn�w zobaczy� siebie na nieprzyjaznej, purpurowej r�wninie, kt�r� ostatnio tak cz�sto odwiedza� w snach, ale tym razem wiedzia�, gdzie ta r�wnina si� znajduje. Ot� nie by�o to fantastyczne, zmy�lone kr�lestwo, lecz odleg�y Suvrael, wydany na pastw� lej�cego si� z nieba �aru s�onecznego, a rozwieraj�ce si� pomara�czowe szczeliny by�y niczym innym jak tylko wysuszon�, pozbawion� wszelkiej wilgoci ziemi� po�udniowego kontynentu. Wi�y si� na niej obrzydliwe ro�liny o nabrzmia�ych szarawych li�ciach, a w�r�d nich porusza�y si� wielkie, kolczaste, bry�owate stwory. Valentine, z pop�kan� od spiekoty sk�r�, smagany bezlitosnymi uderzeniami wiatru, przemierza� r�wnin� szybkim krokiem. �pieszy� do pa�acu Kr�la Sn�w, gdzie naj�to go do �onglowania.

Wreszcie zamajaczy�a przed nim z�owieszcza, ponura i mroczna budowla, pokryta paj�kowatymi wie�yczkami i naje�ona ze wszystkich stron postrz�pionymi portykami, r�wnie odpychaj�ca jak ca�a purpurowa r�wnina. Z zewn�trz przywodzi�a na my�l wi�zienie, nie pa�ac, ale inaczej wygl�da�a od �rodka. Zbytek i przepych, dziedzi�ce z fontannami, mi�kkie pluszowe kotary, w powietrzu zapach kwiat�w. S�udzy gi�li si� przed nim w uk�onach, gotowi do wszelkich us�ug. Zaprosili go na pokoje i ju� po drodze zdj�li ze� zakurzone ubranie, wyk�pali, wytarli puszystymi r�cznikami, ubrali w nowe, wykwintne, ozdobione klejnotami szaty, pocz�stowali orze�wiaj�cymi napojami i lodowatym winem srebrzystego koloru, nakarmili nie znanym w smaku, lecz niezwykle delikatnym mi�sem, w ko�cu ponie�li do wysoko sklepionej sali, gdzie w ca�ym majestacie swego urz�du siedzia� na tronie Kr�l Sn�w Simonan Barjazid, szalony, nieobliczalny w�adca, kt�ry z omiatanej wichrami pustynnej ziemi wysy�a� na wszystkie strony Majipooru z�owieszcze wiadomo�ci.

Valentine m�g� mu si� przyjrze� jedynie z daleka. By� to oci�a�y m�czyzna, z pozbawion� zarostu twarz�, mi�sistymi policzkami, g��boko osadzonymi, podkr��onymi oczami, kr�tko przyci�tymi w�osami. Mia� na czole z�oty, symbolizuj�cy w�adz� diadem, kt�ry by� jednocze�nie aparatem pobudzaj�cym my�li, wynalezionym tysi�ce lat temu przez innego Barjazida. Po lewej r�ce Simonana siedzia� jego syn Cristoph, oty�y jak ojciec, a po jego prawicy starszy syn Minax, nast�pca tronu, m�czyzna o odpychaj�cym wygl�dzie, ciemnosk�ry, wychud�y, o ostrym, wysmaganym przez pustynne wiatry obliczu.

Niedba�ym ruchem r�ki Kr�l Sn�w rozkaza� Valentine'owi rozpocz�� wyst�p. Valentine �onglowa� kilkunastoma sztyletami, tak ostrymi, �e niecelnie rzucone z �atwo�ci� przeszy�yby mu rami� na wylot. On jednak pos�ugiwa� si� nimi po mistrzowsku, jak Sleet albo i sam Zalzan Kavol. Stoj�c w miejscu wykonywa� nadgarstkami niezauwa�alne dla oka ruchy, a sztylety szybowa�y wysoko w g�rze, migoc�c ostrym blaskiem stali, po czym z absolutn� dok�adno�ci� l�dowa�y w oczekuj�cych na nie d�oniach. Wznosi�y si� i opada�y, wznosi�y i opada�y, a tor ich lotu stopniowo zacz�� przybiera� kszta�t gwiezdnego emblematu Koronala i kiedy Valentine doszed� do kulminacyjnego punktu przedstawienia, sztylety zastyg�y w powietrzu z ostrzami skierowanymi na zewn�trz, tworz�c symbol gwiazdy. Wyci�gni�te palce �onglera czeka�y na pr�no.

Jakby czeka� na ten moment, zza tronu wynurzy� si� nachmurzony, z pa�aj�cymi gniewem oczami syn Kr�la Sn�w, Dominin Barjazid. Podszed� do Valentine'a, z �atwo�ci�, niemal pogardliwym ruchem r�ki zgarn�� z powietrza gwiezdne sztylety i wepchn�� je sobie za szarf�.

Kr�l Sn�w roze�mia� si� drwi�co.

��Jeste� znakomitym �onglerem, Lordzie Valentine. Wreszcie znalaz�e� godne siebie zaj�cie.

��Jestem Koronalem Majipooru � odpowiedzia� spokojnie Valentine.

��By�e�, by�e�� Teraz jeste� w��cz�g�. Nie nadajesz si� do niczego innego.

��Le� � powiedzia� Minax Barjazid.

��Tch�rz � doda� Cristoph Barjazid. � Pr�niak.

��Uchylasz si� od obowi�zk�w � stwierdzi� Dominin Barjazid.

��Straci�e� swoje stanowisko � kontynuowa� Kr�l Sn�w. � Opu�ci�e� urz�d. Id�! Id� i �ongluj, �onglerze Valentine! Id�, pr�niaku! Id�, w��cz�go!

��Jestem Koronalem Majipooru � powt�rzy� Valentine stanowczym g�osem.

��Ju� nim nie jeste� � odrzek� Kr�l Sn�w. Dotkn�� z�otego diademu i w tej samej chwili Valentine zachwia� si�, jakby nagle straci� grunt pod nogami, potkn�� si� i upad�, a kiedy spojrza� do g�ry, zobaczy�, �e Dominin Barjazid ma na sobie zielony kubrak i gronostajowy p�aszcz Koronala, �e w miejsce swojej twarzy ma twarz Lorda Valentine'a, a jego cia�o w miejsce swojego cia�a, i �e ze sztylet�w do �onglowania, kt�re zabra� Valentine'owi, sporz�dzi� ju� gwiezdn� koron� Koronala, kt�r� stary Simonan Barjazid w�a�nie wk�ada� mu na g�ow�.

��Widzisz? � krzycza� Kr�l Sn�w. � Wreszcie w�adza przechodzi w godne r�ce! Id�, �onglerze! Id� precz!

I Valentine zn�w znalaz� si� na purpurowej r�wninie. Widz�c nadci�gaj�ce z po�udnia w�ciek�e wiry burzy piaskowej, rzuci� si� do ucieczki w przeciwnym kierunku, lecz okaza�o si�, �e burza naciera na niego i z p�nocy, i z pozosta�ych stron �wiata. Zacz�� krzycze� ile tchu w piersiach: � Jestem Lord Valentine, Koronal! � wiatr jednak zag�usza� wszystko i wciska� mu do ust szorstki pustynny piasek. Valentine, nie bacz�c na to, krzycza� dalej: � To zdrada! W�adz� przej�� uzurpator! � lecz odpowiada�o mu tylko wycie wiatru. Popatrzy� w stron�, gdzie powinien znajdowa� si� pa�ac Kr�la Sn�w. Poza tumanami piasku nie zobaczy� niczego. Zrozumia�, �e straci� wszystko i na zawsze.

Obudzi� si�.

Obok spa�a spokojnie Carabella. Do pokoju przenika�o pierwsze �wiat�o brzasku. Chocia� sen, kt�ry �ni� przed chwil�, by� przes�aniem najbardziej z�owieszczego rodzaju, Valentine czu�, �e ogarnia go spok�j. Ca�ymi dniami usi�owa� zaprzecza� prawdzie, ale teraz nie m�g� ju� jej odrzuci�, bez wzgl�du na to, jak by�a absurdalna. Kiedy�, w innym ciele by� Koronalem Majipooru i tamto cia�o oraz tamt� to�samo�� w jaki� spos�b mu ukradziono. Czy mog�o tak si� sta�? Przegl�da� teraz najg��bsze zakamarki umys�u, pr�buj�c odtworzy� cho�by okruchy wspomnie� dotycz�cych w�adzy, ceremonialnych obrz�d�w na G�rze, kr�lewskiego przepychu czy smaku odpowiedzialno�ci. Znajdowa� tylko pustk�. Nie pami�ta� niczego. By� �onglerem i nikim wi�cej. Mia� wra�enie, �e urodzi� si� na stoku g�ry zawieszonej nad Pidruid, chwil� wcze�niej, nim zjawi� si� przy nim pastuch Shanamir; urodzi� si� z pieni�dzmi w sakiewce, butelk� dobrego czerwonego wina i z garstk� nieprawdziwych wspomnie� w pami�ci.

A je�li to prawda? Je�li by� Koronalem?

No c�, je�li tak, to musi podj�� wyzwanie i przez wzgl�d na kr�lestwo usun�� uzurpatora i odzyska� nale�n� sobie pozycj�. Nie mo�e uchyli� si� od takiego obowi�zku. Ale ju� na sam� my�l o tym czu� sucho�� w gardle i g�uchy �omot serca. Ogarnia�a go panika. Odsun�� od w�adzy tamtego ciemnow�osego m�czyzn�, kt�ry na kr�lewskim rydwanie jecha� przez Pidruid? A w jaki spos�b mo�na si� zbli�y� do Koronala, nie m�wi�c ju� o str�ceniu go z tronu? To, �e by� mo�e post�piono tak poprzednio, nie znaczy�o jeszcze, �e uda si� taki czyn powt�rzy�. I kto mia�by tego dokona�? W�drowny �ongler? Lekkomy�lny m�ody cz�owiek, kt�ry wcale nie czuje w sobie nieodpartej potrzeby, by zabiera� si� za to, co niemo�liwe? Poza tym Valentine zdawa� sobie spraw� ze swoich miernych zdolno�ci do rz�dzenia. Je�li naprawd� by� Koronalem, to musia� by� ca�ymi latami do tego przygotowywany. Ca�ymi latami musia� poznawa� rodzaje i sposoby wykonywania w�adzy, ale po tych naukach nie zosta� teraz najmniejszy �lad w jego umy�le. Jak�e m�g�by by� monarch�, nie maj�c monarszych uzdolnie�?

A jednak� a jednak�

Popatrzy� na Carabell�. Te� nie spa�a. Przygl�da�a mu si� w milczeniu. Pozby�a si� ju� nocnych koszmar�w, ale nadal nie by�a pewna siebie.

��Co zamierzasz uczyni�, panie? � odezwa�a si�, napotkawszy jego wzrok.

��Masz mnie nazywa� Valentinem, teraz i zawsze. � Je�li tak sobie �yczysz, panie.

��Tak, tak w�a�nie sobie �ycz�.

��Wi�c powiedz mi� Valentine, co teraz zrobisz?

��B�d� podr�owa� ze Skandarami � odpowiedzia�. � B�d� �onglowa�. Chc� gruntownie opanowa� t� trudn� sztuk�. Chc� bacznie obserwowa� swoje sny. Uzbroi� si� w cierpliwo��. Zrozumie�, co si� ze mn� dzieje. C� jeszcze mi pozostaje, Carabello? � Dotkn�� jej palc�w. Ju� chcia�a je cofn��, ale zamiast tego przykry�a jego d�o� swoj�. Valentine u�miechn�� si�.

��C� wi�cej mog� uczyni�, Carabello?

Trzeba przej�� dwie�cie mil ze wschodu na zach�d i dwie�cie z p�nocy na po�udnie, by zwiedzi� Dulorn, miasto Ghayrog�w, serce wielkiej Rozpadliny Dulorn, zakl�te w lodowo-brylantowej scenerii. I chocia� miasto zajmuje tak wielki obszar, to i tak pi�trzy si� do g�ry niezliczonymi wie�ami, kt�re niczym olbrzymie skalne k�y wyrastaj� z mi�kkiego wapiennego pod�o�a. Miejska architektura jest niezwykle fantazyjna, lecz jedynym surowcem, jakim si� pos�u�ono przy budowie dom�w, jest miejscowy kalcyt, lekki i porowaty, silnie za�amuj�cy �wiat�o, kt�ry l�ni niczym czysty kryszta� czy diament. Z niego Dulorne�czycy wznosili imponuj�ce budowle z nieprzeliczonymi balkonami i tarasami, strzelistymi przyporami, podniebnymi �ebrowymi sklepieniami, stalaktytami i stalagmitami, koronkowymi k�adkami przerzucanymi wysoko nad poziomem ulic, kolumnadami i kopu�ami, wisiorami i pagodami. W�drowna trupa Zalzana Kavola zbli�a�a si� do miasta w samo po�udnie, kiedy s�o�ce sta�o prosto nad g�owami, zapalaj�c bia�e p�omienie na �cianach i murach miasta. Valentine wstrzyma� oddech, patrz�c na zjawiskowo pi�kn� kompozycj� �wiat�a i formy.

W Dulornie mieszka�o czterna�cie milion�w obywateli, co stawia�o to miasto w rz�dzie wielkich, cho� nie najwi�kszych metropolii Majipooru. Na kontynencie Alhanroel, jak m�wiono, miasto takie by�oby ledwo zauwa�alne, ale nawet na rolniczo-pasterskim Zimroelu wiele innych miast dor�wnywa�o Dulornowi, a zdarza�y si� i wi�ksze. Jednak �adne miejsce na �wiecie nie mog�o si� z nim r�wna� pod wzgl�dem pi�kna, pomy�la� Valentine. Dulorn by� i zimny, i p�omienny. Iskrz�ce si� iglice wie� wype�nia�y blaskiem oczy i wdziera�y si� do duszy jak przetaczaj�ce si� przez mroki przestworzy d�wi�ki pot�nych organ�w.

��Koniec z wiejskimi gospodami! � zawo�a�a uszcz�liwiona Carabella. � B�dziemy spali na cienkich prze�cierad�ach i mi�kkich poduszkach!

��Sk�d ta hojno�� u Zalzana Karola? � spyta� Valentine.

��Hojno��? � roze�mia�a si�, � Nie, on po prostu nie b�dzie mia� wyboru. Dulorn oferuje tylko luksusowe us�ugi. Je�li nie chcesz spa� na ulicy, musisz spa� jak ksi���.

��Jak ksi��� � powt�rzy� Valentine. � Spa� jak ksi���. Dlaczego nie?

Tego ranka, przed opuszczeniem wiejskiej gospody wym�g� na Carabelli przysi�g�, �e nie b�dzie m�wi�a nikomu o wydarzeniach ostatniej nocy, ani Sleetowi, ani �adnemu ze Skandar�w, ani nie uda si� do �adnej wieszczki. Za��da� tej przysi�gi w imieniu Pani, Pontifexa i Koronala. Wym�g� na niej ponadto, �eby zachowywa�a si� tak jak dotychczas i traktowa�a go jak zwyk�ego �onglera. Aby nada� przysi�dze wi�ksze znaczenie, zachowywa� si� z powag� godn� Koronala i biedna Carabella, kl�cz�c i dr��c ze strachu, wpatrywa�a si� w niego tak, jakby mia� ju� na g�owie koron�. Valentine poczu� si� jak oszust, poniewa� wci�� by� daleki od przekonania, �e sny ostatniej nocy maj� jakiekolwiek odbicie w rzeczywisto�ci. Wym�g� r�wnie� przysi�g� na Autifonie Deliamberze, cho� zastanawia� si�, jak dalece mo�na zawierzy� jakiemu� Vroonowi, na dodatek czarodziejowi; niemniej jednak zdawa�o mu si�, �e w g�osie Deliambera �lubuj�cego zachowa� tajemnic�, brzmia�a szczero��.

��A kto poza mn� wie o tym? � spyta� czarodziej.

��Tylko Carabella. Ale i j� zwi�za�em podobn� przysi�g�.

��Nie m�wi�e� o niczym Hjortowi?

��Vinorkisowi? Ani s�owa. Dlaczego pytasz?

��On bardzo uwa�nie ci� obserwuje. Zadaje zbyt wiele pyta�. Nie darz� go specjaln� sympati�.

Valentine wzruszy� ramionami.

��Nietrudno nie lubi� Hjort�w. Czego si� obawiasz?

��Ten nasz jest szczeg�lnie skryty i tajemniczy. Trzymaj si� z dala od niego, Valentine, bo inaczej napytasz sobie k�opot�w.

�onglerzy jechali do hotelu po roziskrzonych blaskiem ulicach. Prowadzi� Deliamber, kt�ry, jak si� zdawa�o, mia� w g�owie map� ka�dego zak�tka Majipooru. W�z zatrzyma� si� przed niezmiernie wysokim budynkiem, z rozmachem i fantazj� skupiaj�cym w jednym miejscu przer�ne formy architektoniczne, wie�e i wie�yczki, �ukowe sklepienia i b�yszcz�ce o�miok�tne okna. Valentine wysiadaj�c z wozu zamruga� i a� otworzy� ze zdumienia usta.

��Wygl�dasz, jakby� oberwa� maczug� po g�owie � odezwa� si� zgry�liwie Zalzan Kavol. � Nigdy jeszcze nie widzia�e� Dulornu?

Valentine wykona� r�k� bli�ej nieokre�lony gest. Si�gn�� do swej pami�ci, ale jak zwykle niewiele tam znalaz�. Kto jednak, b�d�c raz w tym mie�cie, m�g�by je zapomnie�? Odpowiedzia� pytaniem na pytanie.

��Czy jest co� pi�kniejszego na ca�ym Majipoorze?

��Tak � odpowiedzia� mu Skandar. � Waza gor�cej zupy. Kubek mocnego wina. Skwierczenie pieczeni nad p�on�cym ogniem. Nie ugryziesz nawet najpi�kniejszej wie�y. Dla g�odnego cz�owieka nawet G�ra Zamkowa jest warta tyle, co zesch�y kawa�ek �ajna. � Zalzan Karol parskn�� kr�tkim �miechem, zadowolony z siebie, i chwyciwszy baga� pomaszerowa� wielkimi krokami do hotelu.

��Chodzi�o mi tylko o urod� miast! � zawo�a� za nim Valentine. Thelkar, zwykle najbardziej milcz�cy ze wszystkich Skandar�w, odezwa� si�:

��Zalzan Karol podziwia Dulorn bardziej, ni� ktokolwiek m�g�by przypuszcza�, ale nigdy si� do tego nie przyzna.

��Przyznaje si� tylko do podziwiania Piliploku, miejsca naszego urodzenia � doda� Gibor Haern. � Uzna�by za nielojalne wykrztuszenie cho�by jednego dobrego s�owa o jakimkolwiek innym mie�cie.

��Szszsz�! � uciszy� ich Erfon Karol. � Idzie tutaj! Ich najstarszy brat pojawi� si� w drzwiach hotelu.

��No i co? � zagrzmia�. � Dlaczego tak stoicie? Za p� godziny pr�ba! � ��te oczy Skandara b�ysn�y niczym �lepia dzikiego zwierza. Warkn��, gro�nie zacisn�� cztery pi�ci i znikn�� powt�rnie.

Osobliwy pracodawca, pomy�la� Valentine. Gdzie� pod t� kud�at� sk�r� kryje si� delikatno��, a mo�e i dobre serce, a jednak Skandar nieustannie pracuje nad zachowaniem wizerunku gbura.

�onglerzy zostali zaanga�owani na wyst�p w Dulorne�skim Cyrku Nieustaj�cym, kt�ry, jak sama jego nazwa wskazywa�a, zabawia� widz�w dzie� i noc, jak rok d�ugi. Ghayrogowie, nadaj�cy ton miastu i prowincji, nie spali raz na dob�, lecz przesypiali dwa albo trzy miesi�ce w porze zimowej, a kiedy si� budzili, my�leli tylko o rozrywkach. Deliamber twierdzi�, �e p�ac� dobrze i nigdy w tej cz�ci Majipooru nie starcza w�drownych artyst�w, by zaspokoi� ich potrzeby.

Kiedy trupa zebra�a si� na popo�udniow� pr�b�, Zalzan Kavol oznajmi�, �e b�d� wyst�powa� mi�dzy czwart� a sz�st� rano.

Valentine wcale si� tym nie ucieszy�. Po rewelacjach ostatniej nocy pragn�� nast�pnych wiadomo�ci, kt�re m�g� przynie�� sen, a tu ka�� mu sp�dzi� na scenie najbardziej p�odne w senne marzenia godziny.

��Mo�emy p�j�� spa� wcze�niej � zauwa�y�a Carabella. � Sny przychodz� o ka�dej porze. A mo�e masz um�wione spotkanie z przes�aniem?

I kto to pozwala� sobie na uszczypliwe uwagi? Kto�, kto jeszcze nie tak dawno trz�s� si� ze strachu przed nim. U�miechn�� si�, nie zwiedziony pozorami, bo doskonale si� orientowa�, �e pod kpin� czai si� niepewno��.

��Nie, nie mam, ale pewnie w og�le bym nie zasn�� wiedz�c, �e musz� tak wcze�nie wsta�.

��Poddaj si� dotykowi Deliambera � po�pieszy�a z rad�. � Wol� zasypia� bez jego pomocy � odpowiedzia�.

Po pr�bie i smacznym obiedzie, kt�ry sk�ada� si� z obsuszonego na wietrze mi�sa i zimnego niebieskiego wina, uda� si� do swego pokoju, lecz zanim wszed� do ��ka mi�dzy ch�odne, g�adkie prze�cierad�a, godne ksi�cia, jak m�wi�a Carabella, poleci� si� opiece Pani Wyspy i poprosi� j� o przes�anie. By�a to dozwolona i cz�sto stosowana praktyka, cho� nie zawsze przynosz�ca spodziewane rezultaty. Je�li naprawd� jest obalonym Koronalem, to Pani jest jego prawdziw� matk�, i cielesn�, i duchow�. Z ca�ego serca potrzebowa� teraz jej pomocy. Chcia�, by upewni�a go co do to�samo�ci i pokierowa�a jego poczynaniami.

Zasypiaj�c spr�bowa� wyobrazi� sobie Pani� i jej Wysp�, usi�owa� pokona� w my�li tysi�ce dziel�cych go od niej mil, zbudowa� jaki� pomost czy wznieci� w sobie cho�by niewielk� iskierk� �wiadomo�ci, kt�ra przeskoczy�aby bezgraniczn� pustk� jego pami�ci. Prawdopodobnie pierwszy lepszy doros�y mieszkaniec planety zna� rysy Pani i geografi� Wyspy na pami��, tak jak twarz w�asnej matki czy peryferie w�asnego miasta, ale Valentine, cz�owiek o okaleczonym umy�le, zdany by� wy��cznie na wyobra�ni�. Jak wygl�da�a twarz Pani tamtej nocy w Pidruid, w �wietle fajerwerk�w? �agodna, u�miechni�ta, okolona d�ugimi g�stymi w�osami. No tak, ale reszta? Te w�osy s� pewnie czarne i l�ni�ce, takie jak u Lorda Valentine'a i zmar�ego Lorda Voriaxa. Oczy br�zowe, ciep�e i �ywe, z siateczk� drobnych zmarszczek w k�cikach. Pe�ne usta. Policzki z niewielkimi do�eczkami. Ca�a posta� pe�na godno�ci i majestatu. W�a�nie przechadza si� po ogrodzie pe�nym ukwieconych krzew�w, ��tych tanigal�w i kamelii, i czarnego bzu, i purpurowych thwal�w kipi�cych bujno�ci� tropik�w, zatrzymuje si� na moment, zrywa kwiat, wpina go we w�osy, rusza dalej, po wij�cym si� mi�dzy krzewami marmurowym chodniku, wychodzi na szerokie kamienne patio usytuowane po zamieszka�ej przez ni� stronie wzg�rza, spogl�da w d� na schodz�ce a� do morza tarasy, patrzy na zach�d, ku odleg�emu Zimroelowi, zamyka oczy, my�li o utraconym synu w�druj�cym przez miasto Ghayrog�w, zbiera si�y, wysy�a s�odkie, pe�ne nadziei przes�anie jemu, Valentine'owi, wygnanemu do Dulornu.

Zapad� w sen.

I spotka� j�, lecz nie na stoku wzg�rza poni�ej ogrod�w, tylko w jakim� opustosza�ym mie�cie, w pustynnej krainie, na ogo�oconym skrawku ziemi, pe�nym po�amanych przez burze kamiennych kolumn i roztrzaskanych o�tarzy. Zbli�ali si� do siebie z dw�ch stron placu zalanego widmowym blaskiem ksi�yca. Twarz mia�a os�oni�t� welonem i uporczywie odwraca�a oczy, wi�c poznawa� j� tylko po ci�kim zwoju ciemnych w�os�w i po zapachu wpi�tego nad uchem kwiatu czarnego bzu, ale chcia�, by w tym niego�cinnym miejscu rozgrza� mu dusz� jej u�miech, chcia� pociechy jej dobrych oczu, a widzia� tylko welon, tylko ramiona, nie dostrzega� twarzy. � Matko? � zapyta� niepewnym g�osem. � Matko, to ja, Valentine! Nie poznajesz mnie? Sp�jrz na mnie, matko! � A ona przep�yn�a obok jak widmo i znik�a mi�dzy po�amanymi kolumnami, na kt�rych wyryte by�y sceny z �ycia wielkich Koronal�w. � Matko!� � zawo�a� raz jeszcze.

Sen si� sko�czy�. Valentine wyt�a� wszystkie si�y, by jeszcze raz przywo�a� Pani�, lecz na pr�no. Rozbudzony, wpatrywa� si� w ciemno��, wci�� maj�c przed oczami os�oni�t� welonem posta�. Nie rozpozna�a go. Dlaczego? Czy�by by� a� tak bardzo odmieniony, �e nie poznaje go w�asna matka? Ta, kt�ra nosi�a go w swoim �onie? A mo�e nigdy nie by� jej synem? Nie znajdowa� odpowiedzi. Pani Wyspy nie da�a mu podczas snu �adnego potwierdzenia, �e dusza ciemnow�osego Lorda Valentine'a znajduje si� w ciele jasnow�osego �onglera. Nadal pogr��ony by� w tej samej niewiedzy, z jak� zasypia�.

Jakie� ja �cigam urojenia, pomy�la�, jakie niewiarygodne snuj� spekulacje, jakiemu poddaj� si� szale�stwu!

Zasn�� ponownie, lecz prawie natychmiast, jak mu si� zdawa�o, czyja� r�ka dotkn�a jego ramienia, kto� nim potrz�sn�� i, cho� niech�tnie, musia� si� przebudzi�. By�a to Carabella.

��Druga w nocy � oznajmi�a. � Zalzan Karol chce nas widzie� przy wozie za p� godziny. �ni�e� co�?

��Niezbyt wyra�nie. A ty?

��W og�le si� nie k�ad�am. Mo�na przecie� nie spa� kilka nocy. Valentine zacz�� si� ubiera�, a ona spyta�a nie�mia�o: � Czy mogliby�my zn�w spa� w jednym pokoju? � Naprawd� chcia�aby�?

��Przecie� przysi�g�am zachowywa� si� wobec ciebie tak jak przedtem� przedtem, zanim wiedzia�am� Och, Valentine, tak si� wtedy wystraszy�am, a jednak chc�, �eby�my pozostali przyjaci�mi, a nawet kochankami. Jutrzejszej nocy, dobrze?

��A je�li jestem Koronalem?

��Prosz�, nie zadawaj takich pyta�. � Je�li jednak?

��Rozkaza�e�, bym ci� nazywa�a Valentinem i traktowa�a jak Valentine. Chc� post�powa� zgodnie z twoim �yczeniem.

��Czy wierzysz, �e jestem Koronalem?

��Tak � wyszepta�a.

��I mimo to nie boisz si� mnie?

��Tylko troch�. Odrobin�. Nadal wydajesz mi si� zwyk�ym cz�owiekiem.

��To dobrze.

��Mia�am ca�y dzie� na to, by si� przyzwyczai� do nowej sytuacji. A poza tym wi��e mnie z�o�ona przysi�ga. Jestem zmuszona do my�lenia o tobie jako o Valentinie. � Za�mia�a si� szelmowsko. � Przysi�ga�am udawa�, �e nie jeste� Koronalem, przysi�ga�am traktowa� ci� jak dotychczas, nazywa� Valentinem, nie przejawia� l�ku w twojej obecno�ci, zachowywa� si� tak, jakby nic si� nie zmieni�o. Czy� nie powinni�my zatem razem sypia�?

��My�l�, �e tak.

��Kocham ci�, Valentine. Przyci�gn�� j� do siebie delikatnie.

��Dzi�kuj� ci, �e potrafi�a� opanowa� strach. I ja ci� kocham, Carabello.

��Lepiej b�dzie, jak si� po�pieszymy. Zalzan Karol nie lubi na nikogo czeka� � powiedzia�a.

Cyrk Nieustaj�cy, usytuowany na wsch�d od miasta na wielkiej, nie zabudowanej przestrzeni, by� olbrzymi� rotund�, nie wy�sz� ni� dziewi��dziesi�t st�p, w niczym nie przypominaj�c� strzelistych budowli, tak charakterystycznych dla Dulomu. Wewn�trz znajdowa�a si� olbrzymia okr�g�a arena, otoczona rz�dami wznosz�cych si� a� pod sam dach krzese�.

Cyrk m�g� pomie�ci� jednorazowo tysi�ce, mo�e setki tysi�cy widz�w. Valentine by� wstrz��ni�ty, kiedy zobaczy�, �e w porze, kt�ra dla niego by�a �rodkiem nocy, zaj�te by�y prawie wszystkie miejsca. Patrzenie na publiczno�� by�o trudne, gdy� �wiat�a rampy �wieci�y mu prosto w oczy, niemniej dostrzega� swobodnie rozparte w krzes�ach postaci. Wi�kszo�� widz�w stanowili Ghayrogowie, chocia� w kilku miejscach zauwa�y� tak�e Hjort�w i Vroon�w, a nawet ludzi. Na Majipoorze nie by�o ani skrawka przestrzeni zamieszkanego tylko przez jedn� ras�, gdy� dekrety rz�dowe, si�gaj�ce najdawniejszych czas�w, kiedy Majipoor by� zaludniony istotami odmiennymi, zakazywa�y skupisk jednorasowych z wyj�tkiem rezerwatu Metamorf�w. Ghayrogowie jednak przepadali za �yciem w gromadzie i do tego celu upatrzyli sobie Dulorn i jego okolice, gdzie ich liczba si�ga�a g�rnej zakre�lonej prawem granicy. Chocia� byli ssakami ciep�okrwistymi, mieli jednak pewne gadzie cechy, kt�re nie wzbudza�y do nich mi�o�ci innych ras: rozwidlone, migotliwe czerwone j�zyki, szaraw�, �uskowat� sk�r�, grub� i b�yszcz�c�, oraz zimne zielone oczy bez powiek. Czarne, bez�adnie poskr�cane pasma w�os�w przywodzi�y na my�l galaretowate meduzy, a s�odki i jednocze�nie dra�ni�cy zapach ich cia� wcale nie by� przyjemny dla nos�w innych ni� ich w�asne.

Valentine, stoj�c na scenie wraz z innymi cz�onkami trupy, nie by� w najlepszym nastroju. Zupe�nie nie do przyj�cia jest taka pora popis�w, pomy�la�. Zgodnie ze swoim cyklem biologicznym w�a�nie znajdowa� si� w stadium niskiej aktywno�ci i chocia� nie chcia�o mu si� spa�, nie lubi� wstawa� o takiej porze. Zn�w poczu� si� przyt�oczony ostatnim snem. Odrzucenie przez Pani�, brak mo�liwo�ci porozumienia si� z ni�, co to wszystko mia�o znaczy�? Kiedy by� �onglerem Valentinem, nie mia� powa�nych zmartwie�: ten sam rytm dni, te same �wiczenia podnosz�ce sprawno�� r�ki� A teraz? Teraz, od kiedy zacz�y go prze�ladowa� dwuznaczne i niepokoj�ce odkrycia, zmuszony by� do pos�pnych rozmy�la� o przeznaczeniu i o wyborze w�a�ciwej drogi. Wcale mu si� to nie podoba�o. Ju� zaczyna� odczuwa� gor�c� t�sknot� za starymi dobrymi czasami sprzed tygodnia, kiedy szcz�liwy w��czy� si� bez celu po zat�oczonym, ruchliwym Pidruid.

Spektakl, kt�ry go �ci�gn�� do tego cyrku, upomnia� si� jednak o swoje prawa. Nie by�o czasu, by w o�lepiaj�cym �wietle reflektor�w my�le� o czym� innym poza �onglowaniem.

A na olbrzymiej arenie dzia�o si� jednocze�nie bardzo wiele. Magik Vroon by� zaj�ty mieszaniem barwnych �wiate� wybuchaj�cych k��bami zielonego i czerwonego dymu; tu� obok Vroona treser zwierz�t stawia� na ogonach kilkana�cie grubych w�y; grupa tancerzy o groteskowo szczup�ych cia�ach spryskanych srebrnym proszkiem odblaskowym popisywa�a si� niesamowitymi uk�adami tanecznymi; w r�nych punktach sceny kilka ma�ych orkiestr wydobywa�o z blaszanych i drewnianych instrument�w ostre d�wi�ki, tak lubiane przez Ghayrog�w; jednor�czny akrobata; kobieta-guma; kto� lewituj�cy nad g�owami innych; trio hutnik�w wyczarowywuj�cych wok� siebie szklane klatki; po�ykacz w�gorzy; gromada szalej�cych b�azn�w� reszty Valentine nie by� ju� w stanie ogarn�� wzrokiem. Publiczno��, siedz�ca w rozleniwionych pozach, mog�a by� spokojna, �e zobaczy wszystko, gdy� arena ci�gle si� obraca�a dzi�ki umieszczonej pod ni� maszynerii i w ci�gu godziny czy dw�ch robi�a pe�en obr�t, prezentuj�c kolejno ka�d� grup� artyst�w ca�emu audytorium. Sleet szepn�� do Valentine'a:

��To wszystko unosi si� na zbiorniku rt�ci. Za cen� zgromadzonego tu metalu m�g�by� kupi� trzy prowincje.

Uczestnicz�c w tak wielkim spektaklu �onglerzy zaprezentowali kilka najlepszych numer�w, a Valentine, pozostawiony sam sobie, zabawia� si� podrzucaniem maczug i od czasu do czasu podawa� wsp�towarzyszom no�e lub pochodnie. Carabella, ta�cz�c na tocz�cej si� po scenie srebrzystej kuli p�metrowej �rednicy, �onglowa�a pi�cioma ma�ymi kulami rozjarzonymi od �rodka zielonym �wiat�em. Sleet chodzi� na szczud�ach i gdzie� ponad g�owami Skandar�w precyzyjnie odmierzanymi, cho� pozornie niedba�ymi ruchami przerzuca� z r�ki do r�ki trzy olbrzymie czerwono i czarno nakrapiane jajka moleekahen�w, kt�re kupi� tego wieczora na targu. Je�liby z takiej wysoko�ci upu�ci� cho� jedno z nich, rozleg�oby si� pla�ni�cie s�yszane w ostatnich rz�dach, a on zapewne czu�by si� bardzo upokorzony, lecz ten ma�y cz�owieczek, odk�d Valentine go zna�, nie upu�ci� jeszcze niczego, wi�c dlaczego mia�by to zrobi� w�a�nie dzisiaj?

Natomiast sz�stka Skandar�w stoj�c plecami do siebie uformowa�a gwiazd� i �onglowa�a p�on�cymi pochodniami. W tym samym u�amku sekundy ka�dy z nich przerzuca� pochodni� do brata stoj�cego po przeciwnej stronie gwiazdy. Nad g�owami Skandar�w zawis�a sie� �wietlnych b�ysk�w. Trajektorie lotu by�y wyliczone z tak niezawodn� precyzj�, �e ani jeden w�osek na sk�rze �ongler�w nie zosta� przypalony, cho� w�a�ciwie powinno si� to zdarzy�, kiedy na poz�r niedbale przechwytywali rzucane przez niewidocznych partner�w g�ownie.

�onglerzy przesuwali si� przed oczami widz�w p� godziny, po czym nast�powa�a pi�ciominutowa przerwa, kt�r� sp�dzali w pomieszczeniu pod scen�, razem z setkami innych odpoczywaj�cych artyst�w. Valentine marzy� o wielkim popisie, ale Zalzan Kavol zakaza� mu tego kr�tkim stwierdzeniem, �e jeszcze nie jest got�w, cho� jak na nowicjusza radzi sobie ca�kiem nie�le.

Zanim trupie pozwolono opu�ci� scen�, ju� nasta� ranek. P�acono za godziny, a czas trwania wyst�pu zale�a� od publiczno�ci, kt�ra mia�a pod siedzeniami zainstalowane liczniki, odczytywane nast�pnie przez zimnookich Ghayrog�w siedz�cych w kabinach pod scen�. Niekt�rzy wykonawcy pozostawali na scenie zaledwie kilka minut, szybko przep�dzani powszechnym znudzeniem lub wzgard�, ale Zalzan Kavol wraz ze swoj� trup�, mimo �e wynaj�ty na dwie godziny, wytrwa� a� cztery. Zosta�by i na pi�t�, gdyby nie odwiod�a go od tego kr�tka, lecz burzliwa dyskusja z bra�mi.

��Jego chciwo�� na pieni�dze napyta mu kiedy� k�opot�w � stwierdzi�a spokojnym g�osem Carabella. � Jak d�ugo, wed�ug niego, mo�na obrzuca� si� pochodniami, p�ki wreszcie kto� si� nie pomyli? Ostatecznie Skandarzy te� bywaj� zm�czeni.

��Ale nie Zalzan Karol, s�dz�c po jego wygl�dzie � rzek� Valentine.

��On mo�e i jest maszyn� do �onglowania, ale jego bracia s� �miertelni. Rovorn zaczyna� ju� nie nad��a� za innymi. Ciesz� si�, �e maj� odwag�, by mu si� przeciwstawi�. � U�miechn�a si�. � Ja zreszt� te� by�am nie�le zm�czona.

Wyst�p �ongler�w cieszy� si� tak wielkim powodzeniem, �e zostali zatrudnieni na cztery dalsze dni. Zalzan Karol nie posiada� si� z dumy i gdy Ghayrogowie dali swoim ulubie�com wysokie wynagrodzenie, obieca� ka�demu pi�ciokoronow� premi�.

Niech mu b�dzie, pomy�la� Valentine, ale on sam nie ma zamiaru siedzie� w�r�d Ghayrog�w bez ko�ca. Po drugim dniu wyst�p�w nie ukrywa� swego zniecierpliwienia.

��Chcia�by� ju� ruszy� w dalsz� drog�. � Deliamber nie pyta�. Deliamber to wiedzia�.

Valentine skin�� twierdz�co g�ow�.

��Pr�buj� j� sobie wyobrazi�.

��Drog� na Wysp�?

��Dlaczego tracisz czas na rozmowy, je�li czytasz w ludzkich umys�ach?

��Tym razem nie musia�em czyta�. Twoje nast�pne posuni�cie nie powinno nasuwa� w�tpliwo�ci.

��A wi�c mam uda� si� do Pani. No, tak. Kt� inny m�g�by powiedzie� mi prawd� o tym, kim jestem?

��Widz�, �e nadal brak ci wiary � stwierdzi� Deliamber.

��Opieram si� tylko na snach, na niczym wi�cej.

��Za to na snach, kt�re objawiaj� wielk� prawd�.

��Tak � powiedzia� Valentine. � Sny jednak mog� by� zmy�leniem, fantazj� czy metafor�. Szale�stwem by�oby bra� je dos�ownie, nie maj�c znik�d potwierdzenia ich prawdziwo�ci. Takie potwierdzenie mog� uzyska� od Pani, przynajmniej mam tak� nadziej�. Jak daleko st�d do Wyspy, czarodzieju?

Deliamber przymkn�� na chwil� wielkie z�ociste oczy.

��Tysi�ce mil � odpowiedzia�. � Do tej pory przemierzyli�my mniej wi�cej jedn� pi�t� Zimroelu. Aby posuwaj�c si� na wsch�d omin�� terytorium Metamorf�w, musisz zahaczy� o Khyntor albo Velathys, a dalej uda� si� rzek�, przez Ni-moya do Piliploku. Dopiero stamt�d ruszaj� na Wysp� statki z pielgrzymami.

��Ile czasu mo�e trwa� taka podr�?

���eby si� dosta� do Piliploku? Przy naszym dotychczasowym tempie oko�o pi��dziesi�ciu lat. W�drowanie z �onglerami, zatrzymywanie si� po tygodniu to tu, to tam�

��A gdybym opu�ci� trup� i zda� si� sam na siebie?

��Sze�� miesi�cy. By� mo�e. Rzek� podr�uje si� szybko, ale w�dr�wka l�dem zabiera du�o czasu. Gdyby�my mieli statki powietrzne, tak jak to bywa na innych planetach, dostanie si� do Piliploku by�oby kwesti� jednego dnia � no, mo�e dw�ch � ale oczywi�cie my �yjemy na Majipoorze, gdzie nie ma udogodnie�, kt�re u�atwiaj� �ycie innym.

��Sze�� miesi�cy? � Valentine zmarszczy� brwi. � A gdybym wynaj�� jaki� pojazd i przewodnika, to ile musia�bym zap�aci�?

��Pewnie dwadzie�cia rojali. D�ugo b�dziesz �onglowa�, zanim tyle uzbierasz.

��A kiedy ju� dotr� do Piliploku, to co wtedy? � Valentine nie dawa� za wygran�.

��Wtedy pop�yniesz na Wysp�. To zabierze ci kilka tygodni. Na Wyspie wynajmiesz kwater� na najni�szym tarasie i rozpoczniesz wspinaczk�.

��Wspinaczk�?

��Wspinaczk� ku modlitwie, oczyszczeniu, wtajemniczeniu. Przechodzisz z tarasu na taras, a� osi�gniesz Taras Adoracji, kt�ry jest przedsionkiem �wi�tyni Wewn�trznej. Naprawd� nic o tym wszystkim nie wiesz?

��M�j m�zg zosta� nie�le wyprany. � No, tak.

��Docieram do �wi�tyni Wewn�trznej. I co dalej?

��Zaczynasz nowicjat. S�u�ysz Pani jako akolita i je�li szukasz u niej pos�uchania, przechodzisz rytualne pr�by, po czym oczekujesz przyzywaj�cego snu.

��Ile czasu zabiera ten ca�y proces � te tarasy, wtajemniczenie, s�u�ba akolity, przyzywaj�cy sen? � zaniepokoi� si� Valentine.

��To zale�y. Czasami pi�� lat. Czasami dziesi��. Bywa, �e i ca�e �ycie. Pani nie ma czasu na zajmowanie si� ka�dym pielgrzymem.

��A czy nie ma prostszej drogi, by uzyska� u niej pos�uchanie? Deliamber zabulgota� kaszlem, kt�ry zabrzmia� jak �miech.

��Co takiego? Chcia�by� zapuka� do drzwi �wi�tyni, wykrzycze�, �e jeste� jej podmienionym synem i domaga� si� wpuszczenia?

��Dlaczego nie?

��Poniewa� � powiedzia� Vroon � zewn�trzne tarasy Wyspy s�u�� temu, by zapobiega� takim w�a�nie incydentom. Nie ma ani prostych, ani wymy�lnych sposob�w skomunikowania si� z Pani�. Mo�e ci to zabra� ca�e lata.

��Znajd� jak�� drog�. � We wzroku Valentine'a wida� by�o zdecydowanie. � Gdybym tylko znalaz� si� na Wyspie, potrafi�bym dotrze� do jej umys�u, wykrzycze� swoje pro�by, przekona� j�, by wezwa�a mnie przed swoje oblicze. To znaczy � my�l�, �e bym potrafi�.

��Mo�e � potwierdzi� Deliamber.

��Ale przy twojej pomocy to �mo�e� znaczy�oby wi�cej.

��Tego si� obawia�em � odpowiedzia� czarodziej oschle.

��Masz pewne zdolno�ci w sprowadzaniu przes�a�. Mogliby�my dotrze�, je�li nie do samej Pani, to przynajmniej do jej najbli�szego otoczenia. Krok po kroku skracaliby�my nie ko�cz�cy si� proces osi�gania kolejnych taras�w�

��By� mo�e da si� to zrobi� � powiedzia� Deliamber. � Trudno mi w to uwierzy�, ale chyba zgodz� si� na t� pielgrzymk�.

Valentine przez d�u�sz� chwil� przygl�da� si� Vroonowi.

��Dobrze o tym wiedzia�em � odezwa� si� wreszcie. � Udajesz wahanie, ale to ty od samego pocz�tku popycha�e� mnie ku Wyspie. I oczywi�cie widzia�e� siebie u mego boku. Mo�e nie mam racji, co? Przyznaj, Deliamberze, �e masz wi�ksz� ode mnie ochot� wyprawi� mnie w t� podr�.

��Och! � westchn�� czarodziej. � Co tu ukrywa�.

��No widzisz, mia�em racj�.

��Je�li si� zdecydujesz wyruszy� na Wysp�, Valentine, nie opuszcz� ci�. Ale czy ciebie w og�le sta� na decyzj�?

��Czasami.

��To za ma�o, by by� silnym � stwierdzi� czarodziej.

���atwo ci m�wi�. Tysi�ce mil. Lata oczekiwa�. Zn�j i intrygi. Dlaczego ja si� na to godz�, czarodzieju?

��Poniewa� by�e� Koronalem i musisz by� nim ponownie.

��Co do pierwszego, to mo�e i prawda, cho� nada� mam powa�ne w�tpliwo�ci. Drugie pozostaje kwesti� otwart�. Deliamber spojrza� na niego przebiegle. � Wolisz zatem �y� pod rz�dami uzurpatora?

��Co mi do Koronala i jego rz�d�w! Dzieli nas p� �wiata. On mieszka na G�rze Zamkowej, ja jestem w�drownym �onglerem. � Valentine wyci�gn�� przed siebie d�onie i przygl�da� im si� tak, jakby je widzia� po raz pierwszy. � Oszcz�dzi�bym sobie wiele zachod�w, gdybym pozosta� z Zalzanem Kavolem i pozwoli� tamtemu, kimkolwiek on jest, zatrzyma� tron dla siebie. A mo�e jest m�drym i sprawiedliwym uzurpatorem? Jak� korzy�� odniesie Majipoor, je�li wykonam t� ca�� robot� po to tylko, by samemu zaj�� jego miejsce? Och, Deliamberze, Deliamberze, czy wygl�dam na kr�la, skoro m�wi� takie rzeczy? Gdzie moja ��dza w�adzy? I jak m�g�bym sprawowa� rz�dy, je�li w tak oczywisty spos�b nie przejmuj� si� tym, co si� wydarzy�o?

��M�wili�my ju� o tym. Zosta�e� zamieniony, m�j panie. I tw�j duch, i twoje cia�o.

��Chyba tak. Moja kr�lewska natura, je�li j� kiedykolwiek mia�em, opu�ci�a mnie. Tamta ��dza w�adzy�

��Dwa razy u�y�e� tego wyra�enia � przerwa� mu Deliamber. � ��dza w�adzy nie ma z tym nic wsp�lnego. Prawdziwy kr�l nie jest ��dny w�adzy, to poczucie odpowiedzialno�ci ��da od niego, by panowa�. A kr�l nie mo�e ucieka� od odpowiedzialno�ci. Obecny Koronal jest nowy, jeszcze niewiele dokona�, a ju� zd��y� wyprawi� si� w wielki objazd, ludzie za� szemrz� przeciw jego pierwszym dekretom. I ty zastanawiasz si�, czy on jest m�dry i sprawiedliwy? Widzia�e� sprawiedliwego uzurpatora? On jest przest�pc�, Valentine, jego rz�dy naznaczone s� pi�tnem przest�pstwa, strach go z�era w czasie snu i z czasem ten strach zatruje go, a wtedy uzurpator zmieni si� w tyrana. Jak mo�esz w to w�tpi�? Usunie ka�dego, kto stanie mu na drodze, nawet zabije, je�li zajdzie potrzeba. Trucizna, kt�ra kr��y w jego �y�ach, z czasem skazi ca�� planet� i ka�dego jej mieszka�ca. A ty, tkwi�c tutaj, ogl�daj�c z takim zainteresowaniem swoje palce, nie poczuwasz si� do �adnej odpowiedzialno�ci? Jak mo�esz m�wi� o oszcz�dzaniu sobie zachod�w? Jakby nie by�o wa�ne, kto jest kr�lem. To bardzo wa�ne, kto nim jest, m�j panie. Ty zosta�e� wybrany, ty zosta�e� przygotowany, by sprawowa� t� godno��. To nie by�o przypadkowe zrz�dzenie losu. Chyba nie wierzysz, �e ka�dy mo�e by� Koronalem?

��Wierz� w przypadkowe zrz�dzenia losu.

Deliamber za�mia� si� cierpko.

��By� mo�e tak by�o dziewi�� tysi�cy lat temu. Teraz rz�dy sprawuje dynastia, m�j panie. Od czas�w Lorda Arioka, a mo�e i wcze�niej, Koronalowie s� wybierani spo�r�d ma�ej garstki rodzin, nie wi�kszej ni� sto klan�w. Wszystkie te klany zamieszkuj� G�r� Zamkow� i uczestnicz� w rz�dzeniu. Ju� jest przygotowywany nast�pny Koronal, chocia� jego imi� zna tylko on sam i kilku doradc�w. Wybrano ju� tak�e jego dw�ch czy trzech zast�pc�w. Teraz jednak ta dynastyczna linia zosta�a przerwana, pojawi� si� intruz. Nic poza z�em nie mo�e z tego wynikn��.

��A je�li uzurpator jest nast�pc� pochodz�cym z grona pretendent�w, kt�ry si� zm�czy� d�ugim oczekiwaniem?

��Nie � odpar� Deliamber. � To nieprawdopodobne. Ten, kt�rego uwa�ano za odpowiedniego do sprawowania godno�ci Koronala, nie m�g�by obali� prawnie wyniesionego na tron w�adcy. I czemu mia�aby s�u�y� ta maskarada, ta zamiana cia� i dusz?

��Powiedzmy, �e masz racj�.

��W takim razie czy nie mam te� racji, �e osobnik przebywaj�cy teraz na G�rze Zamkowej nie ma ani praw do rz�dzenia, ani �adnych kwalifikacji, i wobec tego powinien by� zrzucony z tronu, a ty jeste� jedynym, kt�ry mo�e to uczyni�?

��Niema�o ode mnie ��dasz � westchn�� Valentine.

��To historia stawia takie wymagania, nie ja � powiedzia� Deliamber. � Na tysi�cach planet od tysi�cy lat inteligentne istoty wybieraj� mi�dzy �adem a anarchi�, mi�dzy tworzeniem a niszczeniem, mi�dzy rozumem a g�upot�. A si�y zdolne budowa� �ad i zapobiega� g�upocie skupiaj� si� zwykle w r�ku jednego przyw�dcy lub, je�li wolisz, kr�la, prezydenta, przewodnicz�cego, premiera, generalissimusa, monarchy � u�yj jakiej tylko chcesz nazwy. Nami rz�dzi Koronal, a dok�adnie m�wi�c, Koronal rz�dzi w imieniu Pontifexa, kt�ry kiedy� te� by� Koronalem. Wobec tego nie jest bez znaczenia, kto powinien, a kto nie powinien by� Koronalem.

��Tak � powiedzia� Valentine. � By� mo�e.

��Wci�� si� wahasz mi�dzy �tak� a �by� mo�e� � stwierdzi� Deliamber. � Ale ostatecznie zwyci�y �tak� i wtedy udasz si� na Wysp�, a z Wyspy, maj�c b�ogos�awie�stwo Pani, wyruszysz na G�r� Zamkow� i zajmiesz nale�ne sobie miejsce.

��To, o czym m�wisz, napawa mnie przera�eniem. Je�li nawet kiedy� mia�em zdolno�ci do sprawowania w�adzy i odpowiednie przygotowanie, to wszystko ju� zd��y�o wypali� si� w moim umy�le.

��Twoje przera�enie zniknie, b�d� pewien. A tw�j umys� wr�ci z czasem do poprzedniej harmonii.

��No w�a�nie, czas up�ywa, a my wci�� tkwimy w Dulornie zabawiaj�c Ghayrog�w.

��To ju� d�ugo nie potrwa. Znajdziemy nasz� drog� na wsch�d, m�j panie. Uwierz w to.

Pewno�� Deliambera udzieli�a si� r�wnie� Valentine'owi. Nie na d�ugo jednak. Zaledwie bowiem czarodziej znik� mu z oczu, Valentine nasz�y nieprzyjemne my�li o trudno�ciach zwi�zanych z ca�ym przedsi�wzi�ciem. Czy m�g�by, tak po prostu, wynaj�� par� wierzchowc�w i razem z Deliamberem wyprawi� si� jutro do Piliploku? A co z Carabell�, kt�ra zupe�nie nieoczekiwanie sta�a si� dla niego kim� bardzo wa�nym? Porzuci� j� tu, w Dulornie? A Shanamir? Ch�opiec przywi�za� si� do niego, nie do Skandar�w, i ani sam nie chcia�by, ani nie powinien by� zdany na ich �ask�. Poza tym w gr� wchodzi�y koszty. Wyprawa ich czworga przez olbrzymi Zimroel, jedzenie, spanie, transport, statek na Wysp� A wydatki na Wyspie, je�li ma zamiar dosta� si� do Pani? Autifon Deliamber przypuszcza�, �e podr� tylko do Piliploku, i to w pojedynk�, mo�e kosztowa� dwadzie�cia rojali. Zatem suma na ca�� ich czw�rk� albo i pi�tk�, je�li uwzgl�dni� Sleeta, gdyby i on chcia� wyruszy� z nimi, zatem ta suma mo�e przekroczy� sto, a mo�e i sto pi��dziesi�t rojali. Z pieni�dzy, kt�re znalaz� przy sobie w Pidruid, pozosta�o mu jeszcze sze��dziesi�t rojali, no i rojal czy dwa, kt�re zarobi� u Skandara. Za ma�o. Zdecydowanie za ma�o. Carabella, jak wiedzia�, nie mia�a nic, Shanamir wszystko odda� rodzinie, Deliamber, gdyby posiada� maj�tek, nie w��czy�by si� w podesz�ym wieku po �wiecie i nie wi�za� umow� z band� Skandar�w.

No wi�c? Pozostaje tylko snu� plany i mie� nadziej�, �e Zalzan Karol zmierza, og�lnie rzecz bior�c, na wsch�d. I oszcz�dza� koron� po koronie, czekaj�c stosownej chwili, by stawi� si� przed Pani�.

W kilka dni po wyje�dzie z Dulornu z pe�nymi, dzi�ki hojno�ci Ghayrog�w sakiewkami, Valentine odci�gn�� Zalzana Kavola na stron�, pytaj�c go o dalszy kierunek podr�y. Dzie� p�nego lata tchn�� spokojem. Tu, przy wschodnich stokach rozpadliny, gdzie roz�o�yli si� ze �niadaniem, wszystko by�o spowite purpurow� mg�� wisz�c� nad ziemi� niczym g�sta wilgotna chmura. Mg�a nabiera�a barwy od powietrza, a powietrze z kolei zabarwia�o si� purpur� od py�u nanoszonego przez wiatr z pobliskich z�� piaskowca skuwa.

Zalzan Kavol nie wygl�da� na takiego, kt�ry cieszy�by si� �yciem. Irytowa�a go mg�a. Jego szara sier��, sina teraz od wilgoci, kt�ra przenika�a wszystko wok�, pozbija�a si� w �mieszne k�aki, wi�c wci�� pociera� j� i wyg�adza�. Prawdopodobnie nie najlepsza to pora na tak� rozmow�, pomy�la� Valentine, ale by�o ju� za p�no. Wydarzenia zacz�y si� toczy� w�asnym biegiem.

��Kt�ry z nas jest przyw�dc� trupy, Valentine? � spyta� g�ucho Skandar.

��Ty, to nie ulega w�tpliwo�ci.

��To dlaczego pr�bujesz mn� rz�dzi�?

��Ja? Rz�dzi� tob�?

��W Pidruid � m�wi� Skandar � poprosi�e� mnie, abym poszed� przez Falkynklp, bo tego wymaga� honor twojego pastuszego giermka, a jeszcze przedtem zmusi�e� mnie do zatrudnienia go, chocia� nie jest �onglerem i nigdy nim nie b�dzie. Ust�pi�em, cho� sam nie wiem, dlaczego. Dalej, twoja ingerencja w k��tni� z Vroonem�

��Moja ingerencja przynios�a korzy�� � zauwa�y� Valentine. � Swego czasu sam to przyzna�e�.

��Nie przecz�, jednak nie by�em ni� zachwycony. Czy potrafisz zrozumie�, �e ja tu jestem panem?

Valentine nieznacznie wzruszy� ramionami. � Nikt tego nie kwestionuje.

��Ale czy rozumiesz, co to znaczy? Bo moi bracia tak. Oni wiedz�, �e cia�o mo�e mie� tylko jedn� g�ow�, chyba �e jest to cia�o Su-Suher�w, ale nie o nich m�wimy, i wiedz�, �e tutaj t� g�ow� jestem ja i �e to w moim umy�le rodz� si� wszelkie plany i zamierzenia, w moim i tylko w moim. � Zalzan Karol b�ysn�� z�bami w gro�nym u�miechu. � Mo�e mi powiesz, �e to tyrania? Nie. To spos�b na skuteczno��. �onglerka to nie demokracja, Valentine. W �onglerce wszyscy musz� podporz�dkowa� si� jednemu, inaczej nast�pi chaos. Czego zn�w chcesz ode mnie?

��Chc� wiedzie�, jaki jest og�lny kierunek naszej w�dr�wki. Wida� by�o wyra�nie, �e Zalzan Karol powstrzymuje si� od ataku furii.

��Po co ci to? Jeste� w naszym zespole, wi�c idziesz tam, dok�d idzie zesp�. Twoja ciekawo�� nic ci nie da.

��Nie s�dz�. Z niekt�rych szlak�w mog� mie� wi�kszy po�ytek. � Po�ytek? Ty mo�esz mie� po�ytek? Wi�c masz jakie� swoje plany? Gdy ci� zatrudnia�em, powiedzia�e�, �e nie masz �adnych!

��Teraz mam.

��Co zatem planujesz? Valentine zaczerpn�� powietrza.

��Chc� odby� pielgrzymk� na Wysp� i po�wi�ci� si� s�u�bie dla Pani. Poniewa� statek pielgrzym�w odp�ywa z Piliploku, a mi�dzy nami i tym portem le�y jeszcze prawie ca�y Zimroel, wi�c dobrze by�oby wiedzie�, czy nie zamierzasz p�j�� w innym kierunku, powiedzmy do Velathys, czy te� wr�ci� do Tilomon albo Narabal, albo�

��Zwalniam ci� � powiedzia� lodowato Zalzan Karol.

��Co? � Valentine nie wierzy� w�asnym uszom.

��Jeste� zwolniony. M�j brat Erfon da ci dziesi�� koron odprawy. Masz godzin� na zabranie si� st�d.

Valentine czu�, jak zaczynaj� mu p�on�� policzki. � Nie o to mi chodzi�o! Ja tylko zapyta�em�

��Ty tylko zapyta�e�! I w Pidruid tylko zapyta�e�, i w Falkynkip tylko zapyta�e�, i w nast�pnym tygodniu w Mazadone tylko zapytasz. Burzysz m�j spok�j, Valentine, a to przekre�la twoj� karier� �onglera. Poza tym jeste� nielojalny.

��Nielojalny? W stosunku do czego? Do kogo?

��Zatrudni�e� si� u nas, ale w skryto�ci ducha traktujesz nasz� trup� jako �rodek do celu. Twoje przywi�zanie do nas jest nieszczere. Ja to nazywam zdrad�.

��Kiedy zatrudnia�em si� u was, o niczym innym nie my�la�em, tylko o tym, �eby podr�owa� z wami. Oboj�tne dok�d. Teraz jednak sprawy przyj�y inny obr�t i mam wa�ny pow�d, aby odby� pielgrzymk�.

��Dlaczego pozwalasz kierowa� sob� jakim� sprawom? Gdzie twoje poczucie obowi�zku w stosunku do pracodawc�w i nauczycieli?

��Czy podpisa�em z wami kontrakt na ca�e �ycie? � Valentine zaczyna� traci� panowanie nad sob�. � Czy to jest zdrada, kiedy si� odkrywa, �e w �yciu istnieje inny cel poza jutrzejszym przedstawieniem?

��Dlatego w�a�nie ci� zwalniam. Zaczynasz traci� energi� na inne cele, podczas kiedy ja ��dam, by� przez ca�y czas my�la� tylko o �onglerce, a nie o dacie odjazdu statku z pielgrzymami z przystani Shkunibor.

��Nie ma mowy o �adnej utracie energii. �ongluj�c my�l� tylko o �onglowaniu. Kiedy dojedziemy do Piliploku, zrezygnuj� z pracy u ciebie. Ale a� do tej chwili�

��Wystarczy � powiedzia� Skandar. � Pakuj si�. Odejd�. Zabieraj si� do Piliploku i �egluj na Wysp�. R�b, co chcesz. D�u�ej ci� nie potrzebuj�.

Wygl�da�o na to, �e Zalzan Kavol wcale nie �artuje. Nachmurzony, poklepa� si� po mokrej sk�rze, ci�ko zakr�ci� w miejscu i odszed�. Valentine otrz�sn�� si�, do g��bi poruszony. My�l o nag�ym odje�dzie, o samotnej podr�y do Piliploku wprawia�a go w panik�. Bardzo z�y� si� z ca�� grup� i wcale nie chcia�by jej porzuci�, a przynajmniej nie teraz. Jeszcze pragn�� si� nacieszy� i Carabell�, i Sleetem, i nawet Skandarami, kt�rych na pewno nie darzy� zbyt wielk� sympati�, ale szanowa�. Jeszcze liczy� na poprawianie sprawno�ci r�ki i �wiczenie bystro�ci oka, jeszcze mia�by na to czas podczas d�ugiej podr�y na wsch�d ku dziwnemu i osobliwemu przeznaczeniu, kt�re mu przepowiada� Deliamber.

��Zaczekaj! � zawo�a� za Skandarem. � A co na to prawo? Zalzan Karol rzuci� mu przez rami� piorunuj�ce spojrzenie. � Jakie prawo?

��Takie, kt�re zobowi�zuje ciebie do zatrudnienia w trupie �ongler�w trojga ludzi � odpowiedzia� Valentine.

��Na twoje miejsce zatrudni� pastucha. Naucz� go tyle, na ile go sta� � odpowiedzia� Zalzan Kavol nawet si� nie zatrzymuj�c.

Valentine sta� w miejscu, patrz�c przed siebie t�pym wzrokiem. Rozmowa z Zalzanem Kavolem odbywa�a si� w lasku, w kt�rym ros�y ma�e z�otolistne ro�liny. Musia�y by� niezwykle wra�liwe, bo pod wp�ywem k��tni cz�owieka ze Skandarem najbli�ej rosn�ce pomarszczy�y si� i �ciemnia�y. Valentine dotkn�� jednej z nich, kruchej, pozbawionej �ycia, i poczu� si� winny zniszczenia, jakie si� tutaj dokona�o.

��Co si� sta�o? � spyta� Shanamir, kt�ry wyr�s� jak spod ziemi i z r�wnym jak Valentine �alem przygl�da� si� martwym ro�linom. � S�ysza�em okropne krzyki. Skandar�

��Zwolni� mnie � odpowiedzia� p�przytomnie Valentine. � Zwolni� mnie, poniewa� zapyta�em, jak� drog� ruszamy dalej, poniewa� przyzna�em mu si�, �e moim ostatecznym celem jest pielgrzymka na Wysp�, i poniewa� zastanawia�em si�, czyjego plany b�d� odpowiada� moim zamierzeniom.

��Ty zamierzasz odby� pielgrzymk�? Na Wysp�? Nie wiedzia�em o tym!

��Bo to nag�a decyzja.

��No to o co chodzi! � krzykn�� ch�opiec. � Zrobimy to razem, no nie? Chod�, pakuj swoje rzeczy, ukradniemy Skandarowi par� wierzchowc�w i w drog�!

��Tak my�lisz? -Oczywi�cie!

��Od Piliploku dziel� nas tysi�ce mil. Ty i ja, i nikogo, kto by nas poprowadzi�, i�

��Czym si� martwisz! � gor�czkowa� si� Shanamir. � S�uchaj, pojedziemy do Khyntoru, stamt�d statkiem rzecznym do Ni-moya, i dalej rzek� Zimr na wybrze�e, zaokr�tujemy si� na statek z pielgrzymami i� O co chodzi, Valentine?

��Czuj� si� zwi�zany z �onglerami. Nauczy�em si� od nich ciekawej sztuki, ja� ja� -Valentine urwa�, zmieszany. Czy jest �onglerem-terminatorem, czy Koronalem wygna�cem? Czyjego celem jest codzienna ci�ka har�wka ze Skandarami, Carabell� i Sleetem, czy te� spoczywa na nim obowi�zek jak najrychlejszego wyruszenia na Wysp�, a dalej, z pomoc� Pani, ku G�rze Zamkowej? Ach, to ci�gle wahanie, pomy�la�.

��Koszty, tak? � zgadywa� dalej Shanamir. � To ci� trapi? W Pidruid mia�e� pi��dziesi�t rojali, je�li nie wi�cej. Co� ci z tego musia�o jeszcze zosta�. Ja te� mam par� koron. Je�li nam zabraknie, b�dziesz m�g� na statku �onglowa�, a ja zajm� si� dogl�daniem wierzchowc�w, my�l�, �e�

��Dok�d to si� wybieracie? � spyta�a Carabella, kt�rej nadej�cia obaj nie zauwa�yli. � I co si� przydarzy�o tym ma�ym nadwra�liwcom? Czuj� tu jakie� k�opoty.

Valentine powt�rzy� jej pokr�tce rozmow� z Zalzanem Kavolem.

S�ucha�a z zapartym tchem, a kiedy sko�czy�, odwr�ci�a si� na pi�cie i pop�dzi�a do Zalzana Karola.

��Carabello! � zawo�a� za ni� Valentine, ale dziewczyna znik�a mu z oczu.

��Chod�my ju� � powiedzia� Shanamir. � Spakujemy si� w p� godziny, a z nadej�ciem nocy b�dziemy daleko st�d. Zajmij si� pakowaniem, a ja zorganizuj� dwa wierzchowce, wyprowadz� je za drzewa, w d� stoku, do ma�ego jeziorka, kt�re mijali�my jad�c tutaj i spotkamy si� przy lasku drzew kapu�cianych. � Przej�ty, gestykulowa� gor�czkowo. � Tylko si� po�piesz! Musz� wyprowadzi� wierzchowce, dop�ki w pobli�u nie ma �adnego Skandara.

Shanamir znikn�� mi�dzy drzewami. Valentine sta� jak skuty lodem. Odjecha� teraz, tak nagle, nie maj�c czasu na oswojenie si� z now� sytuacj�? A co z Carabell�? �adnego po�egnania? A Deliamber? A Sleet? Ruszy� w stron� wozu, by zebra� sw�j niewielki maj�tek, ale zatrzyma� si� jeszcze, dotkn�� obumar�ej ro�liny, oderwa� z niej zesch�e li�cie, jakby chcia� pobudzi� j� do �ycia. Mo�e to zrz�dzenie losu, zacz�� si� zastanawia�, bo gdyby pozosta� z �onglerami, m�g�by o miesi�ce, a nawet lata op�ni� konfrontacj� z rzeczywisto�ci�, kt�ra wcze�niej czy p�niej i tak by go dopad�a. A Carabella? Je�li rodz�ce si� mi�dzy nimi uczucie jest szczere, i tak nie znalaz�oby miejsca dla siebie w nowej rzeczywisto�ci. No c�, wypada mu tylko odsun�� na bok zmartwienia, otrz�sn�� si� z nag�ego szoku i ruszy� na go�ciniec, kt�ry zaprowadzi go do Piliploku i na statek pielgrzym�w. Rusz�e si�, powiedzia� do siebie, pozbieraj swoje rzeczy, w lasku kapu�cianym czeka Shanamir z wierzchowcami.

Zwleka� jeszcze, kiedy nadbieg�a w podskokach Carabella. Jej twarz promienia�a rado�ci�.

��Wszystko za�atwione � oznajmi�a. � Pos�u�y�am si� Deliamberem. Troch� popracowa� nad Skandarem. No wiesz, drobna sztuczka tu, drobna sztuczka tam, delikatne dotkni�cie macek, czary jak czary, normalne. No i Zalzan Karol zmieni� zamys�. Czy te� my zmienili�my za niego.

��To znaczy, �e mog� zosta�? � z ulg� w g�osie spyta� Valentine.

��Pod warunkiem, �e p�jdziesz do niego i poprosisz o przebaczenie.

��Przebaczenie za co?

��To nie ma znaczenia � roze�mia�a si� Carabella. � Wilgotne futro, zimny nos, obrazi� si�, bogowie wiedz� za co. On jest Skandarem, Valentine. Ma w�asne poczucie dobra i z�a. Nie musi my�le� tak samo jak ludzie. Wprawi�e� go w z�o��, wi�c ci� odprawi�, ale je�li go grzecznie poprosisz, to przyjmie ci� z powrotem. Id�, tylko szybko.

��Tak� ale�

��Jakie ale? Teraz z kolei ty wbijasz si� w dum�? Chcesz by� nadal zatrudniony u Skandara, czy nie? � Jasne, �e chc�.

��No to id�! � powiedzia�a. Chwyci�a go za rami� usi�uj�c zmusi� do zrobienia pierwszego kroku, lecz w tym samym momencie przypomnia�a sobie, z kim si� szamoce, odskoczy�a niepewna, czy nie powinna ukl�kn�� i prosi� go o przebaczenie. � Prosz� ci� � powiedzia�a cicho po chwili wahania. � Prosz� ci�, id� do niego. Je�li opu�cisz trup�, ja te� j� opuszcz�, a wcale bym tego nie chcia�a. Id�. Prosz�!

��Dobrze � zgodzi� si� Valentine.

Zalzan Karol siedzia� na schodkach wozu z pos�pn� min�, skulony, spowity w purpurow� mg�� niczym w strojny p�aszcz. Valentine podszed� do niego i odezwa� si� g�osem, w kt�rym brzmia�a szczero��:

��Nie mia�em zamiaru ci� rozgniewa�. Wybacz mi, prosz�. Zalzan Kavol warkn�� z cicha.

��Naprzykrzasz mi si� � powiedzia�. � Dlaczego mia�bym ci wybaczy�? Od tej chwili masz si� do mnie nie odzywa�, dop�ki ci� o to nie poprosz�. Rozumiesz, co si� do ciebie m�wi?

��Rozumiem � odpowiedzia� Valentine.

��I nie b�dziesz si� stara� wp�ywa� na kierunek dalszej podr�y.

��Rozumiem � potwierdzi� Valentine.

��A je�li jeszcze raz wyprowadzisz mnie z r�wnowagi, zwolni� ci� bez �adnej odprawy i b�dziesz mia� dziesi�� minut na to, by zej�� mi z oczu, nawet gdyby�my obozowali po�rodku rezerwatu Metamorf�w i gdyby zbli�a�a si� noc, rozumiesz?

��Rozumiem.

Nie odszed� jednak, zastanawiaj�c si�, czy teraz Skandar nie ka�e mu bi� przed sob� pok�on�w, ca�owa� w ow�osione palce albo czo�ga� si� po ziemi. Stoj�ca z boku Carabella wstrzyma�a oddech, boj�c si�, �e scena, w kt�rej w�adca Majipooru prosi o przebaczenie w�drownego Skandara, zako�czy si� wielk� awantur�.

Zalzan Karol spogl�da� na Valentine'a tak, jakby patrzy� na talerz z nie�wie�� ryb� w zakrzep�ym ju� sosie. W ko�cu przem�wi� z kwa�n� min�:

��Nie jestem zobowi�zany udziela� moim pracownikom informacji, kt�re ich nie dotycz�. Powiem ci jednak, �e moim rodzinnym miastem jest Piliplok, �e wracam do niego od czasu do czasu i �e i tym razem zamierzam w ko�cu tam dotrze�. Kiedy to nast�pi, jeszcze nie wiem. B�dzie to zale�a�o od um�w na wyst�py, jakie zawr� po drodze, ale wiedz, �e nasza trasa w zasadzie biegnie na wsch�d, chocia� mo�emy z niej tu i tam zbacza�, chc�c zarobi� na chleb. Kiedy ju� znajdziemy si� w Piliploku, b�dziesz m�g� odej�� z mojej trupy i robi� co zechcesz, lecz gdyby� wtedy zamierza� od��czy� od zespo�u kogokolwiek poza pastuchem, zaskar�� ci� w s�dzie Koronala i za��dam najwy�szej kary. Rozumiesz, co si� do ciebie m�wi?

��Rozumiem � odpowiedzia� Valentine, cho� nie przejmowa� si� zbytnio gro�b� Skandara.

��I jeszcze jedno � kontynuowa� Zalzan Kavol. � Chc�, �eby� wci�� pami�ta�, �e dostajesz wystarczaj�co du�o koron na tydzie� nie licz�c premii i tego, co �o�� na twoje utrzymanie. Wi�c je�li przy�api� ci� na zaprz�taniu sobie g�owy my�lami o Pani i s�u�bie dla niej albo o czymkolwiek innym poza tym, jak rzuca� maczugami czy pi�kami jak je �apa�, by zabawi� publiczno��, zerw� z tob� umow�. I tak ju� przez par� ostatnich dni nie by�e� w najlepszej formie, Valentine. Musisz si� zmieni�. Potrzebuj� do swojej trupy troje cz�owieczych istot, ale niekoniecznie tych, kt�re mam teraz. Rozumiesz, co si� do ciebie m�wi?

��Rozumiem � odpowiedzia� Valentine po raz kt�ry� z rz�du.

��No to mo�esz odej��!

Kiedy znale�li si� poza zasi�giem wzroku i s�uchu Skandara, Carabella odezwa�a si� nie�mia�o:

��Czy to by�o dla ciebie strasznie nieprzyjemne?

��To musia�o by� strasznie nieprzyjemne dla Zalzana Kavola.

��On jest tylko ow�osionym zwierz�ciem!

��Nie � glos Valentine'a brzmia� powa�nie. � On jest istot� rozumn�, tak samo jak my. Skandar tylko wygl�da jak zwierz�. Kiedy obcujesz z istotami wra�liwymi na punkcie honoru i dumy, najm�drzej jest dostosowa� si� do ich wymaga�, zw�aszcza je�li maj� dwa i p� metra wzrostu i zapewniaj� ci zarobek ��cznie z utrzymaniem. Z tego punktu widzenia bardziej ja potrzebuj� Zalzana Kavola ni� on mnie.

��A pielgrzymka? � spyta�a Carabella. � Naprawd� zamierzasz j� odby�? Kiedy si� zdecydowa�e�?

��W Dulornie. Po rozmowie z Deliamberem. Mam pewne w�tpliwo�ci co do siebie, kt�re powinienem wyja�ni�. Mo�e mi w tym pom�c jedynie Pani Wyspy. Dlatego p�jd� do niej, a przynajmniej b�d� usi�owa� tam dotrze�. Ale to wszystko jest jeszcze dalek� przysz�o�ci�, a dopiero co przysi�ga�em Zalzanowi Kavolowi nie my�le� o tych sprawach. � Uj�� d�o� dziewczyny. � Dzi�kuj� ci za za�agodzenie sporu mi�dzy mn� a Skandarem. Zupe�nie nie by�em przygotowany na odej�cie z trupy ani na stracenie ciebie zaraz po tym, jak ci� odnalaz�em.

��Dlaczego s�dzisz, �e straci�by� mnie, gdyby� odszed� od Skandara? Odesz�abym z tob�.

��Za to te� ci dzi�kuj�, Carabello. Teraz powinienem zej�� do lasku drzew kapu�cianych i kaza� Shanamirowi zwr�ci� wierzchowce, kt�re dla nas ukrad�.

W miar� up�ywu dni krajobraz za oknami wozu stawa� si� coraz bardziej obcy i Valentine dzi�kowa� losowi za to, �e nie wyruszy� w podr� we dw�jk� z Shanamirem.

Tereny le��ce mi�dzy Dulornem a nast�pnym wi�kszym miastem, Mazadone, by�y stosunkowo s�abo zaludnione. Znaczn� cz�� ziemi, zgodnie z zapowiedzi� Deliambera, pokrywa�y kr�lewskie rezerwaty le�ne, reszta mok�a w wodzie pod uprawami ry�u i lusavendery. Zalzan Karol by� bardzo zmartwiony, poniewa� w takiej okolicy nie by�o �adnych szans na prac� dla �ongler�w. Rozkaza� wi�c jecha� jak najszybciej, nie zbaczaj�c nigdzie z drogi. Podr�ni, przygn�bieni bezczynno�ci� i d�d�yst� pogod�, oboj�tnym wzrokiem omiatali mijane ma�e miasteczka i wsie; nie rozbawi�y ich nawet pola �miesznych drzew kapu�cianych o grubych przysadzistych pniach i wyrastaj�cych wprost z tych pni baniastych bia�ych owocach. W miar� jak zbli�ali si� do mazado�skiego kompleksu rezerwat�w, drzewa kapu�ciane zacz�y ust�powa� miejsca g�stym zaro�lom ��tolistnych szklistych paproci, kt�re, gdy kto� si� do nich zbli�y�, �piewa�y �bing tling bliiip� � wysokim i przenikliwym tonem, przypominaj�cym zgrzytanie metalu po szkle. To jeszcze nie by�oby takie z�e, w ko�cu mo�na doszuka� si� melodii i w niemelodyjnej pie�ni paproci, pomy�la� Valentine, ale paprociowy g�szcz zamieszkiwa�y ma�e stworzenia daleko bardziej k�opotliwe ni� ro�liny: skrzydlate gryzonie, znane pod nazw� dhiim�w, kt�re wzbija�y si� w powietrze trzepotliw� chmur�, ilekro� w�z poruszy� cho�by jednym �piewaj�cym li�ciem. Dhiimy roi�y si� tu i tam, k�saj�c po drodze wszystko, co si� da�o. Siedz�cy na ko�le Skandarzy, chronieni grubym futrem, lekcewa��co przeganiali je r�kami, ale konie, zwykle tak spokojne, teraz wystawione na ataki w�ciek�ych owad�w, odskakiwa�y nerwowo to na jedn�, to na drug� stron� drogi. Shanamir, wys�any na zewn�trz, aby je uspokoi�, sam zarobi� kilka uk�sze�, nim zd��y� wr�ci� do wozu. A gdy tylko uchyli� drzwi, do �rodka wpad�y dziesi�tki dhiim�w, kt�re rozszala�y si� na dobre i podr�ni musieli stoczy� z nimi prawdziw� walk�, trwaj�c� ponad p� godziny, zanim pad� ostatni napastnik. Wi�kszo�� dhiim�w zgin�a z r�k Carabelli, kt�ra przebija�a je ostrzem sztyletu, przed �mierci� zd��y�y jednak niemi�osiernie pok�sa� Valentine'a i bole�nie u��dli� Sleeta niemal w samo oko.

Pozostawiwszy za sob� ostoj� dhiim�w oraz �piewaj�cych paproci, znale�li si� w�r�d rozleg�ych zielonych ��k, z kt�rych wyrasta�y setki naturalnych obelisk�w z czarnego granitu. Valentine'owi wyda�y si� niezwykle pi�kne, Zalzan Kavol, gnany ��dz� natrafienia na jarmark lub festyn, nawet nie rzuci� na nie okiem, natomiast Autifon Deliamber, wiedziony intuicj� czarodzieja, dopatrzy� si� w tym zjawisku czego� niepokoj�cego. Stoj�c w oknie wozu bada� obeliski przenikliwym wzrokiem.

��Zaczekaj! � zawo�a� w ko�cu do Zalzana Karola.

��Co si� sta�o?

��Pozw�l mi wyj��. Chc� co� sprawdzi�.

Zalzan Kavol chrz�kn��, niezadowolony z przerwy w podr�y, lecz �ci�gn�� lejce. Deliamber wygramoli� si� z wozu i pocz�apa� na uginaj�cych si� powrozowatych ko�czynach ku dziwnym formacjom skalnym. Szybko znikn�� z oczu patrz�cym i tylko od czasu do czasu wida� by�o, jak zygzakiem przemyka mi�dzy obeliskami.

Wr�ci� do wozu pochmurny i zal�kniony.

��Popatrzcie na szczyty obelisk�w � powiedzia�. � Czy dostrzegacie rozpi�te mi�dzy nimi pn�cza? Od ska�y do ska�y, i do nast�pnej i jeszcze dalej? A widzicie pe�zaj�ce po nich tu i tam ma�e stworzenia?

Valentine do�� d�ugo wpatrywa� si� we wskazanym kierunku, nim wreszcie zauwa�y� czerwon�, niemal przezroczyst� sie� rozpi�t� nad ziemi� na wysoko�ci kilkudziesi�ciu st�p. Hu�ta�o si� na niej kilka ma�ych stworze�, uczepionych pn�czy r�kami i nogami, niczym akrobaci w cyrku.

��Wygl�da to jak sid�a na ptaki � powiedzia� zaintrygowany ZaIzan Karol.

��Bo to s� sid�a na ptaki � potwierdzi� Deliamber.

��To dlaczego nie zapl�tuj� si� w nie ci tam w g�rze? I co to w og�le za stwory?

��Le�ni bracia � wyja�ni� Vroon. � Wiesz co� o nich?

��Czekam, a� ty mi powiesz.

��To niebezpieczna rasa. Dzikie plemi� wywodz�ce si� z centralnego Zimroelu i rzadko spotykane tak daleko na zachodzie. Metamorfowie poluj� na nich, cho� nie wiem, czy dla jedzenia, czy dla sportu. S� obdarzeni inteligencj� po�redni� mi�dzy inteligencj� ps�w czy droli a cywilizowanych istot. Czcz� drzewa dwikka. Zorganizowani s� w swoist� struktur� plemienn�. Potrafi� u�ywa� zatrutych strza� i dlatego s� zagro�eniem dla podr�nych. Pot tych stwor�w zawiera pewien enzym uodporniaj�cy ich na lepko�� pn�czy ptasich side�, kt�re potrafi� wykorzystywa� do swoich cel�w.

��Je�li tylko spr�buj� nas zaczepi�, zniszczymy ich � powiedzia� Skandar. � A teraz naprz�d!

Tego dnia podr�ni ju� nie natkn�li si� na le�nych braci, ale nazajutrz Deliamber wypatrzy� w koronach mijanych drzew wij�ce si� pn�cza ptasich side�, a trzeciego dnia w g��bi rezerwatu natrafili na drzewa o niesamowicie wielkich rozmiarach, kt�re wed�ug czarodzieja by�y drzewami dwikka, czczonymi przez te ma�e, zwinne stwory.

��To wyja�nia obecno�� le�nych braci na terytorium tak odleg�ym od rezerwatu Metamorf�w � powiedzia� czarodziej. � S� zapewne plemieniem koczowniczym, kt�re przyw�drowa�o a� do tego lasu, by z�o�y� ho�d swemu b�stwu.

Drzewa dwikka wzbudzi�y w podr�nych zdumienie. Ros�o ich tu pi��, z dala od siebie, na polu pozbawionym innej ro�linno�ci. Ich pnie, pokryte grub�, po�lobion� g��bokimi szczelinami jasnoczerwon� kor�, mia�y �rednic� wi�ksz� ni� szeroko�� wozu Zalzana Kavola. Przy takiej grubo�ci pni wysoko�� drzew, dochodz�ca do stu st�p, nie by�a zbyt imponuj�ca, za to konary, ka�dy rozmiar�w zwyk�ego drzewa, rozrasta�y si� tak szeroko, �e pod ich gigantycznym sklepieniem mog�yby znale�� schronienie ca�e legiony. Na szypu�kach, nie cie�szych ni� udo Skandara, zwisa�y ci�ko czarne, twarde jak sk�ra, wielkie jak dom li�cie nie przepuszczaj�ce promieni �wiat�a. Ka�da ga��� d�wiga�a po dwa albo trzy ��tawe, s�oniowate owoce o �rednicy dobrych dziesi�ciu st�p. Jeden z nich musia� niedawno spa�� z drzewa, bo w wilgotnej, mi�kkiej ziemi wy��obi� wielki lej. Le�a� w nim teraz roz�upany, obna�aj�c purpurowy mi��sz, w kt�rym p�awi�y si� czarne kanciaste pestki.

Patrz�c na tych monarch�w w�r�d drzew Valentine nie dziwi� si�, �e czcz� je le�ni bracia. Sam by� bliski ugi�cia kolan przed ich majestatem.

��Owoce dwikka s� jadalne i smaczne � obwie�ci� Deliamber. -Ale dzia�aj� odurzaj�co. I to nie tylko na ludzi.

��Na Skandar�w te�? -Tak�e na Skandar�w.

��Zaraz to sprawdzimy � za�mia� si� Zalzan Kavol. � Erfonie! Thelkarze! Przynie�cie nam par� kawa�k�w!

��Niech lepiej tego nie robi� � krzykn�� wystraszony czarodziej. � Pod ka�dym drzewem zakopane s� w ziemi talizmany le�nych braci. Mog� powr�ci� lada moment, a je�li zobacz�, �e profanujemy ich teren, zginiemy od zatrutych strza�.

��Sleet i Carabella stan� na stra�y po lewej stronie, a Valentine i Shanamir tam. Krzyczcie g�o�no, je�eli zobaczycie cho� jedn� z tych ma�ych ma�p. � Zalzan Kavol skin�� na braci. � Wy nabierzcie owocowego mi��szu � poleci�. � Haernie, my dwaj b�dziemy ich os�ania� z tego miejsca. Ty, czarodzieju, zostaniesz z nami.

W wozie na p�ce le�a�y miotacze energii. Zalzan Karol wyni�s� dwa i jeden wr�czy� bratu. Widz�c te przygotowania Deliamber cmoka� j�zykiem i mamrota� co� pod nosem.

��Le�ni bracia poruszaj� si� jak duchy, jakby brali si� z powietrza�

��Do�� � przerwa� mu Zalzan Kavol.

Valentine zaj�� punkt obserwacyjny w pewnej odleg�o�ci przed wozem i uwa�nie przesuwa� wzrokiem po skraju lasu, rozci�gaj�cego si� tu� za obszarem olbrzymich drzew, spodziewaj�c si� nadlatuj�cej stamt�d zdradzieckiej strza�y. Nie by�o to zbyt mi�e uczucie. Aby doda� sobie odwagi, popatrywa� co chwila w stron� smakowitego owocu, do kt�rego zbli�ali si� ju� Erfon i Thelkar, nios�c wielki wiklinowy kosz. Chyba te� si� bali, bo przystawali co par� krok�w rozgl�daj�c si� ostro�nie doko�a, a� w ko�cu znikn�li za owocem, chc�c zapewne sprawdzi�, czy nie kryje si� za nim jakie� niebezpiecze�stwo.

��A mo�e gromada le�nych braci siedzi sobie za czym� takim i ucztuje w najlepsze? � spyta� Shanamir. � Przypu��my, �e Thelkar potknie si� o jednego z nich i�

Jego domys�y przerwa� potworny wrzask, niby ryk zranionego byka. Co� si� dzia�o za owocem dwikka. Wybieg� stamt�d ogarni�ty panik� Erfon, a tu� za nim wielkimi susami sadzi� w stron� wozu nie mniej przestraszony Thelkar.

��Bestie! � krzycza� za nimi dziki g�os. � �winie! �wi�ski pomiot! Napada� na jedz�c� �niadanie kobiet�! Widzia� to kto? Ju� ja was naucz� rozboju i gwa�tu! Zapami�tacie to sobie na ca�e �ycie! St�jcie, w�ochate zwierz�ta! St�jcie, m�wi� wam!

Zza owocu wybieg�a najwi�ksza kobieta, jak� Valentine kiedykolwiek widzia�. Owa istota doskonale pasowa�a wygl�dem do otaczaj�cych j� drzew dwikka. Mia�a blisko siedem st�p wzrostu, a gigantyczne cia�o by�o wielk� g�r� mi�sa podtrzymywan� przez dwie kolumny n�g. Ubrana w szare sk�rzane spodnie i obcis��, rozchylon� a� do talii koszul�, d�wiga�a przed sob� dumnie podskakuj�ce dwa wielkie bochny piersi. Stercz�ca na g�owie miot�a rozburzonych pomara�czowych w�os�w i przenikliwe niebieskie oczy, w kt�rych p�on�a ��dza mordu, dope�nia�y wygl�du tej postaci. Nie zmy�la�a, m�wi�c, �e przerwano jej �niadanie, gdy� po brodzie i piersiach sp�ywa�y jej stru�ki soku z owocu dwikka. Id�c w stron� �ongler�w wywija�a nad g�ow� pot�nym mieczem wibracyjnym z tak� si��, �e nawet stoj�cy w odleg�o�ci stu st�p Valentine czu� powiew gwa�townie mieszanego powietrza. Olbrzymka szuka�a zemsty.

��Co tu si� dzieje? � pyta� zupe�nie og�upia�y Zalzan Karol, wyba�uszaj�c na braci przera�one oczy. � Co wy jej zrobili�cie?

��My? My jej nawet nie dotkn�li�my � powiedzia� Erfon. � Rozgl�dali�my si� za le�nymi bra�mi i Thelkar wpad� na ni� niespodziewanie, potkn�� si� i �eby nie upa��, schwyci� j� za rami�

��Powiedzia�e�, �e nawet jej nie dotkn�li�cie � przerwa� zgry�liwie Zalzan Karol.

��Nie w TAKI spos�b. On dotkn�� j� przez przypadek, tylko si� potkn��.

��Zr�b co�! � Zalzan Karol rzuci� si� w stron� Deliambera z b�aganiem w g�osie, bo olbrzymka ju� na nich naciera�a.

��Uspok�j si� � rzek� �agodnie czarodziej zachodz�c jej drog�. � Nie zamierzali�my wyrz�dzi� ci krzywdy.

Na poparcie swoich s��w stary Vroon zacz�� gwa�townie gestykulowa�, wyczarowuj�c w powietrzu mi�dzy sob� a kobiet� ledwo widoczn� niebiesk� po�wiat�. Czary musia�y podzia�a�, gdy� olbrzymka zwolni�a nieco i zatrzyma�a si� kilka krok�w od wozu. Jeszcze wymachiwa�a mieczem, ale coraz to wolniej i ni�ej. Drug� r�k� �ci�gn�a obie po�y koszuli i zapi�a je nier�wno. Popatruj�c gro�nie na sz�stk� Skandar�w wskaza�a na Erfona i Thelkara i odezwa�a si� g��bokim, dudni�cym g�osem:

��Co ci dwaj zamierzali ze mn� zrobi�?

��Oni tylko poszli po owoc dwikka. Widzisz kosz, kt�ry mieli ze sob�? � po�pieszy� z odpowiedzi� Deliamber.

��Nie mieli�my poj�cia, �e tam jeste� � wymamrota� Thelkar. � Obchodzili�my owoc doko�a, �eby sprawdzi�, czy z ty�u nie ukrywaj� si� le�ni bracia, to wszystko.

��Wszystko? A upa�� na mnie, udaj�c niedo��g�, i zgwa�ci�, gdybym nie by�a uzbrojona, to co?

��Ja si� tylko potkn��em � obstawa� przy swoim Thelkar. � Nie mia�em zamiaru ci� napastowa�. My�la�em o le�nych braciach, wi�c kiedy zamiast na nich natkn��em si� na kogo� twoich rozmiar�w�

��Co takiego? Jak �miesz jeszcze bardziej mnie obra�a�! Thelkar zaczerpn�� powietrza.

��Chcia�em tylko powiedzie� nie spodziewa�em si� by�em zaskoczony, kiedy� kiedy ty�

��Nie mieli�my niczego z�ego na my�li� � Erfon chcia� przyj�� bratu z pomoc�, ale przerwa� mu Valentine, kt�ry z rosn�cym rozbawieniem obserwowa� ca�� scen�.

��Gdyby my�leli o gwa�cie, to czy dopu�ciliby si� tego przed tak licznym audytorium? Popatrz, jeste�my tej samej rasy. Nie pozwoliliby�my na nic takiego. � Wskaza� na Carabell�. � Ta kobieta jest r�wnie porywcza jak ty. B�d� pewna, �e gdyby Skandarzy spr�bowali wyrz�dzi� ci jak�� krzywd�, ona sama zdo�a�aby temu zapobiec. To by�o zwyk�e nieporozumienie, nic ponadto. Od�� bro�. Mi�dzy nami mo�esz czu� si� bezpieczna.

Olbrzymka spogl�da�a ju� nieco �agodniej, uspokojona grzecznym wyst�pieniem Valentine'a. Powoli opu�ci�a miecz wibracyjny i przytroczy�a go do pasa.

��Kim jeste�cie? � odezwa�a si� zrz�dliwie. � Co tu robi ta ca�a procesja?

��Nazywam si� Valentine, jeste�my w�drownymi �onglerami, a ten Skandar to Zalzan Karol, przyw�dca naszej trupy.

��A ja jestem Lisamon Hultin � przedstawi�a si� olbrzymka. � Wynajmuj� si� do pracy w charakterze stra�y przybocznej lub wojowniczki, chocia� przyznam, �e ostatnio niezbyt cz�sto.

��Tracimy czas � wtr�ci� Zalzan Kavol. � Je�li czujesz si� przez nas odpowiednio przeproszona, to ruszamy w dalsz� drog�.

Lisamon Hultin kiwn�a od niechcenia g�ow�. � Oczywi�cie, ruszajcie, tylko czy zdajecie sobie spraw�, �e znajdujecie si� w niebezpiecznej okolicy?

��Z powodu le�nych braci? � spyta� Valentine.

��Tak, s� wsz�dzie. Przy drodze, kt�r� b�dziecie jechali, lasy a� roj� si� od nich.

��A ty si� ich nie boisz? � zainteresowa� si� Deliamber.

��Znam ich j�zyk � odpowiedzia�a Lisamon Hultin. � I zawar�am z nimi prywatn� umow�. My�licie, �e inaczej zajada�abym tak spokojnie owoc dwikka? Jeszcze mam troch� oleju w g�owie, ma�y czarodzieju. Dok�d zd��asz? � spyta�a Zalzana Karola.

��Do Mazadone � odpowiedzia� kr�tko.

��Tak? A czy czeka tam na was jaka� praca?

��Dowiemy si� na miejscu � odpar� Skandar.

��Mo�ecie si� dowiedzie� ju� tutaj. W�a�nie stamt�d wracam. Dopiero co zmar� tamtejszy ksi��� i przez trzy tygodnie w ca�ej prowincji obowi�zuje �a�oba. A mo�e wy �onglujecie na pogrzebach?

Oblicze Zalzana Kavola pociemnia�o ze z�o�ci.

��Nie ma �adnej pracy w Mazadone? Ani w ca�ej prowincji? Nara�amy si� na koszty, �eby j� znale��! Od Dulornu nie zarobili�my z�amanego miedziaka! I co teraz zrobimy?

Lisamon Hultin splun�a mi��szem owocu.

��To nie moje zmartwienie. Zreszt� i tak nigdzie si� nie dostaniecie.

��Dlaczego?

��O kilka mil st�d le�ni bracia zatarasowali drog�. ��daj� od podr�nych haraczu. Czyste szale�stwo, no nie? Tak czy inaczej, nie przepuszcz� was. Dobrze b�dzie, je�li ca�o wyjdziecie z tej opresji.

��Musz� nas przepu�ci�! � wykrzykn�! Zalzan Kavol. Olbrzymka wzruszy�a ramionami.

��Beze mnie na pewno nie.

��Bez ciebie?

��Powiedzia�am ci ju�, �e znam ich j�zyk. Dogadam si� z nimi i za�atwi� wam przej�cie. Jeste� tym zainteresowany? Op�ata pi�� rojali.

��Po co le�nym braciom pieni�dze? � zapyta� Skandar.

��Och, to nie dla nich � powiedzia�a lekko. � Ta pi�tka to dla mnie. Zaproponuj� im co innego. Za�atwione?

��Nonsens. Pi�� rojali to maj�tek!

��Nie b�d� si� targowa� � powiedzia�a Lisamon Hultin stanowczo. � W moim zawodzie to nie honor. Zatem powodzenia w dalszej podr�y. � Obrzuci�a Thelkara i Erfona lodowatym spojrzeniem. � Mo�ecie si� pocz�stowa� owocem dwikka. Ale lepiej nie zajadajcie si� nim, kiedy spotkacie braciszk�w!

Z wynios�� min� odwr�ci�a si� i podesz�a pod drzewo do wielkiego owocu. Wyci�gn�a miecz, uci�a trzy wielkie plastry mi��szu i pchn�a je pogardliwie w stron� dw�ch Skandar�w, kt�rzy, nie czuj�c si� zbyt pewnie w tym sam na sam z olbrzymk�, szybko w�o�yli przysmak do wiklinowego kosza.

��Wszyscy do wozu! � krzykn�� Zalzan Kavol. � Po�pieszcie si�! Do Mazadone jeszcze kawa� drogi!

��Nie zajedziecie dzisiaj daleko � powiedzia�a Lisamon Hultin patrz�c za odje�d�aj�cymi. � Zaraz tu wr�cicie, o ile w og�le uda si� wam prze�y�.

Valentine my�la� o zatrutych strza�ach le�nych braci przez kilka nast�pnych mil. Nie poci�ga�a go nag�a okrutna �mier�, kt�ra by� mo�e czai�a si� za ka�dym mijanym drzewem. A las by� g�sty, tajemniczy, obfituj�cy w bujn� pierwotn� ro�linno��, pe�en wielkich krzew�w paproci o li�ciach upstrzonych srebrnymi pochewkami zarodnik�w, skrzyp�w wysoko�ci kilkunastu st�p, wielkich kolonii grzyb�w o wyblak�ych i pop�kanych ze staro�ci kapeluszach, i kto wie, czy jeszcze nie czego� gorszego.

Ale sok z owocu dwikka zrobi� swoje. Podzielony przez Vinorkisa i puszczony w obieg granulkowaty mi��sz mia� niezwyk�y, s�odki zapach i wprost rozp�ywa� si� w ustach, a zawarte w nim alkaloidy by�y wch�aniane przez krew i m�zg, dzia�aj�c szybciej ni� najmocniejsze wino. Valentine czu� kr���ce w �y�ach ciep�o i ogarniaj�cy go bezw�ad. Opar� si� o �cian� kabiny mieszkalnej, jedn� r�k� obj�� Carabell�, a drug� Shanamira. Zalzan Karol, kt�ry jak zwykle pe�ni� dy�ur na ko�le, chyba te� nie posk�pi� sobie pachn�cej s�odyczy, bo wbrew w�asnym surowym zasadom pogania� wierzchowce coraz cz�ciej, nadaj�c wozowi zawrotne tempo. Zwykle opanowany Sleet dzieli� teraz nast�pn� cz�� owocu i �piewa� ha�a�liw� piosenk�:

P�dz�cy w�z zatrzyma� si� tak nagle, �e na kolanach Valentine'a wyl�dowa� rozochocony �ongler, a na jego twarzy plaster mi�kkiego wilgotnego owocu. Valentine �mia� si�, zupe�nie o�lepiony. Kiedy wytar� oczy, zobaczy�, �e wszyscy podr�ni t�ocz� si� przy ko�le Skandara.

��Co si� sta�o?

��Ptasie sid�a � odezwa� si� nagle wytrze�wia�y Vinorkis. � Blokada drogi. Olbrzymka m�wi�a prawd�.

Rzeczywi�cie. Dziesi�tki lepkich czerwonych nici przeci�gni�tych w poprzek drogi od jednego drzewa do drugiego tworzy�y silny spr�ynuj�cy �a�cuch, r�wnie gruby, co szeroki. Las by� tak�e nie do przebycia � ptasie sid�a wisia�y wsz�dzie. Nie by�o przejazdu.

��Czy nie mo�na przeci�� pn�czy? � spyta� Valentine.

��Miotaczem zrobiliby�my to w pi�� minut, ale tylko popatrz � powiedzia� Zalzan Karol.

��Le�ni bracia � szepn�a Carabella.

Las roi� si� od nich; byli wsz�dzie, ale nie zbli�ali si� do wozu. Nagie ko�ciste cia�a, prawie pozbawione tkanki t�uszczowej, obci�gni�te niebieskoszar� g�adk� sk�r�. Cienkie ko�czyny i zapadni�te piersi. Bezw�ose w�skie i d�ugie czaszki o cofni�tych czo�ach koleba�y si� na d�ugich, w�t�ych szyjach. Wszystkie osobniki, zar�wno p�ci m�skiej, jak i �e�skiej, mia�y uwi�zane przy pasach dmuchawki ze strza�ami.

Podr�ni niew�tpliwie stanowili o�rodek zainteresowania le�nych braci. Ca�e to towarzystwo na wy�cigi pokazywa�o sobie w�z i trajkota�o zajadle, wydaj�c przy tym mn�stwo sycz�cych i gwi�d��cych d�wi�k�w.

��I co teraz? � Zalzan Kavol zwr�ci� si� z pytaniem do Deliambera.

��My�l�, �e trzeba wynaj�� olbrzymk�.

��Za nic w �wiecie!

��W takim razie przygotujmy si� do obozowania w wozie a� do ko�ca dni naszych albo wr��my do Dulornu i tam poszukajmy drogi wiod�cej w innym kierunku.

��Mo�e nale�y spr�bowa� pertraktacji � powiedzia� Skandar. � Wyjd� do nich, czarodzieju. Porozmawiaj z nimi w j�zyku sn�w, Vroon�w, ma�p, oboj�tne w jakim, byleby� si� dogada�. Powiedz im, �e mamy do za�atwienia w Mazadone spraw� nie cierpi�c� zw�oki, �e musimy wyst�powa� na pogrzebie ksi�cia i �e je�li nas zatrzymaj�, zostan� srogo ukarani.

��Ty im to powiedz � odrzek� spokojnie Deliamber. � Ja?

��Ten, kto pierwszy wychyli si� z wozu, zostanie podziurawiony strza�ami. Wol� nie dost�pi� takiego zaszczytu. By� mo�e podzia�aj� na nich twoje wielkie rozmiary i obwo�aj� ci� swoim kr�lem. A mo�e nie.

��Odmawiasz wyj�cia? � Oczy Zalzana Kavola zap�on�y gniewem.

��Martwy czarodziej nie zaprowadzi ci� daleko � stwierdzi� Deliamber. � Wiem co� nieco� o tych stworzeniach. S� bardzo gro�ne i nigdy nie mo�na przewidzie�, jak si� zachowaj�. Wy�lij do nich innego mediatora, Zalzanie Karolu. Nasza umowa nie zobowi�zuje mnie do nadstawiania za ciebie karku.

Z gardzieli Zalzana Karola wyrwa� si� dobrze wszystkim znany warkot niezadowolenia, ale na tym si� sko�czy�o. Skandar zostawi� czarodzieja w spokoju.

Zbici w gromadk� i zmartwieni siedzieli w milczeniu d�ugie minuty. Le�ni bracia, oswoiwszy si� z sytuacj�, zacz�li schodzi� z drzew, uwa�ali jednak, by nie znale�� si� zbyt blisko wozu. Niekt�rzy z nich zacz�li ta�czy� na drodze w rytm ni to melodii, ni to buczenia owad�w.

K�opotliw� cisz� przerwa� wreszcie Erfon Karol.

��Podmuch z miotacza energii na pewno by te stworzenia rozp�dzi�. I nie zabra�oby nam du�o czasu spalenie pn�czy. A potem�

��A potem te stworzenia b�d� za nami goni� wydmuchuj�c strza�y, ilekro� zobacz� cho�by cie� naszych twarzy � zaoponowa� Zalzan Kavol. � Nie. Ich liczba idzie pewnie w tysi�ce. Widz� nas doskonale, a same, schowane za drzewami, pozostaj� niewidoczne. Nie mo�emy pokona� ich si��. � Wielki Skandar rzuci� si� �ar�ocznie na ostatni kawa�ek owocu dwikka, pomilcza� chwil�, popatrzy� spode �ba w kierunku male�kich ludzik�w tarasuj�cych mu drog�, pogrozi� im pi�ci� i wreszcie odezwa� si� cierpko: � Do Mazadone mamy jeszcze kilka dni drogi, a tamta kobieta powiedzia�a, �e i tak nie dostaniemy �adnej pracy, wobec tego mo�e udaliby�my si� do Borgax albo do Thagobaru. Co ty na to, Deliamberze? Czas up�ywa, �adnych widok�w na zarobek, a my siedzimy spokojnie w pu�apce zastawionej przez te ma�e ma�py z zatrutymi strza�ami. Valentine?

��S�ucham � odezwa� si� zaskoczony Valentine.

��Chc�, �eby� wymkn�� si� chy�kiem z wozu i wr�ci� do olbrzymki. Zaproponuj jej trzy rojale za wyprowadzenie nas st�d.

��M�wisz serio? � spyta� Valentine.

��Nie! Tylko nie on! Ja p�jd� za niego! � zaprotestowa�a gwa�townie Carabella.

��Co to ma znaczy�? � spyta� zirytowany Skandar. � Valentine jest� on jest� on si� zgubi� on jest roztargniony,

on jej�

��Absolutne bzdury � przerwa� Skandar wymachuj�c niecierpliwie r�kami. � Droga jest prosta, poradzi sobie, a poza tym szkoda by by�o, gdyby� ty podj�a to ryzyko, Carabello, zbyt sobie ceni� twoje umiej�tno�ci. To on musi i��.

��Nie r�b tego � szepn�� Shanamir.

Valentine jeszcze si� waha�. Niezbyt by� zachwycony pomys�em Opuszczenia w miar� bezpiecznego wozu i samotnego marszu przez roj�cy si� od �mierciono�nych stworze� las. Ale kto� musia� to zrobi�, t przecie� nie �aden z powolnych, oci�a�ych Skandar�w ani p�askostopy Hjort. Dla Zalzana Karola on, Valentine, nie przedstawia wielkiej warto�ci i mo�e Skandar nie jest w tym daleki od prawdy. Mo�e on, Valentine, znaczy niewiele nawet dla samego siebie.

��Olbrzymka ��da�a od nas pi�ciu rojali.

��Masz zaproponowa� trzy.

��A je�li odm�wi? Przecie� powiedzia�a, �e to nie honor targowa� si� o cen�.

��Trzy � powt�rzy� Zalzan Karol. � Pi�� rojali to maj�tek. Wed�ug mnie trzy to te� za du�o.

��Chcesz, �ebym bieg� par� mil przez niebezpieczny las i proponowa� za przys�ug�, bez kt�rej nie mo�emy si� obej��, mniej ni� ta kobieta ��da?

��Ty masz j� tylko przyprowadzi�, a ja b�d� si� z ni� uk�ada�. � To sam j� sobie przyprowad�.

Zalzan Kavol zdawa� si� wa�y� w my�lach s�owa Valentine'a. Carabella, nagle poblad�a, potrz�sa�a ze zdenerwowania g�ow�. Sleet dawa� oczami znaki, by Valentine nie ust�powa�. Shanamir, z wypiekami na twarzy, p�on�� oburzeniem. A Valentine zastanawia� si�, czy tym razem nie posun�� si� za daleko.

Futro opi�te na wykrzywionych spazmem w�ciek�o�ci musku�ach zacz�o porusza� si� niezale�nie od woli Skandara. On sam resztk� si� powstrzymywa� si� od wybuchu. Pewnie uzna�, �e nie powinien tolerowa� takiego demonstrowania niezale�no�ci, ale wida� by�o, �e wykonuje w my�lach skomplikowane obliczenia: czy lepiej ukara� Valentine'a za jawn� niesubordynacj�, czy wykorzysta� go do wykonania niezb�dnej w ich sytuacji us�ugi. Na pewno nie chcia� si� o�mieszy�.

Po d�ugiej, pe�nej napi�cia ciszy Zalzan Karol odetchn��, wypuszczaj�c z gwizdem powietrze z p�uc i z naburmuszon� min� si�gn�� po sakiewk�. Niech�tnie odliczy� pi�� b�yszcz�cych jednorojalowych monet.

��Masz � mrukn��. � Tylko si� po�piesz.

��P�jd� tak szybko, jak potrafi�.

��Je�li nie potrafisz biec, wyjd� przed w�z i zapytaj le�nych braci, czy pozwol� ci wyprz�gn�� jednego z wierzchowc�w, �eby� m�g� dotrze� do tej kobiety nie zm�czony. R�b, jak uwa�asz, byle szybko.

��Pobiegn� � odpowiedzia� Valentine i otworzy� okienko z ty�u wozu.

Ruszy� w drog�, czuj�c mi�dzy �opatkami mr�wki. Czeka� na uderzenie strza�y. Ale wkr�tce otrz�sn�� si� ze strachu. Las, kt�ry tak gro�nie wygl�da� z okien wozu, w rzeczywisto�ci wcale nie by� z�owrogi, pomimo nieznanych ro�lin, a kolonie grzyb�w o pop�kanych kapeluszach i krzewy paproci z b�yszcz�cymi w s�o�cu pochewkami zarodnik�w zamiast przera�a�, cieszy�y oczy. Jego d�ugie nogi porusza�y si� r�wnym rytmem, serce pracowa�o miarowo i Valentine podda� si� odpr�aj�cemu, hipnotycznemu biegowi, tak jak poddawa� si� magii �onglowania.

Bieg� ju� do�� d�ugo, nie licz�c mil, a� w ko�cu zdawa�o mu si�, �e dotar� za daleko Tylko w jaki spos�b m�g� przebiec obok drzew dwikka nie zauwa�aj�c ich? A mo�e przez nieuwag� skr�ci� w boczn� drog� i pomyli� kierunek? Niemo�liwe. No wi�c bieg� dalej i dalej, i dalej, a� w ko�cu zobaczy� olbrzymie drzewa i le��cy pod najbli�szym ten sam roz�upany owoc.

Ale olbrzymki nigdzie nie by�o wida�. Wo�a� j� po imieniu, zagl�da� za owoc dwikka, obchodzi� po kolei wszystkie drzewa. Ani �ladu. Przepad�a. Przera�ony, nie wiedzia�, co dalej pocz��. Czy aby znale�� Lisamon Hultin, ma biec a� do samego Dulornu? A w�a�nie teraz, kiedy si� zatrzyma�, poczu� skutki d�ugiego biegu: bola�y go mi�nie �ydek i ud, serce wali�o niepokoj�co. Wcale nie mia� ochoty na dalszy wysi�ek.

I wtedy z ty�u, za drzewami dwikka zauwa�y� sp�tanego wierzchowca, kt�ry, jak mo�na by�o s�dzi� po rozmiarach grzbietu i n�g, s�u�y� do d�wigania ogromnego cielska Lisamon Hultin. Valentine podszed� bli�ej i zobaczy�, �e wierzchowiec stoi nad urwiskiem, a w dole p�ynie woda.

P�aska ��ka ko�czy�a si� tu nagle i ust�powa�a miejsca poszarpanej �cianie skalnej. Valentine wychyli� si� nad kraw�dzi�. Gdzie� z lasu wyp�ywa� strumie� i p�dzi� w d� po kamiennych blokach ku wydr��onemu w skalistym pod�o�u basenowi, nad kt�rym �wie�o po k�pieli wygrzewa�a si� w s�o�cu Lisamon Hultin. Le�a�a twarz� ku ziemi, z nieod��cznym mieczem wibracyjnym przy boku. Valentine popatrzy� z obaw� na pot�ne bary, silne ramiona, grube kolumny n�g, na faluj�ce kule po�ladk�w.

Zawo�a�.

Olbrzymka przetoczy�a si� na plecy, usiad�a i rozejrza�a wok�.

��Jestem na g�rze � krzykn��.

Popatrzy�a w jego kierunku i roze�mia�a si� g�o�no, widz�c, jak przybysz dyskretnie odwraca oczy od jej nago�ci. Wsta�a bez zb�dnego po�piechu i si�gn�a po ubranie.

��To ty � powiedzia�a. � Ten, kt�ry tak �adnie potrafi m�wi�. Valentine. Mo�esz zej�� na d�, nie boj� si� ciebie.

��Dobrze pami�tam, �e nie lubisz, by ci przeszkadzano w odpoczynku � powiedzia� Valentine schodz�c strom� �cie�k�.

Nim znalaz� si� na dole, Lisamon Hultin wci�gn�a ju� spodnie i teraz szamota�a si� z ciasn� koszul�.

��Dojechali�my do blokady drogi � powiedzia� bez �adnych wst�p�w.

��Jak�eby inaczej.

��Chcemy si� dosta� do Mazadone. Skandar przysy�a mnie, bym wynaj�� ci� do pomocy. � Wysup�a� z sakiewki pi�� rojali. � Zgodzisz si�?

Lisamon Hultin spojrza�a na b�yszcz�ce monety.

��Moja cena to siedem i p�.

��Przedtem powiedzia�a� pi��, prawda? � Valentine zacisn�� usta.

��To by�o przedtem.

��Dosta�em od Skandara pi��, nie wi�cej.

Wzruszy�a ramionami i zacz�a odpina� koszul�, z kt�r� dopiero co si� upora�a.

��W takim razie wracam do s�onecznej k�pieli. Mo�esz tu zosta� albo nie, jak wolisz, tylko masz si� do mnie nie zbli�a�.

��Kiedy Skandar pr�bowa� da� ci mniej, ni� chcia�a�, powiedzia�a� mu, �e w twoim zawodzie nie honor si� targowa�. Wed�ug mnie honor nie porwa�a te� podnosi� ceny, kt�r� si� raz wymieni�o.

Olbrzymka po�o�y�a r�ce na biodrach. Mi�dzy �cianami w�wozu przetoczy� si� jej �miech, kt�ry omal nie powali� Valentine'a na ziemi�. Czu� si� przy niej jak pi�rko; z pewno�ci� przewy�sza�a go wag� o sto funt�w, a wzrostem � co najmniej o g�ow�.

��Nie wiem, co w tobie siedzi � odrzek�a � g�upota czy odwaga. Mog� ci� zmia�d�y� jednym uderzeniem r�ki, a ty stoisz przede mn� i m�wisz mi o honorze!

��Nie s�dz�, by� mog�a mnie skrzywdzi�. Olbrzymka przyjrza�a mu si� z zainteresowaniem.

��Chyba masz racj�, ale ryzykujesz, ch�opie. �atwo si� obra�am i robi� wtedy wi�cej szkody, ni� bym chcia�a. No, niecz�sto. Tylko w�wczas, gdy przestaj� panowa� nad sob�.

��Wr��my do sprawy. My musimy dosta� si� do Mazadone, a tylko ty mo�esz dogada� si� z le�nymi bra�mi. Skandar daje ci pi�� rojali, nie wi�cej. � Valentine przykl�kn�� i po�o�y� na kamieniu, jedn� obok drugiej, pi�� b�yszcz�cych monet. � Ale wiesz, mam troch� w�asnych pieni�dzy. Je�li ma to rozstrzygn�� sp�r, do�o�� ci reszt�. � Pogrzeba� w sakiewce, wyj�� rojala, wyj�� drugiego, potem jeszcze p� i popatrzy� na Lisamon Hultin z nadziej�.

��Wystarczy pi��. � Zgarn�a ze ska�y monety Skandara, wymin�a Valentine'a i ruszy�a strom� �cie�k� pod g�r�.

��Gdzie tw�j wierzchowiec? � spyta�a zdejmuj�c p�ta swojemu.

��Przyszed�em piechot�.

��Piechot�? Bieg�e� ca�� drog�? � Przyjrza�a mu si� badawczo. � Ale� z ciebie oddany pracownik! Czy aby on ci dobrze p�aci? Za takie us�ugi i za takie ryzyko?

��Nieszczeg�lnie.

��Tak te� my�la�am. W porz�dku, usad�w si� za mn�. To bydl� nawet nie zauwa�y twojego ci�aru.

Dosiad�a wierzchowca, kt�ry teraz, pod jej cielskiem, straci� nieco na okaza�o�ci. Valentine waha� si� chwil�, w ko�cu wskoczy� na jego grzbiet i obj�� olbrzymk� w talii. Wcale nie wyczu� pulchno�ci bioder. Ta kobieta to same mi�nie, pomy�la�.

Wierzchowiec przemierzy� obszar poro�ni�ty drzewami dwikka i pogalopowa� przed siebie go�ci�cem. W�z, kiedy si� do niego zbli�yli, nadal by� szczelnie zamkni�ty, a le�ni bracia, ta�cz�c i trajkocz�c zawzi�cie, okupowali drog� i las wok�.

Zeskoczyli na ziemi�. Lisamon Hultin bez cienia l�ku wysz�a przed w�z i rzuci�a par� s��w wysokim, przenikliwym g�osem. Od strony drzew nadesz�a odpowied� w podobnym tonie. Zawo�a�a jeszcze raz i jeszcze raz dosta�a odpowied�. Wywi�za�a si� d�uga gor�czkowa dyskusja, przerywana cz�stymi wykrzyknikami.

Wreszcie olbrzymka wr�ci�a do Valentine'a.

��Uchyl� wam wr�t, ale za op�at�.

��Ile chc�?

��Nie chc� pieni�dzy. Chc� �wiadcze� w naturze.

��A czeg� si� po nas spodziewaj�?

��Powiedzia�am im, �e jeste�cie �onglerami, i wyja�ni�am, czym �onglerzy si� zajmuj�. Pozwol� wam przejecha�, je�li urz�dzicie im pokaz. W przeciwnym razie zamierzaj� was zabi� i zrobi� zabawki z waszych ko�ci, ale nie dzisiaj, bo dzisiaj jest ich �wi�to, a w �wi�to nie maj� zwyczaju nikogo zabija�. Radz� wam, �eby�cie dali przedstawienie, ale to ju� wasza sprawa. Trucizna, kt�rej u�ywaj�, nie dzia�a szczeg�lnie szybko � doda�a jeszcze.

Zalzan Kavol by� oburzony. Wyst�powa� przed ma�pami? Wyst�powa� bez zap�aty? Deliamber przypomnia� jednak, �e le�ni bracia to stworzenia o wy�szym ni� ma�py wsp�czynniku inteligencji, Sleet doda�, �e jeszcze dzisiaj nie �wiczyli i �e pr�ba dobrze im zrobi, a Erfon zamkn�� spraw� argumentem, �e przedstawienie to nic innego jak handel wymienny, uzyskuj� w ten spos�b przej�cie przez niebezpieczny odcinek lasu. By� jeszcze jeden argument, najwa�niejszy: nie mieli wyboru. Nie namy�laj�c si� d�u�ej, wyszli na drog� z maczugami, pi�kami i sierpami. Pochodni nie wzi�li, gdy� Deliamber sugerowa�, �e pochodnie mog� przestraszy� le�nych braci, co poci�gn�oby za sob� nieobliczalne nast�pstwa. Znale�li przestronne miejsce i zacz�li �onglowa�.

Le�ni bracia przygl�dali si� wyst�powi z zachwytem. Coraz to nowe setki ma�pich stwor�w wychodzi�y z lasu i kuca�y wzd�u� drogi, gryz�c z przej�cia palce i d�ugie chwytne ogony oraz wymieniaj�c mi�dzy sob� ciche, piskliwe uwagi. Nad Skandarami unosi�y si� w powietrzu sierpy, no�e, maczugi, topory, Valentine wywija� maczugami, Sleet i Oarabella popisywali si� wdzi�kiem i gracj�. Mija�a godzina za godzin�, s�o�ce chowa�o si� w morzu za miastem Pidruid, arty�ci �onglowali, publiczno�� trwa�a na swych miejscach, a w sprawie odblokowania drogi nic si� nie dzia�o.

��Czy b�dziemy zabawia� to towarzystwo przez ca�� noc? � zacz�� si� niecierpliwi� Zalzan Karol.

��Cicho! � powiedzia� Deliamber. � Nie obra�aj ich. Nasze �ycie jest w ich r�kach.

�onglerzy widz�c, �e ich popisom nie ma ko�ca, postanowili wykorzysta� ten czas na doskonalenie techniki. Skandarzy �wiczyli numer z podkradaniem sobie nawzajem rzucanych przedmiot�w, co zwa�ywszy na ich pot�ne sylwetki i gwa�towno�� ruch�w wygl�da�o nader komicznie, Valentine trenowa� ze Sleetem i Carabell� wymian� maczug, potem Sleet i Carabell� zwi�kszyli tempo, dziewczyna zacz�a fika� kozio�ki, nast�pnie przy��czy� si� do nich Shanamir wykonuj�c przewroty na r�kach i na tym min�a trzecia godzina.

��Ci le�ni bracia obejrzeli przedstawienie warte pi�� rojali � zrz�dzi� Zalzan Karol. � Kiedy to si� sko�czy?

��Wy �onglujecie bardzo zr�cznie, a im si� to bezgranicznie podoba � stwierdzi�a Lisamon Hultin. � Mnie zreszt� te�.

��Jak to mi�o z twojej strony � odrzek� kwa�no Zalzan Karol.

Nadchodzi� zmierzch, a wraz z nim le�ne stworzenia zacz�y wreszcie traci� zainteresowanie podziwianym od kilku godzin wyst�pem. Pi�tka le�nych braci, wyr�niaj�cych si� prezencj� i autorytetem, wysun�a si� do przodu i zacz�a zrywa� pn�cza ptasich side�. Ich ma�e d�onie o cienkich, szponiastych palcach szybko poradzi�y sobie z zasup�anymi lepkimi p�dami. Droga sta�a si� przejezdna ju� po kilku minutach, a ca�e le�ne towarzystwo nie przerywaj�c ani na moment trajkotania znikn�o w ciemniej�cym lesie.

��Nie macie wina? � spyta�a Lisamon Hultin, kiedy �onglerzy zebrawszy sw�j sprz�t szykowali si� do odjazdu. � To podziwianie was ca�kiem mnie wysuszy�o.

Zalzan Karol zacz�� m�tnie t�umaczy�, �e zapasy s� na wyczerpaniu, ale by�o ju� za p�no. Carabell�, spojrzawszy ostro na swego pracodawc� przyj�a na siebie rol� gospodyni i poda�a olbrzymce butelk�. Lisamon Hultin przechyli�a j�, opr�ni�a jednym d�ugim �ykiem, wytar�a usta r�kawem koszuli i czkn�a.

��Niez�e � powiedzia�a. � Dulorne�skie?

Carabella skin�a potakuj�co g�ow�.

��Ci �mijowaci Ghayrogowie znaj� si� na trunkach. W Mazadone czego� takiego nie znajdziecie.

��A wi�c m�wisz, �e trzy tygodnie �a�oby, tak? � Zalzan Karol zmieni� temat.

��Ani dnia mniej. Zakazano wszelkich publicznych rozrywek. Na drzwiach ka�dego domu wisz� ��te �a�obne szarfy.

��Na co umar� ksi���? � spyta� Sleet. Olbrzymka lekcewa��co wzruszy�a ramionami.

��Jedni m�wi�, �e �miertelnie go przestraszy�o przes�anie od Kr�la Sn�w, drudzy, �e zad�awi� si� k�sem nie dogotowanego mi�sa, a jeszcze inni, �e pofolgowa� sobie w uciechach z trzema na�o�nicami. Ale czy to takie wa�ne? Pewne, �e jest martwy, co nas obchodzi reszta.

��Wi�c nie dostaniemy �adnej roboty � powiedzia� przygn�biony Zalzan Karol.

��Nie, nie znajdziecie niczego a� do Thagobaru i nawet dalej.

��Ca�e tygodnie bez dochod�w � utyskiwa� Skandar.

��Trudna sprawa � powiedzia�a Lisamon Hultin. � Ale ja wiem, gdzie m�g�by� znale�� niez�e zarobki, nie tak daleko od Thagobaru.

��Pewnie w Khyntorze � powiedzia� Zalzan Karol.

��Nie, w Khyntorze nasta�y ci�kie czasy, jak s�ysza�am. Nie obrodzi�y im tego lata klennety, kupcy cofn�li kredyty, wi�c my�l�, �e nie maj� pieni�dzy na rozrywki. Nie, ja m�wi� o Iliriroyne.

��Co takiego?! � krzykn�� Sleet, jakby go razi� piorun. Valentine szuka� przez chwil� w pami�ci takiej nazwy, jak zwykle bez rezultatu, wi�c szeptem zapyta� Carabell�: � Gdzie to jest?

��Na po�udnie od Khyntoru.

��Ale na po�udnie od Khyntoru le�y terytorium Metamorf�w.

��W�a�nie.

Ponure rysy Zalzana Karola rozpogodzi�y si� po raz pierwszy od przeprawy z le�nymi bra�mi. Odwr�ci� si� do Lisamon Hultin i spyta�:

��Jak� tam mo�emy dosta� robot�?

��W przysz�ym miesi�cu Zmiennokszta�tni urz�dzaj� u siebie festyn � odpowiedzia�a Lisamon Hultin. � B�d� do�ynki, r�nego rodzaju popisy, zabawy. S�ysza�am, �e czasami zje�d�aj� do nich zespo�y z kr�lewskich prowincji i �e zarabiaj� olbrzymie sumy. Zmiennokszta�tni nie przywi�zuj� znaczenia do pieni�dzy i �atwo je wydaj�.

��Och tak � powiedzia� Zalzan Karol. � S�ysza�em ju� o tym, ale nie przysz�o mi do g�owy, �eby si� przekona�, ile jest w tym prawdy.

��Mo�esz si� przekona�, ale beze mnie � w��czy� si� do rozmowy Sleet.

��M�wi�e� co�? � Skandar obrzuci� go niech�tnym spojrzeniem.

Sleet mia� zbiela�e i zaci�ni�te usta oraz nieruchome, nienaturalnie b�yszcz�ce oczy. Okazywa� takie zdenerwowanie jak po �onglowaniu z zawi�zanymi oczami.

��Je�li pojedziesz do Ilirivoyne � odezwa� si� g�osem, w kt�rym dr�a�o napi�cie � nie licz na moje towarzystwo.

��Przypominam ci o kontrakcie � powiedzia� Zalzan Karol.

��Nie dbam o kontrakt. Zreszt� nie ma w nim mowy o wyprawie na terytorium Metamorf�w. A poza tym u nich nie obowi�zuje kr�lewskie prawo i nasza umowa wygasa z chwil�, gdy znajdziemy si� w rezerwacie. Nie czuj� sympatii do Zmiennokszta�tnych i odmawiam ryzykowania cia�a i duszy.

��Pom�wimy o tym p�niej, Sleecie.

��P�niej dostaniesz tak� sam� odpowied�.

Zalzan Karol rozejrza� si� po twarzach zgromadzonych wok� �ongler�w.

��Dosy� tego! Stracili�my tu �adnych par� godzin. Dzi�kuj� ci za pomoc � zwr�ci� si� do Lisamon Hultin, ale w jego g�osie trudno by�oby si� doszuka� szczero�ci.

���ycz� wam zyskownych wyst�p�w. � Powiedziawszy to olbrzymka znikn�a w lesie.

Poniewa� pokonanie zgotowanej im przez le�nych braci przeszkody spowodowa�o op�nienie w podr�y, Zalzan Karol zdecydowa�, �e pojad� noc�, w oczywisty spos�b �ami�c ustalone przedtem przez siebie zasady poruszania si� po kraju. Valentine, wyczerpany d�ugim biegiem i godzinami �onglowania, a tak�e odurzony nektarem owocu dwikka, zasn�� siedz�c z ty�u wozu i przespa� gwa�town� dyskusj� o ryzyku zapuszczania si� na ziemi� Metamorf�w. Deliamber obstawa� przy tym, �e wie�ci o gro��cych tam niebezpiecze�stwach s� wyolbrzymione, Carabella zauwa�y�a, �e Zalzan Karol ma prawo obci��y� Sleeta kosztami, je�li ten z�ama�by umow�, Sleet trwa� w histerycznym uporze twierdz�c, �e boi si� Metamorf�w i woli, �eby dzieli�y go od nich tysi�ce mil. Shanamir i Vinorkis r�wnie� nie kryli l�ku, twierdz�c, �e Zmiennokszta�tni s� niebezpieczni, a przynajmniej niesympatyczni i podst�pni.

Valentine obudzi� si� dopiero rankiem, z g�ow� na kolanach Carabelli. Do wozu zagl�da�y ju� pierwsze promienie s�o�ca. W�a�nie przystan�li w jakim� przestronnym parku, poro�ni�tym niebieskoszar� traw� i strzelistymi, si�gaj�cymi nieba drzewami. Wok� rozci�ga� si� �a�cuch �agodnych wzniesie� w kszta�cie kopc�w.

��Gdzie my jeste�my? � spyta� na wp� rozbudzony.

��Na obrze�ach Mazadone. Skandar p�dzi� jak szalony przez ca�� noc, a ty przez ca�� noc spa�e� jak zabity. � Carabella za�mia�a si� z wdzi�kiem.

Na zewn�trz, nie dalej ni� kilka st�p od wozu, Zalzan Karol i Sleet prowadzili gor�c� dyskusj�. Z�o�� kipi�ca z niskiego bia�ow�osego m�czyzny zdawa�a si� unosi� go w powietrze i sprawia�a, �e wygl�da� na wy�szego, ni� by� w rzeczywisto�ci. Chodzi� tam i z powrotem, uderza� pi�ci� w d�o�, krzycza�, tupa� i wida� by�o, �e jest bliski rzucenia si� na Skandara. Ten za� zachowywa� si� w nietypowy dla siebie spos�b: sta� z za�o�onymi r�kami, wszystkimi czterema, i cierpliwie popatrywa� z g�ry na miotaj�cego si� rozm�wc�, obdarzaj�c go od czasu do czasu ch�odn� odpowiedzi�.

Carabella patrzy�a wyczekuj�co na Deliambera.

��To trwa zbyt d�ugo. Czarodzieju, czy m�g�by� wmiesza� si� do ich rozmowy, zanim Sleet powie co� nierozwa�nego?

Vroon nie mia� weso�ej miny.

��Sleet w l�ku przed Metamorfami przekracza granice zdrowego rozs�dku. By� mo�e ma to zwi�zek z przes�aniem od Kr�la Sn�w, jakiego do�wiadczy� dawno temu w Narabalu, z tym przes�aniem, po kt�rym w ci�gu jednej nocy zbiela�y mu w�osy. Mo�e tak, a mo�e nie. W ka�dym razie chyba najm�drzej zrobi�by wycofuj�c si� z zespo�u, bez wzgl�du na konsekwencje, jakimi mu grozi Zalzan Kavol.

��Ale on jest nam potrzebny!

��A je�li jest przekonany, �e w Ilirivoyne przydarzy mu si� co� strasznego? Czy mo�emy wymaga�, �eby post�powa� wbrew w�asnej woli?

��By� mo�e mnie uda si� go uspokoi� � powiedzia� Valentine. Podni�s� si�, by wyj�� z wozu, kiedy w�a�nie Sleet z pociemnia�� z gniewu twarz� wtargn�� do �rodka. Z jego ust nie pad�o ani jedno s�owo. Szybko zebra� sw�j niewielki dobytek, wypad� na zewn�trz, min�� Zalzana Kavola i szybkim, zdecydowanym krokiem ruszy� w stron� g�r, na p�noc.

Obserwowali go bezradnie. Nikt nie ruszy� si� z miejsca a� do chwili, kiedy Sleet zacz�� znika� im z oczu.

��Id� za nim � powiedzia�a Carabella. � Mo�e uda mi si� przekona� go do powrotu.

Widz�c oddalaj�c� si� Carabell�, Zalzan Kavol krzykn�� za ni�, ale dziewczyna zlekcewa�y�a jego wo�anie. Skandar, potrz�saj�c g�ow�, przywo�a� do siebie ca�� reszt�.

��Dok�d ona pobieg�a?

��Za Sleetem. Chce go sprowadzi� z powrotem � odpowiedzia� Valentine.

��Nic z tego. Sleet na dobre od nas odszed�, ale jeszcze tego po�a�uje. Valentine, od dzi� przejmiesz jego obowi�zki. Do�o�� ci za to pi�� koron tygodniowo. Przystajesz na te warunki?

Valentine kiwn�� g�ow�. My�lami by� przy Sleecie, takim zwykle spokojnym i zr�wnowa�onym. Poczu� w sercu uk�ucie �alu.

��Deliamberze � zwr�ci� si� Skandar do czarodzieja. � Jak si� zapewne domy�lasz, zdecydowa�em si� szuka� pracy w�r�d Metamorf�w. Czy znasz drog� do Ilirivoyne?

��Nigdy tam nie by�em � odpowiedzia� Vroon � znam jednak wiod�ce tam drogi.

��To wska� mi najkr�tsz�.

��My�l�, �e powinni�my si� uda� do Khyntoru, a dalej statkiem rzecznym jakie� czterysta mil na wsch�d, do Verfu, sk�d ju� biegnie droga wprost do rezerwatu, na po�udnie. Niezbyt r�wna droga, ale mam nadziej�, �e dosy� szeroka, by w�z m�g� tamt�dy przejecha�. Dopilnuj� tego.

��Ile czasu zabierze nam ca�a podr�?

��Pewnie z miesi�c, o ile po drodze nie natrafimy na jakie� przeszkody.

��Doskonale! Dojedziemy tam w sam czas na festyn Metamorf�w � ucieszy� si� Zalzan Karol. � Ale o jakich przeszkodach m�wisz?

��Normalnych � odpowiedzia� czarodziej. � Zwyk�ych k�opotach, takich jak usterka wozu, miejscowe zamieszki, napad przest�pc�w. W g��bi kontynentu nie ma takiej dyscypliny i porz�dku jak na wybrze�u. Przeje�d�aj�c przez niezbyt cywilizowane okolice zawsze si� ryzykuje.

��I to jak! � zadudni� znajomy wszystkim g�os. � Potrzebujecie ochrony, to jasne!

W kr�g rozmawiaj�cych niespodziewanie wtargn�a Lisamon Hultin. By�a �wie�a i wypocz�ta, nocna jazda na grzbiecie wierzchowca nie pozostawi�a na jej twarzy �lad�w zm�czenia. Wierzchowiec te� nie wygl�da� na szczeg�lnie utrudzonego.

��Sk�d si� tu wzi�a� tak szybko? � spyta� zaintrygowany Zalzan Karol.

��Jestem wielka, ale nie a� tak wielka jak tw�j w�z; mieszcz� si� na le�nych �cie�kach. A wi�c wybieracie si� do Ilirivoyne, tak?

��Tak � odpowiedzia� Skandar.

��Spodziewa�am si� tego i przyjecha�am zaproponowa� wam swoje us�ugi. Nie mam pracy, a wy zapuszczacie si� w niebezpieczne okolice. Dogadajmy si�. B�d� was eskortowa� a� na miejsce, tylko si� na mnie zdajcie.

��Zbyt wysoko si� cenisz jak na nasze mo�liwo�ci.

��My�lisz, �e zawsze bior� pi�� rojali za tak� niepowa�n� robot� jak tamta? � Lisamon Hultin za�mia�a si� na ca�y g�os. � Zap�acili�cie dodatkowo za m�j gniew, bo nie lubi�, gdy mi kto� przeszkadza w jedzeniu. Zaprowadz� was za nast�pn� pi�tk�, nie wi�cej, bez wzgl�du na to, ile czasu strac�.

��Trzy rojale � rzuci� ostro Zalzan Karol.

��Czy ty si� nigdy niczego nie nauczysz? � Olbrzymka splun�a tu� pod nogi Skandara. � Nigdy si� nie targuj�. Zbierajcie si� beze mnie i niech wam szcz�cie sprzyja. Chocia� w to ostatnie w�tpi�. � Mrugn�a do Valentine'a. � A gdzie tamci dwoje?

��Sleet odm�wi� udania si� do miasta Metamorf�w. Wybieg� st�d z wielkim krzykiem dziesi�� minut temu.

��Nie dziwi� mu si�. A ta kobieta?

��Pobieg�a za nim, aby go nam�wi� do powrotu. O, popatrz tam! � Valentine wskaza� na �cie�k� wij�c� si� po �agodnym stoku.

��Tam?

��Mi�dzy jednym a drugim wzg�rzem.

��W lasku �ar�ocznych ro�lin? � W g�osie Lisamon Hultin brzmia�o niedowierzanie.

��O czym ty m�wisz? � spyta� Valentine.

���ar�oczne ro�liny? Tutaj? � spyta� Deliamber jednocze�nie.

��Ten park zosta� za�o�ony ze wzgl�du na nie � wyja�ni�a olbrzymka. � U st�p wzg�rza s� tablice ostrzegawcze. Czy poszli �cie�k�? Pieszo? Niech moc boska ma ich w swojej opiece!

��Je�li o mnie chodzi, jego mog� sobie po�re� i to dwa razy, ale ona jest mi potrzebna � powiedzia� wzburzony Zalzan Karol.

��Mnie r�wnie� � doda� Valentine. Zwr�ci� si� do Lisamon Hultin: � Je�li zaraz ruszymy, mo�emy ich dop�dzi�, nim wejd� do lasku �ar�ocznych ro�lin.

��Tw�j pracodawca uzna�, �e nie sta� go, by mnie zatrudni�.

��Pi�� rojali? � spyta� po�piesznie Zalzan Kavol. � St�d do Ilirivoyne?

��Sze�� � odpowiedzia�a bez mrugni�cia okiem.

��Niech b�dzie. Tylko sprowad� ich tutaj! A przynajmniej j�!

��W porz�dku. � Z tonu jej g�osu przebija�a odraza. � Wy nie macie rozumu, ja nie mam pracy, wi�c tak czy inaczej zas�ugujemy na siebie. We� jednego z wierzchowc�w � zwr�ci�a si� do Valentine'a � i jed� za mn�.

��Jego te� zabierasz? � j�kn�� Zalzan Karol. � Nie b�d� mia� w zespole ani jednego cz�owieka!

��Tego ci zwr�c� � powiedzia�a olbrzymka. � A je�li szcz�cie nam dopisze, r�wnie� tamtych dwoje. Ruszamy.

�cie�ka prowadz�ca w stron� wzg�rz wi�a si� �agodnie po�r�d niebieskoszarej trawy, mi�kkiej niczym aksamit. A� trudno by�o uwierzy�, �e w tym uroczo wygl�daj�cym zak�tku mo�e si� kry� jakie� niebezpiecze�stwo. Ale gdy dojechali do miejsca, w kt�rym stok nabiera� stromizny, Lisamon Hultin chrz�kn�a i wskaza�a na osadzony w ziemi drewniany s�up. Tu� za nim na p� ukryta w trawie tablica g�osi�a wielkimi czerwonymi literami:

Sleet, pora�ony gniewem, pewnie nie zwraca� na nic uwagi, tylko par� do przodu, a Carabella, pragn�c go dogoni�, te� mog�a przeoczy� napis albo go zlekcewa�y�.

�cie�ka zacz�a szybko pi�� si� w g�r� prowadz�c do miejsca, gdzie zamiast aksamitnej trawy krzewi� si� zwyk�y le�ny g�szcz. Lisamon Hultin, jad�ca tu� przed Valentinem, �ci�gn�a lejce i oba wierzchowce zwolni�y kroku. Znale�li si� teraz w wilgotnym, tajemniczym zagajniku, gdzie w szerokich odst�pach ros�y cienkie drzewka, kt�rych wad� pnie niczym �odygi fasoli pi�y si� w g�r� i splata�y ze sob�, tworz�c nad ich g�owami gruby zielony baldachim.

��Popatrz, pierwsza �ar�oczna ro�lina � powiedzia�a olbrzymka. � Ohydne stwory! Gdybym to ja rz�dzi�a t� planet�, spu�ci�abym na nie ogie�, ale nasz Koronal pozuje na wielbiciela przyrody i dlatego chroni je w kr�lewskich parkach. M�dl si�, �eby twoi przyjaciele mieli do�� rozs�dku, by trzyma� si� od nich z daleka.

Na le�nej �ci�ce, okupuj�c woln� przestrze� mi�dzy drzewkami, ros�y kolosalnych rozmiar�w ro�liny. By�y to pozbawione �odyg, wyrastaj�ce bezpo�rednio z ziemi li�cie czterocalowej szeroko�ci i oko�o dziesi�ciostopowej d�ugo�ci, metaliczn� barw� i z�bkowanymi kraw�dziami przypominaj�ce pi�y. Ros�y w skupiskach, tworz�c rozety, po�rodku kt�rych otwiera�y si� p�metrowej szeroko�ci paszcze do po�owy wype�nione z�owieszczo wygl�daj�c� ciecz� i gmatwanin� klockowatych pr�cik�w. Z cieczy stercza�o co�, co mog�o przypomina� delikatne kwiaty, a tak�e wida� by�o inne kszta�ty, kt�re Valentine'owi przywodzi�y na my�l ostrza no�y i pary szczypiec po��czonych ze sob� w spos�b do�� niemi�y.

��Tak w�a�nie wygl�daj� � powiedzia�a Lisamon Hultin. � �ci�ka le�na jest szczelnie pokry�a ich p�dami, kt�re tylko czyhaj�, by jakie� drobne zwierz� wci�gn�� do wci�� g�odnej paszczy.

Podjecha�a bli�ej ku jednej z ro�lin i wtedy to co�, co swoim wygl�dem przypomina�o bicz, zacz�o b�yskawicznie wi� si� po ziemi i pe�zn�� w jej stron�, a b�d�c wystarczaj�co blisko unios�o si� w g�r� i z g�o�nym �wistem owin�o wok� p�ciny zwierz�cia. Wierzchowiec, zwykle spokojny, rozd�� teraz chrapy wietrz�c �miertelne niebezpiecze�stwo, w kt�rym istotnie si� znalaz�. P�tla zacisn�a si� mocniej � ro�lina rozpocz�a zmagania ze sw� ofiar�.

Olbrzymka si�gn�a po miecz wibracyjny, pochyli�a si� i jednym ci�ciem uwolni�a nog� wierzchowca. P�d odskoczy� jak zerwana spr�yna i cofn�� si� niemal do samej paszczy, ale w tej samej chwili w g�r� wyskoczy�o kilkana�cie innych, tn�c z dzik� furi� powietrze.

���ar�oczne ro�liny nie maj� tyle si�y, by wci�gn�� do paszczy wielkie zwierz�, ale wierzchowiec nie uwolni�by si� sam. Raz schwytany, s�ab�by z dnia na dzie�, a� sko�czy�by �ywot, a wtedy one ju� by sobie poradzi�y. Jedna ro�lina prze�y�aby na jego mi�sie ca�y rok.

Valentine zadr�a�. Carabella zagubiona w lesie z takimi potworami? Te ohydne ro�liny na zawsze mia�yby st�umi� ukochany g�os, po�re� zwinne r�ce, b�yszcz�ce oczy? Nie!

��Czy nie za p�no przybywamy z pomoc�? � zapyta�.

��Nie znam ich imion � odpowiedzia�a. � Wo�aj g�o�no, gdzie� tu musz� by�.

��Carabello! � zawo�a� z rozpacz� w g�osie. � Sleecie!

Kilka chwil p�niej us�ysza� s�aby g�os, ale Lisamon Hultin ju� i tak ich wypatrzy�a i ruszy�a ku nim. Wkr�tce i on ujrza� Sleeta kl�cz�cego na jednym kolanie i z ca�ej si�y opieraj�cego si� p�dowi owini�temu wok� kostki drugiej nogi, kt�ry ci�gn�� go ku rozwartej paszczy �ar�ocznej ro�liny. Przykucni�ta tu� za nim Carabella obejmowa�a go ramionami i desperacko usi�owa�a odci�gn�� w przeciwn� stron�. Wok� nich zwija�y si� i rozwija�y macki innych ro�lin, zawiedzionych, �e to nie one zdoby�y �er. Sleet trzyma� w r�ku n� i bezskutecznie ci�� nim napi�ty p�d; ro�lina zdo�a�a poci�gn�� go ju� krok do przodu, o czym �wiadczy� �lad wyryty w mi�kkiej, butwiej�cej �ci�ce. Cal po calu Sleet przegrywa� walk� o �ycie.

��Pom� nam! � zawo�a�a Carabella.

Lisamon Hultin jednym ci�ciem miecza odr�ba�a p�d owini�ty wok� nogi Sleeta. Uwolniony �ongler odskoczy� gwa�townie do ty�u, upad� na plecy i gdyby nie to, �e ze zr�czno�ci� akrobaty przetoczy� si� na bok, nast�pny p�d owin��by mu si� wok� szyi. Poderwa� si� na nogi, a olbrzymka schwyci�a go w p� i wci�gn�a na grzbiet wierzchowca. Valentine zbli�y� si� do Carabelli. Sta�a w miejscu, do kt�rego nie si�ga�y szalej�ce p�dy, lecz mimo to dr�a�a ze strachu. Szybko podni�s� j� z ziemi i posadzi� za sob�. Dziewczyna przywar�a do niego, niemal �ami�c mu w u�cisku �ebra. By j� uspokoi�, obr�ci� si� do ty�u, obj�� i poca�owa� w wychylaj�ce si� spod w�os�w ucho. Poczu� niewymown� ulg�, a przy tym wzruszenie; chyba nie zdawa� sobie dotychczas sprawy, jak wiele Carabella dla niego znaczy i jak ma�o obchodzi go wszystko inne poza jej bezpiecze�stwem. Dziewczyna stopniowo wraca�a do siebie, ale od czasu do czasu jej cia�em wstrz�sa�y dreszcze wywo�ane zapewne wspomnieniem strasznej przygody.

��Jeszcze chwila, a Sleet przesta�by si� opiera� � wyszepta�a. � Czu�am, jak powoli sunie w stron� ro�liny. Ale sk�d wzi�a si� tutaj ta kobieta?

��Przyjecha�a wraz ze mn� przez las na skr�ty. Zalzan Karol zatrudni� j�, by nas chroni�a w czasie podr�y do Ilirivoyne.

��Ona ju� zapracowa�a na swoj� zap�at� � powiedzia�a Carabella. � Jed�cie za mn�! � rozkaza�a Lisamon Hultin.

Ruszy�a przodem, staraj�c si� wybiera� bezpieczn� drog�, a mimo to oba wierzchowce raz po raz wpada�y w zdradzieckie sid�a. Za ka�dym razem olbrzymka przecina�a p�dy jednym ci�ciem i wkr�tce dotarli do �cie�ki, kt�ra doprowadzi�a ich do wozu. Na widok powracaj�cych w�r�d Skandar�w zapanowa�a rado��, jednak Zalzan Kavol zmierzy� Sleeta ch�odnym okiem.

��Wybra�e� niezbyt rozs�dn� tras�, by od nas odej�� � zauwa�y� cierpko.

��Daleko jej do tej, kt�r� wybra�e� ty � odpowiedzia� Sleet. � Prosz� jednak, by� mi wybaczy�. P�jd� teraz do Mazadone i poszukam tam jakiego� zaj�cia.

��Zaczekaj � wtr�ci� si� Valentine. Sleet spojrza� na niego spod oka.

��Chcia�bym z tob� chwil� pom�wi�. Chod�, przejdziemy si� kawa�ek. � Valentine obj�� niskiego m�czyzn� ramieniem i odprowadzi� na bok, na poros�� bujn� traw� polank�, uprzedzaj�c nast�pny wybuch z�o�ci Skandara.

��O co chodzi, Valentine? � w g�osie Sleeta brzmia�a nieufno��. � To dzi�ki mnie Zalzan Kavol wynaj�� olbrzymk� i gdyby nie to, sta�by� si� dla tamtych �ar�ok�w niez�ym przysmakiem. � W takim razie dzi�kuj� ci.

��To za ma�o � powiedzia� Valentine. � Mo�na by powiedzie�, �e skoro ocali�em ci �ycie, to jeste� moim d�u�nikiem.

��Mo�na by.

��A zatem w drodze rewan�u prosz� ci�, by� nie rezygnowa� z pracy u Skandara.

��Sam nie wiesz, o co prosisz � rzuci� gniewnie Sleet.

��Metamorfowie to niew�tpliwie dziwne i niesympatyczne stworzenia, zgadzam si�, ale Deliamber twierdzi, �e nie s� tak gro�ne, jak si� o nich m�wi. Zosta� z nami, Sleecie.

��My�lisz, �e jestem postrzelony, tak?

��Nie. My�l� raczej, �e post�pujesz wbrew rozumowi. Sleet potrz�sn�� g�ow� przecz�co.

��Kiedy�, bardzo dawno temu, Kr�l Sn�w zes�a� mi przes�anie, w kt�rym Metamorfowie naznaczyli mnie strasznym losem. Takie przes�ania zapadaj� w serca, i to g��boko. I teraz wcale nie mam ochoty zbli�a� si� do miejsca, gdzie te stworzenia przebywaj�.

��Przes�a� nie nale�y bra� dos�ownie, przynajmniej nie zawsze. � Tak, ale czasami trudno je inaczej interpretowa�. W moim �nie Kr�l zapowiedzia�, �e dostan� �on�, kt�r� b�d� kocha� bardziej ni� sztuk� �onglerki, �on�, kt�ra b�dzie �onglowa�a ze mn� tak, jak to robi Carabella, i z kt�r� tak zestroj� swoj� r�k�, �e b�dziemy stanowili jedno cia�o. � Zawiesi� na chwil� g�os, jakby si� waha�, czy m�wi� dalej. Na przeci�tej blizn� twarzy pojawi�y si� krople potu. � �ni�em dalej, Valentine. �ni�em, �e kt�rego� dnia przyszli do mnie Zmiennokszta�tni i ukradli mi t� �on�, podstawiaj�c za ni� kogo� spo�r�d siebie i maskuj�c swoje dzie�o tak zr�cznie, �e niczego nie zauwa�y�em. Sen trwa�. Wyst�powali�my oboje przed Koronalem, Lordem Maliborem, tym, kt�ry si� potem utopi�, i �onglowali�my z tak� perfekcj� i z tak� harmoni�, jak nigdy przedtem, po czym Koronal ugo�ci� nas smacznym mi�sem i przednim winem i da� nam sypialni� o �cianach obitych jedwabiem, wi�c wzi��em j� w ramiona i zacz�li�my si� kocha�, a kiedy ju� w ni� wnikn��em, na moich oczach zmieni�a si� w Metamorfa, w potworne stworzenie, m�wi� ci, Valentine, w stworzenie z g�ow� z gumy, szar� sk�r� i chrz�stkami zamiast z�b�w, oczami m�tnymi jak brudne ka�u�e i to stworzenie dalej przyciska�o si� do mnie i ca�owa�o mnie. Od tamtej nocy nie zbli�y�em si� do �adnej kobiety z obawy przed podobnym u�ciskiem, i nigdy nie opowiedzia�em nikomu tej historii. Teraz nie mog� znie�� samej my�li o podr�y do Ilirivoyne, tam przecie� by�bym otoczony przez Zmiennokszta�tnych, kt�rzy tak podst�pnie potrafi� zmienia� swoje twarze i cia�a.

Serce Valentine'a nape�ni�o si� wsp�czuciem. Milcz�c, obj�� ma�ego cz�owieczka, jak gdyby si�a jego ramion mog�a uleczy� okaleczon� dusz� przyjaciela. Po chwili, zwalniaj�c u�cisk, powiedzia� wolno:

��To by� naprawd� straszny sen. Ale z naszych sn�w powinni�my umie� korzysta�, a nie pozwala� im, by nami w�ada�y.

��Ten sen nie jest mi do niczego potrzebny. Wiem jedno: ostrzeg� mnie przed zbli�aniem si� do Metamorf�w.

��Rozumiesz go zbyt dos�ownie. A nie s�dzisz, �e m�g� zawiera� jakie� po�rednie wskaz�wki? Czy by�e� u wieszczki, Sleet?

��Po co?

��I pomy�le�, �e to ty wysy�a�e� mnie do niej, kiedy prze�ywa�em tamte straszne noce w Pidruid! Pami�tam ka�de twoje s�owo. M�wi�e�, �e Kr�l nigdy nie zsy�a jednoznacznych przes�a�.

Sleet u�miechn�� si� ironicznie.

��Zwykle �atwiej leczy� cudze dusze ni� swoj�, Valentine. Zreszt� i tak za p�no, by szuka� wyja�nienia snu sprzed pi�tnastu lat, wi�c zostan� nadal wi�niem tamtego koszmaru.

��Musisz si� od niego uwolni�!

��W jaki spos�b?

��Kiedy dziecku si� �ni, �e spada, i budzi si� przera�one, to co rodzice mu m�wi�? �e sny o spadaniu nie mog� by� traktowane dos�ownie, bo we �nie nie mo�na si� zabi�. �e dziecko powinno by� wdzi�czne nocy za taki sen, poniewa� oznacza on w�adz� i si��. Albo �e dziecko nie spad�o, ale pofrun�o � i to do miejsca, w kt�rym mo�na si� czego� nauczy�, inaczej bowiem to dziecko ze strachu mog�oby utraci� raz na zawsze �wiat marze�.

��Innymi s�owy, dziecko powinno cieszy� si� takim snem � powiedzia� Sleet.

��Tak. Podobnie jest z naszymi przykrymi snami: nie powinni�my si� ich ba�, lecz wykorzystywa� ich m�dro�� przy dalszym dzia�aniu.

��Tak m�wi si� dzieciom. Cho� doro�li nie zawsze panuj� nad snami lepiej ni� dzieci. Przypominam sobie jakie� dziwne krzyki i poj�kiwania, kiedy �ni�e� ostatnio, Valentine.

��Ja pr�buj� jednak uczy� si� z moich sn�w, bez wzgl�du na to, jak s� niejasne.

��No dobrze, ale czego chcesz teraz ode mnie?

���eby� pojecha� z nami do Ilirivoyne.

��Czy to dla ciebie takie wa�ne?

��Nale�ysz do naszej grupy. Z tob� tworzymy ca�o��, bez ciebie zesp� by�by rozbity.

��Skandarzy s� doskona�ymi �onglerami. To, co ludzie wnosz� do tej sztuki, jest ma�o istotne. I Carabella, i ja, i ty znale�li�my si� u nich z tego samego powodu � aby uczyni� zado�� prawu. Zarobicie pieni�dze bez wzgl�du na to, czy b�d� z wami, czy te� nie.

��No, a kto mnie b�dzie dalej uczy�?

��Wystarczy ci Carabella. Jest r�wnie zr�czna jak ja, a poza tym kocha ci� i zna tak, jak ja nigdy nie poznam. I niech bogowie broni� � doda� zmienionym g�osem � by� mia� j� utraci� w�r�d Zmiennokszta�tnych!

��Nie obawiam si� tego � powiedzia� Valentine. Wyci�gn�� d�onie do Sleeta. � Tak bym chcia�, �eby� pozosta� z nami.

��Ale dlaczego?

��Poniewa� ci� ceni�.

��Ja r�wnie� ci� ceni�, Valentine. Jednak pobyt w miejscu, do kt�rego ten Skandar chce nas poprowadzi�, m�g�by mi sprawi� wiele b�lu. Dlaczego tak bardzo na to nalegasz?

��W Ilirivoyne mo�e by� si� z tego b�lu wyleczy�, widz�c, �e Metamorfowie to zaledwie nieszkodliwe, pierwotne stworzenia.

��Potrafi� �y� ze swoim b�lem � odpar� Sleet. � Cena za takie uzdrowienie wydaje mi si� zbyt wysoka.

��Oczywi�cie, potrafimy �y� nie z takimi ranami w sercu. Ale dlaczego nie spr�bowa� ich leczy�?

��Jest jeszcze co�, na temat czego nie pad�o tu ani jedno s�owo, Valentine.

Valentine zamilk� na chwil�, po czym westchn�� g��boko.

��No c�, to prawda. � A zatem o co chodzi?

��Sleecie, czy pojawia�em si� w twoich snach, od kiedy spotka�e� mnie w Pidruid? � spyta� Valentine z wahaniem w g�osie.

��Tak. � Jako kto?

��Czy to takie wa�ne?

��Czy �ni�e�, �e mog� by� jak�� niezwyk�� postaci� na Majipoorze, kim� wa�niejszym i pot�niejszym, ni� sam potrafi� to sobie wyobrazi�?

��Tw�j spos�b bycia i wygl�d powiedzia�y mi o tym ju� przy naszym pierwszym spotkaniu. Te twoje fenomenalne zdolno�ci, kt�re tak szybko pomog�y ci opanowa� nasze rzemios�o. I tre�� twoich sn�w, o kt�rych mi opowiada�e�.

��A kim ja jestem w tych snach, wed�ug ciebie?

��Jeste� osob� o wielkiej pot�dze, kim� obdarzonym wielk� �ask� i podst�pnie pozbawionym wysokiej pozycji. Mo�e diukiem. Mo�e jednym z ksi���t kr�lestwa.

��A mo�e jeszcze kim� pot�niejszym?

Sleet nagle zwil�y� wargi.

��Tak. By� mo�e kim� pot�niejszym. Czego chcesz ode mnie, Valentine?

���eby� mi towarzyszy� do Ilirivoyne. I nie tylko. Dalej te�.

��Chcesz powiedzie�, �e w snach, kt�re �ni�em, kryje si� prawda? � Wci�� staram si� tego dowiedzie� � odrzek� Valentine. � Ale my�l�, �e tak. Nawet jestem o tym coraz bardziej przekonany. Przesiania mi to potwierdzaj�.

��M�j panie� � wyszepta� Sleet.

��By� mo�e.

Sleet popatrzy� na niego w zdumieniu i zacz�� opada� na kolana, ale Valentine powstrzyma� go.

��Nic z tych rzeczy � powiedzia�. � Kto� m�g�by nas zobaczy�. Nie chc�, �eby ktokolwiek si� czego� domy�la�. A poza tym pozostaje jeszcze mn�stwo nie wyja�nionych w�tpliwo�ci. Nie �ycz� sobie, �eby� kl�ka� przede mn�, Sleecie, albo �eby� pozdrawia� mnie znakiem gwiazdy; nic z tych rzeczy, dop�ki nie poznam ca�ej prawdy.

��M�j panie�

��Jestem �onglerem Valentinem.

��Przestraszy�e� mnie, m�j panie. Dzieli�y mnie dzisiaj minuty od niechybnej �mierci, ale to, �e stoj� tutaj spokojnie rozmawiaj�c o takich rzeczach, przera�a mnie znacznie bardziej.

��M�w mi po imieniu. � Jak�ebym �mia�!

��Nazywa�e� mnie tak jeszcze pi�� minut temu.

��To by�o przedtem.

��Nic si� nie zmieni�o, Sleecie.

Sleet nie m�g� si� z tym pogodzi�.

��Wszystko si� zmieni�o, m�j panie.

Valentine westchn�� ci�ko. Czu� si� jak szalbierz, jak oszust, manipuluj�c Sleetem, chocia� dzi�ki temu cel wydawa� si� osi�gni�ty.

��Je�li wszystko si� zmieni�o, to czy zastosujesz si� do moich rozkaz�w? Nawet je�li idzie o Ilirivoyne?

��Je�li b�d� musia� � odpar� oszo�omiony Sleet.

��Nie spotka ci� tam z�o, jakiego si� obawiasz. Wyjedziesz od Metamorf�w wyleczony z b�lu, kt�ry ci� dr�czy. Czy mo�esz mi zawierzy�?

��A jednak boj� si� tam jecha�.

��Jeste� mi potrzebny nie tam, nie w Ilirivoyne, lecz p�niej. Nie ja wybra�em podr� tamt�dy, lecz Skandar, wi�c prosz� ci�, jed� ze mn�.

��Je�li musz�, m�j panie. � Sleet pochyli� kornie g�ow�.

��I r�wnie usilnie ci� prosz�, nazywaj mnie Valentinem i nie okazuj wi�cej szacunku, ni� robi�e� to jeszcze wczoraj, zw�aszcza przy innych.

��Jak sobie �yczysz � zgodzi� si� Sleet.

��Valentine.

��Valentine � powt�rzy� z pokor� Sleet. � Jak sobie �yczysz� Valentine.

��No, to wracamy.

Zalzan Karol chodzi� niespokojnie tam i z powrotem; inni przygotowywali w�z do odjazdu. Valentine podszed� do Skandara.

��Nam�wi�em Sleeta, by wycofa� sw� rezygnacj�. B�dzie nam towarzyszy� do Ilirivoyne.

Zalzan Karol spojrza� na niego z niedowierzaniem.

��Jak ci si� to uda�o?

��No, w�a�nie � wtr�ci� Vinorkis. � Co te� takiego mu powiedzia�e�?

��My�l�, �e zanudzi�bym was opowiadaniem o tym � odpowiedzia� Valentine z czaruj�cym u�miechem.

Tempo podr�y wyra�nie wzros�o. Przez ca�y dzie� w�z z cichym chrz�stem sun�� do przodu, a czasem nie zatrzymywa� si� nawet p�nym wieczorem. Lisamon Hultin na swoim wierzchowcu wytrwale dotrzymywa�a im kroku, chocia� od czasu do czasu zostawa�a w tyle. C�, ka�de zwierz� d�wigaj�ce na grzbiecie podobny ci�ar domaga�oby si� przerw w podr�y.

W prowincji Mazadone �r�d�em utrzymania milion�w ludzi by� handel, poniewa� t�dy transportowano na zach�d i na p�noc wszelkie dobra ze wschodu i tu by� punkt prze�adunkowy towar�w przewo�onych l�dem z Pidruid i portu Tilomon i ekspediowanych dalej do prowincji wschodnich. Monotoni� widok�w mijanych kupieckich miasteczek przerywa�y sk�pe pasy zieleni, ledwo odpowiadaj�ce rozmiarami wymaganym normom. Nie zatrzymuj�c si� trupa min�a kolejno Cynthion i Apoortel, i Diorectine, stolic� Mazadone, a za ni� Borgax i Thagobar, wszystkie podobne do siebie jak dwie krople wody, nie zapadaj�ce w pami�� �adnym znamiennym szczeg�em, wszystkie tak samo przycich�e na okres �a�oby po ostatnim ksi�ciu i jednakowo przybrane ��tymi szarfami symbolizuj�cymi �al i smutek. Niesamowita sprawa, pomy�la� Valentine, z powodu zgonu ksi�cia zamiera �ycie w ca�ej prowincji. To co si� tu dzieje po �mierci Pontifexa? Jak zareagowano przed dwoma laty na przedwczesne odej�cie Lorda Voriaxa? By� mo�e przejmowano si� strat� lokalnego w�adcy, poniewa� �y� tutaj i by� postaci� z krwi i ko�ci, natomiast niemal mityczni i nierealni, cho�by z racji odleg�o�ci, w�adcy G�ry Zamkowej, Labiryntu i ca�ego Majipooru, odchodz�c z tego �wiata nie okrywaj� �a�ob� tutejszych miast ani nie wype�niaj� b�lem serc mieszka�c�w. Na planecie tak rozleg�ej jak ta �aden centralny o�rodek w�adzy nie m�g� rz�dzi� skutecznie; rozci�ga� nad owym �wiatem zaledwie symboliczn� kontrol�. Valentine podejrzewa�, �e trwa�o�� Majipooru zale�y od niepisanej umowy, na mocy kt�rej miejscowi w�adcy � prowincjonalni ksi���ta i miejscy burmistrze � z jednej strony zgadzaj� si� wprowadza� w �ycie i przestrzega� edykt�w kr�lewskiej w�adzy, z drugiej za� z podporz�dkowanymi sobie terytoriami robi� to, co im si� �ywnie podoba.

W jaki spos�b, pyta� sam siebie, taka umowa mo�e by� dotrzymywana, je�li Koronal nie jest pomaza�cem i uroczy�cie osadzonym na tronie kr�lem, lecz uzurpatorem, kt�ry nie ma �aski bog�w niezb�dnej do podtrzymywania kruchej konstrukcji �ycia spo�ecznego.

Im bardziej d�u�y�y si� godziny jazdy, tym bardziej pogr��a� si� w rozmy�laniach. Przyzwyczajony do lekko�ci i prostoty swego umys�u, sam by� zaskoczony ich g��bi� i powag�. Jak wida�, rzucone na niego czary mia�y kr�tki �ywot i teraz bra� g�r� jego w�asny rozum, kt�ry szybko uczy� si� si�ga� do tkwi�cych w nim pok�ad�w intelektu.

Je�li, oczywi�cie, zosta� poddany dzia�aniu jakich� czar�w. Wci�� nie by� o tym przekonany, chocia� dzie� po dniu jego w�tpliwo�ci s�ab�y.

W snach coraz cz�ciej zajmowa� pozycj� kogo� nadaj�cego ton. Pewnej nocy to on, a nie Zalzan Karol, prowadzi� w�z �ongler�w; innej zn�w przewodniczy�, ubrany w ksi���ce szaty, Wysokiej Radzie Metamorf�w, tych mglistych, budz�cych groz� widm, kt�re jedn� postaci� nie pozostawa�y d�u�ej ni� minut�; w jeszcze innym widzia� siebie na targu w Thagobar, jak siedz�c pomi�dzy sprzedawcami sukna a kupcami bransolet rozs�dza tocz�cy si� mi�dzy nimi ha�a�liwy sp�r.

��Widzisz? � powiedzia�a Carabella. � Wszystkie te sny m�wi� o w�adzy i majestacie.

��W�adza? Majestat? Siadanie na beczce na targu i zaprowadzanie �adu pomi�dzy kupcami bawe�ny i lnu nazywasz w�adz� i majestatem?

��Sny zawsze mo�na r�nie interpretowa�. Twoje wizje symbolizuj� pot�g�.

Valentine u�miechn�� si�, ale nie zaprzeczy� s�uszno�ci takiej interpretacji.

Pewnej nocy, kiedy byli w pobli�u miasta Khyntor, mia� bardziej wymowne widzenie dotycz�ce swego poprzedniego �ycia. Znajdowa� si� w pokoju o �cianach wy�o�onych rzadkimi gatunkami drewna � na przemian semotanem, bannikopem i ciemnym bagiennym mahoniem. Siedzia� przy kwadratowym biurku z po�yskliwego palisandru i podpisywa� dokumenty. Po prawej r�ce mia� gwiezdny herb. Us�u�ni sekretarze kr�cili si� wok�, a olbrzymie wygi�te okno ods�ania�o powietrzn� przepa��, jak gdyby wychodzi�o na tytaniczne zbocze G�ry Zamkowej. Czy to by�a fantazja? Czy te� to ulotny fragment pogrzebanej przesz�o�ci, kt�ra uwolni�a si� i podp�yn�a ku powierzchni jego �wiadomo�ci? Opisa� wygl�d pokoju i biurka Carabelli i Deliamberowi, maj�c nadziej�, �e wiedz� co� na temat wygl�du rzeczywistego miejsca urz�dowania Koronala, ale z r�wnym powodzeniem m�g�by oczekiwa� po nich, �e wymieni� mu, jakie potrawy jada na �niadanie Pontifex. Vroon zapyta� go, czy siedz�c za palisandrowym biurkiem mia� z�ote w�osy �onglera z wozu Skandara, czy te� ciemne Koronala odbywaj�cego podr� przez Pidruid i zachodnie prowincje.

��Ciemne � odpowiedzia� bez chwili namys�u. Zmarszczy� jednak czo�o. � W�a�ciwie to sk�d mog� wiedzie�? Siedzia�em przy biurku i nie przygl�da�em si� osobie, kt�r� by�em. A poza tym� poza tym�

��W �wiecie sn�w cz�sto widzimy sami siebie � rzek�a Carabella.

��Mo�liwe, �e by�em i jasnow�osym, i ciemnow�osym jednocze�nie. Raz takim, raz innym. Przej�cie z koloru w kolor mog�o by� p�ynne, prawda?

��Prawda � zgodzi� si� Deliamber.

Wreszcie, po wielu d�ugich dniach jednostajnej, m�cz�cej jazdy, doje�d�ali do Khyntoru. To g��wne miasto �rodkowej cz�ci pomocnego Zimroelu le�a�o na g�rzystym, pofa�dowanym terenie, urozmaiconym jeziorami i ciemnymi, trudnymi do przebycia lasami. Droga wskazana przez Deliambera przecina�a po�udniowo-zachodnie przedmie�cia, znane jako Gor�cy Khyntor z powodu znajduj�cych si� tutaj geotermicznych cud�w natury � wielkich sycz�cych gejzer�w, szerokiego r�owego jeziora, nad kt�rym wiecznie unosi si� para i kt�re z�owieszczo bulgocze i wrze, i ci�gn�cych si� na przestrzeni mili czy dw�ch wulkanicznych szczelin, z kt�rych w pi�ciominutowych odst�pach wydobywaj� si� ob�oki szarawych gaz�w przy wt�rze �miesznej niby-czkawki i gro�nych podziemnych pomruk�w. Chocia� lato jeszcze na dobre nie odesz�o, jednak nad miastem niebo p�cznia�o ju� od ci�kich ciemnoper�owych chmur, a w powietrzu pachnia�o ch�odn� jesieni�, nawiewan� ostrymi p�nocnymi wiatrami.

Gor�cy Khyntor oddziela�a od w�a�ciwego miasta rzeka Zimr, najwi�ksza z rzek Zimroelu. Kiedy podr�ni, wynurzywszy si� z g�szczu w�skich uliczek starej dzielnicy, wjechali na niezwykle szerok� esplanad�, Valentine zaniem�wi� ze zdumienia.

��Co ci� tak dziwi? � spyta�a Carabella.

��Rzeka. Nigdy bym si� nie spodziewa�, �e mo�e by� tak szeroka.

��Czy w og�le nie znasz rzek?

��Mi�dzy Pidruid a tym miastem nie widzia�em �adnej godnej uwagi, a tego, co by�o wcze�niej, nie pami�tam zbyt wyra�nie.

��Nie ma tu nigdzie rzeki tak wielkiej jak Zimr, wi�c pozw�l mu si� dziwi� � rzek� Sleet.

Valentine spojrza� w prawo, spojrza� w lewo � szare rozlewiska si�ga�y kresu horyzontu. W miejscu, w kt�rym przystan�li, rzeka przypomina�a morsk� zatok� i z trudem mo�na by�o rozpozna� kwadratowe wie�e miasta na majacz�cym w oddali drugim brzegu. By�o tu mo�e osiem, mo�e dziesi�� most�w, podczas gdy Valentine nie pojmowa�, jak mo�na by�o zbudowa� cho�by jeden. Ten, u kt�rego wylotu stali, Most Khyntor, o szeroko�ci czterech go�ci�c�w, mia� kszta�t pier�cieniowatych �uk�w sadz�cych wielkimi susami od jednego brzegu do drugiego. Nast�pny most, id�c w d� rzeki, sta� wsparty na wysokich filarach i mia� ci�k� kamienn� nawierzchni�, obramowan� masywn� balustrad�, a ten z drugiej strony tak pora�a� oczy blaskiem, jakby by� zrobiony ze szk�a.

��To jest Most Koronala. Ten po prawej � Pontifexa, a dalej z biegiem rzeki jest taki, kt�ry si� nazywa Mostem Sn�w. Wszystkie s� stare i dobrze znane � rzek� Deliamber.

��Nie rozumiem tylko, dlaczego wznoszono je w miejscu, gdzie rzeka jest tak szeroka � zauwa�y� oszo�omiony Valentine,

��To miejsce jest jednym z najw�szych � odpar� wszystkowiedz�cy Vroon.

Zgodnie z tym, co Vroon dalej m�wi�, Zimr toczy� swe wody przez siedem tysi�cy mil, od �r�de� le��cych przy wrotach Rozpadliny Dulornu, przez G�rny Zimroel, na po�udniowy wsch�d, a� do po�o�onego na wybrze�u Morza Wewn�trznego portu Piliplok. Ta szcz�liwa, sp�awna na ca�ej d�ugo�ci rzeka niczym b�yszcz�cy w�� wi�a si� wartkim nurtem przez liczne zakola Na jej brzegach z dawien dawna roz�o�y�y si� setki bogatych portowych miast, z kt�rych Khyntor by� najbardziej wysuni�ty na zach�d.

Na p�nocno-wschodnich kra�cach miasta stercza�y ledwo widoczne w chmurach poszarpane szczyty dziewi�ciu olbrzymich g�r zwanych Pielgrzymami Khyntoru, kt�rych stoki zamieszkiwa�y plemiona dzikich, hardych my�liwych. Przez wi�ksz� cz�� roku mo�na by�o spotka� tych g�rali na targu w Khyntorze, gdzie wymieniali sk�ry i mi�so na wytwarzane w mie�cie towary.

Tej nocy Valentine �ni�, �e wchodzi do Labiryntu, aby odby� narad� z Pontifexem.

Sko�czy�y si� sny mgliste; ten by� wyra�ny i ostry a� do b�lu. Valentine sta� w surowym blasku zimowego s�o�ca na ja�owej, nieurodzajnej r�wninie i patrzy� na bia�e mury niskiej, pozbawionej dachu �wi�tyni. Deliamber powiedzia� mu, �e s� to wrota do Labiryntu. Stary Vroon, Lisamon Hultin i Carabella szli wraz z nim, tworz�c obronn� falang�, lecz kiedy Valentine wst�pi� na le��cy mi�dzy murami zmursza�y pomost, okaza�o si�, �e jest sam, a na jego spotkanie po�piesza jaka� istota o odpychaj�cym wygl�dzie. Istota ta mia�a odmienne kszta�ty, jednak nie nale�a�a do �adnej rasy osiad�ej z dawien dawna na Majipoorze � ani do Liimen�w czy Ghayrogow, ani te� do Vroon�w czy Skandar�w, Hjort�w czy Su-Suher�w. Jej muskularne ramiona pokryte pe�n� wg��bie� i nier�wno�ci czerwon� sk�r�, p�aska czaszka i ��to �wiec�ce ledwo powstrzymywan� w�ciek�o�ci� oczy nie wr�y�y niczego dobrego. Niskim, dudni�cym g�osem istota zapyta�a Valentine'a, co go sprowadza do Pontifexa.

��Most Khyntor potrzebuje naprawy � odpowiedzia� Valentine. � Zajmowanie si� takimi sprawami jest odwiecznym obowi�zkiem Pontifexa.

��tookie stworzenie roze�mia�o si� na ca�e gard�o.

��Czy my�lisz, �e Pontifex dba o takie rzeczy?

��Do moich obowi�zk�w nale�y zmuszenie go, by o nie dba�.

��Zatem id�! � Zagradzaj�cy mu drog� stra�nik sk�oni� si� z przesadn� grzeczno�ci� i usun�� na bok. Kiedy Valentine go min��, stra�nik warkn�� niech�tnie i z trzaskiem zamkn�� wrota. Na odwr�t by�o ju� za p�no. Valentine znalaz� si� przed wej�ciem do w�skiego kr�tego korytarza, o�wietlonego pora�aj�cym oczy �wiat�em, kt�re bi�o nie wiadomo sk�d. Ca�e godziny zaj�o mu schodzenie spiralnymi zakr�tami coraz ni�ej i ni�ej, a� wreszcie znalaz� si� w miejscu, gdzie �ciany korytarza rozst�pi�y si�, ukazuj�c nast�pn� pozbawiona dachu bia�� kamienn� �wi�tyni�, a mo�e t� sam� co poprzednio, poniewa� takie samo dziobate czerwonosk�re stworzenie zagrodzi�o mu drog�, powarkuj�c w bezgranicznej w�ciek�o�ci.

��Stoisz przed Pontifexem � powiedzia�o mi�dzy jednym a drugim warkni�ciem.

Valentine spojrza� przed siebie w g��b s�abo o�wietlonej komnaty i zobaczy� siedz�cego na tronie w�adc� Majipooru, nosz�cego na g�owie kr�lewsk� tiar� i ubranego w czarno-szkar�atne szaty. Pontifex mia� co prawda ludzk� twarz, ale poza tym by�o to monstrum o wielu r�kach i nogach, ze skrzyd�ami smoka, kt�re wrzeszcza�o i rycza�o jak oszala�e. Ludzkie usta wydawa�y ca�kiem nieludzkie gwizdy, od postaci bi� od�r nie do wytrzymania, a czarne sk�rzaste skrzyd�a gwa�townie wachlowa�y, miotaj�c Valentinem z moc� jesiennej wichury.

��Wasza Kr�lewska Mo�� � odezwa� si� Valentine, sk�oni� si� i jeszcze raz powiedzia�: � Wasza Kr�lewska Mo��

��Wasza Lordowska Mo�� � zrewan�owa� mu si� Pontifex, po czym wyci�gn�� r�k� do Valentine'a, przyci�gn�� go do siebie i okaza�o si�, �e to Valentine siedzi na tronie, a Pontifex ucieka jasno o�wietlonym korytarzem, trzepocz�c w biegu skrzyd�ami, �miej�c si� dziko, wrzeszcz�c skrzekliwie, i wreszcie znika za kt�rym� z zakr�t�w.

Valentine obudzi� si� zlany potem. Le�a� w ramionach Carabelli, przestraszonej tak, jakby l�ki z jego snu przenios�y si� na ni�. Obejmowa�a go jeszcze przez chwil�, czekaj�c, a� senne widziad�a opuszcz� jego dusz�.

��Krzycza�e� kilkakrotnie � odezwa�a si� wreszcie.

��To si� zdarza � powiedzia� �ykn�wszy nieco wina ze stoj�cej obok ��ka butelki � gdy sny bardziej m�cz� cz�owieka ni� rzeczywisto��. Moje sny, Carabello, to ci�ki zn�j.

��Twoja dusza a� si� wyrywa, �eby wszystko z siebie wykrzycze�, m�j panie.

��Ale robi to w spos�b niezwykle dla mnie m�cz�cy � rzek� Valentine przytulaj�c si� do jej piersi. � Je�li sny s� �r�d�em m�dro�ci, b�d� si� na przysz�o�� modli�, by mi jej nie przybywa�o przed brzaskiem dnia.

W Khyntorze Zalzan Kavol wsiad� z ca�� trup� na statek rzeczny p�yn�cy do Ni-moya i dalej do Piliploku. �onglerzy mieli podr�owa� rzek� niezbyt daleko, zaledwie do Verfu, miasta, kt�re graniczy�o z terytorium Metamorf�w.

Valentine �a�owa�, �e musi wysi��� na l�d w Yerfie, wiedz�c, �e za nast�pne dziesi�� czy pi�tna�cie rojali m�g�by dop�yn�� a� do Piliploku, sk�d wyrusza�y statki zd��aj�ce na Wysp� Snu. Przecie� to nie rezerwat Zmiennokszta�tnych, lecz ta wyspa by�a jego prawdziwym celem. Mia� nadziej� znale�� na niej potwierdzenie nocnych wizji, kt�re prze�ladowa�y go od d�u�szego czasu. Musia� si� jednak uzbroi� w cierpliwo��. Przeznaczenia, pomy�la�, nie nale�y ponagla�.

Jak dot�d sprawy posuwa�y si� mo�e niezbyt spiesznie, ale za to nieprzerwanie, wci�� ku temu samemu, cho� niezbyt jeszcze zrozumia�emu celowi. Przesta� ju� by� beztroskim, prostodusznym pr�niakiem z Pidruid i mia� �wiadomo�� wewn�trznej przemiany, jaka si� w nim od tamtego czasu dokona�a, jak r�wnie� zdawa� sobie spraw�, �e z raz obranej drogi nie ma odwrotu. Widzia� siebie jako aktora porywaj�cego dramatu, kt�rego g��wny akt by� jeszcze bardzo odleg�y, tak w czasie, jak i w przestrzeni.

Statki oceaniczne, kt�re przybija�y do nabrze�y Pidruid, musia�y si� odznacza� du�� wytrzyma�o�ci�, a r�wnocze�nie wdzi�kiem, poniewa� stawia�y czo�o tysi�com mil i prezentowa�y si� w r�nych portach planety. Statek z rzeki Zimr by� przysadzisty, szeroki, o niewyszukanych kszta�tach, st�d zapewne jego budowniczowie dla zrekompensowania rzucaj�cej si� w oczy toporno�ci przyozdobili go w fantazyjny, niemal groteskowy spos�b � wysoki mostek kapita�ski by� zwie�czony trzema g�owami pomalowanymi na jaskrawe, czerwone i ��te kolory, na olbrzymim g��wnym pok�adzie wielko�ci wiejskiego placu sta�y rze�by, namioty i salony gier, a na rufie wznosi�a si� wielopoziomowa nadbud�wka, w kt�rej zakwaterowano pasa�er�w. Dolne pok�ady przeznaczono na fracht, kajuty trzeciej i czwartej klasy, mesy, kabiny dla za�ogi, no i oczywi�cie na maszynowni�, z kt�rej buchaj�ce nieustannie dwa s�upy dymu spowija�y kad�ub i wznosi�y si� ku niebu jak rogi demona. Ca�a konstrukcja statku by�a drewniana, gdy� metal wyst�powa� na Majipoorze zbyt rzadko, by u�ywa� go w tak wielkich ilo�ciach, a kamie� nie nadawa� si� na potrzeby �eglugi, st�d te� stolarze mieli niema�e pole do popisu. Obdarzeni bogat� wyobra�ni�, pokryli burty dziwaczn� boazeri� o rze�bionych belkach, �limacznicach i setkach podobnych ozd�b.

Ten statek wydawa� si� swoistym mikrokosmosem. Czekaj�c na odbicie od brzegu, Valentine, Deliamber i Carabella przechadzali si� po pok�adzie zat�oczonym mieszka�cami r�nych okr�g�w i przedstawicielami wszystkich ras Majipooru. W�r�d nich Valentine zobaczy� g�rali ze zboczy g�r nad Khyntorem, Ghayrog�w z Dulornu, ludzi z parnego po�udnia spowitych w przewiewne bia�e szaty, podr�nych paraduj�cych w drogich szkar�atnych i zielonych strojach, kt�rzy wed�ug Carabelli wygl�dali na typowych mieszka�c�w zachodniego Alhanroelu, i wielu innych. Wsz�dobylscy Liimeni sprzedawali swoje nie�miertelne pieczone kie�baski; natr�tni Hjortowie przechadzali si� wynio�le w uniformach �eglugi rzecznej, informuj�c i pouczaj�c zar�wno tych, kt�rzy chcieli si� czego� dowiedzie�, jak i tych, kt�rzy tego nie chcieli; rodzina Su-Suher�w w przezroczystych zielonych sukniach, rzucaj�c si� w oczy z powodu nieprawdopodobnych, dwug�owych cia� i nieprzyst�pnych, w�adczych min, p�yn�a w pokornie rozst�puj�cym si� przed ni� t�umie niczym emisariusze ze �wiata sn�w. Tego popo�udnia na pok�adzie statku znajdowa�a si� te� ma�a grupa Metamorf�w.

Deliamber wypatrzy� ich pierwszy. Ma�y Vroon cmokn�� z cicha i dotkn�� r�ki Valentine'a.

��Widzisz ich? Miejmy nadziej�, �e nie wpadn� w oczy Sleetowi.

��Kt�rzy to? � spyta� Valentine.

��Stoj� przy relingu, samotni. Wygl�daj� na zak�opotanych. Maj� teraz swoje naturalne kszta�ty.

Valentine popatrzy� we wskazanym kierunku. Zobaczy� pi�cioro doros�ych, prawdopodobnie obojga p�ci, i troje m�odych. Wiotkie, kanciaste, d�ugonogie stworzenia, jedno nawet wy�sze od Valentine'a, omiata�y patrz�cych przelotnymi, niewidz�cymi spojrzeniami. Pokryte by�y ziemist�, prawie zielonkaw� sk�r�. Ich twarze przypomina�y kszta�tem twarze ludzkie, lecz ko�ci policzkowe by�y ostre jak brzeszczoty, usta tak w�skie, �e niemal niewidoczne, nosy zredukowane do wypuk�ych guz�w, a blisko siebie i g��boko osadzone oczy pozbawione �renic. Valentine nie m�g� rozs�dzi�, czy ci Metamorfowie nosz� si� dumnie i arogancko, czy mo�e boja�liwie, lecz z pewno�ci� czuli si� na statku jak na wrogim terytorium � oni, wywodz�cy si� z prastarej rasy tubylcy, potomkowie tych, do kt�rych nale�a� Majipoor przed przybyciem pierwszych osadnik�w ziemskich, czterna�cie tysi�cy lat temu. Nie m�g� oderwa� od nich oczu.

��Jak to si� dzieje, �e zmieniaj� kszta�ty?

��Ich ko�ci nie s� powi�zane z sob�, tak jak ko�ci innych �ywych istot � odpowiedzia� Deliamber. � Pod naciskiem mi�ni mog� si� przemieszcza� i uk�ada� w nowe formy. W sk�rze z kolei maj� kom�rki mimetyczne, kt�re pozwalaj� na zmian� koloru i struktury cia�a. Doro�li mog� transformowa� si� niemal ci�gle.

��Czemu to s�u�y?

��Tego nikt nie wie. Prawdopodobnie Metamorfowie z kolei zastanawiaj� si�, jaki cel przy�wieca� wszech�wiatowi, �e stworzy� rasy niezdolne do zmiany kszta�t�w. My�l� jednak, �e ta zmienno�� musi u�atwia� im �ycie.

��Nie s�dz� � odezwa�a si� cierpko Carabella. � Nie potrafili nawet obroni� swojej planety.

��Je�li ludzie przenosz� si� z planety na planet� po to, by ukra�� czyj� dom, to nawet zmiana kszta�t�w niewiele mo�e pom�c obro�com tego domu.

Metamorfowie zafascynowali Valentine'a. Zdawa� sobie spraw� z niezwyk�o�ci ich istnienia na przestrzeni d�ugiej historii Majipooru. Ta krucha zielonosk�ra nacja zamieszkuj�ca ca�� olbrzymi� planet� w epoce, kiedy nie by�o tu ani istot ludzkich, ani Skandar�w, Vroon�w czy Ghayrog�w, stanowi�a teraz prze�ytek, relikt archeologiczny, zepchni�ty do rezerwatu. Intruzi, kt�rzy przybyli szuka� dla siebie miejsca, zamienili si� w zdobywc�w. Valentine chcia�by zobaczy�, jak Metamorfowie przemieniaj� si� w nich, w tych zdobywc�w. Jednak samotna, wyobcowana z t�umu grupka trwa�a niezmiennie przy w�asnym wygl�dzie.

Shanamir, wyra�nie czym� przej�ty, przepchn�� si� do Valentine i chwytaj�c go za r�kaw wykrzycza�:

��Czy wiesz, kto podr�uje razem z nami? S�ysza�em, jak m�wili o tym w �adowni. Tu jest podobno ca�a rodzina Zmienno�

��Ciszej � szepn�� Valentine. � Popatrz tam! Ch�opiec spojrza� we wskazanym kierunku i zadr�a�.

��Oni s� straszni. � Gdzie jest Sleet?

��Na mostku, u kapitana statku, z Zalzanem Kavolem. Staraj� si� o pozwolenie na wieczorny wyst�p. Je�li ich zobaczy�

��On i tak wcze�niej czy p�niej b�dzie musia� stan�� twarz� w twarz z Metamorfami � mrukn�� Valentine. A zwracaj�c si� do Deliambera zapyta�: � To chyba nie jest dla nich typowe, pokazywa� si� poza rezerwatem?

��Znajdziesz ich wsz�dzie, ale nigdy w du�ych skupiskach i rzadko pod w�asn� postaci�. M�wi�, �e w Pidruid jest jedenastu, w Falkynkip sze�ciu, a w Dulornie dziewi�ciu�

��W przebraniu?

��Tak, jako Ghayiogowie albo Hjortowie, albo istoty ludzkie, stosownie do okoliczno�ci.

Metamorfowie zeszli z pok�adu. Poruszali si� z wielk� godno�ci�, ale w przeciwie�stwie do malej grupy Su-Suher�w nie by�o w nich niczego w�adczego; wprost przeciwnie, sprawiali wra�enie, �e nie chc� si� nikomu rzuca� w oczy.

��Czy zamieszkuj� swoje terytorium z wyboru, czy z nakazu? � spyta� Valentine.

��My�l�, �e z obu tych powod�w. Kiedy Lord Stiamot zako�czy� podb�j planety, zmusi� ich do ca�kowitego opuszczenia Alhanroelu. W tym czasie Zimroel by� zamieszkany tylko na wybrze�ach, tote� pozwolono Metamorfom osiedli� si� w g��bi kontynentu. To oni sami wybrali teren mi�dzy Zimrem a g�rami na po�udniu, ale dost�p do nich musia� by� �atwy, aby mo�na ich by�o stale kontrolowa�. Teraz tradycyjnie mieszkaj� w rezerwacie, poza nielicznymi wyj�tkami, to znaczy tymi, kt�rzy �yj� w miastach pod cudz� postaci�. Nie mam poj�cia, jak ta tradycja ma si� do prawa, ale pewne jest, �e nie przyk�adaj� zbytniej wagi do dekret�w pochodz�cych z Labiryntu czy z G�ry Zamkowej.

��Je�li kr�lewskie prawo znaczy dla nich tak ma�o, to czy nie ryzykujemy udaj�c si� do Ilirivoyne? Deliamber roze�mia� si�.

��Czasy, w kt�rych Metamorfowie atakowali przybysz�w powodowani ��dz� odwetu, dawno min�y, tego jestem pewien. S� p�ochliw� i pos�pn� ras�, ale nie wyrz�dz� nam krzywdy i prawdopodobnie opu�cimy ich kraj nietkni�ci, za to dobrze ob�adowani pieni�dzmi, kt�re Zalzan Kavol kocha nade wszystko. Popatrz, oto i on.

Skandar, z towarzysz�cym mu Sleetem, zbli�a� si� do nich wyra�nie z siebie zadowolony.

��Dostali�my pozwolenie na wyst�py � obwie�ci�. Pi��dziesi�t koron za godzin� pracy, zaraz po obiedzie! Poka�emy im jednak tylko najprostsze sztuczki. Dlaczego mieliby�my niepotrzebnie traci� energi� przed festynem w Ilirivoyne?

��Nie � zaprotestowa� Valentine. � Poka�my si� im od najlepszej strony. � Spojrza� twardo na Sleeta. � Na statku znajduje si� ma�a grupka Metamorf�w. Dzi�ki nim wie�ci o naszej doskona�ej grze mog� dotrze� do Ilirivoyne, zanim my si� tam zjawimy.

��Przekona�e� mnie � zgodzi� si� Zalzan Kavol.

Sleet natomiast by� wstrz��ni�ty. Dr�a�y mu nozdrza, wargi mia� zaci�ni�te i lew� r�k� kre�li� tajemnicze znaki. Valentine odwr�ci� si� do niego i powiedzia� przyciszonym g�osem:

��Widz�, �e zacz�� si� proces zdrowienia. �ongluj dzisiaj przed nimi tak, jakby� to robi� na dworze Pontifexa.

��S� moimi wrogami � odrzek� chrapliwie Sleet.

��Nie ci. To nie s� Metamorfowie z twojego snu. To inni wyrz�dzili ci okrutn� krzywd�, i to bardzo dawno temu.

��Przebywanie z nimi na jednym statku przyprawia mnie o md�o�ci.

��Ju� za p�no, by ten statek opu�ci� � rzek� Valentine. � Poza tym jest ich tylko pi�cioro. Ma�a pr�bka tego, co nas czeka w Ilirivoyne.

��Ilirivoyne�

��Nie da si� ju� omin�� Ilirivoyne � przerwa� mu Valentine. � Przyrzek�e� mi, Sleecie�

Ma�y �ongler popatrzy� na niego w milczeniu.

��Tak, m�j panie � wyszepta� po chwili.

��No, to idziemy. Po�wicz ze mn�. Obu nam si� to przyda. I pami�taj, masz mnie nazywa� Valentinem!

Znale�li na dolnym pok�adzie spokojne miejsce i przyst�pili do pracy. Po raz pierwszy ich role si� odwr�ci�y. Valentine �onglowa� p�ynnie, podczas gdy Sleet by� niezgrabny jak nowicjusz. Bez przerwy upuszcza� maczugi i wybija� sobie palce. Jednak po kilku minutach potrafi� ju� nad sob� zapanowa� i powietrze wype�ni�o si� fruwaj�cymi maczugami, i to podawanymi na tak wyszukane sposoby, �e rozbawiony Valentine szybko si� podda� i poprosi� o chwil� odpoczynku.

Wieczorne przedstawienie � pierwsze od tamtego, zaimprowizowanego na drodze w celu przekupienia le�nych braci � mia�o by�, zgodnie z �yczeniem Zalzana Kavola, na najwy�szym poziomie. �onglerzy podzielili si� na trzy zespo�y � Sleet z Carabell� i Valentinem, Zalzan Kavol z Thelkarem i Giboiem Haernem oraz Heitrag z Rovornem i Erfonem � i przyst�pili do symultanicznej rozgrywki: jedna grupa Skandar�w �onglowa�a no�ami, druga p�on�cymi pochodniami, a ludzie srebrnymi maczugami. Valentine przechodzi� jeden z najpowa�niejszych test�w zr�czno�ci; upuszczony przez kogokolwiek z dziewi�tki �ongler�w przedmiot m�g� zniszczy� ca�y efekt, a poniewa� on by� najs�abszym ogniwem tego �a�cucha, na nim spoczywa�a najwi�ksza odpowiedzialno�� za powodzenie ca�ego wyst�pu.

Nie upu�ci� ani jednej maczugi. Owacja po zako�czonym popisie, kiedy jeszcze pe�ni emocji, a ju� pozbawieni napi�cia �onglerzy przerzucali bez�adnie wszystko, co im wpad�o w r�ce, przesz�a ich naj�mielsze oczekiwania. Sk�adaj�c niski uk�on Valentine spostrzeg� siedz�c� w jednym z pierwszych rz�d�w rodzin� Metamorf�w. Rzuci� kr�tkie spojrzenie na Sleeta, ale ten, rozradowany, k�ania� si� wci�� od nowa, za ka�dym razem ni�ej i ni�ej.

Kiedy schodzili po d�ugotrwa�ej owacji ze sceny, Sleet powiedzia�:

��Widzia�em ich, kiedy zaczynali�my, a potem zapomnia�em, �e w og�le istniej�. Zapomnia�em o nich, Valentine! � Roze�mia� si� uszcz�liwiony. � Zreszt� oni w niczym nie przypominaj� stworze� z. mego snu.

Trupa sp�dzi�a t� noc na sk�po zas�anej pod�odze w ociekaj�cej wilgoci� �adowni. Valentine, wci�ni�ty mi�dzy Shanamira i Lisamon Hultin, nie spodziewa� si� spokojnej nocy. Olbrzymka, jak si� okaza�o, by�a r�wnie ekspansywna w dzie�, jak i w nocy; chrapa�a, rzuca�a si� na wszystkie strony, przetacza�a z boku na bok, m��ci�a r�kami i nogami. Valentine kilkakrotnie musia� dobrze si� wysili�, by odsun�� na bok przygniataj�ce go cia�o. Wkr�tce jednak Lisamon Hultin przesta�a chrapa� i walczy� ze sob�. Valentine wykorzysta� ten moment i r�wnie� zasn��.

We �nie, kt�ry przyszed� natychmiast, to on by� Koronalem, Lordem Valentinem o oliwkowej cerze i czarnych w�osach, i to on zasiada� na G�rze Zamkowej, dzier��c w r�ku wszystkie insygnia w�adzy, lecz ju� po chwili w niewiadomy spos�b znalaz� si� w przesyconym wilgoci�, nie znanym sobie miejscu, w kt�rym ros�y olbrzymie krzewy winoro�li i czerwone jaskrawe kwiaty; domy�li� si�, �e jest to miasto Tilomon na odleg�ym, po�udniowym kra�cu Zimroelu, a on uczestniczy w wielkiej, wydanej na jego cze�� uczcie. Przy stole siedzi jeszcze jeden dostojny go��, mrocznooki i szorstkosk�ry m�czyzna, Dominin Barjazid, drugi syn Kr�la Sn�w. Dominin Barjazid nape�nia winem puchary i wznosi toasty na cze�� Koronala, �ycz�c mu g�o�no d�ugiego �ycia i przepowiadaj�c panowanie w s�awie, r�wne panowaniu Lorda Stiamota i Lorda Prestimiona, i Lorda Confalume'a.

A Lord Valentine pije raz za razem i staje si� coraz weselszy, wznosi toasty za samego siebie, za swego go�cia i za burmistrza Tilomon, i za diuka prowincji, i za Simonana Barjazida Kr�la Sn�w, i za Pontifexa Tyeverasa, i za Pani� Wyspy, swoj� ukochan� matk�, a puchar nape�nia si� i nape�nia z�ocistym winem i czerwonym winem, i niebieskim winem z po�udnia, a� wreszcie nie mo�e pi� wi�cej i idzie do sypialni, gdzie natychmiast zapada w sen, a kiedy �pi, postaci z otoczenia Dominina Barjazida podnosz� go z �o�a i owini�tego w jedwabne prze�cierad�a nios� gdzie�, a on nie jest w stanie si� opiera�, bo zdaje mu si�, �e nie s�uchaj� go ani jego w�asne r�ce, ani nogi, i �ni, �e to mu si� �ni, �e znajduje si� na stole w jakim� sekretnym pokoju, a jego w�osy staj� si� z�ociste, a sk�ra jasna, a tym, kt�ry ma twarz Koronala, jest Dominin Barjazid.

��Zabierzcie go do jakiego� miasta na dalekiej p�nocy � s�yszy g�os fa�szywego Lorda Valentine'a. � Niech si� tam zagubi i niech p�jdzie przez �wiat w�asn� drog�.

Sen zapewne mia�by dalszy ci�g, ale Valentine poczu�, �e si� dusi, i wr�ci� do �wiadomo�ci: to Lisamon Hultin, rozwalona na nim, przygniata�a mu twarz muskularnym ramieniem. Cho� nie bez wysi�ku, zrzuci� z siebie ten ci�ar, ale nie mog�o by� ju� mowy o kontynuacji snu.

Rankiem nie powiedzia� nikomu, co mu przynios�a noc; zbli�a� si� czas, kiedy powinien przesta� rozpowszechnia� informacje o sobie, gdy�, jak przypuszcza�, zacz�y one dotyczy� spraw wagi pa�stwowej. Dwukrotnie �ni�, �e Dominin Barjazid zaj�� jego miejsce, a Carabella ju� kilka tygodni temu wy�ni�a, �e nieznani wrogowie u�pili go i skradli mu osobowo��. Oczywi�cie, mog�a to by� przeno�nia lub gra pobudzonej wyobra�ni, ale Valentine nabiera� coraz g��bszego przekonania, �e tak nie jest; sny by�y zbyt bogate w tre�� i zbyt cz�sto mia�y ten sam motyw.

No, a je�li jaki� Barjazid naprawd� nosi gwiezdn� koron�? To co wtedy? Co wtedy?

Valentine z miasta Pidruid m�g�by na to wzruszy� ramionami i powiedzie�: niewa�ne, jeden wart drugiego, ale Valentine podr�uj�cy z Khyntoru do Verfu bra� ju� sprawy powa�niej. Na tym �wiecie istnia�a r�wnowaga si�, pieczo�owicie utrzymywana od tysi�cleci, kt�ra zapewnia�a istnienie systemu w�adzy si�gaj�cego korzeniami epoki Lorda Stiamota, a mo�e i wcze�niejszej, tej z pierwszych wiek�w po zasiedleniu planety. W tym systemie niedost�pny nikomu Pontifex rz�dzi� poprzez osob� silnego Koronala, kt�rego sam wybiera�, oraz przy pomocy urz�dnika znanego pod postaci� Kr�la Sn�w, kt�ry to urz�dnik egzekwowa� wykonywanie zarz�dze� pa�stwowych i kara� nie przestrzegaj�cych prawa dzi�ki mocy wnikania do ich u�pionych umys��w. Pani Wyspy Snu, podtrzymuj�ca na �wiecie mi�o�� i m�dro��, r�wnowa�y�a ten uk�ad, b�d�c trzecim o�rodkiem w�adzy. Na tym w�a�nie zasadza�a si� si�a systemu, bez kt�rego Majipoor nie by�by szcz�liwym i pomy�lnie rozwijaj�cym si� �wiatem, podporz�dkowanym co prawda s�abo�ciom ludzkiego cia�a i dziwactwom natury, ale w przewa�aj�cej mierze wolnym od konflikt�w i cierpie�. A co stanie si� z owym �wiatem, zastanawia� si� Valentine, je�li naprawd� jaki� Barjazid, w kt�rego �y�ach p�ynie krew Kr�la Sn�w, odsun�� od w�adzy prawowitego Koronala i naruszy� tym samym t� �wi�t� r�wnowag�? Jaka� to krzywda dla pa�stwa, jak wielkie zak��cenie �adu spo�ecznego!

I co mo�na powiedzie� o odsuni�tym od w�adzy Koronalu, kt�ry bez sprzeciwu akceptuje obc� interwencj� w swoje przeznaczenie i nie kwestionuje praw uzurpatora? Czy� nie jest to zwyk�a abdykacja, kt�rej nigdy nie by�o w historii Majipooru? Czy w ten spos�b nie staje si� on wsp�lnikiem Dominina Barjazida i razem z nim nie burzy spo�ecznego �adu?

Tak. Przesta� si� waha�. Kiedy pierwszy raz us�ysza�, �e on, �ongler Valentine, mo�e by� Lordem Valentinem, Koronalem, zabrzmia�o to dla niego �miesznie, wr�cz dziwacznie. Czysty absurd, farsa, ob��d, pomy�la� wtedy. Wtedy tak, ale nie teraz. Sny charakteryzowa�y si� znacznym stopniem prawdopodobie�stwa, cho� m�wi�y o wydarzeniach zgo�a nieprawdopodobnych. Ale znaczenie tych wydarze� by�o olbrzymie. Zaczyna� to pojmowa� coraz ja�niej. I do niego nale�a�o nadanie im w�a�ciwego biegu.

W jaki spos�b? Czy mo�na rzuci� wyzwanie panuj�cemu Koronalowi i w �onglerskim kostiumie wspina� si� na G�r� Zamkow� z ��daniem zwrotu korony?

Ranek sp�dzi� spokojnie, nie dziel�c si� z nikim swoimi my�lami. Wsparty o reling, przypatrywa� si� odleg�emu brzegowi. Nie by� w stanie poj�� ogromu tej rzeki. W niekt�rych miejscach by�a tak szeroka, �e nie widzia�o si� l�du, w innych zn�w to, co Valentine bra� za brzeg, okazywa�o si� wyspami, wcale zreszt� nie ma�ymi. A do tego rzeka mia�a bardzo bystry nurt, co pozwala�o statkowi szybko zmierza� do celu.

Dzie� by� jasny. Na pomarszczonej tafli wody za�amywa�y si� promienie s�o�ca. Jednak w samo po�udnie z g�stej, zbitej chmury pod�wietlonej s�onecznym blaskiem zacz�� pada� deszcz, pocz�tkowo drobny, p�niej coraz bardziej rz�sisty i �onglerzy zmuszeni byli odwo�a� przedstawienie ku wielkiemu niezadowoleniu Zalzana Kavola, a wszyscy pasa�erowie, chc�c nie chc�c, st�oczyli si� pod pok�adem.

Wraz z nadej�ciem nocy Valentine postara� si� o to, by zaj�� miejsce do spania obok Carabelli i odg�osy chrapania Lisamon Hultin zostawi� uszom Skandar�w. On sam z niecierpliwo�ci� oczekiwa� na kolejny sen. Niestety, to, co mu si� przy�ni�o, nie mia�o �adnego znaczenia, ot, zwyk�e przemieszanie fantazji i chaosu, kilka ulic bez nazwy, kilka nieznajomych twarzy, jasne �wiat�a, krzykliwe kolory, bezsensowne rozmowy, zamazane obrazy i ju� by� ranek, i ju� statek przybija� do po�udniowego brzegu w rzecznym porcie miasta Verf.

��Prowincja Metamorf�w � m�wi� Autifon Deliamber � nazywa si� Piurifayne, od s�owa �Piurivar�, jakim Metamorfowie okre�laj� siebie we w�asnym j�zyku. Od p�nocy otaczaj� j� peryferie miasta Verf, od zachodu Uskok Velathys, od po�udnia pot�ny �a�cuch Gonghar�w, a od wschodu rzeka Steiche, kt�ra jest wa�nym dop�ywem Zimru. Widzia�em ka�d� z przygranicznych stref na w�asne oczy, ale nigdy nie by�em w samej Piurifayne. Dotarcie do niej jest trudne, gdy� Uskok Velathys to nic innego jak wielka pionowa �ciana na mil� wysoka i trzysta mil d�uga, Gonghary to g�ry nieprzyst�pne, z wiecznie szalej�cymi burzami, a Steiche jest rzek� dzik�, nie uregulowan�, pe�n� prog�w i wir�w. Jedyna rozs�dna droga wiedzie przez Verf i dalej przez Wrota Piurifayne.

�onglerzy, opu�ciwszy bezbarwne handlowe miasto Verf tak szybko, jak tylko to by�o mo�liwe, znajdowali si� teraz o kilka zaledwie mil na p�noc od wej�cia do krainy Metamorf�w. Przez ca�y ranek si�pi� deszcz r�wnie monotonny, jak mijana okolica: poza piaszczystymi polami i kar�owatymi drzewami o zielonkawych pniach i w�skich, nieustannie dr��cych li�ciach, nic nie przyci�ga�o oczu podr�nych. W wozie ma�o kto si� odzywa�. Sleet pogr��y� si� w rozmy�laniach, Carabella �onglowa�a po�rodku kabiny trzema czerwonymi pi�kami, Skandarzy, nie zaj�ci powo�eniem, oddawali si� jakiej� skomplikowanej grze, do kt�rej u�ywali p�ytek z ko�ci s�oniowej i p�k�w czarnych w�s�w droli, Shanamir drzema�, Vinorkis zapisywa� co� w prowadzonym przez siebie dzienniku, Deliamber mamrota� zakl�cia, pal�c male�kie �wieczki u�ywane w czarnej magii, Lisamon Hultin, doczepiwszy swego wierzchowca do zaprz�gu Skandara, schowa�a si� przed deszczem do wozu i chrapa�a ju� w najlepsze niczym wyci�gni�ty na brzeg smok morski, nie zaniedbuj�c jednak od czasu do czasu przep�uka� gard�a �ykiem kupionego w Yerfie taniego bezbarwnego wina. Valentine siedzia� w k�cie pod oknem i rozmy�la� o G�rze Zamkowej. Jak mo�e wygl�da� g�ra wysoko�ci trzydziestu mil? Czy by�a samotnie stercz�c� ska��, wznosz�c� si� niczym olbrzymia wie�a w ciemn� noc przestworzy? Je�li, zdaniem Deliambera, nie mo�na pokona� wysokiego na mil� Uskoku Velathys, to jaki rodzaj bariery stanowi g�ra trzydzie�ci razy wy�sza? Jak d�ugi cie� pada na ziemi�, kiedy s�o�ce o�wietla jej wschodni stok? Czy ciemna smuga k�adzie si� wtedy na ca�ym Alhanroelu? A w jaki spos�b miasta, po�o�one wysoko na jej zboczach, otrzymuj� ciep�o i niezb�dny do oddychania tlen? Czy nadal pos�uguj� si� prehistorycznymi maszynami, kt�re, jak s�ysza� Valentine, nieprzerwanie utrzymywa�y niezb�dn� do �ycia temperatur� oraz wytwarza�y �wiat�o i wonne powietrze � tymi cudownymi maszynami pochodz�cymi z zapomnianej ery technicznej sprzed tysi�cy lat, kiedy umiej�tno�ci przyniesione z Ziemi wykorzystywano na Majipoorze na szerok� skal�? Je�liby nawet tak by�o, to Valentine nie m�g� poj�� zasady ich dzia�ania, tak samo jak nie m�g� zrozumie� pracy swego m�zgu, zdolnego cho�by zapami�ta� i odr�ni� kolor w�os�w Carabelli od koloru w�os�w Sleeta. My�la� tak�e o zbudowanym na szczycie G�ry budynku z czterdziestoma tysi�cami pokoi, obecnej siedzibie Lorda Valentine'a, a nie tak dawno Lorda Voriaxa, jeszcze przedtem za� Lorda Malibora, panuj�cego w czasach jego, Valentine'a, dzieci�stwa, kt�rych to czas�w teraz w og�le nie pami�ta�. Zamek Lorda Valentine'a! Czy to miejsce istnia�o naprawd�, czy te� Zamek i jego G�ra by�y tylko bajk�, wytworem ludzkiej wyobra�ni, sennym przywidzeniem? Zamek Lorda Valentine'a! Wyobra�a� go sobie jako uczepion� kurczowo wierzcho�ka jasn� plamk� kolor�w grubo�ci kilku moleku�, bo taki tylko m�g� si� wydawa� w olbrzymiej skali owej nieprawdopodobnej G�ry; jako plamk� sp�ywaj�c� nieregularnymi stru�kami w d� szczytu, obejmuj�c� go niczym macki, setki pokoi po jednej stronie, setki po drugiej, tu amfilada wystawnych sal, tam gmatwanina korytarzy i kru�gank�w. A po�rodku tego wszystkiego urz�duje Koronal w ca�ej okaza�o�ci, ciemnobrody Lord Valentine, chyba �e jeszcze tam nie dotar�, chyba �e jeszcze zbiera ho�dy na jednej z tras objazdu wiod�cego przez ca�e kr�lestwo, mo�e w Ni-moya a mo�e w innym mie�cie na wschodzie Zimroelu. I to ja, my�la� dalej Valentine, ja �y�em kiedy� na tamtej G�rze? Mieszka�em w tamtym Zamku? Co robi�em, b�d�c Koronalem? Jakie wydawa�em dekrety, jakie obsadza�em stanowiska, jakie mia�em obowi�zki? Trudno to by�o obj�� umys�em, a jednak czu� narastaj�ce prze�wiadczenie, �e jego pami��, sk�adaj�ca si� dotychczas zaledwie z oderwanych fragment�w, zaczyna nabiera� spoisto�ci i pe�ni. Teraz ju� wiedzia�, �e nie urodzi� si� w Ni-moya nad brzegiem rzeki, jak podpowiada�y mu fa�szywe wspomnienia; urodzi� si� zapewne w jednym z Pi��dziesi�ciu Miast wzniesionych na G�rze, prawie tu� przy Zamku, i wychowywa� si� w�r�d kr�lewskiej kasty, w�r�d kadry, z kt�rej wybierano ksi���t, a jego dzieci�stwo i wiek ch�opi�cy by�y jednym pasmem przywilej�w i wyg�d. Wci�� jeszcze nie dotar� pami�ci� do ojca, kt�ry z pewno�ci� zajmowa� w kr�lestwie pozycj� wielkiego ksi�cia, ani te� nie m�g� przypomnie� sobie matki, poza tym, �e mia�a ciemne w�osy i �niad� cer�, tak jak on kiedy�, i �e � tu pami�� wdar�a si� gwa�townie w jego �wiadomo�� � i �e pewnego dnia trzyma�a go w ramionach przez d�u�sz� chwil�, pop�akuj�c cicho, zanim powiedzia�a mu, �e na miejsce Lorda Malibora, kt�ry si� utopi�, na Koronala wybrano Voriaxa i �e wobec tego ona musi uda� si� na Wysp�, by sp�dzi� tam reszt� �ycia. Czy tkwi�a w tym prawda, cho�by jej cz��, czy te� by�a to tylko gra wyobra�ni? Kiedy Voriax doszed� do w�adzy, on m�g� mie� wtedy dwadzie�cia dwa lata. Czy to mo�liwe, by matka obejmowa�a doros�ego m�czyzn�? Czy powinna p�aka� staj�c si� Pani� Wyspy? Czy nie powinna si� cieszy�, �e ona i jej syn zostali wybrani na w�adc�w Majipooru? By� mo�e by�y to i �zy smutku, i �zy rado�ci. Valentine zadr�a�. Sceny pe�ne powagi i dostoje�stwa. Wielkie momenty historyczne. Czy kiedykolwiek b�dzie w nich uczestniczy�, czy te� na zawsze zostanie podporz�dkowany tamtemu, kt�ry okrad� go z przesz�o�ci?

Gdzie� w oddali rozleg� si� przera�liwy wybuch, kt�ry wstrz�sn�� zar�wno ziemi�, jak i powietrzem, skupiaj�c na sobie ca�� uwag� podr�nych. Powt�rzy� si� jeszcze kilka razy, po czym wszystko wok� ucich�o.

��Co to by�o? � krzykn�� Sleet, gor�czkowo szukaj�c na p�ce miotacza energii.

��Spokojnie, spokojnie � rzek� Deliamber. � To zagrzmia�a Fontanna Piurifayne. Zbli�amy si� do granicy.

��Fontanna Piurifayne? Co to takiego? � zainteresowa� si� Valentine.

��Poczekaj, nied�ugo j� zobaczysz � odpowiedzia� Deliamber. W�z zatrzyma� si� ju� po kilku minutach. Zalzan Karol odwr�ci� si� na ko�le i wrzasn��:

��Gdzie jest ten Vroon? Czarodzieju, nie ma przejazdu! � Dojechali�my do Wr�t Piurifayne � odpowiedzia� spokojnie Deliamber.

W�sk� drog� przegradza� szlaban zrobiony z grubych, odartych z kory ��tych pni powi�zanych ze sob� jaskrawoszmaragdowym sznurem. Obok szlabanu, po lewej stronie drogi sta�a stra�nica, w kt�rej urz�dowali dwaj Hjortowie, ubrani w szarozielone mundury. Hjortowie rozkazali, by wszyscy wysiedli z wozu na deszcz, podczas gdy sami pozostali pod daszkiem.

��Dok�d to? � spyta� grubszy.

��Do Iliriroyne, na festyn. Jeste�my �onglerami � powiedzia� Zalzan Kavol.

��Pozwolenie na wej�cie do Piurifayne � za��da� drugi.

���adne pozwolenie nigdy nie by�o tu potrzebne � rzeki Deliamber.

��Jeste� zbyt pewny siebie, Vroonie. Zgodnie z dekretem Lorda Valentine'a, Koronala, wydanym ju� ponad miesi�c temu, nikt z mieszka�c�w Majipooru nie ma wst�pu na terytorium Metamorf�w, chyba �e w sprawach s�u�bowych.

��My w�a�nie jedziemy w sprawach s�u�bowych � warkn�� Zalzan Kavol.

��To powinni�cie mie� pozwolenie.

��O niczym takim nawet nie s�yszeli�my � zaprotestowa� Skandar. Hjortowie popatrzyli przed siebie oboj�tnym wzrokiem. Wygl�da�o na to, �e rozmowa jest sko�czona i �e wracaj� do w�asnych spraw.

Zalzan Kavol spojrza� na Vinorkisa, jakby spodziewa� si�, �e ten potrafi co� wsk�ra� u swoich pobratymc�w, ale kiedy Hjort wzruszy� ramionami, Skandar przeni�s� piorunuj�cy wzrok na Deliambera.

��Od czego ty tu jeste�! Masz natychmiast znale�� jak�� rad�! Vroon r�wnie� wzruszy� ramionami.

��Nawet czarodzieje nie nad��aj� za prawami, kt�re zmieniaj� si� z dnia na dzie�, zaskakuj�c podr�nych w le�nych rezerwatach czy innych r�wnie zapomnianych miejscach.

��No to co zrobimy? Wr�cimy do Verfu?

Takie rozwi�zanie niew�tpliwie zadowoli�oby Sleeta. Wida� to by�o po jego oczach; wykr�ci�by si� wreszcie od przygody z Metamorfami. Lecz Zalzan Karol ju� kipia� w�ciek�o�ci�, a r�ka Lisamon Hultin b��dzi�a wok� r�koje�ci miecza wibracyjnego. Widz�c, co si� �wi�ci, Valentine postanowi� wkroczy� do akcji.

��Hjortowie nie zawsze s� nieprzekupni � rzek� spokojnie.

��Niez�a my�l � mrukn�� pod nosem Skandar.

Wyci�gn�� sakiewk�. W oczach Hjort�w zn�w pojawi� si� b�ysk zainteresowania trup� �ongler�w. To rzeczywi�cie by�a niez�a my�l, stwierdzi� w duchu Valentine.

��Przypu��my, �e znalaz�em niezb�dny dokument � powiedzia�

Zalzan Karol. Ostentacyjnie wysuwaj�c z sakiewki dwie p�koron�wki, uj�� jedn� par� r�k po jednej pulchnej d�oni Hjort�w, a drug� par� wcisn�� stra�nikom po monecie. Na twarzy rozla� mu si� u�miech pe�en satysfakcji. Tymczasem Hjortowie wymienili spojrzenia i nie ukrywaj�c pogardy upu�cili monety w b�oto.

��Jedna korona? � Carabella mrukn�a z niedowierzaniem. � Chcia� ich kupi� za jedn� koron�?

��Pr�ba przekupienia urz�dnika kr�lewskiego jest powa�nym przest�pstwem � oznajmi� z�owieszczo grubszy z Hjort�w. � Jeste�cie aresztowani; ode�lemy was do wi�zienia w Yerfie. Do chwili znalezienia odpowiedniej eskorty nie wolno wam opuszcza� waszego pojazdu.

Zalzan Karol wygl�da� na oburzonego. Kr�ci� si� w miejscu, zacz�� co� m�wi� do Valentine'a, zakrztusi� si�, pogrozi� Deliamberowi wszystkimi czterema ramionami, warkn�� g�o�no, wreszcie rzuci� par� s��w w j�zyku Skandar�w ku trzem najbli�ej stoj�cym braciom. Lisamon Hultin na powr�t zacz�a przebiera� palcami po r�koje�ci miecza. Valentine wpad� w rozpacz. Za chwil� zgin� dwaj Hjortowie, a �onglerzy zostan� wyj�ci spod prawa i b�d� si� b��ka� po pograniczu Piurifayne, co w �aden spos�b nie przy�pieszy jego podr�y do Pani Wyspy.

��Zr�b co� � powiedzia� p�g�osem do Autifona Deliambera. Czarodzieja nie trzeba by�o pop�dza�. Wysun�� si� przed grup� i podni�s� z b�ota monety.

��Przepraszam, ale musieli�cie zgubi� te drobne pieni�dze � powiedzia� k�ad�c je Hjortom w d�onie. Na mgnienie oka macki Vroona omota�y ich pulchne nadgarstki.

Kiedy czarodziej wr�ci� na swoje miejsce, chudy Hjort powiedzia�:

��Wasza wiza jest wa�na tylko na trzy tygodnie, a poza tym musicie opu�ci� Piurifayne tym samym przej�ciem. Inne punkty graniczne s� dla was niedozwolone.

��Nie m�wi�c ju� o tym, �e niebezpieczne � doda� grubszy. Skin�� nieznacznie g�ow�, a czyja� niewidzialna d�o� odci�gn�a szlaban na tyle, �eby w�z m�g� pojecha� dalej.

Kiedy ju� wszyscy znale�li si� wewn�trz, Zalzan Kavol, wci�� w�ciek�y, nie potrafi� oszcz�dzi� sobie kilku kwa�nych uwag.

��Na przysz�o�� nie dawaj mi rad niezgodnych z prawem � powiedzia� do Valentine'a. � A ty, czarodzieju, racz si� dowiedzie� o przepisy, kt�re nas dotycz�. Ten incydent m�g� spowodowa� wielkie op�nienie i przynie�� nam niepowetowane straty.

��Prawdopodobnie �atwiej by posz�o, gdyby� spr�bowa� przekupi� ich rojalami, a nie koronami � powiedzia�a Carabella, ale sadowi�cy si� na ko�le Skandar nie us�ysza� ju� jej s��w.

��Niewa�ne, niewa�ne � rzek� Deliamber. � Mamy pozwolenie, czy nie mamy? Czary mniej kosztuj� ni� gruba �ap�wka.

��Nowe prawa � zacz�� utyskiwa� Sleet. � Nowe dekrety!

��Nowy Koronal chce pokaza� swoj� w�adz� � stwierdzi�a Lisamon Hultin. � Oni wszyscy po kolei tak robi�. Ustanawiaj� to, ustanawiaj� tamto, a stary Pontifex zgadza si� z nimi potulnie. Ten najnowszy Koronal zd��y� ju� pozbawi� mnie pracy. Dacie wiar�?

��Jak�e to? � zdziwi� si� Valentine.

��Pracowa�am w stra�y przybocznej kupca w Mazadone, kt�ry bardzo obawia� si� zawistnych konkurent�w. Nowy Koronal na�o�y� dodatkowy podatek od ka�dego stra�nika na pracodawc�w nie wywodz�cych si� ze szlacheckiego stanu � i to podatek r�wny mojej rocznej zap�acie. No i m�j kupiec, niech go diabli, odprawi� mnie z tygodniowym wym�wieniem! Dwa lata roboty, a on mi m�wi � �egnaj Lisamon Hultin, dzi�kuj� ci bardzo, w prezencie we� sobie na drog� butelk� mojej najlepszej brandy. � Czkn�a g�o�no. � Jednego dnia broni� jego n�dznego �ycia, a na drugi dzie� jestem ju� zb�dnym luksusem, a to wszystko dzi�ki Lordowi Valentine'owi! Biedny Voriax! Czy nie uwa�acie, �e w�asny brat go zamordowa�?

��Uwa�aj, co m�wisz! � warkn�� Sleet. � Nie robi si� takich rzeczy na Majipoorze.

Ona jednak trwa�a przy swoim.

��Wypadek na polowaniu, tak? A ten ostatni, stary Malibor, utopiony podczas morskich po�ow�w? Dlaczego nasi Koronalowie umieraj� tak niespodziewanie i w tak dziwnych okoliczno�ciach? Nigdy dot�d to si� nie zdarza�o, prawda? Starzeli si�, zostawali Pontifexami, usuwali si� w cie� Labiryntu i tam �yli wiecznie. A teraz co mamy? Malibor karmi swoim cia�em morskie smoki, a Voriax ginie od nieostro�nego strza�u w lesie. � Czkn�a jeszcze raz. � Tak sobie my�l�, �e mo�e tym na G�rze Zamkowej za bardzo zasmakowa�a w�adza.

��Dosy� � powiedzia� Sleet, kt�remu zdecydowanie nie podoba� si� taki wyw�d.

��Kiedy wybiera si� nowego Koronala, ca�a reszta elektor�w odpada, no, wiecie, �adnej szansy na awans. Chyba �e� �e Koronal nagle umiera, a wtedy w ich duszach na nowo wzbiera nadzieja. Kiedy Voriax zgin��, a nasta� ten Valentine, powiedzia�am�

��Przesta�! � wrzasn�� Sleet.

Poderwa� si� na nogi, lecz i tak si�ga� olbrzymce zaledwie do piersi. Spojrza� na ni� w�ciekle, skory do skr�cenia jej o uda, byleby tylko si� z ni� zr�wna�. Lisamon Hultin nie poruszy�a si�, nawet nie drgn�a, tylko zn�w si�gn�a do miecza. Valentine wtr�ci� si� szybko, ze zwyk�ym sobie darem �agodzenia niezr�cznych sytuacji.

��Ona nie zamierza�a obra�a� Koronala. Rozwi�za� si� jej j�zyk, bo lubi wino � powiedzia� do Sleeta, a zwracaj�c si� do Lisamon Hultin doda�: � Wybacz mu, prosz�. W tej okolicy m�j przyjaciel nie najlepiej si� czuje, sama o tym wiesz.

Nast�pna eksplozja, pi�ciokrotnie g�o�niejsza i sto razy bardziej przera�aj�ca ni� ta, kt�rej podr�ni do�wiadczyli p� godziny wcze�niej, przerwa�a ich sp�r. Wierzchowce zar�a�y z trwogi i stan�y d�ba. W�z zakoleba� si� na obie strony. Zalzan Kavol rzuca� z koz�a dzikie przekle�stwa.

��Fontanna Piurifayne � zn�w zaanonsowa� Deliamber. � Jedna z wielkich osobliwo�ci Majipooru. Nie wypada jej nie zobaczy�.

Valentine i Carabella wyszli z wozu; inni ruszyli tu� za nimi, zbici w ciasn� gromadk�. Przystan�li na drodze, w miejscu, gdzie las zielonopiennych drzew usuwa� si� na boki i odkrywa� przed nimi pust� przestrze� ci�gn�c� si� na p� mili od drogi. Podr�ni mieli wra�enie, �e znajduj� si� w wielkim amfiteatrze. Na jego odleg�ym kra�cu w�a�nie przed chwil� nast�pi�a erupcja gejzeru i to tak wielkiego, �e tamte z Gor�cego Khyntoru mia�y si� do niego jak drobnica morska do wieloryba. Oczom �ongler�w ukaza� si� olbrzymi s�up spienionej wody, kt�ry z pewno�ci� by� wy�szy od najwy�szej wie�y w Dulornie i wznosi� si� ku niebu na wysoko�� pi�ciuset a mo�e wi�cej st�p. Towarzyszy�y temu dochodz�ce spod ziemi pot�ne grzmoty. U szczytu, tam gdzie woda rozpryskiwa�a si� na pojedyncze strumienie, strugi i stru�ki, promieniowa�o tajemnicze �wiat�o, zapalaj�c na obrze�ach fontanny spektrum barw � r�owych, per�owych, szkar�atnych, lawendowych. Powietrze wok� wype�nione by�o ciep�ym py�em wodnym.

S�upy wody strzela�y jeden po drugim � niewyobra�alna masa, kt�r� wynosi�a w niebo pot�na si�a. Valentine poczu�, �e jego cia�o r�wnie� poddaje si� tej sile. M�g�by sta� tu bez ko�ca, przera�ony i zachwycony. Niezmiernie si� zdziwi�, kiedy widowisko dobieg�o ko�ca, s�up wody zacz�� si� cofa�, jeszcze czterysta st�p, jeszcze trzysta, dwie�cie, sto, a� znikn�� zupe�nie, jakby ziemia si� nad nim zamkn�a, a w rozedrganym powietrzu po wspania�ej fontannie pozosta�y jedynie ciep�e kropelki wilgoci.

��Strzela w g�r� r�wno co trzydzie�ci minut � Autifon Deliamber poinformowa� zebranych. � Od kiedy Metamorfowie zamieszkuj� Majipoor, m�wi si�, �e gejzer nie sp�ni� si� ani o minut�. Dla nich jest to �wi�te miejsce. Widzicie? W�a�nie nadchodz� pielgrzymi.

Sleet wstrzyma� oddech i zacz�� kre�li� r�k� jakie� znaki. Valentine po�o�y� mu d�o� na ramieniu. Rzeczywi�cie, niedaleko od nich, przed czym�, co wygl�da�o na przydro�n� kapliczk�, sta�o kilkunastu Metamorf�w lub, je�li kto woli, Zmiennokszta�tnych, czyli Piurivar�w. Pielgrzymi r�wnie� przygl�dali si� podr�nym, i to, jak pomy�la� Valentine, w niezbyt przyjazny spos�b. Kilku z nich skry�o si� na chwil� za plecami pozosta�ych, a gdy wr�cili na swoje miejsca, ich postacie by�y niewyra�ne i zamazane, a po chwili przetransformowa�y si� ostatecznie. Jednemu wyros�y piersi olbrzymie niczym kule armatnie � by�a to oczywi�cie karykatura Lisamon Hultin, innemu cztery kud�ate r�ce Skandara, jeszcze inny mia� na g�owie bia�e w�osy Sleeta. Wydawali przy tym dziwne piskliwe d�wi�ki, kt�re pewnie mia�y oznacza� �miech. Po chwili ca�a pielgrzymia grupa rozp�yn�a si� w lesie.

Valentine trzyma� d�o� na ramieniu Sleeta a� do chwili, kiedy poczu�, �e cia�o ma�ego �onglera rozlu�nia si�. Sil�c si� na lekki ton, powiedzia�:

��Ca�kiem niez�e sztuczki. Sam chcia�bym umie� to robi�. �onglujesz, i nagle wyrastaj� ci dodatkowe ramiona. A ty by� nie chcia�, Sleecie?

��Ja chcia�bym znale�� si� teraz w Narabalu albo w Piliploku. Albo gdziekolwiek, byleby jak najdalej st�d.

��A ja w Falkynkip, gdzie ch�tnie bym karmi� wierzchowce ojca � doda� blady i wstrz��ni�ty Shanamir.

��Nie obawiajcie si�, oni nas nie skrzywdz� � uspokoi� ich Valentine. � A dla nas b�dzie to prze�ycie, jakiego si� nie zapomina.

Za�mia� si� g�o�no, ale nikt z ca�ej trupy mu nie zawt�rowa�. Milczeli wszyscy, nawet Carabella, kt�ra zwykle tryska�a rado�ci� i pogod� ducha, a Zalzan Kavol wygl�da� nieswojo jak nigdy. Mo�e zastanawia� si�, czy dobrze zrobi� zap�dzaj�c si� z mi�o�ci do rojali na terytorium Metamorf�w. Valentine poj��, �e jego optymizm nic tu nie wsk�ra. Spojrza� z nadziej� na Deliambera.

��Jak daleko jeszcze do Ilirivoyne? � zapyta�.

��Le�y gdzie� przed nami � odpowiedzia� czarodziej. � I nie mam poj�cia, jak daleko. Dowiemy si�, kiedy b�dziemy na miejscu.

Nie takiej odpowiedzi oczekiwa� Valentine.

Jak twierdzi� Deliamber, ruiny kamiennych miast zachowane w r�nych cz�ciach planety, a zw�aszcza na Alhanroelu, niekt�rzy historycy datowali na wczesn� epok� piurivaria�sk�, jeszcze sprzed przybycia na Majipoor pierwszych statk�w gwiezdnych; inni jednak ho�dowali teorii, �e s� one ruinami ludzkich osiedli wzniesionych i zniszczonych w burzliwych czasach sprzed ustanowienia Pontyfikatu, przed dwunastu czy trzynastu tysi�cami lat. W ka�dym razie Metamorfowie, je�li nawet kiedykolwiek osi�gn�li wy�szy poziom rozwoju, teraz wybrali egzystencj� w nie tkni�tych przez cywilizacj� lasach, kt�re porasta�y olbrzymie po�acie ich pierwotnego kraju.

Burze p�dzone wiatrami z p�nocy wpada�y jak do komina w t� naturaln� nieck� mi�dzy Uskokiem Velathys a �a�cuchem Gonghar�w. Gonghary parowa�y nieustannie i sprowadza�y na ziemi� �agodne deszcze, kt�rymi nasi�ka�a lekka, g�bczasta gleba. Codzienne ulewy oczyszcza�y powietrze. Ro�linno�� krzewi�a si� obficie i wdziera�a w ka�d� szczelin�. Drzewa wyrasta�y wysoko, ich wysmuk�e pnie d�wiga�y g�ste sklepienie spl�tanych pn�czami i lianami koron. Li�cie, ociekaj�ce wilgoci�, l�ni�y jak wypolerowane. Je�li zdarza�y si� gdzie� wi�ksze odst�py mi�dzy drzewami, Valentine m�g� dostrzec widniej�ce w oddali rozp�aszczone, zielone cielska g�r. Droga, w�ska i wyboista, chyba nie prowadzi�a przez ostoj� zwierzyny albo te� zwierz�ta nie pokazywa�y si� podr�nym. Po ga��zi prze�lizn�� si� jeden ��to-czerwony w��, poderwa� si� do lotu nieznany zielono-purpurowy ptak, zatrzepota� nad g�owami brunatny, p�etwoskrzyd�y stw�r przypominaj�cy nietoperza, jaki� sp�oszony dwuro�niak otar� si� futrem o �cian� wozu i znikn�� w pop�ochu mi�dzy drzewami, migaj�c kr�tkim ogonkiem i zostawiaj�c na ziemi tropy ostrych raciczek. Tu i �wdzie ziemi� przygniata�y swym ci�arem drzewa dwikka, a wi�c mo�na si� by�o spodziewa� w pobli�u ich czcicieli. �ci�ka le�na a� roi�a si� od myszkuj�cych owad�w i gryzoni niebywa�ych rozmiar�w i przedziwnych kszta�t�w, strumienie obfitowa�y w ryby i gady. Valentine nieoczekiwanie dla samego siebie odkrywa� w pami�ci wiedz� o tym, �e ka�de z mijanych ciemnych jeziorek kryje w sobie ohydne bezpostaciowce, kt�re nigdy nie wynurzaj� si� na powierzchni�, a tylko noc� wystawiaj� paciorkowate �lepia, z�by i szyje, by kr�c�c nimi na wszystkie strony po�era� to, co wpadnie im do pyska. Oczywi�cie, �aden z tych dziwol�g�w nie raczy� pokaza� si� oczom podr�nych.

Wczesnym popo�udniem w�z zatrzyma� si� na rozdro�u. Nie dociera�y tu ju� odg�osy Fontanny Piurifayne, a las rzednia� i ust�powa� miejsca odkrytej przestrzeni. W spojrzeniu, jakim Zalzan Kavol obrzuci� Deliambera, tkwi�o wyra�ne pytanie � co dalej? Czarodziej popatrzy� na Lisamon Hultin.

��Kln� si� na w�asne kiszki, �e nie potrafi� wskaza� w�a�ciwej drogi � zadudni� g�os olbrzymki. � Wybierzmy jedn� na chybi�-trafi�. Pi��dziesi�t procent szans, �e trafimy na Ilirivoyne.

Jednak Deliamber chyba nie chcia� wypa�� ze swej roli i postanowi� odprawi� czary na �rodku drogi, w b�ocie. Opad� na kolana, wyj�� z tobo�ka troch� czarodziejskiego kadzid�a i podpali� je, troskliwie os�aniaj�c przed deszczem. Nast�pnie wymachuj�c wszystkimi mackami zacz�� wdycha� jasnobr�zowy dym.

Lisamon Hultin parskn�a pogardliwie.

��To czyste szalbierstwo. Pomacha taki r�kami i nogami i b�dzie udawa�, �e rozwi�za� zagadk�. Przecie� m�wi�, �e trafimy tam albo nie.

��Lewe odga��zienie � obwie�ci� Deliamber puszczaj�c mimo uszu jej gadanie.

Albo to by�y prawdziwe czary, albo czarodziej mia� szcz�cie, poniewa� ju� wkr�tce dla wszystkich sta�o si� oczywiste, �e doje�d�aj� do wi�kszego skupiska Metamorf�w. Chaty, dotychczas pojedyncze, rzadko rozsiane, sta�y teraz grupami po kilka, a nawet kilkana�cie, najpierw w wi�kszych odst�pach, a potem coraz bli�ej i coraz g�ciej. Na drodze pojawili si� piesi, w�r�d kt�rych przewa�a�y dzieci, a prawie ka�de z nich d�wiga�o na g�owie jaki� niewielki ci�ar. Dzieci, widz�c przeje�d�aj�cy w�z, przystawa�y, przygl�da�y mu si� i wymienia�y mi�dzy sob� jakie� uwagi, podzwaniaj�c szybko z�bami.

W ko�cu zbli�yli si� do du�ej osady. Ulica, kt�r� jechali, by�a tu zat�oczona przez dzieci i przez doros�ych Metamorf�w, a ci�gn�ce si� wzd�u� niej domy zosta�y ponumerowane. Zgraja dzieci okaza�a si� przeszkod� nie do pokonania. Id�c zmienia�y nieustannie swoje kszta�ty, tak jakby �wiczy�y wrodzone sk�onno�ci do metamorfizmu. Jedno mia�o nogi jak szczud�a, drugie mackowate ramiona Vroona, dyndaj�ce a� do ziemi, trzecie nad�o cale cia�o i wygl�da�o jak olbrzymi balon podtrzymywany na cieniutkich podp�rkach n�g.

��Czy to my jeste�my cyrkowcami, czy te� one? � spyta� Sleet. � Ich widok przyprawia mnie o md�o�ci.

��Uspok�j si� � powiedzia� Valentine �agodnie.

��Co� mi si� zdaje, �e niekt�re z tutejszych pokaz�w nie s� zbyt weso�e. Popatrzcie tylko!

Na wprost nich, na poboczu drogi sta�o kilkana�cie wiklinowych klatek. Tragarze, kt�rzy najwidoczniej dopiero przed chwil� postawili je na ziemi, odpoczywali w pobli�u. Przez pr�ty klatek przeciska�y si� drobne, d�ugopalczaste d�onie i zawinicie ogony. Tak, to byli le�ni bracia. St�oczono ich po troje, po czworo i niesiono zapewne do Ilirivoyne. Ale w jakim celu? Czy czeka�a ich tam �mier�, a potem po�arcie? Czy swoj� udr�k� mieli u�wietni� festyn? Po ciele Valentine'a przebieg� lodowaty dreszcz zgrozy.

��Zaczekajcie! � krzykn�� Shanamir, gdy mijali ostatni� klatk�. � Co jest tam w �rodku?

Ostatnia klatka by�a wi�ksza od innych, a siedz�cy w niej wi�zie� nie wygl�da� na le�nego brata, lecz na osobnika obdarzonego inteligencj�. Wpatrywa� si� w przeje�d�aj�cych �ongler�w intensywnym spojrzeniem purpurowych, rozgor�czkowanych i zrozpaczonych oczu, roz�wietlonych dziwnym wewn�trznym blaskiem. Wzywa� zapewne pomocy, cho� wykrzykiwane s�owa brzmia�y obco. By� wysoki, mia� ciemnoniebiesk� sk�r�, w�sk� kresk� ust; tyle przynajmniej podr�ni zd��yli zauwa�y�. Kiedy� nosi� ubranie uszyte z doskona�ej zielonej tkaniny, z kt�rej teraz zosta�y brudne, a mo�e nawet zakrwawione �achmany.

W�z pojecha� dalej.

Valentine otrz�sn�� si� i powiedzia� do Deliambera:

��Ten obcy nie pochodzi z Majipooru.

��I ja tak s�dz� � zgodzi� si� Deliamber. � Nigdy jeszcze nie widzia�em kogo� takiego.

��A ja widzia�am � wtr�ci�a Lisamon Hultin. � To istota z innego �wiata, z jakiej� bliskiej nam gwiazdy, tylko ju� nie pami�tam z jakiej.

��C� mogliby tu robi� obcy? � spyta�a Carabella. � Ostatnio nie ma du�ego ruchu mi�dzy gwiazdami i na Majipoor nie przybywa wiele statk�w.

��Jakie� si� jednak zdarzaj� � rzek� Deliamber. � Nie jeste�my jeszcze ca�kowicie odci�ci od gwiezdnych szlak�w, chocia� z pewno�ci� wycofujemy si� poma�u z handlu mi�dzyplanetarnego. A to�

��Czy�cie poszaleli? � wybuchn�� Sleet wyprowadzony z r�wnowagi. � Siedzimy sobie tutaj i jak gdyby nigdy nic dyskutujemy o handlu mi�dzy �wiatami, podczas gdy zamkni�ta w klatce cywilizowana istota b�aga o pomoc; istota, kt�ra pewnie zostanie ugotowana i zjedzona na festynie Metamorf�w! Zamiast zaj�� si� ni�, my spokojnie zmierzamy do miasta tych potwor�w? � Ruszy� ku siedz�cemu na ko�le Skandarowi.

Valentine, obawiaj�c si� k�opot�w, po�pieszy� za nim. Sleet szarpn�� Zalzana Karola za p�aszcz.

��Widzia�e� go? � spyta� gwa�townie. � S�ysza�e�, jak krzycza�? Ten obcy, w klatce?

Nie odwracaj�c si� nawet, Zalzan Kavol rzuci� przez rami�:

��No wi�c?

��Chcesz oboj�tnie pojecha� dalej?

��To nie nasza sprawa � skwitowa� kr�tko Skandar. � Czy mamy uwalnia� wi�ni�w, kt�rych zamkn�� suwerenny lud? Pewnie mia� po temu pow�d.

��Pow�d? Oczywi�cie, ugotuj� go na obiad, a my znajdziemy si� w nast�pnym garnku. Prosz� ci�, zawr��my i uwolnijmy go!

��To niemo�liwe.

��Wobec tego przynajmniej zapytajmy, dlaczego jest uwi�ziony! Zalzanie Karolu, ca�kiem mo�liwe, �e nie zdaj�c sobie z tego sprawy, jedziemy po w�asn� �mier�! Czy a� tak bardzo �pieszysz si� do Iliriroyne, �e oboj�tnie mijasz kogo�, kto by� mo�e wi�cej wie od nas, co tu si� dzieje, i kto jest w tak �a�osnym po�o�eniu?

��Sleet m�drze m�wi � zauwa�y� Valentine.

��No dobrze. Niech wam b�dzie! � parskn�� Zalzan Karol zatrzymuj�c gwa�townie w�z. � Valentine, id� i zbadaj spraw�! Tylko nie marud� d�ugo!

��Id� z nim � powiedzia� Sleet.

��Ty zostajesz w wozie. Je�li on uzna, �e potrzebny mu stra�nik, to niech we�mie olbrzymk�.

Zabrzmia�o to ca�kiem rozs�dnie. Valentine skin�� na Lisamon Hultin i razem opu�cili w�z, kieruj�c si� ku miejscu, w kt�rym sta�y klatki. Le�ni bracia natychmiast podnie�li niesamowity wrzask i zacz�li wali� w pr�ty swoich klatek. Metamorfowie-tragarze � uzbrojeni, jak teraz zauwa�y� Valentine, w dosy� gro�nie wygl�daj�ce kr�tkie rogowe, a mo�e drewniane sztylety � niespiesznie uformowali na drodze szyk bojowy, zagradzaj�c Valentine'owi i Lisamon Hultin doj�cie do du�ej klatki. Jeden z nich, niew�tpliwie przyw�dca, wyst�pi� do przodu i z kamiennym spokojem oczekiwa� na intruz�w.

Valentine po�piesznie naradza� si� z olbrzymk�.

��Czy on m�wi naszym j�zykiem?

��Prawdopodobnie tak. Musisz co� powiedzie�.

��Jeste�my grup� w�drownych �ongler�w � odezwa� si� g�o�no i powoli Valentine. � Przybywamy na festyn, kt�ry, jak s�yszeli�my, ma si� odby� w Ilirivoyne. Jak daleko jeszcze do tego miasta?

Metamorf, wy�szy od Valentine'a prawie o g�ow�, cho� znacznie szczuplejszej budowy, wydawa� si� rozbawiony pytaniem.

��Jeste�cie w Ilirivoyne � pad�a g�ucha odpowied�.

Valentine obliza� wargi. Metamorfowie wydzielali z siebie ostry, dra�ni�cy zapach, aczkolwiek trudno by�oby go nazwa� przykrym. Ich dziwne zapadni�te oczy by�y w zastraszaj�cy spos�b pozbawione jakiejkolwiek ekspresji.

��Do kogo powinni�my si� uda�, �eby om�wi� warunki naszego wyst�pu?

��Wszystkich obcych, kt�rzy przybywaj� do Ilirivoyne, przyjmuje Danipiur. Znajdziecie j� w urz�dzie.

Lodowaty spos�b bycia Metamorfa wytr�ca� Valentine'a z r�wnowagi. Milcza� chwil�, nim zdecydowa� si� zn�w odezwa�.

��Jeszcze jedno. Widzieli�my, �e w tamtej du�ej klatce trzymacie istot� nieznanego pochodzenia. Czy m�g�bym spyta�, w jakim celu?

��Odbywa kar�.

��Przest�pca?

��Tak m�wi� � odpowiedzia� Metamorf z rezerw� w g�osie. � Dlaczego to ci� interesuje?

��Jeste�my tu obcy, a je�eli w waszym kraju obcych zamyka si� w klatkach, to by� mo�e woleliby�my da� przedstawienie gdzie indziej.

Wok� ust i nozdrzy Metamorfa przebieg� drobny skurcz rozbawienia, a mo�e pogardy.

��Dlaczego obawiacie si� zamkni�cia? Czy�by�cie te� byli przest�pcami?

��Nie s�dz�,

��A zatem nie zostaniecie uwi�zieni. Z�� uszanowanie Danipiur i nast�pne pytania skieruj ju� do niej. Mam wa�niejsze sprawy na g�owie.

Valentine popatrzy� na Lisamon Hultin, ale olbrzymka wzruszy�a ramionami. Metamorf odszed�. Nic tu nie by�o wi�cej do zrobienia. Pozosta�o wr�ci� do wozu.

Tragarze podnie�li klatki za dr�gi i zarzucili je sobie na barki. Z du�ej klatki da� si� s�ysze� okrzyk gniewu i rozpaczy.

Ilirivoyne nie by�o ani wsi�, ani miastem, lecz bez�adnym skupiskiem niskich, z wygl�du nietrwa�ych konstrukcji z �oziny i lichego drewna, usytuowanych wzd�u� nie brukowanych, wyboistych ulic, wybiegaj�cych daleko poza zabudowan� przestrze� i gin�cych gdzie� po�r�d las�w. Miejsce i czas, w kt�rym Ilirivoyne za�o�ono, zdawa�y si� ca�kiem przypadkowe. R�wnie dobrze jego domki mog�yby przycupn�� na obrze�u innej drogi, par� wiek�w wcze�niej czy par� wiek�w p�niej. W powietrzu ju� czu� by�o atmosfer� festynu. Niemal przed ka�dym zabudowaniem sta�y r�nego rodzaju fetysze, w�r�d kt�rych przewa�a�y grube okorowane paliki ozdobione kawa�kami futer i jaskrawymi wst��eczkami. Na ulicach zbudowano liczne estrady, na kt�rych zapewne prezentowali swe talenty przyjezdni czy miejscowi arty�ci. A mo�e, zaniepokoi� si� nagle Valentine, odprawiano na nich plemienne rytua�y, i to raczej te mroczne?

Nietrudno by�o znale�� wskazany przez przyw�dc� tragarzy urz�d i urz�duj�c� w nim Danipiur. Jad�c g��wn� ulic� znale�li si� wkr�tce na rozleg�ym placu, kt�rego trzy boki by�y otoczone ma�ymi, kopulastymi domkami o ozdobnie plecionych dachach, a przy czwartym rozsiad�a si� a� dwupi�trowa budowla, odmienna od pozosta�ych. Przed ni� znajdowa� si� wypiel�gnowany ogr�d, obsadzony szpalerem kulistych, na przemian bia�ych i szarych krzew�w. Zalzan Kavol ustawi� w�z u wylotu placu.

��Chod� ze mn� � powiedzia� do Deliambera. � Zobaczymy, co da si� za�atwi�.

Zabawili w urz�dzie do�� d�ugo, a kiedy wyszli, towarzyszy� im Metamorf p�ci �e�skiej, niew�tpliwie sama Danipiur, prezentuj�ca si� doskonale i wzbudzaj�ca respekt nawet z daleka. Wszyscy troje przystan�li jeszcze na chwil� w ogrodzie i kontynuowali rozmow�. Danipiur co� t�umaczy�a, Zalzan Kavol potrz�sa� g�ow� raz twierdz�co, to zn�w przecz�co, natomiast Autifon Deliamber, kt�ry mi�dzy dwiema wysokimi istotami wygl�da� na mniejszego, ni� by� w rzeczywisto�ci, nie ustawa� w wykonywaniu dyplomatycznych, pojednawczych gest�w. Gdy Zalzan Kavol i Vroon powr�cili wreszcie do wozu, wydawa�o si�, �e Skandar jest w nieco lepszym nastroju.

��Przyjechali�my w sam� por� � o�wiadczy�. � Festyn, co prawda, ju� si� rozpocz�� i trwa w najlepsze, ale wielkie �wi�to Metamorf�w przypada na jutrzejszy wiecz�r.

��A czy nam zap�ac�? � zainteresowa� si� Sleet.

��Na to wygl�da � odpowiedzia� Zalzan Kavol. � Nie dostaniemy jednak jedzenia ani nas nigdzie nie zakwateruj�, gdy�, jak nam powiedzia�a Danipiur, w Ilirivoyne nie ma hoteli ani gospod. No, a poza tym w mie�cie jest wydzielona specjalna strefa, do kt�rej nie mamy wst�pu. W dotychczasowej praktyce spotka�em si� ju� z bardziej przyjaznym przyj�ciem, cho� zdarza�y si� tak�e ch�odniejsze, o ile dobrze pami�tam.

Udali si� teraz na ty�y placu, gdzie wydzielono im miejsce na post�j, a za nimi ruszy�y gromady skupionych, milcz�cych dzieci. P�nym popo�udniem ca�a trupa rozpocz�a trening. Lisamon Hultin, do kt�rej nale�a�o zapewnienie spokoju �wicz�cym, mimo �e dwoi�a si� i troi�a, nie by�a w stanie powstrzyma� naporu wsz�dobylskich ma�ych Metamorf�w. Przeganiane z zaimprowizowanej sceny, przemyka�y krzakami, prze�lizgiwa�y za jej plecami, byleby tylko m�c obserwowa� �ongler�w. A �onglerzy nie najlepiej znosili t� milcz�c� i chyba niech�tn� publiczno��, kt�ra pozbawia�a ich energii, nie daj�c w zamian �adnej podniety. Valentine by� wytr�cony z r�wnowagi, Sleet nie potrafi� si� skoncentrowa�, a Zalzan Kavol, ten mistrz nad mistrze, po raz pierwszy, od kiedy Valentine przyst�pi� do trupy, upu�ci� maczug�. Jednak gorsze od milczenia dzieci by�y ich nieustanne sztuczki ze zmian� kszta�t�w, przechodzenie z jednej postaci w drug�, co robi�y niemal bezwiednie, jakby poza �wiadomo�ci�. Oczywi�cie, na�ladowa�y �ongler�w, przypominaj�c w tym pielgrzym�w spod Fontanny Piurifayne. Osoby, w kt�re si� wciela�y, mia�y niewyra�ne kontury i bardzo kr�tki �ywot, ale Valentine zdo�a� dostrzec, jak pewnemu dziecku wyrastaj� jego z�ote w�osy, innemu bia�a czupryna Sleeta, a jeszcze innemu czarne w�osy Carabelli � albo jak dzieci robi� z siebie nied�wiedziowatych, wielor�cznych Skandar�w, a nawet jak usi�uj� na�ladowa� rysy twarzy i mimik� �ongler�w, wszystko to za� w spos�b nader niepochlebny dla odtwarzanych postaci.

T� noc, z braku jakiejkolwiek gospody, podr�ni sp�dzili w wozie. U�o�yli si�, gdzie kto m�g�, obok siebie. Valentine prawie do rana ws�uchiwa� si� w monotonne b�bnienie deszczu, w chrapanie Lisamon Hultin i w pe�n� gam� groteskowych d�wi�k�w wydobywaj�cych si� z ust �pi�cych Skandar�w. Dopiero o brzasku zapad� w niespokojny sen, pe�en m�cz�cych, mglistych majak�w, z kt�rych powoli zacz�� si� wy�ania� obraz maszeruj�cych drog� le�nych braci z niebieskosk�rym na czele, prowadzonych przez Metamorf�w ku wznosz�cej si� niczym olbrzymia g�ra Fontannie Piurifayne. Nie zd��y� jednak wy�ni�, co si� sta�o z wi�niami, gdy� musia� otworzy� oczy, szarpany przez stoj�cego nad nim Sleeta.

��Co si� sta�o? � spyta� siadaj�c.

��Wyjd�my na zewn�trz. Musz� z tob� pom�wi�.

��Jeszcze ciemno, dopiero dzie� wstaje � nie�mia�o zaprotestowa� Valentine.

��To nic, chod�!

Valentine ziewn��, przeci�gn�� si� i stan�� na nogi. Toruj�c sobie drog� mi�dzy Carabell� a Shanamirem i ostro�nie obchodz�c Zalzana Kavola, wyszli na zewn�trz. Deszcz ju� nie pada�, ale ranek by� pochmurny i ch�odny, a z ziemi podnosi�a si� wilgotna mg�a.

��Mia�em przes�anie � powiedzia� Sleet. � Od Pani Wyspy. To znaczy, my�l�, �e od niej.

��O czym �ni�e�?

��O tym niebieskosk�rym, kt�rego tragarz nazwa� przest�pc�. Przyszed� do mnie i powiedzia�, �e to nieprawda, �e jest zwyk�ym podr�nym, a jego wina polega jedynie na tym, �e zaw�drowa� na terytorium Zmiennokszta�tnych. Schwytano go, poniewa� zgodnie z miejscowym zwyczajem w czasie festynu sk�ada si� przy Fontannie Piurifayne ofiar� z obcego. Widzia�em nawet, jak to si� robi. Ot� pozostawia si� takiego obcego ze zwi�zanymi r�kami i nogami w miejscu, z kt�rego wytryska woda, a kiedy nast�puje eksplozja, zostaje on wyrzucony wysoko w g�r�.

Valentine poczu� na plecach zimny dreszcz.

��Mia�em podobny sen � powiedzia�.

��Ale to jeszcze nie koniec � m�wi� dalej Sleet. � W moim �nie my te� znale�li�my si� w niebezpiecze�stwie. Mogli�my z niego wyj�� ratuj�c niebieskosk�rego, natomiast nasza zgoda na jego �mier� r�wna�a si� temu, �e nie opu�cimy kraju Piurivar�w. Nie kryj� przed tob�, Valentine, �e boj� si� Zmiennokszta�tnych, ale ten sen to co� zupe�nie innego. Przem�wi� do mnie z ca�� jasno�ci� przes�ania. Nie powinien by� zlekcewa�ony, tak jak wi�kszo�� l�k�w g�upiego Sleeta.

��Co zamierzasz zrobi�?

��Ocali� obcego.

��A je�li on naprawd� jest przest�pc�? Jakie mamy prawo do wtr�cania si� w system sprawiedliwo�ci w kraju Piurivar�w?

��Prawo przes�ania � odpowiedzia� Sleet. � Czy my�lisz, �e uwi�zieni le�ni bracia s� przest�pcami? A przecie� widzia�em, jak ich te� wrzucono do Fontanny. Znajdujemy si� w�r�d barbarzy�c�w, Valentine.

��Nie nazywa�bym ich tak. Znajdujemy si� w�r�d dziwnego ludu, kt�ry idzie w�asn� drog�, odmienn� od wszystkich dr�g Majipooru.

��A jednak jestem zdecydowany uwolni� niebieskosk�rego. Je�li mi nie pomo�esz, zrobi� to sam.

��Teraz?

��A kiedy? � spyta� Sleet. � Jest jeszcze ciemno i wszyscy �pi�. Otworz� klatk�, on wy�li�nie si� z niej i zapadnie w lasy.

��Czy my�lisz, �e klatki nie s� strze�one? Nie, Sleecie. Zastan�w si�, nim podejmiesz bezsensowne dzia�ania. W ten spos�b mo�esz nas wszystkich wystawi� na niebezpiecze�stwo. Spr�buj� dowiedzie� si� czego� wi�cej o tym wi�niu; dlaczego jest schwytany i co Metamorfowie zamierzaj� z nim uczyni�. Je�li naprawd� chc� go z�o�y� w ofierze, zrobi� to w kulminacyjnym punkcie festynu. Zosta�o nam jeszcze troch� czasu.

��Spoczywa na mnie ci�ar przes�ania � upiera� si� Sleet.

��M�wi�em ci ju�, �e i ja mia�em podobny sen.

��Ale tw�j nie by� przes�aniem.

��Tak, masz racj�, nie by�, ale dzi�ki niemu uwierzy�em w to, co mi powiedzia�e�. Pomog� ci, Sleecie, mo�esz by� tego pewny, ale jeszcze nie teraz. Zaczekajmy na w�a�ciwy moment.

Sleet nie wygl�da� na przekonanego. Wprost przeciwnie, sprawia� wra�enie, �e got�w jest p�j�� do klatki natychmiast i �e tylko Valentine mu w tym przeszkadza.

��Sleecie?

��Czego jeszcze chcesz?

��Pos�uchaj mnie. To naprawd� nie jest odpowiednia chwila. I naprawd� mamy du�o czasu.

Popatrzy� na Sleeta twardym wzrokiem. Sleet wytrzyma� to spojrzenie przez chwil�, po czym spu�ci� oczy; jego op�r za�ama� si�.

��Tak, m�j panie � powiedzia� cicho.

W ci�gu dnia Valentine usi�owa� zebra� informacje dotycz�ce wi�nia, ale bez wi�kszego powodzenia. Wi�zienne klatki sta�y teraz w centralnym punkcie placu, przed urz�dem. Ustawiono je w czterech kondygnacjach, a klatka z niebieskosk�rym znalaz�a si� na samej g�rze, wysoko nad ziemi�. Rzekomych przest�pc�w pilnowali uzbrojeni w sztylety Metamorfowie.

Valentine ruszy� w ich stron�, ale nim zd��y� doj�� do po�owy placu, zosta� zatrzymany.

��Nie masz prawa wst�pu na plac � powiedzia� mu jeden ze stra�nik�w.

Na widok Valentine'a le�ni bracia zacz�li rozpaczliwie �omota� w pr�ty klatek. Niebieskosk�ry wykrzykiwa� w jego stron� dziwne s�owa. Czy Valentine dobrze je rozumia�? Czy nie by� to tylko wytw�r rozgor�czkowanej wyobra�ni? Czy te s�owa naprawd� brzmia�y: �Uciekajcie, g�upcy, zanim i was zabij�!� Niestety, nie m�g� tego sprawdzi� z bliska. Szczelny kordon stra�nik�w uniemo�liwia� rozmow� z wi�niem. Valentine musia� zawr�ci�. Po drodze zaczepi� kilkoro dzieci, prosz�c, by wyja�ni�y mu spraw� klatek, ale one milcza�y swoim zwyczajem, mierzy�y go pustym, oboj�tnym wzrokiem, wymienia�y mi�dzy sob� jakie� podzwaniaj�ce o z�by s�owa i cz�ciowo przekszta�cone, ze z�otymi w�osami na g�owach, zaszywa�y si� w krzaki. Valentine zacz�� si� zastanawia�, czy nie ma do czynienia z ma�ymi demonami.

Przez ca�y d�u��cy si� �onglerom ranek do Ilirivoyne nap�ywa�y coraz to nowe grupy Metamorf�w, mieszka�c�w odleg�ych osiedli le�nych. Przynoszono przer�ne �wi�teczne ozdoby: wianki, chor�giewki, kawa�ki tkanin, oklejone lusterkami pale i wysokie s�upy pokryte misternie rze�bionymi znakami runicznymi. Ka�da grupa zna�a swoje miejsce, wiedzia�a, co ma robi�, a wszyscy razem zdawali si� niezmiernie zaj�ci. Od wschodu s�o�ca nie spad�a ani jedna kropla deszczu. Czy to za pomoc� czar�w Zmiennokszta�tni zadbali o rzadki tutaj pogodny dzie� w swoje najwi�ksze �wi�to, zastanawia� si� Valentine, czy te� zrz�dzi� tak los?

Od wczesnego popo�udnia uroczysto�ci by�y w pe�nym toku. Ma�e zespo�y muzykant�w gra�y przejmuj�c�, pulsuj�c� dziwacznymi rytmami melodi�, a g�sta ci�ba Metamorf�w, poruszaj�cych si� w powolnym, majestatycznym ta�cu, sprawia�a wra�enie nocnej parady lunatyk�w. Na niekt�rych ulicach odbywa�y si� wy�cigi, a za ka�dym razem, kiedy zawodnicy przebiegali obok punkt�w kontrolnych, rozmieszczeni wzd�u� trasy biegu s�dziowie wdawali si� mi�dzy sob� w zawi�e dysputy. Stragany, kt�rych wczoraj tu jeszcze nie by�o, nieustannie wydawa�y zupy, gotowane i opiekane na ruszcie mi�sa, a tak�e napoje.

Valentine czu� si� jak intruz. Ch�tnie przeprosi�by Metamorf�w za nieproszone naj�cie, lecz nikt, jak mu si� zdawa�o, nie zwraca� na grupk� �ongler�w najmniejszej uwagi, oczywi�cie poza dzie�mi, a te z kolei traktowa�y przybysz�w jak sprowadzone ku ich uciesze du�e �ywe zabawki. Niezmiennie milcz�ce, zasadza�y si� na nich, gdzie tylko si� da�o, wci�� popisuj�c si� zdolno�ciami na�ladowczymi, ale ani razu nie pozwoli�y przyjezdnym zbli�y� si� do siebie.

Zalzan Karol wyznaczy� pr�b� generaln� na p�ne popo�udnie, za wozem. Valentine przyby� tam jako jeden z pierwszych, zadowolony, �e uda�o mu si� wreszcie wyrwa� z zat�oczonych ulic. Na miejscu znalaz� tylko Sleeta i dw�ch Skandar�w.

Do�� szybko zorientowa� si�, �e Zalzan Karol przypatruje mu si� w dziwny spos�b. R�wnie� w nagle ugrzecznionym sposobie bycia Skandara by�o co� nowego i niepokoj�cego. Peszy�o to Valentine'a do tego stopnia, �e nie potrafi� powstrzyma� si� od pytania.

��Czy wydarzy�o si� co� z�ego?

��A c� mog�oby si� sta�?

��Wygl�dasz na poruszonego.

��Ja? M�wisz o mnie? Ach, to pewnie dlatego, �e my�l� o �nie z ostatniej nocy.

���ni�e� o niebieskosk�rym wi�niu?

��Dlaczego tak s�dzisz? � Zalzan Kavol by� zaskoczony. � Bo i ja o nim �ni�em, i Sleet.

��M�j sen nie mia� nic wsp�lnego z niebieskosk�rym i w og�le nie ma o czym m�wi�. To by� po prostu g�upi sen, nic wi�cej. � Skandar uci�� rozmow� i pogr��y� si� w �onglowaniu czterema no�ami, cho� wida� by�o, �e robi to automatycznie i �e my�l� b��dzi gdzie indziej.

Valentine wzruszy� ramionami. Nigdy nie przysz�o mu do g�owy, �e Skandarzy miewaj� sny, i co wi�cej, �e te sny mog� by� dobre albo z�e. Ale skoro byli mieszka�cami Majipooru i zostali obdarzeni wszystkimi przymiotami tutejszych ludzi, musieli r�wnie� �y� pe�ni� i bogactwem sn�w i tak jak inni otrzymywa� przes�ania od Pani i od Kr�la, a wychodz�c poza ciasnot� umys��w ni�szego rz�du, szuka� g��bszych dozna� podobnych doznaniom istot ludzkich czy, jak mo�na by�o przypuszcza�, doznaniom Hjort�w i Vroon�w, i Liimen�w. Niemniej trudno by�o poj��, jak Skandar, kt�ry tak bardzo wystrzega si� wzrusze�, tak niech�tnie odkrywa w�asn� dusz�, zas�aniaj�c si� chciwo�ci�, niecierpliwo�ci�, gniewem, m�g� przyzna� si� i do samego snu, i do my�lenia o nim.

A Metamorfowie? Czy te� miewaj� sny, przes�ania i ca�� reszt�?

Pr�ba posz�a dobrze. Lisamon Hultin zebra�a w lesie jagody, a z przydro�nych drzew troch� owoc�w i to musia�o im zast�pi� obiad. Sko�czy�o si� r�wnie� wino, zakupione jeszcze w Khyntorze. Pozostawa�o ju� tylko czeka� na przedstawienie.

Wreszcie nadszed� wiecz�r. Na ulicach Ilirivoyne rozb�ys�y �wi�teczne ogniska, a zgie�kliwa muzyka orkiestr wype�nia�a powietrze niemal zgodn� harmoni�, pomimo nie zestrojonych ze sob� d�wi�k�w. Valentine przypuszcza�, �e b�d� wyst�powa� na g��wnym placu, lecz z ciemno�ci wy�oni�y si� postaci Metamorf�w ubranych w co�, co przywodzi�o na my�l kap�a�skie szaty, i �onglerzy pod ich eskort� przeszli do zupe�nie innej cz�ci miasta, na obszern� polan�, otoczon� ju� setkami, a mo�e tysi�cami widz�w. Zalzan Kavol wraz z bra�mi dok�adnie przedeptali ca�� ��k�, szukaj�c pu�apek czy nier�wno�ci gruntu, kt�re mog�yby zepsu� popisy. Zwykle w takim sprawdzaniu uczestniczy� Sleet, ale teraz Sleeta nie by�o, zawieruszy� si� gdzie� od czasu pr�by. Valentine, boj�c si�, �e ma�y �ongler porwa� si� na co� nierozwa�nego, ju� wyrusza� na jego poszukiwania, lecz w tej samej chwili Sleet stan�� przy nim.

��Poszed�em na plac � wyszepta� zdyszanym g�osem. � Klatki stoj�, tak jak sta�y, ale wi�kszo�� stra�nik�w chyba posz�a na ta�ce. Zd��y�em zamieni� z wi�niem kilka s��w, nim mnie zauwa�ono.

��No i?

��Powiedzia�, �e punktualnie o p�nocy zostanie z�o�ony w ofierze przy Fontannie, dok�adnie tak jak w moim �nie. A jutrzejszej nocy to samo zrobi� z nami.

��Co takiego?

��Kln� si� na Pani� � rzek� Sleet, przeszywaj�c Valentine'a rozgor�czkowanym wzrokiem. � Przyjecha�em tutaj tylko pod przysi�g�, m�j panie. A ty zapewnia�e�, �e nie stanie mi si� �adna krzywda.

��S�dzi�em, �e twoje l�ki s� czczym wymys�em. � A teraz?

��Teraz zaczynam zmienia� zdanie � odpowiedzia� Valentine. � Nadal jednak zapewniam ci�, �e opu�cimy Ilirivoyne ca�o. Po wyst�pach pom�wi� o tym z Zalzanem Kavolem, no i naradz� si� z Deliamberem.

��Chcia�bym ju� by� w drodze.

��Dzi� wieczorem Metamorfowie s� zaj�ci zabaw� i piciem. Ma�o prawdopodobne, �eby zauwa�yli nasz odjazd, a jeszcze mniej, �e b�d� zdolni nas �ciga�, o ile w og�le wpadn� na taki pomys�. A poza tym, czy naprawd� s�dzisz, �e Zalzan Kavol odwo�a�by przedstawienie tylko z powodu pog�oski o niebezpiecze�stwie? R�bmy zatem to, co nale�y do naszych obowi�zk�w, a troski zostawmy na p�niej. Co ty na to?

��Jestem do us�ug, m�j panie � rzek� Sleet.

Wyst�p uda� si� wspaniale. Najwy�sz� klas� zaprezentowa� niew�tpliwie Sleet, wykonuj�c perfekcyjnie s�ynny numer z zawi�zanymi oczami. Skandarzy ciskali w siebie pochodniami r�wnie brawurowo, co nonszalancko. Carabella dokonywa�a cud�w stoj�c na tocz�cej si� po trawie kuli, Valentine przechodzi� sam siebie �ongluj�c w ta�cu, w biegu, w marszu, w podskokach i na kl�czkach. Metamorfowie milczeli. Nie bili braw, tylko z niesamowitym napi�ciem wpatrywali si� w �ongler�w. Wyst�p przed tak� publiczno�ci� by� ci�k� prac�. Podczas pr�by �ongler �wiczy dla siebie, to zrozumia�e, i mimo �e wk�ada w �wiczenia wiele wysi�ku, nie spodziewa si� niczyjego aplauzu. Nagroda powinna przyj�� w czasie przedstawienia. Wtedy niezb�dna jest aprobata widz�w, a przynajmniej jaka� ich reakcja. Tymczasem Metamorfowie milczeli, a w oczach mieli pustk�, tak jak poprzednio ich dzieci. Stanowili okrutn� publiczno��, publiczno�� oboj�tn�. Doskonale to wyczuwaj�c, �onglerzy przechodzili sami siebie i prezentowali coraz bardziej wyszukane numery, ale min�a godzina, a oczekiwany odzew nie przychodzi�.

I wreszcie, niespodziewanie, nast�pi�a scena jakby wyj�ta ze snu: oto widownia zacz�a �onglowa�, w niesamowity spos�b na�laduj�c to, co dotychczas czynili �onglerzy.

Z ciemno�ci nocy wy�ania�y si� kolejne dw�jki i tr�jki Metamorf�w i zajmuj�c miejsce po�rodku sceny, tu� obok prawdziwych artyst�w, szybko zmienia�y kszta�ty. By�o ju� sze�ciu nast�pnych pot�nych i kud�atych Skandar�w, by�a druga Carabella, bia�ow�osy Sleet, by� jeszcze jeden Valentine. W takiej maskaradzie nie by�o nic zabawnego. Valentine przyj�� j� jako prze�miewcze i z�owieszcze ostrze�enie, a kiedy spojrza� w stron� nie uczestnicz�cych w wyst�pie cz�onk�w trupy, zobaczy�, jak Autifon Deliamber porusza nerwowo mackami, jak chmurzy si� Vinorkis, a Lisamon Hultin ko�ysze si� na swych klocowatych nogach, w ka�dej chwili gotowa do podj�cia wyzwania.

Nawet w oczach Zalzana Karola pojawi�a si� niepewno��, lecz mimo to Skandar odezwa� si� zwyk�ym szorstkim g�osem:

���onglujmy dalej. Jeste�my tu po to, �eby ich zabawia�.

��S�dz�, �e ich zabawiamy, ale niekoniecznie jako arty�ci � odpar� Valentine.

��Dop�ki jednak nimi jeste�my, grajmy swoje role.

Da� kr�tki sygna� braciom i w powietrzu zacz�y kr��y� w niepoj�tej wprost ilo�ci r�ne ostre i niebezpieczne przedmioty. Sleet, po kr�tkim wahaniu, zgarn�� pe�ne nar�cze maczug i, wzorem Skandar�w, pu�ci� je w ruch, Carabella zrobi�a to samo, ale r�ce Valentine'a by�y ch�odne i odmawia�y mu pos�usze�stwa.

Dziewi�ciu Metamorf�w posz�o w �lady �ongler�w; jednak ich �onglowanie, pozbawione jakichkolwiek umiej�tno�ci czy odrobiny artyzmu, by�o czystym ur�gowiskiem. Zamierzonym ur�gowiskiem, pomy�la� Valentine. Poruszaj�c si� jak we �nie Metamorfowie przerzucali z r�ki do r�ki jakie� nie zidentyfikowane przedmioty, kawa�ki drewna, twardosk�re czarne owoce. Chybiali celu, schylali si�, podnosili to, co upad�o, zaczynali od nowa. Oboj�tnie, powoli, jak we �nie. Ale o dziwo, ich wyst�p rozrusza� wreszcie publiczno��. Metamorfowie na widowni buczeli � czy by� to tutejszy spos�b wyra�ania pochwa�y? � podskakiwali rytmicznie, uderzali w d�onie i kolana, a� wreszcie niekt�rzy z nich te� zacz�li si� zmienia�. Valentine dostrzeg� w�r�d Metamorf�w obcych, nie znanych mu ludzi, przypadkowych Hjort�w czy Su-Suher�w, ale zobaczy� r�wnie� kilka Carabell i Deliamber�w. W pewnej chwili w najbli�szym mu rz�dzie siedzia�o sze�ciu czy siedmiu Valentine'�w.

Kontynuowanie przedstawienia w tak szalonych okoliczno�ciach zdawa�o si� bezsensowne, ale �onglerzy, wierni swej sztuce, nie ust�powali, mimo �e ich gra stawa�a si� coraz bardziej chaotyczna, �e przepuszczali kolejki rzut�w, gubili maczugi i sztylety i �amali podstawowe zasady �onglerki.

��Och, sp�jrz tylko! � krzykn�a Carabella.

Dziewczyna patrzy�a na grup� dziewi�ciu fa�szywych artyst�w i wskazywa�a tego, kt�ry uosabia� Valentine'a.

Valentine zamar�.

To, co wyprawia� Metamorf, przechodzi�o wszelkie poj�cie, napawa�o zar�wno groz�, jak i oburzeniem. Oscylowa� mi�dzy dwoma kszta�tami. Jeden z nich przedstawia� obecnego tu Valentine'a, wysokiego, barczystego m�odego m�czyzn� o z�ocistych w�osach i du�ych d�oniach.

Ale ten drugi kszta�t � to by�a posta� Lorda Valentine'a, Koronala.

Metamorfozy nast�powa�y jedna po drugiej, nieprzerwanie, niczym b�yski �wiat�a. W jednej sekundzie Valentine widzia� siebie podw�jnie, a ju� w nast�pnej na jego miejsce zjawia� si� czarnobrody Koronal, o p�on�cych oczach, uosobienie pot�gi i godno�ci, po czym i on znika�, a powraca� zwyk�y �ongler. Pomruk t�umu stawa� si� g�o�niejszy z chwili na chwil�. T�um chwali� widowisko: Valentine� Lord Valentine� Valentine� Lord Valentine�

Pod Valentinem ugi�y si� nogi. Poczu� b�l w skroniach i sp�ywaj�ce wzd�u� kr�gos�upa krople zimnego potu. Nie mo�na by�o si� myli� co do znaczenia tej pantomimy. Je�li spodziewa� si� potwierdzenia tego, czego do�wiadcza� od pobytu w Pidruid, to w�a�nie je otrzyma�. Ale dlaczego tutaj? Dlaczego w tym mie�cie zagubionym w lasach? Dlaczego po�r�d tego pradawnego ludu?

Popatrzy� na w�asn�, skarykaturowan� twarz.

Popatrzy� na twarz Koronala.

Pozosta�ych o�miu lunatycznych �ongler�w podskakiwa�o i podrygiwa�o w jakim� koszmarnym ta�cu. Ich nogi to podnosi�y si� wysoko, to tupa�y o ziemi�. Fa�szywe ramiona Skandar�w wirowa�y doko�a i grzmoci�y o w�asne cia�a, fa�szywe w�osy Carabelli i fa�szywe w�osy Sleeta powiewa�y na nocnym wietrze.

Dziewi�ty fa�szywy Valentine nieustannie zmienia� twarz z ciemnow�osej na jasnow�os�, z jasnow�osej na ciemnow�os�.

Nast�pi� koniec przedstawienia. Dziewi�ciu Metamorf�w znieruchomia�o po�rodku scenicznego kr�gu, wyci�gaj�c r�ce ku publiczno�ci, a publiczno�� odpowiedzia�a im powstaj�c z miejsc i poddaj�c si� rytmowi jakiego� szalonego ta�ca.

Ta�cz�c, potoki Metamorf�w wyp�yn�y w noc ku straganom i nast�pnym rozrywkom, jakie zgotowa� im festyn.

Valentine, oszo�omiony, odwr�ci� si� powoli i zobaczy� zastyg�e ze zdziwienia twarze wsp�towarzyszy. Zalzan Kavol sta� z obwis�� szcz�k� i bezw�adnie opuszczonymi ramionami, tu� za nim cisn�li si� zbici w gromadk� jego bracia, z wyrazem przera�enia w oczach. Sleet by� niebezpiecznie blady. Carabella, wprost przeciwnie, p�on�a jak w gor�czce. Valentine wyci�gn�� ku nim r�k�. Zalzan Karol, potykaj�c si�, przest�puj�c z nogi na nog�, ruszy� do przodu i przystan�� kilka krok�w przed Valentinem. Zamruga� oczami, przejecha� j�zykiem po suchych wargach. Zdawa�o si�, �e g�os odmawia mu pos�usze�stwa.

��Panie m�j� � odezwa� si� w ko�cu piszcz�cym, dziwacznym jak na Skandara g�osem.

Najpierw on, a tu� po nim pi�ciu jego braci z wahaniem i niezdarnie osun�o si� na kolana. Trz�s�cymi si� palcami Zalzan Karol zrobi� znak gwiazdy: bracia poszli w jego �lady. Sleet, Carabella, Vinorkis, Deliamber ukl�kli jednocze�nie. Ch�opiec Shanamir, wystraszony, z trudem pojmuj�c donios�o�� chwili, wpatrywa� si� w Valentine'a z otwartymi ustami. D�ugo nie by� w stanie zrobi� �adnego ruchu, lecz w ko�cu i on pochyli� si� a� do ziemi.

��Czy�cie wszyscy powariowali? � rozleg� si� okrzyk Lisamon Hultin. � Na kolana! Oddaj ho�d! � rzuci� zd�awionym g�osem Sleet. -

Widzisz przecie�, kobieto! On jest Koronalem! Z�� mu ho�d!

��On jest Koronalem? � powt�rzy�a zmieszana.

Valentine roz�o�y� nad nimi ramiona w ge�cie, kt�ry m�g� oznacza� i b�ogos�awie�stwo, i dodanie otuchy. Wszyscy byli jednakowo wystraszeni. Bali si� i jego, i tego, co si� sta�o. On zreszt� te� si� ba�, ale jego l�k szybko min��, a powr�ci�a �wiadomo�� w�asnej pot�gi. Samo niebo zdawa�o si� krzycze�: Ty jeste� Lordem Valentinem, tym, kt�ry by� Koronalem na G�rze Zamkowej, i to ty pewnego dnia odzyskasz Zamek, jednak pod warunkiem, �e b�dziesz o to walczy�! Poczu�, �e wracaj� mu si�y, jakimi zosta� kiedy� obdarzony. Nawet tu, w tym ociekaj�cym deszczem, zagubionym zak�tku planety, w tej lichej tubylczej mie�cinie, mokry od potu po wyst�pie, w szorstkim, pospolitym ubraniu, Valentine wiedzia�, �e jest tym, kim by� kiedy�, i cho� nie rozumia�, w jaki spos�b dokona�a si� ta przemiana, ju� d�u�ej nie w�tpi� w autentyczno�� przes�a�, kt�re nawiedza�y go w snach. I dlatego nie czu� ani winy, ani zawstydzenia, ani ob�udy, odbieraj�c ho�d od wprawionych w os�upienie kompan�w.

��Wsta�cie � rzek� �agodnie. � Wszyscy. Musimy wydosta� si� z tego miejsca. Shanamirze, zakrz�tnij si� przy wierzchowcach. Zalzanie Kavolu, przygotuj w�z. � Zwr�ci� si� tak�e do Sleeta. � Ka�dy musi by� uzbrojony. Miotacze energii dla tych, kt�rzy potrafi� si� nimi pos�ugiwa�. No�e do �onglowania dla reszty. Dopilnuj tego.

��Panie m�j � odezwa� si� Zalzan Kavol g�osem, w kt�rym dr�a� niepok�j. � To wszystko wydaje mi si� snem. Pomy�le� tylko, �e przez ca�e tygodnie podr�owa�em z� Pomy�le�, �e odzywa�em si� szorstko� �e k��ci�em si�

��Przesta� � przerwa� mu Valentine. � Nie mamy teraz czasu na rozmow� o takich rzeczach.

Zwr�ci� si� do Lisamon Hultin, kt�ra stoj�c samotnie porusza�a ustami, gestykulowa�a, potrz�sa�a g�ow� na tak i na nie. Przerwa� ten jej wewn�trzny dialog spokojnym, lecz stanowczym g�osem:

��By�a� zatrudniona tylko po to, aby przyprowadzi� nas do Ilirivoyne. Potrzebuj� ci� jednak nadal, �eby� wspiera�a nas sw� si��, kiedy b�dziemy st�d ucieka�. Czy p�jdziesz z nami a� do Ni-moya albo i dalej?

��Oni pozdrawiaj� ci� znakiem gwiazdy � powiedzia�a zak�opotana. � Oni wszyscy kl�kaj�. A Metamorfowie�

��By�em kiedy� Lordem Valentinem i mieszka�em na G�rze Zamkowej. Uwierz w to. Pog�d� si� z tym. Kr�lestwo dosta�o si� w niew�a�ciwe r�ce. Pozosta� przy moim boku, Lisamon, kiedy wyprawi� si� na wsch�d, aby przywr�ci� sprawom nale�ny porz�dek.

Zakry�a usta wielk� mi�sist� d�oni� i patrzy�a na niego w os�upieniu. Pojmuj�c z wolna, przed kim stoi, zacz�a si� schyla�, lecz Valentine potrz�sn�� przecz�co g�ow� i przytrzyma� j� za �okie�, nie pozwalaj�c, by ukl�k�a.

��Chod� � powiedzia�. � Teraz to nie ma �adnego znaczenia. Lepiej si� po�pieszmy.

Zebrali sprz�t do �onglowania i wykorzystuj�c ciemno�ci pobiegli przez miasto do miejsca, gdzie sta� w�z. Shanamir i Carabella wyrwali si� do przodu. Skandarzy ruszyli ci�kim st�pem, a� ziemia zadudni�a. Valentine pod��a� tu� za nimi, razem ze Sleetem. Vinorkis, p�askostopy powolny Hjort, wk�ada� wiele wysi�ku, by dotrzyma� kroku pozosta�ym. Ty�y os�ania�a Lisamon Hultin. W zgi�ciu jej lewego ramienia siedzia� jak na grz�dzie ma�y Vroon, kt�rego zgarn�a po drodze. Z prawej r�ki olbrzymki zwisa� obna�ony miecz wibracyjny.

��Czy uwolnimy wi�nia? � spyta� Sleet Valentine'a, kiedy zbli�yli si� do wozu.

��Tak � odpowiedzia� kr�tko Valentine. � Teraz.

Skin�� na Lisamon Hultin. Olbrzymka zostawi�a Deliambera i razem z nimi ruszy�a biegiem w stron� placu. Valentine odetchn�� z ulg� widz�c, �e plac jest pusty, a wi�ni�w pilnuje zaledwie garstka stra�nik�w. Lisamon Hultin wpad�a mi�dzy nich jak burza, schwyci�a pierwszych dw�ch z brzegu i cisn�a nimi przez plac.

��Tylko pami�taj, nikogo nie zabijaj � ostrzeg� j� Valentine.

Sleet z ma�pi� zr�czno�ci� wspi�� si� na g�r� do samotnie stoj�cej klatki, w kt�rej by� uwi�ziony niebieskosk�ry, i przeci�� no�em wiklinowe pr�ty zabezpieczaj�ce drzwi. Niebieskosk�ry popatrzy� na swych wybawc�w pytaj�cym wzrokiem.

��Chod� z nami � rzek� Valentine. � Nasz w�z stoi za placem. Rozumiesz, co m�wi�?

��Rozumiem � odpowiedzia� obcy g��bokim, chrapliwym g�osem, dobitnie dziel�c s�owo na sylaby, i nie wdaj�c si� w dalsze rozmowy zsun�� si� na ziemi�. Lisamon Hultin w�a�nie zd��y�a si� rozprawi� ze stra�nikami i uk�ada�a ich teraz na stert�.

Valentine popatrzy� na klatki z le�nymi bra�mi. W ka�dej z nich ruchliwe ma�e r�ce wyci�ga�y si� przez pr�ty i szarpa�y bezskutecznie drzwi.

��Nie sko�czyli�my jeszcze roboty � zawo�a� za Sleetem, kt�ry ju� zbiera� si� do odwrotu.

Sleet bez zb�dnych s��w ponownie si�gn�� po n� i przyst�pi� do dzie�a. Ju� po chwili drzwi wszystkich klatek sta�y otworem, a dziesi�tki le�nych braci zacz�y znika� w mroku.

��Dlaczego tak post�pi�e�? � spyta� Sleet w drodze powrotnej. � A jak mia�em post�pi�? Oni te� chc� �y� � odpowiedzia� Valentine.

Kiedy znale�li si� na miejscu, w�z sta� gotowy do drogi, wierzchowce by�y doczepione, a wirniki pracowa�y na pe�nych obrotach. Lisamon Hultin, kt�ra zamarudzi�a gdzie� po drodze, wpad�a zdyszana do �rodka i z hukiem zatrzasn�a za sob� drzwi. Zalzan Karol, nie zwlekaj�c d�u�ej, ruszy� z kopyta.

W tej samej chwili kilkunastu Metamorf�w rzuci�o si� za nimi w pogo�. Skandar natychmiast zwi�kszy� pr�dko�� i Metamorfowie zacz�li zostawa� w tyle, a w momencie, kiedy w�z zanurza� si� w ciemny las, znikn�li z oczu podr�nych.

Sleet jednak wci�� popatrywa� do ty�u.

��Jak my�licie, nadal biegn� za nami?

��Nie dogoni� nas � odpar�a Lisamon Hultin. � Przecie� poruszaj� si� na piechot�. No, mieli�my szcz�cie uchodz�c z ich r�k. Teraz jeste�my bezpieczni.

��Jeste� pewna? � Sleet nie potrafi� opanowa� l�ku. � A co b�dzie, je�li nas wyprzedz� sobie tylko znan� boczn� drog� i przygotuj� zasadzk�?

��Nie martw si� na zapas � powiedzia�a Carabella. � Przecie� poruszamy si� szybko. I oby du�o czasu up�yn�o, nim zn�w zobaczymy Ilirivoyne!

Valentine siedzia� w pewnym oddaleniu od pozosta�ych. I cho� zdawa� sobie spraw�, �e tak musi by�, to jednak nie sprawia�o mu to przyjemno�ci. Nadal czu� si� bardziej Valentinem ni� Lordem Valentinem, a wynoszenie si� ponad przyjaci� by�o obce jego naturze. Carabella i Sleet, wiedz�c ju� od jakiego� czasu, z kim maj� do czynienia, pogodzili si� z tym, tak jak umieli; Deliamber, kt�ry zna� prawd� wcze�niej od Valentine'a, uwa�a� rozw�j wydarze� za normalny i konsekwentny, ale inni, cho� mo�e w skryto�ci ducha podejrzewali, �e pod mask� beztroskiego w��cz�gi kryje si� kto� o wy�szej pozycji spo�ecznej, byli wstrz��ni�ci pantomim� Metamorf�w i prawd�, jak� ona objawi�a. Spogl�dali na niego w milczeniu, siedz�c sztywno, w nienaturalnych pozach, czy� bowiem mo�na si� garbi� w obecno�ci Koronala? I jak nale�y traktowa� w�adc� Majipooru podr�uj�cego wozem Skandara? Czy nale�y wci�� od nowa wznosi� d�onie i pozdrawia� go znakiem gwiazdy? Valentine by� zdania, �e znak gwiazdy jest czczym gestem, �miesznym rozstawieniem palc�w, niczym wi�cej. Narastaj�ce w nim poczucie w�asnej wa�no�ci nie sz�o na razie w parze z zarozumialstwem.

Obcy przedstawi� si� jako Khun z Kianimotu, planety kr���cej wok� gwiazdy stosunkowo bliskiej Majipooru. Sprawia� wra�enie niezbyt sympatycznego ponuraka, kogo�, kto nosi w sobie zapiek�� gorycz i gniew. Valentine dostrzeg� to w gorzkim grymasie b��kaj�cym si� wok� ust obcego, w tonie g�osu i w niezwykle intensywnym spojrzeniu niespokojnych purpurowych oczu. Oczywi�cie, pomy�la�, mog�a to by� opinia z gruntu fa�szywa, a Khun, wed�ug kryteri�w Kianimotu, m�g� by� osob� weso�� i uprzejm�, cho�, prawd� m�wi�c, Valentine szczerze w to w�tpi�.

Khun przyby� na Majipoor przed dwoma laty w interesach, ale w jakich, tego nie chcia� wyjawi�. Ta wyprawa, m�wi� z gor�czk� w g�osie, by�a najwi�kszym b��dem, jaki pope�ni� w �yciu. Nierozwa�nie wyruszy� na Zimroel, nie zdaj�c sobie sprawy, �e na tym kontynencie nie ma �adnego portu gwiezdnego, z kt�rego m�g�by powr�ci� do w�asnego �wiata; w�r�d weso�ych mieszka�c�w Majipooru rozsta� si� ze wszystkimi pieni�dzmi, no i post�pi� jeszcze bardziej nierozwa�nie, bo chc�c powetowa� sobie straty przyby� do krainy Metamorf�w, gdzie zamierza� prowadzi� handel, ale gdy tylko si� w�r�d nich pokaza�, pojmali go, uwi�zili i ca�ymi tygodniami przetrzymywali w klatce, maj�c zamiar z�o�y� go w ofierze przy Fontannie w kulminacyjn� noc swego �wi�ta.

��Co by� mo�e by�oby najlepszym wyj�ciem z sytuacji � zako�czy� swoj� opowie��. -Jeden pot�ny wytrysk wody i ca�a tu�aczka wreszcie by si� sko�czy�a. Majipoor mnie nu�y. Je�li moim przeznaczeniem jest �mier� na waszej planecie, to wola�bym, �eby nast�pi�a jak najpr�dzej.

��W takim razie wybacz nam, �e�my ci� uwolnili � powiedzia�a uszczypliwie Carabella.

��Nie, to nie tak. Nie chcia�em by� niewdzi�czny. Ale� � Khun zawiesi� g�os. � Majipoor nie przyni�s� mi szcz�cia. Kianimot zreszt� te�. Czy jest we wszech�wiecie takie miejsce, w kt�rym �ycie nie przysparza cierpie�?

��To a� tak �le ci si� tu �y�o? � spyta�a Carabella. � My nie narzekamy na sw�j los, oby tylko nie by� gorszy. Powiedz mi, czy zawsze tak ponuro patrzysz na �wiat?

Obcy wzruszy� ramionami.

��Podziwiam was i zazdroszcz�, �e potraficie by� szcz�liwi. Uwa�am, �e samo istnienie ��czy si� z b�lem, a �ycie jest pozbawione sensu. Chyba jednak my�l� zbyt czarno jak na kogo�, kto si� wyrwa� �mierci. Dzi�kuj� wam za pomoc. Ale kim wy jeste�cie i jaki� to brak rozwagi sprowadzi� was do Piurifayne? Dok�d teraz zmierzacie?

��Jeste�my �onglerami � po�pieszy� z odpowiedzi� Valentine, obrzucaj�c ca�� reszt� ostrym spojrzeniem. � Przyjechali�my do tej prowincji licz�c na znalezienie pracy. Je�li nam si� poszcz�ci i wyjdziemy st�d ca�o, to udamy si� do Ni-moya, a potem rzek� do Piliploku.

��A stamt�d?

��Niekt�rzy z nas zamierzaj� odby� pielgrzymk� na Wysp� Snu. Chyba wiesz, gdzie to jest. A inni? Nie potrafi� odpowiedzie� � odpar� wymijaj�co Valentine.

��Ja musz� dosta� si� na Alhanroel � powiedzia� Khun. � Jedyne, co mi zosta�o, to powr�t do domu, a z tego kontynentu jest to niemo�liwe. W Piliploku spr�buj� wyp�yn�� w morze. Czy m�g�bym podr�owa� razem z wami?

��Oczywi�cie.

��Nie mam ju� pieni�dzy.

��To wida� � rzek� Valentine. � Ale nie szkodzi.

W�z w szybkim tempie pokonywa� drog�. W okna zacina� drobny deszcz. Wszyscy byli �wiadomi tego, �e gdzie� w mroku nocy mo�e czai� si� niebezpiecze�stwo, lecz nikt o tym nie m�wi� i nikt nie wygl�da� na zewn�trz, a ten i �w od czasu do czasu zapada� w kr�tk� drzemk�.

Nie min�a jeszcze godzina podr�y, kiedy Valentine podnosz�c wzrok zobaczy� stoj�cego przed sob� Vinorkisa, trz�s�cego si� i �api�cego ustami powietrze niczym wyj�ta z wody ryba.

��M�j panie � szepn�� nie�mia�o Hjort. Valentine skin�� mu g�ow�.

��Ty dr�ysz � powiedzia�. � Co ci jest, Vinorkisie?

��M�j panie� nie wiem, jak mam to powiedzie� musz� si� przyzna� do czego� strasznego�

Drzemi�cy Sleet uni�s� powieki i rzuci� Hjortowi piorunuj�ce spojrzenie. Valentine gestem d�oni nakaza� mu spok�j.

��M�j panie � powt�rzy� Vinorkis, ale g�os mu si� za�ama�. Po chwili zacz�� jeszcze raz: � W Pidruid podszed� do mnie jaki� m�czyzna i powiedzia�: �W pewnej gospodzie mieszka taki jeden, wysoki, jasnow�osy. Podejrzewamy, �e pope�ni� potworn� zbrodni�. Ten m�czyzna ofiarowa� mi sakiewk� pe�n� koron w zamian za to, �e b�d� si� trzyma� tego przybysza i nie odst�powa� go ani na krok, dok�dkolwiek si� uda, i co kilka dni b�d� przekazywa� agentom dok�adne raporty.

��Szpieg! � W g�osie Sleeta kipia�a w�ciek�o��. R�k� si�gn�� do tkwi�cego za pasem sztyletu.

��Kim by� ten m�czyzna, kt�ry ci� wynaj��? � Valentine spyta� spokojnie.

��Nie przedstawi� mi si�, ale s�dz�c po ubraniu, by� to kto� ze s�u�by Koronala.

��A ty sk�ada�e� te raporty?

��Tak, m�j panie � wymamrota� Vinorkis ze wzrokiem wbitym w pod�og�. � W ka�dym mie�cie. Po jakim� czasie zacz��em w�tpi�, czy ty, taki mi�y i �agodny, mo�esz by� przest�pc�, ale przecie� bra�em od nich pieni�dze, i to z ka�dym raportem coraz wi�ksze�

��Pozw�l mi go zabi�. Teraz � wychrypia� Sleet.

��Nie b�dzie �adnego zabijania � rzeki Valentine. � Ani teraz, ani potem.

��Panie m�j, on jest niebezpieczny! � Ju� nie!

��Nigdy mu nie ufa�em � nie ust�powa� Sleet. � Tak samo zreszt� jak Carabella i Deliamber. I to nie dlatego, �e jest Hjortem, nie. W nim zawsze by�o co� fa�szywego, przymilnego, �liskiego. Te ci�g�e pytania, wyci�ganie informacji�

��Prosz� o lask�. Nie mia�em poj�cia, kogo zdradzam, m�j panie. � I ty mu wierzysz?! � krzykn�� Sleet.

��Tak � odpowiedzia� Valentine. � Wierz� mu. Nie wiedzia�, kim jestem. Ja sam nie wiedzia�em. Powiedziano mu, �eby �ledzi� jasnow�osego przybysza, a zdobyte informacje dostarcza� w�adzom. Czy to taka straszna rzecz? S�u�y� swojemu Koronalowi, a przynajmniej tak my�la�. Za lojalno�� nie musisz mu odp�aca� sztyletem.

��M�j panie, czasami bywasz zbyt prostoduszny � odpar� Sleet.

��Masz racj�, czasami. Ale nie tym razem. Wybaczaj�c mu mo�emy wiele zyska�, jego �mier� natomiast nic nam nie da. � Zwr�ci� si� do Hjorta: � Wybaczam ci, Vinorkisie. Prosz� tylko, �eby� pozosta� r�wnie lojalny w stosunku do prawdziwego Koronala, jak by�e� wobec fa�szywego.

��Przysi�gam ci to, m�j panie.

��W porz�dku. Prze�pij si� teraz troch�. No i przesta� si� wreszcie ba�.

Vinorkis z�o�y� r�ce w ge�cie gwiazdy i powr�ci� na miejsce miedzy dwoma Skandarami.

Sleet nadal obstawa� przy swoim.

��To nie by�o m�dre � powiedzia�. � A je�li nadal b�dzie nas szpiegowa�?

��W d�ungli? Komu mia�by przesy�a� wiadomo�ci?

��A kiedy opu�cimy d�ungl�?

��Zdaj� sobie spraw�, �e jego przyznanie si� mog�o by� podw�jn� gr�. Nie jestem taki naiwny, jak s�dzisz. Na wszelki wypadek zobowi�zuj� ci�, by� mia� go na oku od chwili, gdy wr�cimy do cywilizacji. My�l� jednak, �e okaza� prawdziw� skruch� i �e mo�na mu zaufa�. Mam zamiar wykorzysta� go do pewnych cel�w.

��Do jakich, m�j panie?

��Szpieg mo�e nas doprowadzi� do innych szpieg�w, a b�d� pewny, �e b�d� inni. Vinorkis powinien pozosta� w dobrych stosunkach z kr�lewskimi agentami. Mam nadziej�, �e si� rozumiemy.

Sleet mrugn�� okiem.

��Tak, m�j panie. Valentine u�miechn�� si�. Umilkli obaj.

Tak, powiedzia� sam do siebie, zar�wno przera�enie, jak i skrucha Vinorkisa by�y szczere. Niemniej on, Valentine, powinien wiedzie� jedno: je�eli Koronal tak ch�tnie p�aci� du�e sumy za �ledzenie od Pidruid a� po Ilirivoyne nic nie znacz�cego w��cz�gi, to jak� warto�� ten�e w��cz�ga ma dla niego teraz? Poczu� na sk�rze dziwne uk�ucia. Spowied� Vinorkisa by�a najlepszym potwierdzeniem wszystkiego, co wiedzia� o sobie. Oczywi�cie, je�li technika, jakiej u�yto w celu oddzielenia go od w�asnego cia�a, by�a nowa i jeszcze nie sprawdzona, to spiskowcy nie wiedzieli, na jak d�ugo mo�na wymaza� czyj�� pami��, i dlatego nie mogli pozwoli�, by obalony Koronal w��czy� si� po kraju poza wszelk� kontrol�. Szpieg, a mo�e szpiedzy gwarantowali mo�liwo�� szybkiej interwencji, na wypadek, gdyby ten w��cz�ga zacz�� odzyskiwa� pami��. Ciekawe, pomy�la�, jak skrupulatnie �ledzi go kr�lewska policja i w jakim momencie zdecyduje si� przerwa� jego podr� na Alhanroel.

W�z mkn�� nadal przez mroki nocy. Deliamber i Lisamon Hultin wiedli z Zalzanem Kavolem nie ko�cz�ce si� dyskusje na temat dalszej trasy. Inne du�e osiedle Metamorf�w, Avendroyne, le�a�o gdzie� na po�udniowy wsch�d od Ilirivoyne, na g�rskiej prze��czy, i wszystko wskazywa�o na to, �e posuwaj� si� w�a�nie w tym kierunku. Oczywi�cie, jazd� do innego miasta tych potwor�w trudno by�oby uzna� za m�dre przedsi�wzi�cie; wszak Metamorfowie musieli ju� pchn�� tam kogo� z wiadomo�ci� o uwolnieniu wi�nia i ucieczce �ongler�w. C� jednak pozostawa�o innego? Powr�t do Fontanny Piurifayne?

Valentine, wybity ze snu, po raz setny odtwarza� w my�lach pantomim� Zmiennokszta�tnych. Niew�tpliwie by�a jaw�. Pseudo�onglerzy stali tak blisko, �e m�g� dotkn�� r�k� swojego sobowt�ra, uciele�nionego przez jednego z nich. Na w�asne oczy widzia� zmieniaj�c� si� twarz, raz ciemn�, raz jasn�, i zn�w ciemn�, i zn�w jasn�. Zmiennokszta�tni znali prawd�, w kt�r� on wzbrania� si� uwierzy�. Czy czytali w jego umy�le tak, jak to czasami robi� Deliamber? I co odczuwali, wiedz�c, �e maj� po�r�d siebie obalonego Koronala? Z ca�� pewno�ci� nie wsp�czucie. Nie szanowali Koronat�w, kt�rzy przypominali im o tamtej, poniesionej przed tysi�cami lat kl�sce. Prawdopodobnie on, sukcesor Lorda Stiamota, dostarczy� im niez�ej rozrywki, popisuj�c si� rzucaniem maczug i innymi g�upimi sztuczkami. Oto Koronal, daleki od splendoru w�adcy G�ry Zamkowej, ta�czy w b�ocie ich zagubionej w�r�d las�w osady. Dziwne, pomy�la�. Niczym sen.

Kiedy nadszed� �wit, oczom podr�nych ukaza�y si� wysokie, rozci�gaj�ce si� szeroko g�ry. W�z zmierza� prosto ku prze��czy, gdzie zapewne le�a�o miasto Avendroyne. Zalzan Kavol, z szacunkiem, jakiego dotychczas nigdy i nikomu nie okazywa�, podszed� do Valentine'a, aby om�wi� z nim dalszy plan dzia�ania. Mia� dwie propozycje: albo ukryj� si� w lasach i dopiero noc� spr�buj� przemkn�� si� przez wrogie terytorium, albo w zuchwa�y spos�b przejad� przez miasto ju� teraz.

Valentine, nie przyzwyczajony do dowodzenia, zastanawia� si� chwil�, usi�uj�c przywo�a� na twarz wyraz skupienia i rozwagi. W ko�cu rzek�:

��Je�li pojedziemy w bia�y dzie�, za bardzo b�dziemy rzuca� si� w oczy. Je�li poczekamy do nocy, damy Metamorfom wi�cej czasu na podj�cie dzia�a� przeciwko nam.

��Dzisiaj wieczorem � wtr�ci� si� Sleet � w Ilirivoyne nadal b�d� �wi�towa�. Tutaj prawdopodobnie te�. Wtedy przemkniemy nie zauwa�eni. W �wietle dnia nie mamy �adnych szans.

��Zgadzam si� z tob� � przytakn�a Lisamon Hultin. Valentine powi�d� wzrokiem po innych.

��Carabello?

��Czekaj�c do nocy damy czas tamtym w Ilirivoyne na zorganizowanie po�cigu. Jestem za tym, �eby jecha� teraz.

Vroon skromnie z��czy� koniuszki macek.

��Naprz�d. Objed�my bokiem Avendroyne i zawr��my do Verfu. Z pewno�ci� trafimy na inn� drog� prowadz�c� z prze��czy do najbli�szego miasteczka.

Valentine spojrza� na nachmurzonego Zalzana Karola.

��My�l� podobnie jak Deliamber i Carabella. A ty?

��Moim zdaniem czarodziej powinien zaczarowa� w�z tak, �eby�my jeszcze dzi� wieczorem znale�li si� w Ni-moya. Je�li nie potrafi, to jed�my dalej nie zwlekaj�c.

��Niech wi�c tak b�dzie � powiedzia� Valentine takim g�osem, jakby samodzielnie podejmowa� decyzj�. � Kiedy zbli�ymy si� do Avendroyne, wy�lemy zwiadowc�w, �eby znale�li jaki� objazd.

Ruszyli zatem, a im ja�niej si� robi�o, tym jechali ostro�niej. Wszyscy zd��yli ju� si� przyzwyczai� do si�pi�cego deszczu, jaki towarzyszy� im podczas prawie ca�ej podr�y przez kraj Metamorf�w, ale ulewa, jak� teraz zes�a�o niebo, zala�a drog� potokami wody. Valentine powita� j� z rado�ci�. Je�li b�d� zmuszeni do przejazdu przez miasto, to prawdopodobnie nikt z jego mieszka�c�w nawet nosa nie wychyli z domu.

Rozrzucone tu i �wdzie chaty z wikliny �wiadczy�y o tym, �e miasto jest ju� blisko. Droga rozwidla�a si� wielokrotnie, lecz Deliamber za ka�dym razem wybiera� w�a�ciwe odga��zienie i ju� nied�ugo dla wszystkich sta�o si� oczywiste, �e znale�li si� u wr�t Avendroyne. Wys�ani na zwiady Lisamon Hultin i Sleet wr�cili po godzinie z dobrymi wie�ciami. Ot� jedna z dr�g rzeczywi�cie prowadzi�a prosto do Avendroyne, za to druga, omijaj�ca miasto �agodnym �ukiem, skr�ca�a na p�nocny wsch�d i znika�a mi�dzy �agodnymi pag�rkami, kt�re z daleka sprawia�y wra�enie teren�w uprawnych.

Wybrali t� drug� i przejechali przez region Avendroyne bez �adnych przeszk�d.

By�o ju� p�ne popo�udnie. Zostawili za sob� g�ry i znale�li si� na rozleg�ej, usianej lasami r�wninie, deszczowej i mrocznej, typowej dla wschodniego terytorium Metamorf�w. Zalzan Kavol jecha� jak szalony i zatrzymywa� si� tylko wtedy, kiedy Shanamir, powo�uj�c si� na spoczywaj�ce na nim obowi�zki ch�opca stajennego, z ca�� bezwzgl�dno�ci� upomina� si� o prawa wierzchowc�w, bo cho� mo�e by�y niezmordowane i sztucznego pochodzenia, ale jak ka�de �ywe stworzenia potrzebowa�y od czasu do czasu odpoczynku i strawy. Skandar, kt�ry wydawa� si� wprost op�tany pragnieniem opuszczenia co rychlej Piurifayne, pokrzykiwa� na nie nieustannie.

To, przed czym uciekali, spotka�o ich o wczesnym zmierzchu, w ulewnym deszczu, po�r�d dzikich le�nych ost�p�w. Bez �adnej zapowiedzi.

Valentine jecha� w �rodkowej kabinie z Deliamberem i Carabell�; wi�kszo�� kompanii ju� spa�a, a Heitrag i Gibor Haern powozili, kiedy na drodze przed nimi rozleg� si� huk, trzask i �omot, a w�z zatrz�s� si� i stan�� w miejscu.

��Burza zwali�a drzewo! � zawo�a� z koz�a Heitrag. � Le�y w poprzek drogi!

Zalzan Kavol zakl�� pod nosem i szarpn�� �pi�c� Lisamon Hultin. Valentine nie widzia� przed sob� niczego poza koron� olbrzymiego drzewa. �eby usun�� zawalidrog�, strac� noc, a mo�e i nast�pny dzie�. Skandarzy zarzucili na ramiona miotacze i wyszli z wozu, aby zbada� sytuacj�. Valentine ruszy� za nimi. Przywita�a ich ciemno��, porywisty wiatr i strugi lodowatego deszczu.

��Bierzmy si� do roboty � burkn�� strapiony Zalzan Karol kul�c si� z zimna. � Thelkarze! Zaczynaj od do�u! Rovornie! Tnij te du�e ga��zie! Erfonie�

��Mo�e by�oby pr�dzej, gdyby�my zawr�cili i poszukali innej drogi � wtr�ci� nie�mia�o Valentine.

Nie od razu Zalzan Karol pogodzi� si� z faktem, �e kto� inny te� mo�e podejmowa� decyzje i wydawa� rozkazy.

��Tak � wydusi� z siebie wreszcie. � To nie jest g�upia my�l. Je�li teraz�

Za nimi run�o na drog� nast�pne drzewo. W�z znalaz� si� w pu�apce.

Valentine pierwszy poj��, co si� sta�o.

��Do wozu! Wszyscy! To zasadzka! � krzykn�� p�dz�c w stron� otwartych drzwi.

Za p�no. Z lasu, w absolutnym milczeniu, zacz�y wy�ania� si� ciemne postaci i kilkunastu Metamorf�w stan�o mi�dzy nimi a wozem. Zalzan Kavol rykn�� z w�ciek�o�ci i wypali� z miotacza. Drog�, w�z i najbli�sze drzewa zala�o niesamowite fosforyzuj�ce �wiat�o. Jak w bia�y dzie� wida� by�o padaj�ce na ziemi� dwa zw�glone cia�a Metamorf�w, ale tak�e � dwa przebite strza�ami cia�a Skandar�w, Heitraga i Thelkara.

Wydarzenia potoczy�y si� b�yskawicznie.

Ty� wozu stan�� w ogniu. Lisamon Hultin, toruj�c sobie drog� mieczem wibracyjnym, os�ania�a uciekaj�cych z p�omieni. Valentine, zaatakowany przez Metamorfa nosz�cego jego twarz, kopn�� stwora, wykr�ci� si� na pi�cie, przejecha� no�em � jedyn� broni�, jak� posiada� � po ciele nast�pnego napastnika i ze zdziwieniem przyjrza� si� wyp�ywaj�cej z rany br�zowawej cieczy. To niesamowite, zd��y� tylko pomy�le�, tak rani�, a mo�e nawet zabija�.

Metamorf z jego obliczem, nie bawi�c si� w sentymenty, zn�w go zaatakowa�. Valentine uskoczy� w bok i ponownie pchn�� no�em. Ostrze wesz�o g��boko, a Metamorf zatoczy� si�, przyciskaj�c d�onie do piersi. Valentine zadr�a�, lecz musia� odpowiedzie� na atak nast�pnego przeciwnika.

Walka i zabijanie by�y dla niego zupe�nie nowym do�wiadczeniem. Poczu� b�l w duszy, ale zdawa� sobie spraw�, �e uleganie w tej sytuacji uczuciom oznacza�oby zgod� na w�asn� �mier�. Nie mia� wyj�cia. D�ga� i ci��, ci�� i d�ga�. Za plecami us�ysza� wo�anie Carabelli:

��Jak sobie radzisz?

��Robi� co� mog� � odpowiedzia� mi�dzy kolejnymi ci�ciami.

Zalzan Kavol, widz�c sw�j wspania�y w�z w ogniu, zawy�, schwyci� wp� najbli�szego Metamorfa i cisn�� go w ogie�. Ju� p�dzi�y ku niemu dwa nast�pne stwory, ale schwyci� je inny Skandar i prze�ama� dwiema parami r�k niczym kruche patyki. Po�r�d zam�tu bitwy Valentine zobaczy� k�tem oka, jak Carabella szamoce si� z Metamorfem i jak po chwili przygniata go do ziemi. No i by� jeszcze Sleet, kt�ry z dzik� pasj� wali� wok� pi�ciami i buciorami. Las by� jednak wci�� pe�en Metamorf�w, noc mija�a, deszcz la� strumieniami, a w�z p�on��.

Kiedy �ar si� wzm�g�, bitwa przenios�a si� z drogi w g��b lasu, lecz tam powsta�o jeszcze wi�ksze zamieszanie, poniewa� w ciemno�ciach trudno by�o odr�ni� swojego od wroga. Spraw� komplikowa�y ponadto ci�g�e zmiany wygl�du Metamorf�w, chocia� teraz, pogr��eni w szale�stwie walki, nie byli w stanie utrzyma� d�u�ej przybranych kszta�t�w Sleeta, Shanamira czy Zalzana Karola i szybko powracali do w�asnych postaci.

Valentine zatraci� si� w walce. Ocieka� potem i krwi� Zmiennokszta�tnych. Z sercem wal�cym jak m�ot, zdyszany, wcale nie szuka� wytchnienia, lecz przedziera� si� wci�� naprz�d przez g�szcz walcz�cych z zapa�em, o jaki siebie nigdy nie podejrzewa�. D�ga� i ci��, ci�� i d�ga�

Metamorfowie byli uzbrojeni jedynie w prymitywn� bro� i cho� zdawa� si� mog�o, �e ruszyli do walki ca�ymi dziesi�tkami, to ich szeregi do�� szybko zacz�y topnie�. Straszliwych zniszcze� dokonywa�a w�r�d nich Lisamon Hultin, kt�ra wywijaj�c trzymanym w obu r�kach mieczem wibracyjnym �cina�a, jak popad�o � i konary drzew, i ko�czyny nieprzyjaci�. Pozostali przy �yciu Skandarzy zasypywali okolic� �adunkami energii, od kt�rych zapala�y si� drzewa, ale te� g�stym trupem padali napastnicy. Prawdziw� rze� zgotowa� jednak Zmiennokszta�tnym Sleet, kt�ry powetowa� sobie w t� noc ca�e lata cierpie� sprowadzonych na niego, jak mniema�, przez te stwory.

Tak jak niespodziewanie wpadli w zasadzk�, tak nagle by�o po wszystkim.

P�on�cy w�z dostarcza� do�� �wiat�a, by Valentine m�g� przyjrze� si� le��cym wok� cia�om zabitych. Pomi�dzy nimi byli niestety dwaj spo�r�d braci Skandar�w. Wszyscy pozostali prze�yli. Lisamon Hultin mia�a na udzie obficie krwawi�c�, lecz na szcz�cie powierzchown� ran�; Sleet straci� po�ow� kurtki i zarobi� kilka niewielkich ci��; przez policzek Shanamira bieg�y �lady pazur�w; Valentine mia� na ciele par� drobnych zadrapa�, ale nie odni�s� �adnych powa�niejszych obra�e�. Deliamber � w�a�nie, co z Deliamberem? Nigdzie nie by�o wida� starego Vroona.

��Czy czarodziej znajdowa� si� w wozie, kiedy wybuch� po�ar? � spyta� Carabell� przera�ony.

��Tak, ale chyba wybiegi razem z nami � odpowiedzia�a dziewczyna.

Valentine �ci�gn�� brwi. W ciszy, kt�ra zapad�a po walce, s�ycha� by�o tylko trzask ognia i plusk deszczu.

��Deliamberze!� � zawo�a�. � Czarodzieju, gdzie jeste�?

��Tutaj � odpowiedzia� gdzie� z wysoka cienki g�osik. Valentine zadar� g�ow� i zobaczy� starego Vroona siedz�cego na drzewie i kurczowo trzymaj�cego si� ga��zi.

��Walka zbrojna nie nale�y do moich umiej�tno�ci � wyja�ni� Autifon Deliamber, zsuwaj�c si� wprost w ramiona Lisamon Hultin.

��I co my teraz poczniemy? � spyta�a Carabella.

Valentine zda� sobie nagle spraw�, �e to pytanie jest skierowane do niego. On tu dowodzi�. Zalzan Kavol, kl�cz�cy nad cia�ami braci, wydawa� si� og�uszony ich �mierci�, jak r�wnie� strat� cennego wozu.

��Nie mamy wyboru � odpowiedzia� dziewczynie. � Musimy przedrze� si� przez las. Je�eli p�jdziemy drog�, spotkamy na niej nast�pne zast�py Metamorf�w. Shanamirze, co z wierzchowcami?

��Nie �yj� � szlocha� ch�opiec. � Wszystkie nie �yj�. Metamorfowie�

��No c�, w takim razie p�jdziemy pieszo, cho� b�dzie to d�uga i uci��liwa w�dr�wka. Deliamberze, jak daleko jest wed�ug ciebie do rzeki Steiche?

��Podejrzewam, �e kilka dni drogi. Nie mamy jednak pewno�ci, gdzie jej szuka�.

��Je�li b�dziemy trzyma� si� kierunku, w kt�rym teren si� obni�a i zmierza� wci�� na wsch�d, to pr�dzej czy p�niej si� na ni� natkniemy.

��Chyba �e g�ry stan� nam na drodze � zauwa�y� Deliamber. � Musimy znale�� rzek� � rzeki stanowczo Valentine. � Steiche wpada do Zimru w Ni-moya, prawda, czarodzieju?

��Tak � potwierdzi� Deliamber � ale to niebezpieczna rzeka.

��Zd��ymy si� o tym przekona�. My�l�, �e najm�drzej b�dzie zbudowa� tratw�. Ale nie pora na takie dalekie plany. Chod�my st�d wreszcie, bo inaczej zn�w nas napadn�.

Z po�aru nie ocala�o nic. Ani ubranie, ani jedzenie, ani rzeczy osobiste, ani przybory do �onglowania. Valentine nie mia� czego �a�owa�, ale Skandarzy ponie�li szkody nie do powetowania. W�z od dawna by� ich prawdziwym i jedynym domem.

Trudno by�o nam�wi� Zalzana Kavola do porzucenia cia� braci i zw�glonych resztek wozu. W ko�cu Valentine w spos�b �agodny, acz zdecydowany postawi� go na nogi. Powiedzia� mu, �e jaki� Metamorf m�g� umkn�� w ferworze walki i teraz got�w jest sprowadzi� posi�ki. Niebezpiecznie by�oby tkwi� tutaj zbyt d�ugo. W po�piechu wykopali w mi�kkim le�nym gruncie p�ytkie groby i z�o�yli w nich na wieczny odpoczynek Thelkara i Heitraga. Po spe�nieniu smutnego obowi�zku, nie zwa�aj�c na noc i deszcz, ruszyli przed siebie w przekonaniu, �e id� we w�a�ciwym kierunku. Na wsch�d.

Szli ponad godzin�, ale dalszy marsz w ciemno�ciach sta� si� niemo�liwy. Zbici w mokr� gromadk�, przytuleni jedno do drugiego przetrwali pod drzewem ca�� noc, a o pierwszym brzasku dnia, rozcieraj�c skostnia�e, przemoczone cia�a, podj�li dalsz� w�dr�wk�. Na szcz�cie deszcz ju� nie pada�, a niezbyt g�sty las nie nastr�cza� wielu trudno�ci. Jedynym k�opotem by�o pokonywanie rw�cych potok�w i cho� zachowywali ostro�no��, nie zawsze udawa�o si� sforsowa� je bez przyg�d. Raz sk�pa�a si� Carabella, a uratowa�a j� Lisamon Hultin, za drugim razem niebieskosk�ry Khun przyszed� z pomoc� unoszonemu przez pr�d Shanamirowi. W po�udnie zrobili dwugodzinny odpoczynek, zjadaj�c napr�dce przygotowany posi�ek, na kt�ry sk�ada�y si� surowe korzenie i jagody. I zn�w szli, tym razem a� do zmierzchu.

Tak up�yn�y dwa dni.

Na trzeci dzie� natkn�li si� na polan� z drzewami dwikka. Ros�o tam osiem tych grubych, przysadzistych olbrzym�w, ze zwisaj�cymi z ga��zi nieprawdopodobnie wielkimi owocami.

��Jedzenie! -wrzasn�� Zalzan Karol.

��Nie jedzenie, tylko �wi�ty pokarm le�nych braci. Lepiej uwa�aj � ostrzeg�a go Lisamon Hultin.

Nie bacz�c na jej s�owa, wyg�odzony Skandar ju� zdejmowa� z ramienia miotacz energii, by z jego pomoc� str�ci� aromatyczny owoc, kiedy Valentine rzuci� ostro:

��Nie r�b tego! Zabraniam ci!

Zalzan Kavol popatrzy� na niego z niedowierzaniem. Zabrania� jemu, Skandarowi? Walczy�y w nim przez chwil� stare przyzwyczajenia i by� bliski rzucenia si� na Valentine'a.

��Popatrz � powiedzia� Valentine.

Zza ka�dego drzewa zacz�li wychodzi� uzbrojeni w dmuchawy le�ni bracia. Nieludzko zm�czony Valentine, widz�c, jak otaczaj� ich te ma�e, podobne do ma�p stworzenia, z ulg� pomy�la� o �mierci. Jednak po chwili odzyska� ducha.

��Zapytaj � zwr�ci� si� do Lisamon Hultin � czy mo�emy posili� si� ich �wi�tym pokarmem i czy nas zaprowadz� do rzeki Steiche. Je�li zechc� zap�aty, mo�emy �onglowa� dla nich kamieniami albo kawa�kami owocu, wszystko mi jedno.

Olbrzymka podesz�a do le�nych braci i wda�a si� z nimi w d�u�sz� pogaw�dk�. Kiedy wr�ci�a do �ongler�w, na jej twarzy wida� by�o szeroki u�miech.

��Wiedz� ju�, �e to my uwolnili�my ich braci w Ilirivoyne! -A zatem jeste�my ocaleni! � krzykn�� Shanamir.

��Ca�kiem szybko rozchodz� si� wie�ci w tutejszych lasach � zauwa�y� Valentine.

��Jeste�my ich go��mi! Nakarmi� nas! Poprowadz� dalej! � wykrzykiwa�a Lisamon Hultin.

Tego wieczora wycie�czeni w�drowcy objedli si� do syta owocem dwikka i innymi le�nymi specja�ami. Co wa�niejsze, wreszcie zacz�li si� �mia�, pierwszy raz od czas�w zasadzki. Po uczcie gospodarze urz�dzili dla nich ma�y pokaz taneczny, a w rewan�u Sleet i Carabella zaimprowizowali �onglerk�, u�ywaj�c do niej wszystkiego, co tylko znale�li w lesie i co mie�ci�o si� w d�oniach. Po sko�czonej zabawie Valentine zasn�� spokojnym g��bokim snem. Tym razem �ni�o mu si�, �e obdarzony zdolno�ci� latania wznosi si� na szczyt G�ry Zamkowej.

Rankiem cz�� le�nych braci poprowadzi�a ich ku rzece Steiche. Po marszu, kt�ry trwa� trzy godziny, le�ni bracia po�egnali �ongler�w �wierkaj�cymi okrzykami i zawr�cili w kierunku drzew dwikka.

Rzeka wygl�da�a imponuj�co, chocia� w niczym nie przypomina�a szeroko rozlanego, spokojnego Zimru. Steiche p�dzi�a na p�noc z niezmiern� gwa�towno�ci�, wrzynaj�c si� g��boko mi�dzy wysokie, skaliste brzegi. Tu i �wdzie wystawa�y z niej kamienne g�azy. W jej dolnym biegu, jak zapowiada� Deliamber, natkn� si� na bia�e wiry i niebezpieczne kipiele wodospad�w.

Przez p�tora dnia �cinali rosn�ce nad rzek� m�ode drzewka, obciosywali je, dopasowywali jedne do drugich i wi�zali mocnymi witkami �oziny. Tratwy, cho� toporne, sprawia�y wra�enie, �e poradz� sobie nawet z tak rw�c� rzek�. Pierwsza by�a przeznaczona dla czterech Skandar�w, druga dla Khuna, Vinorkisa, Lisamon Hultin i Sleeta, a na trzeciej mieli p�yn�� Valentine, Carabella, Shanamir i Deliamber.

��Sp�yw rzek� prawdopodobnie nas rozdzieli � powiedzia� Sleet. � Powinni�my wyznaczy� sobie miejsce spotkania w Ni-moya.

Deliamber, kt�ry wiedzia� wszystko, po�pieszy� z odpowiedzi�. � Steiche i Zimr ��cz� si� w miejscu zwanym Nissimorn. Jest tam szeroka, piaszczysta pla�a. Spotkajmy si� zatem na pla�y w Nissimornie.

��Tak, na pla�y w Nissimornie � potwierdzi� Valentine.

Odwi�za� lin� ��cz�c� ich z brzegiem i natychmiast tratwa wyp�yn�a na �rodek nurtu.

Pierwszy dzie� sp�ywu nie obfitowa� w szczeg�lne wydarzenia. Owszem, by�y progi, ale odpychaj�c si� �erdziami pokonali je bez wi�kszych trudno�ci. Okaza�o si� przy tym, �e Carabella �wietnie sobie radzi z kierowaniem tratw� i potrafi zr�cznie wymija� napotykane na drodze skaliste przeszkody.

Po pewnym czasie tratwy zacz�y si� rozdziela�. Ta, na kt�rej p�yn�� Valentine, wyniesiona podwodnym pr�dem gwa�townie przy�pieszy�a i zostawi�a dwie pozosta�e daleko w tyle. Valentine mia� nadziej�, �e pozostali ich dogoni�, ale kiedy ranek mija�, a tamtych wci�� nie by�o wida�, zdecydowa� d�u�ej nie czeka� i dalej p�yn�� samodzielnie.

Dalej, wci�� dalej. Na og� p�yn�li spokojnie, poza kr�tkimi momentami grozy przy pokonywaniu bia�ych kipieli. Po po�udniu drugiego dnia, kiedy Zimr by� ju� niedaleko, rzeka pokonuj�c spadzisty teren gwa�townie ruszy�a do przodu. Valentine przewidywa� trudno�ci przy pokonywaniu wodospad�w. Nie mieli map, nie znali miejsca ani rozmiar�w niebezpiecze�stwa. Nie pozostawa�o zatem nic innego, jak zda� si� na los i ufa�, �e ta szalona woda doniesie ich do Ni-moya bezpiecznie.

A potem? Potem statkiem do Piliploku i okr�tem pielgrzym�w na Wysp� Snu. Nast�pnie zabiegi o audiencj� u Pani, jego matki. A potem? Jak mo�na zg�asza� pretensje do tronu Koronala nie maj�c twarzy Lorda Valentine'a, legalnego w�adcy? W imi� jakich praw? On, Valentine, si�ga� chyba po rzeczy niemo�liwe. Lepiej by zrobi� pozostaj�c po�r�d las�w i rz�dz�c swoj� ma�� grup�. Ci tutaj poddali mu si� �atwo, ale w wielkim �wiecie, zamieszkanym przez miliardy obcych istot, w olbrzymim imperium gigantycznych miast, kt�re le�a�y gdzie� za horyzontem, jak mia� przekona� niewiernych, �e on, Valentine �ongler�

Nie. Nie powinien my�le� w ten spos�b. Nigdy, od kiedy znalaz� si� na g�ruj�cej nad miastem Pidruid grani, nie czu� potrzeby rz�dzenia innymi, a przyw�dc� tej ma�ej grupy sta� si� jedynie dzi�ki swoim wrodzonym zdolno�ciom i niedostatkom charakteru Zalzana Kavola, a nie ze �wiadomej ��dzy w�adzy. Niemniej wydawa� rozkazy, cho� od niedawna. Wi�c niech w�adza zostanie w jego r�kach podczas dalszej podr�y przez Majipoor. Powinien posuwa� si� krok za krokiem i robi� to, co wydaje mu si� s�uszne i w�a�ciwe, a je�li Pani nim pokieruje, a bogowie pozwol�, to zn�w stanie na G�rze Zamkowej, je�li za� nie, je�li los przewiduje dla niego inne miejsce we wszech�wiecie, w�wczas pogodzi si� z tym werdyktem. Nie powinien l�ka� si� przysz�o�ci. Ona i tak potoczy si� w�asnym torem, zgodnie z tym, co zacz�o si� na nadmorskiej grani tamtego z�ocistego popo�udnia. A on�

��Valentine! � krzykn�a Carabella.

Rzeka nagle zje�y�a si� olbrzymimi kamiennymi k�ami. Zewsz�d stercza�y g�azy. Tratw� otacza�y potworne bia�e wiry. Z zawrotn� pr�dko�ci� zbli�ali si� do miejsca, w kt�rym Steiche wyrzuca�a swe wody w powietrze i pokonuj�c z hukiem i �oskotem liczne progi opada�a w d�. Valentine mocniej �cisn�� �erd�, ale woda by�a silniejsza i natychmiast mu j� wyrwa�a. Chwil� p�niej rozleg� si� przera�liwy trzask �ami�cego si� drewna i krucha tratwa, uderzywszy w podwodn� ska��, zakr�ci�a si� wok� w�asnej osi, przechyli�a i rozpad�a. Valentine zosta� rzucony w lodowate odm�ty razem z Carabell�, ale woda natychmiast ich rozdzieli�a i na nic si� zda�y jego wysi�ki, by przytrzyma� dziewczyn�. Zalewany kolejnymi falami poszed� na dno, a gdy wyp�yn��, krztusz�c si� i �api�c powietrze, by� ju� sam na sam z �ywio�em. W pobli�u nie by�o ani Carabelli, ani resztek tratwy, ani pozosta�ych rozbitk�w.

��Carabello! � krzycza� ile tchu w piersiach. � Shanamirze! Deliamberze! Hej tam! Hej!

Powtarza� wo�ania a� do zachrypni�cia i w ko�cu zda� sobie spraw�, �e nie s�yszy ju� sam siebie. Dusz� wype�ni� mu mrok i b�l. A wi�c wszyscy zgin�li? Ukochana Carabella, przebieg�y ma�y Vroon, bystry, zadziorny ch�opiec, wszystkich w jednej chwili zabra�a �mier�? Nie. To niemo�liwe. Nie do pomy�lenia. To by�aby znacznie gorsza katastrofa ni� ten ca�y zgie�k wok� str�cenia jego, Koronala, z wy�yn G�ry Zamkowej. Jak�e bowiem mo�na w og�le por�wna� utrat� drogich istot, istot z krwi i ko�ci, z utrat� tytu�u i w�adzy, cho�by ten tytu� nie by� pusty, a w�adza iluzoryczna? Rzeka miota�a nim na wszystkie strony, a on nie przestawa�, wbrew rozs�dkowi, wo�a� w rozpaczy imion swoich przyjaci�.

��Carabello! � przekrzykiwa� �ywio�. � Shanamirze!

Jeszcze pr�bowa� si� zatrzyma�, jeszcze wczepia� si� paznokciami w mijane ska�y, ale ju� pr�d go porwa� mi�dzy najwi�ksze progi i miota� nim o wszystkie znajduj�ce si� na drodze g�azy. Wyczerpany, z oczami zalewanymi wod�, sparali�owany �alem po stracie najdro�szych, w ko�cu przesta� walczy�, podda� si� rzece. Niech go niesie wedle swojej woli w d� gigantycznej katarakty, niczym bezwoln� zabawk�, �mieszny, wiruj�cy i podskakuj�cy b�k. Podci�gn�� kolana do piersi i wtuli� g�ow� w ramiona, by zmniejszy� do minimum powierzchni� wystawionego na uderzenia cia�a. Rzeka by�a �ywio�em, kt�rego pokona� nie potrafi�. Oto, pomy�la�, taki jest koniec wielkiej przygody Valentine'a, niegdy� Koronala, w�adcy Majipooru, dzi� w�drownego �onglera, kt�ry za chwil� zostanie roztrzaskany przez bezosobowe i bezduszne si�y natury. Poleci� si� Pani, jak s�dzi� � swojej matce, g��boko zaczerpn�� powietrza i poszed� na dno. G�owa, pi�ty, g�owa, pi�ty, w d�, w d�, w d�, a� uderzy� o co� z potworn� si��, koniec, pomy�la�, ale nie, to jeszcze nie by� koniec, przysz�o jeszcze jedno uderzenie, a po nim rozdzieraj�cy b�l w �ebrach, brak tchu i� ju� nie by�o b�lu. Nie by�o niczego. Straci� przytomno��.

Obudzi� si� na kamienistym brzegu, w jakim� spokojnym zakolu rzeki. Zdawa�o mu si�, �e kto� potrz�sa nim, tak jak si� potrz�sa kubkiem z ko��mi do gry, i �e wreszcie ten kto� zdecydowa� si� rzuci� nim na o�lep, byle gdzie, niczym zu�yt�, niepotrzebn� nikomu rzecz. Bola�o go ca�e cia�o. Powietrze wydobywaj�ce si� z p�uc pachnia�o wilgoci�. Trz�s� si�. Sk�r� mia� pokryt� guzami wielko�ci kurzego jaja. By� sam, pod olbrzymi� kopu�� bezchmurnego nieba, na odludziu, daleko od cywilizowanego �wiata, sam, bo jego przyjaciele le�eli gdzie� roztrzaskani.

On jednak �y�. To nie ulega�o w�tpliwo�ci. By� samotny, poobijany, bezradny, z�amany smutkiem, zagubiony, ale �ywy. Zatem nie taki mia� by� koniec jego przygody. Powoli, z ogromnym wysi�kiem, Valentine wsta� z podmywanych wod� kamieni i powl�k� si� nad wielk� rzek�, gdzie zdr�twia�ymi palcami �ci�gn�� z siebie ubranie i po�o�y� si� na p�askim kamieniu, by obeschn�� i ogrza� si� w promieniach przyjaznego s�o�ca. Spojrza� na rw�ce fale, maj�c nadziej�, �e mo�e jednak zobaczy przep�ywaj�c� obok Carabell� albo Shanamira z przykucni�tym na jego ramionach czarodziejem. Nikt nie p�yn��. Ale to jeszcze nie znaczy, �e zgin�li, powiedzia� sam do siebie. Mo�e rzeka ponios�a ich dalej. Odpoczn� tu jaki� czas, zdecydowa�, a potem p�jd� poszuka� reszty, a jeszcze potem, z nimi czy bez nich, rusz� naprz�d, ku Ni-moya, ku Piliplokowi, ku Wyspie Snu, naprz�d, wci�� naprz�d, ku G�rze Zamkowej, a je�li nie ku niej, to na spotkanie tego, co b�dzie przede mn�. Naprz�d. Naprz�d. Naprz�d.

Gdyby kto� go spyta�, jak d�ugo przele�a� nagi na p�askiej skale, na kt�r� wyrzuci�a go nieokie�znana rzeka Steiche, odpowiedzia�by, �e mo�e miesi�ce, a mo�e lata. Ale, rzecz osobliwa, nieustanny ha�as, z jakim przetacza�y si� spienione wody, dzia�a� na niego koj�co. Zn�w, tak jak kiedy�, gdy znalaz� si� na g�rskiej grani wysoko nad miastem Pidruid, s�o�ce otula�o go z�ocist� mgie�k�, a on powtarza� sobie, �e je�li b�dzie le�a� wystarczaj�co d�ugo, to s�oneczne promienie z pewno�ci� ulecz� wszystkie pot�uczenia, rany i siniaki, jakimi by� pokryty. Tak, ale czy� nie powinien si� podnie��, rozejrze� za schronieniem i poszuka� swoich towarzyszy? Tylko jak mia� stan�� na nogi, je�eli z trudem przewraca� si� z boku na bok?

Nie tak powinien si� zachowywa� Koronal Majipooru. Dobrze o tym wiedzia�. Pob�a�anie sobie mo�e uj�� kupcowi, w�a�cicielowi gospody czy nawet �onglerowi, ale kto�, kto ro�ci sobie pretensje do rz�dzenia �wiatem, powinien si� podda� wi�kszej dyscyplinie. A zatem, powiedzia� do siebie, wsta�, ubierz si� i trzymaj�c si� rzeki id� na p�noc tak daleko, a� spotkasz tych, kt�rzy pomog� ci odzyska� twoj� podniebn� siedzib�. No, Valentine, rusz�e si�! Trwa� w miejscu. Koronal czy nie, tocz�c si� i spadaj�c na �eb na szyj� przez kolejne progi i spi�trzenia rzeki zu�ytkowa� ca�� energi�. Le��c bez ruchu, bezw�adnie, czu� pod swoim cia�em wielko�� Majipooru, tysi�ce mil obwodu planety, wystarczaj�co du�ej, by zapewni� przestrze� do �ycia dwudziestu miliardom ludzi, i to bez zbytniego �cisku, planety pe�nej miast kolos�w i cudownych park�w, i le�nych rezerwat�w, i �wi�tych miejsc, i p�l, i ogrod�w, wi�c gdyby si� podni�s�, musia�by przej�� to ca�e kr�lestwo na w�asnych nogach, krok za krokiem. O ile� prostsze by�o le�enie.

Co� po�askota�o go po krzy�u, co� elastycznego i natr�tnego. Wygodniej by�o nie zwraca� na to uwagi.

��Valentine?�

Lepiej niczego nie s�ysze�.

�askotanie powt�rzy�o si�. I wtedy w zm�czonym umy�le za�wita�a my�l, �e g�os wypowiedzia� jego imi�, a zatem kto� jeszcze prze�y�. Rado�� wype�ni�a mu dusz�. Zmuszaj�c si� do wysi�ku, Valentine uni�s� nieco g�ow� i zobaczy� obok siebie niewielk�, za to hojnie przez natur� wyposa�on� w ko�czyny posta� Autifona Deliambera. Ma�y Vroon szturchn�� go raz trzeci.

���yjesz! � wykrzykn�� Valentine.

��Jak wida�. Tak jak i ty, mniej wi�cej.

��A Carabella? A Shanamir?

��Nie spotka�em nikogo.

��Tego si� obawia�em � mrukn�� pos�pnie Valentine. Zamkn�� oczy, opu�ci� g�ow� i na nowo ogarni�ty rozpacz� poczu� si� zb�dnym, wyrzuconym za burt� balastem.

��Chod� � rzek� Deliamber. � Mamy przed sob� d�ug� podr�. � Wiem. Dlatego nie wstaj�.

��Czy jeste� ranny?

��Chyba nie, ale marz� o odpoczynku, Deliamberze. Chcia�bym tak przele�e� setki lat.

Zwinne macki czarodzieja zakrz�tn�y si� wok� Valentine'a.

���adnych powa�nych obra�e� � zawyrokowa� Vroon. � Ca�kiem nie�le z tego wyszed�e�.

��Powiedzia�bym, �e nie ca�kiem �le � sprostowa� Valentine. � A co z tob�?

��Vroonowie s� dobrymi p�ywakami, nawet ci starzy. Nie jestem ranny. Musimy i��, Valentine.

��P�niej.

��Czy to w taki spos�b Koronal Maji�

��Nie � odrzek� Valentine. � Ale Koronal Majipooru nie powinien sp�ywa� rzek� na byle jak zbitych pniakach. Koronal Majipooru nie powinien w��czy� si� po lasach dzie� za dniem i spa� w deszczu, i karmi� si� orzechami i jagodami. Koronal�

��Koronal powinien skrywa� przed poddanymi gnu�no�� i brak ducha � powiedzia� czarodziej z przygan�. � A w�a�nie jeden z nich si� zbli�a.

Valentine zamruga� oczami i usiad�. Szybkimi krokami zmierza�a w ich stron� Lisamon Hultin. Wygl�da�a niezbyt porz�dnie, nawet jak na ni�: ubranie w strz�pach, olbrzymie, wlewaj�ce si� z tych strz�p�w cia�o pokryte by�o widocznymi z daleka, licznymi skaleczeniami. Nie zwa�aj�c na to sz�a pr�nym krokiem, a jej g�os, kiedy zawo�a�a do nich, brzmia� dono�nie jak zwykle.

��Hej, wy tam! Jeste�cie cali?

��Na to wygl�da � odpar� Valentine. � Czy widzia�a� jeszcze kogo�?

��Carabell� i ch�opca, oko�o p� mili st�d. Duch Valentine'a poszybowa� wzwy�.

��Nic im si� nie sta�o? � Jej nic.

��A co z Shanamirem?

��Wci�� nie odzyska� przytomno�ci. Carabella wys�a�a mnie na poszukiwanie czarodzieja. Znalaz� si� szybciej, ni� my�la�am. Och, co za rzeka! To niemal zabawne, jak szybko poradzi�a sobie z tratw�.

Valentine si�gn�� po ubranie, a kiedy okaza�o si�, �e jest mokre, wzruszaj�c ramionami upu�ci� je z powrotem na kamienie.

��Musimy natychmiast dosta� si� do Shanamira. Masz wiadomo�ci o Khunie, Sleecie i Vinorkisie?

���adnego z nich nie widzia�am. Wpad�am do rzeki, a kiedy z niej wysz�am, by�am ju� sama.

��A Skandarzy?

��Ani �ladu. � Zwr�ci�a si� do Deliambera: � Jak my�lisz, czarodzieju, gdzie jeste�my?

��Na ko�cu �wiata � odpowiedzia� Deliamber. � Ale przynajmniej poza rezerwatem Metamorf�w. Prowad� mnie do ch�opca.

Lisamon Hultin posadzi�a sobie Vroona na ramiona i pomaszerowa�a z powrotem brzegiem rzeki, a Valentine, trzymaj�c w r�ku wilgotne ubranie, powl�k� si� za nimi. Po jakim� czasie dotarli do Carabelli i Shanamira, wyrzuconych na bia�� piaszczyst� wysepk� g�sto poro�ni�t� trzcin� o czerwonych pa�kach. Carabella, ubrana tylko w kr�tk� sk�rzan� sp�dnic�, cho� pokiereszowana i utrudzona, trzyma�a si� ca�kiem nie�le. Shanamir natomiast, z dziwnie pociemnia�� sk�r�, le�a� bez czucia; oddech mia� ledwo wyczuwalny.

��Och, Valentine! � krzykn�a Carabella, podrywaj�c si� i biegn�c ku niemu. � Widzia�am, jak znikasz pod wod�, a potem� potem� Och, my�la�am, �e ju� ci� nigdy nie zobacz�.

Valentine przycisn�� j� mocno do siebie.

��To samo my�la�em o tobie, Carabello. My�la�em, �e straci�em ci� na zawsze.

��Nic ci si� nie sta�o?

��Nic powa�nego � odpowiedzia�. � A co z tob�?

��Woda rzuca�a mn� na wszystkie strony, ale w ko�cu znalaz�am si� w spokojniejszym nurcie i dop�yn�am do brzegu, gdzie ju� le�a� nieprzytomny Shanamir. Wtedy z zaro�li wynurzy�a si� Lisamon i widz�c, co si� dzieje, ruszy�a na poszukiwanie Deliambera i� co z nim, czarodzieju?

��Jedn� chwil� � odpowiedzia� Deliamber dotykaj�c koniuszkami macek piersi i czo�a ch�opca, jak gdyby chcia� mu przekaza� cz�� swojej energii. Shanamir odetchn�� g��boko, poruszy� si�, uni�s� powieki, opu�ci� je, zn�w uni�s�. Zacz�� co� niewyra�nie m�wi�, lecz Deliamber nakaza� mu spojrzeniem z�ocistych oczu, aby le�a� spokojnie, p�ki nie odzyska si�.

Nie by�o mowy, �eby tego popo�udnia ruszy� w dalsz� drog�. Valentine i Carabella zbudowali w trzcinowych zaro�lach prowizoryczny sza�as, a Lisamon Hultin skleci�a postny obiad z surowych owoc�w i m�odych p�d�w pinniny. Gdy si� posilili, zasiedli razem na brzegu rzeki, by podziwia� w milczeniu cudowny zach�d s�o�ca. A by�o na co popatrze�. Niebo p�on�o z�otem i fioletem, woda migota�a �wietlistymi refleksami oran�u i purpury. Potem przysz�y p�cienie jasnej zieleni, aksamitnego r�u, jedwabistego szkar�atu, a gdy pojawi�y si� pierwsze szaro�ci i czernie, wiadomo by�o, �e nadchodzi noc.

Rankiem wszyscy byli gotowi do dalszej podr�y, ��cznie z Shanamirem. Opieka Deliambera i naturalna odporno�� m�odego organizmu zrobi�y swoje.

Po�atali, jak mogli, swoje ubrania i skierowali si� na p�noc. Najpierw szli odkrytym brzegiem rzeki, potem jednak byli zmuszeni przedziera� si� przez s�siaduj�cy z ni� las niezgrabnych drzew androdragma i kwitn�cych alabandyn. Powietrze by�o delikatne i �agodne, a s�o�ce, rzucaj�c przez g�ste korony drzew plamy �wiat�a, obdarza�o strudzonych w�drowc�w przyjemnym ciep�em.

Po trzech godzinach marszu Valentine poczu� zapach dymu i jeszcze inny, bardziej przyjemny, kt�ry przypomina� mu aromat opiekanej na ogniu ryby. Czuj�c nap�ywaj�c� do ust �lin�, rzuci� si� biegiem przed siebie, got�w zap�aci�, wy�ebra�, a gdyby to by�o konieczne, ukra�� t� ryb�, poniewa� nie potrafi�by ju� nawet zliczy� dni, kt�re min�y od czasu, kiedy ostatni raz jad� gor�cy posi�ek. Wypad� z cienistego lasu i skoczy� z nier�wnej skarpy wprost na �ach� piasku i bia�ych kamieni. Zacisn�� powieki, zamruga� pora�ony ostrym blaskiem s�o�ca i zobaczy� przy rozpalonym nad rzek� ognisku trzy przykucni�te znajome sylwetki � jasnosk�r� istot� ludzk� o szokuj�co bia�ych w�osach, d�ugonogiego niebieskosk�rego obcego oraz nad�tego Hjorta.

��Sleet! � krzykn��. � Khun! Vinorkis!

Sleet, Khun i Vinorkis ze spokojem obserwowali jego gwa�towne wej�cie, a kiedy si� do nich zbli�y�, Sleet najzwyczajniej w �wiecie wr�czy� mu zastrugany patyk, na kt�ry by� nadziany p�at r�owego mi�sa.

��Przegry� co� � powiedzia�.

Valentine zn�w zamruga�, tym razem ze zdziwienia. � W jaki spos�b znale�li�cie si� a� tutaj, tak daleko od nas? Jak rozpalili�cie ogie�? Jak z�owili�cie ryb�? Jak�

��Ryba ci stygnie � powiedzia� Khun, dziel�c swoim zwyczajem sylaby. � Najpierw zjedz, potem b�dziesz pyta�.

Valentine �ar�ocznie odgryz� k�s. Zdawa�o mu si�, �e nigdy w �yciu nie pr�bowa� czego� tak delikatnego: kruche, wilgotne mi�so, wspaniale przyrumienione, najwytworniejszy smako�yk, jaki kiedykolwiek m�g�by by� podany na G�rze Zamkowej. Odwracaj�c si� zawo�a� do innych, by si� po�pieszyli, ale ich nie trzeba by�o zaprasza� ani pop�dza�. Shanamir bieg� w podskokach krzycz�c rado�nie, Carabella ze zwyk�ym sobie wdzi�kiem �miga�a mi�dzy g�azami, Lisamon Hultin z nieod��cznym Deliamberem na ramieniu sun�a za nimi czyni�c po drodze wiele ha�asu.

��Ryba dla wszystkich � zaanonsowa� Sleet.

Z�apali, jak si� okaza�o, kilkana�cie sztuk, kt�re teraz kr��y�y smutno w odgrodzonej kamieniami p�ytkiej zatoczce w pobli�u ogniska. Jedn� po drugiej Khun wyjmowa� z wody, zabija�, rozcina�, patroszy�, wyczyszczone podawa� Sleetowi, ten opieka� j� nad ogniem i podsuwa� �ar�ocznie rzucaj�cym si� najedzenie nowo przyby�ym.

Ma�y �ongler spokojnie opowiada�, co si� z nimi dzia�o. Kiedy ich tratwa si� rozpad�a, uczepili si� trzech grubych pni i sp�yn�li na nich przez wszystkie progi, daleko w d� rzeki. Po drodze mign�a im pla�a, na kt�r� fale wyrzuci�y Valentine'a, ale jego samego nie widzieli. Dryfowali dalej, a� w ko�cu porzucili pnie i dop�yn�li do brzegu. Khun �apa� ryby go�� r�k�. Jak twierdzi� Sleet, Khun mia� najszybsze r�ce pod s�o�cem i z pewno�ci� by�by doskona�ym �onglerem. Khun s�ysz�c to za�mia� si� szeroko, a z jego twarzy po raz pierwszy znik� gorzki grymas.

��A ognisko? � spyta�a Carabella. � Czy�by� je zapali� pocieraj�c palcem o palec?

��Pr�bowali�my i tak � odpar� Sleet z niewinn� min�. � Ale to by�a �mudna praca. Wobec tego poszli�my do wioski tu� za zakr�tem, zamieszka�ej przez rybacki ludek, i poprosili�my o ogie�.

��Rybacki ludek? � powt�rzy� zdziwiony Valentine.

��To osada Liimen�w � wyja�ni� Sleet. � Takich, kt�rzy jeszcze nie wpadli na to, �e z racji swego pochodzenia s� przeznaczeni do sprzedawania kie�basek w miastach na zachodzie. Minionej nocy u�yczyli nam schronienia, a dzi� po po�udniu maj� nas przewie�� �odzi� do Ni-moya, gdzie w miejscu wyznaczonym przez Deliambera czekaliby�my na naszych przyjaci�. Teraz widz�, �e b�dziemy musieli wynaj�� dwie lodzie.

��Jeste�my ju� tak blisko Ni-moya? � spyta� Deliamber.

��Jak nam powiedziano, dwie godziny �odzi� do miejsca, gdzie Steiche wpada do Zimru.

Nagle �wiat wyda� si� Valentine'owi nie tak olbrzymi, a oczekuj�ce go obowi�zki nie tak przyt�aczaj�ce. Je�� gor�c� ryb�, wiedzie�, �e w pobli�u znajduje si� przyjazna osada, mie� �wiadomo��, �e dzikie ost�py zosta�y z ty�u � czy� to wszystko nie mog�oby podnie�� na duchu nawet Koronala? No tak, ale co z Zalzanem Kavolem i jego trzema ocala�ymi w walce z Metamorfami bra�mi?

Wioska Liimen�w rzeczywi�cie le�a�a na wyci�gni�cie r�ki i liczy�a oko�o pi�ciuset niskich, p�askog�owych i ciemnosk�rych mieszka�c�w, kt�rych potr�jne, jarz�ce si� jak w�gle oczy z niejakim zdziwieniem popatrywa�y na przyby�ych w�drowc�w. Liime�scy rybacy mieszkali w skromnych, krytych strzech� chatach. W ma�ych ogr�dkach hodowali nie znane przybyszom ro�liny, kt�rych zbiory by�y zapewne dodatkiem do ryb, kt�re �owili z pomoc� flotylli pospolitych �odzi. Tutejsi Liimeni m�wili trudnym do zrozumienia narzeczem, ale Sleet potrafi� si� z nimi porozumie� i nie tylko wynaj�� jeszcze jedn� ��d�, ale tak�e kupi� za par� koron nowe ubrania dla Carabelli i Lisamon Hultin.

Wczesnym popo�udniem wyp�yn�li do Ni-moya w towarzystwie czterech milcz�cych rybak�w.

Rzeka i tu mia�a wartki nurt, ale na szcz�cie sko�czy�y si� ju� niebezpieczne progi i bia�e kipiele, tote� dwie �odzie bez przeszk�d torowa�y sobie drog� na p�noc. G�rskie urwiste obrze�a ust�pi�y miejsca szerokim dolinom aluwialnym, u�y�nionym czarnym rzecznym mu�em, a rolnicze wioski sta�y si� nieod��czn� cz�ci� krajobrazu.

Steiche rozlewa�a swe wody coraz szerzej i powoli nabiera�a charakteru typowego szlaku wodnego. Monotoni� okolicy urozmaica�y miasta, i to wcale nie ma�e, aczkolwiek wobec ogromu otaczaj�cej je przestrzeni sprawia�y wra�enie wiejskich przysi�k�w. Wreszcie oczom podr�nych ukaza�y si� ciemne wody, kt�re si�ga�y hen po kres horyzontu, niczym otwarte morze.

��To Zimr � o�wiadczy� Liimen stoj�cy przy sterze �odzi Valentine'a. � Tu ko�czy si� Steiche. Po lewej stronie jest pla�a w Nissimornie.

Valentine spojrza� we wskazanym kierunku. Pla�a nie mia�a w sobie nic szczeg�lnego. By�a otoczona rz�dem palm o dziwnie poskr�canych pniach i ze �miesznie stercz�cymi pi�ropuszami czerwonych li�ci. Kiedy podp�yn�li bli�ej, na tle palm zamajaczy�y cztery wielkie, kud�ate, czworor�czne postaci siedz�ce wok� tratwy o znajomych kszta�tach, tratwy zwi�zanej w g�rze rzeki, napr�dce i z nier�wnych pniak�w. Skandarzy, zgodnie z umow�, czekali na reszt� towarzystwa.

Zalzan Kavol nie widzia� niczego nadzwyczajnego w odbytym sp�ywie rzek�. Tak, ich tratwa podp�yn�a do prog�w, tak, on i jego bracia torowali sobie �erdziami drog� w�r�d g�az�w, tak, troch� nimi porzuca�o, ale nieszczeg�lnie, a potem dalej z pr�dem do pla�y w Nissimornie, gdzie rozbili ob�z, coraz bardziej niepokoj�c si�, co te� mog�o op�ni� sp�yw reszty towarzystwa. Skandarowi nie przysz�o do g�owy, �e inne tratwy mog�y si� rozbi�, ani te� nie spostrzeg� po drodze �adnych rozbitk�w.

��Mieli�cie jakie� k�opoty? � spyta� najniewinniej w �wiecie.

��Drobiazg, nie ma o czym m�wi� � odpowiedzia� ch�odno Valentine � Cieszmy si�, �e jeste�my razem, a poza tym powinni�my pomy�le� o przyzwoitym noclegu.

Nie zwlekaj�c podj�li dalsz� podr� i znale�li si� w miejscu po��czenia Steiche z Zimrem. �eby uwierzy� w istnienie tak szerokiego zlewiska dw�ch rzek, trzeba je by�o zobaczy� na w�asne oczy, ale mimo wszystko ta wiara przychodzi�a Valentine'owi z trudem. W mie�cie Nissimorn, na po�udniowo-wschodnim brzegu po��czonych rzek, zostawili Liimen�w, a sami wsiedli na prom, kt�ry powi�z� ich do Ni-moya, najwi�kszego miasta kontynentu Zimroel, licz�cego trzydzie�ci milion�w mieszka�c�w.

W Ni-moya Zimr zmienia� kierunek ze wschodniego na po�udniowo-wschodni. Rzeka i jej ostry zakr�t nadawa�y olbrzymiej megalopolii swoisty kszta�t. Rozci�ga�a si� ona na przestrzeni kilkuset mil zar�wno wzd�u� obu brzeg�w, jak i wzd�u� kilku p�nocnych dop�yw�w Zimru. Valentine i jego towarzysze przybyli od strony po�udniowych przedmie��, gdzie przewa�a�y dzielnice mieszkalne, kt�re stopniowo przechodzi�y w tereny uprawne, si�gaj�ce w g��b doliny Steiche. G��wna strefa miejska, ledwo jeszcze widoczna, le�a�a na p�nocnych brzegach i opada�a ku wodzie kolejnymi kondygnacjami bia�ych wie�owc�w o p�askich dachach. Obie cz�ci miasta ��czy�y sta�e linie prom�w i statk�w. Przep�yni�cie przez Zimr zabra�o podr�nym kilka godzin; zmierzcha�o ju�, kiedy zbli�ali si� do w�a�ciwego Ni-moya.

Miasto mia�o bajkowy wygl�d. Zapalaj�ce si� w�a�nie �wiat�a wydobywa�y z mroku zielone wzg�rza i nieskazitelnie bia�e budowle. Wzd�u� portowych nabrze�y panowa� o�ywiony ruch mniejszych i wi�kszych statk�w. Pidruid, kt�re w pierwszych dniach w�dr�wki wydawa�o si� Valentine'owi tak pot�ne, by�o ma�� mie�cin� w por�wnaniu z tym kolosem.

Tylko Skandarzy, Khun i Deliamber odwiedzili ju� kiedy� Ni-moya. Deliamber wykorzysta� czas podr�y promem, aby opowiedzie� o cudach tego miasta: o Mu�linowej Galerii � handlowych arkadach zawieszonych nad ziemi� na prawie niewidocznych linach; o Parku Legendarnych Zwierz�t, gdzie w warunkach przypominaj�cych naturalne �rodowisko �y�y najrzadsze okazy fauny, stworzenia, kt�re cywilizacja doprowadzi�a do niemal ca�kowitej zag�ady; o Kryszta�owym Bulwarze � ulicy zalewanej o�lepiaj�cym �wiat�em obrotowych reflektor�w; o Wielkim Bazarze, gdzie na pi�tnastu milach kwadratowych powierzchni, pod ci�giem ��to mieni�cych si� dach�w k��bi� si� labirynt uliczek z tysi�cami male�kich sklepik�w; o Muzeum �wiat�w i Izbie Czar�w, o Pa�acu Ksi���cym rozbudowanym do gigantycznych rozmiar�w, o kt�rym m�wiono, �e tylko Zamek Lorda Valentine'a mo�e go przewy�sza� urod� architektury, i o wielu innych niezwyk�o�ciach, kt�rych same nazwy brzmia�y w uszach Valentine'a tak, jakby by�y wzi�te z najbardziej fantastycznej ba�ni. Ale nie by� to czas na ba�nie. Orkiestra miejska sk�adaj�ca si� z tysi�ca instrument�w, szybuj�ce w powietrzu restauracje, wypchane ptaki o oczach z brylant�w musia�y zaczeka� do dnia, a� Valentine powr�ci tu w szatach Koronala.

Kiedy prom zbli�a� si� do przystani, Valentine zgromadzi� wszystkich wok� siebie i powiedzia�:

��Nadszed� czas, by ka�dy wybra� w�asn� drog�. Ja zamierzam uda� si� do Piliploku, a potem na Wysp�. Ceni�bym sobie wasze towarzystwo w tej podr�y, jak r�wnie� w dalszej, ale nie mog� wam niczego obieca� poza nie ko�cz�c� si� w�dr�wk�, a mo�e i przedwczesn� �mierci�. Mam ma�� nadziej� na sukces, widz� natomiast przed sob� mn�stwo przeszk�d. Czy mimo to ktokolwiek z was chce p�j�� ze mn�?

��Cho�by i na koniec �wiata! � krzykn�� Shanamir. � Ja tak samo � powiedzia� Sleet, a za nim Vinorkis.

��Chyba nie w�tpisz we mnie? � spyta�a Carabella. Valentine u�miechn�� si�. Spojrza� na Deliambera.

��Tu wchodzi w gr� �wi�to�� kr�lestwa. Jak�e m�g�bym nie p�j�� za prawowitym Koronalem? � o�wiadczy� czarodziej.

��Dla mnie to za trudne � powiedzia�a Lisamon Hultin. � Nie rozumiem, jak mo�na pozbawi� Koronala jego w�asnego cia�a. Ale nie mam innego zaj�cia, Valentine. Zostaj� przy tobie.

��Dzi�kuj� wam wszystkim � rzek� Valentine. � I podzi�kuj� jeszcze raz, i to bardziej godnie, kiedy znajdziemy si� w paradnej sali na G�rze Zamkowej.

��A czy nie potrzebujesz Skandar�w, panie? � spyta� Zalzan Kavol.

Tego Valentine si� nie spodziewa�. � Wy te� chcecie i�� ze mn�?

��Stracili�my w�z. �mier� rozerwa�a nasze braterskie wi�zi. Nie mamy czym �onglowa�. Przyznaj�, �e nie poci�ga mnie pielgrzymka, ale chc� ci towarzyszy� na Wysp� i dalej, tak jak i moi bracia. Je�li, oczywi�cie, nas potrzebujesz.

��I to bardzo, Zalzanie Kavolu. Czy na kr�lewskim dworze jest stanowisko �onglera? B�dziesz je mia�, obiecuj� ci!

��Dzi�kuj�, m�j panie � odpowiedzia� z powag� Skandar, bardzo wzruszony.

��Jest jeszcze jeden ochotnik � odezwa� si� Khun.

��Ty te�? � spyta� zdumiony Valentine.

��Nie dbam o to, kto rz�dzi planet�, na kt�rej wiedzie mi si� nie najlepiej. Dbam natomiast o sw�j honor. Tylko dzi�ki tobie nie zgin��em w Fontannie Piurifayne. Zawdzi�czam ci �ycie i chc� ci s�u�y� najlepiej, jak potrafi�.

Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��Zrobili�my dla ciebie to, co na naszym miejscu zrobi�aby ka�da cywilizowana istota. Nie ma mowy o �adnym d�ugu.

��Ja patrz� na to inaczej � odpar� Khun. � Poza tym moje �ycie a� do teraz by�o banalne i p�ytkie. Opu�ci�em ojczysty Kianimot bez istotnego powodu. Tutaj post�powa�em niezbyt m�drze, za co omal nie zap�aci�em g�ow�. Musz� to zmieni�. Po�wi�c� si� twojej sprawie i w ko�cu mo�e sam uwierz� w jej s�uszno��. A je�li nawet zgin�, aby� ty zosta� kr�lem, nasze rachunki si� wyr�wnaj�. Godn� �mierci� sp�aci�bym te� d�ug wobec wszech�wiata za roztrwonione �ycie. Powiedz, przydam ci si� do czego�?

��Witam ci� z ca�ego serca � rzek� Valentine.

Prom zagwizda� przeci�gle i przycumowa� do przystani.

T� noc sp�dzili w najta�szym, jaki mogli znale��, starym hoteliku portowym, w kt�rym by�a, co prawda, tylko jedna �azienka, ale gdzie dbano o czysto��, a �ciany zosta�y �wie�o pobielone wapnem. W pobliskiej gospodzie zjedli do�� obfity obiad, po kt�rym Valentine zaapelowa� o za�o�enie wsp�lnej kasy, a jej prowadzenie powierzy� Shanamirowi i Zalzanowi Karolowi, poniewa� to oni zdawali si� mie� najlepsze z ca�ego towarzystwa rozeznanie w warto�ci pieni�dza. Valentine'owi zosta�o sporo funduszy jeszcze z czas�w Pidruid, a Zalzan Kavol, ku zdziwieniu wszystkich, wysup�a� z g��boko schowanej sakiewki ca�� stert� dziesi�ciorojal�wek. Razem byli wystarczaj�co bogaci, aby dop�yn�� na Wysp� Snu.

Nast�pnego ranka wykupili bilety na statek rzeczny, podobny do tego, kt�ry ich wi�z� z Khyntoru do Verfu, i rozpocz�li podr� do Piliploku, wielkiego portu przy uj�ciu Zimru do morza.

Przew�drowali ju� przez Zimroel �adny szmat drogi, ale od wschodnich wybrze�y kontynentu nadal dzieli�y ich tysi�ce mil. Podr� po szerokiej, sp�awnej rzece mog�aby by� szybsza, gdyby nie to, �e statek zatrzymywa� si� w niezliczonych miastach i miasteczkach, takich jak Larnimisculus, Belka, Clarischanz, Flegit, Hiskuret, Centriun, Obliorn Yale, Salvamot, Gourkaine, Semirod, Cerinor, Haunfort Wielki, Impemond, Orgeliuse, Dambemuir i w wielu innych. Wci�� zawijali do niemal identycznych przystani. W ka�dej miejscowo�ci nad brzegiem rzeki bieg�a promenada z nieod��cznym szpalerem palm i alabandyn, w ka�dej sklepy by�y jaskrawo pomalowane, w ka�dej po w�skich uliczkach rozleg�ych bazar�w przepycha�y si� t�umy ludzi i w ka�dej nowi pasa�erowie, �ciskaj�c w gar�ci bilety, przypuszczali szturm na trap. �onglerzy nie zapomnieli jeszcze, �e s� �onglerami. Sleet wystruga� maczugi z wyproszonego u za�ogi drewna, Carabella zdoby�a pi�ki, a Skandarzy nie zaniedbywali po ka�dym posi�ku wynie�� ukradkiem kilku naczy�. W ten spos�b trupa skompletowa�a sprz�t i ju� na trzeci dzie� da�a podr�nym niez�e przedstawienie. Do wsp�lnej kasy wpad�o par� koron. Zalzan Kavol z dnia na dzie� odzyskiwa� dawn� pewno�� siebie, chocia� w sytuacjach, w kt�rych niegdy� p�on�c gniewem rozp�ta�by potworn� awantur�, teraz zachowywa� si� bardzo pow�ci�gliwie.

Skandarzy wracali w rodzinne strony. Wida� by�o, jak s� podnieceni, kiedy stoj�c przy relingu patrzyli na przesuwaj�ce si� przed ich oczami wyp�owia�e od s�o�ca wzg�rza czy zadbane mie�ciny o schludnych uliczkach i drewnianych domach. Zalzan Kavol drobiazgowo opowiada� o pocz�tkach swojej kariery, o jej wzlotach i, nielicznych oczywi�cie, upadkach, o tym, jak pocz�tkowo kr��yli po okolicznych wsiach i miasteczkach, zapuszczaj�c si� powoli coraz dalej w g��b kontynentu, a raz nawet dotarli do Stenwamp i do Portu Saikforge, miast le��cych w g�rnym biegu Zimru, tysi�ce mil od wybrze�a. Wspomnia� te�, jakby mimochodem, o sporze z impresariern, co spowodowa�o, �e musieli szuka� szcz�cia na drugim ko�cu Zimroelu. Valentine podejrzewa�, �e ten sp�r nie by� zbyt �agodny i �e wynik�y z niego jakie� k�opoty z prawem, ale nie zadawa� Skandarowi �adnych pyta�.

Pewnego wieczoru, po wi�kszej ilo�ci wina, Skandarzy zaintonowali pie�� � pierwszy raz, od kiedy Valentine ich pozna� � pie�� Skandar�w, ponur�, wisielcz�, z monotonnie powtarzaj�cym si� refrenem, na mod�� maszeruj�cych wojak�w, kt�rym ci��� ju� ramiona, a nogi odmawiaj� pos�usze�stwa:

Pie�� tchn�a bezdennym �alem i bezgranicznym b�lem, ale ko�ysz�cy si� w jej rytm �piewacy mieli tak przekomiczny wygl�d, �e Valentine i Carabella z trudem powstrzymywali si� od �miechu. Jednak w miar� powtarzania refrenu Valentine powa�nia�, a� w ko�cu ogarn�o go g��bokie wsp�czucie dla Skandar�w. Oni rzeczywi�cie spotkali na swej drodze �mier� i niedol�, i cho� teraz zbli�ali si� do domu, to znaczn� cz�� �ycia sp�dzili poza nim. A mo�e, pomy�la� Valentine, to nie jest takie proste by� Skandarem na Majipoorze, wielkim kud�atym stworem g�ruj�cym nad t�umem mniejszych i g�adkosk�rych istot.

Lato sko�czy�o si� i na wschodzie Zimroelu nasta�a pora suszy, podczas kt�rej wiej� po�udniowe wiatry, ro�linno�� zapada w zimowy sen a� do wiosennych deszczy, a w ludziach, jak m�wi� Zalzan Karol, wyzwalaj� si� mroczne nami�tno�ci, popychaj�c ich do najgorszych zbrodni. Valentine pocz�tkowo uwa�a� ten region za mniej interesuj�cy od �r�dkontynentalnych d�ungli lub poro�ni�tego bujn� podzwrotnikow� ro�linno�ci� zachodniego wybrze�a., lecz powoli zacz�a mu si� podoba� jego pow�ci�gliwa, surowa uroda. Odetchn�� jednak z ulg�, kiedy po wielu dniach sp�dzonych na rzece, kt�ra zdawa�a si� nie mie� ko�ca, Zalzan Karol obwie�ci�, �e wida� ju� przedmie�cia Piliploku.

Port Piliplok by� tak samo stary i tak samo rozleg�y jak jego bli�niaczy brat na przeciwleg�ym kra�cu kontynentu, port Pidruid, ale na tym ko�czy�o si� podobie�stwo obu miast. Pidruid by�o budowane bez planu i stanowi�o gmatwanin� ulic, alei i bulwar�w przeplataj�cych si� ze sob� przypadkowo, zgodnie z fantazj� kolejnych budowniczych, podczas gdy Piliplok zaprojektowano niezliczone tysi�ce lat temu z niemal maniakaln� precyzj�.

Ten najwi�kszy wschodni port kontynentu roz�o�y� si� po po�udniowej stronie uj�cia Zimru do Morza Wewn�trznego. Rzeka osi�gn�a tu nieprawdopodobn� szeroko�� sze��dziesi�ciu czy siedemdziesi�ciu mil i ca�� t� szeroko�ci� wlewa�a do morza mu� i kamienie niesione przez siedem tysi�cy mil, m�c�c olbrzymie niebieskozielone wodne przestworza. P�nocna strona uj�cia ograniczona by�a kredowym urwiskiem, na mil� wysokim i kilka mil szerokim, widocznym nawet z Piliploku, kiedy poranne s�o�ce odbija�o si� w jego bia�ych �cianach. Nie by�o tam warunk�w do za�o�enia portu ani miasta, tote� urwisko przeznaczono na pustelni�. Przebywali w niej ci, kt�rzy po�wi�cili si� Pani i ju� od stu lat nie chcieli mie� nic wsp�lnego ze �wiatem zewn�trznym, kt�ry zreszt� odp�aca� im pi�knym za nadobne i �y� swoim �yciem. Miasto, kt�rego jedena�cie milion�w mieszka�c�w utrzymywa�o si� ze wspania�ego portu, podporz�dkowa�o mu wszystkie swoje mechanizmy i je�li port by� sterem, ono by�o ruf� statku, kt�ry nazywa� si� Piliplok. Najbli�ej portowego nabrze�a le�a�o centrum handlowe, za nim szed� przemys�, potem rozrywki i na ko�cu dzielnice mieszkalne, wyra�nie podzielone mi�dzy sob� pod wzgl�dem zamo�no�ci, nie przestrzegaj�ce natomiast zbytnio podzia��w rasowych. Miasto by�o wielkim skupiskiem Skandar�w � Valentine'owi zdawa�o si�, �e co trzecia osoba na ulicy nale�y do rodziny Zalzana Kavola � i ta wielka liczba rozpychaj�cych si� ow�osionych ramion mog�a ka�dego przybysza wprawi� w lekkie zak�opotanie. Mieszka�o tu tak�e sporo wynios�ych, arystokratycznych, dwug�owych Su-Suher�w, kupc�w handluj�cych luksusowymi towarami: najdelikatniejszymi tkaninami, bi�uteri� i najrzadszymi okazami r�kodzie�a sprowadzanego z r�nych prowincji. Valentine, czuj�c na policzkach gor�ce tchnienie po�udniowego wiatru, zaczyna� rozumie�, co Zalzan Kavol mia� na my�li m�wi�c o wyzwalanych przez ten wiatr nami�tno�ciach.

��Czy on kiedykolwiek przestanie wia�? � spyta�.

��Z pierwszym dniem wiosny � odpowiedzia� Zalzan Kavol. Valentine pomy�la�, �e wtedy b�dzie ju� daleko, ale szybko si� okaza�o, �e wcale nie jest to takie pewne. Razem z Zalzanem Kavolem i Deliamberem uda� si� do przystani Shkunibor, le��cej we wschodniej cz�ci portu, aby za�atwi� formalno�ci zwi�zane z podr� na Wysp�. Ca�ymi miesi�cami wyobra�a� sobie t� przysta� jako miejsce o ba�niowym blasku i pe�nej splendoru, majestatycznej architekturze, jednak rzeczywisto�� nijak si� mia�a do marze�. Nabrze�e portowe, z kt�rego odp�ywa�y statki z pielgrzymami, nie mia�o w sobie niczego z ba�ni czy legendy: pusta, go�a przestrze� z wal�cym si� budynkiem o �uszcz�cych si�, dawno nie malowanych �cianach, z powiewaj�cymi na wietrze strz�pami bander. Nigdzie nie by�o �ywej duszy.

Po d�u�szych poszukiwaniach Zalzan Kavol znalaz� rozk�ad rejs�w, wywieszony w jakim� ciemnym k�cie wal�cego si� budynku. Wed�ug niego statki z pielgrzymami odp�ywa�y na Wysp� pierwszego dnia ka�dego miesi�ca � z wyj�tkiem jesieni. Ostatni wyszed� w morze tydzie� temu, w Dzie� Gwiazdy. Nast�pny wyp�ywa� za trzy miesi�ce. � Trzy miesi�ce! � krzykn�� Valentine. � Co b�dziemy tu robi� przez trzy miesi�ce? �onglowa� na ulicach? �ebra�? Kra��? Czytaj rozk�ad jeszcze raz!

��Nic innego nie wyczytam � odpowiedzia� krzywi�c si� Skandar. � Wszystko przez te wiatry! Jestem za�lepiony mi�o�ci� do tego miasta, ale nie cierpi� go w porze wiatr�w. Parszywe szcz�cie!

��Czy w tym sezonie nie wychodz� w morze �adne statki? � spyta� Valentine.

��Tylko smocze � rzek� Skandar.

��Co to za statki?

��Rybackie, poluj� na smoki morskie, kt�re o tej porze roku odbywaj� gody i �atwo je mo�na podej��. Wiele tych statk�w ju� na pewno wyp�yn�o. Ale co nam po nich?

��A jak daleko si� zapuszczaj�? � pyta� dalej Valentine.

��A� trafi� na �owiska. Czasami nawet docieraj� do Archipelagu Rodamaunt.

��Gdzie to jest?

��Archipelag Rodamaunt to d�ugi �a�cuch wysp na Morzu Wewn�trznym, gdzie� w po�owie drogi mi�dzy nami a Wysp� Snu � po�pieszy� z wyczerpuj�c� odpowiedzi� Deliamber.

��Czy te wyspy s� zamieszka�e?

��Tak, i to g�sto.

���wietnie. Z pewno�ci� mi�dzy wyspami kwitnie jaki� handel. Co wy na to, �eby�my wynaj�li jeden z tych smoczych statk�w i dop�yn�li nim a� do Archipelagu, a tam zlecimy miejscowemu kapitanowi, aby nas przewi�z� na Wysp�?

��Czemu nie � rzek� Deliamber.

��Chyba nie ma przepisu zabraniaj�cego pielgrzymom podr�owania na innych statkach poza specjalnie dla nich przeznaczonymi?

��O niczym takim nie s�ysza�em � zapewni� go Vroon.

Zalzan Kavol mia� jednak zastrze�enia co do tego pomys�u. � Rybacy poluj�cy na smoki z pewno�ci� nie zechc� zawraca� sobie g�owy pasa�erami � powiedzia�. � Oni nie zajmuj� si� takim procederem.

��Mo�e zaczn�, kiedy zobacz� par� rojali.

��Nie by�bym tego pewny. Ich zaj�cie daje im niez�y doch�d. Mog� si� ba�, �e przyniesiemy pecha albo �e b�dziemy si� naprzykrza� i przeszkadza�. No i je�li wcze�niej natkn� si� na �owiska, nie zechc� nas zawie�� na Archipelag. A je�eli nawet zawioz�, to sk�d mo�na wiedzie�, �e znajdzie si� tam kto�, kto pop�ynie z nami dalej?

��Mo�e masz racj� � zgodzi� si� Valentine � ale z drugiej strony to wszystko da si� �atwo zorganizowa�. Zamiast przez trzy najbli�sze miesi�ce przejada� pieni�dze w Piliploku, mo�na ich u�y� jako argumentu w rozmowie z kapitanem statku. Idziemy szuka� rybak�w!

Przystanie, jedna za drug�, ci�gn�y si� wzd�u� wybrze�a przez kilka mil. Sta�y w nich dziesi�tki statk�w przygotowywanych do nowego, w�a�nie rozpoczynaj�cego si� sezonu. Te, kt�re �owi�y smoki morskie, mia�y identyczne kszta�ty i podobnie z�owieszczy wygl�d. By�y to kolosy o opas�ych kad�ubach i wysokich, fantazyjnych, potr�jnie rozwidlonych masztach. Na dziobach straszy�y z�biaste paszcze, a rufy wie�czy�y d�ugie wiechcie kolczastych ogon�w. Na zdobionych malowid�ami burtach biela�y rz�dy z�b�w i gro�nie �ypa�y ��te i purpurowe oczy. G�rne pok�ady by�y naje�one wyrzutniami harpun�w i ko�owrotami do sieci, a splamione krwi� pok�ady �wiadczy�y o tym, �e odbywa�y si� na nich rzezie. Valentine nie s�dzi�, aby statki-rze�nie by�y najw�a�ciwszym �rodkiem lokomocji na pokojow�, �wi�t� Wysp�, ale nie mia� wyboru.

Zreszt� i �w wyb�r wkr�tce okaza� si� wielce w�tpliwy.

Szli od statku do statku, od nabrze�a do nabrze�a, od suchego doku do suchego doku, a specjali�ci od mordowania smok�w wys�uchiwali ich propozycji bez jakiegokolwiek zainteresowania. Do pertraktacji Valentine wyznaczy� Zalzana Kavola, poniewa� kapitanami byli g��wnie Skandarzy, wi�c istnia�a wi�ksza szansa, �e przychylnie potraktuj� jednego ze swoich. Niestety, kapitanowie okazali si� niepodatni na wszelkie perswazje.

��Wasz pobyt na pok�adzie b�dzie rozprasza� za�og� � powiedzia� pierwszy. � B�dziecie si� o wszystko potyka� i zaraz dostaniecie choroby morskiej. B�dziecie ��da� specjalnych pos�ug�

��Nie przewozimy pasa�er�w � uci�� kr�tko drugi. � Takie s� przepisy.

��Archipelag le�y za daleko na po�udnie. Niech�tnie tam si� zapuszczamy � o�wiadczy� trzeci.

��M�wi si� � powiedzia� czwarty � �e smoczy statek, kt�ry zabiera na pok�ad obcych, nie wraca z morza. Wola�bym nie sprawdza�, czy to tylko przes�d. Mo�e jeszcze nie w tym roku.

��Nie interesuj� mnie pielgrzymi � rzek� pi�ty. � Niech was Pani sama przeniesie, je�li ma tak� wol�. Na moim statku na pewno nie pop�yniecie.

Sz�sty te� odm�wi�, dodaj�c, �e trac� tylko czas. Si�dmy to potwierdzi�. �smy, dowiedziawszy si� ju�, �e wycieczka szczur�w l�dowych pl�cze si� po dokach i szuka naiwnego, nawet si� im nie pokaza�.

Dziewi�ty kapitan, stara, siwa, szczerbata, z wytartym futrem Skandarka, mimo �e te� nie chcia�a ich zabra�, okaza�a si� jednak do�� rozmowna i co� im poradzi�a.

��Na przystani Prestimiona � powiedzia�a � znajdziecie kapitana Gorzvala z �Brangalyn�. Gorzvalowi przytrafi�o si� ostatnio par� niefortunnych rejs�w i st�d wiadomo, �e ma pusto w kieszeni. Nie dalej jak wczoraj wieczorem s�ysza�am w tawernie, �e usi�uje zaci�gn�� jak�� po�yczk� na remont kad�uba. Mo�liwe, �e po�asi�by si� na dodatkowy zarobek.

��A gdzie jest przysta� Prestimiona? � spyta� Zalzan Kavol.

��Na samym ko�cu, za przystaniami Dekkereta i Kinnikena, tu� obok szalup ratunkowych.

Godzin� p�niej, rzuciwszy jedno spojrzenie na �Brangalyn�, Valentine pomy�la�, �e stanowisko w pobli�u szalup jest chyba najbardziej odpowiednim miejscem dla statku kapitana Gorzvala, gdy� wygl�da� on tak, jakby mia� za chwil� rozpa�� si� na kawa�ki. By� mniejszy i starszy od dotychczas ogl�danych, a w kt�rym� momencie d�ugiego �ywota jego kad�ub musia� zosta� nie�le nadwer�ony; na domiar z�ego poddany zosta� nast�pnie niefachowemu remontowi, o czym �wiadczy�y �le dopasowane wr�gi i dziwnie przechylona sterburta. Wymalowane tu� nad lini� wody oczy i z�by dawno straci�y magiczn� i odstraszaj�c� moc. Galeon by� przekrzywiony, szpice ogona od�amane w odleg�o�ci dziesi�ciu st�p od nasady, by� mo�e przez uderzenie rozdra�nionego smoka, a maszty z niewiadomych przyczyn by�y skr�cone. Za�oga, kt�ra do�� niemrawo uszczelnia�a i smo�owa�a pok�ad, nawija�a liny i cerowa�a �agle, przyj�a ich bez wi�kszego zainteresowania.

Kapitan Gorzval pasowa� wygl�dem do swego statku. Wzrostu Lisamon Hultin albo nieco ni�szy, m�g� uchodzi� za kar�a w�r�d Skandar�w. Zezowaty na jedno oko, ze stercz�cym kikutem lewego zewn�trznego ramienia, ze zmatowia�ym szorstkim futrem, przygarbiony, sprawia� wra�enie zm�czonego �yciem i przegranego. O�ywi� si� jednak natychmiast, kiedy Zalzan Kavol zagadn�� go o podr� na Archipelag Rodamaunt.

��Ilu? � spyta� kr�tko.

��Dwunastu. Czterech Skandar�w, Hjort, Vroon, pi�cioro ludzi i jeden obcy.

��M�wisz, �e jeste�cie pielgrzymami. Wszyscy?

��Co do jednego.

Gorzval zrobi� r�k� niedba�y znak oddaj�cy cze�� Pani i powiedzia�:

��Wiecie o tym, �e przewo�enie pasa�er�w na statkach poluj�cych na smoki jest nielegalne. Jestem jednak d�u�nikiem Pani i chc� jej podzi�kowa� za ostatnio otrzymane �aski. Zrobi� dla was wyj�tek. P�acicie got�wk� i z g�ry.

��Oczywi�cie � odpowiedzia� Zalzan Kavol.

Valentine odetchn�� z ulg�. Statek by� n�dzny i w op�akanym stanie, a Gorzval to zapewne podrz�dnej klasy nawigator, o ile w og�le mo�na tu by�o m�wi� o jakiejkolwiek klasie, do tego do�wiadczany cz�sto przez nieszcz�cia, ale jedynie on chcia� z nimi rozmawia�.

Gorzval wymieni� swoj� cen� i z widocznym przej�ciem oczekiwa� targu. Za��da� mniej ni� po�ow� sumy bezskutecznie oferowanej innym kapitanom, lecz mimo to Zalzan Karol, powodowany starym przyzwyczajeniem i dum�, spr�bowa� urwa� trzy rojale. Posz�o �atwo. Gorzval wyra�nie przera�ony ewentualn� utrat� klient�w, spu�ci� p�tora. Widz�c t� s�abo�� Zalzan Kavol nie zamierza� ust�pi�, ale Valentine zlitowa� si� nad nieszcz�snym kapitanem i uci�� spraw�.

��Umowa stoi. Kiedy odp�ywamy?

��Za trzy dni.

Z trzech zrobi�o si� cztery. Gorzval m�wi� niejasno o potrzebie dodatkowych napraw, co faktycznie oznacza�o, jak odkry� Valentine, konieczno�� za�atania kilku naprawd� powa�nych dziur. Kapitan nie by� zdolny do takiego wysi�ku finansowego, p�ki nie spadli mu z nieba pasa�erowie i ich got�wka. Powtarzaj�c zas�yszane w tawernie plotki, Lisamon Hultin opowiedzia�a im, �e Gorzval, aby zdoby� pieni�dze na cie�l�, pr�bowa� zastawi� cz�� przysz�ego po�owu, lecz nie znalaz� ch�tnego. Dowiedzieli si� ponadto o nim, �e nie ma dobrej reputacji, �e wypowiadane przez niego s�dy nie ciesz� si� uznaniem, �e mu si� nie szcz�ci, �e jego za�oga jest �le op�acana i leniwa. Kiedy� przegapi� ca�e �owisko smok�w i wr�ci� z niczym do Piliploku, podczas innej wyprawy straci� r�k�, bo zaj�� si� potworem, kt�ry, jak si� okaza�o, jeszcze nie zdech�, a podczas ostatniego rejsu jaka� poirytowana bestia, uderzaj�c w �r�dokr�cie, omal nie pos�a�a �Brangalyn� na dno.

��Chyba lepiej by�oby pop�yn�� na Wysp� wp�aw � podsumowa�a Lisamon swoje sprawozdanie.

��Mo�e przyniesiemy naszemu kapitanowi wi�cej szcz�cia, ni� mia� dotychczas � rzek� Valentine.

��Z takim optymizmem, m�j panie, powiniene� by� na G�rze Zamkowej najdalej do Dnia Zimy � za�mia� si� Sleet.

Valentine mu zawt�rowa�, ale szybko spowa�nia�. Rzeczywi�cie, statek nie wzbudza� zaufania, a po nieszcz�ciach w Piurifayne nie chcia�by poprowadzi� tych ludzi ku nast�pnej katastrofie. Przecie� szli za nim, �lepo mu ufaj�c, opieraj�c si� tylko na wierze w sny, czary i enigmatyczn� pantomim� Metamorf�w. Jaki� to by�by dla niego wstyd i b�l, gdyby �piesz�c si� nadmiernie na Wysp�, zgotowa� im nast�pn� niedol�! A tu jeszcze ten sterany �yciem, kaleki kapitan, do kt�rego Valentine tak nieoczekiwanie poczu� sympati�. Je�li nawet jest prawd�, �e Gorzval by� przez ca�e �ycie niefortunnym marynarzem, to jeszcze nie znaczy, �e teraz nie b�dzie dobrym sternikiem, zw�aszcza wioz�c Koronala, kt�remu los r�wnie� nie sprzyja� i to tak bardzo, �e w ci�gu jednej nocy pozbawi� go tronu, pami�ci i to�samo�ci!

W przeddzie� wyp�yni�cia �Brangalyn� Vinorkis odci�gn�� Valentine'a na stron� i odezwa� si� zafrasowany:

��M�j panie, jeste�my obserwowani.

��Sk�d wiesz?

Hjort u�miechn�� si� i pog�adzi� pomara�czowe w�sy.

��Mam niejakie do�wiadczenie w tym fachu. Zauwa�y�em jak taki jeden, niepozorny z wygl�du, Skandar, w��czy si� po dokach. Kt�ry� z cie�li okr�towych powiedzia� mi, �e wypytuje o ludzi Gorzvala, a zw�aszcza o pasa�er�w z �Brangalyn� i o to, dok�d p�yn�.

Valentine zachmurzy� si�.

��A ju� my�la�em, �e umkn�li�my im podczas przeprawy przez kontynent!

��Musieli w Ni-moya powt�rnie wpa�� na nasz �lad.

��W takim razie trzeba ich koniecznie zgubi� na Archipelagu. O ile dotr� tam za nami. Miej to towarzystwo na oku. Dzi�kuj� ci, Vinorkisie.

��Nie dzi�kuj, panie, spe�niam sw�j obowi�zek.

Rankiem podczas za�adunku statku Vinorkis wypatrywa� w�cibskiego Skandara w ka�dym zak�tku przystani, ale na pr�no. Szpieg zrobi� swoje i znikn��, pomy�la� Valentine. Teraz pa�eczk� przejmie nast�pny lojalny s�uga uzurpatora.

Kiedy wychodzili w morze, wia� silny po�udniowy wiatr, ale smocze statki umia�y z nim walczy� i lawirowa� mi�dzy jednym a drugim podmuchem. Zabawa by�a m�cz�ca, lecz nie do unikni�cia, gdy� smoki morskie dawa�y si� upolowa� tylko podczas tej pod�ej pory roku. Na wszelki wypadek �Brangalyn� wyposa�ono w dodatkowy silnik, oczywi�cie o niezbyt wielkiej mocy, gdy� na Majipoorze zawsze by�y k�opoty z paliwem. Statek nabra� wiatru w �agle i manewruj�c z godno�ci�, cho� do�� niezdarnie, opu�ci� Piliplok.

Morze Wielkie, zajmuj�ce prawie ca�� drug� p�kul�, z racji swego ogromu le�a�o poza zasi�giem statk�w. �egluga skupia�a si� na mniejszym morzu Majipooru, zwanym powszechnie Morzem Wewn�trznym, a przez marynarzy r�wnie� �ka�u���, cho� �eby t� �ka�u�� przeby� od wschodnich wybrze�y Zimroelu do zachodnich brzeg�w Alhanroelu, trzeba by�o pokona� jakie� pi�� tysi�cy mil morskich. Wody rozdziela�a le��ca w po�owie drogi Wyspa Snu � wystarczaj�co du�a, by by� �wiatem samym dla siebie, lecz za ma�a, by j� nazywa� kontynentem � i kilka �a�cuch�w niewielkich wysepek.

Smoki morskie, kt�rych ilo�� szacowano na dziesi�� � dwana�cie wielkich stad, p�dzi�y �ywot w ci�g�ych podr�ach doko�a globu, co im zajmowa�o lata, dziesi�tki lat, a mo�e i wieki. Jak d�ugo �y�y, nikt naprawd� nie wiedzia�. Ka�dego roku letni� por� jedno z takich stad ko�czy�o podr� przez Morze Wielkie, mija�o Narabal i op�ywaj�c Zimroel od po�udnia zbli�a�o si� a� do Piliploku, ale poniewa� samice spodziewa�y si� m�odych, nie urz�dzano wtedy polowa�. Jesieni� m�ode si� rodzi�y, a kiedy horda osi�ga�a wietrzne wody mi�dzy Piliplokiem a Wysp� Snu, z portu wyp�ywa�y ca�e masy smoczych statk�w i rozpoczyna�y si� doroczne �owy. Polowano zar�wno na m�ode, jak i na stare sztuki, a te, kt�re prze�y�y, rusza�y na dalszy szlak wzd�u� po�udniowych wybrze�y Wyspy Snu, p�wyspu Stoienzar i kontynentu Alhanroel, by na dobre znikn�� na obszarach Morza Wielkiego. Tam, przez nikogo nie �cigane, za�ywa�y swobody a� do czasu, kiedy zn�w nadchodzi�a pora powrotu w okolice Piliploku.

Smoki morskie by�y bezsprzecznie najwi�kszymi stworzeniami �yj�cymi na Majipoorze. Rodz�c si� mia�y zaledwie pi�� st�p d�ugo�ci, ale ros�y przez ca�e �ycie i dochodzi�y do znacznych rozmiar�w, chocia� nikt dok�adnie nie wiedzia�, jak du�ych. Kiedy sko�czy�y si� k�opoty, Gorzval okaza� si� niezwykle gadatliwym Skandarem. Zaprosi� podr�nych, by spo�ywali posi�ki przy jego stole i godzinami snu� opowie�ci o smokach morskich i ich legendarnych rozmiarach. Jeden, schwytany za panowania Lorda Malibora, mia� sto dziewi��dziesi�t st�p d�ugo�ci, inny, z czas�w Confalume'a, dwie�cie czterdzie�ci, a kiedy Prestimion by� Pontifexem, a Lord Dekkeret Koronalem, z�owiono sztuk� o ca�e trzydzie�ci st�p d�u�sz�. Ale rekordzist�, twierdzi� Gorzval, by� ten, kt�ry bezczelnie pojawi� si� u wej�cia do portu za panowania Thimina i Lorda Kinnikena, bo mierzy� ni mniej, ni wi�cej tylko r�wne trzysta pi�tna�cie st�p. Ten potw�r, znany potem jako Smok Lorda Kinnikena, uciek� nawet nie zadra�ni�ty, poniewa� ca�a flotylla smoczych statk�w w�a�nie znajdowa�a si� na po�owach, daleko w morzu. Przypuszczalnie widywano go w nast�pnych stuleciach, ostatni raz w roku, kiedy Lord Voriax zosta� Koronalem, ale gdy si� pojawia�, nikt nawet nie bra� harpuna do r�ki, gdy� powszechnie wierzono, �e ta bestia przynosi nieszcz�cie. � Teraz musi ju� mierzy� z pi��set st�p � powiedzia� Skandar � i modl� si�, �eby nie spotka� go na swojej drodze.

Valentine widywa� czasami ma�e smoki morskie. Sprzedawano je na jarmarkach w ca�ym Zimroelu. Pr�bowa� nawet ciemnego, twardego, specyficznie pachn�cego mi�sa. Mi�so z wi�kszych sztuk, dochodz�cych nawet do pi��dziesi�ciu st�p, sprzedawano �wie�e tylko na wschodnim wybrze�u, gdy� z powodu trudno�ci z transportem nie mo�na by�o zaopatrywa� w nie rynk�w w g��bi kraju. Smoki jeszcze wi�ksze nie nadawa�y si� do jedzenia. Z ich mi�sa wytapiano t�uszcz, kt�ry s�u�y� jako olej nap�dowy, poniewa� na Majipoorze brakowa�o naturalnych zasob�w paliwa. Ko�ci smok�w, i tych du�ych, i tych ma�ych, mia�y powszechne zastosowanie w architekturze, poniewa� ich wytrzyma�o�� by�a r�wna stali, a znacznie �atwiej si� je uzyskiwa�o. Nie narodzone m�ode, cz�sto znajdowane w cia�ach martwych samic, z du�ym powodzeniem wykorzystywano w lecznictwie. Sk�ra smok�w, skrzyd�a smok�w, smok�w to, smok�w tamto, wszystko, wed�ug s��w kapitana, przynosi�o jak�� korzy�� i niczego nie marnowano.

��To, na przyk�ad, jest smocze mleko � powiedzia� Gorzval podaj�c swoim go�ciom butelk� niebieskawego, prawie przezroczystego p�ynu. � Za butelk� czego� takiego w Ni-moya albo w Khyntorze p�ac� dziesi�� koron. Spr�bujcie, prosz�.

Lisamon Hultin poci�gn�a ma�y �yk i splun�a na pod�og�.

��Smocze mleko czy smocze siu�ki? � spyta�a. Kapitan u�miechn�� si� lodowato.

��W Dulornie � powiedzia� � to, co wyplu�a�, kosztowa�oby ci� przynajmniej koron�, a i tak mia�aby� szcz�cie, je�li w og�le by� je dosta�a. � Pchn�� butelk� do Sleeta, lecz ten potrz�sn�� g�ow� przecz�co. Pchn�� do Valentine'a. Po chwili wahania Valentine podni�s� j� do ust.

��Gorzkie � powiedzia� � i czu� je ple�ni�, ale nie takie z�e. Do czego s�u�y?

Skandar poklepa� si� po udach.

��Afrodyzjak! � zagrzmia�. � Pobudza witalno��! Rozpala krew! Przed�u�a �ycie! -Wskaza� jowialnie na Zalzana Kavola, kt�ry, nie zapraszany, poci�gn�� du�y haust p�ynu. � Widzicie? Ka�dy Skandar dobrze o tym wie! M�czyzny z Piliploku nie trzeba namawia� do wypicia smoczego mleka!

��Smocze mleko? � zdziwi�a si� Carabella. � A wi�c one s� ssakami?

��Tak, oczywi�cie. M�ode wyl�gaj� si� z jaj jeszcze w brzuchu matki. W jednym miocie bywa dziesi��, dwana�cie sztuk. Po ujrzeniu �wiat�a dziennego natychmiast rzucaj� si� do ssania sutk�w, kt�re samice maj� wzd�u� ca�ego podbrzusza. Dziwi ci� smocze mleko?

��My�la�am, �e smoki s� gadami, a gady nie daj� mleka.

��Smoki to smoki, i tyle. Napijesz si�?

��Nie, dzi�kuj� � odpowiedzia�a. � Moje si�y witalne nie potrzebuj� �adnych podniet.

Posi�ki w kajucie kapitana stanowi�y najmilsz� cz�� podr�y � jak oceni� po pewnym czasie Valentine. Gorzval by� dobroduszny i otwarty, jak na Skandara, no i jada� smaczne posi�ki z winem i mi�sem, r�nego rodzaju rybami, a tak�e z doskonale przyrz�dzanymi potrawami ze smoka. Lecz sam statek, do�� niedbale skonstruowany, poskrzypuj�cy i ciasny, nie zapewnia� ani odrobiny komfortu, a za�oga, w sk�ad kt�rej wchodzi�o kilkunastu Skandar�w, jacy� Hjortowie i ludzie, by�a niekomunikatywna i wr�cz wrogo nastawiona do pasa�er�w. Wynio�li �owcy smok�w � nawet taka banda o niezbyt szerokich horyzontach jak za�oga �Brangalyn�, statku o zaszarganej opinii � wyra�nie dawali do zrozumienia, �e nie s� zadowoleni z obcych, pl�cz�cych si� tu i tam i wciskaj�cych nos w ich zawodowe tajemnice. Jeden Gorzval cieszy� si� z niecodziennych towarzyszy podr�y, ale mo�e w jego wypadku w gr� wchodzi�a wdzi�czno��, gdy� to ich pieni�dze pozwoli�y statkowi raz jeszcze wyj�� w morze.

Znajdowali si� teraz daleko od l�du, znu�eni monotoni� zlewaj�cego si� morza i nieba, obu jednakowo szarych, jednakowo niebieskich, niezmiennie rozmywaj�cych wszelkie poczucie czasu i przestrzeni. Statek trzyma� kurs po�udniowo-wschodni a im bardziej oddala� si� od Piliploku, tym niebezpieczniejszy i gor�tszy stawa� si� wiatr, z kt�rym przysz�o mu si� zmaga�.

��Nazywam go naszym przes�aniem � powiedzia� Gorzval � gdy� wieje prosto z Suwaelu. To taki ma�y prezent od Kr�la Sn�w, oczywi�cie r�wnie wyszukany, jak wszystko inne, co ten w�adca rozdaje.

Morze by�o puste; ani wyspy na horyzoncie, ani dryfuj�cych pni, a przede wszystkim �adnego smoka. Tym razem, jak wida�, potwory oddali�y si� od wybrze�y Zimroelu; teraz p�awi�y si� zapewne w tropikalnych wodach wok� Archipelagu. Tylko ptaki gihorna przeci�ga�y od czasu do czasu nad �Brangalyn�, przemierzaj�c szlak jesiennej w�dr�wki z wysp na Bagna Zimr. Owe bagna nie mia�y nic wsp�lnego z rzek� o tej samej nazwie, gdy� le�a�y na po�udniowo-wschodnich kra�cach kontynentu, o pi��set mil od jej uj�cia ko�o Piliploku. D�ugonogie, majestatycznie lec�ce ptaki by�y niew�tpliwie kusz�cym celem, nikt si� jednak nie sk�ada� do strza�u: morze musia�o by� bezpieczne dla wszystkich podr�nych.

Pierwsze smoki pojawi�y si� w pobli�u statku podczas drugiego tygodnia podr�y. Gorzval wy�ni� je dzie� wcze�niej.

��O smokach �ni ka�dy kapitan � wyja�ni�. � Nasze umys�y dostrajaj� si� do impuls�w wysy�anych przez te zwierz�ta. Wyczuwamy je z do�� znacznej odleg�o�ci. Jest taka kobieta, widzieli�cie j� pewnie w porcie, bez kilku z�b�w, nazywa si� Guidrag, kt�rej smoki �ni� si� ju� na tydzie� przed zbli�eniem si� do nich, a czasem nawet wcze�niej. Bierze kurs na miejsce widziane we �nie i zawsze trafia na ca�� �awic�. Je�li o mnie chodzi, wyczuwam je tylko na jeden dzie� naprz�d. Nie mam si� zreszt� czego wstydzi�, �aden kapitan nie jest tak dobry jak ta Guidrag. Teraz jednak mog� wam zagwarantowa�, �e b�dziemy mieli smoki przed dziobem za jakie� dziesi�� � dwana�cie godzin.

Valentine nie mia� wiele zaufania do gwarancji sk�adanych przez Skandara. Jednak w po�owie nast�pnego ranka majtek z bocianiego gniazda zawo�a�:

��Ahoj! Smoki, ahoj!

Przed dziobem �Brangalyn� zaroi�o si� od dzikich bestii. Trzydzie�ci, czterdzie�ci, pi��dziesi�t, mo�e wi�cej. By�y ogromne i nie mia�y odrobiny wdzi�ku: brzuchate, szersze od statku, kt�ry na nie polowa�, o d�ugich t�ustych szyjach, ci�kich tr�jk�tnych �bach, kr�tkich p�askich ogonach z wyra�nie zaznaczon� lini� kr�gos�upa, biegn�c� wzd�u� wysoko sklepionych, niemal garbatych grzbiet�w. Najwi�ksz� osobliwo�� stanowi�y jednak smocze skrzyd�a, przypominaj�ce czarne jak noc skrzyd�a nietoperzy. Wyrasta�y z masywnych kark�w i si�ga�y do po�owy olbrzymich cielsk. Wi�kszo�� smok�w spowija�a si� w nie niczym w p�aszcze, ale niekt�re rozpo�ciera�y je na ca�� okaza�� d�ugo�� i wachlowa�y si� nimi jak kruchymi, ko�cistymi, z��czonymi b�on� palcami, rzucaj�c cie� na wielkie po�acie wody. Oczywi�cie, tylko nazywano je skrzyd�ami � w rzeczywisto�ci by�y to p�etwy, bo te olbrzymie stwory nie mog�yby wszak unie�� si� w powietrze.

W smoczej hordzie przewa�a�a m�odzie�, mierz�ca od dwunastu do pi�tnastu st�p, ale by�y tam te� dopiero co urodzone maluchy, mniej wi�cej sze�ciostopowe, swawol�ce obok matek albo przyssane do ich podbrzuszy. Matki nie by�y zbyt wielkie w por�wnaniu z kilkoma ospale poruszaj�cymi si� olbrzymami. Te ostatnie, na p� zanurzone, wystawia�y na powierzchni� wody wysokie garby grzbiet�w, sprawiaj�c wra�enie p�ywaj�cych g�rzystych wysp. By�y niewyobra�alnie grube, natomiast nie wiadomo, jak d�ugie, gdy� ich ogony prawie zawsze pozostawa�y pod wod�; jednak dwa albo trzy okazy, kt�re raczy�y si� w pe�ni zaprezentowa�, by�y przynajmniej tak du�e jak statek.

��Chyba nie mamy do czynienia ze smokiem Lorda Kinnikena? � spyta� Valentine przechodz�cego obok Gorzvala.

Kapitan za�mia� si� pob�a�liwie.

��O czym ty m�wisz! Ten Kinnikena jest co najmniej trzy razy wi�kszy. Trzy? Co ja m�wi�! Wi�cej ni� trzy. Te maj� ledwo sto pi��dziesi�t st�p. Widzia�em ca�e mn�stwo wi�kszych. Ty te� je zobaczysz, przyjacielu, ju� nied�ugo.

Valentine usi�owa� wyobrazi� sobie smoki trzy razy wi�ksze od tych tutaj, ale na my�l o tym jego umys� si� buntowa�. Z r�wnym skutkiem m�g�by chcie� zobaczy� wy�aniaj�c� si� z morza G�r� Zamkow�.

Statek ruszy� na �owy. Operacja by�a z g�ry zaplanowana i ka�dy z cz�onk�w za�ogi doskonale zna� swoje obowi�zki. Spuszczono �odzie. Na dziobie ka�dej z nich sta� Skandar z oszczepem w r�ku, zabezpieczony pasami. Oszczepy pracowa�y szybko, tak rozdzielaj�c �miertelne ciosy, by �adna z matek nie straci�a ca�ego potomstwa. M�ode zabite smoki przywi�zywano za ogony do lodzi, a kiedy te wraca�y do statku, spuszczano ze� sieci i podnoszono po��w na pok�ad. Po za�adowaniu kilkunastu sztuk nast�pi�y przygotowania do ataku na grubsz� zwierzyn�. �odzie wycofano, a harpunnik, olbrzymi Skandar po�yskuj�cy na piersiach niebieskaw� golizn� w miejscu, gdzie od ci�kiej pracy futro dawno si� wytar�o, zaj�� stanowisko przy wyrzutni na g�rnym pok�adzie. Nie �piesz�c si� dobiera� bro� i osadza� j� w katapulcie, podczas gdy Gorzval tak manewrowa� statkiem, by przygotowa� odpowiednie pole ostrza�u. Harpunnik wycelowa�. Nie�wiadome zagra�aj�cego niebezpiecze�stwa smoki harcowa�y w wodzie. Valentine �cisn�� r�k� Carabelli i wstrzyma� oddech. �mign�a nios�ca �mier� b�yskawica i ostrze harpuna zag��bi�o si� w grubym karku. Morze o�y�o.

Zraniony potw�r, kt�ry mia� dziewi��dziesi�t st�p d�ugo�ci, wali� ogonem, wznosz�c fontanny wody i rozwijaj�c skrzyd�a, jak gdyby chcia� szuka� ratunku w powietrzu. Zwi�zana z nim lin� �Brangalyn� pos�usznie poddawa�a si� ruchom walcz�cego o �ycie zwierz�cia. Smocze matki roz�o�y�y opieku�czo skrzyd�a, zgarn�y pod nie swoje oseski i zacz�y odp�ywa� bij�c w wod� ogonami, podczas gdy najwi�ksze sztuki w stadzie po prostu znikn�y, zanurzaj�c si� bez najmniejszego wysi�ku w morsk� g��bin�. Na polu walki pozosta�o kilkana�cie smok�w �redniej wielko�ci. Zdawa�y sobie spraw�, �e sta�o si� co� niepokoj�cego, gdy� trzymaj�c w pogotowiu na p� roz�o�one skrzyd�a uderza�y nimi o wod� i zatacza�y wok� rannego towarzysza szerokie kr�gi, lecz wyra�nie nie by�y zdolne do podj�cia jakiejkolwiek decyzji. Tymczasem harpunnik, nadal zachowuj�c zimn� krew, znowu dobiera� bro� i po chwili umie�ci� w ofierze dwa nast�pne harpuny.

���odzie! � rykn�� kapitan. � Sieci!

Rozpocz�a si� dziwna batalia. Jeszcze raz spuszczono �odzie. My�liwi, tym razem bez oszczep�w, podp�yn�li naprz�d, a kiedy zbli�yli si� do kr�gu podnieconych smok�w, zacz�li ciska� w wod� czym�, co przypomina�o granaty i co eksplodowa�o raz za razem z g�o�nym hukiem, zalewaj�c przy tym wod� warstw� jasno��tej farby. Nie wiadomo, co bardziej przerazi�o smoki � eksplozje czy farba, w ka�dym razie zwierz�ta z dzikim trzepotem skrzyde� i trzaskaniem ogon�w szybko odp�yn�y, gubi�c si� gdzie� w przestrzeniach oceanu. Pozosta�a tylko ofiara, wci�� jednak �ywa i wci�� silna. Ten smok te� usi�owa� odp�yn��, ale ci�gn�c za sob� ci�k� �Brangalyn� s�ab� z minuty na minut�. Za�oga �odzi skierowa�a j� w stron� statku, a kiedy zwierz� by�o tu�-tu�, wyrzucono za burt� bel� grubej sieci, kt�ra z pomoc� zamontowanego w niej mechanizmu rozwin�a si�, po czym opad�a na smoka, a kiedy si� w ni� zapl�ta�, z�o�y�a si� na nowo.

��Ko�owroty! D�wigi! � rykn�� Gorzval i sie� unios�a si� do g�ry.

Smok zawis� w powietrzu. Jego ogromna waga spowodowa�a, �e statek przechyli� si� alarmuj�co. Wysoko w g�rze harpunnik podni�s� si� w swej niszy, aby dobi� zwierz�. Chwyci� katapult� wszystkimi czterema ramionami i uwolni� zab�jcz� bro�. J�kn�� z wysi�ku, lecz nie by� on daremny, gdy� po chwili powietrze rozdar� g�uchy, wydany w �miertelnej udr�ce krzyk smoka. Harpun przeszy� jego czaszk� tu� za wyba�uszonymi wielkimi zielonymi oczami. Pot�ne skrzyd�a zagarnia�y powietrze w ostatnich konwulsjach.

Reszta by�a zwyk�� rze�ni�. Ko�owroty zrobi�y, co do nich nale�a�o, i smok zosta� odtransportowany na miejsce uboju. Potem zacz�o si� rozbieranie mi�sa. Valentine przygl�da� si� temu przez chwil�, ale krwawy spektakl szybko wywo�a� w nim uczucie odrazy: krojenie smoka, troskliwe oddzielanie co cenniejszych organ�w, odr�bywanie skrzyde� i ca�a ta reszta. Mia� do��. Zszed� na dolny pok�ad. Kiedy po kilku godzinach zn�w wzi�a w nim g�r� ciekawo��, zobaczy� na g�rnym pok�adzie, niczym na wystawie w muzeum, czysty szkielet � wielki bia�y �uk zwie�czony dziwacznym kolczastym grzbietem. Ale rze�nikom wci�� by�o ma�o � nawet i ten szkielet rozbierali na cz�ci.

��Jeste� ponury � powiedzia�a Carabella.

��Nie mog� w sobie znale�� zrozumienia i uznania dla tej sztuki.

Valentine zauwa�y�, �e w �adowni wystarczy�oby miejsca na ca�� �awic� smok�w, kapitan jednak wybra� ze stada tylko kilka m�odych, jednego doros�ego i to nawet nie najwi�kszego, a reszcie pozwoli� odp�yn��. Zalzan Kavol wyja�ni� mu, �e przy po�owie smok�w obowi�zuj� pewne normy zadekretowane przez Koronal�w wiele tysi�cy lat temu. Wed�ug tych norm stada mog� by� przerzedzane, ale nie wyniszczane, a kapitan statku, kt�ry wraca zbyt pr�dko z po�ow�w, musi si� g�sto t�umaczy� i mo�e zosta� poddany surowym sankcjom. Poza tym nale�y wydoby� smoka z morza przed pojawieniem si� innych drapie�nik�w, no i szybko sprawi� mi�so. Za�oga, kt�ra poluje zbyt zach�annie, nie jest zdolna przerobi� w�asnego po�owu w skuteczny, to znaczy przynosz�cy zyski spos�b.

Zdawa�o si�, �e pierwsza zdobycz sezonu rozweseli�a nieco za�og� Gorzvala. Zacz�to wreszcie dostrzega� pasa�er�w, a nawet u�miecha� si� do nich. Zwolna topnia�a lodowa bariera milczenia. Morskie wilki wykonywa�y teraz codzienne obowi�zki z mniejszym napi�ciem i � mo�na rzec � �piewaj�co, gdy� opr�cz �art�w tu i tam podchwytywano s�owa marynarskich piosenek.

Valentine i Carabella, s�ysz�c piosenk�, wyszli na ruf�. �piewali nowicjusze w rybackim zawodzie, �aduj�cy w�a�nie do beczek smoczy tran. Carabella szybko podchwyci�a prost� melodi� i zacz�a przebiera� palcami po male�kiej harfie, dodaj�c mi�dzy wierszami zabawne kadencje.

��Sp�jrz na Zalzana Karola � powiedzia�a Carabella. Valentine przebieg� wzrokiem wzd�u� pok�adu. W odleg�ym jego ko�cu, oparty o reling, ze skrzy�owanymi na piersi wszystkimi czterema ramionami, z g��bokim cieniem na twarzy sta� Skandar. Chyba nie znajdowa� upodobania w s�owach piosenki. Co si� z nim dzia�o?

Valentine za�mia� si� i zaklaska� w d�onie. Widz�c tak� reakcj� Zalzan Karol b�ysn�� gniewnie oczami i ruszy� ku nim dr��c z oburzenia.

��M�j panie! � wykrzykn�� gwa�townie. � Jak mo�esz tolerowa� a� taki brak szacunku�

��Nie tak g�o�no z tym �m�j panie'' � uci�� szorstko Valentine. � Uwa�asz, �e to brak szacunku? O czym ty m�wisz?

���adnego respektu dla tak wielkiej tragedii! �adnego powa�ania dla utopionego Koronala! �adnego powa�ania dla�

��Zalzanie Kavolu! Widz�, �e jeste� wielkim or�downikiem wszelakiej godno�ci � rzek� Valentine dobrodusznie.

��Umiem odr�nia� dobro od z�a, m�j panie. Kpiny ze �mierci Lorda Malibora s��

��Nie przejmuj si� tak, m�j przyjacielu � powiedzia� �agodnie Valentine, k�ad�c d�o� na wielkim ramieniu Skandara. � G��bia, w kt�rej spocz�� Koronal, jest nieczu�a na wszelkie zniewagi. Uwa�am, �e ballada o nim by�a pe�na wdzi�ku. Je�li ja nie czuj� do �piewak�w �adnej urazy, to dlaczego ty mia�by� j� czu�?

Zalzan Kavol nie przestawa� jednak burcze�.

��Je�li wolno mi wyrazi� w�asny s�d, m�j panie, my�l�, �e nie odzyska�e� jeszcze w�a�ciwej oceny rzeczy i zdarze�. Gdybym by� tob�, podszed�bym do tych marynarzy i zabroni� �piewania takich okropno�ci przed swoim obliczem.

��Przed moim obliczem? � Valentine za�mia� si� szczerze. � A c� dla nich znaczy moje oblicze? Dbaj� o mnie mniej ni� o plwociny smoka. Kim�e jestem, je�li nie zwyk�ym pasa�erem, i to ledwo tolerowanym? Gdybym powiedzia� im to, co proponujesz, w jednej chwili m�g�bym si� znale�� za burt� i szybko �ywi�bym smoki w�asnym cia�em. Pomy�l o tym i uspok�j si�, przyjacielu. To jest tylko g�upia marynarska piosenka.

��A jednak nie powinni jej �piewa� � mrukn�� Zalzan Kavol. Patrz�c za oddalaj�cym si� sztywno, nie przekonanym Skandarern Carabella parskn�a �miechem.

��On nawet sam siebie traktuje zbyt powa�nie.

Valentine zacz�� nuci� zas�yszan� melodi�, a potem spr�bowa� posk�ada� s�owa:

��Kochanie � zwr�ci� si� do Carabelli � czy wy�wiadczysz mi pewn� przys�ug�? Kiedy za�oga sko�czy swoj� robot�, odci�gnij na bok jednego z nich � tego, kt�ry �piewa basem, z rud� brod� � i popro�, by nauczy� ci� s��w. Potem ty nauczysz mnie, a ja za�piewam ca�� ballad� Zalzanowi Kavolowi. Mo�e si� wreszcie u�miechnie. Jak to idzie? Pos�uchajmy�

Min�� tydzie� albo i wi�cej, nim zn�w zobaczyli smoki, a do tego czasu marynarskich piosenek nauczyli si� nie tylko Carabella i Valentine, ale r�wnie� Lisamon Hultin i od tej pory po pok�adach ni�s� si� jej ochryp�y baryton bez wzgl�du na por� dnia czy nocy. Zalzan Karol nadal jednak uparcie powarkiwa� i parska� gniewem, gdy tylko us�ysza� s�owa, kt�re w jego przekonaniu zniewa�a�y nie�yj�cego Lorda Malibora.

Nast�pna �awica smok�w by�a o wiele wi�ksza od pierwszej i Gorzval pozwoli� na upolowanie oko�o dwudziestu m�odych sztuk, jednego �redniej wielko�ci i jednego olbrzyma, d�ugo�ci co najmniej stu trzydziestu st�p. Praca przy ich sprawianiu zaj�a ca�ej za�odze kilka nast�pnych dni. Pok�ad ocieka� purpur� smoczej krwi, a ko�ci i skrzyd�a gromadzono wsz�dzie, gdzie si� da�o, i skrupulatnie ci�to je na ma�e, nadaj�ce si� do przechowywania kawa�ki. Na stole kapitana pojawi�y si� delicje z najdziwniejszych cz�ci smoczych organizm�w, a Gorzval, coraz bardziej wylewny, przyni�s� a� cztery bary�ki doskona�ego wina, zupe�nie nieoczekiwanie jak na kogo�, kto jeszcze nie tak dawno sta� na skraju bankructwa.

��Z�oto Piliploku � powiedzia�, nape�niaj�c po brzegi puchary. � Zachowa�em ten nap�j na specjaln� okazj� i niew�tpliwie taka si� w�a�nie nadarzy�a. Przynie�li�cie nam niezwyk�e szcz�cie.

��Twoi kamraci, kapitanowie innych statk�w, nie byliby zachwyceni s�ysz�c, co m�wisz � rzek� Valentine. � R�wnie dobrze mogliby�my wyp�yn�� w morze z nimi, ale oni nie potrafili przewidzie�, jak szcz�liwymi oka�emy si� pasa�erami.

��Ich strata, nasz zysk. Za wasz� pielgrzymk�, moi przyjaciele! � wzni�s� toast kapitan Skandar.

Poruszali si� teraz w nieco �agodniejszej strefie. Gor�cy wiatr z Suwaelu docieraj�c do kra�c�w obszaru tropik�w przycicha� powoli, a z po�udniowego wschodu, od strony odleg�ego p�wyspu Stoienzar, nadci�ga�a przyjemna ch�odna bryza. W powietrzu coraz liczniej kr��y�y ptaki, woda nabiera�a zielonej barwy od wodorost�w, kt�rych warstwa by�a miejscami tak gruba, �e utrudnia�a �eglug�, a tu� pod powierzchni� przemyka�y �awice barwnych ryb. Mi�so�erne smoki, kr���c w�r�d nich z otwartymi pyskami, nie musia�y wiele si� wysila�, aby zdoby� obfite po�ywienie. Archipelag Rodamaunt le�a� ju� niedaleko i Gorzval zdecydowa�, �e w�a�nie tutaj uzupe�ni sw�j po��w. �Brangalyn� mia�a jeszcze miejsce w �adowniach na dwa, trzy wielkie smoki, kilka sztuk �rednich i czterdzie�ci do pi��dziesi�ciu ma�ych. Potem statek mia� wsadzi� pasa�er�w na najbli�szej wyspie i jak najpr�dzej zawr�ci� do Piliploku, aby sprzeda� sw�j �up.

��Ahoj! Smoki! Smoki nadchodz�! � rozleg� si� oczekiwany z niecierpliwo�ci� g�os majtka.

W ich kierunku zmierza�a najwi�ksza �awica, jak� dotychczas spotkali. Nad wod� stercza�y setki kolczastych garb�w. Przez dwa dni �Brangalyn� porusza�a si� mi�dzy zwierz�tami, zabijaj�c je do woli. Na horyzoncie cz�sto pojawia�y si� inne statki, ale zgodnie ze zwyczajem nie wkracza�y na obszar cudzego �owiska.

Gorzval promienia� z powodu tych sukces�w. Cz�sto sam schodzi� do �odzi, niczym zwyk�y cz�onek za�ogi � czemu Valentine dziwi� si� w g��bi duszy � a raz nawet podj�� si� trudnej pracy harpunnika. Statek, ob�adowywany kolejnymi tonami mi�sa, zanurza� si� coraz g��biej.

Na trzeci dzie� smoki nadal si� ich trzyma�y i nie okazywa�y l�ku przed harpunami ani nie rozprasza�y si� w czasie polowa�.

��Jeszcze tylko jeden du�y � obieca� wreszcie Gorzval � i kierujemy si� ku wyspom.

Na koniec �ow�w wybra� takiego, kt�ry mierzy� osiemdziesi�t st�p.

Valentine mia� do�� widoku ci�g�ej rzezi, tote� gdy harpunnik pos�a� swojej ofierze trzeci pocisk, odwr�ci� si� i odszed� w odleg�y k�t pok�adu. Stan�� obok zapatrzonego na wsch�d Sleeta.

��My�lisz, �e mo�na ju� st�d wypatrze� Archipelag? � zapyta� bia�ow�osego cz�owieczka. � T�skni� za sta�ym l�dem i za dniem, w kt�rym nie b�d� czu� zapachu smoczej krwi.

��To prawda, �e mam ostry wzrok, m�j panie, ale i on ma jakie� granice. Wyspy s� przed nami o dwa dni �eglowania. Ale� � Sleet omal si� nie zach�ysn��. � M�j panie�

��Co ci si� sta�o?

��Chyba jedna z nich podp�ywa do nas!

Valentine, maj�c oczy pora�one k�ad�cym si� na falach z�otym s�onecznym blaskiem, daremnie wpatrywa� si� w morze. Sleet uj�� jego d�o� i wskaza� ni� w kierunku, gdzie z wody wy�ania� si� ostro �ebrowany grzbiet, a ten grzbiet � co ju� Valentine wdzia� dobrze � zbli�a� si� do nich. Pod grzbietem zanurza�o si� w wodzie nieprawdopodobnie olbrzymie cielsko.

��Smok Lorda Kinnikena � wyszepta� Valentine zd�awionym g�osem. � Idzie prosto na nas!

M�g� by� smokiem Kinnikena czy kogokolwiek innego, nie mia�o to najmniejszego znaczenia: szerszy od �Brangalyn�, kierowa� si� ku niej bez wahania, niczym anio� zemsty albo jaka� nieokie�znana, bezmy�lna si�a. Wszystko jedno. I tak zetrze ich na proch.

��Gdzie Gorzval? � poderwa� si� gor�czkowo Sleet. � Gdzie bro�, gdzie harpunnicy?

Valentine za�mia� si�.

��R�wnie dobrze powstrzyma�by� harpunem kamienn� lawin�, przyjacielu. Lepiej pomy�l, czy dobrze p�ywasz.

Wi�kszo�� za�ogi by�a jeszcze zaj�ta po�owem, ale kilku ju� wiedzia�o o zbli�aj�cym si� nieprzyjacielu i na pok�adzie zapanowa�a szalona krz�tanina. Harpunnik zakr�ci� si� w swojej wie�yczce i wida� by�o na tle nieba, jak unosi bro� ka�d� ze swoich czterech r�k. Inni wspinali si� do s�siednich wyrzutni. Valentine, szukaj�c Carabelli, Deliambera i ca�ej reszty, k�tem oka zauwa�y� Gorzvala ruszaj�cego w gwa�townym po�piechu w stron� steru. Skandar mia� rozgor�czkowan� twarz, z oczu wyziera�a mu panika. Wygl�da� jak kto�, kto stan�� twarz� w twarz z wys�annikiem �mierci.

��Spu�ci� �odzie! � rozleg� si� czyj� dramatyczny krzyk. Ko�owroty zacz�y pracowa�, wszyscy biegali tam i z powrotem, a jaki� Hjort, z pociemnia�ymi ze strachu policzkami, potrz�sn�� przed Valentinem pi�ci� i szarpi�c go za rami�, wysycza� przez zaci�ni�te z�by:

��To ty sprowadzi�e� na nas t� besti�! Nie powinni�my pozwoli� wej�� na pok�ad ani tobie, ani twojej z�owieszczej bandzie!

Lisamon Hultin, kt�ra wyros�a jak spod ziemi, odepchn�a Hjorta na bok, po czym obj�a Valentine'a silnym ramieniem, jakby daj�c mu w ten spos�b do zrozumienia, �e b�dzie go broni� przed ka�d� krzywd�.

��Hjort ma racj� � powiedzia� spokojnie Valentine. � Wiesz o tym dobrze. Nam naprawd� szcz�cie nie sprzyja. Najpierw Zalzan Karol traci sw�j w�z, a teraz ginie statek biednego�

Szturmuj�cy z upiorn� si�� smok rozbi� burt� �Brangalyn�.

Statek przechyli� si� na bok, jakby pchni�ty r�k� olbrzyma, a potem przewali� si� na drug� stron�. Wr�gi zadr�a�y. Przysz�o nast�pne uderzenie � czy to skrzyd�a uderza�y o kad�ub, czy ogon? � i �Brangalyn� podskoczy�a na wodzie, bezradna jak korek.

��Statek rozbity! � krzykn�� kto� zrozpaczonym g�osem. Wszystko, co znajdowa�o si� na pok�adzie, zacz�o si� przetacza� si� od burty do burty. Zerwa� si� kocio� do wytapiania smoczego sad�a i przykry� trzech nieszcz�snych cz�onk�w za�ogi, �lizga�a si� skrzynia z toporami do ci�cia ko�ci, nic nie sta�o na swoim miejscu i nikt nie m�g� utrzyma� si� na nogach. W czasie jednego z przechy��w Valentine zauwa�y�, jak smok wpada mi�dzy �odzie, kt�re nie zd��y�y wr�ci� z po�owu, i wyrzuca wszystkie w powietrze, po czym zakr�ca i sunie w kierunku statku, ponownie atakuj�c. By� to bowiem �wiadomy atak, co do tego nikt nie mia� w�tpliwo�ci.

Tym razem uderzy� bokiem. �Brangalyn� zatrz�s�a si� w przed�miertnej agonii. Valentine j�kn�� czuj�c, jak u�cisk Lisamon Hultin nieomal �amie mu ko�ci. Zd��y� jeszcze pomy�le� o swoich przyjacio�ach, kt�rych nie by�o w pobli�u. Czy prze�yj�? Los statku wydawa� si� ju� przes�dzony. Woda wlewa�a si� do �adowni. Jeszcze raz nad pok�adem wyr�s� smoczy ogon, jeszcze jedno uderzenie � I by�o po wszystkim. Nast�pi� chaos. Valentine poczu�, jak p�ynie przez powietrze, w g�r�, jak zmienia tor lotu i zaczyna opada�, odbija si� o wod�, po czym zanurza w wirze, kt�ry obraca nim i szybko wci�ga w g��bi�.

Ton��, a w uszach d�wi�cza�y mu s�owa ballady o Lordzie Maliborze. O tym, jak Koronalowi zachcia�o si� polowa� na smoki, jak wyszed� w morze na najdoskonalszym smoczym statku w Piliploku i jak ten najdoskonalszy statek przepad� wraz z ca�� za�og�. Nikt nie wiedzia�, co si� naprawd� wydarzy�o, ale � jak sobie Valentine mgli�cie przypomina� � oficjalny komunikat m�wi� o nag�ym sztormie. Bardziej prawdopodobne, pomy�la�, �e by�a to ta sama smocza bestia, kt�ra rozbi�a ich statek, ten m�ciciel smoczego rodzaju.

A teraz innego Koronala, nast�pc� Lorda Malibora, cho� nie bezpo�redniego, m�g� spotka� taki sam los. Valentine by� tym jednak dziwnie nieporuszony. Ju� raz, podczas przeprawy przez wodospady Steiche, uda�o mu si� wyrwa� �mierci. A tutaj? Mi�dzy nim a jakimkolwiek suchym l�dem le�a�y setki mil morza, nie m�wi�c ju� o szalej�cym na wyci�gni�cie r�ki potworze. Przeznaczenie jego dope�nia�o si�, i nic tu po �zach. Bogowie, jak wida�, odwr�cili si� od niego. Smuci� go jedynie los tych, kt�rych kocha�. Ba� si�, i� zgin� wraz z nim tylko dlatego, �e byli mu wierni, �e �lubowali p�j�� z nim a� na Wysp�, �e zwi�zali sw�j los z losem niefortunnego Koronala i r�wnie nieszcz�snego kapitana smoczego statku, a teraz musz� dzieli� ich mroczne przeznaczenie.

Wci�gany coraz g��biej w g��b oceanu, musia� wreszcie przerwa� rozwa�ania o losie swoim i innych. Zacz�a si� walka o oddech, zacz�o si� krztuszenie, kaszel, wypluwanie wody i po�ykanie jej wci�� od nowa. W g�owie poczu� niezno�ny �omot. Carabella, pomy�la� i pogr��y� si� w ciemno�ci.

Od chwili, gdy ockn�� si� nieopodal Pidruid, znienacka odci�ty od przesz�o�ci, niecz�sto oddawa� si� rozmy�laniom o �mierci. Ju� samo �ycie stawia�o mu zbyt wiele wyzwa�. Teraz zacz�� przypomina� sobie niejasno zapami�tane z wieku ch�opi�cego wierzenia, wed�ug kt�rych wszystkie dusze w momencie wygasania w nich si� �yciowych wracaj� do boskiego �r�d�a, podr�uj�c przez Most Po�egna�, za kt�ry jest odpowiedzialny Pontifex. Ale czy naprawd� istnieje �wiat poza �yciem? A je�li tak, to jakiego rodzaju? Nad t� kwesti� Valentine nigdy nie przesta� si� zastanawia�. Tym razem jednak, odzyskuj�c �wiadomo��, znalaz� si� w miejscu tak dziwnym, �e najbardziej tw�rcze umys�y nie potrafi�yby go sobie wyobrazi�.

To tak ma wygl�da� to co� �po �yciu�? Wielka komnata, ciche pomieszczenie o niewiadomym na pierwszy rzut oka przeznaczeniu, z wilgotnymi r�owymi �cianami i zaokr�glonym sklepieniem podpartym przez liczne filary, kt�re miejscami wznosi�y si� bardzo wysoko, a miejscami opada�y niemal do pod�ogi. A wi�c to taki wygl�d ma drugi �wiat? W sklepieniu znajdowa�y si� dwie b�yszcz�ce p�kule, kt�re emitowa�y �agodne niebieskie �wiat�o, niezbyt realne, sprawiaj�ce wra�enie odbitego. Przesycone par� powietrze mia�o ostry, gorzki zapach, cho� w�a�ciwsze by�oby okre�lenie, �e cuchn�o zgnilizn�. Valentine spoczywa� na boku, na wilgotnej, �liskiej powierzchni, niemi�ej w dotyku, g��boko pofa�dowanej i wstrz�sanej ci�g�ymi ni to uderzeniami, ni to drgawkami. Jej struktura nie przypomina�a niczego, z czym si� dotychczas zetkn��, a te delikatne, ale wci�� wyczuwalne drgania wewn�trzne sprawi�y, �e zacz�� si� zastanawia�, czy owa sceneria, w kt�rej nie z w�asnej woli si� znalaz�, by�a �wiatem po �mierci, czy tylko groteskow� halucynacj�.

Podni�s� si� niepewnie na nogi. Mia� przemoczone ubranie, zgubi� gdzie� jeden but, na wargach czu� smak soli, w p�ucach mia� pe�no wody, wstrz�sa�y nim dreszcze, a na domiar z�ego nie potrafi� usta� na ci�gle drgaj�cej powierzchni.

Kiedy przyzwyczai� wzrok do nik�ego, jakby przefiltrowanego �wiat�a, zobaczy�, �e pod�o�e, po kt�rym st�pa, pokrywa dziwna bezlistna ro�linno��, mi�siste poskr�cane bicze poruszane tym samym rytmem, co ca�e otoczenie. Kr���c mi�dzy wysokimi filarami, to zn�w zbli�aj�c si� do miejsc, gdzie sufit styka� si� z pod�og�, spostrzeg� wype�niony zielonkawym p�ynem staw, a w nim setki r�nobarwnych ryb z rodzaju tych, kt�re widzia� obok statku w dzie� przed rozpocz�ciem po�ow�w. Teraz ryby nie p�ywa�y. By�y martwe i w stanie rozk�adu, a o�ci z ju� roz�o�onych za�ciela�y dno stawu grubym na metr kobiercem.

Nagle za plecami Valentine'a rozleg� si� og�uszaj�cy ryk. Odwr�ci� si� w por�, by zobaczy�, jak �ciany pomieszczenia cofaj� si�, sufit si� podnosi, a ca�a przestrze� rozdyma i ju� w nast�pnej chwili zostaje zalana pot�nymi strumieniami wody, kt�re z pewno�ci� by go porwa�y, gdyby nie uchwyci� si� kurczowo najbli�szego filaru. Woda si�ga�a mu ju� do bioder. Pomy�la�, �e znalaz� si� w nurcie Morza Wewn�trznego i �e nied�ugo zn�w poch�on� go morskie odm�ty, i �e nic tu nie da przyklejanie si� do jakiego� s�upa, ale woda, r�wnie szybko jak wp�yn�a, zacz�a opada� i znika� w nagle otwieraj�cych si� w pod�odze szczelinach, a po ca�ym potopie zosta� tylko �lad znaczony d�ugim pasmem ryb. W tej samej chwili grunt pod jego nogami silnie zadr�a�, a mi�siste bicze-porosty zacz�y w po�piechu zap�dza� ryby do zieleniej�cego w p�mroku stawu. Zgarniane stworzenia jeszcze rozpaczliwie otwiera�y pyszczki, jeszcze walczy�y o �ycie, ale nieruchomia�y szybko, kiedy tylko znalaz�y si� w m�tnym p�ynie.

I wtedy Valentine dozna� ol�nienia.

Nie jestem martwy, pomy�la�, ani nie tak wygl�da �ycie po drugiej stronie Mostu Po�egna�. Jestem w brzuchu smoka.

Odrzuci� do ty�u g�ow� i zani�s� si� gromkim �miechem. C� innego pasowa�o do tej sytuacji? P�acz? Przekle�stwa? Olbrzymia bestia po�kn�a go jednym niedba�ym haustem, wessa�a do swego brzucha Koronala Majipooru jak pierwsz� lepsz� ryb�. Ale tym razem zdobycz okaza�a si� za du�a, by da� si� zap�dzi� do stawu, w kt�rym odbywa� si� proces trawienia. I tak oto Koronal osiad� na dnie smoczego �o��dka, w tej wysokiej katedrze przewodu pokarmowego. I co teraz? Czy ma rz�dzi� rybami? Wymierza� sprawiedliwo�� p�dz�cym ku nieuchronnej �mierci?

Ca�kiem niez�a komedia, pomy�la�.

Ale r�wnie ponura tragedia � dla Sleeta, Carabelli, ma�ego Shanamira i ca�ej reszty. Bo przecie� musieli p�j�� na dno razem z wrakiem �Brangalyn�. Je�li czu� udr�k�, to tylko z ich powodu. Na zawsze zamilk� weso�y g�os Carabelli, przepad�a cudowna zr�czno�� r�ki Sleeta, Skandarzy o nieokrzesanych duszach ju� nigdy nie wype�ni� powietrza wiruj�cymi no�ami, sierpami i pochodniami, a Shanamir nawet nie rozpocznie doros�ego �ycia�

D�u�sze rozmy�lanie o nich by�o nie do zniesienia.

W po�o�eniu, w jakim si� znalaz�, niewiele mia� do zrobienia, wi�c aby z�agodzi� smutek i b�l, znowu si� zacz�� �mia� i roz�o�y� szeroko ramiona, od �ciany do �ciany swego pa�acu.

��Zamek Lorda Valentine'a! Oto i on! � wykrzykn��. � To sala tronowa! Zapraszam na uczt� z Koronalem do wielkiej sali biesiadnej!

��Na moje kiszki, przyjmuj� to zaproszenie! � odezwa� si� z mrocznej dali g��boki baryton. Valentine znieruchomia�. � Lisamon?�

��Nie, Pontifex Tyeveras i jego zezowaty wuj! Czy to ty, Valentine? � Tak! Gdzie jeste�?

��W gardle tego �mierdz�cego smoka! A ty? � Niedaleko od ciebie! Ale ci� nie widz�!

���piewaj! � rozkaza�a. � St�j w jednym miejscu i nie przestawaj �piewa�! Spr�buj� do ciebie dotrze�!

Valentine zacz�� �piewa�, najg�o�niej jak potrafi�.

Nast�pny �oskot zag�uszy� jego �piew. Zn�w gardziel wielkiego stwora zach�ysn�a si� kaskad� wody morskiej i nast�pn� �awic� ryb. Zn�w Valentine przylgn�� do filaru. Zn�w przyp�yw we� uderzy�.

��Och! Na boskie palce! � krzykn�a Lisamon. � Trzymaj si�, Valentine, trzymaj!

Nie zamierza� si� pu�ci�. Trzyma� si�. Dopiero kiedy min�a rw�ca fala, odsun�� si� od filaru, r�wnie mokry i zdyszany jak po walce z poprzednim potopem. Gdzie� z daleka krzycza�a olbrzymka. Odkrzykn��. Glos Lisamon by� coraz bli�szy i niezmiennie nalega�, by Valentine �piewa�. Wi�c �piewa�:

Olbrzymka pokona�a ju� spory kawa� zawi�ego wn�trza smoka, bo spro�ne wstawki do lordowskiej ballady, jakimi zapewne umila�a sobie podr�, rozleg�y si� tu� obok Valentine'a. Podni�s� wzrok i zobaczy� przed sob� znajome kszta�ty. U�miechn�� si� do niej, a ona do niego. Za�mia�a si� g�o�no. Za�mia� si� razem z ni� � i padli sobie w mokre, �liskie obj�cia.

Widok tej, kt�ra prze�y�a, natychmiast skierowa� jego my�li ku tym, kt�rych ju� pewnie nigdy nie zobaczy. Od nowa pogr��y� si� ty smutku i �alu, �e do tego wszystkiego dosz�o za jego przyczyn�. Odwr�ci� oczy i zagryz� wargi. � M�j panie � szepn�a zak�opotana olbrzymka.

��Tylko my dwoje ocaleli�my, Lisamon. � Tak, i dzi�ki przynajmniej za to!

��Ale inni� �yliby teraz, gdyby nie byli tak g�upi i nie gonili ze mn� na koniec �wiata�

Lisamon Hultin obj�a go delikatnie.

��M�j panie, czy pl�cz wskrzesi umar�ych? � Wiem, ale�

��Ale my �yjemy. Je�li stracili�my przyjaci�, jest to pow�d do smutku, ale nie do brania winy na swoje barki. Szli za tob� z w�asnej nieprzymuszonej woli, czy� nie? A je�li ich czas si� dope�ni�, no c�, tak widocznie mia�o by�. Czy porzucisz �ale, m�j panie, i zaczniesz si� cieszy�, �e jeste�my bezpieczni?

Valentine wzruszy� ramionami.

��M�wisz, �e �al nikomu nie przywr�ci �ycia, to prawda. I m�wisz, �e jeste�my bezpieczni. To te� prawda. Ale jakie� to bezpiecze�stwo? Jak d�ugo mo�emy tutaj prze�y�, Lisamon?

��Wystarczaj�co d�ugo, bym zd��y�a nas uwolni�. � Wyci�gn�a z pochwy miecz wibracyjny.

��Chcesz wyr�ba� nim drog� na wolno��? � Dlaczego nie? Ci�� ju� gorsze rzeczy.

��Na pierwsze dotkni�cie miecza smok zanurkuje na dno morza. Chyba lepiej tkwi� tu, ni� liczy� na wyp�yni�cie z pi�ciomilowej g��bi.

��Czy to nie o tobie m�wiono, �e zachowujesz optymizm w najbardziej trudnych sytuacjach? Nagle przesta�e� by� optymist�? Smoki na og� trzymaj� si� powierzchni. Czasami schodz� pod wod�, ale nie nurkuj� zbyt g��boko. A je�li, tak jak m�wisz, zanurzymy si� na pi�� mil? B�dzie to przynajmniej natychmiastowa �mier�. Jak d�ugo chcia�by� oddycha� t� zgnilizn�? I jak d�ugo potrafisz si� tu�a� po kiszkach olbrzymiej ryby?

Dotkn�a �ciany �o��dka koniuszkiem miecza. Grube, wilgotne mi�so ugi�o si�, ale nie przebieg�o przez nie �adne dr�enie.

��Widzisz? Nie ma tutaj nerw�w � powiedzia�a i nie dyskutuj�c d�u�ej zacz�a przebija� bok smoka. � Czy my�lisz, �e ta bestia mog�a po�kn�� jeszcze kogo�?

��S�ysza�em tylko tw�j g�os.

��A ja tw�j. Ech, co za potw�r! Trzyma�am ci� z ca�ej si�y, kiedy byli�my na statku, ale podczas ostatniego ataku gdzie� mi si� zapodzia�e�. W ko�cu jednak oboje wyl�dowali�my w jednym miejscu.

Wycinana przez olbrzymk� dziura by�a ju� na stop� g��boka i na dwie szeroka, lecz mimo �e operacji dokonywano na �ywym organizmie, smok nie zaprz�ta� sobie g�owy takimi drobiazgami. Jeste�my robakami, kt�re tocz� go od �rodka, pomy�la� Valentine, a kto zwraca uwag� na robaki?

G�os Lisamon Hultin przywo�a� go do porz�dku.

��Ja b�d� ci��, a ty rozejrzyj si�, czy w tym twoim pa�acu nie ma innego rozbitka. Tylko nie odchod� za daleko.

��B�d� ostro�ny � obieca� pos�usznie Valentine.

Aby si� nie zgubi�, postanowi� posuwa� si� wzd�u� �ciany �o��dka. Szed� prawie po omacku. Dwa razy przerywa� marsz, by unikn�� zatopienia przez nap�ywaj�ce strumienie wody, a kiedy tylko fala mija�a, nawo�ywa� g�o�no przyjaci� � ale bezskutecznie.

Olbrzymka tymczasem pracowa�a bez wytchnienia, coraz bardziej zag��biaj�c si� w smoczy bok. Jej cia�o sp�ywa�o krwi� bestii, a wok� wala�y si� kawa�y odr�banego mi�sa. Robota by�a niew�tpliwie paskudna, nie przeszkadza�a jej jednak w pogodnym wy�piewywaniu ulubionej ballady.

��Jak daleko st�d na zewn�trz? � spyta� Valentine.

��P� mili albo co� ko�o tego.

��Naprawd�?

Lisamon Hultin za�mia�a si� g�o�no.

��My�l�, �e dziesi�� albo pi�tna�cie st�p, nie wi�cej. Zr�b za mn� troch� miejsca. To mi�so urasta w sterty szybciej, ni� nad��am je odrzuca�.

Niezbyt zadowolony z tego odpowiedniego dla rze�nika zaj�cia Valentine z odraz� chwyta� krwawe och�apy i odrzuca� je, jak m�g� najdalej. Jednak jeszcze wi�ksz� odraz�, a nawet przera�eniem, przej�� go widok poskr�canych biczy-porost�w, skwapliwie zgarniaj�cych te och�apy do trawiennego stawu. Wygl�da�o na to, �e ka�de bia�ko, bez wzgl�du na pochodzenie, jest tu mile widziane Droga do wolno�ci wdziera�a si� coraz g��biej w �cian� brzucha potwora. Valentine usi�owa� obliczy�, jak szeroka mo�e by� ta �ciana, je�li d�ugo�� smoka wynosi trzysta st�p, sz�o mu to jednak niezbyt sprawnie. No c�, zamkni�te, cuchn�ce pomieszczenie nie zapewnia�o odpowiednich warunk�w do my�lenia. Krew, surowe mi�so, w�asny pot, przeciskanie si� przez w�sk� szczelin� � trudno by�oby wyobrazi� sobie bardziej obrzydliwe miejsce.

Valentine spojrza� za siebie.

��Otw�r zamyka si� za nami! � krzykn�� przera�ony.

��Zwierz�, kt�re �yje wiecznie, musi mie� w�asne metody leczenia ran � burkn�a olbrzymka, kt�ra nie mia�a czasu na zb�dne dywagacje By�a bez reszty poch�oni�ta d�ganiem, ci�ciem, ��obieniem. Zaniepokojony Valentine nie spuszcza� jednak wzroku z zarastaj�cej szczeliny. Nowej tkanki przybywa�o z niezwyk�� pr�dko�ci�. Co b�dzie, je�li zostan� zamkni�ci w tej jamie, zduszeni przez zrastaj�ce si� mi�so? Lisamon Hultin, mimo pozornego spokoju, musia�a chyba zdawa� sobie spraw� z niebezpiecze�stwa, bo zapieraj�c si� nogami jak mog�a najmocniej, napinaj�c mi�nie ramion jak postronki, pracowa�a szybciej i szybciej, post�kuj�c z nadmiernego wysi�ku. Nie mieli ju� odwrotu. R�owe mi�so, kt�re najpierw zaros�o otw�r wej�ciowy, teraz narasta�o po bokach szczeliny. Miecz wibracyjny r�ba� w dzikim po�piechu, a Valentine wci�� spe�nia� swoje skromne zadanie i usuwa� spod n�g olbrzymki odr�bane kawa�ki. Wida� jednak by�o, �e Lisamon jest ju� u kresu si� W tym wy�cigu smok, cho� bezwiednie, zaczyna� j� powoli pokonywa�.

��Nie wiem � czy� nad��� � wysapa�a chrapliwie.

��Wi�c daj teraz miecz mnie!

Mimo grozy sytuacji olbrzymka roze�mia�a si�.

��Uwa�aj, bo go utrzymasz! � Ta kr�tka wymiana zda� zagrza�a j� do dalszych zmaga�. Przeklinaj�c smoka i jego mi�so zacz�a r�ba� z jeszcze wi�ksz� w�ciek�o�ci�. Nikt nie zdo�a�by okre�li� miejsca, w kt�rym si� znajdowali; przez to krwawe terytorium przysz�o im si� przedziera� bez jakichkolwiek punkt�w orientacyjnych.

��Mo�e powinni�my spr�bowa� powr�ci� do wn�trza brzucha � nie�mia�o zaproponowa� Valentine � bo inaczej na zawsze zatrza�niemy si� w pu�apce.

��Nie! � krzykn�a. � My�l�, �e to ju� niedaleko! Tu ju� nie ma wiele mi�sa. Jest coraz twardziej, mo�e zbli�amy si� do�

Nim zd��y�a doko�czy� zdanie, zala�a ich woda.

��Przeszli�my! � krzykn�a rado�nie Lisamon Hultin. Odwr�ci�a si�, chwyci�a Valentine'a jak kuk�� i wepchn�a go g�ow� naprz�d w otw�r w boku potwora. Odepchn�a si� pot�nymi nogami i Valentine, ledwo zd��ywszy wype�ni� p�uca powietrzem, zosta� wyrzucony w zimne, zielone obj�cia oceanu. Lisamon Hultin wynurzy�a si� tu� za nim i trzymaj�c go mocno to za kostki u n�g, to za nadgarstki, razem z nim p�yn�a w g�r�.

Zdawa�o si�, �e powierzchnia morza jest oddalona o godziny drogi. Valentine czu� ucisk w skroniach i p�omie� w piersiach. Wznosimy si� z samego dna, pomy�la� na p� �wiadomie, i utopimy si�, nim z�apiemy pierwszy oddech, albo krew si� w nas zagotuje, tak jak u nurk�w z Tilomon, gdy zbyt g��boko schodz� w poszukiwaniu kamiennych oczu, albo zmia�d�y nas ci�nienie, albo�

Ci�nienie, zamiast zmia�d�y�, wyrzuci�o go jak z procy prosto w wonne, �wie�e powietrze. Z g�o�nym chlupotem poszed� jeszcze raz pod wod�, ale ju� po chwili fale unosi�y go niczym s�omk�. Lisamon Hultin dryfowa�a w pobli�u. Nad ich g�owami �wieci�o jasne, znajome s�o�ce.

By� �ywy, nawet nie zadra�ni�ty, a po smoku nie by�o �ladu.

I podskakiwa� jak korek na wodzie, gdzie� po�rodku Morza Wewn�trznego, sto mil od jakiegokolwiek miejsca, na kt�rym m�g�by postawi� stop�.

Przyszed�szy jako tako do siebie, uni�s� g�ow� i rozejrza� si� doko�a. Smoczy garb odp�ywa� powoli w przeciwnym kierunku. Tu i �wdzie dryfowa�y szcz�tki zatopionej �Brangalyn�. I nigdzie nie by�o �ladu rozbitka.

Dop�yn�li do najbli�szego kawa�ka kad�uba i wczo�gali si� na zbawcze deski. Przez d�u�sz� chwil� oboje milczeli. Pierwszy odezwa� si� Valentine.

��Czy powinni�my kierowa� si� w stron� Archipelagu, czy te� wprost na Wysp� Snu?

��P�ywanie jest ci�k� prac�, m�j panie. Trzeba nam by�o dosi��� smoka.

��Ale jak nim kierowa�?

��Poci�gaj�c to za jedno, to za drugie skrzyd�o � wymy�li�a napr�dce.

��Mam co do tego w�tpliwo�ci. Rozmowa si� urwa�a.

Po jakim� czasie Valentine zn�w si� odezwa�: � W brzuchu smoka co kilka minut mieliby�my przynajmniej �wie�� dostaw� ryb.

��Gospoda te� by�a obszerna � doda�a Lisamon Hultin. � Tylko troch� s�abo wietrzona. Je�li o mnie idzie, wol� t� tratw�.

��Ale jak d�ugo mo�emy na niej dryfowa�?

Olbrzymka spojrza�a na niego zdumiona.

��Czy masz w�tpliwo�ci co do tego, �e zostaniemy uratowani? � W naszej sytuacji takie w�tpliwo�ci nikogo nie powinny dziwi�. � Ze snu zes�anego kiedy� przez Pani� dowiedzia�am si�, �e �mier� znajdzie mnie w suchym miejscu i kiedy b�d� ju� bardzo stara. Wci�� jestem m�oda, a miejsce, w kt�rym si� znajdujemy, jest najmniej suchym miejscem na ca�ym Majipoorze, z wyj�tkiem, by� mo�e, �rodka Morza Wielkiego. Zatem nie ma si� czego obawia�. Je�li ja prze�yj�, to i tobie si� uda.

��Pocieszaj�ca wiadomo�� � rzek� Valentine. � Co zatem powinni�my robi�?

��Czy mo�esz wysy�a� przes�ania, m�j panie?

��By�em Koronalem, nie Kr�lem Sn�w.

��Ka�dy potrafi kierowa� swoim umys�em i dociera� do innych, byleby w dobrych intencjach. Czy my�lisz, �e tylko Kr�l i Pani maj� takie zdolno�ci? Pewnej nocy ma�y czarodziej Deliamber perswadowa� niekt�rym to i owo, wiem co� o tym. Gorzval sam opowiada� o swoich rozmowach ze smokami podczas snu, a ty�

��Lisamon, ja przecie� nawet nie jestem sob�. Umys�, jaki mi pozostawiono, nie potrafi niczego z siebie wykrzesa�, nawet przes�ania.

��Tylko spr�buj. Si�gnij przez t� szerok� wod�. Do Pani, twojej matki, albo do jej ludzi na Wyspie, albo do ludzi na Archipelagu. Masz w�adz�. Ja nie umiem niczego poza wymachiwaniem mieczem, ale ty, m�j panie, masz umys�, kt�ry by� godny Zamku, a teraz, kiedy jeste�my w potrzebie� � Olbrzymka m�wi�a teraz z pasj�. � Zr�b to, Lordzie Valentine! Zawo�aj o pomoc, a pomoc na pewno przyb�dzie!

Valentine mia� w�tpliwo�ci. Wiedzia� troch� o pokrywaj�cej planet� sieci przes�a�. Rzeczywi�cie, wygl�da�o na to, �e jeden umys� mo�e przywo�a� inny, jednak�e pomijaj�c ju� to, �e panuj�ce na Wyspie i Suvraelu pot�gi prawdopodobnie wysy�a�y wiadomo�ci za pomoc� mechanicznych wzmacniaczy, ale on, dryfuj�cy na drewnianej �upinie, umazany krwi� i mi�sem z brzucha olbrzymiej bestii, z umys�em tak bezbrze�nie wyczerpanym nie ko�cz�cymi si� przeciwno�ciami losu, �e nawet jego legendarna ufno�� w szcz�cie i cuda zaczyna�a si� za�amywa� � jak m�g�by wierzy�, �e potrafi wezwa� pomoc przez taki bezmiar oceanu?

Zamkn�� oczy. Spr�bowa� skoncentrowa� ca�� energi� umys�u na pojedynczym punkcie w g��bi czaszki. Wyobrazi� sobie, �e �wieci tam male�ka iskierka, jakie� ukryte promieniowanie, kt�re on po prostu oderwie od w�asnego m�zgu i rzuci w przestrze�, a by� mo�e kto� gdzie� je odbierze. Przecie� to bez sensu, pomy�la�. Chyba lepiej zastanowi� si�, jakie stworzenie zacznie za chwil� ogryza� moje zwieszone nad wod� stopy. Nagle przerazi� si�. Przes�anie, je�liby je wys�a�, dosz�oby przede wszystkim do mglistego umys�u kr�c�cego si� w niedalekim s�siedztwie smoka, kt�ry zniszczy� �Brangalyn� i prawie wszystkich, kt�rzy na mej p�yn�li. Smok m�g�by wr�ci�, by doko�czy� swego dzie�a. A jednak, wbrew tym obawom, postanowi� nada� przes�anie. By� przecie� co� winien Lisamon Hultin za to, co dla niego dotychczas zrobi�a.

Zacz�� szuka� sposobu przekazania wiadomo�ci. Pr�bowa� przez ca�e popo�udnie i wczesny wiecz�r, z drobnymi tylko przerwami. Ciemno�ci zapad�y szybko, a woda zacz�a �wieci� upiornym zielonkawym �wiat�em. �eby nie zsun�� si� z desek w czasie snu, postanowili czuwa� na zmian�. Kiedy przysz�a kolej na Valentine'a, musia� stacza� z ogarniaj�c� go senno�ci� ci�kie boje, a i tak od czasu do czasu traci� jasno�� umys�u. R�ne morskie stworzenia wraz z zapadni�ciem nocy sta�y si� natomiast odwa�niejsze i nieustannie kr��y�y wok� rozbitk�w w d�ugim korowodzie, znacz�c �wietlne �lady na po�yskuj�cych zimnym ogniem falach.

I zn�w od czasu do czasu Valentine pr�bowa� nadawa� przes�ania. Zdawa� sobie jednak spraw� z bezcelowo�ci swoich wysi�k�w.

Jeste�my zgubieni, pomy�la�.

Kiedy zbli�a� si� ranek, pozwoli� sobie na sen poza kolejno�ci�, podczas kt�rego �ni�y mu si� przykre sceny z ta�cz�cymi na powierzchni morza w�gorzami. Kiedy w�gorze wreszcie odp�yn�y, jeszcze raz spr�bowa� po��czy� sw�j umys� z jakimi� odleg�ymi umys�ami, ale sen nagle sta� si� bardzo g��boki i pozbawi� go wszelkiej �wiadomo�ci.

Obudzi�o go dotkni�cie r�ki Lisamon Hultin.

��M�j panie�

Spojrza� na ni� nieprzytomnie.

��M�j panie, mo�esz ju� przesta� wysy�a� przes�ania. Jeste�my ocaleni!

��Co takiego?!

����d�, m�j panie! Widzisz? P�ynie ze wschodu.

Znu�ony ci�kim snem, z trudem podni�s� g�ow� i pod��y� spojrzeniem za jej d�oni�. ��d�, a raczej ��dka, rzeczywi�cie p�yn�a w ich stron�. Widzia� nawet odbijaj�ce si� w jej wios�ach s�o�ce. Halucynacje, pomy�la� jednak. Z�uda. Fatamorgana.

Ale ��d� na horyzoncie powi�ksza�a si� z minuty na minut�, ju� by�a obok i ju� czyje� r�ce chwyci�y go, unios�y do g�ry, po�o�y�y na dnie �odzi, a inne przyk�ada�y mu do ust butelk� z zimnym napojem, mo�e winem, mo�e wod�. Nim zd��y� si� odezwa�, ju� �ci�gano z niego mokre, ubrudzone smocz� krwi� ubranie, ju� zawijano go w co� suchego i czystego. Dwaj obcy m�czy�ni, obca kobieta, wielkie grzywy wyp�owia�ych od s�o�ca w�os�w, dziwne ubrania. I dobiegaj�ce gdzie� z daleka s�owa Lisamon Hultin, niewyra�ne, ale po co mia�by je rozumie�? Czy to jego umys� wyczarowa� tych wybawc�w? Czy byli anio�ami? Duchami? Nie dba� o odpowied�. By� wyczerpany, by�o mu wszystko jedno. Chocia� nie. Kr��y� mglist� my�l� wok� tego, by odci�gn�� na bok olbrzymk� i zabroni� wyjawiania prawdy o jego to�samo�ci, ale i ta my�l, jak i wszystkie inne, odp�yn�a, zanim na dobre zdo�a�a si� w jego umy�le wykrystalizowa�. Pozostawa�a nadzieja, cho� te� mglista, �e Lisamon Hultin sama ma do�� zdrowego rozs�dku, by nie powi�ksza� absurdalno�ci ca�ej sytuacji. Chyba nie powie: �Patrzcie, oto Koronal Majipooru, tylko �e w przebraniu� i nie doda: �po�kn�� nas smok, ale nie zd��y� strawi�, bo wyr�bali�my przej�cie w jego brzuchu�. Tak. Z pewno�ci� ci ludzie uwierzyliby w takie bajki! Valentine u�miechn�� si� do swoich my�li i zapad� w sen bez przes�a�.

Pok�j, w kt�rym si� obudzi�, by� zalany s�o�cem, a jego okna wychodzi�y na z�ot� piaszczyst� pla��. Carabella nie spuszcza�a oczu z niedawnego rozbitka.

��M�j panie� � powiedzia�a �agodnie. � Czy s�yszysz mnie?

��Czyja �ni�?

��Jeste� na Mardigile, jednej z wysp Archipelagu. Wy�owiono ci� wczoraj, dryfuj�cego razem z olbrzymk� na od�upanym skrawku kad�uba. Ci wyspiarze s� rybakami, kt�rzy na wie�� o zatoni�ciu statku wyp�yn�li w morze szuka� rozbitk�w.

��Czy kto� jeszcze prze�y�? � spyta� z niepokojem.

��Deliamber i Zalzan Kavol s� tutaj ze mn�. Ludzie z Mardigile m�wi�, �e Khuria, Shanamira, Vinorkisa i kilku Skandar�w, cho� nie wiem, czy naszych, wy�owi�y �odzie z s�siednich wysp. Niekt�rzy z tych, kt�rzy w czasie ataku smoka polowali w �odziach, r�wnie� dotarli bezpiecznie do brzegu.

��A Sleet? Co ze Sleetem?

W oczach Carabelli pojawi�a si� niepewno�� granicz�ca z l�kiem.

��O nim nie ma �adnych wie�ci � odpowiedzia�a po chwili. � Ale �odzie nadal przepatruj� morze. Miejmy nadziej�, �e jest ju� na kt�rej� z wysp. Bogowie chronili nas tak d�ugo, wi�c i teraz nam dopomog�. � Za�mia�a si�, zmieniaj�c temat. � Lisamon Hultin opowiada�a wspania�� histori� o tym, jak po�kn�� was smok i jak wyci�li�cie w jego boku drog� na wolno��. Wyspiarze uznali, �e bajka olbrzymki jest wspanialsza od opowie�ci o Lordzie Stiamocie.

��To, o czym ona m�wi, zdarzy�o si� naprawd�.

��M�j panie�

��Smok nas po�kn��. Olbrzymka nie k�amie.

Carabella parskn�a �miechem.

��Kiedy podczas snu dowiedzia�am si�, kim jeste� naprawd�, uwierzy�am we wszystko bez cienia w�tpliwo�ci. Je�li mi jednak m�c�

��W smoku � przerwa� jej Valentine � by�y wielkie filary podtrzymuj�ce sklepienie �o��dka, by� otw�r, przez kt�ry co kilka minut nap�ywa�a woda, a z ni� ca�a �awica ryb, by�y wici, kt�re nap�dza�y ryby o zielonego stawu, w stawie by� sok trawienny, a w nim rozk�adaj�ce ryby, co i nas by czeka�o, gdyby�my mieli mniej szcz�cia. Czy o tym opowiada�a olbrzymka? A mo�e my�lisz, �e sp�dzali�my czas na morzu wymy�laj�c bajki, kt�re mia�yby zabawia� potomnych? i Carabella otworzy�a szeroko oczy.

��Olbrzymka opowiada�a to samo. Ale my my�leli�my�

��Zapewniam ci�, �e m�wi�a prawd�, Carabello.

��A zatem jest to cud, a wy b�dziecie s�awni po wsze czasy.

��Ja ju� jestem s�awny � powiedzia� Valentine, u�miechaj�c si�, kwa�no. � Jako Koronal, kt�ry straci� tron i z braku kr�lewskiego zaj�cia sta� si� �onglerem. B�dzie si� o mnie niebawem �piewa� ballady, jak �piewa si� o Pontifexie Arioku, kt�ry sta� si� Pani� Wyspy. Smok to tylko drobne upi�kszenie legendy, jak� sam wok� siebie stworzy�em. � Nagle zachmurzy� si�. � Mam nadziej�, �e nikomu tych ludzi nie powiedzia�a�, kim jestem?

��Ani s�owa, m�j panie.

��W porz�dku. Zatrzymaj to w tajemnicy. Ju� i tak ka�emy im wierzy� w zbyt wiele niepoj�tych spraw.

Ogorza�y od s�o�ca wyspiarz, z wielk� szop� jasnych w�os�w na g�owie, co wydawa�o si� tutaj obowi�zuj�c� mod�, przyni�s� Valentine'owi tac� pe�n� jedzenia � gor�cy bulion, kawa�ek kruchej pieczonej ryby i kilka tr�jk�tnych plastr�w owocu o mi��szu w kolorze indygo, poznaczonym delikatnymi szkar�atnymi pestkami. Valentine dopiero teraz zda� sobie spraw�, jak bardzo jest g�odny.

Po posi�ku wyszed� z Carabella na spacer brzegiem morza.

��Znowu my�la�em, �e straci�em ci� na zawsze � odezwa� si� cicho. � �e ju� nigdy nie us�ysz� rado�ci w twoim glosie.

��Czy znacz� dla ciebie tak wiele, m�j panie? � Wi�cej, ni� potrafi�bym wyrazi� � zapewni� j� gorliwie. Carabella u�miechn�a si� smutno.

��To tylko takie mi�e s��wka, prawda, Valentine? M�wi� do ciebie Valentine, cho� stale pami�tam, �e jeste� Lordem Valentinem. Ile wspania�ych kobiet oczekuje ci� na G�rze Zamkowej?

My�la� ju� o tym niejednokrotnie. Czy zostawi� tam kogo�, kogo kocha�? Czy mia� wybran� narzeczon�? Ile jeszcze tajemnic kryje przed nim przesz�o��? A je�li zdob�dzie Zamek, a naprzeciw wyjdzie kobieta, kt�ra dochowa�a mu wierno�ci?

��Nie � rzek� stanowczo. � Jeste� moja, Carabello, a ja jestem tw�j i cokolwiek si� kiedy� wydarzy�o, niech na zawsze pozostanie przesz�o�ci�. Teraz mam inn� twarz. Mam inn� dusz�.

Popatrzy�a na niego niezbyt przekonana, ale nie podtrzyma�a rozmowy. Valentine poca�owa� j� w zmarszczone czo�o.

��Rozchmurz si� i za�piewaj mi co�. Za�piewaj piosenk�, kt�r� nuci�a� pod krzakiem w parku Pidruid, w noc festynu. O tym, jak to �adne skarby G�ry Zamkowej nie s� warte czyjej� mi�o�ci. Dobrze?

��Znam inn�. podobn� � powiedzia�a bior�c do r�k male�k� harf�.

��Nie chc� tej � rzeki Valentine. � Jest smutna. Za�piewaj mi tamt�, kochanie.

��Innym razem.

��Prosz� ci�. To jest czas rado�ci, czas odzyskania siebie, Carabello. Prosz�!

Carabella u�miechn�a si�, westchn�a lekko i ponownie wzi�a harf� do r�ki.

Tak, pomy�la�, ta jest o wiele lepsza. Otoczy� Carabell� ramieniem i id�c po piaszczystej pla�y, delikatnie przytuli� do siebie. Wyspa tchn�a spokojem. By�a zadziwiaj�co pi�kna. Przybrze�ne s�kate drzewa mieni�y si� od kolorowych ptak�w. Przezroczyste morze �agodnie liza�o czysty piasek. Powietrze, �wie�e i delikatne, przenika� zapach nieznanych kwiat�w. Kto� gdzie� si� za�mia�. Kto� mu zawt�rowa�. Pop�yn�y d�wi�ki pogodnej muzyki. Jak kusz�ca by�a my�l, by porzuci� mrzonki o G�rze Zamkowej, osi��� na Mardigile, o �wicie wychodzi� w morze na po��w, a wieczory sp�dza� na piaszczystej pla�y.

Przeznaczenie jednak szybko da�o zna� o sobie. Ju� wczesnym popo�udniem przyszli do Valentine'a Autifon Deliamber i Zalzan Kavol, obaj zdrowi, wypocz�ci i pe�ni zapa�u do dalszej podr�y.

Zalzan Kavol, jak zwykle zapobiegliwy, w chwili zatoni�cia �Brangalyn� mia� sakiewk� przy sobie, wi�c je�li nawet Shanamir straci� przechowywane pieni�dze, to przynajmniej po�owa ich skarbu przetrwa�a. Skandar wysup�a� kilka b�yszcz�cych monet.

��Za to � powiedzia� � powinni�my dop�yn�� a� na Wysp� Snu. Archipelag ma dziewi��set mil d�ugo�ci i liczy trzy tysi�ce wysp, z tego wi�cej ni� osiemset zamieszkanych. Chyba nietrudno b�dzie znale�� na nich ch�tnych do podr�y. Nasi gospodarze nie chc� wyp�ywa� daleko, ale za kilka rojali mo�emy wynaj�� wielki trimaran, kt�ry dowiezie nas do Rodamaunt Graun, wyspy le��cej po�rodku ca�ego �a�cucha, a tam prawdopodobnie znajdziemy przewo�nika na reszt� drogi.

��Kiedy mo�emy odp�yn��? � spyta� Valentine.

��Natychmiast po tym � odpowiedzia� Deliamber � jak wszyscy si� odnajdziemy. M�wiono mi, �e kilkoro naszych ludzi jest ju� w drodze do nas z pobliskiej wyspy Burbont.

��Wiesz, kt�rzy to?

��Khun, Vinorkis i Shanamir � odpowiedzia� Zalzan Kavol. � I moi bracia Erfon i Rovorn. Jest te� z nimi kapitan Gorzval. M�j trzeci brat, Gibor Haern, zgin�� na morzu. Sam widzia�em jego �mier�, kiedy uderzony przez strzaskan� belk� poszed� na dno. Nie mamy tylko �adnych wiadomo�ci o Sleecie.

Valentine dotkn�� delikatnie kud�atego ramienia Skandara.

��Wsp�czuj� ci z powodu tej straty.

��Cieszmy si� raczej, �e inni prze�yli, m�j panie � powiedzia� spokojnym g�osem Zalzan Karol, wyra�nie staraj�c si� opanowa� uczucia.

Po nieca�ej godzinie ��d� z Burbontu przywioz�a innych rozbitk�w. Nie by�o ko�ca u�ciskom. Valentine popatrzy� na Gorzvala, kt�ry przystan�� na uboczu i w zak�opotaniu pociera� kikut ramienia. Kapitan chyba wci�� prze�ywa� szok po stracie statku. Valentine w przyp�ywie czu�o�ci chcia� go u�cisn�� i pocieszy�, ale gdy si� do niego zbli�y�, Gorzval pad� na kolana, dotkn�� g�ow� piasku i dr��c na ca�ym ciele wyci�gn�� d�onie w ge�cie gwiazdy.

��M�j panie! � wyrwa� mu si� z gard�a chrapliwy g�os. � M�j panie�

Valentine rozejrza� si� wok� gniewnie.

��Kto to rozgada�?

Zaleg�o milczenie. To Shanamir je przerwa�.

��M�j panie, nie mia�em na my�li nic z�ego. Skandar by� tak dotkni�ty nieszcz�ciem, �e musia�em go jako� pocieszy�. Powiedzia�em mu wi�c, kim by� jego pasa�er i �e teraz przejdzie do historii Majipooru razem z zatopion� �Brangalyn�. Nie wiedzia�em, �e prze�y�e�. � Usta ch�opca zadr�a�y. � M�j panie, nie mia�em z�ych zamiar�w!

Valentine skin�� g�ow�.

��Nie sta�o si� nic z�ego. Przebaczam ci. Gorzvalu�

Wci�� dr��cy ze strachu, kapitan smoczego statku skuli� si� u st�p Valentine'a.

��Sp�jrz na mnie, Gorzvalu. Nie mog� rozmawia� z tob�, kiedy nie widz� twojej twarzy.

��M�j panie�

��Sta� na nogi.

��M�j panie�

��Prosi�, Gorzvalu, podnie� si�.

Zdumiony Skandar zerkn�� ukradkiem na Valentine'a.

��Prosz�? Powiedzia�e�, prosz�? Valentine za�mia� si� g�o�no.

��Chyba zapomnia�em o zwyczajach w�adcy. W porz�dku. Podnie� si�! Rozkazuj� ci!

Gorzval wsta�, lecz nadal ca�y si� trz�s�. Ten ma�y Skandar, z trzema zaledwie ramionami, ze zmatowia�ym, powycieranym futrem, uszargany w mokrym piasku, z przekrwionymi oczami, ze zgn�bion� twarz� m�g�by wzbudzi� lito�� w najtwardszym sercu.

��Przynios�em ci nieszcz�cie � rzek� Valentine � cho� i tak nie wiod�o ci si� najlepiej. Przyjmij teraz moje przeprosiny, a je�li kt�rego� dnia los si� do mnie u�miechnie, naprawi� ci wszystkie wyrz�dzone szkody. Obiecuj�. Co chcesz teraz zrobi�? Zebra� za�og� i wr�ci� do Piliploku?

Gorzval gwa�townie zaprotestowa�.

��Nie wr�c� tam za nic w �wiecie! Nie mam statku, nie ciesz� si� dobr� s�aw�, nie mam pieni�dzy. Nie mam nic i by� mo�e ju� nigdy nie potrafi� stan�� na nogi. Moi ludzie zostali zwolnieni z umowy z chwil�, kiedy �Brangalyn� posz�a na dno. Jestem sam. Jestem zrujnowany.

��W takim razie p�y� z nami na Wysp�, Gorzvalu. � M�j panie�

��Tu zosta� nie mo�esz, bo ani wyspiarze nie potrzebuj� nowych osiedle�c�w, ani tutejszy klimat nie jest odpowiedni dla Skandar�w. Nie wyobra�am te� sobie, �eby �owca smok�w sta� si� rybakiem, nie p�acz�c przy ka�dej zarzucanej sieci. Przysta� do nas. Je�li nie dotrzemy dalej ni� na Wysp�, mo�e znajdziesz ukojenie w s�u�bie dla Pani, ale je�li nasze plany si� powiod�, spotka ci� niew�tpliwie honor wej�cia na G�r� Zamkow�. Co ty na to, Gorzvalu?

��Ju� samo przebywanie w pobli�u ciebie przyprawia mnie o l�k, m�j panie.

��Czy jestem a� tak odra�aj�cy? Czy mam smocz� paszcz�? Czy widzisz, �eby ci ludzie mieli pozielenia�e ze strachu twarze? � Valentine klepn�� Skandara po ramieniu i przeni�s� wzrok na Zalzana Kavola. � Wiem, �e nikt nie zast�pi ci utraconych braci, ale przyjmij na pociech� kogo� z twojej rasy. A teraz zakrz�tnijmy si� wok� odjazdu, dobrze? Wyspa wci�� jest o kilka dni drogi przed nami.

Zalzan Karol szybko dogada� si� z rybakiem, kt�ry wczesnym rankiem mia� pop�yn�� z nimi na wsch�d. Jeszcze tego wieczoru wyspiarze przygotowali dla go�ci wspania�� biesiad�. Sto�y ugina�y si� pod butelkami ch�odnego zielonego wina, soczystymi s�odkimi owocami i �wie�ym, na tutejszy spos�b przyrz�dzonym mi�sem ze smoka. Widok tego ostatniego przyprawi� Valentine'a o md�o�ci. W pierwszym odruchu chcia� je odsun��, ale kiedy zobaczy�, �e Lisamon Hultin poch�ania podstawion� jej pod nos porcj�, jakby si� nie spodziewa�a, �e b�dzie jeszcze kiedykolwiek jad�a, postanowi� wzi�� si� w gar�� i prze�kn�� jeden k�s. Musia� przyzna�, �e mi�so by�o niezwykle delikatne i pachnia�o wr�cz rozkosznie, wobec czego odsun�� na bok wspomnienia. Podczas uczty, o wczesnej jeszcze godzinie, mieli okazj� obejrze� wspania�y zach�d s�o�ca, niebo mieni�o si� wszelkimi odcieniami bursztynu, fioletu, karmazynu i z�ota. Z pewno�ci�, pomy�la� Valentine, jest to b�ogos�awiona wyspa, cudowny zak�tek nawet jak na �wiat, na kt�rym nie brak miejsc szcz�liwych. Mieszka�cy wyspy wywodzili si� z ludzkiej rasy i byli do siebie podobni jak dwie krople wody � urodziwi, d�ugonodzy, z bujnymi jasnymi w�osami i g�adk� sk�r� w kolorze miodu. Podobno mieszka�a tu tylko garstka Vroon�w i Ghayrog�w, ale Deliamber ju� zd��y� si� dowiedzie�, �e na innych wyspach Archipelagu rasy s� tak samo przemieszane jak na ca�ym Majipoorze. Zgodnie z tym, co m�wi� ma�y czarodziej, kt�ry kr�ci� si� wci�� mi�dzy wyspiarzami, wyspy by�y poza zasi�giem wp�yw�w g��wnych kontynent�w i urz�dza�y sobie �ycie po swojemu, za nic maj�c sprawy postrzegane przez wielki �wiat. Kiedy Valentine spyta� kobiet�, kt�ra udzieli�a mu go�ciny pod swoim dachem, czy Koronal Lord Valentine przeje�d�a� t�dy w czasie swojej podr�y, spyta�a oboj�tnym tonem:

��To Koronalem nie jest Lord Voriax?

��S�ysza�em gdzie�, �e umar� dwa lata temu albo i wi�cej � o�wiadczy� jeden z gospodarzy uczty i zdawa�o si�, �e wi�kszo�� zgromadzonych przy stole dowiedzia�a si� o tym dopiero teraz.

Valentine sp�dzi� noc w jednej chacie z Carabell�. Do�� d�ugo stali na werandzie rami� przy ramieniu, zapatrzeni w �wietlny szlak ksi�ycowy biegn�cy przez morze prosto do Piliploku. On my�la� o smokach, du�ych i ma�ych, i o tym jednym, w kt�rego brzuchu sp�dzi� niezwyk�e chwile, o towarzyszach niedoli, Giborze Haernie i Sleecie, z kt�rych jeden spoczywa� na dnie morza. Czy ten drugi mu towarzyszy�? C� za wielka podr�, pomy�la� przypominaj�c sobie Dulorn, Mazadone, Ilirivoyne, Ni-moya, wspominaj�c ucieczk� przez lasy, wiry na rzece Steiche, ch��d bij�cy od kapitan�w z portu w Piliploku, wreszcie smoka napieraj�cego na trzeszcz�cy statek biednego Gorzvala. Taka wielka podr�. Tyle tysi�cy mil. A ile ich jeszcze zosta�o do przebycia, by m�g� odpowiedzie� na pytania, kt�re dr�czy�y jego chor� dusz�?

Carabella przytula�a si� do niego w milczeniu. Jej stosunek do Valentine'a przechodzi� kolejne fazy i teraz stanowi� po��czenie strachu i mi�o�ci, szacunku i lekcewa�enia. Powa�a�a go i czci�a jako Koronala, a z drugiej strony zdawa�a sobie spraw� z naiwno�ci, niewiedzy, prostoduszno�ci � przymiot�w duszy, kt�re wyznacza�y spos�b jego post�powania. W tylu sprawach by�a i dojrzalsza, i bardziej do�wiadczona, wi�c cz�sto widzia�a w nim bezradne dziecko i zapomina�a, z kim ma do czynienia. Valentine rozumia� j�, lecz jak m�g� temu zaradzi�? Codziennie odkrywa� kolejne fragmenty wiedzy o w�asnej osobowo�ci, odzywa�o si� w nim ksi���ce wychowanie, powoli wchodzi� w rol� rozkazodawcy, ale przecie� wci�� jeszcze czu� si� beztroskim w��cz�g� o naiwnej duszy, �onglerem Valentinem. Tamten ciemniejszy Lord Valentine, kt�rym kiedy� by� i kt�rym zn�w pewnego dnia mo�e si� sta�, tkwi� na dnie jego duszy i cho� rzadko dochodzi� do g�osu, on nigdy go nie lekcewa�y�. Pomy�la�, �e Carabella wcale nie�le radzi sobie w tak trudnej sytuacji.

��O czym my�lisz, Valentine? � wyrwa�a go z zadumy.

��O Sleecie. T�skni� ogromnie za tym ma�ym zwinnym cz�owieczkiem.

��On si� odnajdzie. Albo my odnajdziemy wysp�, na kt�rej przebywa.

��Mam nadziej�, Carabello. � Przytuli� j� mocniej do siebie. � Ale my�l� r�wnie� o tym, co mi si� przydarzy�o i co mnie jeszcze czeka. Poruszam si� jak w krainie snu�

��Kt� tak naprawd� potrafi powiedzie�, co jest snem, a co nim nie jest? Przechodzimy przez �ycie tak, jak �ycz� sobie bogowie, i nie powinni�my zadawa� pyta�, na kt�re nie ma odpowiedzi. Oczywi�cie, pytania pytaniom nier�wne. Je�li mnie zapytasz, jaki dzisiaj jest dzie�, co jedli�my na obiad i jak nazywa si� ta wyspa, to, rzecz jasna, ci odpowiem. Ale to nie s� te pytania, o kt�rych my�l�.

��Zgadzam si� z tob�, Carabello � rzek� Valentine.

Zalzan Kavol wynaj�� jeden z najwi�kszych rybackich trimaran�w zwany �Dum� Mardigile� � pi��dziesi�t st�p d�ugo�ci, trzy l�ni�ce czysto�ci� kad�uby i nieskazitelnie bia�e �agle z cynobrow� obw�dk�, kt�ra nadawa�a stateczkowi od�wi�tny, weso�y wygl�d. Jego kapitan by� jednym z najlepiej prosperuj�cych rybak�w na wyspie. Mia� na imi� Grigitor. By� to m�czyzna ju� nie pierwszej m�odo�ci, wysoki, postawny, z w�osami po pas i b�yszcz�c�, jakby naoliwion� sk�r�. To on ze swymi towarzyszami ocali� Deliambera i Zalzana Kavola, kiedy na wysp� dotar� pierwszy sygna� o katastrofie statku. Teraz pi�cioosobow� za�og� stanowi�y jego dzieci, synowie i c�rki, w ka�dym calu przypominaj�ce ojca.

Trasa podr�y prowadzi�a najpierw w stron� Burbontu, co zaj�o mniej ni� p� godziny �eglowania, a potem przez otwarty kana� zielonej p�ycizny, kt�ry dzieli� dwie najbardziej wysuni�te na po�udniowy zach�d wyspy od reszty Archipelagu. Poprzez przezroczyst� wod� s�o�ce rzuca�o chybotliwe refleksy a� na bia�e piaszczyste dno, pe�ne najdziwniejszych podwodnych mieszka�c�w. By�y tam morskie ropuchy i pomarszczone kraby, i wielkonogie homary, i gro�ne przyczajone w�gorze piaskowe, nie m�wi�c ju� o ca�ym mn�stwie r�nobarwnych ryb. Raz nawet przeci�� drog� trimaranowi ma�y smok morski, wyra�nie zdezorientowany niebezpieczn� blisko�ci� l�du. Jedna z c�rek kapitana przynagla�a, �eby p�yn�� za nim, ale Grigitor nie uleg� jej namowom, uznaj�c s�usznie, �e przede wszystkim spoczywa na nich obowi�zek dostarczenia pasa�er�w w uzgodnione miejsce.

�eglowali ca�y ranek, mijaj�c po drodze trzy wyspy � Richelure, Grialon i Vonaire, jak je nazywa� kapitan � a w po�udnie zarzucili kotwic�, by zje�� spokojnie posi�ek. Dwoje z dzieci Grigitora wyskoczy�o za burt�, aby co� z�owi� za pomoc� o�cieni. Rzadko chybia�y celu, a ich obna�one cia�a porusza�y si� w prze�wietlonej s�o�cem wodzie ze zwinno�ci� m�odych zwierz�t. Grigitor zabra� jedzenie z domu � p�aty bia�ej surowej ryby marynowanej w korzennym sosie i cierpkie, orze�wiaj�ce zielone wino. Deliamber zostawi� reszt� towarzystwa przy zaimprowizowanym stole i usadowi� si� na burcie jednego z zewn�trznych kad�ub�w, intensywnie wpatruj�c si� w le��ce na p�nocy wyspy. Zauwa�y� to Valentine i chcia� podej�� do Vroona, ale Carabella powstrzyma�a go.

��Jest w transie � powiedzia�a cicho. � Nie przeszkadzaj mu.

Op�nili odjazd, czekaj�c, a� ma�y Vroon zejdzie ze swego punktu obserwacyjnego. Czarodziej promienia� zadowoleniem.

��Wysia�em swoje my�li naprz�d � obwie�ci� dumnie � i przynosz� teraz dobre nowiny. Sleet �yje!

��Rzeczywi�cie dobra wiadomo��! � wykrzykn�� uradowany Valentine. � Gdzie jest?

��Na jednej z tamtych wysp � odpowiedzia� Deliamber wysuwaj�c do przodu wi�zk� swoich macek. � Jest z kilkoma lud�mi Gorzvala, kt�rzy uciekli z miejsca katastrofy na w�asnych �odziach.

��Tylko powiedz, kt�ra to wyspa, a ju� bior� na ni� kurs � ponagli� czarodzieja Grigitor.

��Ta, o kt�rej my�l�, ma kszta�t okr�gu otwartego z jednej strony, a jej �rodek jest wype�niony wod�. Tamtejsi ludzie zwijaj� swoje w�osy w d�ugie pukle. Och, by�bym zapomnia�: w uszach nosz� kolczyki.

��Kangrisorn � wypali�a bez zastanowienia jedna z c�rek Grigitora. Ojciec pokiwa� twierdz�co g�ow�.

��Masz racj�, Kangrisorn � powiedzia�. � Podnie�cie kotwic�!

Kangrisorn le�a� o godzin� drogi z wiatrem i niewiele w bok od kursu obranego wcze�niej przez trimaran. By� jednym z kilku ma�ych piaszczystych atoli, otaczaj�cych jeszcze mniejsze laguny. Chyba niecz�sto zapuszczali si� tutaj ludzie z Mardigile, poniewa� na d�ugo przed wej�ciem do portu otoczy�y ich na �odziach gromady ciekawskich dzieci. Mia�y sk�r� tak ciemn�, jak Mardigilczycy z�ocist�, ich w�osy l�ni�y granatow� czerni�, a z�by niezwyk�� biel�. Wprowadzi�y �Dum� Mardigile'' do laguny po�r�d g�o�nych okrzyk�w powitalnych i wymachiwa� r�koma. Nad wod� siedzia� Sleet, w nieco obszarpanym ubraniu, ale poza tym ca�y, zdrowy i zbr�zowia�y od s�o�ca. Otoczony publiczno�ci�, kt�ra sk�ada�a si� z kilkudziesi�ciu wyspiarzy i pi�ciu cz�onk�w za�ogi Gorzvala � czworga istot ludzkich i jednego Hjorta � �onglowa� pi�cioma albo i sze�cioma kulami z wyg�adzonego bia�ego koralu tak spokojnie, jak gdyby nie by�o �adnej wyprawy przez morze.

Gorzval, kt�ry podczas podr�y trimaranem zaczyna� powoli przychodzi� do siebie, teraz z wielkim l�kiem oczekiwa� spotkania z by�� za�og� i chowa� si� za plecami innych. Carabella szybko wyskoczy�a z �odzi, jeszcze zanim przybili do brzegu, i rozpryskuj�c wod� pobieg�a pierwsza u�ciska� Sleeta. Valentine natychmiast ruszy� w jej �lady.

��Jak nas znale�li�cie? � spyta� Sleet.

Valentine wskaza� na Deliambera.

��Dzi�ki jego ma�ym, niewinnym czarom. Jak�eby inaczej? Nic ci nie jest?

��My�la�em, �e umr� na chorob� morsk�, ale mia�em ju� dzie� czy dwa na przyj�cie do siebie. � Zadr�a� na samo wspomnienie przykrych chwil. � A ty? Widzia�em, jak zosta�e� wessany przez wod�, i by�em przekonany, �e ju� po wszystkim.

��Tak to wygl�da�o � rzek� Valentine. � Dziwna historia, ale opowiem ci j� kiedy indziej. A wi�c zn�w jeste�my razem, brak tylko Gibora Haerna, kt�ry zgin�� w katastrofie. Za to przyj�li�my do towarzystwa innego Skandara. Chod��e tutaj, Gorzvalu! Nie cieszysz si�, �e zn�w mo�esz ogl�da� swoich ludzi?

Gorzval mrucza� co� pod nosem i omija� zebranych wzrokiem, boj�c si� spojrze� w twarz swoim by�ym podw�adnym. Valentine rozumia� jego k�opotliwe po�o�enie i by mu pom�c, zwr�ci� si� do cz�onk�w za�ogi �Brangalyn�, chc�c w jaki� spos�b za�agodzi� sytuacj�. Jakie� by�o jego zdumienie, kiedy ca�a pi�tka przypad�a mu do n�g.

��My�la�em, �e nie �yjesz, m�j panie! � odezwa� si� speszony Sleet. � Nie mog�em powstrzyma� si� od opowiedzenia im tej pi�knej historii�

��Widz� � rzek� Valentine � �e nowiny rozchodz� si� szybciej, ni�bym sobie tego �yczy�, i to bez wzgl�du na to, jak uroczy�cie przysi�gali�cie milcze�. No, dobrze, Sleecie, wybaczam ci. � Zwr�ci� si� teraz do ludzi Gorzvala: � Wsta�cie. Wsta�cie. To czo�ganie si� po piasku nie jest nikomu potrzebne.

Podnie�li si�. Pogarda do Gorzvala, jaka malowa�a si� na ich twarzach, by�a niemo�liwa do ukrycia, ale zdumienie, �e oto stoj� bezpo�rednio przed obliczem Koronala, by�o jeszcze wi�ksze. Z tej pi�tki, jak Valentine szybko si� zorientowa�, Hjort i jeden z ludzi wybrali pobyt na Kangrisornie, w nadziei na znalezienie jakiego� sposobu na powr�t do Piliploku i podj�cia tam na nowo swojego zawodu. Pozosta�a tr�jka poprosi�a o pozwolenie na udzia� w pielgrzymce.

Nowymi cz�onkami szybko rozrastaj�cej si� grupy by�y dwie kobiety � cie�la okr�towy Pandelon i cerowaczka �agli Cordeine � oraz m�czyzna Thesme, obs�uguj�cy na statku ko�owroty. Valentine przywita� ich mile i odebra� przysi�g� na wierno��, cho� ta ceremonia za ka�dym razem tak samo go kr�powa�a. Powoli jednak przyzwyczaja� si� do r�nych atrybut�w swej w�adzy.

Grigitor i jego dzieci nie zwracali najmniejszej uwagi na kl�cz�c� i ca�uj�c� r�k� Valentine'a grupk�. To dobrze, pomy�la�. Dop�ki nie porozmawiam z Pani�, nie �ycz� sobie rozprzestrzeniania na ca�y �wiat wiadomo�ci o mojej osobie. Wci�� jeszcze nie by� pewny, jak� przyjmie strategi�, ani te� nie ufa� zbytnio swojej sile. Poza tym, gdyby wszem i wobec rozg�asza�, �e �yje i nie�le si� miewa, m�g�by �ci�gn�� na siebie uwag� obecnego Koronala, a ten z pewno�ci� nie czeka�by spokojnie, a� pretendent do tronu przyb�dzie na G�r� Zamkow�.

Trimaran podni�s� �agle. P�yn�� od jednej z�ocistej wyspy do drugiej, poruszaj�c si� w przybrze�nym kanale, i tylko od czasu do czasu wychodzi� na g��bsze, niebieskie wody. Mijali po kolei Lormanar i Climidole, Secundail, Blayhar Strand i Garhuven, i Wiswis Keep, potem Quile i Fruil, potem Dawnbreak, Nissemhold i Thiaquil, potem Roazen i Piplinat. Op�yn�li wielkie p�kole piaszczystej mierzei nazywanej Pann�. Wst�pili na wysp� Sungyve po �wie�� wod�, na Musorn po owoce i �wie�e jarzyny, a na Cadibyre po kilka beczu�ek m�odego r�owego wina, ciesz�cego si� dobr� s�aw� na ca�ym Archipelagu. I wreszcie po wielu dniach podr�y wzd�u� ma�ych wypieszczonych s�o�cem skrawk�w l�du wp�yn�li do rozleg�ego portu na Rodamaunt Graun.

By�a to wielka, g�rzysta, kipi�ca zieleni� wyspa, ze wszystkich stron otoczona czarnymi wulkanicznymi pla�ami, a od po�udnia wyposa�ona przez natur� we wspania�e falochrony. Rodamaunt Graun dominowa�a na ca�ym Archipelagu i swoj� wielko�ci�, i niebagateln�, jak zapewnia� Grigitor, bo a� pi�cioip�milionow� liczb� mieszka�c�w. Wi�kszo�� z nich skupi�a si� prawdopodobnie w dwu bli�niaczych miastach, roz�o�onych wok� portu niczym dwa skrzyd�a jakiego� olbrzymiego ptaka, ale zbocza majacz�cego w chmurach centralnego szczytu wyspy r�wnie� musia�y by� ca�kiem g�sto zaludnione, o czym �wiadczy�y wznosz�ce si� a� do po�owy stok�w r�wne rz�dy domostw zbudowanych z trzciny i drewna skupikowego. Nad ostatni� lini� dom�w stok by� poro�ni�ty g�stym lasem, a jeszcze nad nim, hen, wysoko, wznosi� si� pi�ropusz bia�ego dymu, gdy� na wyspie Rodamaunt Graun by� czynny wulkan. Ostatnia erupcja, powiedzia� Grigitor, zdarzy�a si� nieca�e pi��dziesi�t lat temu. Patrz�c jednak na zasiedzia�e z dawien dawna domostwa i nieprzerzedzone lasy, trudno by�o da� wiar� jego s�owom.

Podr� �Dumy Mardigile� dobiega�a kresu, lecz zanim Grigitor zawr�ci� w drog� powrotn�, z w�asnej inicjatywy pom�g� pielgrzymom wynaj�� ��d� � r�wnie� trimaran, chyba jeszcze bardziej imponuj�cy od turkusowej �Dumy� � kt�ra mia�a ich przewie�� a� na Wysp� Snu. Kapitanem �Kr�lowej Rodamaunt� by�a Namurinta, kobieta o kr�lewskiej postawie, kr�lewskim sposobie bycia, z d�ugimi prostymi w�osami, r�wnie bia�ymi jak w�osy Sleeta, i dziewcz�co g�adkiej twarzy. Z wyra�n� kpin� w oczach d�ugo szacowa�a wzrokiem swoich pasa�er�w, jakby zastanawiaj�c si�, co te� mo�e ��czy� ze sob� zbieranin� dziwnych typ�w ch�tnych do odbycia wsp�lnej pielgrzymki, i to poza sezonem. Nie by�a wylewna, bo powiedzia�a tylko tyle:

��Je�li nie zostaniecie przyj�ci, zabior� was z powrotem na Rodamaunt Graun, ale w takim wypadku poniesiecie dodatkowe koszty.

��Czy cz�sto si� zdarza, �e Wyspa nie przyjmuje pielgrzym�w? � Nie wtedy, kiedy przybywaj� we w�a�ciwym czasie. Jesieni�, o czym chyba wiecie, statki pielgrzymie nie kursuj�, wi�c nale�y si� liczy� z trudno�ciami.

��Aby si� tu dosta�, pokonali�my szmat drogi nie natrafiaj�c na jakie� szczeg�lne k�opoty � odezwa� si� pogodnie Valentine, wywo�uj�c tym stwierdzeniem zduszony �miech Carabelli i teatralne chrz�kni�cie Sleeta. � Ufam, �e i w dalszej podr�y nie do�wiadczymy wi�kszych.

��Jestem pe�na podziwu dla waszego zdecydowania � powiedzia�a Namurinta, daj�c znak za�odze, aby przygotowa�a si� do odp�yni�cia.

Wschodnia cz�� Archipelagu, skr�caj�ca lekko na p�noc, by�a �a�cuchem stercz�cych z wody skalistych szczyt�w i w niczym nie przypomina�a cz�ci po�udniowej, w kt�rej dominowa�y p�askie wyspy koralowe, takie jak Mardigile i jej s�siadki. Studiuj�c mapy Namurinty Valentine doszed� do wniosku, �e ta cz�� Archipelagu by�a kiedy� wychodz�c� daleko w morze ostrog� p�wyspu usytuowanego w po�udniowo-zachodnim zak�tku Wyspy Snu. Podnosz�ce si� Morze Wewn�trzne musia�o poch�on�� ow� ostrog� ju� bardzo dawno temu, pozostawiaj�c nad wod� samotne szczyty. Mi�dzy najbardziej na wsch�d wysuni�t� wysp� a Wysp� Snu le�a�o teraz kilkaset mil otwartego morza, stanowi�cego gro�b� nawet dla tak dobrze wyposa�onego stateczku, jakim by� trimaran Namurinty.

Ale tym razem nic nie zak��ci�o pielgrzymom podr�y. Zatrzymali si� po drodze w czterech portach � Hellirache, Sempifiore, Dimmid i Guadeloom � po wod� i po wiktua�y; spokojnie min�li Rodamaunt Ounze, ostatni� wysp� Archipelagu, i weszli w Kana� Ungehoyer, kt�ry oddziela� Archipelag od Wyspy Snu. By� to szeroki i p�ytki szlak morski, obfituj�cy w ryby wszelkiego rodzaju i inne nadaj�ce si� do od�owu stworzenia. Wyspiarze �owili na ca�ych jego wodach, nie zapuszczali si� jednak na najbardziej po�o�one na wsch�d pi��set mil, kt�re wchodzi�y w zasi�g u�wi�conej strefy Wyspy. W tych wodach �y�y nieszkodliwe stwory zwane wolewantami, wielkie i baloniaste, na sta�e zakotwiczone do podwodnych ska�. Od�ywia�y si� przes�czanym przez skrzela planktonem i stale wydziela�y strumie� od�ywczej substancji wykorzystywanej z kolei przez olbrzymi� ilo�� �yj�cych w pobli�u drobnych organizm�w. W ci�gu kilku dni Valentine zd��y� si� dok�adnie przyjrze� tym nabrzmia�ym, kulistym worom o ciemnokarminowej barwie, mierz�cym w poprzek mniej wi�cej pi��dziesi�t do osiemdziesi�ciu st�p. Valentine wyobrazi� sobie, �e ciemne p�koliste plamy, kt�re mia�y na sk�rze, to s� ich oczy, usta i nos, i z zadum� spogl�da� w powa�ne, melancholijne twarze stwor�w, kt�re musia�y z wielk� m�dro�ci� i filozoficznym spokojem podchodzi� do tego, co dzia�o si� wok� ich unieruchomionych cia�. Morze przyp�ywa�o, morze odp�ywa�o, a w ich �yciu nie zachodzi�y �adne zmiany.

��One napawaj� mnie smutkiem � zwierzy� si� Carabelli. � Na zawsze uwi�zane do podwodnych g�az�w, ko�ysane kapry�nymi pr�dami, ubezw�asnowolnione. Co my�l� o swoim losie?

��A co maj� my�le�? Przecie� to s� jakie� prymitywne balony, nie m�drzejsze od g�bek!

��Przyjrzyj si� im uwa�nie, Carabello. One si� wyrywaj�, chc� fruwa�, wznosi� si� ku wy�ynom � patrz� w niebo i na ca�y napowietrzny �wiat i t�skni�, by wyj�� mu naprzeciw. Niestety, mog� tylko wisie� pod powierzchni� wody i ko�ysa� si�, i nape�nia� swe brzuchy niewidzialnymi �yj�tkami. Inny �wiat le�y tu� przed nimi, ale gdyby we� wst�pi�y, pewnie spotka�aby je �mier�. Czy nie czujesz si� poruszona ich losem?

��Mia�abym si� przejmowa� takimi g�upstwami? � skwitowa�a ca�e te rozwa�ania Carabella.

Nast�pnego dnia po tej rozmowie �Kr�lowa Rodamaunt� spotka�a w kanale pi�� �odzi rybackich, kt�rych za�ogi by�y zaj�te odrywaniem wolewant�w od ska�. Nast�pnie wyci�gano je na powierzchni� morza, potem rozcinano, dzielono na drobne kawa�ki i sk�adano na pok�adach w stosy, niczym p�aty sk�ry. Valentine by� przera�ony. Kiedy b�d� Koronalem, pomy�la�, zaka�� zabijania tych stworze�. Jednak po chwili zapyta� sam siebie, czy aby na pewno przy stanowieniu praw nale�y kierowa� si� samym tylko wsp�czuciem. Mo�e trzeba najpierw pozna� istot� rzeczy? Zapyta� Namurint�, do czego si� u�ywa pow�ok wolewant�w.

��Maj� w�a�ciwo�ci lecznicze � odpowiedzia�a zapytana. � Pomagaj� starcom, kiedy w ich �y�ach krew powoli zastyga. Lekarstwo zrobione z pow�oki jednego zaledwie stworzenia wystarcza starszemu pokoleniu ze wszystkich wysp na rok albo i d�u�ej.

Kiedy znowu b�d� Koronalem, przyrzek� sobie Valentine, powstrzymam si� od wypowiadania s�d�w, p�ki nie poznam ca�ej prawdy, o ile poznanie ca�ej prawdy jest w og�le mo�liwe.

Niemniej jednak obraz g��bokiej zadumy wolewant�w prze�ladowa� go jeszcze d�ugo. Odetchn�� z ulg�, kiedy min�li zamieszkiwan� przez nie stref� i wyp�yn�li na ch�odne, niebieskie wody obmywaj�ce Wysp� Snu.

Majacz�ca na wschodzie Wyspa powi�ksza�a si� z ka�d� godzin�. Valentine widywa� j� jedynie w snach albo wtedy, kiedy puszcza� wodze fantazji, opieraj�c swoje wyobra�enia na nik�ych wspomnieniach z przesz�o�ci. Zupe�nie nie by� przygotowany na to, co zastanie na miejscu.

By�a ogromna. Bezkresna. Co prawda, na planecie o tak gigantycznych rozmiarach r�wnie� rozmiary Wyspy dla nikogo nie powinny by� zaskoczeniem, ale Valentine przyzwyczai� si� do my�li, �e musi to by� miejsce, na kt�re �atwo si� dosta�, i spodziewa� si� czego�, co b�dzie dwa, no, mo�e trzy razy wi�ksze ni� Rodamaunt Graun. Jak�e si� myli�! Wyspa Snu, widzia� to jak na d�oni, zajmowa�a ca�y horyzont i wygl�da�a jak wybrze�e Zimroelu, w�wczas, gdy �Brangalyn� znajdowa�a si� o dzie� czy dwa dni drogi od Pi�iploku. Je�li to by�a wyspa, to r�wnie� wyspami by�y Zimroel, Alhanroel i Suwael. I chyba tylko dlatego Wyspa by�a wysp�, �e kiedy� nie nazywano jej kontynentem. No, mo�e jeszcze dlatego, �e kontynenty Majipooru by�y kolosalne, a ona zaledwie ogromna.

O�lepia�a blaskiem. Podobnie jak p�nocny cypel u uj�cia rzeki Zimr w Piliploku, tak i ona ko�czy�a si� bia�ym kredowym urwiskiem i w�a�nie teraz to urwisko p�on�o, odbijaj�c promienie popo�udniowego s�o�ca. Bia�e �ciany wznosi�y si� na setki st�p w niebo, a zachodnie brzegi Wyspy ci�gn�y si� na przestrzeni kilkuset mil. Z biel� urwiska kontrastowa�a wie�cz�ca je ciemnozielona korona lasu, z kt�rej, jak si� zdawa�o, wyrasta�a nast�pna bia�a �ciana, r�wnie� obrze�ona zieleni�, a potem trzecie urwisko, jeszcze bardziej oddalone od morza, przez co Wyspa sprawia�a wra�enie kolosalnych schod�w przeplatanych zielonymi podestami, schod�w, kt�re wiod�y do jakiej� tajemniczej i niedost�pnej twierdzy. Valentine s�ysza� o tarasach Wyspy, ale s�dzi�, �e by�y star�, mo�e nawet rozsypuj�c� si� ju� sztuczn� konstrukcj�, symbolicznymi stopniami prowadz�cymi do kolejnych wtajemnicze�. Okaza�o si�, �e Wyspa i tarasy to jedno��, �e s� one naturalne i �e dodaj� jej tajemniczo�ci. A wi�c tak wygl�da�a siedziba �wi�tej mocy Majipooru!

��Za tamtym przesmykiem � powiedzia�a Namurinta wskazuj�c r�k� przed siebie � le�y port Taleis, do kt�rego zawijaj� statki z pielgrzymami. Wyspa ma jeszcze drugi port, Numinor, po przeciwnej stronie, na wprost Alhanroelu, ale skoro jeste�cie pielgrzymami, chyba musicie o tym wszystkim wiedzie�.

��Nie mieli�my du�o czasu na nauk� � rzek� Valentine. � Ta pielgrzymka zaskoczy�a nas znienacka.

��Czy zamierzacie sp�dzi� reszt� �ycia w s�u�bie u Pani? � spyta�a. � Chcemy jej s�u�y�, to prawda, my�l� jednak, �e nie tutaj. Dla niekt�rych z nas Wyspa jest tylko przystankiem na d�u�szej drodze.

Namurint� chyba zaskoczy�a odpowied� Valentine'a, ale powstrzyma�a si� od dalszych pyta�.

�Kr�lowa Rodamaunt� szybko zbli�a�a si� do Taleis popychana rze�kim wiatrem wiej�cym z po�udniowego zachodu. Wkr�tce wielka kredowa �ciana w ca�o�ci wype�ni�a przestrze� mi�dzy niebem a ziemi�, mi�dzy wschodem a zachodem, a przesmyk okaza� si� wielk� przystani� u podn�y urwiska. Trimaran wchodzi� do portu pod pe�nymi �aglami. Valentine sta� na dziobie, z w�osami rozwiewanymi przez wiatr. By� wstrz��ni�ty wygl�dem miejsca, do kt�rego przybijali: urwisko opada�o niemal pionowo, a od morza dzieli� je zaledwie w�ski skrawek l�du obrze�ony szerok� bia�� pla��. Po jednej stronie zatoczki roz�o�y�y si� przystanie i doki, dziwnie ma�e i przykurczone na tle gigantycznego amfiteatru. Trudno by�o sobie wyobrazi�, jak mo�na dosta� si� z tego przycupni�tego u st�p urwiska portu do wn�trza Wyspy. To miejsce stanowi�o naturaln� fortec�.

Ale przede wszystkim by�o tu cicho. W pustym porcie, gdzie nie cumowa� �aden statek, ka�dy powiew wiatru, ka�dy krzyk przelatuj�cej rybitwy wywiera� niezwyk�e wra�enie.

��Czy kto� tam jest? � zastanawia� si� Sleet. � Czy ktokolwiek nas powita?

Carabella zacisn�a powieki.

��By�oby straszne, gdyby�my musieli p�yn�� do Numinoru, ale chyba jeszcze bardziej nie chcia�abym powr�ci� na Archipelag.

��Nie b�j si�, na pewno wyjd� nam na spotkanie � powiedzia� spokojnie Deliamber.

Trimaran dobi� do przystani, a ogrom otaczaj�cych j� urwisk sta� si� jeszcze bardziej przyt�aczaj�cy. �ciany wznosi�y si� tak wysoko i pionowo, �e ka�demu przychodzi�a do g�owy my�l, czy aby za chwil� si� nie przewr�c�. Kto� z za�ogi uwi�za� ��d� i wszyscy wyszli na l�d.

Deliambera zacz�a opuszcza� pewno�� siebie. Tu chyba naprawd� nie by�o nikogo. Cisza a� dzwoni�a w uszach. Stali w gromadzie, zbici z tropu, i wymieniali mi�dzy sob� spojrzenia.

��Wyja�nijmy to � odezwa� si� wreszcie Valentine, przypominaj�c sobie o spoczywaj�cej na nim odpowiedzialno�ci za wsp�towarzyszy. � Lisamon, Khun, Zalzan Kavol sprawdz� budynki po lewej stronie. Sleet, Deliamber, Vinorkis, Shanamir udadz� si� w drug� stron�. Pandelon, Thesme, Rovorn dojd� do zakr�tu na pla�y i zajrz�, co znajduje si� za nim. Gorzval, Efron�

Valentine z Carabella i cerowaczk� �agli podeszli wprost do podn�a kredowego urwiska. Bieg�a t�dy nik�a �cie�ka, kt�ra zakr�ca�a przy urwisku, wchodzi�a na nieprawdopodobny, prawie pionowy stok i pi�a si� nim do g�ry, a wreszcie znika�a gdzie� mi�dzy dwiema bia�ymi iglicami. Valentine doszed� do wniosku, �e wspinanie si� ni� wymaga�o zr�czno�ci le�nych braci i �mia�o�ci linoskoczka. Rozejrza� si�, ale nie zobaczy� innego wyj�cia z pla�y. Na ko�cu �cie�ki wypatrzy� ma�� drewnian� chat�, ale nie znalaz� w niej nic poza kilkoma �lizgaczami powietrznymi, u�ywanymi prawdopodobnie do je�d�enia po �cie�ce. Wyci�gn�� jeden, postawi� na dnie �cie�ki i siad� na nim. Nic to jednak nie da�o, gdy� nie wiedzia�, jak si� go uruchamia.

Zawiedziony, wr�ci� do przystani. Wi�kszo�� towarzystwa ju� si� tam znajdowa�a.

��To miejsce jest ca�kowicie opuszczone � powiedzia� Sleet.

Valentine spojrza� na Namurint�.

��Ile czasu zabra�oby ci zawiezienie nas na stron� Alhanroelu?

��Do Numinoru? Tygodnie. Ale ja nie chc� tam p�yn��.

��Mamy do�� pieni�dzy � powiedzia� szybko Zalzan Karol. Namurinta popatrzy�a na niego oboj�tnie.

��Moim zaj�ciem jest rybo��wstwo. Lada dzie� zaczynaj� si� po�owy ciernik�w. Je�li pop�yn� z wami do Numinoru, to je przegapi�, strac� te� p� sezonu na gissuny. Nie zdo�acie mi tego wynagrodzi�.

Skandar wyci�gn�� z sakiewki pi�ciorojalow� monet�, jakby przez sam jej blask chcia� wp�yn�� na zmian� decyzji kapitana statku.

Namurinta by�a jednak nieprzekupna.

��Za po�ow� sumy, kt�r� mi zap�acili�cie za podr� z Archipelagu, zabior� was z powrotem na moj� wysp�. To wszystko, co mog� dla was zrobi� � powiedzia�a. � Za kilka miesi�cy statki z pielgrzymami zaczn� kursowa� regularnie i port o�yje, a wtedy, je�li zechcecie, zn�w was tu przywioz�, te� za po�ow� ceny. Cokolwiek zdecydujecie, jestem do waszych us�ug. Ale uprzedzam, �e odp�ywam st�d przed zapadni�ciem zmroku i to nie do Numinoru.

Valentine zacz�� rozwa�a� sytuacj�. Okaza�o si�, �e mog� by� wi�ksze k�opoty, ni� by� po�kni�tym przez smoka morskiego. Z brzucha potwora uda�o si� szybko wydosta�, a obecne trudno�ci grozi�y przerw� w wyprawie przez ca�� zim�, a nawet d�u�sz�, a przez ten czas pod rz�dami Dominina Barjazida b�d� ustanawiane nowe prawa i fa�szowana b�dzie historia, uzurpator za� z dnia na dzie� b�dzie umacnia� swoj� pozycj�. A zatem co? Spojrza� na Deliambera, ale czarodziej, zwykle nie zwlekaj�cy z udzieleniem rady, tym razem milcza�. Nie potrafi� wspina� si� po �cianie. Nie umiej� fruwa�. Nie mog� jednym skokiem znale�� si� na g�rze, po�r�d zielonych las�w. A zatem powr�t do Rodamaunt Graun?

��Czy zgodzi�aby� si� zosta� z nami jeden dzie�? � spr�bowa� raz jeszcze. � Oczywi�cie za dodatkow� zap�at�. By� mo�e rankiem znajdziemy kogo�, kto�

��Jestem ju� wystarczaj�co d�ugo poza Rodamaunt Graun � odpowiedzia�a Namurinta. � Nie mog� si� doczeka�, by zn�w zobaczy� znajome brzegi. Czekanie nic wam nie da, a mnie �al ka�dej straconej godziny. Pora jest z�a, s�udzy Pani nie spodziewaj� si� niczyjego przybycia do Taleis. Nikt po was nie wyjdzie ani rankiem, ani wieczorem.

Shanamir poci�gn�� Valentine'a delikatnie za r�kaw.

��Jeste� Koronalem Majipooru � wyszepta�. � Rozka� jej czeka�! Wyjaw, kim jeste�, i ka� jej pa�� na kolana!

��My�l�, �e ta sztuczka mo�e mi si� nie uda� � r�wnie� szeptem odpowiedzia� ch�opcu Valentine. � Postrada�em swoj� koron�.

��No to niech Deliamber rzuci czary na t� kobiet� i niech�e ona wreszcie ust�pi!

To da�oby si� pewnie zrobi�, ale Valentine'owi nie podoba� si� taki pomys�. Je�li Namurinta przywioz�a ich tutaj w dobrej wierze, ma prawo odp�yn�� wedle swej woli. Pewnie ma racj�, �e czekanie dzie�, dwa, a nawet trzy nic nie da. Zmuszanie jej do ust�pstw za pomoc� czar�w starego Vroona nie by�oby uczciw� gr�. Ale z drugiej strony�

��Lordzie Valentine! � zawo�a�a z daleka jaka� kobieta. � Chod� tutaj!

Spojrza� w stron�, sk�d dolatywa� g�os. W drugim ko�cu portu sta�a Pandelon, cie�la okr�towy Gorzvala, kt�ra posz�a z Thesme i Rovornem zbada�, co le�y za zakr�tem. Przywo�ywa�a teraz wszystkich gestem d�oni. Valentine rzuci� si� ku niej biegiem, a inni po chwili poszli w jego �lady.

Kobieta poprowadzi�a go przez p�ytk� wod� za �ebro skalne ukrywaj�ce przed oczami przybijaj�cych do portu drug� male�k� pla��. Wznosi�a si� na niej niska budowla z r�owego piaskowca, nosz�ca znak Pani, tr�jk�t w tr�jk�cie. Prawdopodobnie by�a to �wi�tynia.

Przed ni� znajdowa� si� ogr�d z kwitn�cymi krzewami, tworz�cymi z kolorowych kwiat�w � czerwonych, niebieskich, pomara�czowych i ��tych � przemy�lne figury geometryczne. W ogrodzie pracowa�o dwoje ludzi: kobieta i m�czyzna, zapewne ogrodnicy. Spojrzeli na zbli�aj�cego si� Valentine'a bez jednego cho�by b�ysku zainteresowania w oczach. Niezr�cznie pozdrowi� ich znakiem Pani. Odpowiedzieli tak samo, ale z wi�ksz� wpraw�.

��Jeste�my pielgrzymami i chcieliby�my, �eby nam kto� wskaza� drog� na tarasy � odezwa� si� grzecznie.

��Zjawiacie si� poza sezonem � powiedzia�a kobieta o bladej, upstrzonej piegami twarzy. W tonie jej g�osu nie by�o nic przyjaznego.

��Jeste�my o�ywieni pragnieniem po�wi�cenia si� s�u�bie dla Pani.

Kobieta wzruszy�a ramionami i bez s�owa powr�ci�a do pielenia. M�czyzna, muskularny i przysadzisty, z przerzedzonymi siwymi w�osami, powiedzia�:

��O tej porze roku powinni�cie uda� si� do Numinoru.

��Przybywamy z Zimroelu.

Ta wiadomo�� nieco go poruszy�a.

��Przez smocze wiatry? Musieli�cie mie� ci�k� przepraw�. � Zdarzy�o si� par� trudnych chwil, ale mamy je ju� za sob�. Teraz przepe�nia nas rado�� z powodu dop�yni�cia na Wysp�.

��Pani to wam wynagrodzi � rzek� m�czyzna wracaj�c do przycinania krzew�w.

Zapad�o k�opotliwe milczenie.

��A co z drog� na tarasy? � zapyta� po chwili Valentine.

��Sami nie potraficie obs�u�y� aparatury � odpowiedzia�a kobieta.

��Czy nie chcieliby�cie nam pom�c? Zn�w cisza.

��To tylko chwila, poka�cie nam drog� i nie b�dziemy was d�u�ej niepokoi� � nalega� dalej Valentine.

��Nasze miejsce jest w ogrodzie � mrukn�� �ysiej�cy m�czyzna. Valentine zagryz� wargi. Chyba nic tu nie wsk�ra. Przypuszcza�, �e Namurinta opu�ci�a ju� port i znajduje si� w drodze powrotnej. Spojrza� na Deliambera. Nie by�oby od rzeczy, gdyby czarodziej u�y� drobnego nacisku. Deliamber jednak zignorowa� to spojrzenie. Valentine podszed� do niego i powiedzia� przyciszonym g�osem:

��Dotknij kt�re� z nich mackami i nam�w do wsp�pracy.

��Uwa�am, �e Wyspa nie jest odpowiednim miejscem do wypr�bowywania moich czar�w � rzek� Deliamber. � Lepiej b�dzie, je�li ty u�yjesz swoich.

��Nie umiem czarowa�!

��A jednak spr�buj � nie ust�powa� Vroon.

Valentine jeszcze raz przyjrza� si� ogrodnikom. Jestem Koronalem Majipooru, powiedzia� sobie, i synem Pani, kt�rej tych dwoje oddaje cze�� i s�u�y. Takich informacji nie mo�na przekaza� ogrodnikom wprost, lecz od czego si�a p�yn�ca z duszy? Valentine wyprostowa� si� i si�gn�� w g��b swej istoty, tak jak to robi�, kiedy przygotowywa� si� do �onglowania przed najbardziej wybredn� publiczno�ci�. U�miechn�� si�, a jego u�miech by� tak ciep�y, �e m�g�by nim otwiera� nie rozkwit�e kwiaty. Ogrodnicy spojrzeli na� znad swoich zaj��, a na ich twarzach zago�ci� kolejno wyraz zdziwienia, niedowierzania, w ko�cu uleg�o�ci.

��Pokonali�my tysi�ce mil � przem�wi� �agodnie Valentine. � Chcemy wst�pi� na s�u�b� Pani i b�agamy was, aby�cie pomogli nam dosta� si� do niej, albowiem znajdujemy si� w wielkiej potrzebie i jeste�my zm�czeni d�ug� w�dr�wk�.

Ogrodnicy zamrugali oczami, jak gdyby zza szarej chmury nagle wyjrza�o s�o�ce i porazi�o ich ostrym blaskiem.

��Mamy w�asne obowi�zki � odezwa�a si� kobieta niepewnym g�osem.

��Nie powinni�my i�� w g�r�, zanim nie zadbamy o ogr�d � niewyra�nie mrukn�� m�czyzna.

��Wasz ogr�d kwitnie � rzek� Valentine � i nie przestanie kwitn��, je�eli zostawicie go na kilka godzin bez opieki. Pom�cie nam, nim zapadn� ciemno�ci. Prosimy was tylko o wskazanie drogi. B�d�cie pewni, �e Pani was wynagrodzi.

Ogrodnicy popatrzyli na siebie, potem w niebo, jakby chc�c si� przekona�, jak daleko jeszcze do zmierzchu. Zak�opotani, �ci�gn�wszy brwi podnie�li si�, starli z kolan ziemi� i jak lunatycy ruszyli w stron� wody. Okr��yli skalne �ebro, wyszli na du�� pla�� i skierowali si� ku podn�om urwiska, do miejsca, gdzie �cie�ka zaczyna�a pi�� si� pionowo ku niebu.

Namurinta, cho� gotowa do odjazdu, by�a tam jeszcze.

��Dzi�kujemy ci serdecznie za pomoc � rzek� Valentine podchodz�c do niej.

��A wi�c zostajecie?

��Znale�li�my drog� na tarasy. U�miechn�a si� z nie udawanym zadowoleniem.

��Nie �pieszy�am si� z porzuceniem was, jednak Rodamaunt Graun mnie wzywa. �ycz� wam powodzenia w pielgrzymce.

��A ja �ycz� ci bezpiecznego powrotu do domu � powiedzia� odchodz�c.

��Jeszcze jedno � powstrzyma�a go.

��S�ucham?

��Kiedy tamta kobieta zawo�a�a na ciebie, nazwa�a ci� Lordem Valentinem. Co to mia�o znaczy�?

��To by� �art � odpowiedzia� Valentine po�piesznie. � Tylko �art, nic wi�cej.

��Lord Valentine to brzmi jak imi� nowego Koronala, tego, kt�ry rz�dzi od roku czy dw�ch. S�ysza�am ju� gdzie� o tym.

��Tak � rzek� Valentine. � Ale Koronal jest ciemnow�osym m�czyzn�. To by� tylko �art, zwyk�a gra s��w, poniewa� ja te� mam na imi� Valentine. Szcz�liwej podr�y, Namurinto.

��Owocnej pielgrzymki. Valentine.

Ruszy� w stron� urwiska. Ogrodnicy wyprowadzili z szopy kilka �lizgaczy, zamocowali je w �o�yskach na platformie i gestem d�oni nakazali podr�nym wsi���. Wszystko odbywa�o si� w milczeniu. Valentine usadowi� si� w pierwszym poje�dzie, razem z Carabell�, Deliamberem, Shanamirem i Khunem. Ogrodniczka wr�ci�a do szopy, gdzie zapewne by�y zamontowane urz�dzenia nap�dowe, gdy� ju� po chwili �lizgacze oderwa�y si� od platformy i rozpocz�y zapieraj�c� dech w piersiach jazd� po wznosz�cym si� ku niebu urwisku.

��Przybyli�cie � powiedzia� akolita Talinot Esulde � na Taras Oszacowania. Tutaj zostaniecie ocenieni. Kiedy nadejdzie czas, by ruszy� naprz�d, �cie�ka zaprowadzi was na Taras Rozpocz�cia, a potem na Taras Zwierciade�, gdzie spojrzycie we w�asne twarze. Je�li to, co zobaczycie, zadowoli was i waszych przewodnik�w, wyjedziecie na Drugi Pr�g i przejdziecie przez nast�pne tarasy. I tak b�dziecie si� posuwa� a� do Tarasu Adoracji. Tam, o ile Pani obdarzy was �ask�, otrzymacie wezwanie do �wi�tyni Wewn�trznej. Na waszym miejscu nie spodziewa�bym si� jednak, �e nast�pi to szybko. Nie spodziewa�bym si�, �e nast�pi to w og�le. Ci, kt�rzy si� czego� spodziewaj�, docieraj� tam najrzadziej.

S�ysz�c te s�owa Valentine zmarkotnia�. On nie tylko si� spodziewa�, on musia� dotrze� do Pani. Rozumia� jednak, co akolita mia� na my�li. W tym �wi�tym miejscu nie mo�na by�o powodowa� si� racjonalnymi przes�ankami. Kto� si� poddawa�, kto� rezygnowa� z ��da�, potrzeb i pragnie�, kto� inny te ��dania i pragnienia zamienia� na spokojn� egzystencj�. To nie jest miejsce dla Koronala. Istot� jego bytu jest panowanie, i to w m�dry spos�b, a je�li go nie sta� na m�dro��, to przynajmniej winien by� nieugi�ty. Natomiast istot� bytu pielgrzyma jest poddanie si�. Wi�c albo � albo. Natomiast konieczno�� dotarcia do Pani le�a�a poza wszelk� dyskusj�. Dobrze, �e wreszcie znalaz� si� w granicach jej kr�lestwa.

Akolici, kt�rzy przywitali ich na Pierwszym Progu, wcale nie okazali zdziwienia nietypow� por� przybycia pielgrzym�w. Teraz owi pielgrzymi, ju� przebrani w jasne, mi�kkie szaty, w kt�rych wygl�dali r�wnie pobo�nie, co niedorzecznie, stali w niskim budynku o �cianach z r�owego piaskowca, wznosz�cym si� na skraju przepa�ci. Taras Oszacowania ci�gn�� si� od tego budynku a� do widniej�cej w oddali zielonej �ciany lasu, dok�d wiod�a szeroka droga u�o�ona z kamiennych r�owych p�yt. Gdzie� za lasem znajdowa�y si� nast�pne tarasy, a jeszcze g��biej, niewidoczne z miejsca, w kt�rym zgromadzono nowo przyby�ych, wznosi� si� w niebo Drugi Pr�g. Trzeci � Valentine sk�d� to wiedzia� � wyrasta� z Drugiego setki mil st�d, blisko �rodka Wyspy i stanowi� naj�wi�tszy obszar, na kt�rym wznosi�a si� zamieszkiwana przez Pani� �wi�tynia Wewn�trzna. Mimo �e Valentine przeby� ju� kontynent i p� oceanu, te ostatnie kilkaset mil wydawa�o mu si� niemo�liwe do pokonania.

Okno w tylnej �cianie budynku, przez kt�re wyjrza�, by�o zawieszone mi�dzy ciemniej�cym niebem a morzem o�wietlonym ostatnimi promieniami s�o�ca zachodz�cego gdzie� za Piliplokiem. Opr�cz nieba i morza by� tam jeszcze male�ki ciemny punkcik, zostawiaj�cy za sob� na g�adkiej tafli wody nik�y �lad, lekkie zadra�ni�cie. Valentine ufa�, �e ten punkcik to trimaran �Kr�lowa Rodamaunt�, zmierzaj�cy do przystani na swojej wyspie, i �e opr�cz niego s� gdzie� tam tak�e wolewanty, �ni�ce sen, kt�ry nigdy si� nie ko�czy, i smoki morskie udaj�ce si� znanym sobie szlakiem ku Morzu Wielkiemu, a za tym wszystkim � Zimroel, jego zat�oczone miasta, le�ne rezerwaty i parki, jego festyny i miliardy zamieszkuj�cych go istot. Mia� co ogl�da� w swych wspomnieniach, ale teraz powinien skierowa� wzrok przed siebie. Przyjrza� si� wi�c Talinotowi Esulde, ich pierwszemu przewodnikowi � wysokiej, szczup�ej postaci o mlecznobia�ej cerze i ogolonej czaszce. Ta osoba mog�a by� zar�wno p�ci m�skiej, jak i �e�skiej. Valentine przypuszcza�, �e maj� do czynienia z m�czyzn�, o czym �wiadczy�by wzrost i szeroko�� ramion, chocia� w�a�ciwie � s�dz�c po delikatnych ko�ciach twarzy, a zw�aszcza po �agodnym luku brwi nad dziwnie niebieskimi oczami � nie by�o to takie pewne.

Talinot Esulde obja�nia� kolejno dzienny rozk�ad dnia � proporcje czasu modlitw do czasu pracy i pracy do medytacji, metod� interpretacji sn�w, ograniczenia w diecie, wy��czaj�ce wszystkie wina i niekt�re przyprawy, uk�ad pomieszcze� mieszkalnych � nie zapominaj�c o najdrobniejszych szczeg�ach. Na pocz�tku Valentine stara� si� wszystko zapami�ta�, ale obfito�� zarz�dze�, wymaga�, zakaz�w i zwyczaj�w by�a tak wielka, �e szybko si� podda�. Mia� nadziej�, �e dzi�ki codziennej praktyce i tak wbije je sobie do g�owy.

Z nastaniem ciemno�ci sko�czy� si� instrukta� i Talinot Esulde poprowadzi� ich obok zasilanej wod� z g�rskiego �r�de�ka sadzawki, w kt�rej si� wyk�pali, zanim dano im pielgrzymie szaty i w kt�rej mieli si� k�pa� dwa razy dziennie a� do ko�ca pobytu na tym tarasie � do sali jadalnej, znajduj�cej si� nieco dalej od kraw�dzi urwiska. Tu podano im prosty posi�ek sk�adaj�cy si� z zupy i ryby, ale tak jedno, jak i drugie danie nie mia�o �adnego zapachu i nie smakowa�o im, mimo �e zd��yli ju� porz�dnie zg�odnie�. Obs�ugiwali ich nowicjusze tacy jak oni, lecz ubrani w szaty jasnozielone. Wielka sala by�a tylko cz�ciowo zape�niona, poniewa�, jak poinformowa� ich Talinot Esulde, godzina posi�ku dawno min�a. Valentine popatrzy� na towarzyszy pielgrzymki. Po�owa z nich wywodzi�a si� z rasy ludzkiej, ale by�o tu tak�e bardzo wielu Vroon�w i Ghayrog�w, garstka Skandar�w, kilku Liimen�w, kilku Hjort�w � cho� tych chyba najmniej. By�a te� siedz�ca na uboczu ma�a garstka Su-Suher�w. Tak wi�c w sieci Pani wpada�y wszystkie rasy Majipooru � wszystkie z wyj�tkiem jednej.

��Czy Metamorfowie kiedykolwiek przychodz� do Pani? � spyta� Valentine.

Twarz Talinota Esulde rozja�ni� s�odki u�miech anio�a.

��Gdyby zjawi� si� tu jaki� Piurivar, przyj�liby�my go. Ale oni nie uczestnicz� w naszych obrz�dach. �yj� tylko dla siebie, tak jakby byli jedynymi mieszka�cami planety.

��By� mo�e przebywaj� tu pod cudz� postaci� � powiedzia� Sleet.

��Wiedzieliby�my o tym � rzek� spokojnie Talinot Esulde.

Po obiedzie zaprowadzono ich do podobnego do ula budynku z mn�stwem male�kich, nie wi�kszych od szafy izdebek. �o�e, �ciek, miejsce na ubranie � nie by�o tu niczego wi�cej. Lisamon Hultin popatrzy�a na to spode �ba.

��Wina pi� nie wolno � powiedzia�a. � Musia�am odda� miecz. I do tego wszystkiego mam spa� w takim pude�ku? Co� mi si� zdaje, Valentine, �e nie nadaj� si� na pielgrzyma.

��Wytrzymaj troch�. Przejdziemy przez Wysp� tak szybko, jak to b�dzie mo�liwe.

Wszed� do swej izdebki, kt�ra znajdowa�a si� mi�dzy pokojami olbrzymki i Carabelli. �wietlna kula, kt�ra i tak s�abo rozja�nia�a pomieszczenie, natychmiast przygas�a. Zaledwie usiad� na �o�u, poczu�, �e zapada w sen, cho� godzina nie by�a jeszcze p�na. Kiedy opu�ci�a go �wiadomo��, w jego umy�le rozjarzy�o si� �agodne �wiate�ko i ujrza� Pani�, najprawdziwsz� Pani� Wyspy.

Od czas�w Pidruid widywa� j� w snach wielokrotnie: �agodne oczy, ciemne w�osy, kwiat za uchem, oliwkowa sk�ra � ale tym razem obraz nabra� ostro�ci. Valentine rozr�nia� wi�cej szczeg��w ni� zwykle: ma�� zmarszczk� w zewn�trznych k�cikach oczu, zielone klejnociki w p�atkach uszu i cienk� srebrn� opask� na czole. �ni�c, wyci�gn�� r�k� i powiedzia�:

��Matko, oto jestem. Przywo�aj mnie do siebie, matko. U�miechn�a si� do niego, lecz z jej ust nie pad�o ani jedno s�owo.

Znajdowali si� oboje w ogrodzie, po�r�d kwitn�cych alabandyn. Ona przystrzyga�a ro�liny male�kimi z�otymi no�yczkami; odcina�a tylko nie rozwini�te p�czki, a zostawia�a du�e, kwitn�ce kwiaty. On sta� obok niej, czekaj�c, �eby si� odwr�ci�a, lecz jej zaj�cie ci�gn�o si� w niesko�czono��. Wreszcie odezwa�a si�, nadal na niego nie patrz�c.

��Gdy si� wykonuje jakie� zadanie, trzeba skupia� na nim ca�� uwag�, je�li ma by� dobrze zrobione.

��Matko, to ja, Valentine, tw�j syn!

��Zobacz, ka�da ga��� ma pi�� p�czk�w. Gdyby je zostawi�, otworz� si� wszystkie, ale tu ucinam jeden, tu jeden � i w ten spos�b reszta kwiat�w zakwita jeszcze pi�kniej.

Jakby na potwierdzenie jej s��w, kolejne p�czki alabandyn rozwija�y si� jeden za drugim, wype�niaj�c powietrze ostrym, odurzaj�cym zapachem. P�atki prostowa�y si�, rozci�ga�y, wielkie niczym talerze, ods�aniaj�c budz�ce si� ze snu czarne pr�ciki. Dotkn�a lekko jednego p�atka, a kwiat w odpowiedzi sypn�� garstk� ��tego py�ku.

��Jeste�, kim jeste�, i zawsze nim b�dziesz � powiedzia�a do Valentine'a.

Sen zmieni� si�, nie by�o ju� Pani, jakie� cierniste krzewy przyzywa�y go do siebie sztywnymi ga��zkami, wok� st�pa�y wynio�le ptaki moleeka, nap�ywa�y kolejne obrazy, jedne nak�ada�y si� na drugie, zn�w si� zmienia�y, lecz nie nios�y ze sob� �adnej sp�jnej tre�ci.

Bezpo�rednio po obudzeniu mia� obowi�zek stawiania si� przed interpretatorem sn�w, kt�rym by� nie Talinot Esulde, lecz jaki� inny akolita-przewodnik. Osoba, do kt�rej trafi�, nazywa�a si� Stauminaup, mia�a ogolon� g�ow� i trudn� do okre�lenia p�e�. Tym razem Valentine by� sk�onny uwa�a�, �e ma do czynienia z kobiet�. Interpretatorzy posiadali drugi poziom wtajemniczenia i powr�cili z Drugiego Progu, aby s�u�y� nowicjuszom.

T�umaczenie snu w niczym nie przypomina�o tego, czego do�wiadczy� w Falkynkip u Tisany. Tu nie by�o �adnego podawania leku ani le�enia obok siebie. Opowiada� sen, a Stauminaup przys�uchiwa�a si� z kamienn� twarz�. Valentine podejrzewa�, �e wieszczka uczestniczy�a jako obserwator w jego �nie i chcia�a por�wna� obie relacje, by wychwyci� dziel�ce je r�nice. Dlatego te� przedstawia� kolejne wizje bardzo dok�adnie, tak jak je sobie przypomina�. Przytacza� nawet wypowiadane w nich s�owa: �Matko, to ja, Valentine, tw�j syn!�, obserwuj�c przy tym reakcj� Stauminaup. Jednak r�wnie dobrze m�g�by obserwowa� kredow� �cian� urwiska.

��A jakiego koloru by�y kwiaty alabandyn? � spyta�a, kiedy sko�czy�.

��No, jak to, ��te z czarnymi �rodkami!

���adne kwiaty. Na Zimroelu alabandyny s� szkar�atne i ��te w �rodku. Czy masz swoje ulubione kolory?

��Nie, podobaj� mi si� wszystkie.

Stauminaup u�miechn�a si� zdawkowo.

��Alabandyny ��te z czarnymi �rodkami rosn� na Alhanroelu. Mo�esz odej��.

Codzienne seanse u Stauminaup mia�y taki sam przebieg i zwykle ko�czy�y si� ukrytym mi�dzy wierszami komentarzem, a je�li nawet nie ukrytym, to tak sformu�owanym, �e w�a�ciwie niczego nie wyja�nia�. Valentine przynosi� swoje sny do Stauminaup niczym do przechowalni, nie otrzymuj�c w zamian �adnej rady. Powoli zaczyna� si� do tego przyzwyczaja�.

Przyzwyczaja� si� r�wnie� do codziennego rozk�adu zaj��. Ka�dego ranka pracowa� dwie godziny w ogrodzie, wykonuj�c drobne czynno�ci porz�dkowe, takie jak pielenie czy wzruszanie ziemi, a popo�udniami kszta�ci� si� w zawodzie kamieniarza, wyk�adaj�c taras kamiennymi p�ytami.

Przywyk� do wpatrywania si� w �ciany pokoju, kiedy w samotno�ci oddawa� si� obowi�zkowym medytacjom. Prawie nie widywa� swoich towarzyszy, poza chwilami wsp�lnej k�pieli, a i wtedy nie pozwalano im wiele ze sob� rozmawia�. Nietrudno by�o wpa�� w rytm tego miejsca i odsun�� na bok wszelkie pilne sprawy. Tropikalne powietrze, zapach milion�w kwiat�w, monotonia tocz�cego si� tu �ycia wycisza�y i uspokaja�y niczym ciep�a k�piel.

Nie powinien jednak zapomina�, �e od Alhanroelu nadal dziel� go tysi�ce mil, a on, cho� min�� tydzie�, od kiedy znalaz� si� na Tarasie Oszacowania, nie posun�� si� ani o krok bli�ej do swego celu. Medytuj�c snu� zatem fantastyczne plany, �e zbierze swoich ludzi, wymknie si� st�d noc� razem z nimi, przejdzie nielegalnie taras za tarasem, wedrze si� na Drugi Pr�g, potem na Trzeci i w ko�cu stanie przed Pani� u wej�cia do jej �wi�tyni. Podejrzewa� jednak, �e tutaj, w miejscu, gdzie w cudzych snach czyta si� jak w otwartej ksi�dze, ani on, ani jego ludzie nie zdo�aliby zaj�� daleko.

Martwi� si�, cho� zdawa� sobie spraw�, �e taki stan ducha nie przybli�a go do zwyci�stwa. Wr�cz przeciwnie, powinien si� odpr�y�, ca�kowicie podda� na�o�onym na niego obowi�zkom i oczy�ci� umys� ze wszelkich potrzeb i pragnie�, tak aby by� gotowym na przyj�cie snu-wezwania od Pani. To te� nie skutkowa�o. Wyrywa� chwasty, uprawia� wilgotn�, t�ust� ziemi�, nosi� wiadra kamieni i zaprawy murarskiej do najdalszych zak�tk�w tarasu, z ca�kiem pustym umys�em zasiada�, krzy�uj�c nogi, do d�ugich medytacji i noc w noc szed� spa� modl�c si�, aby Pani zjawi�a si� przed nim i powiedzia�a: �Nadszed� czas, aby� przyszed� do mnie�, ale sen si� nie zjawia�.

��Jak d�ugo to jeszcze potrwa? � zapyta� Deliambera przy jednej z porannych k�pieli w sadzawce. � Mija pi�ty tydzie�! Albo i sz�sty! Zgubi�em ju� rachub�. Czy mam tu tkwi� ca�y rok? A mo�e dwa? A mo�e pi�� lat?

��Niekt�rych pielgrzym�w to w�a�nie spotyka � powiedzia� Vroon. � Rozmawia�em wczoraj zjedna spo�r�d Hjort�w, kt�ra by�a �o�nierzem za rz�d�w Voriaxa. Sp�dzi�a tu ju� cztery lata i chyba pogodzi�a si� z pozostaniem na zawsze na Tarasie Oszacowania.

��Ona nie musi nigdzie i��, a poza tym to do�� przyjemna gospoda, Dehamberze. Ale ja�

���mam pilne spotkanie na wschodzie � dopowiedzia� Deliamber. � W�a�nie dlatego jeste� skazany na pozostanie tutaj. Znalaz�e� si� w k�opotliwej sytuacji, Valentine. Starasz si� zapomnie� o wytkni�tym celu, ale robisz to tylko dlatego, aby ten cel osi�gn��. Zdajesz sobie z tego spraw�? Bo ta, kt�rej opowiadasz sny, na pewno dobrze o tym wie.

��Tak, zdaj� sobie spraw�. Ale co mam robi�? Jak mog� udawa�, �e nie martwi mnie my�l o pozostaniu tutaj na zawsze?

��Udawaniem nic nie wsk�rasz. Dopiero z chwil�, kiedy szczerze nie b�dziesz si� tym przejmowa�, ruszysz do przodu. Nie wcze�niej.

Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��R�wnie dobrze m�g�by� mi wmawia�, �e moje ocalenie zale�y od tego, abym nie my�la� o ptakach gihorna. Im bardziej si� wysilam, aby nie my�le�, tym wi�cej stad tych ptak�w przelatuje przez m�j umys�. Co mam zrobi�, Deliamberze?

Deliamber nie mia� poj�cia.

Nast�pnego ranka Valentine dowiedzia� si�, �e Shanamir i Vinorkis przechodz� na Taras Rozpocz�cia.

Up�yn�y dwa dni, zanim zn�w zobaczy� starego Vroona. Na uwag� czarodzieja, �e niezbyt dobrze wygl�da, Valentine wybuchn��:

��A jak wed�ug ciebie mia�bym wygl�da�? Czy wiesz, ile ju� zielska wyrwa�em, jak du�o zaprawy na�o�y�em mi�dzy p�yty, podczas gdy na AIhanroelu jaki� Barjazid siedzi na G�rze Zamkowej i�

��Uspok�j si� � rzek� Deliamber. � To do ciebie niepodobne.

��Uspok�j si�! Uspok�j! Jak d�ugo mam by� spokojny?

��By� mo�e jeste� poddawany pr�bie cierpliwo�ci. Je�li tak, to zawiod�e�, m�j panie.

Valentine przez chwil� rozwa�a� s�owa Deliambera.

��Przyznaj� ci racj�. Lecz by� mo�e r�wnie� moja pomys�owo�� posta�a wystawiona na pr�b�. Deliamberze, spraw, abym tej nocy mia� Sen-wezwanie.

��Moje czary, jak wiesz, niewiele znacz� na Wyspie.

��Zr�b to, prosz� ci�. Przynajmniej spr�buj. Wymy�l jak�� wiadomo�� od Pani i zaszczep j� w moim umy�le. Zobaczymy, co z tego wyniknie.

Deliamber wzruszy� ramionami, po czym dotkn�� r�k Valentine'a na kr�tki, wystarczaj�cy do przekazania my�li moment. Valentine poczu� delikatne mrowienie.

��Twoje czary dzia�aj� � powiedzia� Vroonowi.

Tej nocy nawiedzi� go sen, w kt�rym unosi� si� w tutejszej sadzawce jak wolewant w morzu, przymocowany do ska� wyrastaj�c� mu ze st�p b�on�, a kiedy usi�owa� si� uwolni�, na nocnym niebie pojawi�a si� u�miechni�ta twarz Pani. Us�ysza� szept: �Chod�, Valentine, chod� do mnie, chod�� i wtedy b�ona oderwa�a si�, a on uni�s� do g�ry i poszybowa� z wiatrem ku �wi�tyni Wewn�trznej.

W czasie porannego omawiania sn�w opowiedzia� sen Stauminaup. Wys�ucha�a go tak, jakby m�wi� o plewieniu chwast�w w ogrodzie. Nast�pnego ranka opowiedzia� jej to samo, udaj�c, �e sen si� powt�rzy�, ale i jej reakcja by�a taka sama. Opowiedzia� jeszcze raz, trzeciego ranka, i poprosi� o wyja�nienia.

��Tw�j sen oznacza, �e �aden ptak nie mo�e pos�ugiwa� si� w locie cudzymi skrzyd�ami.

Valentine poczu�, jak p�on� mu policzki. Chy�kiem wymkn�� si� za drzwi.

Pi�� dni p�niej Talinot Esulde powiedzia� mu, �e nagrodzono go wst�pem na Taras Rozpocz�cia.

��Ale dlaczego? � spyta� Valentine Deliambera.

��Dlaczego? W sprawach dotycz�cych ducha to pytanie nie ma sensu. Musia�a zaj�� w tobie jaka� przemiana.

��Przecie� nie mia�em prawdziwego snu-wezwania!

��By� mo�e mia�e� � rzek� czarodziej.

Jeden z akolit�w poprowadzi� go pieszo le�n� �cie�k� na nast�pny taras. Szlak by� zagmatwany, przedziwnie skr�ca� to w jedn�, to w drug� stron�, kilkakrotnie zmuszaj�c ich do posuwania si� w przeciwnym ni� obrany kierunku. Tak to przynajmniej na poz�r wygl�da�o. Kiedy par� godzin p�niej wyszli z lasu na olbrzymi� otwart� przestrze�, Valentine nie mia� poj�cia, gdzie si� znajduje. Przed nim, mi�dzy r�owymi p�ytami, kt�rymi by� wy�o�ony taras, wznosi�y si� w regularnych odst�pach wysokie na dziesi�� st�p piramidy ciemnoniebieskich kamieni.

�ycie na tym tarasie wygl�da�o prawie tak samo jak na poprzednim � s�u�ba, medytacje, codzienne wyja�nianie sn�w, do przesady ascetyczne izdebki, jednostajne jedzenie. Do rozk�adu dnia dosz�y jednak pocz�tki �wi�tych nauk � przez godzin� ka�dego popo�udnia � podczas kt�rej wyja�niano �r�d�a �ask Pani pos�uguj�c si� zawi�ymi przypowie�ciami i aluzyjnymi dialogami.

Pocz�tkowo Valentine z niecierpliwo�ci� wys�uchiwa� tych nauk. Ogarni�ty nami�tno�ci� o politycznym pod�o�u � osi�gn�� G�r� Zamkow� i postawi� pytanie, do kogo nale�y w�adza na Majipoorze � z trudem skupia� uwag� na tak mglistej i ulotnej materii. Dopiero na trzeci dzie� u�wiadomi� sobie, �e akolita m�wi o roli Pani r�wnie� w aspekcie politycznym. Poj��, �e W�adczyni Wyspy jest si�� �agodz�c�, spoiwem, kt�re mi�o�ci� i wiar� ��czy wszystkie o�rodki w�adzy na tym �wiecie. Bez wzgl�du na to, w jaki spos�b pos�uguje si� magi� sn�w-przes�a� � cho� trudno by�o uwierzy� w szeroko rozpowszechniony mit, �e ka�dej nocy dotyka za jej pomoc� umys��w milion�w ludzi � nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e jej �agodny duch koi i uspokaja ca�� planet�. Aparat Kr�la Sn�w wysy�a� bezpo�rednio adresowane, charakterystyczne sny, kt�re ch�osta�y winnych i upomina�y b��dz�cych. Takie sny-przes�ania bywa�y niezwykle gwa�towne. Ale tak jak ciep�y ocean �agodzi klimat l�du, tak Pani �agodzi�a surowo�� si� w�adaj�cych Majipoorem. Valentine zrozumia� wreszcie, �e kult otaczaj�cy j� jako boskie uosobienie Matki by� tylko metafor� podzia�u w�adzy, ustanowionego przez pierwszych rz�dc�w Majipooru.

S�ucha� teraz nauk z rosn�cym zainteresowaniem i przej�ty ch�ci� zdobycia g��bszej wiedzy przesta� si� wyrywa� ku wy�szym tarasom.

Po raz pierwszy by� sam. Nigdzie nie m�g� dostrzec Shanamira i Vinorkisa. Czy�by wys�ano ich ju� na Taras Zwierciade�? Reszta, o ile wiedzia�, pozosta�a z ty�u. Najbardziej brakowa�o mu tryskaj�cej energi� Carabelli i m�drego, ironicznego Deliambera, ale dotkliwie odczuwa� r�wnie� nieobecno�� innych. Podczas d�ugiej w�dr�wki przez Zimroel stali si� oni cz�stk� jego duszy. Dni, kiedy by� �onglerem, zdawa�y si� odp�ywa� w dalek� przesz�o�� i nie s�dzi�, by kiedykolwiek powr�ci�y. Czasami, w wolnych chwilach, zrywa� par� owoc�w z najbli�szego drzewa i podrzuca� nimi w stary, dobrze wyuczony spos�b, ku uciesze przechodz�cych obok akolit�w i nowicjuszy. Jeden z tych ostatnich, barczysty, czarnobrody m�czyzna zwany Farssalem, przejawia� szczeg�lne zainteresowanie �onglerk� Valentine'a.

��Gdzie nauczy�e� si� tej sztuki? � zapyta� go kt�rego� dnia. � W Pidruid � odpowiedzia� Valentine. � By�em tam w trupie �ongler�w.

��To dopiero musia�o by� wspania�e �ycie!

��Tak, to by�o wspania�e �ycie � powiedzia� Valentine, przypominaj�c sobie podniecenie, jakie go ogarn�o, kiedy stan�� na arenie w Pidruid przed ciemnow�osym Lordem Valentinem lub kiedy wyszed� na wielk� scen� Cyrku Nieustaj�cego w Dulornie � i wszystkie inne niezapomniane chwile z przesz�o�ci.

��Czy �onglerki mo�na si� nauczy�, czy te� niezb�dny jest wrodzony talent?

���onglerem mo�e zosta� ka�dy, kto ma bystre oko i zdolno�� koncentracji. Tego, co umiem, nauczy�em si� ostatniego lata w ci�gu tygodnia czy dw�ch.

��Niemo�liwe! Musia�e� �onglowa� przez ca�e �ycie!

��Nie, zacz��em dopiero w Pidruid. � A co ci� do tego sk�oni�o? Valentine u�miechn�� si�.

��Potrzebowa�em jakiej� odmiany i tak si� z�o�y�o, �e trupa w�drownych �ongler�w, kt�ra przyjecha�a na festyn ku czci Koronala, poszukiwa�a dodatkowej pary r�k. To oni nauczyli mnie tej sztuki i to bardzo szybko. Ciebie te� m�g�bym raz-dwa nauczy�.

��Naprawd� m�g�by�?

���ap � powiedzia� Valentine, rzucaj�c czarnobrodemu m�czy�nie twardy zielony biszawar, jeden z owoc�w, kt�rymi �onglowa�. � Poprzerzucaj go przez chwil� z r�ki do r�ki, by rozlu�ni� palce. Najpierw musz� ci wej�� w krew podstawowe rzuty i sta�e nawyki, a do tego niezb�dne s� ci�g�e �wiczenia, dopiero potem�

��Co robi�e�, zanim zosta�e� �onglerem? � spyta� Farssal podrzucaj�c owoc.

��Troch� w�drowa�em � odpowiedzia� Valentine. � Popatrz, r�ce trzyma si� w ten spos�b�

�wiczy� z Farssalem oko�o p� godziny, staraj�c si� uczy� go tak, jak to robili Carabella i Sleet podczas pierwszych lekcji na podw�rku gospody w Pidruid. W spokojnym, monotonnym �yciu, jakie tutaj wi�d�, by�a to mi�a odmiana. Farssal mia� zwinne r�ce i pewne oko, tote� uczy� si� szybko, podobnie jak Valentine. W kilka dni nabra� wprawy na tyle, �e potrafi� na�ladowa� swego mistrza, cho� jeszcze brakowa�o mu p�ynno�ci ruch�w. Niezwykle gadatliwy i wylewny, podrzucaj�c owoce biszawaiu m�wi� bez ko�ca. Urodzi� si� w Ni-moya; przez wiele lat by� kupcem w Piliploku; ostatnio prze�y� kryzys duchowy, a nie mog�c doj�� do siebie, postanowi� odby� pielgrzymk�. Opowiada� o swoim ma��e�stwie, o synach, na kt�rych nie spos�b by�o polega�, o grach hazardowych, o wygrywaniu i traceniu olbrzymich fortun. Chcia� te� wiedzie� o wszystkim, co dotyczy�o Valentine'a, pyta� o jego rodzin�, o to, co zamierza osi�gn�� i co go sprowadza do Pani. Valentine stara� si�, jak m�g�, by jego odpowiedzi brzmia�y wiarygodnie, ale gdy pytania stawa�y si� zbyt k�opotliwe, sprowadza� rozmow� na tematy dotycz�ce �onglowania.

Dni bieg�y spokojnym rytmem wok� znojnej pracy, nauki, medytacji, wolnych chwil sp�dzanych na �onglowaniu z Farssalem. Pod koniec drugiego tygodnia Valentine poczu� narastaj�c� niecierpliwo�� i zapragn�� ruszy� do przodu.

Nie mia� poj�cia, ile jest taras�w � dziewi�� czy dziewi��dziesi�t � ale je�li na ka�dym z nich mia�by sp�dza� tyle czasu, min� ca�e lata, zanim dotrze do Pani. Nale�a�o w jaki� spos�b skr�ci� ten proces.

Nie s�dzi�, aby wymy�lanie rzekomych sn�w-wezwa� mog�o przynie�� oczekiwany rezultat. Silimein, wieszczka z tego tarasu, podobnie jak poprzednio Stauminaup, nie wzrusza�a si� jego opowie�ciami o unoszeniu si� w sadzawce. Wobec tego pr�bowa� podczas medytacji i tu� przez za�ni�ciem wyj�� naprzeciw umys�owi Pani i b�aga� j�, aby go wezwa�a do siebie. To te� nie skutkowa�o.

Zapyta� tych, kt�rzy siedzieli obok niego w jadalni, od jak dawna s� na Tarasie Rozpocz�cia.

��Dwa lata � odpowiedzia� jeden.

��Osiem miesi�cy � rzek� drugi. Nie wygl�dali na zmartwionych. � A ty? � zwr�ci� si� do Farssala.

Farssal odpowiedzia�, �e przyby� tu zaledwie kilka dni przed nim. Nic go jednak nie pogania�o.

��Gdzie tu si� �pieszy�? S�u�ymy Pani bez wzgl�du na to, na jakim jeste�my tarasie. Wszystkie s� r�wnie dobre.

Valentine pokiwa� g�ow�. Mia� swoje zdanie na ten temat.

Pod koniec trzeciego tygodnia w odleg�ym kra�cu pola stajja, na kt�rym w�a�nie pracowa�, spostrzeg� Vinorkisa, a w�a�ciwie b�ysk �wiat�a na czyich� pomara�czowych w�sach. Czy to ich Hjort? Znajdowali si� za daleko od siebie, �eby zawo�a�. Jednak nazajutrz, kiedy �onglowa� z Farssalem obok sadzawki, znowu go zobaczy�. Vinorkis we w�asnej osobie sta� na drugim ko�cu placu i przygl�da� si� grze. Valentine przeprosi� Farssala i rzuci� si� p�dem w stron� Hjorta, gdy� po tylu tygodniach roz��ki z dawnymi kompanami nawet widok by�ego szpiega sprawi� mu przyjemno��.

��Wi�c jednak to ty by�e� na polu stajja � powiedzia�.

Vinorkis skin�� g�ow�.

��Widywa�em ci� ostatnio kilka razy, m�j panie, ale taras jest tak olbrzymi, �e nigdy nie uda�o mi si� do ciebie zbli�y�. Kiedy tu przyby�e�?

��Mniej wi�cej tydzie� po tobie. Widzia�e� jeszcze kogo�?

��Nie, nikogo � odpowiedzia� Hjort. � By� tu Shanamir, ale przeszed� ju� na nast�pny taras. Jak widz�, nie zawodz� ci� twoje zdolno�ci, m�j panie. Kim jest tw�j partner?

��Jaki� cz�owiek z Piliploku. Szybki w r�kach.

��Czy w j�zyku te�? Valentine zmarszczy� brwi.

��Co masz na my�li?

��Czy du�o mu opowiada�e� o swojej przesz�o�ci, m�j panie? A o przysz�o�ci?

��Oczywi�cie, �e nie. � Valentine wpatrywa� si� w niego przez chwil�. � Nie, Vinorkisie! To niemo�liwe, �eby szpiedzy Koronala znajdowali si� na Wyspie Pani!

��Dlaczego nie? Czy to tak trudno przenikn�� w to miejsce?

��I podejrzewasz�

��Wczoraj wieczorem, po tym, jak mign��e� mi na polu, przyszed�em tutaj, aby dowiedzie� si� o ciebie. Jednym z tych, z kt�rymi rozmawia�em, by� tw�j nowy przyjaciel. Ledwo spyta�em, czy ci� zna, a ju� zacz�� mnie wypytywa�. Czy by�em twoim przyjacielem, czy pozna�em ci� w Pidruid, dlaczego przybyli�my na Wysp� i tak dalej, i tak dalej. M�j panie, nie czuj� si� pewnie_; kiedy kto� obcy zadaje mi tak wiele pyta�. A szczeg�lnie w miejscu, gdzie ka�dy dobrze wie, �e powinien trzyma� si� z dala od innych.

��Mo�e jeste� zbyt podejrzliwy, Vinorkisie. � Mo�e. Uwa�aj jednak na siebie, m�j panie.

��Postaram si� � rzek� Valentine. � Niczego wi�cej ode mnie si� nie dowie. A to, o czym ju� wie, dotyczy �onglerki.

��Mo�e wiedzia� wystarczaj�co du�o, zanim ci� spotka� � rzek� Hjort ponuro. � Poobserwujmy go troch�.

Valentine'a przerazi�a my�l, �e nawet tutaj mo�e by� szpiegowany. A wi�c nigdzie nie by�o spokoju? �a�owa�, �e nie ma przy sobie Sleeta czy Deliambera. Jutro, kiedy zbli�y si� do Pani i b�dzie zagra�a� uzurpatorowi, dzisiejszy szpieg mo�e si� okaza� morderc�.

Jednak na razie nie wygl�da�o na to, �e szybko ujrzy Pani�. Zn�w min�� tydzie�, podobny do poprzednich jak dwie krople wody, a on przyzwyczaja� si� powoli do my�li, �e sp�dzi reszt� swoich dni na Tarasie Rozpocz�cia. I kiedy ju� by� bliski zoboj�tnienia i poddania si� naturalnemu biegowi rzeczy, zosta� odwo�any z pola. Powiedziano mu, �eby si� przygotowa� do przej�cia na Taras Zwierciade�.

Trzeci taras porywa� oczy ol�niewaj�cym pi�knem, a blaskiem przypomina� Valentine'owi Dulorn. Le�a� u st�p Drugiego Progu, tej przera�liwie pionowej �ciany bia�ej kredy, kt�ra wygl�da�a na barier� nie do pokonania dla kogo�, kto chcia�by zapu�ci� si� w g��b Wyspy, i kt�ra jednocze�nie zapiera�a dech w piersiach sw� urod�, ile razy odbija�y si� od niej promienie s�o�ca zachodz�cego nad Piliplokiem.

No i oczywi�cie by�y tutaj zwierciad�a � wielkie, grubo ciosane p�yty wypolerowanego czarnego kamienia, osadzone na sztorc w ziemi, rozsiane po ca�ym tarasie. Gdziekolwiek si� spojrza�o, mo�na by�o zobaczy� swoje zwielokrotnione odbicie, pod�wietlone wewn�trznym blaskiem lustra. Pocz�tkowo Valentine przygl�da� si� sobie z uwag�, wypatruj�c zmian, jakie odcisn�a na nim podr� � mo�e przygas�o w nim ciep�o, mo�e twarz nabra�a wyrazu napi�cia i znu�enia? Nic takiego nie zobaczy�: przed nim sta� m�czyzna, kt�rego dobrze zna�, z�otow�osy i u�miechni�ty, wi�c pomacha� mu r�k�, mrugn�� porozumiewawczo i pozdrowi�, a po jakim� czasie, mniej wi�cej po tygodniu, przesta� go w og�le zauwa�a�. Gdyby mu przykazano omija� lustra wzrokiem, to zerkaj�c w nie ukradkiem, wbrew woli, i w pop�ochu odwracaj�c oczy, �y�by prawdopodobnie w ci�g�ym poczuciu winy; nikt jednak nie powiedzia� mu ani jakiemu celowi s�u��, ani te� jak ma si� wobec nich zachowywa� � i wobec tego szybko zapomnia� o ich istnieniu. Jak zrozumia� o wiele p�niej, tylko w ten spos�b mo�na by�o na Wyspie posuwa� si� do przodu: kszta�tuj�c swego ducha od wewn�trz, wyrabiaj�c w sobie zdolno�� do u�wiadamiania i odrzucania rzeczy nieistotnych.

By� zupe�nie sam. Bez Shanamira, bez Vinorkisa i bez Farssala. Bacznie obserwowa�, czy kt�rego� dnia nie zjawi si� tu czarnobrody m�czyzna: je�li to prawda, �e jest szpiegiem, powinien niew�tpliwie mie� swoje sposoby na przechodzenie za Valentinem z tarasu na taras. Ale Farssal si� nie pojawi�.

Po jedenastu dniach sp�dzonych na Tarasie Zwierciade� Valentine w towarzystwie pi�ciu innych nowicjuszy pokona� powietrznym �lizgaczem �cian� Drugiego Progu i znalaz� si� na Tarasie Po�wi�cenia.

Roztacza� si� st�d wspania�y widok na pierwsze trzy tarasy i na odleg�e morze. Valentine ledwo dostrzeg� Taras Oszacowania � cienk� r�ow� kresk� na de ciemnej zieleni lasu, ale Taras Rozpocz�cia widoczny by� w centralnej cz�ci Wyspy z ogromn� wyrazisto�ci�, a z kolei Taras Zwierciade�, le��cy tu� pod bia�� �cian�, rozsiewa� w po�udnie taki blask, jakby zapalono na nim miliony jasnych stos�w.

Tempo posuwania si� do przodu nie mia�o ju� dla Valentine'a �adnego znaczenia. Czas przesta� si� liczy�, a on ca�kowicie dostosowa� si� do rytmu miejsca, w kt�rym si� znalaz�. Pracowa� na polach, przys�uchiwa� si� uwa�nie rozprawom dotycz�cym materii i ducha, sp�dza� wiele czasu pod kamiennym sklepieniem mrocznego budynku b�d�cego �wi�tyni� Pani, prosz�c � w spos�b polegaj�cy na powstrzymywaniu si� od jakichkolwiek pr�b, �eby sp�yn�o na niego o�wiecenie. Czasami przypomina� sobie, �e kiedy� bardzo si� �pieszy�, chc�c jak najpr�dzej doj�� do serca Wyspy i dotrze� do kobiety, kt�ra tam mieszka�a. Teraz nie czu� �adnego ponaglania. Z wolna stawa� si� prawdziwym pielgrzymem.

Za Tarasem Po�wi�cenia le�a� Taras Kwiat�w, za nim Taras Modlitwy, a jeszcze dalej Taras Wyrzeczenia. Wszystkie znajdowa�y si� na Drugim Progu, tak jak i Taras Wst�pienia, z kt�rego mo�na by�o wznie�� si� na ostatni p�askowy� � miejsce przebywania Pani. Ka�dy z tych taras�w, co Valentine dopiero teraz sobie u�wiadomi�, zatacza� wok� Wyspy kr�g, a to znaczy�o, �e na ka�dym mo�e przebywa� jednocze�nie milion i wi�cej pielgrzym�w i �e ka�dy pielgrzym, zmierzaj�c mozolnie do celu, widzi zaledwie male�ki fragment Wyspy. Ile wysi�ku w�o�ono w zbudowanie tego wszystkiego! Jak wiele istnie� po�wi�cono s�u�bie Pani! Pielgrzymi poruszali si� spowici w milczenie: nie nawi�zywa�y si� tu �adne przyja�nie, nie powierzano sobie tajemnic, nie by�o u�cisk�w kochank�w. Zachowanie Farssala stanowi�o zastanawiaj�cy wyj�tek w tutejszych obyczajach. To miejsce zdawa�o si� istnie� poza czasem i poza regu�ami obowi�zuj�cymi gdzie indziej.

W �rodkowej strefie Wyspy k�adziono mniej nacisku na nauk�, a wi�cej na znojn� prac�. Valentine zdawa� sobie spraw�, �e gdy osi�gnie Trzeci Pr�g, do��czy do tych, kt�rzy bior� na swe barki obowi�zki Pani, poniewa�, jak wiedzia�, to nie ona wysy�a�a w �wiat wi�kszo�� przes�a�, lecz miliony wtajemniczonych akolit�w z Trzeciego Progu, kt�rych duch i umys�y pomna�a�y czynione przez ni� dobrodziejstwa. Dlatego te� nie wszyscy dochodzili a� tak wysoko: wielu spo�r�d starszych akolit�w, jak Valentine si� domy�la�, cale lata zajmowa�o si� administracyjnymi obowi�zkami na Drugim Progu, nie maj�c nadziei ani ch�ci, by dosta� si� do wewn�trznej strefy tylko po to, aby wzi�� na siebie wi�ksz� odpowiedzialno��.

Podczas trzeciego tygodnia pobytu na Tarasie Modlitwy Valentine zosta� nagrodzony prawdziwym snem-wezwaniem.

Sen si� rozwija�, a on przemierza� t� sam� wypalon� s�o�cem purpurow� r�wnin�, kt�rej widok dr�czy� go w snach, jakie miewa� w Pidruid. S�o�ce wisia�o tu� nad horyzontem, niebo by�o pos�pne i ci�kie od chmur, a przed nim, niczym nabrzmia�e pi�ci olbrzyma, wznosi�y si� dwa pot�ne �a�cuchy g�r. Le��c� mi�dzy nimi naje�on� poszarpanymi g�azami dolin� zalewa�o z�owieszcze, niezwyk�e, zg�szczone �wiat�o, w kt�rym wi�cej by�o czerwieni ni� blasku. Zimny, porywisty wiatr, wiej�cy od tej dziwnie o�wietlonej doliny, ni�s� ze sob� jakie� westchnienia i d�wi�ki �agodnej, pe�nej melancholii muzyki. Valentine szed� i szed�, mija�a godzina za godzin�, a mimo to ani on nie posun�� si� o krok, ani nie zbli�y�y si� g�ry. Nie wda� by�o ko�ca pustyni, na niebie wci�� widnia� ten sam r�bek s�o�ca. Traci� si�y. Przed oczami zacz�y mu ta�czy� zwodnicze mira�e. Simonan Barjazid, Kr�l Sri�w, i jego trzej synowie. Upiornie blady, zgrzybia�y Pontifex, wykrzykuj�cy co� z podziemnego tronu. Wydmy pe�ne niemrawych, bezkszta�tnych larw. Ryje pot�nych dhumkar�w, niczym �widry przewiercaj�ce piasek w poszukiwaniu �eru. Wszystko wok� sycza�o, zgrzyta�o i szele�ci�o. Owady zbija�y si� w roje. Tumany suchego piasku wdziera�y mu si� do oczu i zatyka�y nos. By� zm�czony i mia� coraz wi�ksz� ochot� podda� si�, zatrzyma�, po�o�y� na piasku i pozwoli�, by zasypa�y go ruchome wydmy. By�o jednak co�, co go wci�� popycha�o do przodu. W odleg�ej dolinie porusza�a si� tam i z powrotem jaka� b�yszcz�ca posta�, u�miechaj�ca si� kobieta. Pani, jego matka. B�dzie szed�, dop�ki ona nie zniknie mu z oczu. Czu� promieniuj�ce stamt�d ciep�o, czu� tchnienie jej mi�o�ci. �Chod�� � powiedzia�a cicho. � �Chod� do mnie, Valentine!� Wyci�gn�a ramiona ponad straszn� pustyni�, ale Valentine opu�ci� r�ce. Kolana ugi�y si� pod nim. Nie mia� si�y i�� dalej, cho� wiedzia�, �e musi. �Matko� � wyszepta� � �nie mam ju� si�y, chc� odpocz��, zasypiam�. �wiat�o w dolinie rozb�ys�o cieplejszym i ja�niejszym blaskiem. �Valentine!� � zawo�a�a. � �Valentine, m�j synu!''. Zamyka�y mu si� oczy. Ciep�y piasek a� kusi�, �eby si� na nim po�o�y�. Jeste� moim synem� � dobieg� go z daleka g�os Pani. � Jeste� mi potrzebny�. Nagle odzyska� si�y i poderwa� si� do marszu. Zacz�� lekko biec po twardej, zaskorupia�ej pustyni. Serce wyrywa�o mu si� z piersi, krok wyd�u�a�. Teraz odleg�o�� zmniejsza�a si� z minuty na minut� i Valentine zobaczy�, �e Pani, stoj�c na tarasie z kamienia o barwie fioletu, czeka na niego, u�miecha si�, wyci�ga ramiona i wo�a jego imi� g�osem, kt�ry brzmi tak, jak brzmia�y dzwony w Ni-moya.

Ten glos d�wi�cza� mu w uszach nawet po przebudzeniu.

�wita�o. Valentine poczu� cudowny przyp�yw energii. Poderwa� si� natychmiast i pobieg� do wielkiego ametystowego basenu, kt�ry na Tarasie Modlitwy s�u�y� do k�pieli. Wskoczy� �mia�o do ch�odnej �r�dlanej wody.

Prosto z basenu uda� si� do pokoju Menesipty � kobiety o delikatnej sylwetce, b�yszcz�cych ciemnych oczach i napi�tej, szczup�ej twarzy, kt�ra by�a jego now� wieszczk� � i zala� j� gwa�townym potokiem s��w. Opowiedzia� sw�j sen.

Menesipta siedzia�a w milczeniu, a jej ch��d powstrzyma� wylewno�� Valentine'a. Pami�ta� jeszcze wizyt� u Stauminaup na Tarasie Oszacowania, kiedy to stan�� przed ni� z szalbierczym snem-wezwaniem o unoszeniu si� w wodzie, i spos�b, w jaki go odprawi�a. Ale tym razem to nie by�o szalbierstwo. Nie mia� przy sobie Deliambera, kt�ry m�g�by rzuci� czary na jego umys�.

��Czy mog� prosi� o ocen� snu? � spyta� po chwili milczenia.

��Sen zawiera pewne znajome motywy � odpowiedzia�a Menesipta.

��Czy tylko tyle masz mi do powiedzenia?

��A co wi�cej chcia�by� us�ysze�? � W jej g�osie zabrzmia�o rozbawienie.

Valentine zacisn�� pi�ci, czuj�c zaw�d.

��Gdyby kto� przyszed� do mnie i opowiedzia� mi taki sen, nazwa�bym go snem-wezwaniem.

��Masz s�uszno��.

��Zgadzasz si� ze mn�? A ty mog�aby� go tak nazwa�? � Je�li ma ci� to zadowoli�

��Nie m�wmy o moim zadowoleniu � rzek� Valentine poirytowany. � Chc� wiedzie� jasno, czy ten sen jest wezwaniem, czy nim nie jest. Jakie jest twoje zdanie?

��Mog� go nazwa� snem-wezwaniem � odpowiedzia�a u�miechaj�c si� krzywo.

��No i co teraz?

��Teraz? Teraz czekaj� na ciebie poranne obowi�zki.

��Sen-wezwanie, tak jak ja to rozumiem � powiedzia� Valentine przez zaci�ni�te z�by � jest nakazem, aby stawi� si� przed Pani�.

��W rzeczy samej.

��Czy nie powinienem zatem przej�� do �wi�tyni Wewn�trznej? Menesipta potrz�sn�a g�ow�.

��Nikt nie przechodzi z Drugiego Progu do �wi�tyni Wewn�trznej. Dopiero kiedy dostaniesz si� na Taras Adoracji, sen-wezwanie spe�nia swoj� funkcj�. Tw�j sen jest ciekawy i wa�ny, ale niczego nie zmienia. Wracaj do swoich obowi�zk�w, Valentine.

Wychodz�c od niej dygota� z gniewu. Zdawa� sobie spraw�, �e wyszed� na g�upca. Nie wystarczy zwyk�y sen, by pokona� pozosta�e przeszkody. Spodziewa� si� po nim tak wiele � mia� nadziej�, �e Menesipta kla�nie w d�onie, zakrzyknie z rado�ci i wyprawi go natychmiast do �wi�tyni Wewn�trznej, ale nic takiego si� nie wydarzy�o. Doznany zaw�d by� bolesny i niewiele brakowa�o, a doprowadzi�by go do furii.

Nie koniec na tym. Kiedy dwie godziny p�niej wraca� z p�l, zast�pi� mu drog� akolita i powiedzia� bez ogr�dek:

��Masz natychmiast uda� si� do portu w Taleis, gdzie na twoje przewodnictwo oczekuj� nowi pielgrzymi.

Wiadomo�� ta og�uszy�a Valentine'a. Ostatni� rzecz�, jakiej m�g�by sobie teraz �yczy�, by� powr�t do punktu wyj�cia.

Kazano mu zbiera� si� do drogi bez chwili zw�oki. Samotnie mia� przechodzi� na piechot� z tarasu na taras i jak najpr�dzej stawi� si� na Tarasie Oszacowania. Miejscowy intendent zaopatrzy� go w tak� ilo�� jedzenia, aby starczy�a mu do Tarasu Kwiat�w. Dosta� tak�e urz�dzenie s�u��ce do wskazywania kierunku. By� to amulet, kt�ry nale�a�o stale nosi� na r�ce, a kt�ry �ledzi� przydro�ne znaki i sygnalizowa� je ci�g�ym delikatnym pulsowaniem.

W �rodku dnia opu�ci� Taras Modlitwy, lecz nie wybra� wcale �cie�ki, kt�r� powinien wr�ci� na wybrze�e. Jego droga prowadzi�a ku Tarasowi Wyrzecze�.

Decyzj� podj�� nagle i w pe�ni �wiadomie. Po prostu nie m�g� pozwoli�, by zawr�cono go z drogi do Pani. Przemykanie chy�kiem po niedozwolonym szlaku na tej podporz�dkowanej surowej dyscyplinie Wyspie by�o powa�nym ryzykiem, ale uwa�a�, �e nie mo�e inaczej post�pi�.

Valentine okr��y� obrze�e tarasu i wyszed� na trawiast� dr�k�, kt�ra bieg�a na prze�aj przez nie zabudowan� przestrze� i dalej przecina�a g��wn� drog�. Tu powinien skr�ci� na lewo, w stron� taras�w zewn�trznych. Nie zrobi� tego. Zdawa� sobie spraw�, jak bardzo rzuca si� w oczy, a mimo to ruszy� w prawo. Szeroki wyk�adany kamiennymi p�ytami go�ciniec szybko wyprowadzi� go poza zasiedlon� cz�� tarasu. Dalej by�a ju� tylko przedzieraj�ca si� przez las w�ska �cie�ka.

Nie min�o p� godziny, kiedy natkn�� si� na rozwidlenie dr�g. Na chybi� trafi� skr�ci� w lewo, lecz w tej samej chwili amulet przesta� wysy�a� sygna�y. Ca�kiem przydatne urz�dzenie, pomy�la� Valentine, gdy zawr�ciwszy na prawo ponownie us�ysza� delikatne pulsowanie.

Maszerowa� nieprzerwanie a� do zapadni�cia nocy. Kiedy mrok zacz�� g�stnie� mi�dzy drzewami, znalaz� w lasku nad niewielkim potokiem odpowiednie miejsce na nocleg i pozwoli� sobie wreszcie na kawa�ek sera i plaster mi�sa. Zasn�� szybko, lecz sen na zimnym, wilgotnym poszyciu nie przyni�s� mu spodziewanego odpoczynku.

Obudzi� go pierwszy r�owy brzask. Poruszy� si�, przeci�gn��, otworzy� oczy: ochlapie si� szybko w potoku, potem co� przegryzie, a potem�

Valentine us�ysza� za sob� jakie� szmery, trzask ga��zi � co� si� porusza�o w krzakach. Szybko skry� si� za pniem grubego drzewa i wysun�� ostro�nie g�ow�. Z pobliskich zaro�li wy�oni� si� czarnobrody, pot�nie zbudowany m�czyzna, podszed� do wygniecionej trawy i uwa�nie si� jej przyjrza�.

Farssal.

W pielgrzymiej szacie, lecz ze sztyletem przymocowanym do lewego przedramienia.

Obu m�czyzn rozdziela�a przestrze� nie wi�ksza ni� pi�tna�cie krok�w. Valentine, marszcz�c czo�o, zastanawia� si� gor�czkowo, co powinien zrobi�. Sk�d si� wzi�� sztylet na tej spokojnej wyspie? Po co Farssal bieg�by za nim przez las, je�li nie po to, by go zabi�?

Valentine nienawidzi� wszelkiej przemocy, ale teraz jedynym rozs�dnym wyj�ciem wydawa�o si� zaskoczy� Farssala. Przez chwil� koncentrowa� si�. niczym przed �onglowaniem, rozko�ysa� cia�o � i skoczy�.

Farssal zd��y� si� jeszcze obr�ci� i wyci�gn�� sztylet z pochwy, kiedy Valentine run�� na niego i silnym ciosem zadanym kantem d�oni wytr�ci� mu bro� z r�ki. Muskularne ramiona czarnobrodego chwyci�y Valentine'a w mia�d��cy u�cisk.

Zwarli si� ze sob�, twarz� w twarz. Farssal by� o g�ow� ni�szy, ale mia� szerokie bary i pot�ny kark. Usi�owa� powali� Valentine'a na ziemi�, a Valentine walczy�, �eby si� uwolni�. �aden z przeciwnik�w nie potrafi� zdoby� przewagi nad drugim, chocia� na skroniach obydwu nabrzmia�y �y�y, a twarze poczerwienia�y z wysi�ku.

��To szale�stwo � powiedzia� Valentine. � Zostaw mnie; nie zamierzam ci zrobi� nic z�ego.

Jedyn� odpowiedzi� by� jeszcze silniejszy u�cisk pot�nych ramion.

��Kto ci� na mnie nas�a�? Czego chcesz ode mnie? � pyta� zduszonym g�osem.

Cisza. Ramiona, silne jak u Skandara, nie zwalnia�y chwytu. Valentine'owi zaczyna�o brakowa� tchu. Wzrok zachodzi� mu mg��. Rozsuwaj�c �okcie pr�bowa� przerwa� opasuj�cy go �elazny �a�cuch. Nic z tego. Przeciwnik mia� wykrzywion� twarz, p�on�cy ��dz� walki wzrok i zaci�ni�te usta. Powoli, lecz wyra�nie przygniata� go do ziemi.

Zdaj�c sobie spraw�, �e za chwil� ulegnie, Valentine zaniecha� oporu, przygi�� kolana i zawis� bezw�adnie na r�kach Farssala. Ten, zaskoczony, zachwia� si� i upu�ci� przeciwnika. Valentine wyl�dowa� mi�kko i natychmiast podci�gn�� kolana do brody, a kiedy Farssal przyskoczy� z furi�, wyprostowa� nogi i z ca�ej si�y uderzy� przeciwnika stopami w �o��dek. Farssal straci� oddech i zatoczy� si� jak pijany. Valentine wykorzysta� ten moment s�abo�ci, b�yskawicznie poderwa� si�, dopad� tamtego, powali� i przygwo�dzi� do ziemi, kl�kaj�c na rozpostartych przy upadku ramionach i przygniataj�c d�o�mi jego barki.

Jakie to dziwne, pomy�la� Valentine, walczy� twarz� w twarz z drug� �yw� istot�. Zachowujemy si� jak niesforni ch�opcy! Ja chyba �ni�.

Farssal spojrza� mu w twarz z w�ciek�o�ci�, zapar� si� nogami o ziemi� i szarpn�� ca�ym cia�em. Nadaremnie.

��Powiedz mi teraz � rzeki Valentine � co to wszystko znaczy. Czy przyszed�e� tutaj, aby mnie zabi�?

��Nic ci nie powiem.

��Ty, kt�ry m�wi�e� tak wiele podczas wsp�lnego �onglowania? � To by�o kiedy�.

��I co mam z tob� zrobi�? � spyta� Valentine. � Je�eli pozwol� ci wsta�, zn�w rzucisz si� na mnie. Ale je�li b�d� ci� trzyma�, b�dzie tak, jakbym trzyma� siebie samego!

��Musisz mnie kiedy� pu�ci�.

Farssal jeszcze raz usi�owa� si� wyrwa�. Mia� niespo�yte si�y. Jednak u�cisk Valentine'a te� nie s�ab�. Twarz czarnobrodego nabiera�a purpurowej barwy, na jego szyi pulsowa�y fioletowe postronki �y�, a oczy p�on�y w�ciek�o�ci� z poniesionej pora�ki. Zaniecha� na chwil� walki i przygotowywa� si� do nowego ataku. Valentine m�g� si� przed nim nie obroni�. Nadesz�a chwila, kiedy obaj m�czy�ni przestali si� nawzajem kontrolowa�. Valentine poczu�, �e wij�cy si� pod nim Farssal powoli spycha go ze swych ramion. Rzuci� si� na niego ze zdwojon� sil�, usi�uj�c go przytrzyma�. Farssal wyrwa� jedno rami� i wymierzy� rozstawione palce w oczy Valentine'a. Ten uchyli� si� przed ciosem, po czym bez chwili namys�u schwyci� szorstk� czarn� brod� i szarpn�� ni� z ca�ej si�y w bok, z trzaskiem uderzaj�c g�ow� Farssala o kamie� wystaj�cy z wilgotnej ziemi.

Farssal j�kn�� g�ucho i zastyg� w bezruchu.

Valentine skoczy� na r�wne nogi, chwyci� le��cy na ziemi sztylet i stan�� nad le��cym. Uwolniony od strachu i d�ugiego napi�cia dr�a� jak ci�ciwa po wypuszczeniu strza�y. W �ebrach wci�� czu� b�l od straszliwego u�cisku, a mi�nie jego ramion i bark�w kurczy�y si� i dygota�y.

��Farssal? � spyta� dotykaj�c go stop�.

�adnej odpowiedzi. Czy�by by� martwy? Nie. Wielki miech piersi nie przesta� pracowa�, a z ust Farssala wydobywa� si� chrapliwy, nier�wny oddech.

Valentine wa�y� w r�ku sztylet. I co teraz? Sleet powiedzia�by � sko�cz z powalonym na ziemi� m�czyzn�, zanim on sko�czy z tob�. Jednak�e tak nie mo�na. Nie mo�na zabija�, chyba �e w obronie w�asnego �ycia. Tym bardziej nie mo�na zabija� kogo�, kto jest nieprzytomny, nawet je�li to niedosz�y morderca. Zabicie rozumnej istoty oznacza karz�ce sny przez ca�e �ycie. Taka jest zemsta zamordowanego. Valentine nie powinien jednak odej�� st�d beztrosko, je�li nie chce, �eby Farssal, odzyskawszy �wiadomo��, ruszy� po jego �ladach. Przyda�oby si� troch� winoro�li, najlepiej ptasich side�, ale takiej na pewno tu nie znajdzie. Rozejrza� si� wok� i na jednym z drzew zobaczy� inn� winoro�l, kt�ra oplata�a drzewo grubymi jak palce zielono��tymi lianami. Z gor�czkowym po�piechem mocowa� si� z nieust�pliw� ro�lin�, a� oderwa� od drzewa pi�� wystarczaj�co grubych pn�czy. Farssal rusza� si� i poj�kiwa�, ale wci�� by� nieprzytomny. W nieca�e dziesi�� minut Valentine skr�powa� go dok�adnie od st�p do g��w, niczym mumi�. Na koniec wypr�bowa� wytrzyma�o�� wi�z�w, a gdy si� upewni�, �e trudno b�dzie je rozerwa�, poczu� si� wreszcie bezpieczny.

Spiesznie zebra� par� swoich drobiazg�w i wyruszy� w drog�.

Bezlitosny pojedynek w lesie wstrz�sn�� nim. W�a�ciwie nie tyle sama walka, cho� by�a wystarczaj�co okrutna, aby j� d�ugo pami�ta�, ile my�l, �e wr�g ju� nie zadowala si� szpiegowaniem, lecz nasy�a na niego morderc�w. A je�li tak si� dzieje, pomy�la�, to czy mog� jeszcze w�tpi� w prawdziwo�� wizji, kt�re m�wi�, �e jestem Lordem Valentinem?

Morderstwo z premedytacj� by�o dla niego czym� niepoj�tym. Nie pozbawia si� �ycia innych. �wiat, kt�ry zna�, opiera� si� na tej zasadzie. Nawet uzurpator, str�caj�c go z tronu, nie o�mieli� posun�� si� do zab�jstwa z l�ku przed kar� mrocznych sn�w, cho� teraz, jak wida�, jest ju� sk�onny podj�� to straszne ryzyko. A mo�e Farssal odkrywszy, �e jego podopieczny pod��a ku wewn�trznej strefie wyspy, sam zdecydowa� si� na morderstwo, aby w taki spos�b zaskarbi� sobie �aski swoich pracodawc�w?

Ponura sprawa. Valentine poczu� ciarki na plecach i szybko spojrza� za siebie. Przemierzaj�c le�ne drogi, nie raz i nie dwa niespokojnie odwraca� g�ow�, na wp� przekonany, �e czarnobrody m�czyzna nadal go �ciga.

Nie by�o jednak �adnej pogoni i wczesnym popo�udniem Valentine wkroczy� na Taras Wyrzecze�, za kt�rym biela�a odleg�a �ciana Trzeciego Progu.

Ma�o prawdopodobne, �eby kto� wypatrzy� w�r�d milion�w jednego poruszaj�cego si� bezprawnie pielgrzyma. Valentine wkroczy� wi�c na Taras z tak niewinn� min�, jakby mia� prawo przebywa� tutaj na r�wni z jego mieszka�cami. Miejsce, w kt�rym si� znalaz�, by�o rozleg�e, a jego zasobno�� podkre�la�y rz�dy wynios�ych, zbudowanych z ciemnoniebieskiego kamienia dom�w. W pobli�u, na wyci�gni�cie r�ki, r�s� lasek drzew bassa, kt�re w�a�nie owocowa�y. Valentine do�o�y� do swojego zawini�tka kilka mi�kkich soczystych owoc�w i skierowa� kroki wprost do tutejszej �a�ni, gdzie zmy� z siebie plugastwa tego poranka. Poczynaj�c sobie jeszcze �mielej, znalaz� jadalni� i sam si� pocz�stowa� zup� i duszonym mi�sem. Po czym z r�wnie oboj�tn� min� wymkn�� si� z tarasu akurat w�wczas, gdy zapada�a noc.

Zn�w spa� na zaimprowizowanym le�nym pos�aniu, to zapadaj�c w p�ytki sen, to budz�c si�, prze�ladowany my�l� o Farssalu, a gdy tylko si� rozwidni�o, wsta� i poszed� dalej. Przed nim majaczy�a zawieszona nad lasem bia�a �ciana Trzeciego Progu. Odbywaj�c podr� pieszo, pokonywa� dziennie, jak s�dzi�, pi�tna�cie do osiemnastu mil. Do Trzeciego Progu by�o jakie� pi��dziesi�t do osiemdziesi�ciu mil. A co potem? Ile pozosta�o do �wi�tyni Wewn�trznej? Podr� mog�a trwa� tygodniami. Jednak szed� dalej, nawet bardziej spr�ystym krokiem; orze�wia�o go le�ne powietrze.

Czwartego dnia doszed� do Tarasu Wej�cia. Kr�tka przerwa na posi�ek, sen na le�nej polance � i nast�pnego ranka osi�gn�� podn�e Trzeciego Progu.

Nie zna� mechanizmu, dzi�ki kt�remu �lizgacze powietrzne wznosi�y si� na szczyt skalnej �ciany. Z miejsca, do kt�rego dotar�, wida� by�o ma�� osad� � zaledwie par� domk�w � skupion� wok� dolnej stacji pojazd�w, a tak�e kilku akolit�w pracuj�cych na polu i kilka �lizgaczy pod ska��. M�g� czeka� do nocy, aby pod os�on� ciemno�ci wykra�� jeden �lizgacz, jednak wspinanie si� na zawrotn� wysoko�� bez niczyjej pomocy i u�ywanie sprz�tu, kt�rego nie umia� obs�ugiwa�, uzna� za zbyt ryzykowne. Jeszcze mniej podoba� mu si� pomys�, aby zmusza� do pomocy akolit�w.

Na co� trzeba by�o si� jednak zdecydowa�. Doprowadzi� do jakiego takiego porz�dku swoje szaty, przybra� wynios�� postaw� i dostojnym krokiem zbli�y� si� do dolnej stacji �lizgaczy.

Akolici � by�o ich trzech � spojrzeli na niego ch�odno.

��Czy �lizgacze s� gotowe do drogi? � spyta� bez zb�dnych wst�p�w.

��Masz co� do za�atwienia na Trzecim Progu?

��Mam. � Valentine obdarzy� ich swoim najbardziej czaruj�cym u�miechem, u kt�rego �r�de� le�a�y odwaga, si�a i pewno�� siebie, i przedstawi� si� dumnie: � Jestem Valentine z Alhanroelu, przybywam na specjalne wezwanie Pani. Na g�rze ju� czekaj�, aby mnie zaprowadzi� do �wi�tyni Wewn�trznej.

��Dlaczego nikt nam nic nie powiedzia�?

Valentine wzruszy� ramionami.

��Sk�d mam wiedzie�? Jakie� niedopatrzenie, jak zwykle. Czy mam tkwi� tutaj, a� dotr� do was dokumenty? Czy Pani ma czeka� na mnie? No, bierzcie si� za �lizgacze!

��Valentine z Alhanroelu� specjalne wezwanie Pani� � Akolici marszczyli czo�a i potrz�sali g�owami, popatruj�c niepewnie jeden na drugiego. � To wbrew przepisom. Czy mo�esz powiedzie�, kto b�dzie ci towarzyszy� na g�rze?

Valentine wzi�� g��bszy oddech.

��Jej wysoko�� Wieszczka Tisana z Falkynkip we w�asnej osobie! � obwie�ci� dono�nym g�osem. � Ona tak�e czeka, trac�c sw�j czas, podczas gdy wy si� guzdrzecie i niepotrzebnie robicie trudno�ci! Czy chcecie si� przed ni� t�umaczy� ze zw�oki? Wiecie przecie�, jak potrafi si� gniewa� Wieszczka!

��To prawda, to prawda � przytakn�li, kiwaj�c g�owami, jak gdyby rzeczywi�cie j� znali i jakby jej gniew budzi� w nich groz�.

Valentine wiedzia� ju�, �e wygra�. Daj�c g�o�no wyraz swemu zniecierpliwieniu, zmobilizowa� akolit�w do dzia�ania, a po chwili dosiad� �lizgacza i wzni�s� si� �agodnie ku najwy�szemu i naj�wi�tszemu ze wszystkich trzech Prog�w Wyspy Snu.

Powietrze na szczycie Trzeciego Progu by�o nieskazitelnie czyste i rze�kie, poniewa� ostatni p�askowy� Wyspy wznosi� si� tysi�ce st�p nad poziomem morza, a otoczenie podniebnej siedziby Pani r�ni�o si� ca�kowicie od ni�ej po�o�onych stref. Ros�y tu strzeliste drzewa o ostrych jak ig�y li�ciach, symetrycznie roz�o�onych konarach, a krzewy i ro�liny wok� nich odznacza�y si� podzwrotnikow� bujno�ci� i mia�y grube l�ni�ce li�cie oraz twarde, elastyczne �odygi. Valentine, obejrzawszy si�, nie dostrzeg� ju� oceanu; zaledwie si�ga� wzrokiem lesistych po�aci Drugiego Progu i cienkiego r�bka Pierwszego.

Droga wy�o�ona doskonale dopasowanymi kamiennymi p�ytami prowadzi�a od kraw�dzi Progu ku pobliskiemu lasowi. Nie wahaj�c si� ani chwili Valentine ruszy� przed siebie. O najwy�szym p�askowy�u wiedzia� tylko tyle, �e znajduje si� na nim wiele taras�w, a ostatni z nich jest Tarasem Adoracji, na kt�rym pielgrzymi oczekuj� na wezwanie od Pani. Nie s�dzi�, �e bez przeszk�d uda mu si� przej�� ca�� drog� a� do przedsionka �wi�tyni Wewn�trznej, ale postanowi� i�� dop�ty, dop�ki nie zostanie zatrzymany za bezprawne wtargni�cie do tego �wi�tego miejsca; wtedy powie swoje imi� i poprosi o zaprowadzenie do Pani. Reszta zale�y od jej mi�osierdzia i �aski.

Zosta� zatrzymany, nim osi�gn�� pierwszy taras Trzeciego Progu.

Pi�cioro akolit�w w szatach hierarch�w, z�otych z czerwonymi wypustkami, wysz�o z lasu i stan�o wyczekuj�co w poprzek drogi. Byli to trzej m�czy�ni i dwie kobiety, wszyscy w podesz�ym wieku. Nie okazali l�ku na jego widok.

Jedna z kobiet, bia�ow�osa, o w�skich wargach i ciemnych, skupionych oczach, powiedzia�a:

��Jestem Lorivade z Tarasu Cieni i zapytuj� ci� w imieniu Pani, w jaki spos�b si� tutaj znalaz�e�?

��Jestem Valentine z Alhanroelu � g�adko pop�yn�y s�owa. � Jestem zrodzony z cia�a Pani i prosz�, aby�cie mnie do niej zaprowadzili.

Bezwstydno�� tej wypowiedzi nie poruszy�a hierarch�w.

��Twierdzisz, �e jeste� spokrewniony z Pani�? � spyta�a Lorivade. � Jestem jej synem.

��Jej syn nazywa si� Valentine i jest Koronalem na G�rze Zamkowej. Co to za szale�stwo?

��Zanie�cie do Pani wiadomo��, �e jej syn Valentine przybywa do niej, przebywszy Morze Wewn�trzne i ca�y Zimroel, jak r�wnie� to, �e jest cz�owiekiem o jasnych w�osach. O nic wi�cej nie prosz�.

��Nosisz szaty Drugiego Progu. Nie mia�e� prawa wchodzi� wy�ej � powiedzia� m�czyzna stoj�cy obok Lorivade.

Valentine westchn��.

��Wiem o tym. Post�pi�em bezprawnie, samowolnie i arogancko. Przychodz� jednak w sprawie dotycz�cej najwy�szych w�adz planety. Je�li moje przesianie dotrze do Pani z op�nieniem, wy b�dziecie za to odpowiedzialni.

��Nie zwykli�my tu wys�uchiwa� pogr�ek � o�wiadczy�a Lorivade.

��Ja nie gro��. M�wi� tylko o nieuniknionych konsekwencjach.

��On jest ob��kany. Musimy go zamkn�� i leczy� � powiedzia�a kobieta stoj�ca po prawicy Lorivade.

��I skarci� za�og� na dole � doda� drugi m�czyzna. � I zbada�, z kt�rego jest tarasu i dlaczego pozwolono mu stamt�d odej�� � dorzuci� trzeci.

��Prosz� tylko, by�cie przekazali Pani wiadomo�� � powiedzia� spokojnie Valentine.

Otoczyli go ciasno i zwart� grup� �wawo ruszyli przez las do miejsca, gdzie oczekiwa�y na nich trzy �lizgacze i gromada m�odych akolit�w. Hierarchowie wyra�nie spodziewali si� powa�nych k�opot�w. Lorivade wskaza�a na jednego z akolit�w i rzuci�a kr�tki rozkaz, po czym pi�cioro dostojnik�w wsiad�o do pojazdu i odjecha�o w dal.

Akolici natarli na Valentine'a. Chwycili go, i to wcale nie �agodnie, i powlekli do nast�pnego �lizgacza. Valentine u�miecha� si�, daj�c do zrozumienia, �e nie zamierza stawia� oporu, lecz m�odzie�cy nie zwolnili u�cisku i brutalnie wepchn�li go do �rodka. Pojazd uni�s� si� na pe�n� wysoko�� i na dany sygna� zaprz�gni�te do niego wierzchowce ruszy�y k�usem do najbli�szego tarasu.

Byt to Taras Cieni, skupisko niskich, obszernych budynk�w i wielkich kamiennych plac�w. Cienie, od kt�rych wzi�� nazw�, czarne jak najczarniejszy atrament, tajemnicze, wszystko zalewaj�ce rozlewiska nocy, k�ad�y si� osobliwymi wzorami na rozstawionych na placach abstrakcyjnych kamiennych rze�bach. Ale Valentine niewiele zd��y� zobaczy�, gdy� podr� nie trwa�a d�ugo. Ci, kt�rzy go pojmali, zatrzymali pojazd przed pozbawionym okien, masywnym budynkiem. Zmy�lnie pomy�lane drzwi otworzy�y si� bez najl�ejszego szmeru pod delikatnym dotkni�ciem � i znalaz� si� wewn�trz.

Drzwi zamkn�y si�, nie zostawiaj�c po sobie najmniejszego �ladu na �cianie.

By� wi�niem.

Kwadratowe, nisko sklepione, ponure pomieszczenie, przy�miona lampa rzucaj�ca �agodne zielonkawe �wiat�o, oczyszczalnia, odp�yw wody, umywalka, materac � to wszystko.

Czy przeka�� Pani wiadomo�� od niego? Czy te� pozwol� mu okry� si� kurzem, podczas gdy sami b�d� tygodniami bawi� si� w biurokracj�, badaj�c okoliczno�ci zwi�zane z jego przybyciem na Trzeci Pr�g?

Min�a godzina, potem druga i trzecia. Niech przy�l� kogo�, modli� si�, kto by przerwa� t� cisz�, t� nud�, t� samotno��. Liczy� kroki. Okaza�o si�, �e cela nie jest kwadratowa, jedna para �cian by�a d�u�sza o p�tora kroku od drugiej. Szuka� zarys�w drzwi, ale niczego nie wypatrzy�. Dopasowano je idealnie. Cudowna konstrukcja, pomy�la�, i sprawi�o mu to nieco rado�ci. Zacz�� uk�ada� nieme dialogi, potem je urozmaica� � Valentine i Deliamber, Valentine i Pani, Valentine i Carabella, Valentine i Lord Valentine � ale ta zabawa szybko mu si� znudzi�a.

W pewnej chwili us�ysza� delikatne skrzypni�cie i obr�ci� si� w sam� por�, by zobaczy� w �cianie ma�� szczelin� i wsuwaj�c� si� do celi tac�. Dosta� pieczon� ryb�, ki�� winogron w kolorze ko�ci s�oniowej, puchar zimnego czerwonego soku.

��Dzi�kuj� pi�knie za posi�ek � powiedzia� na g�os. Szybko do tkn�� �ciany, szukaj�c szczeliny, przez kt�r� wsuni�to tac�, lecz na pr�no � zn�w nie by�o ani �ladu.

Zjad�. Wymy�li� kilka nast�pnych dialog�w, porozmawia� ze Sleetem, ze star� wieszczk� Tisan�, z Zalzanem Kavolem, z kapitanem Gorzvalem. Wypytywa� ich o dzieci�stwo, ich nadzieje i marzenia, opinie polityczne, o to, co lubi� je��, co pi�, w co si� ubiera�. Ale i ta zabawa wystarczy�a na kr�tko. U�o�y� si� do snu.

Spa� nie najlepiej: kr�tkie i p�ytkie okresy drzemki, przerywane kilka razy przez puste, pos�pne okresy czuwania. Na senne marzenia sk�ada�y si� strz�pki nie powi�zanych ze sob� scen, kt�re ukazywa�y Pani�, Farssala, Kr�la Sn�w. wodza Metamorf�w, hierarchi� Lorivade, lecz wypowiadane przez te postaci s�owa by�y niesk�adne i pogmatwane. Kiedy si� na dobre obudzi�, w pokoju sta�a ju� taca ze �niadaniem.

Min�� jeden d�ugi dzie�.

Nigdy przedtem nie zdawa� sobie spraw, �e dni mog� si� ci�gn�� bez ko�ca. Nie mia� nic do roboty, nic, dos�ownie nic, nieprzerwany ci�g szarej nico�ci. Spr�bowa� �onglowa� naczyniami, by�y jednak tak lekkie i delikatne, �e z r�wnym powodzeniem m�g�by podrzuca� pierze. Spr�bowa� �onglowa� butami, ale mia� tylko dwa, a �onglowanie par� przedmiot�w by�o g�upie. Zacz�� wi�c �onglowa� pami�ci�, odtwarzaj�c wszystko, co wydarzy�o si� od czas�w jego pobytu w portowym mie�cie Pidruid, ale perspektywa nie ko�cz�cych si� godzin wprawia�a go w pop�och. Odda� si� medytacjom, a kiedy ze zm�czenia us�ysza� szum w uszach, przerwa� je i przykucn�� po�rodku celi, aby uchwyci� moment dostarczenia nast�pnego posi�ku. Jednak napi�cie, kt�re w nim narasta�o pod wp�ywem oczekiwania, by�o r�wnie kiepsk� rozrywk�.

Na drug� noc Valentine podj�� wysi�ek, aby skomunikowa� si� z Pani�. By� got�w do snu, a gdy umys� zacz�� uwalnia� si� od �wiadomo�ci, w�lizn�� si� w przestrze� oddzielaj�c� sen od jawy i wprawi� si� w stan uniesienia. By�o to niezwykle delikatne przedsi�wzi�cie; nadmierna koncentracja mog�aby przywr�ci� stan czuwania, natomiast za du�e rozlu�nienie pogr��y�oby go w sen. Stara� si� jak najd�u�ej utrzyma� na tej p�ynnej granicy, �a�uj�c przy tym, �e w jakim� cichym zak�tku Zimroelu nie nauczy� si� od Deliambera bieg�o�ci w takich sprawach.

W ko�cu uda�o mu si� skierowa� ca�y umys� we w�a�ciwym kierunku.

��Matko?�

Wyobrazi� sobie, �e jego dusza unosi si� wysoko ponad Tarasem Cieni i omijaj�c kolejne tarasy przenika a� do samego centrum Trzeciego Progu, do �wi�tyni Wewn�trznej, do komnaty, w kt�rej odpoczywa Pani Wyspy.

��Matko, to ja, Valentine. Tw�j syn, Valentine. Mam ci tak wiele do powiedzenia, matko, i o tak wiele chcia�bym ci� zapyta�. Tylko pom� mi dotrze� do siebie!

Valentine le�a� cicho. By� zupe�nie spokojny. Zdawa�o mu si�, �e jego umys� jest rozjarzony bia�� �wiat�o�ci�.

��Matko, jestem na Trzecim Progu, w wi�ziennej celi na Tarasie Cieni. Doszed�em ju� tak daleko. Teraz jednak mnie zatrzymano. Po�lij po mnie, matko!

��Matko�

��Pani�

��Matko�

Zasn��.

�wiat�o�� jeszcze si� �arzy�a. Do snu zacz�a nap�ywa� muzyka, uwertura, pierwszy sygna� nawi�zanego kontaktu. Po muzyce nap�yn�y obrazy. Nie by� ju� uwi�ziony. Le�a� pod zimnymi bia�ymi gwiazdami na wielkiej okr�g�ej platformie z wypolerowanego do po�ysku kamienia, niczym na o�tarzu. Przysz�a do niego na bia�o ubrana kobieta o l�ni�cych ciemnych w�osach, przykl�k�a obok, dotkn�a go lekko i powiedzia�a czule: Jeste� moim synem, Valentine, o�wiadcz� to wobec ca�ego Majipooru, a teraz wzywam ci� do siebie�.

To by�o wszystko. Z ca�ego snu, kiedy si� obudzi�, zapami�ta� tylko tyle.

Rano nie czeka�a na niego taca ze �niadaniem. A mo�e to nie by� ranek, mo�e obudzi� si� w �rodku nocy? Mija�y godziny. Nic. Czy�by o nim zapomniano? A mo�e chc� go zag�odzi� na �mier�? Poczu� uk�ucie strachu. Czy strach jest lepszy od nudy? Nie, woli nud�, byleby nie za wiele. Zawo�a� g�o�no, cho� wiedzia�, �e krzykiem nic nie wsk�ra. To miejsce by�o zamkni�te jak gr�b. Jak gr�b. Spojrza� pos�pnym wzrokiem na stos tac pod �cian�. Przypomnia� sobie cudowny smak jedzenia i rado��, jak� potrafi sprawia�. Kie�baski Liimen�w, ryby, kt�re nad brzegiem Steiche opiekali Khun ze Sleetem, zapach owoc�w dwikka, mocny smak wina palmowego w Pidruid. G��d stawa� si� coraz bardziej dokuczliwy, on za� by� coraz bardziej przestraszony. Ju� si� nie nudzi�. Pewnie odby�a si� jaka� narada i zosta� skazany na �mier� w zamkni�tej celi.

Minuty. Godziny. A teraz ju� p� dnia.

By� szalony my�l�c, �e mo�e w czasie snu dosi�gn�� umys�u Pani. By� szalony wierz�c, �e potrafi unie�� si� bez wysi�ku ku �wi�tyni Wewn�trznej i uzyska� jej pomoc. Byt szalony s�dz�c, �e odzyska G�r� Zamkow� albo �e j� kiedykolwiek mia� w swym panowaniu. Przemierzy� p� �wiata, powodowany czystym szale�stwem i teraz, pomy�la� gorzko, teraz dostaje nagrod� za swoje zarozumialstwo i g�upot�.

I wtedy us�ysza� znajomy delikatny zgrzyt. Ale to nie by�a szczelina, kt�r� podawano jedzenie: to otworzy�y si� drzwi.

Do celi wkroczyli dwaj bia�ow�osi hierarchowie. Obdarzyli go niech�tnymi, zak�opotanymi spojrzeniami.

��Czy przychodzicie ze �niadaniem? � spyta� Valentine.

��Przychodzimy � odpowiedzia� wy�szy � aby ci� zaprowadzi� do �wi�tyni Wewn�trznej.

Upar� si�, aby najpierw go nakarmiono � i s�usznie, podr�, w jak� wyruszyli, by�a bowiem d�uga i zaj�a im reszt� dnia. Jechali szybkim �lizgaczem ci�gni�tym, jak zwykle, przez wierzchowce. Siedzia� mi�dzy hierarchami, kt�rzy przez ca�y czas zachowywali wynios�e milczenie. Kiedy pyta� o co�, cho�by o nazw� mijanego tarasu, z ich strony pada�o kilka zdawkowych s��w i na tym ko�czy�a si� ca�a rozmowa.

Trzeci Pr�g mia� wiele taras�w � Valentine straci� rachub� chyba po si�dmym � lecz w przeciwie�stwie do taras�w le��cych na zewn�trznych progach, te tutaj znajdowa�y si� blisko siebie i tylko w�skie pasma lasu wskazywa�y, gdzie ko�czy si� jeden, a zaczyna drugi. G��wna strefa Wyspy wygl�da�a na miejsce ruchliwe i ludne.

O zmroku przybyli na Taras Adoracji, kr�lestwo spokojnych ogrod�w i rozrzuconych mi�dzy nimi niskich budynk�w z pobielanego kamienia. Podobnie jak inne tarasy, tak i ten mia� kszta�t ko�a, lecz by� o wiele mniejszy od pozosta�ych. Ten kr�g, po�o�ony w najskrytszym zak�tku Wyspy, mo�na by�o obej�� w godzin� albo dwie, podczas gdy okr��enie tarasu na Pierwszym Progu zaj�oby pewnie miesi�ce. Granice kr�gu wyznacza�y zasadzone w regularnych odst�pach wiekowe, s�kate drzewa g�sto obsypane ma�ymi owalnymi listkami. Mi�dzy budynkami rozpina�y si� baldachimy kwitn�cych winoro�li, a na ma�ych dziedzi�cach kr�lowa�y wysmuk�e kolumny z czarnego piaskowca i ros�y ukwiecone krzewy. Wok� panowa�a atmosfera spokoju. Tu i tam, dw�jkami i tr�jkami, kr��yli s�udzy Pani. Valentine'a przyprowadzono do komnaty znacznie wygodniejszej od tej, w kt�rej przebywa� ostatnio: wpuszczona w pod�og� obszerna wanna, n�c�ce jedwabn� po�ciel� ��ko, okna wychodz�ce na ogr�d, na stole koszyki pe�ne owoc�w. Hierarchowie zostawili go samego. Wyk�pa� si�, spr�bowa� owoc�w i czeka� na dalsze wydarzenia. W jaki� czas po przybyciu, mo�e po godzinie, rozleg�o si� pukanie do drzwi i czyj� �agodny g�os zapyta�, czy �yczy sobie kolacj�. Na w�zku, kt�ry wtoczy� si� do komnaty, by�a wi�ksza obfito�� potraw, ni� Valentine widzia� podczas ca�ego pobytu na Wyspie: mi�so z rusztu, niebieskie dynie wymy�lnie nadziewane siekan� ryb�, puchar wype�niony zimnym napojem, kt�ry w smaku przypomina� wino. Zjad� wszystko z wielkim apetytem, a potem d�ugo sta� przy oknie, wpatruj�c si� w ciemno��. Niczego nie wypatrzy� i nikogo nie us�ysza�. Podszed� do drzwi � zamkni�te. A wi�c zn�w by� wi�niem, chocia� trzeba przyzna�, �e przetrzymywanym w zdecydowanie bardziej luksusowych warunkach.

Noc min�a mu bez jakichkolwiek sn�w, a gdy si� obudzi�, pok�j ju� by� zalany kaskadami z�otego s�onecznego �wiat�a. Wyk�pa� si�, ten sam dyskretny s�u��cy zapuka� do drzwi przynosz�c kie�baski i r�owy kompot, a kiedy sko�czy� �niadanie, przyszli dwaj chmurni hierarchowie i powiedzieli:

��Pani ci� wzywa.

Powiedli go przez bajecznie pi�kne ogrody i przez filigranowy mostek z bia�ego kamienia, �agodnym �ukiem spinaj�cy brzegi stawu, w kt�rego wodach ryby zatacza�y po�yskliwe kr�gi. Przed nimi rozpo�ciera� si� cudownie wypiel�gnowany trawnik, po�rodku kt�rego wznosi� si� wielki, parterowy budynek o niezwykle delikatnych kszta�tach, kt�rego d�ugie, w�skie skrzyd�a rozbiega�y si� na wszystkie strony niczym promienie gwiazdy.

Tak mo�e wygl�da� jedynie �wi�tynia Wewn�trzna, pomy�la� Valentine.

Zadr�a�. Zmierza� przez wi�cej miesi�cy, ni� potrafi�by spami�ta�, ku temu w�a�nie miejscu, na pr�g siedziby tajemniczej kobiety, kt�ra panowa�a nad ca�ym kr�lestwem i o kt�rej on, pysza�ek, �mia� kiedy� pomy�le�, �e jest jego matk�. W ko�cu si� tu znalaz�, lecz co dalej? Co dalej, je�li wszystko oka�e si� wyduman� bzdur�, czyst� fantazj� czy straszliw� pomy�k�, a on zwyk�ym p�owow�osym pr�niakiem z Zimroelu, wyzutym z pami�ci i napompowanym przez ba�amutnych kompan�w niedorzeczn� ambicj�? Ta my�l stawa�a si� nie do zniesienia. Je�li teraz Pani si� go wyprze, je�li zaprzeczy�

Wszed� do �wi�tyni.

Z nieod��cznymi hierarchami u boku Valentine maszerowa� nieprawdopodobnie d�ugim westybulem, strze�onym przez ustawionych co dwadzie�cia st�p wojownik�w o srogich twarzach i wypr�onych sylwetkach, a� doszed� do wewn�trznego o�miobocznego pomieszczenia o �cianach z najprzedniejszego bia�ego kamienia i z o�miok�tnym basenem po�rodku. Przez o�mioboczny �wietlik wpada�o poranne �wiat�o. W ka�dym rogu tkwi�a sroga posta� w szatach hierarchy. Valentine, nieco oszo�omiony, spogl�da� w kolejne twarze, lecz usta �ci�gni�te w grymasie dezaprobaty nie zwiastowa�y przyjaznego powitania.

W powietrzu rozbrzmiewa�y pojedyncze tony muzyki, to wznosz�c si�, to �agodnie opadaj�c, a kiedy ucich�y, obok basenu pojawi�a si� Pani.

To jest posta� z moich sn�w, pomy�la� Valentine. By�a to kobieta w �rednim wieku, niezbyt wysoka, o �niadej cerze, b�yszcz�cych czarnych w�osach, ciep�ych �agodnych oczach i pe�nych ustach ze stale goszcz�cym w ich k�cikach u�miechem, w srebrnej opasce na czole i z zielonym kwiatem we w�osach. Promieniowa�a si��, autorytetem i majestatem, przymiotami tak bardzo licuj�cymi z pot�g� Majipooru, kt�rej by�a uosobieniem. Na to Valentine nie by� przygotowany: oczekuj�c spotkania z kobiet� po matczynemu ciep��, nie pomy�la�, �e wyjdzie mu naprzeciw kr�lowa, kap�anka, bogini. Sta� bez s�owa, a ona, oddzielona basenem, przygl�da�a mu si� d�ugo, b��dz�c po jego twarzy badawczym spojrzeniem. W ko�cu nie znosz�cym sprzeciwu gestem da�a znak odprawy. Ten gest nie by� jednak skierowany do niego: Pani odprawia�a hierarch�w. Lodowaty spok�j, jaki ca�y czas malowa� si� na ich twarzach, nagle prys�. Spojrzeli po sobie, wyra�nie zmieszani. Pani powt�rzy�a gest � kr�tkie, ostre szarpni�cie nadgarstka � a w jej oczach pojawi� si� w�adczy b�ysk. Obrzuci�a ich wynios�ym spojrzeniem. Trzech, mo�e czterech hierarch�w natychmiast opu�ci�o pomieszczenie, ale reszta si� oci�ga�a, jakby nie mog�c uwierzy�, �e Pani chce pozosta� sam na sam z wi�niem. Zdawa�o si�, �e niezb�dny b�dzie trzeci ponaglaj�cy gest, kiedy jeden z najstarszych, najbardziej imponuj�cy dostojnik wyci�gn�� ku niej dr��ce rami� z wyrazem protestu. Wystarczy�o jedno spojrzenie, a rami� hierarchy opad�o. Wyszli wszyscy.

Valentine powstrzyma� odruch, kt�ry nakazywa� mu pa�� na kolana.

��Nie wiem, jaki uk�on powinienem z�o�y�. Nie wiem te�, o Pani, jak mam ci� nazywa�, aby� nie czu�a si� ura�ona � odezwa� si� ledwo s�yszalnie.

��Wystarczy, Valentine, je�li b�dziesz mnie nazywa� matk� � odpowiedzia�a spokojnie.

Valentine zachwia� si� s�ysz�c te proste s�owa. Post�pi� kilka krok�w do przodu, przystan�� i zatopi� w niej spojrzenie.

��A wi�c jednak?� � wyszepta�.

��Nie mam �adnych w�tpliwo�ci.

Twarz stan�a mu w ogniu. Nie wiedzia�, co ma pocz��; ogrom jej �aski parali�owa� mu umys�. Skin�a na niego niemal niewidocznym ruchem palc�w, a on zadr�a� jak od podmuchu wichury.

��Podejd� bli�ej � rzek�a. � L�kasz si�? Podejd� do mnie, Valentine.

Obszed� doko�a basen i zbli�y� si� do niej, a Pani po�o�y�a mu na d�oniach swoje d�onie. W tej samej chwili poczu�, jak wzbiera w nim energia, poczu� w skroniach pulsowanie podobne do tego, jakiego do�wiadcza� pod dotykiem odprawiaj�cego swoje czary Deliambera, jednak znacznie silniejsze i wzbudzaj�ce l�k. Ch�tnie cofn��by d�onie, ale Pani je powstrzyma�a, a �agodne ciemne oczy zdawa�y si� przenika� go na wskro� i zg��bia� wszystkie tajemnice jego cia�a i duszy.

��Tak � przem�wi�a w ko�cu. � Tak, masz obce cia�o, ale twoja dusza jest moim dzie�em! Och, Valentine, Valentine, co oni z tob� uczynili?! I co uczynili z Majipoorem? � Przyci�gn�a go do siebie i unios�a si� na palcach, aby go obj��, i teraz poczu� z kolei jej dr�enie, lecz to nie bogini dr�a�a, to dr�a�a kobieta, to dr�a�a matka, kt�ra tuli�a do siebie udr�czonego syna. W jej ramionach odzyskiwa� spok�j, jakiego nie zazna� od czasu, kiedy ockn�� si� w Pidruid. Przywar� do niej mocno, modl�c si� w duchu, aby go z tych ramion nigdy nie wypu�ci�a.

Po chwili odst�pi�a krok do ty�u i przygl�daj�c mu si� ponownie, rzek�a z u�miechem:

��Przynajmniej obdarzono ci� urodziwym cia�em. Wcale niepodobnym do tego, jakie mia�e� kiedy�, ale patrzy si� na nie z przyjemno�ci�, a poza tym jest silne i zdrowe. Mogli to zrobi� gorzej. Mogli uczyni� ci� s�abym, chorowitym i u�omnym, ale przypuszczam, �e zabrak�o im odwagi. Wiedzieli przecie�, �e w ko�cu zap�ac� za wszystkie pope�nione zbrodnie i to po dziesi�ciokro�.

��Kim s� ci oni, matko?

��No, jak to, Barjazid i jego r�d! � odpowiedzia�a zdumiona jego pytaniem.

��Nie wiem o niczym poza tym, co widzia�em w swoich snach, a to te� by�o zamglone i pogmatwane � rzek� Valentine.

��Powiedz mi wszystko, co wiesz.

��Wiem, �e za pomoc� czar�w Kr�la Sn�w zabrano mi moje cia�o i porzucono mnie w pobli�u miasta Pidruid pod postaci�, w jakiej stoj� przed tob�, i �e kto� inny, zapewne Dominin Barjazid, rz�dzi teraz z G�ry Zamkowej. Ale dowiedzia�em si� o tym w najbardziej niewiarygodny spos�b.

��To wszystko prawda � potwierdzi�a Pani. � Kiedy to si� sta�o?

��Wczesnym latem � odpowiedzia�a. � Kiedy wyruszy�e� w swoj� wielk� podr� przez Zimroel. Nie wiem, jak tego dokonano, ale pewnej nocy, gdy by�am pogr��ona we �nie, poczu�am dziwne szarpni�cie, jak gdyby kto� wyrwa� serce planety. Obudzi�am si� przekonana, �e sta�o si� straszne nieszcz�cie. Wys�a�am wi�c ku tobie moj� dusz�, lecz nie zdo�a�am ci� dosi�gn��. Tam, gdzie powiniene� by�, odpowiada�a mi pustka i cisza. Jednak ta pustka i cisza by�y inne od tamtych, kt�re mnie ogarn�y po zab�jstwie Voriaxa, bo cho� nie odpowiada�e�, wci�� czu�am twoj� obecno��. Odnosi�am wra�enie, �e znajdujesz si� jakby za grub� tafl� szk�a. Natychmiast spyta�am o wiadomo�ci od Koronala. Jest w Tilomon, powiedzieli mi moi s�udzy. A czy dobrze si� czuje? Tak, dodali, czuje si� dobrze, w�a�nie p�ynie do Pidruid. Ja jednak wci�� nie mog�am si� z tob� po��czy�, Valentine. Wysy�a�am ku tobie swoje my�li, tak jak nie czyni�am tego od lat, do ka�dej cz�ci �wiata, a ty by�e� wsz�dzie i nigdzie. Moje przera�enie i zagubienie narasta�o, Valentine, ale poza szukaniem i czekaniem nie mog�am nic wi�cej zrobi�. Przychodzi�y kolejne wiadomo�ci: Lord Valentine dop�yn�� do Pidruid, Lord Valentine go�ci w wielkim domu burmistrza� Wci�� widzia�am go na t� ogromn� odleg�o�� i jego twarz wci�� by�a twarz� mojego syna, lecz jego dusza zosta�a odmieniona i zamkni�ta przede mn�. Usi�owa�am wysy�a� przes�ania, ale nie potrafi�am. A� w ko�cu zacz�am co� pojmowa�.

��Czy wiedzia�a�, gdzie jestem?

��Nie od razu. Tw�j umys� zosta� ca�kowicie odmieniony. Noc za noc� moja dusza w�drowa�a przez Zimroel szukaj�c ciebie, podczas gdy ja zaniedbywa�am tutaj swoje obowi�zki. Jednak podmiana Koronala nie jest b�ah� spraw�. Wreszcie zdawa�o mi si�, �e uchwyci�am jaki� przeb�ysk, jaki� skrawek ciebie, male�ki okruch i po pewnym czasie mog�am ju� stwierdzi�, �e �yjesz i �e jeste� gdzie� na p�nocnym zachodzie Zimroelu, lecz mimo to wci�� nie mog�am do ciebie dotrze�. Musia�am czeka�, a� zaczniesz odzyskiwa� w�asn� �wiadomo��, a� rzucone na ciebie czary strac� nieco ze swej mocy, a tw�j prawdziwy umys� cho� po cz�ci odzyska dawn� sprawno��.

��Wci�� jeszcze jej nie odzyska�, matko.

��Wiem o tym, jednak my�l�, �e znajdzie si� na to rada.

��Kiedy wreszcie dotar�a� do mnie? Zastanowi�a si� chwil�.

��To by�o chyba w pobli�u miasta Ghayrog�w, Dulornu. Zobaczy�am ciebie dzi�ki tym, kt�rzy �nili prawd� o tobie. Dotkn�am ich umys��w, oczy�ci�am je i rozja�ni�am, a wtedy okaza�o si�, �e twoja dusza odcisn�a na nich pi�tno i �e wiedz� o tobie wi�cej, ni� ty wiesz sam. Kr��y�am wok� ciebie tak d�ugo, a� by�am zdolna wnikn�� w tw�j umys�. Od tej chwili ty musia�e� zdobywa� wiedz� o sobie, a ja z odleg�o�ci tysi�cy mil usi�owa�am ci� uzdrowi� i przyci�gn�� do siebie. Ani jedno, ani drugie nie by�o �atwe. �wiat sn�w, Valentine, jest trudn� i niesta�� stref�, nawet dla mnie, a pr�by panowania nad nim to tyle, co pisanie na nadmorskim piasku: fale wracaj� i zmywaj� prawie wszystko, a ty piszesz od nowa i od nowa, i od nowa. No, ale w ko�cu jeste� tutaj.

��Czy wiedzia�a�, �e przyby�em na Wysp�? � Tak, wiedzia�am. Czu�am twoj� blisko��.

��A mimo to pozwoli�a�, abym miesi�cami b��dzi� po tarasach!

Za�mia�a si�.

��Na tarasach zewn�trznych przebywaj� miliony pielgrzym�w. Odnalezienie jednego z nich nie jest spraw� prost�. Poza tym nie by�e� jeszcze got�w, aby przyj�� do mnie, a ja nie by�am gotowa na twoje przyj�cie. Sprawdza�am ci� z daleka, Valentine. Bada�am, jak du�a cz�stka twojej duszy przetrwa�a i czy pozosta�o w tobie co� z Koronala. Musia�am to wiedzie�, zanim ci� uzna�am za swego syna.

��A zatem jak wiele mam w sobie z Lorda Valentine'a?

��Du�o. Znacznie wi�cej, ni� twoi wrogowie mogliby podejrzewa�. Ich plan zawi�d�. My�leli, �e unicestwi� twoj� dusz�, a tymczasem tylko j� zamroczyli i wprowadzili do niej nie�ad.

��Czy nie m�drzej by�oby z ich strony zabi� mnie, zamiast bawi� si� w zamian� dusz?

��Tak, z pewno�ci� � odpowiedzia�a. � Na to jednak zabrak�o im odwagi. Twoja dusza jest namaszczona, Valentine, a Barjazidowie s� przes�dni. Sta� ich na obalenie Koronala, ale nie na pozbawienie go �ycia. Boj� si� zemsty twojej duszy. A teraz owo tch�rzliwe niezdecydowanie zrujnuje ich ca�y plan.

��My�lisz, �e kiedykolwiek odzyskam w�adz�? � cicho spyta� Valentine.

��A czy w to w�tpisz?

��Barjazid obnosi si� z twarz� Lorda Valentine'a. Ludzie akceptuj� go jako Koronala. Trzyma w r�ku G�r� Zamkow�. Ja mam ledwie kilkunastu zwolennik�w i nikt mnie nie zna. Je�li og�osz� si� prawowitym Koronalem, kto mi uwierzy? Czy du�o czasu up�ynie, zanim Dominin Barjazid zdecyduje si� wreszcie zrobi� ze mn� to, czego nie dokona� w Tilomon?

��Masz wsparcie Pani, twojej matki.

��A czy ty masz jak�kolwiek armi�, matko?

Pani u�miechn�a si� �agodnie.

��To prawda, nie mam �adnej. Ale stanowi� jedn� z pot�g Majipooru, i to wcale nie ma��. Za mn� stoi si�a, prawo�� i mi�o��, Valentine. No i mam jeszcze to. � Dotkn�a srebrnej opaski na czole.

��To z jej pomoc� �lesz przes�ania?

��Tak. Dzi�ki niej mog� dotyka� umys��w na ca�ym Majipoorze. Brak mi mo�liwo�ci Barjazid�w, kt�rzy korzystaj� ze swych urz�dze� do sterowania snami, ale mog� ��czy� si� z duszami, mog� je prowadzi�, wp�ywa� na nie. Dostaniesz jedn� z takich opasek, zanim opu�cisz Wysp�.

��I b�d� szed� spokojnie przez Alhanroel, promieniuj�c mi�o�ci� na wszystkich spotkanych w drodze, dop�ki Dominin Barjazid nie raczy zej�� z G�ry, aby odda� mi tron?

W oczach Pani pojawi� si� b�ysk gniewu, podobny do tego, z jakim odprawi�a hierarch�w.

��Jak mo�esz tak m�wi� � oburzy�a si�.

��Matko�

��Och, oni rzeczywi�cie ci� odmienili. Valentine, kt�rego urodzi�am i wychowa�am, nie dopu�ci�by my�li o pora�ce.

��Ja te� nie, matko. Ale to wszystko wydaje mi si� tak skomplikowane, a ja jestem tak bardzo zm�czony. Matko, na Majipoorze nie by�o wojny od najdawniejszych czas�w, a teraz ja mam j� prowadzi�? To ja mam by� tym, kt�ry zburzy pok�j mieszka�c�w planety, cho�by w imi� walki z uzurpatorem?

Pani spojrza�a na niego niewzruszonym wzrokiem.

��Pok�j ju� jest zburzony, Valentine. Ty za� jeste� tym, kt�ry ma na powr�t zaprowadzi� �ad w kr�lestwie. Fa�szywy Koronal rz�dzi ju� prawie od roku. Codziennie og�asza okrutne i niem�dre prawa. Niewinni s� karani, a winni robi� kariery. Burzy si� r�wnowag� zaprowadzon� tutaj przed wiekami. Kiedy nasi przodkowie przybyli na t� planet� ze Starej Ziemi czterna�cie tysi�cy lat temu, pope�nili wiele b��d�w i spowodowali wiele cierpie�, zanim ustanowili m�dre rz�dy, ale od czas�w Pierwszego Pontifexa �yjemy ju� bez wi�kszych wstrz�s�w, a od czas�w Lorda Stiamota panuje na tym �wiecie pok�j. Teraz ten pok�j zosta� zburzony i to na twoje barki spada obowi�zek przywr�cenia porz�dku.

��A je�li pogodz� si� z tym, co zrobi� Dominin Barjazid? Je�li powstrzymam si� od wci�gni�cia Majipooru w wojn� domow�? Co si� wtedy stanie?

��Sam znasz odpowied�.

��Chcia�bym us�ysze� j� z twoich ust, aby rozwia� nurtuj�ce mnie w�tpliwo�ci.

��Wstydz� si� za ciebie, s�uchaj�c tego.

��Matko, podczas podr�y spotka�o mnie wiele z�ego i straci�em sporo si�. Czy nie mog� pozwoli� sobie na chwil� s�abo�ci? � Jeste� kr�lem, Valentine.

��By�em, by� mo�e, i by� mo�e zn�w nim b�d�. Ale wi�ksz� cz�� kr�lewskiej natury skradziono mi w Tilomon. Teraz jestem zwyk�ym cz�owiekiem. Zreszt� kr�lom te� wolno mie� chwile s�abo�ci i za�amania, matko.

Kiedy Pani ponownie si� odezwa�a, w jej g�osie zabrzmia�y �agodniejsze nuty.

��Barjazid nie jest jeszcze tyranem absolutnym, bo ludzie obr�ciliby si� w�wczas przeciwko niemu. Jak d�ugo ty �yjesz, nie b�dzie pewny swojej w�adzy. On rz�dzi my�l�c o sobie i swojej rodzinie, nie o Majipoorze. Nie uznaje �adnych praw i podporz�dkowuje w�adz� w�asnym korzy�ciom. Kiedy j� ugruntuje b�dzie pope�nia� tyle zbrodni, �e Majipoor ugnie si� pod ich ci�arem.

��Tak, zgadzam si� z tob�. To zm�czenie za�miewa mi umys�.

��Pomy�l i o tym, co si� stanie, kiedy umrze Pontifex Tyeveras, a co przecie� kiedy� musi nast�pi�, wcze�niej albo p�niej, cho� nale�y przypuszcza�, �e wcze�niej.

��Barjazid zejdzie do Labiryntu i stanie si� pozbawionym w�adzy pustelnikiem. Czy to masz na my�li?

��Pontifex wcale nie jest pozbawiony w�adzy i wcale nie musi by� pustelnikiem. Ty znasz tylko Tyeverasa, kt�ry z roku na rok starzeje si� i dziwaczeje coraz bardziej. Natomiast Pontifex w pe�ni si� jest zupe�nie odmienn� postaci�. Co b�dzie, je�li Barjazid stanie si� Pontifexem za pi�� lat? Czy s�dzisz, �e wystarczy mu przesiadywanie w podziemnej norze, tak jak to robi Tyeveras? Nie, Valentine, on b�dzie nadal rz�dzi� i to z ca�� bezwzgl�dno�ci�. � Przyjrza�a mu si� uwa�nie. � A kto w�wczas zostanie Koronalem, jak my�lisz?

Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��Kr�l Sn�w ma trzech syn�w. Minax jest najstarszy i to on kt�rego� dnia odziedziczy tron na Suvraelu. Dominin, kt�ry jest Koronalem, zostanie Pontifexem, je�li mu w tym nie przeszkodzisz. Kogo wybierze na nowego Koronala, je�li nie m�odszego brata, Cristopha?

��Przecie� to jest sprzeczne z prawem, �eby Pontifex osadza� na G�rze Zamkowej w�asnego brata!

��To, �e syn Kr�la Sn�w zrzuca z tronu prawowitego Koronala, tak�e jest sprzeczne z prawem � powiedzia�a Pani. Jej oczy ponownie rozb�ys�y gniewem. � Poza tym powiniene� zdawa� sobie spraw�, �e je�li nast�pi zmiana Koronala, zostanie r�wnie� zmieniona Pani Wyspy. Ja udam si� na reszt� moich dni na Taras Cieni, do pa�acu dla matek by�ych Koronal�w, a kto zajmie �wi�tyni� Wewn�trzn�? Matka Barjazid�w! Widzisz wi�c, Valentine, �e oni zagarn� wszystko, zapanuj� nad ca�ym Majipoorem!

��To si� nie mo�e sta� � rzek� Valentine. � To si� nie stanie.

��Co powinienem uczyni�?

��Wsi�dziesz na okr�t w Numinorze i razem ze swoimi lud�mi oraz z tymi, kt�rych ci polec�, pop�yniesz na Alhanroel. Dobijesz do brzegu na p�wyspie Stoienzar i udasz si� do Labiryntu po b�ogos�awie�stwo Tyeverasa.

��A je�li Tyeveras jest ob��kany�

��Nie, niezupe�nie. �yje, co prawda, w nieustaj�cym �nie, lecz gdy ostatnio dotyka�am jego umys�u, okaza�o si�, �e dawny Tyeveras tli si� jeszcze gdzie� w g��bi siebie. By� Pontifexem przez czterdzie�ci lat, a przedtem d�ugo panowa� jako Koronal i dobrze wie, co to znaczy rz�dzi� naszym kr�lestwem. Je�li dotrzesz do niego i zdo�asz go przekona�, �e jeste� prawdziwym Lordem Valentinem, na pewno przyjdzie ci z pomoc�. Potem musisz pomaszerowa� na G�r� Zamkow�. Czy wzbraniasz si� przed tymi obowi�zkami?

��Nie, chcia�bym jedynie, aby Majipoor nie popad� w chaos � odpowiedzia� Valentine.

��Chaos jest tu� za progiem. To, co ty przyniesiesz planecie, b�dzie �adem i sprawiedliwo�ci�.

Podesz�a blisko, w ca�ym majestacie swej straszliwej si�y, dotkn�a jego d�oni i przem�wi�a niskim, silnym g�osem:

��Urodzi�am dw�ch syn�w i wystarczy�o jedno spojrzenie w ko�ysk�, �eby wiedzie�, �e s� przeznaczeni na kr�l�w. Voriax by� starszy. Czy go pami�tasz? Nie, my�l�, �e wci�� jeszcze niewiele sobie przypominasz. By� wspania�ym m�czyzn�, bohaterem, p�bogiem. Ju� w dzieci�stwie na G�rze Zamkowej m�wiono o nim: to ten, ten b�dzie Koronalem, kiedy tylko Malibor zostanie Pontifexem. Voriax to by� fenomen. Ale by� i drugi syn, Valentine, i cho� r�wnie silny i wspania�y jak tamten, nie dba� o polowania i turnieje ani o bohaterskie czyny, za to mia� gor�tsze serce i by� m�drzejszy. By� tym, kt�ry sam umia� odr�ni� dobro od z�a, tym, kt�remu obce by�o wszelkie okrucie�stwo � zr�wnowa�ony i promienny, przez wszystkich kochany i szanowany. M�wiono, �e m�g�by by� wspanialszym kr�lem nawet od Voriaxa, ale oczywi�cie Voriax by� starszy i to on mia� by� wybrany, podczas gdy Valentine'owi pozosta�aby zaledwie rola najwy�szego ministra. Malibor nie zosta� Pontifexem. Zgin�� przedwcze�nie w czasie polowania na smoki. I przyszli pos�owie od Tyeverasa, stan�li przed Voriaxem i powiedzieli: �Ty jeste� Koronalem Majipooru�, a pierwszym, kt�ry pad� na kolana i pozdrowi� go znakiem gwiazdy, by� jego brat Valentine. I tak Lord Voriax zacz�� rz�dzi� na G�rze Zamkowej, i rz�dzi� dobrze, a ja przyby�am na Wysp� Snu, od dawna znaj�c swoje przeznaczenie � i przez osiem lat na Majipoorze dzia�o si� tak, jak si� dzia� powinno. Po o�miu latach zdarzy�o si� co�, czego nic nie zapowiada�o: przysz�a nast�pna przedwczesna �mier�. Lord Voriax zgin�� w lesie na polowaniu, trafiony zab��kan� strza��. Pozostawa� jeszcze Valentine i cho� nie by�o w zwyczaju, �eby brata zast�powa� brat, nie naradzano si� d�ugo, poniewa� wszyscy znali przymioty jego duszy. I tak Lord Valentine osiad� na Zamku, a ja, matka dw�ch kr�l�w, pozosta�am w �wi�tyni Wewn�trznej, dumna z syn�w, kt�rych da�am Majipoorowi, i ufna, �e panowanie Lorda Valentine'a przysporzy Majipoorowi chwa�y. Czy my�lisz mo�e, �e pozwol� Barjazidom przebywa� w miejscu nale�nym moim synom? My�lisz, �e d�ugo potrafi� znosi� widok twarzy Lorda Valentine'a maskuj�cej nikczemn� dusz� Barjazida? Och, Valentine, Valentine, jeste� cieniem tego, kim by�e�, ale zn�w staniesz si� sob�, G�ra Zamkowa zn�w b�dzie twoja, a los Majipooru nie odmieni si� na gorszy, wi�c nie m�w ju� d�u�ej o swoich l�kach przed zepchni�ciem naszego �wiata w chaos. Chaos wisi nad nami. Ty jeste� wybawc�. Czy rozumiesz to?

��Rozumiem, matko.

��A wi�c chod� ze mn�. Uzdrowi� twoj� dusz�.

Opu�cili o�mioboczn� komnat� i Pani powiod�a Valentine'a wzd�u� jednego z gwia�dzistych ramion �wi�tyni Wewn�trznej, obok wypr�onych stra�nik�w i grupy marszcz�cych czo�a, zak�opotanych hierarch�w, do ma�ego jasnego pokoju, przybranego przepi�knymi kwiatami w dwunastu kolorach. Znajdowa�o si� tutaj biurko zrobione z jednego kawa�ka po�yskliwego darbelionu, niskie �o�e i kilka innych sprz�t�w. Pewnie to by� gabinet Pani. Zach�ci�a go, aby usiad�, i si�gn�a po stoj�ce na biurku dwie ma�e ozdobne flaszeczki.

��Wypij to wino jednym haustem � powiedzia�a wr�czaj�c mu jedn� z nich.

��Wino, matko? Na Wyspie?

��Ty i ja nie jeste�my tu pielgrzymami. Wypij to.

Odkorkowa� flaszk� i podni�s� j� do ust. Zna� ju� sk�d� ten zapach, tchn�cy tajemnic�, ostry i s�odki � tak, to by�o wino, jakiego u�ywa�a wieszczka, wino zawieraj�ce medykament, kt�ry sprawia, �e umys�y przenikaj� si� nawzajem. Pani wypi�a zawarto�� drugiej flaszeczki.

��Czy b�dziesz ze mn� rozmawia�a w czasie snu?

��Nie. To musi si� dokona� na jawie. D�ugo my�la�am, jak tego dokona�. � Wyj�a z biurka migocz�cy srebrny diadem, identyczny jak ten, kt�ry sama nosi�a, i poda�a go Valentine'owi. � Niech spoczywa na twoim czole � powiedzia�a. � Od tej chwili no� go stale, a� zdob�dziesz G�r� Zamkow�. W nim b�dzie si� skupia� twoja si�a.

Valentine ostro�nie w�o�y� diadem na czo�o. Poczu�, �e dok�adnie przylega mu do skroni � dziwnie znajome uczucie, cho� niezbyt mi�e. Metalowa opaska by�a jednak tak delikatna, �e prawie natychmiast o niej zapomnia�. Pani zbli�y�a si� i pog�adzi�a go po g�stych d�ugich w�osach.

��Z�ote w�osy � powiedzia�a weso�o. � Nigdy bym si� nie spodziewa�a, �e b�d� mia�a syna ze z�otymi w�osami! Co czujesz maj�c diadem na skroniach?

��Ucisk.

��Nic wi�cej?

��Nic wi�cej, matko.

��Kiedy przywykniesz do diademu, wra�enie ucisku minie. A czy czujesz dzia�anie mikstury?

��Mam nieco zamroczony umys�. Ch�tnie bym zasn��, gdyby to by�o mo�liwe.

��Niebawem w og�le nie b�dziesz dba� o spanie � rzek�a Pani. Wyci�gn�a ku niemu obie r�ce. � Czy jeste� dobrym �onglerem, m�j synu? � spyta�a nieoczekiwanie.

��Tak o mnie m�wi�. � U�miechn�� si� szeroko.

��To dobrze. Jutro musisz mi pokaza�, co potrafisz. Z przyjemno�ci� popatrz�. Teraz jednak podaj mi d�onie. Obie. O, tak.

Potrzyma�a chwil� swoje drobne silne r�ce nad d�o�mi Valentine'a, a potem szybko przeplot�a palce z jego palcami.

Obw�d zosta� zamkni�ty. Valentine, przeszyty gwa�townym dreszczem, potkn�� si�, zatoczy� i by�by upad�, gdyby nie mocny u�cisk podtrzymuj�cej go Pani. Mia� wra�enie, �e kto� wbija mu w czaszk� ostry kolec. Nie by� w stanie zapanowa� nad rozbieganymi oczami, widzia� tylko zamazane fragmenty obraz�w: twarz matki, b�yszcz�c� powierzchni� biurka, jaskrawe plamy kwiat�w. Wszystko wok� pulsowa�o i drga�o. �wiat wirowa�.

�omocz�ce serce, zaschni�te gard�o, p�uca pozbawione powietrza. To by�o stokro� gorsze od smoczej gardzieli i od pogr��ania si� w morskie odm�ty. W ko�cu nogi odm�wi�y mu pos�usze�stwa i pochyli� si� nad pod�og�, na ugi�tych kolanach, w ostatnim przeb�ysku �wiadomo�ci widz�c kl�kaj�c� przy nim Pani�, z twarz� przy jego twarzy, ze splecionymi palcami. Ich dusze odnalaz�y si�.

Wype�ni�a go pami��.

Zobaczy� bezmiar przepychu, jakim by�a G�ra Zamkowa, zobaczy� na jej niewiarygodnym wierzcho�ku nie mieszcz�cy si� w wyobra�ni ogrom Zamku Koronala. Jego umys� w�drowa� z pr�dko�ci� �wiat�a przez pokoje ceremonialne o poz�acanych �cianach i strzelistych �ukach sufit�w, przez sale bankietowe, sale konferencyjne, przez korytarze i place, przez pora�aj�c� oczy jasno��. Wyczuwa�, �e jest przy nim wysoki m�czyzna, w�adczy i dumny, kt�ry trzyma go mocno za r�k�, i �e za drug� r�k� trzyma go kobieta, r�wnie silna i dumna. Wiedzia�, �e to ojciec i matka, i wiedzia�, �e ten ch�opiec przed nim to jego brat Voriax,

��Co to za komnata, ojcze?

��Ta komnata zwie si� sal� tronow� Confalume'a.

��A tamten m�czyzna z d�ug� rud� brod�? Na wielkim krze�le?

��To Koronal Lord Malibor.

��Co to znaczy?

��G�upi Valentine! Nie wie, kim jest Koronal?!

��Uspok�j si�, Voriaxie. Koronal jest kr�lem, Valentine, jednym z dw�ch kr�l�w, tym m�odszym. Ten drugi jest Pontifexem, cho� kiedy� te� by� Koronalem.

��Kt�ry to?

��Ten wysoki i chudy, z bardzo ciemn� brod�.

��Nazywa si� Pontifex?

��Nazywa si� Tyeveras. Pontifex to tytu� kr�lewski. Mieszka w pobli�u Stoienzaru, ale dzisiaj przyby� tutaj, poniewa� Lord Malibor si� �eni.

��A czy dzieci Lorda Malibora te� b�d� Koronalami, matko?

��Nie, Valentine.

��Kto b�dzie nast�pnym Koronalem? � Tego nikt jeszcze nie wie, synu.

��A czy ja b�d� Koronalem? A Voriax b�dzie?

��To si� mo�e zdarzy�, je�li wyro�niecie na m�drych i silnych ch�opc�w.

��Och, ojcze, ja wyrosn�, wyrosn�, wyrosn�!

Komnata znikn�a. Teraz by� w innej, r�wnie wspania�ej, cho� ju� nie tak rozleg�ej. By� ju� starszy, nie by� ch�opcem, lecz m�odym m�czyzn�. By� tam r�wnie� Voriax z gwiezdn� koron� na g�owie, sprawiaj�cy wra�enie, jakby mu nieco ci��y�a.

��Voriax! Lord Voriax!

Valentine opad� na kolana i uni�s� d�onie, szeroko rozstawiaj�c wszystkie palce. A Voriax u�miechn�� si� i skin�� na niego.

��Podnie� si�, bracie, podnie� si�. To nie wypada, �eby� si� czo�ga� przede mn�.

��B�dziesz najwspanialszym Koronalem w ca�ej historii Majipooru, Lordzie Voriaxie.

��Nazywaj mnie bratem, Valentine. Jestem Koronalem, lecz nie przesta�em by� twoim bratem.

���yj d�ugo, bracie. Niech �yje Koronal!

Inni, stoj�cy wok� niego, te� krzyczeli.

��Niech �yje Koronal! Niech �yje Koronal!

Co� si� zmieni�o i chocia� komnata pozosta�a ta sama, to jednak nigdzie nie by�o wida� Lorda Voriaxa, a tym, kt�ry teraz mia� na skroniach dziwn� koron�, by� Valentine, inni za� teraz przed nim kl�kali, wymachiwali palcami w powietrzu i wo�ali jego imi�. Przygl�da� si� im, zdziwiony.

��Niech �yje Lord Valentine!

��Dzi�kuj� wam, moi przyjaciele. Spr�buj� by� godny pami�ci mego brata.

��Niech �yje Lord Valentine!

��Niech �yje Lord Valentine � powiedzia�a cicho Pani.

Valentine otworzy� oczy i ziewn��. Rozejrza� si� wok� niezbyt przytomnie, zastanawiaj�c si�, dlaczego kl�czy, gdzie si� znajduje i kim jest kobieta, kt�rej twarz znajdowa�a si� tu� obok jego twarzy. Nagle jego umys� opu�ci�y wszystkie cienie.

Kiedy si� podni�s�, by� ju� zupe�nie innym cz�owiekiem. Przez g�ow� zacz�y mu przep�ywa� burzliwe wspomnienia: lata na G�rze Zamkowej, nauka, lekcje historii, wykazy Koronal�w, rejestry Pontifex�w, tomy praw konstytucyjnych, plany gospodarcze wszystkich prowincji Majipooru, d�ugie lekcje z guwernerami, rozmowy z ci�gle sprawdzaj�cym jego wiadomo�ci ojcem, z matk� � i inne, mniej podnios�e chwile: zawody, przeja�d�ki po rzece, turnieje, jego przyjaciele Elidath, Stasilaine i Tunigorn, strumienie wina, polowania, zabawy z Voriaxem, oni dwaj, ksi���ta w�r�d ksi���t, �ci�gaj�cy na siebie wszystkie spojrzenia. I straszne chwile �mierci Lorda Malibora na morzu, i rado�� Voriaxa zmieszana z l�kiem w chwili mianowania go Koronalem, i ta godzina, osiem lat p�niej, kiedy do Valentine'a przysz�a delegacja dostojnych ksi���t, ofiarowuj�c mu koron� brata�

Pami�ta�.

Pami�ta� wszystko, wszystko a� do nocy w Tilomon, na kt�rej wspomnienia si� urywa�y. Potem by� ju� tylko zach�d s�o�ca nad Pidruid, kamyki tocz�ce si� po g�rskiej �cie�ce, stoj�cy przy wierzchowcach ch�opiec, Shanamir. Wejrza� w siebie i zdawa�o mu si�, �e zobaczy� podw�jny cie�, jeden jasny i jeden ciemny; i obejrza� si�, si�gaj�c wzrokiem ponad ulotn� mg�� fa�szywych wspomnie�, jakimi obdarzono go tamtej nocy, ponad nieprzeniknion� przepa�� ciemno�ci, ku dniom, kiedy by� Koronalem. Wiedzia� ju�, �e jego umys� zosta� uleczony.

���yj d�ugo, Lordzie Valentine � powt�rzy�a Pani.

��Tak � powiedzia� zdumiony. � To prawda, jestem Lordem Valentinem i b�d� nim nadal. Matko, daj mi okr�ty. Barjazid ju� zbyt d�ugo zajmuje m�j tron.

��Okr�ty oczekuj� na ciebie w Numinorze, wraz z moimi zaufanymi lud�mi, kt�rzy od dzi� przechodz� pod twoje rozkazy.

��Dobrze. Ale s� jeszcze inni, kt�rych chc� wzi�� ze sob�. Nie wiem, na jakich przebywaj� tarasach, lecz musz� zosta� odnalezieni. Ma�y Vroon, kilku Skandar�w, Hjort, niebieskosk�ry przybysz z innego �wiata i kilkoro istot ludzkich. Podam ci ich imiona.

��B�d� spokojny, odnajdziemy ich � rzek�a Pani. � I dzi�kuj� ci, matko, �e zwr�ci�a� mnie samemu sobie � powiedzia� Valentine.

��Dzi�kujesz mi? Dlaczego? Ja ci� tylko przywr�ci�am do stanu, w jakim znajdowa�e� si� poprzednio. Nie musisz mi dzi�kowa�. Urodzi�am ci� po raz drugi, Valentine, a je�li zajdzie potrzeba, urodz� po raz trzeci. Oby to jednak nie by�o konieczne. Tw�j los wkracza teraz na �cie�k�, kt�ra pnie si� do g�ry. � Oczy Pani l�ni�y rado�ci�. � Czy zobacz� dzisiaj wieczorem, jak �onglujesz, Valentine? Ile pi�ek mo�esz jednocze�nie utrzyma� w powietrzu?

��Dwana�cie � powiedzia�.

��Mam uwierzy�, �e blavy ta�cz�? Powiedz prawd�! � Mniej ni� dwana�cie � przyzna�. -Ale wi�cej ni� dwie. Urz�dz� przedstawienie zaraz po kolacji. I� matko?

��S�ucham?

��Kiedy odzyskani G�r� Zamkow�, urz�dz� wielki festyn, a ty przyb�dziesz z Wyspy, aby popatrze�, jak b�d� �onglowa� na stopniach tronu Confalume'a. Obiecuj� ci to, matko! Na stopniach tronu.

Pani poleci�a odprawi� z portu Numinor siedem okr�t�w: siedem wspania�ych wielkich �aglowc�w. Dowodzi� nimi Hjort Asenhart, szef admiralicji Pani, a na ich pok�adach znajdowali si�, jako pasa�erowie, Koronal Lord Valentine, jego pierwszy minister Vroon Autifon Deliamber, jego przyboczni: Carabella z Tilomon i Sleet z Narabalu, jego adiutant wojskowy Lisamon Hultin, jego ministrowie bez teki: Skandar Zalzan Kavol i Shanamir z Falkynkip i wielu innych. Flotylla zmierza�a do Stoien, le��cego na samym ko�cu p�wyspu Stoienzar na kontynencie Alhanroel, po drugiej stronie Morza Wewn�trznego. Okr�ty, gnane rze�kimi wiatrami, typowymi na tych wodach p�n� wiosn�, znajdowa�y si� w drodze ju� od wielu tygodni, a l�du wci�� nie by�o wida� i nikt te� nie spodziewa� si� go szybko ujrze�.

Valentine chwali� sobie d�ug� podr�. Nie l�ka� si� ani troch� oczekuj�cych go wyzwa�, lecz nie p�on�� niecierpliwo�ci�, aby zmierzy� si� z nimi; wr�cz przeciwnie, potrzebowa� troch� czasu na uporz�dkowanie odzyskanej �wiadomo�ci i upewnienie si�, kim by� w przesz�o�ci i kim spodziewa� si� zosta�. Gdzie� m�g� to zrobi� lepiej ni� na wielkich przestworzach oceanu, gdzie dzie� od dnia r�ni� si� jedynie kszta�tem chmur, a czas zatrzyma� si� w miejscu? Sta� wi�c godzinami, z dala od przyjaci�, oparty o reling okr�tu flagowego �Pani Thiin� i rozmawia� ze sob�.

Podoba� mu si� ten kto�, kim by� poprzednio � silniejszy i bardziej stanowczy ni� Valentine �ongler, a przy tym pozbawiony szpetoty duszy, zdarzaj�cej si� czasami osobom w�adczym. Zdawa�o mu si�, �e jego poprzednia ja�� obdarzona by�a rozumem, rozwag�, opanowaniem i pow�ci�gliwo�ci�, �e by� m�czyzn� statecznym, cho� nie stroni�cym od wesela, kim�, kto zna� poczucie odpowiedzialno�ci i obowi�zku. Dobrze wykszta�cony � jak mo�na si� by�o spodziewa� po kim�, kto ca�� m�odo�� sp�dzi� na przygotowywaniu si� do piastowania wysokich urz�d�w � posiada� gruntowne podstawy takich nauk jak historia, prawo, zarz�dzanie, ekonomia, cho� nieobca mu tak�e by�a literatura i filozofia, a nawet matematyka i fizyka, mimo �e te nauki by�y w znacznym stopniu zarzucone na Majipoorze.

Odkrycie poprzedniej osobowo�ci by�o jak odnalezienie skarbu. Valentine jeszcze nie czu� si� w pe�ni zjednoczony z poprzedni� ja�ni� i mia� sk�onno�� do my�lenia o �nim� i o �sobie�, i o �nas� zamiast postrzega� siebie jako nieroz��czn� ca�o��. Tamtej nocy w Tilomon wyrz�dzono umys�owi Koronala zbyt du�e szkody i szczelina, kt�ra wtedy powsta�a, powodowa�a teraz niesp�jno�� mi�dzy Koronalem Lordem Valentinem a �onglerem Valentinem. Jednak Valentine m�g� pokonywa� t� niesp�jno��, kiedy tylko chcia�, m�g� podr�owa� do dowolnego punktu w minionym czasie, do dzieci�stwa czy wieku m�odzie�czego albo do kr�tkiego okresu rz�dzenia, a gdziekolwiek si� zatrzyma�, widzia� tak wielkie bogactwo wiedzy, do�wiadczenia, dojrza�o�ci, jakiego w nieskomplikowanych dniach w�dr�wki nigdy nie spodziewa� si� do�wiadczy�. I je�li nawet w tej chwili musia� po wiedz� si�ga� do wspomnie�, tak jak inni szukaj� jej w encyklopediach czy bibliotekach, to by� pewien, �e pe�niejsze zjednoczenie jednej ja�ni z drug� jest tylko kwesti� czasu.

W dziewi�tym tygodniu podr�y pojawi�a si� na horyzoncie cienka zielona linia.

��Stoienzar � obwie�ci� admira� Asenhart. � O, popatrz, widzisz to ciemniejsze miejsce? To port Stoien.

Valentine obserwowa� zbli�aj�cy si� brzeg kontynentu z mieszanymi uczuciami. Jako Valentine nie wiedzia� o Alhanroelu prawie nic poza tym, �e by� to najwi�kszy kontynent na Majipoorze i pierwszy zasiedlony przez istoty ludzkie; olbrzymie skupisko ludno�ci, miejsce s�yn�ce z niezwyk�ych cud�w przyrody, miejsce, z kt�rego rz�dzono planet�, siedziba Koronala i Pontifexa. Ale pami�� Lorda Valentine'a przechowywa�a wi�cej wiadomo�ci. Dla niego Alhanroel oznacza� G�r� Zamkow�, �wiat sam w sobie, �wiat, na kt�rego rozleg�ych stokach mo�na by�oby sp�dzi� ca�e �ycie, a mimo to nie pozna� wszystkich jego tajemnic. Dla niego Alhanroel by� Zamkiem Lorda Malibora, gdy� tak nazwa� Zamek w latach ch�opi�cych i nazwy tej u�ywa� nawet wtedy, kiedy sam by� w�adc�. Zobaczy� teraz oczyma duszy, jak Zamek, niczym dziwny wieloramienny stw�r, bierze w obj�cia szczyt G�ry i spe�za z niego turniami i g�rskimi ��kami w d� a� do wielkich dolin i p�l, jedna wielka konstrukcja o tylu tysi�cach pokoi, �e nikt nie by�by w stanie ich zliczy�, budowla, kt�ra, jak si� zdawa�o, �yje w�asnym �yciem i rozrasta si� gdzie� na odleg�ych kra�cach o kolejne oficyny i skrzyd�a, kieruj�c si� sobie tylko znanymi regu�ami. Alhanroel by� to tak�e wielki garb usypany nad Labiryntem Pontifexa, a podziemia tego Labiryntu stanowi�y lustrzane odbicie Wyspy Pani, bo podczas gdy Pani zamieszkiwa�a �wi�tyni� Wewn�trzn�, wyniesion� wysoko ku s�o�cu, owiewan� wiatrami i otoczon� nak�adaj�cymi si� na siebie pier�cieniami taras�w, Pontifex kry� si� jak kret g��boko pod ziemi�, na najni�szym poziomie swojego kr�lestwa, otoczonego spiralami korytarzy Labiryntu. Valentine tylko raz by� w podziemiach, wiele lat temu, z pos�annictwem od Lorda Voriaxa, ale jeszcze do dzi� nosi� w sobie mroczn� pami�� tamtych pieczar.

Alhanroel oznacza� tak�e Sze�� Rzek, kt�re zbiera�y swe wody na stokach G�ry Zamkowej, oznacza� ro�linostwory z Stoienzar, kt�re podr�ni mieli niebawem zobaczy�, oznacza� drzewa-domy w Treymone i kamienne ruiny zalegaj�ce r�wnin� Velalisier, podobno starsze od historii rodzaju ludzkiego na tej planecie. Patrz�c na wsch�d, na delikatn�, ledwie widoczn� kreseczk� zwiastuj�c� l�d, Valentine poczu� bezmiar kontynentu, kt�ry ju� nied�ugo rozwinie si� przed nim niczym olbrzymi zw�j, i spok�j przepe�niaj�cy jego dusz� podczas ca�ej podr�y prys� w jednej chwili. Nie m�g� si� doczeka�, kiedy stanie na l�dzie i rozpocznie marsz w stron� Labiryntu.

��Kiedy przybijemy do brzegu? � spyta� Asenharta. � Jutro wieczorem, m�j panie.

��A zatem dzisiejszej nocy b�dziemy ucztowa� i bawi� si�. Niech pop�ynie najlepsze wino, dla ca�ej za�ogi. Potem na pok�adzie urz�dzimy przedstawienie i w ten spos�b uczcimy nasz ma�y jubileusz.

Asenhart obrzuci� go surowym spojrzeniem. Du�o szczuplejszy od wsp�braci, cho� tak jak oni obdarzony przez natur� szorstk�, granulowa�a sk�r�, wygl�da� po�r�d Hjort�w jak arystokrata, a jego spos�b bycia, �miertelnie powa�ny, wprawia� Valentine'a w lekkie zak�opotanie. Wiedzia� jednak, �e Pani darzy swojego admira�a niezwyk�ym szacunkiem.

��Przedstawienie, m�j panie?

��Nic szczeg�lnego, troch� �onglerki � wyja�ni� Valentine. � Moi przyjaciele t�skni� ju� za swoim rzemios�em, a czy� znajdzie si� bardziej odpowiednia chwila, aby uczci� szcz�liwe zako�czenie naszej d�ugiej wyprawy?

��Tak jest � odpowiedzia� Asenhart, uroczy�cie sk�oniwszy g�ow�. Wida� jednak by�o, �e nie aprobuje podobnych rozrywek na admiralskim statku.

To Zalzan Kavol podsun�� Valentine'owi my�l o przedstawieniu. Skandar by� wyra�nie zniecierpliwiony podr�. Niejeden raz mo�na by�o zobaczy�, jak rytmicznie porusza czterema ramionami, niby to �ongluj�c, cho� d�onie mia� puste. Podr� przez p� planety odbi�a si� na nim bardziej ni� na kimkolwiek innym. Rok temu Zalzan Kavol kr�lowa� w swojej profesji jako mistrz nad mistrzami i podr�owa� z miasta do miasta w cudownym wozie, otoczony przepychem. Straci� wszystko. Z wozu pozosta�a zaledwie garstka popio�u, zagubiona po�r�d las�w Piurifayne. R�wnie� dw�ch spo�r�d pi�ciu braci zosta�o tam na zawsze, trzeci natomiast spoczywa� na dnie morza. Skandar ju� nie m�g� powarkiwa�, rzucaj�c rozkazy swoim podw�adnym, ani zmusza� ich do pos�usze�stwa, i zamiast ol�niewa� noc w noc zachwycon� publiczno��, nabijaj�c� mu sakw� koronami, w��czy� si� za Valentinem z miejsca na miejsce niczym pierwszy lepszy wyrobnik. Gdy si� patrzy�o na twarz Zalzana Kavola i obserwowa�o jego zachowanie, mo�na by�o dostrzec, �e nada� rozsadza go energia i si�a. W dawnych dobrych czasach zwykle bywa� nieokrzesany i cz�sto potrafi� da� upust gwa�townej z�o�ci; teraz zamkn�� si� w sobie i spotulnial, co dla Valentine'a by�o wyra�n� oznak� z�eraj�cej mu dusz� rozpaczy. Na Wyspie dotar� tylko do Tarasu Oszacowania, gdzie zaj�ty s�u�ebnymi obowi�zkami pielgrzyma porusza� si� jak lunatyk, ledwo pow��cz�c nogami, i mo�na by�o s�dzi�, �e pogodzi� si� z my�l� o sp�dzeniu reszty �ycia przy wyrywaniu chwast�w i robotach kamieniarskich.

��Czy nie po�wiczy�by� troch� z pochodniami i no�ami? � spyta� go Valentine.

Twarz Zalzana Karola poja�nia�a.

��Oczywi�cie. Widzisz tamte kije? � Pokaza� na pot�ne drewniane maczugi, z�o�one w koz�y przy maszcie. � Wczoraj wieczorem, kiedy ju� wszyscy poszli spa�, wypr�bowali�my je z Erfonem. Je�li tw�j admira� nie b�dzie temu przeciwny, mo�emy je dzisiaj wykorzysta�.

��Tamte kije? Jak mo�na �onglowa� czym� tak d�ugim? � Niech tylko admira� si� zgodzi, m�j panie, to ci poka��.

Ca�e popo�udnie trupa odbywa�a pr�b� w wielkiej pustej kajucie pod pok�adem. Ostatni raz �onglowali w Ilirivoyne, wieki temu, lecz nawet u�ywaj�c przypadkowych, na poczekaniu zebranych przedmiot�w, szybko doszli do dawnej wprawy.

Obserwuj�c ich Valentine poczu�, jak fala ciep�a zalewa mu dusz�. Oto zn�w Carabella i Sleet z szale�cz� pasj� podrzucaj� maczugami, a Zalzan Kavol. Rovorn i Erfon wymy�laj� nowe skomplikowane sposoby przerzut�w, aby zast�pi� nimi te, kt�re sta�y si� bezu�yteczne po �mierci braci. Zn�w jest tak, pomy�la�, jak w Falkynkip czy w Dulornie, gdzie nic si� nie liczy�o poza wyst�pami na festynie czy w cyrku, a jedynym wyzwaniem, jakie stawia�o �ycie, by�a koordynacja r�ki i oka. Nie ma ju� powrotu do tamtych dni. Teraz, kiedy zostali wpl�tani w subteln� intryg� wynoszenia na tron i obalania w�adc�w, �adne z nich nie b�dzie d�u�ej tym, kim by�o przedtem. Tych pi�cioro zasiada�o do sto�u razem z Pani�, spa�o w jednej komnacie z Koronalem, p�yn�o na spotkanie z Pontifexem, a tym samym sta�o si� cz�stk� historii, nawet gdyby wyprawa Valentine'a spe�z�a na niczym. A jednak ca�a pi�tka �onglowa�a zn�w tak, jak gdyby poza �onglowaniem nic w �yciu si� nie liczy�o.

Sprowadzenie ludzi Valentine'a do �wi�tyni Wewn�trznej zabra�o wiele dni. Valentine wyobra�a� sobie, �e wystarczy, aby Pani albo jej hierarchowie zamkn�li na chwil� oczy, a ju� potrafi� dotkn�� ka�dego umys�u na Majipoorze, ale wcale to nie by�o takie proste, gdy� okaza�o si�, �e ��czno�� by�a niedok�adna i mia�a ograniczony zasi�g. Najpierw zlokalizowano Skandar�w na tarasie le��cym najdalej od �rodka wyspy. Shanamir dotar� do Drugiego Progu i dzi�ki swej m�odzie�czej otwarto�ci szybko posuwa� si� do przodu. Sleet, ani m�ody, ani otwarty, musia� ten Pr�g zdoby� oszustwem, podobnie jak Vinorkis. Carabella pod��a�a tu� za nimi i dosz�a do Tarasu Zwierciade�, lecz omy�kowo poszukiwano jej gdzie indziej. Odnalezienie Khuna i Lisamon Hultin nie przedstawia�o trudno�ci z powodu ich odmiennego wygl�du, ale troje z by�ej za�ogi Gorzvala: Pandelon, Cordeine i Thesme, znikn�o po�r�d ludno�ci Wyspy, jakby si� pod ziemi� zapad�o. Valentine musia�by odp�yn�� bez nich, gdyby nie to, �e odnale�li si� w ostatnim momencie. Najtrudniejszy do wytropienia okaza� si� Autifon Deliamber. Na Wyspie by�o ca�e mn�stwo Vroon�w, kilku nawet tak ma�ych jak czarodziej, i wszelkie poszukiwania by�y bezskuteczne. Flota sta�a pod �aglami, a jego wci�� nie by�o, lecz w wigili� odjazdu, kiedy Valentine by� rozdarty mi�dzy konieczno�ci� wyp�yni�cia a niech�ci� rozdzielenia si� ze swym najbli�szym doradc�, Vroon pojawi� si� w Numinorze, nie opowiadaj�c si�, gdzie by� ani w jaki spos�b przemierzy� Wysp� przez nikogo nie zauwa�ony. W ten spos�b zn�w wszyscy byli razem.

Na G�rze Zamkowej dawny Lord Valentine mia� w�asny kr�g serdecznych przyjaci�, kt�rych twarze i imiona zacz�y teraz od�ywa� w �wiadomo�ci �onglera Valentine'a � ksi���ta i dworzanie, i urz�dnicy, zwi�zani z nim od dzieci�stwa, najdro�si towarzysze: Elidath, Stasilaine, Tunigorn, i cho� nadal poczuwa� si� do lojalno�ci wobec tych ludzi, to stali mu si� niezmiernie dalecy, a ci przypadkowo dobrani towarzysze, pozyskani w czasie w�dr�wki, zaj�li w jego sercu poczesne miejsce. Zastanawia� si�, jak to b�dzie, kiedy powr�ci na G�r� Zamkow� i zechce pogodzi� ze sob� obie grupy.

Dzi�ki odzyskanym wspomnieniom by� przynajmniej pewien, �e w Zamku nie oczekuje go ani �ona, ani narzeczona, ani nawet kto� szczeg�lnie ukochany, kto m�g�by rywalizowa� z Carabell� o miejsce u jego boku. Jako ksi��� i jako miody Korona! �y� beztrosko i nie zwi�za� si� z nikim, bogom niech b�d� dzi�ki. B�dzie pewnie sporo k�opot�w z wprowadzeniem na dw�r ukochanej Koronala, kobiety z miast nizinnych, w�drownej �onglerki, ale by�oby zupe�nie niemo�liwe za��da� zwrotu serca raz oddanego.

��Valentine! � wyrwa� go z zadumy g�os Carabelli. Roze�miana, rzuci�a mu maczug�. Chwyci� j� w locie, tak jak to robi� dawno temu, mi�dzy kciuk a pozosta�e palce. Ju� w nast�pnej chwili chwyta� drug�, nadlatuj�c� od Sleeta, a po niej trzeci�, zn�w od Carabelli. Za�mia� si� i wypu�ci� wiruj�ce maczugi wysoko nad g�ow�, starym, dobrze opanowanym sposobem, rzut, rzut i chwyt, a Carabella klasn�a w d�onie i pos�a�a mu jeszcze jedn�. Jak dobrze by�o zn�w razem �onglowa�! Lord Valentine � sprawny, bystrooki i mimo lekkiego utykania po jakim� dawnym upadku z wierzchowca, doskonale radz�cy sobie w r�nych grach � nie zna� tej sztuki. �onglerka by�a domen� prostodusznego Valentine'a. P�yn�c tym statkiem, w aureoli w�adzy odzyskanej w rezultacie uzdrowienia przez matk� jego umys�u, Valentine wyczuwa�, �e niedawni kompani traktuj� go teraz z pewn� rezerw� i boj� si� nawet pomy�le�, �e nadal maj� do czynienia ze starym Valentinem z Zimroelu; tote� niezmiernie si� ucieszy�, kiedy Carabella w tak naturalny spos�b zach�ci�a go do zabawy.

Sprawi�o mu r�wnie� przyjemno�� samo dotykanie maczug i to, �e upu�ci� jedn� i �e nachylaj�c si�, by j� podnie��, zosta� uderzony w g�ow� przez drug�, i nawet pogardliwe parskni�cie Zalzana Karola, wywo�ane tak� niezr�czno�ci�.

��R�b tak wieczorem � zawo�a� Skandar � a b�dzie ci� to kosztowa�o du�o wina!

��Nic si� nie b�j � odci�� si� Valentine. � Upuszczam maczugi tylko wtedy, gdy �wicz�. Wieczorem tego nie zobaczysz!

I rzeczywi�cie. Wieczorem nie upuszcza� maczug. Ca�e towarzystwo ze statku zebra�o si� po zachodzie s�o�ca na pok�adzie, oczekuj�c na rozpocz�cie przedstawienia. Asenhart wraz ze swymi oficerami okupowali pomost, sk�d mieli najlepszy widok. Admira� skin�� na Valentine'a proponuj�c mu honorowe miejsce, lecz ten odm�wi� z mi�ym u�miechem. Asenhart spojrza� zdziwiony, ale zdziwienie szybko ust�pi�o niezwyk�emu zak�opotaniu, kiedy Shanamir, Vinorkis i Lisamon Hultin uderzyli w b�benki i dmuchn�li w tr�bki, a w�r�d wy�aniaj�cych si� z luku roze�mianych �ongler�w pojawi�a si� posta� Koronala Lorda Valentine'a, kt�ry wprawia� w ruch maczugi, naczynia i owoce niczym uliczny magik.

Gdyby admira� Asenhart post�pi� tak, jak uwa�a� za w�a�ciwe, na przyjazd Valentine'a zgotowano by w Stoien wielk� uroczysto��, przynajmniej co� tak wspania�ego jak festyn w Pidruid podczas wizyty fa�szywego Koronala. Valentine jednak ju� na pierwsz� wzmiank� o uroczysto�ci powitalnej rozkaza� admira�owi zaniechania wszelkich przygotowa�. Jeszcze nie by� got�w, aby ��da� zwrotu tronu i aby rzuca� publiczne wyzwanie indywiduum, kt�re mia�o czelno�� zwa� si� Lordem Valentinem, czy te� zabiega� o jakikolwiek ho�d ze strony og�u obywateli.

��P�ki nie zdob�d� wsparcia Pontifexa � zwr�ci� si� do admira�a surowo � zamierzam porusza� si� bez rozg�osu i gromadzi� si�y bez zwracania na siebie uwagi. Nie b�dzie �adnych festyn�w w Stoien na moj� cze��.

I tak oto �Pani Thiin� przybi�a do�� niepostrze�enie do brzeg�w wielkiego portu na po�udniowo-zachodnim kra�cu Alhanroelu. I nawet to, �e flotylla liczy�a a� siedem okr�t�w � a okr�ty Pani, cho� dobrze znane w porcie Stoien, rzadko zjawia�y si� w takiej liczbie � nie spowodowa�o �adnego zamieszania, zw�aszcza �e statki zachowywa�y si� cicho, a na ich dziobach nie powiewa�y ozdobne bandery. Urz�dnicy portowi nie zadawali wiele pyta�: by�o oczywiste, �e podr� odbywano w interesach Pani Wyspy, a jej poczynania nie le�a�y w kompetencjach w�adz celnych.

Wykorzystuj�c t� okoliczno�� Asenhart ju� pierwszego dnia rozes�a� po porcie swoich po�rednik�w, aby zakupili wielkie ilo�ci kleju, p��tna �aglowego, przypraw korzennych, narz�dzi i temu podobnych rzeczy. W tym czasie Valentine wraz ze swoim towarzystwem zakwaterowa� si� w skromnym hotelu dla kupc�w.

Stoien by�o miastem �yj�cym g��wnie z morza � eksport-import, sk�ady towar�w, stocznie, wszystkie specjalno�ci tak typowe dla pierwszorz�dnie usytuowanego wspania�ego portu. Miasto, licz�ce bez ma�a czterna�cie milion�w dusz, ci�gn�o si� setkami mil wzd�u� wielkiego cypla oddzielaj�cego Zatok� Stoien od otwartych w�d Morza Wewn�trznego. Stoien wcale nie by�o portem kontynentalnym najbli�szym Wyspy � takim portem by� Alisor le��cy tysi�ce mil na p�noc � lecz o tej porze roku, z powodu takich a nie innych wiatr�w i pr�d�w morskich, rozs�dniej by�o odby� d�ug� podr� na po�udnie ni� kr�tk�, za to niebezpieczn�, wprost na wsch�d do Alisor.

Po kr�tkiej przerwie na zaprowiantowanie okr�ty mia�y pop�yn�� wzd�u� p�nocnych wybrze�y p�wyspu Stoienzar, przez �agodne tropiki, do Kircidane i dalej do Treymone, sk�d prowadzi�a najkr�tsza droga do siedziby Pontifexa.

Valentine oczarowa�a uroda Stoien. Ca�y p�wysep by� p�aski, a jego najwy�sze wzniesienie osi�ga�o zaledwie dwadzie�cia st�p wysoko�ci licz�c od poziomu morza, tote� mieszka�cy dla unikni�cia monotonii krajobrazu wymy�lili ca�y system ceglanych, oblicowanych bia�ym piaskowcem taras�w, kt�re przybyszom przywodzi�y na my�l wzg�rza. Nie by�o dw�ch identycznych taras�w; niekt�re by�y niskie i si�ga�y kilkunastu st�p, inne natomiast pi�y si� w g�r� na wysoko�� kilkuset. Ca�a miejska zabudowa opiera�a si� na olbrzymich podestach. Ka�dy z nich mierzy� ponad mil� kwadratow� i by� wysoki na kilkadziesi�t st�p, a co znaczniejsze budynki mia�y w�asne podesty, na kt�rych jak na szczud�ach wystawa�y nad otoczeniem. Kolejne przej�cia od wysokich do niskich taras�w niepokoi�y wzrok perspektyw� �amanej linii.

Brutalno�� i arbitralno�� technicznych rozwi�za� zosta�y z�agodzone i upi�kszone tropikalnymi ro�linami, z jakimi dotychczas Valentine si� nie zetkn��. U podn�y ka�dego pomostu ros�y g�ste rz�dy drzew o roz�o�ystych koronach i splecionych ga��ziach tworz�cych doskonale chroni�ce przed s�o�cem os�ony. Po �cianach pomost�w sp�ywa�y kaskady bujnej winoro�li. Na obrze�ach szerokich ramp, prowadz�cych z poziomu ulic do wy�szych pomost�w, sta�y betonowe donice szczelnie wype�nione k�pami krzew�w o w�skich i ostrych li�ciach, poznaczonych zadziwiaj�cymi plamami kolor�w � bordo, kobalt, cynober, szkar�at, indygo, topaz, szafir, bursztyn, jadeit � przemieszanych ze sob� w nieregularne wzory. A na wielkich publicznych placach miasta prezentowa�y si� okazale niesamowite ogrody s�ynnych ro�lino-stwor�w, kt�re w stanie dzikim ros�y kilkaset mil st�d, na po�udniowym, wypalonym s�o�cem wybrze�u, zwr�conym twarz� ku odleg�emu, pustynnemu Suwaelowi. Te ro�liny � a by�y ro�linami, skoro od�ywia�y si� przez fotosyntez� i sp�dza�y �ycie zakorzenione w jednym miejscu � mia�y ramiona, kt�re porusza�y si�, zwija�y i chwyta�y, mia�y oczy, kt�re patrzy�y, rurkowate cia�a, kt�re ko�ysa�y si� i falowa�y, i chocia� czerpa�y wystarczaj�ce ilo�ci po�ywienia ze �wiat�a i wody, by�y zdolne do po�arcia ka�dego ma�ego stworzenia, nierozwa�nego na tyle, aby znale�� si� w zasi�gu ich ramion. Ros�y w efektownie zaplanowanych skupiskach, otoczone niskimi kamiennymi murkami s�u��cymi i jako ozdoba, i jako ostrze�enie, mo�na je by�o spotka� w Stoien na ka�dym kroku. Jedne wysokie i cienkie, inne niskie i baniaste, jeszcze inne krzaczaste i kanciaste, ale wszystkie nieustannie si� porusza�y, reaguj�c na najl�ejszy podmuch wiatru, na zapachy, nag�e okrzyki, na g�osy swoich opiekun�w i r�ne inne podniety. Valentine przyznawa�, �e s� w r�wnej mierze z�owieszcze, co fascynuj�ce. Zastanawia� si� g�o�no, czy nie da�oby si� przenie�� paru na G�r� Zamkow�.

��Dlaczego nie? � odrzek�a Carabella. � Je�li mo�na je utrzyma� przy �yciu i wystawia� na pokaz w Pidruid, musi si� znale�� jaki� spos�b, aby si� zaaklimatyzowa�y na Zamku Lorda Valentine'a.

Valentine skin�� g�ow�.

��Wynajmiemy w Stoien w�a�ciwych opiekun�w, dowiemy si�, co one jedz�, i za�atwimy regularn� dostaw� po�ywienia. Sleet otrz�sn�� si�.

��Patrz�c na te stwory dostaj� g�siej sk�rki, m�j panie. Naprawd� uwa�asz, �e s� pi�kne?

��Mo�e nie tyle pi�kne, co interesuj�ce � odpowiedzia� Valentine.

��Czy to samo my�lisz o �ar�ocznych ro�linach?

���ar�oczne ro�liny, a jak�e! � wykrzykn�� Valentine. � Tych te� troch� sprowadzimy na Zamek!

Sleet j�kn�� g�ucho, lecz Valentine nie zwr�ci� na to uwagi. Jego twarz rozb�ys�a entuzjazmem. Bior�c Sleeta i Carabell� za r�ce, powiedzia�:

��Ka�dy Koronal zwyk� by� co� dodawa� do Zamku: obserwatorium, bibliotek�, przedmurza, blanki, zbrojowni�, sal� bankietow�, pok�j wype�niony trofeami. Przez kolejne rz�dy Zamek rozrasta� si�, zmienia�, stawa� si� bogatszy i coraz bardziej zawi�y. Za kr�tkich dni mojego panowania nie mia�em czasu, aby pomy�le�, co m�g�bym dorzuci� od siebie. Pos�uchajcie: kt�ry Koronal zwiedzi� Majipoor tak dok�adnie jak ja? Kt�ry odby� tak dalekie i burzliwe podr�e? Aby upami�tni� swoje przygody, zgromadz� wszystkie spotkane po drodze cuda, �ar�oczne ro�liny i ro�linostwory, i drzewa p�cherzowe, i jedno albo dwa drzewa dwikka, niez�ych rozmiar�w, alej� ognistych palm i wra�liwce, i �piewaj�ce paprocie. Teraz na Zamku jest tylko ma�a plantacja ro�lin w szklarniach, za�o�ona przez Lorda Confalume'a. Ja zrobi� okaza�y ogr�d. Ogr�d Lorda Valentine'a! Co wy na to?

��To b�dzie cudowne, m�j panie � powiedzia�a Carabella.

��Nie s�dz�, abym chcia� spacerowa� w�r�d �ar�ocznych ro�lin nawet w ogrodzie Lorda Valentine'a i nawet za trzy ksi�stwa czy za dochody z Ni-moya i Piliploku � zauwa�y� kwa�no Sleet.

��Zwolnimy ci� ze spacer�w w ogrodzie � za�mia� si� Valentine.

Ale mo�e nie by� ani spacer�w w ogrodzie, pomy�la�, ani nawet samych ogrod�w, je�li Valentine zn�w nie zamieszka na Zamku Lorda Valentine'a. Przez nie ko�cz�cy si� tydzie� pr�nowa� w Stoien, czekaj�c, a� Asenhart uzupe�ni zapasy. Trzy statki mia�y uda� si� w drog� powrotn� na Wysp�, unosz�c towary zakupione na tamtejszy u�ytek; cztery pozosta�e mia�y p�yn�� dalej jako potajemna eskorta Valentine'a. Pani wyposa�y�a go w ponad setk� doborowej stra�y przybocznej pod dow�dztwem gro�nej hierarchini Lorivade. Nie byli to prawdziwi wojownicy, poniewa� na Wyspie Snu nie by�o si� przed kim broni� od czasu ostatniego ataku Metamorf�w sprzed tysi�cy lat, lecz grupa odpowiedzialnych i nieustraszonych m�czyzn i kobiet, wiernych Pani, a teraz gotowych odda� �ycie za s�uszn� spraw�, jak� by�o zaprowadzenie �adu w kr�lestwie. Oni stanowili rdze� osobistej armii, kt�r� organizowano na Majipoorze po raz pierwszy od pradawnych czas�w.

W ko�cu flotylla by�a gotowa do drogi. Statki udaj�ce si� na Wysp� wyp�yn�y pierwsze ciep�ym �witem Dnia Drugiego, bior�c kurs na p�nocny zach�d. Pozosta�e odczeka�y do popo�udnia Dnia Morza i ruszy�y w �lad za nimi, ale po zapadni�ciu ciemno�ci skierowa�y dzioby na wsch�d, do Zatoki Stoien.

P�wysep Stoienzar, d�ugi i w�ski, wystawa� niczym kciuk z olbrzymiej pi�ci Alhanroelu. Po jego po�udniowej stronie panowa�y upa�y nie do zniesienia, a na poros�ym d�ungl�, roj�cym si� od owad�w wybrze�u przysiad�o zaledwie kilka osad. Przewa�aj�ca cz�� ludno�ci p�wyspu zamieszkiwa�a brzegi zatoki, na kt�rych co ka�de sto mil przysiad�o wi�ksze miasto, nie m�wi�c ju� o niemal nieprzerwanym ci�gu rybackich wiosek, nadmorskich kurort�w i okr�g�w rolniczych. Rozpoczyna�o si� w�a�nie lato i nad ciep�ymi, nieruchomymi wodami zawis�a ci�ka fala upa��w. W celu dalszego zaprowiantowania flotylla zatrzyma�a si� na jeden dzie� w Kircidane, gdzie brzeg zaczyna� skr�ca� na p�noc, i ruszy�a w dalsz� drog� do Treymone.

Valentine sp�dza� teraz wiele spokojnych godzin zamkni�ty w swojej kajucie, wypr�bowuj�c diadem, kt�ry otrzyma� od Pani. W ci�gu tygodnia opanowa� sztuk� wprawiania si� w lekki p�sen i potrafi� r�wnie �atwo w�lizgiwa� si� we�, jak i z niego wychodzi�, ca�y czas pozostaj�c �wiadomym przep�ywaj�cej obok rzeczywisto�ci. W takim stanie by� ju� zdolny, chocia� jeszcze na kr�tko i z niezbyt wielk� si��, nawi�zywa� kontakt z innymi umys�ami, oddala� si� od statku i znajdowa� dusze pogr��one we �nie, bo te �atwiej mu si� poddawa�y ni� dusze w stanie czuwania. Nietrudno mu by�o dotkn�� umys�u Carabelli, Sleeta i Shariamira i przekaza� im w�asny wizerunek czy te� jakie� �yczliwe przes�anie. Si�ganie do umys��w mniej mu znanych os�b, jak cho�by mistrzyni stolarska Pandelon czy hieiarchini Lorivade, by�o wci�� zbyt trudn� sztuk� i w tym wypadku zdarza�y si� tylko fragmentaryczne, najkr�tsze z mo�liwych b�yski porozumienia. Natomiast nie odnosi� �adnych sukces�w, je�li chodzi o umys�y pochodzenia innego ni� ludzkie, nawet je�li nale�a�y do tak dobrze znanych mu istot jak Zalzan Kavol, Rhun czy Deliamber. Ale przecie� dopiero si� uczy� i czu�, jak z dnia na dzie� przyswaja sobie coraz wi�cej umiej�tno�ci, podobnie jak przy nauce �onglowania. Zreszt� to, co robi� teraz, te� mo�na by�o nazwa� �onglowaniem, bo gdy chcia� u�y� diademu, musia� wchodzi� w samo j�dro duszy, musia� odsuwa� od siebie wszystkie zb�dne my�li i podporz�dkowywa� ca�e swoje jestestwo wysi�kowi nawi�zania kontaktu. Do czasu, kiedy �Pani Thiin� znalaz�a si� na wysoko�ci Treymone, Valentine potrafi� zaszczepia� w umys�ach sny, w kt�rych pojawia�y si� obrazy i toczy�a si� akcja. Shanamirowi wys�a� kt�rej� nocy sen o Falkynkip, o pas�cych si� na ��kach wierzchowcach i wielkich ptakach gihorna, kt�re ko�owa�y wysoko, a potem opuszcza�y si� ni�ej i ni�ej na �miesznie trzepocz�cych pot�nych skrzyd�ach. Nast�pnego ranka przy stole ch�opiec opisywa� sen ze wszystkimi szczeg�ami poza tym, �e nie by�y to ptaki gihorna, lecz milufta. padlino�erne, o jasnopomara�czowych dziobach i obrzydliwych sinych szponach.

���ni�y mi si� w nocy pikuj�ce w ziemi� ptaki milufta. Co to mo�e znaczy�? � spyta�.

��Mo�e �le zapami�ta�e� sen, mo�e to by�y inne ptaki, na przyk�ad ptaki gihorna, te, kt�re s� dobr� wr�b�? � powiedzia� Valentine.

Shanamir, jak zwykle bezpo�redni i prostoduszny, gwa�townie zaprotestowa�.

��Je�li nie potrafi� odr�ni� jednych od drugich, cho�by we �nie, to, m�j panie, powinienem wr�ci� do Falkynkip i czy�ci� stajnie.

Valentine uciek� spojrzeniem ukrywaj�c u�miech i postanowi� bardziej przy�o�y� si� do pracy nad technik� przes�a�.

Do Carabelli wys�a� sen o �onglerce kryszta�owymi pucharami wype�nionymi z�ocistym winem, a ona rano opisa�a �onglowanie ze wszystkimi szczeg�ami nie pomijaj�c nawet sto�kowatego kszta�tu puchar�w. Sleet �ni� o ogrodzie Lorda Valentine'a, cudownym �wiecie pe�nym b�yszcz�cych pierzastolistnych bia�ych krzew�w, nad�tych k�uj�cych stwor�w na d�ugich �ody�kach, ma�ych potr�jnie rozwidlonych ro�linek mrugaj�cych umieszczonymi na czubkach listk�w roze�mianymi oczami, ogr�d zmy�lony, za to bez �ar�ocznych ro�lin. Ma�emu �onglerowi spodoba� si� sen, bo opowiadaj�c o nim rano przyzna�, �e gdyby Koronal zasadzi� na G�rze Zamkowej taki ogr�d, to on, Sleet, ch�tnie by po nim spacerowa�.

R�wnie� i Valentine miewa� sny. Pani, jego matka, prawie ka�dej nocy dotyka�a z daleka jego duszy i przenika�a umys� �agodnie niczym promie� ksi�yca, uspokajaj�c go i utwierdzaj�c w raz powzi�tych zamiarach. �ni� tak�e o dawnych czasach na G�rze Zamkowej, a wtedy na powierzchni� snu wyp�ywa�y wspomnienia z lat m�odzie�czych, turnieje, wy�cigi, zabawy, przyjaciele: Tunigorn, Elidath i Stasilaine. i brat Voriax, kt�ry go uczy�, jak u�ywa� miecza i �uku, i Koronal Lord Malibor, kt�ry podr�owa� po G�rze z miasta do miasta niczym wspania�y, otoczony blaskiem p�b�g, i du�o innych podobnych scen, pow�d� obraz�w uwolnionych wreszcie z g��bin umys�u.

Nie wszystkie sny by�y mi�e. Dzie� przed przybiciem �Pani Thiin� do sta�ego l�du zobaczy� siebie id�cego wybrze�em, jak�� samotn�, wystawion� na wiatry pla�� poro�ni�t� niskimi zaro�lami, pla�� przygn�biaj�c� i smutn� nawet w promieniach popo�udniowego s�o�ca. Zacz�� i�� w g��b l�du, w stron� G�ry Zamkowej, wznosz�cej si� w oddali jak wyszczerbiona wie�a. I kiedy tak szed�, trafi� na mur, mur wy�szy od bia�ych urwisk Wyspy Snu, a ten mur by� �elaznym ogrodzeniem wykutym z takiej ilo�ci metalu, jakiej nie by�o na ca�ym Majipoorze, by� �elazn� obr�cz� spinaj�c� �wiat od bieguna do bieguna, i on, Valentine, znajdowa� si� po jednej stronie tej obr�czy, a G�ra Zamkowa po drugiej. Kiedy podszed� bli�ej, us�ysza�, �e mur trzaska jak na�adowany elektryczno�ci� i �e wydaje z siebie gro�ne pomruki. Chcia� przyjrze� mu si� z bliska, a wtedy w b�yszcz�cym metalu dostrzeg� odbicie, lecz spogl�daj�ca na� z tej potwornej �elaznej obr�czy twarz by�a podobizn� syna Kr�la Sn�w.

Treymone by�o miastem s�ynnych na ca�y Majipoor drzew-dom�w. Drugiego dnia po zej�ciu na l�d Valentine uda� si� do dzielnicy przybrze�nej, le��cej na po�udnie od uj�cia rzeki Trey, aby je obejrze�.

Drzewa-domy nigdzie nie utrzymywa�y si� przy �yciu poza tutejsz� r�wnin� aluwialn�. Ich niskie i grube pnie, pokryte l�ni�c� kor� o bladozielonym odcieniu, przypomina�y pnie drzew dwikka, cho� nie by�y tak wielkie. Wyrasta�y z nich grube, rozp�aszczone ga��zie, kt�re wygina�y si� na zewn�trz i do g�ry niczym palce dw�ch d�oni z��czonych nadgarstkami, a winodajne drobniutkie ga��zki, pn�c si� z jednej na drug�, oplata�y je g�sto, tworz�c wewn�trz drzewa kielichowat� wn�k�.

Lud Treymone, �yj�cy w drzewach, modelowa� swoje mieszkania wedle w�asnej fantazji, wyginaj�c podatne ga��zie w kszta�ty pokoi i korytarzy. Drzewa mia�y li�cie delikatne i smaczne jak sa�ata, kremowe wonne kwiaty, pokryte mi�kkim, puszystym py�kiem, i cierpkie niebieskawe owoce, przydatne do r�nych cel�w. W ga��ziach drzew kr��y� s�odki bia�awy sok, kt�ry dawa� si� �atwo spuszcza� i kt�ry zast�powa� wino. Ka�de drzewo �y�o tysi�c albo i wi�cej lat, strze�one zazdro�nie przez zamieszkuj�c� je rodzin�, a na ca�ej r�wninie by�o ich dziesi�� tysi�cy. Na obrze�ach Valentine zauwa�y� kilka w�t�ych drzewek.

��Te � us�ysza� � s� �wie�o zasadzone, w miejsce dojrza�ych, kt�re zmar�y w ostatnich latach.

��Dok�d idzie rodzina, kiedy drzewo umiera?

��Idzie do miasta � powiedzia� przewodnik � do miejsca nazywanego przez nas domem �a�oby i pozostaje tam tak d�ugo, a� wyro�nie nowe drzewo, a to mo�e potrwa� dwadzie�cia lat. Boimy si� �mierci drzewa, ale na szcz�cie zdarza, si� rzadko, raz na dziesi�� pokole�.

��A czy nie ma sposobu, aby zasadzi� je gdziekolwiek indziej?

��Nie, nawet o cal od miejsca, w kt�rym rosn�. Rozwijaj� si� jedynie w naszym klimacie i tylko w ziemi, na kt�rej stoicie, mog� osi�gn�� dojrza�o��. Gdzie indziej �yj� rok czy dwa i kar�owaciej�.

��My�l�, �e jednak mo�emy zrobi� eksperyment � powiedzia� Valentine cicho do Carabelli. � Zastanawiam si�, czy mieszka�cy Treymone mogliby od�a�owa� troch� drogocennej ziemi dla ogrodu Lorda Valentine'a.

Carabella u�miechn�a si�.

��No i ma�e drzewo-dom, dok�d m�g�by� si� udawa�, kiedy trud rz�dzenia stawa�by si� zbyt ci�ki, i gdzie siadywa�by� w ukryciu, mi�dzy li��mi, wdychaj�c aromat kwiat�w i zrywaj�c owoce � och, gdyby� tylko mia� co� takiego!

��Pewnego dnia b�d� mia� � rzek� Valentine. � A ty b�dziesz siedzia�a obok mnie.

Carabella spojrza�a na niego zaskoczona.

��Ja, m�j panie?

��Je�li nie ty, to kto? Dominin Barjazid? � Dotkn�� delikatnie jej r�ki. � Czy my�lisz czasami o wsp�lnym ko�cu naszej podr�y, gdy wreszcie zdob�dziemy G�r� Zamkow�?

��Nie powinni�my teraz o tym m�wi� � powiedzia�a surowo, po czym zwr�ci�a si� do przewodnika, podnosz�c nieco g�os. � Powiedz mi, w jaki spos�b piel�gnujecie m�ode drzewka? Czy trzeba je cz�sto podlewa�?

Aby dosta� si� z Treymone do Labiryntu, le��cego troch� na po�udnie od �rodka Alhanroelu, trzeba by�o odby� kilkutygodniow� podr� szybkim �lizgaczem powietrznym. Mijane okolice by�y w przewa�aj�cej mierze nizinne, szare i nieuprawne, tylko w dolinach rzek zdarza�a si� t�usta czerwona gleba. W miar� posuwania si� wozu w g��b l�du znika�y z horyzontu i tak z rzadka rozrzucone osady. Przelotne deszcze natychmiast wsi�ka�y w wysuszone pod�o�e. By�o ciep�o, a chwilami nawet niezno�nie gor�co, i usypiaj�ca, monotonna jazda zaczyna�a si� ju� wszystkim d�u�y�. Valentine uwa�a�, �e taka podr� nie ma w sobie ani odrobiny czaru i tajemniczo�ci, i zaczyna� t�skni� za miesi�cami sp�dzonymi w eleganckim wozie Zalzana Karola na drogach Zimroelu. Tam ka�dy dzie� by� ryzykown� wypraw� w nieznane, za ka�dym zakr�tem kry�o si� zuchwale wyzwanie, a oni, �onglerzy, �yli w ci�g�ym podnieceniu, oklaskiwani przez publiczno�� coraz to nowych miast. A teraz? Teraz wszystko robili za niego podkomendni i adiutanci. Sta� si� ksi�ciem, cho� ksi�ciem o bardzo skromnym zasi�gu w�adzy, ledwie z setk� zwolennik�w, a i o tych niewiele m�g� zadba�.

Pod koniec drugiego tygodnia krajobraz zupe�nie si� odmieni�, sta� si� dziki i ponury, a z g��boko po��obionej r�wniny nagle wyros�y czarne, p�askie wzg�rza. Z rzadka jedynie pojawia�y si� niewielkie krzaki, ciemne poskr�cane dziwol�gi o drobniutkich woskowych li�ciach, a nieco wy�ej na zboczach ros�y kolczaste kandelabry kaktus�w, upiornie bia�e, dwa razy wy�sze od doros�ego m�czyzny, d�wigaj�ce na sobie naro�le podobne do ksi�yc�w. Po pustynnej ziemi kr�ci�y si� niespokojnie ma�e d�ugonogie zwierz�tka o rudym futrze i puszystych ogonach, lecz nie spos�b by�o dobrze im si� przyjrze�, bo gdy tylko w�z podje�d�a� bli�ej, natychmiast znika�y w jamach.

��Tu zaczyna si� Pustynia Labiryntu � powiedzia� Deliamber. � Wkr�tce zobaczymy kamienne miasta staro�ytnych.

Valentine ju� raz, w poprzednim �yciu, zbli�a� si� do siedziby Pontifexa, lecz z innej strony, od p�nocy. Tam te� by�a pustynia i wielkie, strasz�ce ruinami miasto Velalisier. Wtedy jednak pokonywa� drog� z G�ry Zamkowej statkiem rzecznym, omijaj�c wszystkie pos�pne wymar�e miejsca, kt�re otacza�y Labirynt, tote� ta pustynna, niego�cinna strefa by�a mu ca�kiem nieznana. Pocz�tkowo uzna� mijane okolice za niezwykle interesuj�ce, zw�aszcza o zachodzie s�o�ca, kiedy wielkie bezchmurne niebo przecina�y groteskowe wi�zki krzykliwych kolor�w, a spieczona ziemia nabiera�a niesamowitego, metalicznego wygl�du. Jednak ju� po paru dniach nago�� i surowo�� tego miejsca przesta�y mu si� podoba�, a zacz�y wzbudza� niepok�j i groz�. Mo�e dzia�o si� tak za spraw� ostrego, dra�ni�cego zmys�y pustynnego powietrza. Valentine nie mia� dotychczas �adnych do�wiadcze� zwi�zanych z pustyni�, gdy� na Zimroelu pusty� nie by�o; zreszt� Alhanroel, doskonale nawodniony, te� nie mia� innej poza t� jedn�, kt�ra zaw�adn�a kawa�kiem ziemi w samym sercu kontynentu. Pustynne okolice kojarzy�y si� Valentine'owi jedynie z Smraelem, a� nazbyt cz�sto odwiedzanym w snach, zawsze budz�cym groz� i dlatego teraz nie m�g� oprze� si� wra�eniu, nierozumnemu i dziwacznemu, �e oto jedzie na spotkanie z Kr�lem Sn�w.

��Doje�d�amy do ruin � powiedzia� po jakim� czasie Deliamber.

Na pierwszy rzut oka trudno je by�o odr�ni� od pustynnych g�az�w. Valentine widzia� jedynie ciemne monolityczne bloki le��ce w skupiskach co mil� lub dwie, jakby pogardliwie rzucone r�k� przechodz�cego t�dy olbrzyma. Jednak stopniowo zacz�� rozpoznawa� poszczeg�lne kszta�ty: tu kawa�ek muru, tam fundamenty gigantycznego pa�acu, a jeszcze dalej co�, co mog�o by� kiedy� o�tarzem. Wznoszono w tym miejscu, jak wida�, wielkie budowle, chocia� pojedyncze kopce ruin, do po�owy przysypane lotnymi piaskami, by�y ju� tylko niewiele znacz�cymi samotnymi przycz�kami przesz�o�ci.

Valentine zarz�dzi� post�j karawany przy wyj�tkowo rozleg�ym skupisku ruin i poprowadzi� ku nim grup� badaczy. Ostro�nie dotkn�� g�azu, boj�c si�, czy nie pope�nia �wi�tokradztwa. Kamie� by� zimny i g�adki, delikatnie inkrustowany sk�rzastymi �y�kami ��tych porost�w.

��Czy to wszystko jest dzie�em Metamorf�w? � zapyta�. Deliamber wzruszy� ramionami.

��Tak si� uwa�a, ale nikt tego nie wie na pewno.

��S�ysza�em opini�, �e te miasta zbudowali pierwsi osadnicy ludzcy wkr�tce po Czasie L�dowania i �e zburzono je podczas wojen domowych, zanim rz�dy ustanowi� Pontifex Dvorn � zauwa�y� admira� Asenhart.

��Rzecz jasna z tamtych dni zachowa�o si� niewiele �wiadectw � powiedzia� Deliamber.

Asenhart spojrza� krzywo na Vroona.

��Czy to znaczy, �e jeste� innego zdania?

��Ja? Ja? Ja w og�le nie mam �adnego zdania o wydarzeniach sprzed czternastu tysi�cy lat.

��Wydaje mi si� nieprawdopodobne, �eby pierwsi osadnicy wznosili budowle tak daleko od morza � powiedzia�a oschle hierarchini Lorivade. � Albo te� �eby zadawali sobie tak wiele trudu, przeci�gaj�c tu i tam wielkie kamienne bloki.

��Uwa�asz zatem, �e to by�y miasta Metamorf�w? � spyta� Valentine.

��Metamorfowie s� dzikimi barbarzy�cami � powiedzia� Asenhart. � �yj� w d�unglach i ta�cz�, aby sprowadzi� deszcz.

Lorivade, ura�ona wtr�caniem si� admira�a, odpowiedzia�a Valendne'owi dobitnie: � Uwa�am, �e to ca�kiem mo�liwe. � A zwracaj�c si� do Asenharta doda�a: � Nie barbarzy�cami, admirale, lecz uciekinierami. Mo�e jeszcze si� okaza�, �e spadli z wysoka.

��Raczej zostali zepchni�ci � powiedzia�a Carabella.

��Rz�d powinien zorganizowa� badania tych ruin, o ile dotychczas tego nie zrobiono � rzek� Valentine. � Powinni�my wi�cej wiedzie� o cywilizacjach Majipooru istniej�cych na planecie przed przybyciem istot ludzkich. A je�li te miejsca nale�� do Metamorf�w, mo�emy rozwa�y� spraw� powierzenia im opieki nad ruinami. My�

��Ruiny nie potrzebuj� innych opiekun�w poza tymi, kt�rych ju� maj� � odezwa� si� nieoczekiwanie obcy g�os.

Valentine odwr�ci� si�, zaskoczony. Zza wielkiego g�azu wy�oni�a si� dziwaczna posta� � wychudzony m�czyzna lat oko�o sze��dziesi�ciu � siedemdziesi�ciu, z zapadni�tymi, dziko p�on�cymi oczami i szerok� szczelin� bezz�bnych ust wykrzywionych w drwi�cym grymasie. By� uzbrojony w d�ugi, w�ski miecz i nosi� dziwaczny futrzany str�j. Na czubku g�owy mia� puszyst� ��t� czap�, kt�r� w�a�nie �ci�ga� wytwornym gestem, robi�c przy tym g��boki, zamaszysty uk�on. Wyprostowa� si� trzymaj�c d�o� na r�koje�ci miecza.

��Czy znajdujemy si� przed obliczem jednego z tych opiekun�w? � zapyta� uprzejmie Valentine.

��Wi�cej ni� jednego � odpowiedzia� inny g�os i zza g�az�w wysun�o si� cicho o�miu do dziesi�ciu podobnych dziwak�w, r�wnie kanciastych i ko�cistych jak pierwszy i tak jak pierwszy ubranych w obszarpane futrzane spodnie oraz kurtki i takie� czapy. Wszyscy nosili miecze i wszyscy sprawiali wra�enie, �e s� gotowi ich u�y�. Za nimi pojawi�a si� druga grupa, za drug� trzecia � i razem by� to ju� ca�kiem spory oddzia�.

Towarzystwo Valentine'a liczy�o jedena�cie os�b, przewa�nie nie uzbrojonych. Reszta podr�nych zosta�a w �lizgaczu �wier� mili dalej, na g��wnej drodze. Badacze staro�ytno�ci, stoj�c tutaj i rozwa�aj�c delikatne aspekty historyczne, dali si� otoczy� wrogowi.

��Na mocy jakiego prawa naruszacie nasze w�o�ci? � spyta� przyw�dca.

Valentine us�ysza� niewyra�ne chrz�kni�cie Lisamon Hultin i zobaczy� sztywniej�c� sylwetk� admira�a, lecz da� znak, aby byli cicho.

��Czy mog� wiedzie�, kto do mnie przemawia? � zwr�ci� si� do przyby�ych.

��Jestem Diuk Nascimonte z Turni Yorneka, Suzeren Kres�w Zachodnich. Obok mnie widzisz szlachetnych wodz�w mojego kr�lestwa, kt�rzy s�u�� mi wiernie we wszystkim.

Valentine nie przypomina� sobie, �eby kiedykolwiek s�ysza� o prowincji zwanej Zachodnimi Kresami ani o takim diuku. Mo�e kiedy mia� zm�cony umys�, zapomnia� co nieco z geografii, ale chyba nie a� tyle. Mimo to nie zamierza� potraktowa� ksi�cia Nascimonte lekcewa��co.

��Przeje�d�aj�c przez twoje kr�lestwo, Wasza Mi�o��, nie zamierzali�my narusza� niczyich w�o�ci. Jeste�my zwyk�ymi podr�nikami zmierzaj�cymi do Labiryntu ze spraw� do Pontifexa, a to chyba t�dy prowadzi najkr�tsza droga z Treymone.

��W samej rzeczy. Powinni�cie jednak wybra� drog� nieco d�u�sz�.

��Nie przysparzaj nam k�opot�w! Czy zdajesz sobie spraw�, kim jest m�czyzna, przed kt�rym stoisz? � rykn�a nagle Lisamon Hultin.

���adn� miar� � odpowiedzia� szyderczo Nascimonte. � Ale gdyby nawet by� Lordem Valentinem, nie przejecha�by t�dy �atwo. Zw�aszcza gdyby nim by�.

��Czy toczysz jaki� szczeg�lny sp�r z Lordem Valentinem? � spyta� Valentine.

��Koronal jest moim najbardziej znienawidzonym wrogiem � za�mia� si� chrapliwie opryszek.

��Wobec tego stajesz przeciwko wszystkim, poniewa� ka�dy jest winien pos�usze�stwo Koronalowi i musi, zgodnie z rozkazem, zwalcza� jego wrog�w. Czy naprawd� mo�esz by� diukiem i nie uznawa� w�adzy Koronala?

��Nie tego Koronala � odpowiedzia� Nascimonte. Niespiesznie pokona� przestrze� oddzielaj�c� go od Valentine'a, wci�� z r�k� na mieczu, i przyjrza� mu si� z bliska. � Nosisz wspania�e ubranie. Pachniesz miejskim luksusem. Musisz by� bogaty. Musisz mieszka� w wielkim domu gdzie� wysoko na G�rze i mie� s�u��cych na ka�de skinienie. Co by� powiedzia�, gdyby kt�rego� dnia ogo�ocono ci� z tego wszystkiego, co? Je�li przez czyj� kaprys zosta�by� wtr�cony w ub�stwo?

��Do�wiadczy�em ju� tego � powiedzia� Valentine.

��Ty? Ty, kt�ry podr�ujesz w kawalkadzie �lizgaczy powietrznych, ze �wit� u boku? Kim w takim razie jeste�?

��Jestem Koronalem Lordem Valentinem � odpowiedzia� Valentine bez wahania.

Dzikie oczy Nascimonte rozb�ys�y teraz w�ciek�o�ci�. Przez u�amek sekundy by� bliski wyci�gni�cia miecza, jednak jakby chc�c obr�ci� wszystko w �art, uspokoi� si� i powiedzia�:

��Tak jeste� Koronalem, jak ja diukiem. W porz�dku, Lordzie Valentine, twoja uprzejmo�� wynagrodzi mi wcze�niejsze straty. Op�ata za przejazd przez stref� ruin wynosi dzisiaj tysi�c rojali.

��Nie mamy takiej sumy � rzek� �agodnie Valentine.

��Zatem b�dziecie obozowali z nami tak d�ugo, p�ki wasi lokaje jej nie dostarcz�. � Zwr�ci� si� do swoich ludzi. � Schwy�cie ich i zwi��cie. Jednego pu��cie wolno, tego Vroona, on b�dzie pos�a�cem. Vroonie � powiedzia� Deliamberowi � zanie� wiadomo�� tym w wozach, �e zatrzymujemy tutaj ich ludzi i �e op�ata w wysoko�ci tysi�ca rojali ma by� dostarczona w ci�gu miesi�ca. Je�li sprowadz� nam na kark �andarm�w, to niech wiedz�, �e my znamy te wzg�rza, a str�e prawa � nie. Nigdy nie zobacz� was �ywych.

��Zaczekajcie � rzek� Valentine, kiedy ludzie Nascimonte'a wyst�pili do przodu. � Opowiedz o swojej wa�ni z Koronalem.

Nascimonte zachmurzy� si�.

��Przechodzi� t�dy w ubieg�ym roku, wracaj�c z Zimroelu, gdzie odbywa� wielki obch�d. Mieszka�em wtedy u st�p G�ry Ebersinul, maj�c widok na Jezioro Ko�ci S�oniowej, i uprawia�em rikk�, thuyol i milaile. Mia�em najbogatsz� plantacj� w ca�ej prowincji, poniewa� moja rodzina zajmowa�a si� ni� od szesnastu pokole�. Koronal i jego ludzie kwaterowali u mnie, a ja przyj��em ich z wielk� go�cinno�ci� i najlepiej, jak potrafi�em. Przyjecha� w najgor�tszej porze zbior�w thuyolu, z setkami pochlebc�w i lokaj�w, z nieprzeliczonym mn�stwem dworzan, a wierzchowc�w mia� tyle, �e potrafi�yby ogo�oci� z trawy p� kontynentu. I mi�dzy jednym Dniem Gwiazdy a drugim wysuszyli moje piwnice, urz�dzili zabaw� na polach i zniszczyli plony, w pijackiej zabawie pu�cili dw�r z dymem, przerwali tam� i zatopili pola, dla w�asnej rozrywki doprowadzili mnie do ruiny i odeszli ani nie widz�c, ani nie dbaj�c o to, co zostawiaj� za sob�. Teraz wszystko nale�y do lichwiarzy, a ja �yj� w skalach Turni Vorneka, zawdzi�czaj�c to Lordowi Valentine'owi i jego przyjacio�om. I gdzie tu sprawiedliwo��? Dlatego te� opuszczenie tych ruin b�dzie ci� kosztowa� tysi�c rojali, przybyszu, i niech no tylko nie otrzymam pieni�dzy, to cho� nie �ywi� do ciebie urazy, poder�n� ci gard�o z takim spokojem, z jakim Lord Valentine otworzy� moj� tam�. Zwi��cie ich! � powt�rzy� rozkaz.

Valentine wzi�� g��boki oddech, zamkn�� oczy i tak, jak go uczy�a Pani, w�lizguj�c si� na pogranicze snu skierowa� umys� ku mrocznej, zgorzknia�ej duszy Suzerena i wype�ni� j� mi�o�ci�.

To by� zbyt du�y wysi�ek. Valentine zako�ysa� si� i wspar� o rami� Carabelli, r�wnie� z niej wyci�gaj�c dodatkow� porcj� energii i �ywotno�ci i t�ocz�c je w Nascimonte'a.

Nascimonte zamar� w p�obrocie, ze wzrokiem wbitym w Valentine'a. Valentine trzyma� jego dusz� w bezlitosnym u�cisku i obmywa� j� wsp�czuciem, a� wype�niaj�ca Nascimonte'a zapiek�a z�o�� z�agodnia�a i opad�a niczym obluzowany pancerz. Wtedy w bezbronn� dusz� m�czyzny Valentine rzuci� obraz z�a, jakie spotka�o go w Tilomon.

Przerwa� kontakt i zataczaj�c si�, pochyli� si� ci�ko ku Carabelli, kt�ra podtrzyma�a go ca�� sw� si��.

Nascimonte wpatrywa� si� w Valentine'a jak kto�, kto poczu� na sobie dotkni�cie b�stwa.

Po chwili opad� na kolana i zrobi� d�o�mi znak gwiazdy.

��M�j panie � powiedzia� st�umionym, zamieraj�cym w gardle g�osem. � M�j panie� przebacz mi� przebacz�

To, �e na tej pustyni �yli bandyci, niezmiernie Valentine'a zaskoczy�o, poniewa� anarchia rzadko zdarza�a si� na dobrze administrowanym Majipoorze. Jednak to, �e dobrze gospodaruj�cy w�o�cianie za przyczyn� beztroski obecnego Koronala zamieniali si� w �ebrak�w, zdziwi�o go jeszcze bardziej. Na Majipoorze klasa rz�dz�ca nie mia�a w zwyczaju tak bezmy�lnie wykorzystywa� swojej pozycji. Je�eli Dominin Barjazid my�li, �e post�puj�c w ten spos�b potrafi d�ugo utrzyma� tron, jest nie tylko podst�pnym cz�owiekiem, lecz g�upcem.

��Czy obalisz uzurpatora? � spyta� Nascimonte.

��W odpowiednim czasie � odrzek� Valentine. � Wiele jest jeszcze do zrobienia, zanim nadejdzie ten dzie�.

��Je�li przyjmiesz mnie na s�u�b�, mo�esz mn� rozporz�dza�.

��Czy mi�dzy tym terenem a bram� Labiryntu kr�c� si� inni bandyci?

Nascimonte skin�� g�ow�.

��Jeszcze ilu! Swobodne �ycie po�r�d tych pag�rk�w sta�o si� ju� zwyczajem prowincji.

��A czy masz na nich jaki� wp�yw, czy jeste� tylko w�adc� tytularnym?

��S�uchaj� mnie wszyscy.

��To dobrze � rzek� Valentine. � Prosz� ci� zatem, aby� nas przeprowadzi� przez te ziemie a� do Labiryntu i broni� przed swymi przyjaci�mi.

��Postaram si�, m�j panie.

��Ale ani s�owa o tym, co ci wyjawi�em. Traktuj mnie jako urz�dnika Pani, zd��aj�cego z poselstwem do Pontifexa.

W oczach Nascimonte'a pojawi� si� przelotny b�ysk nieufno�ci. Spyta� zaniepokojony:

��Nie mog� rozg�osi�, �e jeste� prawdziwym Koronalem? Dlaczego? Valentine u�miechn�� si�.

��Ci, kt�rych widzisz w tych kilku �lizgaczach, stanowi� ca�� moj� armi�. Nie chc� wypowiada� wojny uzurpatorowi, p�ki nie urosn� w si��. St�d ca�y sekret i st�d moja wizyta w Labiryncie. Im pr�dzej otrzymam wsparcie od Pontifexa, tym pr�dzej rozpocznie si� prawdziwa walka. Kiedy b�dziesz gotowy do odjazdu?

��Za godzin�, m�j panie.

Nascimonte z garstk� swoich ludzi wsiad� z Valentinem do pierwszego wozu. Mijane okolice pustosza�y coraz bardziej i zamienia�y si� powoli w brunatn�, ja�ow� ziemi�, prawie zupe�nie pozbawion� jakichkolwiek oznak �ycia. Hula� po niej tylko gor�cy wiatr, sypi�c wok� tumanami piasku. Od czasu do czasu z dala od g��wnej drogi pojawia�y si� trzy- lub czteroosobowe grupy je�d�c�w ubranych w obszarpane stroje. M�czy�ni przystawali, aby popatrze� na podr�nych, ale nie wszczynali �adnych awantur. Na trzeci dzie� Nascimonte zaproponowa� skorzystanie ze skr�tu, kt�ry wed�ug niego mia� zaoszcz�dzi� par� dni jazdy. Valentine przysta� na to bez chwili wahania i nakaza� opu�ci� g��wn� drog�. Karawana przejecha�a po dnie ogromnego wyschni�tego jeziora, przeprawi�a si� przez urwiste w�wozy i p�askie pag�rki, min�a pasmo zwietrza�ych i zrudzia�ych g�r i w ko�cu znalaz�a si� na rozleg�ym, wystawionym na wiatry pustynnym p�askowy�u. Valentine zauwa�y�, �e kiedy �lizgacze wjecha�y na t� niego�cinn� ziemi�, Sleet i Zalzan Kavol wymienili zaniepokojone spojrzenia. Domy�la� si�, �e musz� teraz szepta� sekretnie o podst�pie i zdradzie, jednak jego wiara w Nascimonte'a by�a niezachwiana. Dzi�ki diademowi Pani dobrze wiedzia�, �e dusza herszta bandy nie jest dusz� zdrajcy.

Nast�pny dzie� i jeszcze jeden, i kolejny, szlakiem przez bezdro�a. Teraz ju� i Carabella marszczy�a czo�o, a hierarchini Lorivade wygl�da�a jeszcze bardziej srogo ni� zazwyczaj, a� w ko�cu Lisamon Hultin odci�gn�a Valentine'a na bok i powiedzia�a niezwykle cichym, jak na ni�, g�osem:

��Co b�dzie, je�li ten cz�owiek, ten Nascimonte, oka�e si� s�ug� fa�szywego Koronala, wynaj�tym po to, aby ci� doprowadzi� do miejsca, w kt�rym nikt i nigdy ci� nie znajdzie?

��Co b�dzie? B�dziemy zgubieni, a nasze ko�ci zostan� tu na zawsze � powiedzia� Valentine. � Ja jednak nie przejmowa�bym si� takimi obawami.

Jednak powoli i w nim zacz�� narasta� pewien niepok�j. Nadal ufa�, �e Nascimonte dzia�a w dobrej wierze � niepodobna, �eby jakikolwiek agent Dominina Barjazida wybra� tak ponury i przewlek�y spos�b pozbycia si� go, podczas gdy wystarczy�oby jedno pchni�cie mieczem w plecy przy ruinach miasta Metamorf�w � ale nie mia� �adnej pewno�ci, �e jego przewodnik wie, dok�d zmierza. Nigdzie po drodze nie by�o wody i nawet wierzchowce, zdolne do przetworzenia ka�dej substancji organicznej w paliwo, karmione jedynie z rzadka rosn�cymi, cienkimi chwastami, zaczyna�y � jak zauwa�y� Shanamir � chudn�� i traci� mi�nie. Je�li tutaj zdarzy si� co� z�ego, nie b�dzie �adnej nadziei na ratunek. Ale kamieniem probierczym by� dla Valentine'a Autifon Deliamber; czarodziej mia� nadzwyczaj rozwini�ty instynkt samozachowawczy, a teraz zachowywa� spok�j i nie martwi� si� d�ug� podr�.

W ko�cu Nascimonte zatrzyma� karawan� w miejscu, gdzie zbiegaj�ce si� ze sob� dwa �a�cuchy nagich urwistych wzg�rz tworzy�y �ciany g��bokiego jaru.

��Pewnie my�lisz, �e zgubili�my drog�, m�j panie � powiedzia� do Valentine'a. � Chod�, poka�� ci co�.

Valentine wraz z grup� towarzyszy poszed� za nim kilkadziesi�t krok�w dalej, do miejsca, gdzie jar otwiera� si� na rozleg�� dolin�. Nascimonte wyci�gn�� ku niej ramiona.

��Popatrz � rzek�.

Po�r�d bezmiaru p�owej pustyni, ci�gn�cej si� na p�noc i po�udnie przez przynajmniej sto mil, wznosi� si� olbrzymi kopiec brunatnej ziemi, przykrywaj�cy Labirynt Pontifexa.

��Pojutrze b�dziemy przy Bramie Ostrzy � powiedzia� Nascimonte.

Valentine pami�ta�, �e do ogromnej budowli prowadzi�o siedem wej��, rozmieszczonych w r�wnych odst�pach. Kiedy przybywa� tu jako wys�annik Voriaxa, wchodzi� przez Bram� Wody, le��c� od strony urodzajnych p�nocno-wschodnich prowincji, przez kt�re p�yn�a rzeka Glayge, bior�ca pocz�tek na G�rze Zamkowej. Tamtej drogi u�ywali wysocy urz�dnicy prowadz�cy interesy z ministrami Pontifexa; z pozosta�ych stron Labirynt otacza�y znacznie mniej przyjazne ziemie, a pustynia, kt�r� teraz Valentine pod��a�, by�a najmniej przyjazna ze wszystkich. Pociesza�a go my�l, �e o ile przybywa� do Labiryntu przez martw� ziemi�, to opu�ci go wychodz�c na szcz�liwsz� stron�.

Labirynt zajmowa� ogromn� przestrze�; by� zbudowany na wielu poziomach i wi� si� w d� spiralami, coraz ni�ej i ni�ej, obejmuj�c we wn�trzno�ciach planety kondygnacj� za kondygnacj�, a faktyczna liczba jego mieszka�c�w by�a nie do obliczenia. Pontifex mieszka� w najg��biej po�o�onym sektorze, do kt�rego prawie nikt nie mia� wst�pu. Otaczaj�ca ten sektor strefa by�a zasiedlona przez ministr�w rz�du i nieprzeliczone zast�py istot, kt�re sp�dza�y ca�e �ycie pod ziemi�, mozol�c si� przy wykonaniu niepoj�tych dla Valentine'a obowi�zk�w, takich jak rejestrowanie, dekretowanie podatk�w, spisy ludno�ci i temu podobne. Z kolei wok� strefy rz�dowej narasta�a od tysi�cy lat zewn�trzna ochronna pow�oka Labiryntu, spirala korytarzy zamieszkanych przez miliony biurokrat�w, kupc�w, �ebrak�w, kancelist�w, rzezimieszk�w, �wiat �yj�cy w�asnym �yciem, gdzie nigdy nie czu�o si� mi�ego s�onecznego ciep�a, gdzie nie zagl�da�y ch�odne, czyste promienie ksi�yca, gdzie ca�e pi�kno i rado�� gigantycznego Majipooru zamieniono na blade przyjemno�ci �ycia w podziemiu.

�lizgacze jecha�y wzd�u� kopca przez mniej wi�cej godzin�, a� w ko�cu przyby�y do Bramy Ostrzy, zwyk�ego otworu w ziemi prowadz�cego w g��b tunelu. Osadzony przed nim w betonie szereg zardzewia�ych mieczy tworzy� symboliczn� barier�. Ile czasu musia�o up�yn��, zastanawia� si� Valentine, aby w tutejszym suchym, pustynnym klimacie miecze pokry�y si� rdz�?

Przybysz�w oczekiwa�o siedmiu gwardian � dwaj Hjortowie, Ghayrog, Skandar, Liimen i dwie istoty ludzkie � a wszyscy zamaskowani, zgodnie z powszechnym zwyczajem urz�dnik�w Pontifexa. Maski, tak jak i bariera, r�wnie� by�y symboliczne � zwyk�y kawa�ek b�yszcz�cej ��tej tkaniny, zawi�zanej w poprzek twarzy � ale wywo�uj�c atmosfer� tajemniczo�ci spe�nia�y swoje zadanie.

Gwardianie milczeli. Deliamber szepn�� do Valentine'a:

��Podejd� do nich i przedstaw swoj� spraw�. Podadz� ci cen� za wst�p.

Valentine zwr�ci� si� do gwardian.

��Jestem Valentine, brat zmar�ego Voriaxa, syn Pani Wyspy, a przychodz� tutaj, aby uzyska� audiencj� u Pontifexa.

Nawet tak dziwaczne i wyzywaj�ce o�wiadczenie nie wywo�a�o wi�kszej reakcji u zamaskowanych. Ghayrog powiedzia� jedynie:

��Pontifex nie dopuszcza nikogo przed swoje oblicze.

��Zatem musz� mnie przyj�� jego najwy�si ministrowie, kt�rzy przeka�� moj� misj� Pontifexowi.

��Oni r�wnie� ci� nie przyjm� � odrzek� jeden z Hjort�w.

��W takim razie zg�osz� si� do ministr�w ministr�w. Albo do ministr�w ministr�w ministr�w, je�li b�d� musia�. Prosz� was jedynie o pozwolenie na wst�p do Labiryntu dla mnie i moich towarzyszy.

Gwardianie naradzali si� mi�dzy sob� niskimi monotonnymi g�osami, w widoczny spos�b traktuj�c narad� jako wybieg, gdy� ledwo s�uchali jeden drugiego. Kiedy szepty ucich�y, Ghayrog odwr�ci� si� do Valentine'a i rzek�:

��Jaka jest wasza ofiara?

��Ofiara?

��Cena wej�cia.

��Wymie� j�, a zap�ac�. � Valentine da� znak Shanamirowi, kt�ry nosi� sakiewk� z pieni�dzmi. Lecz kiedy ch�opiec wyci�gn�� kilka p�-rojal�wek, gwardianie popatrzyli na nie niech�tnie, potrz�saj�c g�owami, a kilku wr�cz si� odwr�ci�o.

��Nie pieni�dze � powiedzia� Ghayrog z pogard�. � Ofiara. Valentine spojrza� w zak�opotaniu na Deliambera, kt�ry zacz�� wymachiwa� mackami w g�r� i w d�, jakby co� podrzuca�. Valentine zmarszczy� brwi. Wreszcie poj��. �onglerka!

��Sleecie� Zalzanie Kavolu�

Z jednego z woz�w przyniesiono maczugi i pi�ki. Sleet, Carabella i Zalzan Kavol ustawili si� przed gwardianami i na dany przez Skandara sygna� zacz�li �onglowa�. Siedmiu zamaskowanych znieruchomia�o niczym pos�gi. Ca�a ta scena wydawa�a si� Valentine'owi tak absurdalna, �e z trudem zachowywa� powag�, lecz �onglerzy prezentowali swoje umiej�tno�ci z takim skupieniem i godno�ci�, jak gdyby uczestniczyli w obrz�dzie religijnym o niezwyk�ej wadze. Dobrn�li do ko�ca trzech pe�nych uk�ad�w i zastygli w uk�onie. Ghayrog skin�� g�ow�. By� to jedyny dow�d uznania.

��Mo�ecie wej�� � powiedzia�.

Wozy przejecha�y mi�dzy ostrzami i znalaz�y si� w ciemnym i zat�ch�ym przedsionku, kt�ry otwiera� si� na szerok� spadzist� jezdni�. Po kr�tkiej je�dzie w d� przeci�y kr�ty korytarz � pierwszy z pier�cieni Labiryntu.

By� wysoki i jasno o�wietlony, a ze swymi straganami, sklepami, przechodniami i r�norodnymi pojazdami przypomina� ulic� handlow� w jakim� ruchliwym mie�cie.

Ale wystarczy�o jedno wnikliwe spojrzenie, aby si� przekona�, �e to nie Pidruid ani Piliplok, ani Ni-moya. Ludzie byli bladzi jak upiory, co �wiadczy�o o �yciu sp�dzanym z dala od promieni s�onecznych. Nosili zmatowia�e ciemne ubrania o osobliwym, archaicznym kroju. By�o w�r�d nich wielu zamaskowanych osobnik�w, s�ug pontyfikalnej biurokracji, niewiele znacz�cych w ca�ej strukturze Labiryntu, kt�rzy poruszali si� w t�umie nie przyci�gaj�c maskami niczyjej uwagi. Valentine zauwa�y�, �e ka�dy przechodzie�, czy to w masce, czy bez maski, ma twarz napi�t� i wymizerowan� oraz dziwny wyraz oczu i ust. Na zewn�trz, w kr�lestwie �wie�ego powietrza, pod ciep�ym, pogodnym s�o�cem ludzie na Majipoorze �miali si� ochoczo i cz�sto, i to nie tylko ustami, ale r�wnie� dusz�. Tu, w katakumbach, dusze by�y inne.

��Czy znasz drog�? � zwr�ci� si� Valentine do Deliambera.

��Nie, jestem tu pierwszy raz. Ale �atwo mo�emy znale�� przewodnik�w.

��W jaki spos�b?

��Zatrzymaj wozy, wysi�d� i rozejrzyj si� wok�, jak kto�, kto si� zgubi� � powiedzia� Vroon. � W minut� b�dziesz mia� przewodnik�w a� nadto.

Nie trzeba by�o minuty. Kiedy tylko Valentine, Sleet i Carabella wysiedli z wozu, dziesi�cioletni ch�opiec, biegn�cy wzd�u� ulicy z kilkorgiem dzieci, zatrzyma� si� gwa�townie i zawo�a�:

��Pokaza� wam Labirynt? Jedna korona za ca�y dzie�!

��Czy masz starszego brata? � spyta� Valentine. Ch�opiec spojrza� na niego wyzywaj�co.

��A co, jestem za m�ody? No to dalej! Rad�cie sobie sami! W pi�� minut si� zgubicie!

Valentine roze�mia� si�. � Jak ci na imi�? � Hissune.

��Ile musimy przejecha� poziom�w, Hissune, zanim dotrzemy do sektora rz�dowego?

��Jedziecie a� tam?

��Dlaczego nie?

��Tam wszystkich ogarn�o szale�stwo � powiedzia� ch�opiec, szczerz�c z�by w u�miechu. � Praca, ci�g�a praca, przek�adanie papier�w jak dzie� d�ugi, mamrotanie i mruczenie, zn�w praca i nadzieja, �e w nagrod� zejdziesz jeszcze g��biej. Odezwij si� do kogokolwiek, to ci nawet nie odpowie. W g�owach im si� pomiesza�o od tej roboty. To jest siedem poziom�w ni�ej. Najpierw Dziedziniec Kolumn, potem Sala Wiatr�w, Droga Masek, Dziedziniec Piramid, Dziedziniec Ku�, Arena i wreszcie dostajesz si� do Domu Kronik. Zaprowadz� was tam. Cho� nie za koron�.

��A za ile?

��Za p� rojala. Valentine gwizdn��.

��Co ty zrobisz z tak� kup� pieni�dzy?

��Kupi� mojej matce p�aszcz, zapal� pi�� �wiec dla Pani, a siostrze przynios� lekarstwo, kt�rego potrzebuje. � Ch�opiec mrugn��. � A mo�e i sobie co� zafunduj�.

Podczas dobijania targu zebra� si� spory t�um � co najmniej pi�tna�cioro czy dwadzie�cioro dzieci, nie starszych ni� Hissune, mo�e nawet m�odszych, kilka os�b doros�ych, t�ocz�cych si� razem w ciasnym p�kolu i obserwuj�cych w napi�ciu, czy ch�opiec dostanie robot�. Wszyscy milczeli, ale k�tem oka Valentine dostrzega�, jak staj� na czubkach palc�w, jak przybieraj� m�dre i powa�ne miny, a wszystko po to, aby �ci�gn�� na siebie jego uwag�. Je�li odrzuci propozycj� ch�opca, w nast�pnym momencie b�dzie mia� pi��dziesi�t innych, dzik� wrzaw� g�os�w i las wymachuj�cych r�k. Hissune przynajmniej wygl�da� na takiego, kt�ry umie sobie radzi�, a jego otwarto�� i bezczelno�� mia�y sw�j wdzi�k.

��W porz�dku � powiedzia� Valentine, � Zaprowad� nas do Domu Kronik.

��Czy wszystkie �lizgacze s� wasze?

��Ten, ten i ten � tak, wszystkie. Hissune gwizdn��.

��Jeste� kim� wa�nym? Sk�d przybywasz?

��Z G�ry Zamkowej.

��To musisz by� wa�ny � przyzna� ch�opiec. � Ale je�li z G�ry Zamkowej, to co robisz po stronie Bramy Ostrzy? Ch�opiec by� bystry.

��Odbywali�my podr� � powiedzia� Valentine. � W�a�nie wracamy z Wyspy.

��Ach. � Oczy Hissune'a rozszerzy�y si�; uliczny m�drala straci� na moment zimn� krew. Bez w�tpienia Wyspa by�a dla niego mitycznym miejscem, dalekim jak najdalsza gwiazda, i znajduj�c si� przed obliczem kogo�, kto w�a�nie stamt�d wraca�, poczu� si� niepewnie. Zwil�y� wargi.

��To jak powinienem ci� nazywa�? � spyta� po chwili.

��Valentine.

��Valentine � powt�rzy� ch�opiec. � Valentine z G�ry Zamkowej. Bardzo �adne imi�. � Wdrapa� si� na pierwszy �lizgacz. Kiedy Valentine znalaz� si� obok niego, Hissune zapyta�:

��Naprawd� Valentine? � Naprawd�.

��Bardzo �adne imi� � powiedzia� raz jeszcze. � Zap�a� mi p� rojala, Valentine, to poka�� ci Labirynt.

P� rojala, jak Valentine dobrze wiedzia�, by�o niezmiernie wysok� sum�, p�acon� utalentowanym artystom za kilka dni wyst�p�w. Mimo to nie zaprotestowa�: dla kogo� o jego pozycji chyba nie na miejscu by�oby targowanie si� z dzieckiem o pieni�dze. Hissune prawdopodobnie zdawa� sobie z tego spraw�. Tak czy inaczej, ch�opiec okaza� si� doskona�ym znawc� p�tl�cej i zakr�caj�cej drogi i z zadziwiaj�c� pr�dko�ci� prowadza� ich ku ni�szym, wewn�trznym kr�gom. Jechali spiral� w d� to wykonuj�c nag�e skr�ty i skr�ty przez w�skie, ledwo przejezdne uliczki, to opuszczaj�c si� na ukryte rampy, kt�re zdawa�y si� wisie� nad niewiarygodnymi przepa�ciami.

Labirynt stawa� si� coraz ciemniejszy i coraz bardziej zawi�y. Tylko kr�g wewn�trzny by� dobrze o�wietlony, natomiast kr�gi wewn�trzne i odchodz�ce od nich boczne korytarze ton�y w p�mroku. �eby dostrzec rze�bione zdobienia �cian, trzeba by�o dobrze wyt�a� wzrok. To miejsce wywo�ywa�o niepok�j Valentine'a. Pachnia�o tu ple�ni� i histori�, tu czu�o si� wilgotny powiew niewyobra�alnej staro�ci, brakowa�o tu s�o�ca, powietrza i wesela. By�a to gigantyczna, przygn�biaj�ca jaskinia, po kt�rej porusza�y si� nachmurzone postaci o gniewnych spojrzeniach, uganiaj�ce si� za sprawami r�wnie tajemniczymi jak ich w�asne pos�pne osoby.

Na d� na d� na d�

Ch�opiec papla� bez przerwy. Mia� zdumiewaj�cy dar wymowy, tryska�a ze� energia i wcale nie pasowa� do miejsca o tak niezdrowym wygl�dzie. Opowiada� o turystach z Ni-moya, kt�rzy zagubili si� mi�dzy Sal� Wiatr�w a Drog� Masek i przez miesi�c �ywili odpadkami dostarczanymi przez mieszka�c�w g�rnych poziom�w, zbyt dumni, by si� przyzna�, �e nie potrafi� znale�� drogi do wyj�cia. Opowiada� o architekcie z Dziedzi�ca Ku�, kt�ry po��czy� ka�d� sferoid� w tej wymy�lnej sali zgodnie z jakim� niezwykle z�o�onym systemem numerologicznym po to tylko, by stwierdzi�, �e robotnicy, zgubiwszy klucz do jego plan�w, pouk�adali wszystko wed�ug w�asnego zaimprowizowanego systemu; architekt zrujnowa� si�, by odbudowa� ca�o�� we w�a�ciwym porz�dku za w�asne pieni�dze, a i tak odkry� w ko�cu, �e jego obliczenia by�y b��dne, a wz�r niewykonalny. � Pogrzebano go dok�adnie tam, gdzie upad� � rzek� Hissune. Ch�opiec opowiada� te� histori� Pontifexa Arioca, kt�ry z chwil�, gdy zwolni�o si� miejsce Pani, abdykowa� z urz�du w Labiryncie i og�osi� si� kobiet� i w�adczyni� Wyspy. Jak opowiada� ch�opiec, Arioc boso i w pow��czystych szatach na oczach wszystkich wymaszerowali z Labiryntu, a za nim pod��a�o grono najwy�szych ministr�w, staraj�cych si� odwie�� go od tego czynu.

��W tym miejscu � rzek� Hissune � zwo�a� ludzi, powiedzia� im, �e od tej chwili jest ich Pani�, i kaza� podstawi� rydwan, kt�ry mia� go zawie�� do Stoien. A ministrowie nie byli w stanie nic zrobi�. Nic! �a�uj�, �e nie widzia�em ich twarzy.

Na d�

Karawana zje�d�a�a ca�y dzie�. Min�li Dziedziniec Kolumn, na kt�rym niczym kolosalne muchomory wyrasta�y tysi�ce pot�nych szarych filar�w, a zastyg�e ka�u�e czarnej oleistej wody pokrywa�y kamienn� pod�og� do wysoko�ci trzech � czterech st�p. Min�li Sal� Wiatr�w, gdzie od kunsztownie rze�bionych kamiennych krat w �cianach p�yn�y zimne pr�dy powietrza. Min�li Drog� Masek, kr�ty korytarz, gdzie na marmurowe coko�y wyniesiono gigantyczne bezcielesne twarze o pustych oczodo�ach. Min�li Dziedziniec Piramid, las �nie�nobia�ych wielo�ciennych bry�, umieszczonych tak blisko siebie, �e nie mo�na by�o przecisn�� si� mi�dzy nimi � zje�ony g�szcz monolit�w, w�r�d kt�rych tylko nieliczne stanowi�y idealne czworo�ciany, pozosta�e natomiast wyci�ga�y si� wrzecionowate w g�r�. Poziom ni�ej min�li Dziedziniec Kul, d�ugi na p�torej mili, gdzie sferyczne obiekty, niekt�re nie wi�ksze ni� pi��, a inne o rozmiarach du�ych smok�w morskich wisia�y niewidocznie umocowane i pod�wietlone od do�u. Hissune nie zapomnia� pokaza� grobu architekta, niczym nie oznaczonej czarnej kamiennej p�yty, znajduj�cej si� pod najwi�ksz� z ku�.

Na d� na d�

W czasie poprzedniej wizyty Valentine nie widzia� �adnej z mijanych teraz osobliwo�ci. Od Bramy Wody, korytarzami u�ywanymi tylko przez Koronala i Pontifexa, schodzi�o si� szybko do serca Labiryntu.

Kiedy�, pomy�la� Valentine, je�li zn�w zostan� Koronalem, nadejdzie taka chwila, �e b�d� musia� zast�pi� Tyeverasa. A gdy ju� tak si� stanie, oznajmi� ludziom, �e nie zamierzam �y� w Labiryncie, i wybuduj� sobie pa�ac w przyjemniejszym miejscu.

U�miechn�� si�. Ilu Koronali przed nim, odwiedzaj�c Labirynt, sk�ada�o sobie takie �luby? A i tak wszyscy, wcze�niej czy p�niej, usuwali si� ze �wiata i osiedlali tutaj. �atwo podejmowa� takie decyzje, kiedy jest si� m�odym i pe�nym si�. �atwo my�le� o przeniesieniu miejsca pobytu Pontifexa z Alhanroelu w jakie� s�oneczne miejsce na kontynencie zachodnim, mo�e do Ni-moya, mo�e do Dulornu, i o �yciu po�r�d pi�kna i rozkoszy. Jak mo�na z w�asnej woli da� si� zamurowa� w tym przedziwnym, wzbudzaj�cym odraz� lochu? A jednak wszyscy przed nim to zrobili, Dekkeret i Confalume, i Prestimion, i Stiamot, i Kinniken i ca�a reszta. Wszyscy, kiedy nadesz�a ich chwila, przenie�li si� z G�ry Zamkowej do tej ciemnej jamy. By� mo�e nie by�o to takim z�em, na jakie wygl�da�o. By� mo�e je�li kto� jest Koronalem wystarczaj�co d�ugo, ch�tnie opuszcza wy�yny G�ry Zamkowej. Pomy�l� o tym wtedy, powiedzia� do siebie Valentine, kiedy nadejdzie w�a�ciwa pora.

Karawana �lizgaczy pokona�a ostry zakr�t i zjecha�a na jeszcze ni�szy poziom.

��Arena � uroczy�cie zapowiedzia� Hissune.

Valentine, wytrzeszczaj�c ze zdumienia oczy, wpatrzy� si� w ogromn�, pust� sal�, tak wielk�, �e nie wida� by�o �cian, a jedynie migotanie �wiate� w odleg�ych mrocznych k�tach. Nie wida� te� by�o niczego, co podpiera�oby sufit. Zaskoczony, pomy�la� o olbrzymim ci�arze g�rnych poziom�w, o milionach ludzi, nie ko�cz�cych si� kr�tych ulicach i uliczkach, o budynkach, pos�gach i pojazdach, o tym wszystkim, co napiera�o z g�ry na dach Areny, i o tej olbrzymiej nico�ci, kt�ra taki nap�r wytrzymywa�a.

��Pos�uchajcie � powiedzia� Hissune wyskakuj�c z wozu. Przy�o�y� r�ce do ust i przenikliwie krzykn��. Krzyk odbi� si� o niewidoczne �ciany i powr�ci� ostrym, tn�cym powietrze echem. Za pierwszymi pot�nymi d�wi�kami sz�y coraz to s�absze, cichsze, a� w ko�cu wszystkie rozp�yn�y si� w chichotliwym szczebiocie droli. Ch�opiec krzykn�� jeszcze raz i jeszcze. Kolejne d�wi�ki zderza�y si� ze sob�, odbija�y jedne od drugich, a ich pog�os utrzymywa� d�u�ej ni� minut�. Kiedy nasta�a cisza, ch�opiec wr�ci� z dumn� min� do wozu.

��Czemu s�u�y to miejsce?

��Niczemu.

��Niczemu? W og�le niczemu?

��To jest po prostu pustka. Za�yczy� jej sobie Pontifex Dizimaule. Tu nigdy nic si� nie dzieje i tu nie wolno niczego budowa�, nawet gdyby kto� mia� ochot�. Ma by� tak, jak jest. Nie uwa�acie, ze Arena daje dobre echo? To jedyny z niej po�ytek. No dalej, Valentine, wywo�aj echo!

Valentine u�miechn�� si� i potrz�sn�� g�ow�.

��Innym razem � rzek�.

Przejazd przez Aren� trwa� chyba ca�y dzie�. Jechali i jechali, nie widz�c po drodze �adnej �ciany czy kolumny i gdyby nie majacz�cy w g�rze sufit, mogliby s�dzi�, �e przeje�d�aj� przez odkryt� r�wnin�.

Po jakim� czasie Valentine zorientowa� si�, �e przejechali ramp� i znale�li si� na ni�szym poziomie, w kt�rym powr�cili do typowej klaustrofobicznej ciasnoty zwoj�w Labiryntu. W miar� jak posuwali si� w d�, p�kolisty korytarz zacz�� si� przeja�nia�, a� wkr�tce by� prawie tak dobrze o�wietlony jak zewn�trzny kr�g, ten ze sklepami i targowiskami.

��Przybywamy do Domu Kronik � powiedzia� Hissune. � Nie mog� i�� z wami dalej.

Droga ko�czy�a si� na pi�ciobocznym placu przed wielk� tablic�, na kt�rej b�yszcza�y napisy. To by�a kronika Majipooru. Po lewej stronie znajdowa� si� spis Koronal�w, tak d�ugi, �e g�rne rz�dy czyta�o si� z trudem, a po prawej spis Pontifex�w. Przy ka�dym imieniu widnia�y daty panowania.

Valentine przebieg� wzrokiem spisy. Setki, setki imion, niekt�re znane, dono�nie rozbrzmiewaj�ce w historii planety: Stiamot, Thimin, Confalume, Dekkeret. Prestimion, ale te� i takie, kt�re stanowi�y jedynie pozbawione znaczenia litery, a z kt�rymi si� zetkn��, kiedy b�d�c ch�opcem w deszczowe popo�udnia dla zabicia czasu wertowa� wykazy W�adc�w. Poza tym, �e ich imiona znajdowa�y si� w tych wykazach, nic po nich nie zosta�o � Prankipin, Hunzimar, Meyk, Struin, Scaul, Spurifon, ludzie, kt�rzy w�adali na G�rze Zamkowej, a potem w Labiryncie tysi�ce lat temu, byli obiektami wszystkich rozm�w i wszelakich ho�d�w, na kr�lewskiej scenie dawali swoje ma�e przedstawienia i znikali w mrokach historii. Lord Spurifon, pomy�la�, Lord Scauk. C� to za jedni? Jakiego koloru mieli w�osy, jakie lubili zabawy, jakie prawa dekretowali, z jakim spokojem i z jak� odwag� szli na spotkanie �mierci? Jaki mieli wp�yw na �ycie miliard�w ludzi na Majipoorze? A mo�e nie mieli �adnego? Niekt�rzy rz�dzili jako Koronalowie tylko kilka lat, szybko przenosz�c si� do Labiryntu po �mierci Pontifexa, inni zajmowali szczyt G�ry Zamkowej na przeci�g ca�ego pokolenia. Taki Lord Meyk. Koronat przez trzydzie�ci lat, a Pontifex � Valentine przeni�s� wzrok na s�siedni spis � przez wi�cej ni� dwadzie�cia. Pi��dziesi�t lat najwy�szej w�adzy, a kto dzisiaj wie cokolwiek o Lordzie Meyku i Pontifexie Meyku?

Spojrza� w d�, na ostatnie imiona. Lord Tyeveras� Lord Malibor� Lord Voriax� Lord Valentine�

No tak, tu ko�czy�a si� lista po lewej strome. Lord Valentine, rz�dy trzyletnie, nie zako�czone.

Lord Valentine, ten przynajmniej powinien zosta� zapami�tany. Nie dotknie go zapomnienie, kt�re sta�o si� udzia�em Spurifon�w i Scaul�w: z pokolenia na pokolenie na Majipoorze b�dzie si� opowiada� legendy o ciemnow�osym m�odym Koronalu, kt�ry w zdradziecki spos�b zosta� wepchni�ty w jasnow�ose cia�o i utraci� tron na korzy�� syna Kr�la Sn�w. Ale o czym b�dzie mowa w tych legendach? O tym, �e by� zwyk�ym g�upcem, postaci� tak �mieszn� jak Lord Arioc, kt�ry obwo�a� si� Pani� Wyspy? �e by� cz�owiekiem s�abego charakteru, kt�ry nie potrafi� ustrzec si� przed z�em? �e cierpia� z powodu niespotykanego w dziejach upadku i musia� m�nie odzyskiwa� nale�ne sobie miejsce? W jaki spos�b historia Lorda Valentine'a b�dzie opowiadana za tysi�ce lat? Stoj�c przed wielkim spisem Domu Kronik modli� si� o jedno: �eby nikt nie m�wi�, i� Lord Valentine odzyska� tron jako bohater, a potem przez pi��dziesi�t lat rz�dzi� �le i nie wiadomo po co. Lepiej zostawi� Zamek Barjazidowi ni� zapisa� si� w historii w taki spos�b.

Hissune poci�gn�� go za r�kaw.

��Valentine?

Valentine spojrza� w d� zaskoczony.

��Zostawiam ci� tutaj. Ludzie Pontifexa wkr�tce po ciebie przyjd� � powiedzia� ch�opiec.

��Dzi�kuj� ci, Hissune, za wszystko, co zrobi�e�. Ale w jaki spos�b wr�cisz do siebie?

Hissune mrugn�� porozumiewawczo.

��Na pewno nie pieszo, obiecuj� ci to. � Spojrza� do g�ry z powag� w oczach i rzek� po chwili:

��Valentine?

��S�ucham?

��Czy nie powiniene� mie� ciemnych w�os�w i brody?

��My�lisz, �e jestem Koronalem? � za�mia� si� Valentine.

��Och, wiem, �e nim jeste�! Masz to wypisane na twarzy. Tylko� tylko twoja twarz jest nie taka, jak trzeba.

��Moja twarz nie jest taka z�a � powiedzia� lekkim tonem Valentine. � Troch� sympatyczniejsza ni� dawna i mo�e troch� przystojniejsza. Chyba j� sobie zatrzymam. Przypuszczam, �e poprzedni w�a�ciciel ju� jej nie potrzebuje.

Oczy ch�opca zap�on�y zdumieniem. � To ty jeste� zamaskowany?

��Mo�na to tak nazwa�.

��Tak my�la�em. � Ch�opiec w�o�y� ma�� d�o� w d�o� Valentine'a. � No c�, powodzenia, Valentine. Je�li kiedykolwiek wr�cisz do Labiryntu, zapytaj o mnie. Nast�pnym razem ju� za darmo b�d� twoim przewodnikiem. Nazywam si� Hissune. Zapami�taj!

��Do zobaczenia, Hissune.

Ch�opiec mrugn�� jeszcze raz i ju� go nie by�o.

Valentine przeni�s� wzrok na wielki ekran historii.

Lord Tyeveras� Lord Malibor� Lord Voriax� Lord Valentine�

A pewnego dnia, by� mo�e, Lord Hissune. Dlaczeg� by nie? � pomy�la�. Ch�opiec nie wygl�da� na mniej zdolnego ni� wielu tych, kt�rzy rz�dzili dotychczas, i prawdopodobnie mia�by do�� rozumu, aby nie wypi� zmieszanego z narkotykiem wina Dominina Barjazida. Musz� o nim pami�ta�, powiedzia� do siebie, musz� pami�ta�.

Z wr�t po drugiej stronie placu Domu Kronik wysz�y teraz trzy postacie, Hjort i dwaj ludzie, w maskach tutejszych biurokrat�w. Bez po�piechu zbli�yli si� do miejsca, gdzie sta� Valentine z Deliamberem, Sleetem i reszt� przyjaci�.

Hjort przyjrza� si� Valentine'owi skrupulatnie, lecz nie wygl�da� na zaskoczonego czy przestraszonego.

��Po co przychodzisz? � spyta�.

��Prosi� o audiencj� u Pontifexa.

��Audiencj� u Pontifexa � powt�rzy� Hjort zdziwiony, jakby us�ysza� �prosi� o par� skrzyde�� lub �prosi� o pozwolenie na wypicie oceanu a� do dna�. � Audiencj� u Pontifexa! � Za�mia� si� g�o�no. � Pontifex nie udziela �adnych audiencji.

��Czy jeste� jego pierwszym ministrem? �miech by� jeszcze g�o�niejszy.

��To jest Dom Kronik, nie Pa�ac Tron�w. Tutaj nie ma ministr�w stanu.

W tej samej chwili trzej urz�dnicy zawr�cili i ruszyli z powrotem do wr�t.

��Zaczekajcie! � zawo�a� Valentine i nie zwlekaj�c w�lizn�� si� w p�sen i przes�a� im po�pieszn� wizj�. Wizja nie zawiera�a wyra�nej tre�ci, jedynie informowa�a, �e zagro�ony jest powszechny �ad, w tym i ich urz�dy, i �e tylko oni mogliby powstrzyma� nadci�gaj�ce si�y cha1osu. Szli dalej. Valentine podwoi� intensywno�� przes�ania. Zatrzymali si�. Hjort popatrzy� dooko�a. � Czego tu chcecie? � spyta�.

��Dopu��cie nas do ministr�w Pontifexa. Nast�pi�a szeptana narada.

��Co pocz��? � spyta� Valentine Deliambera. � Zn�w �onglowa�? � Troch� cierpliwo�ci � mrukn�� Vroon.

Valentine zamilk�, a za chwil� urz�dnicy wr�cili, aby powiedzie�, �e mo�e przekroczy� wrota zabieraj�c ze sob� pi�ciu towarzyszy. Valentine zachmurzy� si�. Wygl�da�o na to, �e zamaskowanych nie da si� przekona�. Wybra� Deliambera, Carabell�, Sleeta, Asenharta i Zalzana Kavola.

��W jaki spos�b reszta ma znale�� kwatery?

Hjort wzruszy� ramionami. To nie by�a jego sprawa.

Z p�mroku dobieg� Valentine'a cienki, czysty g�os.

��Czy kto� potrzebuje przewodnika na wy�sze poziomy? Valentine parskn�� �miechem.

��Hissune? Ty jeszcze tutaj?

��My�la�em, �e mog� si� przyda�.

��Mo�esz. Znajd� dla moich ludzi przyzwoite miejsce na zewn�trznym kr�gu, w pobli�u Bramy Wody, gdzie mogliby spokojnie czeka�, a� sko�cz� tu swoje sprawy.

Hissune kiwn�� g�ow�.

����dam tylko trzech koron.

��Co takiego?! I tak musisz z kim� wyjecha� do g�ry! A pi�� minut temu powiedzia�e�, �e gdy nast�pnym razem b�dziesz moim przewodnikiem, nie zechcesz �adnej op�aty.

��Nast�pnym razem tak � odrzek� Hissune z powag� w g�osie. � To jest jeszcze ten pierwszy raz. Czy pozbawisz biednego ch�opca �rodk�w do �ycia?

Valentine, westchn�wszy, powiedzia� do Zalzana Karola:

��Daj mu trzy korony.

Ch�opiec wskoczy� do pierwszego wozu. Niebawem ca�a karawana zakr�ci�a i odjecha�a. Valentine i jego pi�ciu towarzyszy przeszli przez wrota Domu Kronik.

Korytarze prowadzi�y tu we wszystkich kierunkach. W s�abo o�wietlonych niszach kanceli�ci pochylali si� nisko nad stertami dokument�w. Powietrze by�o zat�ch�e i suche, a miejsce sprawia�o wra�enie jeszcze bardziej odpychaj�cego ni� poprzednie poziomy. Valentine u�wiadomi� sobie, �e to jest administracyjny rdze� Majipooru, miejsce, sk�d faktycznie zarz�dzano dwudziestoma miliardami istot. Przeszy�a go dreszczem �wiadomo��, �e te rozbiegane, ryj�ce w ziemi gnomy dzier�� rzeczywist� w�adz� nad �wiatem.

Do tej pory s�dzi�, �e prawdziwym kr�lem jest Koronal, a Pontifex tylko zwyk�� marionetk�, poniewa� to Koronal sta� na czele si� porz�dku wsz�dzie tam, gdzie zagra�a� chaos, podczas gdy Pontifex opuszcza� Labirynt tylko z okazji najwa�niejszych wydarze� pa�stwowych.

Ale teraz nie by� tego taki pewny.

Pontifex m�g� sobie by� szalonym starcem, ale jego s�udzy, te setki tysi�cy bezbarwnych biurokrat�w w dziwacznych ma�ych maskach, skupiali razem w swoich r�kach wi�cej w�adzy na Majipoorze ni� butny Koronal wraz ze swymi ksi���cymi pomocnikami. Tu ustalano wysoko�� podatk�w, tu dbano o zachowanie r�wnowagi w handlu mi�dzy poszczeg�lnymi prowincjami, tu planowano kolejne prace przy utrzymaniu go�ci�c�w i rezerwat�w, st�d kontrolowano instytucje o�wiatowe i wszelkie inne, podlegaj�ce prowincjonalnym zarz�dom. Valentine nie by� do ko�ca przekonany, czy na �wiecie tak wielkim jak Majipoor potrzebna jest centralna administracja, ale poruszaj�c si� po kr�tych korytarzach Labiryntu zobaczy�, �e rz�dzenie planet� nie polega jedynie na objazdach prowincji i przesy�aniu sn�w. Najwi�cej pracy wykonywa�a ukryta pod ziemi� pot�na machina biurokracji.

I teraz sam da� si� schwyta� w jej sid�a. Kilka kr�g�w poni�ej Domu Kronik znajdowa�y si� kwatery dla urz�dnik�w z prowincji, kt�rzy przybywali do Labiryntu w sprawach urz�dowych; on tak�e otrzyma� tam skromny apartament, w kt�rym utkwi� na kilka dni, nie wzbudzaj�c swoj� osob� niczyjego zainteresowania. Ju� mu si� zdawa�o, �e nie potrafi przebi� si� dalej. Oczywi�cie, jako Koronal mia�by prawo do natychmiastowego dost�pu do Pontifexa, lecz nie wygl�da� na Koronala, a gdyby si� nim og�osi�, tym bardziej zamkni�to by przed nim dalsz� drog�.

Po zajrzeniu w g��b pami�ci przypomnia� sobie imiona g��wnych ministr�w Pontifexa. Je�li ostatnio nic si� nie zmieni�o, w najbli�szym otoczeniu Tyeverasa przebywa�o pi�ciu urz�dnik�w pe�nomocnych � Hornkast, jego najwy�szy rzecznik; Dilifon, jego prywatny sekretarz; Ghayrog Shinaam, minister spraw zagranicznych; Sepulthrove, minister do spraw naukowych i osobisty lekarz; i Narrameer, wieszczka, o kt�rej kr��y�y pog�oski, �e posiada najwi�ksz� ze wszystkich w�adz� i �e za jej porad� wybrano na Koronal�w Voriaxa i Valentine'a.

Ale dostanie si� do tej pi�tki by�o chyba r�wnie trudne, jak dotarcie do samego Pontifexa, a pos�u�enie si� diademem otrzymanym od matki nie wchodzi�o w gr�, gdy� Valentine nie m�g� si�gn�� do umys�u kogo�, kogo nie zna�, ani wysy�a� my�li na nieznan� odleg�o��.

Niebawem si� zorientowa�, �e jako stra�nicy �rodkowych poziom�w Labiryntu s�u�� dwaj pomniejsi, ale wystarczaj�co wa�ni urz�dnicy. Byli to kr�lewscy majordomusowie � Dondak-Sajamir z rasy Su-Suher�w i Gitamorn Suul, kobieta rasy ludzkiej.

��Ale � powiedzia� Sleet, kt�ry zd��y� porozmawia� z prowadz�cym zajazd � tych dwoje nienawidzi si� wzajemnie od roku albo i d�u�ej. Wsp�pracuj� ze sob� o tyle, o ile to jest konieczne. Ty za�, aby zobaczy� si� z wy�szymi ministrami, musisz mie� zgod� obu.

Carabella parskn�a ze z�o�ci�.

��Sp�dzimy tu na dole reszt� �ycia, wycieraj�c kurze! Valentine, dlaczego w og�le zawracamy sobie g�ow� Labiryntem? Dlaczego nie wyniesiemy si� st�d i nie pomaszerujemy wprost na G�r� Zamkow�?

��Ca�kowicie si� z ni� zgadzam � powiedzia� Sleet.

Valentine potrz�sn�� g�ow�,

��Poparcie Pontifexa jest niezb�dne. Tak powiedzia�a Pani i ja te� tak uwa�am.

��Niezb�dne do czego? � dopytywa� si� Sleet. � Pontifex �pi gdzie� g��boko pod ziemi�. O niczym nie wie. Czy Pontifex po�yczy ci jak�� armi�? Czy Pontifex w og�le istnieje?

��Pontifex ma armi� drobnych kancelist�w i urz�dnik�w � zauwa�y� �agodnie Deliamber. � Uwa�amy, �e s� przydatni w najwy�szym stopniu. To oni, a nie wojownicy, stanowi� o r�wnowadze si� w naszym �wiecie.

Sleet nie dawa� si� przekona�.

��S�uchajcie, rozwi�my chor�gwie ze znakami gwiazdy, zadmijmy w tr�by, uderzmy w b�bny i ruszmy w drog� przez Alhanrocl, og�aszaj�c Valentine'a Koronalem i wyjawiaj�c wszystkim podst�p Dominina Barjazida. W ka�dym mie�cie na trasie przemarszu Valentine napotka t�umy ludzi i zdob�dzie ich wsparcie albo serdeczno�ci� i otwarto�ci�, albo dzi�ki pomocy diademu Pani. Kiedy znajdzie si� na G�rze Zamkowej, b�dzie mia� za sob� dziesi�� milion�w ludzi i Barjazid podda si� bez walki.

��Przyjemna wizja � powiedzia� Valentine. � My�l� jednak, �e nim my postawimy otwarte wyzwanie, powinni popracowa� dla nas pomocnicy Pontifexa. Odwiedz� tych dw�ch majordomus�w.

Po po�udniu zaprowadzono go do g��wnej kwatery Dondak-Sajamira � zaskakuj�co niego�cinnie wygl�daj�cego ma�ego gabinetu, otoczonego rojem male�kich nisz kancelist�w. Siedzia� w ciasnym i zagraconym przedsionku d�u�ej ni� godzin�, nim wreszcie dopuszczono go przed oblicze majordomusa.

Valentine nie bardzo wiedzia�, jak ma si� wobec mego zachowywa�. Czy jedna g�owa nale�y do Dondaka, a druga do Sajamira? Czy powinien zwraca� si� do obu jednocze�nie, czy te� m�wi� do tej, kt�ra w�a�nie przemawia? Czy podczas rozmowy dopuszczalne by�o wodzenie wzrokiem od jednej g�owy do drugiej?

Dondak-Sajamir obdarzy� Valentine'a niezmiernie wynios�ym spojrzeniem i kiedy czworo zimnych zielonych oczu beznami�tnie bada�o go�cia, w biurze zaleg�a cisza. Su-Suher by� g�adkosk�rym bezw�osym stworzeniem, o wiotkim, rurowatym ciele i o szyi niczym rozwidlona r�d�ka, kt�ra osi�gn�wszy d�ugo�� jakich� dziesi�ciu � dwunastu cali rozszczepia�a si�, aby podtrzyma� dwie w�skie wrzecionowate g�owy. Ka�demu, kto widzia�, z jak� wy�szo�ci� Dondak-Sajamir si� nosi, przychodzi�a do g�owy my�l, �e gabinet majordomusa przy Pontifexie jest znacznie wa�niejszy ni� urz�d samego Pontifexa. Jednak troch� tej lodowatej wynios�o�ci, z czego zdawa� sobie spraw� Valentine, nale�a�o z�o�y� na karb rasy, z kt�rej majordomus si� wywodzi�; �aden Su-Suher nie m�g� nic zaradzi� na to, �e natura obdarzy�a go wielkopa�skim wygl�dem.

Ostatecznie lewa g�owa Doiidak-Sajamira przem�wi�a:

��Po co tu przybywasz?

��Prosi� o audiencj� u najwy�szych ministr�w Pontifexa. � To wiem z twojego podania. Ale jak� masz do nich spraw�?

��Mam spraw� najwy�szej wagi, spraw� rangi pa�stwowej.

��S�ucham.

��Nie oczekujesz chyba, �e b�d� o tym rozmawia� z kimkolwiek, kto nie reprezentuje najwy�szej w�adzy.

Dondak-Sajamir niesko�czenie d�ugo rozwa�a� to, co us�ysza�. Kiedy zdecydowa� si� odezwa�, g�os pochodzi� z prawej g�owy i by� znacznie g��bszy od poprzedniego.

��Je�li niepotrzebnie zabior� czas najwy�szym ministrom, b�dzie ze mn� �le.

��Je�li nie pozwolisz mi si� z nimi zobaczy�, to tak czy inaczej b�dzie z tob� �le.

��Czy to pogr�ka?

��Niezupe�nie. Mog� ci powiedzie� tylko tyle, �e je�li oni nie otrzymaj� informacji, kt�r� mam do przekazania, konsekwencje mog� by� powa�ne dla nas wszystkich. A nie ulega w�tpliwo�ci, i� ministrowie b�d� zmartwieni, kiedy si� dowiedz�, �e tym, kt�ry t� informacj� zatrzyma�, jeste� ty.

��Nie tylko ja � rzek� Su-Suher. � Jest jeszcze drugi majordomus i przy zatwierdzaniu takich pr�b musimy dzia�a� wsp�lnie. Nie rozmawia�e� jeszcze z moj� kole�ank�.

��Nie.

��Ta kobieta jest szalona. Od wielu miesi�cy rozmy�lnie i z�o�liwie odmawia wsp�pracy. � Teraz Dondak-Sajamir m�wi� jednocze�nie obiema g�owami, kt�rych g�osy r�ni�y si� o nieca�� oktaw�. Efekt by� niesamowity i dra�ni�cy. � Nawet je�li ja wyra�� zgod�, ona mo�e odm�wi�. Nigdy nie zobaczysz najwy�szych ministr�w.

��Niemo�liwe! A nie da�oby si� jej pomin��?

��To by�oby nielegalne.

��Je�li ona blokuje wszystkie legalne poczynania, to przecie��

Su-Suher popatrzy� oboj�tnie.

��Bierze odpowiedzialno�� na siebie.

��Nie � powiedzia� Valentine. � Oboje si� ni� dzielicie! Nie mo�esz ot tak sobie powiedzie�, �e je�li ona nie chce z tob� wsp�pracowa�, to ja nie mog� i�� dalej. Przecie� w gr� wchodzi przetrwanie prawowitej w�adzy!

��Tak uwa�asz? � zapyta� Dondak-Sajamir.

Valentine nie zrozumia� pytania. Czy Dondak-Sajamir mia� na my�li zagro�enie kr�lestwa, czy to, �e i na nim spoczywa odpowiedzialno�� za zatrzymanie Valentine'a?

��Co mi radzisz zrobi�? � spyta� po chwili.

��Wracaj do domu � odpowiedzia� majordomus � i �yj d�ugo i szcz�liwie, a k�opoty zwi�zane z rz�dzeniem zostaw nam. Od tego tu jeste�my.

Z Gitamorn Suul nie powiod�o mu si� lepiej. Okaza�a si� mniej Wynios�a ni� Su-Suher, ale niewiele bardziej sk�onna do wsp�pracy.

Gitamorn Suul by�a kobiet� dziesi�� czy dwana�cie lat starsz� od Valentine'a, wysok� i ciemnow�os�. Mia�a min� odpowiedzialnego urz�dnika i w og�le nie wygl�da�a na szalon�. Na jej biurku, w gabinecie znacznie weselszym i przyjemniej urz�dzonym, cho� r�wnie ciasnym jak pomieszczenie Dondak-Sajamira, le�a�a teczka zawieraj�ca podanie Valentine'a. Popuka�a w ni� kilka razy i rzek�a:

��Nie mo�esz zobaczy� ministr�w. Wiesz o tym.

��Wolno spyta� dlaczego?

��Poniewa� nikogo nie dopuszcza si� przed ich oblicza.

��Nikogo?

��Nikogo z zewn�trz.

��Czy to z powodu spi�� mi�dzy tob� a Dondak-Sajamirem? Gitamorn Suul od�a gniewnie usta.

��Ten idiota! Nie, nawet gdyby on wykonywa� swoje obowi�zki we w�a�ciwy spos�b, to i tak nie m�g�by� dotrze� do ministr�w. Oni nie �ycz� sobie, aby ktokolwiek ich niepokoi�. Jak wiesz, Pontifex jest stary i sprawom rz�dzenia po�wi�ca niewiele czasu. Dlatego ci, kt�rzy go otaczaj�, obarczeni s� wielk� odpowiedzialno�ci�. Mo�esz to zrozumie�?

��Musz� ich widzie�.

��Nic na to nie poradz�. Nie mo�na im przeszkadza� nawet z powodu spraw nie cierpi�cych zw�oki.

��A przypu��my � powiedzia� powoli Valentine � �e Koronal zosta� obalony, a na Zamku zasiad� fa�szywy w�adca?

Gitamorn Suul unios�a do g�ry mask� i popatrzy�a na niego zdziwiona.

��Czy w�a�nie to chcesz im powiedzie�? Prosz�. Podanie zosta�o odrzucone. � Podni�s�szy si�, wskaza�a mu drzwi � Mamy ju� do�� szale�c�w w Labiryncie, me potrzebujemy nowych, kt�rzy przychodz� z�

��Zaczekaj � rzek� Valentine.

Szybko wprowadzi� si� w p�sen, przywo�a� na pomoc si�y tkwi�ce w diademie i wybieg� dusz� ku jej duszy. Przychodz�c do Labiryntu nie zamierza� zbyt wiele ujawnia� ni�szym urz�dnikom, ale teraz nie mia� innego wyj�cia jak dopu�ci� t� kobiet� do swego sekretu. Ods�oni� si� wi�c przed ni� ca�kowicie i trwa� w tym stanie a� do chwili, kiedy poczu� narastaj�cy zawr�t g�owy i s�abo��. Dopiero wtedy wycofa� si� po�piesznie w pe�n� �wiadomo��. Kobieta wpatrywa�a si� w niego oszo�omiona. Up�yn�o sporo czasu, zanim si� odezwa�a.

��Co to za podst�p?

��To nie podst�p. Jestem synem Pani i od niej nauczy�em si� sztuki przes�a�.

��Lord Valentine jest ciemnow�osym m�czyzn�. � By�, ale ju� nie jest.

��Chcesz, abym uwierzy�a�

��Prosz� � powiedzia�. W�o�y� w to s�owo ca�� dusz�. � Prosz�. Uwierz mi. Musz� powiedzie� Pontifexowi, co si� sta�o. Od tego zale�y los ca�ego kr�lestwa.

Jednak pro�by nie skutkowa�y. Gitamorn Suul nie pad�a na kolana, nie unios�a r�k w ge�cie gwiazdy. Mia�a dziwnie zak�opotan� min�: cho� sk�onna by�a uwierzy� w jego niesamowit� histori�, to �a�owa�a, �e nie przedstawi� jej innemu urz�dnikowi.

��Su-Suher sprzeciwi si� ka�dej mojej propozycji � powiedzia�a.

��Nawet je�li ods�oni� przed nim to, co ods�oni�em przed tob�? Wzruszy�a ramionami.

��Jego up�r jest przys�owiowy. Nawet �eby ocali� �ycie Pontifexa, nie podpisze si� pod �adnym moim poleceniem.

��Przecie� to szale�stwo!

��Ja te� tak uwa�am. Rozmawia�e� z nim?

��Tak � powiedzia� Valentine. � Nie sprawi� na mnie przyjemnego wra�enia, a poza tym puszy� si� z dumy. Ale nie s�dz�, aby by� ob��kany.

��Powiniene� mie� z nim troch� d�u�ej do czynienia, zanim wydasz ostateczn� opini� � poradzi�a Gitamorn Suul.

��A co by si� sta�o, gdyby�my podrobili jego podpis i gdybym dzia�a� bez jego wiedzy? Kobieta oburzy�a si�.

��Chcesz, bym pope�ni�a przest�pstwo? Valentine z trudem panowa� nad gniewem.

��Przest�pstwo ju� zosta�o pope�nione i to nie byle jakie � powiedzia� niskim, stanowczym g�osem. � Jestem Koronalem Majipooru, zdradziecko odsuni�tym od w�adzy. Twoja pomoc jest niezb�dna, je�li mam odzyska� utracon� pozycj�. Czy to nie jest wa�niejsze od waszych drobiazgowych przepis�w? Czy nie potrafisz zrozumie�, �e mam do�� w�adzy, by ci� usprawiedliwi�, je�li zostaniesz oskar�ona? � Pochyli� si� ku niej. � Tracimy czas. G�r� Zamkow� zamieszkuje uzurpator. Biegam tam i z powrotem mi�dzy podw�adnymi Pontifexa, zamiast prowadzi� przez Alhanroel armi� wyzwole�cz�. Daj mi swoj� zgod� i zostaw mnie samemu sobie, a zostaniesz nagrodzona, kiedy na Majipoorze zn�w zapanuje �ad.

Gitamorn Suul nadal przygl�da�a si� Valentine'owi bardzo podejrzliwie.

��Trudno mi uwierzy� w twoj� histori�. A je�li jest fa�szywa? A je�li zosta�e� op�acony przez Dondak-Sajamira?

Valentine j�kn��.

��B�agam ci�

��Tak. To ca�kiem prawdopodobne. To mo�e by� pu�apka. Ty, twoja fantastyczna historia, jaka� hipnoza, a wszystko po to, aby mnie zniszczy�, zostawi� Su-Suhera samego na placu boju, da� mu najwy�sz� w�adz�, jakiej od dawna po��da�

��Przysi�gam na Pani�, moj� matk�, �e w niczym nie sk�ama�em.

��Prawdziwy przest�pca mo�e przysi�ga� na czyj�kolwiek matk� i co z tego?

Valentine nie odpowiedzia�. Spojrza� g��boko w oczy Gitamorn Suul i dotkn�� jej d�oni. To, co zamierza� zrobi�, nie le�a�o w jego naturze, ale wszystkiemu byli winni nieust�pliwi biurokraci. Musi si� zdoby� na drobn� bezczelno��, inaczej nigdy st�d nie wyjdzie.

Wpatruj�c si� z bliska w jej twarz, powiedzia�:

��Nawet gdybym by� op�acony przez Dondak-Sajamira, nigdy nie potrafi�bym zdradzi� kobiety tak pi�knej jak ty.

Spojrza�a na niego z pogard�, ale na jej policzki wyp�yn�y rumie�ce.

��Zaufaj mi � m�wi� dalej. � Uwierz mi. Jestem Lordem Valentinem, a ty b�dziesz jedn� z bohaterek mojego powrotu. Wiem, czego pragniesz najbardziej na �wiecie, i dostaniesz to, kiedy odzyskam Zamek.

��Naprawd� wiesz?

��Tak � wyszepta�, �ciskaj�c �agodnie jej bezwolne d�onie. � Chcesz mie� wy��czn� w�adz� nad wewn�trznym Labiryntem. Chcesz by� jedynym majordomusem.

Skin�a g�ow�, jak we �nie.

��Tak si� te� stanie � rzek�. � Je�li zostaniesz moim sprzymierze�cem, to za stawianie przeszk�d usun� Dondak-Sajamira z jego stanowiska. Co ty na to? Pomo�esz mi dotrze� do najwy�szych ministr�w, Gitamorn Suul?

��To b�dzie� trudne�

��Niemniej jednak spr�buj. Nie ma rzeczy niemo�liwych. A gdy zn�w b�d� Koronalem, Su-Suher straci sw�j urz�d! Obiecuj� ci to. � Przysi�gnij!

��Przysi�gam � powiedzia� przej�ty w�asn� rol�. � Przysi�gam na imi� mojej matki. Na wszystko, co naj�wi�tsze. Czy to ci� zadowala?

��Tak � odpowiedzia�a nieco dr��cym g�osem. � Ale jak my to zrobimy? Na przepustce potrzebne s� dwa podpisy, a je�li b�dzie na niej m�j, Su-Suher odm�wi ci swego.

��Ty wystaw przepustk�, a ja wr�c� do niego i postaram si�, by j� kontrasygnowa�.

��On nigdy tego nie zrobi.

��Pozw�l, �e nad nim popracuj�. Mo�e potrafi� go przekona�. A kiedy ju� zdob�d� jego podpis, wejd� do wewn�trznego Labiryntu i dokonam tego, co powinienem dokona�. Po wyj�ciu stamt�d b�d� mia� pe�ni� w�adzy Koronala i usun� Dondak-Sajamira z jego urz�du. Obiecuj� ci to raz jeszcze.

��Lecz w jaki spos�b zdob�dziesz jego podpis? Przecie� od miesi�cy odmawia jakiejkolwiek kontrasygnaty!

��Zostaw to mnie � rzek� Valentine.

Gitamorn Suul wyci�gn�a z biurka ciemnozielon� kostk� wykonan� z g�adkiego, l�ni�cego tworzywa i wsun�a j� w automat, kt�ry rozb�ysn�� na moment jaskrawym �wiat�em. Po wyj�ciu z automatu powierzchnia kostki nabra�a ��tej barwy.

��Prosz�. Oto twoja przepustka, lecz ostrzegam ci�, �e bez kontrasygnaty jest bezwarto�ciowa.

��Zdob�d� j� � powiedzia� Valentine.

Wr�ci� do Dondak-Sajamira. Su-Suher spojrza� na niego niech�tnie, ale Valentine nie zamierza� si� poddawa�.

��Rozumiem teraz twoj� odraz� do Gitamorn Suul � rzek�. � Dondak-Sajamir u�miechn�� si� pow�ci�gliwie.

��Czy� nie spala si� od nienawi�ci? Przypuszczam, �e odrzuci�a twoje podanie.

��Och, nie � powiedzia� Valentine, wyjmuj�c z p�aszcza kostk� i k�ad�c j� przed majordomusem. � Da�a mi to do�� ch�tnie, spodziewaj�c si�, �e odm�wisz podpisu i �e jej przepustka b�dzie bezwarto�ciowa. Moje uczucia urazi�a czym innym.

��Czym�e znowu?

��Mo�e to dla ciebie zabrzmi niem�drze, lecz znalaz�em si� ca�kowicie pod wra�eniem jej urody. Dla ludzkich oczu, musz� ci wyzna�, ta kobieta ma wspania�� fizjonomi�, szlachetn� postaw�, jest niezwykle powabna� no, niewa�ne. Podda�em si� jej urokowi w �enuj�co naiwny spos�b. Otworzy�em si� przed ni� i obna�y�em dusz�. Wy�mia�a mnie okrutnie, a jej pogarda zapiek�a bardziej ni� przy�o�one do cia�a rozpalone �elazo. Jak mog�a by� tak bezlitosna, tak odpychaj�ca dla kogo�, kto zapa�a� do niej najgor�tszym i najg��bszym uczuciem?

��Uroda, o kt�rej m�wisz, usz�a mojej uwagi � powiedzia� Dondak-Sajamir. � Ale dobrze pozna�em jej ch��d i wynios�o��.

��Rozumiem teraz twoj� wrogo�� � rzek� Valentine. � I je�li pozwolisz, jestem do us�ug. Nasze wsp�lne dzia�anie mog�oby j� zniszczy�.

��Tak, to by�aby wspania�a chwila � powiedzia� zamy�lony Dondak-Sajam�r. � Doprowadzi� j� do upadku. Ale jak to zrobi�?

Valentine postuka� w kostk� le��c� na biurku majordomusa.

��Dodaj do tej przepustki swoj� kontrasygnat�. W ten spos�b wejd� do wewn�trznego Labiryntu, ty natomiast zarz�dzisz dochodzenie dotycz�ce okoliczno�ci, w jakich si� tam znalaz�em. Oczywi�cie b�dziesz utrzymywa�, �e nie da�e� mi �adnego zezwolenia. Kiedy wr�c�, za�atwiwszy u Pontifexa swoje interesy, poprosisz mnie, abym to za�wiadczy�. Ja powiem, �e odrzuci�e� moje podanie, �e dosta�em przepustk� w pe�ni asygnowan� od Gitamorn Suul, oraz �e nie spodziewa�em si� z jej strony ch�ci zaszkodzenia tobie. Twoje oskar�enie o fa�szerstwo, ��cznie z moim zeznaniem, b�dzie jej zgub�. I co ty na to?

��Wspania�y pian � odpowiedzia� Dondak-Sajamir. � Nie m�g�bym wymy�li� nic lepszego!

Su-Suher wsun�� kostk� w automat, kt�ry do ��tego blasku na�o�onego przez Gitamoin Suul, doda� barw� r�ow�. Teraz przepustka by�a wa�na. Ca�a ta intryga, pomy�la� Valentine, by�a tak pokr�tna, jak pokr�tny by� sam Labirynt, ale grunt, �e uda�o si� j� przeprowadzi�. Niech teraz tych dwoje knuje i spiskuje jedno przeciw drugiemu, ile tylko dusza zapragnie, podczas kiedy on, przez nikogo nie zatrzymywany, uda si� do ministr�w Pontifexa. Majordomusowie dostan� to, na co zas�u�yli, gdy� Valentine zamierza� pozbawi� urz�du oboje sk��conych rywali. By� zdania, �e nie musi uczciwie post�powa� z takimi, kt�rzy wykorzystuj� swoj� w�adz�, aby innym utrudnia� �ycie.

Wzi�� kostk� od Dondak-Sajamira i skin�� g�ow� w podzi�ce.

��Oby� zdoby� pe�ni� w�adzy oraz szacunek, na jaki zas�ugujesz � powiedzia� ob�udnie.

Stra�nicy pilnuj�cy dost�pu do serca Labiryntu nie kryli zdziwienia, �e kto� z zewn�trz znalaz� spos�b, aby dotrze� do ich kr�lestwa. Cho� jednak poddali kostk�-przepustk� gruntownemu badaniu, z niech�ci� musieli przyzna�, �e jest wa�na. Valentine oraz jego towarzysze ruszyli dalej.

Przej�ciami prowadz�cymi przez t� centraln� cz�� Labiryntu poni�s� ich w�ski pojazd z t�pym nosem. Towarzysz�cy im zamaskowani urz�dnicy chyba nim nie kierowali, zreszt� dla nikogo nie by�oby to rzecz� �atw�, gdy� teraz Labirynt rozga��zia� si� w niesko�czono�� i niesko�czon� ilo�� razy zakr�ca�. Jakikolwiek intruz natychmiast zagubi�by si� po�r�d tych tysi�cy skr�t�w, zwoj�w, splot�w i spiral. W�z by� najprawdopodobniej kierowany ukrytym w ziemi przewodem; zanurza� si� wci�� coraz g��biej i g��biej w zwoje kolejnych uliczek Labiryntu.

Na ka�dym punkcie kontrolnym wci�� od nowa przepytywali Valentine'a podejrzliwi funkcjonariusze, niemal niezdolni poj��, �e kto� obcy udaje si� do ministr�w Pontifexa. Valentine wymachiwa� przed nimi swoj� kostk�-przepustk� niczym czarodziejsk� r�d�k�. �Przybywam z pos�annictwem w sprawie nie cierpi�cej zw�oki i b�d� rozmawia� tylko z najwy�szymi urz�dnikami� � powtarza� za ka�dym razem tonem nie znosz�cym sprzeciwu. I ostrzega�: �Nie wyjdzie to wam na dobre, je�li b�dziecie mnie zatrzymywa�.

W ko�cu � cho� zdawa�o mu si�, �e min�o sto lat od sforsowania, dzi�ki ich �onglerce, Bramy Ostrzy � znalaz� si� przed Shinaamem, Dilifonem i Narrameer, trojgiem z pi�ciu wielkich ministr�w Pontifexa.

Przyj�li go w wysokiej, mrocznej i zimnej sali, zbudowanej z wielkich blok�w czarnego kamienia. Valentine poczu� na sobie ci�ar ca�ego Labiryntu, Areny i Domu Kronik, i Dziedzi�ca Kul, i Sali Wiatr�w, i ca�ej tej reszty ciemnych korytarzy i ha�a�liwych, zat�oczonych mozol�cymi si� kancelistami nisz. Gdzie� wysoko �wieci�o s�o�ce, powietrze by�o wonne i rze�kie, podmuchy wiatru nios�y z po�udnia zapach alabandyn, elidron�w, tangali, a on tkwi� w kr�lestwie wiecznej nocy, przygnieciony gigantycznym kopcem ziemi i omotany milami kr�tych uliczek. Podr� w d� i do �rodka Labiryntu wreszcie si� sko�czy�a i oto tutaj sta�, p�on�c gor�czk�, ze �ci�gni�t� twarz�, jakby od tygodni by� pozbawiony snu.

Dotkn�� d�oni� Deliambera. Vroon wspar� go wi�zk� energii. Popatrzy� na Carabell�. U�miechn�a si� i przes�a�a mu poca�unek. Spojrza� na Sleeta. Sleet pokiwa� g�ow� i wykrzywi� twarz w �miesznym grymasie. Rzuci� okiem na Zalzana Kavola. Porywczy, nied�wiedziowaty Skandar dodawa� mu odwagi szybkimi gestami przypominaj�cymi �onglowanie. Jego towarzysze, jego przyjaciele, wierni mu od pocz�tku w�dr�wki, trwali przy nim.

Popatrzy� na ministr�w.

Byli bez masek i siedzieli obok siebie na krzes�ach majestatycznych niby trony. �rodkowe zajmowa� Shinaam z rodu Ghayrog�w, minister spraw zagranicznych, o �liskim wygl�dzie gada, z ch�odnymi oczami bez powiek, z ruchliwym, trzepocz�cym czerwonym j�zykiem i szorstkimi w�osami, nieustannie zwijaj�cymi si� i rozwijaj�cymi niczym w�e. Po prawej r�ce mia� Dilifona, osobistego sekretarza Tyeverasa � w�t��, widmow� posta�, o w�osach bia�ych jak u Sleeta, zwi�d�ej, pomarszczonej sk�rze i s�dziwej twarzy z b�yszcz�cymi w�gielkami oczu. Po drugiej stronie Ghayroga siedzia�a Narrameer, wieszczka, wci�� jeszcze szczup�a i wytworna, cho� ju� niew�tpliwie w bardzo podesz�ym wieku, gdy� jej zwi�zek z Tyeverasem si�ga� czas�w, kiedy Pontifex by� jeszcze Koronalem. Minio wszystko nadal wygl�da�a jak kto�, komu daleko do staro�ci. Mia�a g�adk� sk�r�, bujne i b�yszcz�ce kasztanowe w�osy. Tylko w zagadkowym wyrazie oczu Valentine dostrzega� odbicie m�dro�ci i do�wiadczenia, kt�re ros�y przez wiele dziesi�cioleci. Ta jej m�odo�� to sprawa czar�w, pomy�la�.

��Przeczytali�my twoj� petycj� � powiedzia� Shinaam. Jego g�os by� g��boki, d�wi�czny i czysty. � Historia, kt�r� przedstawi�e�, nie wydaje si� nam prawdopodobna.

��Czy rozmawiali�cie z Pani�, moj� matk�?

��Tak, rozmawiali�my z ni� � odpowiedzia� ch�odno Ghayrog. � Przyznaje, �e jeste� jej synem.

��Ponagla nas, by�my wsp�dzia�ali z tob� � skrzekliwym, �ami�cym si� g�osem doda� Dilifon.

��Ukaza�a si� nam w przes�aniach � odezwa�a si� mi�kko Narrameer � prosz�c, aby�my wsparli ci� tak� pomoc�, jakiej potrzebujesz.

��A wi�c? � spyta� Valentine.

��Mo�liwe, �e Pani da�a si� wprowadzi� w b��d � powiedzia� Shinaam.

��S�dzicie, �e jestem oszustem?

����dasz, by�my uwierzyli � rzek� Ghayrog � �e Koronal Majipooru zosta� podst�pnie porwany przez m�odszego syna Kr�la Sn�w, pozbawiony w�asnego cia�a i pami�ci, a to, co z niego zosta�o, umieszczono w ca�kiem innym, przypadkowym ciele, oraz �e uzurpator, kt�ry doskonale pasowa� do opr�nionej skorupy cia�a Koronala, wszed� w ni� i wype�ni� w�asn� �wiadomo�ci�. Ta historia jest zbyt skomplikowana, aby w ni� uwierzy�.

��Zamiana cia� i umys��w jest mo�liwa � powiedzia� Valentine. � By� ju� taki przypadek.

��Nikt nie s�ysza�, �eby w ten spos�b podmieniono Koronala � rzek� Dilifon.

��A jednak to si� zdarzy�o � odrzek� Valentine. � Jestem Lord Valentine. Odzyska�em pami�� dzi�ki dobroci Pani i teraz prosz�, aby Pontifex wspar� mnie w staraniach o odzyskanie w�adzy, jak� mnie obdarzy� po �mierci mojego brata.

��No tak � rzek� Shinaam. � Je�li jeste� tym, za kt�rego si� podajesz, powiniene� wr�ci� na G�r� Zamkow�. Ale jak mamy si� o tym przekona�? To s� zbyt powa�ne sprawy. Gro�� wojn� domow�. Czy powinni�my doradzi� Pontifexowi, aby uleg� ��daniu nieznanego m�odego przybysza, kt�ry�

��Przekona�em ju� swoj� matk� o mojej autentyczno�ci � zauwa�y� Valentine. � Na Wyspie otworzy�em przed ni� umys�, aby mog�a zobaczy�, kim jestem naprawd�. � Dotkn�� srebrnego diademu na czole. � W jaki spos�b, wed�ug was, zdoby�em �w mechanizm? To dar od niej, da�a mi go, kiedy byli�my oboje w �wi�tyni Wewn�trznej.

��Nikt nie w�tpi w to, �e Pani ci� uznaje i wspiera � rzek� spokojnie Shinaam.

��A jednak podwa�acie jej os�d.

����damy jedynie oczywistych dowod�w � powiedzia�a Narrameer.

��Pozw�lcie zatem, �e przekonam was za pomoc� przes�ania. � Jak sobie �yczysz � rzek� Shinaam.

Valentine zamkn�� oczy i wprowadzi� si� w p�sen.

Z g��bi jego istoty wyp�yn�� przemo�ny strumie� przes�ania, taki sam jak na pe�nej ruin pustyni w pobli�u Treymone, kiedy to musia� zdobywa� zaufanie Nascimonte'a, taki sam, jakim poruszy� umys�y trzech urz�dnik�w przy wrotach Domu Kronik i taki sam, jaki pom�g� mu ods�oni� przed Gitamorn Suul sw� prawdziw� osobowo��. Za ka�dym razem Valentine osi�ga� to, co zamierza�, cho� mo�e nie zawsze w pe�ni. Teraz jednak nie czu� si� zdolny do pokonania nieufno�ci ministr�w Pontifexa.

Umys� Ghayroga znajdowa� si� za os�on� tak nieprzeniknion� jak bia�e urwiska Wyspy Snu. Valentine wyczuwa� za ni� nik�e przeb�yski �wiadomo�ci, ale mimo �e zebra� wszystkie si�y, jakimi rozporz�dza�, nie zdo�a� si� przez ni� przebi�. Umys� starego, zasuszonego Dilifona by� nieosi�galny przez sw� porowato��; Valentine przenikn�� go na wylot, nie maj�c si� na czym zatrzyma�: powietrze przeszywa�o powietrze. Tylko z umys�em wieszczki Narrameer by� w stanie nawi�za� kontakt, cho� te� nie taki, jakiego si� spodziewa�. Mia� wra�enie, �e wieszczka poch�ania wszystkie jego si�y i pozwala im sp�ywa� w g��b siebie. W ten spos�b m�g�by pozbawi� si� ca�ej energii, a mimo to nigdy nie dotar�by do centrum jej ducha.

Jeszcze si� nie poddawa�. Jeszcze walczy�. Otworzy� swoj� dusz� g�osz�c, �e jest Lordem Valentinem z G�ry Zamkowej, i przynaglaj�c ministr�w, by to potwierdzili. Si�gn�� do wspomnie� � matka, kr�lewski brat, ksi���ce wychowanie, pozbawienie tronu w Tilomon, w�dr�wka po Zimroelu, to wszystko, co ukszta�towa�o cz�owieka, kt�ry dotar� a� do wn�trza Labiryntu, aby tu prosi� o pomoc. Oddawa� siebie ca�ego, na o�lep, a� do b�lu, a kiedy ju� nie mia� co dawa�, opad� bezw�adnie mi�dzy Sleetem i Carabell� jak niepotrzebny nikomu �achman.

Wracaj�c do �wiadomo�ci zda� sobie spraw�, �e tym razem dozna� pora�ki.

By� roztrz�siony i s�aby. Pot sp�ywa� mu po ca�ym ciele. Mia� zamglony wzrok, a w skroniach czu� pulsowanie b�lu. Aby odzyska� si�y, zacisn�� oczy i wci�gn�� g��boko powietrze. Popatrzy� na ministr�w.

Ich twarze by�y surowe i pos�pne. Oczy zimne i nieruchome. Wyczuwa� w nich rezerw�, lekcewa�enie, a mo�e nawet wrogo��. Przerazi� si�. Czy to mo�liwe, aby tych troje sprzymierzy�o si� z Domininem Barjazidem? Czy przyszed� prosi� o pomoc w�asnych wrog�w?

Nie, nie mo�e tak my�le�, to tylko majaki wyczerpanego umys�u, m�wi� z rozpacz� sam do siebie. Nie wolno mu wierzy�, �e spisek przeciwko niemu dotar� a� do Labiryntu.

��No wi�c? Co powiecie teraz? � przem�wi� wreszcie szorstkim, urywanym g�osem.

��Nie do�wiadczy�em niczego � rzek� Shinaam.

��Nie zosta�em przekonany � powiedzia� Dilifon. � Ka�dy czarodziej zna si� na takich przes�aniach. Twoja szczero�� i twoja pasja mog� by� udawane.

��Zgadzam si� z tym � doda�a Narrameer. � Przes�ania mog� r�wnie dobrze zawiera� prawd�, jak i k�amstwa.

��Nie! � krzykn�� Valentine. � Otworzy�em si� przed wami. Nie mogli�cie tego nie dostrzec�

��Nie do�� szeroko � przerwa�a mu Narrameer.

��Co masz na my�li?

���nijmy wsp�lny sen, ty i ja � powiedzia�a. � Natychmiast, w tej sali, w obecno�ci tych ludzi. Niech nasze umys�y naprawd� stan� si� jednym. Wtedy oceni� wiarygodno�� twojej historii. Czy zgadzasz si� na to? Czy wypijesz ze mn� eliksir?

Valentine, zaskoczony, spojrza� z trwog� na swych towarzyszy. Na ich twarzach r�wnie� malowa� si� l�k. Cho� nie na wszystkich. Twarz Deliambera tchn�a spokojem i oboj�tno�ci�, jak gdyby nie uczestniczy� w tym przedziwnym widowisku. Podj�� ryzyko wsp�lnego snu? Eliksir mo�e go pozbawi� przytomno�ci, mo�e spowodowa�, �e stanie si� zupe�nie przejrzysty i bezbronny. Je�li tych troje rzeczywi�cie sprzymierzy�o si� z Domininem Barjazidem i szuka sposobu, aby go unieszkodliwi�, taka chwila w�a�nie nadchodzi. Narrameer nie by�a pospolit� wiejsk� wieszczk�, proponuj�c� mu wzajemne przenikni�cie umys��w; to by�a wieszczka Pontifexa, kobieta co najmniej stuletnia, przebieg�a i silna, uwa�ana za prawdziw� w�adczyni� Labiryntu, kieruj�ca poczynaniami wszystkich jego mieszka�c�w, w tym tak�e samego Tyeverasa. Deliamber rozmy�lnie nie dawa� mu �adnej wskaz�wki. Decyzja nale�a�a wy��cznie do niego.

��Dobrze � powiedzia� patrz�c wieszczce prosto w oczy. � Je�li wszystko inne zawodzi, spr�bujmy snu. Natychmiast.

Chyba byli na to przygotowani. Na dany sygna� pomocnicy przynie�li niezb�dne akcesoria: gruby dywan p�on�cy nasyconymi kolorami z�ota, purpury i zieleni; smuk�� karafk� z wypolerowanego bia�ego kamienia; dwa delikatne porcelanowe kielichy. Narrameer zst�pi�a z wysokiego krzes�a i w�asnor�cznie nala�a eliksiru, podaj�c pierwszy kielich Valentine'owi.

Trzyma� go w d�oni chwil�, zwlekaj�c z wypiciem. Przyjmowa� ju� kiedy� podobny trunek z r�k Dominina Barjazida, w Tilomon, i wystarczy� jeden haust, aby jego �ycie si� odmieni�o. Czy mo�e wypi� nap�j teraz, w Labiryncie, nie obawiaj�c si� nast�pstw? Kto wie, jak� zgotowano mu niespodziank�? Gdzie si� przebudzi, w jakiej tym razem postaci?

Narrameer obserwowa�a go w milczeniu. Oczy wieszczki by�y nieprzeniknione, tajemnicze, badawcze. U�miechn�a si�, lecz Valentine nie umia�by powiedzie�, czy by� to u�miech triumfu, czy te� u�miech dodaj�cy odwagi. Podni�s� kielich w kr�tkim toa�cie i zbli�y� go do ust.

Eliksir podzia�a� natychmiast i niespodziewanie silnie. Valentine poczu�, �e kr�ci mu si� w g�owie, a jego m�zg wype�nia mg�a. Czy�by ten nap�j by� silniejszy od podanego mu przez wieszczk� dawno temu w Falkynkip? Czy to jaki� szczeg�lnie demoniczny wywar, kt�rego tajemnic� przyrz�dzania zna tylko Narrameer? Czy te� dzia�o si� tak po prostu dlatego, �e by� os�abiony i wyczerpany po u�yciu diademu? Zdo�a� jeszcze dostrzec, �e Narrameer opr�nia w�asny kielich i pusty rzuca pomocnikowi, po czym szybko wy�lizguje si� z sukni. Br�zowe cia�o, kt�re si� ods�oni�o, by�o pr�ne, g�adkie, m�ode: p�aski brzuch, szczup�e uda, wysokie okr�g�e piersi. Prawie czarne sutki patrzy�y na niego jak niewidome oczy. Czary, pomy�la�. Tak, czary.

On sam by� ju� zbyt mocno zamroczony, aby si� rozebra�. To r�ce przyjaci� rozpina�y zatrzaski i klamry jego ubrania. Poczu� ch��d. Zrozumia�, �e jest nagi.

Narrameer przyzywa�a go na dywan.

Valentine podszed� do niej na uginaj�cych si� nogach. Poci�gn�a go w d�. Zamkn�� oczy, usi�uj�c wyobrazi� sobie, �e le�y obok Carabelli, lecz wieszczka w niczym jej nie przypomina�a. U�cisk, jakim go obdarzy�a, by� ch�odny i beznami�tny. Twarde i niepodatne cia�o nie mia�o w sobie ciep�a; nie przenika�o go dr�enie. M�odzie�czo�� Narrameer by�a tylko pozorna. Znajduj�c si� w jej ramionach odnosi� wra�enie, �e le�y na �o�u z g�adkiego, ch�odnego kamienia.

Powoli zapada� w bezkresne rozlewisko ciemno�ci. G�sta ciep�a ma� otacza�a go coraz szczelniej, a on poddawa� si� jej ch�tnie, czuj�c, jak owija mu si� wok� n�g, piersi, tu�owia.

Przypomina�o mu to chwil�, kiedy wsysa�y go morskie odm�ty po tym, jak smok roztrzaska� statek Gorzvala. Zaniechanie oporu by�o o wiele �atwiejsze ni� walka. Da� si� zniewoli�, wyzby� si� napi�cia, zgodzi� si� na wszystko, co mo�e si� sta�, da� si� zagarn�� � tak, to kusi�o, to poci�ga�o. By� zm�czony. Walczy� ju� tak d�ugo. Wreszcie m�g�by odpocz�� i pozwoli�, by przykry�a go czarna fala. Niech inni uczestnicz� w zmaganiach o honor, o w�adz�, o oklaski. Niech inni�

Nie.

Oni tylko czyhaj�, by schwyta� go w pu�apk� jego w�asnej s�abo�ci. By� zbyt ufny, zbyt szczery. Ju� raz, nie podejrzewaj�c zdrady, zasiad� do kolacji z wrogiem i by�o po nim. Ponownie b�dzie zgubiony, je�li zaniecha wysi�k�w. To nie jest odpowiednia chwila na pogr��enie si� w ciep�ych, ciemnych g��binach.

Zacz�� p�yn��. Z pocz�tku nie sz�o mu �atwo, poniewa� czarna ma�, lepka i ci�ka, powstrzymywa�a jego ramiona. Ale po kr�tkim zmaganiu z w�asnym cia�em nabra� wprawy. Rozlewisko, kusz�ce go zapomnieniem, zamieni�o si� w morze, na kt�rym s�o�ce, wielka purpurowo��ta kula, znaczy�o sw�j ognisty szlak.

��Valentine.

G��boki obcy g�os przetoczy� si� nad nim jak grzmot.

��Valentine, dlaczego p�yniesz z takim wysi�kiem?

��Chc� osi�gn�� brzeg.

��Ale dlaczego?

Nie odpowiedzia�. P�yn�� dalej. P�yn�� do wyspy z szerok� bia�� pla��, z g�szczem wysokich drzew, kt�rych korony, oplatane winoro�l�, tworzy�y szczelny baldachim. P�yn�� i p�yn��, lecz nie zbli�a� si� do niej.

��Widzisz? � zabrzmia� pot�ny g�os. � Nie ma sensu tak si� zam�cza�!

��Kim jeste�? � spyta� Valentine.

��Jestem Lord Spurifon � rozleg�a si� wynios�a odpowied�. � Kto taki?

��Lord Spurifon, Koronal, nast�pca Lorda Scaula, obecnie Pontifexa, i radz� ci, aby� zaprzesta� tego szale�stwa. Dok�d chcesz dotrze�?

��Na G�r� Zamkow� � odpowiedzia� Valentine, nie przestaj�c p�yn��.

��Ale to ja jestem Koronalem!

��Nigdy� nie� s�ysza�em� o� tobie�

Lord Spurifon wyda� z siebie przenikliwy pisk. G�adka oleista powierzchnia morza zmarszczy�a si� i zacz�a uk�ada� w fa�dy. Valentine zmusza� si� do dalszego wysi�ku, lecz powoli zamienia� si� w bezkszta�tny kloc, obijany przez wzburzone fale.

Brzeg by� ju� na wyci�gni�cie r�ki. Opu�ci� stopy i poczu� pod nimi gor�cy ruchomy piasek. Zacz�� i��, grz�zn�c przy ka�dym kroku. W ko�cu wygrzeba� si� na pla�� i opad� na kolana. Kiedy uni�s� wzrok, zobaczy� przed sob� bladego, wychud�ego m�czyzn�, kt�ry przygl�da� mu si� smutnymi niebieskimi oczami.

��Jestem Lord Hunzimar � powiedzia� m�czyzna �agodnie. � Koronal nad Koronalami. A to s� moi nie�miertelni towarzysze. � Wyci�gn�� r�k� i pla�a zape�ni�a si� postaciami bezwolnymi, pozbawionymi wyrazu, nijakimi. � To jest Lord Struin � oznajmi� Lord Hunzimar. � A to Lord Prankipin i Lord Meyk, i Lord Scaul, i Lord Spurifon. Koronalowie majestatu i si�y. Pok�o� si� nam!

��Jeste�cie zupe�nie zapomniani! � za�mia� si� Valentine.

��Nie! Nie!

��C� za piskliwy g�os! � Pokaza� na ostatniego w rz�dzie. � Ty jeste�� Spurifon! Nikt ciebie nie pami�ta.

��Lord Spurifon, je�li �aska.

��A ty� Lord Scaul. Twoja s�awa ulotni�a si� ca�kowicie w ci�gu trzech tysi�cy lat.

��Mylisz si�. Moje imi� jest zapisane w spisie w�adc�w. Valentine wzruszy� ramionami.

��Niech ci b�dzie. Ale co z tego? Lord Prankipin, Lord Meyk, Lord Hunzimar, Lord Struin � nic poza imionami, teraz� nic� poza� imionami�

��Nic� poza� imionami� � powt�rzyli niczym echo, wysokimi p�aczliwymi g�osami i zacz�li kurczy� si� i znika�, a� zmaleli do wielko�ci droli, ma�ych, ruchliwych stworze� biegaj�cych �a�o�nie tu i tam i wykrzykuj�cych swe imiona ostrymi, piskliwymi g�osikami. W ko�cu przepadli, a na ich miejscu pojawi�y si� bia�e kule, nie wi�ksze od pi�ek do �onglowania, kt�re, kiedy Valentine si� schyli�, okaza�y si� czaszkami. Zebra� je i wyrzuci� w powietrze, a kiedy zacz�y opada�, chwyta� jedn� po drugiej i po kolei wprawia� w ruch, a� utworzy�y w powietrzu l�ni�cy wir. Zaklekota�y szcz�ki. Valentine roze�mia� si� szeroko. Iloma naraz m�g�by �onglowa�? Spurifon, Struin, Hunzimar, Meyk, Prankipin, Scaul � to tylko sze�ciu. By�y setki Koronal�w, jeden na ka�de dziesi��, dwadzie�cia czy trzydzie�ci lat, a tych lat by�o oko�o jedenastu tysi�cy. M�g� �onglowa� wszystkimi. Wyrzuca� ich w powietrze coraz wi�cej i coraz wi�kszych: Confalume, Prestimion, Stiamot, Dekkeret, Pinitor, dziesi�ciu, stu, i wype�nia� nimi przestrze�, rzucaj�c i �api�c, rzucaj�c i �api�c. Jeszcze nigdy, od czas�w pierwszego zasiedlenia, nie by�o na Majipoorze takich �onglerskich popis�w! Ju� nie �onglowa� czaszkami � �onglowa� b�yszcz�cymi diademami, tysi�cem majestatycznych cia� niebieskich roztaczaj�cych wok� siebie rozjarzon� po�wiat�. �onglowa� w�adcami: teraz Lord Confalume, teraz Lord Spurifon, teraz Lord Dekkeret, teraz Lord Scaul. P�yn�li przez powietrze, wysoko, rozsypuj�c si� w wielk� odwr�con� piramid� �wiat�a. Nad Valentinem wirowa�y wszystkie postaci w�adc�w Majipooru. Jasnow�osy u�miechni�ty m�czyzna, stoj�cy na z�otej pla�y, podtrzymywa� ich wszystkich. Mia� w swoich r�kach ca�� histori� �wiata. Dba�, by jej ci�g nie zosta� przerwany.

B�yszcz�ce diademy uformowa�y si� w wielk� promienn� gwiazd�.

Ruszy� prosto przed siebie w g��b l�du, po g�adkich pag�rkach wydm. Kiedy podszed� do g�stej �ciany lasu, drzewa rozst�pi�y si� przed nim i utworzy�y wymoszczon� purpur� drog�, prowadz�c� w kierunku tajemniczego wn�trza wyspy. Popatrzy� na wprost i ujrza� niskie szare wzg�rza, za kt�rymi majaczy� w oddali �a�cuch poszarpanych granitowych szczyt�w. A na najwy�szym, podniebnym szczycie, wok� kt�rego powietrze migota�o niczym blada po�wiata otaczaj�ca ksi�yc, rozsiad�y si� wzmocnione przyporami mury zamku. Valentine ruszy� ku niemu, nie przestaj�c �onglowa�. Jakie� postaci, id�ce w przeciwn� stron�, kiwa�y do niego, u�miecha�y si�, k�ania�y. Lord Voriax, Pani, Pontifex Tyeveras. Valentine oddawa� im pozdrowienia i �onglowa� dalej. Doszed� do pn�cego si� w g�r� szlaku i wst�pi� na� bez wysi�ku, otoczony t�umem przyjaci� � byli tam Carabella i Sleet, Zalzan Karol i �ongluj�ca trupa Skandar�w, Lisamon Hultin, olbrzymka, Khun z Kianimotu, Shanamir, Vinorkis, Gorzval, Lorivade, Asenhart, setki innych, Hjortowie i Ghayrogowie, i Liimeni, i Vroonowie, kupcy, rolnicy, rybacy, akrobaci, muzykanci, herszt bandy diuk Nascimonte, wieszczka Tisana, Gitamorn Suul i Dondak-Sajamir, horda ta�cz�cych Metamorf�w, falanga kapitan�w dowodz�cych smoczymi statkami, kt�rzy weso�o wymachiwali harpunami, gromadka le�nych braci, rozbawiona, przeskakuj�ca szybko z drzewa na drzewo wzd�u� drogi� Wszyscy roze�miani, roz�piewani, szli za nim do Zamku, Zamku Lorda Malibora, Zamku Lorda Spurifona, Zamku Lorda Confalume'a, Zamku Lorda Stiamota, Zamku Lorda Valentine'a�

�Zamku Lorda Valentine'a�

Ju� by� blisko. I chocia� �cie�ka wiod�a prosto w g�r�, chocia� mg�y, g�ste jak wata, wisia�y nisko nad szlakiem, szed� dalej, coraz szybciej, to podskakuj�c, to podbiegaj�c. R�kami podrzuca� teraz b�aze�skie ber�a. Nagle wyros�y przed nim w poprzek �cie�ki trzy wielkie s�upy ognia, a kiedy podszed� bli�ej, zamieni�y si� w twarze Shinaama, Dilifona i Narrameer.

Odezwa�y si� jednym g�osem:

��Dok�d zmierzasz?

��Do Zamku.

��Czyjego Zamku?

��Zamku Lorda Valentine'a. � A kim ty jeste�?

��Zapytajcie ich � powiedzia� Valentine, wskazuj�c na ta�cz�cy za nim t�um. � Niech powiedz� wam moje imi�!

��To Lord Valentine! � obwie�ci� Shanamir. � On jest Lordem Valentinem! � krzykn�li Sleet, Carabella i Zalzan Kavol.

��Lord Valentine, Koronal! � krzyczeli Metamorfowie, kapitanowie statk�w smoczych i le�ni bracia.

��Czy tak jest naprawd�?

��Jestem Lord Valentine � potwierdzi� �ongler, wyrzucaj�c przy tym w powietrze tysi�c diadem�w. Diademy unios�y si� i znikn�y w rozpostartej mi�dzy �wiatami ciemno�ci, lecz za chwil� zn�w si� ukaza�y i zacz�y p�yn�� na d�, migocz�c i skrz�c si� niczym p�atki �niegu na zboczach g�r dalekiej p�nocy, a kiedy dotkn�y postaci Shinaama, Dilifona i Narrameer, troje ministr�w znikn�o natychmiast, zostawiaj�c po sobie z�oty blask: to b�yszcza�y otwarte wrota Zamku.

Valentine przebudzi� si�.

Poczu� na nagiej sk�rze dotyk we�nianego dywanu, a wysoko nad salow� zobaczy� �uki ponurego kamiennego sklepienia. �wiat ze snu jeszcze �y� w jego umy�le, a on got�w by� do niego wr�ci�, niech�tnie spogl�daj�c na zat�ch�e, pe�ne ciemnych k�t�w miejsce, w kt�rym si� znajdowa�. Wreszcie usiad� i rozejrza� si� wok�, strz�saj�c zasnuwaj�c� jego umys� mg��.

Pod odleg�� �cian� sta�a st�oczona, ca�a dr��ca grupka jego wiernych towarzyszy: Sleet i Carabella, Deliamber, Zalzan Karol i Asenhart.

Odwr�ci� wzrok, spodziewaj�c si� widoku trojga ministr�w Pontifexa. I rzeczywi�cie, byli tutaj, ale do stoj�cych tam poprzednio trzech krzese� dostawiono dwa nast�pne i teraz mia� przed sob� pi�� postaci. Narrameer ju� ubrana, usadowi�a si� po lewej stronie Obok niej usiad� Dilifon. W �rodku grupy znajdowa� si� m�czyzna o okr�g�ej twarzy, z rozp�aszczonym szerokim nosem i ciemnymi powa�nymi oczami, w kt�rym po chwili namys�u Valentine rozpozna� Hornkasta, i rzecznika Pontifexa. Za nim siedzia� Shinaam, a ostatnie krzes�o po prawej stronie zajmowa� nieznany Valentine'owi m�czyzna o ostrych rysach twarzy i popielatej sk�rze. Tych pi�cioro przygl�da�o mu si� surowo i z rezerw�, jak gdyby byli s�dziami, kt�rzy zebrali si� na tajnej rozprawie, aby wyda� werdykt.

Valentine wsta�. Nie szuka� ubrania. To, �e by� nagi przed obliczem tego trybuna�u, wydawa�o mu si� ca�kiem w�a�ciwe.

��Czy tw�j umys� jest jasny? � spyta�a Narrameer.

��Chyba tak.

��Po zako�czeniu snu spa�e� jeszcze przez godzin�. Czekali�my na ciebie. � Wskaza�a popielatosk�rego m�czyzn� po drugiej stronie grupy i powiedzia�a: � To jest Sepulthrove, lekarz Pontifexa.

��Tak przypuszcza�em � rzek� Valentine.

��A tego m�czyzn� � wskaza�a na siedz�cego w �rodku � chyba znasz.

Valentine skin�� g�ow�.

��Tak, to Hornkast Spotkali�my si� ju�. � I wtedy u�wiadomi� sobie znaczenie s��w Narrameer. U�miechn�� si� szeroko i powt�rzy�: � Spotkali�my si� ju�, ale w�wczas by�em w innym ciele. Czy mam rozumie�, �e uznajecie moje prawa?

��Uznajemy twoje prawa, Lordzie Valentine � powiedzia� Hornkast pe�nym, melodyjnym g�osem. � Uczyniono rzecz niezwykle pod��, ale z�o zostanie naprawione. Ubierz si�. Chyba nie wypada, �eby� stan�� przed Pontifexem nagi.

Hornkast poprowadzi� poch�d do kr�lewskiej sali tronowej. Za nim szli Dilifon i Narrameer, z Valentinem po�rodku, a jeszcze za nimi Sepulthrove i Shinaam. Towarzyszom. Valentine'a p�j�� nie pozwolono.

Korytarz � w�ski, wysoko sklepiony tunel o �cianach z po�yskliwego zielonkawego szkliwa, w kt�rym b�yska�y tysi�ce �wietlnych refleks�w � zakr�ca� i zakr�ca�, kieruj�c si� ku �rodkowi. Schodzili po lekko pochy�ych stopniach. Po ka�dych pi��dziesi�ciu krokach tunel przegradza�y spi�owe drzwi; Hornkast dotyka� palcami ukrytej p�ytki, drzwi rozsuwa�y si� na boki i wpuszcza�y poch�d do nast�pnego cz�onu korytarza. W ten spos�b doszli do ostatnich drzwi, bardziej okaza�ych ni� poprzednie, na kt�rych widnia�o god�o Labiryntu ryte w z�ocie, a na nim monogram Tyeverasa. Valentine zdawa� sobie spraw�, �e dotarli do serca Labiryntu. Kiedy za� pod dotkni�ciem Hornkasta rozsun�y si� i te drzwi, za nimi ukaza�a si� okr�g�a sala, niczym wielka szklana kula � miejsce, w kt�rym w ca�ej swej okaza�o�ci zasiada� na tronie Pontifex.

Valentine widzia� Pontifexa pi�� razy. Pierwszy raz, kiedy by� jeszcze dzieckiem, a Pontifex przyby� na G�r� Zamkow�, aby uczestniczy� w weselu Lorda Malibora; dwa lata p�niej, podczas koronacji Lorda Voriaxa, i jeszcze w nast�pnym roku, na �lubie Voriaxa; czwarty raz, kiedy odwiedzi� Labirynt jako wys�annik swego brata, a pi�ty, ostatni, dok�adnie trzy lata temu � cho� teraz zdawa�o mu si�, �e up�yn�o ich wi�cej ni� trzydzie�ci � kiedy to Tyeveras bra� udzia� w jego koronacji. Pontifex, niezwykle wysoki, �ylasty m�czyzna z kruczoczarn� brod�, o g��boko osadzonych pos�pnych oczach, szorstkich, kanciastych ruchach, by� stary ju� podczas pierwszego z tych wydarze�. Z latami ubywa�o mu cia�a, robi� si� coraz chudszy i bardziej ko�cisty. Zawsze by�o w nim co� trupiego, co� z zasuszonego badyla, a mimo to wci�� by� �wiadomy tego, co si� wok� niego dzieje, czujny, silny, otoczony aur� wielko�ci i majestatu. Ale teraz�

Teraz�

Tyeveras siedzia� na tym samym tronie, na kt�rym Valentine ogl�da� go podczas pierwszego pobytu w Labiryncie. By�o to wspaniale z�ote krzes�o z wysokim oparciem, ustawione na szczycie trzech szerokich stopni. Tym razem jednak tron by� ca�kowicie zamkni�ty w niebieskawej szklanej kuli i oplatany rozleg�� i skomplikowan� sieci� przewod�w systemu regulacji biologicznej. Tyeveras tkwi� w niej jak w szczelnym kokonie. Przezroczyste rurki, bulgocz�ce kolorowe p�yny, liczniki i tarcze, p�ytki pomiarowe zamontowane na policzkach i czole Pontifexa, kable i w�z�y, z��cza i klamry � wszystko to mia�o niesamowity, odstraszaj�cy wygl�d i �wiadczy�o wyra�nie, �e �ycie Pontifexa tli si� nie w nim samym, lecz w otaczaj�cych go mechanizmach.

��Od jak dawna �yje w ten spos�b? � spyta� p�g�osem Valentine.

��Ca�y uk�ad rozbudowywali�my stopniowo przez dwadzie�cia lat ��powiedzia� lekarz Sepulthrove z wyra�n� dum� w g�osie � ale na sta�e utrzymujemy w nim Pontifexa dopiero od dw�ch.

��Czy nadal zachowuje �wiadomo��?

��Och tak, to nie ulega w�tpliwo�ci � odpar� po�piesznie Sepulthrove. � Podejd� bli�ej. Sp�jrz na niego.

Valentine, onie�mielony, zbli�y� si� do st�p tronu i ujrza� napawaj�cy groz� widok starego cz�owieka w szklanym balonie. No tak, w oczach Tyeverasa czai�y si� b�yski �wiat�a, a zaci�ni�te bezkrwiste wargi wci�� jeszcze mia�y zdecydowany wyraz, ale sk�ra na czaszce by�a cienka jak pergamin, a d�uga broda, cho� wci�� niezwykle czarna, okaza�a si� przerzedzona i zwiotcza�a.

Valentine rzuci� spojrzenie na twarz Hornkasta.

��Czy rozpoznaje ludzi? Czy m�wi?

��Oczywi�cie. Zaczekaj chwil�.

Oczy Valentine'a spotka�y si� z oczami Pontifexa. Wok� zapanowa�a przera�aj�ca cisza. Stary cz�owiek zmarszczy� czo�o, poruszy� si� niemal niedostrzegalnie, wsun�� j�zyk mi�dzy wargi i wyda� z siebie niezrozumia�y, dr��cy d�wi�k, przypominaj�cy kwilenie.

��Pontifex pozdrawia swego ukochanego syna, Lorda Valentine'a, Koronala � powiedzia� Hornkast.

Valentine z trudem opanowa� dr�enie.

��Powiedz jego majestatowi� powiedz mu� powiedz mu, �e jego syn Lord Valentine, Koronal, przychodzi do niego z mi�o�ci� i oddaniem, tak jak zawsze.

Wedle panuj�cego tu zwyczaju nikt nie zwraca� si� bezpo�rednio do Pontifexa, tylko formu�owa� zdania w taki spos�b, by rzecznik m�g� je powtarza�, cho� w istocie nigdy tego nie robi�.

Pontifex zn�w przem�wi� tak niewyra�nie jak poprzednio.

��Pontifex wyra�a swoje zaniepokojenie z powodu wydarze�, jakie ostatnio mia�y miejsce w kr�lestwie. Zapytuje, czy Lord Valentine podejmie dzia�ania, by przywr�ci� rzeczom nale�ny im porz�dek.

��Powiedz Pontifexowi � rzek� Valentine � �e wybieram si� na G�r� Zamkow�, zwo�uj�c po drodze lud, aby zaprzysi�g� mi wierno��, a jego prosz� o wydanie obwieszczenia pi�tnuj�cego Dominina Barjazida, uzurpatora, i pot�piaj�cego tych wszystkich, kt�rzy go wspieraj�.

Z ust Pontifexa zacz�y wyp�ywa� bardziej o�ywione d�wi�ki, ostre i wysokie. Musia�y go kosztowa� wiele wysi�ku.

��Pontifex �yczy sobie zapewnienia, �e b�dziesz unika� walki i masakry, oczywi�cie, je�li to b�dzie mo�liwe.

��Powiedz mu, �e chcia�bym odzyska� G�r� Zamkow� bez po�wi�cenia cho�by jednego �ycia po kt�rejkolwiek ze stron, cho� nie s�dz�, by mi si� to uda�o.

Od strony tronu dobiega�y dziwne, bulgocz�ce d�wi�ki. Hornkast sprawia� wra�enie zak�opotanego. Sta� z zadart� g�ow� i uwa�nie nas�uchiwa�.

��Co on m�wi? � szepn�� Valentine.

��Nie wszystko, co wypowiada jego majestat, winno by� t�umaczone. Pontifex czasami porusza si� w sferach zbyt odleg�ych od naszych dozna�.

Valentine skin�� g�ow�. Spojrza� na groteskowego starca uwi�zionego w kuli, bez kt�rej ju� by nie �y�, zdolnego do porozumiewania si� z otoczeniem jedynie za pomoc� nieartyku�owanych d�wi�k�w. Patrzy� na niego ze wsp�czuciem, a nawet z mi�o�ci�. Ponad stuletni i od dziesi�tk�w lat najwi�kszy monarcha na �wiecie �lini si� teraz i paple jak dziecko. A jednak gdzie� w g��bi gasn�cego, rozmi�kczonego m�zgu, uwi�zionego w pu�apce s�abego cia�a, pulsuje jeszcze umys� dawnego Tyeverasa. Ogl�da� go w takim stanie, znaczy�o zrozumie� bezsens najwy�szej w�adzy: Koronal �y� w �wiecie czyn�w i odpowiedzialno�ci po to tylko, aby odziedziczy� Pontyfikat i na zawsze przepa�� w Labiryncie i w szale�stwie staro�ci. Valentine zastanawia� si� teraz, jak d�ugo jeszcze Pontifex b�dzie zak�adnikiem w�asnego rzecznika, lekarza i wieszczki, nim ostatecznie uwolniony zostanie od �ycia, a kolejna wymiana w�adc�w sprowadzi na jego tron bardziej �ywotnego m�czyzn�. Teraz zrozumia�, dlaczego system rz�d�w oddziela wykonawc� od prawdziwego w�adcy, dlaczego Pontifex z w�asnej woli odsuwa si� od �wiata do Labiryntu. Tak, czas jego wielko�ci nastanie dopiero tu, na dole, ale je�li bogowie pozwol�, to nast�pi to jeszcze niepr�dko.

��Powiedz Pontifexowi � rzek� � �e Lord Valentine, Koronal, jego przepe�niony czci� syn, uczyni wszystko, co b�dzie w jego mocy, aby spoi� bolesne p�kni�cia w tkance planety. Powiedz te� Pontifexowi, �e Lord Valentine liczy na jego poparcie.

Po chwili milczenia z tronu pop�yn�� potok niemo�liwych do zrozumienia, przemieszanych ze sob�, popiskuj�cych i bulgocz�cych d�wi�k�w, to wznosz�cych si�, to opadaj�cych niczym tajemnicze melodie Ghayrog�w. Hornkast sprawia� wra�enie, �e usi�uje uchwyci� cho�by pojedyncz� sylab�, cho�by p� sylaby. I cho� Pontifex zamilk�, rzecznik, zmartwiony, nadal bezg�o�nie porusza� ustami.

��Co to by�o? spyta� Valentine.

��On my�li, �e jeste� Lordem Maliborem � powiedzia� Hornkast zgn�biony. � Przestrzega ci� przed niebezpiecze�stwem wychodzenia w morze, przestrzega ci� przed polowaniem na smoki morskie.

��M�dra rada � rzek� Valentine. � Tylko nieco sp�niona.

��M�wi, �e �ycie Koronala jest zbyt cenne, aby je nara�a� dla takich rozrywek.

��Powiedz mu, �e si� z nim zgadzam, a je�li odzyskam G�r� Zamkow�, zajm� si� wy��cznie obowi�zkami i b�d� unika� podobnych zabaw.

Lekarz Sepulthrove post�pi� krok do przodu i powiedzia� cicho:

��Jest ju� zm�czony. Obawiam si�, �e audiencja powinna si� zako�czy�.

��Jedn� chwil� � rzek� Valentine.

Sepuldirove zmarszczy� brwi, lecz Valentine, nie zwa�aj�c na to, ponownie podszed� do st�p tronu, ukl�kn�� i wyci�gn�� ramiona ku zamkni�tej w szklanym balonie wiekowej istocie. W�lizgn�wszy si� w p�-sen, wyszed� duchem naprzeciw Tyeverasovi, przekazuj�c mu impulsy czci i mi�o�ci. Czy ktokolwiek przedtem okaza� mi�o�� pot�nemu Pontifexowi? Najprawdopodobniej nie. A przecie� przez dziesi�ciolecia ten cz�owiek by� o�rodkiem i dusz� Majipooru. Czy� wi�c teraz, kiedy zagubi� si� w wiecznym �nie o rz�dzeniu, tylko chwilami �wiadomy odpowiedzialno�ci, kt�ra kiedy� by�a jego udzia�em, nie zas�uguje na mi�o�� ze strony adoptowanego syna i przysz�ego sukcesora? Valentine wyrazi� j� w takim stopniu, w jakim pozwala� na to diadem.

Zdawa�o si�, �e Tyeveras okrzep�, �e oczy mu rozb�ys�y, a policzki zar�owi�y si�. Czy to u�miech zago�ci� na pomarszczonych ustach? Czy lewa r�ka podnios�a si� nieznacznie, w ge�cie b�ogos�awie�stwa? Tak. Tak. Tak. Nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e ciep�o duszy Valentine'a ogarn�o Pontifexa.

Tyeveras wypowiedzia� kilka niemal sp�jnych s��w.

��Pontifex obdarza ci� swoim wsparciem, Lordzie Valentine � rzek� Hornkast.

�yj d�ugo, stary cz�owieku, pomy�la� Valentine, podnosz�c si� i k�aniaj�c. Prawdopodobnie wola�by� zasn�� na zawsze, ale musz� ci �yczy� d�ugiego �ycia, nawet je�li masz go do��, poniewa� nie pora jeszcze na mnie. Czeka mnie praca na G�rze Zamkowej.

Odwr�ci� si�.

��Chod�my � powiedzia� do pi�ciorga ministr�w. � Otrzyma�em to, po co przyszed�em.

Wymaszerowali z sali tronowej statecznym krokiem. Kiedy drzwi zasun�y si� za nimi, Valentine spojrza� na Sepulhtrove'a i powiedzia�:

��Jak d�ugo mo�e �y� w takim stanie?

Lekarz wzruszy� ramionami.

��Prawie w niesko�czono��. Uk�ad wspomagaj�cy, kt�ry podtrzymuje jego �ycie, jest doskona�y. Z drobnymi naprawami co jaki� czas, mo�e dzia�a� nast�pne sto lat.

��To nie b�dzie konieczne. Ale m�g�by �y� dla nas nast�pne dwana�cie czy pi�tna�cie. Co ty na to?

��Mo�esz na mnie liczy� � powiedzia� Sepulthrove.

��Dobrze. Bardzo dobrze. � Valentine popatrzy� na znikaj�cy w g�rze b�yszcz�cy korytarz. By� w Labiryncie wystarczaj�co d�ugo. Nadszed� czas, aby wr�ci� do �wiata pe�nego s�o�ca, wiatru i �ycia, i za�atwi� sprawy z Domininem Barjazidem. Powiedzia� do Hornkasta:

��Odprowad� mnie do moich ludzi i przygotuj dla nas transport do zewn�trznego �wiata. Ale jeszcze przed odjazdem chcia�bym przyjrze� si� dobrze armii, kt�r�, jak s�dz�, oddasz do mojej dyspozycji.

��Oczywi�cie, m�j panie � odpowiedzia� najwy�szy rzecznik. M�j panie. Pierwsza oznaka podporz�dkowania si� ministr�w Pontifexa jego w�adzy. G��wna bitwa by�a jeszcze przed nim, ale s�ysz�c te dwa kr�tkie s�owa Valentine poczu� si� tak, jakby ju� odzyska� G�r� Zamkow�.

Droga w g�r�, ku wyj�ciu z Labiryntu, zabra�a Valentine'owi znacznie mniej czasu ni� droga w d�, poniewa� zje�d�aj�c nie ko�cz�c� si� spiral� korytarzy by� nikomu nie znanym �owc� przyg�d, wyszarpuj�cym sw� przesz�o�� z r�k oboj�tnej biurokracji; podr� powrotn� odbywa� natomiast jako w�adca.

Nie musia� si� wspina� � poziom za poziomem, pier�cie� za pier�cieniem � przez gmatwanin� korytarzy siedziby Pontifexa; m�g� omin�� Dom Kronik, Aren�, Plac Masek, Sal� Wiatr�w i ca�� reszt�. Teraz on i jego �wita wznosili si� szybko i bez przeszk�d, korzystaj�c z przej�cia zarezerwowanego wy��cznie dla w�adc�w.

Chocia� w ci�gu zaledwie kilku godzin znalaz� si� w zewn�trznym pier�cieniu, w tamtym jasno o�wietlonym, ludnym zaje�dzie, mimo to wie�ci o nim i tak zdo�a�y go wyprzedzi�. Wiedziano ju�, �e w Labiryncie przebywa Koronal, tajemniczy i odmieniony, niemniej jednak Koronal, tote� kiedy wy�oni� si� z kr�lewskiego korytarza, stan�� oko w oko z wielkim t�umem, przygl�daj�cym mu si� jak dziwol�gowi o dziesi�ciu g�owach i trzydziestu nogach.

T�um milcza�. Kto� go pozdrowi�, kto� zakrzykn�� jego imi�, jednak wi�kszo�� zadowala�a si� zwyk�ym gapieniem. Pomijaj�c niezwyk�o�� zdarze�, Labirynt by� domen� Pontifexa i Valentine wiedzia�, �e ho�dy, jakich Koronal m�g� si� spodziewa� w ka�dym zak�tku Majipooru, tutaj by�y nie do pomy�lenia. L�k, owszem, r�wnie� szacunek, lecz przede wszystkim ciekawo��. �adnych pozdrowie�, �adnych wiwat�w, jakimi na oczach Valentine'a obdarzano fa�szywego Koronala podczas uroczystego przejazdu przez Pidruid. Nie szkodzi, pomy�la� Valentine. Odzwyczai� si� od odbierania ho�d�w, poza tym nigdy o nie nie dba�. Wystarcza�o ca�kowicie, �e uznano w nim tego kogo�, za kogo si� podawa�.

��Czy wsz�dzie p�jdzie tak �atwo? � spyta� Deliambera. � Czy wystarczy, bym przejecha� przez Alhanroel, g�osz�c po drodze, �e jestem prawdziwym Lordem Valentinem, aby wszystko dosta�o si� w moje r�ce?

��Wielce w to w�tpi�. Barjazid wci�� nosi oblicze Koronala i dzier�y insygnia w�adzy. Tu, na dole, je�li ministrowie Pontifexa m�wi�, �e jeste� Koronalem, to obywatele czcz� ci� jako Koronala. Gdyby powiedzieli, �e jeste� Pani� Wyspy, prawdopodobnie czczono by ci� jako Pani� Wyspy. My�l�, �e na zewn�trz mo�e by� inaczej.

��Nie chc� �adnego przelewu krwi, Deliamberze.

��Nikt tego nie chce, a mimo to, nim ponownie zasi�dziesz na tronie Confalume'a, krew pop�ynie. Tego nie da si� unikn��, Valentine.

��Wola�bym raczej zostawi� w�adz� w r�kach Barjazida � powiedzia� pos�pnie Valentine � ni� pchn�� kraj na drog� krwawego konfliktu. Nade wszystko ceni� sobie pok�j.

��I pok�j nastanie � rzek� ma�y czarodziej. � Ale drogi, kt�re do niego wiod�, nie zawsze s� spokojne. Popatrz, tam zbiera si� twoja armia, Valentine!

Zbli�ali si� do gromady ludzi, zar�wno znanych im, jak i obcych. Byli w�r�d nich wszyscy, kt�rzy weszli z Valentinem do Labiryntu, ca�a grupa, jak� zebra� podr�uj�c przez �wiat: Skandarzy, Lisamon Hultin, Vinorkis, Khun, Shanamir, Lorivade, stra� przyboczna Pani i ca�a reszta. Ale by�o te� par� setek ludzi w barwach Pontifexa. By� to pierwszy oddzia� � czego? Nie wojska, gdy� Pontifex nie dysponowa� wojskiem. Mo�e stra�y obywatelskiej? Tak czy inaczej, by�a to armia Valentine'a.

��Moja armia � rzek� Valentine. To s�owo mia�o gorzki posmak. � Armie s� reliktem z czas�w Stiamota, Deliamberze. Ile tysi�cy lat min�o od ostatniej wojny na Majipoorze?

��Planeta od dawna jest spokojna � odpowiedzia� Vroon. � Niemniej jednak ma�e armie istniej�. Stra� przyboczna Pani, s�udzy Pontifexa � a co powiesz o rycerzach Koronala? Jak ich nazwiesz, je�li nie armi�? Nosz� bro�, odbywaj� musztry na polach G�ry Zamkowej. Kim oni s�? Towarzystwem, sp�dzaj�cym czas na rozrywkach?

��Tak my�la�em, Deliamberze, kiedy by�em jednym z nich.

��Czas zacz�� my�le� inaczej, m�j panie. Rycerze Koronala to trzon wojska i tylko kto� naiwny m�g�by s�dzi�, �e jest inaczej. Przekonasz si� o tym, gdy podejdziesz bli�ej G�ry Zamkowej.

��Czy do walki ze mn� Dominin Barjazid mo�e poprowadzi� moich rycerzy? � spyta� przera�ony Valentine.

Vroon popatrzy� na niego przeci�gle.

��M�czyzna, zwany przez ciebie Domininem Barjazidem, jest w tej chwili Lordem Valentinem, Koronalem, kt�remu rycerze z G�ry Zamkowej zaprzysi�gli wierno��. Czy zapomnia�e� o tym? Przy odrobinie szcz�cia i przebieg�o�ci mo�e potrafisz ich przekona�, �e przysi�gali na dusz� Valentine'a, a nie na jego twarz i brod�. Ale i tak niekt�rzy z nich pozostan� wierni cz�owiekowi b�d�cemu wed�ug nich Koronalem i w jego imieniu podnios� miecze przeciwko tobie.

Serce Valentine'a �cisn�o si� b�lem. Od kiedy odzyska� pami��, nie raz i nie dwa my�la� o towarzyszach z poprzedniego �ycia, o szlachetnych m�czyznach i kobietach, z kt�rymi razem dorasta�, z kt�rymi w szcz�liwszych dniach nabiera� ksi���cej og�ady, kt�rych mi�o�� i przyja�� by�a dla niego wszystkim, a� do chwili, kiedy uzurpator to zniszczy�. Nieustraszony my�liwy Elidath z Morvole i jasnow�osy, pe�en �ycia Stasilaine, i Tunigorn, tak szybki w strzelaniu z �uku, i wielu innych � niewyra�ne postaci z przesz�o�ci, po kt�rych pozosta�y mu tylko imiona. A przecie� ju� wkr�tce cienie mog� o�y� i nabra� poprzednich barw i wyrazisto�ci. Czy jego przyjaciele, jego ukochani towarzysze z dawnych lat, mogliby walczy� przeciwko niemu? Je�li b�dzie musia� walczy� z nimi ze wzgl�du na dobro Majipooru, zrobi to, lecz jest to przera�aj�ca perspektywa. Potrz�sn�� g�ow�.

��Mo�e uda nam si� tego unikn��. Chod� � powiedzia�. � Pora opu�ci� to miejsce.

W pobli�u wej�cia zwanego Bram� Wody Valentine rado�nie przywita� si� ze swoj� �wit� i wyszed� naprzeciw oficerom, kt�rych ministrowie Pontifexa oddali do jego dyspozycji. Oficerowie wygl�dali na bystrych chwat�w, wyra�nie zadowolonych z opuszczenia ponurych g��bin Labiryntu. Ich przyw�dc� by� Ermanar, niewysoki, kr�py m�czyzna, rudawy, kr�tko ostrzy�ony, z przyci�t� w szpic brod�, kt�ry ze wzgl�du na wzrost, spos�b poruszania si� i prostolinijno�� z powodzeniem m�g�by by� bratem Sleeta. Od razu przypad� Valentine'owi do gustu. Ermanar pozdrowi� go szybkim, do�� niedba�ym znakiem gwiazdy, u�miechn�� si� serdecznie i powiedzia�:

��Nie odst�pi� od twego boku, panie, dop�ki nie odzyskasz Zamku.

��Oby podr� na p�noc by�a �atwa � rzek� Valentine.

��Czy wybra�e� ju� drog�?

��My�l�, �e najkr�tsza prowadzi w g�r� Glayge, rzecznym statkiem, nie uwa�asz?

Ermanar skin�� g�ow�.

��W ka�dej innej porze roku, tak. Ale tegoroczne jesienne deszcze by�y bardzo obfite. � Wyci�gn�� ma�� map� centralnego Alhanroelu, na kt�rej regiony mi�dzy Labiryntem a G�r� Zamkow� odbija�y si� jaskraw� czerwieni� od szarego t�a. � Zobacz, m�j panie, t�dy Glayge sp�ywa z G�ry Zamkowej, tu wpada do jeziora, a tu p�ynie dalej a� do Bramy Wody, tu� obok nas. W�a�nie teraz rzeka wezbra�a i na przestrzeni setek mil mi�dzy Pendiwane a jeziorem jest niebezpieczna. Proponuj� drog� l�dow�, przynajmniej do Pendiwane. Stamt�d spr�bujemy pop�yn�� statkami, docieraj�c niemal do �r�de� Glayge.

��To brzmi rozs�dnie. A czy znasz tutejsze drogi?

��Nie najgorzej, m�j panie. � Postuka� palcem w map�. � Wiele zale�y od tego, czy dolina Glayge jest zalana tak, jak o tym donosz�. Najch�tniej, po okr��eniu jeziora od p�nocy, nie oddala�bym si� zbytnio od rzeki.

��A je�li dolina jest zalana?

��To s� jeszcze inne drogi, bardziej na p�noc, tylko �e biegn� przez nieprzyjemne, suche, niemal pustynne okolice. Mogliby�my mie� k�opoty z zaopatrzeniem. I znale�liby�my si� o wiele za blisko, jak na m�j gust, tego miejsca. � Wskaza� na mapie punkt le��cy na p�nocny zach�d od jeziora Roghoiz.

��Velalisier? � spyta� Valentine. � Niepokoj� ci� jego ruiny? Dlaczego?

��To niezdrowe miejsce, m�j panie, miejsce nieszcz�sne. Zamieszkane przez duchy. Wyczuwa si� tam atmosfer� nie pomszczonych krwawych zbrodni. Nie podobaj� mi si� historie opowiadane o Velalisier.

��Wezbrana rzeka z jednej strony, a strasz�ce duchami ruiny z drugiej, tak? � Valentine u�miechn�� si�. � Dlaczego zatem nie mieliby�my p�j�� po�udniow� stron� Glayge?

��Po�udniow�? Nie, m�j panie. Czy przypominasz sobie pustyni�, przez kt�r� jecha�e� z Treymone? Tutaj jest znacznie gorzej, ani kropli wody, nic do jedzenia � kamienie i piasek. Wola�bym p�j�� �rodkiem Velalisier, ni� zmierzy� si� z po�udniow� pustyni�.

��A zatem nie mamy wyboru, prawda? Pozostaje nam droga wzd�u� doliny Glayge. Miejmy nadziej�, �e nie jest zalana wod�. Kiedy wyruszamy?

��Kiedy tylko zechcesz, m�j panie.

��Za dwie godziny � rzek� Valentine.

Wczesnym popo�udniem oddzia�y Lorda Valentine'a opu�ci�y Labirynt przez Bram� Wody, g��wne wej�cie do miasta Pontifexa, wygodne i wspaniale zdobione, przez kt�re zgodnie z tradycj� przechodzili w�adcy. Odjazd Valentine'a i jego towarzyszy obserwowa�a ci�ba mieszka�c�w Labiryntu.

Zn�w mo�na by�o zobaczy� s�o�ce. Zn�w mo�na by�o oddycha� �wie�ym powietrzem doliny Glayge. Valentine jecha� w pierwszym z d�ugiego sznura �lizgaczy. Rozkaza� szeroko otworzy� okna.

��Jak m�ode wino! � zawo�a� zach�ystuj�c si�. � Ermanarze, jak mo�esz znosi� �ycie w Labiryncie, wiedz�c, �e w�a�nie tak jest na zewn�trz?

��Tam si� urodzi�em � spokojnie odrzek� oficer. � Moja rodzina s�u�y Pontifexowi od pi��dziesi�ciu pokole�. Jeste�my przyzwyczajeni do tamtejszych warunk�w.

��To mo�e, wed�ug ciebie, powietrze tu jest zbyt ostre?

��Ostre? � Ermanar popatrzy� zaskoczony. � Ale� sk�d! Doceniam jego zalety, m�j panie. Tylko zdaje mi si� � jak to wyrazi�? � zdaje mi si�, �e dla mnie jest zbyteczne.

��Dla mnie nie � powiedzia� Valentine �miej�c si�. � I popatrz, jak wszystko wygl�da �wie�o, jak od�wi�tnie!

��Jesienne deszcze � odrzek� Ermanar. � To one wnios�y �ycie do doliny.

��Powiedzia�abym, �e tym razem nawet zbyt wiele �ycia � wtr�ci�a Carabella. � Czy wiesz ju�, jak wielka jest pow�d�?

��Wys�a�em zwiadowc�w � odpowiedzia� Ermanar. � Nied�ugo si� dowiemy.

Karawana posuwa�a si� do przodu przez spokojn�, �agodn� okolic�, trzymaj�c si� p�nocnego brzegu rzeki, kt�ra na tym odcinku nie wygl�da�a zbyt gro�nie. Jak cichy, srebrz�cy si� w przedwieczornym s�o�cu strumie�, pomy�la� Valentine. Bo te� nie by�a to jeszcze prawdziwa rzeka, lecz zaledwie kana�, zbudowany tysi�ce lat temu w celu po��czenia jeziora Roghoiz z Labiryntem. Sama Glayge, jak pami�ta�, by�a znacznie bardziej imponuj�ca, cho� w por�wnaniu z olbrzymim Zimrem, kt�ry p�yn�� na drugim kontynencie wygl�da�a jak strumyczek. Tamtym razem, kiedy odwiedza� Labirynt, by�o lato, i to suche. Wtedy Glayge spokojnie toczy�a swe wody. Teraz jednak by�a inna pora roku i Valentine nie mia� ochoty na sprawdzanie, jak wygl�da rzeka w czasie powodzi; zbyt dobrze jeszcze pami�ta� grzmi�c� Steiche. Z dwojga z�ego wola�by odbi� nieco na p�noc, a nawet nie ba�by si� przej�� ko�o ruin Velalisier, wbrew przes�dom Ermanara.

Tej nocy Valentine do�wiadczy� pierwszego bezpo�redniego kontrataku uzurpatora: w czasie snu otrzyma� przesianie od Kr�la, przes�anie o bezsprzecznie zgubnej wymowie.

Najpierw poczu�, jak jego m�zg wype�nia si� ciep�em, jak to ciep�o narasta, zamienia si� w �ar i szalej�c� po�og� napiera na skorup� czaszki. Nast�pnie jego dusz� zala�o ostre �wiat�o. Skronie pulsowa�y b�lem. I wtedy przysz�a fala wstydu wywo�anego �wiadomo�ci� poniesionych niepowodze� i kl�sk; poczu� si� oskar�ony o zdrad� i oszustwo wobec ludzi, kt�rymi mia� rz�dzi�.

Valentine znosi� przes�anie tak d�ugo, jak potrafi�. W ko�cu przebudzi� si� z krzykiem, zlany potem, rozdygotany, tak samo rozbity jak przy poprzednich snach.

��M�j panie? � szepn�a Carabella.

Usiad� i wzi�� twarz w d�onie, niezdolny, by cokolwiek powiedzie�. Carabella tuli�a go i g�adzi�a po w�osach.

��Przes�anie � rzek� wreszcie. � Od Kr�la.

��Ju� si� sko�czy�o, m�j kochany, ju� po wszystkim, ju� po wszystkim. � Ko�ysa�a go w u�cisku, a� strach i przera�enie zacz�y go opuszcza�. Ods�oni� oczy.

��Najgorsze � powiedzia�. � Gorsze od tamtego w Pidruid, podczas naszej pierwszej nocy.

��Co mog�abym zrobi� dla ciebie?

��Nic. Chyba nic. � Valentine potrz�sn�� g�ow�. � Odnale�li mnie � wyszepta�. � Kr�l nada� czyta w mojej duszy i teraz nie zostawi mnie w spokoju.

��To by� tylko senny koszmar, Valentine�

��Nie. Nie. Przes�anie od Kr�la, pierwsze z wielu.

��Sprowadz� Deliambera � powiedzia�a. � On b�dzie wiedzia�, co zrobi�.

��Zosta�, Carabello. Nie odchod� ode mnie. � Nic z�ego ju� ci� nie czeka. Nie mo�esz mie� przes�ania po przebudzeniu.

��Nie zostawiaj mnie samego � poprosi�.

Ona jednak, uspokoiwszy go i nak�oniwszy pieszczotami do po�o�enia si�, posz�a po czarodzieja. Przej�ty i zmartwiony Deliamber szybko dotkn�� Valentine'a, aby sprowadzi� na niego sen pozbawiony marze�.

Nast�pnej nocy Valentine w og�le ba� si� zasn��, w ko�cu jednak sen go zmorzy� i przyni�s� kolejne przes�anie, straszniejsze od poprzedniego. W jego umy�le zn�w rozta�czy�y si� obrazy � wype�nione �wiat�em i szkaradnymi twarzami balony, prze�miewaj�ce si�, drwi�ce i oskar�aj�ce, bryzgi farby, miotaj�cy ostrymi strza�ami gor�cy blask. A potem otoczyli go bezkszta�tni, niesamowici Metamorfowie, kt�rzy kiwali na niego d�ugimi cienkimi palcami, �miali si� piskliwie i g�ucho i wyzywali go od tch�rzy, cherlak�w, g�upc�w i dzieci. A obrzydliwe s�u�alcze g�osy wy�piewywa�y na fa�szyw� nut� kr�tk� dzieci�c� piosenk�:

�miech, nieharmonijna muzyka, szepty tu� za progiem s�yszalno�ci, d�ugie szeregi szkielet�w, ta�cz�cy martwi bracia Skandarzy, upiorni i okaleczeni, przyzywaj�cy go po imieniu�

Valentine zmusi� si� do przebudzenia i d�ugo w nocy kr��y� po ciasnym poje�dzie, s�aby i wyczerpany.

Przysz�a nast�pna noc i zn�w mia� przes�anie, gorsze od poprzednich.

��Czy ju� nigdy nie zasn� spokojnie? � za�amany, z poblad�� twarz� wita� przybywaj�cych z pomoc� Deliambera i hierarchini� Lorivade.

��S�ysza�am o twoich k�opotach � powiedzia�a Lorivade. � Czy Pani nie pokaza�a ci, jak nale�y u�y� diademu, aby broni� si� przed nimi?

Valentine spojrza� na ni� zdziwiony.

��Co takiego?

��Jedna w�adza nie powinna atakowa� drugiej, m�j panie. � Dotkn�a srebrnej opaski na jego czole. � Diadem odparuje cios, o ile u�yjesz go w�a�ciwie.

��Co mam zrobi�?

��Kiedy k�adziesz si� do snu � powiedzia�a � wzno� wok� siebie mur z si�y. Naznaczaj go sw� osobowo�ci�. Wype�niaj powietrze w�asnym duchem. Wtedy nie wyrz�dzi ci krzywdy �adne przes�anie.

��Czy nauczysz mnie tego?

��Spr�buj�, m�j panie.

W og�lnym stanie wyczerpania, w jakim si� znalaz�, wszystko, co m�g� z siebie da�, by�o zaledwie cieniem si�y, jak� powinien dysponowa� Koronal, i chocia� Lorivade przez godzin� �wiczy�a z nim u�ycie diademu, tej nocy do�wiadczy� czwartego przes�ania. By�o ono jednak s�absze od poprzednich i Valentine zd��y� zapa�� w spokojny sen, zanim dopad�y go zmory. W ci�gu dnia niemal w pe�ni przyszed� do siebie i wypr�bowywa� diadem przez d�ugie godziny.

Przes�ania, kt�re zjawia�y si� podczas kolejnych nocy, by�y s�abe i nie zdo�a�y przebi� si� przez jego pancerz. Valentine odpiera� ataki, coraz bardziej ufny w siebie. Po jakim� czasie zm�czy�a go ci�g�a czujno��, lecz kiedy wyczu�, �e macki Kr�la Sn�w zn�w zakradaj� si� do jego duszy, na powr�t wzmocni� swoje stra�e i nie pozwoli� si� zrani�.

Jeszcze pi�� dni posuwali si� na p�noc dolnym biegiem Glayge, a sz�stego wr�cili z wie�ciami zwiadowcy Ermanara.

��Pow�d� nie przedstawia si� tak gro�nie, jak o tym m�wiono � rzek� Ermanar.

Valentine skin�� g�ow�.

��Doskonale. Czyli nadal zmierzamy w stron� jeziora i tam wsiadamy na okr�ty.

��Mi�dzy nami a jeziorem znajduj� si� wrogie si�y.

��Koronala?

��Mo�na tak s�dzi�, m�j panie. Zwiadowcy powiedzieli tylko tyle, �e weszli na Skarp� Lumanzar, z kt�rej roztacza si� widok na jezioro i przylegaj�c� do� r�wnin�, i �e na tej r�wninie zobaczyli wojsko i znaczn� liczb� mollitor�w.

��Nareszcie wojna! � krzykn�a Lisamon Hultin. Nie wygl�da�a na niezadowolon�.

��Nie � rzek� zas�piony Valentine. � Na wojn� jeszcze za wcze�nie. Jeste�my tysi�ce mil od G�ry Zamkowej. Nie mo�emy rozpoczyna� walki tak daleko na po�udniu. A poza tym wci�� mam nadziej�, �e uda nam si� unikn�� dzia�a� wojennych albo przynajmniej odwlec je tak d�ugo, jak si� da.

��Co teraz poczniemy, m�j panie?

��B�dziemy posuwa� si� naprz�d dolin� Glayge, jak dotychczas, lecz gdy armia wykona przeciw nam jaki� ruch, ruszymy na p�nocny zach�d. O ile b�dzie to mo�liwe, chcia�bym obej�� ich i po�eglowa� w g�r� rzeki. Niech sobie siedz� przy Roghoiz i czekaj� na nas daremnie.

Ermanar zamruga�, zdumiony.

��Obej�� ich pozycje?

��Wydaje mi si�, �e Barjazid umie�ci� ich tam, aby strzegli doj�cia do jeziora. Nie powinni i�� za nami daleko w g��b l�du. � Ale w g��bi l�du�

��Wiem. � Valentine po�o�y� d�o� na ramieniu Ermanara i odezwa� si� �agodnie, wk�adaj�c w wypowiadane s�owa tyle ciep�a i wsp�czucia, ile potrafi�: � Wybacz mi, przyjacielu, musimy jednak obej�� rzek� a� po Velalisier.

��Te ruiny przera�aj� mnie, m�j panie. Zreszt� nie tylko mnie.

��To prawda. Ale mamy ze sob� pot�nego czarodzieja i wielu dzielnych ludzi. Co mo�e jaki� duch albo i dwa zrobi� takiej Lisamon Hultin, Khunowi z Kianimotu, Sleetowi czy Carabelli? Cho�by i Zalzanowi Kavolowi? Wystarczy, �e Skandar ryknie, a wszystkie duchy uciekn� a� do Stoien!

��M�j panie, twoje s�owo jest dla mnie rozkazem, lecz ja ju� od ch�opi�cych lat wys�uchiwa�em opowie�ci o Velalisier.

��A czy by�e� tam kiedykolwiek?

��Oczywi�cie, �e nie.

��A czy znasz kogo�, kto by�?

��Nie, m�j panie.

��Czy wobec tego mo�esz powiedzie�, �e posiadasz wiedz�, cho�by niewielk�, o czyhaj�cych w owym miejscu niebezpiecze�stwach?

Ermanar bawi� si� puklami swojej brody.

��Nie, m�j panie.

��Przed nami stoi wroga armia i horda przera�aj�cych mollitor�w. Nie mamy poj�cia, na co sta� duchy, natomiast znamy nieszcz�cia, jakie niesie ze sob� wojna. Moim zdaniem, nale�y unika� walki i spr�bowa� poradzi� sobie z duchami.

��Wola�bym, �eby�my poszli inn� drog� � powiedzia� Ermanar, usi�uj�c si� u�miechn��. � B�d� jednak trwa� przy twoim boku, m�j panie, nawet je�eli za��dasz, abym przeszed� pieszo przez Velalisier i to w bezksi�ycow� noc. Mo�esz na mnie polega�.

��W porz�dku � rzek� Valentine. � A ja ci gwarantuj�, �e wyjdziemy z Velalisier nie tkni�ci przez upiory.

Przez jaki� czas trzymali si� tej samej drogi, maj�c po prawej stronie rzek�. Teren podnosi� si� stopniowo, cho�, jak Valentine wiedzia�, tym niewielkim tarasikom i fa�dkom daleko by�o jeszcze do wielkich wypi�trze� skorupy planety, kt�re otacza�y G�r� Zamkow�. Wkr�tce zostawili rzek� w dole, sto st�p poni�ej � l�ni�a stamt�d jasn� w�sk� wst�g�, uj�t� w obramowanie przybrze�nych zaro�li � a droga zacz�a si� wspina� na pochy�e zbocze. Ermanar powiedzia�, �e w�a�nie wchodz� na Skarp� Lumanzar, ze szczytu kt�rej roztacza si� rozleg�y widok.

Valentine wzi�� ze sob� Deliambera, Sleeta i Ermanara i podszed� do kraw�dzi skarpy, aby zbada� sytuacj�. Pod nimi opada�y w d� naturalne tarasy, jeden za drugim, a� do szerokiej, wielkiej r�wniny, ozdobionej po�rodku b�yszcz�cym jeziorem Roghoiz.

Jezioro przypomina�o ocean. Valentine pami�ta�, �e by�o olbrzymie i takie by� powinno, poniewa� Glayge zasila�a je wszystkimi wodami z po�udniowo-zachodnich stok�w G�ry Zamkowej, ale nie spodziewa� si�, �e jakikolwiek zbiornik wodny mo�e urosn�� do takich rozmiar�w. Teraz ju� wiedzia�, dlaczego na jego brzegach budowano domy na wysokich palach: jezioro przesun�o swe wody daleko poza granice miast, podmywaj�c ni�sze kondygnacje budynk�w.

��Bardzo wezbra�o � powiedzia� do Ermanara.

��Tak, powi�kszy�o si� chyba dwukrotnie. Ale powiadaj�, �e bywa�o jeszcze gorzej.

��Jak to zwykle w opowie�ciach � rzeki Valentine. � A gdzie armia, kt�r� widzieli twoi zwiadowcy?

Ermanar przeczesywa� wzrokiem okolic�, pos�uguj�c si� przy tym lunet�. Mo�e, pomy�la� Valentine, wojsko wr�ci�o na G�r� Zamkow�, a mo�e zwiadowcy si� omylili, mo�e nie by�o tu w og�le �adnej armii, mo�e�

��Tam, panie � rzeki w ko�cu Ermanar.

Valentine wzi�� lunet� i spojrza� w d�. W pierwszej chwili zobaczy� tylko drzewa i ��ki oraz rozlane szeroko wody jeziora. Ermanar nastawi� lunet� w odpowiednim kierunku i wreszcie Valentine ujrza� �o�nierzy, kt�rzy ogl�dani go�ym okiem mogli uchodzi� za zast�py mr�wek.

Ale to nie by�y mr�wki.

Przy jeziorze biwakowa�o mo�e tysi�c �o�nierzy, mo�e p�tora � nie jaka� gigantyczna armia, ale zupe�nie spora jak na �wiat, w kt�rym takie zjawisko jak wojna dawno ju� posz�o w zapomnienie. Liczebno�ci� kilkakrotnie przewy�sza�a si�y Valentine'a. Obok pas�o si� osiemdziesi�t albo i sto mollitor�w � masywnych zwierz�t, pokrytych sk�r� tward� jak pancerz, kt�rych syntetyczne pocz�tki si�ga�y czas�w staro�ytnych. Podczas turniej�w rycerskich mollitor�w cz�sto u�ywano do walki. Z zadziwiaj�c� pr�dko�ci� porusza�y si� na kr�tkich, grubych nogach i by�y zdolne dokonywa� wielkich zniszcze�, kiedy spod twardych pancerzy wysuwa�y oci�a�e �by o czarnych szcz�kach, by nimi chwyta�, mia�d�y� i rozszarpywa�. Valentine ju� widywa� pola zryte ich zakrzywionymi pazurami, gdy monitory, za�lepione t�pym gniewem, wodzi�y si� tam i z powrotem, taranuj�c jeden drugiego. Kilkana�cie takich stwor�w ustawionych w poprzek drogi by�o skuteczniejsz� zapor� ni� gruby mur.

��Mogliby�my pokona� ich przez zaskoczenie � powiedzia� Sleet. � Wys�a� na d� jeden oddzia�, aby wywo�a� zamieszanie w�r�d mollitor�w, okr��y� ich z drugiej strony i�

��Nie � rzek� Valentine. � Walcz�c nietrudno pope�ni� b��d.

��Je�li si� spodziewasz � upiera� si� Sleet � �e odzyskasz Zamek, w taki spos�b, by nikt nawet palca sobie nie skaleczy�, to�

��Spodziewam si� rozlewu krwi � powiedzia� szorstko Valentine. � Chcia�bym jednak, �eby by� jak najmniejszy. Tamci �o�nierze s� wojskiem Koronala, a nie zapominaj, kto jest prawdziwym Koronalem. Oni nie s� moimi wrogami. Jedynym wrogiem jest Dominin Barjazid. B�dziemy walczy� tylko w ostateczno�ci, Sleet.

��A wi�c ruszamy inn� drog�, tak? � spyta� zas�piony Ermanar. � Tak. Skierujemy si� teraz na p�nocny zach�d, w stron� Velalisier. Potem obejdziemy z daleka jezioro i dalej, w g�r� doliny do Pendiwane, o ile po drodze nie czekaj� na nas inne wojska. Czy masz mapy?

��Tylko plany tej doliny i mniej wi�cej do po�owy drogi do Velalisier. Reszta to pustkowia, m�j panie. Mapy na niewiele si� zdadz�.

��Wobec tego poradzimy sobie bez nich � rzek� Valentine. Kiedy karawana zjecha�a ze Skarpy Lumanzar do skrzy�owania dr�g i kiedy byli ju� z dala od jeziora, Valentine wezwa� do swojego wozu diuka Nascimonte'a.

��Kierujemy si� w stron� Velalisier � powiedzia� � i by� mo�e b�dziemy zmuszeni przejecha� przez miasto. Czy znasz tamte okolice?

��Odwiedzi�em je raz, kiedy by�em znacznie m�odszy.

��Szuka�e� duch�w?

��Szuka�em skarb�w z dawnych czas�w, aby ozdobi� nimi m�j dw�r. Niewiele znalaz�em. Miasto musia�o by� spl�drowane zaraz po zag�adzie.

��I nie ba�e� si� grabi� miejsc, w kt�rych straszy? Nascimonte wzruszy� ramionami.

��Zna�em te legendy, ale by�em m�odszy i niezbyt boja�liwy.

��Porozmawiaj z Ermanarem � rzek� Valentine. � Przedstaw mu si�, jako kto�, kto by� w Velalisier i prze�y�. Czy mo�esz przeprowadzi� nas tamt�dy?

��Moje wspomnienia o tamtych miejscach maj� ju� czterdzie�ci lat, m�j panie. Ale postaram si�.

Przegl�daj�c niekompletne mapy dostarczone przez Ermanara, Valentine doszed� do wniosku, �e jedyna droga, kt�ra nie prowadzi niebezpiecznie blisko oczekuj�cej nad jeziorem armii, musi zahaczy� o skraj zniszczonego miasta, je�li nie prowadzi� przez jego �rodek. Nie martwi� si� tym. Ruiny Velalisier, jakkolwiek bardzo przera�a�y �atwowiernych, by�y, wed�ug wszelkich doniesie�, obiektem godnym obejrzenia. Niepodobna tak�e, aby oczekiwa�y tam na niego wojska Dominina Barjazida. Objazd m�g� im wyj�� na dobre i zmyli� fa�szywego Koronala, kt�ry spodziewa si�, �e Valentine wybierze najprostsz� drog� w g�r� Glayge. A je�li podr� przez pustyni� nie wystawi ich na zbyt ci�k� pr�b�, mo�e zdo�aj� ca�y czas trzyma� si� z dala od rzeki i zdoby� przewag� dzi�ki zaskoczeniu, skr�caj�c ku G�rze Zamkowej w ostatniej chwili.

Niech Velalisier uka�e im wszystkie duchy, jakie posiada, pomy�la� Valentine. Lepiej ucztowa� z upiorami, ni� zej�� ze Skarpy Lumanzar wprost w paszcze mollitor�w Barjazida.

Droga wok� jeziora zag��bia�a si� coraz bardziej w wypalon� s�o�cem, ja�ow� krain�. T�usta i ciemna aluwialna gleba zalanej powodzi� r�wniny ust�pi�a miejsca zrudzia�emu, lekkiemu, piaszczystemu gruntowi, w kt�rym z trudem utrzymywa�y si� przy �yciu nieliczne powykr�cane i cierniste ro�liny. Bit� nawierzchni� zast�pi� wyboisty, pokryty �wirem trakt, wspinaj�cy si� powoli na niskie wzg�rza oddzielaj�ce Roghoiz od pustyni nale��cej do r�wniny Velalisier.

Ermanar, chc�c unikn�� bezpo�redniej blisko�ci ruin, wys�a� przodem zwiadowc�w, aby szukali przejezdnej drogi na stoku opadaj�cym na stron� jeziora. Nie znale�li tam jednak �adnego traktu, nie licz�c kilku wydeptanych przez my�liwych szlak�w, niedost�pnych dla pojazd�w. A zatem trzeba by�o przeci�� wzg�rza i zjecha� ku nawiedzanym przez duchy okolicom.

Rozpocz�li zjazd p�nym popo�udniem. Wraz z nimi ze wschodu nadci�gn�y ci�kie chmury, p�dzone prawdopodobnie przez szalej�c� nad g�rn� Glayge burz�. O zachodzie s�o�ca niebo zamieni�o si� w wielk�, krwaw� p�aszczyzn�, a tu� przed zapadni�ciem ciemno�ci rozdar�a je szczelina, przez kt�r� przebi�y si� trzy ciemnoczerwone promienie, zalewaj�c dolin� i ruiny Velalisier dziwnym, nieziemskim �wiat�em.

Oczom podr�nych ukaza�o si� morze niebieskich kamieni. Od zachodu miasto otacza� mur pot�nych, ciosanych monolit�w, na�o�onych na siebie po dwa i po trzy. Mur ci�gn�� si� ponad mil� i ko�czy� bez�adn� stert� kamiennych blok�w. Tu� obok, na wyci�gni�cie r�ki, wyra�nie rysowa�y si� kontury strzaskanych budowli � wielkie skupisko pa�ac�w i dziedzi�c�w, bazylik i innych �wi�ty�, na wp� przysypanych lotnymi piaskami. Od wschodu wznosi� si� szereg sze�ciu olbrzymich wysmuk�ych piramid, stoj�cych jedna tu� obok drugiej, w r�wnej linii. Stercza� te� kikut si�dmej, kt�r� musia�a powali� pot�na si�a, gdy� roztrzaskane g�azy wci�� jeszcze za�ciela�y ziemi� na znacznej przestrzeni. Nieco dalej, tam, gdzie g�rska droga wkracza�a do miasta, znajdowa�y si� dwie kamienne platformy, wyniesione z dna doliny w g�r� na osiem czy dziesi�� st�p, wystarczaj�co du�e, by poka�na armia mog�a odbywa� na nich manewry. Jeszcze dalej Valentine zauwa�y� olbrzymi kszta�t czego�, co mog�o by� kiedy� aren�; otaczaj�ce j� wysokie �ciany mia�y mn�stwo okien, a w jednym miejscu by�y przerwane i straszy�y poszarpan� wyrw�. Zdumiewa�a zar�wno olbrzymia przestrze�, jak i rozmiary wszystkiego, co si� na niej znajdowa�o. W por�wnaniu z tym miejscem ruiny po drugiej stronie Labiryntu, w�r�d kt�rych zasta� ich diuk Nascimonte, wydawa�y si� nic nie znacz�ce.

Szczelina w chmurach nagle si� zamkn�a. Zgas�o ostatnie �wiat�o dnia i nasta�a noc, a wraz z ni� zniszczone miasto zamieni�o si� w pobojowisko bezkszta�tnych form, stercz�cych na tle nieba i tworz�cych chaotyczn� lini� garb�w.

��Droga, m�j panie � powiedzia� Nascimonte � biegnie mi�dzy dwiema platformami, mi�dzy grup� budynk�w, okr��a piramidy i prowadzi ku p�nocno-wschodniej stronie miasta. Trudno b�dzie jecha� ni� po nocy, cho�by i w �wietle ksi�yca.

��Nie musimy jecha� po nocy. Rozbijemy tutaj obozowisko, a w drog� wyruszymy rankiem. Chc� wykorzysta� pobyt w�r�d ruin i jeszcze dzi� je zwiedzi� � o�wiadczy� Valentine, wywo�uj�c tym chrz�kni�cie i st�umiony kaszel Ermanara. � Odwagi � powiedzia� p�g�osem, patrz�c na �ci�gni�t� twarz ma�ego oficera. � My�l�, �e duchy zostawi� nas dzi� w spokoju.

��M�j panie, to wcale nie jest zabawne. � Ja nie �artowa�em, Ermanarze.

��P�jdziesz sam mi�dzy ruiny?

��Sam? Chyba nie. Deliamberze, czy b�dziesz mi towarzyszy�? Sleecie? Carabello? Zalzanie Kavolu? A ty, Nascimonte � odwiedzi�e� ju� raz to miejsce, wi�c boisz si� chyba mniej ni� my. Co na to powiesz?

��Jestem do twoich us�ug, Lordzie Valentine � za�mia� si� herszt bandy.

��W porz�dku. A ty, Lisamon?

��Oczywi�cie, m�j panie.

��No to mamy siedmioro zwiadowc�w. Wyprawimy si� zaraz po kolacji.

��O�mioro, m�j panie � rzek� po�piesznie Ermanar. Valentine zmarszczy� czo�o.

��Chyba nie ma potrzeby�

��M�j panie, przysi�g�em wytrwa� przy twoim boku, a� odzyskasz Zamek. Je�eli ty idziesz do wymar�ego miasta, ja id� tam r�wnie�. Je�li niebezpiecze�stwa s� urojone, nie ma si� czego ba�, lecz je�li s� realne, moje miejsce jest przy tobie. Prosz�, m�j panie.

S�owa Ermanara zabrzmia�y szczerze. Twarz mia� napi�t� i wymuszony u�miech, ale, pomy�la� Valentine, pewnie bardziej z l�ku przed wy��czeniem go z ekspedycji ni� ze strachu przed tym, co czai si� w ruinach.

���wietnie � rzek� Valentine. � Wyprawa o�miorga badaczy.

Tej nocy by�a prawie pe�nia i zimny blask ksi�yca, bardziej ni� mi�kkie, dziwnie czerwone �wiat�o zmierzchu, wydobywa� z mroku ka�dy szczeg� martwego miasta, bezlito�nie ukazuj�c skutki tysi�cy lat zapomnienia. Przy wej�ciu zniszczona i niemal nieczytelna p�yta g�osi�a, �e nakazem Koronala Lorda Siminave i Pontifexa Calintane Velalisier staje si� zabytkiem historycznym. Ci dwaj rz�dzili jednak jakie� pi�� tysi�cy lat temu i nic nie wskazywa�o na to, �eby ktokolwiek potem dba� o �w zabytek. Kamienne p�yty wznosz�cych si� przy drodze dw�ch wielkich platform by�y pogruchotane i nier�wne. W bruzdach mi�dzy nimi pieni�y si� ma�e, niepozorne chwasty, kt�re z nieust�pliwym uporem rozsadza�y wielkie bloki. W kilku miejscach potworzy�y si� szczeliny, wystarczaj�co szerokie, aby mog�y zakorzeni� si� w nich sporych rozmiar�w krzaki. Niewykluczone, �e jeszcze wiek czy dwa, a tymi platformami zaw�adnie g�szcz spl�tanej ro�linno�ci i zupe�nie je przes�oni.

��To wszystko trzeba usun��. Musz� przywr�ci� ruinom ich wygl�d z czas�w, zanim poros�a je ro�linno��. Jak mo�na by�o dopu�ci� do takich zaniedba�? � rzeki Valentine.

��Nie ma nikogo, kto by zajmowa� si� tym miejscem � powiedzia� Ermanar. � Nikt nawet palcem nie kiwnie, aby tu co� zrobi�.

��Z powodu duch�w? � spyta� Valentine.

��Z powodu Metamorf�w � odpowiedzia� Nascimonte. � To miejsce jest podw�jnie przekl�te.

��Podw�jnie?

��Czy nie znasz tej historii, m�j panie? � Opowiedz j�.

��Jest to legenda � zacz�� opowie�� herszt bandy � na kt�rej si� wychowa�em. Kiedy Metamorfowie rz�dzili Majipoorem, Velalisier by�o ich stolic�, dwadzie�cia czy dwadzie�cia pi�� tysi�cy lat temu. Najwi�ksze miasto planety, z dwoma czy trzema milionami mieszka�c�w, do kt�rego z ca�ego Alhanroelu pod��ali wys�annicy odleg�ych plemion, nios�c daniny. Na tych platformach odbywa�y si� festyny Zmiennokszta�tnych. Na zako�czenie ka�dego tysi�clecia urz�dzano nadzwyczajny, wspania�y festyn, a poniewa� na pami�tk� takiego wydarzenia wznoszono piramid�, st�d wiadomo, �e miasto liczy�o co najmniej siedem tysi�cy lat. Ale tym miejscem zaw�adn�o z�o. Nie wiem, jak je pojmowali Metamorfowie, czymkolwiek jednak by�o, zacz�li je kultywowa�. Miasto sto�eczne sta�o si� miastem wszelakiej ohydy. Metamorfowie z prowincji okazywali swoje niezadowolenie coraz g�o�niej i kiedy miarka si� przebra�a, wkroczyli do miasta, zburzyli wi�kszo�� mur�w, rozbili �wi�tynie, zniszczyli miejsca po�wi�cone z�u, a mieszka�c�w skazali na wygnanie i niewol�. Wiemy, �e nie wymordowano ich, poniewa� ca�y ten teren zosta� przekopany w poszukiwaniu skarb�w � jak wiecie, sam si� tym troch� trudni�em � wi�c gdyby pogrzebano tu milion zmar�ych, kto� musia�by natrafi� na szkielety. I tak Velalisier zosta�o zr�wnane z ziemi�, wykl�te i zapomniane na d�ugo przed przybyciem pierwszych istot ludzkich. Rzeki, kt�re je od�ywia�y, przegrodzono tamami i odwr�cono ich bieg, a ca�a r�wnina zamieni�a si� w pustyni�. Przez pi�tna�cie tysi�cy lat nie mieszka� tu nikt poza duchami tych, kt�rzy zgin�li podczas burzenia miasta.

��M�w dalej � odezwa� si� Ermanar. Nascimonte wzruszy� ramionami.

��To wszystko, co wiem.

��M�wisz o duchach � doko�czy� Ermanar. � Duchach, kt�re tu mieszkaj�. Czy wiecie, jak d�ugo maj� si� b��ka� w�r�d ruin? Tak d�ugo, a� Metamorfowie zn�w b�d� rz�dzi� Majipoorem, a� odzyskaj� w�adz� nad planet�, a ostatni z nas zostanie zniewolony. Wtedy odbudowane zostanie Velalisier, tylko jeszcze wspanialsze, i zn�w stanie si� stolic� Zmiennokszta�tnych. Wtedy duchy zmar�ych wyzwol� si� spod przygniataj�cych je kamieni.

��A zatem nie nast�pi to pr�dko � powiedzia� Sleet. � Nas jest dwadzie�cia miliard�w, a ich zaledwie garstka, ukrytych w d�unglach. Jak�� mog� stanowi� gro�b�?

��Czekaj� ju� osiem tysi�cy lat, od kiedy Lord Stiamot z�ama� ich pot�g�. Poczekaj� nast�pne osiem, je�li zajdzie potrzeba. A jednak marz� o odrodzeniu Velalisier i nie porzuc� tego marzenia. Czasami we �nie s�ysz�, jak m�wi� o dniu, w kt�rym zn�w wyrosn� wie�e Velalisier, i to mnie przera�a. Nie podoba mi si� tu. Czuj�, jak Metamorfowie czuwaj� nad ka�dym miejscem, czuj�, jak otacza nas ich nienawi��, czuj� w powietrzu atmosfer� tej nienawi�ci i cho� jej nie widz�, wiem, �e istnieje�

��W ten spos�b miasto jest zarazem i przekl�te, i �wi�te � powiedzia�a Carabella. � Doprawdy, trudno poj�� Metamorf�w!

Valentine oddali� si� od ca�ej grupy. Miasto napawa�o go l�kiem. Pr�bowa� wyobrazi� sobie, jakie by�o kiedy�, podobne do prehistorycznego Ni-moya, pe�ne majestatu i bogactwa. A teraz? Z g�azu na g�az przemyka�y jaszczurki o paciorkowatych oczach. Zielska porasta�y wytworne aleje. Dwadzie�cia tysi�cy lat! Jak b�dzie wygl�da� Ni-moya za dwadzie�cia tysi�cy lat? Albo Pidruid? Albo Piliplok? Albo pi��dziesi�t wielkich miast na stokach G�ry Zamkowej? Czy mo�na zbudowa� na Majipoorze cywilizacj�, kt�ra trwa�aby wiecznie, tak jak to m�wi� o cywilizacji starej Matki-Ziemi? Zastanawia� si�, czy pewnego dnia tury�ci z szeroko otwartymi oczami b�d� przetrz�sa� ruiny Zamku, Labiryntu i Wyspy, pr�buj�c odgadn��, jakie one mia�y znaczenie dla staro�ytnych? I tak nie�le nam si� wiod�o, powiedzia� sam do siebie, przebiegaj�c my�l� tysi�ce lat pokoju i �adu. Teraz jednak zabrzmia�a fa�szywa nuta; zwyk�y porz�dek rzeczy zosta� naruszony i nie wiadomo, co z tego mo�e wynikn��. Pokonani i przep�dzeni Metamorfowie, kt�rzy mieli to nieszcz�cie, �e ich �wiat wzbudzi� po��danie innej, silniejszej rasy, jeszcze mog� �mia� si� ostatni.

Zatrzyma� si� nagle. Jaki to d�wi�k dobiega� z przodu? Odg�os krok�w? A ten cie� na skalnych blokach? Valentine wpatrywa� si� z napi�ciem w otaczaj�c� go ciemno��. To jakie� zwierz�, pomy�la�. Wyprawi�o si� noc� w poszukiwaniu po�ywienia. Duchy nie rzucaj� cieni, prawda? Nie ma tu �adnych duch�w. W og�le nie ma �adnych duch�w.

Niemniej jednak�

Zrobi� kilka ostro�nych krok�w. By�o tu troch� za ciemno, zbyt wiele �cie�ek kluczy�o mi�dzy osuwaj�cymi si� �cianami. �mia� si� z Ermanara, ale strach oficera pobudzi� w jaki� spos�b jego wyobra�ni�. Zobaczy� srogich i tajemniczych Metamorf�w, prze�lizguj�cych si� mi�dzy zapadni�tymi budynkami, ledwo uchwytnych dla oka� upiory, tak stare jak czas� bezcielesne, puste kszta�ty�

I zn�w st�panie, wyra�ne, tym razem z ty�u� Valentine obr�ci� si� gwa�townie. Bieg� za nim Ermanar, to wszystko.

��Zaczekaj, m�j panie!

Valentine przystan��. Stara� si� zachowa� spok�j, jednak dziwnie dr�a�y mu d�onie. Skrzy�owa� r�ce za plecami.

��Nie powiniene� oddala� si� od nas � rzek� Ermanar. � Wiem, �e niewiele robisz sobie z niebezpiecze�stw, kt�re opanowa�y moj� wyobra�ni�, jednak one naprawd� mog� istnie�. Uwa�aj na siebie. Zr�b to dla nas, m�j panie.

Do��czy�a do nich reszta i powoli, w milczeniu, ca�a grupa ruszy�a przez ruiny zalane blaskiem ksi�yca. Valentine nie wspomnia� o swoich przywidzeniach. To na pewno by�o jakie� zwierz�. Rzeczywi�cie, za chwil� pojawi�y si� zwierz�ta, jakie� ma�e ma�py, chyba spokrewnione z le�nymi bra�mi, kt�re gnie�dzi�y si� w zburzonych budowlach i biegaj�c tu i tam po kamieniach kilkakrotnie wystraszy�y wszystkich; jakie� ssaki ni�szego rz�du, mintuny i drole, szybko chowaj�ce si� w cieniu. Ale czy ma�py i drole, zastanawia� si� Valentine, wydaj� d�wi�ki podobne do sapania?

�semka �mia�k�w spacerowa�a w samym sercu ruin jeszcze ponad godzin�. Valentine zagl�da� ostro�nie w r�ne zakamarki i jamy, staraj�c si� przenikn�� wzrokiem ciemno�ci.

Kiedy przechodzili przez kamienne szcz�tki zawalonej bazyliki, Sleet, kt�ry zosta� na chwil� z ty�u, podbieg� zdyszany do Valentine'a.

��S�ysza�em co� dziwnego, niedaleko st�d.

��My�lisz, �e to duch?

��Mo�e i duch, cho� wiadomo, co my�l� o duchach. A mo�e po prostu bandyta.

��Albo hu�taj�ca si� ma�pa � doda� lekcewa��co Valentine. � S�ysza�em ju� r�ne ha�asy. � M�j panie� � Opanowa� ci� strach, jak Ermanara?

��Uwa�am, �e w��czymy si� tu wystarczaj�co d�ugo � powiedzia� Sleet cichym, napi�tym g�osem.

Valentine potrz�sn�� g�ow�.

��B�dziemy uwa�a� na mroczne k�ty. Ale tyle tu jeszcze do obejrzenia�

��Lepiej by�oby zawr�ci�, m�j panie.

��Odwagi, Sleecie.

Ma�y cz�owieczek wzruszy� ramionami i odszed�. Valentine wbi� wzrok w ciemno��. Nie lekcewa�y� ostrze�enia Sleeta, w pe�ni doceniaj�c jego znakomity s�uch, dzi�ki kt�remu jego przyjaciel potrafi� �onglowa� z zawi�zanymi oczami. Jednak czy mieli uciec z tego niezwyk�ego miejsca tylko dlatego, �e kto� us�ysza� dziwny szelest czy odg�os st�p? Nie, nie tak pr�dko, nie tak nagle.

Cho� z nikim nie podzieli� si� swoim niepokojem, jednak porusza� si� teraz ostro�niej. Duchy Ermanara nie musia�y istnie�, by�oby jednak szale�stwem nie zachowa� rozwagi w tym dziwnym mie�cie.

Kiedy ogl�dali jeden z najbogatszych w ornamenty budynk�w, stoj�cy po�r�d centralnego skupiska r�nych pa�ac�w i �wi�ty�, Zalzan Kavol, kt�ry szed� przodem, zatrzyma� si� gwa�townie, og�uszony ha�asem kamiennej p�yty, kt�ra spadla mu prosto pod nogi. Zakl�� i rykn��:

��Te przekl�te ma�py�

��Nie, my�l�, �e to nie ma�py � rzek� z cicha Deliamber. � Tam kryje si� co� wi�kszego.

Ermanar o�wietli� kraw�d� s�siedniego gmachu. Zd��yli jeszcze zobaczy� znikaj�c�, chyba ludzk�, sylwetk�. Bez chwili wahania Lisamon Hultin ruszy�a w po�cig na drugi koniec budynku. Tu� za ni� bieg� Zalzan Kavol, wymachuj�c miotaczem. Carabella i Sleet ruszyli inn� drog�. Valentine chcia� i�� z nimi, lecz Ermanar schwyci� go za rami� i przytrzyma� nadspodziewanie silnie.

��Nie mog� pozwoli� ci na �adne ryzyko, m�j panie, kiedy nawet nie mamy poj�cia�

��St�j! � dobieg� ich uszu pot�ny bas Lisamon Hultin. Rozleg�y si� odg�osy szamotaniny, a zaraz po nich kto� zacz�� si� wspina� po stertach zwalonego gruzu i to zupe�nie nie jak duch. Valentine pa�a� ch�ci� poznania przyczyn ca�ego zaj�cia, lecz Ermanar mia� racj�: pogo� za nieznanym wrogiem w ciemnym obcym miejscu nie nale�a�a do przywilej�w Koronala Majipooru.

Gro�ne pomruki, okrzyki i przera�liwe j�ki rozbrzmiewa�y coraz bli�ej, a� wreszcie oczom Valentine'a ukaza�a si� Lisamon Hultin, na p� nios�c, na p� wlok�c za sob� kogo�, kto mia� na ramieniu gwiezdny emblemat Koronala.

��Szpiedzy � powiedzia�a. � Ukrywali si� tam na g�rze, obserwuj�c nas. Chyba by�o ich dw�ch.

��Gdzie jest drugi? � spyta� Valentine.

��M�g� uciec � powiedzia�a olbrzymka. � Szuka go Zalzan Kavol. Rzuci�a swego wi�nia przed Valentinem i postawi�a na nim stop�.

��Pozw�l mu wsta� � rzek� Valentine.

M�czyzna podni�s� si�. Wygl�da� na bardzo wystraszonego. Ermanar i Nascimonte b�yskawicznie sprawdzili, czy nie ma broni. Nie znale�li niczego.

��Kim jeste�? � spyta� Valentine. � I co tu robisz?

�adnej odpowiedzi.

��Nie b�j si� m�wi�. Nie zrobimy ci nic z�ego. Nosisz gwiazd� na ramieniu. Czy nale�ysz do wojska Koronala?

Kiwni�cie g�ow�.

��Wys�ano ci� na przeszpiegi? Nast�pne kiwni�cie.

��Czy wiesz, kim ja jestem?

M�czyzna popatrzy� na Valentine'a w milczeniu. � Czy potrafisz m�wi�? � spyta� Valentine. � Czy mo�esz wyda� z siebie g�os? Powiedz co�. Cokolwiek. � Ja� je�li ja�

��W porz�dku. M�wisz. Pytam raz jeszcze: wiesz, kim jestem? Pojmany odpowiedzia� ledwo dos�yszalnym szeptem:

��Mow�, �e chcesz ukra�� tron Koronala.

��Nie � rzek� Valentine. � Mylisz si�. przyjacielu. Z�odziejem jest ten, kt�ry teraz zasiada na G�rze Zamkowej. Lordem Valentinem jestem ja i ��dam, aby� by� mi pos�uszny.

M�czyzna patrzy� oszo�omiony, nie rozumiej�c.

��Ilu was by�o tam na g�rze? � spyta� Valentine. � Prosz�, panie�

��Ilu?

G�uche milczenie.

��Pozw�l, �e wykr�c� mu troch� rami� � poprosi�a Lisamon Hultin.

��To nie b�dzie konieczne. � Valentine podszed� bli�ej do skulonego ze strachu cz�owieka i powiedzia� �agodnie: � Nie rozumiesz, co si� tu dzieje, ale w swoim czasie wszystko stanie si� jasne. Jestem prawdziwym Koronalem i powo�uj�c si� na przysi�g�, kt�r� mi kiedy� sk�ada�e�, ��dam teraz odpowiedzi. Ilu was by�o?

M�czyzna walczy� ze sob�. Odpowiedzia� powoli, niech�tnie:

��Tylko dw�ch, panie.

��Czy mog� ci wierzy�?

��Tak, kln� si� na Pani�.

��A zatem dw�ch. W porz�dku. Jak d�ugo szli�cie za nami?

��Od� od Skarpy Ltimanzar. � W jakim celu?

��Aby obserwowa� wasze ruchy i donie�� o nich rano do obozu. Ermanar zachmurzy� si�.

��To by znaczy�o, �e tamten drugi prawdopodobnie jest teraz w po�owie drogi do jeziora.

��Tak my�lisz?

By� to szorstki, chrapliwy g�os Zalzana Kavola. Skandar wszed� mi�dzy stoj�cych i niczym worek z kapust� rzuci� na ziemi� tu� przed Valentinem cia�o drugiego szpiega, kt�ry r�wnie� nosi� na ramieniu gwiazd�. Miotacz Zalzana Kavola wypali� w nim dziur� na wylot.

��Dogoni�em go jakie� p� mili st�d, m�j panie. By� diabelnie szybki, a jak�e! Lepiej ode mnie radzi� sobie ze skakaniem przez sterty kamieni i zaczyna� mi ju� gin�� z oczu. Krzykn��em, �eby si� zatrzyma�, a on bieg� dalej, wi�c�

��Pochowajcie go gdzie� obok �cie�ki � powiedzia� szorstko Valentine.

��M�j panie? Czy zrobi�em co� z�ego, zabijaj�c go?

��Nie mia�e� wyboru � odrzek� Valentine �agodniejszym tonem. � �a�uj�, �e go nie schwyta�e�. Ale je�li nie mog�e�, to nie mog�e�. W porz�dku, Zalzanie Kavolu.

Valentine odwr�ci� si�. By� wstrz��ni�ty zab�jstwem i nie potrafi� tego ukry�. Ten m�czyzna umar� tylko dlatego, �e s�u�y� wiernie Koronalowi � czy te� temu, o kt�rym s�dzi�, �e jest Koronalem.

Wojna domowa przynios�a pierwsz� ofiar�. Tu, w martwym mie�cie, rozpocz�� si� przelew krwi.

Nie do pomy�lenia by�o, aby po tym wszystkim dalej zwiedza� miasto. Wr�cili z wi�niem do obozu. Rano Valentine zarz�dzi� marsz przez Velalisier. Kierowali si� na p�nocny wsch�d.

Za dnia ruiny wygl�da�y mniej tajemniczo, cho� nadal robi�y wielkie wra�enie. Trudno by�o poj��, �e tak s�aby i nieuzdolniony technicznie lud jak Metamorfowie potrafi� kiedy� przesuwa� gigantyczne kamienne bloki; mo�e jednak dwadzie�cia tysi�cy lat temu nie by� tak nieporadny w dziedzinie techniki. Pos�pni Zmiennokszta�tni z las�w Piurifayne, mieszka�cy wiklinowych chat i b�otnistych ulic, stanowili wszak jedynie niedobitki rasy, kt�ra kiedy� rz�dzi�a Majipoorem.

Valentine przyrzek� sobie powr�ci� tutaj, kiedy tylko upora si� z Domininem Barjazidem, i zbada� dok�adnie staro�ytn� stolic�, wypleni� zielsko, oczy�ci� miasto z piasku i zrekonstruowa�. Je�li b�dzie to mo�liwe, pomy�la�, zaprosi przyw�dc�w Metamorf�w do udzia�u w tych pracach, chocia�, szczerze m�wi�c, w�tpi� w ich ch�� wsp�dzia�ania. Nale�a�o jednak co� zrobi�, aby nawi�za� ni� porozumienia mi�dzy nimi a reszt� planety.

��Je�li zn�w b�d� Koronalem � powiedzia� do Carabelli, kiedy karawana mija�a piramidy i opuszcza�a Velalisier � postaram si�

��Kiedy b�dziesz Koronalem � poprawi�a go.

Valentine u�miechn�� si�.

��O tak, kiedy zn�w b�d� Koronalem, postaram si� zbada� problem Metamorf�w. Postaram si� wprowadzi� ich na powr�t w g��wny nurt �ycia na Majipoorze, o ile to b�dzie mo�liwe. A tak�e zapewni� im udzia� w sprawowaniu rz�d�w.

��O ile zechc�.

��Mam nadziej�, �e uda mi si� przezwyci�y� ich zapiek�y gniew � powiedzia� Valentine. � Po�wi�c� temu swoje panowanie. Nasze ca�e spo�ecze�stwo, nasze wspania�e, harmonijne i kochaj�ce si� kr�lestwo, zosta�o zbudowane na kradzie�y i niesprawiedliwo�ci, Carabello, a my przyzwyczaili�my si� przymyka� na to oczy.

Sleet popatrzy� na nich.

��Zmiennokszta�tni nigdy nie wykorzystywali ca�ej planety. Kiedy przybyli tu nasi przodkowie, na jej olbrzymich obszarach by�o ich tylko dwadzie�cia milion�w.

��Ale to by�y ich obszary � krzykn�a Carabella. � Jakim prawem�

��Spokojnie, spokojnie � rzek� Valentine. � Nic nam nie da spieranie si� o czyny pierwszych osadnik�w. Co si� sta�o, to si� nie odstanie. Musimy z tym �y�. Ale mo�emy zmieni� nasz spos�b my�lenia i je�eli zn�w b�d� Koronalem�

��Kiedy � poprawi�a Carabella.

��Kiedy � powt�rzy� Valentine.

Deliamber odezwa� si� cicho, jakby od niechcenia, ale jego s�owa natychmiast przyci�gn�y uwag� s�uchaczy.

��Mo�e te k�opoty s� pocz�tkiem odwetu za uciskanie Metamorf�w. Valentine spojrza� na niego uwa�nie.

��Co masz na my�li?

��To jedynie, �e tu, na Majipoorze, przebyli�my d�ug� drog�, nie p�ac�c nic za grzech pierworodny zdobywc�w. Rachunki rosn�, jak wiecie. A teraz ta uzurpacja, z�o nowego Koronala, perspektywa wojny, �mierci, zag�ady, chaosu � by� mo�e przesz�o�� zaczyna ��da� wyr�wnania krzywd.

��Przecie� Valentine nie ma nic wsp�lnego ze zniszczeniem Metamorf�w � zaprotestowa�a Carabella. � Dlaczego to on ma cierpie�? Dlaczego to on ma by� odsuni�ty od w�adzy, a nic podobnego nie sta�o si� z jakim� despotycznym Koronalem sprzed tysi�cleci? Deliamber wzruszy� ramionami.

��W tych sprawach nie ma idealnej sprawiedliwo�ci. My�lisz, �e tylko winni ponosz� kar�? � Bogowie�

��My�lisz, �e bogowie s� sprawiedliwi? W miar� czasu cale z�o jest naprawiane, ka�dy minus r�wnowa�y si� z plusem, podlicza si� kolumny cyfr i og�lna suma si� zgadza. Ale ten czas musi by� d�ugi. Nasz jest kr�tki, a sprawy nie zawsze przyjmuj� sprawiedliwy obr�t. Si�y, dzi�ki kt�rym �wiat trwa w r�wnowadze, wyr�wnuj� wszystkie rachunki, ale przy okazji �cieraj� w swych �arnach zar�wno dobrych, jak i niegodziwych.

��To jeszcze nie wszystko � odezwa� si� Valentine. � Mo�liwe, �e zosta�em wybrany przez te si�y jako ich narz�dzie, i nie powinienem uchyla� si� od cierpienia, je�li moje dzia�ania maj� by� skuteczne.

��Jak to?

��Gdyby nie przydarzy�o mi si� nic niezwyk�ego, m�g�bym rz�dzi� na G�rze Zamkowej tak jak wszyscy moi poprzednicy, zadowolony z siebie, �askawy dla innych, godz�cy si� na zwyk�y porz�dek rzeczy, bo z wysoko�ci swojego tronu nie widzia�bym w nim nic z�ego. Natomiast moje przygody pokaza�y mi �wiat takim, jakim nigdy bym go nie zobaczy�, gdybym siedzia� odizolowany w Zamku. I dzi�ki temu by� mo�e jestem przygotowany do odegrania roli, kt�r� odegra� nale�y, inaczej bowiem� � Valentine zawiesi� g�os. Po chwili m�wi� dalej. � Ta rozmowa, to czysta fantazja. Najpierw trzeba odzyska� Zamek. Potem mo�emy zastanawia� si� nad istot� r�wnowagi we wszech�wiecie i nad taktyk� bog�w.

Popatrzy� za siebie na przekl�te miasto staro�ytnych, zniszczone i rozsypane bez�adnie na opuszczonej, pustynnej ziemi, a mimo to wci�� wspaniale. Skierowa� wzrok przed siebie i w milczeniu odda� si� kontemplacji mijanego krajobrazu.

Droga do�� ostro skr�ci�a na p�nocny wsch�d i karawana, przeprawiwszy si� przez �a�cuch wzg�rz, zjecha�a na jego po�udniow� stron� i znalaz�a si� w zalanej powodzi� dolinie Glayge, w pobli�u najdalej na p�noc wysuni�tej odnogi jeziora Roghoiz. Od p�l, na kt�rych obozowa�a armia Koronala, dzieli�y j� setki mil.

Ermanar, poruszony obecno�ci� dwu szpieg�w w Velalisier, wys�a� zwiadowc�w, aby si� upewni�, �e armia nie ruszy�a na p�noc na spotkanie z nimi. Valentine przyzna�, �e jest to rozs�dne posuni�cie, lecz sam r�wnie� postanowi� zasi�gn�� j�zyka, wykorzystuj�c do tego Deliambera.

��Rzu� czary � rozkaza� czarodziejowi. � Niech odpowiedz� na pytanie, czy zagra�a nam armia nieprzyjaciela. Mo�esz to zrobi�?

Wielkie z�ote oczy Vroona b�ysn�y rozbawieniem.

��Czy mog�? Czy wierzchowiec mo�e je��? Czy smok morski mo�e p�ywa�?

��A zatem zr�b to � rzek� Valentine.

Deliamber cofn�� si� i mrucz�c pod nosem jakie� s�owa pomacha� mackami, zwijaj�c je i splataj�c w najdziwniejszy spos�b. Valentine podejrzewa�, �e wi�kszo�� czar�w Deliambera by�a inscenizowana na u�ytek publiczno�ci i �e istota sprawy nie polega na wymachiwaniu mackami czy mamrotaniu jakich� formu�ek, lecz na wysy�aniu w przestrze� ch�onnej, wra�liwej �wiadomo�ci, kt�ra wy�apywa�a wibracje tego, co dzia�o si� gdzie� daleko. Nie szkodzi, pomy�la� Valentine, niech Vroon urz�dza swoje ma�e przedstawienia. Swoista gra, przyznawa� Valentine, niezwykle przydawa�a si� w wielu dziedzinach �ycia, s�u�y�a nie tylko czarodziejom i �onglerom; s�u�y�a tak�e Koronalowi, Pontifexowi, Pani, Kr�lowi Sn�w, wieszczce, kap�anom �wi�tych misteri�w, mo�e nawet urz�dnikom celnym na granicach prowincji i sprzedawcom kie�basek na ulicznych straganach. Kiedy gra si� rol� siebie samego, swoj� profesj�, nie nale�y zbyt si� odkrywa� ani pozwala� sobie na zbytni� szczero��; swoje dzia�ania trzeba umie� maskowa� magi� i teatrem.

��Oddzia�y Koronala biwakuj� tam, gdzie do tej pory � powiedzia� Deliamber.

Valentine skin�� g�ow�.

��To dobrze. Oby zosta�y tam jeszcze przez jaki� czas, oczekuj�c naszego powrotu z wycieczki do Velalisier. Czy jeste� w stanie odkry� jakie� inne armie na p�noc st�d?

��Nie na ka�d� odleg�o��. � odpowiedzia� Deliamber. � Wyczuwam obecno�� zast�p�w rycerzy na G�rze Zamkowej, ale one s� tam zawsze. Wyczuwam te� mniejsze oddzia�y, tu i tam, w Pi��dziesi�ciu Miastach. W tym te� nie ma nic niezwyk�ego. Koronal ma mn�stwo czasu. Po prostu siedzi w Zamku i oczekuje twojego przyj�cia. Dopiero wtedy nast�pi wielka mobilizacja. Co poczniesz, Valentine, kiedy z G�ry Zamkowej ruszy tobie naprzeciw milion wojownik�w?

��Czy s�dzisz, �e nie zastanawiam si� nad tym?

��S�dz�, �e troch� za ma�o. Trzeba pomy�le� powa�nie o chwili, gdy nasze setki stan� wobec ich milion�w.

��Milion to zbyt du�o jak na armi� � rzek� niefrasobliwie Valentine. � O wiele �atwiej �ongluje si� maczugami ni� pniami drzew dwikka. Czy boisz si� tego, co nas czeka?

��Ani troch�.

��Ja r�wnie� � powiedzia� Valentine.

A jednak zdawa� sobie spraw�, �e obaj nie m�wi� prawdy, obaj graj�. Czy ba� si�? Nie, naprawd� nie. �mier� przychodzi po wszystkich, nie wcze�niej to p�niej, i strach przed ni� jest szale�stwem. Valentine wiedzia�, dlaczego lekcewa�y sobie �mier�: stawa� z ni� twarz� w twarz w lesie w pobli�u Avendrone, w kipieli wodospad�w Steiche, w brzuchu smoka morskiego, na Wyspie, podczas zapas�w z Farssalem � i ani razu nie ogarn�o go uczucie, kt�re m�g�by uto�sami� ze strachem. Je�eli armia, kt�ra go oczekuje na G�rze Zamkowej, przewy�sza liczebnie jego ma�e si�y i je�li go powali, b�dzie to los godny po�a�owania � tak jak roztrzaskanie si� o g�azy Steiche � on jednak nie potrafi� ba� si� przed czasem. Tym, co naprawd� odczuwa�, czym� daleko wa�niejszym od l�ku o w�asne �ycie, by�a troska o Majipoor. Je�li zostanie pokonany przez brak zdecydowania, g�upot� czy przez zwyk�� nier�wno�� si�, Zamkiem nadal b�d� w�ada� Barjazidowie i bieg historii mo�e odwr�ci� si� na zawsze, a to przyniesie cierpienie miliardom niewinnych istot. Spoczywa na nim wielka odpowiedzialno�� � nie wolno do takiej kl�ski dopu�ci�. Je�li wdzieraj�c si� na G�r� Zamkow� padnie, sko�cz� si� jego trudy, lecz m�czarnie Majipooru dopiero si� rozpoczn�.

Podr�owali teraz przez spokojne rolnicze tereny, kt�re szerokim pasem otacza�y G�r� Zamkow� i zaopatrywa�y w p�ody rolne jej Pi��dziesi�t Miast. Valentine zdecydowa� si� na jazd� g��wnymi go�ci�cami, gdy� poruszaj�c si� tak okaza�� karawan� trudno by�oby bawi� si� w konspiracj�, a poza tym nadchodzi� czas, by wyjawi� �wiatu, �e zacz�a si� walka o w�adanie Zamkiem Lorda Valentine'a.

�wiat, tak czy inaczej, zaczyna� si� o tym dowiadywa�. Zwiadowcy Ermanara, wys�ani do Pendiwane, miasta le��cego nad Glayge, przynie�li wiadomo�ci o pierwszych przeciwdzia�aniach podj�tych przez uzurpatora.

��Mi�dzy nami a Pendiwane nie stacjonuje �adna armia � zameldowa� Ermanar. � Natomiast w samym mie�cie rozkleja si� afisze pi�tnuj�ce ciebie jako buntownika i wroga publicznego, a obywateli przynagla si� do tworzenia oddzia��w pospolitego ruszenia, kt�re broni�yby prawowitego Koronala i obecnego porz�dku przed twoj� rebeli�. Wygl�da na to, �e nie dotar�y tam popieraj�ce ci� proklamacje Pontifexa. No i jeszcze jedno: p�ynie szeroka fala przes�a�.

Valentine zmarszczy� brwi.

��O jakich przes�aniach m�wisz?

��O przes�aniach Kr�la Sn�w. Ledwo kto� zd��y zapa�� w sen, a ju� zjawia si� Kr�l i do znudzenia szepce o zachowaniu wierno�ci oraz przestrzega przed straszliwymi konsekwencjami, jakie mog� wynikn�� z obalenia Koronala.

��No tak � mrukn�� pod nosem Valentine. � Tamten ma Kr�la, kt�ry pracuje dla niego, wyt�aj�c wszystkie si�y. Przes�ania z Suwaelu p�yn� pewnie dzie� i noc, bez przerwy. My jednak postaramy si� obr�ci� je przeciwko ich nadawcom. Co ty na to? � zwr�ci� si� do Deliambera. � Kr�l Sn�w wmawia ludziom, jak straszn� rzecz� jest obalenie Koronala. W porz�dku. Tak powinni my�le�. Ale powinni r�wnie� zdawa� sobie spraw�, �e ta straszna rzecz ju� si� wydarzy�a i �e teraz na nich spoczywa obowi�zek naprawienia z�a.

��Musimy te� im u�wiadomi�, �e Kr�l Sn�w nie jest w tej wojnie bezstronny i �e czerpie korzy�ci ze zdradzieckiego czynu syna � powiedzia� Deliamber.

��Dokonamy tego � odezwa�a si� hierarchini Lorwade. � Z Wyspy, od Pani, nap�ywaj� przes�ania, i to ze zdwojon� si��. To one b�d� przeciwdzia�a� snom zsy�anym przez Kr�la, a zatruwaj�cym ludzkie umys�y. Ostatniej nocy, kiedy spa�am, Pani przysz�a do mnie i powiedzia�a, �e wyjawi ludziom to, co sta�o si� w Tilomon: przeka�e obraz, jak domieszano do wina �rodka usypiaj�cego i w ten spos�b podmieniono Koronala. Przedstawi r�wnie� twoj� now� twarz, Lordzie Valentine, otoczy ci� nimbem w�adzy, kt�rej symbolem jest gwiazda oraz powie wprost, �e Dominin Barjazid jest zdrajc� o nikczemnym i mrocznym sercu.

��Kiedy to nast�pi?

��Pani tylko czeka na twoj� zgod�.

��Zatem otw�rz przed ni� sw�j umys� jeszcze tej nocy i powiedz, �e powinna ju� zacz�� wysy�a� przes�ania.

��Jakie to dziwne � rzek� z cicha Khun z Kianimotu. � Wojna sn�w! Wasz spos�b walki nigdy nie pozwoli mi zw�tpi�, �e by�em w ca�kowicie obcym �wiecie.

��Lepiej walczy� na sny ni� na miecze i miotacze energii, przyjacielu � powiedzia� z u�miechem Valentine. � Chcemy zwyci�y� dzi�ki perswazji, a nie przez zabijanie.

��Wojna sn�w � powt�rzy� oszo�omiony Khun. � My, na Kianimocie, takie sprawy za�atwiamy inaczej. Ale kt� wie, czyj spos�b jest lepszy? My�l� jednak, �e opr�cz przes�a� r�wnie� i tu dojdzie do walki, Lordzie Valentine.

Valentine spojrza� na niebieskosk�rego zatroskanym wzrokiem.

��Niestety, chyba masz racj�.

Min�o jeszcze pi�� dni i znale�li si� na odleg�ych przedmie�ciach Pendiwane. Teraz ju� wie�ci o marszu bieg�y przez ca�y kraj; na mijanych polach przystawali pojedynczy gospodarze, aby popatrze� na kawalkad� unosz�cych si� w powietrzu woz�w, a przy wi�kszych skupiskach domostw go�ci�ce by�y obl�one przez t�umy gapi�w.

Valentine nie mia� nic przeciwko temu. Jak dot�d nikt nie podni�s� na niego r�ki. On i jego ludzie byli postrzegani jako co� osobliwego, lecz nie stanowi�cego zagro�enia. Nie ��da� nic wi�cej.

Kiedy jednak od Pendiwane dzieli� ich tylko dzie� drogi, jad�cy przodem patrol przyni�s� wiadomo��, �e u zachodnich wr�t miasta oczekuje na nich jaki� oddzia�.

���o�nierze? � spyta� Valentine.

��Stra� obywatelska � powiedzia� Ermanar. � S�dz�c po wygl�dzie, po�piesznie zorganizowana. Jej cz�onkowie nie nosz� uniform�w, a jedynie maj� na ramionach opaski z gwiezdnym emblematem.

��Doskonale. Gwiazda przemawia na moj� korzy��. Wyjd� im naprzeciw i za��dam, aby z�o�yli mi ho�d.

��A jak b�dziesz ubrany, m�j panie? � spyta� Vinorkis.

Valentine, zaskoczony pytaniem, pokaza� na prosty str�j, w kt�rym podr�owa� od Wyspy Snu � bia��, przepasan� w talii tunik� i lekk� bluz�.

��No, chyba tak � odpowiedzia�. Hjort potrz�sn�� przecz�co g�ow�.

��My�l�, �e powiniene� mie� na sobie jakie� okazalsze szaty, a tak�e koron�. Jestem o tym przekonany.

��Nie zamierza�em wyst�powa� tak okazale. Je�li zobacz� koron� na g�owie m�czyzny, kt�rego twarz nie jest twarz� tego Lorda Valentine'a, kt�rego znaj�, to pierwszym s�owem, jakie im przyjdzie do g�owy, b�dzie �uzurpator� � nie uwa�asz?

��Nie, nie uwa�am � odpar� Vinorkis. � Staniesz przed nimi i powiesz, �e jeste� ich prawdziwym kr�lem. Ale czy tak wygl�da prawdziwy kr�l? Prosty str�j i swobodne maniery mog� ci zjednywa� przyjaci� podczas spokojnej wymiany zda�, lecz nie podczas spotkania ze zgromadzonymi t�umnie oddzia�ami. Lepiej by� zrobi� przywdziewaj�c szaty, kt�re wzbudzaj� respekt.

��Pok�ada�em zaufanie w prostocie i szczero�ci � cechach, kt�rym by�em wierny od Pidruid.

��Prostota i szczero��, prosz� bardzo, ale dodaj do tego koron� � powiedzia� Vinorkis.

��Carabello! Deliamberze! Porad�cie mi!

��Troch� przepychu na pewno nie zaszkodzi � rzek� Vroon.

��To b�dzie twoje pierwsze wyst�pienie w charakterze pretendenta do tronu � powiedzia�a Carabella. � Mo�e ci si� przyda� odrobina kr�lewskiego splendoru.

��Chyba odzwyczai�em si� od takich stroj�w podczas wielomiesi�cznej w�dr�wki, a pomys� z koron� wr�cz mnie �mieszy. Metalowe k�ko wci�ni�te na g�ow�, troch� klejnot�w�

Przerwa�, widz�c wlepione w siebie spojrzenia.

��Korona � ci�gn�� po chwili nieco powa�niejszym tonem � to rzecz ciesz�ca oko, lecz w istocie �wiecide�ko, ozdoba. Mo�e zrobi� wra�enie na dzieciach, ale doro�li obywatele, kt�rzy�

Zn�w przerwa�.

��M�j panie, czy przypominasz sobie, jak si� czu�e�, kiedy przyszli do ciebie na Zamek i w�o�yli ci gwiazd� na czo�o?

��Przebieg� mi dreszcz po plecach, przyznaj�. � Tak, korona jest niczym dziecinna ozdoba czy b�ahe �wiecide�ko, to prawda. Jest te� jednak symbolem w�adzy, kt�ry wynosi Koronala ponad innych, a zwyk�ego Valentine'a przeobra�a w Lorda Valentine'a, spadkobierc� Lorda Prestimiona i Lorda Confalume'a, Lorda Stiamota i Lorda Dekkereta. Takie symbole otaczaj� nas ze wszystkich stron. M�j panie, twoja matka zrobi�a wiele, aby przywr�ci� ci osobowo��, jak� mia�e� przed Tilomon, ale wci�� masz w sobie du�o z Valentine'a �onglera. Nie ma w tym nic z�ego, lecz w obecnej sytuacji przyda�oby ci si� wi�cej majestatu. Takie jest moje zdanie.

Valentine, ws�uchuj�c si� w szmer s��w Deliambera i widz�c, jak czarodziej ko�ysze mackami, przypomnia� sobie w�asne rozwa�ania o roli, jak� spe�nia sztuka aktorska w osi�ganiu zamierzonych cel�w. To oni mieli racj�, nie on.

��Zgoda. Za�o�� koron�, je�li zostanie zrobiona na czas. Zrobi� mu j� jeden z ludzi Ermanara, wykorzystuj�c zu�yty silnik �lizgacza, jedyny zb�dny skrawek metalu, jaki by� pod r�k�. Zwa�ywszy na po�piech i ca�kowit� improwizacj�, robot� nale�a�o uzna� za zupe�nie przyzwoit�: spojenia by�y g�adkie, odst�py mi�dzy promieniami gwiazdy prawie r�wne, wewn�trzny kr�g dopasowany do kszta�tu g�owy. Oczywi�cie, trudno by�oby por�wnywa� j� z prawdziw� koron�, ozdobion� trzema wspania�ymi kamieniami diniaba, rozetami rzadko spotykanych klejnot�w oraz inkrustacjami z siedmiu drogocennych metali. Tamta, pochodz�ca z czas�w Lorda Confalume'a, kt�ry niew�tpliwie znajdowa� prawdziw� rado�� w przebieraniu si� w paradne stroje, by�a w tej chwili gdzie indziej, wi�c ta, kiedy ju� raz spocznie na namaszczonym czole, musi, cho�by z pomoc� czar�w, zal�ni� odpowiednim blaskiem. Valentine trzyma� j� w r�kach przez d�ug� chwil�. Wbrew wczorajszemu lekcewa�eniu, okazywanemu takim atrybutom w�adzy, dzisiaj sam poczu� przed ni� respekt.

Z zadumy wyrwa� go �agodny g�os Deliambera.

��M�j panie, stra� z Pendiwane czeka.

Valentine skin�� g�ow�. By� odziany w po�yczone szaty: zielony kubrak, w�asno�� jednego z towarzyszy Ermanara, ��ty p�aszcz znaleziony w�r�d rzeczy Asenharta, ci�ki z�oty �a�cuch nale��cy do Lorivade i wysokie b�yszcz�ce buty podszyte bia�ym futrem z p�nocnych stitmoj�w, kt�re do�o�y� Nascimonte. Od nieszcz�snej uczty w Tilomon, kiedy by� jeszcze w�a�cicielem ca�kiem odmiennego cia�a, ani razu nie b�yszcza� tak� elegancj�, tote� pretensjonalno�� stroju wprawi�a go teraz w zak�opotanie. Brakowa�o tylko korony.

Zacz�� j� nak�ada�, lecz d�onie zamar�y mu w powietrzu, kiedy sobie u�wiadomi�, �e uczestniczy w historycznym momencie, czy mu si� to podoba, czy nie � oto r�wnie� w swoim drugim wcieleniu wdziewa na siebie znak gwiazdy. Ca�e wydarzenie przestawa�o by� zwyk�� maskarad�, a zaczyna�o przypomina� prawdziw� koronacj�. Rozejrza� si� niespokojnie.

��Nie powinienem wk�ada� tego na g�ow� w�asnor�cznie � powiedzia� � Deliamberze, jeste� moim pierwszym ministrem. Ty to zr�b.

��M�j panie, nie jestem wystarczaj�co wysoki. � Mog� ukl�kn��.

��To nie wypada � odpowiedzia� Vroon z odrobin� uszczypliwo�ci w g�osie.

By�o oczywiste, �e Deliamber nie chce tego zrobi�. Valentine popatrzy� z kolei na Carabell�, ale ona cofn�a si� i szepn�a przera�ona:

��Jestem kobiet� z ludu, m�j panie!

��A co to ma wsp�lnego� � Valentine potrz�sn�� g�ow�. Zaczyna� si� irytowa�. Robiono wok� tego zbyt wiele zamieszania. Rozejrza� si� po otaczaj�cych go twarzach i zatrzyma� wzrok na hierarchini Lorivade, wynios�ej, pe�nej godno�ci kobiecie.

��Reprezentujesz tutaj Pani�, moj� matk�, i jeste� kobiet� o wysokiej pozycji spo�ecznej. Czy mog� ci� prosi�

��Korona, m�j panie � odpowiedzia�a Lorivade uroczystym tonem � przypada Koronalowi z nadania Pontifexa. To raczej Ermanar powinien ci j� za�o�y�. Jest w�r�d nas jego najwy�szym przedstawicielem.

Valentine westchn�� i zwr�ci� si� do Ermanara.

��Hierarchini chyba ma racj�. Czy zrobisz to?

��B�d� zaszczycony, m�j panie.

Valentine wr�czy� koron� Ermanarowi, a sam zsun�� otrzymany od matki srebrny diadem ni�ej na czo�o. Ermanar, nie obdarzony przez natur� wysokim wzrostem, wspi�� si� na palce. Trzymaj�c koron� w nieco dr��cych d�oniach, uni�s� j� ostro�nie do g�ry i na�o�y� na g�ow� Valentine'a. Pasowa�a idealnie.

��No wreszcie � rzek� Valentine. � Ciesz� si�, �e� � Valentine! Lord Valentine! B�d� pozdrowiony, Lordzie Valentine! Niech �yje Lord Valentine!

Unosz�c d�onie w znaku gwiazdy, wykrzykuj�c jego imi�, wszyscy upadli przed nim na kolana � Sleet, Carabella, Vinorkis, Lorivade, Zalzan Karol, Shanamir, Nascimonte, Asenhart, Ermanar, a nawet, o dziwo, cudzoziemiec Khun z Kianimotu.

Valentine, zak�opotany, usi�owa� powstrzyma� ich gestem d�oni. S�owa ugrz�z�y mu w gardle. To przedstawienie, zaimprowizowane na u�ytek obywateli Pendiwane, nabra�o charakteru prawdziwej koronacji. Da� si� ponie�� fali wzruszenia i stoj�c z wyci�gni�tymi ramionami, przyjmowa� ho�dy przyjaci�.

��Dosy� � powiedzia� w ko�cu. � Podnie�cie si�. Pendiwane czeka na nas.

Doniesienia zwiadowc�w m�wi�y o tym, �e stra� i wa�ne osobisto�ci miasta ju� od kilku dni oczekuj� ich przybycia, obozuj�c przed zachodnimi wrotami. Valentine zastanawia� si�, w jakim stanie napi�cia znajduj� si� mieszka�cy po tak d�ugim oczekiwaniu i jakie zgotuj� mu przyj�cie.

Od Pendiwane dzieli�a ich jeszcze godzina jazdy. Tereny pe�ne zielonych las�w i faluj�cych wilgotn� traw� ��k szybko ust�pi�y miejsca skupiskom ma�ych kamiennych dom�w, w wi�kszo�ci krytych spadzistymi czerwonymi dachami. Le��ce przed nimi miasto by�o stolic� prowincji i liczy�o dwana�cie do trzynastu milion�w mieszka�c�w. �yli z po�rednictwa w handlu warzywami i owocami. To tutaj segregowano wszystkie p�ody rolne nap�ywaj�ce z rejon�w dolnej Glayge i wysy�ano dalej, do Pi��dziesi�ciu Miast.

Oczekuj�cy u wr�t oddzia� stra�y liczy� co najmniej dziesi�� tysi�cy m�czyzn i szczelnie wype�nia� drog� oraz przylegaj�cy do zewn�trznych mur�w plac targowy. Nie wszyscy zmobilizowani obywatele byli uzbrojeni, tylko tu i �wdzie da�o si� zauwa�y� miotacze energii i troch� prostszej broni. Nie nawykli do �o�nierskiej postawy, stali sztywni i spi�ci, zw�aszcza ci w pierwszych szeregach. Valentine rozkaza� zatrzyma� �lizgacze w odleg�o�ci �wierci mili i w ten spos�b mi�dzy jedn� a drug� grup� powsta�a strefa buforowa.

W koronie, spowity w kr�lewski p�aszcz, podszed� kilka krok�w do przodu. Po prawej r�ce mia� hierarchini� Lorivade ubran� w b�yszcz�ce szaty pierwszego ministra Pani, a po lewej Ermanara, na kt�rego piersiach po�yskiwa� emblemat Pontifexa. Za nimi szed� Zalzan Kavol w otoczeniu pot�nych, rzucaj�cych gro�ne spojrzenia braci. Grup� zamyka�a Lisamon Hultin w pe�nym bojowym rynsztunku, ze Sleetem i Carabell� po bokach i z Autifonem Deliamberem na ramieniu.

Valentine kroczy� przez otwart� przestrze� pe�en powagi i majestatu. Obywatele Pendiwane, wyra�nie poruszeni, wymieniali mi�dzy sob� zaniepokojone spojrzenia, zwil�ali wargi, przest�powali z nogi na nog�, pocierali d�o�mi piersi i ramiona. Panowa�a pe�na napi�cia cisza.

Valentine zatrzyma� si� dwadzie�cia krok�w od pierwszego szeregu i powiedzia�:

��Dobrzy ludzie z Pendiwane, jestem Lordem Valentinem, prawdziwym Koronalem Majipooru, i prosz� was o pomoc w odzyskaniu tego, co mi niegdy� by�o nadane z �aski bog�w i na mocy dekretu Pontifexa Tyeverasa.

Wpatrywa�o si� w niego nieust�pliwie tysi�ce szeroko otwartych oczu, lecz on nie traci� pewno�ci siebie.

��Wzywam z waszych szereg�w Holmstorga, diuka Glayge. Wzywam Redvarda Haligorna, burmistrza Pendiwane � powiedzia�.

W t�umie nast�pi�o poruszenie i po chwili wysun�� si� naprz�d pulchny m�czyzna w niebieskiej tunice zdobionej pomara�czowymi lam�wkami, o twarzy poszarza�ej ze strachu i przej�cia. Jego pier� przecina�a na ukos czarna burmistrzowska szarfa. Zrobi� kilka krok�w w stron� Valentine'a, zawaha� si�, po czym zasygnalizowa� co� gwa�townie za plecami, licz�c chyba, �e stoj�cy przed nim tego gestu nie zauwa��. Z t�umu niech�tnie wysz�o pi�ciu czy sze�ciu ni�szych rang� urz�dnik�w komunalnych, naburmuszonych jak dzieci, kt�rym kazano �piewa� na szkolnej zbi�rce. Pulchny m�czyzna przedstawi� si�:

��Jestem Redvard Haligorn; diuk Holmstorg zosta� wezwany do Zamku Lorda Valentine'a.

��My si� ju� spotkali�my, burmistrzu Haligornie � powiedzia� uprzejmie Valentine. � Przypominasz sobie? Kilka lat temu, kiedy m�j brat, Lord Voriax, by� Koronalem, a ja podr�owa�em z pos�aniem do Pontifexa. Zatrzyma�em si� w Pendiwane, ty za� podj��e� mnie bankietem we wspania�ym pa�acu nad brzegiem rzeki. Pami�tasz, burmistrzu Haligornie? By�o lato, by� rok suszy, a wyschni�ta rzeka w niczym nie przypomina�a dzisiejszej.

Haligorn przesuwa� j�zykiem po wargach i w zak�opotaniu g�aska� podbr�dek.

��Rzeczywi�cie, by� tu w roku suszy ten, kt�ry potem zosta� Lordem Valentinem. Ale mia� ciemne w�osy i nosi� brod�.

��To prawda, burmistrzu Haligornie, mia�y bowiem miejsce czary, osobliwe i potworne. W tej chwili G�r� Zamkow� w�ada zdrajca, a ja zosta�em odmieniony i wyp�dzony. Staj� teraz przed tob� i na pot�g� gwiazdy, kt�r� nosisz na r�kawie, wzywam ci�, aby� uzna� Koronala w mojej osobie.

Haligorn nie wiedzia�, co ma zrobi�. Najch�tniej znalaz�by si� teraz w jakimkolwiek innym miejscu, cho�by po�r�d kr�tych korytarzy Labiryntu, cho�by na wypalonych przestrzeniach Suvraelu.

Valentine m�wi� dalej.

��Obok mnie widzisz Lorivade z Wyspy Snu, najbli�sz� z towarzyszek mojej matki, a twojej Pani. Czy uwa�asz, �e ona mog�aby ci� ok�ama�?

��To jest prawdziwy Koronal i zapewniam ci�, �e Pani przestanie obdarza� mi�o�ci� tych, kt�rzy mu si� przeciwstawi�. � W g�osie hierarchini zabrzmia�a lodowata nuta.

��A ten oto, to Ermanar, najwy�szy s�uga Pontifexa Tyeverasa. � Valentine przedstawi� drug� towarzysz�c� mu osobisto��.

Ermanar, jak to by�o w jego zwyczaju, przem�wi� kr�tko i zwi�le:

��Wszyscy s�yszeli�cie o dekrecie Pontifexa, w kt�rym jest powiedziane, �e jasnow�osy m�czyzna ma by� przyjmowany jako Lord Valentine, Koronal. Kto spo�r�d was sprzeciwia si� dekretowi Pontifexa?

Na twarzy Haligorna uwidoczni�o si� przera�enie. Z diukiem Holmstorgiem Valentine mia�by zapewne gorsz� przepraw�, poniewa� diuk, znany z gor�cego temperamentu i hardo�ci, nie da�by si� �atwo zastraszy� komu�, kto nosi na g�owie koron� domowej roboty, a za sob� prowadzi garstk� zwolennik�w tak dziwacznego autoramentu. Redyard Haligorn, zwyk�y wybieralny urz�dnik, przed kt�rym od lat nie stawa�y wyzwania powa�niejsze ni� urz�dzanie oficjalnych bankiet�w i regulowanie podatk�w, �atwo straci� grunt pod nogami.

��Z Zamku Lorda Valentine'a nadszed� rozkaz, aby ci� schwyta� i wytoczy� ci proces � powiedzia� be�kotliwie.

��Ostatnio z Zamku Lorda Valentine'a wysz�o wiele rozkaz�w � odrzek� Valentine � a niema�� liczb� w�r�d nich stanowi�y decyzje niem�dre, niesprawiedliwe lub nie na czasie. Czy� nie mam racji, burmistrzu Haligornie? To s� rozkazy uzurpatora, a wi�c bezwarto�ciowe. S�ysza�e� g�osy Pani i Pontifexa. Mia�e� przes�ania nakazuj�ce ci pos�usze�stwo wobec mojej osoby.

��Mia�em tak�e inne przes�ania � powiedzia� Haligorn ledwo s�yszalnym g�osem.

��Od Kr�la Sn�w, no tak! � roze�mia� si� Valentine. � A kto jest uzurpatorem? Kto ukrad� tron Koronala? Dominin Barjazid! Syn Kr�la Sn�w! Czy rozumiesz teraz sens przes�a� z Suvraelu? Czy rozumiesz, co zrobiono z Majipoorem?

Valentine wprowadzi� si� w p�sen i wype�niaj�c nieszcz�snego Haligorna moc� swej duszy porazi� go przes�aniem na jawie.

Twarz burmistrza spurpurowia�a i pokry�a si� plamami. Zachwia� si� i aby nie upa�� schwyci� si� kurczowo swoich towarzyszy, ale ich r�wnie� nie omin�o przes�anie Valentine'a, tak �e sami potrzebowali oparcia.

��Sta�cie po mojej stronie, przyjaciele. Otw�rzcie przede mn� miasto. St�d rozpoczn� podb�j G�ry Zamkowej, a Pendiwane okryje si� s�aw� jako miasto, kt�re pierwsze wyst�pi�o przeciwko uzurpatorowi.

Tak wi�c Pendiwane upad�o bez walki. Redvard Haligorn, wygl�daj�cy jak kto�, kto w�a�nie po�kn�� ostryg� wielk� jak p�wysep Stoienzar i teraz czuje, jak �askocze go ona w prze�yku, osun�� si� na kolana i pozdrowi� Valentine'a znakiem gwiazdy. W jego �lady poszli dwaj wiceburmistrzowie, a tu� po nich tysi�ce ludzi przykl�kn�o w ho�dzie i z tysi�cy piersi wyrwa� si� okrzyk, kt�ry narasta� w miar�, jak zgromadzeni przekonywali si� do nowej idei: � Lord Valentine! Niech �yje Lord Valentine!

Wrota Pendiwane stan�y otworem.

��Posz�o zbyt �atwo � powiedzia� Valentine p�g�osem do Carabelli. � Czy b�dzie tak do samej G�ry Zamkowej? Czy dzi�ki zastraszeniu jednego czy dw�ch t�pych burmistrz�w odbijemy tron i to przy wt�rze oklask�w?

��Oby tak si� sta�o � odpowiedzia�a Carabella. � Jednak tam, wysoko, czeka otoczony stra�ami Barjazid, i aby go zastraszy�, b�dziesz musia� u�y� nie tylko s��w i paru scenicznych efekt�w. Musisz si� liczy� z tym, �e b�dzie bitwa, Valentine.

��Oby tylko jedna.

Carabella dotkn�a delikatnie jego ramienia.

��Przez wzgl�d na ciebie mam nadziej�, �e b�dzie tylko jedna i to niewielka.

��Nie przez wzgl�d na mnie � odpar�. � Przez wzgl�d na ca�y �wiat. Nie chc�, �eby ktokolwiek z moich ludzi straci� �ycie naprawiaj�c z�o, jakie sprowadzi� na nas Dominin Barjazid.

��Nigdy nie s�dzi�am, �e kr�lowie mog� by� tak szlachetni, m�j kochany.

��Carabello�

��Dlaczego jeste� taki smutny?

��Boj� si� tego, co jeszcze nas czeka.

��Czeka nas walka, kt�rej nie da si� unikn��, a po niej radosny triumf i przywr�cenie porz�dku. A teraz, je�li masz by� prawdziwym kr�lem, pozdr�w swoich poddanych, u�miechnij si� i rozja�nij twarz.

Valentine skin�� g�ow�.

��Masz racj� � powiedzia�. Pochwyci� jej d�o� i czule musn�� wargami. Potem odwr�ci� si� do wykrzykuj�cych jego imi� t�um�w, uni�s� ramiona i odda� pozdrowienie.

Valentine przeje�d�a� ulicami wielkiego miasta w zgie�ku wiwat�w. Ogarn�o go dziwnie znajome uczucie. Jak przez mg�� przypomnia� sobie pierwsze etapy przerwanej podr�y, kiedy to na pocz�tku swych rz�d�w wyruszy� rzek� na zachodnie wybrze�e, do Alaisoru, stamt�d na Wysp�, aby u boku matki ukl�kn�� w �wi�tyni Wewn�trznej, potem dalej, wci�� na zach�d, ku Zimroelowi, a wsz�dzie czeka�y na niego tak samo wiwatuj�ce t�umy � w Piliploku, Velathys, Narabalu, potem by�y kipi�ce zieleni� tropiki, potem kolejne parady, bankiety, splendor, ci�g�e podniecenie, zn�w t�umy, tym razem w Tilomon, zn�w okrzyki: �Valentine! Lord Valentine!� Przypomnia� te� sobie swoje zaskoczenie na widok Dominina Barjazida, syna Kr�la Sn�w, kt�ry przyby� a� z Suwaelu, aby go powita� i uhonorowa� uczt�. Nie by�o zwyczajem Barjazid�w opuszczanie swego kr�lestwa; odsuni�ci od �wiata, wiecznie zaj�ci maszynami wytwarzaj�cymi sny, noc w noc wysy�ali do obywateli Majipooru interweniuj�ce, nakazuj�ce, a wreszcie i karz�ce przes�ania. No i tamten bankiet, i butelka wina przyj�ta z r�k Barjazida � a potem ju� widok na le��ce w dole Pidruid, pod wapienn� ska��, i zm�cone wspomnienia o dorastaniu gdzie� na wschodzie, i na p�l u�wiadamiana w�dr�wka przez ca�y kontynent, a� na zachodnie wybrze�e. Teraz, wiele miesi�cy od tamtych wydarze�, po tak d�ugiej i niezwyk�ej przerwie, zn�w na ulicy wielkiego miasta rozbrzmiewa�o jego imi�.

Stoj�c w orszaku kr�lewskim przy pa�acu burmistrza, Valentine wezwa� do siebie Haligorna, nadal oszo�omionego tym, co si� sta�o, i powiedzia�:

��Potrzebuj� flotylli statk�w rzecznych, kt�re by nas dowioz�y a� do �r�de� Glayge. Koszty zostan� ci zwr�cone przez kr�lewski skarbiec, kiedy odzyskani tron.

��Tak, m�j panie.

��A jakimi oddzia�ami mo�esz mnie wesprze�?

��Oddzia�ami?

��No tak, oddzia�ami � stra��, wojownikami, tymi wszystkimi, kt�rzy s� zdolni do noszenia broni. Rozumiesz, czego od ciebie ��dam?

Na twarz burmistrza zn�w wyp�yn�� strach.

��My tu, w Pendiwane, nie s�yniemy ze sztuki wojennej. Valentine u�miechn�� si�.

��Nigdzie na Majipoorze nie s�yniemy z tej sztuki, bogom niech b�d� dzi�ki. Je�li jednak czujemy si� zagro�eni, to walczymy. Uzurpator zagra�a wszystkim. Czy nie byli�cie ostatnio gn�bieni nowymi, dziwnymi podatkami, a tak�e niezwyk�ymi dekretami?

��Byli�my, ale�

��Ale co? � ostrym tonem spyta� Valentine.

��S�dzili�my, �e nowy Koronal chce zamanifestowa� swoj� w�adz�.

��I zgadzali�cie si� na to, aby uciska� was ten, kt�ry powinien wam s�u�y�?

��M�j panie�

��Mniejsza o to. Je�li wszystko wr�ci do normy, zyskasz na tym tyle samo, co i ja. Daj mi armi�, burmistrzu Haligornie, a waleczno�� ludzi z Pendiwane b�dzie opiewana w balladach przez tysi�clecia.

��Odpowiadam za �ycie tutejszych obywateli, m�j panie. Nie chcia�bym, �eby gin�li albo�

��To ja odpowiadam za �ycie i tutejszych obywateli, i pozosta�ych dwudziestu miliard�w � przerwa� mu gwa�townie Valentine. � Nie mam zamiaru przelewa� niczyjej krwi zdobywaj�c Zamek, lecz bez armii jestem bezbronny. Maj�c j� nabieram monarszego dostoje�stwa i mog� zmierzy� si� z wrogiem. Rozumiesz, Haligornie? Zwo�aj swoich ludzi, powiedz im, na co si� zanosi, i wezwij ochotnik�w.

��Tak, m�j panie � powiedzia� Haligorn, dr��c ca�y.

��Tylko zadbaj, �eby to byli prawdziwi ochotnicy!

��Stanie si�, jak ka�esz, m�j panie � wymamrota� burmistrz.

Skompletowanie armii trwa�o kr�cej, ni� Valentine przewidywa�. Wybranie, wyekwipowanie i zaprowiantowanie zaj�o tylko kilka dni. Haligorn wsp�pracowa� z gorliwo�ci�, kt�ra kaza�a si� domy�la�, �e jak najpr�dzej chce wyprawi� Valentine'a w inne strony.

Stra� obywatelska, z wielkim trudem zebrana do obrony Pendiwane przed zbli�aj�cym si� oszustem, teraz sta�a si� zal��kiem pospiesznie zmobilizowanej armii lojalist�w, licz�cej jakie� dwadzie�cia tysi�cy m�czyzn i kobiet. Trzynastomilionowe miasto z powodzeniem mog�o wystawi� wi�ksze si�y, ale Valentine nie chcia� zmusza� Pendiwane do zbytnich po�wi�ce�. Zreszt� by� wierny swojej zasadzie, �e �atwiej jest �onglowa� maczugami ni� pniami drzew dwikka. Dwudziestotysi�czne wojsko wygl�da�o na ca�kiem powa�n� armi�, a strategi� Valentine'a by�o stopniowe gromadzenie posi�k�w. Nawet pot�ny Zimr bra� wszak pocz�tek ze zwyk�ych strug i strumyk�w, gdzie� w g�rach dalekiej p�nocy.

Wyruszyli rzek� Glayge o s�otnym �wicie dnia, kt�ry powoli si� przeja�nia�, a� w ko�cu rozb�ysn�� pe�nym s�o�cem. Wszystkie statki rzeczne cumuj�ce na przestrzeni pi��dziesi�ciu mil po jednej i drugiej stronie Pendiwane zosta�y oddane na potrzeby armii. Wielka flotylla, powiewaj�c zielonymi i z�otymi banderami Koronala, spokojnie p�yn�a na p�noc.

Valentine sta� na dziobie okr�tu flagowego. Mia� przy sobie Carabell�, Deliambera i admira�a Asenharta z Wyspy. Obmyte porannym deszczem powietrze by�o wonne i �wie�e. Takim je zapami�ta� � dobrotliwe powietrze Alhanroelu, wiej�ce teraz ku niemu z G�ry Zamkowej. Jakie� to by�o wspania�e uczucie � wraca� wreszcie do domu.

Statki rzeczne ze wschodniego Alhanroelu w niczym nie przypomina�y dziwacznych i fantazyjnych lodzi kr���cych po rzece Zimr. Te by�y zwyk�ymi du�ymi okr�tami, o op�ywowych kszta�tach, wysokich masztach i w�skich pok�adach, nap�dzanymi pot�nymi silnikami, co umo�liwia�o pokonywanie wartkiego nurtu Glayge.

��Nasza pr�dko�� nie dor�wnuje nurtowi rzeki � powiedzia� Asenhart.

��Nie ma w tym nic dziwnego � odpar� Valentine. Wskaza� r�k� na p�noc, ku niewidocznemu jeszcze szczytowi. � Glayge zbiera swe wody niemal od wierzcho�ka G�ry Zamkowej i na dole p�dzi ju� z ogromn� szybko�ci�.

Hjort �eglarz u�miechn�� si�.

���eglowanie po morzu wygl�da na dziecinn� zabawk� w por�wnaniu z takim �ywio�em. Rzeki, w�skie i bystre, zawsze by�y dla mnie czym� obcym. Do szcz�cia wystarcza mi otwarte morze, jego smoki i ca�a reszta.

Glayge, cho� tak bystra, by�a rzek� uregulowan�. Dzikie, niesp�awne progi i wodospady, ci�gn�ce si� przez setki mil, nale�a�y ju� do zamierzch�ej przesz�o�ci. Czterna�cie tysi�cy lat osadnictwa ludzkiego na Majipoorze zmieni�o wszystko. Dzi�ki tamom, �luzom, kana�om odprowadzaj�cym i r�nym innym urz�dzeniom, Glayge, tak jak i pozosta�e pi�� rzek sp�ywaj�cych z G�ry, przysposobiono do tego, by mog�y by� wykorzystywane niemal na ca�ej d�ugo�ci. Pewne k�opoty, a i to tylko w porze deszczowej, rzeka sprawia�a jedynie w dolnych odcinkach, gdzie p�askie r�wniny nie pozwala�y otamowa� jej biegu.

Kraj, kt�rym p�yn�a � �yzne rolnicze okr�gi na zmian� z wielkimi o�rodkami miejskimi � sprawia� wra�enie r�wnie dawno ujarzmionego, jak sama rzeka. Valentine wpatrywa� si� w dal, mru��c oczy przed blaskiem porannego s�o�ca i szukaj�c szarego cielska G�ry Zamkowej, lecz nawet taki kolos, jakim by�a G�ra, nie dawa� si� wypatrze� z odleg�o�ci dw�ch tysi�cy mil.

Pierwszym wi�kszym miastem po Pendiwane by�o Makroprosopos, s�ynne ze swoich tkaczy. Podp�ywaj�c bli�ej Valentine zobaczy�, �e jego nabrze�a w�a�nie przyozdabiano olbrzymimi proporcami Koronala, prawdopodobnie tkanymi w ostatniej chwili.

��Zastanawiam si� � powiedzia� zamy�lony Sleet � czy te flagi s� demonstracyjnym przejawem wierno�ci wobec ciemnow�osego Koronala, czy te� oznaczaj� kapitulacj� wobec twoich roszcze�?

��Z pewno�ci� s� wyrazem ho�du dla ciebie, m�j panie � powiedzia�a Carabella. � Oni tu wiedz�, �e posuwasz si� w g�r� rzeki, i w ten spos�b chc� ci� powita�!

Valentine potrz�sn�� przecz�co g�ow�.

��My�l�, �e tutejsi ludzie s� po prostu ostro�ni i przezorni. Je�li mnie si� nie powiedzie na G�rze Zamkowej, b�d� twierdzili, �e chor�gwie oznacza�y wierno�� tamtemu Koronalowi, a je�li on przegra, powiedz�, �e rozpoznali mnie po mieszka�cach Pendiwane. Chyba powinni�my jednak zmusi� ich do zaj�cia bardziej wyra�nego stanowiska. Asenharcie?

��S�ucham, m�j panie.

��Wprowad� statek do portu.

Valentine postanowi� zaryzykowa�. Nie by�o istotnej potrzeby, aby w�a�nie tutaj schodzi� na l�d, a ostatni� rzecz�, jakiej pragn��, by�aby walka z pierwszym lepszym miastem, i to tak odleg�ym od celu podr�y. W ten spos�b m�g� jednak zbada� skuteczno�� swojej strategii.

Egzamin wypad� pomy�lnie, bo pierwsze okrzyki zacz�to wznosi�, kiedy by� jeszcze daleko od brzegu.

��Niech �yje Lord Valentine! Niech �yje Koronal!

Burmistrz Makroprosopos zadyszany wpad� na nabrze�e, aby go przywita�, d�wigaj�c prezenty � grube bele najprzedniejszych tkanin wyprodukowanych przez mieszka�c�w miasta. P�aszczy� si� i przechwala�, �e ju� zwerbowa� osiem tysi�cy obywateli, kt�rzy natychmiast do��cz� do armii przywracaj�cej dawny porz�dek.

��O co tu chodzi? � spyta�a cicho Carabella. � Czy oni przystan� na ka�dego Koronala, kt�ry wystarczaj�co g�o�no upomina si� o tron i wymachuje kilkoma miotaczami energii?

Valentine wzruszy� ramionami.

��Ci ludzie ceni� sobie spok�j i wygodne �ycie, kochaj� luksus, a przy tym s� boja�liwi. Od tysi�cy lat wiedzie im si� dobrze i nie chc� utraci� tego, czego si� dorobili. Idea zbrojnego oporu jest im obca, wi�c poddaj� si�, gdy tylko przybijamy do brzegu.

��Ot� to � rzek� Sleet. � Je�li Barjazid zjawi�by si� tutaj w nast�pnym tygodniu, r�wnie szybko pok�oniliby si� jemu.

��By� mo�e. Jednak dzi�ki temu ja rosn� w si�y. Widz�c, co si� dzieje, nast�pne miasta te� nie odwa�� mi si� sprzeciwi�. Zg�d�my si� wi�c, �e jest to spontaniczny masowy ruch, dobrze?

Sleet zas�pi� si�.

��To co ty robisz teraz, nast�pnym razem mo�e powt�rzy� kto� inny. Nie jestem tym zachwycony. A co b�dzie, je�li w przysz�ym roku pojawi si� rudow�osy Lord Valentine i obwie�ci, �e to on jest prawdziwym Koronalem? Co b�dzie, je�li pojawi si� jaki� Liiman i za��da, aby wszyscy padli przed nim na kolana, m�wi�c, �e jego rywale s� najzwyklejszymi oszustami? �wiat pogr��y si� w�wczas w szale�stwie.

��Jest tylko jeden namaszczony Koronal � odpowiedzia� spokojnie Valentine. � Ludzie z tych miast, czymkolwiek by si� powodowali, nie sprzeciwiaj� si� jednak woli bog�w. Kiedy tylko powr�c� na G�r� Zamkow�, nie b�dzie nast�pnych uzurpator�w ani innych pretendent�w do tronu, obiecuj� wam to!

W skryto�ci ducha Valentine jednak przyznawa� racj� Sleetowi. Jak krucha jest zaprawa, kt�ra spaja nasze rz�dy! � pomy�la�. Podtrzymuje je tylko dobra wola. Dominin Barjazid wykaza�, jak t� dobr� wol� niszczy si� zdrad�, a Valentine odkry�, �e, jak dot�d, przez zastraszenie mo�na zapobiec zdradzie. Ale czy Majipoor b�dzie jeszcze sob�, kiedy sko�czy si� ta walka?

Po Makroprosopos by�o Apocrune, a potem Stangard Falls, Nimivan, Threiz, Po�udniowy Gayles i Mitripond. Wszystkie te miasta, ze swoimi pi��dziesi�cioma milionami ludno�ci, nie zwleka�y z uznaniem zwierzchnictwa jasnow�osego Lorda Valentine'a. Co wi�cej, wygl�da�o na to, �e wsz�dzie si� go spodziewano.

Mieszka�cy nadrzecznych okolic nie byli rozmi�owani w sztuce wojennej i �adne z miast nie zamierza�o rozstrzyga� w drodze walki, kt�ry z rywali jest prawdziwym Koronalem. Teraz, kiedy podda�y si� Pendiwane i Makroprosopos, reszta skwapliwie do��czy�a si� do nich. Valentine zdawa� sobie jednak spraw� z mia�ko�ci tych zwyci�stw, wiedz�c, �e miasta nad rzek� mog� wym�wi� mu pos�usze�stwo r�wnie �atwo, jak na nie przysta�y, je�li tylko zobacz�, �e szala zwyci�stwa przechyla si� na stron� ciemnow�osego suzerena. Praworz�dno��, namaszczenie, wola bog�w wszystko to razem znaczy�o o wiele mniej w rzeczywistym �wiecie ni� m�g� sobie wyobra�a� kto� wychowany na dziedzi�cach G�ry Zamkowej.

Jednak�e lepsze jest wsparcie, cho�by tylko deklarowane, ni� wyra�ny sprzeciw. W ka�dym z kolejnych miast Valentine zarz�dza� werbunek, cho� ju� niewielki, zaledwie po tysi�cu ochotnik�w, gdy� obawia� si� zbyt du�ej armii, a co za tym idzie, jej powolno�ci. �a�owa�, �e nie potrafi czyta� w my�lach Dominina Barjazida. Co te� tamten s�dzi o wydarzeniach nad Glayge? Czy l�kliwie kryje si� w Zamku, widz�c, �e z gniewem wyst�pi�y przeciwko niemu miliardy mieszka�c�w Majipooru? Czy te� przygotowuje wewn�trzn� lini� obrony, czekaj�c tylko stosownej do walki chwili, got�w raczej pogr��y� ca�e kr�lestwo w chaosie, ni� wyrzec si� w�adzy?

Podr� rzek� trwa�a nadal.

Dop�ywali do skraju wielkiego p�askowy�u. Teren wznosi� si� powoli i uk�ada� si� w fa�dy. Zdarza�y si� dni, kiedy Glayge zdawa�a si� wyrasta� przed nimi pionow� �cian� wody.

Valentine zna� dobrze te okolice, poniewa� w m�odzie�czych latach sp�dzanych na G�rze Zamkowej cz�sto odwiedza� ka�d� z Sze�ciu Rzek, czy to poluj�c i �owi�c ryby z Voriaxem i Elidathem, czy te� po prostu uciekaj�c przed trudami zbyt skomplikowanej edukacji. Proces zdrowienia, rozpocz�ty na Wyspie, przebiega� sprawnie i widok znanych mu miejsc przydawa� ostro�ci i barw dawnym obrazom, kt�re Dominin Barjazid usi�owa� wymaza� z jego pami�ci. W mie�cie Jerrik, gdzie koryto rzeki znacznie si� ju� zw�zi�o, przypomnia� sobie pewn� noc u starego Vroona, kt�rego od Autifona Deliambera, poza nieco wy�szym wzrostem, niewiele r�ni�o. Do rana rzucali ko�ci, a on przegrywa� sakiewk�, miecz, wierzchowca, tytu� szlachecki, wszystkie swoje ziemie, poza ma�ym kawa�kiem bagien, a potem, kiedy ju� nadszed� �wit, nagle si� odegra�, cho� do dzisiaj podejrzewa�, �e jego towarzysz �wiadomie odwr�ci� bieg swojej szcz�liwej passy. Cokolwiek by o tym s�dzi�, Vroon da� mu naprawd� niez�� lekcj�. A w Ghiseldornie, gdzie ludzie mieszkali w namiotach z czarnego woj�oku, on i Voriax sp�dzili rozpustn� noc z czarnow�os� wied�m�, co najmniej trzydziestoletni�, kt�ra rankiem wywr�y�a im z nasion pingli, �e obaj zostan� kr�lami. Voriax by� t� wr�b� niezmiernie zmartwiony, poniewa� nie wyobra�a� sobie, aby mogli rz�dzi� razem, tak jak razem obejmowali wied�m�. Tego jeszcze nie by�o w historii Majipooru. �adnemu z nich nie przysz�o w�wczas do g�owy, �e jeden mo�e by� sukcesorem drugiego. Z kolei w Amblemornie, w mie�cie najbardziej wysuni�tym na zach�d spo�r�d wszystkich Pi��dziesi�ciu Miast, jeszcze m�odszy Valentine podczas gonitwy z Elidathem z Morvole przez las skar�owacia�ych drzew spad� z wierzchowca i z�ama� lew� nog�. Ko�� przebi�a sk�r� i Elidath, cho� omdlewa� z przera�enia, sam musia� nastawi� z�amanie, nim mogli uda� si� dok�dkolwiek po pomoc. Od tamtej pory Valentine zawsze troch� utyka� na t� nog�, ale teraz i noga, i utykanie, jak pomy�la� z satysfakcj�, nale�� do Dominina Barjazida, a cia�o, kt�re jemu przypad�o w udziale, jest bez skazy.

Zar�wno te miasta, jak i sporo innych, poddawa�y si� natychmiast. Pod proporcami Valentine'a kroczy�a ju� bez ma�a pi��dziesi�ciotysi�czna armia, ale do szczytu G�ry Zamkowej by�o jeszcze daleko.

W�a�nie w Amblemornie armia musia�a zej�� na l�d, gdy� od tego miejsca rzeka stawa�a si� jednym wielkim labiryntem dop�yw�w, p�ytkich kana��w i nieprawdopodobnie urwistych stopni. Valentine wys�a� przodem Ermanara z dziesi�cioma tysi�cami wojownik�w, aby zdobyli odpowiedni� ilo�� pojazd�w do przemieszczania si� na l�dzie. Jego si�y stanowi�y ju� tak� pot�g�, �e Ermanar m�g� zarekwirowa� ka�dy �lizgacz w trzech okolicznych prowincjach nie napotykaj�c �adnego oporu i kiedy g��wny korpus wojsk dop�yn�� do brzegu, oczekiwa�o na niego mn�stwo wehiku��w.

Valentine nie by� w stanie samodzielnie dowodzi� tak wielk� armi�. Jego rozkazy przechodzi�y przez Ermanara, marsza�ka polnego, do Carabelli, Sleeta, Zalzana Kavola, Lisamon Hultin i Asenharta, pi�ciu wy�szych oficer�w sprawuj�cych piecz� nad pi�cioma dywizjami. Deliamber, jako doradca, pozosta� przy boku Valentine'a, a Shanamir, kt�ry zm�nia� i przesta� ju� by� tym ch�opcem, kt�ry dogl�da� wierzchowc�w w Falkynkip, zosta� mianowany pierwszym oficerem ��cznikowym.

W trzy dni zako�czyli pe�n� mobilizacj�.

��Jeste�my gotowi do drogi, m�j panie � zameldowa� Shanamir. � Czy mog� da� rozkaz wymarszu?

Valentine kiwn�l g�ow�.

��Pierwsza kolumna mo�e rusza�. Je�li wejdziemy ju� teraz, to Bimbak miniemy w po�udnie.

��Tak jest, wodzu naczelny! � Shanamirze� � Wodzu�

��Wiem, �e to wojna, ale nie musisz ca�y czas przybiera� tak powa�nej miny. Nie s�dzisz?

��Ja mam powa�n� min�, m�j panie? � Shanamir poczerwienia�

��A czy sprawa nie jest powa�na?! Mamy przecie� pod stopami ziemi� G�ry Zamkowej!

No c�, wiejski ch�opiec z dalekiego Falkynkip czul chyba strach przed miejscem, w kt�rym si� nieoczekiwanie znalaz�. Valentine rozumia� jego l�ki. Zimroel sprawia� wra�enie odleg�ego o miliony mil. Valentine u�miechn�� si� i rzek�:

��Powiedz mi, Shanamirze, czy naprawd� sto wag daje koron�, dziesi�� koron daje rojala, a kie�baski kosztuj��

Shanamir sta� z g�upi� min�, nie pojmuj�c, o co tu chodzi, lecz ju� po chwili wybuchn�� g�o�nym �miechem.

��M�j panie! � wykrzykn��, ocieraj�c pospiesznie �zy z k�cik�w oczu.

��Pami�tasz tamt� scen� w Pidruid? Kiedy to chcia�em kupi� kie�baski, p�ac�c monet� pi��dziesi�ciorojalow�? Pami�tasz, jak powiedzia�e� do mnie, �e jestem naiwnym g�upcem? �Masz pusto w g�owie�

��stwierdzi�e�. Pusto w g�owie! Chyba rzeczywi�cie by�em g�upcem podczas tamtych pierwszych dni w Pidruid.

��To by�o dawno, m�j panie.

��Tak, to by�o dawno. Cho� mo�e nadal jestem g�upcem, je�li wdrapuj� si� na G�r� Zamkow� po w�adz�, kt�ra jest tylko ci�k�, monotonn� prac�. Ale mo�e nim nie jestem. Chc� wierzy�, �e nie jestem, Shanamirze. Nie zapominaj u�miecha� si� cz�ciej. To wszystko. Daj pierwszej kolumnie rozkaz do wymarszu.

Ch�opiec wybiegi. Valentine patrzy� za nim przez chwil�. Jak odleg�e w czasie i w przestrzeni sta�o si� miasto Pidruid. Miliony mil, miliony lat� Tak mu si� zdawa�o, cho� przecie� up�yn�� zaledwie rok i par� miesi�cy od chwili, kiedy siedzia� na bia�ej skalnej p�ce w tamten gor�cy i parny letni dzie�, patrz�c w d� na portowe miasto i zastanawiaj�c si�, co dalej. Shanamir, Sleet, Carabella, Zalzan Kavol. Ca�e miesi�ce �onglowania na prowincjonalnych arenach, spanie na wypchanych s�om� siennikach, w zapchlonych wiejskich gospodach. Jaki cudowny by� tamten czas, pomy�la�, jakie wspania�e, pozbawione zmartwie� �ycie! Liczy�o si� jedynie to, aby znale�� prac� w nast�pnym przydro�nym mie�cie i aby nie upu�ci� maczugi. Nigdy nie by� szcz�liwszy. Jaki poczciwy by� Zalzan Kavol, kt�ry przyj�� go do swojej trupy, jacy dobrzy byli Sleet i Carabella, kt�rzy uczyli go swojego rzemios�a. Mieli po�r�d siebie Koronala Majipooru, wcale o tym nie wiedz�c! Kto z nich przypuszcza�, �e zanim zd��y si� zestarze� � i to nawet nie na tyle, aby nie m�c �onglowa�, poprowadzi wyzwolicielsk� armi� przeciwko G�rze Zamkowej?

Pierwsza kolumna ruszy�a. �lizgacze unios�y si� nad drog� i pop�yn�y ku bezkresnym stokom, rozpo�cieraj�cym si� mi�dzy Amblemorn a Zamkiem.

Pi��dziesi�t Miast G�ry Zamkowej obsiad�o jej stoki od podn�y a� do szczytu, zgrupowane, z grubsza bior�c, w kilku kr�gach. Kr�g najni�szy skupia� dwana�cie miast � Amblemorn, Perimor, Morvole, Canzilaine, Bimbak Wschodni, Bimbak Zachodni, Furible, Depenhow Yale, Normork, Kazkas, Siipool i Dundilmir. Te tak zwane Miasta na Stokach by�y o�rodkami przemystu i handlu, a najmniejsze z nich, Deeperihow Yale, liczy�o siedem milion�w ludno�ci. Miasta na Stokach, za�o�one dwana�cie tysi�cy lat temu, do dzi� zachowa�y sw�j archaiczny wygl�d. Ich ulice, zaplanowane prawdopodobnie z jakim� zamys�em, lecz przez wieki poddawane przypadkowym modyfikacjom, by�y teraz ciasne i pogmatwane. Ka�de z tych miast s�yn�o w �wiecie z sobie tylko w�a�ciwych urok�w. Valentine, �yj�c na G�rze Zamkowej, nie zd��y� wszystkich odwiedzi�, ale pozna� Bimbak Wschodni i Zachodni z ich bli�niaczymi, wysokimi na mil� wie�ami ob�o�onymi b�yszcz�cym szkliwem, by� w Furible i widzia� tam s�awne ogrody kamiennych ptak�w, s�ysza� m�wi�ce pos�gi w Canzilaine, zawadzi� o Dundilmir le��cy w Ognistej Dolinie. Mi�dzy tymi miastami przez tysi�ce mil ci�gn�y si� kr�lewskie parki, rezerwaty fauny i flory, obszary �owieckie, �wi�te gaje. Na wszystko to by�o a� nadto miejsca by nie przeszkadza� sobie nawzajem i spokojnie si� rozwija�.

Sto mil wy�ej le�a� kr�g dziewi�ciu Wolnych Miast � Sikkal, Huyn, Bibiroon, Stee, Sunbreak G�rny, Sunbreak Dolny, Castelhorn, Gimkandale i Vugel. Mi�dzy uczonymi toczy� si� kiedy� sp�r o pochodzenie ich wsp�lnej nazwy, lecz w ko�cu zwyci�y� pogl�d, �e mia�a ona zwi�zek z podatkami. Ot� mniej wi�cej za panowania Lorda Stiamota tych dziewi�� miast zwolniono od podatk�w nak�adanych na wszystkie inne, w podzi�ce za szczeg�lne wsparcie, jakiego udzieli�y Koronalowi. Jeszcze do dzi� potrafi�y upomina� si� o szczeg�lne ulgi i zreszt� cz�sto odnosi�y w tym sukces. Najwi�kszym z Wolnych Miast by�o Stee, le��ce nad rzek� o tej samej nazwie, z trzydziestoma milionami mieszka�c�w, r�wne co do wielko�ci miastu Ni-moya, lecz, jak wie�� g�osi�a, jeszcze od niego okazalsze. Valentine, kt�ry widzia� Ni-moya, nie potrafi� sobie wyobrazi� wi�kszego przepychu, lecz w przesz�o�ci nie mia� okazji, by dotrze� do Stee, kt�re le�a�o raczej na uboczu.

Jeszcze wy�ej by�o jedena�cie Miast Stra�niczych � Sterinmor, Kowani, Greel, Minimool, Strave, Hoikmar, Erstud Grand, Rennosk, Fa, Sigla Ni�sze, Sigla Wy�sze, Wszystkie wielkie, licz�ce od siedmiu do trzynastu milion�w mieszka�c�w. Poniewa� na ich wysoko�ci obw�d G�ry Zamkowej nie by� ju� zbyt wielki, Miasta Stra�nicze le�a�y bli�ej siebie ni� tamte pod nimi i mo�na by�o przypuszcza�, �e minie jeszcze kilka wiek�w, a otocz� G�r� nieprzerwanym pasem.

Na obszarze okolonym przez ten pas znajdowa�o si� dziewi�� Miast Wewn�trznych � Gabell, Chi, Haplior, Khresm, Banglecode, Bombifale, Guand, Peritole i Tentag � i wreszcie dziewi�� G�rnych Miast � Muldemar, Huine, Gossif, Tidias, Morpin Wysoki, Morpin Niski, Sipermit, Frangior i Halanx. To by�y metropolie, kt�re Valentine zna� najlepiej. Urodzi� si� w Halanx, mie�cie stanu szlacheckiego; w Sipermit, kt�ry niemal przylega� do Zamku, mieszka� za rz�d�w Voriaxa; Morpin Wysoki by� jego ulubionym miejscem odpoczynku, gdzie cz�sto bawi� si� na lustrzanych zje�d�alniach i je�dzi� na rydwanach. Jak dawno to by�o, jak dawno temu! I teraz, kiedy jego wojsko unosi�o si� nad drogami G�ry, cz�sto wpatrywa� si� w roz�wietlon� s�o�cem dal, w os�oni�te chmurami szczyty, licz�c cho�by na przelotny widok Sipermitu, Halanx czy Wysokiego Morpmu.

By�o jeszcze za wcze�nie, �eby o tym my�le�. Z Amblemornu droga prowadzi�a mi�dzy Bimbakiem Wschodnim a Bimbakiem Zachodnim, a potem, okr��aj�c nieprawdopodobnie strom� i poszarpan� Gra� Normorku, podchodzi�a pod sam Normork, otoczony s�ynnymi kamiennymi murami, zbudowanymi, jak g�osi�a legenda, na wz�r wielkiego muru w Velalisier. Bimbak Wschodni przywita� Valentine jako prawowitego monarch� i wyzwoliciela. Przyj�cie w Bimbaku Zachodnim wypad�o zdecydowanie mniej serdecznie, chocia� i tu nie stawiano oporu: jego mieszka�cy najwyra�niej nie umieli opowiedzie� si� po �adnej ze stron tego dziwnego sporu. Natomiast w Normorku Wielkie Wrota Dekkerefa by�y zamkni�te i opiecz�towane, i to prawdopodobnie pierwszy raz od czas�w, kiedy je zbudowano. Ten gest by� oczywi�cie gestem nieprzyjaznym, ale Valentine wola� go uzna� za deklaracj� neutralno�ci i min�� miasto, me usi�uj�c si� do niego dobija�. Nie mia� zamiaru traci� si� na obleganie jakiej� twierdzy. Znacznie �atwiej by�o nie dopatrywa� si� za jej murami wroga.

Droga przecina�a teraz Barier� Tolingar, kt�ra wcale nie by�a barier�, lecz wielkim czterdziestomilowym parkiem, idealnie wypiel�gnowanym ku uciesze obywateli Kazkasu, Stipool i Dundilmiru. Zdawa�o si�, �e ka�de drzewo, ka�dy krzak zosta�y wyhodowane ze specjalnym zamys�em i poprzycinane w najbardziej wyszukane kszta�ty. �adna ga��� nie wygina�a si� w niew�a�ciw� stron�, �aden konar nie psu� raz wyznaczonej symetrii. Je�liby nawet zatrudni� tu w charakterze ogrodnik�w ca�y miliard ludzi zamieszkuj�cy G�r� Zamkow� i gdyby ci ogrodnicy pracowali w parku dzie� i noc, i to ze wszystkich si�, Bariera Tolingar i tak nie osi�gn�aby w ten spos�b swego doskona�ego wygl�du. Valentine wiedzia�, �e dokonano tego dzi�ki programowi uprawy sterowanej wprowadzonemu cztery tysi�ce lat temu, mo�e nawet dawniej, za panowania Lorda Havilbove, a potem kontynuowanemu przez jego trzech sukcesor�w. Te ro�liny same si� kszta�towa�y, same likwidowa�y odrosty, nieustannie kontroluj�c symetri� form. Tajemnica takich ogrodniczych czar�w zdo�a�a ju� jednak zgin�� w mrokach przesz�o�ci.

Teraz armia wkracza�a na poziom Wolnych Miast. Patrz�c z Bibiroon Sweep, le��cego nad Barier� Tolingar, mo�na by�o ogarn�� wzrokiem pot�ny odcinek przebytej drogi. Prawie spod st�p wype�za� zielony j�zor parku Lorda Havillove'a i znika� gdzie� na wschodzie. Za nim szarza�y dwa ma�e punkciki � Dundilmir i Stipool, a troch� w bok od nich, ledwo zaznaczone, kry�o si� ukryte za murami miasto Normork. Potem widoczny by� zadziwiaj�cy uskok terenu, w d� a� do Amblemornu i �r�d�a Glayge. A gdzie� na horyzoncie, zamglone jak przez senne opary, niczym wytw�r czystej wyobra�ni, mo�na by�o dostrzec ulotne zarysy skupionych nad rzek� miast Nimivan, Mitripond, Threiz i Po�udniowy Gayles. O Makroprosopos i Pendiwane nawet nie warto by�o wspomina�, chocia� Valentine zauwa�y�, jak pochodz�cy stamt�d ochotnicy wypatruj�c oczy i gestykuluj�c gwa�townie, spierali si� o ledwo widoczne pag�rki i garby, twierdz�c, �e to ich domy.

Przystaj�c obok Valentine'a, Shanamir powiedzia�: � Wyobra�a�em sobie kiedy�, �e z G�ry Zamkowej mo�na zobaczy� ca�� drog� do Pidruid! A tu nie wida� nawet Labiryntu. Czy tam wy�ej jest lepszy widok?

��Nie � odpar� Valentine. � Chmury zakrywaj� wszystko poni�ej Miast Stra�niczych. Czasami, przebywaj�c na Zamku, mo�na zapomnie�, �e istnieje reszta Majipooru.

��A czy na samej g�rze jest bardzo zimno? � spyta� ch�opiec.

��Zimno? Nie, ani troch�. Jest tam r�wnie przyjemnie jak tutaj. Mo�e nawet przyjemniej. Wieczna wiosna, �agodne i czyste powietrze i kwitn�ce przez ca�y rok kwiaty.

��Ale G�ra Zamkowa wynosi si� tak wysoko w niebo! Szczyty stoj�ce w�r�d Bagien Khyntoru s� znacznie ni�sze, gdzie im do niej, a przecie� s�ysza�em, �e na ich wierzcho�kach le�y �nieg, i to nawet latem. Na Zamku, Valentine, musi by� ciemno jak w nocy, i zimno, �miertelnie zimno!

��Nie � odrzek� Valentine. � Maszyny, kt�re przetrwa�y od czas�w staro�ytnych, sprawiaj�, �e jest tam zawsze ciep�o. Si�gaj�c swymi korzeniami w g��b G�ry, wysysaj� stamt�d potrzebn� energi�, cho� przyznaj�, �e nie wiem w jaki spos�b to robi� � i zamieniaj� j� w ciep�o, �wiat�o oraz dobre, czyste powietrze. Widzia�em te maszyny, g��boko pod Zamkiem, wielkie konstrukcje z takiej ilo�ci metalu, z jakiej mo�na by zbudowa� ca�e miasto. Gigantyczne pompy, olbrzymie mosi�ne rury, przewody�

��Kiedy tam wreszcie dotrzemy, Valentine? Czy to ju� blisko?

Valentine potrz�sn�� przecz�co g�ow�.

��Nie jeste�my jeszcze nawet w po�owie drogi.

Aby przej�� przez Wolne Miasta, najpro�ciej by�o wybra� drog� le��c� mi�dzy Bibiroon a G�rnym Sunbreakiem, kt�ra prowadzi�a w g�r� szerokim, �agodnym grzbietem i nie wymaga�a poch�aniaj�cego wiele czasu wspinania si� zakosami. Jeszcze przed Bibiroon Valentine dowiedzia� si� od Skandara Gorzvala, �e w armii ko�cz� si� zapasy �wie�ych owoc�w i mi�sa, i stwierdzi�, �e najm�drzej by�oby zaopatrzy� si� w nie na tej wysoko�ci, zanim podejm� wspinaczk� do Miast Stra�niczych.

Bibiroon by� dwunastomilionowym miastem, imponuj�co usytuowanym na stumilowej skarpie i sprawiaj�cym wra�enie zawieszonego nad zboczem G�ry. By�o tylko jedno doj�cie do miasta, od strony Dolnego Sunbreaku, i to przez w�w�z tak w�ski i stromy, �e wystarczy�oby stu wojownik�w, aby powstrzyma� atak miliona. Valentine wcale si� nie zdziwi�, kiedy mu doniesiono, �e przej�cie jest zamkni�te i �e znajduje si� w nim troch� wi�cej ni� stu obro�c�w.

Ermanar i Deliamber, kt�rych wyznaczono do prowadzenia pertraktacji, wr�cili ju� chwil� p�niej z wiadomo�ci�, �e Heitluig, diuk Chorgu � prowincji, kt�rej stolic� by�o Bibiroon � dowodzi oddzia�ami w w�wozie i chce rozmawia� z Lordem Valentinem.

��Kto to jest Heitluig? Znasz go? � spyta�a Carabella. Valentine kiwn�� g�ow�.

��Bardzo s�abo. Wiem, �e pochodzi z rodu Tyeverasa. Mam nadziej�, �e nie �ywi do mnie urazy.

��Je�li pokona ci� na tej drodze, zjedna sobie laski Dominina Barjazida � zauwa�y� pos�pnie Sleet.

��I zapewni sobie conocne koszmary � doda� �miej�c si� Valentine. � Mo�e by� pijakiem, ale nie morderc�. Przecie� nale�y do szlacheckiego stanu.

��Tak jak i Dominin Barjazid, m�j panie.

��Nawet Barjazid nie odwa�y� si� mnie zabi�, mimo �e mia� okazj�. Czy w ka�dym, z kt�rym przyjdzie mi paktowa�, mam widzie� morderc�? Chod�cie, tracimy tylko czas.

W towarzystwie Ermanara, Asenharta i Deliambera ruszy� piechot� w stron� w�wozu. Diuk oczekiwa� go w asy�cie swoich trzech poplecznik�w.

Heitluig by� barczystym, silnym z wygl�du m�czyzn� o bez�adnie poskr�canych bia�ych w�osach i t�giej, rumianej twarzy. Przeszy� Valentine'a badawczym spojrzeniem, jak gdyby pod rysami jasnow�osego przybysza chcia� znale�� cho�by skrawek duszy prawdziwego Koronala. Valentine obdarzy� go �askawym spojrzeniem i takim gestem d�oni, jakim kr�l obdarza pomniejszego diuka. Heitluig wyra�nie zmiesza� si�, nie wiedz�c, jak� form� nada� swojemu uk�onowi.

��Powiadaj� � rzek� po chwili � �e podobno jeste� Lordem Valentinem odmienionym przez czary. Je�li tak jest, to witam ci�, m�j panie.

��Powiadaj� prawd�, Heitluigu, mo�esz mi zaufa�.

��By�y przes�ania, kt�re to potwierdza�y, ale by�y i inne. Valentine u�miechn�� si�.

��Przes�ania od Pani zawsze s� godne zaufania. Ile s� warte te od Kr�la, sam dobrze wiesz, zwa�ywszy na to, co zrobi� jego syn. Czy otrzyma�e� instrukcje z Labiryntu?

��Tak, polecono nam uzna� w tobie Koronala. Nasta�y jednak dziwne czasy. Dlaczego mam nie ufa� temu, co m�wi� na Zamku, a dawa� wiar� zarz�dzeniom p�yn�cym z Labiryntu? A je�li s� fa�szywe? Je�li kryje si� za nimi podst�p?

��Tutaj oto mamy Ermanara, najwy�szego s�ug� twojego stryjecznego dziadka, Tyeverasa � powiedzia� Valentine. � I to nie w charakterze je�ca. Przybywa z pe�nomocnictwami Pontifexa.

Ksi��e wzruszy� ramionami. Nadal przygl�da� si� bacznie Valentine'owi.

��Zamiana Koronala jest rzecz� nad wyraz tajemnicz�. Je�li si� w ni� uwierzy, to mo�na uwierzy� we wszystko inne. Czego szukasz w Bibiroon� m�j panie?

��Potrzebujemy owoc�w i mi�sa. Mamy jeszcze do przej�cia setki mil, a g�odny �o�nierz nie jest najlepszym �o�nierzem.

Po twarzy Heitluiga przebiegi skurcz.

��Wiesz zapewne, �e znajdujesz si� w Wolnym Mie�cie.

��Wiem. I co z tego?

��Panuje tu stary obyczaj, o kt�rym, by� mo�e, nie wszyscy pami�taj�. Jednak my, mieszka�cy Wolnych Miast, trzymamy si� zasady, by nie dostarcza� �adnych produkt�w dla rz�du poza raz ustalonymi podatkami. Koszt aprowizacji takiej armii jak twoja�

���b�dzie w ca�o�ci pokryty przez m�j skarbiec � doko�czy� ch�odno Valentine. � Nie chcemy, �eby Bibiroon straci�o przez nas cho�by jedn� pi�ciowagow� monet�.

��A czy ten skarbiec w�druje z wami?

Valentine b�ysn�� gniewnym wzrokiem.

��Skarbiec kr�lewski znajduje si� na G�rze Zamkowej, tak samo jak i za czas�w Lorda Stiamota. Kiedy tam ju� dotr� i obal� uzurpatora, zap�ac� wam za wszystko, co teraz od was dostan�. Czy w Bibiroon Koronal nie cieszy si� ju� zaufaniem?

��Koronal cieszy si�, a jak�e � odpowiedzia� ostro�nie Heitluig. � Chodzi jednak o to, �e my, oszcz�dni gospodarze, mo�emy wyj�� na g�upc�w, je�li zaufamy komu�� komu�, kto by� mo�e nas oszukuje.

Valentine zaczyna� traci� cierpliwo��.

��M�wisz do mnie �m�j panie�, a jednocze�nie masz jakie� w�tpliwo�ci.

��Mam, to prawda.

��Heitluigu, chc� porozmawia� z tob� w cztery oczy!

��Co takiego?

��Wyjd� dziesi�� krok�w do przodu! Czy my�lisz, �e rozplatam ci gard�o, kiedy opu�cisz stra�nik�w? Szepn� ci co� na ucho, o czym wola�by� pewnie nie m�wi� w obecno�ci innych.

Diuk, wyra�nie zmieszany i zaniepokojony, niech�tnie skin�� g�ow� i zgodzi� si� oddali� od grupy. Valentine zni�y� g�os.

��Pami�tasz moj� koronacj� na Zamku? Usiad�e� za sto�em, przy kt�rym zebra� si� r�d Pontifexa, i wypi�e� cztery albo pi�� butelek muldemarskiego wina. Kiedy by�e� ju� kompletnie spity, zachcia�o ci si� ta�czy�. Wstaj�c potkn��e� si� o nog� kuzyna Elzandira. Wy�o�y�e� si� jak d�ugi i gdybym ci� nie odci�gn��, bi�by� si� z nim natychmiast. Przypominasz sobie to zdarzenie? A czy zna�bym je, b�d�c jakim� parweniuszem z Zimroelu, kt�ry usi�uje zaw�adn�� Zamkiem Lorda Valentine'a?

Heitluig spurpurowia�.

��M�j panie�

��Wreszcie wym�wi�e� te s�owa z przekonaniem! � Valentine klepn�� ksi�cia po ramieniu. � W porz�dku, Heitluigu Oka� mi pomoc, a kiedy przyb�dziesz do Zamku �wi�towa� m�j powr�t, dostaniesz nast�pnych pi�� butelek dobrego muldemara. Mam nadziej�, �e b�dziesz bardziej wstrzemi�liwy ni� ostatnim razem.

��Panie m�j, czym mog� ci s�u�y�?

��Powiedzia�em ci ju�: potrzebujemy �wie�ych owoc�w i mi�sa. Rachunki wyr�wnamy, kiedy zn�w b�d� Koronalem.

��Zgoda. Tylko czy na pewno nim b�dziesz?

��Co to ma znaczy�?

��Armia, kt�ra czeka na wy�ej po�o�onych terenach, wcale nie jest taka ma�a, m�j panie. Lord Valentine � to znaczy ten, kt�ry g�osi si� Lordem Valentinem � zbiera w celu obrony zamku setki i tysi�ce obywateli.

Valentine �ci�gn�� brwi.

��A gdzie ta armia stacjonuje?

��Mi�dzy Erstud Grand a Bombifale. Miasta Stra�nicze s� ju� zaj�te; wszystkie po�o�one wy�ej te�. Z G�ry pop�yn� rzeki krwi, m�j panie.

Valentine odwr�ci� si�, zas�oniwszy oczy. Jego dusz� wype�ni�y b�l i przera�enie. To by�o nieuniknione i wcale go nie zaskoczy�o, spodziewa� si� tego od pocz�tku. Dominin Barjazid nie przeszkadza� mu w marszu przez dolne regiony, bo po�piesznie przygotowywa� obron� Zamku. Co wi�cej, mia� zamiar u�y� przeciwko niemu jego kr�lewskiej stra�y; szlachetnie urodzonych rycerzy, z kt�rymi Valentine razem si� wychowywa�. W pierwszych szeregach stan� przeciwko niemu Stasilaine, Tunigorn, kuzyn Mirigant, Elidath, Diwis, syn jego brata�

Po raz kolejny ogarn�y go w�tpliwo�ci Czy powinien przelewa� cudz� krew i skazywa� ludzi na �mier� po to tylko, by odzyska� tron? A je�li utraci� go z woli bog�w? A je�li teraz tej woli si� sprzeciwi, to czy nie spowoduje straszliwego kataklizmu? Nie sprowadzi na siebie mrocznych, oskar�aj�cych sn�w? Czyjego serce nie b�dzie rozdarte na zawsze, a imi� wykl�te?

Jeszcze m�g�by zawr�ci�, jeszcze m�g�by unikn�� konfrontacji z si�ami Barjazida, jeszcze m�g�by pogodzi� si� z wyrokiem, jaki zsy�a na niego przeznaczenie, m�g�by�

Nie.

Walka z samym sob� ju� raz zosta�a rozstrzygni�ta. Fa�szywy Koronal, ma�ostkowy, n�dzny i niebezpieczny, zajmowa� najwy�sze stanowisko w pa�stwie; rz�dzi� bezprawnie i nierozwa�nie. Nie mo�na pozwoli� na taki stan rzeczy. Nic innego nie ma znaczenia.

��M�j panie? � rzek� Heitluig. Valentine popatrzy� na diuka.

��My�l o wojnie sprawia mi b�l, Heitluigu. � Nikt si� ni� nie zachwyca, m�j panie.

��Jednak czasami jest konieczna dla unikni�cia wi�kszego z�a. My�l�, �e taki czas nadszed�.

��Na to wygl�da.

��Zatem przyznajesz, �e jestem Koronalem? � Jak m�g�by� wiedzie� o moim pija�stwie podczas koronacji, b�d�c oszustem?

��I b�dziesz walczy� u mego boku na obszarach powy�ej Erstud Grand?

Heitluig spojrza� na niego powa�nie.

��Oczywi�cie, m�j panie. Ile wojska ma wystawi� Bibiroon?

��Powiedzmy, pi�� tysi�cy. Nie chc� prowadzi� na G�r� olbrzymiej armii. Wystarczy mi wierna i waleczna.

��Mo�esz liczy� na tyle, m�j panie, a nawet na wi�cej, tylko za��daj.

��Nie, wi�cej nie chc�, Heiduigu. Dzi�kuj� ci za zaufanie. Zajmijmy si� teraz �wie�ymi owocami i mi�sem!

Post�j w Bibiroon zabra� tylko tyle czasu, ile Heitluig potrzebowa� na zgromadzenie swoich oddzia��w i zaprowiantowanie ca�ej armii. I zn�w ruszyli w g�r�, wy�ej, wci�� wy�ej. Valentine jecha� w awangardzie razem z nieod��cznymi przyjaci�mi z Pidruid. Cieszy� si�, widz�c w ich oczach jednocze�nie zachwyt i l�k, cieszy� si� patrz�c na p�on�c� podnieceniem twarz Shanamira, na pe�n� uniesienia Carabell�, cieszy� si� s�ysz�c, jak gburowaty Zalzan Kavol nieustannie pomrukuje i burczy, zdziwiony okaza�o�ci� G�ry Zamkowej.

A jak bardzo sam czu� si� uskrzydlony na my�l o powrocie do domu!

Im wy�ej si� wznosili, tym s�odsze i czystsze stawa�o si� powietrze, poniewa� z ka�dym krokiem byli bli�ej maszyn, kt�re podtrzymywa�y wieczn� wiosn� na G�rze. Wkr�tce ich oczom ukaza�y si� odleg�e zarysy Miast Stra�niczych.

��Nie do uwierzenia � szepn�� Shanamir ochryple. � Jaki wspania�y widok�

Wielkie granitowe zbocza G�ry wznosi�y si� �agodnymi �ukami coraz wy�ej i wy�ej i gin�y w k��bach bia�ych chmur. Niebo pora�a�o oczy elektryzuj�cym b��kitem, o ton g��bszym ni� tamten, rozci�gaj�cy si� nad dolinami Majipooru. Valentine pami�ta� jeszcze, jak� darzy� je mi�o�ci� i z jak ci�kim sercem wybiera� si� w podr�e w d�, do �wiata zwyk�ych kolor�w. Ten widok �cisn�� mu teraz serce. Ka�dy pag�rek i ka�da gra� skalna wygl�da�a jakby by�a otoczona aureol� tajemniczego blasku. Nawet le��cy na skraju drogi kurz zdawa� si� l�ni� i migota�. Z oddali, z ma�ych satelickich miasteczek, promieniowa�a niezwyk�a magia. Ale ju� zbli�ali si� do grupy wi�kszych miast. W�a�nie na horyzoncie pokaza�y si� olbrzymie czarne wie�e Erstud Grand, ciemniej�ca na wschodzie plama to by�o pewnie Minimool, a najbardziej na zachodzie nale�a�o si� domy�la� miasta Hoikmar, s�yn�cego z otaczaj�cych je kana��w i objazd�w.

Valentine zamruga�, czuj�c �zy wzbieraj�ce w oczach. Wskaza� na male�k� harf� Carabelli i powiedzia�:

��Za�piewaj mi co�.

Carabella u�miechn�a si� i wzi�a harf� do r�ki.

���piewali�my to w Tilomon, kiedy G�ra Zamkowa by�a opowiastk� z ksi��ki, zaledwie romantycznym marzeniem�

Daleko na wschodzie niezwyk�y jest kraj,

Kt�rego przenigdy nie ujrzy z nas nikt.

Tam miasta si� wznosz�, trzykrotnie po trzy,

Cudami rozkwita wynios�y ten szczyt.

Na G�rze Zamkowej, sk�d Moce w�adaj�,

Gdzie uczty, zabawy bez ko�ca�

Urwa�a w p� tonu i od�o�y�a harf�. Odwr�ci�a twarz.

��Co si� sta�o, ukochana? � spyta� Valentine. Carabella potrz�sn�a g�ow�.

��Nic. Zapomnia�am s��w.

��Carabello?

��Nic mi nie jest, przecie� m�wi�!

��Prosz�

Spojrza�a na niego oczami pe�nymi �ez, zagryzaj�c wargi.

��Tutaj jest tak wspaniale, Valentine � wyszepta�a. � I tak dziwnie� tak strasznie�

��Wspaniale, to prawda, ale nie strasznie.

��To wszystko jest pi�kne, wiem. I wi�ksze, ni� sobie wyobra�a�am. Te miasta, g�ry, ta najwy�sza g�ra, wszystko jest cudowne, wszystko. Ale� ale�

��M�w dalej, prosz�.

��Ty wracasz do domu, Valentine! Do przyjaci�, do rodziny, do twoich� twoich, jak my�l�, ukochanych� Po zwyci�skiej wojnie otocz� ci� ko�em, porw� na uczty i ceremonie, i� � Urwa�a. � Przyrzek�am sobie nie m�wi� ci o tym.

��M�w Carabello, m�w dalej. � M�j panie�

��To brzmi zbyt oficjalnie, Carabello. � Ujmuj�c jej d�o� zauwa�y� k�tem oka, �e Shanamir i Zalzan Kavol przesiedli si� do tylnej cz�ci wozu i odwr�cili od nich plecami. Carabella wyrzuci�a z siebie potok s��w.

��M�j panie, kiedy zn�w znajdziesz si� mi�dzy ksi�niczkami i damami z G�ry Zamkowej, co stanie si� z �onglerk� z Tilomon?

��Czy da�em ci jakikolwiek pow�d, by� mog�a s�dzi�, �e ci� porzuc�?

��Nie, m�j panie, lecz�

��M�w do mnie Valentine, prosz� ci�. Lecz co?

Policzki Carabelli zar�owi�y si�. Wysun�a r�k� z jego d�oni i przesun�a ni� niespokojnie po ciemnych b�yszcz�cych w�osach.

��Tw�j diuk Heitluig, wczoraj, widzia� nas razem, widzia�, jak, mnie obejmujesz� Valentine! Ty nie zauwa�y�e� jego u�miechu! Poczu�am si� tak, jakbym by�a twoj� zabawk�, dziewczyn� na jeden wiecz�r, bawide�kiem, kt�re mo�na wyrzuci�, kiedy si� znudzi.

��Chyba zbyt wiele wyczyta�a� z jednego u�miechu � spokojnie odpar� Valentine, chocia� on te� go zauwa�y� i, co wi�cej, zmartwi� si� nim. Dla Heitluiga, o czym dobrze wiedzia�, i dla innych przedstawicieli jego stanu Carabella by�a jedynie wywodz�c� si� z gminu na�o�nic�, w najlepszym wypadku zas�uguj�c� na wzgard�. Na G�rze Zamkowej, kiedy by� tam w poprzednim wcieleniu, taka r�nica klas by�aby czym� nie do przyj�cia, lecz on, od kiedy opu�ci� Zamek, mia� inn� wizj� �wiata. L�ki Carabelli, cho� uzasadnione, na razie jednak trzeba odsun�� na bok. Zmierzy si� z tym problemem we w�a�ciwym czasie. Teraz stoj� przed nim inne wyzwania. Powiedzia� spokojnie:

��Heitluig za bardzo lubi wino. a poza tym jest nieokrzesany. Nie przejmuj si� nim. Kiedy zn�w b�d� Koronalem, zajmiesz na Zamku miejsce w�r�d najwy�szych i nikomu nie przyjdzie do g�owy, by ci� zlekcewa�y�. A teraz sko�cz t� piosenk�.

��Kochasz mnie, Valentine?

��Kocham ci�, lecz kiedy masz czerwone i zapuchni�te oczy, moja mi�o�� troch� s�abnie.

Carabella prychn�a ze z�o�ci�.

��W ten spos�b m�wi si� do dziecka! To tak mnie traktujesz? Valentine wzruszy� ramionami.

��Traktuj� ci� jak kobiet�, do tego urocz� i m�dr�. Ale co, wed�ug ciebie, mia�bym odpowiedzie� na pytanie, czy ci� kocham?

���e mnie kochasz. Nie musisz tego ozdabia� dodatkowymi s�owami.

��Przepraszam i obiecuj� popraw�. Za�piewasz mi wreszcie? � Je�li sobie �yczysz� � odpowiedzia�a Carabella uderzaj�c w struny.

Min�li Wolne Miasta i wyjechali na otwart� przestrze�. Valentine wybra� go�ciniec Pinitor, wij�cy si� mi�dzy Erstud Grand i Hoikmarem przez pustynn� okolic� skalistych p�askowy�y, znaczon� z rzadka rozsianymi zagajnikami drzew ghazan. Te drzewa, o grubych szarawych pniach i powykr�canych s�katych konarach, �y�y dziesi�� tysi�cy lat, a kres �ywota obwieszcza�y delikatnymi westchnieniami. W tak surowym i majestatycznym otoczeniu Valentine i jego armia mogli duchowo przygotowa� si� do oczekuj�cych ich trud�w.

Jak dotychczas, nie napotkali oporu.

��Pozwol� ci doj�� a� ponad Miasta Stra�nicze � powiedzia� Heitluig. � Miejsca ubywa z ka�dym krokiem, a w nier�wnym, pofa�dowanym terenie nietrudno im b�dzie zastawi� pu�apk�.

Valentine zatrzyma� wojsko i zwo�a� narad� dow�dc�w w pustynnej, otoczonej turniami dolinie, sk�d do le��cego na wschodzie Erstud Grand mieli jeszcze oko�o dwudziestu mil. Wie�ci, przyniesione przez patrole zwiadowcze, leg�y mu na sercu o�owianym ci�arem: szeroka i p�aska r�wnina o powierzchni setek mil kwadratowych, le��ca poni�ej jednego z Wewn�trznych Miast, Bombifale, by�a wype�niona olbrzymi� armi�, morzem wojownik�w. Wi�kszo�� tej armii stanowi�a piechota, ale wrogie wojsko dysponowa�o r�wnie� �lizgaczami, regimentem jazdy i korpusem bojowych mollitor�w, masywnych niczym czo�gi, przynajmniej dziesi�� razy liczniejszym od oddzia�u, kt�ry oczekiwa� w zasadzce nad rzek� Glayge. Valentine nie okaza� przygn�bienia.

��Maj� dwudziestokrotn� przewag� � rzek�. � Uwa�am, �e jest to korzystne dla nas. Armia takich rozmiar�w musi by� niezdarna i nie potrafi nikomu zagrozi�. Nale�y tylko �a�owa�, �e nie zebrali jeszcze wi�kszych si�. � Popuka� palcem w le��c� przed nim map�. � Obozuj� tutaj, na r�wninie Bombifale, i z pewno�ci� �ledz� nasze ruchy. Przypuszczaj� prawdopodobnie, �e pokusimy si� o sforsowanie prze��czy Peritole, wobec czego tam wystawi� najsilniejsze posterunki. A my rzeczywi�cie p�jdziemy w stron� prze��czy. � Nie zwa�aj�c na j�k dezaprobaty, jaki si� wyrwa� z piersi Heitluiga, ani na pe�ne wyrzutu spojrzenie Ermanara, Valentine kontynuowa�: � Wr�g pchnie tam jeszcze wi�ksze si�y, a raz wprawiona w ruch pot�na machina nie zdo�a przegrupowa� si� w marszu i ruszy� w pogo� za nami, bo my w tym czasie zakr�cimy i przeje�d�aj�c przez sam �rodek opustosza�ego obozu udamy si� wprost do Bombifale. Stamt�d, przez nikogo nie zatrzymywani, ruszymy przez G�rny Morpin, drog�, kt�ra doprowadzi nas do Zamku. Czy s� pytania?

��A co zrobimy, je�li si� oka�e, �e mi�dzy Bombifale a G�rnym Morpinem oczekuje nas druga armia? � spyta� Ermanar.

��Odpowiem ci, kiedy b�dziemy za Bombifale. Jeszcze jakie� pytania?

Popatrzy� po zebranych, ale nikt si� ju� nie odezwa�.

��A wi�c w drog�!

Min�� kolejny dzie� i znale�li si� w bardziej urodzajnych okolicach, na zielonych przedpolach Miast Wewn�trznych. Torowali sobie drog� przez chmurn�, wilgotn� i ch�odn� stref�, gdzie s�o�ce z trudem przebija�o si� przez opary wiecznych mgie�. Ro�liny, kt�re poni�ej wyrasta�y zaledwie na stop� czy dwie nad ziemi�, tutaj osi�ga�y olbrzymie rozmiary, mia�y li�cie wielkie jak talerze, �odygi grube niczym pnie drzew i zawsze l�ni�y ci�kimi kroplami rosy.

Nagle krajobraz si� odmieni�. Z dna g��boko wci�tej doliny nieoczekiwanie wyr�s� g�rski �a�cuch. Nie by�o wielkiego wyboru drogi: na zach�d stercza�y Iglice Banglecode, region niemo�liwych do przej�cia, nigdy nie odwiedzanych przez ludzi g�rskich turni, na wsch�d rozci�ga�a si� szeroka, �agodnie nachylona r�wnina Bombifale, a na wprost, uj�ty z obu stron w strome skaliste urwiska, znajdowa� si� szereg gigantycznych, przez natur� wykutych stopni, znany jako prze��cz Pezitole. To tam w�a�nie, o ile Valentine nie myli� si� w swych przypuszczeniach, oczekiwa�y doborowe oddzia�y uzurpatora.

Zacz�� prowadzi� swoje si�y ku prze��czy w niezwykle powolnym tempie. Cztery godziny do przodu, dwie godziny biwaku, jeszcze pi�� godzin marszu, wczesne rozbijanie obozu, p�ne zwijanie� Nie w�tpi�, �e jego ruchy s� obserwowane przez nieprzyjaciela i dlatego chcia� da� mu czas na przygotowanie kontruderzenia.

Nast�pnego dnia nieco przy�pieszy�, poniewa� wida� ju� by�o pierwszy wielki stopie� prze��czy. Deliamber, u�ywszy swych czar�w, potwierdzi� jego przypuszczenia: rzeczywi�cie czeka tam na nich wojsko, a od strony r�wniny nadci�gaj� nast�pne oddzia�y.

Valentine u�miechn�� si�.

��Teraz to ju� d�ugo nie potrwa. Wpadn� we w�asne sid�a.

Dwie godziny przed zmierzchem da� polecenie rozbicia obozu na przyjemnie wygl�daj�cej ��ce, przez kt�r� przep�ywa� g�rski potok.

Wozy ustawiono w szyku obronnym, fura�er�w wys�ano po drewno na ogniska, kwatermistrzowie zacz�li wydawa� obiad, nasta�a noc i� z ust do ust pop�yn�� rozkaz natychmiastowego wymarszu. Ogniska mia�y p�on�� dalej. Cz�� woz�w mia�a pozosta�.

Valentine poczu� rosn�ce podniecenie. W oczach Carabelli pojawi� si� b�ysk o�ywienia, na policzku Sleeta poczerwienia�a stara blizna, a Shanamir, skupiaj�cy w swoich r�kach mn�stwo najprzer�niejszych spraw, dwoi� si� i troi�, i to z tak powa�n� min�, �e wydawa� si� r�wnie godny podziwu, co �mieszny. To by�y niezapomniane godziny, gdy� ka�dy wyczuwa�, �e zapowied� wielkich wydarze� wisi ju� w powietrzu.

��Musia�e� kiedy�, na G�rze, dog��bnie przestudiowa� rzemios�o wojenne � zauwa�y�a Carabella � je�li teraz potrafisz przeprowadza� takie manewry.

��Rzemios�o wojenne? � za�mia� si� Valentine. � Na Majipoorze zapomniano o nim w sto lat po �mierci Lorda Stiamota. Nic nie wiem o wojnie, Carabello.

��Sk�d zatem�

��To tylko wyczucie. �ut szcz�cia. To takie gigantyczne �onglowanie. Ucz� si� wojny w marszu. � Mrugn�� porozumiewawczo. � Tylko nie rozg�aszaj tego nikomu. Niech my�l�, �e ich genera� jest geniuszem, a dzi�ki temu mo�e nim si� stanie!

Na przes�oni�tym chmurami niebie nie by�o wida� ani jednej gwiazdy, a rozproszone �wiat�o ksi�yca dawa�o jedynie nik�� czerwon� po�wiat�. Drog� do r�wniny Bombifale, kt�r� porusza�a si� armia Valentine'a, o�wietlano przy�mionymi kulami �wietlnymi, a siedz�cy obok Valentine'a i Ermanara Deliamber by� pogr��ony w g��bokim transie, aby w por� ostrzec przed ewentualnymi zaporami i przeszkodami na drodze. Valentine milcza�, ogarni�ty niezwyk�ym spokojem. Pomy�la� sobie, �e to, co robi, jest rzeczywi�cie gigantycznym �onglowaniem. I teraz, tak jak zwyk� to czyni� nie raz i nie dwa podczas w�dr�wki ze swoj� trup�, cofn�� si� do zakamark�w umys�u, gdzie m�g� przetwarza� stale zmieniaj�cy si� ci�g zdarze�, nie b�d�c w pe�ni �wiadomym ani procesu przetwarzania, ani samych zdarze�: wszystko przychodzi we w�a�ciwym czasie i nie mo�e by� wy��czone z naturalnego biegu rzeczy.

Do �witu brakowa�o jeszcze godziny, kiedy dotarli do miejsca, w kt�rym droga przekracza�a wzg�rza i wbiega�a na r�wnin�. Valentine ponownie wezwa� swoich doradc�w.

��Macie przestrzega� trzech zasad � powiedzia�. � Zachowa� szyk zwarty. Nie pozbawia� nikogo �ycia bez wyra�nej potrzeby. Prze� do przodu. � Podchodzi� kolejno do nich, ka�dego obdarzaj�c ciep�ym s�owem, klepni�ciem po ramieniu, u�miechem. � �niadanie b�dziemy dzisiaj jedli w Bombifale, a jutrzejsz� kolacj� na Zamku Lorda Valentine'a. Obiecuj� wam to.

Zbli�a�a si� chwila, kt�rej Valentine obawia� si� od miesi�cy. Oto prowadzi� jednych obywateli Majipooru do wojny przeciw innym obywatelom Majipooru. B�dzie musia� postawi� krew swoich towarzyszy w�dr�wki przeciwko krwi towarzyszy z lat wczesnej m�odo�ci. Ta chwila by�a tu�-tu�, on jednak trwa� w swym postanowieniu i nie traci� spokoju ducha.

O szarym brzasku jego armia przekroczy�a skraj r�wniny, a w porannych mg�ach Valentine po raz pierwszy zobaczy� legiony przeciwnika. R�wnina wygl�da�a tak, jakby w ca�o�ci wype�nia�y j� czarne namioty. Wsz�dzie pe�no by�o �o�nierzy, pojazd�w, wierzchowc�w, mollitor�w � wszystko razem przemieszane i w ci�g�ym ruchu.

Si�y Valentine'a uformowa�y klin, kt�rego ostrze stanowi�y �lizgacze z jego najdzielniejszymi i najbardziej oddanymi zwolennikami: g��wny trzon armii sk�ada� si� z oddzia��w Heitluiga, a tysi�ce nie nawyk�ych do wojny ochotnik�w z Pendiwane, Makroprosopos i innych miast znad Glayge sz�o w ariergardzie, wi�cej znacz�c dzi�ki swej masie ni� waleczno�ci. Armia wyzwole�cza sk�ada�a si� z przedstawicieli wszystkich ras Majipooru. By� w niej pluton Skandar�w, oddzia� Vroon�w, ca�a horda Liiman�w o oczach jak roz�arzone w�gle, ca�e mn�stwo Hjort�w i Ghayrog�w, a nawet ma�y elitarny korpus Su-Suher�w. Prowadzi� Ermanar, w �rodkowym, najbardziej wysuni�tym wozie, got�w wzi�� na siebie ca�e uderzenie przeciwnika. �lizgacz Valentine'a zajmowa� miejsce na prawym skrzydle, Asenharta na lewym, na czele poszczeg�lnych kolumn stali Sleet, Carabella i Zalzan Kavol, a ty�y zamyka� oddzia� Lisamon Hultin.

��Naprz�d! � krzykn�� Valentine. Bitwa si� rozpocz�a.

�lizgacz Ermanara przyspieszy� naprz�d, tr�bi�c i b�yskaj�c �wiat�ami. Chwil� p�niej ruszy� Valentine, zd��ywszy jeszcze zauwa�y�, �e po przeciwleg�ej stronie pola walki dotrzymuje im kroku Asenhart. Przypu�cili atak na r�wnin� zwartym szykiem, z miejsca powoduj�c zam�t w�r�d olbrzymiej masy obro�c�w. Pierwsza linia wojsk uzurpatora za�ama�a si� nadspodziewanie �atwo, co nawet mog�o sprawia� wra�enie zamierzonego manewru. Ogarni�ci panik� �o�nierze biegali tam i z powrotem, wpadaj�c na siebie, gubi�c si�, szukaj�c broni, a mo�e po prostu ratunku. Wielka odkryta r�wnina nagle zafalowa�a zdesperowanym t�umem, kt�remu zabrak�o przyw�dc�w, a przez ten t�um par�a nacieraj�ca falanga. Gdzie� nast�pi�a kr�tka wymiana ognia, jaka� przypadkowa wi�zka o�lepiaj�cej energii przeszy�a powietrze, ale wr�g nie by� zdolny do zorganizowania sp�jnej obrony i atakuj�cy go klin pojazd�w przedziera� si� do przodu, nie widz�c �adnej potrzeby zabijania.

��Rozci�gn�li lini� frontu na sto mil albo i wi�cej � zauwa�y� spokojnie Deliamber, kt�ry siedzia� u boku Valentine'a. � Ponowne skoncentrowanie si� zabierze im nieco czasu. Ale po pocz�tkowej panice przegrupuj� si� i wtedy nie p�jdzie nam tak �atwo.

Sta�o si�, jak powiedzia�, i to do�� pr�dko.

Niedo�wiadczona stra� obywatelska, kt�r� Dominin Barjazid zwerbowa� w Miastach Stra�niczych, �atwo da�a si� rozproszy�, ale trzon armii obronnej, sk�adaj�cy si� z rycerzy G�ry Zamkowej, je�li nawet nie obeznany z prawdziw� wojn�, to dostatecznie zaprawiony w grach wojennych, zacz�� zwiera� szeregi i napiera� ze wszystkich stron na ma�e formacje atakuj�cych, kt�re ugrz�z�y g��boko mi�dzy wrogimi si�ami, W stron� skrzyd�a Asenharta sun�� ju� pluton sp�dzonych nie wiadomo kiedy mollitor�w, k�api�cych szcz�kami i gro�nie wystawiaj�cych pazury. Po drugiej stronie formowa� si� oddzia� kawalerii, kt�ry zd��y� odnale�� swoje wierzchowce. Z kolei Ermanar wpad� pod ogie� zaporowy miotaczy energii.

��Zewrze� szeregi! � krzykn�� Valentine! � I naprz�d!

Jeszcze si� przebijali, ale tempo mala�o z minuty na minut�. Je�li pocz�tkowo si�y Valentine'a wchodzi�y w oddzia�y wroga z tak� �atwo�ci�, z jak� n� tnie mas�o, teraz grz�z�y w nich niczym w g�stym b�ocie. Otoczono ju� wiele pojazd�w, a niekt�re nawet zatrzymano. Valentine dojrza� w przelocie Lisamon Hultin, kt�ra pieszo przedziera�a si� przez mur obro�c�w i rzuca�a nimi na lewo i prawo, jakby to by�y drewniane szczapy. Na zewn�trz woz�w szaleli tak�e trzej Skandarzy � zapewne nikt inny, jak tylko Zalzan Kavol z bra�mi � dokonuj�c straszliwej rzezi licznymi wyposa�onymi w najrozmaitsz� bro� ramionami.

Wreszcie i pojazd samego Valentine'a zosta� otoczony, ale jego kierowca da� wsteczny bieg i wykr�ci� ostro, odrzucaj�c na bok �o�nierzy.

Naprz�d� naprz�d�

Wsz�dzie le�a�y cia�a. Je�eli Valentine ufa�, �e dokona podboju G�ry bez rozlewu krwi, to bardzo si� myli�. Ju� pole wa�ki za�ciela�y setki zabitych i tysi�ce rannych. I gdy jaki� wysoki m�czyzna o zaci�tej twarzy run�� na jego w�z, Valentine tylko spojrza� gniewnie i nie namy�laj�c si� powali� go na ziemi� wi�zk� z miotacza. Na odg�os wy�adowania energii tylko zacisn�� powieki i wypali� jeszcze raz i jeszcze, i jeszcze.

��Valentine! Lord Valentine!

Okrzyki dobiega�y zewsz�d, lecz pochodzi�y z garde� wojownik�w obu walcz�cych stron, a ka�da mia�a na my�li w�asnego Valentine'a.

Przestali posuwa� si� do przodu. Fala p�yn�a teraz w drug� stron�: obro�cy rozpocz�li kontratak. Wygl�da�o na to, �e byli ca�kowicie nie przygotowani na pierwszy szturm, i niewiele brakowa�o, a pozwoliliby armii Valentine'a przebi� si� przez r�wnin�, ale ju� przyszli do siebie, zd��yli si� przegrupowa� i dostosowa� strategi� do zaistnia�ych okoliczno�ci.

��Chyba maj� nowe dow�dztwo, m�j panie � donosi� Ermanar. � Obecny genera� cieszy si� wielkim pos�uchem i jego wojsko idzie na nas jak burza.

Czo�o kontrataku stanowi�a zwarta linia bojowa mollitor�w. T�pe i niezdyscyplinowane zwierz�ta wi�ksze wyrz�dza�y szkody mas� swego cia�a ni� szcz�kami i pazurami; ju� samo przej�cie obok mamucich, garbatych cielsk stanowi�o powa�ne wyzwanie. Valentine zauwa�y�, �e wielu jego oficer�w opu�ci�o �lizgacze i �e przy boku Lisamon Hultin walcz� m�nie Sleet i Carabella, os�aniani przez w�asne oddzia�y. Valentine te� chcia� do nich do��czy�, ale nie pozwoli� mu na to Deliamber.

��Jeste� namaszczony i ciebie nie da si� nikim zast�pi� � powiedzia� szorstko. � Walka wr�cz nie wymaga twojego udzia�u.

��Ale�

��Tak musi by�.

Valentine nachmurzy� si�. Nie dba� o swoje bezpiecze�stwo, lecz przyznaj�c Vroonowi racj�, ust�pi�.

��Naprz�d! � rykn�� przez r�g z ko�ci s�oniowej, s�u��cy do wydawania rozkaz�w na polu walki.

Rozkaz zawis� w pr�ni. Chmary wojownik�w nap�ywa�y ze wszystkich stron, spychaj�c wojska Valentine'a. O�rodek odrodzonych si� uzurpatora mie�ci� si� chyba gdzie� w pobli�u, tu� za niewielkim wzniesieniem, sk�d rusza�y do boju coraz to nowe jednostki. No tak, pomy�la� Valentine, ten nowy genera� musi by� wielkim dow�dc�, je�li potrafi� zebra� rozproszone oddzia�y i natchn�� je nowym duchem. Ja bym te� tak zrobi�, my�la� dalej, gdybym znalaz� si� na polu. Ja bym te� tak zrobi�.

��M�j panie � dobieg� go g�os Ermanara. � M�j panie, czy widzisz na prawo ten ma�y kopiec? Za nim znajduje si� stanowisko dowodzenia wroga. Tam jest ich genera�, w samym �rodku walki.

��Chc� go zobaczy� � rzek� Valentine, sygnalizuj�c kierowcy, aby poderwa� w�z nieco wy�ej.

��M�j panie � ci�gn�� Ermanar � musimy w tym miejscu skoncentrowa� nasze si�y i wyeliminowa� genera�a, nim zdob�dzie wi�ksz� przewag�.

��Bezwzgl�dnie � mrukn�� Valentine ledwo go s�uchaj�c. Wpatrywa� si� przed siebie zmru�onymi oczami. Powoli, w og�lnym zamieszaniu zacz�� odr�nia� pojedyncze kszta�ty. Tak, to musi by� on.

Wysoki, wy�szy od niego m�czyzna o grubo ciosanej twarzy, szerokich ustach, przenikliwych ciemnych oczach i rozwichrzonej, zwi�zanej na karku szopie ciemnych b�yszcz�cych w�os�w. Do z�udzenia przypomina� kogo�, kogo Valentine zna� z czas�w G�ry Zamkowej i to zna� dobrze, lecz teraz, wytr�cony z r�wnowagi tocz�c� si� walk�, z trudem zmaga� si� ze swoj� pami�ci��

Tak. Oczywi�cie.

Elidath z Morvole.

Jak m�g� nie rozpozna� natychmiast, nawet po�r�d tego szale�stwa, towarzysza swojej m�odo�ci, Elidatha, kt�ry, zdarza�o si�, bywa� mu bli�szy ni� brat; Elidatha, najdro�szego ze wszystkich przyjaci�, wsp�uczestnika tylu naj�mielszych wypraw, obdarzonego podobnymi zdolno�ciami i podobnym usposobieniem; Elidatha, uwa�anego przez wszystkich, tak�e i przez Valentine'a, za sukcesora Koronala.

Elidadi dowodzi� wrog� armi�. Niebezpieczny genera�, kt�rego nale�a�o zneutralizowa�.

��M�j panie? � spyta� Ermanar. � Czekamy na twoje rozkazy. Valentine zawaha� si�.

��Masz go otoczy� � rzek� po chwili. � I unieszkodliwi�. Wzi�� do niewoli, je�li dasz rad�.

��Mo�emy skoncentrowa� ogie�

��On musi wyj�� z tego ca�o � powiedzia� Valentine tonem nie znosz�cym sprzeciwu.

��M�j panie�

��Musi wyj�� ca�o, powiedzia�em.

��Tak jest, m�j panie.

Ermanar podporz�dkowa� si� rozkazowi wyra�nie nie przekonany. Wr�g to wr�g i aby pozby� si� zagro�enia, trzeba jak najpr�dzej zabi� genera�a. Valentine rozumia� swego oficera � lecz to by� Elidath!

Obserwowa� poczynania Ermanara z napi�ciem i rozpacz� w sercu. Nietrudno by�o wyda� odpowiedni rozkaz, trudniej w ogniu walki dopilnowa� jego wykonania. Ca�y czas obawia� si�, �e jeden z jego ukochanych towarzyszy poprowadzi do boju oddzia�y przeciwnika, ale nie spodziewa� si�, �e b�dzie nim Elidath. Nie spodziewa� si�, �e to w�a�nie on znajdzie si� w niebezpiecze�stwie i �e z chwil�, kiedy dotrze do niego armia wyzwole�cza, mo�e zgin��. To straszne!

Podni�s� si�.

��Ty nie musisz� � powiedzia� Deliamber.

��Musz� � odrzek�. Opu�ci� w�z, zanim stary Vroon zd��y� rzuci� na niego czary.

To, co dzia�o si� na zewn�trz, by�o niepoj�te. Tam i z powrotem biega�y jakie� sylwetki, wrog�w nie dawa�o si� odr�ni� od przyjaci�, zgie�k, tumult, okrzyki, gwizdki, kurz i ob��d. Walka, kt�r� Valentine �ledzi� z pok�adu �lizgacza, tutaj nabiera�a innego wymiaru. Zdawa�o mu si�, �e po�r�d og�lnego zamieszania dostrzega oddzia�y Ermanara, przebijaj�ce si� w stron� obozu Elidatha.

��M�j panie � zawo�a� za nim Shanamir � zewsz�d ci� wida�! Ty�

Valentine odprawi� go machni�ciem r�ki i ruszy� w sam �rodek walki.

Z chwil� ataku Ermanara na punkt dowodzenia wroga, losy bitwy zn�w zdawa�y si� odmienia�. Ponownie naje�d�cy �amali lini� obrony i wr�g szed� w rozsypk�. Zar�wno mieszczanie, jak i rycerze wycofywali si� w bez�adnych grupach i pierzchali na boki przed bezlitosn� nawa�� atakuj�cych i tylko gdzie� daleko z przodu, otaczaj�c Elidatha, trwa�a niez�omnie garstka obro�c�w, niczym samotna ska�a wydana na pastw� rozszala�ego �ywio�u.

Valentine modli� si� o �ycie Elidatha. Niech go pochwyc�, i to pr�dko, lecz niech nic mu si� nie stanie. Przez nikogo nie rozpoznawany, przeciska� si� do przodu. Byli chyba blisko zwyci�stwa, lecz oby to zwyci�stwo nie zosta�o okupione zbyt wysok� cen�, cen� �mierci jego dawnego przyjaciela.

Tu� przed sob� zobaczy� Lisamon Hultin i Khuna z Kianimotu, walcz�cych rami� przy ramieniu i wyr�buj�cych przej�cie dla innych. Khun oddawa� si� rado�nie swojemu zaj�ciu, tak jakby cale �ycie czeka� na t� chwil�.

Wtem niebieskosk�ry obcy zachwia� si� i zatoczy� bezradnie: wi�zka ognia, wys�ana przez wroga, razi�a go w pier�. Lisamon Hultin chwyci�a padaj�cego i po�o�y�a ostro�nie na ziemi�.

��Khun! � krzykn�� Valentine rzucaj�c si� ku niemu.

Nawet z daleka mo�na by�o pozna�, �e obcy jest ci�ko ranny.

Oddycha� z trudem; szczup�a twarz o ostrych rysach sta�a si� niemal szara, oczy zm�tnia�y. Na widok Valentine'a zapali�o si� w nich jeszcze jakie� �wiate�ko; pr�bowa� unie�� g�ow�.

��M�j panie � powiedzia�a olbrzymka � to nie jest miejsce odpowiednie dla ciebie.

Valentine nie s�ucha� jej. Pochyli� si� nad rannym.

��Khun? Khun? � szepta� �arliwie.

��W porz�dku, m�j panie. Wiedzia�em� wiedzia�em� musia� by� jaki� pow�d, dla kt�rego przyby�em do waszego �wiata�

��Khun!

��Jaka szkoda� ominie mnie bankiet po zwyci�stwie�

Valentine obj�� bezradnie ko�ciste ramiona Khuna. �ycie ju� wycieka�o powoli z jego cia�a, a d�uga i dziwna podr� dobiega�a kresu. Niebieskosk�ry zd��y� jednak przed �mierci� znale�� cel, dla kt�rego warto by�o �y�. I znalaz� spok�j.

Valentine podni�s� si� i rozejrza� doko�a, zastanawiaj�c si�, czy ta szale�cza walka nie jest snem. Szybko zosta� otoczony murem swoich ludzi, a kto�, mo�e Sleet, odci�ga� go w bezpieczne miejsce.

��Nie � powiedzia� cicho. � Pozw�lcie mi walczy�

��Nie tutaj, m�j panie. Czy chcesz podzieli� los Khuna? Co stanie si� z nami, je�li ty polegniesz? Od prze��czy Peritole nap�ywaj� nast�pne oddzia�y wroga. Nied�ugo rozgorzeje jeszcze zaci�tszy b�j. Nie powiniene� znajdowa� si� na polu walki.

Valentine rozumia� ich racje. Dominin Barjazid nie zjawi� si� na scenie tego widowiska i on sam prawdopodobnie te� nie powinien by� tu obecny. Lecz jak m�g�by siedzie� w zaciszu �lizgacza, kiedy inni za niego umierali, kiedy Khun, kt�ry nawet nie pochodzi� z ich �wiata, ju� odda� �ycie, kiedy tu� obok, za tamtym kopcem, ukochanemu Elidathowi grozi�o �miertelne niebezpiecze�stwo � i to ze strony jego, Valentine'a, oddzia��w? Waha� si�, niezdecydowany. Sleet, jeszcze bardziej blady ni� zwykle, pu�ci� go, przywo�ywany przez Zalzana Kavola; olbrzymi Skandar zbli�a� si� do nich wymachuj�c mieczami w trzech r�kach i miotaczem w czwartej. Valentine zobaczy� kr�tk�, gwa�town� narad�, po czym Zalzan Karol, odpychaj�c obro�c�w niemal wzgardliwym gestem, zacz�� torowa� sobie drog� do Valentine'a. Jeszcze chwila, pomy�la� Valentine, a Skandar odci�gnie go z pola bez wzgl�du na to, czy jest koronowanym w�adc�, czy nie.

��Zaczekajcie � powiedzia�. � Ewentualny nast�pca Koronala znajduje si� w niebezpiecze�stwie. Rozkazuj� wam i�� za mn�!

S�ysz�c obcy im tytu�, Sleet i Zalzan Karol spojrzeli po sobie, zbici z tropu.

��Ewentualny nast�pca? � powt�rzy� Sleet. � Kto to jest?

��Chod�cie ze mn� � powiedzia� Valentine. � To rozkaz. Zalzan Karol nie ust�powa�:

��Twoje bezpiecze�stwo, m�j panie, jest�

���nie jedyn� wa�n� spraw�. Sleecie, os�aniaj mnie z lewej! Zalzanie Karolu, z prawej!

Obaj byli zbyt zaskoczeni, �eby si� sprzeciwia�. Valentine przywo�a� r�wnie� Lisamon Hultin i strze�ony przez przyjaci� ruszy� po�piesznie w stron� kopca, ku linii frontu.

��Elidathu! � krzykn��, ile tchu w piersiach.

Na d�wi�k tak pot�nego g�osu, nios�cego si� chyba p�l mili, usta�y na chwil� wszelkie dzia�ania wojenne. Mijaj�c szeregi zamar�ych w bezruchu wojownik�w Valentine wybieg� spojrzeniem ku postaci Elidatha. Kiedy napotka� jego oczy, zobaczy�, �e ciemnow�osy m�czyzna zatrzymuje si�, odwzajemnia spojrzenie, marszczy czo�o, wzrusza ramionami.

��Schwytajcie tego cz�owieka! Przyprowad�cie go do mnie! Nietkni�tego! � zawo�a� do Sleeta i Zalzana Karola.

Chwila bezruchu min�a, a zgie�k walki podni�s� si� ze zdwojon� si��. Wojsko Valentine'a raz jeszcze ruszy�o ku �ci�ni�temu i cofaj�cemu si� wrogowi. Elidath, os�oni�ty murem swoich ludzi, trwa� wci�� na stanowisku. Po chwili jednak chaos ogarn�� wszystko i wszystkich, i Valentine straci� z oczu dawnego towarzysza. Kto� go odci�ga�, Sleet, a mo�e Carabella, przynaglaj�c do powrotu w bezpieczne miejsce, ale on mrukn�� co� i uwolni� r�k�.

��Elidathu z Morvole! � Wyjd� przed szeregi, b�dziemy pertraktowa�!

��Kim jest ten, kt�ry mnie wzywa? � nadbieg�a odpowied�.

I zn�w faluj�cy t�um rozst�pi� si� na boki. Valentine wyci�gn�� ramiona ku marszcz�cej czo�o postaci i zacz�� odpowiada�. Zda� sobie jednak spraw�, �e s�owa w takiej sytuacji s� zbyt wolne i niezdarne. Zamkn�� oczy i skoncentrowa� ca�� �wiadomo�� na srebrnym diademie matki, po czym pokonuj�c oddzielaj�c� go od Elidatha z Morvole przestrze�, przekaza� mu p�yn�ce z g��bi duszy skoncentrowane fragmenty sn�w-obraz�w�

�dwaj m�odzi m�czy�ni, jeszcze niemal ch�opcy, jad� na l�ni�cych i r�czych wierzchowcach przez las skar�owacia�ych drzew�

�w poprzek �cie�ki le�y niby w�� gruby skr�cony korze�, wierzchowiec potyka si�, ch�opiec pada do przodu na g�ow�

�straszny trzask, stercz�ca przez rozdart� sk�r� z�amana ko��

�drugi ch�opiec �ci�ga cugle, zawraca, gwi�d�e ze zdziwienia i strachu widz�c rozmiar z�amania�

Valentine wyczerpa� ca�y zapas swych si�. Musia� przerwa� kontakt z Elidathem. Znu�ony, powr�ci� do rzeczywisto�ci.

Elidath patrzy� na niego oszo�omiony. Zdawa�o mu si�, �e na polu walki s� tylko oni dwaj i �e ca�y ten zgie�k wok� ich nie dotyczy.

��To prawda � przem�wi� Valentine. � Znasz mnie, Elidathu. Tylko nie znasz twarzy, kt�r� nosz�.

��Valentine?

��Nikt inny.

Ruszyli ku sobie. Otoczy� ich w milczeniu zwarty kr�g walcz�cych ze sob� oddzia��w. Kiedy dzieli�a ich odleg�o�� kilku st�p, przystan�li niepewnie, jakby przed pojedynkiem. Elidath niezmiernie zdziwiony bada� wzrokiem rysy Valentine'a.

��Czy to mo�liwe? � spyta� w ko�cu. � Czy mo�liwe s� takie czary? � Jechali�my razem przez tamten las w pobli�u Amblemornu � powiedzia� Valentine. � Nigdy przedtem ani potem nie czu�em takiego b�lu. Pami�tasz, �e podczas nastawiania ko�ci krzykn��e� tak, jakby to by�a twoja noga.

��Jak mo�esz o tym wiedzie�?

��A potem miesi�cami siedzia�em z�y, �e ty, Tunigorn i Stasilaine w��czycie si� po G�rze beze mnie? Pami�tasz? I to, �e utyka�em i to nawet wtedy, kiedy wr�ci�em do zdrowia? � Valentine roze�mia� si�. � Dominin Barjazid ukrad� moj� u�omno�� razem z ca�ym cia�em! Kt� m�g�by spodziewa� si� z jego strony takiej �aski?

Elidath sta� jak ra�ony obuchem. Potrz�sn�� g�ow�, jakby chcia� uwolni� j� z paj�czych nici.

��To czary � rzek�.

��Tak, to czary. A ja jestem Valentine.

��Valentine jest w Zamku. Widzia�em go nie dalej jak wczoraj. �yczy� mi powodzenia, wspomina� dawne czasy, wsp�lne rozrywki�

��Ukradzione wspomnienia, Elidathu. Wy�awia je z mego m�zgu, w kt�rym na trwa�e wyry�y si� dawne obrazy. Czy w ci�gu ostatniego roku nie zauwa�y�e� w nim nic szczeg�lnego? � Valentine spojrza� Elidathowi g��boko w oczy. Ciemnow�osy m�czyzna zadr�a�, jakby boj�c si� kolejnych czar�w. � Czy nie zdawa�o ci si�, �e tw�j Valentine ostatnio odsuwa si� od ciebie, �e jest zamy�lony i tajemniczy?

��To prawda, lecz s�dzi�em, �e powoduje nim troska o tron.

��A wi�c zauwa�y�e� r�nic�! Zauwa�y�e� zmian�!

��Tak, cho� mo�e niewielk�. Jaka� ozi�b�o��, rezerwa, ch��d�

��I mimo to zapierasz si� mnie?

Elidath wpatrzy� si� w mego.

��Valentine? � wymamrota�, jeszcze nie dowierzaj�c. � To ty? Naprawd� ty? W tym dziwnym przebraniu?

��Nikt inny. A ten tam w Zamku ok�ama� ciebie i ca�y �wiat. � Jakie to dziwne.

��Chod�, u�ci�nij mnie i sko�cz z tym mamrotaniem. � U�miechaj�c si� szeroko, Valentine przyci�gn�� go do siebie i obj�� jak przyjaciel przyjaciela. Elidath zesztywnia�. Jego cia�o by�o niepodatne jak drewno. Po chwili odepchn�� Valentine'a i cofn�� si� o krok, dr��c na ca�ym ciele.

��Nie musisz si� mnie obawia�, Elidathu. � ��dasz zbyt wiele. Mam uwierzy�

��Tak, masz uwierzy�.

��Wierz�, cho� nie do ko�ca. Ciep�o twoich oczu� u�miech� wszystko to, co pami�tasz�

��Uwierz do ko�ca � ponagla� go �arliwie Valentine. � Pani, moja matka, przysy�a ci pozdrowienia, Elidathu. Zobaczysz j� zn�w na Zamku, kiedy urz�dzimy festyn, aby uczci� m�j powr�t. Zawracaj swoje wojsko, drogi przyjacielu, i przy��cz si� do naszego marszu na G�r�.

Na twarzy Elidatha odbija�a si� walka, jak� toczy� sam ze sob�. Zagryz� wargi i zacisn�� gwa�townie szcz�ki. W milczeniu mierzy� wzrokiem Valentine'a.

W ko�cu rzek�:

��Mo�e pope�niam czyn szalony, lecz uznaj� ci� za tego, za kogo si� podajesz.

��Elidathu!

��Do��cz� do twojego wojska, lecz niech bogowie maj� ci� w swej opiece, je�li mnie zwiod�e�.

��Obiecuj� ci, �e nie b�dziesz �a�owa� tego, co robisz. Elidath skin�� g�ow�.

��Wy�l� pos�a�c�w do Tunigorna� � Gdzie on jest?

��Zabezpiecza prze��cz Peritole przed twoim ewentualnym atakiem. Stasilaine jest razem z nim. By�em rozgoryczony, kiedy powierzono mi dow�dztwo armii na r�wninie, bo uwa�a�em, �e ominie mnie walka. Och, Valentine, czy to naprawd� ty? Ze z�otymi w�osami i z tym niewinnym wyrazem twarzy?

��Tak, jestem prawdziwym Valentinem. To ja, razem z tob�, kiedy mieli�my po dziesi�� lat, wymkn��em si� do G�rnego Morpinu, po�yczy�em rydwan Voriaxa i je�dzi�em na nim ca�y dzie� i p� nocy, a potem zosta�em ukarany tak samo jak ty�

���tylko sk�rki ze starego chleba stajja przez trzy dni, rzeczywi�cie�

���a Stasilaine przyni�s� nam potajemnie talerz mi�sa, ale przy�apano go na tym i przez nast�pny dzie� te� jad� sk�rki razem z nami�

���tego nie pami�tam. A ty pami�tasz, jak Voriax kaza� nam czy�ci� do po�ysku ca�y rydwan, bo go ub�ocili�my�

��Elidathu!

��Valentine!

Roze�miani, szcz�liwi, zacz�li ok�ada� si� pi�ciami.

Nagle Elidath zas�pi� si�.

��Ale gdzie ty by�e�? � spyta�. � Co dzia�o si� z tob� przez ca�y rok? Bardzo cierpia�e�, Valentine? Czy�

��To niezmiernie d�uga historia � odpowiedzia� powa�nym g�osem Valentine. � I nie miejsce tu, aby j� opowiada�. Musimy po�o�y� kres tej walce, Elidathu. Z winy Dominina Barjazida umieraj� niewinni ludzie. Nie mo�emy na to pozwoli�. Zbieraj swoje wojsko i zawracaj.

��W tym domu ob��kanych nie p�jdzie mi �atwo.

��Wydaj rozkazy. Wy�lij wie�ci do innych dow�dc�w. Powstrzymaj zabijanie. A potem pojedziesz z nami do Bombifale, do G�rnego Morpinu, do Zamku.

Elidath znikn�� mi�dzy przemieszanymi szeregami obro�c�w, a Valentine wr�ci� do wozu. Tu dowiedzia� si� od Ermanara, �e kiedy on pertraktowa� z Elidathem, jego wojsko zdo�a�o umocni� pozycje i teraz klinem wrzyna�o si� w szeregi wielkiej, lecz bez�adnie rozlokowanej armii fa�szywego Koronala. Pole bitwy przedstawia�o sob� straszliwy obraz i rozproszeni, pozbawieni ducha walki obro�cy nawet nie usi�owali stawi� czo�a atakuj�cym.

Wok� rozp�ta�o si� istne piek�o i powstrzymanie machiny wojennej stanowi�o zadanie niemal nie do wykonania. Po�r�d tysi�cy wojownik�w, przep�ywaj�cych po r�wninie Bombifale bez�adnymi strumieniami, a tak�e innych, wracaj�cych z prze��czy na wie�� o ataku Valentine'a, nie spos�b by�o wyegzekwowa� jakichkolwiek rozkaz�w. W samym epicentrum szale�stwa powiewa� ju� proporzec Elidatha i Valentine wiedzia�, �e przyjaciel stara si� dotrze� do swoich ��cznik�w, aby donie�� im o przej�ciu na stron� dotychczasowego przeciwnika, lecz nikt ju� nie panowa� nad armi� i �o�nierze niepotrzebnie umierali. Ka�da kolejna ofiara by�a dla Valentine'a jak cios prosto w serce.

Nie mog�c zaradzi� z�u, zasygnalizowa� Ermanarowi, aby ten przedziera� si� naprz�d.

Po up�ywie godziny pole bitwy zacz�o odmienia� sw�j wygl�d.

Formacje Valentine'a przemieszcza�y si� nie powstrzymywane ju� przez nikogo, a r�wnolegle do nich, nieco bardziej na wsch�d, sz�a druga kolumna, prowadzona przez Elidatha. Reszta gigantycznej armii okupuj�cej r�wnin� podzieli�a si�, wymiesza�a i w og�lnym zam�cie walczy�a sama ze sob�. Ma�e grupki kurczowo trzyma�y si� swoich sektor�w i atakowa�y ka�dego, kto si� do nich zbli�y�.

Jeszcze chwila i te niezdarne hordy zosta�y daleko na ty�ach Valentine'a, a podw�jna kolumna, po pokonaniu g�rnego pi�tra r�wniny i zatoczeniu �agodnego �uku, pi�a si� na gra�, na kt�rej wznosi�o si� Bombifale, najstarsze i najpi�kniejsze z Miast Wewn�trznych. By�o p�ne popo�udnie. Niebo stawa�o si� coraz czystsze i ja�niejsze, a powietrze cieplejsze, poniewa� pozosta� ju� za nimi opasuj�cy G�r� rejon chmur, a zaczyna�a si� strefa podszczytowa, wiecznie sk�pana w s�onecznym blasku.

I oto, wznosz�c si� nad przybyszami niczym wizja staro�ytnej �wietno�ci, ukaza�o si� Bornbifale: wielkie po��obione mury z ognisto-pomara�czowego piaskowca, wysadzane pot�nymi romboidalnymi p�ytami b��kitnego kalcytu, sprowadzonego z wybrze�y Morza Wielkiego jeszcze za czas�w Lorda Pinitora, a na tych murach stercz�ce w skrupulatnie odmierzonych, r�wnych odst�pach wysokie, ostre niczym ig�y wie�e, delikatne i pe�ne wdzi�ku, k�ad�ce na r�wnin� d�ugie przedwieczorne cienie.

Dusza Valentine'a wezbra�a zachwytem i rado�ci�. Za nim le�a�y setki mil G�ry Zamkowej, pier�cie� za pier�cieniem, kr�g za kr�giem olbrzymich, zgie�kliwych miast, Miast na Stokach, Wolnych Miast, Miast Stra�niczych. Za nim te� rozsypywa�a si� w �a�osnym zamieszaniu armia, kt�ra op�nia�a jego wspinaczk�, a przed nim, mniej ni� o dzie� drogi, znajdowa� si� Zamek. Gro�ne uk�ucia Kr�la Sn�w, tak kiedy� bolesne, teraz, je�li nawet dopada�y go nocami, �askota�y zaledwie jego dusz�; przy boku mia� ukochanego przyjaciela Elidatha, a dwaj nast�pni, Stasilaine i Tunigorn, �pieszyli, aby do niego do��czy�.

Jak dobrze by�o spogl�da� na wie�e Bombifale, wiedz�c, co le�y za nimi! Wzg�rza, niebotyczne miasta, ciemna bujna trawa ��k, czerwone kamienie g�rskiej drogi do G�rnego Morpinu, ukwiecone pola po obu stronach go�ci�ca Grand Calintane, kt�ry ko�czy� si� przy po�udniowym skrzydle Zamku � zna� te miejsca lepiej ni� to silne, lecz wci�� nieco obce cia�o, podarowane mu w Tilomon. By� prawie w domu.

A potem?

Rozgrywka z uzurpatorem, zaprowadzenie �adu� By�y to jednak wyzwania tak przera�aj�ce, �e nie bardzo wiedzia�, jak si� do nich zabra�. Opu�ci� G�r� Zamkow� blisko dwa lata temu i niemal na r�wnie d�ugo odsuni�to go od w�adzy. Og�oszone przez Dominina Barjazida prawa nale�a�o zbada� i najprawdopodobniej uchyli�. By� tak�e problem, kt�ry do tej pory umyka� jego uwagi, kwestia w��czenia towarzyszy jego d�ugiej w�dr�wki w istniej�cy ju� na Zamku system urz�dniczy, gdy� niew�tpliwie trzeba b�dzie znale�� odpowiednio wysokie stanowiska dla Deliambera, Sleeta, Zalzana Kavola i ca�ej reszty. A przecie� nale�a�o tak�e pomy�le� o Elidathu i innych, kt�rzy do tej pory stanowili trzon jego dworu. Nie m�g� odepchn�� ich od siebie tylko dlatego, �e przyprowadzi� z wygnania nowych ulubie�c�w. To by�o k�opotliwe, lecz mia� nadziej�, �e tak wszystkim potrafi pokierowa�, by nikogo nie urazi� i nie sta� si� przyczyn��

Jego uszu dobieg� g�os Deliambera.

��Obawiam si�, �e zbli�aj� si� nowe k�opoty, i to wcale nie ma�e.

��Co masz na my�li?

��Czy widzisz jakie� zmiany na niebie?

��Tak � odpowiedzia�. � Od kiedy opu�cili�my rejon chmur, przeja�nia�o, a b��kit nabra� g��bszej barwy.

��Przyjrzyj si� dok�adniej � rzek� Deliamber.

Valentine spojrza� w g�r� stoku. Rzeczywi�cie, jasne niebo, kt�rym cieszy� si� przed chwil�, pociemnia�e nad ich g�owami, jakby nios�c zapowied� burzy. Chmur nie by�o, lecz mimo to b��kit zaci�gn�� si� dziwn�, z�owr�bn�, szaro�ci�. Proporce, dotychczas powiewaj�ce �agodnie nad �lizgaczami, teraz przygi�y si� od gwa�townych podmuch�w wiej�cego ze szczytu wiatru.

��Zmiana pogody � stwierdzi� Valentine. � Pewnie idzie deszcz. Dlaczego si� niepokoisz?

��Czy na tej wysoko�ci G�ry Zamkowej cz�sto si� zdarzaj� zmiany pogody?

Valentine zmarszczy� brwi. � Niecz�sto.

��Nigdy � stwierdzi� Deliamber. � M�j panie, dlaczego w tym regionie klimat jest tak �agodny?

��Dlatego, oczywi�cie, �e kieruje si� nim z Zamku, �e wytwarzaj� go i reguluj� wielkie maszyny, kt�re�

Przerwa�, spogl�daj�c na Deliambera z przera�eniem.

��No w�a�nie!

��Nie! To nie do pomy�lenia!

��Zastan�w si� jednak, m�j panie � rzek� Vroon. � G�ra tkwi po�r�d zimnej nocy przestrzeni kosmicznej. Nad nami, w Zamku, ukrywa si� odra�aj�ce indywiduum, kt�re zasiad�o na tronie w rezultacie zdrady i kt�re w�a�nie si� dowiedzia�o, �e jego najbardziej zaufani genera�owie przeszli na stron� wroga. Niepokonana armia pnie si� do g�ry, nie napotykaj�c �adnych przeszk�d. W jaki spos�b mo�na j� powstrzyma�? Trzeba wy��czy� maszyny reguluj�ce klimat i spowodowa�, �e powietrze zamarznie nam w p�ucach, noc zapadnie ju� po po�udniu, nas za� ogarnie czarna pr�nia. Zamieni t� G�r� w pozbawione �ycia skalne zr�by, takie jak wznosi�y si� tu przed dziesi�cioma tysi�cami lat. Sp�jrz na niebo, Valentine! Sp�jrz na proporce na wietrze!

��Przecie� na G�rze �yje miliard ludzi! � krzykn�� Valentine. � Je�li wy��czy maszyny, zniszczy ich razem z nami! Siebie zreszt� te�, chyba �e znalaz� jaki� spos�b zabezpieczenia Zamku przed zimnem.

��Czy my�lisz, �e w tej chwili dba o w�asne �ycie? Jego los, tak czy inaczej, jest przes�dzony. Gin�c w ten spos�b, poci�gnie za sob� ciebie� i ka�dego mieszka�ca G�ry Zamkowej. Sp�jrz na niebo, Valentine! Sp�jrz, jak ciemnieje!

Valentine zadr�a�. Nie ze strachu. Dr�a� z gniewu na my�l, �e Dominin Barjazid, dopuszczaj�c do ostatecznego kataklizmu, sk�onny jest zniszczy� wszystkie miasta na G�rze, wymordowa� niemowl�ta i matki, kt�re oczekuj� dzieci, rolnik�w na polach i kupc�w w sklepach, miliony niewinnych istot, kt�re nie maj� �adnego udzia�u w walce o Zamek. I po co ta rze�? Po to, by da� upust gniewnej furii, spowodowanej utrat� tego, co nigdy nie by�o jego prawowit� w�asno�ci�! Valentine zn�w spojrza� w niebo, �udz�c si� jeszcze, �e znajdzie tam oznaki jakiego� naturalnego zjawiska. Byt naiwny w swojej ufno�ci. To Deliamber mia� racj�: na G�rze Zamkowej pogoda nigdy nie by�a zjawiskiem naturalnym.

��Jeste�my jeszcze daleko od Zamku. Ile czasu up�ynie, zanim wszystko zacznie zamarza�? � spyta� ogarni�ty b�lem.

Deliamber wzruszy� ramionami.

��Kiedy zbudowano pierwsze maszyny do wytwarzania powietrza, musia�o min�� wiele miesi�cy, zanim zg�stnia�o na tyle, by na tej wysoko�ci mog�o istnie� �ycie. Tak, wiele miesi�cy, mimo �e maszyny pracowa�y dzie� i noc. Zniszczenie ich dzie�a potrwa prawdopodobnie kr�cej, ale, jak s�dz�, jedna chwila tu nie wystarczy.

��Czy dotrzemy do Zamku w por�, by zapobiec nieszcz�ciu?

��Trzeba si� b�dzie �pieszy�, m�j panie � powiedzia� Vroon.

Valentine zmarkotnia�. Twarz mu si� zachmurzy�a. Rozkaza� zatrzyma� wozy i wezwa� do siebie oficer�w. W�z Elidatha, uprzedzaj�c jego wezwanie, jecha� ku niemu, skracaj�c sobie drog� przez r�wnin�. Widocznie Elidath tak�e zauwa�y�, �e co� jest nie w porz�dku. Valentine wyszed� z wozu. Otrz�sn�� si�. Powietrze jeszcze si� nie och�odzi�o, atmosfera by�a jednak wystarczaj�co z�owieszcza.

Elidath podbieg� do przyjaciela. Tak jak i on, mia� pos�pn� min�. Wskaza� na ciemniej�ce niebo i powiedzia�:

��M�j panie, ten szaleniec nie m�g� zrobi� nic gorszego!

��Wiem. My r�wnie� zauwa�yli�my zmian� pogody.

��Tunigorn ju� p�dzi za nami, a Stasilaine przybywa od strony Banglecode. Musimy dotrze� do Zamku tak szybko, jak to mo�liwe.

��My�lisz, �e mamy do�� czasu? � spyta� Valentine. � Wystarczaj�co. Jednak tym razem b�d� wraca� do domu tak szybko, jak nigdy dot�d.

Sleet, Carabella, Lisamon Hultin, Asenhart i Ermanar zbili si� w ciasn� grupk�, spogl�daj�c niepewnie po sobie. Jako obcy przybysze prawdopodobnie nie zwr�cili uwagi na zmian� odcienia b��kitu, jednak patrz�c na Valentine'a i Elidatha zdawali sobie spraw�, �e czekaj� ich jakie� k�opoty.

Valentine wyja�ni� im zwi�le istot� problemu, a wtedy w ich zmieszanych spojrzeniach mo�na by�o wyczyta� niedowierzanie po��czone ze strachem i gniewem.

��W Bombifale nie b�dzie �adnego postoju � rzek� Valentine. � Jedziemy do Zamku przez G�rny Morpin i nie zatrzymujemy si� nigdzie po drodze. � Popatrzy� na Ermanara. � Obawiam si�, �e w wojsku mo�e wybuchn�� panika. Musisz jej zapobiec. Zapewnij swoje oddzia�y, �e tylko wtedy b�dziemy bezpieczni, gdy zd��ymy na czas do Zamku, �e panika nas zgubi i �e jedyna nadzieja le�y w szybkim dzia�aniu. Zrozumia�e�? Od tego, jak szybko dojedziemy na miejsce, zale�y �ycie miliarda istot. R�wnie� nasze.

Nie by� to pe�en uniesienia szturm G�ry, jaki sobie tylekro� wyobra�a�. Kiedy odni�s� zwyci�stwo na r�wninie Bombifale, pomy�la�, �e na drodze do celu nie istnieje ju� �adna przeszkoda, i kamie� spad� mu z serca. Natychmiast stan�a mu przed oczami wizja przyjemnej podr�y do Miast Wewn�trznych, powitalny bankiet w Bombifale, podczas gdy na szczycie G�ry Barjazid w oczekiwaniu na najgorsze b�dzie trz�s� si� tch�rzliwie ze strachu, triumfalne wkroczenie do Zamku, uwi�zienie uzurpatora, proklamowanie odnowy kr�lestwa � a wszystko we wspania�ej oprawie i tak pewne, tak nieodwracalne. Aby rozwia� te mrzonki, wystarczy� jeden podmuch wiatru. P�dzili do g�ry w rozpaczliwym po�piechu; niebo ciemnia�o z minuty na minut�, wiatr ze szczytu przybiera� na sile, powietrze zaczyna�o k�sa� zimnem. Co dzieje si� teraz w Bombifale, Peritole, Banglecode i jeszcze wy�ej, w Halaiix, w jednym i drugim Morpinie, w samym Zamku? S�dzono tam zapewne, �e sta�o si� co� straszliwego, je�li nawet najdalsze zak�tki G�ry Zamkowej cierpi� od zimnych podmuch�w, a balsamiczne popo�udnie zmienia si� w niezg��bion� noc. Czy zdaj� sobie spraw�, �e zbli�a si� ich zag�ada? A co z mieszka�cami Zamku � czy w przyp�ywie rozpaczy usi�uj� dosta� si� do maszyn, by je uruchomi�, czy te� uzurpator zamkn�� ich pod stra�� i �mier� dopadnie wszystkich?

Bombifale by�o ju� na wyci�gni�cie r�ki. Valentine mija� je z �alem, gdy� jego ludzie byli znu�eni po ci�kiej walce, wiedzia� jednak, �e nawet kr�tki odpoczynek w tym mie�cie mo�e sta� si� odpoczynkiem na wieki.

Wy�ej. Wy�ej. Przez g�stniej�c� noc. Cho� poruszali si� tak pr�dko, jak mogli, Valentine wci�� ponagla�, wyobra�aj�c sobie wielkie place zat�oczone chaotyczn� ci�b� wystraszonych istot, pl�cz�cych, spogl�daj�cych po sobie, na niebo, wykrzykuj�cych �Lordzie Valentine, ratuj nas!�; istot nie zdaj�cych sobie sprawy, �e ciemnow�osy m�czyzna, do kt�rego zanosz� mod�y, jest sprawc� ich zag�ady. Oczyma duszy widzia� pocz�tek panicznej ucieczki w dolne regiony, wylewaj�ce si� z Zamku na drogi potoki zrozpaczonych, skazanych na zag�ad�, �cigaj�cych si� ze �mierci� ludzi. Widzia� fale lodowatego powietrza sp�ywaj�ce po stokach, li��ce wymuskane drzewa Bariery Tolingar i kamienne ptaki w Furible, poci�gaj�ce czerni� wykwintne ogrody Stee i Minimoolu, skuwaj�ce lodem kana�y Hoikmaru. Osiem tysi�cy lat dba�o�ci o cud, jakim by�a G�ra Zamkowa, mo�e p�j�� na marne w mgnieniu oka, zniszczone przez szale�stwo zimnej i zdradzieckiej duszy.

Przywo�ywa�y Valentine'a mijane tu� obok mury i wie�e Bombifale doskona�e w swych kszta�tach i wci�� pi�kne a� do b�lu, mimo �e k�ad� si� ju� na nie zapadaj�cy mrok. Nie zatrzyma� si�; jecha� dalej, wci�� dalej. Ju� mkn�� po czerwonych kamiennych blokach staro�ytnej drogi. Po lewej r�ce mia� w�z Elidatha, po prawej Carabelli; by� tam te� Sleet, Zalzan Karol, Ermanar, Lisamon Hultin i ca�e mn�stwo oddzia��w zebranych w czasie d�ugiej podr�y. Wszyscy �pieszyli za swoim panem i cho� nie rozumieli, sk�d przychodzi zag�ada, byli jednak �wiadomi, �e zbli�a si� moment apokalipsy, kiedy zatriumfuje najwy�sze z�o, i jedynie odwaga, odwaga i po�piech, mog� unicestwi� jego zwyci�stwo.

Naprz�d, naprz�d. Valentine zaciska� pi�ci i pr�bowa� unie�� w�z wy�ej si�� woli. Deliamber, kt�ry go nie odst�powa�, nawo�ywa� do spokoju i opanowania. Jak mo�na zachowa� spok�j, kiedy powietrze G�ry Zamkowej zaczyna si� rozpada�, cz�stka za cz�stk�, a na ziemi� sp�ywa najczarniejsza noc?

��Popatrz � rzek� Valentine. � Popatrz na te drzewa wzd�u� drogi, kt�re s� pokryte purpurowo-z�ocistymi kwiatami. To s� halatyngi, zasadzone tu setki lat temu. Kiedy zaczynaj� kwitn��, w G�rnym Morpinie urz�dza si� festyn, a pod nimi, na drodze, ta�cz� ludzie. I widzisz? Widzisz? Li�cie ju� si� marszcz�, ju� czerniej� na czubkach. Te drzewa nigdy nie do�wiadcza�y tak niskich temperatur, a przecie� zimno dopiero si� zaczyna. Co si� z nimi stanie za kilka godzin? Co stanie si� z lud�mi, kt�rzy przychodz� tu ta�czy�? Je�li zwyk�y ch��d powoduje wi�dni�cie li�ci, to co b�dzie z nimi, kiedy przyjdzie mr�z i �nieg? �nieg na G�rze Zamkowej! �nieg, a po nim to najgorsze, kiedy ucieknie ca�e powietrze, kiedy wszystko stanie nagie w obliczu gwiazd. Deliamberze�

��Na razie �yjemy, m�j panie. Co to za miasto, tam nad nami? Valentine popatrzy� w dal przez g�stniej�ce cienie.

��G�rny Morpin. Miasto gier i zawod�w sportowych. � Pomy�l o tych, kt�re odb�d� si� tu za miesi�c, m�j panie, dla uczczenia twojego powrotu.

Valentine skin�� g�ow�.

��Tak � powiedzia� bez �ladu ironii w g�osie. � Pomy�l� o nich za miesi�c, pomy�l� o �miechu, o winie, o kwiatach na drzewach, o �piewie ptak�w. Czy nie da si� jecha� pr�dzej, Deliamberze?

��Pojazd si� unosi � odpowiedzia� Vroon � ale nie frunie. B�d� cierpliwy. To ju� niedaleko.

��Wci�� jeszcze kilka godzin jazdy przed nami � odpar� pos�pnie Valentine.

Aby odzyska� r�wnowag� ducha, przypomnia� sobie pogrzebanego gdzie� w g��bi siebie Valentine'a-�onglera. Zobaczy�, jak ten m�ody, prostoduszny m�czyzna stoi na stadionie w Pidruid i koncentruje si� wy��cznie na dopiero co wyuczonych sztuczkach. Rekwizyty do �onglowania, w�asne r�ce, oczy � nie istnieje nic poza tym. Spokojnie, spokojnie, spokojnie. Wniknij w siebie, pami�taj, �e �ycie jest zwyk�� gr�, podr�, ulotn� chwil�, pami�taj, �e Koronal mo�e zosta� po�arty przez smoka morskiego albo ci�ni�ty na kamieniste dno rzeki, albo mo�e by� sparodiowany przez zagubionych w d�d�ystych lasach Metamorf�w. I co z tego? A jednak, s�aba to by�a pociecha. Nie chodzi�o przecie� o los jednego cz�owieka, kt�ry w oczach bog�w niewiele znaczy, nawet je�li jest kr�lem. Zagro�ony by� los miliarda niewinnych istnie�. Zagro�one by�o niezwykle kunsztowne dzie�o, ta G�ra, jedyna i niepowtarzalna w ca�ym wszech�wiecie. Popatrzy� na bezmiar ciemniej�cego nieba, na kt�rym ju� nied�ugo gwiazdy b�d� �wieci� tak�e w po�udnie. Odleg�e gwiazdy, nieprzeliczone �wiaty, lecz �aden z nich nie mia� takiej G�ry Zamkowej ani takich Pi��dziesi�ciu Miast. Czy mo�liwe, aby to wszystko zgin�o w ci�gu jednego popo�udnia?

��G�rny Morpin � powiedzia�. � Mia�em nadziej�, �e wr�c� do niego w szcz�liwszych okoliczno�ciach.

��Nie przejmuj si� � wyszepta� Deliamber. � Dzisiaj go mijamy, ale nadejdzie dzie�, kiedy b�dziesz si� w nim jeszcze bawi�.

No tak, unosz�ca si� na prawo b�yszcz�ca paj�cza sie�, to by� G�rny Morpin, ba�niowe miasto gier, marze� i sn�w, utkane ze z�otych nici, jak my�la�, kiedy b�d�c ch�opcem wpatrywa� si� w jego zadziwiaj�ce budynki. Teraz rzuci� na niejedno przelotne spojrzenie. G�rny Morpin dzieli�o od Zamku dziesi�� mil. Chwila. Mgnienie oka.

��Czy ta droga ma jak�� nazw�? � spyta� Deliamber.

��To jest go�ciniec Grand Calintane � odpowiedzia� Valentine. � Podr�owa�em t�dy do miasta rozrywek tysi�ce razy, Deliamberze, tam i z powrotem. Okoliczne pola s� tak uprawiane, �e zawsze co� na nich kwitnie, a kwiaty s� dobierane kolorami, ��te obok niebieskich, oddzielnie czerwone, oddzielnie pomara�czowe, bia�e i r�owe po brzegach, a popatrz teraz, popatrz na odwracaj�ce si� od nas g��wki, popatrz, jak mdlej� �ody�ki�

��Je�li zgin� od zimna, mo�na b�dzie zasadzi� nast�pne � powiedzia� Deliamber. � Ale nie pora o tym m�wi�. Mo�e ro�liny nie oka�� si� tak wra�liwe, jak uwa�asz.

��Robi mi si� zimno, kiedy na nie patrz�.

Pokonywali ju� najwy�sze partie G�ry Zamkowej, a dzia�o si� to tak daleko od dolin Alhanroelu, �e z r�wnym powodzeniem mogliby zdobywa� inny �wiat czy cho�by jaki� ksi�yc, zawieszony nieruchomo na niebie Majipooru.

G�ra ko�czy�a si� fantastycznym wypi�trzeniem poszarpanych szczyt�w i turni, mierz�cych w gwiazdy niczym setki oszczep�w. Po�r�d kruchych kamiennych ostrzy wyrasta� osobliwy okr�g�y garb, miejsce najwy�sze ze wszystkich, na kt�rym osiem tysi�cy lat temu, dla uczczenia zwyci�stwa nad Metamorfami, Lord Stiamot postanowi� zbudowa� kr�lewsk� rezydencj�. Od tamtej pory Koronalowie, jeden po drugim, dodawali sale i skrzyd�a, wie�e, blanki i przedmurza, staraj�c si� w ten spos�b utrwali� swe dzie�a w pami�ci potomnych. Zamek zajmowa� niewyobra�alnie wielk� powierzchni�, by� miastem sam dla siebie, labiryntem bardziej osza�amiaj�cym ni� siedziba Pontifexa. I oto ukaza� si� im.

Nasta�a ciemno��. Nad g�owami p�on�y zimnym bezlitosnym blaskiem gwiazdy.

��Powietrze ju� musia�o uciec � powiedzia� Valentine. � �mier� nadejdzie pr�dko, czy� nie?

��To nie nieszcz�cie, o kt�rym, my�lisz, lecz prawdziwa noc � odpowiedzia� Deliamber. � Podr�owali�my ca�y dzie� bez odpoczynku i dlatego straci�e� poczucie czasu. Jest p�na godzina, Valentine.

��A powietrze?

��Robi si� zimniejsze. Robi si� rzadsze. Ale jeszcze sporo go pozosta�o.

��Jeszcze mamy czas?

��Jeszcze mamy.

Wzi�li ostatni, zapieraj�cy dech w piersiach zakr�t. Za nim, jak Valentine doskonale pami�ta�, po raz pierwszy oczom zdumionych podr�nych ukazywa� si� Zamek.

Nigdy przedtem nie widzia� zdumionego Deliambera.

��Co to za budowle? � spyta� po cichutku czarodziej. � To Zamek � odpowiedzia�.

Tak, Zamek. Zamek Lorda Malibora, Zamek Lorda Voriaxa, Zamek Lorda Valentine'a. Z �adnego miejsca nie mo�na by�o zobaczy� ca�ego Zamku czy cho�by jakiej� znacz�cej jego cz�ci, ale i st�d wida� by�o nielichy fragment � wielkie gmaszysko z kamieni i cegie�, pn�ce si� w g�r� pi�tro po pi�trze w labiryncie zakr�t�w, wij�ce si� wok� w�asnej osi ku szczytowi, rozjarzonemu milionem k�uj�cych w oczy �wiate�.

Rozwia�y si� l�ki Valentine'a i przepad� gdzie� ponury nastr�j. W Zamku Lorda Valentine'a Lord Valentine nie m�g� mie� �adnych zmartwie�. Wraca� do domu, a rana zadana �wiatu wkr�tce b�dzie wyleczona.

Go�ciniec Grand Calintane ko�czy� si� przed po�udniowym skrzyd�em Zamku. Rozpo�ciera�a si� tu olbrzymia, otwarta przestrze�, plac Dizimaule, kt�ry by� wy�o�ony zielonymi porcelanowymi p�ytkami i ozdobiony po�rodku z�ot� gwiazd�. Valentine zatrzyma� w�z i wysiad�, by zebra� swoich oficer�w.

Wia� lodowaty, ostry wiatr.

��Czy s� tu wrota? Czy b�dziemy oblega� Zamek? � spyta�a Carabella.

Valentine lekko u�miechn�� si� i po chwili potrz�sn�� przecz�co g�ow�.

��Nie ma tu �adnych wr�t. Kt� m�g�by napada� na Zamek Koronala? Po prostu wjedziemy do �rodka pod �ukiem Dizimaule. Mo�emy tam jednak spotka� oddzia�y wroga.

��To ja dowodz� stra�� w Zamku � powiedzia� Elidath. � Dam sobie z ni� rad�.

��W porz�dku. Naprz�d! Zachowa� ��czno�� i zawierzy� bogom. Rankiem b�dziemy �wi�towa� nasze wielkie zwyci�stwo, przysi�gam.

��Niech �yje Lord Valentine! � krzykn�� Sleet.

��Niech �yje! Niech �yje!

Valentine uni�s� ramiona, przyjmuj�c �askawie okrzyki i uciszaj�c jednocze�nie wrzaw�.

���wi�tujemy jutro � rzek� � ale dzisiaj wydajemy bitw�. Oby by�a ostatnia!

Jakie to by�o dziwne: znale�� si� wreszcie pod �ukiem Dizimaule'a i zobaczy� wyrastaj�ce przed sob� niezliczone wspania�o�ci Zamku.

Jeszcze b�d�c ch�opcem bawi� si� na tych bulwarach i w tych alejach, gubi� w mrowiu pogmatwanych przej�� i korytarzy, wpatrywa� ze strachem w pot�ne �ciany, wie�e, mury i podziemia. Jako m�ody cz�owiek w s�u�bie swego brata, Lorda Voriaxa, mieszka� po tamtej stronie Zamku, we Dworze Pinitora, gdzie mia�y swoje rezydencje najwy�sze osobisto�ci, i wielokrotnie przechadza� si� wzd�u� mur�w Lorda Ossiera, podziwiaj�c zdumiewaj�ce widoki Urwiska Morpin i G�rnych Miast. A jako Koronal, przez ten kr�tki czas, gdy zajmowa� wewn�trzne partie Zamku, g��boko prze�ywa� rado�� obcowania ze staro�ytnymi, nadwer�onymi przez burze kamieniami Twierdzy Stiamota, z zadowoleniem przechadza� si� samotnie po obszernej, rozbrzmiewaj�cej echem sali tronowej Confalume'a, lubi� obserwowa� gwiazdozbiory w obserwatorium Lorda Kinnikena i cz�sto zastanawia� si�, co m�g�by sam doda� do Zamku za swego panowania. Teraz, gdy znalaz� si� tu z powrotem, zrozumia�, jak bardzo kocha to miejsce, i to nie tylko dlatego, �e jest ono symbolem pot�gi i monarszej wielko�ci, kt�re kiedy� nale�a�y do niego, lecz g��wnie dlatego, �e w jego murach wci�� �ywym echem rozbrzmiewa�a historia.

��Zamek jest nasz! � krzykn�� Elidath rozradowany, gdy armia Valentine'a przejecha�a przez nie strze�one przej�cie. Lecz c� w tym dobrego, my�la� Valentine, skoro od �mierci ca�ej G�ry i jej sk��conych mieszka�c�w dzieli�o ich zaledwie kilka godzin. Ju� zbyt wiele czasu up�yn�o od chwili, gdy atmosfera zacz�a si� rozrzedza�. Valentine chcia�by wyj�� na zewn�trz, schwyci� uciekaj�ce powietrze i zatrzyma� je.

Pog��biaj�cy si� ch��d, kt�ry rozprzestrzenia� si� teraz po ca�ej G�rze Zamkowej, nie by� nigdzie tak dotkliwy jak w samym Zamku, a ci, kt�rzy si� w nim znajdowali, poprzednio za�lepieni i oszo�omieni wydarzeniami wojny domowej, stali na podobie�stwo figur woskowych, niezdolni do podj�cia jakichkolwiek krok�w, kt�re mog�yby powstrzyma� atakuj�ce oddzia�y. Niekt�rzy, co bystrzejsi, widz�c przeje�d�aj�c� z�otow�os� posta� podnosili ju� nie�mia�e okrzyki � �Niech �yje Lord Valentine� � lecz wi�kszo�� zachowywa�a si� tak, jakby ich m�zgi zaczyna�y ju� zamarza�.

Szturmuj�ce oddzia�y porusza�y si� szybko i dok�adnie, pos�uszne rozkazom Valentine'a. Zadaniem diuka Heitluiga i jego wojownik�w z Bibiroon by�o zaw�adni�cie murami Zamku i unieszkodliwienie wszelkich wrogich si�. Sze�� nizinnych oddzia��w Asenharta mia�o zablokowa� niezliczone bramy Zamku, aby nikt ze zwolennik�w uzurpatora nie m�g� uciec. Sleet, Carabella i ich wojsko pod��ali do g�ry, w kierunku komnat kr�lewskich w wewn�trznym sektorze, by przej�� o�rodek w�adzy. Sam Valentine, wraz z Elidathem i Ermanarem oraz ich po��czonymi si�ami wyruszyli ku kr�tej grobli prowadz�cej do podziemi, w kt�rych umieszczone by�y maszyny do regulacji klimatu. Reszta, pod komend� Nascimonte'a, Zalzana Kavola, Shanamira, Lisamon Hultin i Gorzvala ruszy�a naprz�d, bez wyznaczonego kierunku, i rozpierzch�a si� po Zamku w poszukiwaniu Dominina Barjazida, kt�ry m�g� si� ukry� w ka�dym z tysi�cy pokoi, nawet najbardziej niepozornym. Valentine jecha� wzd�u� grobli, a� do mrocznego i ciasnego zau�ka, przez kt�ry �lizgacz nie by� si� w stanie przecisn��, i ruszy� dalej na piechot�. Czu� ju� na policzkach szczypi�ce zimno, s�ysza� gwa�towne uderzenia serca, p�uca z trudem pracowa�y w rozrzedzonym powietrzu. Podziemia by�y mu prawie nie znane. By� w nich tylko raz czy dwa razy, i to dawno temu. Jednak�e Elidath zna� dobrze drog�.

Przez korytarze, wzd�u� nie ko�cz�cych si� kondygnacji szerokich kamiennych schod�w, do wysokich arkad o�wietlonych mrugaj�cymi wysoko w g�rze �wiate�kami� a przez ca�y ten czas powietrze styg�o, nienaturalna noc coraz szczelniej pokrywa�a G�r�. Drog� przegrodzi�y im wielkie drewniane �uki drzwi pokryte grub� metalow� inkrustacj�.

��Sforsujcie je � rozkaza� Valentine. � A nawet przepalcie, je�li zajdzie potrzeba!

��Poczekaj, m�j panie � dobieg� go �agodny, dr��cy g�os. Valentine obr�ci� si�. S�dziwy Ghayrog o popielatej sk�rze, ze sztywnymi z zimna w�osami wyszed� z przej�cia w �cianie i zbli�a� si� do nich pow��cz�c nogami.

��Zarz�dca maszyn klimatycznych � mrukn�� Elidath. Ghayrog wygl�da� jak p�ywy. Oszo�omiony powi�d� wzrokiem od Elidatha do Ermanara, od Ermanara do Valentine'a, po czym rzuci� si� na ziemi� przed Valentinem i przywar� do jego n�g.

��M�j panie� Lordzie Valentine� � spogl�da� do g�ry z udr�k�. � Ocal nas, Lordzie Valentine! Maszyny� oni wy��czyli maszyny�

��Potrafisz otworzy� bram�?

��Tak, m�j panie. Budynek sterowni jest w tej alei. Ale oni zaw�adn�li podziemiami� s� tam ju� ich oddzia�y� jakich zniszcze� tam dokonaj�, m�j panie? Co si� stanie z nami wszystkimi?

Valentine podni�s� z ziemi trz�s�cego si� Ghayroga.

��Otw�rz bram� � powiedzia�.

��Tak, m�j panie. To potrwa tylko chwil�

Raczej wieczno��, pomy�la� Valentine. Lecz ju� da�o si� s�ysze� zgrzyty i j�ki maszynerii i mocna zapora drzwi zacz�a ust�powa�. Valentine chcia� pierwszy rzuci� si� przez otw�r, ale Elidath chwyci� go szorstko za rami� i odci�gn�� do tylu. Valentine klepn�� w powstrzymuj�c� go r�k�, jakby odgania� brz�cz�cego dhiima z d�ungli. U�cisk Elidatha by� jednak silny.

��Nie, m�j panie � zawo�a�. � Pu�� mnie, przyjacielu.

��Nawet je�li to kosztowa�oby mnie g�ow�, Valentine, nie pozwol� ci tam wej��. Ust�p mi!

��Elidathu!

Valentine spojrza� do ty�u na Ermanara, lecz nie znalaz� u niego wsparcia.

��G�ra zamarznie, m�j panie, je�li b�dziesz nas zatrzymywa� � powiedzia� Elidath.

��Ja nie pozwol�

��Przepu�� mnie! � rozkaza� Elidath.

��Ja jestem Koronalem, Elidathu.

��A ja odpowiadam za twoje bezpiecze�stwo. Mo�esz kierowa� natarciem z zewn�trz, m�j panie. Tam w �rodku s� �o�nierze nieprzyjaciela, ludzie zdesperowani, broni�cy ostatniego o�rodka w�adzy kontrolowanego przez uzurpatora. Niech tylko dostrze�e ci� jaki� strzelec wyborowy i ca�a nasza walka p�jdzie na marne. Zejdziesz na bok, Valentine, czy b�d� musia� u�y� si�y, by ci� usun�� z drogi?

Valentine zmuszony by� w ko�cu ust�pi�, cho� z gniewem i z �alem patrzy�, jak Elidath i gromada wybranych wojownik�w prze�lizguje si� obok niego do podziemi. Niemal natychmiast dobieg�y stamt�d odg�osy walki; trzask miotaczy zmiesza� si� z wrzaskami, krzykami, j�kami. Chocia� strze�ony przez czujnych ludzi Ermanara, kilkana�cie razy by� o krok od wyrwania si� im i wkroczenia do �rodka. Wtem przyby� goniec od Elidatha z wiadomo�ci�, �e bezpo�redni op�r zosta� prze�amany, �e wdzieraj� si� coraz g��biej, cho� co kilka krok�w znajduj� zapory, zasadzki i kryj�wki nieprzyjacielskich �o�nierzy. Valentine zacisn�� pi�ci. Nie m�g� znie�� my�li, �e kto inny ryzykuje swoj� sk�r�, by on odzyska� kr�lestwo. Postanowi� zej�� do podziemi, bez wzgl�du na to, czy to si� Elidathowi podoba, czy nie.

��M�j panie? � Inny zdyszany goniec nadbieg� z przeciwnego kierunku.

Valentine zatrzyma� si� u wr�t podziemnego korytarza. � O co chodzi?! � warkn��.

��M�j panie, przysy�a mnie diuk Nascimonte. Znalaz� Dominina Barjazida zabarykadowanego w Obserwatorium Kinnikena i prosi ci�, by� szybko przyby� kierowa� jego pojmaniem.

Valentine skin�� g�ow�. To lepsze ni� sta� tu bezczynnie.

��Powiedz Elidathowi � zwr�ci� si� do adiutanta � �e st�d odchodz�. Ma wszelkie pe�nomocnictwa, by zdoby� maszyny do regulacji pogody takim sposobem, jaki uzna za stosowny.

Lecz zaledwie uszed� kilka krok�w, gdy przyby� adiutant Gorzvala z wie�ci�, �e uzurpator kryje si� we Dworze Pinitora. A chwil� p�niej przysz�a wiadomo�� od Lisamon Hultin, i� olbrzymka �ciga Barjazida w d� po spiralnym chodniku wiod�cym do lustrzanego basenu Lorda Siminave'a.

W g��wnej sali posiedze� Valentine znalaz� Deliambera obserwuj�cego akcj� z oszo�omieniem i fascynacj�. Przekazuj�c Vroonowi sprzeczne doniesienia Valentine spyta�:

��Czy Barjazid mo�e by� w trzech miejscach na raz?

��Nie s�dz� � odpar� czarodziej. � Chyba �e jest ich trzech, w co w�tpi�. Wyczuwam jednak tutaj jego pos�pn� obecno��.

��A dok�adnie gdzie?

��Trudno powiedzie�. Si�y witalne twego przeciwnika s� tak wielkie, �e promieniuje nimi ka�dy kamie� w Zamku. Ale nie dam si� d�ugo zwodzi�.

��Lordzie Valentine?

Nowy pos�aniec� znajoma twarz, grube, zro�ni�te brwi, stercz�cy podbr�dek, pewny siebie u�miech. Tunigorn � nast�pna twarz powracaj�ca z przesz�o�ci na swoje miejsce, najbli�szy po Elidathu przyjaciel Valentine'a z czas�w ch�opi�cych, teraz jeden z pierwszych ministr�w kr�lestwa. Patrzy� na obce mu oblicze jasnymi, przenikliwymi oczami, jakby pr�bowa� pod nieznan� powierzchowno�ci� odnale�� dawnego Valentine'a. By� z nim Shanamir.

��Tunigorn! � krzykn�� Valentine.

��M�j panie! Elidath powiedzia�, �e zosta�e� zamieniony, lecz nie wyobra�a�em sobie�

��Odstrasza ci� ta twarz? Tunigorn u�miechn�� si�.

��Z czasem si� przyzwyczaj�, m�j panie. Przynosz� ci dobr� wiadomo��.

��Wystarczaj�co dobra jest ta, �e zn�w ci� widz�. � Ale przynosz� ci lepsz�. Zdrajca zosta� odnaleziony.

��Przez ostatnie p� godziny znajdowano go w trzech r�nych miejscach.

��Nic o tym nie wiem My natomiast mamy go na pewno. � Gdzie?

��Zabarykadowa� si� w wewn�trznych komnatach. Pozamyka� wszystkie apartamenty, od sali tronowej po garderob�. Jest sam. Jako ostatni widzia� go lokaj, stary Kanzimar, kt�ry s�u�y� mu wiernie do ko�ca, i dopiero gdy us�ysza� jego przera�ony be�kot, poj��, �e mia� do czynienia z fa�szywym Koronalem.

��Rzeczywi�cie dobra wiadomo��. � Valentine zwr�ci� si� do Deliambera: � Czy twoje czary to potwierdzaj�?

Deliamber poruszy� mackami.

��Wyczuwam nieprzyjemn� aur� w tamtym podniebnym gmachu.

��Komnaty kr�lewskie � zawo�a� Valentine. � �wietnie. � Odwr�ci� si� do Shanamha i powiedzia�: � Prze�lij wiadomo�� do Sleeta, Carabelli, Zalzana Kavola, Lisamon Hultin. W decyduj�cym momencie chc� mie� ich przy sobie.

��Tak, m�j panie! � Oczy ch�opca rozb�ys�y podnieceniem.

��Kim s� ci ludzie, kt�rych wymieni�e�? � spyta� Tunigorn. � Towarzysze moich w�dr�wek. W czasie mojej tu�aczki stali mi si� bardzo bliscy.

��Wi�c b�d� bliscy tak�e dla mnie, m�j panie. Pokocham ka�dego, kto kocha ciebie. � Tunigorn otuli� si� szczelniej p�aszczem. � Ale co z zimnem? Kiedy si� sko�czy? S�ysza�em od Elidatha, �e maszyny klimatyczne�

��Tak, to prawda.

��A czy uda sieje naprawi�?

��Elidath zszed� do podziemi. Kto wie, jakie szkody wyrz�dzi� Barjazid? � Valentine spojrza� na wewn�trzny pa�ac, wznosz�cy si� wysoko nad nimi. Zmru�y� oczy, jakby chcia� przenikn�� wzrokiem dostojne kamienne mury, za kt�rymi ukrywa�a si� przera�ona, bezwstydna kreatura. � To zimno r�wnie� i mnie napawa wielk� obaw�, Tunigornie � rzek� pos�pnie. � Lecz naprawienie maszyn zostawmy bogom� i Elidathowi. Chod�. Zobaczymy, czy uda si� wyci�gn�� tego szczura z jego nory.

Zbli�a�a si� chwila ostatecznego rozrachunku z Domininem Barjazidem. Valentine posuwa� si� szybko chodnikami i korytarzami, naprz�d, w g�r� i w g��b, mijaj�c tak dobrze mu znane cudowne miejsca.

Ta podziemna budowla to archiwum Lorda Prestimiona, w kt�rym �w wielki Koronal utworzy� muzeum historii Majipooru. Valentine u�miechn�� si� na my�l o umieszczeniu swojej �onglerskiej maczugi obok miecza Lorda Stiamota i wysadzanej drogimi kamieniami korony Lorda Confalume'a. Tu, wznosz�c si� przedziwnymi prz�s�ami, sta�a wysmuk�a stra�nica zbudowana przez Lorda Arioca, by� mo�e pierwsza zapowied� p�niejszego zdziwaczenia, jakie go ogarn�o, kiedy zosta� Pontifexem. Tamto podw�jne atrium z basenem po�rodku by�o kaplic� Lorda Kinnikena, przylegaj�c� do uroczego, wy�o�onego bia�ymi kafelkami dworku, kt�ry bywa� rezydencj� Pani, ilekro� przybywa�a odwiedzi� syna. A jeszcze dalej, b�yszcz�cy w �wietle gwiazd szklany dach przykrywa� dom-ogr�d Lorda Confalume'a, skrywan� s�abo�� rozkochanego w przepychu, pompatycznego monarchy, miejsce, w kt�rym ros�y egzotyczne ro�liny ze wszystkich stron Majipooru. Valentine modli� si�, by prze�y�y t� noc zimowej zawieruchy i by zn�w m�g� ogl�da� cuda spotykane w lasach Zimroelu i na wybrze�ach p�wyspu Stoienzar.

W g�r�, wci�� w g�r� przez labirynt korytarzy, schod�w, galerii, tuneli i oficyn. Naprz�d, naprz�d!

��Umrzemy ze staro�ci, a nie z zimna, zanim schwytamy Barjazida! � mrukn�� pod nosem.

��To ju� nie potrwa d�ugo, m�j panie � odpar� Shanamir. � Ale nie tak kr�tko, jak bym sobie �yczy�. � Jak chcesz go ukara�, m�j panie? Valentine spojrza� na ch�opca.

��Ukara�? Jaka mo�e by� kara za to, co uczyni�? Biczowanie? Trzy dni g�od�wki na sk�rkach z chleba stajja? R�wnie dobrze mo�na by kara� Steiche za spychanie nas na ska�y.

Shanamir spojrza� z niedowierzaniem. � W og�le go nie ukarzesz?

��W ka�dym razie nie tak, jak ty to rozumiesz.

��Pu�cisz go wolno, �eby sprowadzi� na nas nowe nieszcz�cia?

��Tak te� nie � odpar� Valentine. � Ale najpierw go schwytajmy, a potem porozmawiamy o karze.

Jeszcze p� godziny, kt�re zdawa�y si� wieczno�ci�, i Valentine dotar� do serca Zamku, najstarszych i najbardziej majestatycznych komnat. St�d rz�dzili planet� pierwsi Koronalowie; porzucono je potem na rzecz prostszych, ale budz�cych wi�ksz� cze�� i groz� gabinet�w wielkich w�adc�w ostatniego tysi�clecia, obecnie za� sta�y si� ponownie o�rodkiem w�adzy. W tych wysoko sklepionych komnatach odbywa�y si� kiedy� najwi�ksze ceremonie pa�stwowe; teraz czai� si� w nich jeden n�dznik, ukryty za masywnymi wiekowymi drzwiami opatrzonymi ci�kimi zasuwami, zdobionymi symbolicznymi ornamentami.

��Gaz truj�cy � powiedzia�a Lisamon Hultin. � Wpompujcie jeden pojemnik przez otw�r w �cianie, a dosi�gnie go, gdziekolwiek by si� znajdowa�.

Zalzan Kavol przytakn�� gwa�townie.

��O tak, tak! S�uchajcie, cienka rurka przesuni�ta przez t� szczelin�, gaz, jakiego u�ywaj� w Piliploku do zabijania ryb, i po k�opocie�

��Nie � odpar� Valentine. � Musimy go pojma� �ywcem.

��Czy to si� uda, m�j panie? � spyta�a Carabella.

��Mo�emy rozwali� drzwi � zagrzmia� Zalzan Kavol.

��Zniszczy� drzwi Lorda Prestimiona, rze�bione przez trzydzie�ci lat, by wyci�gn�� z ukrycia jednego �ajdaka? � spyta� Tunigorn. � M�j panie, ta my�l o gazie truj�cym nie wydaje mi si� taka g�upia. Nie tra�my czasu�

��Nie mo�emy post�powa� tak jak barbarzy�cy � rzek� Valentine. � Nie ma mowy o truci�nie. � Schwyci� d�onie Carabelli i Sleeta. � Jeste�cie �onglerami, macie zwinne palce. I ty tak�e, Zalzanie Kavolu. Nie u�ywali�cie ich nigdy do innych cel�w?

��My�lisz o dobieraniu si� do zamk�w, m�j panie? � spyta� Sleet. � Tak, i temu podobnych rzeczach. Do tych komnat prowadzi wiele drzwi. Mo�e nie wszystkie s� zabezpieczone ryglami. Spr�bujcie je sforsowa�, a w tym czasie ja poszukam innej drogi.

Ruszy� w kierunku olbrzymich poz�acanych drzwi, dwa razy tak wysokich jak najwy�szy Skandar, kt�rych ka�dy cal pokryty by� p�askorze�bami przedstawiaj�cymi najwa�niejsze wydarzenia z czas�w panowania Lorda Prestimiona i jego s�awnego poprzednika Lorda Confalume'a. Po�o�y� d�onie na ci�kich antabach kutych w br�zie, zamierzaj�c otworzy� drzwi jednym silnym pchni�ciem.

Stal tak przez d�u�sz� chwil�, pr�buj�c odzyska� spok�j i wnikn�� w g��b swojej duszy. Lecz nagle zala�a go fala nienawi�ci do Dominina Barjazida.

Za wielkimi drzwiami znajdowa� si� cz�owiek, kt�ry str�ci� go z tronu i uczyni� nieszcz�snym tu�aczem, kt�ry pos�uguj�c si� jego imieniem rz�dzi� nierozwa�nie i niesprawiedliwie, a co najgorsze i absolutnie niewybaczalne, z chwil�, gdy jego plany zacz�y si� wali�, postanowi� zniszczy� miliardy niewinnych i nie spodziewaj�cych si� zag�ady istnie�.

To Dominin Barjazid zas�ugiwa� na zag�ad�.

Kiedy tak sta�, trzymaj�c si� drzwi, jego umys� wype�ni�y obrazy okrutnych tortur. Zobaczy� Dominina Barjazida obdzieranego �ywcem ze sk�ry, p�ywaj�cego we w�asnej krwi, wrzeszcz�cego tak, �e s�ycha� go by�o a� w Pidruid. Zobaczy� Dominina Barjazida przyszpilonego do drzewa haczykowatymi strza�ami. Zobaczy� go mia�d�onego gradem kamieni. Zobaczy��

Valentine zadr�a�, przera�ony w�asnym gniewem.

W cywilizowanym spo�ecze�stwie nie mo�na zadawa� gwa�tu albo obdziera� wroga �ywcem ze sk�ry, cho�by tym wrogiem by� sam Dominin Barjazid. Jak mog� ro�ci� pretensj� do rz�dzenia �wiatem, pomy�la� Valentine, je�li nawet nie potrafi� panowa� nad swymi emocjami? Wiedzia�, �e dop�ki to szale�stwo zatruwa jego dusz�, jest tak samo niezdolny do rz�dzenia jak Dominin Barjazid. Musi z tym stoczy� walk�. Dudnienie w skroniach, uderzenia krwi do g�owy, dziki g��d zemsty � to wszystko musia�o znikn��, nim wykona jakikolwiek ruch przeciwko fa�szywemu Koronalowi.

Podj�� wyzwanie. Rozlu�ni� mi�nie karku i ramion i wci�gn�� w p�uca ostre, ch�odne powietrze. Powoli zacz�o go opuszcza� napi�cie, a wraz z nim ��dza zemsty. Teraz m�g� ju� dotrze� do najg��bszych zakamark�w swojej duszy. Znowu by� Valentinem, a tam, po drugiej stronie drzwi, by� Dominin Barjazid. W ca�ym Zamku tylko oni dwaj, przedzieleni tymi drzwiami. Zwyci�stwo nad sob� by�o najwspanialszym zwyci�stwem; wiedzia�, �e po nim przyjdzie ca�a reszta.

Wzmocni� si�y swego umys�u za pomoc� srebrnego diademu Pani, swej matki, wprowadzi� si� w stan p�snu i ca�� moc skoncentrowa� na przeciwniku.

Nie obdarzy� go snem karz�cym. To by�oby zbyt proste. Valentine sk�pa� dusz� wroga w subtelnym �nie o przyja�ni i �alu. Z pewno�ci� takie przes�anie zadziwi�o Dominina Barjazida. Valentine ukaza� mu o�lepiaj�co jasne miasto rozrywek, G�rny Morpin, i ich obu spaceruj�cych rami� w rami� Alej� Ob�ok�w, roze�mianych, pogr��onych w przyjaznej rozmowie o tym, co ich dzieli�o, o nieporozumieniach i wzajemnych l�kach. Zdawa� sobie spraw�, �e to ryzykowna rozgrywka, �e nara�a si�, by� mo�e, jedynie na po�miewisko i wzgard�. Ale je�li nie by�o nadziei na pokonanie wroga gro�bami czy gniewem, to mo�e nale�a�o u�y� �agodniejszych sposob�w. Musia� wyt�y� wszystkie si�y: naiwno�ci� by�oby oczekiwa�, �e Barjazida da si� pokona� podst�pem. Mi�o�� promieniuj�ca ze snu powinna by� szczera. Ale czy mo�na by�o zdoby� si� na mi�o�� do cz�owieka, kt�ry wyrz�dzi� tyle z�ego? A jednak zdoby� si�. Znalaz� j� w sobie i wyrzuci� z duszy, aby pokona�a pot�ne drzwi.

A kiedy ju� to zrobi�, przywar� do nich, zbieraj�c si�y i oczekuj�c na jaki� znak ze �rodka.

Nie czeka� d�ugo. Dominin Barjazid nie chcia� mi�o�ci ani przyja�ni. Przesy�a� nienawi��, gniew i pogard�, kt�re wyrywa�y si� z kr�lewskich komnat z tak� furi�, z jak� wieje gor�cy wiatr na Suvraelu. Wr�g zapowiada� dalsz� wojn�.

Jak to si� mog�o zdarzy�, dziwi� si� wstrz��ni�ty Valentine, �e Barjazid by� zdolny do przes�a�? Czy zrobi� to za pomoc� jakiej� maszyny swego ojca? Czy przy�o�y� si� do tego sam Kr�l Sn�w? Tego mo�na si� by�o spodziewa�.

Nie pokonany, wys�a� nast�pny sen, tak spokojny i przyjazny, jak sen Dominina Barjazida by� gwa�towny i wrogi. Wys�a� sen ca�kowitego przebaczenia. Pokaza� Domininowi Barjazidowi port, flot� okr�t�w z Suvraelu, oczekuj�cych, by odwie�� go do kraju ojca, pow�z, w kt�rym jad� obaj na ceremoni� po�egnaln�, stoj� razem na nabrze�u portowym, �miej� si�, �egnaj�, dwaj niedawni wrogowie, nareszcie pogodzeni.

I zn�w Dominin Barjazid odpowiedzia� snem �mierci i zniszczenia, nienawi�ci i pogardy.

Valentine potrz�sn�� g�ow� z mozo�em, pr�buj�c nie podda� si� truci�nie, jaka na niego sp�ywa�a. Zbiera� si�y do trzeciego przes�ania. Wci�� nie chcia� walczy� broni� Barjazida, wci�� mia� nadziej�, �e zwyci�y go ciep�em i �yczliwo�ci�. Kto� m�g�by powiedzie�, �e to szale�stwo, a jednak zn�w zamkn�� oczy i zn�w skoncentrowa� �wiadomo�� na srebrnym diademie. By� ju� bliski osuni�cia si� w p�sen, ju� traci� �wiadomo��, kiedy us�ysza� kobiecy g�os.

��M�j panie?

Valentine obr�ci� si� gwa�townie, ogarni�ty niezwyk�ym gniewem. Min�a d�uga chwila, nim rozpozna� wystraszon�, cofaj�c� si� przed nim Carabell�.

��M�j panie� � szepn�a. � Ja nie wiedzia�am�

��Co si� sta�o? � spyta�, z trudem panuj�c nad sob�.

��My� my znale�li�my spos�b otwarcia drzwi.

Us�yszawszy te s�owa, Valentine zamkn�� oczy. Poczu� ogromn� ulg�. U�miechn�� si� i przytuli� do siebie Carabell�.

��Zaprowad� mnie tam! � powiedzia� po chwili.

Carabella poprowadzi�a go przez korytarze bogate w stare draperie i wy�o�one grubymi, mocno zniszczonymi dywanami. Porusza�a si� pewnie jak na kogo�, kto nigdy przedtem t�dy nie chadza�. Po jakim� czasie znale�li si� gdzie� na ty�ach sali tronowej, w nieznanym Valentine'owi korytarzu, u�ywanym tylko przez s�u�b�. Sleet, siedz�cy na ramionach Zalzana Karola, przeciska� si� przez okienko nad drzwiami i si�ga� do zamka po drugiej stronie.

��Otworzyli�my w ten spos�b troje drzwi � powiedzia�a Carabella. � Teraz Sleet przechodzi przez czwarte. Za chwil�

Sleet wysun�� g�ow� z okienka i rozejrza� si� wok�, zakurzony i brudny, za to z min� pe�n� podziwu dla samego siebie.

��Otwarte, m�j panie.

��Dobra robota!

��Wejd�my i z�apmy go � rykn�� Zalzan Kavol. � Chcesz mie� wroga w trzech, czy w pi�ciu kawa�kach, m�j panie?

��Nie, powiedzia� Valentine. � Ja wejd�. Sam.

��Ty, m�j panie? � spyta� Zalzan Kavol nie dowierzaj�c.

��Sam? � zawo�a�a Carabella.

��M�j panie, zabraniam ci� � krzykn�� Sleet, lecz urwa� w p� s�owa przera�ony w�asn� bezceremonialno�ci�.

Valentine powiedzia� �agodnie:

��Nie b�jcie si� o mnie. Musz� to zrobi� bez niczyjej pomocy. Sleecie, ust�p mi z drogi. Zalzanie Kavolu, Carabello, cofnijcie si�. Wezw� was w odpowiedniej chwili.

Popatrzyli na siebie zmieszani. Carabella chcia�a jeszcze co� powiedzie�, lecz w por� si� powstrzyma�a. Blizna Sleeta zacz�a pulsowa� czerwieni�. Z gardzieli Zalzana Kavola wydoby� si� dziwny, dudni�cy d�wi�k; Skandar zamacha� wszystkimi czterema ramionami w bezsilnym gniewie.

Valentine otworzy� drzwi i przekroczy� pr�g.

Znalaz� si� w pomieszczeniach, kt�re nie musia�y by� znane Koronalowi. Jakie� przedsionki, kuchenne przej�cia, sala wybita brokatem � zapewne garderoba, pusta i nie u�ywana od miesi�cy. A dalej, dalej� ju� wiedzia�. Kaplica Dekkereta, za ni� sala s�dowa Lorda Prestimiona, wynios�a komnata o okaza�ych oknach z matowego szk�a, ze wspania�ymi kandelabrami wykonanymi przez najlepszych rzemie�lnik�w z Ni-moya, za sal� s�dow� sala tronowa, a w niej wspania�y tron Lorda Confalume'a. To w tych apartamentach powinien znale�� Dominina Barjazida.

Kamienne przej�cie do Kaplicy Dekkereta ods�ania�o jej puste wn�trze. Przeszed� przez kr�tki kr�ty korytarz, kt�rego �ciany pokryte by�y zielonymi i z�otymi mozaikami, i znalaz� si� przed sal� s�dow�.

Nabra� powietrza do p�uc, opar� r�ce o drzwi, ale drzwi nie stawia�y oporu.

Olbrzymia mroczna sala sprawia�a wra�enie pustej, lecz gdzie� w odleg�ym k�cie tli� si� jeden kandelabr. Valentine spojrza� na lewo, potem na prawo, przebieg� wzrokiem wzd�u� rz�d�w politurowanych drewnianych �awek, wzd�u� os�oni�tych nisz, w kt�rych mieli prawo skrywa� si� diukowie i ksi���ta podczas tocz�cej si� przeciwko nim rozprawy, popatrzy� na wielkie krzes�o Koronala�

U szczytu sto�u narad ujrza� posta� przyobleczon� w monarsze szaty.

Ze wszystkich dziwnych prze�y� okresu wygnania to zda�o mu si� najbardziej osobliwe. Oto sta� bli�ej ni� sto st�p od kogo�, kto nosi� jego poprzednie oblicze. Valentine widzia� fa�szywego Koronala dwukrotnie w czasie festynu w Pidruid. Poczu� si� wtedy dziwnie zbrukany i pozbawiony energii. Teraz z mroku komnaty wy�ania� si� ciemnobrody, wysoki, silnie zbudowany m�czyzna. W jego b�yszcz�cych oczach nie wida� by�o l�ku; zachowywa� zimn� krew, tak jak przysta�o na dawnego Lorda Valentine'a. Czyja tak wygl�da�em? � zastanawia� si� Valentine. Tak ponuro, lodowato i odpychaj�co? Wyobrazi� sobie, �e przez wszystkie te miesi�ce, kiedy Dominin Barjazid w�ada� jego cia�em, ciemno�� duszy uzurpatora wyp�ywa�a na zewn�trz, nadaj�c rysom ten chorobliwy i nienawistny wyraz. Valentine zd��y� si� ju� przyzwyczai� do swojej nowej, s�onecznej twarzy i traktowa� j� jak w�asn�. Patrz�c teraz na tamt�, kt�r� nosi� przez tak wiele lat, poczu�, �e nie chce jej z powrotem.

��Czy� dzi�ki mnie nie sta�e� si� pi�kny? � spyta� Dominin Barjazid.

��To prawda, lecz ty oszpeci�e� sam siebie � odpar� Valentine serdecznie. � Dlaczego masz tak� nachmurzon� min�? Twarz, kt�r� nosisz, znana by�a ze swego u�miechu.

��Za cz�sto si� u�miecha�e�, Valentine. By�e� zbyt beztroski, zbyt �agodny, zbyt lekkomy�lny, aby rz�dzi�.

��Takim ci si� wydawa�em?

��Mnie i wielu innym � odpar� Barjazid. � Podobno zosta�e� w�drownym kuglarzem?

Valentine skin�� g�ow�.

��Potrzebowa�em jakiego� zaj�cia po tym, jak odebra�e� mi moje. �onglerka by�a w sam raz dla mnie.

��Nic dziwnego � rzek� Barjazid. Jego g�os odbi� si� echem w d�ugiej sali. � Zawsze by�e� najlepszy w zabawianiu innych. Wzywam ci�, wr�� do �onglerki, Valentine. Insygnia w�adzy s� moje.

��Insygnia tak, lecz nie w�adza. Twoja gwardia opu�ci�a ci�. Ca�y Zamek jest przeciw tobie. Poddaj si�, Domininie, a ode�lemy ci� bezpiecznie do kraju twego ojca.

��A co z maszynami klimatycznymi, Valentine?

��Zosta�y ponownie w��czone.

��K�amstwo! G�upie k�amstwo! � Barjazid rzuci� si� ku jednemu z wysokich okien i otworzy� je mocnym szarpni�ciem. Podmuch zimnego powietrza by� tak gwa�towny, �e Valentine, cho� stal w drugim ko�cu pokoju, poczu� go natychmiast. � Maszyny s� strze�one przez najbardziej oddanych mi ludzi! � krzykn�� Barjazid. � Nie twoich! Moich w�asnych! Tych, kt�rych sprowadzi�em z Suwaelu! Oni nie w��cz� ich bez mojego rozkazu, a zanim otrzymaj� ten rozkaz, ca�a G�ra Zamkowa zd��y poczernie� i zgin��. Tak w�a�nie b�dzie, Valentine. W�a�nie tak! Pozwolisz na to?

��Nic takiego si� nie zdarzy.

��Zdarzy si� � rzek� Barjazid � je�eli pozostaniesz w Zamku. Odejd� st�d. Gwarantuj� ci bezpieczny powr�t w doliny i woln� drog� na Zimroel. �ongluj w miastach na zachodzie, tak jak to robi�e� przed rokiem, i zapomnij o niedorzecznym roszczeniu do tronu. Lord Valentine, Koronal, to ja.

��Domininie�

��Nazywam si� Lord Valentine! A ty jeste� w�drownym kuglarzem Valentinem z Zimroelu! Wracaj do swojego zaj�cia.

��To wielka pokusa, Domininie � odpar� niedbale Valentine. � Bardzo lubi� wyst�powa� jako �ongler, by� mo�e najbardziej ze wszystkiego, co robi�em w swoim �yciu. Niemniej jednak przeznaczenie nakazuje mi, abym wzi�� na siebie brzemi� w�adzy niezale�nie od w�asnych pragnie�. � Zrobi� krok w kierunku Barjazida, jeszcze jeden i jeszcze jeden. � Chod� ze mn�, wyjd�my na dziedziniec i w ten spos�b poka�emy obro�com Zamku, �e rebelia si� sko�czy�a i �e �wiat przybiera sw�j poprzedni wygl�d.

��Zatrzymaj si�!

��Mam wobec ciebie jak najlepsze zamiary, Domininie. Co wi�cej, jestem ci wdzi�czny za kilka nadzwyczajnych prze�y�, kt�re, gdyby nie ty, nigdy by mi si� nie przytrafi�y.

��Ani kroku dalej! Cofnij si�! Valentine nie zwa�a� na jego s�owa. Szed� naprz�d. -Jestem ci tak�e wdzi�czny, �e� mnie uwolni� od niezno�nego utykania, kt�re pozbawia�o mnie udzia�u w wielu przyjemno�ciach�

��Ani kroku dalej!

Dzieli�o ich teraz zaledwie kilka st�p. Obok Dominina Barjazida sta� st� uginaj�cy si� pod atrybutami w�adzy u�ywanymi w sali s�dowej. By�y to trzy wielkie mosi�ne �wieczniki, imperatorskie jab�ko i ber�o. Ze zduszonym okrzykiem gniewu Barjazid schwyci� jeden ze �wiecznik�w i cisn�� nim w g�ow� Valentine'a. Ten jednak zd��y� si� uchyli� i zgrabnym ruchem r�ki chwyci� przelatuj�cy obok masywny przedmiot. Barjazid cisn�� nast�pnym �wiecznikiem. Valentine schwyta� go tak�e.

��Jeszcze jeden � zawo�a� � a poka�� ci, jak si� �ongluje!

Twarz Barjazida pokry�a si� plamami. Ciemnow�osy m�czyzna dusi� si� z�o�ci�, parska� i sycza�. W stron� Valentine'a poszybowa� ostatni �wiecznik. Valentine, uszcz�liwiony i roze�miany, do��czy� go do pozosta�ych. Przez powietrze pop�yn�a b�yszcz�ca kaskada. R�ka, oko, r�ka, oko. Tak, nie wyszed� z wprawy, nadal by� �wietnym �onglerem.

��Widzisz? � spyta�. � Tak to si� robi. Nauczymy ci� tego, Domininie. Musisz tylko si� rozlu�ni�. Rzu� mi jeszcze ber�o i jab�ko. Potrafi� �onglowa� pi�cioma, a by� mo�e i wi�ksz� ilo�ci� przedmiot�w. Szkoda, �e widownia jest tak ma�a, ale�

�ongluj�c nie przestawa� i�� w kierunku Barjazida, kt�ry, �lini�c si�, z szeroko otwartymi oczami, cofa� si� przed nim powoli.

I nagle jak huragan spad�o na Valentine'a przes�anie. Zatrzyma� si� oszo�omiony, a �wieczniki potoczy�y si� ze stukotem po ciemnej drewnianej pod�odze. Nast�pi�o drugie uderzenie, jeszcze silniejsze, po nim trzecie. Valentine czu�, �e traci si�y. Sko�czy�a si� gra, kt�r� toczy� z Barjazidem. Zaczyna� si� nowy, niezrozumia�y pojedynek.

Rzuci� si� gwa�townie naprz�d, chc�c schwyta� przeciwnika, zanim dziwna si�a uderzy go ponownie.

Barjazid wci�� si� cofa�, os�aniaj�c twarz dr��cymi d�o�mi. Czy atak wychodzi� od niego, czy te� mia� on tu jakiego� ukrytego sprzymierze�ca? Kolejne uderzenie, jeszcze bardziej parali�uj�ce. Valentine zatrz�s� si�. Przycisn�� r�ce do skroni i pr�bowa� zebra� my�li. Chwy� Barjazida, m�wi� do siebie, powal go, si�d� na nim, wo�aj o pomoc�

Zrobi� jeszcze jeden wysi�ek. Skoczy�. Uda�o mu si� schwyci� fa�szywego Koronala za rami�, lecz Barjazid zawy� i wyrwa� si� z u�cisku. Posuwaj�c si� za nim, Valentine stara� si� przyprze� go do �ciany i gdy ju� mu si� to prawie uda�o, Dominin Barjazid wyrwa� si� i rzuci� p�dem przez komnat� z krzykiem, w kt�rym strach miesza� si� z uczuciem zawodu i rozpaczy. Wpad� do jednej z zas�oni�tych wn�k.

��Ojcze, ratuj mnie! � zawo�a�.

Valentine pod��y� za nim. Zerwa� zas�on�.

Stan�� jak wryty. We wn�ce kry� si� pot�nie zbudowany starzec o gro�nym spojrzeniu ciemnych oczu. Mia� na czole z�oty diadem, a w d�oniach �ciska� kurczowo jaki� mechanizm ze z�ota i ko�ci s�oniowej, oplatany sieci� rzemieni i pospinany klamrami. W sali s�dowej Koronala znajdowa� si� nie kto inny, jak sam Simonan Barjazid, siej�cy postrach w�adca z Suwaelu! To on wysy�a� te parali�uj�ce umys� sny-rozkazy, kt�re omal nie powali�y Valentine' a, a teraz usi�owa� wys�a� jeszcze jeden, lecz przeszkodzi�o mu w tym szale�stwo w�asnego syna, kt�ry czepiaj�c si� jego r�k b�aga� o pomoc.

Valentine wiedzia�, �e sam si� z tym nie upora.

��Sleecie! � zawo�a�. � Carabello! Zalzanie Kavolu!

Dominin Barjazid szlocha� i j�cza�. Kr�l Sn�w kopn�� go lekcewa��co, jakby chcia� si� op�dzi� od ujadaj�cego psa. Valentine w�lizgn�� si� do wn�ki, got�w wyrwa� z r�k starego Simonana Barjazida maszyn� sn�w.

Ju� si�ga� po ni�, gdy zdarzy�o si� co� jeszcze bardziej zdumiewaj�cego. Twarz Kr�la Sn�w zacz�a si� rozp�ywa� Cia�o ulega�o przemianie� przekszta�ci�o w co� potwornego, kanciastego, wyd�u�onego, z zapadni�tymi do �rodka oczami i nosem, kt�ry by� zwyk�ym guzikiem, ledwie widocznymi wargami�

Metamorf.

Wcale nie Kr�l Sn�w, lecz fa�szywy, maskaradowy kr�l, Zmiennokszta�tny, Piurivar, Metamorf�

Dominin Barjazid z wrzaskiem przera�enia odskoczy� od dziwacznej postaci. Rzuci� si� na ziemi�, dr��c i �kaj�c, bij�c g�ow� o �cian�. Metamorf obrzuci� Valentine'a spojrzeniem, w kt�rym nie by�o nic poza nienawi�ci�, i cisn�� w niego maszyn� sn�w. Nim Valentine zd��y� si� zas�oni�, maszyna uderzy�a go w pier� i powali�a na plecy. Zauwa�y� jeszcze, jak Metamorf szale�czym skokiem dopada otwartego okna, przeskakuje przez parapet i ginie w mrokach nocy.

Otworzywszy oczy Valentine zobaczy� wok� siebie mn�stwo przyjaci�. Sleet, Zalzan Karol, Deliamber, Carabella, Tunigorn; trudno powiedzie�, kto jeszcze przeciska� si� przez w�ski przedpok�j. Wskaza� na le��cego bezw�adnie Dominina Barjazida.

��Tunigornie, powierzam go twojej opiece. Zaprowad� go w bezpieczne miejsce i dopilnuj, �eby nie sta�o mu si� nic z�ego.

��Dw�r Pinitora, m�j panie, b�dzie najbezpieczniejszy. Postawi� na stra�y dwunastu uzbrojonych ludzi.

Valentine skin�� g�ow�. � Dobrze, nie chc� zostawia� go samego. I przyprowad�cie mu lekarza. Prze�y� potworny szok i my�l�, �e mog�o mu to zaszkodzi�. � Popatrzy� na Sleeta. � Przyjacielu, przynios�e� butelk� wina? Ja te� prze�y�em tu kilka wstrz�saj�cych moment�w,

Sleet poda� mu butelk�. R�ce Valentine'a zadr�a�y i wino omal nie pop�yn�o na posadzk�.

Kiedy przyszed� do siebie, zbli�y� si� do okna, przez kt�re wyskoczy� Metamorf. Gdzie� w dole, sto st�p poni�ej, b�yszcza�y latarnie. W ich �wietle zobaczy� kr�g ludzi i co�, co by�o przykrytym p�aszczem cia�em. Valentine odwr�ci� si�.

��Metamorf � powiedzia� w zadumie. � Czy to by� tylko sen? Widzia�em stoj�cego tu Kr�la Sn�w� po czym ten Kr�l zamieni� si� w Metamorf a� a potem rzuci� si� przez okno�

Carabella dotkn�a jego ramienia.

��Nie chcia�by� odpocz��, m�j panie? Zamek ju� jest zdobyty.

��Metamorf � powt�rzy� Valentine ze zdziwieniem w g�osie. � Co to mog�o�

��Metamorfowie byli tak�e w sali maszyn klimatycznych � rzek� Tunigorn.

��Co? � Valentine popatrzy� na niego zdziwiony. � Co� ty powiedzia�?

��Panie m�j, Elidath w�a�nie przybywa z piwnic przynosz�c niesamowit� opowie��. � Tunigorn wskaza� na wy�aniaj�cego si� z t�umu Elidatha, znu�onego walk�, w poplamionym i poszarpanym stroju.

��M�j panie?

��Maszyny klimatyczne�

��S� nie tkni�te, zn�w wytwarzaj� powietrze i ciep�o.

Valentine westchn�� z ulg�. � Dobra robota! M�wi�e� podobno, �e byli tam Zmiennokszta�tni.

��Sali strzeg�y oddzia�y w mundurach osobistej gwardii Koronala � rzek� Elidath. � Za��dali�my, aby si� poddali, lecz nawet ja nie znalaz�em pos�uchu. Po czym walczyli�my z nimi i� zabili�my ich, m�j panie�

��Nie by�o innego wyj�cia?

���adnego � odpar� Elidath. � Zabili�my ich, a oni po �mierci� zamienili si�

��Wszyscy?

��Tak, wszyscy byli Metamorfami.

Valentine zadr�a�. Jaka� to dziwna, koszmarna rewolucja! Poczu� ogarniaj�ce go zm�czenie. Maszyny �ycia zn�w by�y w��czone, Zamek zdobyty, fa�szywy Koronal uwi�ziony, �wiat uratowany, �ad przywr�cony, gro�ba tyranii unicestwiona. Lecz� lecz� lecz dlaczego on by� tak straszliwie zm�czony�

��M�j panie � powiedzia�a Carabella � chod� ze mn�.

��Dobrze � odrzek� g�ucho. � Dobrze, odpoczn� chwil�. � U�miechn�� si� nie�mia�o. � Zaprowad� mnie na kanap� w garderobie, dobrze, kochanie? Chcia�bym z godzin� si� zdrzemn��. Czy pami�tasz, kiedy ostatnio spa�em?

Carabella obj�a go ramieniem.

��Chyba wiele dni temu?

��Tygodni. Miesi�cy. Nie pozw�l mi spa� d�u�ej ni� godzin�

��Dobrze, m�j panie.

Zwali� si� na kanap�, zwin�� w k��bek i rozlu�ni� ca�e cia�o. Carabella zas�oni�a okno i przykry�a go narzut�. Przez g�ow� zacz�y mu przep�ywa� kolejno roz�wietlone obrazy: Dominin Barjazid czepia si� r�k starego cz�owieka; Kr�l Sn�w odpycha go ze z�o�ci�, wymachuje gro�n� maszyn�; Kr�l Sn�w zmienia kszta�ty; straszliwa twarz Piurivara; potworny krzyk Dominina Barjazida; Metamorf rzuca si� przez okno� Nie ko�cz�cy si� ci�g obraz�w�

Walcz�c z tymi koszmarami odp�yn�� w sen.

Spa� przez godzin�, jak zarz�dzi�, a potem jeszcze troch�, a� obudzi� si� po�r�d z�ocistego �wiat�a poranka. Usiad�. Przeci�gn�� si�. Zamruga� powiekami. Wszystko go bola�o. Sen, pomy�la�, przy�ni� mi si� dziki, osza�amiaj�cy sen o� nie, nie sen. Nie sen.

��Odpocz��e�, m�j panie?

To Carabella, Sleet i Deliamber, kt�rzy czuwali nad nim.

Valentine u�miechn�� si�.

��Tak, odpocz��em. I noc min�a. Co si� wydarzy�o?

��Niewiele � odpar�a Carabella � poza tym, �e powietrze si� ociepli�o. Zamek �wi�tuje, a po G�rze rozchodz� si� wie�ci o zmianach, kt�re zasz�y na �wiecie.

��Ten Metamorf, kt�ry wyskoczy� przez okno� Czy on nie �yje?

��Nie �yje, m�j panie � rzek� Sleet.

��Nosi� szaty i insygnia Kr�la Sn�w i mia� jeden z mechanizm�w do przes�a�. Co si� sta�o, jak my�lisz?

��Mog� tylko zgadywa�, m�j panie. Rozmawia�em z Domininem Barjazidem� On jest teraz bliski szale�stwa i minie wiele czasu, zanim wyzdrowieje, o ile w og�le wyzdrowieje� Co� mi opowiedzia�. W zesz�ym roku jego ojciec, Kr�l Sn�w, poczu� si� bardzo chory i s�dzi�, �e niebawem umrze. To by�o jeszcze wtedy, gdy zasiada�e� na tronie.

��Niczego takiego sobie nie przypominam.

��Bo te� niczego nie rozg�aszano. Lecz wygl�da�o to na tyle niebezpiecznie, �e sprowadzono z Zimroelu lekarza, kt�ry cieszy� si� wielk� s�aw� � i rzeczywi�cie Kr�l Sn�w cudownie ozdrowia�, jak kto�, kto powsta� z �o�a �mierci. To wtedy, m�j panie, zaszczepi� w umy�le swego syna my�l o schwytaniu ci� w pu�apk� w Tilomon i pozbawieniu tronu.

Valentine oddycha� ci�ko. � Lekarz� to by� Metamorf?

��Niew�tpliwie � rzek� Deliamber. � Ukryty, dzi�ki swym umiej�tno�ciom, pod postaci� cz�owieka, a p�niej, jak my�l�, Simonana Barjazida. I to on zgin�� podczas wczorajszej walki, kt�ra doprowadzi�a do ujawnienia tej metamorfozy.

��A Dominin? Czy on tak�e�

��Nie, m�j panie, on jest prawdziwym Domininem. Widok stworzenia, kt�re mieni�o si� jego ojcem, pomiesza� mu zmys�y. Lecz teraz ju� wiadomo, �e to Metamorf popchn�� go do tej zdrady, i z �atwo�ci� mo�na sobie wyobrazi�, �e nied�ugo jaki� inny Metamorf zast�pi�by Koronala.

��A Metamorfowie strzeg�cy maszyn klimatycznych nie s�uchali rozkaz�w Dominina, lecz fa�szywego Kr�la! Czy�by to by�a ukryta rewolucja, w kt�rej nie chodzi�o o zagarni�cie w�adzy przez rodzin� Barjazid�w, lecz o wywo�anie buntu w�r�d Zmiennokszta�tnych?

��Tego si� obawiam, m�j panie.

Valentine utkwi� wzrok w pustce.

��Wiele ju� si� wyja�ni�o. Lecz o wiele wi�cej pozostaje wci�� niejasne i m�tne.

��M�j panie � wtr�ci� Sleet � musimy odszuka� i zniszczy� tych Metamorf�w, kt�rzy s� w�r�d nas, a reszt� zamkn�� w Piurifayne, sk�d nie b�d� mogli nam szkodzi�.

��Spokojnie, przyjacielu � odpar� Valentine. � Widz�, �e nadal ich nienawidzisz.

��Nie bez powodu.

��Tak, pewnie tak. Dobrze, odszukamy ich, i nie b�dzie ju� �adnych ukrytych Metamorf�w udaj�cych Pontifexa czy Pani�, czy nawet stajennego. Lecz my�l� te�, �e musimy wyj�� im naprzeciw i uleczy� z nienawi�ci. W innym wypadku Majipoor pogr��y si� w wojnie, kt�rej nie b�dzie ko�ca.

Wsta�, poprawi� p�aszcz i wzni�s� ramiona.

��Przyjaciele, czeka nas praca. Obawiam si�, �e ogromna. Zanim jednak do niej przyst�pimy, uczcijmy nasze zwyci�stwo. Sleecie, mianuj� ci� wielkim organizatorem uroczysto�ci. Przygotuj wspania�y bankiet i roze�lij zaproszenia. A wzd�u� i wszerz Majipooru niechaj rozejd� si� wie�ci, �e wszystko lub prawie wszystko wr�ci�o do poprzedniego stanu i �e Valentine znowu zasiad� na tronie!

Sala tronowa Confalume'a by�a najwi�kszym i najwspanialszym pomieszczeniem Zamku. Pyszni�a si� po�yskuj�cymi z�otem belkami, pi�knymi gobelinami i pod�og� z desek drzew gurna, rosn�cych na odleg�ych szczytach Khyntoru. To tu odbywa�y si� najokazalsze ceremonie kr�lestwa, lecz takie widowisko jak dzisiejsze zdarza�o si� niecz�sto.

Na tronie Confalume'a, do kt�rego prowadzi�o wiele stopni, zasiad� Koronal Lord Valentine. Po jego lewej r�ce, na nieco ni�szym tronie, siedzia�a Pani, kr�lewska matka, b�yszcz�ca biel� sukni, a po prawej tron tej samej wysoko�ci co tron Pani zajmowa� Hornkast, najwy�szy rzecznik Pontifexa, przez kt�rego Tyeveras przes�a� wyrazy ubolewania z powodu tego, �e nie mo�e stawi� si� osobi�cie. Przed nimi, wype�niaj�c szczelnie sal�, t�oczyli si� diukowie i ksi���ta, szlachta ca�ego kr�lestwa � zgromadzenie, jakiego nie widziano tu od czas�w samego Lorda Confalume'a: suzerenowie z najodleglejszych kra�c�w Zimroelu, z Pidruid, Tilomon i Narabalu. By� Ghayrog, diuk z Dulornu, i najmo�niejsi z mo�nych z miasta Piliplok, Ni-moya i pi��dziesi�ciu innych miast Zimroelu, i stu Alhanroelu, nie licz�c pi��dziesi�ciu miast G�ry Zamkowej. Lecz nie wszyscy w tym t�umie nosili tytu�y ksi���t i diuk�w. Byli tam tak�e zwykli obywatele: tr�jramienny Skandar Gorzval i Cordeine, jego cerowaczka �agli, i mistrzyni ciesielska Pandelon, i Hjort Vinorkis handluj�cy sk�rami haigusa, i ch�opiec Hissune z Labiryntu, i Tisana, stara wieszczka z Falkynkip, i wielu innych, r�wnie niskiego pochodzenia, wmieszanych w t�um mo�nych i z tego powodu wyra�nie zal�knionych.

Lord Valentine powsta� i powita� sw� matk�, pozdrowi� Hornkasta i pok�oni� si� zebranym.

��Niech �yje Koronal! � rozleg�y si� okrzyki.

Lord Valentine odczeka�, a� zapadnie cisza, po czym przem�wi� spokojnym g�osem:

��Mamy dzisiaj wielki festyn, �wi�tujemy odrodzenie naszej wsp�lnoty i przywr�cenie �adu. Przygotowali�my dla was przedstawienie.

Zaklaska� w d�onie i w tej samej chwili wybuch�y d�wi�ki skocznej melodii. Odezwa�y si� rogi, b�benki, piszcza�ki i do sali wkroczy�o dwunastu grajk�w z Shanamirem na czele. Za grajkami kroczyli �onglerzy, w kostiumach nadzwyczajnej pi�kno�ci, godnych wielkich ksi���t: pierwsza Carabella, tu� za ni� ma�y, z blizn� na twarzy, bia�ow�osy Sleet, a za Sleetem gburowaty, w�ochaty Zalzan Kavol i jego dwaj pozostali przy �yciu bracia. Nie�li przer�ne rekwizyty �onglerskie: szpady, no�e i sierpy, przygotowane do zapalenia pochodnie, jajka, talerze, jaskrawo pomalowane maczugi i mn�stwo innych rzeczy. Kiedy doszli do �rodka sali, ustawili si� w gwiazd�, twarzami do siebie i zamarli w bezruchu.

��Zaczekajcie � zawo�a� Lord Valentine. � Tam jest jeszcze jedno miejsce.

Schodzi� z tronu Confalume'a stopie� po stopniu, a� doszed� do trzeciego od do�u i na nim si� zatrzyma�. U�miechn�� si� do Pani, mrugn�� porozumiewawczo do ma�ego Hissune'a i kiwn�� r�k� do Carabelli. Rzuci�a mu miecz. Chwyci� go bezb��dnie. Rzuci�a mu drugi. Potem trzeci. Lord Valentine zacz�� �onglowa� na stopniach tronu, tak jak poprzysi�g� dawno temu, na Wyspie Snu.

Na dany znak rozpocz�o si� �onglowanie i powietrze rozb�ys�o mn�stwem niezwyk�ych, jakby bez niczyjej pomocy fruwaj�cych przedmiot�w. W ca�ym wszech�wiecie nie by�o �ongler�w r�wnych trupie Zalzana Karola. Lord Valentine by� tego pewien. Jeszcze przez kilka chwil �onglowa� na stopniach tronu, po czym zszed� na d� �miej�c si� i uszcz�liwiony zacz�� przechwytywa� sierpy i pochodnie kr���ce mi�dzy Sleetem, Carabell� i Skandarami.

��Jak za dawnych czas�w! � wykrzykn�� Zalzan Kavol. � A nawet lepiej, m�j panie!

��Ta widownia dodaje mi ducha � odrzek� Lord Valentine.

��A potrafisz �onglowa� jak Skandar? � spyta� Zalzan Kavol. � Zaczynamy, m�j panie! �ap! �ap! �ap! �ap! � Zalzan Karol, nieustannie poruszaj�c czterema ramionami, wyczarowywa� z powietrza jajka, talerze, maczugi i rzuca� je kolejno do Lorda Valentine'a, kt�ry przechwytywa� je w mgnieniu oka, �onglowa� nimi i przesy�a� dalej do Sleeta lub Carabelli. Po widowni rozszed� si� szmer niek�amanego zachwytu. Lord Valentine roze�mia� si�. Tak, to jest �ycie! Jak za dawnych dni, mo�e nawet lepsze! Schwyci� roziskrzony miecz i pos�a� go wysoko. Elidath z Tunigornem uprzedzali go, �e nie powinien popisywa� si� �onglerk� przed ksi���tami z ca�ego kr�lestwa, lecz Lord Valentine z w�a�ciwym sobie taktem da� im do zrozumienia, �e niezbyt dba o etykiet� dworsk�. A teraz i ci dwaj, na r�wni z ca�� publiczno�ci�, z zachwytem w oczach, z otwartymi ze zdumienia ustami podziwiali jego nadzwyczajne umiej�tno�ci.

Lord Valentine zdawa� sobie spraw�, �e nie po to zgromadzi� w tej sali poddanych, aby popisywa� si� przed nimi �onglowaniem. Opr�ni� r�ce i opu�ci� artyst�w. Ruszy� w stron� tronu. Gdy podszed� do pierwszego stopnia, przystan�� i skin�� na Carabell�.

��Chod� � powiedzia�. � Do��cz do mnie. Teraz my b�dziemy widzami.

Na twarzy Carabelli wykwit�y rumie�ce, lecz nie oci�gaj�c si� zostawi�a maczugi, no�e i jajka. Lord Valentine wzi�� j� za r�k� i powi�d� ku tron�w.

��M�j panie! � szepn�a Carabella.

��Nic nie m�w. Uwa�aj na stopnie. Nie wypada, �eby� si� potkn�a wchodz�c na tron.

��Ja mia�abym si� potkn��? Ja, �onglerka? � Wybacz mi, Carabello. Roze�mia�a si�.

��Wybaczam ci, Valentine.

��Lordzie Valentine.

��To tak mam ci� nazywa�, m�j panie?

��Nie � odpar�. � Nie mi�dzy nami.

Weszli na najwy�szy stopie�, na kt�rym oczekiwa�o na nich podw�jne krzes�o, po�yskuj�ce zieleni� i z�otem aksamitu. Lord Valentine zatrzyma� si� na chwil� spogl�daj�c w d� na diuk�w, na ksi���t i na prosty lud.

��Gdzie jest Deliamber? � szepn��. � Nie widz� go!

��On nie przepada za takimi uroczysto�ciami � odrzek�a Carabella. � Wyjecha� na Zimroel. My�l�, �e chce odpocz��. Czarodzieje nudz� si� na festynach. Przy tym Vroon, jak wiesz, nigdy nie lubi� �onglowania.

��Powinien tu by� � mrukn�� Lord Valentine. � Wr�ci, je�li go tylko wezwiesz.

��Mam nadziej�. Usi�d�my wreszcie.

Zasiedli na tronie. W dole pozostali cz�onkowie trupy Zalzana Kavola popisywali si� tak wspania�ym kunsztem, �e urzekli nawet Lorda Valentine'a, cho� nieobce mu by�y tajniki tej sztuki. Patrz�c na nich poczu�, �e ogarnia go dziwny smutek. Oto przyszed� czas, kiedy musi porzuci� towarzystwo �ongler�w i zasi��� na tronie. Jego �ycie si� odmieni. Dobrze wiedzia�, �e sko�czy� si� ju� dla niego czas w�dr�wki, czas swobody i beztroskiej rado�ci, i cho� nie goni� za w�adz�, to teraz nadesz�a pora, aby raz jeszcze ponie�� na barkach jej brzemi�. Trudno mu by�o jednak obroni� si� przed uczuciem �alu. Szepn�� do Carabelli:

��Mo�e potajemnie, kiedy�, kiedy dw�r b�dzie zaj�ty swoimi sprawami, uda nam si� zebra� razem i po�onglowa� maczugami. Co ty na to, Carabello?

��Oby tak si� sta�o, m�j panie.

��I b�dzie nam si� wydawa�, �e jeste�my gdzie� pomi�dzy Falkynkip a Dulornem, �e zastanawiamy si�, czy zatrudni nas Cyrk Nieustaj�cy, czy znajdziemy gospod�, i czy� czy�

��M�j panie, popatrz, co wyprawiaj� Skandarzy! Tyle ramion! Ka�de zaj�te!

Lord Valentine u�miechn�� si�.

��Musz� spyta� Zalzana Kavola, jak to si� robi � rzek�. � Kt�rego� dnia. Kiedy znajd� na to czas.