Bel Riose przesta� nerwowo chodzi� z k�ta w k�t i spojrza� na wchodz�cego adiutanta. � Wiadomo ju� co� o �Gwiazdce�?

��Nie. Grupa zwiadowcza przeczesa�a przestrze�, ale aparatura nic nie wykry�a. Komandor Yume melduje, �e flota jest gotowa do natychmiastowego uderzenia odwetowego.

Genera� potrz�sn�� g�ow�.

��Nie, nie z powodu statku patrolowego. Jeszcze nie teraz. Przeka� mu, �eby podwoi�� Zaczekaj! Napisz� rozkaz. Zaszyfrowa� i przes�a� zwart� wi�zk�!

M�wi�c to, pisa�. Potem rzuci� kartk� czekaj�cemu oficerowi.

��Jest ju� Siwe�czyk? � Jeszcze nie.

��Chc� go widzie� tutaj, jak tylko przyb�dzie. Adiutant zasalutowa� i wyszed�. Riose zn�w zacz�� kr��y� po pokoju jak zwierz w klatce.

Kiedy drzwi otworzy�y si� ponownie, stan�� w nich Ducem Barr. Wszed� wolnym krokiem za prowadz�cym go adiutantem do jasno o�wietlonego pokoju, na kt�rego suficie znajdowa� si� ozdobny, tr�jwymiarowy model Galaktyki. W rogu pokoju sta� Bel Riose w mundurze polowym.

��Witaj, patrycjuszu! � Genera� wysun�� nog� krzes�o ku niemu i odprawi� adiutanta ruchem r�ki, dodaj�c: � Drzwi maj� by� zamkni�te, dop�ki sam ich nie otworz�.

Stan�� przed Siwe�czykiem na rozkraczonych nogach, z r�koma za�o�onymi do ty�u i zaczai si� wolno, w zamy�leniu, ko�ysa� na pi�tach w prz�d i w ty�. W ko�cu spyta� szorstko:

��Patrycjuszu, czy jest pan wiernym poddanym imperatora?

Barr, kt�ry dot�d zachowywa� oboj�tne milczenie, zmarszczy� brwi i odpar�:

��Nie mam najmniejszego powodu, �eby darzy� imperatora mi�o�ci�.

��Z tego nie wynika jeszcze, �e m�g�by pan zosta� zdrajc�.

��Istotnie. Ale z tego, �e nie jestem zdrajc�, nie wynika jeszcze, �e zgodzi�bym si� zosta� sprzymierze�cem.

��Zasadniczo tak. Ale je�li odm�wi mi pan swojej pomocy w tym punkcie � rzek� Riose niespiesznie � zostanie to uznane za zdrad� i tak te� potraktowane.

Barr �ci�gn�� brwi.

��Prosz� zostawi� swoje pogr�ki dla podw�adnych. Mnie wystarczy, je�li pan po prostu powie, czego pan chce ode mnie.

Riose usiad� i za�o�y� nog� na nog�.

��Rozmawiali�my ju� p� roku temu, panie Barr.

��O tych pa�skich magach?

��Tak. Pami�ta pan, co zamierza�em zrobi�? Bar skin�� g�ow�. Jego r�ce spoczywa�y bezw�adnie na brzuchu.

��Zamierza� pan poszuka� ich w ich w�asnej siedzibie. Nie by�o pana przez ostatnie cztery miesi�ce. Znalaz� ich pan?

��Czy ich znalaz�em? Tak! � krzykn�� Riose i zacisn�� usta.

Wydawa�o si�, �e z trudem panuje nad tym, aby nie zacz�� zgrzyta� z�bami. � Patrycjuszu, to nie magowie, to diab�y! To nieprawdopodobne. Niech pan pomy�li! �wiat rozmiar�w chusteczki do nosa, nawet nie � rozmiar�w paznokcia, o zasobach naturalnych tak ma�ych, sile tak mikroskopijnej i ludno�ci tak nielicznej, �e nie wystarczy�oby to nawet najbardziej zacofanym prefekturom Czarnych Gwiazd, a jednak tak dumny i pyszny, �e o�miela si� my�le�, i to wcale nie kryj�c tego, o panowaniu nad Galaktyk�!

Ba, s� tak pewni siebie, �e nawet si� nie spiesz� z wykonaniem swoich zamiar�w. Wszystko robi� wolno, flegmatycznie, m�wi�, �e potrzeba na to stuleci. Poch�aniaj� �wiaty bez po�piechu, pe�zn�c przez systemy gwiezdne z b�ogim i leniwym zadowoleniem z siebie.

I udaje si� im. Nie ma nikogo, kto by ich powstrzyma�. Stworzyli ohydn� spo�eczno�� handlarzy, kt�ra obejmuje swoimi mackami systemy po�o�one dalej, ni� o�mielaj� si� si�ga� ich dziecinne stateczki. Ich handlarze, jak sami okre�laj� si� ich agenci, penetruj� ca�e parseki przestrzeni.

Ducem Barr przerwa� potok gniewnych s��w:

��Ile z tych informacji jest sprawdzonych, a ile wynika z w�ciek�o�ci?

Genera� zaczerpn�� g��boko powietrza i uspokoi� si� troch�.

��W�ciek�o�� mnie nie za�lepia. Powiem panu, �e odwiedzi�em �wiaty le��ce bli�ej Siwenny ni� Fundacji, gdzie Imperium jest odleg�ym mitem, a handlarze namacaln� prawd�. Nas samych brano za handlarzy.

��To sama Fundacja o�wiadczy�a panu, �e zmierza do panowania nad Galaktyk�?

��O�wiadczy�a! � Riose znowu wybuchn��. � To nie by�a sprawa o�wiadczenia. Osoby oficjalne nic nie m�wi�y. Rozmawiali wy��cznie o interesach. Ale rozmawia�em ze zwyk�ymi lud�mi. Pozna�em wyobra�enia prostego ludu o jego oczywistym przeznaczeniu i niewzruszon� wiar� w czekaj�c� go wielk� przysz�o��. To jest rzecz, kt�rej nie mo�na ukry�, ten powszechny optymizm. Zreszt� nie staraj� si� nawet tego ukrywa�.

Siwe�czyk rzek� z cich� satysfakcj�:

��Raczy pan zauwa�y�, �e jak dot�d wszystko zdaje si� dok�adnie zgadza� z obrazem wypadk�w zrekonstruowanym przeze mnie w oparciu o te mizerne dane, kt�re uda�o mi si� zebra�.

��Przynosi to niew�tpliwie zaszczyt pa�skiej zdolno�ci my�lenia analitycznego � odpar� Riose z sarkazmem. � Jest to tak�e, z ich strony, szczera, cho� pysza�kowata ocena niebezpiecze�stwa gro��cego posiad�o�ciom Jego Wysoko�ci Imperatora.

Barr wzruszy� ramionami, okazuj�c brak zainteresowania i Riose pochyli� si� nagle, chwyci� go za ramiona i spojrza� mu w oczy.

��No, patrycjuszu, do�� tego! Nie chc� by� barbarzy�c�. Je�li o mnie chodzi, to wrogi stosunek Siwe�czyk�w do Imperium jest mi nienawistnym ci�arem i zrobi�bym wszystko, co w mojej mocy, �eby wymaza� z�e wspomnienia. Niestety, polem mojego dzia�ania jest armia i nie mog� si� miesza� do spraw cywilnych. Spowodowa�oby to moje odwo�anie i od razu przekre�li�o ca�� moj� u�yteczno��. Rozumie pan? Wiem, �e tak. A wi�c, je�li o nas dw�ch chodzi, uznajmy, �e zem�ci� si� pan ju� za okrucie�stwa sprzed czterdziestu lat na ich sprawcy, i zapomnijmy o tym. Potrzebuj� pa�skiej pomocy. Otwarcie to przyznaj�.

W g�osie genera�a brzmia�a szczera pro�ba, ale Ducem Barr pokr�ci� przecz�co g�ow�. Gest by� �agodny, lecz stanowczy.

Riose nie ust�powa�. Powiedzia� b�agalnie:

��Nie rozumie mnie pan, patrycjuszu, i w�tpi�, czy potrafi� pana przekona�. Nie podejmuj� si� dyskusji z panem. To pan jest uczonym, nie ja. Ale jedno powiem. Bez wzgl�du na to, co pan my�li o Imperium, nie mo�e pan nie uzna� jego zas�ug. Jego si�y zbrojne dopuszczaj� si� niekiedy zbrodni, ale og�lnie bior�c strzeg� pokoju i cywilizacji. To flota wojenna Imperium zaprowadzi�a Pax Imperium, kt�ry zapanowa� w ca�ej Galaktyce na dwa tysi�ce lat. Niech pan por�wna te dwa tysi�clecia pokoju pod znakiem S�o�ca i Kosmolotu Imperium z dwoma tysi�cleciami anarchii, kt�ra je poprzedzi�a. Niech pan pomy�li o wojnach i zniszczeniach tej dawnej epoki i powie mi, czy � przy wszystkich jego wadach � Imperium nie jest warte zachowania.

Niech pan pomy�li � m�wi� gwa�townie � w co zamieni�y si� obrze�a Galaktyki w naszych czasach, kiedy odrywaj� si� od Imperium i zdobywaj� niezale�no�� odleg�e �wiaty, i niech pan spyta swego sumienia, czy dla drobnej zemsty zgodzi�by si� pan na zdegradowanie Siwenny z roli prowincji pozostaj�cej pod ochron� pot�nej floty wojennej do pozycji barbarzy�skiego �wiata w barbarzy�skiej Galaktyce, ca�kowicie pogr��onej, wraz z jej cz�stkow� wolno�ci�, w powszechnej n�dzy i nikczemno�ci.

��Czy jest a� tak �le? � spyta� Siwe�czyk. � Ju� teraz?

��Nie � przyzna� Riose. � My sami byliby�my bez w�tpienia bezpieczni, nawet gdyby�my mieli �y� czterokrotnie d�u�ej. Ale ja walcz� dla Imperium, dla niego i dla tradycji wojskowej, co ma pewne znaczenie dla mnie osobi�cie i czego nie potrafi� panu wyt�umaczy�. To jest tradycja instytucji, kt�rej s�u��.

��Zaczyna pan m�wi� jak mistyk, a mnie jest zawsze trudno zrozumie� mistycyzm innego cz�owieka.

��To niewa�ne. Pojmuje pan chyba, jakie niebezpiecze�stwo grozi nam ze strony tej Fundacji.

��To przecie� ja wskaza�em panu na to, co nazywa pan niebezpiecze�stwem, zanim jeszcze wytkn�� pan nos poza Siwenn�.

��A zatem zdaje pan sobie spraw� z tego, �e trzeba to zdusi� w zarodku, bo w przeciwnym razie trzeba b�dzie by� mo�e pogodzi� si� z przegran�. Pan wiedzia� o tej Fundacji, zanim ktokolwiek o niej us�ysza�. Pan wie o niej. wi�cej ni� ktokolwiek inny w Imperium. Prawdopodobnie wie pan r�wnie� jak najskuteczniej ich zaatakowa�, i prawdopodobnie mo�e mnie pan ostrzec przed ich przeciwdzia�aniem. No, prosz�, zosta�my przyjaci�mi.

Ducem Barr wsta�. Powiedzia� stanowczym tonem:

��Pomoc, kt�rej m�g�bym panu udzieli�, jest niewiele warta. A wi�c, wobec pana stanowczego ��dania, obiecuj� j� panu.

��To ja oceni� jej znaczenie.

��M�wi� powa�nie. Nawet ca�a pot�ga Imperium nie zdo�a zniszczy� tego lilipuciego �wiata.

��A dlaczeg� to? � w oczach Bel Riose'a pojawi� si� gniewny b�ysk. � Nie, prosz� zosta� na miejscu. Powiem panu, kiedy b�dzie pan m�g� odej��. Dlaczego? Je�li s�dzi pan, �e nie doceniam wroga, kt�rego odkry�em, to jest pan w b��dzie. Patrycjuszu � rzek� z wahaniem � wracaj�c, straci�em statek. Nie mam �adnego dowodu, �e wpad� w r�ce ludzi z Fundacji, ale do tej pory nie odnaleziono go, a gdyby by� to zwyk�y wypadek, jego wrak znaleziono by na pewno gdzie� na tym szlaku, kt�rym wraca�em. Nie jest to powa�na strata, nawet mniej bolesna ni� uk�szenie pch�y, ale mo�e to znaczy�, �e Fundacja podj�a ju� wrogie dzia�ania,. Taka pop�dliwo�� i takie nieliczenie si� z konsekwencjami mo�e oznacza�, �e posiadaj� jak�� tajn� bro�, o kt�rej nic nie wiem. Czy mo�e mi pan pom�c i odpowiedzie� na konkretne pytanie? Jaki maj� potencja� militarny?

��Nie mam �adnego poj�cia.

��A zatem niech mi pan to wyja�ni, u�ywaj�c w�asnych termin�w. Dlaczego powiedzia� pan, �e Imperium nie mo�e pokona� tak s�abego przeciwnika?

Siwe�czyk ponownie usiad� i odwr�ci� wzrok od wpatruj�cego si� we� uwa�nie Riose'a. Powiedzia� ci�ko:

��Poniewa� wierz� w zasady psychohistorii. To dziwna nauka. Osi�gn�a pe�ni� rozwoju i matematyczn� precyzj� za spraw� jednego cz�owieka, Hari Seldona, i z nim odesz�a, gdy� od tamtej pory nikt nie by� w stanie poradzi� sobie z jej zawi�ymi wzorami. Ale w tym kr�tkim okresie dowiod�a, �e jest najpot�niejszym instrumentem, jaki kiedykolwiek wynaleziono dla bada� nad ludzko�ci�. Nie kryj�c, �e nie jest w stanie przewidzie� zachowa� poszczeg�lnych jednostek, sformu�owa�a �cis�e prawa pozwalaj�ce przewidzie� i ukierunkowa� na drodze analizy matematycznej i ekstrapolacji masowe dzia�ania grup ludzi.

��A wi�c�

��Tej w�a�nie psychohistorii u�y� w ca�ej rozci�g�o�ci Seldon i jego zesp� do ustanowienia Fundacji. Miejsce, czas, warunki � wszystko to sk�ada si� matematycznie, a wi�c nieuchronnie, na pomy�lno�� i rozw�j Og�lnego Imperium. G�os Riose'a dr�a� z oburzenia:

��Chce pan powiedzie�, �e ta jego sztuka przewiduje, �e ja napadn� na Fundacj� i przegram tak� i tak� bitw� z takiego i takiego powodu?! Pr�buje mi pan wm�wi�, �e jestem g�upim robotem pod��aj�cym �lepo ku zag�adzie wcze�niej ustalon� drog�?

��Nie � odpar� ostro stary patrycjusz. � Powiedzia�em ju�, �e ta nauka nie zajmuje si� indywidualnymi dzia�aniami. Zosta�o przewidziane tylko szersze t�o wydarze�.

��A wi�c trzyma nas mocno w gar�ci Bogini Historycznej Konieczno�ci?

��Psychohistorycznej Konieczno�ci � poprawi� go spokojnie Barr.

��A je�li skorzystam ze swej prerogatywy � z wolnej woli? Je�li zdecyduj� si� uderzy� w przysz�ym roku albo postanowi� nie atakowa� w og�le? Jak gi�tka jest ta Bogini? Jak zaradna? Barr wzruszy� ramionami.

��Mo�e pan zaatakowa� teraz lub nigdy, jednym statkiem lub wszystkimi si�ami Imperium, mo�e pan u�y� presji ekonomicznej, wypowiedzie� otwarcie wojn� lub uderzy� podst�pem. Niech pan robi, co pan zapragnie, korzystaj�c w najwy�szym stopniu z wolnej woli. I tak pan przegra.

��Z powodu martwej r�ki Hariego Seldona?

��Z powodu martwej r�ki � je�li pan to tak okre�la � matematyki ludzkiego zachowania, r�ki. kt�rej nie mo�na ani powstrzyma�, ani zwr�ci� w inn� stron�, ani op�ni� jej ruchu.

Patrzyli sobie przez chwil� w oczy, nic nie m�wi�c, a� w ko�cu genera� odst�pi� do ty�u. Powiedzia�:

��Podejmuj� wyzwanie. Martwa r�ka przeciw �ywej woli.

Z promieniuj�cego punktu oznaczaj�cego Siwenn� si�y zbrojne Imperium zapuszcza�y si� ostro�nie w czarn�, nieznan� otch�a� Peryferii. Olbrzymie statki przemierza�y rozleg�e obszary przestrzeni mi�dzy rozrzuconymi na skraju Galaktyki gwiazdami otaczaj�c przypuszczalne granice strefy wp�yw�w Fundacji.

Ziemie �wiat�w pogr��onych od dw�ch stuleci w mrokach barbarzy�stwa znowu depta�y stopy w�adc�w Imperium. Pod presj� pot�nych dzia� wymierzonych w miasta sto�eczne, ich mieszka�cy sk�adali przysi�g� na wierno�� Imperatorowi.

Zak�adano bazy wojskowe, w kt�rych stacjonowali ludzie w cesarskich mundurach ze znakiem Kosmolotu i S�o�ca na ramieniu. Na ich widok starcy przypominali sobie snute przez dziad�w ich ojc�w opowie�ci o czasach, kiedy wszech�wiat by� wielki i bogaty, kiedy nie by�o wojen i kiedy nad ca�� Galaktyk� panowa� ten sam Kosmolot i S�o�ce.

A potem statki odlatywa�y, aby dalej snu� sw� sie� wok� Fundacji. W miar� jak kolejne �wiaty stawa�y si� okami tej sieci, nap�ywa�y meldunki do Kwatery G��wnej, kt�r� Bel Riose za�o�y� na skalistej po�aci pogr��onej w wiecznych mrokach planety.

Riose rozlu�ni� si� i u�miechn�� do Barra.

��No i co pan o tym s�dzi, patrycjuszu?

��Ja? C� jest wart m�j s�d? Nie jestem �o�nierzem.

Obrzuci� zm�czonym i niech�tnym spojrzeniem zagracone r�norakim sprz�tem pomieszczenie wykute w �cianie jaskini. Ta grota nape�niona sztucznym powietrzem, �wiat�em i ciep�em, by�a pojedynczym p�cherzykiem �ycia zagubionym w�r�d bezmiernych przestrzeni niego�cinnej planety.

��Pomoc, kt�r� m�g�bym czy chcia�bym panu ofiarowa�, jest tyle warta, �e r�wnie dobrze m�g�by mnie pan odes�a� z powrotem na Siwenn�! � mrukn��.

��Jeszcze nie teraz. Jeszcze nie teraz. � Genera� obr�ci� si� z krzes�em w stron� umieszczonej w rogu doskonale prze�roczystej kuli, przedstawiaj�cej dawn� Prefektur� Anakreona i s�siaduj�ce z ni� sektory. � P�niej, kiedy b�dziemy mie� to ju� za sob�, wr�ci pan do swoich ksi�g i nie tylko do nich. Dopilnuj�, �eby zwr�cono panu i pa�skim dzieciom posiad�o�ci rodowe.

��Dzi�kuj� � rzek� Barr z lekk� ironi� � ale nie podzielam pa�skiej wiary w szcz�liwe zako�czenie tej sprawy.

Riose za�mia� si� szorstko:

��Niech pan nie zaczyna znowu swojego krakania. Bardziej przemawia do mnie ta mapa ni� pana katastroficzne przepowiednie � pog�adzi� czule jej niewidzialn�, wypuk�� powierzchni�. � Zna si� pan na mapach o rzucie radialnym? Tak? No wi�c, prosz�, niech pan sam zobaczy. Te z�ote gwiazdki oznaczaj� ziemi� Imperium. Czerwonymi oznaczone s� terytoria podlegaj�ce Fundacji, a r�owymi te, kt�re znajduj� si� prawdopodobnie w strefie jej wp�yw�w gospodarczych. Teraz niech pan uwa�a� Riose nacisn�� okr�g�y guzik i powoli obszar pokryty wyra�nymi bia�ymi punktami zmieni� barw� na ciemny b��kit. Czerwone i r�owe gwiazdki wygl�da�y teraz tak, jak gdyby nakryto je kubkiem.

��Te niebieskie gwiazdki to miejsca zaj�te przez moje wojska � rzek� Riose z cich� satysfakcj� � kt�re stale si� posuwaj�. Nigdzie nie napotkali�my oporu. Barbarzy�cy siedz� cicho. I co szczeg�lnie wa�ne, nie wyst�pi�y przeciwko nam si�y Fundacji. �pi� spokojnie.

��Chyba rozprasza pan swoje si�y � zauwa�y� Barr.

��W rzeczywisto�ci � powiedzia� Riose � wbrew pozorom, nie robi�, tego. Obsadzam wojskiem i umacniam kluczowe punkty, kt�rych jest stosunkowo ma�o, ale kt�re zosta�y starannie wybrane. Skutek jest taki, �e liczba �o�nierzy jest ma�a, ale efekt strategiczny wielki. Daje to wiele korzy�ci, wi�cej ni� mog�oby si� wydawa� komu�, kto nie jest obeznany z zasadami taktyki kosmicznej, ale na przyk�ad jasne jest dla ka�dego, �e mog� wyprowadzi� atak z dowolnego punktu kuli otaczaj�cej Fundacj� i �e kiedy zako�cz� okr��enie, Fundacja nie b�dzie mog�a uderzy� ani na moje flanki, ani na ty�y. W stosunku do nich nie b�d� mia� �adnej flanki ani ty��w.

T� strategi� uprzedniego zamkni�cia przeciwnika pr�bowano stosowa� ju� wcze�niej, mianowicie podczas wypraw Lorisa VI, jakie� dwa tysi�ce lat temu, ale zawsze robiono to niedoskonale, zawsze przeciwnik zorientowa� si� w por� i usi�owa� przeszkodzi� w zako�czeniu operacji. Tym razem jest inaczej. � idealny, podr�cznikowy przypadek? � spyta� Barr oboj�tnym tonem.

Riose zirytowa� si�:

��Pan nadal my�li, �e moje wojska przegraj�?

��Musz� przegra�.

��Niech pan zrozumie, �e nie by�o przypadku w historii wojen, �eby, otoczywszy przeciwnika, strona nacieraj�ca w ko�cu nie wygra�a, chyba �e na zewn�trz pozosta�a flota wystarczaj�co silna, aby przerwa� okr��enie.

��Je�li pan tak m�wi�

��A pan nadal my�li swoje.

��Tak.

Riose wzruszy� ramionami.

��Trudno.

Zapanowa�o przygn�biaj�ce milczenie. Po d�u�szej chwili Barr spyta� cicho:

��Czy otrzyma� pan odpowied� z Imperium? Riose odwr�ci� si�, wyj�� papierosa ze skrytki w �cianie i powoli zapali�.

��Ma pan na my�li moj� pro�b� o posi�ki? � rzek�. � Tak, otrzyma�em. Ale tylko odpowied�.

��Bez statk�w.

��Bez. Spodziewa�em si� tego. Szczerze m�wi�c, nie powinienem si� by� da� zasugerowa� pa�skimi teoriami i od razu prosi� o posi�ki. Stawia mnie to w z�ym �wietle.

��Doprawdy?

��Z pewno�ci�. Statki s� w cenie. Wojny domowe ostatnich dwustu lat kosztowa�y Wielk� Flot� wi�cej ni� po�ow� jej statk�w, a to, co zosta�o, jest raczej w kiepskim stanie. Widzi pan, te statki, kt�re dzisiaj budujemy, s� niewiele warte. Nie s�dz�, �eby znalaz� si� teraz w Galaktyce kto�, kto potrafi�by zbudowa� silnik hiperatomowy pierwszej klasy.

��Wiedzia�em o tym � powiedzia� Siwe�czyk. Patrzy� na Riose'a nie widz�cym wzrokiem, jakby zastanawia� si� nad czym�. � Ale nie wiedzia�em, �e pan o tym wie� A wi�c Jego Wysoko�� Imperator nie mo�e przys�a� �adnych statk�w. Psychohistoria mog�a to przewidzie�. Szczerze m�wi�c, prawdopodobnie przewidzia�a. Rzek�bym, �e martwa r�ka Hariego Seldona wygrywa pierwsz� rund�.

��Mam dosy� statk�w � odpar� ostro Riose. � Pa�ski Seldon niczego nie wygrywa. Gdyby sytuacja sta�a si� powa�na, znalaz�oby si� wi�cej statk�w. Na razie Imperator nie zna jeszcze ca�ej sprawy.

��Naprawd�? O czym mu pan nie doni�s�?

��Oczywi�cie o pa�skich teoriach � Riose roze�mia� si� sardonicznie. � Pozostaj�c z ca�ym szacunkiem dla pana osoby, musz� powiedzie�, �e ta historia jest zupe�nie nieprawdopodobna. Je�li rozw�j wypadk�w da mi jak�� podstaw� do tego, je�li b�d� mia� na to jaki� dow�d, to wtedy, ale tylko wtedy, dojd� do wniosku, �e mamy do czynienia ze �miertelnym niebezpiecze�stwem.

A w dodatku � rzek� na koniec niedbale � ta historia, nie poparta faktami, ma posmak obrazy majestatu, co raczej nie by�oby przyjemne dla Imperatora.

Stary patrycjusz u�miechn�� si�.

��Chce pan powiedzie�, �e wiadomo�� o tym, i� mo�e zosta� zrzucony ze swego wynios�ego tronu przez band� obdartych barbarzy�c�w gdzie� z kra�ca wszech�wiata wyda mu si� tak fantastyczna, �e ani w ni� nie uwierzy, ani jej nie doceni. Zatem nie spodziewa si� pan od niego niczego.

��Je�li nie liczy� specjalnego wys�annika.

��A po co tu specjalny wys�annik?

��To stary zwyczaj. Bezpo�redni przedstawiciel korony uczestniczy w ka�dej kampanii wojennej prowadzonej pod sztandarem Imperium.

��Naprawd�? Dlaczego?

��To symbol. Ma to znaczy�, �e Imperator osobi�cie dowodzi wojskiem podczas kampanii. Od pewnego czasu ma to te� jeszcze inne znaczenie � utrzymanie genera��w w wierno�ci Imperatorowi. W tym wzgl�dzie nie zawsze spe�nia swoje zadanie.

��B�dzie to dla pana niewygodne, generale. To znaczy, narzucona w�adza.

��Nie w�tpi� w to � Riose lekko poczerwienia� � ale nic na to nie mo�na poradzi�

Odbiornik obok r�ki genera�a rozgrza� si� i w jego otworze pojawi�a si� z lekkim zgrzytem cylindryczna przesy�ka. Riose otworzy� j�.

��Znakomicie! To jest to!

Ducem � Barr uni�s� pytaj�co brwi w g�r�.

��Wie pan o tym, �e schwytali�my jednego z tych handlarzy? �ywcem, i to wraz z nienaruszonym statkiem.

��S�ysza�em, jak kto� o tym m�wi�.

��W�a�nie sprowadzono go tutaj i za chwil� go ujrzymy. Prosz� zosta� na miejscu, patrycjuszu. Chc�, �eby pan by� obecny przy przes�uchaniu. To by� g��wny pow�d, dla kt�rego wezwa�em pana dzisiaj. Mo�e pan uchwyci jak�� wa�n� informacj�, kt�ra mog�aby umkn�� mojej uwadze.

Rozleg� si� sygna� przy drzwiach i genera� otworzy� je naci�ni�ciem stopy. W progu stan�� pot�ny, brodaty m�czyzna, ubrany w kr�tk� kurtk� z mi�kkiego sk�ropodobnego plastiku, z kapturem odrzuconym na plecy. R�ce mia� wolne i nic w jego zachowaniu nie wskazywa�o, �eby przej�� si� faktem, i� otaczaj� go uzbrojeni ludzie.

Wszed� do pokoju swobodnym krokiem i obrzuci� wn�trze taksuj�cym spojrzeniem. Pozdrowi� genera�a niedba�ym machni�ciem r�ki i lekkim skini�ciem g�owy.

��Nazwisko? � rzuci� szorstko Riose.

��Lathan Devers. � Handlarz zatkn�� kciuki za szeroki, jaskrawy pas. � Ty tu jeste� szefem?

��Jeste� handlarzem z Fundacji?

��Zgadza si�. S�uchaj, je�li jeste� szefem, to lepiej powiedz swoim ludziom, �eby zwolnili m�j �adunek.

Genera� uni�s� g�ow� i zmierzy� je�ca zimnym wzrokiem.

��Odpowiadaj na pytania. Nie gadaj bez zezwolenia.

��W porz�dku. Zgodny ze mnie cz�owiek. Ale jeden z twoich ch�opc�w zd��y� ju� sobie wywali� dwustopow� dziur� w brzuchu, pchaj�c palce tam, gdzie nie trzeba.

Riose przeni�s� wzrok na porucznika.

��Yrank, czy to prawda, co m�wi ten cz�owiek? Meldowa�e�, �e nikt nie zgin��.

��Wtedy nie � powiedzia� dr�twym g�osem, z widoczn� obaw�, porucznik. � P�niej ludzie postanowili przeszuka� statek, bo kto� rzuci� plotk�, �e na pok�adzie jest kobieta. Zamiast niej znaleziono mn�stwo nieznanych narz�dzi. Wed�ug je�ca to towar, kt�rym handluje.

Genera� odwr�ci� si� do handlarza.

��Tw�j statek przewozi j�drowe materia�y wybuchowe?

��Na Galaktyk�, nie! Po co? Ten idiota z�apa� wiertark� atomow� za z�y koniec i nastawi� na maksymalne rozproszenie. Tego si� nie robi. R�wnie dobrze mo�na sobie przystawi� do g�owy miotacz. Gdyby nie siedzia�o na mnie pi�ciu ludzi, to bym go powstrzyma�.

Riose skin�� na wartownik�w:

��Wyj��. Zabezpieczy� schwytany statek przed intruzami. Siadaj, Devers.

Handlarz usiad� na wskazanym miejscu, nie przejmuj�c si� badawczym spojrzeniem genera�a i zaciekawionym wzrokiem Siwe�czyka.

��Jeste� rozs�dnym cz�owiekiem, Devers � rzek� Riose.

��Dzi�kuj�. Wida� to z mojej twarzy? A mo�e chcesz czego�? Powiem ci co�. Jestem cz�owiekiem interesu.

��Na jedno wychodzi. Podda�e� statek zamiast nara�a� nas na strat� amunicji, a siebie na rozwalenie w elektronowy py�. Zostaniesz dobrze potraktowany, je�li nadal b�dziesz mia� taki stosunek do �ycia.

��Dobre traktowanie, szefie, akurat najbardziej mi pasuje.

��Dobrze, a mnie akurat najbardziej pasuje wsp�praca � Riose u�miechn�� si� i rzek� szeptem do Barra: � Mam nadziej�, �e �pasuje� znaczy to, o co mi chodzi. S�ysza� pan kiedy taki barbarzy�ski �argon?

��W porz�dku � powiedzia� Devers. � Rozumiem. Ale o jak� wsp�prac� chodzi, szefie? Powiem wprost � nie wiem, na czym stoj�. � Rozejrza� si�. � Na przyk�ad, co to za miejsce i co w og�le jest grane?

��A racja, zapomnia�em si� przedstawi�. Prosz� mi wybaczy� � Riose by� w dobrym humorze. � Ten gentleman to Ducem Barr, patrycjusz Imperium. Ja jestem Bel Riose, par Imperium i genera� trzeciej klasy w si�ach zbrojnych Jego Imperatorskiej Mo�ci.

Handlarzowi opad�a szcz�ka.

��Imperium? Tego Imperium, o kt�rym uczono mnie w szkole? Ha! Zabawne! Zawsze mi si� jako� wydawa�o, �e jego ju� nie ma.

��Rozejrzyj si�. Jest � rzek� Riose gro�nie.

��Chocia� mog�em si� domy�li� � Lathan Devers odchyli� si� do ty�u, celuj�c brod� w sufit. � To by� bardzo zgrabny komplet, te statki, kt�re zatrzyma�y moj� bali�. Nie mog�o ich zrobi� �adne kr�lestwo na Peryferiach. � Zmarszczy� brwi. � Co jest grane, szefie? A mo�e musz� m�wi� �generale�?

��Wojna.

��Imperium przeciw Fundacji, znaczy si�? � Zgadza si�.

��Dlaczego?

��My�l�, �e wiesz dlaczego.

Handlarz popatrzy� na niego ze zdumieniem i pokr�ci� g�ow�. Riose da� mu czas na zastanowienie si�, a potem rzek� s�odko:

��Jestem pewien, �e wiesz.

��Gor�co tutaj � mrukn�� Devers i wsta�, �eby zdj�� kurtk�. Potem znowu usiad� i wyci�gn�� nogi.

��Wiesz co. � powiedzia� bynajmniej nie stroskanym g�osem � zdaje mi si�, �e czekasz, �ebym si� zerwa� z dzikim okrzykiem i rzuci� na ciebie. Je�li wybior� odpowiedni moment, to nie zd��ysz nawet ruszy� palcem. Ten starszy go��, kt�ry nic nie m�wi, nie by�by w stanie ci pom�c.

��Ale nie zrobisz tego � rzek� Riose pewnym g�osem.

��Nie zrobi� � zgodzi� si� Devers. � Po pierwsze, przypuszczam, �e twoja �mier� nie przerwa�aby wojny. Tam, sk�d przybywasz, jest wi�cej genera��w.

��Rozumujesz prawid�owo.

��A poza tym, gdybym ci� za�atwi�, to w dwie sekundy potem mia�bym na karku tuzin ludzi i by�oby po mnie, szybko albo wolno, to zale�y. � W ka�dym razie by�bym trup, a to mnie nie interesuje.

��M�wi�em, �e jeste� rozs�dnym cz�owiekiem.

��Ale chcia�bym co� wiedzie�, szefie. Chcia�bym, �eby� mi wyja�ni�, co masz na my�li m�wi�c, �e wiem dlaczego napadacie na nas. Ja tego naprawd� nie wiem, a zagadki cholernie mnie nu��.

��Tak? S�ysza�e� kiedy o Harim Seldonie?

��Nie. Powiedzia�em, �e nie lubi� takich gier. Riose zerkn�� z ukosa na Ducema Barra, kt�ry u�miechn�� si� lekko, ale zaraz przybra� ponownie min� cz�owieka zatopionego w marzeniach. Riose skrzywi� si�.

��Ty sam grasz, Devers. � powiedzia�. � U was, w Fundacji, kr��y podanie czy bajka, a mo�e powa�ny projekt � mniejsza o to � �e w ko�cu za�o�ycie Drugie Imperium. Znam ca�kiem dobrze psychohistoryczne frazesy Seldona i wasze plany napa�ci na Imperium.

��Co� takiego! � Devers w zamy�leniu pokiwa� g�ow�. � A kto ci nagada� takich rzeczy?

��Czy to wa�ne? � rzek� Riose tonem, w kt�rym czai�a si� gro�ba. � Nie jeste� tu po to, �eby zadawa� pytania. M�w, co wiesz o bajce Seldona.

��Ale je�li to bajka�

��Nie �ap mnie za s��wka, Devers.

��Sk�d�e znowu. Dobrze, powiem uczciwie. Prawd� m�wi�c, wiesz o tym tyle, co ja. To bzdurna historia, zupe�nie bez sensu. Ka�dy �wiat ma takie historyjki, ludzie nie mog� si� bez nich oby�. Owszem s�ysza�em o tym � Seldon, Drugie Imperium i tak dalej. Opowiadaj� to dzieciom do poduszki. Smarkacze zamykaj� si� w swoich pokojach z kieszonkowymi projektorami i poch�aniaj� z wypiekami na twarzy dreszczowce Seldona. Ale to nie jest dla doros�ych. W ka�dym razie, dla my�l�cych doros�ych � handlarz pokr�ci� g�ow�.

Oczy genera�a pociemnia�y.

��Naprawd�? Niepotrzebnie k�amiesz. By�em na Terminusie. Znam wasz� Fundacj�. Przyjrza�em si� wam z bliska.

��I mnie o to pytasz? Mnie? Od dziesi�ciu lat nie by�em w Fundacji d�u�ej ni� dwa miesi�ce. Tracisz czas. Ale prowad� sobie swoj� wojn�, je�li to, czego szukasz, to bajki.

Wtedy po raz pierwszy odezwa� si� Barr. Spyta� mi�kkim g�osem:

��Wi�c jest pan taki pewny, �e Fundacja zwyci�y?

Handlarz odwr�ci� si� do niego. Zaczerwieni� si� lekko i wyra�nie wida� teraz by�o star� blizn� na jego skroni.

��Aha, odezwa� si� milcz�cy towarzysz. Jak na to wpad�e�, doktorku?

Riose nieznacznie skin�� g�ow� i Barr m�wi� dalej cichym g�osem:

��Nie wygl�da pan na zmartwionego. Gdyby pan cho� przez chwil� przypuszcza�, �e wasz �wiat mo�e przegra� t� wojn� i odczuwa� dotkliwe skutki kl�ski, to nie zachowywa�by si� pan tak niefrasobliwie. M�j �wiat przegra�, i jeszcze dzisiaj to odczuwa. Lathan Devers skuba� brod�, spogl�da� to na jednego, to na drugiego, a potem za�mia� si� kr�tko.

��On zawsze tak m�wi, szefie? S�uchaj � spowa�nia� � co to jest kl�ska? Widzia�em wojny i widzia�em kl�ski. I co z tego, �e zwyci�zca przejmuje w�adz�? Kogo to martwi? Mnie? Facet�w takich jak ja? � spyta� drwi�co. � Pomy�l tylko � handlarz m�wi� szczerze i z przekonaniem � przeci�tn� planet� rz�dzi zazwyczaj pi�ciu czy sze�ciu opas�ych facet�w. Oni dostaj� po karku, ale ja si� tym nie przejmuj�. Widzisz. Lud? Zwykli faceci? Pewnie, niekt�rzy gin�, a reszta przez pewien czas p�aci dodatkowe podatki. Ale to mija, to przechodzi. Potem wraca stary uk�ad, tyle �e na g�rze jest ju� innych pi�ciu czy sze�ciu.

Nozdrza Ducema Barra zadrga�y, a jego prawa d�o� zacisn�a si�, ale nic nie powiedzia�.

Lathan Devers bacznie go obserwowa�. Niczego nie przeoczy�. Powiedzia�:

��S�uchaj, ca�e �ycie w��cz� si� po przestrzeni, od planety do planety, sprzedaj�c te swoje maszynki po pi�taku sztuka i dostaj� za to od Kartelu akurat na piwo z zak�sk�. Tam, za mn� � wskaza� kciukiem do ty�u � s� t�u�ci faceci, kt�rzy siedz� wygodnie w domu i w minut� zarabiaj� tyle, co ja przez rok � zdzieraj�c sk�r� ze mnie i takich jak ja. Przypu��my, �e to ty rz�dzisz Fundacj�. Ty te� nas b�dziesz potrzebowa�. B�dziesz nas potrzebowa� bardziej ni� Kartel, bo nie wiesz, jak zrobi� fors�, a my mo�emy dostarczy� �yw� got�wk�. Z Imperium zrobiliby�my lepszy interes. Tak, lepszy, a ja jestem cz�owiekiem interesu. Je�li mog� na czym� wyj�� na plus, to jestem za tym czym�.

Sko�czy� i popatrzy� na nich wyzywaj�co. Zapanowa�a d�uga cisza. Przerwa� j� grzechot metalowego cylindra w otworze odbiornika. Genera� otworzy� go pstrykni�ciem palca, spojrza� na staranny druk i zas�oni� depesz� r�k�.

Gdzie� z g��bi przestrzeni wyp�yn�y niewielkie stateczki i rzuci�y si� w sam �rodek Armady. Nie oddaj�c ani jednego strza�u, kluczy�y zwinnie mi�dzy pot�nymi statkami Imperium, a potem odda�y salw� i rzuci�y si� do ucieczki. Cesarskie kosmoloty pu�ci�y si� za nimi jak niezdarne bestie. Przestrze� roz�wietli�y dwa bezg�o�ne b�yski i dwa ze stateczk�w skurczy�y si� jak zw�glone li�cie i rozpad�y na drobne szcz�tki w p�omieniu j�drowej eksplozji.

Jeszcze przez pewien czas pot�ne liniowce przeczesywa�y przestrze�, a potem wr�ci�y do swoich zada� i zacz�y dalej snu� mistern� sie� wok� Fundacji, zagarniaj�c jeden �wiat po drugim.

Mundur Brodriga by� okaza�y i �wietnie uszyty. Jego w�a�ciciel nosi� go te� z odpowiedni� godno�ci�. Przechadza� si� leniwie, z powa�n� min�, po ogrodach nieznanej mu planety, Wandy, gdzie mie�ci� si� czasowo sztab g��wny.

Towarzyszy� mu Bel Riose, odziany w przygn�biaj�cy sw� czerni� i szaro�ci� mundur polowy z rozpi�tym ko�nierzem.

Riose wskaza� na g�adk� czarn� �awk� stoj�c� pod roztaczaj�c� przyjemn� wo� paproci� drzewiast�, kt�rej wielkie pierzaste li�cie wznosi�y si� w stron� bia�ego s�o�ca.

��Sp�jrz na to, panie. To pozosta�o�� po Imperium. Ozdobne �awki, ustawione tu kiedy� dla zakochanych, trwaj� nadal i wygl�daj� jak nowe, podczas gdy fabryki i pa�ace zamieni�y si� w ruiny.

Siad� na �awce. Tajny Sekretarz Cleona II sta� przed nim sztywno wyprostowany i �cina� li�cie z drzewa precyzyjnymi uderzeniami laski z ko�ci s�oniowej.

Riose za�o�y� nog� na nog� i pocz�stowa� Sekretarza papierosem. Sam te� wyd�uba� papierosa z paczki m�wi�c:

��Znaj�c wspania�� m�dro�� Jego Imperatorskiej Mo�ci, mo�na si� by�o spodziewa�, �e przy�le tak znaj�cego si� na rzeczy obserwatora, jak pan. Z prawdziw� przyjemno�ci� stwierdzam, i� moje pewne obawy, �e wa�niejsze i pilniejsze sprawy usun� w cie� moj� skromn� wypraw� na Peryferie, okaza�y si� przedwczesne.

��Oczy Imperatora widz� wszystko � powiedzia� machinalnie Brodrig. � Bynajmniej nie lekcewa�ymy tej wyprawy, jednak wydaje si�, �e obraz trud�w z ni� zwi�zanych jest przesadzony. Ich ma�e statki nie s� z pewno�ci� a� tak wielk� przeszkod�, �eby�my musieli wykonywa� skomplikowany manewr zamkni�cia przeciwnika.

Riose zarumieni� si�, ale nie da� si� wytr�ci� z r�wnowagi.

��Nie mog� nara�a� �ycia moich ludzi, kt�rych i tak nie jest zbyt wielu, ani ryzykowa� zniszczenia statk�w, kt�rych nie da�oby si� niczym zast�pi�, zaczynaj�c zbyt wcze�nie atak. Wykonanie zamkni�cia zmniejszy moje straty podczas ostatecznego ataku o trzy czwarte, bez wzgl�du na to, jak silny b�dzie op�r wroga. Przemawiaj�ce za tym wzgl�dy czysto wojskowej natury pozwoli�em sobie wyja�ni� panu wczoraj.

��No dobrze ju�, dobrze. Nie jestem wojskowym. W tym przypadku zapewnia mnie pan, �e to, co wydaje si� niew�tpliwe i oczywi�cie s�uszne, jest w istocie b��dne. Przyjmiemy to wyja�nienie. Jednak i tak jest pan przesadnie ostro�ny. W swojej drugiej depeszy ��da� pan posi�k�w. Posi�k�w przeciw s�abym, ubogim barbarzy�com, z kt�rymi nie mia� pan jeszcze w�wczas nawet najmniejszej utarczki. Domaganie si� posi�k�w w takiej sytuacji wskazywa�oby na pana niedo��stwo lub nawet na co� gorszego, gdyby nie fakt, �e dowi�d� pan wcze�niej, �e ma odwag� i do�� wyobra�ni.

��Dzi�kuj� panu � rzek� zimno genera� � ale pozwol� sobie zauwa�y�, �e odwaga nie oznacza �lepoty. Mo�na zaryzykowa� i zdecydowa� si� na ostateczne, rozstrzygaj�ce posuni�cie, kiedy zna si� przeciwnika i potrafi si� chocia� w przybli�eniu obliczy� szans� wygranej, ale porywa� si� bez odpowiedniego przygotowania na wroga, kt�rego si� w og�le nie zna, to odwaga dla samej odwagi. R�wnie dobrze m�g�by pan si� spyta�, dlaczego cz�owiek, kt�ry w dzie� swobodnie pokonuje tor przeszk�d, w nocy potyka si� o meble w swoim w�asnym pokoju.

Brodrig pomacha� palcami, jakby op�dza� si� od s��w Riose'a.

��Wyja�nienie efektowne, ale nie przekonuj�ce. Pan przecie� by� w tym ich barbarzy�skim �wiecie. W dodatku ma pan je�ca, tego handlarza. I nie znajduje si� pan z nim w nocnej ciemno�ci.

��Nie? Chcia�bym, �eby pan zrozumia�, �e �wiata, kt�ry przez dwa stulecia rozwija� si� w zupe�nej izolacji nie mo�na w czasie miesi�cznego w nim pobytu pozna� na tyle, �eby mo�na by�o wybra� skuteczn� metod� jego podboju. Jestem �o�nierzem, a nie, supermanem z jakiego� tr�jwymiarowego komiksu. A pojedynczy jeniec, kt�ry w dodatku jest przedstawicielem grupy nie maj�cej �cis�ych kontakt�w z wrogim �wiatem, nie mo�e mi wyda� �cis�ych sekret�w jego strategii.

��Bada� go pan?

��Bada�em.

��No i?

��Przyda� si�, ale nie na wiele. Statek ma ma�y, nie wart uwagi. Sprzedaje drobiazgi, owszem, interesuj�ce, ale to wszystko. Mam kilka najbardziej przemy�lnych i zamierzam je przes�a� imperatorowi jako osobliwo�ci. Jest, naturalnie, troch� spraw zwi�zanych z tym statkiem i jego funkcjonowaniem, kt�rych nie rozumiem, ale przecie� nie jestem techmanem.

��Ale ma pan w�r�d swoich ludzi takich, kt�rzy nimi s� � zwr�ci� mu uwag� Brodrig.

��Ja te� wiem o tym � odpar� nieco z�o�liwie genera�. � Ale ci durnie musieliby si� jeszcze du�o nauczy�, �eby spe�ni� moje ��dania. Pos�a�em ju� po ludzi, kt�rzy mogliby rozszyfrowa� zasady dziwnych obwod�w pola, kt�re s� na tym statku. Dot�d nie mam �adnej wie�ci.

��Nie mo�na si� pozbywa� ludzi tego rodzaju, generale. Musi przecie� by� w�r�d pana ludzi kto�, kto si� zna na atomistyce.

��Gdyby by�, to poleci�bym mu naprawi� dychawiczne silniki nap�dzaj�ce dwa z moich statk�w. Dwa z mojej skromnej dziesi�tki, kt�re nie mog� bra� udzia�u w �adnej wi�kszej bitwie, bo nie maj� dostatecznej mocy. Jedna pi�ta mojej floty jest skazana na ustawiczne ubezpieczanie ty��w.

Sekretarz niecierpliwie zatrzepota� palcami.

��Pod tym wzgl�dem, generale, pana sytuacja wcale nie jest wyj�tkowa. Imperator ma podobne k�opoty.

Genera� odrzuci� wymi�toszonego papierosa, kt�rego nie zd��y� nawet zapali�, wyj�� nowego, zapali� i wzruszy� ramionami.

��No c�, brak techman�w z prawdziwego zdarzenia nie jest teraz spraw� najpilniejsz�. Chocia� gdybym ich mia�, to mo�e sonda psychiczna by�aby we w�a�ciwym stanie i uda�oby mi si� wyci�gn�� co� wi�cej z je�ca.

Sekretarz uni�s� brwi w g�r�.

��Ma pan sond�?

��Star�. Wys�u�one urz�dzenie, kt�re zawiod�o mnie akurat ten jeden jedyny raz, kiedy go potrzebowa�em. Uruchomi�em j�, kiedy jeniec spa� i nic nie uzyska�em. Tyle, je�li chodzi o sond�. Pr�bowa�em jej na swoich ludziach i dzia�a�a zupe�nie prawid�owo, ale tu znowu �aden z moich techman�w nie potrafi� mi wyja�ni�, dlaczego zawiod�a w przypadku je�ca. Ducem Barr, kt�ry jest dobrym teoretykiem, chocia� nie potrafi swojej wiedzy zastosowa� w praktyce, m�wi, �e sonda mo�e nie dzia�a� na struktur� psychiczn� je�ca, gdy� jest ona przystosowana do zupe�nie innego �rodowiska i innych bod�c�w nerwowych. Nie wiem. Ale jeniec mo�e si� jeszcze przyda�. Dlatego go oszcz�dzi�em.

Brodrig wspar� si� na lasce.

��Sprawdz�, czy nie mo�na znale�� fachowca w stolicy. A co z tym drugim, kt�rego pan wspomnia�? Z tym Siwe�czykiem? Zbyt wielu wrog�w jest u pana w �askach.

��On zna naszego wroga. Tego r�wnie� trzymam na wszelki wypadek. Jego pomoc mo�e si� przyda�.

��Ale to Siwe�czyk i syn wygnanego rebelianta.

��Jest stary i bezsilny, a poza tym mam jego rodzin� jako zak�adnik�w.

��Rozumiem. Ale my�l�, �e sam powinienem porozmawia� z tym handlarzem.

��Oczywi�cie.

��Bez �wiadk�w � doda� zimno Sekretarz stawiaj�c jasno spraw�.

��Oczywi�cie � powt�rzy� uprzejmie Riose. � Jako wierny poddany Imperatora, uznaj� jego osobistego przedstawiciela za swego zwierzchnika. Ale poniewa� handlarz znajduje si� w sta�ej bazie, musia�by pan opu�ci� front w interesuj�cym momencie.

��Tak? Dlaczego w interesuj�cym?

��Dlatego, �e dzisiaj ko�czymy operacj� zamkni�cia. Dlatego, �e w tym tygodniu Dwudziesta Flota Pogranicza zacznie si� posuwa� w kierunku centrum oporu � powiedzia� z u�miechem Riose i odwr�ci� si�.

Brodrig czu� si� w pewnym sensie pokonany.

Sier�ant Mori Luk by� idealnym �o�nierzem. Pochodzi� z wielkich rolniczych planet z konstelacji Plejad. Dla ludzi stamt�d jedyn� szans� uwolnienia si� od wiecznej har�wki, jak� jest praca na roli, by�o wst�pienie do wojska. Sier�ant Mori Luk by� typowym przedstawicielem tamtejszej spo�eczno�ci. Na tyle pozbawiony wyobra�ni, �eby nie odczuwa� strachu w obliczu niebezpiecze�stwa, by� jednocze�nie wystarczaj�co silny i zwinny, aby wyj�� ca�o z ka�dej opresji. Wykonywa� rozkazy bez chwili zw�oki, kr�tko trzyma� podw�adnych i bezgranicznie uwielbia� swego genera�a.

Przy tym wszystkim, by� z natury pogodny. Je�li obowi�zki wymaga�y tego, zabija� bez wahania, ale te� bez cienia nienawi�ci.

To, �e sier�ant Luk zapali� sygna� nad drzwiami, zanim wszed� do pokoju, �wiadczy�o r�wnie� o jego takcie, gdy� mia� absolutne prawo wej�� bez pukania.

Dwaj m�czy�ni siedz�cy w pokoju podnie�li g�owy znad talerzy. Jeden z nich wy��czy� nog� poobijany kieszonkowy odtwarzacz, z kt�rego p�yn�� skrzecz�cy g�os rozprawiaj�cy o czym� z wielkim zapa�em.

��Ksi��ki? � spyta� Lathan Devers. Sier�ant wyj�� ciasno zwini�t� rolk� filmu i podrapa� si� w g�ow�.

��To w�asno�� in�yniera Orre'a, ale on musi dosta� to z powrotem.

Chce to pos�a� dzieciom, taki upominek, wiecie. Ducem Barr obraca� z zainteresowaniem rolk� w r�ku.

��A sk�d in�ynier to ma? On chyba nie ma odtwarzacza, co?

Sier�ant stanowczo pokr�ci� g�ow�. Wskaza� na poobijany grat w nogach ��ka:

��To jedyny tutaj. Ten go��, to znaczy Orre, zabra� t� ksi��k� z kt�rego� z tych zakichanych �wiat�w, kt�re tu zaj�li�my. Trzymali to w takim osobnym wielkim budynku i musia� zabi� paru krajowc�w, bo pr�bowali go powstrzyma�.

Spojrza� na ksi��k� z uznaniem.

��To b�dzie dobry prezent dla dzieci. Przerwa�, a potem rzek� �ciszonym g�osem:

��Przy okazji, powiem wam nowin�. Jeszcze dok�adnie nie wiem co i jak, ale to za dobre, �ebym mia� trzyma� tylko dla siebie. Genera� znowu to zrobi�. � I pokr�ci� z zadowoleniem g�ow�.

Tak? � rzek� Devers. � A co takiego zrobi�?

��Po prostu zako�czy� zamykanie � sier�ant zachichota� rado�nie, jak ojciec, kt�rego rozpiera duma z osi�gni�� syna. � To jest go��, co? �adnie to zrobi�, mo�e nie? Taki jeden tutaj, co umie wstawia� fantastyczne gadki, m�wi, �e to posz�o tak g�adko i pi�knie jak muzyka sfer, cho� diabli wiedz�, co to takiego te sfery.

��Teraz zacznie si� wielka ofensywa? � spyta� �agodnym g�osem Barr.

��No, my�l� � odpar� bu�czucznie sier�ant. � Teraz, kiedy moja r�ka jest ju� w porz�dku, chc� si� z powrotem znale�� na swoim statku. Mam ju� dosy� siedzenia tu na wylocie.

��Ja te� � sykn�� nagle Devers z nag�� z�o�ci�, ale zaraz po�a�owa� tego i ugryz� si� w j�zyk.

Sier�ant spojrza� na niego niepewnie i powiedzia�:

��Lepiej ju� p�jd�. Zaraz ma obch�d kapitan i wol�, �eby mnie tu nie zasta�.

Zatrzyma� si� w drzwiach.

��Aha, prosz� pana � zwr�ci� si� do handlarza z nag�ym i dziwnym onie�mieleniem. � Dosta�em wiadomo�� od �ony. M�wi, �e ta ma�a zamra�arka, kt�r� pan mi da� dla niej, dzia�a. Nic j� to nie kosztuje, a trzyma tam ca�y miesi�czny zapas jedzenia, i wszystko jest dok�adnie zamro�one. Bardzo panu dzi�kuj�.

��W porz�dku, nie ma za co.

Za szczerz�cym z�by sier�antem zamkn�y si� bezg�o�nie drzwi.

Ducem Barr podni�s� si� z krzes�a.

��No, zrewan�owa� si� za t� zamra�ark�. Zerknijmy na t� now� ksi��k�. Ach, nie ma tytu�u.

Odwin�� dobry metr filmu i obejrza� pod �wiat�o.

��Niech mi wsadz� ig�� w wylot, jak m�wi sier�ant. To jest �Summijski Ogr�d�, Devers.

��Tak? � rzek� handlarz bez zainteresowania. Odsun�� na bok resztki kolacji. � Usi�d� Barr. S�uchanie tej staro�wieckiej literatury nie poprawia mi humoru. S�ysza�e�, co m�wi� sier�ant?

��Tak, s�ysza�em. I co z tego?

��Zacznie si� ofensywa. A my tu siedzimy!

��A gdzie chcesz siedzie�?

��Wiesz, o co mi chodzi. Z czekania nic nam nie przyjdzie.

��Nic? � Barr ostro�nie wyj�� stary film z odtwarzacza i za�o�y� nowy. � Przez ostatni miesi�c opowiedzia�e� mi kawa� historii Fundacji. Zdaje mi si�, �e podczas ubieg�ych kryzys�w wasi wielcy przyw�dcy nie robili raczej nic innego, jak tylko siedzieli i� czekali.

��Ale�, Barr, oni wiedzieli, co robi�.

��Wiedzieli? My�l�, �e m�wili tak, kiedy by�o ju� po wszystkim i z tego, co wiem, by� mo�e m�wili prawd�. Ale nie mo�na udowodni�, �e sprawy nie potoczy�yby si� tak samo, a mo�e nawet lepiej, gdyby oni nie wiedzieli, co robi�. Jednostki nie maj� �adnego wp�ywu na dzia�anie ukrytych mechanizm�w gospodarczych i spo�ecznych.

Devers u�miechn�� si� drwi�co.

��Ale te� nie mo�na wykaza�, �e nie sko�czy�oby si� gorzej. Odwracasz kota ogonem. � Zamy�li� si�. � Wiesz co, a gdybym go tak r�bn��?

��Kogo? Riose'a? � Tak.

Barr westchn�� g�o�no. Przed jego oczyma przesun�y si� wspomnienia z przesz�o�ci. � Zab�jstwo nie jest �adnym wyj�ciem, Devers. Kiedy� tego spr�bowa�em � zosta�em sprowokowany. Mia�em wtedy dwadzie�cia lat. Ale to niczego nie rozwi�za�o. Uwolni�em Siwenn� od jednego �otra, ale nie od jarzma Imperium, a naprawd� wa�ne by�o w�a�nie to jarzmo, a nie ten �otr.

��Ale Riose nie jest zwyk�ym �otrem. On to ca�a ta przekl�ta armia. Bez niego p�jdzie w rozsypk�. Trzymaj� si� go za r�k� jak dzieciaki. Ten sier�ant wpada w zachwyt za ka�dym razem, kiedy wymienia jego nazwisko.

��Nie szkodzi. S� inne armie i inni dow�dcy. Musisz szuka� wy�ej. Jest, na przyk�ad, ten Brodrig. Nikt si� nie cieszy takim zaufaniem imperatora jak on. Riose musi walczy� dziesi�cioma statkami, a on m�g�by mie� ich setki. Znam go ze s�yszenia.

��Tak? No i co powiesz o nim? � o�ywi� si� handlarz. W miejsce przygn�bienia pojawi�o si� wyra�ne zainteresowanie.

��Chcesz us�ysze� kr�tk� charakterystyk�? To dra� z do��w spo�ecznych, kt�ry ci�g�ymi pochlebstwami i zaspokajaniem kaprys�w imperatora wkrad� si� w jego �aski. Jest znienawidzony przez arystokracj�, te� zreszt� niez�ych �otr�w, bo nie mo�e si� wykaza� ani urodzeniem, ani pokor�. Jest doradc� imperatora we wszystkim i jego narz�dziem w najbardziej nikczemnych poczynaniach. Jest zdrajc� z w�asnego wyboru, ale wiernym s�ug� � z konieczno�ci. Nie ma w Imperium cz�owieka, kt�rego �otrostwa by�yby r�wnie wyrafinowane, a uciechy r�wnie wulgarne. Powiadaj�, �e do imperatora mo�na si� dosta� tylko przez niego, a do niego tylko przez pod�o��.

��Oho! � Devers w zamy�leniu skuba� brod�. � I to w�a�nie jego przys�a� tutaj imperator, �eby mia� oko na Riose'a. Mam pomys�, wiesz?

��Teraz ju� wiem.

��Przyjmijmy, �e ten Brodrig nabierze niech�ci do naszego pupilka.

��Prawdopodobnie ju� jej nabra�. Nie s�yszano jeszcze, �eby poczu� do kogo� sympati�.

��Przypu��my, �e sprawy nie uk�adaj� si� pomy�lnie. M�g�by si� o tym dowiedzie� imperator, a wtedy Riose m�g�by si� znale�� w tarapatach.

��Tak, tak, to zupe�nie mo�liwe. Ale jak masz zamiar doprowadzi� do tego?

��Jeszcze nie wiem. Chyba mo�na go przekupi�? Patrycjusz roze�mia� si� szczerze.

��Tak, w pewnym sensie, ale nie w taki spos�b, jak przekupi�e� tego sier�anta, nie zamra�ark�. Zreszt�, nawet gdyby ci si� uda�o sprosta� jego wymaganiom, to i tak niewiele by to da�o. Prawdopodobnie nikogo nie mo�na tak �atwo przekupi� jak jego, ale on nawet w tym nie przestrzega zasad gry. Pieni�dze we�mie ch�tnie, ale nic nie zrobi. Bez wzgl�du na sum�. Pomy�l o czym� innym.

Devers zarzuci� nog� na nog� i zacz�� ko�ysa� stop�.

��To tylko pierwszy, lu�ny pomys�� Przerwa�, bo znowu zapali�o si� �wiat�o nad drzwiami i w progu jeszcze raz stan�� sier�ant. Zdradza� wyra�nie podniecenie, twarz mia� przej�t� i powa�n�.

��Prosz� pana � zacz��, staraj�c si� okaza� szacunek � jestem bardzo wdzi�czny za t� zamra�ark� i zawsze odnosi� si� pan do mnie tak uprzejmie, chocia� jestem synem ch�opa, a wy jeste�cie wielkimi panami.

Niepostrze�enie przeszed� na gwar� plejadzk�, tak � �e ledwie mo�na by�o go zrozumie�. Pod wp�ywem podniecenia jego tak uporczywie �wiczona postawa �o�nierska nagle gdzie� si� zapodzia�a i oto sta� przed nimi typowy wie�niak.

��O co chodzi, sier�ancie? � spyta� �agodnie Barr.

��Lord Brodrig przybywa tu, aby was zobaczy�. Jutro! Wiem, bo kapitan poleci� mi przygotowa� �o�nierzy na jego powitanie. Pomy�la�em, �e warto was ostrzec.

��Dzi�kujemy, sier�ancie � rzek� Barr. Doceniamy to. Ale nic si� nie sta�o, nie ma potrzeby�

Wyraz twarzy sier�anta Luka zdradza� strach. Rzek� ochryp�ym szeptem:

��Nie znacie tego, co ludzie o nim m�wi�. On si� zaprzeda� diab�u przestrzeni. Nie �miejcie si�. Kr��� o nim straszne opowie�ci. M�wi�, �e ma ludzi z miotaczami, kt�rzy chodz� za nim krok w krok i kiedy chce si� zabawi�, to po prostu ka�e im strzela� do pierwszego, kt�ry si� nawinie. I oni to robi�� a on si� �mieje. M�wi�, �e boi si� go nawet imperator i �e on zmusza imperatora do podnoszenia podatk�w i nie pozwala mu s�ucha� skarg ludu. I m�wi�, �e nienawidzi genera�a. M�wi�, �e chce zabi� genera�a, bo genera� jest taki pot�ny i taki m�dry. Ale nie mo�e, bo nasz genera� nie ma r�wnego sobie przeciwnika i wie, �e lord Brodrig to z�y cz�owiek.

Sier�ant zamruga� oczami, u�miechn�� si� niepewnie, jakby wstydz�c si� swego wybuchu i podszed� do drzwi. Pokr�ci� g�ow�.

��Zapami�tajcie moje s�owa. Strze�cie si� go. Wyszed�.

Devers spojrza� na Barra. Wzrok mia� twardy.

��To nam na r�k�, co, doktorku?

��To zale�y � odpar� sucho Barr � od Brodriga, co?

Ale Devers nie s�ucha�. My�la� intensywnie.

Lord Brodrig pochyli� g�ow� wchodz�c do ciasnej cz�ci mieszkalnej statku handlowego. Za nim wesz�o szybko dw�ch uzbrojonych ludzi z jego ochrony osobistej, z wyci�gni�tymi miotaczami i zawodowo gro�nymi minami wynaj�tych zbir�w.

W tej chwili Tajny Sekretarz nie przypomina� cz�owieka, kt�ry sprzeda� sw� dusz�. Je�li kupi� go diabe� przestrzeni, to na pewno nie opatrzy� go �adnym widocznym znakiem swego posiadania. Lord Brodrig wygl�da� raczej na wykwintnisia, kt�ry wni�s� ze sob� powiew mody dworskiej o�ywiaj�cy surow�, nag� brzydot� bazy wojskowej.

Sztywne, proste linie jego b�yszcz�cego, nieskazitelnego munduru sprawia�y, �e wydawa� si� bardzo wysoki. Z owej sztucznej wysoko�ci wzd�u� pochy�o�ci d�ugiego nosa spogl�da�y na handlarza zimne, nieczu�e oczy. Wok� przegub�w jego r�k powiewa�y per�owe, prze�roczyste jak mgie�ka koronkowe mankiety, gdy wykwintnym ruchem postawi� sw� lask� z ko�ci s�oniowej na ziemi i wspar� si� na niej.

��Nie � powiedzia�, wykonawszy lekki ruch d�oni� � pozostaniesz tutaj. Zapomnij o swoich zabawkach, nie interesuj� mnie.

Wysun�� krzes�o, przetar� je dok�adnie kawa�kiem mieni�cej si� tkaniny przymocowanej do r�czki laski i usiad� na nim. Devers spojrza� na drugie krzes�o, ale Brodrig rzek� leniwie:

��B�dziesz sta� w obecno�ci para Imperium.

I u�miechn�� si�. Devers wzruszy� ramionami.

��Je�li nie interesuje ci� m�j towar, to po co tu jestem potrzebny?

Tajny Sekretarz milcza� wymownie, wi�c Devers doda� wolno:

��Panie.

��Po to, �eby unikn�� rozg�osu � rzek� sekretarz. � My�lisz, �e przeby�bym dwa tysi�ce parsek�w po to, �eby obejrze� �wiecide�ka? To ciebie chcia�em zobaczy� � wyj�� r�ow� pastylk� z ozdobnego pude�ka i delikatnie w�o�y� do ust. Ssa� j� wolno i z wyra�nym smakiem.

��Na przyk�ad � rzek� � kim jeste�? Czy rzeczywi�cie jeste� obywatelem tego barbarzy�skiego �wiata, kt�ry budzi tyle emocji i sta� si� przyczyn� tego wojennego ob��du?

Devers powa�nie skin�� g�ow�.

��I zosta�e� naprawd� schwytany przez niego po wszcz�ciu tej sprzeczki, kt�r� on nazywa wojn�? M�wi� o naszym m�odym generale.

Devers ponownie potwierdzi� skinieniem g�owy.

��Ach tak! Bardzo dobrze, m�j drogi cudzoziemcze. Widz�, �e nie jeste� zbyt rozmowny. Pomog� ci. Wydaje si�, �e nasz genera� prowadzi ewidentnie bezsensown� wojn�, zu�ywaj�c na to przera�aj�ce ilo�ci energii� i to dla zdobycia jakiego� zapomnianego przez ludzi niewielkiego �wiata gdzie� na ko�cu nico�ci, dla kawa�ka ziemi, kt�ry dla logicznie my�l�cego cz�owieka nie wart by�by jednego wystrza�u z miotacza. A przecie� genera� nie jest idiot�. Przeciwnie, rzek�bym, �e jest nadzwyczaj inteligentny. Rozumiesz mnie?

��Nie mog� tego powiedzie�, panie. Sekretarz obejrza� dok�adnie swoje paznokcie i powiedzia�:

��Wobec tego s�uchaj dalej. Genera� nie traci�by ludzi i statk�w dla czczej s�awy. Wiem, �e m�wi o s�awie i honorze Imperium, ale jest oczywistym, �e nie chodzi tu o pragnienie dor�wnania dumnym p�bogom z zamierzch�ych bohaterskich czas�w.

On pragnie czego� wi�cej ni� s�awy� a przy tym przejawia on dziwn�, zbyteczn� trosk� o ciebie. Ot�, gdyby� by� moim je�cem i powiedzia� mi tak niewiele, jak powiedzia�e� jemu, to kaza�bym ci rozpru� brzuch i owin�� ci� twoimi w�asnymi flakami.

Devers nawet nie mrugn�� powiek�. Jego wzrok przesun�� si� wolno na jednego, potem na drugiego z goryli sekretarza. Zdawali si� tylko czeka�, byli gotowi, piekielnie gotowi.

Sekretarz u�miechn�� si�.

��No, Devers, milczysz, ale siedzi w tobie diabe�. Wed�ug naszego genera�a, nawet sonda psychiczna nie wywar�a na tobie wra�enia. To by� b��d z jego strony, bo utwierdzi�em si� w przekonaniu, �e nasz wojskowy narwaniec k�amie.

Sekretarz wydawa� si� mie� �wietny humor.

��M�j ty uczciwy handlarzu � powiedzia� � ja mam swoj� w�asn� sond� psychiczn�, tak�, kt�ra powinna szczeg�lnie poskutkowa� w twoim przypadku. Widzisz to�

Mi�dzy kciukiem a palcem wskazuj�cym prawej r�ki sekretarza pojawi�y si�, niedbale trzymane, r�owo-��te prostok�ciki o zawi�ym wzorze, kt�rych przeznaczenie by�o ca�kowicie oczywiste.

��Wygl�da to na pieni�dze � powiedzia� Devers.

��To s� pieni�dze� najlepsze pieni�dze w Imperium, bo maj� pokrycie w moich dobrach, kt�re s� wi�ksze ni� dobra cesarza. Sto tysi�cy kredyt�w. Tutaj! Mi�dzy tymi dwoma palcami! S� twoje!

��Za co, panie? Jestem niez�ym handlarzem, ale ka�dy handel odbywa si� w dwie strony.

��Za co? Za prawd�! Czego chce genera�? Dlaczego prowadzi t� wojn�?

Lathan Devers westchn�� i pog�adzi� w zamy�leniu brod�.

��Czego chce? � Jego wzrok w�drowa� za ruchami r�ki sekretarza licz�cego wolno, banknot po banknocie, pieni�dze, � Kr�tko m�wi�c, Imperium.

��Hmm! Jakie to proste. W ko�cu zawsze przychodzi do tego. Ale jak? Jaka� to szeroka i tak zach�caj�ca droga prowadzi z kra�ca Galaktyki na szczyt Imperium?

��Fundacja � rzek� cierpko Devers � ma swoje sekrety. Maj� ksi�gi, stare ksi�gi � tak stare, �e j�zyk, w kt�rym s� napisane, zna tylko kilka najwy�ej postawionych os�b. Ale by dotrze� do tych sekret�w, trzeba si� przedrze� przez otoczk� religijnego rytua�u, a poza tym nikt nie mo�e tej wiedzy zastosowa� w praktyce. Ja pr�bowa�em to zrobi� i teraz jestem tutaj, a tam czeka na mnie kara �mierci.

��Rozumiem. A co to za sekrety? No dalej, za sto tysi�cy kredyt�w mog� chyba pozna� szczeg�y.

��To sekret transmutacji pierwiastk�w � powiedzia� kr�tko Devers.

Oczy sekretarza zw�zi�y si� i nie patrzy�y ju� tak oboj�tnie.

��M�wiono mi, �e zgodnie z prawami atomistyki transmutacja jest praktycznie niemo�liwa.

��Tak, je�li u�ywa si� energii j�drowej. Ale staro�ytni byli niez�ymi spryciarzami. S� �r�d�a energii pot�niejsze ni� atom. Gdyby Fundacja si�gn�a do tych �r�de�, jak sugerowa�em�

Deversowi �o��dek podszed� do gard�a. Sp�awik ta�czy� po wodzie � ryba szczypa�a przyn�t�.

��M�w dalej � rzek� nagle sekretarz. � Jestem pewien, �e genera� doskonale zdaje sobie z tego spraw�. Ale co zamierza zrobi�, kiedy ju� zako�czy t� operetkow� wojn�?

G�os Deversa by� twardy jak ska�a:

��Transmutacja da mu kontrol� nad ca�� struktur� gospodarcz� Imperium. Kopalnie minera��w stan� si� guzik warte, kiedy Riose b�dzie m�g� otrzyma� tungsten z aluminium albo iryd z �elaza. Ca�y system produkcji opieraj�cy si� na niedostatku pewnych pierwiastk�w i nadmiarze innych ulegnie rozprz�eniu. Nastanie taki chaos, jakiego Imperium jeszcze nie widzia�o i tylko Riose b�dzie w stanie przywr�ci� porz�dek. No i jest jeszcze sprawa tej nowej energii, o kt�rej wspomnia�em, a z kt�rej Riose b�dzie m�g� korzysta� bez obawy wzbudzenia histerii religijnej.

Teraz nic go ju� nie powstrzyma. Z�apa� Fundacj� za kark i nim min� dwa lata, zostanie imperatorem.

��A wi�c to tak � Brodrig roze�mia� si� lekko. � Iryd z �elaza, tak chyba powiedzia�e�? S�uchaj, zdradz� ci tajemnic� pa�stwow�. Czy wiesz, �e Fundacja ju� si� skontaktowa�a z genera�em?

Devers zesztywnia�.

��Wygl�dasz na zaskoczonego. Dlaczego? Teraz wydaje si� to uk�ada� w logiczn� ca�o��. Zaproponowali sto ton irydu rocznie w zamian za pok�j. Sto ton �elaza przemienionego w iryd z pogwa�ceniem zasad ich religii dla ocalenia w�asnej szyi. �adna oferta, ale nic dziwnego, �e nasz nieprzekupny genera� odm�wi�, skoro mo�e mie� i iryd, i Imperium. A biedny Cleon nazwa� go swym jedynym uczciwym genera�em. No, m�j brodaczu, zas�u�y�e� na zap�at�.

Rzuci� pieni�dze i Devers pu�ci� si� w pogo� za fruwaj�cymi banknotami.

Lord Brodrig odwr�ci� si� w drzwiach.

��Jeszcze jedno, handlarzu. Ci dwaj tutaj, z miotaczami, towarzysze moich zabaw, nie maj� ani s�uchu, ani daru wymowy, ani wykszta�cenia, ani inteligencji. Nie s�ysz�, nie m�wi�, nie pisz� i nawet sonda psychiczna nic by z nich nie wyci�gn�a. Ale s� za to ekspertami od ciekawych egzekucji. Kupi�em ci� za sto tysi�cy kredyt�w. B�dziesz dobrym i warto�ciowym nabytkiem. Gdyby� jednak kiedy� zapomnia�, �e ci� kupi�em i spr�bowa�� powiedzmy� powt�rzy� nasz� rozmow� Riose'owi, to koniec z tob�. Ale ten koniec ja sam obmy�l�.

Na jego delikatnej twarzy pojawi� si� nagle wyraz bezwzgl�dnego okrucie�stwa, kt�ry zmieni� wystudiowany u�miech w przera�aj�cy grymas. Przez u�amek sekundy Deversowi wydawa�o si�, �e diabe� przestrzeni, kupiec jego kupca, wygl�da mu z oczu.

Czuj�c lufy miotaczy �towarzyszy zabaw� Brodriga miedzy �ebrami, ruszy� w milczeniu do swojej kabiny.

Na pytanie Ducema Barra odpowiedzia� z wyra�n� satysfakcj�:

��Naj�mieszniejsze w tym wszystkim jest to, �e to o n przekupi� mnie.

Dwa miesi�ce trudnej wojny pozostawi�y sw�j �lad na Bel Riosie. By� niesamowicie powa�ny i �atwo wybucha� gniewem. Do wpatrzonego we� jak w obraz sier�anta Luka rzek� z wyra�nym zniecierpliwieniem:

��Zaczekacie na zewn�trz, �o�nierzu, i odprowadzicie tych ludzi z powrotem do ich kabiny, kiedy sko�cz�. Nikt nie mo�e wej�� bez mojego wezwania. Zupe�nie nikt, zrozumiano?

Sier�ant zasalutowa� i sztywnym krokiem wyszed� z pokoju, a genera� mrucz�c co� pod nosem z obrzydzeniem zgarn�� czekaj�ce na za�atwienie papiery z biurka do szuflady i zatrzasn�� j�.

��Siadajcie � rzek� kr�tko do stoj�cej przed nim pary. � Nie mam du�o czasu. Dok�adniej m�wi�c, w og�le nie powinno mnie tu by�, ale musia�em si� z wami zobaczy�.

Zwr�ci� si� do Barra, kt�ry z zainteresowaniem g�adzi� swymi d�ugimi palcami kryszta�owy sze�cian z umieszczon� wewn�trz podobizn� surowej, pobru�d�onej twarzy Jego Imperatorskiej Mo�ci, Cleona II.

��Przede wszystkim, patrycjuszu � powiedzia� � pa�ski Seldon przegrywa. Z pewno�ci�, bije si� dobrze, bo ludzie z Fundacji kr�c� si� wok� mnie jak rozw�cieczone pszczo�y i walcz� jak szale�cy. Ka�da planeta broni si� zaciekle, a kiedy kt�r�� zdob�dziemy, to zaraz wybucha powstanie, tak �e r�wnie trudno jest j� utrzyma�, jak zdoby�. Ale zdobyli�my je i trzymamy. Pa�ski Seldon przegrywa.

��Ale jeszcze nie przegra� � mrukn�� Barr.

��Fundacja ma mniej optymizmu. Daj� mi miliony, �ebym tylko nie wystawia�, tego Seldona na ostateczn� pr�b�.

��Tak wie�� niesie.

��Ach, wi�c wie�ci docieraj� tu przede mn�. Naj�wie�sze te� ju� dotar�y?

��A jakie to wie�ci?

��A takie, �e lord Brodrig, ulubieniec cesarza, zosta�, na swoje w�asne �yczenie, moim zast�pc�.

Po raz pierwszy odezwa� si� Devers.

��Na w�asne �yczenie, szefie? Jak to mo�liwe? Czy�by� zaczyna� lubi� tego faceta? � zachichota�.

��Nie, nie powiem, �eby tak si� sta�o � odpar� spokojnie Riose. � Ale po prostu kupi� sobie t� funkcj� za godziw�, jak s�dz�, zap�at�.

��A mianowicie?

��A mianowicie za skierowanie do imperatora pro�by o posi�ki.

Devers u�miechn�� si� szyderczo.

��Skontaktowa� si� z imperatorem, ha? I wyobra�am sobie, szefie, �e teraz czekacie na posi�ki, kt�re przyjd� lada dzie�. Mam racj�?

��Nie! Ju� nadesz�y. Pi�� pi�knych liniowc�w, z osobistymi gratulacjami od imperatora. Reszta jest w drodze. Co� si� sta�o, handlarzu? � spyta� z drwin� w g�osie.

��Nie � odpar� Devers, z trudem poruszaj�c nagle zesztywnia�ym j�zykiem.

Riose wyszed� zza biurka i zajrza� z bliska w twarz handlarzowi, k�ad�c d�o� na kolbie miotacza.

��Pytam, co si� sta�o, handlarzu? Wydaje si�, �e ta wiadomo�� zaniepokoi�a ci�. Chyba nie poczu�e� nag�ego przyp�ywu zainteresowania Fundacj�?

��Nie poczu�em.

Taaak� S� w twojej postawie pewne niejasne punkty.

��Naprawd�, szefie? � Devers u�miechn�� si� sztywno i zacisn�� pi�ci, ale nie wyj�� r�k z kieszeni. � Ustaw je rz�dem, a obal� je za jednym zamachem.

��Prosz� bardzo. Uj�li�my ci� bez trudu. Podda�e� si� po pierwszym strzale, ze spalon� os�on�. Jeste� gotowy zdradzi� sw�j �wiat, i to bez zap�aty. To ciekawe, co?

��Najbardziej mi pasuje, �eby znale�� si� po tej stronie, kt�ra wygrywa. Jestem rozs�dnym cz�owiekiem, sam mnie tak nazwa�e�.

��Zgoda! � rzek� Riose ochryp�ym g�osem. � Ale od tamtej pory nie schwytali�my �adnego handlarza. Ka�dy spotkany przez nas statek handlowy mia� do�� szybko�ci, �eby uciec, je�li jego za�oga tego chcia�a. Ka�dy statek handlowy mia� ekran, kt�ry m�g� zatrzyma� ca�� salw� z lekkiego kr��ownika, je�li za�oga zdecydowa�a si� przyj�� walk�. I ka�dy handlarz walczy� na �mier� i �ycie, je�li zaistnia�a odpowiednia sytuacja. Co wi�cej, okaza�o si�, �e to handlarze przewodz� powsta�com na okupowanych planetach i �e to oni inicjuj� wypady w okupowan� przez nas przestrze�.

A wi�c jeste� jedynym rozs�dnym handlarzem? Ani nie walczysz, ani nie uciekasz, za to, bez �adnego nalegania z naszej strony, zostajesz zdrajc�. Jeste� wyj�tkiem, zadziwiaj�cym� a prawd� powiedziawszy, podejrzanym wyj�tkiem.

��Wiem, co masz na my�li � rzek� cicho Devers � ale nie mo�esz mi nic zarzuci�. Jestem tu ju� p� roku i jestem grzeczny.

��Istotnie, tote� odp�aci�em ci dobrym traktowaniem. Tw�j statek jest w nienaruszonym stanie, a z tob� samym obchodzi�em si� dobrze pod ka�dym wzgl�dem. Mimo to, zawiod�em si� na tobie. Mog�yby mi si�, na przyk�ad, przyda� szczeg�owe informacje o przyrz�dach, kt�rymi handlujesz. Zasady fizyki j�drowej, wed�ug kt�rych je zbudowano, s�, zdaje si�, wykorzystywane r�wnie� w konstrukcji najgro�niejszych broni Fundacji. Zgadza, si�?

��Jestem tylko handlarzem � powiedzia� Devers � a nie jednym z tych wa�nych in�ynier�w. Sprzedaj� towar, nie robi� go.

��O tym si� nied�ugo przekonamy. W�a�nie po to tu przyby�em. Tw�j statek zostanie przeszukany w celu stwierdzenia, czy nie ma na nim osobistego ekranu. Nigdy takiego nie nosi�e�, ale maj� je wszyscy �o�nierze Fundacji. Je�li go znajdziemy, to b�dzie to dow�d, �e jednak mog�e�, lecz nie chcia�e� dostarczy� mi pewnych informacji. Zgadza si�?

Devers nie odpowiedzia�, wi�c Riose m�wi� dalej:

��Uzyskamy te� bardziej bezpo�redni dow�d.

Mam tu ze sob� sond� psychiczn�. Pierwsza pr�ba nie powiod�a si�, ale kontakt z wrogiem jest dobr� szko��.

Ostatnie s�owa genera� wyrzek� gro�nym tonem i w tej samej chwili Devers poczu� mi�dzy �ebrami luf� jego miotacza.

��Zdejmij bransoletk� i wszystkie inne metalowe ozdoby i oddaj mi. Powoli! Widzisz, pola atomowe mo�na odkszta�ca�, a sondy psychiczne mog� skutecznie dzia�a� tylko w polu statycznym. W porz�dku. Wezm� to.

Odbiornik na biurku genera�a rozjarzy� si� i w jego otworze, obok kt�rego sta� Barr z d�oni� spoczywaj�c� na tr�jwymiarowym popiersiu cesarza, pojawi�a si� kapsu�a z depesz�.

Riose cofn�� si� za biurko z miotaczem gotowym do strza�u. � Pan te�, patrycjuszu � rzek� do Barra. � Zdradza pana bransoletka na r�ku. Jednak wcze�niej pom�g� mi pan, a ja nie jestem m�ciwy, wi�c o losie pa�skiej rodziny zadecyduje wynik sondowania.

Genera� schyli� si�, aby wzi�� kapsu�k�, a wtedy Barr uni�s� do g�ry zamkni�te w krysztale popiersie Cleona II i z ca�ym spokojem spu�ci� je na jego g�ow�.

Odby�o si� to tak szybko, �e Devers nie zd��y� nawet mrugn�� okiem. W starca jakby nagle wst�pi� diabe�.

��Uciekamy! � rzuci� Barr przez zaci�ni�te z�by. � Szybko! � Chwyci� miotacz, kt�ry wysun�� si� Riose'owi z r�ki i schowa� go za sw� bluz�.

Sier�ant Luk obr�ci� si� na skrzypni�cie drzwi, w kt�rych pojawili si� Barr i Devers. Barr rzek� swobodnym tonem:

��Prowad�, sier�ancie. Devers zamkn�� drzwi.

Sier�ant w milczeniu wi�d� ich do kabiny, gdzie zatrzyma� si�, lecz po chwili ruszy� dalej, bo poczu� pod �ebrem luf� miotacza i us�ysza� �Do statku handlarza�.

Devers wysun�� si� do przodu, aby otworzy� luk powietrzny, a Barr powiedzia�:

��Nie ruszaj si�, Luk. Zachowywa�e� si� przyzwoicie, wi�c nie chcieliby�my ci� zabija�.

Ale w tej samej chwili sier�ant rozpozna� monogram wyryty na miotaczu. Krzykn�� zduszonym g�osem: � Zabili�cie genera�a!

Z dzikim, nieartyku�owanym rykiem skoczy� wprost na ziej�cy ogniem miotacz i na ziemi� osun�y si� jego zw�glone szcz�tki.

Kiedy zacz�y migota� �wiat�a sygnalizacyjne, statek handlarza unosi� si� ju� ponad martw� powierzchni� planety. Na mlecznym tle widniej�cej na niebie wielkiej soczewki, kt�ra by�a Galaktyk�, pojawi�y si� czarne kszta�ty.

��Trzymaj si�, Barr � rzek� z zaci�t� min� Devers. � Zobaczymy, czy zdo�aj� dogoni� m�j statek.

Dobrze wiedzia�, �e nie zdo�aj�. A kiedy znale�li si� ju� w otwartej przestrzeni, powiedzia� g�uchym i jakby nieswoim g�osem:

��Troch� przedobrzy�em z Brodrigiem. Zdaje si�, �e skuma� si� z genera�em.

P�dzili w g��b masy gwiazd tworz�cych Galaktyk�.

Devers nachyli� statek ku powierzchni ma�ej, martwej planety, wypatruj�c �lad�w �ycia. Promie� detektora kierunkowego wolno i dok�adnie przeczesywa� przestrze�.

Barr cierpliwie obserwowa� ekran ze swej niskiej koi w k�cie kabiny. � Nie wida� ich ju�? � spyta�.

��Ch�opc�w z Imperium? Nie � mrukn�� handlarz z wyra�n� irytacj�. � Ju� dawno zostawili�my tych niedojd�w za sob�. Na Galaktyk�! Mamy szcz�cie, �e przy tych skokach na �lepo przez nadprzestrze� nie wyl�dowali�my w �rodku jakiego� s�o�ca. Nie mogliby nas z�apa�, nawet gdyby mieli wi�kszy zasi�g ni� my, a nie maj�.

Poprawi� si� w fotelu i szarpni�ciem rozlu�ni� ko�nierz.

��Nie wiem, co ci ch�opcy z Imperium tutaj robili. Zdaje mi si�, �e s� luki w tej sieci.

��Domy�lam si� zatem, �e chcesz si� dosta� do Fundacji.

��Wywo�uj� Zwi�zek� a przynajmniej pr�buj� to zrobi�.

��Jaki zwi�zek?

��Zwi�zek Niezale�nych Handlarzy. Nigdy o nim nie s�ysza�e�, co? Nie ty jeden. Jeszcze nie pokazali�my, na co nas sta�!

Przez chwil� nie odzywali si�, skupiaj�c uwag� na Kontroli Odbioru. Potem Barr spyta�:

��Jeste� w ich zasi�gu?

��Nie wiem. Nie mam najmniejszego poj�cia, gdzie si� znajdujemy. Nie mog� si� zorientowa� z wyliczenia. W�a�nie dlatego musz� korzysta� z detektora kierunkowego. To mo�e trwa� lata.

��Czy to nie to? � wskaza� palcem Barr. Devers skoczy� i za�o�y� s�uchawki. We wn�trzu ma�ej ciemnej kuli pojawi� si� �wiec�cy bia�y punkcik.

Przez p� godziny Devers stara� si� podtrzyma� nik��, s�ab� nitk� po��czenia, biegn�c� w nadprzestrzeni mi�dzy dwoma punktami le��cymi od siebie w odleg�o�ci, na przebycie kt�rej powolne �wiat�o potrzebowa�oby pi�ciuset lat.

W ko�cu da� za wygran� i wyprostowa� si�. Podni�s� g�ow� i odsun�� s�uchawki.

��Zjedzmy co�, doktorku. Je�li masz na to ochot�, to jest tu prysznic, ale nie licz na gor�c� wod�.

Kucn�� przed jedn� z szafek ci�gn�cych si� wzd�u� �ciany kabiny i zacz�� przegl�da� jej zawarto��.

��Mam nadziej�, �e nie jeste� jaroszem?

��Jestem wszystko�erny � odpar� Barr. � Ale co ze Zwi�zkiem? Po��czenie si� urwa�o?

��Na to wygl�da. To du�a odleg�o��, troch� za, du�a na m�j zakres. Zreszt�, to niewa�ne. Wiem ju� wszystko, co trzeba.

Wyprostowa� si� i postawi� na stole dwa metalowe pojemniki.

��Zaczekaj pi�� minut, a potem otw�rz naciskaj�c kontakt. W �rodku jest talerz, jedzenie i widelec� por�czna rzecz, bo kiedy cz�owiek si� spieszy, nie zawraca sobie g�owy takimi drobiazgami jak serwetki. My�l�, �e jeste� ciekaw, czego dowiedzia�em si� od Zwi�zku.

��Je�li to nie tajemnica� Devers pokr�ci� g�ow�.

��Przed tob� nie musz� jej kry�. Riose m�wi� prawd�.

��O propozycji okupu?

��Hmm. Proponowali mu, ale odm�wi�. Sprawy �le stoj�. Tocz� si� walki wok� zewn�trznych s�o�c Loris.

��Loris le�y blisko od Fundacji?

��Co? Ach racja, nie wiesz. To jedno z dawnych Czterech Kr�lestw. Mo�na j� nazwa� wewn�trzna lini� obrony. Ale nie to jest najgorsze Walczyli z tak du�ymi statkami, jakich dot�d jeszcze nie widzieli.

To znaczy, �e Riose nie udawa�. On naprawd� otrzyma� nowe statki. Brodrig trzyma jego stron�, a ja wszystko popsu�em.

Z przygn�bion� min� nacisn�� przycisk pojemnika z �ywno�ci� i patrzy�, jak otwiera si� jego wieko. Po kabinie rozszed� si� zapach pieczonego mi�sa. Ducem Barr zaj�ty ju� by� jedzeniem.

��No to na razie koniec z improwizacj� � rzek� Barr. � Tutaj nie mo�emy nic zrobi�. Nie mo�emy si� przedrze� przez kordon wojsk Riose'a do Fundacji. Pozostaje nam tylko jedno rozs�dne wyj�cie � siedzie� i cierpliwie czeka�. My�l� jednak, �e skoro Riose dotar� ju� do wewn�trznej linii obrony, to czekanie nie potrwa d�ugo.

Devers od�o�y� widelec. � Czeka�, tak? � warkn�� z gro�n� min�. � To dobre dla ciebie. Ty nic nie tracisz.

��Nic? � Barr u�miechn�� si� blado.

��Nic. Chcesz, to ci powiem � Devers zdenerwowa� si� nie na �arty. � Mam ju� dosy� przygl�dania si� tej ca�ej sprawie, jakby to by� jaki� preparat pod mikroskopem. Gdzie� tam umieraj� moi przyjaciele, ca�y �wiat, moja ojczyzna kona. Ty jeste� obcy. Ciebie to nie obchodzi.

��Patrzy�em na �mier� przyjaci� Barr przymkn�� oczy, a jego r�ce le�a�y bezw�adnie na stole. � Jeste� �onaty?

��Handlarze nie �eni� si�.

��Mam dw�ch syn�w i siostrze�ca. Zostali ostrze�eni, ale z pewnych wzgl�d�w nie mogli nic przedsi�wzi��. Nasza ucieczka oznacza dla nich �mier�. Mam nadziej�, �e przynajmniej c�rce i wnukom uda�o si� ju� opu�ci� planet�, ale i tak zaryzykowa�em wi�cej i straci�em wi�cej ni� ty.

To, co powiedzia� Devers, zabrzmia�o okrutnie.

��Wiem. Ale to by� tw�j wyb�r. Mog�e� trzyma� sp�k� z genera�em. Nie prosi�em ci� o to.

Barr pokr�ci� g�ow�.

��Nie mam wyboru, Devers. Mo�esz by� spokojny � nie nara�a�bym dla ciebie moich syn�w na �mier�. Wsp�pracowa�em z Riose'm tak d�ugo, jak mog�em. A� do czasu, kiedy zjawi� si� z t� sond�.

Siwe�czyk otworzy� oczy. Malowa� si� w nich g��boki b�l.

��Pewnego razu zjawi� si� u mnie Riose. By�o to rok temu. M�wi� o kulcie, kt�rym otacza si� �mag�w�, ale nie zna� prawdy. To nie jest kult. Widzisz, Siwenna ju� czterdzie�ci lat j�czy w stalowym u�cisku tego kolosa, kt�ry teraz zagra�a twemu �wiatu. Wybuch�o i zosta�o zduszonych pi�� powsta�. Potem odkry�em dawne zapiski Hariego Seldona� i powsta� ten �kult�. Trwa w gotowo�ci i czeka.

Czeka na przybycie �mag�w� i na odpowiedni� chwil�. Tym, kt�rzy czekaj�, przewodz� moi synowie. To jest ten sekret, kt�ry musia�em uchroni� przed sond�. I dlatego moi synowie musz� zgin�� jako zak�adnicy, bo w przeciwnym wypadku zgin�liby jako rebelianci, a z nimi p� Siwenny. Widzisz wi�c, �e nie mia�em wyboru. I nie jestem obcym.

Devers spu�ci� wzrok, a Barr m�wi� dalej:

To ze zwyci�stwem Fundacji Siwenna wi��e swoje nadzieje. To dla zwyci�stwa Fundacji po�wi�ci�em swych syn�w. A Hart Seldon nie przewidzia� w swych obliczeniach nieuchronnego zwyci�stwa Siwenny, lecz zwyci�stwo Fundacji. Nie jestem pewien, jaki los czeka m�j nar�d� mam tylko nadziej�.

��A jednak zadowala ci� czekanie. Nawet teraz, kiedy flota Imperium jest ju� na Loris.

��Czeka�bym z niezachwian� wiar� w zwyci�stwo � odpar� Barr � nawet gdyby wyl�dowali na samym Terminusie.

Handlarz zmarszczy� czo�o i rzek� bezradnie:

��Nie wiem. Przecie� to nie mo�e dzia�a� w ten spos�b, to nie magia. Psychohistoria czy nie, faktem jest, �e oni s� strasznie silni, a my s�abi. I co tu mo�e zrobi� Seldon?

��Nie ma nic do zrobienia. Wszystko zosta�o ju� zrobione. A teraz nadchodzi. To, �e nie s�yszysz turkotu k� i bicia w dzwony, wcale nie oznacza, �e co� si� zepsu�o. To absolutnie pewne.

��By� mo�e, ale wola�bym, �eby� wtedy roztrzaska� Riose'owi czaszk� na dobre. On jest gro�niejszym wrogiem ni� ca�a jego armia.

���ebym roztrzaska� mu czaszk�? I �eby jego miejsce zaj�� Brodrig? � twarz patrycjusza wykrzywi�a nienawi��. � Zap�aci�aby za to ca�a Siwenna. Brodrig ju� dawno pokaza�, na co go sta�. Jest taki �wiat, gdzie pi�� lat temu zabito co dziesi�tego m�czyzn�, za to tylko, �e nie mogli zap�aci� zbyt du�ych podatk�w. A podatki �ci�ga� w�a�nie Brodrig. Nie, lepiej, �e Riose �yje. W por�wnaniu z tym, co robi Brodrig, jego zemsta to dobrodziejstwo.

��Ale siedzie� p� roku w bazie wroga i nic nie wsk�ra�! P� roku bez �adnego wyniku!

Devers zacisn�� swe pot�ne d�onie, a� chrupn�o. � Bez �adnego wyniku!

��Zaraz, zaczekaj. Przypomnia�e� mi o czym�� � Barr si�gn�� do kieszeni. � Mo�e to jest jaki� wynik � rzek� i rzuci� na st� ma�� metalow� kulk�.

Devers z�apa� j�.

��Co to jest?

��Kapsu�ka z depesz�. Ta, kt�r� otrzyma� Riose, zanim go r�bn��em. Czy mo�na to uwa�a� za jaki� wynik?

��Nie wiem. Zale�y od tego, co jest w �rodku � Devers usiad� i zacz�� j� ostro�nie obraca� w d�oni.

Kiedy Barr wyszed� spod zimnego prysznica wprost w przyjemny strumie� ciep�ego powietrza bij�cy z suszarki, zasta� Deversa pochylonego w skupieniu nad warsztatem.

Siwe�czyk spyta�, masuj�c cia�o miarowymi uderzeniami d�oni:

��Co robisz?

Devers uni�s� g�ow�. Na brodzie osiad�y mu krople potu.

��Mam zamiar otworzy� kapsu�k�.

��Potrafisz j� otworzy� bez linii papilarnych Riose'a? � w glosie Siwe�czyka brzmia�o zdziwienie.

��Je�li nie otworz�, to wycofuj� si� ze Zwi�zku i ju� do ko�ca �ycia nie zasi�d� za sterami statku. Zrobi�em tr�jkierunkow� analiz� elektroniczn� wn�trza i mam tu takie przyrz�dziki, o kt�rych nigdy nie s�yszano w Imperium� specjalnie zrobione dla otwierania cudzych kapsu�ek. Widzisz, przedtem by�em w�amywaczem. Handlarz musi zna� si� na wszystkim po trochu.

Pochyli� si� nisko nad kapsu�k� i zacz�� j� delikatnie bada� jakim� ma�ym, p�askim przyrz�dem, kt�ry przy ka�dym zetkni�ciu z jej powierzchni� iskrzy� czerwono.

��W ka�dym razie, to toporna robota � powiedzia�. � Ch�opcy z Imperium to partacze. To wida�. Widzia�e� kiedy kapsu�k� z Fundacji? Jest o po�ow� mniejsza, a przede wszystkim niedost�pna dla analizy elektronicznej.

Przerwa�. Wida� by�o jak napr�y�y si� mi�nie pod tunik�. Wolno naciska� kapsu�k�, sw� ma�� sond��

Otworzy�a si� bezg�o�nie. Devers rozlu�ni� mi�nie i g��boko odetchn��. W r�ku trzyma� l�ni�c� kapsu�k� i depesz� rozwini�t� jak skrawek pergaminu.

��To od Brodriga � powiedzia�. � Trwa�y materia� � doda� z pogard�. W kapsu�ce z Fundacji depesza utleni�aby si� i wyparowa�a w ci�gu minuty.

Ale Ducem Barr uciszy� go ruchem r�ki. Szybko odczyta� depesz�.

Gwiazd by�o niczym zielska na zaniedbanym polu i Lathan Devers, obliczaj�c parametry skok�w przez nadprzestrze�, po raz pierwszy przekona� si�, jak wa�ne s� cyfry po przecinku. Konieczno�� wykonywania skok�w nie przekraczaj�cych jednego roku �wietlnego przyprawia�a go o uczucie podobne klaustrofobii. Niebo otaczaj�ce ich ze wszystkich stron milionami ognik�w wywiera�o na nim niekorzystne i nieprzyjemne wra�enie. Byli zagubieni w morzu promieniowania.

W �rodku skupiska dziesi�ciu tysi�cy gwiazd, kt�rych �wiat�o rozrywa�o na strz�py otaczaj�cy je sk�py mrok, kr��y�a olbrzymia cesarska planeta � Trantor.

By� on czym� wi�cej ni� planet� � by� bij�cym sercem Imperium obejmuj�cego dwadzie�cia milion�w system�w s�onecznych. Mia� tylko jedno zadanie � zarz�dzanie, tylko jeden cel � rz�dzenie i wytwarza� tylko jeden produkt � prawo. Wszystko na Trantorze by�o temu podporz�dkowane, przez co ca�y �w �wiat by� funkcjonalnie zdeformowany. Opr�cz ludzi, ich zwierz�tek domowych i ich paso�yt�w, nie by�o na planecie �adnych �ywych istot. Poza stu milami kwadratowymi zieleni otaczaj�cej pa�ac cesarski nie by�o na Trantorze ani pi�dzi nie zabudowanej ziemi, ani �d�b�a trawy. Poza terenami pa�acowymi nie by�o te� ani skrawka otwartej wody. Woda dla potrzeb mieszka�c�w planety zgromadzona by�a w wielkich podziemnych cysternach.

L�ni�cy, nierdzewny i niezniszczalny metal pokrywaj�cy ca�� powierzchni� planety by� pod�o�em dla pot�nych konstrukcji tworz�cych niezmierzony labirynt. Budowle te po��czone by�y ze sob� nadziemnymi trasami, powi�zane korytarzami i naszpikowane biurami. Pod nimi ci�gn�y si� ca�ymi milami centra handlowe, na ich dachach znajdowa�y si� lokale rozrywkowe t�tni�ce nocnym �yciem.

Mo�na by�o obej�� Trantor dooko�a nie wychylaj�c nosa na zewn�trz i nie widz�c w og�le miasta.

Pot�na flota handlowa, licz�ca wi�cej statk�w ni� wszystkie, razem Wzi�te, floty wojenne, jakie kiedykolwiek posiada�o Imperium, dostarcza�a codziennie �ywno�ci dla czterdziestu miliard�w ludzi, kt�rych jedynym zaj�ciem by�o rozsup�ywanie niezliczonego mn�stwa nici ��cz�cych wszystkie zak�tki Imperium z centralnymi urz�dami najbardziej rozbudowanej administracji w dziejach ludzko�ci.

Dwadzie�cia rolniczych �wiat�w by�o spichlerzem Trantora. Wszech�wiat by� jego s�ug�.

Pot�ne metalowe ramiona silnie uj�y z obu stron statek handlowy i delikatnie opu�ci�y go na pochylni� wiod�c� do hangaru. Devers zdo�a� ju� pozna� skomplikowane formalno�ci �wiata pogr��onego w papierkach i ho�duj�cego zasadzie, �e nic nie mo�na zrobi� bez wype�nienia odpowiedniego formularza w czterech egzemplarzach.

Najpierw by� kr�tki post�j w przestrzeni, gdzie Devers wype�ni� kwestionariusz, kt�ry � jak si� wkr�tce okaza�o � by� zaledwie wst�pem do w�a�ciwej procedury. Potem by�a setka innych kwestionariuszy, sto szczeg�owych przes�ucha�, rutynowa prosta sonda psychiczna, zdj�cie statku, analiza cech charakterystycznych jego i Barra i ich odnotowanie, kontrola celna, op�ata za prawo wej�cia do portu i na koniec sprawa dowod�w to�samo�ci i wiz pobytowych.

Ducem Barr by� Siwe�czykiem i poddanym cesarza, ale Lathan Devers by� osob� nieznan� i w dodatku nie mia� niezb�dnych dokument�w. Urz�dnik, kt�ry ich akurat za�atwia�, rzek� z nieopisanie smutn� min�, i� niezmiernie mu przykro, ale nie mo�e przepu�ci� Deversa. W�a�ciwie b�dzie go musia� zatrzyma� i wszcz�� oficjalne �ledztwo.

W tym momencie pojawi�o si� w r�ku Deversa i szybko znikn�o w kieszeni urz�dnika sto kredyt�w w nowiutkich, szeleszcz�cych banknotach maj�cych pokrycie w posiad�o�ciach lorda Brodriga. Oblicze urz�dnika rozpogodzi�o si�. Chrz�kn��, zakr�ci� si� i wyj�� z odpowiedniej przegr�dki nowy formularz, kt�ry zosta� szybko i sprawnie wype�niony i uzupe�niony jak najbardziej prawid�ow� i zgodn� z przepisami charakterystyk� Deversa.

Handlarz i patrycjusz znale�li si� na Trantorze.

W hangarze czeka�y ich dalsze formalno�ci. Sfotografowano i wci�gni�to do rejestru statek, sporz�dzono kopie ich dowod�w to�samo�ci, kt�re nast�pnie potwierdzono i ostemplowano. Za wszystko musieli ui�ci� stosown� op�at�.

W ko�cu Devers znalaz� si� na rozleg�ym tarasie pogr��onym w blasku bia�ego s�o�ca. Otacza�y go plotkuj�ce kobiety, wrzeszcz�ce dzieci i m�czy�ni s�cz�cy wolno swoje drinki i s�uchaj�cy wiadomo�ci dop�ywaj�cych z ogromnych, rycz�cych telewizor�w.

Barr podszed� do stosu gazet, po�o�y� odpowiedni� ilo�� irydowych monet i wzi�� pierwsze z brzegu pismo. By�y to trantorskie �Nowiny Imperium�, oficjalny organ rz�du. Z g��bi czytelni dobiega�o ciche stukanie maszyn drukuj�cych dodatkowy nak�ad, sprz�onych z takimi samymi urz�dzeniami w redakcji �Nowin� odleg�ej o dziesi�� tysi�cy mil korytarzem, a o sze�� tysi�cy w linii prostej. W rozsianych po ca�ej planecie dziesi�ciu tysi�cach czytelni wychodzi�o w tej samej chwili spod maszyn sto milion�w egzemplarzy.

Barr rzuci� okiem na nag��wki i spyta�:

��Od czego zaczniemy?

Devers stara� si� otrz�sn�� z przygn�biaj�cego wra�enia, jakie wywar� na nim Trantor. Znajdowa� si� w obcym, zupe�nie innym od ojczystego �wiecie, kt�ry przygniata� go sw� z�o�ono�ci�, w�r�d ludzi, kt�rzy zachowywali si� w zupe�nie niezrozumia�y spos�b i kt�rzy m�wili prawie zupe�nie niezrozumia�ym j�zykiem. L�ni�ce, metaliczne wie�owce, kt�re otacza�y go ze wszystkich stron i ci�gn�y si� niesko�czonymi szeregami a� poza horyzont, przyt�acza�y go swym ogromem. Ca�a ta ruchliwa metropolia wszech�wiata, wype�niona k��bi�cym si� i oboj�tnym t�umem przyprawia�a go o uczucie przera�liwej samotno�ci i nico�ci.

��Chyba lepiej zostawi� to tobie, doktorku. Barr rzek� swym zwyk�ym, opanowanym g�osem:

��Pr�bowa�em to wyt�umaczy�, ale wiem, �e trzeba to zobaczy� na w�asne oczy, �eby uwierzy�. Wiesz, ilu ludzi stara si� codziennie o audiencj� u imperatora? Oko�o miliona. A wiesz i�uj� uzyskuje? Oko�o dziesi�ciu. B�dziemy musieli przej�� przez r�ne urz�dy, a to trudna droga. Ale niestety nie sta� nas na to, �eby zaprotegowa� nas kto� z arystokracji.

��Mamy prawie sto tysi�cy.

��Tyle wzi��by jeden par Imperium, a trzeba przynajmniej trzech lub czterech, �eby si� dosta� do imperatora. To samo mo�e za�atwi� pi��dziesi�ciu g��wnych komisarzy i wy�szych urz�dnik�w, ale by� mo�e ka�dy z nich we�mie tylko sto. Rozmawia� z nimi b�d� ja. Po pierwsze, nie zrozumieliby ci� ze wzgl�du na tw�j akcent, a po drugie nie znasz �apowniczej etykiety Imperium. To prawdziwa sztuka, zapewniam ci�. Ach!

Trzecia strona �Nowin Imperium� zawiera�a to, czego szuka�. Poda� gazet� Deversowi.

Devers czyta� powoli. Nie rozumia� poszczeg�lnych s��w, ale zrozumia� ca�o��. Podni�s� g�ow�. W oczach mia� niepok�j. Uderzy� ze zdenerwowaniem d�oni� w gazet�. � My�lisz, �e to prawda?

��W pewnym stopniu � odpar� Barr spokojnie. � Jest ma�o prawdopodobne, �eby flota Fundacji zosta�a zniszczona. Je�li stosuj� zwyk�e metody przekazywania doniesie� z linii frontu, to prawdopodobnie pisali ju� o tym wiele razy. Znaczy to jednak, �e Riose wygra� kolejn� bitw�, co zreszt� nietrudno by�o przewidzie�. Pisze tu, �e zdoby� Loris. To sto�eczna planeta Kr�lestwa Loris?

��Tak � rzek� pos�pnie Devers. � Raczej tego, co by�o Kr�lestwem Loris. Stamt�d nie ma nawet dwudziestu parsek�w do Fundacji. Musimy dzia�a� szybko, doktorku.

Barr wzruszy� ramionami.

��Nie na Trantorze. Je�li b�dziesz si� spieszy�, to jak nic znajdziesz si� na muszce miotacza.

��Ile czasu to zajmie?

��Miesi�c, je�li szcz�cie b�dzie nam sprzyja�. Miesi�c i nasze sto tysi�cy kredyt�w� je�li to wystarczy. A i to tylko wtedy, je�li imperatorowi nie przyjdzie tymczasem do g�owy podr� do Letnich Planet, gdzie nie przyjmuje �adnych petent�w.

��Ale Fundacja�

��� b�dzie sama dba�a o siebie, jak dot�d. No, teraz pomy�lmy o obiedzie. Jestem g�odny. A potem b�dziemy mieli wolny wiecz�r i b�dziemy mogli si� troch� rozejrze� po planecie. Widzisz, to jedyna okazja, bo nie zobaczysz ju� nigdy Trantora ani �adnego podobnego do niego �wiata.

Krajowy Komisarz Prowincji Zewn�trznych bezradnie roz�o�y� swe grube tece i zmierzy� ich wzrokiem kr�tkowidza.

��Niestety, panowie, imperator jest niedysponowany. Naprawd� nie ma sensu, �ebym m�wi� w tej sprawie ze swoim prze�o�onym. Jego Wysoko�� Imperator ju� od tygodnia nie przyjmuje nikogo.

��Nas przyjmie � rzek� Barr pewnym siebie g�osem. � Wystarczy, �eby�my si� zobaczyli z kim� z biura Tajnego Sekretarza.

��To niemo�liwe � powiedzia� z naciskiem komisarz. � To mnie mo�e kosztowa� posad�. Gdyby�cie, panowie, przedstawili troch� ja�niej charakter waszej sprawy� Musicie zrozumie�, �e chc� wam pom�c, ale musz� mie� co� bardziej konkretnego, co�, co m�g�bym przedstawi� swemu szefowi na dow�d, �e warto t� spraw� przekaza� wy�ej.

��Gdyby sprawa, z kt�r� przychodz� � rzek� Barr przymilnie � by�a tego rodzaju, �e nie musia�bym si� z ni� zwraca� do najwy�ej postawionych os�b, to nie zabiega�bym o audiencj� u Jego Wysoko�ci Imperatora. Chcia�bym zauwa�y�, �e je�li Jego Wysoko�� Imperator doceni wag� naszej sprawy, a gwarantuj�, �e tak b�dzie, to mo�e by� pan pewien odpowiedniej nagrody za udzielenie nam pomocy.

��Tak, ale� � komisarz urwa� i wzruszy� ramionami.

��To ryzykowne � doko�czy� za niego Barr. � Naturalnie, nikt nie ryzykuje za darmo. To dla nas wielki zaszczyt prosi� pana, ale i tak jeste�my bardzo wdzi�czni za uprzejmo��, kt�r� pan wykaza� daj�c nam okazj� wyja�nienia na czym polega nasza sprawa. Gdyby zechcia� pan przyj�� od nas drobny upominek w dow�d wdzi�czno�ci�

Devers j�kn�� w g��bi duszy. Przez ostatni miesi�c s�ysza� ju� to dwadzie�cia razy, z nieznacznymi tylko zmianami. I jak zwykle, Barr szybkim, ukradkowym ruchem poda� zwitek banknot�w. Ale tym razem zako�czenie by�o inne. Zazwyczaj banknoty znika�y r�wnie szybko, jak si� pojawia�y � teraz pozosta�y na widoku. Komisarz zacz�� je wolno liczy�, dok�adnie ogl�daj�c ka�dy.

W jego g�osie zasz�a subtelna zmiana:

��Gwarantowane przez Tajnego Sekretarza, oho! Dobry pieni�dz!

��Wracaj�c do przedmiotu� � zacz�� delikatnie Barr.

��Zaraz, chwileczk� � przerwa� komisarz. � Wr�cimy, ale powoli. Ja naprawd� chc� wiedzie�, jaki mo�ecie mie� interes. To nowiutkie pieni�dze, nie u�ywane. Musicie mie� ich niez�y zapas, bo uderzy�o mnie, �e przede mn� rozmawiali�cie ju� z innymi urz�dnikami. No, �mia�o, o co chodzi?

��Nie rozumiem do czego pan zmierza � rzek� Barr.

��Na przyk�ad, mo�na by dowie��, �e przebywacie na Trantorze nielegalnie, gdy� dow�d to�samo�ci i przepustka pa�skiego milcz�cego przyjaciela s� fa�szywe. On nie jest poddanym imperatora.

��Stanowczo temu zaprzeczam.

��To, �e pan zaprzecza, nie ma �adnego znaczenia � rzek� bezceremonialnie komisarz. � Urz�dnik, kt�ry z�o�y� podpis na jego dokumentach za sum� stu kredyt�w, przyzna� si�, pod odpowiednim naciskiem i wiemy o was wi�cej, ni� si� spodziewacie.

��Je�li chce pan nam da� do zrozumienia, �e suma, kt�r� panu wr�czyli�my nie wystarcza ! w obliczu ryzyka�

Komisarz u�miechn�� si�. � Przeciwnie, jest wi�cej ni� wystarczaj�ca � odsun�� pieni�dze na bok. � Wracaj�c do tego, co m�wi�em� Sam imperator zainteresowa� si� wami. Mo�e to nieprawda, panowie, �e byli�cie niedawno go��mi genera�a Riose'a? Mo�e to nieprawda, �e uciekli�cie i z samego �rodka jego obozu z � m�wi�c ogl�dnie � zadziwiaj�c� �atwo�ci�? Mo�e to nieprawda, �e posiadacie ma�� fortun� w banknotach maj�cych pokrycie w posiad�o�ciach lorda Brodriga? M�wi�c kr�tko, mo�e to nieprawda, �e jeste�cie szpiegami i mordercami przys�anymi tutaj po to, �eby� No, sami nam powiecie, kto wam zap�aci� i za co!

��No, wie pan� � powiedzia� Barr wynio�le. � Protestuj�, �eby jaki� mizerny komisarz oskar�a� nas o zbrodnie. Wychodzimy.

��Nie wyjdziecie � komisarz podni�s� si�. Nie patrzy� ju� jak kr�tkowidz. � Nie musicie teraz odpowiada� na �adne pytania, na to przyjdzie czas. Zmusimy was. A ja nie jestem komisarzem. Jestem porucznikiem policji imperialnej. Jeste�cie aresztowani.

U�miechn�� si�, a w jego d�oni pojawi� si� l�ni�cy i niew�tpliwie skuteczny miotacz. � Dzisiaj znale�li si� w areszcie wi�ksi ni� wy. Usuwamy gniazdo os.

Devers zacisn�� usta i si�gn�� wolno po sw�j miotacz. Porucznik u�miechn�� si� szerzej i wcisn�� kontakt. O�lepiaj�cy strumie� straszliwej energii trysn�� prosto w pier� Deversa i odbi� si� od jego ekranu osobistego niezliczonymi drobinami �wiat�a.

Teraz strzeli� Devers i g�rna cz�� tu�owia porucznika znikn�a, a jego g�owa, jak zdmuchni�ta, potoczy�a si� na pod�og�. W smudze �wiat�a s�onecznego przedostaj�cego si� przez dziur� w �cianie martwa twarz porucznika wci�� szczerzy�a z�by w u�miechu.

Wyszli przez tylne drzwi.

��Szybko na statek � rzuci� ochryple Devers. � Zaraz b�dzie alarm. Nast�pny plan spali� na panewce � zakl�� w�ciekle. � Przysi�g�bym, �e diabe� przestrzeni uwzi�� si� na mnie.

Na zewn�trz podekscytowany t�um k��bi� si� wok� ogromnych telewizor�w. Nie mieli czasu do stracenia, wi�c nie zwracali uwagi na dono�ny g�os spikera. Barr zd��y� tylko chwyci� �Nowiny Imperium�, nim wpadli do pot�nego budynku hangaru. Ich statek szybko wzni�s� si� przez ogromn� dziur� wypalon� w sklepieniu.

��Zdo�asz im uciec? � spyta� Barr. Dziesi�� statk�w policji drogowej p�dzi�o za uciekaj�cym kosmolotem, kt�ry wypad� nagle z prawid�owej, wyznaczonej radiem �cie�ki ruchu dla odlatuj�cych �ami�c wszelkie przepisy o dozwolonej pr�dko�ci. Za nimi wznosi�y si� ju� w przestrze� l�ni�ce statki wywiadu w poszukiwaniu dok�adnie opisanego statku pilotowanego przez dw�ch nieomylnie zidentyfikowanych morderc�w.

��Uwa�aj! � rzek� Devers i gwa�townie przeni�s� statek w nadprzestrze�, dwa tysi�ce mil od powierzchni Trantora. Przemieszczenie to, przeprowadzone tak blisko masy planety, Barr przyp�aci� utrat� przytomno�ci, a Devers pot�n� fal� b�lu, ale o par� lat �wietlnych dalej przestrze� by�a pusta.

Mimo ponurego nastroju, Devers nie m�g� ukry� uczucia dumy ze swego statku. � W ca�ym Imperium nie ma maszyny, kt�ra by mog�a mnie dogoni�.

Zaraz jednak doda� gorzko:

��Ale nie mamy dok�d uciec i nie mo�emy ich wszystkich pokona�. Co nam pozostaje? Co tu w og�le mo�na zrobi�?

Barr poruszy� si� ostro�nie na swej koi. Czu� jeszcze skutki gwa�townego wej�cia w nadprzestrze�. Bola� go ka�dy mi�sie�. Powiedzia� s�abym g�osem:

��Nic nie trzeba robi�. Wszystko sko�czone. Czytaj!

Poda� Deversowi �Nowiny Imperium�, kt�re do tej pory kurczowo �ciska� w d�oni. Wystarczy�o, �e handlarz rzuci� okiem na nag��wki.

��Riose i Brodrig odwo�ani i aresztowani � wyb�ka�. � Dlaczego? � spojrza� pytaj�co na Barra.

��Nie pisz�, ale czy to wa�ne? Wojna z Fundacj� sko�czy�a si� i w tej chwili na Siwennie zacz�o si� powstanie. Przeczytaj artyku� i sam si� przekonaj � rzek� cicho. � Zatrzymamy si� w jakiej� prowincji i dowiemy si� szczeg��w. Je�li nie masz nic przeciw temu, to prze�pi� si� teraz.

Zasn��.

Skokami konika polnego o coraz wi�kszej d�ugo�ci statek handlowy pokonywa� Galaktyk� wracaj�c do Fundacji.

Lathan Devers czu� si� zdecydowanie nieswojo i by� dziwnie rozdra�niony. Otrzyma� odznaczenie i zni�s� ze stoickim spokojem pompatyczn� przemow� burmistrza towarzysz�c� przyj�ciu purpurowej wst��ki. Na tym w�a�ciwie sko�czy� si� jego udzia� w ceremonii, ale protok� zmusza� go do pozostania. By�y to nudne formalno�ci i Devers marzy� o tym, �eby wreszcie znale�� si� w przestrzeni, gdzie by�o jego miejsce. Na domiar z�ego, z racji roli, jaka przypad�a mu w tym wszystkim, nie wypada�o mu g�o�no ziewa� ani rozsi��� si� wygodnie z nog� zarzucon� swobodnie na siedzenie drugiego krzes�a.

Poselstwo siwe�skie, z traktowanym z najwy�szym szacunkiem Ducemem Barrem, na czele, podpisa�o konwencj� i Siwenna sta�a si� pierwsz� prowincj�, kt�ra mia�a przej�� bezpo�rednio spod politycznej w�adzy Imperium do strefy gospodarczego panowania Fundacji.

Pi�� pot�nych imperialnych liniowc�w, kt�re dosta�y si� w r�ce Siwe�czyk�w podczas powstania wznieconego na ty�ach Pogranicznej Floty Imperium, przemkn�o ponad miastem, oddaj�c grzmi�cy salut artyleryjski.

Wok� sztywna etykieta, toasty i nudne rozmowy� Kto� go zawo�a�. By� to Forell, cz�owiek, kt�ry � jak ch�odno stwierdzi� Devers � m�g� kupi� dwudziestu takich jak on za dochody z jednego ranka, a kt�ry teraz kiwa� na niego palcem z jowialn� dobroduszno�ci�.

Wyszed� na balkon, gdzie czu�o si� orze�wiaj�cy wieczorny wietrzyk i z�o�y� przepisowy uk�on, kryj�c niech�tny grymas pod szorstk� brod�. By� tam te� u�miechni�ty Barr. Rzek� do Deversa:

��Musisz mnie ratowa�. Oskar�a si� mnie o skromno��, okropny wyst�pek przeciw naturze.

��Devers � Forell wyj�� z k�cika ust grube cygaro � Lord Barr utrzymuje, �e wasza podr� do stolicy Cleona nie mia�a nic wsp�lnego z odwo�aniem Riose'a.

��Zupe�nie nic, prosz� pana � odpar� kr�tko Devers. � Nie widzieli�my si� z imperatorem. Z artyku��w, kt�re zebrali�my w drodze powrotnej jasno wynika�o, �e jego proces by� sfingowany. Gazety donios�y o jego powi�zaniach ze spiskowcami na dworze, ale by�o to puste gadanie, w kt�rym nic si� nie trzyma�o kupy.

��On by� niewinny?

��Riose? � odezwa� si� Barr. � Tak! Przysi�gam na Galaktyk�! Brodrig by� w zasadzie zdrajc�, ale i on nie pope�ni� tego, co mu zarzucano. To by�a farsa, nie proces, ale musia�o do tego doj��. By�o to konieczne i nieuchronne i mo�na to by�o przewidzie�.

��Na zasadzie konieczno�ci psychohistorycznej, jak przypuszczam � rzek� Forell z u�mieszkiem, jakby recytowa� oklepan� formu�k�.

��Tak � odpar� powa�nie Barr. � Wcze�niej trudno to by�o dostrzec, ale kiedy ta historia ju� si� sko�czy�a i mog�em� hmm� zajrze� do rozwi�zania na ko�cu ksi��ki, problem okaza� si� prosty. Teraz wiemy, �e struktura spo�eczna Imperium uniemo�liwia mu podb�j innych system�w. Pod rz�dami s�abych imperator�w rozdzierane jest od wewn�trz przez rywalizuj�cych ze sob� genera��w, z kt�rych ka�dy chce zdoby� w�adz� i nic nie warty, a do tego niechybnie przynosz�cy �mier� tron. Pod rz�dami silnych w�adc�w w Imperium panuje spok�j, ale cen� tego spokoju jest kompletny bezw�ad, kt�ry uniemo�liwia jakikolwiek rozw�j.

Forell, zas�oni�ty k��bami dymu, burkn�� niezbyt uprzejmie:

��Nie wyra�a si� pan jasno, lordzie Barr. Barr u�miechn�� si� nieznacznie.

��Przypuszczam. To skutek braku wiedzy psychohistorycznej. S�owa s� mizern� i nieprecyzyjn� namiastk� r�wna� matematycznych. Postaram si� to jednak jako� wyja�ni� � Barr urwa� i pogr��y� si� w zadumie.

Forell sta� wygodnie oparty plecami o por�cz balkonu, a Devers patrzy� w aksamitne niebo i my�la� z podziwem o Trantorze.

W ko�cu Barr przerwa� milczenie.

��Widzi pan, i pan, i Devers, i bez w�tpienia wszyscy tutaj, s�dzili�cie, �e pierwszym krokiem do zwyci�stwa nad Imperium jest sk��cenie imperatora i jego genera�a. Mieli�cie racj�, zupe�n� racj�, je�li chodzi o zasad� tar� wewn�trznych.

Byli�cie wszak�e w b��dzie, my�l�c, �e ten wewn�trzny konflikt mo�na wywo�a� jednostkowymi dzia�aniami, inspirowaniem pewnych posuni�� genera�a. Pr�bowali�cie przekupstwa i k�amstw. Usi�owali�cie, na przemian rozbudzi� jego ambicje i posia� trwog�. A jednak wszystkie wasze wysi�ki spe�z�y na niczym. Co wi�cej, sytuacja wygl�da�a coraz gro�niej.

Pr�bowali�cie wzburzy� morze kijem, a tymczasem, poza zasi�giem waszego wzroku, ros�a i zbli�a�a si� powoli, lecz nieuchronnie pot�na fala przewidziana przez Seldona.

Ducem Barr odwr�ci� si� i popatrzy� przez barierk� na widoczne w dole �wiat�a wesel�cego si� miasta.

��Wszyscy poruszani byli�my martw� d�oni� � rzek�. � Pot�ny genera� i wielki imperator, m�j �wiat i wasz �wiat. Kierowa�a nami wszystkimi martwa r�ka Seldona. On wiedzia�, �e cz�owiek taki jak Riose b�dzie musia� upa��, poniewa� jego sukces b�dzie musia� przynie�� mu pora�k�, tym wi�ksz� i tym pewniejsz�, im wi�kszy b�dzie ten sukces.

��Nie mog� powiedzie�, �eby wyra�a� si� pan ja�niej � rzek� zjadliwie Forell.

��Chwil� cierpliwo�ci � odpar� Barr spokojnie. � Przyjrzyjmy si� tej sytuacji. Jest rzecz� oczywist�, �e nieudolny dow�dca nie by�by nigdy w stanie nam zagrozi�. Znakomity dow�dca, ale podleg�y nieudolnemu imperatorowi, r�wnie� nie m�g�by nam zagrozi�, gdy� mia�by inny cel na oku. Wiadomo, �e w ostatnich dwustu latach trzy czwarte imperator�w wywodzi�o si� spo�r�d zbuntowanych genera��w i wicekr�l�w.

Tak wi�c gro�na dla Fundacji by�aby tylko taka sytuacja, kiedy mieliby�my do czynienia z silnym genera�em i silnym imperatorem, gdy� silny imperator nie�atwo da si� zrzuci� z tronu i zmusi silnego genera�a, �eby swoj� uwag� zwr�ci� na obszary le��ce poza granicami Imperium.

A co jest �r�d�em si�y imperatora? Co jest �r�d�em si�y Cleona? Odpowied� jest oczywista � s�abo�� jego poddanych. Zbyt bogaty dworzanin lub zbyt s�awny dow�dca staje si� niebezpieczny. Dowodzi tego ca�a najnowsza historia Imperium i wystarczaj�co inteligentny imperator wyci�ga z tego odpowiednie wnioski.

Riose odnosi� zwyci�stwa, wi�c imperator sta� si� podejrzliwy. Znaj�c histori� Imperium, musia� sta� si� podejrzliwy. Riose odmawia przyj�cia �ap�wki. Bardzo podejrzane, musi mie� jaki� ukryty pow�d. Jego najbardziej zaufany cz�owiek zaczyna nagle faworyzowa� Riose'a. Bardzo podejrzane, musi mie� jakie� ukryte powody. To nie te akurat pojedyncze posuni�cia by�y podejrzane. R�wnie podejrzane by�yby jakiekolwiek inne dzia�ania. Oto dlaczego nasze intrygi by�y niepotrzebne i raczej nieskuteczne. To powodzenie Riose'a by�o podejrzane. By�o podejrzane, wi�c zosta� oskar�ony, pot�piony i stracony. Fundacja raz jeszcze wygra�a.

Z tego wszystkiego jasno wynika, �e ka�dy mo�liwy uk�ad wydarze� musia� si� nieuchronnie zako�czy� zwyci�stwem Fundacji. Fundacja musia�a wygra� bez wzgl�du na to, co by zrobi� Riose i co my by�my zrobili.

Forell wolno pokiwa� g�ow�.

Tak? A gdyby dow�dc� by� imperator? Co wtedy? Ha? Takiej mo�liwo�ci pan nie uwzgl�dni�, a wi�c nie dowi�d� pan jeszcze swojej racji.

Barr wzruszy� ramionami.

��Niczego nie mog� dowie��. Do tego trzeba matematyki. Wystarczy jednak wzi�� t� spraw� na zdrowy rozum. Prosz� pomy�le�, co by si� sta�o z imperatorem zaj�tym wojnami gdzie� na ko�cu Galaktyki w sytuacji, kiedy ka�dy arystokrata w Imperium, ka�dy silny cz�owiek, ka�dy pirat mo�e stara� si�, i to � jak historia wykazuje � cz�sto skutecznie, przej�� w�adz�? Ile czasu trzeba by by�o na to, �eby kto� korzystaj�c z nieobecno�ci imperatora w stolicy, rozp�ta� wojn� domow� i tym samym zmusi� go do powrotu? W obecnej sytuacji spo�ecznej Imperium nie trzeba by by�o na to d�ugo czeka�.

Powiedzia�em kiedy� Riose'owi, �e nawet ca�a pot�ga Imperium nie jest w stanie powstrzyma� martwej r�ki Hariego Seldona.

��Doskonale! Doskonale! � Forell by� w �wietnym humorze. � A zatem jest pan zdania, �e Imperium nie mo�e nam ju� nigdy wi�cej zagrozi�?

��Taki mi si� wydaje � odpar� Barr. � Szczerze m�wi�c, Cleon mo�e nie doczeka� ko�ca tego roku, a wtedy zaczn� si� spory o nast�pstwo tronu, co w rezultacie mo�e doprowadzi� do ostatniej wojny domowej w dziejach Imperium.

��Zatem � rzek� Forell � nie mamy ju� wrog�w. Barr zastanawia� si� przez chwil�. � Jest jeszcze Druga Fundacja � powiedzia�.

��Na przeciwnym ko�cu Galaktyki? Mamy spok�j na par� stuleci.

Devers odwr�ci� si� nagle z pociemnia�� twarz� i spojrza� prosto w oczy Forellowi.

��Mo�e s� wrogowie w samej Fundacji.

��Czy�by? � spyta� zimno Forell. � Kto na przyk�ad?

��Na przyk�ad ci, kt�rzy chcieliby si� jeszcze bardziej wzbogaci�, odbieraj�c innym owoce ich pracy. Rozumie pan kogo mam na my�li?

W spojrzeniu Forella pogarda z wolna ust�powa�a miejsca w�ciek�o�ci i w ko�cu jego oczy przybra�y taki sam wyraz jak oczy Deversa.

Kapitan Ha� Pritcher nigdy nie �y� w luksusie i nie przywi�zywa� do tego wagi. Trzyma� si� zasady, �eby unika� samoanalizy i wszelkich postaci filozofii i metafizyki, kt�re nie by�y bezpo�rednio zwi�zane z jego prac�.

To pomaga�o.

Jego praca polega�a g��wnie na tym, co Departament Wojny nazywa� �wywiadem�, bywalcy salon�w �zbieraniem tajnych informacji�, a reszta �szpiegostwem�. Niestety, bez wzgl�du na nazw�, by�o to � pod�e zaj�cie wymagaj�ce nieustannej czujno�ci, by nie popa�� w rutyn� i podejrzliwo�� w stosunku do ka�dego, aczkolwiek ogl�daj�c telewizj� i s�uchaj�c kwiecistych komentarzy, m�g�by kto� doj�� do przekonania, �e jest to ciekawe zaj�cie. Spo�ecze�stwo godzi si� na t� instytucj�, gdy� wymaga tego �interes pa�stwa�, ale poniewa� filozoficzne spojrzenie na te sprawy doprowadza�o zawsze kapitana Pritchera do wniosku, �e �atwiej jest uspokoi� spo�ecze�stwo ni� w�asne sumienie, da� spok�j filozofowaniu.

Jednak teraz, w luksusowym przedpokoju burmistrza, nie m�g� powstrzyma� si� od refleksji nad swym �yciem. Inni stale awansowali, cho�, jak przyznawano, byli mniej zdolni od niego. Na niego wci�� sypa�y si� upomnienia, niemal bez przerwy musia� wys�uchiwa� r�nych zarzut�w pod swoim adresem. Mimo to, trwa� uparcie przy swoim, wierz�c niez�omnie, �e niesubordynacja w imi� �wi�tych �interes�w pa�stwa� zostanie przecie� kiedy� w�a�ciwie oceniona i doceniona.

I oto znajdowa� si� teraz w poczekalni przed gabinetem burmistrza, pilnowany przez pi�ciu �o�nierzy i prawdopodobnie czeka� go s�d wojenny.

Ci�kie, marmurowe drzwi rozsun�y si� cicho, ukazuj�c czerwony plastikowy dywan i wybite at�asem �ciany, w kt�rych znajdowa�y si� inne drzwi, r�wnie� marmurowe, lecz inkrustowane metalem. Wyszli z nich dwaj urz�dnicy odziani w stroje o prostych liniach, jakie noszono przed trzystu laty i oznajmili:

��Audiencja dla kapitana Hana Pritchera z wywiadu.

Kiedy Pritcher podszed� do nich, cofn�li si� o krok z ceremonialnym uk�onem. Jego eskorta zatrzyma�a si� przy pierwszych drzwiach i do �rodka wszed� sam.

Po drugiej stronie drzwi, w ogromnym, urz�dzonym z zaskakuj�c� prostot� pokoju, za ogromnym, zaskakuj�co kanciastym biurkiem, siedzia� niepozorny m�czyzna, kt�ry prawie gin�� w tym otoczeniu.

Burmistrz Indbur, trzeci z kolei o tym nazwisku, by� wnukiem pierwszego Indbura, cz�owieka bezwzgl�dnego i zdolnego, kt�ry pierwsz� z owych cech zademonstrowa� w ca�ej okaza�o�ci przechwytuj�c w szczeg�lny spos�b w�adz�, drug� natomiast wykaza� si� k�ad�c zr�cznie kres groteskowym pozosta�o�ciom wolnych wybor�w i jeszcze zr�czniej sprawuj�c wzgl�dnie spokojne rz�dy.

Burmistrz Indbur by� synem drugiego Indbura, pierwszego burmistrza w historii Fundacji, kt�ry uzyska� ten urz�d z racji swego urodzenia, i kt�ry tylko w po�owie przypomina� ojca, bo by� tylko bezwzgl�dny.

Tak wi�c burmistrz Indbur by� trzecim o tym nazwisku, a drugim sprawuj�cym ten urz�d dziedzicznie, ale w niczym nie przypomina� dziadka, gdy� brak mu by�o zar�wno bezwzgl�dno�ci, jak zdolno�ci � by� po prostu znakomitym ksi�gowym, kt�ry urodzi� si� w nieodpowiedniej rodzinie.

Indbur Trzeci by� szczeg�ln� kombinacj� nieoryginalnych cech � w oczach wszystkich, lecz nie w swoich w�asnych. Zami�owanie do sztywnego, geometrycznego porz�dku by�o dla niego �systemem�, niestrudzone i pedantyczne roztrz�sanie najmniejszych drobiazg�w zwyk�ej, codziennej sprawozda�czo�ci �pracowito�ci��, niezdecydowanie � �ostro�no�ci��, kiedy sprawa ko�czy�a si� dobrze, za� �lepy up�r �stanowczo�ci��, kiedy ko�czy�a si� �le.

Przy tym wszystkim nie zmarnowa� ani jednego kredyta, nie zg�adzi� bez potrzeby ani jednego cz�owieka i mia� bardzo dobre ch�ci.

Je�li ponure my�li kapitana Pritchera pod��a�y tym torem, gdy sta� przed biurkiem w pe�nej uszanowania postawie, to nie zdradzi� tego ani jednym drgnieniem twarzy. Nawet nie zakaszla�, nie przeni�s� ci�aru cia�a na inn� nog�, ani nie wysun�� stopy, lecz czeka� cierpliwie dop�ki burmistrz nie podni�s� wolno swego chudego oblicza sponad biurka, nie przerwa� kre�lenia uwag na marginesach le��cych przed nim dokument�w i nie przesun�� ciasno zadrukowanego arkusza papieru z jednej schludnej kupki na drug�.

Burmistrz Indbur z�o�y� ostro�nie r�ce, uwa�aj�c, aby nie zepsu� starannego porz�dku, panuj�cego na biurku. Powiedzia� takim tonem, jakby stwierdza� fakt:

��Kapitan Ha� Pritcher z wywiadu. Kapitan Pritcher, �ci�le stosuj�c si� do wymog�w protoko�u, zgi�� nog�, niemal dotykaj�c kolanem ziemi i pochyli� g�ow�. Trwa� taki dop�ki nie zabrzmia�y s�owa:

��Powsta�cie, kapitanie Pritcher.

Potem burmistrz rzek� z lekk� nut� wsp�czucia:

��Jeste�cie tutaj, kapitanie Pritcher, z powodu pewnego post�powania dyscyplinarnego podj�tego w stosunku do was przez waszego prze�o�onego. Dokumenty dotycz�ce tej sprawy dotar�y normalnym biegiem do mnie i poniewa� nic w Fundacji nie jest dla mnie bez znaczenia, zada�em sobie trud, aby zebra� wi�cej informacji o waszej sprawie. Mam nadziej�, �e nie jeste�cie zaskoczeni.

Kapitan Pritcher odpar� beznami�tnym g�osem:

��Nie, ekscelencjo. Pa�ska sprawiedliwo�� jest przys�owiowa.

��Tak? � rzek� z wyra�nym zadowoleniem Indbur. W jego ciemnych szk�ach kontaktowych odbi�o si� �wiat�o, nadaj�c spojrzeniu, wyraz surowo�ci. Starannie roz�o�y� przed sob� wachlarz teczek z aktami i zacz�� przewraca� wpi�te w nie pergaminowe karty, kt�re wydawa�y przy tym suchy szelest. Wodz�c palcem wzd�u� linijek m�wi� wolno:

��Mam tutaj wasze kompletne dane, kapitanie� Macie czterdzie�ci trzy lata i przez siedemna�cie lat s�u�yli�cie jako oficer w si�ach zbrojnych. Urodzili�cie si� na Loris, rodzice s� Anakreo�czykami, w dzieci�stwie nie przechodzili�cie �adnych powa�nych chor�b, mieli�cie atak myo� to niewa�ne� wykszta�cenie cywilne � politechnika, specjalno�� � silniki hiperatomowe, stopie� naukowy� hmm, bardzo dobrze, musz� wam pogratulowa� wst�pi� do armii jako podoficer sto drugiego dnia 293 roku ery fundacyjnej.

Podni�s� wzrok, gdy tylko od�o�y� pierwsz� i otworzy� drug� teczk�.

��Widzicie � powiedzia� � w mojej administracji nie ma miejsca na przypadek. Tu jest porz�dek! System!

Podni�s� do ust r�ow�, pachn�c� galaretk�. By�a to jego jedyna s�abo��. Folgowa� jej z pewnym poczuciem winy. �e nie mia� innych, niechaj �wiadczy fakt, i� na biurku burmistrza nie by�o normalnego w takich wn�trzach akcesorium � atomowej popielniczki dla dezintegracji resztek tytoniu. Burmistrz nie pali�. Oczywi�cie, nie palili te� jego go�cie.

Czyta� dalej z galaretk� w ustach, niewyra�nie, ale metodycznie, jednostajnym g�osem, przeplataj�c suche informacje swoimi banalnymi uwagami. Bez wzgl�du na to czy by�y to uwagi krytyczne, czy pochlebne, wypowiada� je tym samym, �agodnym tonem. Wreszcie sko�czy� i u�o�y� na powr�t teczki w jeden r�wny stos.

��No, kapitanie � rzek� z nag�ym o�ywieniem � takie kartoteki rzadko si� spotyka. Wynika z nich, �e jeste�cie nieprzeci�tnie zdolni i �e macie niepodwa�alne osi�gni�cia w pracy. Zwr�ci�o moj� szczeg�ln� uwag� to, �e zostali�cie dwa razy ranni w czasie pe�nienia s�u�by i �e odznaczono was orderem zas�ugi za wyj�tkow� odwag�. To nie bagatela.

W twarzy kapitana Pritchera nie drgn�� nawet jeden mi�sie�. Sta� w dalszym ci�gu sztywno wypr�ony. Zgodnie z wymogami protoko�u nikt, kto zosta� zaszczycony audiencj� u burmistrza, nie m�g� usi��� w jego obecno�ci. Ten punkt etykiety by� mo�e niepotrzebnie podkre�la� fakt, �e w ca�ym pokoju by�o tylko jedno krzes�o � to, na kt�rym siedzia� burmistrz. Zgodnie z innym punktem, zabiera� g�os mo�na by�o tylko wtedy, kiedy burmistrz zwraca� si� z bezpo�rednim pytaniem.

Wzrok burmistrza spocz�� ci�ko na kapitanie, a jego g�os sta� si� ostry i twardy.

��Jednak�e od dziesi�ciu lat nie awansujecie, a wasi prze�o�eni stale skar�� si� na wasz wyj�tkowo uparty charakter. Z raport�w wynika, �e jeste�cie niezdyscyplinowani, �e macie niew�a�ciwy stosunek do waszych dow�dc�w, �e zupe�nie nie dbacie o to, aby unika� scysji z kolegami i �e na dodatek jeste�cie niepoprawnym intrygantem. Jak to wyt�umaczycie, kapitanie?

��Ekscelencjo, robi� tylko to, co uwa�am za s�uszne. Moje dzia�ania w s�u�bie pa�stwa i odniesione podczas nich rany �wiadcz� o tym, �e to, co uwa�am za s�uszne, le�y r�wnie� w interesie pa�stwa.

��Prawdziwie �o�nierskie stwierdzenie, kapitanie, ale to niebezpieczna doktryna. Ale o tym potem. Przechodz�c do rzeczy, jeste�cie oskar�eni o trzykrotn� odmow� wykonania rozkazu podpisanego przez moich prawomocnych przedstawicieli. Co macie do powiedzenia w tej sprawie?

��Ekscelencjo, w krytycznej chwili, kiedy lekcewa�y si� sprawy o pierwszorz�dnym znaczeniu, nie mog� pos�ucha� tego rozkazu.

��Ach tak� A sk�d wiecie, �e te sprawy maj� pierwszorz�dne znaczenie? I sk�d wiecie, �e si� je lekcewa�y?

��Ekscelencjo, jest to dla mnie zupe�nie oczywiste. M�wi mi o tym moje do�wiadczenie i moja znajomo�� rzeczy, kt�rej nie odmawia mi �aden z moich prze�o�onych.

��Ale�, kapitanie, czy nie widzicie tego, �e przypisuj�c sobie prawo do okre�lania polityki wywiadu, uzurpujecie sobie w�adz� swoich prze�o�onych?

��Ekscelencjo, moim obowi�zkiem jest s�u�y� pa�stwu, nie prze�o�onym.

��B��dne rozumowanie, bo wasz prze�o�ony te� ma swojego prze�o�onego. Tym prze�o�onym jestem ja, a ja to pa�stwo. Ale prosz� m�wi� �mia�o, nie b�dziecie mieli powodu, �eby si� uskar�a� na moj� sprawiedliwo��, kt�ra � jak m�wicie � jest przys�owiowa. Powiedzcie w�asnymi s�owami na czym polega wasze wykroczenie przeciw regulaminowi.

��Ekscelencjo, moim obowi�zkiem jest s�u�y� pa�stwu, a nie p�dzi� �ycie emerytowanego marynarza floty handlowej na Kalganie. Mia�em instrukcje pokierowa� dzia�alno�ci� Fundacji na tej planecie, udoskonali� organizacj�, kt�ra �ledzi�aby posuni�cia w�adcy Kalgana, szczeg�lnie w dziedzinie polityki zagranicznej.

��Wiem o tym. M�wcie dalej.

��Ekscelencjo, w swoich raportach stale podkre�la�em strategiczne znaczenie Kalgana i system�w, nad kt�rymi sprawuje w�adz�. Meldowa�em o ambicjach w�adcy Kalgana, o jego zasobach, o jego d��eniu do rozszerzenia w�adzy na inne systemy i o jego przyjacielskim, a mo�e tylko neutralnym, stosunku do Fundacji.

��Czyta�em uwa�nie wasze raporty. M�wcie dalej.

��Ekscelencjo, wr�ci�em stamt�d dwa miesi�ce temu. Kiedy wraca�em, nic nie �wiadczy�o o tym, �e Kalganowi grozi wojna. Co wi�cej, wszystko wskazywa�o na to, �e Kalgan jest wystarczaj�co silny, aby odeprze� ka�d� mo�liw� napa��. Miesi�c temu jaki� nieznany kondotier zagarn�� Kalgan bez walki. Cz�owiek, kt�ry w�ada� Kalganem, wed�ug wszelkiego prawdopodobie�stwa jest ju� martwy. Nikt nie m�wi o zdradzie, za to wszyscy wychwalaj� si�� i geniusz tego nieznanego kondotiera � tego Mu�a.

��Kogo? � burmistrz pochyli� si� w stron� Pritchera. Wygl�da� na ura�onego.

��To jego przydomek, Ekscelencjo. Prawd� m�wi�c, niewiele o nim wiadomo, ale zebra�em to wszystko, co si� o nim m�wi, i z tych okruch�w i strz�p�w informacji wybra�em te, kt�re wydaj� si� najbardziej wiarygodne. Wynika z nich jasno, �e to cz�owiek prosty i niskiego rodu. Ojciec jego jest nieznany. Matka zmar�a przy porodzie. Wychowywa� si� bez �adnej opieki, gdzie� w zakamarkach przestrzeni. Nie ma �adnego wykszta�cenia, wiedz� zdobywa� w�r�d podobnych sobie w��cz�g�w. Nikt nie zna jego prawdziwego nazwiska. Sam sobie nada� przydomek, pod kt�rym jest teraz znany i kt�ry, wed�ug powszechnej opinii, doskonale oddaje jego niezwyk�� si�� fizyczn� i up�r.

��Mniejsza o jego si�� fizyczn�. Jak� dysponuje armi�?

��M�wi�, �e posiada pot�n� flot�, ekscelencjo, ale by� mo�e na tej opinii zawa�y� dziwny upadek Kalgana. Terytorium, nad kt�rym sprawuje w�adz�, nie jest du�e, chocia� nie spos�b dok�adnie ustali� jego granic. Niemniej jednak trzeba go mie� na oku.

��Hmm. No, no! � Burmistrz zamy�li� si�. Wolno, dwudziestoma czterema poci�gni�ciami pi�ra, narysowa� na le��cym przed nim bloku sze�� kwadrat�w w sze�ciok�tnych uk�adach, wyrwa� j�, z�o�y� starannie na troje i wrzuci� do otworu stoj�cego po jego prawej r�ce dezintegratora.

��Wobec tego, powiedzcie mi teraz, kapitanie, na czym polega wasz problem. Powiedzieli�cie mi, co �trzeba� mie� na oku. A czym wam polecono si� zaj��?

��Jest taka zapad�a dziura, ekscelencjo, kt�ra, jak si� zdaje, nie p�aci nale�nych podatk�w.

��I to wszystko? Nie wiecie o tym, �e �yj� tam potomkowie dawnych dzikich handlarzy? Nie powiedziano wam, �e nie p�ac� podatk�w, bo to anarchi�ci, wywrotowcy i maniacy, kt�rzy uwa�aj� si� za spadkobierc�w Fundacji i kpi� sobie z jej kultury? Nie wiecie o tym, �e takich dziur, jak m�wicie, jest w przestrzeni wi�cej, �e zmawiaj� si� ze sob� i z elementem przest�pczym, kt�ry wci�� istnieje na obszarach kontrolowanych przez Fundacj�, a nawet tutaj na Terminusie. Nawet tutaj, kapitanie!

��Ekscelencjo, to wszystko jest mi wiadome. Ale jako cz�owiek w s�u�bie pa�stwowej musz� s�u�y� wiernie pa�stwu� a tylko ten s�u�y wiernie, kto s�u�y prawdzie. Bez wzgl�du na to, jakie s� zamiary tych resztek handlarzy i ich polityczne konsekwencje, to nie oni, lecz kr�likowie, kt�rzy w�adaj� szcz�tkami dawnego Imperium, maj� si��. Handlarze nie dysponuj� ani armi�, ani zasobami naturalnymi. Nie ma w�r�d nich nawet jedno�ci. Nie jestem poborc� podatkowym, �eby dawa� mi takie dziecinne zadanie.

��Kapitanie Pritcher, jeste�cie �o�nierzem i liczycie dzia�a, nie pieni�dze. Nie mo�ecie sobie za du�o pozwala�. Obowi�zuje was pos�usze�stwo. Radz� wam uwa�a�. Moja sprawiedliwo�� nie jest oznak� s�abo�ci. Jest rzecz� dowiedzion�, �e zar�wno genera�owie z okresu Imperium, jak i obecni w�adcy nie s� w stanie nam zaszkodzi�. Nauka Seldona, kt�ra wyznacza los Fundacji, nie opiera si�, jak wam si� wydaje, na bohaterskich czynach pojedynczych ludzi, lecz na procesach przemian spo�ecznych i ekonomicznych. Przetrwali�my ju� pomy�lnie cztery kryzysy, prawda?

��Tak jest, ekscelencjo. Ale nauk� Seldona zna tylko on sam. My mamy tylko wiar�. Podczas pierwszych trzech kryzys�w Fundacja � jak mnie uczono � mia�a m�drych przyw�dc�w, kt�rzy sami byli w stanie przewidzie� ich charakter i podj�� zawczasu �rodki zaradcze. Kto wie, jak potoczy�yby si� nasze dzieje, gdyby nie oni.

��Zgoda, kapitanie, ale pomijacie czwarty kryzys. Przecie� wtedy nie mieli�my przyw�dcy z prawdziwego zdarzenia, a musieli�my stawi� czo�a przeciwnikowi, kt�ry mia� pot�niejsz� armi�, lepsze uzbrojenie i zr�czniejszego dow�dc� ni� pozostali. Mimo to wygrali�my, bo tak by� musia�o.

��To prawda, ekscelencjo. Ale zanim sta�o si� to, co jak pan m�wi, sta� si� musia�o, musieli�my ci�ko walczy� przez ca�y rok. To nieuniknione zwyci�stwo kosztowa�o nas p� miliona ofiar i p� tysi�ca statk�w. Ekscelencjo, plan Seldona pomaga tym, kt�rzy sami si� o siebie troszcz�.

Burmistrz Indbur nachmurzy� si�. Mia� ju� do�� cierpliwego wyja�niania. Stwierdzi� nagle, �e pope�ni� b��d okazuj�c sw� �askawo��, gdy� zosta�o to poczytane za zach�t� do nieko�cz�cej si� dyskusji i ja�owych dialektycznych docieka�.

��Niemniej jednak, kapitanie � rzek� oschle � Seldon zapewnia nam zwyci�stwo nad wrogimi kr�likami, a ja w tych trudnych czasach nie mog� pozwoli� sobie na rozpraszanie si� i uwagi. Ci handlarze, kt�rych lekcewa�ycie, wywodz� si� z Fundacji. Wojna z nimi by�aby wojn� domow�. W takim przypadku plan Seldona nie daje nam �adnych gwarancji, gdy� oni, tak jak my, s� Fundacj�. A wi�c nale�y ich przywo�a� do porz�dku. Otrzymali�cie odpowiednie rozkazy.

��Ekscelencjo�

��Nie pyta�em was o nic, kapitanie. Otrzymali�cie rozkazy. Zastosujecie si� do nich. Dalsza dyskusja na ten temat ze mn� czy z kt�rym� z moich zast�pc�w uwa�ana b�dzie za zdrad�. Na razie jeste�cie uniewinnieni z zarzut�w.

Kapitan Ha� Pritcher ponownie przykl�kn��, a potem wolno wycofa� si� ty�em.

Burmistrz Indbur, trzeci z kolei o tym nazwisku, a drugi, kt�ry sprawowa� ten urz�d dziedzicznie, wr�ci� do r�wnowagi i wzi�� kolejny dokument ze stosu papier�w po lewej r�ce. By� to raport w sprawie oszcz�dno�ci w bud�ecie, kt�re da�o zmniejszenie ilo�ci pianki metalowej przeznaczonej na obszywki mundur�w policyjnych. Burmistrz Indbur przekre�li� zbyteczny przecinek, poprawi� b��d ortograficzny, zapisa� trzy uwagi na marginesie i od�o�y� raport na stert� z prawej strony. Wzi�� nast�pn� kartk� ze stosu po lewej r�ce�

Kiedy kapitan wywiadu Ha� Pritcher wr�ci� do koszar, czeka�a tam ju� na niego kapsu�ka osobista. By�a w niej kartka z rozkazem, przez kt�r� bieg�a na ukos czerwona piecz�tka z napisem �PILNE�, Rozkaz zaczyna� si� od du�ych, misternych liter �Ja�.

Kapitan Ha� Pritcher otrzyma� bezwzgl�dny rozkaz natychmiastowego odlotu na �rebeliancki �wiat Haven�.

Kapitan Ha� Pritcher, siedz�c za sterami jednoosobowego �cigacza, wzi�� spokojnie kurs na Kalgan. Tej nocy spa� smacznie snem nie prze�ywaj�cego �adnych rozterek cz�owieka.

Chocia� upadek Kalgana odbi� si� g�o�nym echem w miejscach odleg�ych ode� o siedem tysi�cy parsek�w, chocia� zaintrygowa� starego handlarza, strapi� upartego oficera wywiadu Fundacji i zirytowa� jej drobiazgowego burmistrza, to na samym Kalganie przeszed� jakby zupe�nie niezauwa�ony i bez echa. Historia uczy, �e odleg�o�� w czasie, jak r�wnie� w przestrzeni, nadaje zjawiskom zupe�nie inny wymiar. Nawiasem m�wi�c, nie zanotowano jeszcze �adnego przypadku, aby kto� z tych nauk wyci�gn�� odpowiednie wnioski.

Kalgan to by� Kalgan. By� jedynym �wiatem w tym kwadrancie Galaktyki, kt�ry zdawa� si� nie przyjmowa� do wiadomo�ci faktu, �e Imperium ju� nie istnieje, �e rz�dy Stannel�w nale�� do przesz�o�ci, �e wielko�� przemin�a i pok�j si� sko�czy�.

Kalgan by� luksusowym �wiatem. Kruszy� si� i sypa� pot�ny gmach b�d�cy szczytowym dzie�em ludzko�ci, ale Kalgan nie odczuwa� �adnych tego skutk�w. Nadal, po staremu, dostarcza� rozrywki, nadal sprzedawa� przyjemno�� i zyskiwa� z�oto.

Unikn�� ci�kich do�wiadcze� innych �wiat�w, bo jaki� zdobywca chcia�by zniszczy� lub nawet cho�by powa�nie uszkodzi� �wiat o takich zasobach got�wki, za kt�r� mo�na sobie by�o kupi� nietykalno��?

Ale nawet Kalgan sta� si� w ko�cu kwater� g��wn� wojowniczego w�adcy i jego b�ogi spok�j musia� ust�pi� przed wymogami wojny. Jego �agodne, ujarzmione d�ungle, pi�kne pla�e, kolorowe i weso�e miasta rozbrzmiewa�y echem defiluj�cych oddzia��w najemnik�w i podekscytowanych tubylc�w. Uzbrojono �wiaty nale��ce do jego prowincji i po raz pierwszy w historii ich pieni�dze zainwestowano nie w �ap�wki, lecz w statki bojowe. Jego w�adca wykaza� ponad wszelk� w�tpliwo��, �e jest zdecydowany broni� swego, a nawet si�gn�� po cudz� w�asno��. By� wa�n� osobisto�ci� w Galaktyce, budowniczym Imperium i za�o�ycielem dynastii. Od jego woli zale�a�o czy wybuchnie wojna, czy b�dzie trwa� pok�j.

I oto pokona� go � jego armie i jego rozkwitaj�ce Imperium � nikomu nieznany cz�owiek o �miesznym przezwisku, a co wi�cej dokona� tego nie stoczywszy nawet jednej bitwy.

Tak tedy Kalgan stal si� na powr�t tym, czym by� poprzednio, jego mieszka�cy zrzucili mundury i wr�cili do swych normalnych zaj��, a zagraniczni zawodowcy zasilili nowo przyby�e oddzia�y.

I zn�w, jak dawniej, d�ungle sta�y si� miejscem luksusowych �ow�w na starannie hodowan� zwierzyn�, kt�ra nie stanowi�a �adnego zagro�enia dla �ycia my�liwych, a w powietrzu odbywa�y si� pogonie za ptactwem, kt�re ko�czy�y si� fatalnie tylko dla wielkich ptak�w.

W miastach uchod�cy z Galaktyki/ mogli zaspokoi� g��d rozrywki stosownie do stanu swych portfeli. Obok iluzorycznych, wyczarowanych z nico�ci pa�ac�w b�d�cych popisem fantazji i techniki, gdzie drzwi otwiera�y si� na brz�k p�kredytowej monety, istnia�y niepozorne, nie rzucaj�ce si� w oczy i nielegalne lokale, do kt�rych wst�p mieli tylko ludzie naprawd� bogaci.

Toran i Bayta roztopili si� w morzu wczasowicz�w. Zostawili sw�j statek w wielkim publicznym hangarze na P�wyspie Wschodnim i skierowali si� do miejsca w sam raz dla klasy �redniej, nad Morze �r�dl�dowe, gdzie przyjemno�ci by�y jeszcze legalne, a nawet szacowne, lecz gdzie nie by�o ju� takiego niezno�nego t�oku.

Bayta ciemnymi okularami chroni�a oczy przed blaskiem s�o�ca, a bia�� sukni� cia�o przed upa�em. Siedzia�a, obejmuj�c podkurczone nogi opalonymi na z�oty kolor ramionami i patrz�c roztargnionym wzrokiem na rozci�gni�te obok na ca�� d�ugo�� cia�o m�a, prawie l�ni�ce w lej�cych si� z nieba potokach o�lepiaj�cego s�o�ca.

��Uwa�aj, �eby� nie przedobrzy� � powiedzia�a, ale Toran pochodzi� z gasn�cej gwiazdy. Mimo trzech lat sp�dzonych w Fundacji, wci�� traktowa� s�o�ce jako luksus i od czterech dni jego sk�ra posmarowana wcze�niej olejkiem chroni�cym przed poparzeniem promieniami s�o�ca, nie zna�a dotyku tkaniny. Za ca�e ubranie s�u�y�y mu tylko kr�tkie szorty.

Bayta rzuci�a si� na piasek obok niego i zacz�li szeptem rozmawia�.

Ponury g�os Torana dziwnie kontrastowa� z jego pogodn�, rozlu�nion� twarz�.

��Przyznaj�, �e wci�� trwamy w tym samym punkcie. Ale gdzie go szuka�? Kim on jest? W tym zwariowanym �wiecie nawet si� o nim nie wspomina. Mo�e, on wcale nie istnieje.

��Istnieje � odpar�a Bayta nie poruszaj�c ustami. � Jest po prostu sprytny. A tw�j stryj ma racj�. To cz�owiek, z kt�rego mogliby�my zrobi� u�ytek� je�li jest jeszcze na to czas.

Po kr�tkiej chwili milczenia Toran rzek� szeptem:

��Wiesz, co teraz robi�, Bay? Marz�, jakbym mia� pora�enie s�oneczne. Wszystko uk�ada si� tak g�adko� tak �adnie. � Jego g�os odp�yn��, a potem powr�ci�. � Pami�tasz, co m�wi� doktor Amann na uniwersytecie? Fundacja nie mo�e nigdy przegra�, ale to nie znaczy, �e nie mog� przegra� jej w�adcy. Czy� prawdziwa historia Fundacji nie zacz�a si� z chwil�, kiedy Salvor Hardin wykopa� Encyklopedyst�w i przej��, jako pierwszy burmistrz, rz�dy na Terminusie? A czy w sto lat p�niej Hober Mallow nie przej�� w�adzy w spos�b prawie tak samo drastyczny? Ju� dwa razy ci, co rz�dz�, zostali pobici, wi�c jest to mo�liwe. Dlaczego nie mo�emy tego zrobi� my?

��To stara �piewka, Torie. M�g�by� wymy�li� co� lepszego.

��Stara, powiadasz? Zastan�w si�. Co to jest Haven? Mo�e nie jest cz�ci� Fundacji? To po prostu, �eby tak powiedzie�, cz�� zewn�trznego proletariatu. Je�li my b�dziemy g�r�, to b�dzie to przecie� w dalszym ci�gu zwyci�stwo Fundacji, tyle �e spadn� jej obecni w�adcy.

��Mi�dzy �mo�emy� a �zrobimy� jest du�a r�nica. Pleciesz g�upstwa.

Toran a� poderwa� g�ow�.

��O rany, Bay, jeste� po prostu w z�ym nastroju. Chcesz mi koniecznie zepsu� humor? Je�li nie masz nic przeciwko, to si� zdrzemn�.

Ale Bayta nie s�ucha�a go. Wyci�ga�a g�ow� jak �uraw i nagle, zupe�nie niespodzianie, zachichota�a, zdj�a okulary i patrzy�a na co� na pla�y os�aniaj�c oczy r�k� przed s�o�cem.

Toran uni�s� g�ow�, a potem ca�y tu��w i popatrzy� w tym samym kierunku.

Najwyra�niej przygl�da�a si� tyczkowatemu osobnikowi, kt�ry podrygiwa� stoj�c na r�kach, ku uciesze gawiedzi. By� to jeden z kr�c�cych si� po pla�y �ebrak�w, kt�rzy za par� monet wyginali w dziwnych �ama�cach swoje gi�tkie cz�onki.

Dozorca pla�y dawa� mu znaki, �eby stan�� na nogach. B�azen z zadziwiaj�c� zr�czno�ci� przeni�s� ci�ar cia�a na jedn� r�k�, a kciukiem drugiej machn�� ko�o nosa i wskaza� na ziemi�. Dozorca podszed� do niego z gro�n� min� i dostawszy nog� w brzuch machn�� koz�a. W tej samej chwili b�azen stan�� na nogach i uciek�. T�um powstrzyma� pieni�cego si� ze z�o�ci dozorc� od rzucenia si� za nim.

B�azen szed� niezdecydowanym krokiem wzd�u� pla�y. Mija� ludzi le��cych na piasku, czasami przystawa�, jakby wahaj�c si� w kt�r� i�� stron�, ale nie zatrzyma� si� nigdzie. T�um rozproszy� si�. Dozorca odszed�.

��Dziwny facet � powiedzia�a Bayta z rozbawieniem. Toran przytakn�� bez zapa�u. B�azen zbli�y� si� na tyle, �e mogli mu si� dobrze przyjrze�. Z chudej twarzy stercza� pot�ny nos zako�czony mi�sistym koniuszkiem, kt�ry wygl�da� niemal jak organ chwytny. Jego tyczkowate cia�o i chude, d�ugie ko�czyny, kt�re podkre�la� jeszcze kostium, porusza�y si� swobodnie i z pewnym wdzi�kiem, ale mimo to ca�o�� sprawia�a wra�enie jakby przypadkowo zosta�a zebrana do kupy.

Nie spos�b by�o patrze� na niego bez �miechu.

B�azen musia� sobie nagle u�wiadomi�, �e jest obiektem ich zainteresowania, gdy� min�wszy ich zatrzyma� si� w p� kroku i zrobiwszy nag�y zwrot podszed� do nich. Utkwi� w Baycie ogromne br�zowe oczy.

Bayta zmiesza�a si�.

B�azen u�miechn�� si�, ale nada�o to jego ptasiej twarzy wyraz smutku. Odezwa� si� w charakterystyczny dla mieszka�c�w Sektor�w �rodkowych wyszukany spos�b:

��Gdybym przywo�a� rozum, kt�rym mnie obdarzy�y dobre duchy, to rzek�bym, �e ta dama nie mo�e istnie� bo kt� zdrowy na umy�le we�mie sen za jaw�? Wola�bym jednak by� szale�cem i da� wiar� oczarowanym i oszo�omionym oczom.

Bayta otworzy�a szeroko oczy ze zdumienia. Rzek�a tylko:

��O!

Toran roze�mia� si�.

��Och, ty czarodziejko. No, dalej, Bay, to warte pi�ciokredyt�wki. Daj mu.

B�azen zbli�y� si� jednym skokiem.

��Nie, moja pani, nie zrozum mnie �le. Nie m�wi� dla pieni�dzy, lecz dla twych jasnych oczu i promiennego u�miechu.

��No c�, dzi�ki � obr�ci�a si� do Torana. � Rany, popatrz, on ma s�o�ce w oczach.

��I nie tylko dla oczu i promiennej twarzy � be�kota� b�azen, wyrzucaj�c gwa�townie s�owa � lecz r�wnie� dla czystego i �mia�ego umys�u i dla twej dobroci.

Toran podni�s� si�, si�gn�� po bia�� szat�, kt�r� przez cztery dni nosi� przerzucon� przez rami� i wskoczy� w ni�.

��No, kochany � rzek� � mo�e w ko�cu powiesz o co ci chodzi i przestaniesz niepokoi� pani�.

B�azen odskoczy� do ty�u i skurczy� si� ze strachu.

��Ale� nie mia�em nic z�ego na my�li. Jestem tu obcy i powiadaj�, �e mam pomieszane zmys�y, ale potrafi� czyta� ludziom z twarzy. Uroda tej damy kryje dobre serce, serce, kt�re pomo�e mi w moich k�opotach, mimo i� m�wi� tak �mia�o.

��Pi�� kredyt�w wystarczy? � spyta� sucho Toran i wyci�gn�� monet�.

Ale b�azen nie przyj�� jej, a Bayta rzek�a:

��Pozw�l mi z nim pom�wi�. � I szybko doda�a p�g�osem: � Nie ma sensu gniewa� si� na jego �mieszne gadanie. To dialekt. Prawdopodobnie nasza mowa jest r�wnie dziwna dla niego.

��Co to za k�opoty? � spyta�a b�azna. � Chyba nie obawiasz si� dozorcy, co? Nic ci nie zrobi.

��Och nie, nie jego. On jest jak wietrzyk, kt�ry wznosi kurz ko�o moich st�p. Uciekam przed innym, kt�ry jest jak huragan, co zmiata �wiaty i zderza je ze sob�. Uciek�em tydzie� temu, spa�em na ulicach i kry�em si� w t�umie. Zagl�da�em w twarz wielu ludziom szukaj�c pomocy. Znalaz�em j� tutaj. Znalaz�em j� tutaj � powt�rzy� mi�kkim, �arliwym g�osem, a w jego wielkich oczach znowu pojawi� si� niepok�j.

��No c� � rzek�a Bayta rozs�dnie � chcia�abym ci pom�c, ale uwierz mi, przyjacielu, �e nie jestem w stanie ochroni� ci� przed zmiataj�cym �wiaty huraganem. Prawd� m�wi�c, mog�abym wykorzysta�

Nagle zabrzmia� im w uszach pot�ny, gniewny g�os:

��A, jeste� tu, ty �mierdz�cy gnojku�

Ko�o nich sta� dozorca pla�y, z twarz� zaczerwienion� od biegu i z�bami wyszczerzonymi z w�ciek�o�ci. Wskaza� na b�azna pistoletem na gaz osza�amiaj�cy:

��Wy dwoje, trzymajcie go. Nie dajcie mu uciec. Jego ci�ka r�ka spad�a na chude rami� b�azna, kt�ry j�kn�� z b�lu.

��Co on zrobi�? � spyta� Toran.

��Co zrobi�? Dobre sobie � co zrobi�! � dozorca si�gn�� r�k� do torebki dyndaj�cej u pasa, wyci�gn�� purpurow� chustk� i wytar� kark. � Powiem wam co zrobi� � rzek� z satysfakcj�. � Uciek�. Ca�y Kalgan go szuka. Rozpozna�bym go od razu, gdyby nie sta� do g�ry nogami. � Z wyrazem okrutnego zadowolenia na twarzy potrz�sn�� swym je�cem jak workiem.

��A sk�d�e on uciek�?. � spyta�a z u�miechem Bayta.

Wok� nich gromadzi� si� z wolna t�um wymieniaj�cych uwagi gapi�w. W miar� jak r�s� t�um, ros�a te� pewno�� siebie dozorcy. Podni�s� g�os.

��Sk�d uciek�? � powt�rzy� szyderczym tonem. � My�l�, �e s�yszeli�cie o Mule, co?

T�um zamilk�, a Bayta poczu�a nagle ch��d w �o��dku. B�azen wlepi� w ni� wzrok, dygoc�c w mocnym u�cisku dozorcy.

��A ten diabelny obszarpaniec � ci�gn�� dono�nym g�osem dozorca � to nikt inny jak b�azen jego dostojno�ci, kt�ry uciek� z pa�acu. � Ponownie potrz�sn�� silnie swym je�cem. � Mo�e zaprzeczysz temu, b�a�nie?

B�azen nic nie odrzek�, ale jego twarz poblad�a z trwogi. Bayta szepn�a co� Toranowi do ucha. Toran podszed� do dozorcy i rzek� przyja�nie:

��No, m�j kochany, mo�e by� tak na chwil� zabra� swoj� r�k�. Ten b�azen ta�czy� dla nas i jeszcze nie odta�czy� tego, za co mu zap�aci�em.

��Wolnego! � krzykn�� stra�nik z nowym przyp�ywem energii. � Zosta�a wyznaczona nagroda�

��Na pewno j� dostaniesz, je�li udowodnisz, �e to ten, kt�rego szukasz. Tymczasem mo�e da�by� mu spok�j. Wiesz, �e zadzierasz z turyst�, co mo�e mie� dla ciebie przykre konsekwencje?

��A ty zadzierasz z jego dostojno�ci�, co si� sko�czy przykro dla ciebie � odci�� si� dozorca i znowu potrz�sn�� b�aznem. � Zwr�� temu cz�owiekowi pieni�dze, ty zgni�ku!

Toran wykona� szybki ruch, wykr�ci� dozorcy r�k� i wyrwa� mu pistolet gazowy, o ma�o nie pozbawiaj�c go przy okazji palca. Dozorca zawy� z b�lu i w�ciek�o�ci. Toran odsun�� go gwa�townie na bok i uwolniony z u�cisku dozorcy b�azen schowa� si� za nich.

Prawie nikt z otaczaj�cych ich gapi�w nie zwr�ci� jednak uwagi na ca�� t� akcj�. T�um wyci�ga� szyje, patrz�c gdzie� ponad nimi. Wszcz�� si� ruch, jakby wiele os�b naraz zapragn�o si� oddali� z centrum wydarze�.

Z oddali dobieg� szorstki rozkaz i t�um zako�ysa� si� i rozst�pi�, robi�c przej�cie dla dw�ch ludzi z niedbale trzymanymi w d�oniach biczami elektrycznymi. Ubrani byli w szkar�atne bluzy z emblematem przedstawiaj�cym b�yskawic� i rozpadaj�c� si� pod jej uderzeniem planet�. Za nimi kroczy� pos�pny, ciemnosk�ry i ciemnow�osy olbrzym w mundurze porucznika. Olbrzym przem�wi� z�owieszczo cichym g�osem, kt�ry �wiadczy� o tym, �e nie musi si� ucieka� do krzyku, �eby wyegzekwowa� swoje ��dania.

��To ty nas powiadomi�e�?

Trzymaj�c si� za wywichni�t� d�o�, z twarz� wykrzywion� b�lem, dozorca wymamrota�:

��Domagam si� nagrody, wasza wielmo�no�� i oskar�am tego cz�owieka o�

��Dostaniesz swoj� nagrod� � rzek� porucznik nie spojrzawszy nawet na niego. Skin�� na swoich ludzi. � Bra� go!

Toran poczu�, �e b�azen kurczowo czepia si� jego p�aszcza. Powiedzia� dono�nie, staraj�c si�, by nie zadr�a� mu g�os:

��Przykro mi, poruczniku, ale ten cz�owiek jest moi.

�aden z �o�nierzy nawet nie mrugn�� okiem. Jeden z nich podni�s� jakby od niechcenia bat do g�ry, ale na kr�tkie warkni�cie porucznika opu�ci� r�k�.

Czarny olbrzym podszed� ko�ysz�cym si� krokiem do Torana.

��A kim ty jeste�?

��Obywatelem Fundacji � pad�a odpowied�. Zrobi�o to wra�enie, przynajmniej na t�umie, kt�ry przygl�da� si� dot�d ca�ej scenie z zapartym tchem. Podni�s� si� naraz gwar. Imi� Mu�a mog�o wzbudza� trwog�, ale w ko�cu us�yszano o nim dopiero niedawno, natomiast s�owo �Fundacja�, kojarz�ce si� z pot�g�, kt�ra rozbi�a Imperium i kt�ra rz�dzi�a t� �wiartk� Galaktyki z zimn� bezwzgl�dno�ci� tkwi�o g��boko w �wiadomo�ci jej mieszka�c�w i napawa�o ich bezbrze�nym l�kiem. Porucznik zachowa� twarz. � Zdaje pan sobie spraw� z tego, kim jest cz�owiek, kryj�cy si� za pana plecami? � spyta�.

��S�ysza�em, �e to podobno zbieg z dworu waszego przyw�dcy, ale wiem na pewno tylko tyle, �e to m�j przyjaciel. B�dzie pan musia� przedstawi� niezbite dowody, je�li chce go pan zabra�.

Z t�umu dobieg�y zduszone okrzyki zdumienia, ale porucznik nie zwr�ci� na nie uwagi.

��Ma pan przy sobie papiery stwierdzaj�ce, �e jest pan obywatelem Fundacji?

��S� na statku.

��Zdaje pan sobie spraw� z tego, �e �amie pan prawo? Mog� kaza� pana zastrzeli�.

��Bez w�tpienia. Ale gdyby zastrzeli� pan obywatela Fundacji, to jest ca�kiem prawdopodobne, �e po�wiartowano by pana i wys�ano na Fundacj� jako cz�ciowe zado��uczynienie. Robili tak ju� inni w�adcy.

Porucznik obliza� wargi. Ten cz�owiek m�wi� prawd�.

��Pana nazwisko? � spyta�. Toran poszed� za ciosem.

��Na dalsze pytania odpowiem na swoim statku. Mog� panu poda� numer komory w hangarze, zarejestrowany jest pod nazw� �Bayta�.

��Nie wyda pan zbiega?

��Mo�e Mu�owi. Niech pan przy�le swego w�adc�.

Dalej rozmowa potoczy�a si� szeptem i w pewnej chwili porucznik odwr�ci� si� gwa�townie.

��Rozproszy� t�um! � rzek� do swych ludzi ze st�umionym okrucie�stwem.

Posz�y w ruch bicze elektryczne. Rozleg�y si� wrzaski i t�um rzuci� si� w pop�ochu do ucieczki.

W drodze do hangaru Toran by� zatopiony w my�lach. Odezwa� si� tylko raz, jakby m�wi�c g�o�no do siebie.

��Na Galaktyk�, Bay, co ja prze�y�em. Tak si� ba�em�

��Tak � odpowiedzia�a jeszcze dr��cym g�osem, patrz�c niemal z uwielbieniem na m�a � to by�o zupe�nie niepodobne do ciebie.

��Nie mog� zrozumie�, co mi si� sta�o. Sta�em tam z pistoletem gazowym, kt�rego pewnie nie potrafi�bym nawet u�y� i bezczelnie si� stawia�em. Nie wiem dlaczego tak si� zachowa�em.

Popatrzy� przez przej�cie mi�dzy siedzeniami statku powietrznego bliskiego zasi�gu, kt�ry ni�s� ich w stron� portu, na miejsce, gdzie spa� skulony b�azen Mu�a i doda� z niesmakiem:

��To by�a dla mnie najci�sza pr�ba.

W tym samym czasie porucznik sta� sztywno wypr�ony przed dow�dc� garnizonu. Pu�kownik popatrzy� na niego i rzek�:

��Dobra robota. Zrobili�cie, co do was nale�a�o. Porucznik zwleka� z odej�ciem. W ko�cu rzek�

ponuro:

��W oczach tego mot�ochu Mu� straci� twarz, panie pu�kowniku. Trzeba b�dzie podj�� odpowiednie kroki dyscyplinarne, aby przywr�ci� nale�ny mu szacunek.

��Zosta�y ju� podj�te.

Porucznik zabra� si� do wyj�cia, ale odwr�ci� si� jeszcze i powiedzia� prawie ze z�o�ci�:

��Zgadzam si�, panie pu�kowniku, �e rozkaz to rozkaz, ale sta� naprzeciw tego cz�owieka z pistoletem gazowym w r�ku i spokojnie prze�yka� jego bezczelne uwagi, to by�a dla mnie najci�sza pr�ba.

�Hangar� na Kalganie jest instytucj� jedyn� w swoim rodzaju. Zrodzi�a j� potrzeba rozmieszczenia wielkiej ilo�ci statk�w przybysz�w z zagranicy oraz r�wnie pilna potrzeba zapewnienia tym przybyszom kwater. Spryciarz, kt�ry pierwszy wpad� na sk�din�d oczywisty spos�b rozwi�zania tego dylematu, szybko sta� si� milionerem. Jego potomkowie i spadkobiercy nale�eli do finansowej elity Kalgana.

�Hangar� zajmuje wiele mil kwadratowych, przy czym nazwa �hangar� zupe�nie nie oddaje jego charakteru. W�a�ciwie jest to hotel � hotel dla statk�w. Podr�ny p�aci z g�ry i otrzymuje dla swego statku miejsce postojowe, z kt�rego mo�e w ka�dej chwili wznie�� si� w przestrze�. Go�cie mieszkaj� w swoich w�asnych statkach. Mo�na oczywi�cie korzysta� za odpowiedni� op�at� z normalnych us�ug hotelowych, takich jak wy�ywienie i opieka lekarska, proste naprawy statk�w oraz komunikacja krajowa.

Skutkiem tego, turysta, p�ac�c ��cznie za miejsce w hangarze i hotel, wydaje mniej, ni� gdyby musia� p�aci� za jedno i drugie oddzielnie. W�a�ciciele grunt�w, na kt�rych znajduje si� hangar, wydzier�awiaj� je za dobr� zap�at�. Rz�d �ci�ga wysokie podatki. Wszyscy s� zadowoleni. Nikt na tym nie traci. To proste!

Cz�owiek, kt�ry przemierza� teraz zadaszone, szerokie korytarze ��cz�ce niezliczone skrzyd�a �hangaru�, zastanawia� si� niegdy� nad nowatorstwem i u�yteczno�ci� opisanego wy�ej systemu, ale rozwa�ania takie dobre by�y w czasie bezczynno�ci, natomiast zupe�nie nieodpowiednie w chwili obecnej.

Wzd�u� korytarzy ci�gn�y si� d�ugie, r�wne rz�dy statk�w spoczywaj�cych nieruchomo w dok�adnie wytyczonych komorach. M�czyzna mija� oboj�tnie rz�d za rz�dem. Zna� si� doskonale na swojej robocie i je�li wcze�niej przestudiowany rejestr statk�w nie dostarczy� mu dok�adnych informacji o tym, czego szuka�, okre�laj�c jedynie z grubsza poszczeg�lne skrzyd�a, z kt�rych ka�de go�ci�o setki statk�w, to jego fachowa wiedza pozwala�a mu znale�� w�r�d tych setek ten jeden jedyny, kt�rego szuka�.

Martw� cisz� przerwa�o lekkie westchnienie, kiedy zatrzyma� si� i znikn�� za jednym z rz�d�w statk�w. Wygl�da� jak mr�wka w cieniu wynios�ych, nieruchomych, metalowych potwor�w.

Tu i �wdzie o�wietlone iluminatory wskazywa�y na obecno�� turyst�w, kt�rzy wr�cili wcze�niej z miasta, przek�adaj�c w�asne, proste lub bardziej intymne zabawy nad udzia� w zorganizowanej, masowej rozrywce.

M�czyzna zatrzyma� si� i na pewno u�miechn��by si�, gdyby wiedzia�, co to u�miech. W ka�dym razie, mimo �e jego twarz pozosta�a nieruchoma, jego zwoje m�zgowe na pewno wykona�y co�, co by�o intelektualnym odpowiednikiem u�miechu.

Statek, obok kt�rego stan��, mia� g�adk�, l�ni�c� powierzchni� i wida� by�o, �e jest szybki. Jego szczeg�lny kszta�t by� tym, czego m�czyzna �w szuka�. Nie by� to zwyk�y model. W tamtych czasach wi�kszo�� statk�w tego sektora Galaktyki albo na�ladowa�a statki Fundacji, albo by�a dzie�em jej in�ynier�w. Ten jednak by� inny. By� to statek z Fundacji. Wskazywa�y na to chocia�by niewielkie wybrzuszenia na jego powierzchni kryj�ce aparatur� wytwarzaj�c� ekran ochronny, kt�ry mog�y posiada� tylko statki Fundacji. Ale dla do�wiadczonego oka by�y tam te� inne oznaki jego przynale�no�ci.

M�czyzna dzia�a� bez wahania.

Elektroniczna bariera odgradzaj�ca statek od korytarza i od innych statk�w � �wiadectwo poszanowania przez zarz�d hangaru prywatnej sfery �ycia jego go�ci, nie by�a �adn� przeszkod�. Pod wp�ywem specjalnego, neutralizuj�cego jej dzia�anie przyrz�du, kt�rym dysponowa� m�czyzna, ust�pi�a �atwo i szybko, nie uruchamiaj�c alarmu.

Tak wi�c pierwszym sygna�em wewn�trz statku �wiadcz�cym o obecno�ci intruza na zewn�trz by� st�umiony i nieomal przyjazny d�wi�k brz�czyka w salonie, kt�ry to d�wi�k by� efektem zakrycia przez owego intruza fotokom�rki umieszczonej obok g��wnego w�azu.

W czasie, gdy �w tajemniczy m�czyzna prowadzi� swe poszukiwania, Toran i Bayta siedzieli w swym statku i mimo jego stalowych �cian nie czuli si� zbyt bezpiecznie. B�azen Mu�a, kt�ry zd��y� ju� im wyzna�, i� jego w�t�a osoba nosi wspania�e, pa�skie nazwisko Magnifico Giganticus, siedzia� zgarbiony przy stole i zmiata� jedzenie ze stoj�cego przed nim talerza.

Podnosi� g�ow� znad talerza tylko po to, by swymi smutnymi, br�zowymi oczyma �ledzi� ruchy Bayty krz�taj�cej si� w pomieszczeniu, gdzie siedzia�, a b�d�cym po��czeniem kuchni i spi�arni.

��Wdzi�czno�� s�abej istoty jest niewiele warta � wymamrota� � ale masz j�, pani, albowiem przez ostatni tydzie� jada�em jedynie och�apy, a cho� cia�o mam w�t�e, m�j apetyt jest wprost nieprzyzwoicie wielki.

��No wi�c jedz! � rzek�a Bayta z u�miechem. � Nie tra� czasu na podzi�kowania. Zdaje si�, �e macie w Galaktyce �rodkowej jakie� powiedzenie na temat wdzi�czno�ci.

��Istotnie, pani. Jak mi m�wiono, rzek� kiedy� pewien m�drzec: �Prawdziwej wdzi�czno�ci nie wyra�a si� pustymi s�owami�. Niestety, pani, wydaje si�, �e ca�y sk�adam si� tylko z pustych s��w. Kiedy moje puste gadanie bawi�o Mu�a, dawa� mi str�j dworski i nazywa� mnie wspaniale �Magnifico�, bo musisz wiedzie�, pani, �e przedtem zwa�em si� po prostu Bobo, co mu si� nie podoba�o, ale kiedy moje puste gadanie przestawa�o go bawi�, wtedy na moje biedne ko�ci spada� grad bat�w i kuksa�c�w.

W drzwiach prowadz�cych od kabiny pilota ukaza� si� Toran.

��Nie pozostaje nam nic innego, jak tylko czeka�, Bay. Mam nadziej�, �e Mu� potrafi zrozumie�, �e statek Fundacji to skrawek jej terytorium.

Magnifico Giganticus, niegdysiejszy Bobo, otworzy� szeroko oczy i wykrzykn��:

��Wielka jest pot�ga Fundacji, przed kt�r� dr�� nawet okrutni s�udzy Mu�a!

��Ty tak�e s�ysza�e� o Fundacji? � spyta�a Bayta, lekko si� u�miechaj�c.

��A kt� nie s�ysza�? � g�os Magnifico przeszed� w tajemniczy szept.

��Niekt�rzy powiadaj�, �e jest to �wiat pot�nej magii, ognia, kt�ry poch�ania ca�e planety, i innych niezwyk�ych tajemnic. M�wi� te�, �e nawet najwi�ksze znakomito�ci Galaktyki nie ciesz� si� takim szacunkiem i powa�aniem, jak cz�owiek, kt�ry mo�e tylko powiedzie� �Jestem obywatelem Fundacji�, cho�by by� przy tym prostym g�rnikiem czy nawet niczym, tak jak ja.

��Ach, Magnifico � odezwa�a si� Bayta � nigdy nie sko�czysz, je�li b�dziesz wyg�asza� przemowy. Dam ci troch� pachn�cego mleka. To dobre.

Postawi�a dzbanek z mlekiem na stole, �agodnie wypchn�a Torana z kuchni i wysz�a za nim.

��Torie, co z nim zrobimy? � wskaza�a na kuchni�.

��Co masz na my�li?

��Wydamy go, je�li zjawi si� tu Mu�?

��A co innego mo�emy zrobi�? � jego g�os zdradza� niepok�j, a potwierdzi� to ruch d�oni, kt�rym odsun�� z czo�a mokry kosmyk w�os�w.

��Zanim tu przylecieli�my � m�wi� dalej nerwowo � wydawa�o mi si�, �e ca�e nasze zadanie polega na tym, �eby wypyta� o Mu�a i potem wzi�� si� do roboty� cho� nie mia�em �adnego okre�lonego planu.

��Wiem, co my�lisz, Torie. Nie bardzo wierzy�am, �e uda mi si� zobaczy� Mu�a na w�asne oczy, ale my�la�am, �e uda nam si� uzyska� jakie� w miar� pewne informacje i przekaza� je ludziom, kt�rzy lepiej si� orientuj� w tej mi�dzygwiezdnej intrydze. Nie jestem szpiegiem z sensacyjnych opowiada�.

��Nie jeste� gorsza ode mnie, Bay. � Za�o�y� r�ce i zmarszczy� czo�o. � Co za sytuacja! Gdyby nie ten dziwny incydent, nikt by nie powiedzia�, �e istnieje jaki� Mu�. My�lisz, �e przyjdzie po swojego b�azna?

Bayta spojrza�a na niego.

��Nie wiem, czy bym tego chcia�a. Nie wiem ani co powiedzie�, ani co zrobi�. A ty?

W tym momencie zabrzmia� brz�czy k. Usta Bayty poruszy�y si� prawie bezg�o�nie:

��Mu�!

W drzwiach kuchni ukaza� si� Magnifico. Patrz�c rozszerzonymi z przera�enia oczami wybe�kota�:

��Mu�?

��Musz� ich wpu�ci� � wymamrota� Toran. Nacisn�� kontakt otwieraj�c w�az i chwil� potem jego zewn�trzna pokrywa zamkn�a si� za go�ciem. Skaner ukaza� tylko jednego cz�owieka.

��Jest tylko jeden � rzek� Toran z wyra�n� ulg�. Dr�a� mu troch� g�os, gdy spyta� przez kana� sygnalizacyjny: � Kto tam?

��Mo�e mnie wpu�cicie i przekonacie si� sami, co? � dobieg� cienki g�os z odbiornika.

��O�wiadczam panu, �e to statek Fundacji, a wi�c zgodnie z prawem mi�dzynarodowym jest pan na jej terytorium.

��Wiem o tym.

��Prosz� wej�� z pustymi r�kami. W przeciwnym razie strzelam. Jestem dobrze uzbrojony.

��Zrobione!

Toran otworzy� drzwi wewn�trzne i nacisn�� kontakt miotacza. Jego kciuk znajdowa� si� tu� nad przyciskiem wyzwalaj�cym reakcj�. Us�yszeli zbli�aj�ce si� kroki, a chwil� potem otworzy�y si� drzwi i Magnifico krzykn��:

��To nie Mu�! To tylko cz�owiek. �Cz�owiek� sk�oni� si� b�aznowi z pos�pn� min�.

��Ca�kowicie si� zgadza. Nie jestem Mu�em. Roz�o�y� r�ce.

��Nie mam broni i przyby�em tu w pokojowych zamiarach. Niech si� pan rozlu�ni i od�o�y ten miotacz� Mo�e panu niechc�cy drgn�� r�ka.

Kim pan jest? � spyta� szorstko Toran.

��To ja mog� o to spyta� pana � odpar� ch�odno intruz � poniewa� to pan, nie ja, stwarza fa�szywe pozory.

��Jak to?

��Podaje si� pan za obywatela Fundacji, podczas gdy nie ma tam ani jednego zarejestrowanego handlarza.

��To nieprawda. Zreszt� sk�d pan mo�e o tym wiedzie�?

��Bo ja jestem obywatelem Fundacji i mog� w ka�dej chwili pokaza� swoje dokumenty. A gdzie pana dokumenty?

��My�l�, �e lepiej b�dzie jak pan sobie p�jdzie.

��Ja tak nie my�l�. Je�li wie pan cokolwiek o metodach Fundacji, a my�l�, �e mimo tego oszustwa co� pan wie, to powinien pan zdawa� sobie spraw� z tego, �e je�li nie wr�c� na sw�j statek w okre�lonym czasie, to zostanie o tym natychmiast powiadomiony najbli�szy garnizon Fundacji i w�tpi�, czy pa�ska bro� na wiele si� panu przyda.

Zapanowa�a cisza. Toran nie m�g� si� zdecydowa�, co zrobi�. Pomog�a mu Bayta, m�wi�c spokojnie:

��Od�� miotacz, Toran, i pom�w z nim otwarcie. Wygl�da na to, �e on nie kr�ci.

��Dzi�kuj� pani � powiedzia� intruz. Toran od�o�y� miotacz na stoj�ce obok krzes�o.

��Mo�e pan teraz wyja�ni, o co chodzi. Intruz nie ruszy� si� z miejsca. By� wysoki i barczysty. Jego twarz by�a surowa i skupiona, i w jaki� nieokre�lony spos�b wida� z niej by�o, �e nigdy nie go�ci� na niej u�miech. Jednak jego wzrok nie by� bynajmniej twardy.

��Wie�ci szybko si� rozchodz�, zw�aszcza te, w kt�re trudno uwierzy� � powiedzia�. � Nie przypuszczam, �eby by� kto� na Kalganie, kto by nie wiedzia�, �e ludzie Mu�a dostali dzisiaj nauczk� od dwojga turyst�w z Fundacji. Jeszcze przed wieczorem zna�em wszystkie wa�ne szczeg�y i, jak ju� m�wi�em, opr�cz mnie nie ma na Kalganie �adnych turyst�w z Fundacji. Wiemy o tym.

��Jacy �my�?

��"My� to �my�. Chocia�by ja! Wiedzia�em, �e jeste�cie w hangarze� Kto� pods�ucha�, jak rozmawiali�cie o tym. Swoimi sposobami sprawdzi�em rejestr i odszuka�em wasz statek.

��Pani pochodzi z Fundacji, prawda? � Zwr�ci� si� nagle do Bayty. Jest pani cz�onkini� opozycji demokratycznej � nazywaj� to �podziemiem�. Nie pami�tam pani nazwiska, ale zapami�ta�em twarz. Opu�ci�a pani Fundacj� niedawno� a nie uda�oby si� to, gdyby mia�a pani wy�sz� pozycj� w organizacji.

Bayta wzruszy�a ramionami.

��Du�o pan wie.

��Owszem. Uciek�a pani z m�czyzn�. To ten?

��A czy moja odpowied� ma jakie� znaczenie?

��Nie. Chc� po prostu, �eby�my si� dobrze rozumieli. Zdaje mi si�, �e has�o na ten tydzie�, kiedy pani odlecia�a w takim po�piechu, brzmia�o �Seldon, Hardin i Fundacja�. Dow�dc� pani sekcji by� Porfirat Hart.

��Sk�d pan o tym wie? � Bayta by�a wyra�nie wzburzona. � Z�apa�a go policja? � Toran odci�gn�� j�, ale wyszarpn�a si� i podesz�a do intruza.

Cz�owiek z Fundacji rzek� spokojnie:

��Nikt go nie z�apa�. Ale do podziemia nale�y wielu ludzi i to w dziwnych miejscach. Jestem kapitan Ha� Pritcher z wywiadu, i sam jestem dow�dc� sekcji� niewa�ne pod jakim nazwiskiem.

Odczeka� chwil�, a potem powiedzia�:

��Nie musicie mi wierzy�. W naszej pracy lepiej jest by� zanadto podejrzliwym ni� �atwowiernym. Ale mo�e lepiej doko�cz� te wst�pne wyja�nienia.

��W�a�nie � odpar� Toran. � Mo�e pan doko�czy.

��Mog� usi���? Dzi�kuj�. � Kapitan Pritcher zarzuci� nog� na nog� i swobodnie opar� rami� na por�czy krzes�a. � Zaczn� od tego, �e nie wiem, o co w tym wszystkim chodzi� to znaczy, o co wam chodzi. Nie jeste�cie z Fundacji, ale nietrudno zgadn��, �e przybyli�cie z jednego z tych niezale�nych �wiat�w handlarzy. To mnie specjalnie nie interesuje, ale chcia�bym wiedzie� z czystej ciekawo�ci, po co wam ten facet, ten b�azen, kt�rego wzi�li�cie pod swoj� opiek�? Ryzykujecie �yciem trzymaj�c go.

��Tego nie mog� powiedzie�.

��Hmm� No c�, spodziewa�em si� takiej odpowiedzi. Ale je�li my�licie, �e zjawi si� tutaj Mu� we w�asnej osobie, przy wt�rze rog�w, b�bn�w i organ�w elektronicznych� to dajcie sobie spok�j. Mu� nie post�puje w ten spos�b.

��Co? � krzykn�li jednocze�nie Toran i Bayta, a siedz�cy w k�cie Magnifico, kt�ry tak wyci�ga� uszy, �e wydawa�o si�, i� dotknie ich nimi lada moment, podskoczy� rado�nie.

��To, co s�yszycie. Pr�bowa�em skontaktowa� si� z nim i u�ywa�em sposob�w, o jakich wy, amatorzy, nie macie poj�cia. Bez skutku. Ten cz�owiek w og�le nie pokazuje si� publicznie, nie pozwala si� fotografowa� ani holografowa� i spotyka si� tylko ze swymi najbli�szymi wsp�pracownikami.

��I to ma wyja�nia� pa�skie zainteresowanie nami, kapitanie? � spyta� Toran.

��Nie. Chodzi mi o tego b�azna. Jest on jedn� z tych niewielu os�b, kt�re widzia�y Mu�a. Chc� go mie�. On mo�e dostarczy� dowod�w, kt�rych mi potrzeba� Musz� co� mie�. Musz� co� mie�, �eby obudzi� Fundacj� z u�pienia�

��To trzeba j� budzi�? � przerwa�a mu ostro Bayta. � Po co? W jakiej roli chce pan wyst�pi� � w roli demokraty walcz�cego o poszanowanie praw, czy w roli tajnego agenta i prowokatora?

Twarz kapitana st�a�a.

��Kiedy ca�a Fundacja znajduje si� w niebezpiecze�stwie, pani rewolucjonistko, przestaje si� liczy� konflikt mi�dzy demokratami i tyranami. Najpierw ochro�my tyran�w przed wi�kszym tyranem, a potem przyjdzie kolej na nich.

��A kto jest wi�kszym tyranem?! � wybuchn�a Bayta.

��Mu�! Wiem o nim troch� wystarczaj�co du�o, �eby ponie�� �mier� z jego rozkazu. Na szcz�cie dzia�a�em ostro�nie. Ka�cie b�aznowi st�d wyj��. Musimy teraz pom�wi� bez �wiadk�w.

��Magnifico � powiedzia�a Bayta, wskazuj�c r�k� na drzwi i b�azen wyszed� bez szemrania.

Kapitan zacz�� m�wi� powa�nym, sugestywnym g�osem, ale tak cicho, �e Toran i Bayta musieli si� bli�ej przysun��, �eby dobrze s�ysze�.

��Mu� jest inteligentnym politykiem� zbyt inteligentnym, �eby nie wiedzie� o tym, jak korzystny wp�yw na rz�dzonych wywieraj� osobiste kontakty z przyw�dc�, jego urok i czar. A wi�c je�li nie korzysta z tej mo�liwo�ci, to musi mie� istotny pow�d. Na pewno boi si�, �e kontakty osobiste ujawni�yby co�, czego w �adnym wypadku nie mo�na ujawni�, co� nadzwyczaj wa�nego.

Bayta i Toran mieli ju� pytanie na ustach, ale powstrzyma� ich ruchem r�ki i m�wi� szybko dalej:

��By�em w jego rodzinnych stronach, �eby si� czego� o tym dowiedzie� i rozmawia�em z lud�mi, kt�rzy d�ugo ju� nie po�yj�, bo za du�o wiedz�. Zreszt� niewielu takich zosta�o. Pami�taj� dziecko, kt�re przysz�o na �wiat trzydzie�ci lat temu� �mier� jego matki� jego dziwne dzieci�stwo i m�odo��. Mu� nie jest istot� ludzk�!

Bayta i Toran odskoczyli przera�eni. Nie pojmowali dok�adnie znaczenia jego s��w i nie byli w stanie wyobrazi� sobie konsekwencji tego, o czym przed chwil� us�yszeli, ale przenikn�a ich niewypowiedziana groza.

��To mutant � ci�gn�� kapitan � i to, jak wskazuje jego kariera, szczeg�lnie uzdolniony. Nie znam jego mo�liwo�ci i nie wiem w jakim stopniu jest on postaci�, kt�r� w komiksach okre�la si� mianem supermana, ale fakt, �e w ci�gu dw�ch lat zdo�a� z osoby, o kt�rej nikt nie s�ysza�, przeistoczy� si� we w�adc� Kalgana, m�wi sam za siebie. Chyba teraz widzicie, jakie grozi nam niebezpiecze�stwo, prawda? Czy Seldon m�g� wzi�� pod uwag� w swoim planie pojawienie si� przypadkowej genetycznej kombinacji, wyniku niemo�liwych z natury rzeczy do przewidzenia proces�w biologicznych?

Bayta rzek�a z oci�ganiem:

��Nie wierz� w to. To jaki� podst�p. Je�li Mu� jest supermanem, to dlaczego jego ludzie nie zabili nas, kiedy mogli to zrobi�?

��Powiedzia�em ju�, �e nie znam charakteru ani rozmiaru tej mutacji. Mo�e nie jest jeszcze gotowy, �eby uderzy� na Fundacj�. W takiej sytuacji unikanie okazji, kt�ra mog�aby da� Fundacji pretekst do ataku, jest oznak� jego wielkiej m�dro�ci. Mo�e pozwolicie mi porozmawia� z b�aznem?

Kapitan zwr�ci� si� do dr��cego Magnifica, kt�ry najwidoczniej nie dowierza� temu pot�nemu surowo na� patrz�cemu m�czy�nie.

��Widzia�e� Mu�a na w�asne oczy? � zacz�� ostro�nie kapitan.

��A� za bardzo dobrze, wielmo�ny panie. I pozna�em na w�asnej sk�rze ci�ar jego r�ki.

��Nie w�tpi�. Mo�esz go opisa�?

��Nogi mi si� trz�s� na samo jego wspomnienie, wielmo�ny panie. To cz�owiek pot�nej budowy. Przy nim nawet pan wygl�da�by jak chuchro. Ma jaskrawo szkar�atne w�osy i nawet wyt�aj�c wszystkie swoje si�y nie da�bym rady przesun�� cho�by o w�os jego wyci�gni�tej r�ki. � Magnifico skurczy� si� i wygl�da� jak bez�adna kupa n�g i r�k. � Cz�sto, �eby zabawi� swoich genera��w albo dla w�asnej przyjemno�ci, podnosi� mnie jednym palcem za pasek i trzyma� w g�rze, a ja, szcz�kaj�c z�bami, gada�em wiersze. Puszcza� mnie dopiero po dwudziestym wersie, a ka�dy musia�em improwizowa�, i wszystkie musia�y si� dok�adnie rymowa�, bo inaczej zaczyna�em od nowa. On jest cz�owiekiem o niezwyk�ej sile, wielmo�ny panie, i bardzo okrutnym� i nikt nie widzia� jego oczu.

��Co? Co to znaczy?

��On nosi dziwne okulary, wielmo�ny panie. M�wi�, �e s� one nieprze�roczyste i �e widzi dzi�ki jakiej� magicznej sile, kt�ra przekracza wszelkie ludzkie umiej�tno�ci. S�ysza�em � jego g�os przeszed� w tajemniczy szept � �e ujrze� jego oczy, to ujrze� �mier�, �e on zabija wzrokiem, wielmo�ny panie.

Magnifico spogl�da� na nich rozbieganymi oczami. Zadr�a�.

��To szczera prawda. Przysi�gam na moj� g�ow�, �e to prawda.

Bayta wzi�a g��boki oddech.

��Wygl�da na to, �e ma pan racj�, kapitanie. Chce pan przej�� dow�dztwo?

��Hmm, zastan�wmy si� nad sytuacj�. Nie jeste�cie tu nic winni? Bariera hangaru jest otwarta?

��Mog� si� wznie�� w ka�dej chwili.

��Wi�c niech pan rusza. Mu� mo�e nie �yczy� sobie wzbudzenia wrogo�ci Fundacji, ale narazi�by si� na du�e ryzyko, pozwalaj�c uciec b�aznowi. To prawdopodobnie t�umaczy, dlaczego go tak szukano. Tak wi�c, w g�rze mog� ju� na pana czeka� ich statki. Je�li zaginie pan w przestrzeni bez wie�ci, to kto odkryje zbrodni�?

��Ma pan racj� � rzek� ponuro Toran.

��Niemniej jednak ma, pan ekran ochronny, a pana statek jest prawdopodobnie szybszy ni� te, kt�rymi oni dysponuj�, wi�c jak tylko wydostanie si� pan z atmosfery, niech pan przeleci na luzie nad drug� p�kul�, a potem wzniesie si� w g�r� na maksymalnym przyspieszeniu.

��Tak � rzek�a zimno Bayta � a kiedy znajdziemy si� na Fundacji, to co wtedy?

��Jak to, przecie� jeste�cie obywatelami Kalgana przyjaznymi Fundacji, prawda? Nic poza tym o was nie wiem, mo�e nie?

Nikt nic nie odpowiedzia�. Toran zasiad� za sterami. Statek niedostrzegalnie si� przechyli�.

Kiedy Toran zostawi� ju� Kalgan wystarczaj�co daleko z ty�u, aby spr�bowa� pierwszego skoku mi�dzygwiezdnego, kapitan Pritcher po raz pierwszy nieco rozchmurzy� twarz, gdy� nie pr�bowa� ich zatrzyma� �aden statek Mu�a.

��Wygl�da na to, �e pozwala nam zabra� Magnifica � rzek� Toran. � To fatalnie dla pana historii.

��Albo chce, �eby�my go zabrali � odpar� kapitan. � W takim przypadku to fatalnie dla Fundacji.

Byli ju� po ostatnim skoku, w niewielkiej odleg�o�ci od Fundacji, kiedy dotar�y do nich pierwsze wiadomo�ci ultrafalowe. Pod koniec spiker poda� kr�tk� informacj�, �e jaki� w�adca, kt�rego nazwiska nie wymieni�, wys�a� na Fundacj� swych przedstawicieli w zwi�zku z uprowadzeniem si�� cz�onka jego dworu i przeszed� do wydarze� sportowych.

Kapitan Pritcher rzek� lodowato:

Mimo wszystko, wyprzedzi� nas o krok. � Zamy�li� si�, a potem doda�: � Jest ju� gotowy do ataku na Fundacj�, a to wykorzysta jako pretekst. To nam komplikuje sprawy. B�dziemy musieli zacz�� dzia�a�, zanim zd��yli�my si� przygotowa�.

Nie bez powodu dziedzina �ycia zwana �czyst� nauk�� cieszy�a si� na Fundacji najwi�ksz� swobod�. W Galaktyce, w kt�rej dominacja, a nawet przetrwanie Fundacji, mimo wielkiego wzrostu jej si�y militarnej w czasie ostatnich stu pi��dziesi�ciu lat, zale�a�y od przewagi jej technologii nad technologi� innych planet i system�w, naukowiec mia� zapewniony immunitet. By� potrzebny i wiedzia� o tym.

R�wnie� nie bez powodu Ebling Mis (tylko ci, kt�rzy go nie znali, tytu�owali go doktorem i profesorem) cieszy� si� najwi�ksz� swobod� spo�r�d ludzi zajmuj�cych si� �czyst� nauk��. W �wiecie, w kt�rym nauka mia�a wielkie powa�anie, on by� Uczonym � z du�ej litery, i to zupe�nie powa�nie. By� potrzebny i wiedzia� o tym.

Zdarzy�o si� wi�c, �e kiedy inni przykl�kali, Ebling Mis nie tylko nie poszed� w ich �lady, ale g�o�no o�wiadczy�, �e jego przodkowie nie kl�kali przed jakim� �mierdz�cym burmistrzem. I �e w czasach jego przodk�w burmistrz by� wybierany na sw�j urz�d i zrzucany z niego wed�ug �yczenia wyborc�w, a jedynymi lud�mi, kt�rzy co� dziedziczyli z racji pochodzenia, byli urodzeni idioci.

Zdarzy�o si� r�wnie�, �e kiedy Ebling Mis zdecydowa� si� pozwoli� burmistrzowi Indburowi, aby zaszczyci� go udzielaj�c mu audiencji, nie czeka� a� jego ��danie zostanie przekazane zwyk��, formaln� drog� i nadejdzie �askawa odpowied�, ale zarzuciwszy na ramiona bardziej przyzwoit� ze swych dw�ch wizytowych marynarek, wcisn�wszy fantazyjnie na g�ow� dziwaczny kapelusz o nieprawdopodobnym kszta�cie i zapaliwszy na dodatek zabronione cygaro, wpakowa� si�, nie zwracaj�c uwagi na protesty dw�ch stra�nik�w, do pa�acu burmistrza.

Obecno�� intruza w pa�acu dosz�a do �wiadomo�ci burmistrza, kiedy us�ysza� dobiegaj�ce do ogrodu okrzyki usi�uj�cej kogo� zatrzyma� s�u�by i odpowiadaj�cy im ryk nieartyku�owanych przekle�stw.

Wolno od�o�y� sw�j rydel, wyprostowa� si� i r�wnie wolno zmarszczy� czo�o. Albowiem burmistrz Indbur pozwala� sobie codziennie na pewien odpoczynek po pracy, i ka�dego popo�udnia, je�li pozwala�a na to pogoda, sp�dza� dwie godziny w swym ogrodzie. Kwiaty w ogrodzie burmistrza ros�y w tr�jk�tnych i kwadratowych klombach. Ka�dy klomb sk�ada� si� z u�o�onych na przemian grz�dek czerwonych i ��tych kwiat�w, a w wierzcho�kach tych o kszta�cie tr�jk�ta ros�y k�pki fio�k�w. Ca�o�� otoczona by�a zieleni� zasadzon� wzd�u� sztywnych, prostych linii. W ogrodzie nikt go nie niepokoi� � nikt!

Id�c w stron� ma�ej furtki, Indbur zdj�� pobrudzone ziemi� r�kawiczki. �Co to wszystko ma znaczy�?

Jest to dok�adnie to pytanie, kt�re zadaje w takich sytuacjach niewiarygodnie du�a liczba ludzi od czasu, jak wynaleziono ludzko��. Nie zanotowano ani jednego przyk�adu, �eby kto� zada� je w innym celu ni� dla podkre�lenia swojej godno�ci.

Tym razem jednak by�o inaczej, gdy� w�a�nie ukaza� si� Mis, rycz�cy i gro��cy pi�ci� tym, kt�rzy wci�� trzymali strz�py jego p�aszcza.

Indbur odprawi� ich wyra�aj�cym wyra�ne niezadowolenie zmarszczeniem brwi, a Mis schyli� si�, podni�s� to, co zosta�o z jego kapelusza, strz�sn�� z niego niez�� gar�� piachu, nast�pnie wsun�� go pod pach� i powiedzia�:

��S�uchaj, Indbur, oskar�� tych twoich durnych pacho�k�w o zniszczenie porz�dnej marynarki. M�g�bym j� jeszcze d�ugo nosi�.

Wypu�ci� k��b dymu i otar� czo�o nieco teatralnym gestem.

Burmistrz sta� sztywno. Powiedzia� wynio�le z wysoko�ci pi�ciu st�p i dwu cali:

��Nic mi nie wiadomo o tym, Mis, �eby pan prosi� o audiencj�. Z pewno�ci� nie wyznaczy�em jej panu.

Ebling Mis spojrza� z g�ry na burmistrza ze zdziwieniem i niedowierzaniem:

��Na Galaktyk�, Indbur, nie otrzyma�e� wczoraj kartki ode mnie? Przedwczoraj wr�czy�em j� lokajowi w szkar�atnej liberii. Wr�czy�bym j� bezpo�rednio tobie, ale wiem, �e uwielbiasz formalno�ci.

��Formalno�ci! � j�kn�� Indbur i wzni�s� oczy do g�ry. Potem rzek� ze z�o�ci�: � S�ysza� pan kiedy o w�a�ciwej organizacji pracy? W przysz�o�ci ma pan sk�ada� pro�b� o audiencj� na papierze, w trzech egzemplarzach, w odpowiednim biurze. Potem ma pa� czeka�, a� nadejdzie normalnym trybem zawiadomienie o dniu audiencji. Potem ma pan zjawi� si� odpowiednio ubrany � odpowiednio ubrany, rozumie pan? � i zachowywa� si� z odpowiednim szacunkiem. Mo�e pan odej��.

��Co ci si� nie podoba w moim ubraniu? � zareagowa� gwa�townie Mis. � To by�a moja najlepsza marynarka, do chwili, kiedy ci niecenzuralni durnie z�apali j� w swoje szpony. Odejd�, jak tylko powiem to, co przyszed�em powiedzie�. Na Galaktyk�, gdyby nie chodzi�o tu o kryzys Seldona, to odszed�bym w tej chwili.

Kryzys Seldona! � Indbur po raz pierwszy okaza� zainteresowanie. Mis by� wielkim psychologiem � z pewno�ci� demokrat�, gburem i wywrotowcem, ale przede wszystkim psychologiem. Pogr��ony w niepewno�ci, burmistrz powstrzyma� si� nawet przed wyra�eniem swego oburzenia, kiedy Mis zerwa� z klombu kwiatek, pow�cha� i krzywi�c si� odrzuci�, chocia� poczu� na ten widok uk�ucie w sercu.

��Mo�e pozwoli pan ze mn�? � rzek� zimno burmistrz. � Ten ogr�d nie jest przeznaczony do powa�nych rozm�w.

Poczu� si� lepiej zasiad�szy na wysokim krze�le za swoim pot�nym biurkiem, sk�d m�g� spogl�da� na kilka w�osk�w b�d�cych skromn� ozdob� r�owej czaszki Misa. Poczu� si� jeszcze lepiej, kiedy Mis zacz�� si� rozgl�da� po pokoju bezskutecznie wypatruj�c krzes�a i w ko�cu stan�� przed biurkiem przest�puj�c z nogi na nog�. A ju� zupe�nie dobrze poczu� si� wtedy, kiedy w odpowiedzi na staranne naci�ni�cie odpowiedniego przycisku na biurku wszed� ubrany w liberi� s�uga, sk�oni� si� i z�o�y� na biurku opas�y, oprawny w metal tom.

��Teraz � powiedzia� Indbur czuj�c si� znowu panem sytuacji � �eby skr�ci� do minimum t� nieprzewidzian� audiencj�, prosz� si� streszcza� i powiedzie� w kilku s�owach, co pana tu sprowadza.

��Wiesz, czym si� teraz zajmuj�? � spyta� niespiesznie Ebling Mis.

��Mam tu pa�skie sprawozdania, wraz z ich autoryzowanym streszczeniem � odpar� burmistrz z satysfakcj�. � O ile dobrze rozumiem, celem pa�skich bada� nad matematyk� psychohistorii jest odtworzenie pracy Hariego Seldona i prze�ledzenie zaplanowanego przez niego biegu przysz�ych wydarze� dla u�ytku Fundacji.

��Zgadza si� � rzek� sucho Mis. � Kiedy Seldon za�o�y� Fundacj�, postara� si�, �eby w�r�d sprowadzonych tu naukowc�w nie by�o psycholog�w i �eby Fundacja zawsze �lepo pod��a�a kursem wytyczonym przez konieczno�� historyczn�.

W moich badaniach opar�em si� w znacznej mierze na tym, co znaleziono w Krypcie Czasu.

��Wiem o tym, Mis. Szkoda czasu, �eby to powtarza�.

��Niczego nie powtarzam � wrzasn�� Mis � bo tego, co chc� teraz powiedzie�, nie ma w �adnym z moich sprawozda�!

��Co to znaczy �nie ma w sprawozdaniach�? � spyta� idiotycznie Indbur. � Jak pan m�g��

��Na Galaktyk�! Daj mi to powiedzie� w�asnymi s�owami, ty obra�alski konusie! Przesta� si� wtr�ca� i czepia� ka�dego mojego zdania, bo p�jd� sobie i to wszystko zwali ci si� na �eb. Pami�taj, ty [niecenzuralne] durniu, �e Fundacja wyjdzie z tego ca�o, bo musi, ale je�li ja st�d teraz wyjd�, to ty si� z tego nie wykaraskasz.

Cisn�� kapelusz na ziemi�, a� posypa�y si� z niego zeschni�te grudki b�ota, wskoczy� na podwy�szenie, na kt�rym sta�o biurko, odsun�� gwa�townie papiery i siad� na jego blacie.

Indbur zastanawia� si� gor�czkowo, czy wezwa� stra�, czy skorzysta� z wbudowanych w biurko miotaczy. Ale ju� pochyli� si� nad nim Mis, patrz�c na niego w�ciek�ym wzrokiem i najlepsze, co m�g� zrobi� w tej sytuacji, to udawa�, �e nic si� nie sta�o.

��Doktorze Mis � zaczai, staraj�c si� nada� g�osowi urz�dowy ton � musi pan�

��Zamknij si� � warkn�� Mis gniewnie � i s�uchaj. Je�li to tutaj � po�o�y� d�o� na oprawionym w metal tomie � to moje sprawozdania, to wyrzu� to. Ka�de moje sprawozdanie przechodzi przez dwudziestu paru urz�dnik�w, zanim dotrze do ciebie, a potem wraca przez dwudziestu innych do archiwum. To znakomity system, je�li nie chce si� czego� utrzyma� w tajemnicy. A ja mam wiadomo�� poufn�. Tak poufn�, �e nawet ludzie, kt�rzy dla mnie pracuj�, nic o tym nie wiedz�. Oczywi�cie to oni wykonali t� prac�, ale ka�dy zajmowa� si� tylko pewnym wycinkiem, kt�ry sam w sobie niewiele znaczy, a ja to z�o�y�em do kupy. Wiesz, co to takiego Krypta Czasu?

Indbur skin�� g�ow�, a Mis m�wi� dalej, komentuj�c przy tym g�o�no i z rozbawieniem swoj� sytuacj�.

��No c�, i tak ci powiem, bo wyobra�a�em sobie t� niemo�liw� sytuacj� przez galaktycznie d�ugi czas� Czytam w twoich my�lach, ty ma�ostkowy kr�taczu! Trzymasz ca�y czas. praw� r�k� ko�o ma�ego guziczka, kt�ry sprowadzi tu z p� tysi�ca uzbrojonych stra�nik�w, �eby mnie wyko�czy�, ale boisz si� tego, o czym ja wiem � boisz si� Kryzysu Seldona. Opr�cz tego, je�li tylko dotkniesz czego� na biurku, to rozwal� ten tw�j niemo�liwy �eb, zanim ktokolwiek zd��y mi przeszkodzi�. Nawiasem m�wi�c ty, ten bandyta � tw�j ojciec i ten pirat � tw�j dziadek ju� za d�ugo pijecie krew z Fundacji.

��To zdrada � wybe�kota� Indbur.

��Oczywi�cie, �e to zdrada � zgodzi� si� Mis rozkoszuj�c si� przera�eniem burmistrza � ale co na to poradzisz? Pos�uchaj lepiej, co ci powiem o Krypcie Czasu. To jest to, co zbudowa� tu Seldon na samym pocz�tku, aby pomaga� nam w ci�kich chwilach. Na ka�dy kryzys Seldon przygotowa� sw�j hologram � aby nam pomaga�, wyja�nia� sprawy. Po raz pierwszy pojawi� si� w szczytowym momencie pierwszego kryzysu. Po raz drugi � tu� po szcz�liwym za�egnaniu drugiego. Za ka�dym razem byli tam nasi przodkowie, aby go wys�ucha�. Podczas trzeciego i czwartego kryzysu zignorowano go� prawdopodobnie dlatego, �e nie by� potrzebny, ale wyniki ostatnich bada� � kt�rych nie ma w tych sprawozdaniach � wskazuj� na to, �e mimo wszystko ukaza� si� w Krypcie, i to za ka�dym razem we w�a�ciwym czasie. Rozumiesz?

Nie czeka� na odpowied�. Odrzuci� zmi�toszone, wygas�e cygaro, poszuka� w kieszeni innego, wyj�� i zapali�, Gwa�townie wydmuchn�� dym.

��Oficjalnie � m�wi� dalej � staram si� odtworzy� nauk� psychohistorii. No c�, �aden cz�owiek nie dokona tego w pojedynk�, a poza tym to nie jest zadanie na sto lat. Ale mam pewne osi�gni�cia, je�li chodzi o prostsze elementy tej wiedzy i u�ywam tego jako przykrywki dla bada� nad Krypt� Czasu. Ot� uda�o mi si� ustali�, z prawie ca�kowit� pewno�ci�, dok�adn� dat� najbli�szego pojawienia si� Hari Seldona. M�wi�c innymi s�owy, mog� ci poda� dok�adnie, kt�rego dnia, nadchodz�cy, ju� pi�ty kryzys Seldona osi�gnie punkt krytyczny.

��Ile zosta�o czasu? � spyta� Indbur z napi�ciem.

��Cztery miesi�ce � oznajmi� Mis z pogodn� nonszalancj�. � Cztery� [niecenzuralne] miesi�ce bez dw�ch dni.

��Cztery miesi�ce � powiedzia� Indbur z dziwn� u niego porywczo�ci�. � To niemo�liwe.

��Niemo�liwe, niech mnie� [niecenzuralne].

��Cztery miesi�ce? Rozumie pan, co to znaczy? Je�li kryzys osi�gnie punkt szczytowy za cztery miesi�ce, to znaczy, �e zacz�� si� wiele �at temu.

��A dlaczego nie? Czy jest takie prawo przyrody, zgodnie z kt�rym proces ten musia� post�powa� w pe�nym blasku dnia?

��Ale przecie� nie zagra�a nam nic. Nic nie wisi nad nami � Indbur prawie wykr�ci� sobie r�k� ze zdenerwowania. W nag�ym przyp�ywie w�ciek�o�ci wrzasn��: � Zejd� wreszcie z tego biurka, �ebym m�g� tu zrobi� porz�dek. Jak ja mog� my�le� w takiej sytuacji!

Sp�oszony Mis podni�s� si� ci�ko i odszed� na bok.

Indbur ustawia� gor�czkowo przedmioty na ich w�a�ciwych miejscach, m�wi�c przy tym szybko:

��Nie ma pan prawa przychodzi� tu w taki spos�b. Gdyby pan przedstawi� swoj� teori�

��To nie jest teoria.

��Ja m�wi�, �e to jest teoria. Gdyby przedstawi� j� pan w odpowiedni spos�b i popar� dowodami, to zosta�aby skierowana do Biura Nauk Historycznych. Tam zbadano by j� odpowiednio, przedstawiono mi wyniki analiz i wtedy oczywi�cie podj�to by odpowiednie dzia�ania. W obecnym stanie rzeczy niepotrzebnie mnie pan niepokoi� Aha, tutaj jest�

Trzyma� w r�ku prze�roczyst�, srebrzyst� kartk� papieru. Potrz�sn�� ni� w kierunku psychologa.

��Oto kr�tkie streszczenie bie��cych spraw mi�dzyplanetarnych, kt�re co tydzie� sam przygotowuj�. Niech pan s�ucha� podpisali�my porozumienie handlowe z Mores, prowadzimy rozmowy w sprawie takiego samego porozumienia z Lyonesse, wys�ali�my delegacj� na Bonde, �eby wzi�a udzia� w jakich� uroczysto�ciach, otrzymali�my z Kalgana jak�� skarg�, kt�r� obiecali�my si� zaj��, z�o�yli�my protest przeciwko pewnym niedopuszczalnym praktykom handlowym na Aspercie i obiecano nam zaj�� si� t� spraw�, i tak dalej, i tak dalej� � Burmistrz przebieg� wzrokiem ca�� list�, a potem starannie w�o�y� kartk� na odpowiednie miejsce, do odpowiedniej teczki w odpowiedniej przegr�dce.

��M�wi� panu, Mis, �e wszystko Wok� tchnie spokojem i nie ma�

W drugim, odleg�ym ko�cu pokoju otworzy�y si� nagle drzwi i wszed� skromnie ubrany dostojnik. Indbur z wra�enia a� uni�s� si� z krzes�a. Nigdy by nie uwierzy�, �e tak dziwny, jakby wyre�yserowany r�k� dramaturga, zbieg przypadk�w mo�e si� naprawd� zdarzy�. Ogarn�o go niemi�e uczucie nierzeczywisto�ci, jak zawsze wtedy, kiedy zbyt wiele dzieje si� w ci�gu jednego dnia. Po nag�ym wtargni�ciu Misa do jego sanktuarium i jego dzikich wybrykach zjawi� si� oto w spos�b r�wnie niew�a�ciwy, gdy� niezapowiedziany, a wi�c psuj�cy ustalony porz�dek rzeczy, jego w�asny sekretarz, kt�ry przecie� zna obowi�zuj�ce zasady.

Sekretarz przykl�kn�� i pochyli� g�ow�.

��No?! � rzek� ostro Indbur.

��Ekscelencjo � zacz�� sekretarz, zwracaj�c si� do pod�ogi � kapitan Ha� Pritcher z wywiadu, wracaj�cy z Kalgana, dok�d uda� si� wbrew pana instrukcjom, zosta�, zgodnie z pana wcze�niejszym poleceniem nr X20-513, aresztowany i czeka na egzekucj�. Osoby mu towarzysz�ce zosta�y zatrzymane dla potrzeb �ledztwa. Pe�ny raport zosta� przekazany do kartoteki.

Indbur rzek� z udr�k� w g�osie:

��Otrzyma�em pe�ny raport! No?!

��Ekscelencjo, kapitan Pritcher zameldowa� o niebezpiecznych knowaniach nowego w�adcy Kalgana. Zgodnie z pana wcze�niejsz� instrukcj� nr X20-651, Pritcher nie by� formalnie przes�uchiwany, ale nagrano jego uwagi i przekazano pe�ny raport do akt.

Indbur wrzasn��:

��Otrzyma�em pe�ny raport! No?!

��Ekscelencjo, kwadrans temu otrzymali�my meldunek z granicy salinnia�skiej. Na terytorium Fundacji pojawi�y si� statki zidentyfikowane jako kalga�skie. S� uzbrojone. Dosz�o do walk.

Sekretarz zgi�� si� prawie we dwoje. Indbur sta� bez ruchu. Mis otrz�sn�� si�, podszed� ci�ko do sekretarza i klepn�� go mocno w rami�.

��S�uchaj � rzek�. � Postaraj si� lepiej, �eby wypu�cili tego kapitana Pritchera i przyprowad� go tutaj. Id�!

Sekretarz wyszed�, a Mis odwr�ci� si� do burmistrza.

��Chyba lepiej by by�o, �eby� wprawi� maszyneri� w ruch, co? Cztery miesi�ce, pami�tasz?

Indbur sta� jak s�up soli, ze szklanym wzrokiem utkwionym w �cian�. Tylko jedna cz�� jego cia�a zdawa�a si� nale�e� do istoty �ywej. By� to palec, kt�rym Indbur kre�li� szybko nier�wne tr�jk�ty po blacie stoj�cego przed nim biurka.

Kiedy dwadzie�cia siedem niepodleg�ych �wiat�w handlarzy, zjednoczonych tylko wsp�ln� niech�ci� do macierzystej planety, Fundacji, porozumiewa si� ze sob� w sprawie zwo�ania powszechnej konferencji, a mieszka�c�w ka�dego z tych �wiat�w rozpiera duma zrodzona z poczucia jego ma�o�ci i niemal wyspiarskiej izolacji, podsycana �wiadomo�ci� nieustannie gro��cego niebezpiecze�stwa, to podczas rokowa� wst�pnych pojawiaj� si� trudno�ci dotycz�ce uzgodnienia stanowiska w sprawie tak nieistotnych drobiazg�w, �e nawet najbardziej zagorzali zwolennicy porozumienia zaczynaj� w pewnej chwili w�tpi� w celowo�� i skuteczno�� swych zabieg�w.

Nie wystarczy ustali� z g�ry takie szczeg�y jak procedura g�osowania i rodzaj przedstawicielstwa, czy mianowicie liczba delegat�w ma by� proporcjonalna do liczby �wiat�w, czy liczby ludno�ci. Chodzi tu o presti� polityczny poszczeg�lnych �wiat�w. Nie wystarczy ustali� porz�dek, w jakim zasi�d� delegaci w sali obrad, jak i podczas obiadu. Chodzi tu o presti� poszczeg�lnych delegat�w. A w�a�ciwie przede wszystkim ustali� miejsce konferencji, co jest szczeg�lnie trudne, je�li zwa�y si� zatwardzia�y prowincjonalizm obecnych handlarzy.

Tak wi�c g��wnym przedmiotem sporu by�a sprawa miejsca spotkania. Ostatecznie, po d�ugich targach, drog� zawi�ych rozm�w dyplomatycznych, uda�o si� uzyska� zgod� wszystkich zainteresowanych na Radole, �wiat, kt�ry pewni komentatorzy ju� na samym pocz�tku rozm�w typowali do tej roli z racji jego centralnego po�o�enia.

By� to niewielki �wiat, o prawdopodobnie najni�szym potencjale militarnym spo�r�d wszystkich uczestnik�w konferencji. Nawiasem m�wi�c, by� to czynnik, kt�ry zawa�y� na jego wyborze.

By� to �wiat pasmowy, jakich wiele w Galaktyce, ale z kt�rych tylko bardzo nieliczne s� zamieszka�e. Innymi s�owy, by� to �wiat, kt�rego jedna p�kula pogr��ona by�a w niemo�liwym do zniesienia upale, druga w takim� zimnie, za� strefa, w kt�rej mog�o rozwija� si� �ycie, ogranicza�a si� do spowitego wiecznym brzaskiem pasma mi�dzy oboma p�kulami.

Taki �wiat uwa�any jest bez w�tpienia za niego�cinny przez wszystkich, kt�rzy tam nie byli, ale istniej� tam strategicznie dobrze po�o�one miejsca i w takim w�a�nie miejscu znajdowa�o si� miasto Radole.

Rozci�ga�o si� ono u podn�a �agodnie opadaj�cych wzg�rz, za kt�rymi ci�gn�� si� pot�ny �a�cuch g�rski odgradzaj�cy je od p�kuli zimnej i powstrzymuj�cy nap�r lodowca. Z drugiej strony nap�ywa�o ciep�e, suche powietrze p�s�o�ca. Wod� sprowadzano ruroci�giem z g�r. Po�o�one mi�dzy dwoma skrajnie przeciwstawnymi i skrajnie niego�cinnymi p�kulami, miasto Radole sta�o si� kwitn�cym ogrodem sk�panym w wiecznym poranku pi�knego czerwcowego dnia.

Ka�dy dom nurza� si� w morzu kwiat�w wspaniale rozwijaj�cych si� w tym �agodnym klimacie. Ka�dy ogr�d by� poletkiem do�wiadczalnym, na kt�rym ros�y luksusowe ro�liny o fantastycznych kszta�tach, kt�rych eksport przynosi� wysokie zyski. W tych warunkach Radole, z typowego �wiata handlarskiego, przeistoczy�o si� niemal ca�kowicie w �wiat rolniczy.

Tak wi�c Radole by�o rajskim ogrodem � oaz� �ycia, komfortu i sielsko�ci na tej strasznej planecie. R�wnie� i ten czynnik wzi�to pod uwag� przy wyborze Radole na miejsce konferencji.

Zjechali si� go�cie z pozosta�ych dwudziestu sze�ciu �wiat�w handlarskich � delegaci z �onami, sekretarze, dziennikarze i za�ogi ich statk�w, i ludno�� Radole niemal si� podwoi�a. Ledwie uda�o si� wszystkich pomie�ci�. Jedzono i pito do woli, i w og�le nie spano.

Mimo to, tylko niewielu spo�r�d tych hulak�w nie zdawa�o sobie sprawy z faktu, �e ca�y ten sektor Galaktyki pogr��a si� z wolna w dziwnej, cichej, jakby sennej wojnie. Tych, kt�rzy byli �wiadomi tego stanu rzeczy, mo�na by podzieli� na trzy grupy. Do pierwszej, najliczniejszej, nale�eli ludzie, kt�rzy co prawda wiedzieli niewiele, ale za to byli bardzo pewni siebie�

Jednym z nich by� m�ody pilot z wst��k� o znakach Haven przymocowan� do sprz�czki czapki, kt�ry podni�s�szy szklank� do oczu zdo�a� poprzez ni� uchwyci� u�miech radola�skiej dziewczyny siedz�cej naprzeciw niego.

��Lec�c tutaj znale�li�my si� w strefie ogarni�tej wojn� � m�wi�. � Specjalnie lecieli�my na ja�owym biegu przez minut� �wietln� albo co� ko�o tego tu� obok Horleggora�

��Horleggora? � wpad� mu w s�owa d�ugonogi tubylec, kt�ry pe�ni� rol� gospodarza tego zebrania. � To jest to miejsce, gdzie Mu� dosta� �upnia w ubieg�ym tygodniu, tak?

��Gdzie to s�ysza�e�? � spyta� z ironicznym u�mieszkiem pilot.

��Fundacja poda�a przez radio�

��Tak? No to przyjmij do wiadomo�ci, �e Mu� zdoby� Horleggor. O ma�y w�os nadzialiby�my si� na konw�j jego statk�w, kt�re stamt�d wraca�y. Kiedy si� zostaje na miejscu walki, a ten, co niby da� �upnia, zwiewa co si� w maszynach, to nie jest dawanie �upnia.

Odezwa� si� na to wysoki, niewyra�ny g�os:

��Nie opowiadaj takich rzeczy. Na pocz�tku Fundacja zawsze dostaje po szcz�ce. Zobaczysz, co b�dzie dalej. Tylko siadaj i patrz. Fundacja wie, kiedy ma wr�ci�. A wtedy � trzask, i po wszystkim! � zako�czy� r�wnie niewyra�nie stoj�cy dalej m�czyzna i wyszczerzy� z�by w t�pym u�miechu.

W ka�dym razie � odezwa� si� po kr�tkim milczeniu pilot z Haven � widzieli�my, jak m�wi�em, statki Mu�a i wygl�da�y zupe�nie porz�dnie, zupe�nie porz�dnie. I wiecie, co powiem? Wygl�da�y na zupe�nie nowe.

��Nowe? � spyta� ze zdziwieniem krajowiec. � Sami je buduj�? � Zerwa� li�� ze zwisaj�cej mu nad g�ow� ga��zi, pow�cha� go delikatnie, w�o�y� do ust i rozgryz�. Z li�cia pociek� zielony sok, pachn�cy mi�t�. Powiedzia� �uj�c:

��Chcesz mi wm�wi�, �e bij� statki Fundacji za pomoc� pude� domowej roboty? Mo�esz sobie gada�.

��Widzieli�my je, m�dralo. A ja potrafi� odr�ni� statek od komety.

Tubylec pochyli� si� nad nim.

��Wiesz, o co mi chodzi. S�uchaj, nie udawaj dzieciaka. Wojny nie zaczynaj� si� bez powodu� mamy paru bystrzach�w, kt�rzy si� tym zajmuj�. Oni wiedz�, co robi�.

Ten, kt�ry mia� ju� w czubie, odezwa� si� znowu, niespodziewanie g�o�no:

��Tylko patrz na Fundacj�. Czekaj� do ostatniej chwili, a potem � trzask! � rozdziawi� g�b� w u�miechu i patrzy� m�tnym wzrokiem na dziewczyn�, kt�ra szybko odsun�a si� dalej.

��Mo�e my�lisz, stary zaczai Radola�czyk � �e to ten Mu� wszystko nakr�ci�, co? Nic z tego! � pomacha� przecz�co palcem. � Z tego, co s�ysza�em, i to� uwa�aj� od kogo� z g�ry, on jest naszym cz�owiekiem. Dajemy mu fors� i prawdopodobnie budujemy dla niego statki. My�lmy rozs�dnie � prawdopodobnie to nasza robota. Jasne, na d�u�sz� met� nie da rady z Fundacj�, ale mo�e ich os�abi�, a kiedy to zrobi, my wkroczymy do akcji.

��Nie potrafisz m�wi� o niczym � innym, tylko o wojnie, Klev? Nie mog� ju� tego s�ucha� � odezwa�a si� dziewczyna.

Pilot z Haven w nag�ym przyp�ywie galanterii zaproponowa�:

��Zmie� temat. Nie mo�na nudzi� dziewczyn. Zalany go�� zacz�� co� �piewa�, stukaj�c do rytmu kuflem. Potworzy�y si� pary, kt�re ze �miechem i chichotem zacz�y gdzie� znika�, a z solarium w oddali wy�oni�o si� kilka innych par.

Rozmowa zacz�a si� obraca� wok� bardziej og�lnych, bardziej zr�nicowanych i mniej istotnych temat�w.

Do drugiej grupy nale�eli ci, kt�rzy wiedzieli wi�cej i byli mniej pewni siebie.

Jednym z nich by� jednor�ki Fra�, kt�ry reprezentowa� Haven jako oficjalny delegat, i w konsekwencji prowadzi� teraz intensywne �ycie, zawieraj�c nowe znajomo�ci � z kobietami, kiedy m�g�, i z m�czyznami, kiedy musia�.

Po raz pierwszy i, jak si� potem okaza�o, przedostatni podczas swego pobytu na Radole odetchn�� troch� od swych zaj�� na tarasie s�onecznym znajduj�cego si� na szczycie wzg�rza domu, kt�ry nale�a� do jednego z jego nowych znajomych. Owym znajomym by� Iwo Lyon, bratnia dusza z Radole. Dom lwa znajdowa� si� nieco na uboczu, z dala od centrum miasta. Wok� pachnia�y kwiaty i brz�cza�y owady. Taras s�oneczny znajdowa� si� na trawiastym zboczu nachylonym pod k�tem czterdziestu pi�ciu stopni do poziomu. Na tym to w�a�nie zboczu wyci�gn�� si� Fra� i z zadowoleniem wygrzewa� si� w promieniach s�o�ca.

��Nie mamy nic takiego na Haven � powiedzia�.

��Widzia�e� kiedy zimn� stron�? � odpar� sennym g�osem Iwo. � Dwadzie�cia mil st�d jest takie miejsce, gdzie tlen p�ynie jak woda.

��Eee tam!

��Naprawd�.

��. Co� ci powiem, Iwo� W dawnych czasach, no wiesz, kiedy jeszcze mia�em drug� r�k� nie uwierzysz w to, ale� � opowie�� by�a d�uga, i Iwo rzeczywi�cie nie m�g� w ni� uwierzy�. Rzek� ziewaj�c:

��Nie ma ju� takich facet�w jak dawniej, taka jest prawda.

��My�l�, �e masz racj�. Co? � Fra� poderwa� si� nagle. � Nie m�w tak. Opowiada�em ci o moim synu, nie? On jest ze starej szko�y, je�li ci o to chodzi. B�dzie z niego wielki handlarz. Niech mnie miotacz trafi! On jest taki sam jak ja. Dok�adnie taki sam, z t� r�nic�, �e jest �onaty.

��Co ty powiesz? Kontrakt na papierze?

Tak jest. Sam w tym nie widz� sensu. Polecieli na Kalgan w podr� po�lubn�.

��Kalgan? Kalgan? A gdzie to jest, na Galaktyk�?

Fra� u�miechn�� si� szeroko i rzek� wolno i z naciskiem:

��Kr�tko przed tym, jak Mu� wypowiedzia� Fundacji wojn�.

��Ach tak?

Fra� skin�� g�ow� i ruchem r�ki wskaza� Iwowi, �eby si� do niego przybli�y�. Rzek� ochryple:

��Prawd� m�wi�c, mog� ci co� powiedzie�, je�li nie pu�cisz tego dalej. Wys�ali�my mojego ch�opaka na Kalgan w pewnym celu. Nie chcia�bym teraz m�wi� o co chodzi�o, rozumiesz, ale je�li rozejrzysz si� w sytuacji to chyba sam zgadniesz. W ka�dym razie, m�j ch�opak w tej sytuacji nadawa� si� do tego. My, handlarze, potrzebowali�my jakiej� awantury u�miechn�� si� chytrze. No i mamy awantur�. Nie powiem, jak to zrobili�my, ale� m�j ch�opak polecia� na Kalgan i Mu� wys�a� swoje statki. M�j syn!

S�owa Frana wywar�y na lwie odpowiednie wra�enie. Teraz on zrobi� tajemnicz� min� i powiedzia�:

��To dobrze. Wiesz, m�wi�, �e mamy pi��set statk�w, kt�re s� gotowe, �eby we w�a�ciwej chwili wkroczy� do akcji.

Fra� rzek� autorytatywnie:

��Mo�e nawet wi�cej. To jest prawdziwa strategia. To lubi? � podrapa� si� ha�a�liwie po brzuchu.

��Ale nie zapominaj, �e ten Mu� te� nie jest w ciemi� bity. Niepokoi mnie to, co zdarzy�o si� w Horleggorze.

��S�ysza�em, �e straci� ko�o dziesi�ciu statk�w.

��Tak, ale mia� sto innych i Fundacja musia�a si� wycofa�. To dobrze, �e ci tyrani dostaj� w sk�r�, ale troch� to za szybko idzie � potrz�sn�� g�ow�.

��Zadaj� sobie pytanie, sk�d Mu� bierze statki? Kr��� plotki, �e to my je dla niego robimy.

��My? Handlarze? Ze wszystkich niezale�nych �wiat�w Haven ma najwi�ksze zak�ady robi�ce statki, a nie zbudowali�my dla niego nawet jednego. Przypuszczasz, �e jaki� �wiat buduje na w�asn� r�k� flot� dla Mu�a, maj�c gdzie� zasad� wsp�lnej akcji i lekcewa��c �rodki ostro�no�ci? To bajka!

��No to sk�d on je bierze? Fra� wzruszy� ramionami.

��Przypuszczam, �e sam je robi. I to mnie te� niepokoi.

Fra� zamruga� powiekami i zacisn�� palce st�p na g�adkim drewnie wypolerowanego podn�ka. Powoli zapad� w sen i jego ciche pochrapywanie zmiesza�o si� z brz�czeniem i cykaniem owad�w.

Na koniec, by�a nieliczna grupa, zaledwie par� os�b, kt�re orientowa�y si� dobrze w sytuacji i kt�re nie mia�y nawet najmniejszej pewno�ci co do tego, jak sprawy potocz� si� dalej.

Nale�a� do nich Randu, kt�ry pi�tego dnia obrad wkroczy� do sali g��wnej, gdzie czeka�o na niego dw�ch zaproszonych na spotkanie m�czyzn. Pi��set miejsc by�o pustych i mia�o takimi pozosta� podczas ich rozmowy.

Randu rzek� szybko, zanim jeszcze zd��y� usi���:

��My trzej reprezentujemy prawie po�ow�, potencja�u militarnego Niepodleg�ych �wiat�w Handlarzy.

��Tak � odpar� Mangin z Iss � m�j kolega i ja w�a�nie rozmawiali�my o tym.

��Got�w jestem � powiedzia� Randu � m�wi� otwarcie i szczerze. Nie interesuje mnie targowanie si� ani �adne sztuczki. Nasza sytuacja radykalnie si� pogorszy�a.

��W wyniku� � chcia� wiedzie� dok�adnie Ovall Gri z Mnemona.

��Wydarze� ostatniej godziny. Prosz�? Zacznijmy od pocz�tku. Po pierwsze, nasza sytuacja nie jest wynikiem naszych dzia�a� i w�tpliwe jest, czy jeste�my w stanie j� kontrolowa�. Pierwotnie weszli�my w uk�ady nie z Mu�em, ale z innymi, w szczeg�lno�ci z by�ym w�adc� Kalgana, kt�rego Mu� pobi� w najbardziej nieodpowiednim dla nas momencie.

��Zgoda, ale ten Mu� nie�le go zast�puje � powiedzia� Mangin. � Nie dbam o szczeg�y.

��Mo�e zaczniesz, kiedy dowiesz si� o wszystkich szczeg�ach. � Randu pochyli� si� nad sto�em i roz�o�y� r�ce.

��Miesi�c temu � powiedzia� � wys�a�em na Kalgan swego bratanka i jego �on�.

��Swego bratanka! zawo�a� zaskoczony Ovall Gri. � Nie wiedzia�em, �e on jest twoim bratankiem.

��W jakim celu? � spyta� sucho Mangin. � Po to? � i zatoczy� kciukiem k�ko w powietrzu.

��Nie. Je�li masz na my�li wojn� Mu�a z Fundacj�, to nie. Jak m�g�bym mierzy� tak wysoko! M�j bratanek nic nie wiedzia� � ani o naszej organizacji, ani o naszych zamiarach. Powiedzia�em mu, �e jestem zwyk�ym cz�onkiem wewn�trzhave�skiego stowarzyszenia patriotycznego. Na Kalganie mia� tylko przyjrze� si� sytuacji i nic wi�cej. Musz� przyzna�, �e sam nie bardzo wiedzia�em, czego chc�. Przede wszystkim, chcia�em si� dowiedzie� czego� wi�cej o Mule. Mu� to dziwny fenomen, ale to sprawa dobrze znana, nie b�d� si� zag��bia� w t� kwesti�. Po drugie, by�aby to interesuj�ca i kszta�c�ca lekcja dla cz�owieka, kt�ry pozna� Fundacj�, mia� kontakty z jej podziemiem i z kt�rym wi�zali�my pewne nadzieje na przysz�o��. Widzicie�

D�uga twarz Ovalla rozci�gn�a si� jeszcze bardziej, kiedy wyszczerzy� w u�miechu swe du�e z�by:

��Musia� ci� wi�c zaskoczy� rezultat jego misji, bo my�l�, �e nie ma ani jednego handlarza, kt�ry by nie wiedzia�, �e ten tw�j. bratanek porwa� fagasa Mu�a, podaj�c si� za obywatela Fundacji i da� mu w ten spos�b pretekst do wypowiedzenia wojny. Na Galaktyk�, Randu, opowiadasz nam bajki. Trudno mi uwierzy�, �e nie macza�e� w tym palc�w. No, �mia�o, to by�a dobra robota.

Randu potrz�sn�� siw� g�ow�.

��Ale nie moja. Ani mojego bratanka, kt�ry jest teraz wi�niem Fundacji i mo�e nie do�y� dnia, kiedy ta dobra robota zostanie wykonana do ko�ca. Na pewno nie zrobi� tego rozmy�lnie. W�a�nie dosta�em od niego wiadomo��. Jakim� sposobem uda�o mu si� przemyci� kapsu�k� osobist�. Przedosta�a si� przez obszar ogarni�ty wojn�, dotar�a na Haven, a stamt�d tutaj. By�a miesi�c w drodze.

��No i?

Randu po�o�y� ci�k� d�o� na grzbiecie drugiej i powiedzia�:

��Obawiam si�, �e czeka nas ten sam los, co by�ego w�adc� Kalgana. Mu� jest mutantem!

Po jego s�owach zapad�a g�ucha cisza. Wydawa�o si�, �e s�ycha� przy�pieszone bicie serc. W ka�dym razie Randu m�g� to sobie �atwo wyobrazi�.

W ko�cu odezwa� si� Mangin. Jego g�os nie zdradza� �adnych emocji.

��Sk�d o tym wiesz?

Tylko st�d, �e tak twierdzi m�j bratanek, ale on by� na Kalganie.

��A jaki to mutant? S� r�ne rodzaje, wiesz. Randu opanowa� zniecierpliwienie.

Tak, Mangin, s� r�ne rodzaje R�ne! Ale Mu� jest jedyny w swoim rodzaju. Jaki mo�e by� mutant, kt�ry zacz�� od zera, zebra� armi�, za�o�y�, jak m�wi�, pierwsz� baz� na pi�ciomilowym asteroidzie, zaj�� jedn� planet�, potem ca�y system, potem rejon � a potem zaatakowa� Fundacj� i pobi� j� na Horleggorze. I to wszystko w ci�gu dw�ch czy trzech lat!

Ovall Gri wzruszy� ramionami.

��A wi�c uwa�asz, �e on pokona Fundacj�?

��Nie wiem. Ale za��my, �e tak. Co wtedy?

��Przykro mi, ale nie mog� przyj�� takiej mo�liwo�ci. Fundacji nie mo�na pokona�. S�uchaj, nie mamy �adnych dowod�w opr�cz o�wiadczenia� hmm� niedo�wiadczonego ch�opaka. Mo�e na razie to od�o�ymy. Mimo tych wszystkich zwyci�stw Mu�a nie martwili�my si� do tej pory i dop�ki nie osi�gnie wi�cej, ni� mu si� dot�d uda�o, nie widz� powodu, �eby�my musieli zmieni� nasz stosunek. Tak czy nie?

Randu zachmurzy� si�. Zdawa� sobie spraw� ze s�abo�ci swoich argument�w. Zapyta� obu:

��Uda�o nam si� ju� nawi�za� jaki� kontakt z Mu�em?

��Nie � odparli obydwaj.

��Ale przecie� pr�bowali�my, prawda? Zgodzicie si� te� chyba, �e nasze spotkanie nie ma wielkiego sensu, dop�ki si� z nim nie porozumiemy, co? Jest te� prawd�, �e do tej pory wi�cej pili�my, ni� robili�my i by�o wi�cej uwodzenia ni� my�lenia � cytuj� artyku� wst�pny w dzisiejszej �Trybunie Radola�skiej� � a wszystko dlatego, �e nie uda�o nam si� nawi�za� kontaktu z Mu�em. Panowie, mamy blisko tysi�c statk�w czekaj�cych tylko na odpowiedni moment, aby przyst�pi� do walki i przechwyci� w�adz� nad Fundacj�. Uwa�am, �e powinni�my te tysi�c statk�w rzuci� do walki ju� teraz � przeciw Mu�owi!

��To znaczy, w obronie tego tyrana Indbura i krwiopijc�w z Fundacji, tak? � spyta� zjadliwie Mangin. Randu podni�s� zm�czon� d�o�.

��Oszcz�d� sobie tych okre�le�. M�wi� � przeciw Mu�owi, mniejsza o to w czyjej obronie.

Ovall Gri podni�s� si�.

��Randu, nie chc� mie� z tym nic wsp�lnego. Przedstaw to dzi� wieczorem � ca�ej radzie, je�li koniecznie chcesz pope�ni� samob�jstwo polityczne.

Wyszed� bez s�owa. Za nim w milczeniu ruszy� Mangin. Randu zosta� sam i przez godzin� bi� si� z my�lami.

Wieczorem, w czasie posiedzenia rady, nie rzek� nic.

Nast�pnego ranka do jego pokoju wpad� gwa�townie Ovall Gri. Ovall Gri by� w stroju niekompletnym, nieogolony i nieuczesany.

Randu, kt�ry sko�czy� w�a�nie je�� �niadanie i siedzia� za nieuprz�tni�tym jeszcze sto�em, podni�s� g�ow� i z wra�enia upu�ci� fajk�.

��Mnemon zosta� bez uprzedzenia zaatakowany z przestrzeni i zbombardowany � rzek� ochryp�ym g�osem Ovall.

Randu zmru�y� oczy. � Fundacja? � spyta�.

��Mu�! � krzykn�� Ovall. � Mu�! Nie dali�my mu �adnego pretekstu � ci�gn�� gor�czkowo. � Atak by� dobrze przygotowany. Wi�ksza cz�� naszej floty przy��czy�a si� do si� mi�dzyplanetarnych. Eskadra, kt�ra zosta�a dla obrony kraju, by�a za s�aba i zosta�a dos�ownie zdmuchni�ta. Na razie nie by�o jeszcze �adnego desantu, i mo�e nie b�dzie, bo wed�ug raport�w po�owa napastnik�w zosta�a zniszczona, ale mamy wojn� i przyszed�em si� zapyta�, jakie stanowisko zajmie w tej sprawie Haven.

��Jestem pewien, �e Haven dotrzyma zobowi�za� wynikaj�cych z Karty Federacji. Ale pami�tasz, co wczoraj m�wi�em? Teraz przysz�a kolej na nas.

��Ten Mu� to szaleniec. Chce walczy� z ca�ym wszech�wiatem? � Ovall podszed� niepewnym krokiem do sto�u, usiad� i chwyci� Randu za r�k�. � Ci z naszych, kt�rzy wyszli z tego ca�o, donosz�, �e Mu�� �e nieprzyjaciel dysponuje now� broni�. Depresorem pola j�drowego.

��Czym?

��Wi�kszo�� statk�w stracili�my dlatego, �e nie mo�na by�o odpali� dzia�. To nie mog�o by� dzie�em przypadku ani wynikiem sabota�u. Musia�a zadzia�a� nowa bro� Mu�a. Nie jest doskona�a, w paru przypadkach zawiod�a i s� sposoby zneutralizowania jej dzia�ania� nie mam dok�adnych danych. Ale ta bro� mo�e zupe�nie zmieni� charakter wojny i niewykluczone, �e ca�a nasza flota oka�e si� przestarza�a.

Randu poczu� si� naraz starym, zm�czonym cz�owiekiem. Rzek� z bezradn� min�:

��Obawiam si�, �e pojawi� si� potw�r, kt�ry po�re nas wszystkich. Ale nie poddamy si� bez walki.

Dom Eblinga Misa, znajduj�cy si� w nie nazbyt wytwornej dzielnicy Terminusa, by� dobrze znany w kr�gach intelektualist�w, literat�w i w miar� oczytanej publiczno�ci. Jego najbardziej oryginalne cechy szczeg�lne zale�a�y od rodzaju po�wi�conej mu publikacji czy audycji. Dla refleksyjnie nastawionego biografa dom ten by� �symbolem ucieczki od prozaicznej rzeczywisto�ci w sfer� nauki�, redaktor kroniki towarzyskiej w gazecie rozwodzi� si� nad jego �typowo m�sk� atmosfer� beztroskiego nie�adu�, profesor uniwersytetu okre�la� go kr�tko jako �zawalony ksi��kami�, przyjaciel Misa spoza uniwersytetu twierdzi�, �e �zawsze mo�na si� tu napi� i po�o�y� nogi na kanapie�, natomiast jowialny komentator tygodniowego przegl�du wydarze� w kolorze m�wi� o �prosto urz�dzonych, niepretensjonalnych apartamentach kln�cego jak szewc, lewicuj�cego, �ysiej�cego Eblinga Misa�.

Dla Bayty, kt�ra nie musia�a troszczy� si� o to, jaki opis wywrze najwi�ksze wra�enie na publiczno�ci, i kt�ra mia�a t� przewag� nad innymi, �e mog�a si� o wygl�dzie jego wn�trza przekona� naocznie, by� on po prostu zaniedbany.

Z wyj�tkiem kilku pierwszych dni pobyt w areszcie znosi�a do�� dobrze. W ka�dym razie o wiele lepiej ni� to p�godzinne czekanie na psychologa � by� mo�e pod czujn� obserwacj�. Wtedy przynajmniej by� przy niej Toran�

Mo�e znosi�aby nawet gorzej to oczekiwanie i napi�cie, gdyby nie widok Magnifica, kt�rego sm�tnie zwieszony nos wskazywa� na zupe�ne przygn�bienie.

Magnifico skurczy� si� i podci�gn�� swe szczud�owate nogi pod sam� brod�, jakby chcia� si� zapa�� sam w siebie i znikn��, i Bayta nie mog�a si� powstrzyma�, by go nie pog�adzi� po ramieniu, dodaj�c mu otuchy. Magnifico wzdrygn�� si� pod dotykiem jej r�ki, ale zaraz si� u�miechn��.

��No widzisz, pani, wygl�da na to, �e moje cia�o kpi sobie z wiedzy, kt�r� ma m�j umys�, i w dalszym ci�gu, na widok obcej r�ki, kuli si� przed ciosem.

��Nie ma si� czego l�ka�, Magnifico. Jestem z tob� i nie pozwol� nikomu ci� zrani�.

B�azen spojrza� na ni� k�tem oka, a potem szybko odwr�ci� wzrok.

��Ale przedtem trzymali mnie z dala od ciebie� i od twego �askawego m�a� i, s�owo daj�, mo�esz si� �mia�, ale czu�em si� samotny i bez przyjaci�.

��To nie jest �mieszne. Mnie te� ciebie brakowa�o.

Twarz b�azna poja�nia�a. Obj�� cia�niej swoje nogi. � Nie znasz, pani, tego cz�owieka, kt�ry chce nas widzie�? � spyta� ostro�nie.

��Nie. Ale to s�awna posta�. Widzia�am go w telewizji i du�o o nim s�ysza�am. My�l�, Magnifico, �e to dobry cz�owiek i nie wyrz�dzi nam krzywdy.

��Naprawd�? � b�azen poruszy� si� niespokojnie. � By� mo�e, pani, ale on ju� mnie przepytywa� i zachowuje si� tak gwa�townie i ha�a�liwie, �e trz�s� si� ze strachu. U�ywa takich dziwnych s��w, �e odpowiedzi nie mog�y mi przej�� przez gard�o. Przypomnia� mi si� od razu pewien �garz, kt�ry bawi�c si� moj� niewiedz� m�wi�, �e w takich chwilach serce staje w gardle i nie mo�na wykrztusi� s�owa. Tak w�a�nie si� czu�em.

��Tym razem b�dzie inaczej. On jest jeden, a nas dwoje. Nie uda mu si� przerazi� nas obojga, prawda?

��Tak, pani.

Trzasn�y gdzie� drzwi i rozleg� si� pot�ny ryk. Kiedy zbli�y� si� do pokoju, w kt�rym siedzieli, mogli rozr�ni� s�owa:

��Wyno�cie si� st�d, do ciemnej Galaktyki!

Przez otwieraj�ce si� drzwi dostrzegli, jak chy�kiem wynosi si� z domu dw�ch umundurowanych stra�nik�w.

Wszed� Ebling Mis ze zmarszczon� gniewnie twarz�, postawi� na ziemi starannie owini�t� paczk� i poda� nonszalancko r�k� Baycie. Bayta odwzajemni�a si� mocnym, m�skim u�ciskiem. Mis zareagowa� na to dopiero po chwili, kiedy ju� odwr�ci� si� do b�azna. Przyjrza� si� jej uwa�niej.

��M�atka? � spyta�.

��Tak. Za�atwili�my formalno�ci prawne. Mis milcza� przez chwil�. Potem spyta�:

��Zadowolona?

��Jak dot�d, tak.

Mis wzruszy� ramionami i ponownie obr�ci� si� do Magnifica. Rozwin�� paczk�.

��Wiesz, co to jest? � spyta�.

Magnifico zsun�� si� ze swego krzes�a i chwyci� instrument o wielu klawiszach. Przebieg� palcami po niezliczonych guzikach i wykona� radosny skok, ze szkod� dla stoj�cych bli�ej mebli.

��Wizjofon � zapia� z zachwytu� I to takiej roboty, �e jego d�wi�k wskrzesi�by nawet umar�ego � jego d�ugie palce pie�ci�y delikatnie instrument, przebiega�y po klawiaturze, zatrzymuj�c si� to na jednym, to na drugim klawiszu, a przed oczami Bayty i Misa pojawi� si� nagle mieni�cy si� r�owy ob�ok.

��W porz�dku, ch�opcze � rzek� Ebling Mis. � M�wi�e�, �e potrafisz brzd�ka� na czym� takim, no to masz teraz okazj�. Ale przedtem go nastr�j. � Potem rzek� na boku do Bayty: � O ile mi wiadomo, nie ma na ca�ej Fundacji nikogo, kto potrafi�by go dobrze ustawi�.

Nachyli� si� do jej ucha i szepn��:

��Nie b�dzie m�wi� bez pani. Pomo�e mi pani? Skin�a g�ow�.

��Dobrze! � powiedzia�. � Jego l�k jest niemal patologiczny i w�tpi�, czy zni�s�by sond� psychiczn� bez szwanku dla umys�u. Je�li mo�na co� z niego wyci�gn�� w inny spos�b, to musi si� poczu� zupe�nie swobodnie. Rozumie pani?

Ponownie skin�a g�ow�.

��Pierwszym krokiem w tym kierunku jest ten wizjofon. M�wi, �e umie na tym gra�, a jego reakcja utwierdza mnie w przekonaniu, �e to jedna z jego najwi�kszych przyjemno�ci. Tak wi�c, bez wzgl�du na to, czy b�dzie gra� �le czy dobrze, niech pani sprawia wra�enie zaciekawionej i zadowolonej. Poza tym prosz� mi okazywa� wyra�n� �yczliwo�� i zaufanie. A nade wszystko, prosz� wszystko robi� wed�ug moich wskaz�wek � rzuci� szybkie spojrzenie na Magnifica skulonego w rogu kanapy i grzebi�cego we wn�trzu instrumentu. B�azen by� ca�kowicie poch�oni�ty sw� prac�.

Mis rzek� tonem swobodnej, towarzyskiej rozmowy do Bayty:

��S�ucha�a pani ju� kiedy wiajofonu?

��Jeden raz � odpar�a Bayta r�wnie swobodnym tonem. � Na koncercie rzadkich instrument�w. Nie by�am zachwycona.

��Musia�a pani trafi� na kiepskiego muzyka. Jest zaledwie kilku naprawd� dobrych. Nie chodzi tu tyle o sprawno�� manualn�, bo na przyk�ad pianino wieloklawiaturowe wymaga wi�kszej, ile o pewien typ niekonwencjonalnej umys�owo�ci i swobodnej wyobra�ni. Dlatego � doda� szeptem � ten �ywy szkielet mo�e by� lepszy, ni� nam si� wydaje. Dobrzy muzycy s� pod innym wzgl�dem najcz�ciej idiotami. To jest w�a�nie jedna z tych dziwnych kombinacji cech, dzi�ki kt�rej psychologia jest ciekaw� nauk�.

Natomiast g�o�no zaczai m�wi�, wyra�nie staraj�c si� stworzy� wra�enie lekkiej rozmowy:

��Wie pani, w jaki spos�b ta rzecz dzia�a? Zbada�em instrument dok�adnie, �eby si� w tym zorientowa� i uda�o mi si� stwierdzi� tylko tyle, �e jego promieniowanie dzia�a bezpo�rednio na o�rodek wzroku w m�zgu, z pomini�ciem nerwu wzrokowego. Faktycznie, jest to wykorzystanie zmys�u, z kt�rym nie spotykamy si� w naturze. Nadzwyczajna rzecz. Wra�enia s�uchowe odbiera si� normalnie � przez b�on� b�benkow�, �limaka, i tak dalej. Ale� 朜�! Jest ju� gotowy. Niech pani kopnie ten wy��cznik. To daje lepszy efekt w ciemno�ci.

W mroku Magnifico wygl�da� jak rozmazana plama, a Ebling Mis jak ci�ko dysz�ca masa. Bayta wyt�y�a wzrok, ale z pocz�tku nie mog�a nic dostrzec. Us�ysza�a cichy, cienki g�os, kt�ry dr��c wznosi� si� i koleba� gdzie� w g�rnych rejestrach. Przez chwil� trwa� tak, potem nagle opad�, spot�nia� i run�� jak grom. Na oczach Bayty kotara na oknie rozpad�a si� na dwie cz�ci jak drzewo ra�one piorunem. W rozdarciu pojawi�a si� niewielka, pulsuj�ca barwnym �wiat�em kula, kt�ra rytmicznie rozrasta�a si�, a� w ko�cu p�k�a, rozpadaj�c si� na tysi�ce migoc�cych, o nieuchwytnym kszta�cie plamek, kt�re zawirowa�y w powietrzu i opad�y niczym mikroskopijne, spl�tane zorze. Nim dosi�g�y ziemi, zla�y si� w jedno i ponownie rozpad�y, tworz�c malutkie p�cherzyki, ka�dy o innej barwie� i wtedy Bayta zacz�a w nich rozpoznawa� kszta�ty przedmiot�w. Zauwa�y�a, �e gdy przymknie oczy, barwy staj� si� wyra�niejsze, �e ka�dej barwie odpowiada okre�lony d�wi�k, �e widz�c je, nie potrafi ich jednak okre�li� i w ko�cu, �e owe p�cherzyki nie s� bynajmniej p�cherzykami, lecz ma�ymi figurkami.

By�y to ma�e postacie, wiruj�ce p�omyki, kt�rych ca�e tysi�ce przesuwa�y si� ta�cz�c i migoc�c przed jej zdumionym wzrokiem. To znika�y gdzie�, to pojawia�y si� nagle nie wiadomo sk�d, skacz�c jedna wok� drugiej i ustawicznie zmieniaj�c kolor.

Ni st�d, ni zow�d Bayta pomy�la�a o plamkach wiruj�cych przed oczami, kiedy si� w nocy zaci�nie powieki a� do b�lu i wyt�y wzrok. To by�o to samo wra�enie � �wietliste, r�nokolorowe punkciki, jakby skacz�ce w rytmie polki, koncentrycznie uk�adaj�ce si� ko�a, bezkszta�tne, znikaj�ce i pojawiaj�ce si� na nowo plamy. Tu by�o to samo, tylko wi�ksze i bardziej zr�nicowane, a przy tym ka�da barwna plamka uk�ada�a si� w kszta�t jakiej� postaci.

Pop�dzi�y naraz w jej stron�, dobieraj�c si� parami. Unios�a w g�r� r�ce, chc�c si� przed nimi os�oni�, ale zatrzyma�y si�, wywr�ci�y i nagle wok� niej rozp�ta�a si� burza �nie�na, z jej ramion trysn�y zimne strumienie �wiat�a, pop�yn�y wartkim, o�lepiaj�cym potokiem wzd�u� r�k i wystrzeli�y snopem iskier z jej palc�w, aby spotka� si� w p� drogi mi�dzy niebem a ziemi� i po��czy� w �wietlisty kr�g.

Z do�u dop�ywa� g�os stu instrument�w, kt�ry w ko�cu stopi� si� z obrazem w jedn� ca�o��, tak �e nie potrafi�a ju� odr�ni�, co jest �wiat�em, a co d�wi�kiem.

Przez chwil� zastanawia�a si�, czy Ebling Mis widzi to samo, co ona, a je�li nie, to jakie s� jego wizje. Szybko jednak o tym zapomnia�a, bo oto figurki � czy rzeczywi�cie figurki? � przemkn�o jej przez g�ow� ale� tak, to niewielkie postacie kobiece o p�on�cych w�osach, kt�re wirowa�y i obraca�y si� tak szybko, �e nie mog�a na �adnej skoncentrowa� uwagi � chwyci�y si� za r�ce, tworz�c grupy o kszta�cie gwiazd, a muzyka zmieni�a si� naraz w perlisty �miech� w dziewcz�cy �miech, kt�ry nie dobiega� z zewn�trz, lecz rodzi� si� gdzie� we wn�trzu ucha!

Gwiazdy zbli�y�y si� do siebie, ich promienie po��czy�y si� i z wolna ca�y obraz zaczai przeistacza� si� w niewyra�ne kontury jakiej� budowli, a� nagle wystrzeli� w niebo wspania�y pa�ac. Ka�da ceg�a mieni�a si� innym kolorem, ka�dy kolor by� �wietlist� iskierk�, od kt�rej zapala�y si� inne, biegn�c w g�r� a� do wie�cz�cych budow� i l�ni�cych niczym ba�niowe klejnoty minaret�w.

Pojawi� si� wiruj�cy ognisty dywan, z kt�rego wystrzeli�y �wietliste nici, oplataj�c wszystko sieci� zwiewnej, niematerialnej paj�czyny. Potem nici opad�y i wystrzeli�y w g�r�, przybieraj�c kszta�ty roz�o�ystych drzew, kt�re rozbrzmiewa�y sw� w�asn� muzyk�.

Bayta znalaz�a si� w�r�d nich. Zewsz�d otacza�y j� liryczne tony cudownej melodii. Wyci�gn�a r�k�, aby dotkn�� kruchego drzewa. Rozpad�o si� na tysi�ce barwnych kwiat�w, kt�rych p�atki sp�yn�y wolno w d� i rozwia�y si� w powietrzu z srebrzystym d�wi�kiem dzwonk�w.

Strumienie p�omieni pop�yn�y w d� po niewidzialnych stopniach wprost na kolana Bayty, przela�y si� przez nie �wietlist� kaskad�, tworz�c promienisty kr�g wok� jej bioder, podczas gdy nad jej kolanami zal�ni�a t�cza, po kt�rej, jak po mo�cie spacerowa�y male�kie postacie�

Pa�ac, malutkie figurki kobiet i m�czyzn na t�czowym mo�cie, ogr�d ci�gn�cy si� jak daleko mog�a si�gn�� okiem, a wszystko to unosz�ce si� na falach podnios�ej muzyki smyczkowej, zbiegaj�cej si� w niej jak w centrum.

A potem� potem nast�pi�a chwila przera�liwej ciszy, w g��bi obrazu co� si� nieznacznie poruszy�o i nagle wszystko run�o. Barwy zbi�y si� na powr�t w jedn� kul�, kt�ra skurczy�a si� i znik�a.

I znowu by�a ju� tylko ciemno��.

Bayta odnalaz�a niezgrabnie stop� peda�, wcisn�a go i pok�j wype�ni�o �wiat�o � prozaiczne �wiat�o zwyk�ego s�o�ca. Bayta zacisn�a powieki, a� do oczu nap�yn�y jej �zy, jakby z �alu po tym, co min�o. Ebling Mis siedzia� nieruchomo, jak bezw�adna kupa mi�sa, z rozszerzonymi oczami i otwartymi ustami:

Jedynie Magnifico by� w pe�ni przytomny. Pog�adzi� wizjofon z wyrazem ekstazy na twarzy.

��O pani � rzek� z przej�ciem � to zaiste instrument o niemal magicznej mocy. W naj�mielszych marzeniach nie przypuszcza�em, �e ma tak wspania�y str�j i tak subtelne, a jednocze�nie tak silne brzmienie. Wydaje mi si�, �e m�g�bym za jego pomoc� stworzy� cuda. Jak ci si� podoba�a moja kompozycja, pani?

��To by�o twoje dzie�o? � spyta�a z podziwem Bayta. � Naprawd� twoje?

B�azen zaczerwieni� si� a� po czubek nosa.

��Moje w�asne, pani. Mu� go nie lubi�, ale cz�sto gra�em go dla w�asnej przyjemno�ci. Kiedy�, w m�odo�ci, zdarzy�o mi si� widzie� z dala pa�ac � gigantyczn� budowl� z drogich klejnot�w. By�o to w samym �rodku karnawa�u. Byli tam ludzie o niewyobra�alnie wspanialej postawie, a tak pot�ni i wynio�li, �e podobnych im nigdy ju� nie spotka�em, nawet w s�u�bie Mu�a. To, co stworzy�em, to tylko nieudolne na�ladownictwo, ale ub�stwo mojego umys�u nie pozwala na wi�cej. Nazwa�em to �Wspomnieniem Nieba�.

Podczas tej paplaniny Mis doszed� wreszcie do siebie. � S�uchaj, Magnifico � rzek� � nie chcia�by� tego zagra� dla innych?

B�azen odskoczy� do ty�u. � Dla innych? � spyta� trz�s�c si�.

��Dla tysi�cy ludzi! � krzykn�� Mis. � W wielkich salach Fundacji! Nie chcia�by� sta� si� panem samego siebie, niezale�nym, powa�anym przez wszystkich, bogatym i� i� � zawiod�a go wyobra�nia. � No i tak dalej? Co? Co na to powiesz?

��Ale� jak to mo�liwe, wielmo�ny panie, skoro jestem tylko biednym b�aznem, nie nadaj�cym si� do splendor�w i zaszczyt�w?

Psycholog wyd�� usta i potar� czo�o wierzchem d�oni. � Ale twoja gra, cz�owieku! � powiedzia�. � Je�li zagrasz dla burmistrza i jego trust�w handlowych, to �wiat legnie u twych st�p. Nie chcia�by� tego?

B�azen zerkn�� na Bayt�.

��A czy ona zosta�aby ze mn�? Bayta roze�mia�a si�.

��Oczywi�cie, g�uptasie. Czy teraz, kiedy jeste�

0 krok od s�awy i pieni�dzy, mog�abym ci� opu�ci�?

��To wszystko b�dzie twoje, pani � odpowiedzia� z przekonaniem � i gdybym m�g�, da�bym ci wszystkie bogactwa Galaktyki, �eby si� odwdzi�czy� za tw� dobro�.

��Ale � rzek� Mis niedba�ym tonem � gdyby� zechcia� mi najpierw pom�c�

��Co to jest?

Psycholog u�miechn�� si� i rzek�:

��To ma�a sonda powierzchniowa. Zupe�nie bezbolesna. Nic nie ucierpisz. Zbadam tylko kor� twego, m�zgu.

W oczach Magnifica pojawi� si� wyraz �miertelnego przera�enia.

��Tylko nie sonda! Widzia�em, jak j� stosowano. Mu� stosowa� j� wobec tych, co go zdradzili. Potem puszcza� ich wolno, ale nie potrafili ju� my�le� i�obijali si� jak bezrozumne zwierz�ta po ulicach, dop�ki kto� ich z lito�ci nie zabi� � wyci�gn�� r�k�, chc�c odepchn�� Misa.

��To by�a sonda psychiczna � wyja�nia� cierpliwie Mis � a poza tym nawet ona jest gro�na tylko wtedy, kiedy si� j� niew�a�ciwie stosuje. To tutaj, to sonda powierzchniowa, kt�ra nie wyrz�dzi�aby krzywdy nawet dziecku.

��To prawda, Magnifico � nalega�a Bayta. � To pomo�e nam pobi� Mu�a. B�dzie si� od nas trzyma� z daleka. Raz, dwa i b�dzie po wszystkim, a potem ty i ja b�dziemy s�awni i bogaci do ko�ca �ycia.

Magnifico wyci�gn�� dr��c� d�o�.

��Mo�esz przynajmniej trzyma� mnie za r�k�, pani?

Bayta uj�a jego d�o� w obie r�ce. B�azen wpatrywa� si� rozszerzonymi oczyma w zbli�aj�ce si� do jego skroni b�yszcz�ce metalowe p�ytki.

Ebling Mis rozsiad� si� niedbale na przesadnie ozdobnym fotelu w prywatnych apartamentach burmistrza Indbura, okazuj�c wprost nieprzyzwoity brak wdzi�czno�ci za �ask�, kt�rej dost�pi� i nie�yczliwym wzrokiem �ledzi� nerwowe ruchy burmistrza. Odrzuci� niedopa�ek cygara i wyplu� okruch tytoniu.

��Przy okazji, Indbur, je�li chcesz co� na nast�pny koncert w Sali Mallowa � powiedzia� � to wywal tych elektronicznych cha�turszczyk�w na zbity pysk i postaraj si�, �eby ten dziwak zagra� dla ciebie na wizjofonie. Indbur � to jest muzyka nie z tego �wiata.

Indbur odpar� poirytowanym g�osem:

��Nie wezwa�em tu pana po to, �eby s�ucha� wyk�ad�w o muzyce. Czego dowiedzia� si� pan o Mule? To mi prosz� powiedzie�. Czego dowiedzia� si� pan o Mule?

��O Mule? No c�, powiem ci� zastosowa�em sond� powierzchniow� i niewiele uzyska�em. Nie mog� u�y� sondy psychicznej, bo ten dziwak tak si� jej boi, �e jego op�r prawdopodobnie spali�by jego [niecenzuralne] bezpieczniki m�zgowe, jak tylko uzyskaliby�my po��czenie. Ale uda�o mi si� ustali�, �e� � mo�e przestaniesz b�bni� palcami po stole� � Po pierwsze, nie wierz w niezwyk�� si�� fizyczn� Mu�a. Prawdopodobnie jest silny, ale wi�kszo�� z tych niesamowitych historii, kt�re opowiada o nim nasz dziwak, to prawdopodobnie wytw�r jego wyobra�ni i strachu. Nosi dziwne okulary i jego wzrok zabija, wi�c najwidoczniej posiada niezwyk�e zdolno�ci psychiczne.

��Tyle wiedzieli�my ju� na pocz�tku � zauwa�y� zgry�liwie burmistrz.

��A zatem sonda potwierdza to. Poddaj� teraz wyniki analizie matematycznej.

��Tak? A jak d�ugo to potrwa? Mam ju� do�� tego pustego gadania.

��My�l�, �e za miesi�c mog� ju� co� mie�. Oczywi�cie, mog� nie mie� nic. Ale co z tego? Je�li plan Seldona tego nie uwzgl�dnia, to nasze szans� s� mizerne, cholernie mizerne.

��Mam ci�, zdrajco! � wrzasn�� Indbur. � K�amiesz! Mo�e zaprzeczysz, �e jeste� jednym z tych wywrotowc�w, kt�rzy rozsiewaj� k�amliwe plotki, szerz� defetyzm i panik� w ca�ej Fundacji i utrudniaj� mi prac�?!

��Ja? Ja? � w piersi Misa z wolna wzbiera! gniew.

��Niech mnie poch�onie ob�ok py�u kosmicznego � zapieni� si� burmistrz � je�li Fundacja nie zwyci�y! Musi zwyci�y�.

��Mimo pora�ki na Horleggorze?

��To nie by�a pora�ka. Ty te� si� da�e� nabra� na to wierutne k�amstwo? Mieli�my sk�pe si�y i zostali�my zdradzeni�

��A to przez kogo? � spyta� pogardliwie Mis.

��Przez tych wszarzy demokrat�w! � krzykn�� Indbur. � Od dawna wiedzia�em, �e przenikn�li do floty. Wi�kszo�� usun�li�my, ale widocznie zosta�o ich dosy�, bo sk�d to niewyt�umaczalne poddanie si� dwudziestu statk�w w najwi�kszym wirze bitwy? Dosy�, �eby zmusi� nas do pora�ki.

A je�li ju� o tym mowa, m�j ty prostolinijny patrioto i wzorze dawnych cn�t, to jakie masz powi�zania z demokratami?

Ebling Mis zby� to ruchem ramion.

��Bredzisz, przyjacielu. A jak wyja�ni� ten ci�g�y odwr�t i utrat� po�owy Siwenny? To te� sprawka demokrat�w?

��Nie. Nie demokrat�w � burmistrz u�miechn�� si� chytrze. � Wycofujemy si� tak jak zawsze robi�a Fundacja w obliczu napa�ci, do czasu a� nieuchronny rozw�j wypadk�w obr�ci si� na nasz� korzy��. Ju� teraz widz� tego oznaki. Tak zwane podziemie demokratyczne rozpowszechnia manifesty wzywaj�ce do udzielenia pomocy rz�dowi i do pos�usze�stwa. To mo�e by� podst�p, wst�p do prawdziwej zdrady, ale ja to wykorzystam, nasza propaganda potrafi zrobi� z tego dobry u�ytek, bez wzgl�du na to, co knuj� ci n�dzni zdrajcy. Mam nawet lepsze dowody�

��Nawet lepsze?

��Sam os�d�. Dwa dni temu tak zwane Stowarzyszenie Niepodleg�ych Handlarzy wypowiedzia�o Mu�owi wojn� i flota Fundacji powi�kszy�a si� za jednym zamachem o tysi�c statk�w. Sam widzisz, �e Mu� za daleko si� posun��. Byli�my podzieleni i sk��ceni, ale w obliczu jego napa�ci zjednoczyli�my si� i wzro�li�my w si��. On musi przegra�. To nieuniknione � jak zawsze.

Mis nie pozby� si� jednak swego sceptycyzmu.

��Powiadasz wi�c, �e Seldon przewidzia� nawet przypadkowe pojawienie si� mutanta�

��Mutanta! Nie widz� r�nicy mi�dzy nim a cz�owiekiem. Ty te� by� nie widzia�, gdyby nie majaczenia zbuntowanego oficera, jakich� obcych dzieciak�w i zidiocia�ego b�azna. Zapominasz o decyduj�cym dowodzie� swoim w�asnym.

��Moim? � Mis by� wyra�nie zaskoczony.

��Twoim � rzek� szyderczo burmistrz. � Za dziewi�� tygodni otwiera si� Krypta Czasu. No i co? Otwiera si�, kiedy grozi nam kryzys. Je�li napa�� Mu�a nie jest tym kryzysem, to gdzie jest ten �prawdziwy� kryzys, ten, z powodu kt�rego otwiera si� Krypta? Odpowiedz mi, ty t�usta beczko.

Psycholog wzruszy� ramionami.

��W porz�dku. Je�li to ci� cieszy� Ale wy�wiadcz mi zaszczyt. Na wypadek� na wypadek, je�li stary Seldon wyg�osi mow� i co� nie zagra, mo�e pozwolisz mi by� przy otwarciu?

��Dobrze. A teraz wyno� si�. I a� do tego czasu nie pokazuj mi si� na oczy.

��Z cholern� przyjemno�ci�, ty zasuszona kuk�o! � mrukn�� Mis do siebie, wychodz�c.

W Krypcie Czasu panowa�a szczeg�lna atmosfera, kt�ra wymyka�a si� wszelkim pr�bom okre�lenia. Nie by�a to atmosfera rozk�adu, gdy� pomieszczenie by�o dobrze o�wietlone i �wietnie wietrzone, �ciany zachowa�y �ywe barwy, a rz�dy wygodnych krzese� wygl�da�y jak nowe i by�o widoczne, �e przeznaczone by�y do wiecznego u�ytku. Nie by�a to nawet atmosfera staro�ci, gdy� trzysta lat, kt�re min�y od jej zbudowania, nie zostawi�o na niej �adnego �ladu. Jej tw�rcy z pewno�ci� nie starali si� te� urz�dzi� wn�trza w spos�b wzbudzaj�cy nabo�ny l�k i szacunek potomnych, gdy� by�o ono zwyk�e i skromne � prawd� m�wi�c, niemal ascetyczne.

Jednak kiedy zsumowa�o si� i wyeliminowa�o wszystkie nieskuteczne pr�by wyja�nienia owego zjawiska, to pozostawa�o co� jeszcze. Tym czym� by� szklany sze�cian o pustym wn�trzu zajmuj�cy p� sali. Cztery razy w ci�gu trzystu lat pojawi�a si� tam jak �ywa podobizna Hari Seldona. On sam siedzia� tam i przemawia�. Dwukrotnie m�wi� do pustej sali.

W ci�gu trzech stuleci, w ci�gu �ycia dziewi�ciu pokole�, ten starzec, kt�ry ogl�da� dni �wietno�ci imperium obejmuj�cego ca�y wszech�wiat, przywo�ywa� do �ycia sw�j obraz i za ka�dym razem jego praprapraprawnuki przekonywa�y si�, �e lepiej od nich rozumia� natur� proces�w przebiegaj�cych w Galaktyce.

Pusty sze�cian cierpliwie czeka�.

Pierwszy przyby� burmistrz Indbur III, prowadz�c osobi�cie sw�j reprezentacyjny samoch�d przez ulice zamar�ego w pe�nym napi�cia oczekiwaniu miasta. Razem z nim przyby�o jego w�asne krzes�o, wy�sze i szersze od tych, kt�re znajdowa�y si� w Krypcie. Ustawiono je przed innymi i burmistrz Indbur g�rowa� teraz nad ca�� sal�, z wyj�tkiem szklanej pustki na wprost jego twarzy.

Uroczy�cie wygl�daj�cy urz�dnik po jego lewej r�ce pochyli� z uszanowaniem g�ow�.

��Ekscelencjo � rzek� � zako�czono przygotowania do jak najszybszego przekazania w subeter oficjalnego o�wiadczenia waszej ekscelencji dzi� wieczorem.

��Dobrze. Tymczasem prosz� kontynuowa� specjalne programy mi�dzyplanetarne dotycz�ce Krypty Czasu. Nale�y si�, oczywi�cie, powstrzyma� od jakichkolwiek przewidywa� czy spekulacji na ten temat. Czy powszechna reakcja jest w dalszym ci�gu zadowalaj�ca?

��Bardzo, ekscelencjo. Rozpuszczane ostatnio z�o�liwe plotki znajduj� coraz mniej s�uchaczy. Rz�d cieszy si� wielkim zaufaniem.

��Dobrze! � odprawi� gestem r�ki urz�dnika i poprawi� wykwintny koronkowy ko�nierzyk.

By�a za dwadzie�cia dwunasta!

Zacz�li pojawia� si�, pojedynczo lub po dw�ch, przyw�dcy wielkich organizacji handlowych � ekskluzywna grupa stanowi�ca podpor� urz�du burmistrzowskiego. Podchodzili kolejno do burmistrza, kt�ry z ka�dym wymienia� �askawie par� s��w, po czym zajmowali wyznaczone uprzednio miejsca.

Znienacka pojawi� si� w Krypcie Randu z Haven i zak��caj�c sztywn� atmosfer� zacz�� si� przeciska� do miejsca zajmowanego przez burmistrza.

��Ekscelencjo! � wymamrota� i z�o�y� niski uk�on.

Indbur zmarszczy� brwi.

��Nie wyznaczy�em panu audiencji.

��Ekscelencjo, prosz� o to ju� od tygodnia.

��Przykro mi, ale sprawy niezwyk�ej wagi pa�stwowej wi���ce si� z pojawieniem si� Seldona�

��Jest mi r�wnie przykro, ekscelencjo, ale musz� pana prosi� o cofni�cie polecenia, na mocy kt�rego statki Niepodleg�ych Handlarzy maj� by� rozdzielone i wcielone do si� r�nych flot Fundacji.

Twarz Indbura poczerwienia�a ze z�o�ci, �e kto� o�mieli� mu si� przerwa�.

��Nie mam teraz czasu na dyskusje.

��Potem b�dzie za p�no, ekscelencjo � nalega� Randu. � Jako przedstawiciel Niepodleg�ych �wiat�w Handlarzy jestem zmuszony zakomunikowa� panu, �e nie mo�emy zastosowa� si� do takiego polecenia. Musi ono zosta� cofni�te, zanim Seldon rozwi��e nasz problem. Kiedy minie zagro�enie, b�dzie ju� za p�no na usuni�cie r�nic w pogl�dach i nasz sojusz si� rozpadnie.

Indbur zmierzy� Randu zimnym wzrokiem.

��Zdaje pan sobie spraw� z faktu, �e rozmawia pan z dow�dc� si� zbrojnych Fundacji? Mam prawo decydowa� o wyborze strategii, czy nie?

��Ma pan prawo, ekscelencjo, ale pewne posuni�cia s� niewskazane.

��Nie widz� tu nic niewskazanego. W obecnym stanie zagro�enia nie mo�na pozwoli� na oddzielenie waszej floty od naszych. By�oby to ryzykowne. Nieskoordynowane dzia�anie daje przewag� nieprzyjacielowi. Musimy si� zjednoczy�, panie ambasadorze. I to nie tylko politycznie, ale r�wnie� militarnie.

Randu zacisn�� szcz�ki. Rzek� bezceremonialnie, z pomini�ciem tytu�u burmistrza:

��Teraz, kiedy ma przem�wi� Seldon, czujecie si� bezpiecznie i zwracacie si� przeciw nam. Ale miesi�c temu, kiedy nasze statki pobi�y Mu�a nad Terelem, byli�cie �agodni i ust�pliwi. S�dz�, i� warto przypomnie�, �e flota Fundacji zosta�a pi�� razy pobita w otwartej walce, i �e to my odnosili�my za was zwyci�stwa.

Indbur zmarszczy� gro�nie brwi.

��Od dzisiaj jest pan persona non grata na, Terminusie. Opu�ci pan Fundacj� dzi� wieczorem. Poza tym, pana kontakty z nielojaln� opozycj� demokratyczn� na Terminusie s� nam dobrze znane i b�dziemy je �ledzi�.

��Razem ze mn� odlec� moje statki � odpar� Randu. � Nie wiem nic o waszych demokratach. Wiem tylko tyle, �e wasze statki podda�y si� Mu�owi w wyniku zdrady wy�szych dow�dc�w, a nie prostych �o�nierzy, demokrat�w czy innych. Powiem panu, �e w Horleggorze dwadzie�cia statk�w Fundacji podda�o si� bez walki na rozkaz dowodz�cego nimi kontradmira�a, a kontradmira� nale�a� do pana zaufanych ludzi � przewodniczy� sk�adowi s�du podczas procesu mego bratanka po jego powrocie z Kalgana. To nie by� odosobniony przypadek. Wiadomo nam o innych i nie b�dziemy ryzykowa� naszych statk�w ani �ycia naszych ludzi oddaj�c ich pod komend� potencjalnych zdrajc�w.

��Zostanie pan st�d odprowadzony pod stra�� � rzek� Indbur.

Randu odszed�, odprowadzany pogardliwymi spojrzeniami cz�onk�w kliki rz�dz�cej Terminusem. By�a za dziesi�� dwunasta.

Przybyli ju� Toran i Bayta. Unie�li si� z miejsc w tylnych rz�dach i machaj�c r�kami, przywo�ali Randu.

Randu u�miechn�� si� �agodnie.

��Jednak jeste�cie tutaj. Jak wam uda�o si� to za�atwi�?

��Za�atwi� to Magnifico � Toran wyszczerzy� z�by w u�miechu. � Indbur upar� si�, �eby skomponowa� utw�r na wizjofon oparty na Krypcie Czasu, z nim niew�tpliwie w roli bohatera. Magnifico za nic nie chcia� si� zgodzi� przyj�� tu bez nas. Jest z nami, albo raczej by�, Ebling Mis. Gdzie� si� zawieruszy�� Hej, co z tob�, stryju? � spyta� nagle z trosk� w g�osie. � Nie wygl�dasz dobrze.

��Przypuszczam � skin�� g�ow� Randu. � Czekaj� nas ci�kie czasy, Toran. Obawiam si�, �e kiedy za�atwi� si� z Mu�em, przyjdzie kolej na nas.

Podszed� do nich wysoki, powa�ny m�czyzna ubrany na bia�o i sztywno si� uk�oni�.

��Kapitan Pritcher! � krzykn�a Bayta, patrz�c na niego rado�nie. Wyci�gn�a r�k�. � A wi�c przywr�cono pana do s�u�by?

Kapitan u�cisn�� jej d�o� i sk�oni� si� ponownie.

��Nic podobnego. Domy�lam si�, �e jestem tu dzi�ki profesorowi Misowi, ale tylko chwilowo. Potem znowu areszt domowy. Kt�ra godzina?

By�a za trzy minuty dwunasta.

Magnifico wygl�da� jak obraz rozpaczy. Skurczy� si� ca�y, staraj�c si� jak zwykle znikn�� z oczu. �ci�gn�� sw�j chudy nos i rzuca� z ukosa niespokojne spojrzenia na zebranych wok� ludzi.

Chwyci� kurczowo Bayt� za r�k�, a kiedy nachyli�a si�, wyszepta�:

��My�lisz, pani, �e te wszystkie dostojne osoby by�y na widowni, kiedy� kiedy gra�em na wizjofonie?

��Jestem tego pewna � odpar�a Bayta i potrz�sn�a nim �agodnie. � I jestem przekonana, �e oni wszyscy uwa�aj� ci� za najwspanialszego muzyka w ca�ej Galaktyce, a tw�j koncert za najwi�ksze wydarzenie artystyczne w historii. Wyprostuj si� wi�c i usi�d� jak nale�y. Musimy wygl�da� dystyngowanie � i uda�a, �e si� gniewnie marszczy.

U�miechn�� si� niepewnie i powoli rozprostowa� swe d�ugie ko�czyny.

By�o po�udnie� i szklany sze�cian nie �wieci� ju� pustk�.

W�tpliwym by�o, czy ktokolwiek zauwa�y� moment pojawienia si� Seldona. Sta�o si� to zupe�nie nagle � nie by�o go i naraz jest.

Wewn�trz sze�cianu, na w�zku inwalidzkim, siedzia� stary, zasuszony cz�owiek o pomarszczonej twarzy, lecz jasnym spojrzeniu. Na kolanach trzyma�, grzbietem do g�ry, otwart� ksi��k�. Kiedy przem�wi�, wydawa�o si�, �e m�wi �ywy cz�owiek.

��Jestem Hari Seldon! � rzek� mi�kkim g�osem. Zapanowa�a taka cisza, �e a� dzwoni�o w uszach.

��Jestem Hari Seldon. Nie jestem w stanie stwierdzi�, czy w og�le jest tu kto�, ale to niewa�ne. Na razie nie mam specjalnych obaw o to, �e Plan si� za�ama�. Procent prawdopodobie�stwa zboczenia z drogi wytyczonej Planem wynosi dla pierwszych trzech stuleci dziewi��dziesi�t cztery, przecinek, dwa.

Przerwa� na chwil�, u�miechn�� si� i rzek� dobrotliwie:

��Nawiasem m�wi�c, je�li kto� stoi, prosz� usi���. Je�li kto� chce zapali�, prosz� bardzo. Nie przebywam tu ciele�nie i nie potrzebuj� �adnych ceremonii.

A zatem przyst�pmy do rzeczy. Po raz pierwszy w swych dziejach Fundacja stan�a w obliczu wojny domowej, a by� mo�e znajduje si� ju� w jej stadium ko�cowym. Dotychczasowe napa�ci z zewn�trz zosta�y zwyci�sko odparte, zgodnie ze �cis�ymi prawami psychohistorii. Obecna napa�� jest dzie�em niezbyt zdyscyplinowanej spo�eczno�ci z pogranicza Fundacji wymierzonej przeciw zbyt autorytarnej w�adzy centralnej. Taki rozw�j sytuacji by� konieczny, a rezultat jest oczywisty.

Wynios�o�� wysoko urodzonych s�uchaczy zacz�a z wolna zanika�.

Indbur na p� uni�s� si� w krze�le.

Bayta pochyli�a si� do przodu z zak�opotan� min�. �O czym on m�wi?� zastanawia�a si�. Nie s�ysza�a kilku s��w.

��� �e osi�gni�ty kompromis jest konieczny z dw�ch wzgl�d�w. Rewolta Niepodleg�ych Handlarzy wprowadza na nowo pewien element niepokoju do Fundacji, kt�rej rz�d sta� si� by� mo�e zbyt pewny siebie. W ten spos�b zostaje zachowany element d��enia do rozwoju. Aczkolwiek pokonany, zdrowy ruch na rzecz swob�d demokratycznych�

Na sali podnios�y si� g�osy. Pocz�tkowe szepty przerodzi�y si� w g�o�ne okrzyki, w kt�rych mo�na by�o wyczu� rodz�c� si� panik�.

Bayta rzek�a Toranowi do ucha:

��Dlaczego on nie m�wi o Mule? Przecie� handlarze nie wywo�ali �adnej rewolty.

Toran wzruszy� ramionami. Posta� w szklanym sze�cianie ci�gn�a spokojnie sw�j wyw�d, a wok� powi�ksza�o si� zamieszanie:

��� nowy, silniejszy rz�d by� logicznym, koniecznym i zbawiennym dla Fundacji skutkiem narzuconej jej wojny. Teraz na drodze do dalszej ekspansji stoj� ju� tylko szcz�tki starego imperium, a one, w ka�dym razie przez kilka najbli�szych lat, nie stanowi� ju� �adnego problemu. Oczywi�cie, nie mog� wam zdradzi� charakteru nast�pnego prawdo�

W og�uszaj�cym ryku usta Seldona porusza�y si� bezg�o�nie.

Obok Randu pojawi� si� Ebling Mis. Mia� czerwon� twarz. Przekrzykuj�c wrzaw�, zwr�ci� si� do niego:

��Seldonowi si� pomiesza�o! To nie ten kryzys. Czy wy, handlarze, planowali�cie wojn� domow�?

Randu rzek� blado:

��Tak, planowali�my. Zrezygnowali�my z tego w obliczu zagro�enia ze strony Mu�a.

��A wi�c Mu� jest nowym czynnikiem, kt�rego nie wzi�� pod uwag� Seldon w swojej psychohistorii. A to co?

W nag�ej, lodowatej ciszy Bayta spostrzeg�a, �e szklany sze�cian jest na powr�t pusty. �ciany przesta�y si� jarzy� i znik� �agodny powiew ci�gn�cy z atomowych wentylator�w.

Z dala dobiega� ostry, wznosz�cy si� i opadaj�cy d�wi�k syren. Usta Randu same z�o�y�y si� do s�owa: � Nalot!

Ebling Mis przy�o�y� zegarek do ucha i krzykn�� nagle:

��Zatrzyma� si�, na Galaktyk�, zatrzyma� si�! Czy jest tu jaki� zegarek, kt�ry chodzi?

Dwadzie�cia r�k z zegarkami podnios�o si� do uszu. Nie min�o dwadzie�cia sekund, a by�o ju� jasne, �e wszystkie stoj�.

��A wi�c � rzek� Mis z grymasem � co� zatrzyma�o wszystkie reaktory w Krypcie Czasu� a Mu� atakuje! � s�owa jego zabrzmia�y jak tragiczny fina�.

G�os Indbura wzni�s� si� ponad ha�as:

��Prosz� pozosta� na miejscach! Mu� jest pi��dziesi�t parsek�w st�d.

��By�! � krzykn�� do niego Mis. � Tydzie� temu! Teraz jego bomby lec� na Terminusa.

Bayta poczu�a, jak ogarnia j� g��bokie przygn�bienie. Czu�a, jak zaciska si� ciasno wok� niej stalowa obr�cz. Z trudem wci�gn�a powietrze przez �ci�ni�te gard�o.

Z zewn�trz dochodzi� g�os gromadz�cego si� t�umu. Gwa�townie otworzy�y si� drzwi, wbieg� jaki� cz�owiek i zacz�� co� szybko m�wi� do Indbura, kt�ry po�piesznie podszed� do niego.

��Ekscelencjo � szepn�� � w mie�cie stan�y wszystkie pojazdy, wszystkie linie w przestrze� s� zablokowane. Dziesi�ta Flota zosta�a pobita, a statki Mu�a nied�ugo wejd� w atmosfer�. Sztab g��wny�

Indbur zachwia� si� i run�� bezw�adnie na pod�og�. W ca�ym pomieszczeniu zapanowa�a cisza. Nawet wci�� rosn�cy na dworze t�um milcza�, a w powietrzu czai�a si� groza i panika.

Podniesiono Indbura i wlano mu wina w usta. Poruszy� wargami, nie otwieraj�c oczu:

��Poddajemy si�.

Bayta by�a o krok od p�aczu � nie ze smutku czy upokorzenia, lecz ze zwyk�ej trwogi i rozpaczy. Ebling Mis poci�gn�� j� za r�kaw.

��Chod�my�

Wyci�gn�� j� z krzes�a i postawi� na nogi. � Idziemy � powiedzia�. � Niech pani zabierze swojego muzyka.

Jego pulchne usta trz�s�y si� i wydawa�o si�, �e odp�yn�a z nich ca�a krew.

��Magnifico � rzek�a s�abym g�osem Bayta. B�azen zwin�� si� w k��bek ze strachu. Patrzy� szklanym wzrokiem.

��To Mu�! � zawy�. � Mu� przybywa � po mnie.

Z�apa� si� kurczowo krzes�a, kiedy go dotkn�a. Toran pochyli� si� i waln�� go mocno w szcz�k�. Magnifico straci� przytomno�� i Toran zarzuci� go na plecy jak worek kartofli.

Nazajutrz sp�yn�y na l�dowiska Terminusa brzydkie, w czarnym kolorze ochronnym, statki Mu�a. Ich dow�dca p�dzi� g��wn� ulic� Terminusa samochodem zagranicznej roboty, mijaj�c ca�e kupy bezu�ytecznych samochod�w o nap�dzie j�drowym.

Dok�adnie dwadzie�cia cztery godziny po pojawieniu si� Seldona przed pot�nymi w�adcami Fundacji og�oszono jej okupacj�.

Ze wszystkich planet Fundacji trzyma�y si� jeszcze tylko siedziby Niepodleg�ych Handlarzy i przeciw nim zwr�ci�a si� teraz ca�a pot�ga Mu�a � zwyci�zcy Fundacji.

Samotna planeta Haven � jedyna planeta jedynego s�o�ca tego sektora Galaktyki, kt�ra oddala�a si� z wolna w pr�ni� mi�dzygalaktyczn� � by�a w stanie obl�enia.

W sensie �ci�le militarnym by�a na pewno obl�ona, gdy� ka�dy obszar przestrzeni z tej strony Galaktyki odleg�y o wi�cej ni� dwadzie�cia parsek�w od Haven znajdowa� si� w zasi�gu frontowych baz Mu�a. W ci�gu czterech miesi�cy, kt�re min�y od upadku Fundacji, po��czenia Haven z innymi planetami zosta�y zerwane jak zmieciona jednym poci�gni�ciem szczotki sie� paj�cza. Statki have�skie powr�ci�y do domu i Haven pozosta�a jedyn� walcz�c� baz�.

Pod innymi wzgl�dami wydawa�a si� ju� nawet by� pod bezpo�rednim ostrza�em, gdy� przed flot� Mu�a nadci�gn�y jej forpoczty � zw�tpienie i brak wiary w zwyci�stwo, kt�re z wolna okrywa�y swym ca�unem ca�� planet�.

Bayta sz�a ci�ko przej�ciem mi�dzy rz�dami mlecznobia�ych stolik�w o plastikowych blatach. By�a zamy�lona i raczej z przyzwyczajenia trafi�a na swoje miejsce. Usiad�a z ulg� na wysokim krze�le bez por�czy, machinalnie odpowiedzia�a na pozdrowienia, kt�re ledwie do niej dotar�y, potar�a zm�czon� d�oni� niezno�nie sw�dz�ce oko i si�gn�a po jad�ospis.

Zd��y�a zarejestrowa� gwa�towne uczucie wstr�tu na widok nazw potraw z sztucznie hodowanych grzyb�w, kt�re na Haven uwa�ane by�y za wykwintne dania, a kt�re jej, przywyk�ej do kuchni Fundacji, wydawa�y si� zupe�nie niejadalne, kiedy dotar� do niej rozlegaj�cy si� w pobli�u szloch. Podnios�a g�ow�.

Do tej pory raczej nie zwraca�a uwagi na Juddee, bezbarwn�, pospolit� blondynk� o zadartym nosie, kt�ra siedzia�a przy stole naprzeciw, nieco na ukos od jej miejsca.

Teraz Juddee szlocha�a �a�o�nie, gryz�c mokr� chusteczk�, kt�r� na pr�no stara�a si� st�umi� �kanie. Jej twarz pokryta by�a czerwonymi plamkami. Z ramion zwisa� jej zmi�ty promienioodporny p�aszcz, a przezroczysta os�ona twarzy wpad�a w stoj�cy przed ni� deser.

Bayta przy��czy�a si� do trzech dziewczyn, kt�re po kolei stara�y si� Juddee pocieszy� odwiecznymi i odwiecznie nieskutecznymi metodami, g�adz�c j� po g�owie, poklepuj�c po ramionach i mrucz�c co� bez zwi�zku.

��Co si� sta�o? � spyta�a szeptem.

Jedna z dziewczyn odwr�ci�a si� do niej i wzruszy�a ramionami w jednoznacznym ge�cie: � �Nie wiem�. Potem, czuj�c �e nie jest to w�a�ciwa odpowied�, odci�gn�a Bayt� na bok.

��My�l�, �e mia�a ci�ki dzie�. I martwi si� o m�a.

��Jest na patrolu w przestrzeni? Tak.

Bayta wyci�gn�a do Juddee d�o� w przyjaznym ge�cie.

��Dlaczego nie p�jdziesz do domu, Juddee? � na tle poprzednich, �lamazarnych pr�b uspokojenia dziewczyny jej pytanie zabrzmia�o rzeczowo, lecz pogodnie.

Juddee unios�a g�ow� z oburzeniem.

��Ju� raz wysz�am w tym tygodniu�

��To p�jdziesz drugi raz. Je�li chcesz na si�� zosta�, to w przysz�ym tygodniu wyjdziesz trzy razy, rozumiesz� a wi�c je�li p�jdziesz teraz, to b�dzie to prawie akt patriotyzmu. Czy kt�ra� z tych dziewczyn pracuje na twoim wydziale? No wi�c, mo�e zajmiecie si� jej kart�. Lepiej id� najpierw do �azienki, Juddee, i postaraj si� zmy� brzoskwinie i �mietank�. No ju�! Jazda!

Bayta wr�ci�a na swoje miejsce i wzi�a znowu jad�ospis z uczuciem sm�tnej ulgi. Takie humory by�y zara�liwe. W tych nerwowych dniach wystarczy jedna szlochaj�ca dziewczyna, �eby roz�o�y� ca�y jej wydzia�.

Wybra�a z niesmakiem danie, nacisn�a odpowiednie guziki znajduj�ce si� tu� obok �okcia i od�o�y�a jad�ospis do w�a�ciwej wn�ki.

Wysoka, czarna dziewczyna siedz�ca naprzeciw niej rzek�a:

��A co mo�emy robi�, je�li nie p�aka�, no co? Jej zaskakuj�co du�e usta zaledwie si� przy tym poruszy�y i Bayta spostrzeg�a, �e ich k�ciki by�y starannie uszminkowane, aby nada� twarzy ten wyraz sztucznego p�u�miechu, kt�ry by� ostatnim krzykiem mody.

Bayta doskonale wyczu�a kryj�ce si� w jej s�owach wyzwanie i z uczuciem ulgi powita�a pojawienie si� obiadu, kt�ry uwolni� J4 od potrzeby natychmiastowej odpowiedzi. Rozsun�� si� blat sto�u i na jego powierzchni� wyjecha�y talerze z jedzeniem i przybory sto�owe. Bayta rozerwa�a opakowanie, wyj�a sztu�ce i trzyma�a je delikatnie, czekaj�c, a� ostygn�.

��Nie widzisz innego wyj�cia, Helia? � spyta�a.

��Owszem � odpar�a Helia � Widz�! � wprawnym prztykni�ciem palca wrzuci�a niedopa�ek papierosa do odpowiedniego wg��bienia. Niedopa�ek znikn�� w kr�tkim j�drowym b�ysku, nim zd��y� opa�� na p�askie dno popielniczki. � My�l� na przyk�ad � rzek�a, opieraj�c brod� na szczup�ych, wypiel�gnowanych d�oniach � �e mogliby�my zawrze� ca�kiem niez�e porozumienie z Mu�em i zako�czy� t� nonsensown� wojn�. No c�, ja nie mam takich � eee � mo�liwo�ci, �eby si� szybko przenie�� gdzie indziej, kiedy Mu� zwyci�y.

W twarzy Bayty nie drgn�� ani jeden mi�sie�. Rzek�a lekkim, oboj�tnym tonem:

��Nie masz zdaje si�, brata ani m�a na walcz�cych statkach, co?

��Nie. To najlepszy dow�d, �e nie m�wi� tego z osobistych powod�w. Nie widz� sensu, �eby gin�li bracia i m�owie innych kobiet.

��Zgin� na pewno, je�li si� poddamy.

��Fundacja podda�a si� i ma spok�j. Nasi m�czy�ni s� w przestrzeni i Galaktyka jest przeciw nam.

Bayta wzruszy�a ramionami i rzek�a s�odkim g�osem:

��Obawiam si�, �e najbardziej martwi ci� to pierwsze � i zaj�a si� swym p�miskiem z jarzynami. Zapanowa�o milczenie. Nikt w zasi�gu s�uchu Bayty nie pr�bowa� nawet dyskutowa� z cynicznymi argumentami Helli.

Wysz�a szybko, nacisn�wszy przedtem guzik urz�dzenia, kt�re uprz�tn�o st� robi�c miejsce dla nast�pnej zmiany.

Trzy miejsca dalej nowa dziewczyna spyta�a scenicznym szeptem Hell�:

��Kto to jest?

Helia wykrzywi�a pogardliwie usta.

���ona bratanka naszego koordynatora. Nie wiedzia�a� o tym?

��Tak? � nowa obejrza�a si� za Bayta, kt�ra znika�a ju� za drzwiami. � Co ona tu robi?

��Pracuje przy ta�mie. Nie wiesz, �e teraz modnie by� patriotk�? To wszystko takie demokratyczne� rzyga� mi si� chce!

��Daj spok�j, Helia � powiedzia�a pulchna dziewczyna siedz�ca po jej prawej stronie. � Jeszcze nigdy nie napu�ci�a na nas swego wuja. Dlaczego si� od niej nie odczepisz?

Helia zmierzy�a j� lodowatym spojrzeniem i zapali�a nowego papierosa.

Nowa pilnie s�ucha�a trajkotania jasnookiej dziewczyny z ksi�gowo�ci siedz�cej naprzeciwko.

���podobno by�a w Krypcie� w samej Krypcie, wiesz.? � kiedy m�wi� Seldon� i m�wi�, �e burmistrz a� si� pieni� z w�ciek�o�ci i �e by�y zamieszki, i tak dalej, rozumiesz. Uciek�a, zanim wyl�dowa� Mu� i m�wi�, �e to by�o przera�aj�ce � musia�a si� przedosta� przez blokad� i w og�le� dziwi� si�, �e nie napisze o tym ksi��ki, wiesz, teraz te ksi��ki wojenne maj� takie wzi�cie. Podobno by�a te� na tym �wiecie Mu�a, no wiesz, na Kalganie i�

Zabrz�cza� dzwonek oznajmiaj�cy koniec przerwy i jadalnia powoli zacz�a si� wyludnia�, Dziewczyna z ksi�gowo�ci dalej ci�gn�a swe opowiadanie, a nowa s�ucha�a z rozdziawionymi ustami, wtr�caj�c tylko w odpowiednich momentach: �Naprawd�?"

Kiedy Bayta wraca�a do domu, ogromne lampy w niszach skalnych powoli zakrywa�y si� ju� os�onami, co dla porz�dnych, ci�ko pracuj�cych ludzi by�o znakiem, �e pora ju� spa�.

W drzwiach spotka�a Torana z pajd� chleba z mas�em w d�oni.

��Gdzie by�a�? � spyta� z pe�nymi ustami. Potem, prze�kn�wszy, doda� ju� wyra�niej: � Zrobi�em kolacj� troch� na chybcika. Je�li b�dzie za ma�o, to trudno.

Ale Bayta nie odpowiedzia�a. Przygl�da�a mu si� ze zdziwieniem.

��Torie, gdzie tw�j mundur? Co ty robisz w cywilu?

To rozkaz, Bay. Randu zamkn�� si� teraz z Eblingiem Misem i nie wiem o co tu chodzi. To wszystko.

��Ja te� lec�? � spyta�a impulsywnie. Poca�owa� j�.

��Tak my�l�. To prawdopodobnie b�dzie niebezpieczne zadanie.

��A co nie jest niebezpieczne?

��No tak. Aha, pos�a�em ju� po Magnifico, wi�c on prawdopodobnie te� poleci.

��To znaczy, �e trzeba b�dzie odwo�a� jego koncert w fabryce silnik�w.

��Oczywi�cie.

Bayta przesz�a do drugiego pokoju i usiad�a do sto�u. Kolacja rzeczywi�cie wygl�da�a na przyrz�dzon� �na chybcika�. Zgrabnie i szybko przekroi�a kanapki na p� i powiedzia�a:

��Szkoda, �e nic nie wyjdzie z tego koncertu. Dziewczyny w fabryce bardzo si� cieszy�y. Zreszt� Magnifico te�. Niech go, to taki dziwak!

��Rozbudza w tobie uczucia macierzy�skie, Bay, ot co! W ko�cu urodzi nam si� dziecko i zapomnisz o nim.

Bayta odpar�a gryz�c sw� kanapk�:

��Dziwne, �e ty w og�le nie wzbudzasz we mnie uczu� macierzy�skich.

Nagle od�o�y�a kanapk� i spowa�nia�a.

��Torie�

��M hm.

��Torie, by�am dzisiaj w ratuszu� w Biurze Produkcji. Dlatego wr�ci�am tak p�no.

��A co tam robi�a�?

��No� � rzek�a niepewnie � jakby to powiedzie� To si� pot�guje. Nie mog�am ju� tego d�u�ej wytrzyma� w fabryce. Morale po prostu nie istnieje. Dziewczyny p�acz� bez �adnego powodu. Te, kt�re nie choruj�, staj� si� pos�pne. Nawet te szare myszki, kt�rych nikt by nie zauwa�y�, chodz� jakie� nad�sane. Na moim wydziale nie robimy nawet jednej czwartej tego, co wtedy, kiedy przysz�am. Nie ma dnia, �eby kogo� nie brakowa�o.

��Dobrze � rzek� Toran � wr��my do Biura Produkcji. Co tam robi�a�?

��Mia�am par� pyta�. Tak jest, Torie, na ca�ym Havenie. Produkcja spada, za to ro�nie zniech�cenie i op�r. Szef biura tylko wzruszy� ramionami � a siedzia�am ca�� godzin� w poczekalni, �eby z nim porozmawia�, i dosta�am si� w ko�cu do niego tylko dlatego, �e jestem �on� bratanka koordynatora � i powiedzia�, �e nic na to nie mo�e poradzi�. Szczerze m�wi�c, wydaje mi si�, �e go to guzik obchodzi.

��Nie oddalaj si� od bazy, Bay.

��Powa�nie� my�l�, �e go to w og�le nie zainteresowa�o. M�wi� ci � rzek�a z ogniem � co� si� psuje. To jest to samo straszliwe zniech�cenie, kt�re rzuci�o mi si� w oczy w Krypcie Czasu, kiedy Seldon nas opu�ci�. Sam to czu�e�.

Tak, czu�em.

��No i mamy je znowu � ci�gn�a z furi�. � Nigdy nie b�dziemy w stanie przeciwstawi� si� Mu�owi. Nawet gdyby�my mieli odpowiednie �rodki, to brak nam serca, ducha, woli� Torie, dalsza walka nie ma sensu�

Bayta nigdy nie p�aka�a w obecno�ci Torana. Teraz te� powstrzyma�a �zy. Naprawd�. Mimo to Toran po�o�y� jej d�o� na ramieniu i rzek� �agodnie:

��Nie my�l o tym, kochana. Wiem, co czujesz. Ale nie mo�na�

Tak, nie mo�na nic zrobi�! Wszyscy to m�wi�� i siedzimy tak jak barany i czekamy na rze�! Podnios�a napocz�t� kanapk�. Toran cicho s�a� ��ka. Na zewn�trz panowa�a zupe�na ciemno��.

Randu, jako nowo mianowany koordynator konfederacji miast na Haven, dosta� na w�asne ��danie pok�j na g�rze, z okien kt�rego roztacza� si� widok na dachy dom�w i ziele� miejsk�. Teraz, w gasn�cym �wietle lamp, wszystkie domy wydawa�y si� cofa� w jednostajny, pos�pny mrok. Randu nie mia� czasu, �eby zastanawia� si� nad symboliczn� wymow� tej sceny.

Rzek� do Eblinga Misa, kt�ry zdawa� si� ca�kowicie poch�oni�ty kontemplacj� nape�nionego czerwonym winem kielicha trzymanego w d�oni:

��Jest takie powiedzenie na Haven, �e kiedy gasn� �wiat�a w niszach, to wszystkim porz�dnym, ci�ko pracuj�cym ludziom pora spa�.

��Du�o sypiasz ostatnio?

��Nie. Przepraszam, �e wezwa�em ci� o tak p�nej porze, Mis. Jako� bardziej teraz lubi� noc. Czy to nie dziwne? Ludzie na Haven �ci�le przestrzegaj� zasady, �e kiedy jest ciemno, trzeba spa�. Ja te�. Ale teraz jest inaczej�

��Kryjesz si� � rzek� matowym g�osem Mis. � W czasie pracy otaczaj� ci� ludzie. Czujesz na sobie ich spojrzenia. Zdajesz sobie spraw�, �e pok�adaj� w tobie swe nadzieje. W czasie snu jeste� wolny.

��A wi�c ty to te� czujesz? To przygn�biaj�ce uczucie kl�ski?

Ebling Mis wolno skin�� g�ow�.

��Tak. To zbiorowa psychoza� [niecenzuralne] panika t�umu. Na Galaktyk�, Randu, czego si� spodziewasz? Masz tu ca�e spo�ecze�stwo, kt�re wychowano w �lepej wierze, �e bohater ludowy z dawnych czas�w wszystko przewidzia� i zaplanowa�, i �e troszczy si� o ka�dy szczeg� ich �ycia. To przyzwyczajenie my�lowe ma wszelkie cechy kultu religijnego i sam wiesz, co to znaczy.

��Nie mam najmniejszego poj�cia.

Mis nie by� zachwycony perspektyw� d�u�szych wyja�nie�. Nigdy tego nie lubi�. Mrukn�� wi�c co� pod nosem, popatrzy� d�u�sz� chwil� na cygaro, kt�re obraca� w palcach i w ko�cu rzek�:

��Charakteryzuje si� siln� wiar�. Wierzeniami mo�e zachwia� tylko pot�ny szok, a w takim przypadku dochodzi do prawie ca�kowitego za�amania psychicznego. W l�ejszych przypadkach ko�czy si� to histeri�, patologicznym uczuciem braku bezpiecze�stwa. W ci�kich przypadkach � szale�stwem i samob�jstwem.

Randu obgryza� paznokcie. Wreszcie rzek�:

��Innymi s�owy, kiedy Seldon nas zawi�d�, zabrak�o nam szczud�a, na kt�rym opierali�my si� tak d�ugo, �e nasze mi�nie zanik�y i nie mo�emy teraz usta� na w�asnych nogach.

��W�a�nie tak. To co prawda tylko przeno�nia, ale jest w�a�nie tak.

��A jak twoje mi�nie, Ebling? Psycholog wypu�ci� pot�ny k��b dymu.

��Sflacza�y, ale nie zanik�y. M�j zaw�d wymaga pewnej dozy odporno�ci i niezale�nego my�lenia.

��Widzisz wyj�cie?

��Nie, ale musi jakie� by�. By� mo�e Seldon nie opracowa� �adnych zabezpiecze� przed kim� takim jak Mu�. By� mo�e jego plan nie gwarantuje nam zwyci�stwa. Ale w ko�cu nie gwarantuje nam te� pora�ki. On po prostu przesta� si� liczy� w tej grze i jeste�my zdani tylko na siebie. Mu�a mo�na pokona�.

��W jaki spos�b?

��W taki sam, w jaki mo�na pokona� ka�dego � uderzaj�c ca�� si�� w s�aby punkt. Widzisz, Randu, Mu� nie jest supermanem. Kiedy si� go w ko�cu pobije, ka�dy si� o tym przekona. Rzecz w tym, �e nikt go nie widzia�, a legendy rodz� si� szybko. Przypuszczalnie jest mutantem. Ale co z tego? Ignoranci uwa�aj�, �e mutant to co� w rodzaju supermana. Nic podobnego.

Oblicza si�, �e codziennie rodzi si� w Galaktyce kilka milion�w mutant�w. U dziewi��dziesi�ciu o�miu czy nawet dziewi��dziesi�ciu dziewi�ciu procent z tych kilku milion�w zmienione cechy daje si� wykry� tylko za pomoc� mikroskopu albo analiz laboratoryjnych. Z pozosta�ych dwu czy jednego procenta makromutant�w, to jest osobnik�w, u kt�rych zmienione cechy mo�na wykry� go�ym okiem, dziewi��dziesi�t osiem czy dziewi��dziesi�t dziewi�� procent to potworki, kt�re albo umieraj� szybko, albo trafiaj� do laboratori�w lub o�rodk�w rozrywki. Z tych niewielu pozosta�ych mutant�w, u kt�rych r�nice s� pozytywne, prawie wszyscy s� nieszkodliwymi dziwol�gami, kt�rzy pod pewnym wzgl�dem przewy�szaj� normalnych ludzi, ale pod innymi wzgl�dami mieszcz� si� w normie, a cz�sto poni�ej normy. Rozumiesz, Randu?

��Tak. Ale co my�lisz o Mule?

��Przyjmuj�c zatem, �e Mu� jest mutantem, mo�emy za�o�y�, �e posiada jakie� niezwyk�e cechy, niew�tpliwie psychiczne, dzi�ki kt�rym mo�e zdobywa� �wiaty. Z drugiej strony, ma na pewno jakie� s�abe miejsca, kt�re musimy odkry�. Gdyby nie rzuca�y si� one w oczy i gdyby ich odkrycie nie by�o dla niego gro�ne, to nie by�by taki tajemniczy i nie kry�by si� przed wzrokiem innych ludzi. Je�li jest mutantem�

��A czy istnieje inna mo�liwo��?

��By� mo�e. Poza informacjami kapitana Hana Pritchera z by�ego wywiadu Fundacji nie mamy �adnych dowod�w, �e to mutant. Pritcher doszed� do takich wniosk�w po rozmowach z lud�mi, kt�rzy twierdzili, �e znali Mu�a, czy kogo� kto m�g�by by� Mu�em, kiedy by� jeszcze dzieckiem. Pritcher opiera� si� na sk�pych danych, poza tym nie jest wykluczone, �e to sam Mu� rozpowszechni� te wie�ci. Na pewno bardzo mu pomog�a opinia mutanta-supermana.

��To interesuj�ce. Od dawna o tym my�la�e�?

��W og�le o tym nie my�la�em, przynajmniej nie w tym znaczeniu, �ebym wierzy�, �e jest tak w�a�nie. To po prostu mo�liwo��, kt�r� trzeba bra� pod uwag�. Za��my na przyk�ad, �e Mu� odkry� jaki� rodzaj promieniowania, kt�ry os�abia energi� psychiczn�, co� w rodzaju tego, kt�re powstrzymuje reakcje j�drowe. I co ty na to, Randu, h�? To by chyba wyja�nia�o to, co si� teraz z nami dzieje i co si� dzia�o na Fundacji, prawda?

Randu wydawa� si� beznadziejnie przygn�biony.

��A jak tam twoje badania b�azna Mu�a? � spyta�.

Ebling Mis zawaha� si�.

��Na razie bez rezultatu. Przed upadkiem Fundacji puszy�em si� przed burmistrzem, g��wnie po to, �eby mu doda� odwagi� cz�ciowo po to, �eby siebie samego podnie�� na duchu. Ale gdybym naprawd� zna� odpowiednie wzory matematyczne, to wystarczy�yby mi opowie�ci b�azna, �eby zupe�nie rozszyfrowa� Mu�a. Wtedy by�by nasz. Wtedy m�g�bym zrozumie� na czym polegaj� te dziwne anomalie, kt�re od dawna nie dawa�y mi spokoju.

��Jakie anomalie?

��Pomy�l, cz�owieku. Mu� bi� floty Fundacji, jak chcia�, ale ani razu nie uda�o mu si� pokona� w otwartej walce o wiele przecie� s�abszych si� Niepodleg�ych Handlarzy. Fundacja pad�a od jednego ciosu, a Niepodlegli Handlarze stawiaj� op�r ca�ej jego pot�dze. Depresora pola j�drowego u�y� po raz pierwszy przeciw Niepodleg�ym Handlarzom z Mnemona. Zaskoczy�o ich to i przegrali pierwsz� bitw�, ale nauczyli si� neutralizowa� jego dzia�anie. Potem ju� ani razu nie uda�o mu si� wykorzysta� tej broni przeciw Handlarzom.

Ale z powodzeniem stosowa� j� przeciw si�om Fundacji. Ba, dzia�a�a skutecznie nawet w samej Fundacji. Dlaczego? Przy naszej obecnej wiedzy nie potrafimy na to odpowiedzie�. To wszystko nie trzyma si� kupy. Musz� wi�c wchodzi� w gr� jakie� czynniki, o kt�rych nie mamy poj�cia.

��Zdrada?

��Bzdura, Randu. [Niecenzuralne] brednie. Nie by�o cz�owieka na Fundacji, kt�ry by nie by� pewny jej zwyci�stwa. A kto by zdradzi� stron�, kt�ra na pewno wygra?

Randu podszed� do wypuk�ego okna i sm�tnym wzrokiem popatrzy� w ciemno��.

��Ale teraz nie mamy �adnych szans na zwyci�stwo, cho�by nawet Mu� mia� tysi�c s�abych punkt�w, cho�by si� z nich ca�y sk�ada��

Patrzy� nadal przez okno. Zgarbi� si� i nerwowo splata� i rozplata� trzymane z ty�u d�onie.

��Uciekli�my bez trudu po tym wydarzeniu w Krypcie Czasu, Ebling. Inni te� mogli uciec. Uciek�o paru. Wi�kszo�� zosta�a. Pole depresora mo�na by�o zneutralizowa�. Potrzeba by�o tylko troch� inwencji i pracy. Wszystkie statki floty Fundacji mog�y uciec na Haven albo na po�o�one w pobli�u planety i kontynuowa� walk�, tak jak my. Nie zrobi� tego nawet jeden procent. Podda�y si� nieprzyjacielowi.

Podziemie na Fundacji, na kt�re wydaje si� tu liczy� wi�kszo�� ludzi, dot�d niczym si� nie wykaza�o. Mu� okaza� si� na tyle zr�cznym politykiem, �e zagwarantowa� wielkim firmom handlowym nienaruszalno�� ich w�asno�ci i odpowiednie zyski i ich w�a�ciciele przeszli na jego stron�.

��Plutokraci zawsze byli przeciwko nam � rzek� z zawzi�to�ci� Ebling Mis.

��Zawsze te� mieli si��. S�uchaj, Ebling, mamy powody, �eby podejrzewa�, �e Mu� albo jego agenci skontaktowali si� ju� z najznaczniejszymi spo�r�d Niepodleg�ych Handlarzy. Wiadomo, �e przynajmniej dziesi�� z dwudziestu siedmiu �wiat�w Handlarzy przesz�o na jego stron�. Drugie tyle waha si�. Nawet tu, na Havenie, s� osoby, kt�re nie czu�yby si� �le pod rz�dami Mu�a. Najwidoczniej trudno si� oprze� pokusie, �eby odda� zagro�on� w�adz� polityczn�, je�li mo�na przy tym zachowa� w�adz� w sferze gospodarczej.

��Nie uwa�asz, �e Haven mo�e pokona� Mu�a?

��Nie wierz�, �eby pokona�o � Randu odwr�ci� wreszcie przygn�bion� twarz od okna i spojrza� psychologowi w oczy. � My�l�, �e Haven tylko czeka na to, �eby si� podda�. W�a�nie dlatego wezwa�em ci� tutaj. Chc�, �eby� opu�ci� Haven.

Ebling Mis cmokn�� ze zdziwienia.

��Ju� teraz?

Randu czu� si� przera�liwie zm�czony.

��Ebling, jeste� najwi�kszym psychologiem Fundacji. Prawdziwi mistrzowie psychologii odeszli wraz z Seldonem, ale ty jeste� najlepszym, jakiego mamy. W tobie ca�a nadzieja na pokonanie Mu�a. Tutaj nie mo�esz nic zrobi�. Musisz lecie� tam, gdzie jeszcze zosta�o co� z Imperium.

��Na Trantora?

��Tak. Po Imperium zosta�y ju� tylko wspomnienia, ale w samym �rodku musi co� jeszcze by�. Ebling, oni maj� biblioteki. Musisz pozna� psychologi� matematyczn�� Mo�e nauczysz si� tyle, �e zdo�asz co� wydoby� z b�azna. Oczywi�cie on poleci z tob�.

��W�tpi�, czy on si� na to zgodzi, nawet przy ca�ym swoim l�ku przed Mu�em � odpar� sucho Mis. � Chyba �e poleci z nami �ona twojego bratanka.

��Wiem o tym. Z tego w�a�nie powodu Toran i Bayta lec� z tob�. Jest zreszt� inny, wa�niejszy cel, Ebling. Hari Seldon za�o�y� dwie Fundacje, ka�d� w innym ko�cu Galaktyki. Musisz znale�� t� Drug� Fundacj�

W ciemno�ci dawny pa�ac burmistrzowski wydawa� si� niewyra�n� plam�. Podbite miasto pogr��one by�o w ciszy godziny policyjnej. Na niebie nad Fundacj� widnia� mleczny, soczewkowaty ob�ok wielkiej Galaktyki, a tu i �wdzie migota�a samotna gwiazda.

Fundacja potrzebowa�a trzystu lat, by z prywatnego przedsi�wzi�cia niewielkiej grupy uczonych rozrosn�� si� do rozmiar�w imperium handlowego, kt�re niczym pot�na o�miornica si�ga�o swymi, mackami daleko w g��b Galaktyki. Wystarczy�o p� roku, by spad�a do roli jednej z wielu podbitych prowincji.

Kapitan Ha� Pritcher nie chcia� tego przyj�� do wiadomo�ci.

Miasto pogr��one w ciszy i pos�pnym mroku i ciemne okna pa�acu zajmowanego przez intruz�w �wiadczy�y wymownie o sytuacji Fundacji, ale kapitan Ha� Pritcher, stoj�cy u bram pa�acu z malutk� bomb� atomow� ukryt� pod j�zykiem, nie chcia� tego zrozumie�.

Z ciemno�ci wy�oni� si� jaki� cie� i zbli�y� do Pritchera. Kapitan obr�ci� g�ow�.

��System alarmowy dzia�a normalnie, kapitanie � dobieg� go. cichy szept. � Nic nie zarejestruje. Mo�e pan i��.

Kapitan schyli� si� i bezszelestnie przekroczy� bram�. Potem �cie�k� obramowan� fontannami poszed� w kierunku dawnego ogrodu Indbura.

Min�y cztery miesi�ce od owych wydarze� w Krypcie Czasu, kt�rych obraz chcia� wymaza� ze swej pami�ci. Jednak jego fragmenty powraca�y uparcie, szczeg�lnie noc�.

Oto stary Seldon, kt�rego �yczliwe s�owa tak rozpaczliwie nie pasowa�y do sytuacji� zam�t i zamieszanie� nieprzytomny Indbur ze �ci�gni�t� twarz�, nieprzyjemnie kontrastuj�c� z jego wspania�ym, galowym strojem� przej�ty trwog�, szybko rosn�cy t�um, czekaj�cy w milczeniu na nieuchronne has�o do poddania si� ten m�ody cz�owiek, Toran, znikaj�cy w bocznym wyj�ciu z przewieszonym przez rami� dyndaj�cym cia�em b�azna Mu�a�

I on sam, wreszcie ju� na zewn�trz krypty, w unieruchomionym samochodzie.

Oto znowu on, toruj�cy sobie drog� w zdezorientowanym, opuszczaj�cym w pop�ochu miasto t�umie, przedzieraj�cy si� na o�lep ku kryj�wkom, w kt�rych mie�ci�y si� � w kt�rych przedtem mie�ci�y si� � siedziby dow�dztwa podziemia demokratycznego od osiemdziesi�ciu lat bezskutecznie usi�uj�cego walczy� z dyktatur�.

Kryj�wki by�y puste.

Nast�pnego dnia pojawi�y si� na niebie czarne, obce statki i powoli schodzi�y do l�dowania nikn�c za budynkami le��cego obok miasta. Kapitan Ha� Pritcher czu� przygniataj�c� go rozpacz i bezradno��.

Ca�� par� ruszy� na poszukiwania.

Przez trzydzie�ci dni przeby� pieszo blisko dwie�cie mil. Przebra� si� w ubranie robotnika z zak�ad�w hydroponicznych, kt�rego znalaz� martwego na poboczu drogi, zapu�ci� g�st� brod� i w ko�cu znalaz� to, co pozosta�o z podziemia.

By�o to w mie�cie Newton, w dzielnicy niegdy� eleganckiej i reprezentacyjnej, lecz teraz pogr��aj�cej si� z wolna w n�dzy i brudzie. Uchyli�y si� drzwi i w w�skiej szparze, tarasuj�c przej�cie, stan�� pot�ny, �ylasty m�czyzna o ma�ych oczkach. Jego pi�ci gro�nie wypycha�y kieszenie spodni.

��Przychodz� od Mirana � wymamrota� kapitan.

Cz�owiek w drzwiach odpowiedzia� ponuro na has�o:

��Miran wcze�nie si� odzywa w tym roku.

��Nie wcze�niej ni� w ubieg�ym � rzek� kapitan. Jednak jego rozm�wca nie wpu�ci� go.

��Kim jeste�? � spyta�.

��Nie jeste� Lisem?

��Zawsze odpowiadasz pytaniem na pytanie? Kapitan zaczerpn�� g��bszy �yk powietrza i wyrecytowa� spokojnie:

��Jestem Ha� Pritcher, kapitan floty i cz�onek Podziemnej Partii Demokratycznej. Wpu�cisz mnie?

Lis odsun�� si� na bok, robi�c przej�cie.

��Naprawd� nazywam si� Orum Palley � powiedzia�.

Wyci�gn�� r�k�. Kapitan potrz�sn�� ni�.

Pok�j by� przyzwoicie utrzymany, ale skromnie urz�dzony. W rogu sta� ozdobny projektor ksi��kowy. Rzuciwszy na� fachowym wzrokiem, Pritcher stwierdzi�, �e mo�e by� to r�wnie dobrze zamaskowany miotacz o niez�ym kalibrze. Obiektyw projektora skierowany by� na drzwi i m�g� by� zdalnie sterowany.

Lis pod��y� wzrokiem za spojrzeniem swego brodatego go�cia i u�miechn�� si� nieznacznie. � Tak! � powiedzia�. Ale tylko w czasach Indbura i jego krwio�erczych s�ugus�w. Nie na wiele by si�

przyda� przeciw Mu�owi, co? Na Mu�a nie ma �adnego sposobu. Jeste� g�odny?

Kapitan prze�kn�� �lin� i pokiwa� g�ow�.

��Za chwil�, je�li mo�esz poczeka�. � Lis wyj�� z kredensu puszki. Dwie z nich postawi� przed Pritcherem. � Po�� palec na wierzchu i otw�rz, kiedy b�d� gor�ce. Zepsu� mi si� aparat do mierzenia ciep�a. Takie rzeczy przypominaj�, �e jest wojna� � a mo�e ju� si� sko�czy�a, co?

Jego s�owa by�y jowialne, ale ton daleki od jowialno�ci. Patrzy� ch�odno, taksuj�cym wzrokiem. Usiad� naprzeciw kapitana i rzek�:

��Je�li co� mi si� w tobie nie spodoba, to zostanie po tobie tylko dziura w krze�le. Rozumiesz?

Kapitan nic nie odpowiedzia�. Naci�ni�ciem palca otworzy� puszk�. Lis rzek� kr�tko:

��Gulasz. Przepraszam, ale kiepsko z �ywno�ci�.

��Wiem � odpar� kapitan. Jad� szybko, nie podnosz�c g�owy.

��Widzia�em ci� ju� kiedy� � powiedzia� Lis. � Pr�buj� sobie przypomnie� gdzie to by�o, ale nie pasuje mi broda.

��Nie goli�em si� od trzydziestu dni. � Potem doda� gwa�townie � Czego chcesz? Poda�em w�a�ciwe has�o. Mam kartotek�.

Lis machn�� r�k�.

��O, jestem pewien, �e jeste� Pritcher. Ale jest wielu takich, kt�rzy znaj� has�o, maj� kartoteki i mog� potwierdzi� swoj� to�samo�� � a s� po stronie Mu�a. S�ysza�e� kiedy o Lewawie. co?

��Przeszed� na stron� Mu�a. � Co? On�

��Tak. Nazywali go �Nieugi�ty�. � Lis poruszy� bezg�o�nie ustami, jakby si� �mia�, ale nie by�o w tym weso�o�ci. � Nast�pny � Willig. Po stronie Mu�a! Garre i Noth. Po stronie Mu�a! Dlaczego by nie Pritcher, co? Sk�d mog� wiedzie�? Kapitan tylko potrz�sn�� g�ow�.

��Ale to nieistotne � doda� �agodniej Lis. � Je�li Noth zdradzi�, to i tak musz� mie� moje nazwisko� a wi�c je�li jeste� w porz�dku, to znajomo�� ze mn� jest dla ciebie niebezpieczna.

Kapitan sko�czy� je��. Opar� si� o por�cz krzes�a.

��Skoro nie macie tu organizacji, to gdzie j� mo�na znale��? Fundacja podda�a si�, ale ja nie.

��No tak. Nie mo�esz si� w��czy� bez ko�ca. Ludzie z Fundacji musz� mie� teraz zezwolenie na wyjazd do innego miasta. Wiesz o tym? R�wnie� dowody osobiste. Masz taki? Poza tym, wszyscy oficerowie floty maj� si� zg�osi� w najbli�szym dow�dztwie si� okupacyjnych. To dotyczy ciebie, co?

��Tak � powiedzia� stanowczym g�osem. � My�lisz, �e uciekam ze strachu? By�em na Kalganie, kr�tko po zaj�ciu go przez Mu�a. Po miesi�cu �adnego oficera by�ego w�adcy Kalgana nie by�o ju� na wolno�ci, bo mogli si� sta� przyw�dcami buntu. Podziemie zawsze wiedzia�o o tym, �e nie uda si� �adna rewolucja, je�li nie b�dziemy mieli poparcia przynajmniej cz�ci floty. Widocznie Mu� te� o tym wie.

Lis pokiwa� w zamy�leniu g�ow�.

��To dosy� logiczne. Mu� jest ostro�ny.

��Pozby�em si� munduru przy pierwszej okazji. Zapu�ci�em brod�. W ko�cu istnieje mo�liwo��, �e inni zrobili to samo.

��Jeste� �onaty?

���ona nie �yje. Nie mam dzieci.

��Wobec tego nie mog� si� m�ci� na rodzinie.

��Tak.

��Chcesz mojej rady?

��Je�li mo�esz mi jak�� da�

��Nie wiem jak� polityk� prowadzi Mu� ani co zamierza, ale jak dot�d nie dzieje si� �adna krzywda wykwalifikowanym robotnikom. Wzros�y p�ace. Produkcja wszelkich rodzaj�w broni atomowej idzie pe�n� par�.

��Tak? To wygl�da na ci�g�� ofensyw�.

��Nie wiem. Mu� to cwany sukinsyn. Mo�e chodzi mu tylko o to, �eby nak�oni� robotnik�w do uleg�o�ci. Nie uda�o si� go wyko�owa� Seldonowi z t� jego ca�� histori�, to ja nie mam zamiaru tego pr�bowa�. Ale ty jeste� ubrany jak robotnik. To mi nasuwa pewn� my�l. Co ty na to?

��Nie jestem wykwalifikowanym robotnikiem.

��Mia�e� przecie� przeszkolenie wojskowe w technice j�drowej, prawda?

��Oczywi�cie.

��To wystarczy. W naszym mie�cie jest Fabryka Urz�dze� P�l J�drowych. Powiedz, �e znasz si� na tej pracy. Ci �mierdziele, kt�rzy prowadzili fabryk� dla Indbura, prowadzaj� dalej � dla Mu�a. Dop�ki trzeba im robotnik�w, �eby napa�� brzuchy, nie pytaj� ch�tnych do roboty o nic. Za�atwi� ci dow�d osobisty i b�dziesz � m�g� si� postara� o pok�j w hotelu robotniczym. Mo�esz zacz�� zaraz.

W ten spos�b kapitan Ha� Pritcher z floty narodowej zosta� ekranowym Lo Moro z 45 Zak�adu Fabryki Urz�dze� P�l J�drowych, Z oficera wywiadu spad� na drabinie spo�ecznej do roli konspiratora � roli, kt�ra kilka miesi�cy p�niej zawiod�a go do dawnego prywatnego ogrodu burmistrza Indbura.

B�d�c ju� w ogrodzie, kapitan Pritcher spojrza� na trzymany w r�ku radometr. Pole ostrzegawcze wci�� jarzy�o si�. Czeka�. Pozosta�o p� godziny do wybuchu bomby j�drowej, kt�r� trzyma� w ustach. Przesun�� j� delikatnie j�zykiem.

Pole ostrzegawcze zgas�o i radometr pogr��y� si� w z�owieszczym mroku. Pritcher szybko ruszy�. Jak dot�d, wszystko przebiega�o pomy�lnie.

My�la� bez emocji o tym, �e zosta�o mu dok�adnie tyle �ycia, ile bombie, �e ��mier� bomby b�dzie r�wnie� jego �mierci� � ale te� �mierci� Mu�a. W ten oto spos�b zako�czy si� jego czteromiesi�czna prywatna wojna z Mu�em, wojna, kt�r� toczy� od czasu ucieczki z fabryki w Newton�

Przez dwa miesi�ce kapitan Pritcher nosi� o�owiane fartuchy i ci�kie ekrany os�aniaj�ce twarz. Przez ten czas uda�o mu si� pozby� charakterystycznych dla wojskowego gest�w i postawy zdradzaj�cej jego prawdziw� profesj�. By� robotnikiem, pracowa�, odbiera� swoje wynagrodzenie, sp�dza� wieczory w mie�cie i nigdy nie rozmawia� o polityce. Przez ca�y ten czas nie widzia� Lisa.

Kt�rego� dnia cz�owiek przechodz�cy ko�o jego stanowiska potkn�� si� i w kieszeni Pritchera znalaz� si� skrawek papieru. By�o na nim tylko jedno s�owo � �Lis�. Pritcher wrzuci� go do komory j�drowej, gdzie momentalnie znikn��, podnosz�c poziom energii o jednego milimikrovolta i wr�ci� do pracy.

Tego wieczoru znalaz� si� w domu Lisa i zagra� partyjk� kart z dwoma lud�mi, kt�rych zna� ze s�yszenia i jeszcze jednym, kt�rego zna� z widzenia. Rozdaj�c i rzucaj�c karty rozmawiali ze sob�.

��To podstawowy b��d � m�wi� kapitan. � �yjecie przesz�o�ci�. Nasza organizacja czeka�a osiemdziesi�t lat na w�a�ciwy moment. Przes�oni�a nam wzrok psychohistoria Seldona, kt�ra przyjmuje za jedno z podstawowych twierdze�, �e jednostki si� nie licz� i nie maj� wp�ywu na bieg historii, �e rz�dz� nimi z�o�one procesy gospodarcze i spo�eczne, �e jednostka jest tylko bezwoln� kuk��.

U�o�y� sobie starannie karty, oceni� ich si�� i wychodz�c w jedn� z nich spyta�: � Dlaczego nie mieliby�my spr�bowa� zabi� Mu�a?

��No i jaki z tego b�dzie po�ytek? � zaperzy� si� jego partner z lewej strony.

��No widzisz � rzek� kapitan zrzucaj�c dwie karty � to jest w�a�nie typowy przyk�ad. Co znaczy jeden cz�owiek w�r�d bilion�w innych ludzi! Z tego powodu, �e umrze jeden cz�owiek Galaktyka nie przestanie si� kr�ci�. Ale Mu� nie jest cz�owiekiem, to mutant. Uda�o mu si� ju� przekre�li� plany Seldona i je�li zastanowisz si�, jakie to b�dzie mie� konsekwencje, to dojdziesz do wniosku, �e on � jeden cz�owiek � przekre�li� ca�� psychohistori�. Gdyby si� nie narodzi�, nie upad�aby Fundacja. Je�li przestanie �y�, to Fundacja podniesie si� na nowo. S�uchajcie, demokraci przez osiemdziesi�t lat walczyli z burmistrzami i magnatami handlowymi za pomoc� �agodnych �rodk�w. Spr�bujmy wreszcie zab�jstwa.

��Jak? � spyta� trze�wo Lis.

��My�la�em o tym przez trzy miesi�ce i nic nie przychodzi�o mi do g�owy � zacz�� wolno Pritcher. � Przyszed�em tutaj i mam gotow� odpowied�. � Rzuci� kr�tkie spojrzenie na siedz�cego po jego prawej r�ce cz�owieka o u�miechni�tej, szerokiej i r�owej twarzy. � By�e� kiedy� szambelanem Indbura. Nie wiedzia�em, �e nale�ysz do podziemia.

��Ani ja, �e ty nale�ysz.

��No wi�c, do twoich obowi�zk�w nale�a�o okresowe sprawdzanie instalacji alarmowej w pa�acu.

��Tak.

��A teraz pa�ac zajmuje Mu�.

��Taki by� oficjalny komunikat� chocia� to wyj�tkowo skromny zdobywca � nie wyg�asza przem�wie�, nie wydaje odezw, w og�le nie pokazuje si� publicznie.

��To znana historia i niczego nie zmienia. Ty, m�j eks-szambelanie, jeste� wszystkim, czego nam potrzeba.

Rzucili karty na st� i Lis zgarn�� pul�. Potasowa� wolno karty i zacz�� rozdawa�.

By�y szambelan podnosi� pojedynczo karty. � Przykro mi, kapitanie � powiedzia�. � Sprawdza�em system alarmowy, ale to by�a zwyk�a formalno��. Nic si� na tym nie znam.

��Spodziewa�em si� tego, ale w twoim m�zgu s� na pewno zakodowane informacje o urz�dzeniach kontrolnych tego systemu i mo�na je odtworzy�, je�li si� zapu�ci dostatecznie g��boko sond� � sond� psychiczn�.

Czerwona dot�d, czerstwa twarz by�ego szambelana poblad�a nagle i sflacza�a. Zadr�a�y mu karty w r�ku. � Sond� psychiczn�? � spyta� zmienionym g�osem.

��Niepotrzebnie si� niepokoisz � rzek� szorstko kapitan. � Wiem, jak si� jej u�ywa. Nic ci nie b�dzie. Najwy�ej przez par� dni b�dziesz si� czu� s�abo. A zreszt� nawet gdyby ci si� co� sta�o, to jest to nasza jedyna szansa i musisz zaryzykowa�. S� niew�tpliwie w�r�d nas ludzie, kt�rzy na podstawie informacji o urz�dzeniach kontrolnych potrafiliby okre�li� d�ugo�ci fal systemu alarmowego i rodzaje ich po��cze�. S� te� tacy, kt�rzy potrafiliby skonstruowa� ma�� bomb� zegarow�, a ja sam podejmuj� si� zanie�� j� do Mu�a.

Wszyscy pochylili si� nad sto�em.

��W oznaczonym dniu, wieczorem � ci�gn�� dalej kapitan � zacznie si� tumult w s�siedztwie pa�acu. Walka na niby. Zamieszanie � a potem ucieczka. Zainteresuje si� tym stra� pa�acowa, a przynajmniej odwr�ci uwag� od pa�acu, a tymczasem�

Przez miesi�c trwa�y przygotowania. Kapitan Ha� Pritcher z Floty Narodowej spad� na drabinie hierarchii spo�ecznej znowu o szczebel ni�ej � z konspiratora przeistoczy� si� w terroryst�.

Terrorysta Ha� Pritcher znajdowa� si� ju� w pa�acu. Czerpa� ponur� satysfakcj� z faktu, �e jego w�asna teoria psychologiczna sprawdzi�a si�. Czu�y system alarmowy na zewn�trz oznacza� niewielu stra�nik�w wewn�trz. W tym konkretnym przypadku oznacza� w og�le brak stra�y.

Mia� w g�owie dok�adny plan parteru. W ciemno�ciach wygl�da� jak cie� posuwaj�cy si� bezg�o�nie wzd�u� wy�o�onego mi�kkimi chodnikami korytarza. Na ko�cu przyp�aszczy� si� do �ciany i czeka�.

Na wprost niego znajdowa�y si� niewielkie, zamkni�te drzwi do prywatnego gabinetu. Za tymi drzwiami musi by� mutant, kt�ry zwyci�y� niezwyci�on� Fundacj�. Pritcher przyszed� za wcze�nie � do wybuchu pozosta�o jeszcze dziesi�� minut. Min�o pi�� minut z owych dziesi�ciu, a w pa�acu nadal panowa�a niczym niezm�cona cisza. Mu�owi pozosta�o pi�� minut �ycia� Tyle samo kapitanowi Pritcherowi�

Pod wp�ywem nag�ego impulsu post�pi� krok naprz�d. Plan nie m�g� si� ju� nie powie��. Kiedy wybuchnie bomba, runie ca�y pa�ac. Te dziesi�� jard�w dziel�ce go od Mu�a, drzwi, pok�j, nic nie znaczy�y. Ale przed �mierci� chcia� go ujrze�. Ca�ym cia�em run�� z impetem na drzwi.

Otworzy�y si� i wydobywaj�ce si� z pokoju �wiat�o o�lepi�o go. Zachwia� si�, ale zaraz z�apa� r�wnowag�. Powa�ny m�czyzna stoj�cy po�rodku pokoju pod zwieszaj�cym si� z sufitu akwarium spojrza� na niego �agodnie. Odziany by� w czarny mundur. Pukn�� machinalnie w akwarium, kt�re zahu�ta�o si�, a sp�oszone pomara�czowe i cynobrowe rybki o pierzastych p�etwach rozpierzch�y si� w pop�ochu.

��Prosz� wej��, kapitanie � powiedzia�. Kapitanowi wydawa�o si�, �e malutka metalowa kulka pod dr��cym j�zykiem z�owieszczo p�cznieje. Wiedzia�, �e to fizyczna niemo�liwo��. Ale by�a to ostatnia minuta �ycia.

��Niech pan lepiej wypluje t� idiotyczn� kulk�, �eby nie przeszkadza�a panu w m�wieniu � rzek� m�czyzna w mundurze. � Nie wybuchnie.

Min�a minuta i nic si� nie sta�o. Kapitan pochyli� wolno g�ow� i wyplu� na r�k� srebrzyst� kulk�. Z furi� cisn�� ni� o �cian�. Odbi�a si� z metalicznym d�wi�kiem i po�yskuj�c niegro�nie spad�a na pod�og�.

Cz�owiek w mundurze wzruszy� ramionami.

��No to mamy z tym spok�j. W ka�dym razie nic by to panu nie da�o, kapitanie. Nie jestem Mu�em. Musi pan si� zadowoli� jego wicekr�lem.

��Sk�d pan o tym wiedzia�? � spyta� ochryple Pritcher.

��Mo�e pan to przypisa� dobrej pracy kontrwywiadu. Mog� wymieni� po nazwisku wszystkich cz�onk�w waszej bandy, poda� wszystkie szczeg�y tego zamachu�

��I pozwoli� pan nam dzia�a� do ko�ca?

��A dlaczego nie? Jednym z moich g��wnych zada� by�o znalezienie pana i jeszcze paru innych. Ale szczeg�lnie chodzi�o mi o pana. Mog�em pana zatrzyma� par� miesi�cy temu, kiedy by� pan jeszcze robotnikiem w zak�adach w Newton, ale tak jest lepiej. Gdyby pan sam nie obmy�li� z grubsza tego spisku, to kto� z moich ludzi zaproponowa�by co� w tym rodzaju. Efekt jest do�� teatralny i raczej komiczny.

Prichter spojrza� twardo na swego rozm�wc�. � Ja te� tak my�l�. Sko�czy� pan?

��Dopiero zacz��em. Prosz�, � kapitanie, niech pan usi�dzie. Zostawmy czyny bohaterskie g�upcom, kt�rzy o nich marz�. Jest pan zdolnym cz�owiekiem, kapitanie. Wed�ug moich informacji pan by� pierwszym cz�owiekiem w Fundacji, kt�ry w�a�ciwie oceni� si�� Mu�a. Od tamtej pory interesowa� si� pan wczesnym okresem jego �ycia i raczej �mia�o pan sobie poczyna�. By� pan jednym z tych, kt�rzy uprowadzili jego b�azna� nawiasem m�wi�c, nie odnaleziono go do tej pory i nadal czeka nagroda dla informatora. Naturalnie pa�skie zdolno�ci zosta�y docenione, a Mu� nie nale�y do tych, kt�rzy obawiaj� si� zdolno�ci swoich wrog�w, kiedy mo�e ich zmieni� w przyjaci�.

��A wiec do tego pan zmierza? O nie, nic z tego!

��O tak! To by� cel tej ca�ej dzisiejszej komedii. Jest pan cz�owiekiem inteligentnym, ale pa�skie spiskowanie sko�czy�o si� humorystycznie. W�a�ciwie trudno to nazwa� zaszczytnym mianem spiskowania. Czy�by w akademii wojskowej nauczono pana traci� statki w beznadziejnej walce?

��Najpierw trzeba udowodni�, �e ta walka jest beznadziejna.

��Udowodni si� � rzek� wicekr�l pewnym siebie g�osem. � Mu� podbi� Fundacj�, a teraz szybko przekszta�caj� w arsena� dla urzeczywistnienia powa�niejszych plan�w.

��To znaczy jakich?

��Podboju ca�ej Galaktyki. Ponownego zjednoczenia wszystkich �wiat�w. Stworzenia nowego imperium. Spe�nienia marze� Seldona, ty t�py patrioto, siedemset lat przed przewidzianym przez niego terminem. W realizacji tego mo�e pan nam pom�c.

��Na pewno mog�, ale na pewno nie pomog�.

��O ile mi wiadomo � ci�gn�� sw�j wyw�d wicekr�l � opieraj� si� jeszcze tylko trzy �wiaty Niezale�nych Handlarzy. Nie utrzymaj� si� d�ugo. To b�dzie koniec Fundacji. Jej flota przestanie istnie�, a pan wci�� upiera si� przy swoim.

��Tak.

��Ale mimo to przy��czy si� pan do nas. Oczywi�cie najlepszy jest ten, kto si� przy��cza z w�asnej woli, ale inni te� s� dobrzy. Niestety, nie ma tu teraz Mu�a. Jak zawsze, dowodzi flot� walcz�c� z Niezale�nymi Handlarzami, ale jest z nami w sta�ym kontakcie. Nie b�dzie pan musia� d�ugo czeka�.

��Na co?

��Na swoje nawr�cenie.

��Mu� � powiedzia� zimno kapitan � przekona si�, �e to przekracza jego mo�liwo�ci.

��Na pewno nie. Ze mn� mu si� powiod�o. Nie poznaje mnie pan? No przecie� by� pan na Kalganie, wi�c musia� mnie pan widzie�. Wygl�da�em troch� inaczej. Nosi�em monokl, lamowan� futrem szkar�atn� szat�, koron�

Kapitan zesztywnia� z wra�enia.

��Pan by� w�adc� Kalgana.

��Tak. A teraz jestem lojalnym wicekr�lem Mu�a. Widzi pan teraz, �e ma on wyj�tkowy dar przekonywania ludzi.

Przedostali si� szcz�liwie przez blokad�. Nawet wszystkie floty jakie kiedykolwiek istnia�y, razem wzi�te, nie zdo�a�yby opasa� tak wielkiej cz�ci przestrzeni zwartym kordonem. Maj�c dobry statek, dobrze wyszkolonego pilota i troch� szcz�cia mo�na by�o przemkn�� si� przez jak�� dziur� w blokadzie.

Toran ze stoickim spokojem wyprowadza� statek z s�siedztwa jednej gwiazdy w pobli�e drugiej. Blisko�� pot�nej masy utrudnia�a co prawda wykonanie skoku mi�dzygwiezdnego, kt�rego parametry trudno by�o w takich warunkach dok�adnie obliczy�, ale prawie uniemo�liwia�a prawid�owe funkcjonowanie detektor�w wroga.

Kiedy przedostali si� poza kordon, zostawili te� za sob� wewn�trzn� stref� martwej przestrzeni, przez kt�rej dok�adnie kontrolowany subeter nie mog�a si� przedosta� �adna wiadomo��. Po raz pierwszy od przesz�o trzech miesi�cy Toran poczu�, �e nie jest odci�ty od wszech�wiata.

Przez tydzie� dzienniki wrogich rozg�o�ni nie podawa�y prawie �adnych wiadomo�ci poza triumfalnymi i nudnymi szczeg�owymi informacjami dotycz�cymi coraz �ci�lejszej kontroli nad Fundacj�. Tymczasem uzbrojony statek handlowy Torana uchodzi� po�piesznymi skokami z Peryferii.

Po tygodniu Ebling Mis wywo�a� Torana z kabiny pilota. Toran podni�s� si� znad map, mrugaj�c zm�czonymi oczami.

��O co chodzi? � spyta� wchodz�c do �rodkowego pomieszczenia, kt�re oczywi�cie Bayta zmieni�a w salon.

Mis potrz�sn�� g�ow�.

��Niech mnie przestrze� poch�onie, je�li wiem. Dziennikarze Mu�a zapowiadaj� specjalny komunikat. Pomy�la�em, �e mo�e by� to obejrza�.

��Mog� obejrze�. Gdzie Bayta?

��Nakrywa do sto�u w jadalni i uk�ada menu czy co� w tym rodzaju.

Toran usiad� na koi, kt�ra s�u�y�a Magnifico za ��ko i czeka�. Wszystkie �specjalne komunikaty� Mu�a by�y przygotowywane wed�ug jednego schematu. Zaczyna�y si� muzyk� wojskow�, a potem pojawia� si� przylizany, g�adko gadaj�cy spiker. Podawa� jednostajnym g�osem mniej istotne wiadomo�ci, a potem urywa�. Odzywa�y si� tr�by, a w widzach narasta�o podniecenie. Dopiero wtedy oznajmia� najwa�niejsz� nowin�.

Toran znosi� to ze spokojem, ale Mis mrucza� co� pod nosem.

Z ust spikera sypa�y si� typowe dla doniesie� z pola walki puste frazesy g�adko prze�lizguj�ce si� nad ponur� rzeczywisto�ci� stopionego metalu statk�w i cia� spopielonych w ogniu eksplozji j�drowych.

Znalezienie jakiego� obiektu na wielkiej powierzchni Trantora jest problemem jedynym w swoim rodzaju w ca�ej Galaktyce. Nie ma tam bowiem kontynent�w ani ocean�w, kt�re mo�na by�oby rozpozna� z odleg�o�ci tysi�ca mil. Nie ma te� rzek, jezior ani wysp, kt�re mo�na by dostrzec przez p�kni�cia w pier�cieniu chmur.

Ten pokryty metalow� skorup� �wiat by� bowiem kiedy� jednym gigantycznym miastem i patrz�c na� z przestrzeni przybysz m�g�by zidentyfikowa� jedynie dawny pa�ac imperatora. �Bayta� wielokrotnie okr��a�a planet�, lec�c niemal na wysoko�ci samochodu powietrznego.

Znad okolic polarnych, gdzie okryte lodowym p�aszczem wie�owce by�y ponurym �wiadectwem awarii urz�dze� klimatyzacyjnych lub braku opieki nad nimi, posuwali si� na po�udnie. Od czasu do czasu mieli okazj�, �eby por�wna� to, co widzieli, z tym, co pokazywa�a niedok�adna mapa, w kt�r� zaopatrzyli si� na Neotrantorze.

Kiedy jednak znale�li si� nad pi��dziesi�ciomilow� luk� w metalowej skorupie, nie mieli w�tpliwo�ci, �e dotarli do celu podr�y. Setki mil kwadratowych niezwyk�ej na Trantorze zieleni otacza�y dawn� rezydencj� imperatora.

�Bayta� zawis�a w powietrzu i wolno obra�a w�a�ciwy kurs. Mogli si� orientowa� jedynie wed�ug pot�nych, napowietrznych dr�g. Na mapie przedstawione one by�y jako d�ugie, proste strza�ki, ze statku wygl�da�y jak g�adkie, b�yszcz�ce wst��ki.

Na podstawie wyliczenia kursu statku i przebytej drogi odnale�li miejsce oznaczone na mapie jako teren uniwersytetu i siedli na p�askim placu, kt�ry kiedy� musia� by� ruchliwym l�dowiskiem.

Dopiero kiedy statek osiad� po�r�d metalowych budowli, przekonali si�, �e to, co z daleka wydawa�o si� pi�kne, g�adkie i l�ni�ce jest w istocie pl�tanin� chyl�cych si� ku ruinie, pogi�tych i poszarpanych konstrukcji, wymownym �wiadectwem zniszcze� z czas�w spl�drowania planety. Wie�owce mia�y �ci�te wierzcho�ki, g�adkie niegdy� �ciany by�y powyginane i pokryte plamami, a gdzie� po�r�d tych kup z�omu mign�o im pasmo, mo�e kilkaset akr�w, czarnej, �wie�o zaoranej Lee Senter przygl�da� si� l�duj�cemu ostro�nie statkowi. By� to pojazd o obcych kszta�tach, wyra�nie r�ni�cy si� od statk�w z Neotrantora. Senter westchn��. Obce statki i niepewne stosunki z lud�mi z odleg�ej przestrzeni mog�y oznacza� koniec kr�tkiego okresu pokoju i powr�t do czas�w nios�cej �mier� i zniszczenie wojny. Senter by� przyw�dc� grupy. Opiekowa� si� starymi ksi�gami i czyta� o tych czasach. Nie chcia�, �eby wr�ci�y. Min�o mo�e dziesi�� minut od chwili, kiedy obcy statek zacz�� zni�a� si� do l�dowania, ale przez ten czas Senter zd��y� przypomnie� sobie ca�e swoje �ycie. Na pocz�tku by�a ta wielka farma, na kt�rej sp�dzi� dzieci�stwo. Pami�ta� tylko t�um krz�taj�cych si� ludzi. Potem masowa emigracja m�odych ma��e�stw na nowe tereny. Mia� wtedy dziesi�� lat i by� w�r�d nich jedynym dzieckiem, zagubionym i przestraszonym.

Potem te nowe budynki � wielkie metalowe p�yty, kt�re trzeba by�o zedrze� z ziemi. Ziemia, kt�r� trzeba by�o odwr�ci�, od�wie�y� i u�y�ni�. S�siaduj�ce z ni� budowle, kt�re trzeba by�o rozebra� i usun��, aby nie zas�ania�y s�o�ca, a niekt�re z nich obr�ci� na budynki mieszkalne.

Trzeba by�o sia� i zbiera� plony, trzeba by�o zawrze� pokojowe stosunki z s�siednimi farmami�

Potem okres rozwoju, wydzierania nowych ziem pod uprawy i spokojnej, zaradnej samorz�dno�ci. Urodzi�o si� nowe pokolenie, twarde, nawyk�e do �ycia na roli. I wreszcie nadszed� ten wielki dzie�, w kt�rym wybrano go przyw�dc� grupy i w kt�rym po raz pierwszy od czasu uko�czenia osiemnastu lat nie ogoli� si�, zapuszczaj�c brod� b�d�c� oznak� jego godno�ci.

A teraz Galaktyka mo�e po�o�y� kres tej kr�tkiej idylli �ycia w izolacji�

Statek wyl�dowa�. Senter patrzy� bez s�owa, jak otwiera si� w�az. Wysz�y ostro�nie, bacznie si� rozgl�daj�c, cztery osoby. Trzej m�czy�ni � jeden m�ody, drugi stary, a trzeci chudy i o ptasiej twarzy. Czwart� osob� by�a kobieta, kt�ra zachowywa�a si�, jakby mia�a r�wn� z nimi pozycj�. Przesta� g�adzi� l�ni�c�, czarn� brod� i podszed� do nich.

Wysun�� przed siebie w uniwersalnym ge�cie pokoju obie twarde, spracowane d�onie.

M�odszy z m�czyzn zrobi� dwa kroki w jego stron� i odwzajemni� jego gest. � Przybywamy w pokoju � rzek�.

M�wi� z obcym akcentem, ale s�owa by�y zrozumia�e i takie, jakie Senter pragn�� us�ysze�.

��Pok�j wam � odpar� tubalnym g�osem. � Witajcie w naszej grupie i b�d�cie naszymi go��mi. Je�li jeste�cie g�odni, nakarmimy was. Je�li�cie spragnieni, damy wam pi�.

Po chwili us�ysza� odpowied�.

��Dzi�kujemy wam za uprzejmo��. Kiedy wr�cimy na nasz �wiat, wystawimy dobre �wiadectwo waszej grupie.

Odpowied� by�a dziwna, ale dobra. Za nim stali, u�miechaj�c si�, m�czy�ni z grupy, a z za�om�w otaczaj�cych ich budowli pocz�y wy�ania� si� kobiety.

Kiedy znale�li si� w jego mieszkaniu, wyj�� ze skrytki pude�ko o lustrzanych �ciankach i pocz�stowa� go�ci d�ugimi, grubymi cygarami, kt�re trzyma� na specjalne okazje. Podchodzi� z pude�kiem do ka�dego z nich. Przed kobiet� zawaha� si�. Usiad�a po�r�d m�czyzn. Cudzoziemcy najwidoczniej pozwalali jej na tak� bezczelno��, a nawet wydawali si� oczekiwa� tego. Sztywnym ruchem podsun�� jej pude�ko.

Przyj�a cygaro z u�miechem i zaci�gn�a si� z lubo�ci� jego aromatycznym dymem. Lee Senter bardzo si� zgorszy�, ale nie pokaza� nic po sobie.

Oczekuj�c na posi�ek, prowadzili sztywn� rozmow�, kt�ra w ko�cu zesz�a na temat rolnictwa na Trantorze.

��A co z hydroponik�? � spyta� starszy z przybysz�w. � Z pewno�ci� na takim �wiecie jak Trantor rozwi�zaniem by�aby hydroponik�.

Senter wolno potrz�sn�� g�ow�. Czu� si� troch� niepewnie. Niewiele wiedzia� o tych sprawach, tyle tylko, ile zdo�a� zrozumie� z ksi��ek, kt�re czyta�.

��Chodzi chyba o sztuczn� upraw� ro�lin? Nie, to nie na Trantorze. Do tego trzeba mie� przemys�, na przyk�ad chemiczny. A w razie wojny albo jakiej� katastrofy, kiedy przemys� przestaje pracowa�, ludzie przymieraj� g�odem. Zreszt� nie wszystko mo�na sztucznie uprawia�. Niekt�re ro�liny trac� warto�� od�ywcz�. Ziemia jest ta�sza i lepsza, zawsze pewniejsza.

��Macie dosy� �ywno�ci?

��Dosy�, chocia� jedzenie jest mo�e monotonne. Mamy dr�b i jajka, i krowy mleczne, ale mi�so sprowadzamy z zagranicy.

��Sprowadzacie � m�odszy m�czyzna okaza� nag�e zainteresowanie. � A wi�c handlujecie. Ale co wysy�acie?

��Metal � odpar� kr�tko Senter. � Niech pan si� rozejrzy. Mamy nieograniczone zasoby i to ju� obrobionego. Przylatuj� z Neotrantora, rozbieraj� wszystko na wyznaczonym obszarze, a za to zostawiaj� nam mi�so, owoce w puszkach, koncentraty, maszyny rolnicze i tak dalej. Zabieraj� metal i obie strony maj� zysk.

Podano jedzenie. Posi�ek sk�ada� si� z chleba, sera i duszonych warzyw, kt�re okaza�y si� nadzwyczaj smaczne. Przy deserze z mro�onych owoc�w, kt�ry by� jedyn� cz�ci� obiadu pochodz�c� z importu, cudzoziemcy po raz pierwszy przeszli do sprawy, kt�ra ich sprowadza�a. M�odszy z nich wyci�gn�� map� Trantora.

Lee Senter spokojnie j� studiowa�. Wys�ucha� ich i rzek� uroczystym g�osem:

��Teren uniwersytetu jest nietykalny. Nic tam nie uprawiamy. Celowo nawet tam nie wchodzimy.

To jedna z pami�tek innych czas�w, kt�r� chcemy zachowa� nienaruszon�.

��Poszukujemy wiedzy. Niczego nie zepsujemy. Dajemy w zastaw nasz statek � m�wi� gor�czkowo starszy m�czyzna.

��Wobec tego mog� was tam zaprowadzi� � powiedzia� Senter.

Tej nocy cudzoziemcy spali, a Lee Senter wys�a� wiadomo�� na Neotrantora.

Kiedy znale�li si� po�r�d pot�nych gmach�w uniwersytetu, otoczy�a ich martwa cisza. W�tle �ycie Trantora nie si�ga�o bram uczelni.

Przybysze z Fundacji nie wiedzieli nic o tym, co dzia�o si� tu w krwawych dniach spl�drowania Trantora, z kt�rych uniwersytet wyszed� nietkni�ty. Nie wiedzieli o tym, �e po kl�sce si� cesarskich studenci utworzyli ochotnicz� armi� i z po�yczon� broni� i zaciek�� determinacj� bronili �wi�tyni nauki. Nie wiedzieli nic o siedmiodniowych walkach ani o zawieszeniu broni, na mocy kt�rego uniwersytet pozosta� wolny, podczas gdy nawet pa�ac imperatora rozbrzmiewa� echem podkutych but�w �o�nierzy Gilmera podczas jego kr�tkich rz�d�w na Trantorze.

Przybysze z Fundacji, wkraczaj�c po raz pierwszy na teren uniwersytetu, zdawali sobie spraw� tylko z tego, �e w �wiecie znajduj�cym si� w okresie przej�ciowym od strawionej ogniem przesz�o�ci do pe�nej trudu i mozo�u przysz�o�ci, obszar ten by� muzealn� pami�tk� dawnej �wietno�ci.

W pewnym sensie byli tu intruzami. Znieruchomia�a w ciszy, jakby zadumana, pustka tych gmach�w wydawa�a si� ich odtr�ca�. Wydawa�o si�, �e w�r�d tych pustych �cian nadal �yje duch nauki, kt�ry obrzuca gniewnym spojrzeniem zak��caj�cych atmosfer� skupienia nieproszonych go�ci.

Biblioteka mie�ci�a si� w niepozornym budynku, pod kt�rym jednak znajdowa� si� gigantyczny podziemny labirynt pogr��onych w ciszy sal i korytarzy. Ebling Mis zatrzyma� si� przed kunsztownymi freskami w halu.

Rzek� szeptem � nie spos�b by�o tam m�wi� inaczej:

��Wydaje mi si�, �e min�li�my pomieszczenia katalogu. Wr�c� tam.

Mia� wypieki na twarzy i dr�a�y mu r�ce. � Nie wolno mi przeszkadza�, Toran. B�dziecie mi tam przynosi� jedzenie, dobrze?

��B�dzie, jak chcesz. Zrobimy wszystko, �eby ci pom�c. Mo�e chcesz, �eby�my ci pomogli w wyszukiwaniu�

��Nie. Musz� by� sam.

��My�lisz, �e znajdziesz to, co trzeba?

��Wiem, �e znajd�! � odpar� Ebling Mis z przekonaniem.

Toran i Bayta po raz pierwszy od czasu �lubu mieli co� w rodzaju w�asnego gospodarstwa domowego. By�o to dziwne gospodarstwo. �yli nad wyraz skromnie, po�r�d majestatycznych budowli. �ywno�� sprowadzali g��wnie z farmy Lee Sentera. P�acili za ni� drobnymi artyku�ami j�drowymi codziennego u�ytku, jakie mo�na znale�� na statku ka�dego handlarza.

Magnifico nauczy� si� obs�ugiwa� projektory w czytelni i siedzia� tam ca�ymi dniami, ogl�daj�c ksi��ki przygodowe i opowie�ci awanturnicze z takim zainteresowaniem, �e zapomina� o jedzeniu i spaniu, prawie tak jak Ebling Mis.

Ebling tak si� zakopa� w ksi��kach, �e zapomnia� o �wiecie. Wym�g� na Toranie, by zawiesi� mu hamak w Czytelni Psychologicznej. Zeszczupla� i zblad�a mu cera. Nie m�wi� ju� z takim wigorem jak dawniej i niepostrze�enie przesta� u�ywa� swych ulubionych przekle�stw. Zdarza�o si�, �e z trudem rozpoznawa� Bayt� czy Torana.

By� bardziej sob� b�d�c z Magnifikiem, kt�ry przynosi� mu jedzenie i cz�sto siedzia� u niego wiele godzin, patrz�c z dziwn� fascynacj� jak starzej�cy si� psycholog przepisuje nieko�cz�ce si� wzory r�wna�, sprawdza co� w niezliczonych kasetach ksi��kowych i d��y z uporem do sobie tylko wiadomego celu.

Toran wpad� na ni� w ciemnym pokoju i rzek� ostro:

��Bayta!

Bayta drgn�a, jakby przy�apa� j� na czym� niestosownym.

��Tak? Chcesz co� ode mnie, Torie?

��Pewnie, �e chc�. Po co, na przestrze�, siedzisz tutaj? Ca�y czas od przylotu na Trantora dziwnie si� zachowujesz. Co si� z tob� dzieje?

��Och, Torie, przesta� � rzek�a zm�czonym g�osem.

��Och, Torie, przesta�! � powt�rzy� z irytacj� Toran, ale natychmiast si� uspokoi� i spyta� �agodnie: � Dlaczego nie powiesz mi, co ci dolega, Bay? Co� ci� trapi.

��Sk�d�e! Nic mi nie dolega, Torie. Je�li b�dziesz dalej taki natarczywy, to chyba zwariuj�. Po prostu my�l�.

��O czym?

��O niczym. No dobrze, my�l� o Mule, o Haven, o Fundacji, o tym wszystkim. O Eblingu Misie i o tym, czy uda mu si� znale�� co� na temat Drugiej Fundacji i czy to nam w czym� pomo�e� i o tysi�cu innych rzeczy. Jeste� zadowolony? � zako�czy�a z rozdra�nieniem.

��Je�li to tylko takie rozmy�lania, to mo�e by� przesta�a? To nie jest przyjemne i w niczym nie poprawi sytuacji.

Bayta podnios�a si� i powiedzia�a: � W porz�dku, jestem szcz�liwa. No, patrz, jestem weso�a, u�miecham si�.

Z zewn�trz dobieg� podniecony g�os Magnifica: � Pani�

��Co si� sta�o? No, dalej�

G�os Bayty zamar� nagle. W otwieraj�cych si� drzwiach stan�� wysoki m�czyzna o surowej twarzy�

��Pritcher! � krzykn�� Toran.

��Kapitan! � wykrztusi�a Bayta. � Jak pan nas znalaz�?

Ha� Pritcher wszed� do �rodka.

��Teraz jestem pu�kownikiem � w s�u�bie Mu�a � powiedzia� czystym, r�wnym g�osem, bez �ladu jakiejkolwiek emocji.

��W s�u�bie� Mu�a! � powt�rzy� Toran, jakby nie dowierza� w�asnym uszom. Sytuacja sta�a si� napi�ta.

W oczach Magnifica pojawi�o si� przera�enie. Schowa� si� za Torana. Nikt nie zwraca� na niego uwagi.

��Aresztuje pan nas? � spyta�a Bayta, �ciskaj�c kurczowo trz�s�ce si� d�onie. � Naprawd� przeszed� pan do nich?

��Nie przylecia�em tu po to, �eby was aresztowa� � odpar� szybko Pritcher. � W instrukcji, kt�r� dosta�em, nie ma o was s�owa. W stosunku do was mog� post�powa� jak chc� i je�li nie macie nic przeciw temu, to wol� m�wi� jak stary przyjaciel.

Z twarzy Torana wida� by�o, �e z trudem si� powstrzymuje, �eby nie wybuchn��. � Jak pan nas znalaz�? � spyta�. � A wi�c by� pan na tym filijskim statku? �ledzi� pan nas?

Na kamiennej twarzy kapitana pojawi�o si� na u�amek sekundy co� w rodzaju zak�opotania.

��By�em na statku filijskim! To pierwsze spotkanie by�o� hmmm� zbiegiem okoliczno�ci.

��Taki zbieg okoliczno�ci jest matematycznie niemo�liwy!

��Raczej nieprawdopodobny, ale musi wam wystarczy� moje wyja�nienie. W ka�dym razie powiedzieli�cie Filijczykom � oczywi�cie w rzeczywisto�ci nie ma w og�le takiego narodu � �e kierujecie si� do sektora trantorskiego, a poniewa� Mu� ma ju� od pewnego czasu kontakty z Neotrantorem, by�o rzecz� �atw� zatrzyma� was tam. Niestety, odlecieli�cie przed moim przylotem, cho� by�em tu� po was. Mia�em wi�c czas postara� si�, aby farmy na Trantorze dosta�y polecenie zawiadomienia nas o waszym przybyciu. No i jestem tutaj. Mog� usi���? Przyby�em tu po starej przyja�ni, wierzcie mi.

Usiad�. Toran pochyli� g�ow� i bezskutecznie usi�owa� zebra� my�li. Bayta w odr�twieniu, zupe�nie wyprana z emocji, przygotowywa�a herbat�.

Toran podni�s� wreszcie g�ow� i rzek� cierpko:

��No, na co pan czeka, panie pu�kowniku? Na czym polega ta pa�ska przyja��? Je�li to nie areszt, to co? Zatrzymanie podejrzanych? Prosz� zawo�a� swoich ludzi � niech przyst�pi� do dzie�a.

Pritcher cierpliwie pokr�ci� g�ow�.

��Nie, Toran. Przylecia�em tu z w�asnej woli, �eby z wami porozmawia� i przekona� was, �e to, co robicie, na nic si� nie zda. Je�li mi si� nie uda, zostawi� was i odlec�. To wszystko.

��To wszystko? No to przyst�puj do agitacji. Wyg�o� swoj� mow� i mo�esz si� wynosi�. Nie chc� herbaty, Bayta.

Pritcher przyj�� fili�ank� i podzi�kowa� z namaszczeniem. Popijaj�c herbat�, patrzy� spokojnym, pewnym wzrokiem na Torana. Potem odstawi� fili�ank� i powiedzia�:

��Mu� jest mutantem. Jego mutacja jest tego rodzaju, �e nie mo�na go pokona�

��A to dlaczego? Co to za mutacja? � rzek�

Toran z wisielczym humorem. � My�l�, �e nam to zaraz powiesz, co?

��Owszem, powiem. To, �e si� o tym dowiecie, w niczym mu nie zaszkodzi. Widzicie, on potrafi dostosowywa� ludzkie emocje do w�asnych potrzeb. Wydaje si�, �e to drobiazg, ale nie ma na to si�y.

��Dostosowywa� emocje do w�asnych potrzeb? � wtr�ci�a si� Bayta. Zmarszczy�a czo�o � mo�esz to wyja�ni�? Niezupe�nie rozumiem.

��To znaczy, �e dla niego to fraszka natchn�� wybitnego genera�a niez�omn� wiar� w zwyci�stwo Mu�a i wywo�a� w nim uczucie bezgranicznej wierno�ci. On kontroluje emocje swoich genera��w. Nie mog� go zdradzi�, nie mog� nawet os�abn�� w swej wierno�ci� Co wi�cej, ta kontrola dzia�a stale. Jego najgro�niejsi wrogowie stali si� jego najwierniejszymi oficerami. W�adca Kalgana podda� swoj� planet� i zosta� wicekr�lem Fundacji.

��A ty � doda�a zgry�liwie Bayta � zdradzi�e� swoj� spraw� i zosta�e� jego specjalnym wys�annikiem na Trantora. Rozumiem!

��Jeszcze nie sko�czy�em. Ten dar Mu�a dzia�a tak�e w przeciwnym kierunku i to nawet skuteczniej. Przecie� zw�tpienie to emocja! W krytycznej chwili najwa�niejsi ludzie na Fundacji i najwa�niejsi ludzie na Haven zw�tpili. Oba �wiaty podda�y si� prawie bez walki.

��Chcesz powiedzie� � rzek�a Bayta w napi�ciu � �e to uczucie, kt�re mnie opanowa�o w Krypcie Czasu, by�o dzie�em Mu�a?

��Moje te�. I wszystkich. Jak by�o pod koniec na Haven?

Bayta odwr�ci�a si�.

Pu�kownik Pritcher m�wi� dalej z przekonaniem.

��Na pojedyncze osoby dzia�a tak samo jak na ca�e �wiaty. Czy mo�na si� przeciwstawi� sile, kt�ra zmusza ci� do tego, �eby� podda� si� z w�asnej woli, kt�ra robi z ciebie wiernego s�ug�, kiedy jej si� tak podoba?

��Sk�d mog� wiedzie�, �e to prawda? � spyta� z namys�em Toran.

��A czy mo�esz inaczej wyt�umaczy� upadek Fundacji i Haven? Mo�esz inaczej wyt�umaczy� moj� przemian�? Pomy�l tylko, cz�owieku, co ty, ja, czy ca�a Galaktyka zdzia�ali�my przez ten ca�y czas przeciw Mu�owi? Podaj chocia� jeden przyk�ad!

Toran przyj�� wyzwanie.

��Na Galaktyk�, podam! � I z dzik� satysfakcj� w g�osie krzykn��: � M�wisz, �e ten tw�j cudowny Mu� ma kontakty z Neotrantorem i �e mieli nas tam zatrzyma�, tak? Te kontakty s� guzik warte! Zabili�my nast�pc� tronu, a tego drugiego zostawili�my jako j�cz�cego idiot�. Mu�owi nie uda�o si� nas tam zatrzyma� i w tym wypadku jego plany zosta�y pokrzy�owane.

��Ale� sk�d, nic podobnego. To nie byli nasi ludzie. Nast�pca tronu by� przepit� miernot�. Ten drugi, Commason, jest niewiarygodnie g�upi. Liczy� si� na Neotrantorze, ale to nie zmienia faktu, �e by� rozpustnym i do tego nieudolnym �ajdakiem. Naprawd� nie mieli�my z nimi nic wsp�lnego. Oni byli w pewnym sensie parawanem.

To w�a�nie oni zatrzymali, czy raczej pr�bowali nas zatrzyma�.

��I znowu si� mylisz. Commason mia� prywatnego niewolnika � cz�owieka nazwiskiem Inchney. Zatrzymanie was to by� jego pomys�. Jest stary, ale. na razie przydaje si� nam. No i widzisz, jego nie zabili�cie.

Bayta napad�a na niego. Nawet nie tkn�a swej herbaty.

��Ale, jak sam m�wisz, twoje uczucia zosta�y zmienione. Zosta�e� natchniony wiar� w Mu�a, nienaturaln�, chor� wiar�. Jak� warto�� maj� twoje s�dy? Straci�e� zdolno�� obiektywnego widzenia.

��Mylisz si� � pu�kownik wolno pokr�ci� g�ow�. � Zosta�y zmienione tylko moje uczucia. Umys� mam taki sam jak zawsze. Moje uzale�nione od woli Mu�a uczucia mog� w pewien spos�b wp�ywa� na kierunek my�lenia, ale nie mog� zmusi� umys�u, �eby dzia�a� tak a nie inaczej. I teraz, kiedy uwolniono mnie od poprzednich emocji, pewne rzeczy widz� ja�niej.

Widz�, �e program Mu�a jest inteligentny i warto�ciowy. Od czasu jak zosta�em� przemieniony prze�ledzi�em ca�� jego dotychczasow� karier�. Zacz�� siedem lat temu, od pozyskania sobie pewnego kondotiera i jego bandy. Przy jego pomocy i z pomoc� swoich niezwyk�ych zdolno�ci zdoby� planet�. Przy pomocy armii tej planety i dzi�ki swym zdolno�ciom rozszerza� swoje posiadanie, a� w ko�cu m�g� si� zabra� za w�adc� Kalgana. Ka�dy krok by� logiczn� konsekwencj� poprzedniego. Maj�c Kalgan w kieszeni, zdoby� pierwszorz�dn� flot�, a z ni� i ze swoimi zdolno�ciami m�g� zaatakowa� Fundacj�.

Fundacja jest kluczem do Galaktyki. Jest jej najbardziej uprzemys�owionym rejonem i teraz, maj�c w swych r�kach atomowe technologie Fundacji, Mu� jest faktycznym panem Galaktyki. Przy swych niezwyk�ych zdolno�ciach i dysponuj�c tymi technologiami Mu� potrafi zmusi� resztki Imperium do uznania jego w�adzy i w ko�cu, po �mierci obecnego imperatora, kt�remu ju� nie zosta�o wiele lat �ycia, mo�e sam zosta� imperatorem. W�wczas b�dzie nie tylko faktycznym, ale i tytularnym w�adc� Galaktyki. Czy wtedy jaki� �wiat zdo�a mu si� oprze�?

W ci�gu ostatnich siedmiu lat ustanowi� nowe Imperium� Innymi s�owy, w czasie siedmiu lat dokona tego, czego ca�a psychohistoria Seldona nie jest w stanie dokona� w okresie kr�tszym ni� siedem wiek�w. W ko�cu w ca�ej Galaktyce zapanuje spok�j i porz�dek.

A przy tym nie jeste�cie w stanie go powstrzyma�, tak jak nie jeste�cie w stanie go�ymi r�kami wstrzyma� biegu planety.

Pritcher sko�czy� i zapanowa�a cisza. Herbata dawno wystyg�a. Pu�kownik wychyli� swoj� fili�ank�, nape�ni� j� ponownie i pi� ma�ymi �ykami. Toran obgryza� ze z�o�ci paznokcie. Twarz Bayty by�a blada, a jej wzrok zimny i nieobecny. Po d�ugiej chwili odezwa�a si�.

��Nie przekona�e� nas. Je�li Mu� chce, �eby�my si� do niego przekonali, niech tu sam przyleci i zmieni nasze uczucia. Przypuszczam,, �e walczy�e� z nim do ostatniej chwili, co?

��Tak � odpar� powa�nie pu�kownik Pritcher. � r No wi�c nam te� zostaw ten przywilej. Pu�kownik Pritcher podni�s� si�. Rzek� z min�

wskazuj�c�, �e powzi�� nieodwo�alne postanowienie:

��Wobec tego opuszczam was. Jak ju� powiedzia�em, moje obecne zadanie nie ma nic wsp�lnego z waszymi osobami. Dlatego my�l�, �e nie musz� donosi� o miejscu waszego pobytu. To nie jest zbyt wielka przys�uga z mojej strony. Je�li Mu� b�dzie chcia� was zatrzyma�, to niew�tpliwie wyznaczy do tego zadania innych ludzi i zostaniecie zatrzymani. Ale ja � mo�ecie mi wierzy� lub nie � nie przyczyni� si� do tego i zrobi� tylko to, co mi kazano.

��Dzi�kuj� � powiedzia�a cicho Bayta.

��Aha, a gdzie jest Magnifico? Wyjd�, Magnifico, nie zrobi� ci nic z�ego�

��A co masz do niego? � spyta�a Bayta z nag�ym o�ywieniem.

��Nic. W rozkazie, kt�ry otrzyma�em, o nim te� nie ma ani s�owa. S�ysza�em, �e jest poszukiwany, ale Mu� znajdzie go, kiedy nadejdzie odpowiedni moment. Ja nic nie powiem. Podacie mi r�ce na po�egnanie?

Bayta potrz�sn�a przecz�co g�ow�. Toran spojrza� na niego z pogard�.

Masywna posta� pu�kownika jakby si� nieco zgarbi�a. Podszed� do drzwi, ale obr�ci� si� jeszcze i powiedzia�:

��Jeszcze jedno na koniec. Niech si� wam nie wydaje, �e nie wiem, dlaczego si� tak upieracie przy swoim. Wiadomo, �e poszukujecie Drugiej Fundacji. W odpowiednim czasie Mu� podejmie w�a�ciwe kroki. Nic wam nie pomo�e� Ale znali�my si� w innych czasach� by� mo�e dlatego co� mnie pcha�o, �eby z wami porozmawia�. W ka�dym razie pr�bowa�em wam pom�c, p�ki jeszcze nie by�o za p�no. �egnam.

Zasalutowa� i wyszed�.

Bayta odwr�ci�a si� do milcz�cego Torana i wyszepta�a:

��Wiedz� nawet o Drugiej Fundacji.

W k�cie biblioteki, w w�skim strumieniu �wiat�a po�r�d otaczaj�cego go mroku, siedzia� przykucni�ty, nie�wiadomy ca�ego zdarzenia Ebling Mis i mrucza� triumfalnie pod nosem.

Od tej pory Eblingowi Misowi pozosta�y ju� tylko dwa tygodnie �ycia.

W czasie tych dw�ch tygodni trzykrotnie odwiedzi�a go Bayta. Pierwszy raz przysz�a do niego tej nocy, kiedy widzieli si� z pu�kownikiem Pritcherem. Drugi raz tydzie� potem. Trzeci raz, gdy min�� kolejny tydzie�. By� to dzie�, w kt�rym Misa dosi�g�a �mier�.

Najpierw by�a to noc po spotkaniu z pu�kownikiem Pritcherem, noc, kt�rej pierwsz� godzin� sp�dzi�a wytr�cona z r�wnowagi para na nieweso�ych, pe�nych niepewno�ci rozmowach.

��Torie, powiedzmy Eblingowi � rzek�a Bayta.

��My�lisz, �e on mo�e co� pom�c? � odpar� pos�pnie Toran.

��Jest nas tylko dwoje. Musimy si� z kim� podzieli� odpowiedzialno�ci�. Mo�e on potrafi nam pom�c.

��On si� zmieni� � rzek� Toran. � Schud�. Zrobi� si� taki zwiewny, kruchy � Toran kre�li� r�k� jakie� kszta�ty w powietrzu, staraj�c si� zilustrowa� gestami swe s�owa. � Czasami wydaje mi si�, �e on nam nigdy nie b�dzie m�g� nic pom�c. Czasami wydaje mi si�, �e nic nam ju� nie pomo�e.

��Nie � Bayta z trudem zapanowa�a nad swym g�osem � Torie, nie m�w tak! Kiedy tak m�wisz, wydaje mi si�, �e Mu� ju� si� do nas dobiera. Powiedzmy Eblingowi, Torie� i to zaraz!

Ebling Mis podni�s� g�ow� znad d�ugiego biurka i zamruga� powiekami. Jego rzadkie w�osy by�y zmierzwione. Mlaska� wargami, jak wyrwany ze snu.

��H�? � rzeki. � Kto� mnie szuka? Bayta przykucn�a przed nim.

��Obudzili�my ci�? Mamy wyj��?

��Wyj��? Kto to? Bayta? Nie, nie, zosta�cie. Nie ma tam krzese�? Widzia�em je� � niezdecydowanie wskazywa� gdzie� palcem.

Toran wyci�gn�� dwa krzes�a. Bayta usiad�a i uj�a wychud�� r�k� psychologa w swoje d�onie.

��Mo�emy z tob� porozmawia�, profesorze? � normalnie nie zwraca�a si� do niego w ten spos�b.

��Co� nie w porz�dku? � W jego nieobecnych oczach zapali�a si� drobna iskierka zainteresowania, a obwis�e policzki odrobin� si� zarumieni�y. � Co� nie w porz�dku?

��By� tu kapitan Pritcher � rzek�a Bayta. � Pozw�l, �e ja b�d� m�wi�a, Torie. Pami�tasz kapitana Pritchera, profesorze?

��Tak� tak� � skuba� palcami wargi, a potem zostawi� je w spokoju. � Taki pot�ny ch�op, demokrata.

��Tak, to w�a�nie on. Odkry� na czym polega mutacja Mu�a. By� tu, profesorze, i powiedzia� nam.

��Ale� to �adna nowina. Mutacja Mu�a jest ju� rozszyfrowana. Nie m�wi�em wam o tym? � spyta� ze szczerym zdziwieniem. � Jak to si� sta�o, �e zapomnia�em?

��O czym? � wtr�ci� si� szybko Toran.

��O mutacji Mu�a, oczywi�cie. On panuje nad uczuciami. Kontrola uczu�! Nie m�wi�em wam o tym? Ciekawe, dlaczego o tym zapomnia�em � przygryz� doln� warg� i zamy�li� si�.

Potem o�ywi� si� i otworzy� szeroko oczy, jakby jego ospa�y m�zg rozbudzi� si� i my�li zacz�y pod��a� dobrze znanym torem. M�wi� jak w transie, nie patrz�c na nich, ale gdzie� w przestrze� mi�dzy nimi.

��To naprawd� takie proste. Nie trzeba posiada� �adnej specjalistycznej wiedzy, �eby na to wpa��. Oczywi�cie w matematyce psychohistorii daje si� to rozwi�za� od razu za pomoc� r�wnania trzeciego stopnia, uwzgl�dniaj�cego nie wi�cej ni�� Mniejsza o to. Mo�na to z grubsza prze�o�y� na j�zyk naturalny, czego nie mo�na powiedzie� o innych zjawiskach psychohistorycznych.

Zastan�wcie si� sami� Co mo�e popsu� tak starannie obmy�lany przez Seldona plan historii, ha? � spogl�da� z lekkim u�miechem to na Bayt�, to na Torana. � Jakie by�y pierwotne za�o�enia Seldona? Po pierwsze, �e w ci�gu najbli�szego tysi�ca lat w spo�eczno�ci ludzkiej nie zajd� �adne istotne zmiany.

Przypu��my, na przyk�ad, �e w znanej w Galaktyce technologii nast�pi�by jaki� przewr�t, taki jak odkrycie nowych zasad wykorzystania energii czy udoskonalenie metod neurobiologii elektronicznej. Zmiany spo�eczne doprowadzi�yby do tego, �e pierwotne r�wnania Seldona okaza�yby si� anachroniczne. Ale nic takiego nie mia�o miejsca, prawda?

Albo za��my, �e gdzie� poza Fundacj� wynaleziono by jaki� nowy rodzaj broni, wobec kt�rej ca�y potencja� militarny Fundacji okaza�by si� nieskuteczny. Aczkolwiek w tym przypadku nie mo�na ju� mie� takiej pewno�ci, jak w rozwa�anym poprzednio, to mo�na przyj��, �e sko�czy�oby si� to fatalnym zboczeniem z wytkni�tej drogi. Ale i do tego nie dosz�o. Depresor pola j�drowego stosowany przez Mu�a nie by� doskona�� broni� i mo�na by�o zneutralizowa� jego dzia�anie. A to by�a jedyna nowo�� w dziedzinie techniki wojskowej.

Ale by�o te� drugie za�o�enie, bardziej subtelne. Seldon zak�ada�, �e reakcje organizmu ludzkiego na bod�ce zewn�trzne pozostan� niezmienne. Pierwsze za�o�enie okaza�o si� prawdziwe, wi�c drugie musia�o by� nies�uszne. Jaki� czynnik musia� zniekszta�ca� i zmienia� emocjonalne reakcje ludzi, bo w przeciwnym razie plan Seldona nie m�g�by si� za�ama� i nie mog�aby upa�� Fundacja. A co mog�o by� tym czynnikiem, je�li nie Mu�? Zgadzacie si�? Dostrzegacie jak�� niesp�jno�� albo luk� w tym rozumowaniu?

Bayta pog�adzi�a go delikatnie po d�oni.

��Nie, Ebling.

Mis cieszy� si� jak dziecko.

��Przysz�o mi to tak �atwo! Ca�a reszta te�. M�wi� wam � czasem sam si� zastanawiam, co si� ze mn� dzieje. Wydaje mi si�, �e pami�tam czas, kiedy tak wiele by�o dla mnie zagadk�, a teraz te rzeczy jawi� mi si� tak jasno. Przesta�y istnie� jakiekolwiek problemy. Je�li zabieram si� za co�, co kiedy� wydawa�oby mi si� trudnym problemem, to w jaki� spos�b rozumiem wszystko wewn�trznie i dostrzegam rozwi�zanie. A moje domys�y i teorie zdaj� si� zawsze znajdowa� potwierdzenie w faktach. Co� mnie pcha� wci�� do przodu� tak, �e nie mog� si� zatrzyma� nie odczuwam ani potrzeby snu, ani g�odu� ale wci�� pr� do przodu� wci�� do przodu�

Jego glos przeszed� w szept. Dr��c�, wysuszon� d�oni�, pokryt� bladoniebiesk� siatk� �y�, potar� czo�o. Z oczu wyziera�o szale�stwo, ale zaraz znik�o.

Powiedzia� ju� spokojniej.

��A wi�c nie m�wi�em wam wcze�niej o nienormalnych zdolno�ciach Mu�a, tak? Ale przecie�� czy nie m�wili�cie, �e wiecie o nich?

��Powiedzia� nam o tym kapitan Pritcher, Ebling � rzek�a Bayta. � Pami�tasz?

��On wam powiedzia�? � spyta� Mis z ledwie wyczuwaln� uraz� w g�osie. � Ale jak on na to wpad�?

��Mu� go przestroi�. Teraz jest jego cz�owiekiem. I pu�kownikiem. Przyby� tu, aby nam poradzi�, �eby�my si� poddali i powiedzia� nam to samo, co ty.

��A wi�c Mu� wie, �e tu jeste�my? Musz� si� spieszy� Gdzie jest Magnifico? Nie ma go z wami?

��Magnifico �pi � odpar� niecierpliwie Toran. � Jest ju� po p�nocy, rozumiesz.

��Naprawd�? Wobec tego� Czy ja spa�em, kiedy tu przyszli�cie?

��Tak � odpar�a zdecydowanym tonem Bayta � i na razie nie wr�cisz ju� do pracy. Idziesz do ��ka. No, Torie, pom� mi. I przesta� mnie odpycha�, Ebling, bo i tak masz szcz�cie, �e nie zaci�gn�am ci� najpierw pod prysznic. Zdejmij mu buty, Torie. Przyjdziesz tu jutro i wyci�gniesz go na powietrze, zanim zupe�nie zniknie. Popatrz na siebie, Ebling, zaczynasz si� pokrywa� paj�czyn�. Nie jeste� g�odny?

Ebling Mis potrz�sn�� przecz�co g�ow� i popatrzy� na nich ze swej. pryczy z�y i zmieszany.

��Chc�, �eby�cie przys�ali tu jutro Magnifica � mrukn��.

Bayta a� po szyj� otuli�a go prze�cierad�em.

��Jutro b�dziesz mia� tu mnie, z upranym ubraniem. We�miesz porz�dn� k�piel, a potem wyjdziesz na powietrze, przejdziesz si� na farm� i troch� pob�dziesz na s�o�cu.

��Nic z tego � rzek� s�abym g�osem Mis. � S�yszysz? Jestem za bardzo zaj�ty.

Jego rzadkie w�osy rozpostarte na poduszce wok� g�owy wygl�da�y jak srebrne fr�dzle. Rzek� konfidencjonalnym szeptem:

��Chcecie tej Drugiej Fundacji, prawda? Toran odwr�ci� si� momentalnie i siad� na pryczy obok Misa.

��Co wiesz o Drugiej Fundacji, Ebling? Psycholog wyj�� d�o� spod prze�cierad�a i zm�czonymi palcami schwyci� Torana za r�kaw.

��Decyzj� o za�o�eniu obu Fundacji podj�to na wielkim Zje�dzie Psycholog�w, kt�remu przewodniczy� Hari Seldon. Toran, uda�o mi si� dotrze� do opublikowanego protoko�u tego zjazdu. W sumie dwadzie�cia pi�� grubych kaset filmowych. Przejrza�em ju� wiele sprawozda�.

��No i?

��C�, wyobra� sobie, �e je�li si� wie cokolwiek o psychohistorii, to na ich podstawie bardzo �atwo ustali� po�o�enie Pierwszej Fundacji. Cz�sto si� o niej m�wi. Wystarczy rozumie� r�wnania. Nikt jednak nie wspomina o Drugiej Fundacji. Nie znalaz�em nigdzie �adnej wzmianki.

Toran zmarszczy� brwi.

��Nie istnieje?

��Oczywi�cie, �e istnieje! � krzykn�� Mis ze z�o�ci�. � Kto m�wi, �e nie istnieje? Ale ma�o si� o niej m�wi. Jej znaczenie, w og�le wszystko, co si� z ni� wi��e, jest lepiej ukryte, bardziej utajnione. Nie rozumiesz? Z tych dwu, ona jest wa�niejsza. To jest ta wa�na Fundacja, ta, kt�ra si� liczy! A ja mam zapis zebrania. Mu� jeszcze nie wygra��

Bayta cicho zgasi�a �wiat�o.

���pij � rzek�a.

Toran i Bayta w milczeniu poszli na g�r�, do swoich pomieszcze�.

Nazajutrz Ebling Mis wyk�pa� si� i ubra�, i po raz ostatni w �yciu ujrza� s�o�ce Trantora i poczu� powiew wiatru. Pod koniec dnia zaszy� si� znowu w zaciszu biblioteki, sk�d nie mia� ju� nigdy wyj��.

Przez ca�y nast�pny tydzie� �ycie toczy�o si� ustalonym torem. S�o�ce Neotrantora by�o jasn�, spokojn� gwiazd� widoczn� na nocnym niebie nad Trantorem. Mieszka�cy farmy zaj�ci byli wiosennym siewem. Opustosza�y teren uniwersytetu pogr��ony by� w ciszy. Galaktyka wydawa�a si� pusta. Wszystko by�o tak, jakby Mu� nigdy nie istnia�.

O tym w�a�nie my�la�a Bayta patrz�c jak Toran starannie zapala cygaro i spogl�da na b��kitne niebo prze�wiecaj�ce mi�dzy mrowiem wie�owc�w zamykaj�cych horyzont.

���adny dzie� � powiedzia� Toran.

��Tak, �adny. Zrobi�e� list� wszystkiego, co potrzeba, Torie?

��Oczywi�cie. P� funta mas�a, tuzin jaj, fasolka szparagowa � mam tu wszystko zapisane, Bay. Kupi�, co trzeba.

��Dobrze. Tylko uwa�aj, �eby ci sprzedali warzywa z ostatnich zbior�w, a nie jakie� zabytki muzealne. Aha, nie widzia�e� gdzie� Magnifica?

��Nie widzia�em go od �niadania. Jest na pewno na dole z Eblingiem i ogl�da jaki� film.

��No, dobrze. Szybko wracaj, bo potrzebuj� jajek do obiadu.

Toran u�miechn�� si� i wyszed�, machn�wszy r�k� na po�egnanie.

Bayta odprowadzi�a go wzrokiem. Kiedy znikn�� w g�szczu metalowych konstrukcji, odwr�ci�a si� i posz�a w stron� kuchni. Przed drzwiami zawaha�a si�, wolno rozejrza�a si� doko�a i skr�ci�a w stron� kolumnady prowadz�cej do windy do podziemi.

Ebling Mis siedzia� nieruchomo, z g�ow� pochylon� nad okularami projektora. Obok zastyg�ego w bezruchu badacza siedzia� wci�ni�ty w krzes�o Magnifico � k��bek ko�cistych cz�onk�w, z nosem podkre�laj�cym chudo�� oblicza i przenikliwym, uwa�nym spojrzeniem.

Bayta rzek�a mi�kko:

��Magnifico�

Magnifico powsta� niezdarnie z krzes�a.

��Tak, pani? � szepn�� �arliwie.

��Magnifico � powiedzia�a Bayta � Toran poszed� na farm� i szybko nie wr�ci. Czy by�by� tak dobry i zani�s� mu kartk� ode mnie?

��Z przyjemno�ci�, pani. Jestem na twoje rozkazy, cho� z mych skromnych us�ug niewiele mo�esz mie� po�ytku.

Zosta�a sama z Eblingiem Misem, kt�ry nawet si� nie poruszy�. Po�o�y�a stanowczym ruchem d�o� na jego ramieniu.

��Ebling�

Psycholog drgn�� i krzykn�� ze z�o�ci�:

��O co chodzi?

Zmru�y� oczy i spojrza� na ni�.

To ty, Bayta? Gdzie jest Magnifico?

��Wysia�am go st�d. Chc� przez chwil� by� z tob� sama. Chc� z tob� pom�wi�, Ebling � rzek�a dobitnie akcentuj�c s�owa.

Psycholog zrobi� ruch, jakby chcia� wr�ci� do swego projektora, ale Bayta mocno trzyma�a go za rami�. Pod r�kawem wyra�nie wyczuwa�a ko��. Od chwili przylotu na Trantora cia�o Eblinga Misa wydawa�o si� topnie� jak �nieg. Twarz mu wychud�a i po��k�a. Pokrywa� j� kilkudniowy zarost. Przygarbi� si�, co by�o wida� nawet gdy siedzia�.

��Magnifico nie sprawia ci k�opotu, Ebling? Siedzi tu dzie� i noc.

��Nie, nie! Sk�d�e znowu? Dlaczego mia�by mi sprawia� k�opot? Siedzi cicho i nigdy mi nie przeszkadza. Czasem przynosi mi i odnosi filmy, wydaje si� odgadywa� moje my�li. Niech tu siedzi.

��Dobrze, Ebling� ale czy on ci� nie zastanawia? Czy s�yszysz mnie? Nic ci� w nim nie zastanawia?

Przystawi�a energicznie krzes�o do jego krzes�a i wpatrywa�a si� w jego twarz tak intensywnie, jakby chcia�a wydoby� odpowied� z jego oczu. Ebling Mis potrz�sn�� g�ow�.

��Nie. O co ci chodzi?

��O to, �e i pu�kownik Pritcher, i ty utrzymujecie, �e Mu� potrafi manipulowa� ludzkimi uczuciami. Jeste� pewien, �e to prawda? Czy Magnifico nie przeczy tej teorii?

Nie us�ysza�a �adnej odpowiedzi. Z trudem powstrzyma�a si�, aby nie potrz�sn�� psychologiem.

��Co si� z tob� dzieje, Ebling? Magnifico by� b�aznem Mu�a. Dlaczego Mu� nie wzbudzi� w nim wiary i mi�o�ci do siebie? Dlaczego on jeden jedyny ze wszystkich, kt�rzy zetkn�li si� z Mu�em, tak go nienawidzi?

��Ale�� ale� Mu� ustawi� jego uczucia. Oczywi�cie, Bay! � W miar� jak m�wi�, wydawa� si� by� coraz bardziej pewny swoich s��w. � My�lisz, �e Mu� traktuje swego b�azna tak samo jak swoich genera��w? Od nich potrzebuje wiary i wierno�ci, ale od b�azna tylko l�ku. Czy nigdy nie zauwa�y�a�, �e ten ustawiczny stan l�ku, w kt�rym �yje Magnifico, jest patologiczny? My�lisz, �e to naturalne i normalne, �e istota ludzka jest ca�y czas tak przera�ona jak on? Taki l�k staje si� komiczny. Taki prawdopodobnie wydawa� si� Mu�owi, a przy okazji by� mu na r�k�, gdy� dzi�ki temu nie zorientowali�my si� wcze�niej w czym m�g�by nam pom�c Magnifico.

To znaczy, �e informacje Magnifica o Mule by�y nieprawdziwe? � spyta�a Bayta.

��By�y myl�ce. By�y zabarwione patologicznym l�kiem. Mu� nie jest, jak my�li Magnifico, �adnym olbrzymem. Bardziej prawdopodobne jest to, �e poza swoimi niezwyk�ymi zdolno�ciami psychicznymi jest zwyczajnym cz�owiekiem. Ale je�li podoba�o mu si� by� supermanem w oczach biednego Magnifica� � psycholog wzruszy� ramionami. � W ka�dym razie informacje Magnifica nie s� ju� wa�ne.

��A co jest wobec tego wa�ne?

Ale Mis, zamiast odpowiedzi, strz�sn�� jej r�k� i wr�ci� do projektora.

��Co jest wobec tego wa�ne? � powt�rzy�a. � Druga Fundacja? Psycholog zerkn�� na ni�.

��Czy�bym ci ju� co� o tym m�wi�? Nie przypominam sobie tego. Jeszcze nie jestem got�w. Co ci powiedzia�em?

��Nic! � odpar�a Bayta gwa�townie. � Na Galaktyk�, nic mi nie powiedzia�e�, ale chcia�abym, �eby� to wreszcie zrobi�, bo jestem ju� �miertelnie zm�czona. Kiedy to si� sko�czy?

Ebling Mis popatrzy� na ni� uwa�nie i powiedzia� ze smutkiem:

��No, moja� moja kochana, nie chcia�em ci� urazi�. Czasami zapominam� kto jest moim przyjacielem. Czasami wydaje mi si�, �e nie wolno mi m�wi� o tym wszystkim. Trzeba utrzyma� to w tajemnicy � przed Mu�em, nie przed tob�, moja droga � pog�adzi� j� przyja�nie po ramieniu.

��Co z t� Drug� Fundacj�? � spyta�a. G�os Misa przeszed� od razu w cichy szept.

��Wiesz jak starannie Seldon ukry� wszystkie �lady? Sprawozdania ze Zjazdu Psycholog�w nic by mi nie da�y, gdybym, zaledwie miesi�c temu, nie dozna� dziwnego ol�nienia. Nawet teraz wydaje mi si�, �e to zbyt niepewne. Referaty przedstawione na zje�dzie cz�sto nie maj� ze sob� zwi�zku, a zawsze s� niejasne. Wiele razy zastanawia�em si� czy sami uczestnicy zjazdu wiedzieli dok�adnie, o co chodzi Seldonowi. Czasem my�l�, �e ten zjazd by� dla Seldona tylko olbrzymi� fasad�, za kt�r� on sam, w pojedynk�, wzni�s� gmach�

��Obu Fundacji? � wtr�ci�a niecierpliwie Bayta.

��Drugiej Fundacji! Z nasz� Fundacj� sprawa by�a prosta. Ale o Drugiej Fundacji wiadomo tylko jak si� nazywa�a. Wymienia si� jej nazw�, ale je�li s� tam jakie� konkretne informacje o niej, to s� one g��boko ukryte we wzorach matematycznych. Jest wiele rzeczy, kt�rych nadal ni w z�b nie rozumiem, ale od siedmiu dni te okruchy informacji, kt�re uda�o mi si� zebra�, zaczynaj� si� uk�ada� w pewien, co prawda mglisty, obraz.

Fundacja Numer Jeden by�a �wiatem naukowc�w zajmuj�cych si� materi�. Skoncentrowano tam gin�c� nauk� Galaktyki w takich warunkach, �eby mog�a o�y� na nowo. Nie by�o tam �adnego psychologa. Ten szczeg�lny wyj�tek musia� s�u�y� jakiemu� celowi. Zwykle t�umaczono to tym, �e psychohistoria Seldona dzia�a najlepiej tam, gdzie poszczeg�lne elementy tego procesu, jednostki ludzkie, nie wiedz� nic o tym, co ma nast�pi� i dlatego we wszystkich sytuacjach reaguj� naturalnie. Czy m�wi� jasno� Tak, profesorze.

��Wobec tego s�uchaj uwa�nie. Fundacja Numer Dwa by�a �wiatem naukowc�w zajmuj�cych si� psychik�. By�a lustrzanym odbiciem naszego �wiata. Tam kr�lowa�a psychologia, nie nauki fizykalne. Rozumiesz? � zako�czy� triumfalnie.

��Nie.

��No, pomy�l, Bayta. Rusz g�ow�. Hari Seldon dobrze wiedzia�, �e jego psychohistoria jest w stanie przewidzie� tylko prawdopodobne sytuacje, �e nigdy nie daje ca�kowitej pewno�ci. Zawsze by� pewien margines b��du i w miar� up�ywu czasu ten margines powi�ksza� si� w post�pie geometrycznym. Naturalnie, Seldon stara� si� przed tym zabezpieczy� najlepiej jak tylko m�g�. Nasza Fundacja by�a �wiatem kwitn�cych nauk �cis�ych. Mog�a zwyci�a� armie i bronie. Sile mog�a przeciwstawi� si��. Ale w przypadku agresji psychicznej takiego mutanta jak Mu�?

��To by�oby zadanie dla psycholog�w z Drugiej Fundacji! � Bayta czu�a rosn�ce podniecenie.

��Tak, tak, tak! Oczywi�cie!

��Ale dot�d nic nie zrobili w tej sprawie.

��Sk�d wiesz, �e nie? Bayta zastanowi�a si�.

��Nie wiem � odpar�a. � Masz jaki� dow�d, �e co� robi�?

��Nie. Jest wiele czynnik�w, o kt�rych nic nie wiem. Druga Fundacja nie mog�a powsta� od razu w pe�ni rozkwitu, tak jak i my. Rozwijali�my si� i ro�li�my w si�� powoli. Z nimi musia�o by� tak samo. Gwiazdy tylko wiedz�, jak silni s� teraz. Czy maj� do�� si�, aby walczy� z Mu�em? A po pierwsze � czy w og�le s� �wiadomi tego niebezpiecze�stwa? Czy maj� zdolnych przyw�dc�w?

��Ale je�li rozwijaj� si� zgodnie z planem Seldona, to musz� pokona� Mu�a.

��Ba � rzek� Ebling Mis z zadum�, marszcz�c chud� twarz � czy tak jest naprawd�? Druga Fundacja by�a o wiele trudniejszym zadaniem ni� Pierwsza. Jest niepor�wnanie bardziej skomplikowana, skutkiem czego prawdopodobie�stwo b��du jest tu r�wnie� o wiele wi�ksze. A je�li Druga Fundacja nie zdo�a pokona� Mu�a, to �le � to bardzo �le. By� mo�e b�dzie to koniec rodzaju ludzkiego, przynajmniej takiego, jaki znamy.

��Nie.

��Tak. Gdyby potomkowie Mu�a odziedziczyli jego zdolno�ci psychiczne� Rozumiesz? Homo sapiens nie m�g�by z nimi konkurowa�. By�aby to nowa rasa panuj�ca � nowa arystokracja, a homo sapiens zosta�by, jako rasa ni�sza, zdegradowany do roli niewolnika. Nie mam racji?

��Masz.

��I nawet gdyby, dzi�ki jakiemu� przypadkowi, Mul nie za�o�y� dynastii, to na pewno za�o�y�by nowe, zniekszta�cone imperium, kt�re zespala�aby tylko jego osobista w�adza. Imperium to upad�oby wraz z jego �mierci�. Galaktyka znalaz�aby si� w tym samym punkcie, w kt�rym si� znajdowa�a przed jego pojawieniem si�, z t� tylko r�nic�, �e nie by�oby ju� Fundacji, kt�re mog�yby sta� si� zal��kiem prawdziwego, zdrowego imperium. By�oby to r�wnoznaczne z tysi�cami lat barbarzy�stwa. I nie by�oby wida� ko�ca.

��Co mo�emy zrobi�? Mo�emy ostrzec Drug� Fundacj�?

��Musimy, bo w przeciwnym razie, wskutek swojej niewiedzy o tym, co si� dzieje, mog� zgin��. Nie mo�emy tego ryzykowa�. Ale nie ma sposobu, �eby ich ostrzec.

��Nie ma sposobu?

��Nie wiem, gdzie si� znajduj�. S� �na drugim ko�cu Galaktyki�, ale to wszystko, co wiemy, a takich �wiat�w s� miliony.

��No, Ebling, a tu nic o tym nie ma? � wskaza�a nieokre�lonym ruchem na filmy pokrywaj�ce st�.

��Nie. Nic o tym, gdzie mog� j� znale�� � na razie. Ta tajemnica musi co� oznacza�. Musi by� jaki� pow�d� � w jego oczach znowu pojawi� si� wyraz zaintrygowania. � Chcia�bym, �eby� ju� posz�a. Straci�em ju� dosy� czasu, kt�rego i tak jest coraz mniej � coraz mniej.

Skrzywiony i rozdra�niony zabra� si� do swej roboty. Us�ysza�a zbli�aj�ce si� mi�kkie kroki Magnifica.

Tw�j m�� jest ju� w domu, pani.

Ebling Mis nawet nie spojrza� na b�azna. Znowu poch�oni�ty by� odczytywaniem film�w.

Tego wieczoru Toran, wys�uchawszy Bayty, spyta�:

��Wi�c naprawd� my�lisz, Bay, �e on ma racj�? Nie my�lisz, �e on jest� � zawaha� si�.

��On ma racj�. Ton�. Jest chory, wiem o tym. Ta zmiana w jego wygl�dzie i zachowaniu, spadek wagi, spos�b, w jaki m�wi � to wszystko �wiadczy, �e jest chory. Ale pos�uchaj go tylko, kiedy m�wi na temat Mul� czy Drugiej Fundacji, czy w og�le czegokolwiek zwi�zanego z tym, nad czym pracuje� Jego wyw�d jest tak jasny i przejrzysty, jak niebo w przestrzeni. On wie o czym m�wi. Wierz� mu.

��A wi�c jest jaka� nadzieja � by�o to raczej pytanie ni� stwierdzenie.

��Ja� ja sama nie wiem. Mo�e tak. Mo�e nie. Od tej chwili nosz� przy sobie miotacz � przy tych s�owach w jej r�ku pojawi�a si� bro� o polerowanej lufie. � Tak na wszelki wypadek, Torie, na wszelki wypadek.

��Na wypadek czego?

Bayta za�mia�a si� nieco histerycznie.

��Mniejsza o to! Mo�e ja r�wnie�, jak Ebling Mis, jestem troch� szalona.

W tym czasie Ebling Mis mia� przed sob� ju� tylko siedem dni �ycia. Mija�y szybko i niepostrze�enie.

Toranowi wydawa�o si�, �e wszystkich ogarn�o odr�twienie. Ciep�e dni i panuj�ca wok� g�ucha cisza sprawi�y, �e on sam zapad� w co� w rodzaju letargu. Wydawa�o mu si�, �e wszystko, co �yje, utraci�o zdolno�� dzia�ania i pogr��y�o si� w bezdennym morzu hibernacji.

Mis by� skrytym stworzeniem, kt�rego podziemna praca nie dawa�a �adnych widocznych wynik�w i. o kt�rej w zwi�zku z tym nie by�o nic wiadomo. Zabarykadowa� si� w bibliotece. Ani Toran, ani Bayta nie mieli do niego dost�pu. Tylko charakterystyczne dla roli po�rednika us�ugi, kt�re spe�nia� Magnifico �wiadczy�y, �e Mis jeszcze �yje. Magnifico, kt�ry zrobi� si� cichy i zamy�lony, nosi� na palcach tace z jedzeniem i wytrwale, z czujn� gotowo�ci� asystowa� Misowi.

Bayta stawa�a si� powoli cieniem dawnej Bayty. Jej poprzedni wigor znik� bez �ladu, straci�a dawn� pewno�� siebie i zaradno��. Ona r�wnie� szuka�a samotno�ci, a pewnego dnia Toran naszed� j�, jak bawi�a si� miotaczem. Szybko go od�o�y�a i stara�a si� u�miechn��.

��Co ty z tym robisz, Bay? Trzymam, go. Czy to przest�pstwo?

��Jeszcze zdmuchniesz t� swoj� durn� g�ow�!

��No to zdmuchn�. Niewielka strata!

�ycie ma��e�skie nauczy�o Torana, �e nie ma sensu dyskutowa� z kobiet� w z�ym nastroju. Wzruszy� ramionami i odszed�.

Ostatniego dnia Magnifico wpad� bez tchu do pomieszczenia, w kt�rym siedzieli Toran i Bayta. Z�apa� ich kurczowo za r�ce.

��Wzywa was profesor. �le z nim. Rzeczywi�cie, by�o z nim �le. Le�a� w ��ku i patrzy� na nich nienaturalnie rozszerzonymi i nienaturalnie jasnymi oczami. By� brudny i zmieniony nie do poznania.

��Ebling! � krzykn�a Bayta.

��Pozw�lcie mi m�wi� � wycharcza� psycholog, unosz�c si� z trudem na �okciu. � Pozw�lcie mi m�wi�. Ze mn� koniec � dalsz� prac� zostawiam wam. Nie mam �adnych notatek, zniszczy�em wszystkie �wistki z obliczeniami. Nie mo�e si� o tym dowiedzie� nikt inny. Musicie wszystko mie� w g�owie.

Magnifico! � powiedzia�a Bayta z szorstk� bezpo�rednio�ci�. � Id� na g�r�.

B�azen podni�s� si� z oci�ganiem i zrobi� krok do ty�u, nie odwracaj�c si� od ��ka. Jego wzrok by� ca�y czas utkwiony w Misa. Mis uczyni� s�aby ruch r�k�.

��On si� nie liczy, pozw�lcie mu zosta�. Zosta�. Magnifico.

B�azen szybko usiad�. Bayta gapi�a si� na pod�og�. Powoli, bardzo powoli przygryz�a warg�.

Jestem przekonany � rzek� ochryp�ym szeptem Mis � �e Druga Fundacja jest wstanie wygra�. je�li nie zostanie przedwcze�nie zdobyta przez Mu�a. Utrzymywa�a swoje istnienie w tajemnicy, t� tajemnic� trzeba zachowa�, bo maj� w tym pewien cel. Musicie si� do nich uda�: wasze informacje s� najwy�szej wagi� mog� wszystko zmieni�. S�yszycie mnie?

��Tak, tak! � krzykn�� Toran g�osem bliskim rozpaczy. � Powiedz nam, jak si� tam dosta�, Ebling. Gdzie to jest?

��Mog� wam to powiedzie� � zabrzmia� s�aby g�os psychologa.

Nie zd��y�.

Bayta z kredowo bia�� twarz� podnios�a miotacz i strzeli�a. Podziemia odbi�y echo wystrza�u. Od pasa w g�r� nie by�o ju� Misa, za to w �cianie za nim zia�a dziura o poszarpanych brzegach. Ze zdr�twia�ych palc�w Bayty wysun�� si� miotacz i upad� na pod�og�.

Nie pad�o ani jedno s�owo. Huk wystrza�u przetoczy� si� echem przez po�o�one wy�ej pomieszczenia, sp�yn�� w d� jak ochryp�y szept i zamar�. Przedtem zd��y� jeszcze zag�uszy� ostry brz�k padaj�cego na posadzk� miotacza Bayty, st�umi� przenikliwy krzyk Magnifica i wch�on�� nieartyku�owany ryk Torana.

Zapad�a m�cz�ca cisza.

Bayta pochyli�a g�ow�. Zab�ys�a w powietrzu �za, kt�ra stoczy�a si� z jej policzka. Bayta nigdy wcze�niej nie p�aka�a.

Napi�te mi�nie Torana niemal trzeszcza�y, ale nie rozlu�ni� ich. Wydawa�o mu si�, �e nie zdo�a ju� nigdy rozewrze� zaci�ni�tych szcz�k. Twarz Magnifica wygl�da�a jak trupia maska.

W ko�cu spomi�dzy zaci�ni�tych z�b�w Torana wydoby� si� zduszony, zmieniony nie do poznania g�os:

��A wi�c jeste� we w�adzy Mu�a. Dosta� ci�! Bayta podnios�a g�ow� i wykrzywi�a usta z bolesnym rozbawieniem.

��Ja we w�adzy Mu�a? Nie b�d� �mieszny. Spr�bowa�a si� u�miechn�� � bez wi�kszego rezultatu � i odgarn�a w�osy do ty�u. Powoli jej g�os wr�ci� do normy, a w ka�dym razie brzmia� w miar� normalnie.

��To ju� sko�czone, Toran. Teraz mog� m�wi�. Nie wiem, jak d�ugo po�yj�, ale mog� zacz�� m�wi�

Napi�cie Torana zel�a�o pod swym w�asnym ci�arem i przerodzi�o si� w apati�.

��O czym, Bay? O czym tu mo�na m�wi�?

��O nieszcz�ciu, kt�re ci�gnie si� za nami. Wspominali�my ju� o tym wcze�niej, Torie. Nie pami�tasz? O tym, �e kl�ska stale depcze nam po pi�tach, cho� nigdy tak naprawd� nas nie dosi�ga. Byli�my w Fundacji i upad�a, kiedy Niezale�ni Handlarze nadal walczyli � ale nam uda�o si� na czas dosta� na Haven. Byli�my na Haven i Haven pad�o, kiedy inni nadal walczyli � nam znowu uda�o si� stamt�d wydosta� na czas. Polecieli�my na Neotrantora i do tej pory na pewno przy��czy� si� on ju� do Mu�a.

Toran s�ucha� i kr�ci� g�ow�.

��Nie rozumiem.

��Torie, takie rzeczy normalnie si� nie zdarzaj�. Ty i ja znaczymy zbyt ma�o, nie znajdowaliby�my si� zawsze w centrum wydarze� � gdyby�my nie nie�li ze sob� klucza do tych wydarze�. Gdyby�my nie nie�li ze sob� �r�d�a infekcji! Rozumiesz teraz?

Toranowi zesztywnia�y wargi. Popatrzy� ze zgroz� na krwawe szcz�tki, kt�re jeszcze niedawno by�y istot� ludzk� i zrobi�o mu si� niedobrze.

��Wyjd�my st�d, Bay. Wyjd�my na powietrze.

Na zewn�trz by�o pochmurnie. Wok� nich �wista� wiatr, kt�rego podmuchy rozwiewa�y w�osy Bayty. Za nimi wywl�k� si� Magnifico i kr�ci� si� w takiej odleg�o�ci od nich, �e musia�y do niego dociera� strz�py ich rozmowy.

Toran rzek� kr�tko:

��Zabi�a� Misa, bo uwa�a�a�, �e to on jest �r�d�em infekcji?

Uderzy� go dziwny wyraz jej oczu. Spyta� szeptem: � On by� Mu�em? � ale jego w�asne s�owa wyda�y mu si� absurdalne.

Bayta roze�mia�a si� histerycznie.

��Biedny Ebling Mu�em? Na Galaktyk�, nie! Nie mog�abym go zabi�, gdyby by� Mu�em. Odkry�by emocj� towarzysz�c� temu postanowieniu i natychmiast zmieni� j� w mi�o��, przywi�zanie, adoracj� czy paniczny strach, w to, co by mu si� podoba�o. O nie, zabi�am Eblinga w�a�nie dlatego, �e nie by� Mu�em. Zabi�am go, bo wiedzia� gdzie znajduje si� Druga Fundacja i za chwil� wyjawi�by t� tajemnic� Mu�owi.

��Wyjawi�by t� tajemnic� Mu�owi � powt�rzy� Toran z g�upim wyrazem twarzy. � Wyjawi�by Mu�owi�

Nagle dotar�o do niego znaczenie s��w Bayty. Wyda� zduszony okrzyk, obr�ci� si� i spojrza� ze zgroz� na b�azna, kt�ry m�g� si� kuli� nieprzytomny ze strachu, zrozumiawszy o czym m�wi�.

��Chyba nie Magnifico? � wyszepta�.

��S�uchaj! � rzek�a Bayta. � Pami�tasz, co si� wydarzy�o na Neotrantorze? Och, Torie, pomy�l troch�

Ale Toran potrz�sn�� tylko g�ow� i co� mrukn��. M�wi�a wi�c dalej, znu�onym g�osem:

��Na Neotranlorze zmar� cz�owiek. Zmar�, mimo i� nikt go nawet nie dotkn��. Mo�e to nieprawda? Magnifico gra� na swym wizjofonie, a kiedy sko�czy�, nast�pca tronu ju� nie �y�. Czy to nie dziwne? Czy to nie dziwne, �e istota tak panicznie boj�ca si� wszystkiego, tak pora�ona strachem mo�e zabija�, kiedy tylko zechce?

��Ta muzyka i efekty �wietlne � rzek� Toran � maj� wielki wp�yw na uczucia�

��W�a�nie � wp�yw na uczucia. I to bardzo du�y. Tak si� sk�ada, �e wp�ywanie na uczucia to specjalno�� Mu�a. To jeszcze mo�na by traktowa� jako zwyk�y przypadek. A istota, kt�ra potrafi zabija� si�� sugestii, jest tak pe�na strachu. No, to te� mo�na wyja�ni�, bo rzekomo Mu� manipulowa� jego umys�em. Ale ja, Toran, ujrza�am cz�� tego, co zabi�o nast�pc� tronu. Zobaczy�am tylko malutki kawa�ek, ale to wystarczy�o, �eby opanowa�o mnie to samo uczucie przygn�bienia i rezygnacji, kt�re opad�o mnie w Krypcie Czasu i na Haven. Toran, ja to uczucie zawsze rozpoznam bezb��dnie. Twarz Torana pociemnia�a.

��Ja� ja te� to czu�em. Zapomnia�em o tym. Nigdy nie pomy�la�em�

��Wtedy po raz pierwszy przysz�o mi to do g�owy. By�o to w�a�ciwie jakie� nieokre�lone uczucie � intuicja, je�li wolisz to tak nazwa�. Nie mia�am si� na czym oprze�. I w�a�nie wtedy Pritcher powiedzia� nam o Mule i o charakterze jego mutacji i wszystko naraz sta�o si� jasne. To Mu� wytworzy� atmosfer� przygn�bienia i rezygnacji w Krypcie Czasu. Magnifico wytworzy� t� sam� atmosfer� na Neotrantorze. To by�o to samo uczucie. Dlatego Mu� i Magnifico to jedna i ta sama osoba. Czy to si� nie uk�ada w zgrabn� ca�o��, Torie? Zupe�nie jak aksjomat geometrii � je�li dwa odcinki s� r�wne temu samemu odcinkowi, to s� r�wne sobie nawzajem.

By�a o krok od histerii, ale opanowa�a si� si�� woli i m�wi�a dalej:

��To odkrycie �miertelnie mnie przerazi�o. Je�li Magnifico jest Mu�em, to potrafi odczyta� moje uczucia i ukierunkowa� je dla swoich potrzeb. Nie mog�am do tego dopu�ci�. Unika�am go. Na szcz�cie on mnie te�, za bardzo interesowa� si� Eblingiem Misem. Powzi�am decyzj�, �eby zabi� Misa, zanim zacznie m�wi�. Planowa�am to w tajemnicy, w najwi�kszej tajemnicy � w takiej tajemnicy, �e ba�am si� o tym m�wi� nawet sama ze sob�. Gdybym mog�a zabi� Mu�a � Ale nie mog�am podj�� takiego ryzyka. Spostrzeg�by si� od razu i wszystko by�oby stracone.

Z emocji wydawa�a si� zupe�nie wyczerpana.

Toran rzek� szorstko i zdecydowanie:

��To niemo�liwe. Sp�jrz na to nieszcz�sne stworzenie. On mia�by by� Mu�em? Nawet nie s�yszy, co m�wimy.

Ale kiedy spojrza� w stron�, w kt�r� wskaza� palcem, spostrzeg�, �e Magnifico stoi wyprostowany i bacznie si� im przygl�da przenikliwym i pochmurnym wzrokiem. Odezwa� si� bez �ladu poprzedniego akcentu:

��S�ysza�em, przyjacielu, co m�wi�a. Tylko �e siedz� tu i my�l� ca�y czas o tym, jak przy ca�ym swoim sprycie i przezorno�ci mog�em pope�ni� taki b��d i straci� tak du�o.

Toran cofn�� si� gwa�townie, jakby obawia� si�, �e b�azen mo�e go dotkn�� albo �e jego oddech mo�e go skazi�.

Magnifico skin�� g�ow� i odpowiedzia� na nieme pytanie:

��Ja jestem Mu�em.

Nie wydawa� si� ju� groteskowy, jego tyczkowate nogi i ptasi nos nagle przesta�y by� �mieszne. Jego l�k znik� bez �ladu, a ruchy sta�y si� pewne i stanowcze.

By� panem sytuacji i zachowywa� si� ze swobod�, kt�r� daje du�a wprawa.

Rzek� wyrozumiale:

Si�d�cie sobie �mia�o, mo�ecie si� nawet wyci�gn�� wygodnie na trawie. Gra si� sko�czy�a i chcia�bym wam opowiedzie� pewn� histori�. To moja s�abo�� � chc�, �eby ludzie mnie zrozumieli.

Kiedy spojrza� na Bayt�, jego oczy by�y zn�w starymi, smutnymi i �agodnymi oczami b�azna Magnifico.

��W moim dzieci�stwie � zacz�� � nie by�o naprawd� nic, co chcia�bym pami�ta�. � M�wi� szybko i niecierpliwie, podkre�laj�c to ca�ym cia�em. � Mo�e potraficie to zrozumie�. Z tym nosem ju� si� urodzi�em, a moja szczud�owata sylwetka to skutek pracy gruczo��w. Nie mog�em mie� normalnego dzieci�stwa. Matka zmar�a, nim zd��y�a mnie ujrze�. Ojca nie znam. Ros�em bez �adnej opieki, psychicznie okaleczony i st�amszony, pe�en lito�ci do siebie i nienawi�ci do innych. Nazywano mnie dziwnym dzieckiem. Wszyscy mnie unikali � wi�kszo�� z niech�ci, niekt�rzy ze strachu. Zdarza�y si� dziwne wypadki� Ale mniejsza z tym! Wydarzy�o si� dosy�, �eby kapitan Pritcher badaj�c okres mojego dzieci�stwa, doszed� do wniosku, �e jestem mutantem, co ja sam u�wiadomi�em sobie dopiero po dwudziestce.

Jego g�os dobiega! do Bayty i Torana jak z oddali. B�azen, czy Mu�, przechadza� si� przed nimi, m�wi�c do swych za�o�onych na piersiach r�k.

���wiadomo�� moich niezwyk�ych zdolno�ci zdawa�a si� dociera� do mnie powoli, ma�ymi krokami. Nawet pod koniec trudno mi by�o w to uwierzy�. Dla mnie umys� ludzki jest skal� ze strza�k� wskazuj�c� na dominuj�ce uczucie. To s�abe por�wnanie, ale jak inaczej mog� to wyja�ni�? Powoli przekonywa�em si�, �e mog� si�gn�� w g��b ludzkiego umys�u i wychyli� wskaz�wk� do dowolnego punktu tej skali, �e mog� j� w tej pozycji ustawi� na zawsze. A jeszcze wi�cej czasu potrzebowa�em, �eby si� przekona�, �e inni tego nie potrafi�.

Ale w ko�cu dotar�a do mnie �wiadomo��, �e posiadam niezwyk�� moc, a wraz z tym obudzi�o si� we mnie pragnienie, �eby sobie wynagrodzi� lata poniewierki. Mo�e zdo�acie mnie zrozumie�. Nie lekko jest by� odmie�cem � by� istot� rozumn�, my�l�c� i odmie�cem. Wsz�dzie tylko �miech i szykany! Odmieniec! Obcy!

Nigdy tego nie do�wiadczyli�cie.

Magnifico spojrza� w niebo, zako�ysa� si� na pi�tach i ci�gn�� dalej kamiennym g�osem:

��No, ale w ko�cu pozna�em swoje mo�liwo�ci i postanowi�em, �e ja i Galaktyka zamienimy si� rolami. Dot�d oni byli g�r�, a ja d�ugo znosi�em to cierpliwie � przez dwadzie�cia dwa lata. Nadesz�a moja kolej! Od was, od ca�ej reszty, zale�a�o, czy mi si� uda. Nikt nie powie, �e Galaktyka mia�a s�abe szans�. Ja jeden, a ich biliony.

Przerwa� na chwil� i szybko zerkn�� na Bayt�.

��Ale mia�em s�aby punkt. Sam w sobie by�em niczym. W�adz� mog�em zdoby� tylko za po�rednictwem innych. Sukcesy odnosi�em przez po�rednik�w. Zawsze! By�o tak, jak m�wi� Pritcher. Przy pomocy pewnego pirata uzyska�em swoj� pierwsz� baz� wypadow� na asteroidzie. Przy pomocy pewnego przemys�owca zdoby�em pierwsz� planet�. Przy pomocy mn�stwa innych os�b, ko�cz�c na w�adcy Kalgana, zdoby�em sam Kalgan i flot� wojenn�. Nast�pnym celem by�a Fundacja � i tu wy si� pojawiacie w tej historii.

Fundacja � m�wi� cicho � by�a najtrudniejszym zadaniem. Aby j� pokona�, musia�em pozyska�, zniszczy� lub unieszkodliwi� znaczn� cz�� jej klasy rz�dz�cej. Mog�em to zrobi�, zaczynaj�c z punktu zerowego, ale mo�liwa te� by�a kr�tsza droga, wi�c szuka�em jej. W ko�cu je�li kto� jest na tyle silny, �eby podnie�� pi��set funt�w, to nie znaczy, �e chce to stale robi�. Kontrola emocji nie jest wcale �atwym zadaniem i tam, gdzie to nie jest naprawd� konieczne, wol� jej nie stosowa�. A wi�c przed swoim pierwszym atakiem na Fundacj� postanowi�em poszuka� sojusznik�w.

Podaj�c si� za swojego w�asnego b�azna, szuka�em agenta lub agent�w, kt�rych Fundacja musia�a przys�a� na Kalgan w celu zdobycia informacji o mojej skromnej osobie. Teraz wiem, �e osob�, kt�rej szuka�em, by� Ha� Pritcher. Dziwnym zrz�dzeniem losu, zamiast niego, znalaz�em was. Jestem co prawda telepat�, ale nie doskona�ym, a ty, pani, by�a� z Fundacji. To mnie wprowadzi�o w b��d. Nie by� to b��d fatalny, bo p�niej przy��czy� si� do nas Pritcher, ale by�o to pocz�tkiem b��du, kt�ry okaza� si� fatalny.

Siedz�cy dot�d spokojnie Toran obruszy� si�. Rzek� z oburzeniem:

��Chwileczk�. Chcesz powiedzie�, �e kiedy postawi�em si� temu porucznikowi na Kalganie, maj�c w r�ku jedynie pistolet osza�amiaj�cy i uratowa�em ci� to zmusi�e� mnie do tego wp�ywaj�c na moje uczucia? � Pieni� si� wprost z oburzenia. � Chcesz powiedzie�, �e manipulowa�e� mn� ca�y czas?

Na twarzy Magnifico pojawi� si� lekki u�miech.

��A dlaczego nie? My�lisz, �e to niemo�liwe? Zastan�w si� sam� My�l�, �e kiedy p�niej zastanowi�e� si� nad tym na zimno, sam by�e� zaskoczony swoim zachowaniem.

Tak � rzek�a Bayta sztywno. � By� zaskoczony. To zupe�nie jasne.

��W rzeczywisto�ci � podj�� Mu� � Toranowi nie grozi�o �adne niebezpiecze�stwo. Porucznik otrzyma� surowe polecenie, �eby nas pu�ci� wolno. Tak wi�c my troje i Pritcher polecieli�my na Fundacj� � i popatrzcie tylko, jak od razu zacz�y si� urzeczywistnia� moje plany. Kiedy Pritcher stan�� przed s�dem wojennym i byli�my obecni ha rozprawie, nie pr�nowa�em. Wojskowi, kt�rzy byli s�dziami w tym procesie, p�niej, w czasie wojny, byli dow�dcami eskadr. Poddali si� raczej �atwo i moja flota wygra�a bitw� o Horleggor i inne, mniejsze bitwy.

Przez Pritchera pozna�em doktora Misa, kt�ry wpad� na pomys�, �eby przynie�� mi wizjofon, i w ten spos�b nies�ychanie upro�ci� mi ca�� spraw�. Tylko �e nie by� to ca�kowicie jego w�asny pomys�.

Te koncerty! � przerwa�a mu Bayta. � Usi�owa�am je dopasowa� do ca�o�ci. Teraz rozumiem.

Tak � rzek� Magnifico � wizjofon dzia�a jako urz�dzenie skupiaj�ce. W pewnym sensie wizjofon jest sam w sobie prymitywnym przyrz�dem s�u��cym do kontrolowania emocji. Za jego pomoc� mog� manipulowa� pojedynczymi lud�mi i ich zbiorowiskami bardziej intensywnie. Koncerty, kt�re dawa�em na Terminusie przed jego upadkiem i na Haven przed jego upadkiem, przyczyni�y si� do powstania atmosfery defetyzmu. Bez wizjofonu mog�em wywo�a� u nast�pcy tronu na Neotrantorze bardzo z�e samopoczucie, ale nie m�g�bym by� go zabi�. Rozumiecie?

Jednak moim najwi�kszym sukcesem by�o odkrycie Eblinga Misa. M�g� on by� � Magnifico rzek� to ze smutkiem, a potem po�piesznie podj�� na nowo swoj� opowie��.

��Jest pewien aspekt kontroli uczu�, o kt�rym nic nie wiecie. Intuicj�, przeczucie, ol�nienie, czy jak tam chcecie to nazwa�, mo�na traktowa� jako emocj�. Przynajmniej ja tak to mog� traktowa�. Nie rozumiecie mnie, co?

Nie czeka� na odpowied�.

��Umys� ludzki pracuje ma�o wydajnie. Zazwyczaj szacuje si�, �e wykorzystuje dwadzie�cia procent swoich mo�liwo�ci. Kiedy w jakim� momencie zadzia�a na pe�nych obrotach, to okre�la si� to jako przeczucie, ol�nienie czy intuicj�. Ju� dawno odkry�em, �e jestem w stanie pobudzi� m�zg do sta�ej wysoko wydajnej pracy. Jest to proces zab�jczy dla osoby, kt�r� si� zmusza do takiego wysi�ku, ale za to bardzo u�yteczny� Depresor pola j�drowego, kt�rego u�y�em w wojnie przeciw Fundacji, by� efektem pracy poddanego takiej presji technika kalga�skiego. I znowu dzia�a�em przez innych.

Ebling Mis to by� strza� w dziesi�tk�. Jego mo�liwo�ci by�y wielkie i potrzebowa�em go. Jeszcze przed rozpocz�ciem wojny z Fundacj� wys�a�em delegat�w na negocjacje z Imperium. W�a�nie wtedy rozpocz��em poszukiwania Drugiej Fundacji. Naturalnie, nie znalaz�em jej. Naturalnie, wiedzia�em, �e musz� j� znale�� � i Ebling Mis by� kluczem do tej zagadki. Korzystaj�c w pe�ni z mo�liwo�ci swego m�zgu, m�g� by� mo�e powt�rzy� prac� Hariego Seldona.

Cz�ciowo zrobi� to. Eksploatowa�em go do granic mo�liwo�ci. By�o to bezlitosne, ale zadanie musia�o by� wykonane. Pod koniec by� ju� umieraj�cy, ale jeszcze �y�� � znowu zamy�li� si� pos�pnie. � I �y�by wystarczaj�co d�ugo. Polecieliby�my w tr�jk� do Drugiej Fundacji. By�aby to ostatnia bitwa� gdyby nie m�j b��d.

Toran przerwa� mu brutalnie:

��Dlaczego to tak przeci�gasz? Powiedz, na czym polega� tw�j b��d i� i sko�cz t� przemow�.

��No jak�e, przecie� to twoja �ona by�a tym b��dem. Twoja �ona jest niezwyk�� osob�. W ca�ym swoim �yciu nie spotka�em drugiej takiej. Ja� ja� � zupe�nie niespodziewanie za�ama� mu si� g�os. Z trudem opanowa� si�. Podj�� z dziwn� zawzi�to�ci�. � Lubi�a mnie, mimo �e nie wp�ywa�em na jej uczucia. Nigdy nie czu�a do mnie odrazy ani nie bawi� jej m�j widok. �a�owa�a mnie. Lubi�a mnie!

Nie rozumiesz tego? Nie rozumiesz, co to dla mnie znaczy�o? Nigdy przedtem nikt� No wi�c� ho�ubi�em to uczucie. Panowa�em nad uczuciami innych, ale zdradzi�y mnie moje w�asne uczucia. Widzisz, trzyma�em si� z dala od jej umys�u, nie manipulowa�em nim. Za bardzo ceni�em to naturalne uczucie. To by� m�j b��d � pierwszy b��d.

Ty, Toran, by�e� stale pod kontrol�. Nigdy mnie nie podejrzewa�e�, nigdy o nic nie wypytywa�e�, nigdy nie dostrzega�e� we mnie nic dziwnego czy szczeg�lnego. Na przyk�ad wtedy, kiedy zatrzyma� nas statek �filijski�. Nawiasem m�wi�c, znali nasze po�o�enie, bo ca�y czas by�em z nimi w kontakcie, tak jak przez ca�y czas by�em w kontakcie ze swoimi genera�ami. Kiedy nas zatrzymali, zosta�em zabrany na pok�ad ich statku, aby nastawi� uczuciowo Hana Pritchera, kt�ry znajdowa� si� tam w charakterze wi�nia. Kiedy opuszcza�em ich statek, by� ju� pu�kownikiem, cz�owiekiem Mu�a i dow�dc� statku. Ta ca�a gra by�a zbyt przejrzysta nawet dla ciebie, Toran. Mimo to przyj��e� moje wyja�nienie tej sprawy, chocia� roi�o si� w nim od sprzeczno�ci. Rozumiesz, co mam na my�li?

Toran skrzywi� si� i rzek� wyzywaj�cym tonem:

��Jak utrzymywa�e� kontakt ze swoimi genera�ami?

��Nie by�o z tym �adnych problem�w. Ultrafal�wki s� �atwe w obs�udze i maj� niewielkie rozmiary. Zreszt� tak naprawd� nikt nie m�g� mnie nakry�! Ka�dy, kto by mnie zasta� przy nadajniku, odszed�by z luk� w pami�ci. Zdarzy�o si� tak par� razy.

Na Neotrantorze moje durne uczucia zdradzi�y mnie raz jeszcze. Bayta nie by�a pod moj� kontrol�, ale mimo to by� mo�e nigdy nie zacz�aby mnie podejrzewa�, gdybym nie straci� g�owy i post�pi� inaczej z nast�pc� tronu. Jego zamiary w stosunku do Bayty zdenerwowa�y mnie. Zabi�em go. By�o to g�upie. Wystarczy�aby nie wzbudzaj�ca podejrze� walka.

Jednak nawet mimo tego jej podejrzenia nie przerodzi�yby si� w pewno��, gdybym powstrzyma� Pritchera i nie pozwoli� mu na t� paplanin� tutaj, albo gdybym po�wi�ci� mniej uwagi Misowi, a wi�cej wam� � wzruszy� ramionami.

To koniec opowie�ci? � spyta�a Bayta.

��Koniec.

��No i co teraz?

��B�d� kontynuowa� sw�j program. W�tpi�, �ebym w tych zdegenerowanych czasach znalaz� drugiego cz�owieka o takim m�zgu i tak wykszta�conego jak Ebling Mis. B�d� musia� szuka� Drugiej Fundacji w inny spos�b. W pewnym sensie pokonali�cie mnie.

Bayta poderwa�a si� na nogi i krzykn�a triumfuj�co:

��W pewnym sensie? Tylko w pewnym sensie? Pokonali�my ci� ca�kowicie! Wszystkie twoje zwyci�stwa, poza Fundacj�, nic si� nie licz�, gdy� Galaktyka jest teraz barbarzy�sk� pustk�. Zreszt� pokonanie Fundacji jest te� niewielkim sukcesem, gdy� nie zosta�a ona zaprojektowana po to, �eby pokonywa� kryzysy takiego rodzaju, jak ten, kt�ry ty wywo�a�e�. Musisz zwyci�y� Drug� Fundacj� � Drug� Fundacj�, a to w�a�nie jest ta Fundacja, kt�ra ci� pokona. Twoj� jedyn� szans� by�o zlokalizowa� j� i pokona�, zanim zd��y si� przygotowa�. Teraz ci si� to nie uda. Z ka�d� minut� b�dzie bardziej gotowa na odparcie twojego ataku. Przekonasz si� o tym, kiedy uderzy w ciebie i zako�czy si� kr�tki okres twego panowania i staniesz si� jednym z tych dumnych zdobywc�w, kt�rzy przemykaj� jak meteor po krwawym niebie historii.

Oddycha�a z trudem, trac�c prawie g�os ze wzburzenia:

��I to my ci� pokonali�my � Toran i ja. Umr� z pogodn� twarz�.

Ale smutne, br�zowe oczy Mu�a by�y znowu smutnymi, br�zowymi, pe�nymi mi�o�ci oczami Magnifica.

��Nie zabij� ani ciebie, ani twojego m�a. W ko�cu nie mo�ecie mi ju� bardziej zaszkodzi�, a zabicie was nie wskrzesi Eblinga Misa. Ja sam ponosz� odpowiedzialno�� za swoje b��dy. Mo�ecie odej��, tw�j m�� i ty. Id�cie w pokoju, w imi� tego, co nazywam� przyja�ni�.

��A tymczasem � doda� w nag�ym przyp�ywie dumy � jestem wci�� Mu�em, najpot�niejszym cz�owiekiem w ca�ej Galaktyce. I mimo wszystko pokonam Drug� Fundacj�.

Bayta ze spokojem i pewno�ci� wypu�ci�a sw� ostatni� strza��.

��Nie pokonasz! Mam jeszcze wiar� w m�dro�� Seldona. B�dziesz nie tylko pierwszym, ale i ostatnim w�adc� ze swojej dynastii.

Co� ubod�o Magnifica.

��Z mojej dynastii? Owszem, cz�sto o tym my�la�em. O tym, �e m�g�bym za�o�y� dynasti�. �e m�g�bym mie� odpowiedni� ma��onk�.

Bayta nagle zrozumia�a jego spojrzenie i zmartwia�a ze zgrozy.

Magnifico potrz�sn�� g�ow�.

��Wyczuwam twoj� odraz�, ale to niem�dre. Gdyby rzeczy mia�y si� inaczej, bez trudu uczyni�bym ci� szcz�liw�. By�aby to sztuczna ekstaza, ale nie r�ni�aby si� od naturalnej emocji. Ale rzeczy nie maj� si� inaczej. Nazwa�em si� Mu�em� ale oczywi�cie nie z powodu mojej si�y�

Odszed�, nie obejrzawszy si� ani razu.