Statek by� gotowy do drogi. Nie brakowa�o niczego opr�cz celu podr�y. Mu� sugerowa� powr�t na Trantora, na le��c� w ruinach metropoli� najwi�kszego imperium w dziejach ludzko�ci, na martwy �wiat b�d�cy ongi� stolic� ca�ej Galaktyki.

Pritcher by� temu przeciwny. Jego zdaniem by� to �lad wiod�cy donik�d � stara, dok�adnie spenetrowana �cie�ka.

W kabinie nawigacyjnej zasta� Baila Channisa. K�dzierzawa czupryna m�odzie�ca by�a zwichrzona, ale nie zanadto. Akurat na tyle, by opad� mu na czo�o wij�cy si� kosmyk w�os�w. Nawet najbardziej staranne zabiegi nie da�yby lepszego efektu. Do tej fryzury znakomicie pasowa� szeroki u�miech ukazuj�cy l�ni�ce bia�e z�by. Sztywny genera� poczu� nieokre�lon� niech�� do towarzysza wyprawy.

Channis by� wyra�nie podniecony.

��Pritcher, to nie mo�e by� zbieg okoliczno�ci!

��Nie rozumiem, o czym m�wisz � odpar� zimno genera�.

��Och� dobra, bierz krzes�o i siadaj, stary. Przegl�da�em twoje notatki. Uwa�am, �e s� �wietne.

��To bardzo mi�e z twojej strony.

��Ale zastanawiam si�, czy doszed�e� do takich samych wniosk�w jak ja. Pr�bowa�e� kiedy zabra� si� za ten problem dedukcyjnie? To znaczy, owszem, przeczesywanie wybranych losowo partii przestrzeni to ca�kiem niez�a metoda i podczas tych pi�ciu wypraw odwali�e� niez�y kawa�ek roboty, to jasne. Ale czy zastanowi�e� si� kiedy, ile trzeba by czasu, �eby przy takim tempie oblecie� wszystkie znane �wiaty?

��Owszem, par� razy � Pritcher nie mia� najmniejszej ochoty u�atwia� Channisowi rozmowy, ale musia� zorientowa� si�, co my�li jego kompan. Jego m�zg znajdowa� si� przecie� poza kontrol� Mu�a, a wi�c nie mo�na by�o przewidzie�, co mu przyjdzie do g�owy.

��W porz�dku. Wobec tego mo�e teraz postaraliby�my si� wsp�lnie przeanalizowa� t� spraw� i odpowiedzie� na pytanie, czego w�a�ciwie szukamy?

��Drugiej Fundacji � odpar� szorstko Pritcher.

��Fundacji zamieszka�ej przez psycholog�w � poprawi� go Channis � kt�rzy s� tak samo s�abi w fizyce jak Pierwsza Fundacja w psychologii. My�l�, �e konsekwencje tego stanu rzeczy s� dla ciebie zupe�nie oczywiste. W ko�cu to ty, nie jji, pochodzisz z Pierwszej Fundacji. Musimy znale�� �wiat, kt�ry sprawuje rz�dy nad przestrzeni� za pomoc� si� psychicznych, a jednocze�nie jest zacofany w dziedzinie techniki.

��Czy aby na pewno? � spyta� spokojnie Pritcher. � Nasz Zwi�zek �wiat�w nie jest bynajmniej zacofany pod wzgl�dem techniki, minio �e nasz w�adca zawdzi�cza sw� pot�g� w�asnym si�om psychicznym.

��Bo mo�e korzysta� z osi�gni�� Pierwszej Fundacji � odpar� z lekka ju� zniecierpliwiony Channis � kt�ra jest jedyn� oaz� wiedzy w Galaktyce. Druga Fundacja znajduje si� gdzie� w�r�d szcz�tk�w Imperium Galaktycznego. Tam nie ma sk�d czerpa� wiedzy.

��A wi�c zak�adasz, �e dysponuj� si�� psychiczn� wystarczaj�c� do tego, �eby obj�� rz�dy nad grup� �wiat�w, a jednocze�nie �e fizycznie s� bezbronni?

��Wzgl�dnie bezbronni. Potrafi� si� obroni� przed zacofanymi technicznie s�siadami. Ale si�om Mu�a, z ich zapleczem technicznym oferowanym przez rozwini�ty przemys� j�drowy, nie s� w stanie si� oprze�. Je�li jest inaczej, to dlaczego miejsce ich zamieszkania by�o trzymane w takim sekrecie przez Hariego Seldona i teraz przez nich samych? Wasza Fundacja nigdy nie czyni�a tajemnicy ze swego istnienia i nikt nie ukrywa� tego faktu trzysta lat temu, kiedy ogranicza�a si� do jednego bezbronnego miasta na samotnej planecie.

G�adk�, ogorza�y twarz Pritchera wykrzywi� ironiczny u�miech.

��Skoro przeprowadzi�e� tak dog��bn� analiz�, to mo�e chcia�by� teraz otrzyma� list� wszystkich tych kr�lestw, republik, pa�stw planetarnych i dyktatur wszystkich mo�liwych odmian i odcieni, kt�re pasuj� do twojego opisu, z uwzgl�dnieniem jeszcze paru czynnik�w, kt�rych nie zd��y�e� wymieni�?

��A zatem to wszystko zosta�o ju� uwzgl�dnione? � Channis nie straci� nic ze swej pewno�ci siebie.

��Naturalnie tutaj nie znajdziesz �adnych materia��w, ale dysponujemy dok�adnym i kompletnym przewodnikiem po organizmach politycznych przeciwleg�ych kres�w Galaktyki. Naprawd� my�la�e�, �e Mu� dzia�a bez przygotowania, ca�kowicie zdaj�c si� na los szcz�cia?

��No tak. Wobec tego � rzek� Channis podnosz�c g�os w nag�ym przyp�ywie energii � co powiesz o Oligarchii Tazendy?

Pritcher potar� w zamy�leniu ucho.

��Tazenda? A tak, zdaje si�, �e wiem o co chodzi. To nie jest pa�stwo kresowe, prawda? Zdaje si�, �e le�y o jedn� trzeci� drogi od �rodka Galaktyki.

��Tak. Co o niej wiesz?

��Zapiski, kt�rymi dysponujemy, umiejscowiaj� Drug� Fundacj� na przeciwnym kra�cu Galaktyki. Przestrze� jedna wie, �e to jedyna informacja, na kt�rej mo�emy si� oprze�. Tak czy owak, szkoda gada� o Tazendzie. Jej odchylenie k�towe od radiana Pierwszej Fundacji waha si� od oko�o stu dziesi�ciu do stu dwudziestu stopni. W ka�dym razie nigdy nawet si� nie zbli�a do stu osiemdziesi�ciu.

��Jest jeszcze inna wzmianka w zapiskach. Druga Fundacja zosta�a za�o�ona na �Kra�cu Gwiazdy�.

��Nie znaleziono dot�d w Galaktyce regionu o tej nazwie.

��Bo by�a to nazwa lokalna, kt�rej przestano p�niej u�ywa�, �eby zachowa� g��bsz� tajemnic�. Mo�e zreszt� Seldon i jego zesp� wymy�lili t� nazw� specjalnie na t� okazj�. Jest jednak pewien zwi�zek mi�dzy Tazend� a Kra�cem Gwiazdy, nie s�dzisz?

��Zbli�one brzmienie ko�c�wek obu nazw? To ma by� zwi�zek? Bzdura!

��By�e� tam kiedy?

��Nie.

��Ale jest o niej wzmianka w twoich notatkach.

��Gdzie? Ach tak, ale zatrzymali�my si� tam tylko po to, �eby uzupe�ni� zapasy wody i �ywno�ci. Ten �wiat z ca�� pewno�ci� nie wyr�nia si� niczym szczeg�lnym.

��Wyl�dowali�cie na planecie rz�dz�cej? Na tej, gdzie znajduje si� o�rodek w�adzy?

��Tego nie wiem.

Channis zamy�li� si�. Pritcher patrzy� na niego zimno. Nagle Channis ockn�� si� i spyta�:

��Mo�esz przez chwil� popatrze� ze mn� na obraz z Projektora?

��Oczywi�cie.

Projektor by� najnowszym osi�gni�ciem my�li technicznej i nale�a� do wyposa�enia kr��ownik�w mi�dzygwiezdnych. W rzeczywisto�ci, wbrew nazwie, by�a to skomplikowana maszyna licz�ca po��czona z rzutnikiem pokazuj�cym na ekranie dan� cz�� nieba widzianego noc� z dowolnie wybranego miejsca w Galaktyce.

Channis wybra� odpowiednie wsp�rz�dne i zgasi� �wiat�a w kabinie pilota. W przy�mionym czerwonym �wietle padaj�cym znad pulpitu sterowniczego Projektora jego twarz po�yskiwa�a r�owo. Pritcher usiad� w fotelu pilota, zak�adaj�c nog� na nog�. Jego twarz by�a niewidoczna w ciemno�ci.

Powoli, w miar� jak mija� okres indukcji, na ekranie pojawia�y si� �wietlne punkciki. Po pewnym czasie by�o ich ju� tak wiele, �e od ich l�nienia rozjarzy� si� ca�y ekran. Przedstawia�y g�szcz g�sto zaludnionych zbior�w gwiazd w centrum Galaktyki.

��Oto � rzek� Channis � obraz nieba widziany zimow� noc� z Trantora. To jest w�a�nie ten wa�ny szczeg�, kt�rego � o ile mi wiadomo � nie bra�e� do tej pory pod uwag� w swoich poszukiwaniach. Ka�da pr�ba okre�lenia po�o�enia Drugiej Fundacji powinna przyjmowa� Trantor za punkt wyj�cia. Przecie� by� on centrum Imperium Galaktycznego. Zreszt� bardziej nawet centrum naukowym i kulturalnym ni� politycznym. I dlatego w dziewi�ciu przypadkach na dziesi�� znaczenie ka�dej u�ywanej w�wczas nazwy opisowej powinno odzwierciedla� jaki� zwi�zek pomi�dzy okre�lanym przez ni� miejscem a Trantorem. Trzeba te� pami�ta�, �e chocia� sam Seldon pochodzi� z Helikona, le��cego bli�ej Peryferii ni� centrum, to jego zesp� pracowa� na Trantorze.

��Co chcesz mi pokaza�? � lodowaty g�os Pritchera ostudzi� nieco zapa� Channisa.

��Wyja�ni to mapa. Widzisz t� ciemn� mg�awic�? � cie� jego ramienia pad� na ekran, na kt�rym wida� by�o roziskrzone niebo. Palec wskazuj�cy prawie dotyka� niewielkiego pasemka czerni, kt�re wygl�da�o jak dziura w l�ni�cej tkaninie. � W rejestrze gwiazdowym figuruje pod nazw� Mg�awicy Pellota. Przyjrzyj si� jej. Zaraz powi�ksz� obraz.

Pritcher mia� ju� nieraz okazj� przygl�da� si� zabiegowi powi�kszania obrazu przez Projektor, ale mimo to za ka�dym razem na nowo zapiera�o mu dech. Zawsze mia� przy tym wra�enie, �e patrzy na ekran monitora statku mkn�cego przez straszliwie zat�oczon� Galaktyk� bez wchodzenia w nadprzestrze�. Z jakiego� punktu w g��bi ekranu wystrzeliwa�y ca�e masy gwiazd i p�dzi�y w ich kierunku. Po drodze rozdziela�y si�, tworz�c jakby ogromny lej, a kiedy statek we� wpada�, przepada�y za kraw�dziami ekranu. Pojedyncze punkty podwaja�y si�, a potem przybiera�y kuliste kszta�ty. Ukazuj�ce si� tu i �wdzie mgliste plamy zmienia�y si� w miliony �wietlistych punkcik�w. I ca�y czas trwa�o to z�udzenie ruchu. Dotar� do niego g�os Channisa:

��Zwr�� uwag�, �e poruszamy si� wzd�u� linii prowadz�cej z Trantora wprost do Mg�awicy Pellota, w wyniku czego uzyskujemy obraz przestrzeni r�wnowa�ny obrazowi widzianemu z Trantora. Prawdopodobnie jest mi�dzy nimi niewielka r�nica spowodowana odchyleniem �wiat�a w polu grawitacji, ale nie znam na tyle matematyki, �ebym m�g� skorygowa� ten b��d. W ka�dym razie jestem pewien, �e ta r�nica nie jest istotna.

Ciemna plama wype�nia�a coraz wi�ksz� cz�� ekranu. Kiedy Channis zwolni� tempo powi�kszania, wydawa�o si�, �e gwiazdy, niczym �ywe istoty, oci�gaj� si� z odej�ciem i niech�tnie nikn� w rogach ekranu. Na brzegach rosn�cej mg�awicy rozb�yskiwa�y na kr�tko, nim skry�y si� za ni�, roje gwiazd, jakby daj�c �wiadectwo temu, �e za morzem wiruj�cych, nie emituj�cych promieni �wietlnych atom�w sodu i wapnia, kt�re wype�nia�y ca�e parseki sze�cienne przestrzeni, te� istnieje �wiat�o.

Obraz zatrzyma� si� i Channis znowu zbli�y� palec do ekranu.

To miejsce mieszka�cy regionu nazwali �Ustami�. Jest to o tyle wa�ne, �e ten fragment przestrzeni przypomina usta tylko wtedy, kiedy ogl�da si� go z Trantora � m�wi� wskazuj�c na szczelin� w mg�awicy wype�nion� �wiat�em i wygl�daj�c� na ciemnym tle jak nieregularne, wyszczerzone w u�miechu usta.

��Patrz uwa�nie na �Usta� � ci�gn��. � Patrz tam, gdzie gardziel zw�a si� i przechodzi w w�sk�, rozszczepion� smug� �wiat�a.

Obraz znowu ruszy�. Mg�awica znikn�a z pola widzenia i ca�y ekran wype�ni�y �Usta�. Podczas zbli�enia Channis w milczeniu wodzi� palcem po ekranie, a kiedy obraz znieruchomia�, zatrzyma� go w miejscu, gdzie wida� by�o samotn� gwiazd� � za ni� rozci�ga�a si� nieprzenikniona ciemno��.

��Kraniec Gwiazdy � powiedzia� po prostu. � W tym miejscu materia mg�awicy jest rzadka i �wiat�o tej gwiazdy przenika akurat w tym jednym kierunku � w kierunku Trantora.

��Pr�bujesz mi powiedzie�, �e� � zacz�� podejrzliwie Pritcher i urwa�.

��Nie pr�buj�. To jest Tazenda � Kraniec Gwiazdy.

Zap�on�y �wiat�a. Ekran zgas�. Pritcher trzema d�ugimi susami znalaz� si� przy Channisie.

��Jak na to wpad�e�?

Channis odchyli� g�ow� na oparcie krzes�a. Na jego twarzy wida� by�o dziwne zak�opotanie.

��Przez przypadek. Wola�bym to przypisa� swojej bystro�ci, ale to by� czysty przypadek. Zreszt� niewa�ne jak do tego doszed�em, wa�ne, �e to pasuje. Wed�ug posiadanych przez nas informacji, Tazenda jest oligarchi�. W�ada dwudziestoma sze�cioma planetami. Nie ma wysoko rozwini�tej nauki. I, co najwa�niejsze, jest �wiatem ma�o znanym, kt�remu obce s� d��enia ekspansjonistyczne i kt�ry zachowuje �cis�� neutralno�� i nie miesza si� do polityki nawet w swoim regionie. My�l�, �e powinni�my pozna� ten �wiat.

��Czy poinformowa�e� o tym Mu�a?

��Nie. I nie poinformujemy go. Jeste�my ju� w przestrzeni i przygotowujemy si� w�a�nie do pierwszego skoku.

Pritcher rzuci� si� przera�ony do ekranu monitora. Kiedy nastawi� ostro��, jego oczom ukaza�a si� zimna otch�a� otwartej przestrzeni. Patrzy� jak skamienia�y w ciemno��. Wreszcie oderwa� si� od monitora. Jego r�ka machinalnie pow�drowa�a w stron� miotacza. Uspokoi� si�, czuj�c pod palcami tward�, zakrzywion� kolb�.

��Z czyjego rozkazu? � spyta�.

��Z mojego, generale� � Channis po raz pierwszy u�y� jego tytu�u. � Wystartowali�my akurat wtedy, kiedy zajmowa�em ci� tu tym pokazem. Prawdopodobnie wcale nie zda�e� sobie sprawy ze wzrostu przyspieszenia, bo akurat w tym momencie robi�em zbli�enie mg�awicy i na pewno uwa�a�e�, �e jest to z�udzenie wywo�ane pozornym ruchem gwiazd na ekranie.

��Dlaczego to zrobi�e�? Co ty wyprawiasz? I wobec tego w jakim celu wygadywa�e� te bzdury o Tazendzie?

��To nie bzdury. M�wi�em zupe�nie powa�nie. W�a�nie tam lecimy. Wystartowali�my dzisiaj dlatego, �e odlot by� zaplanowany dopiero za trzy dni. Ty, generale, nie wierzysz w istnienie Drugiej Fundacji, ale ja wierz�. Ty wype�niasz po prostu rozkazy Mu�a i robisz to bez przekonania, natomiast ja dostrzegam realne niebezpiecze�stwo. Druga Fundacja mia�a pi�� lat na przygotowanie si�. Nie wiem jak to wykorzystali, ale mo�e maj� agent�w na Kalganie? Przy swoich zdolno�ciach mogliby si� zorientowa�, �e znam. poi o�eni� ich siedziby. Moje �ycie znalaz�oby si� w niebezpiecze�stwie, a ja bardzo dbam o swoj� sk�r�. Jest to, co prawda, bardzo ma�o prawdopodobne, ale mimo to wola�em si� ubezpieczy�. Dzi�ki temu moich domys�ach nie wie nikt pr�cz ciebie, a i ty dowiedzia�e� si� dopiero wtedy, kiedy znale�li�my si� w przestrzeni. Zreszt� i tak pozostaje kwestia za�ogi.

Na twarzy Channisa znowu pojawi� si� u�miech, tym razem ironiczny, bo ca�kowicie panowa� nad sytuacj�.

D�o� Pritchera zsun�a si� z kolby miotacza. Do g�owy cisn�y mu si� przykre my�li. Co powstrzyma�o go przed dzia�aniem? Co odebra�o mu energi�? Nie tak odleg�e by�y przecie� czasy, kiedy by� krn�brnym, odrzucaj�cym utarte schematy i z tego powodu pozbawiony mo�liwo�ci awansu kapitanem w s�u�bie imperium handlowego Pierwszej Fundacji, kiedy to raczej on ni� Channis podj��by tak �mia�� i szybk� decyzj�. Czy�by Mu� mia� racj�? Czy�by jego umys�, znajduj�cy si� we w�adzy Mu�a, by� tak poch�oni�ty my�l� o pos�usze�stwie, �e straci� inicjatyw�? Opanowa�o go przygn�bienie, pod wp�ywem kt�rego poczu� si� dziwnie znu�ony.

��Dobra robota � powiedzia�. � Jednak w przysz�o�ci masz si� konsultowa� ze mn� przed podj�ciem decyzji tego rodzaju.

W tym momencie jego uwag� zwr�ci�o mrugaj�ce �wiate�ko kontrolne.

��To maszynownia � rzek� niedba�ym tonem Channis. � Rozgrzali si� w ci�gu pi�ciu minut prosi�em ich, �eby dali zna�, gdyby mieli jakie� k�opoty. Chcesz przej�� dow�dztwo?

Pritcher kiwn�� g�ow� bez s�owa i zostawszy sam zamy�li� si� nad smutnymi konsekwencjami zbli�ania si� do pi��dziesi�tki. W ekranie monitora migota�y z rzadka rozsiane gwiazdy. Z jednej strony widok zakrywa� mglisty kszta�t j�dra Galaktyki Co by by�o, gdyby nie znajdowa� si� pod wp�ywem Mu�a�

Na sam� my�l o tym otrz�sn�� si� z przera�eniem.

Rossem jest jednym z tych niepozornych �wiat�w, kt�re zazwyczaj trzymaj� si� na uboczu wielkich wydarze� w historii Galaktyki i kt�re raczej nie narzucaj� si� ludziom z milion�w szcz�liwszych planet.

W schy�kowym okresie Imperium Galaktycznego zamieszkiwa�o jego pustkowia kilku wi�ni�w politycznych, a obserwatorium i niewielki garnizon obsadzony oddzia�em floty wojennej nie pozwala�y mu popa�� w zupe�ne zapomnienie. P�niej, w ci�kich czasach walk o w�adz� w Imperium, jeszcze przed epok� Hariego Seldona, s�absi ludzie, maj�cy do�� powtarzaj�cych si� okres�w zamieszek i terroru, �upienia planet oraz upiornego szeregu imperator�w, kt�rzy krwawo wydzierali cesarsk� purpur� z r�k swych poprzednik�w po to jedynie, by po kilku latach niegodziwych rz�d�w straci� j� na rzecz nowych uzurpator�w, opuszczali g�sto zaludnione �wiaty i szukali schronienia w zapad�ych k�tach Galaktyki.

Na zimnych pustkowiach Rossema pojawi�y si� rozrzucone bez�adnie wioski. Jego ma�e, czerwone s�o�ce trzyma�o, niczym sk�piec, sw�j skromny zapas ciep�a dla siebie i na Rossemie przez dziewi�� miesi�cy w roku sypa� �nieg. Miejscowe odporne na ch��d zbo�e spoczywa�o przez ca�y ten czas u�pione w ziemi, a kiedy s�o�ce podnios�o, jakby z oci�ganiem, temperatur� powietrza do blisko pi�tnastu stopni i �niegi stopnia�y, gwa�townie budzi�o si� do �ycia, ros�o i dojrzewa�o. Ma�e, podobne do k�z, zwierz�ta skuba�y traw� na pastwiskach, wygrzebuj�c j� spod �niegu tr�jdzielnymi kopytkami.

Mieszka�cy Rossema mieli wi�c chleb i mleko, a nawet � kiedy mogli na to po�wi�ci� bez zbytniego uszczerbku jedno zwierz� � mi�so. Ciemne, gro�ne lasy, kt�re pokrywa�y po�ow� obszaru strefy r�wnikowej, dostarcza�y twardego, drobnoziarnistego drewna na budow� dom�w. Drewno to, jak r�wnie� niekt�re futra i kopaliny, nadawa�o si� nawet na eksport, wi�c co jaki� czas przybywa�y po nie statki Imperium, zostawiaj�c w zamian maszyny rolnicze, piece atomowe, a nawet telewizory. Te ostatnie nie by�y wcale tak nieodpowiednim sprz�tem jak mog�oby si� wydawa�, gdy� d�uga zima zmusza�a miejscowych wie�niak�w do r�wnie d�ugiej bezczynno�ci.

Wielkie wydarzenia omija�y mieszka�c�w Rossema. Statki handlowe zawijaj�ce na planet� przywozi�y nowiny i po�piesznie odlatywa�y z powrotem, niekiedy przyby� nowy uciekinier � raz nawet przylecia�a i zosta�a tu wzgl�dnie liczna, zorganizowana grupa � a z ni� naj�wie�sze wie�ci o tym, co dzieje si� w szerokiej przestrzeni.

Wtedy Rossemici s�uchali opowie�ci o krwawych walkach i zdziesi�tkowanej ludno�ci wielu planet lub o okrutnych imperatorach i zbuntowanych wicekr�lach. Wzdychali i kr�cili g�owami, a potem, g��biej wtuliwszy brodate twarze w futrzane ko�nierze swych okry�, zbierali si� na wiejskim placyku i grzej�c si� w anemicznym blasku s�o�ca toczyli filozoficzne dysputy o z�u kryj�cym si� w cz�owieku.

Potem statki w og�le przesta�y si� pokazywa� i �ycie sta�o si� ci�sze. Sko�czy�y si� dostawy zagranicznych, delikatesowych artyku��w �ywno�ciowych, tytoniu, maszyn. Z niejasnych wzmianek w telewizji, ze strz�p�w nadawanych przez ni� program�w wy�ania� si� coraz bardziej niepokoj�cy obraz wydarze�, a� w ko�cu rozesz�a si� wiadomo��, �e Trantor zosta� zdobyty i spl�drowany. Wielki Trantor, stolica ca�ej Galaktyki � wspania�a, opiewana przez pisarzy, niedost�pna i niepor�wnywalna z niczym siedziba imperator�w zosta�a z�upiona i ca�kowicie zniszczona.

By�o to zdarzenie tak nieprawdopodobne i niepoj�te, �e wielu wie�niakom z Rossema, pracowicie grzebi�cym w swojej ziemi, wydawa�o si�, �e zbli�a si� koniec Galaktyki.

Starsi, w tym przynajmniej rejonie Rossema, nie byli dok�adnie tacy, jak mo�na ,by�o si� spodziewa�. Nie byli zwyk�� ekstrapolacj� ch�opstwa � ani starsi, ani bardziej oficjalni, ani mniej przyja�ni ni� reszta.

Nic z tych rzeczy.

Wra�enie cechuj�cej ich powagi, kt�re Pritcher i Channis odnie�li podczas pierwszego spotkania, stawa�o si� w miar� up�ywu czasu coraz silniejsze, a� w ko�cu spot�gowa�o si� do tego stopnia, �e powaga wyda�a si� ich dominuj�c� cech�.

Siedzieli wok� owalnego sto�u, skupieni i oszcz�dni w ruchach, jak przysta�o m�drcom. Wi�kszo�� z nich mia�a ju� najlepsze lata za sob�, chocia� tych kilku, kt�rzy nosili brody, przystrzyga�o je kr�tko i starannie piel�gnowa�o. By�o w�r�d nich jednak do�� takich, kt�rzy wydawali si� nie mie� jeszcze czterdziestki, by sta�o si� jasne, �e tytu� �starsi� by� raczej wyrazem szacunku ze strony pozosta�ej ludno�ci ni� dos�ownym okre�leniem ich wieku.

Przybysze z g��bi przestrzeni siedzieli u szczytu sto�u i w uroczystej ciszy towarzysz�cej raczej skromnemu obiadowi, kt�ry wydawa� si� bardziej ceremonialny ni� po�ywny, kontemplowali now�, odmienn� od panuj�cej w zagrodzie atmosfer�.

Po posi�ku i jednej czy dwu pe�nych szacunku uwagach, kt�re by�y zbyt kr�tkie i zbyt proste, by mo�na je by�o nazwa� przem�wieniami, wyg�oszonych przez tych spo�r�d Starszych, kt�rzy najwyra�niej cieszyli si� najwi�kszym powa�aniem, zebranie zupe�nie straci�o oficjalny charakter i przerodzi�o si� w towarzysk�, nieskr�powan� rozmow�. Wygl�da�o na to, �e sympatyczne, typowe wiejskie cechy � ciekawo�� i �yczliwo�� � wzi�y w ko�cu g�r� nad sztywn� powag�, kt�ra � w mniemaniu wie�niak�w � winna by�a towarzyszy� powitaniu zagranicznych go�ci.

Wszyscy st�oczyli si� wok� przybysz�w i zasypywali ich gradem pyta�. Czy trudno jest prowadzi� statek kosmiczny? Ilu do tego trzeba ludzi? Czy mo�na zrobi� lepsze silniki do samochod�w? Czy to prawda, �e na innych �wiatach, tak jak podobno na Tazendzie, rzadko pada �nieg? Ilu ludzi �yje na ich �wiecie? Czy jest tak du�y jak Tazenda? Jak daleko st�d do. niego? W jaki spos�b utkano ich ubrania i co im nadaje taki metaliczny po�ysk? Dlaczego nie nosz� futer? Czy gol� si� codziennie? Co to za kamie� w pier�cieniu Pritchera? I wiele, wiele innych.

Prawie wszystkie pytania kierowane by�y do Pritchera, jak gdyby Rossemici przypisywali mu automatycznie, jako starszemu, wi�ksz� w�adz� i autorytet. Musia� udziela� coraz to nowych i d�u�szych odpowiedzi. Czu� si� tak, jakby znalaz� si� po�r�d t�umu dzieci. Ich ciekawo�� i zdumienie, z jakim przyjmowali jego wyja�nienia, by�y tak rozbrajaj�ce, �e nie m�g� odm�wi� ich pro�bom.

Wyja�nia� wi�c cierpliwie, �e statki kosmiczne nie s� trudne w obs�udze, �e liczebno�� za�ogi waha si�, w zale�no�ci od wielko�ci statku, od jednej osoby a� do wielu dziesi�tek, �e co prawda nie zna szczeg��w budowy silnik�w ich samochod�w, ale niew�tpliwie mo�na je udoskonali�, �e r�norodno�� klimatyczna �wiat�w Galaktyki jest prawie niesko�czona, �e na jego �wiecie �yje wieleset milion�w ludzi, ale �e nie mo�e si� on r�wna� z wielkim imperium Tazendy, �e ich ubrania zrobione s� z tworzyw silikonowych, a metaliczny po�ysk zawdzi�czaj� odpowiedniemu ustawieniu cz�steczek wierzchniej warstwy tkaniny, i �e s� od wewn�trz sztucznie ogrzewane, dzi�ki czemu ci, kt�rzy je nosz�, nie potrzebuj� futer, �e gol� si� codziennie, �e kamie� w pier�cieniu to ametyst, i tak dalej. W ko�cu stwierdzi�, �e w rozmowie z tymi prostodusznymi kmiotkami pozby� si�, wbrew swej woli, zwyk�ej, ch�odnej rezerwy.

Po ka�dej odpowiedzi podnosi� si� w�r�d Starszych gwar, jakby �ywo komentowali uzyskane informacje. Trudno by�o zrozumie� te ich wewn�trzne dyskusje, gdy� przechodzili w takich chwilach na miejscowy dialekt uniwersalnego j�zyka galaktycznego, kt�ry rozwijaj�c si� przez tak d�ugi czas w izolacji od centr�w Galaktyki, brzmia� dla przybysz�w z zewn�trz zupe�nie archaicznie.

Mo�na by powiedzie�, �e kr�tkie uwagi, kt�re wymieniali mi�dzy sob�, by�y na granicy zrozumia�o�ci, ale wymyka�y si� za ka�dym razem pr�bom zrozumienia.

W ko�cu wtr�ci� si� Channis.

��Teraz, drodzy panowie � powiedzia� � wasza kolej. Bardzo chcieliby�my dowiedzie� si� od was czego� o Tazendzie.

Zapanowa�a cisza, jak no�em uci��, a tak gadatliwi do tej pory Starsi nabrali wody w usta. Ich r�ce, kt�re jeszcze przed chwil� gestykulowa�y �ywo, jakby nadaj�c s�owom nowe, subtelniejsze odcienie znacze�, nagle opad�y bezw�adnie. Ka�dy z nich rozgl�da� si� ukradkiem, najwyra�niej pragn�c, aby kt�ry� z s�siad�w zabra� g�os.

Pritcher postanowi� ratowa� sytuacj�. � M�j towarzysz pyta o to w przyjaznych zamiarach � rzeki szybko � bo Tazenda s�ynie w Galaktyce. Nie omieszkamy, oczywi�cie, powiadomi� gubernatora o wierno�ci i mi�o�ci, jak� �ywi� Rossemici do Tazendy.

Nie by�o co prawda s�ycha� g�o�nego westchnienia ulgi, ale oblicza Starszych rozpogodzi�y si�. Jeden z nich pog�adzi� brod� dwoma placami i rzek�:

��Jeste�my wiernymi poddanymi Pan�w z Tazendy.

Irytacja, kt�r� wzbudzi�o w Pritcherze obcesowe pytanie Channisa, ust�pi�a miejsca uczuciu pewnego zadowolenia. Okaza�o si� przynajmniej, �e czas, kt�rego szybkie mijanie tak wyra�nie ostatnio odczuwa�, nie pozbawi� go jeszcze umiej�tno�ci naprawiania gaf pope�nianych przez innych.

��W naszym, odleg�ym rejonie wszech�wiata � podj�� na nowo � niezbyt dobrze znamy histori� Pan�w z Tazendy. Przypuszczam, �e sprawuj� tu swe �askawe rz�dy od wielu lat.

Odpowiedzia� mu ten sam cz�owiek, kt�ry przedtem zabra� g�os. Niejako automatycznie zosta� przedstawicielem Starszych.

��Nawet dziad najstarszego z nas nie pami�ta czas�w, kiedy nie by�o tu Pan�w z Tazendy � rzek�.

��To by� czas pokoju?

To by� czas pokoju! � Zawaha� si�. � Gubernator to mo�ny i pot�ny pan i nie zwleka�by ani chwili z ukaraniem zdrajcy. Oczywi�cie, nikt z nas nie jest zdrajc�.

��Wyobra�am sobie, �e w przesz�o�ci ci, kt�rzy na to zas�u�yli, zostali przyk�adnie ukarani.

Starszy znowu si� zawaha�.

��Nigdy nie by�o zdrajc�w, ani w�r�d nas, ani w�r�d naszych ojc�w, ani w�r�d ojc�w naszych ojc�w. Ale na innych �wiatach zdarzali si� i �mier� dosi�g�a ich szybko. Nie warto o tym my�le�, bo jeste�my pokornymi lud�mi � biednymi rolnikami i nie zajmujemy si� polityk�.

L�k, kt�ry wyczuwa�o si� w jego g�osie i zaniepokojone spojrzenia pozosta�ych m�wi�y same za siebie.

��Czy mogliby�cie nam powiedzie�, w jaki spos�b za�atwi�, pos�uchanie u gubernatora? � spyta� �agodnie Pritcher.

To niewinne pytanie zupe�nie oszo�omi�o Starszych. Po d�u�szej przerwie rozm�wca Pritchera rzek�:

��Jak to, nie wiecie nic? Gubernator b�dzie tu jutro� Oczekiwa� was. To by� dla nas wielki zaszczyt. Mamy� mamy szczer� nadziej�, �e zapewnicie go o naszej wierno�ci i oddaniu.

Usta Pritchera lekko drgn�y, ale nie zszed� z nich u�miech.

��Oczekiwa� nas?

Starszy spogl�da� ze zdziwieniem to na Pritchera, to na Channisa.

��No jak to� przecie� ju� tydzie�, jak na was czeka.

Nic w zachowaniu Channisa nie �wiadczy�o o tym, �e dostrzeg� w Pritcherze i w ich wzajemnych stosunkach jak�� subteln� zmian�. Opar� si� wygodnie o por�cz drewnianej �awy i wyci�gn�� nogi na �rodek izby.

��Jakie wra�enie zrobi� na tobie gubernator? Pritcher wzruszy� ramionami.

��Nijakie. Na pewno nie wyda� mi si� geniuszem psychicznym. Bardzo mizerny okaz przedstawiciela Drugiej Fundacji, je�li to masz na my�li.

��Nie s�dz�, �eby nim by�. Nie wiem, co o tym my�le�. Wyobra� sobie; �e jeste� obywatelem Drugiej Fundacji � g�o�no zastanawia� si� Channis. � Co by� zrobi� w takiej sytuacji? Za��my, �e domy�la�by� si�, co nas tu sprowadza. Jak stara�by� si� manipulowa� nami?

��Przez Odmian�, rzecz jama.

��Tak jak Mu�? � Channis spojrza� na niego bystro. � Zorientowaliby�my si�, gdyby nas odmienili? Zastanawiam si� No, a gdyby byli po prostu psychologami, tyle �e bardzo zdolnymi?

��W takim przypadku ja; na ich miejscu, postara�bym si� zg�adzi� nas jak najszybciej.

��A co ze statkiem? Nie � Channis przecz�co pomacha� palcem. � W tej grze si� blefuje. To mo�e, by� tylko blef. Nawet je�li zajrzeli nam, za pomoc� kontroli psychicznej, w karty, to my � ty i ja � jeste�my tylko p�otkami. Oni musz� walczy� z Mu�em i s� tak samo ostro�ni w stosunku do nas, jak my w stosunku do nich. Przypuszczam, �e wiedz�, kim jeste�my.

Pritcher spojrza� na niego zimno.

��Co zamierzasz zrobi�?

��Czeka� � rzek� kr�tko Channis. � Niech przyjd� do nas. By� mo�e martwi ich statek, ale prawdopodobnie nie chodzi o statek, lecz o Mu�a. Zablefowali tym gubernatorem. Nie zadzia�a�o. Nie zmienili�my kart. Nast�pn� osob�, kt�r� przy�l�, b�dzie kto� z Drugiej Fundacji. I zaproponuje nam pewien interes.

��A wtedy?

��A wtedy przyjmiemy t� propozycj�.

��Nie s�dz�.

��Bo boisz si�; �e w ten spos�b wykiwam Mu�a? Nie ma obawy.

��Mu� nie da si� wykiwa�, �eby� nie wiem co wymy�li�. Mimo to, nie s�dz�, �e zgodzimy si� na ten interes.

��Bo boisz si�, �e nie damy rady wykiwa� tych z Drugiej Fundacji?

��By� mo�e, Al� to nie jest g��wny pow�d.

Channis popatrzy� na to, co Pritcher trzyma w zaci�ni�tej d�oni, i powiedzia� ponuro:

��Chcesz powiedzie�, �e to jest g��wny pow�d?

Pritcher pokiwa� miotaczem.

��Zgadza si�. Jeste� aresztowany.

��Dlaczego?

��Za zdrad� Pierwszego Obywatela Zwi�zku.

Channis zacisn�� usta.

��Co jest grane?

��Zdrada! Ju� powiedzia�em. I �rodek zaradczy na to.

��Masz na to dow�d? Albo chocia� cie� dowodu? Chyba jeste� szalony.

��Nie jestem. A mo�e to ty jeste� szalony? My�lisz mo�e, �e Mu� bez powodu wysy�a takich nieopierzonych m�odzik�w jak ty na jakie� fantastyczne ekspedycje? Wtedy wyda�o mi si� to dziwne. Ale traci�em czas, nie wierz�c w siebie. Dlaczego wysy�a akurat ciebie? Dlatego, �e zawsze si� u�miechasz i jeste� dobrze ubrany? Nie, dlatego, �e masz dwadzie�cia osiem lat. Tak my�la�em wtedy.

��Mo�e dlatego, �e mo�na mi ufa�. A mo�e logiczne wyja�nienia do ciebie nie trafiaj�?

��A mo�e dlatego, �e nie mo�na ci ufa�. Co, jak si� okazuje, jest dosy� logiczne.

��Mamy si� prze�ciga� w tworzeniu paradoks�w? Czy mo�e ta gra polega na tym, kto potrafi najmniej powiedzie� w najwi�kszej liczbie s��w?

Miotacz przysun�� si� bli�ej, a za nim Pritcher. Sta� wyprostowany przed Channisem.

��Wsta�!

Channis podni�s� si� bez zbytniego po�piechu i poczu�, �e lufa miotacza dotyka jego brzucha.

��Mu� chcia� znale�� Drug� Fundacj� � rzek� Pritcher. � Nie uda�o mu si�. Mnie si� te� nie uda�o, a tajemnica, kt�rej �adnemu z nas nie uda�o si� odkry�, musi by� wyj�tkowo dobrze strze�ona. Tak wi�c pozosta�o tylko jedno jedyne wyj�cie � znale�� poszukiwacza, kt�ry od pocz�tku zna miejsce ukrycia.

To mam by� ja?

��Widocznie tak. Wtedy, oczywi�cie, nie wiedzia�em tego, ale cho� m�j umys� pracuje coraz wolniej, to wci�� zmierza we w�a�ciwym kierunku. Z jak� �atwo�ci� odnale�li�my Koniec Gwiazdy! W jaki cudowny spos�b uda�o ci si� wybra� w Projektorze, spo�r�d niesko�czonej liczby mo�liwych obraz�w, ten, kt�ry przedstawia� w�a�ciwy rejon! I, jakby tego by�o ma�o, od razu znale�li�my ten jeden jedyny, w�a�ciwy punkt obserwacyjny! Ty zarozumia�y g�upku! Masz mnie za takiego sko�czonego durnia, �ebym nie zwr�ci� uwagi na taki dziwny splot nieprawdopodobnych przypadk�w?

��Chcesz przez to powiedzie�, �e sz�o mi za dobrze?

��O wiele za dobrze, jak na uczciwego cz�owieka.

��Bo tak nisko ustawi�e� dla mnie poprzeczk�?

Miotacz d�gn�� go w brzuch, chocia� twarz Pritchera pozosta�a nieruchoma i tylko zimny b�ysk w jego oczach wskazywa� na wzrastaj�cy gniew.

��Bo przekupi�a ci� Druga Fundacja.

��Przekupi�a? � odpar� Channis z pogard�. � Udowodnij!

��Albo steruje twoj� psychik�.

��I Mu� o tym nie wie? To �mieszne.

��I Mu� o tym wie. W�a�nie o to chodzi, t�paku. I Mu� o tym wie. My�lisz, �e inaczej da�by ci statek do zabawy? Zaprowadzi�e� nas do Drugiej Fundacji, tak jak przypuszczali�my.

��No, wreszcie uda�o mi si� wy�uska� jakie� ziarnko w tej stercie s�omy. Czy mog� spyta�, na jakiej podstawie tak przypuszczali�cie? Gdybym by� zdrajc�, to po co mia�bym prowadzi� was. do Drugiej Fundacji? Dlaczego nie mia�bym raczej wodzi� was po ca�ej Galaktyce, nic w ko�cu nie znajduj�c?

��Ze wzgl�du na statek. A tak�e dlatego, �e Druga Fundacja potrzebuje oczywi�cie broni j�drowej dla obrony swego istnienia.

��Musisz znale�� lepsze wyja�nienie. Jeden statek nic dla nich nie znaczy, a je�li spodziewaj� si�, �e na podstawie analizy jego budowy poznaj� fizyk� j�drow� i w przysz�ym roku wybuduj� sobie zak�ady atomowe, to naprawd� musz� by� bardzo, bardzo prostymi lud�mi. Powiedzia�bym, �e na twoim poziomie.

��B�dziesz mia� okazj� wyja�ni� to Mu�owi.

��Wracamy na Kalgan?

��Przeciwnie. Zostajemy tutaj. A mniej wi�cej za pi�tna�cie minut do��czy do nas Mu�. My�lisz mo�e, m�j ty przem�dry wielbicielu w�asnej wielko�ci, �e nie lecia� za nami? Znakomicie zagra�e� rol� przyn�ty, chocia� dla innej strony, ni� my�la�e�. Mo�e nie przywiod�e� do nas naszych ofiar, ale za to przywiod�e� nas do nich.

��Czy mog� usi��� � spyta� Channis � i wyja�ni� ci co� za pomoc� rysunk�w? Bardzo prosz�.

��B�dziesz sta�.

��No c�, r�wnie dobrze mog� to powiedzie� na stoj�co. To z powodu tego hiperindykatora w segmencie ��czno�ci my�lisz, �e Mu� lecia� za nami?

By� mo�e miotacz lekko drgn��, ale Channis nie przysi�g�by, �e tak by�o.

��Nie wygl�dasz na zaskoczonego � rzek�. � Ale nie b�d� traci� czasu na zastanawianie si�, czy czujesz si� zaskoczony, czy nie. Owszem, wiedzia�em o tym. A teraz, udowodniwszy ci, �e wiedzia�em o czym�, o czym nie my�la�e�, �e wiem, powiem ci co�, o czym ty nie wiesz.

��Przyd�ugi wst�p, Channis. My�la�em, �e masz wi�ksz� inwencj�.

��Inwencja nie ma tu nic do rzeczy. Oczywi�cie, zdrajcy albo agenci wroga, je�li wolisz ten termin, istniej� faktycznie. Ale Mu� dowiedzia� si� o tym w do�� zaskakuj�cy spos�b. Widzisz, wygl�da na to, �e niekt�rzy z jego Odmienionych zostali poddani obcym wp�ywom psychicznym.

Tym razem miotacz wyra�nie zadr�a�.

��Podkre�lam to, Pritcher. W�a�nie dlatego mnie potrzebowa�. Ja nie by�em Odmieniony. Czy nigdy nie m�wi� ci, �e potrzebuje w�a�nie nieodmienionego? Bez wzgl�du na to, czy poda� ci prawdziwe powody czy nie.

��Wymy�l co� innego, Channis. Gdybym by� przeciw Mu�owi, to wiedzia�bym o tym. � Pritcher szybko zbada� swe uczucia. By�y takie, jak poprzednio. Takie, jak poprzednio. Jasne by�o, �e Channis k�amie.

��Chcesz przez to powiedzie�, ze jeste� wierny Mu�owi? By� mo�e. Wierno�� zostawili w spokoju. Mu� powiedzia�, �e to da�oby si� zbyt �atwo wykry�. Ale jak si� czujesz psychicznie? Nie jeste� przypadkiem znu�ony? Czy od pocz�tku tej podr�y czujesz si� normalnie? A mo�e czasami masz takie dziwne uczucie jakby� by� niezupe�nie sob�? Co robisz, chcesz mi wywierci� dziur� w brzuchu bez poci�gania za spust?

Pritcher cofn�� miotacz o p� cala.

��Co chcesz przez to powiedzie�? � spyta�.

To, �e dobrali si� do ciebie. Jeste� manipulowany. Nie widzia�e�, jak Mu� zak�ada� hiperindykator. W og�le nie widzia�e� tego, kto to zrobi�. Po prostu znalaz�e� tam ten nadajnik i pomy�la�e�, �e to dzie�o Mu�a. Od tamtej pory ca�y czas my�lisz, �e nas �ledzi i leci za nami. Oczywi�cie tw�j r�czny nadajnik nastawiony jest na zakres, kt�rego m�j nie odbiera. My�lisz, �e nie wiedzia�em o tym? � M�wi� teraz szybko i ze z�o�ci�. Znik�a jego pozorna beztroska. � Ale to nie Mu� leci za nami. Nie Mu�.

��A kto, je�li nie on?

��No, a jak my�lisz? Odkry�em ten hiperindykator w dniu startu. Ale nie przysz�o mi do g�owy, �e to pomys� Mu�a. W tym punkcie nie mia� powodu, �eby co� ukrywa�. Nie widzisz absurdalno�ci swoich domys��w? Gdybym by� zdrajc� i gdyby on wiedzia� o tym, to m�g�by mnie odmieni� r�wnie �atwo jak ciebie i pozna�by tajemnic� po�o�enia Drugiej Fundacji analizuj�c moje my�li. Nie musia�by goni� mnie przez p� Galaktyki. Czy jeste� w stanie utrzyma� co� w tajemnicy przed Mu�em? A gdybym nie wiedzia�, gdzie znajduje si� Druga Fundacja, to nie m�g�bym go do niej zaprowadzi�. W jednym i w drugim przypadku nie by�o potrzeby, �eby wysy�a� mnie w przestrze�. To chyba jasne, co?

Tak wi�c ten hiperindykator m�g� pod�o�y� tylko agent Drugiej Fundacji. I to on w�a�nie leci teraz do nas. A czy wystrychn�liby ci� na dudka, gdyby nie przenicowali wcze�niej twojej psychiki? Czy to normalne, �e taki potworny idiotyzm bierzesz za objaw przewiduj�cej m�dro�ci? Ja mia�bym odda� statek w r�ce Drugiej Fundacji? I co oni by z nim zrobili?

To na tobie im zale�y, Pritcher. Nie ma nikogo poza Mu�em, kto wie o Zwi�zku wi�cej ni� ty, a przy tym, w przeciwie�stwie do niego, nie jeste� dla nich niebezpieczny. Oczywi�cie, by�o zupe�nie niemo�liwe, �ebym znalaz� Tazend� przetrz�saj�c na chybi� trafi� zasoby informacji Projektora. Wiedzia�em o tym. Ale wiedzia�em te�, �e zale�y na nas Drugiej Fundacji i �e postaraj� si�, �eby�my znale�li co trzeba. Dlaczego nie mia�bym podj�� tej gry? Chodzi�o o to, kto kogo przechytrzy. Oni chcieli mie� nas, a ja chcia�em zna� ich po�o�enie, i niech przestrze� poch�onie tego, kto si� da wyko�owa�.

Ale dop�ki trzymasz mnie na muszce miotacza, stron� przegrywaj�c� jeste�my my. I oczywi�cie nie jest to tw�j w�asny zamiar. To ich robota. Oddaj mi miotacz, Pritcher. Wiem, �e wydaje ci si�, �e nie powiniene� tego robi�, ale to nie jest twoje przekonanie. To Druga Fundacja dzia�a przez ciebie. Oddaj miotacz, Pritcher, i razem stawimy czo�a temu, co nadejdzie.

Pritcher s�ucha� z przera�eniem. Wszystko mu si� miesza�o. Czy to mo�liwe, �eby si� tak pomyli�? To prawdopodobne. Sk�d to ustawiczne zw�tpienie? Sk�d tu ci�g�y brak pewno�ci? Co sprawi�o, �e wywody Channisa brzmia�y tak przekonywaj�co?

Wa�ne jest prawdopodobie�stwo!

A mo�e to jego udr�czony umys� broni si� przed wtargni�ciem obcych my�li?

Czy�by cierpia� na rozdwojenie ja�ni?

Jak przez mg�� zobaczy� stoj�cego przed nim Channisa, z wyci�gni�t� po miotacz r�k�, i wiedzia� ju�, �e odda mu bro�.

I w chwili, gdy jego r�ka mia�a ju� wykona� odpowiedni ruch, drzwi za nim otworzy�y si� powoli i odwr�ci� si�.

Dw�ch ludzi, pozornie odpr�onych i swobodnych, b�d�cych wzajemnym przeciwie�stwem pod wzgl�dem fizycznym, kt�rych ka�dy nerw drga� czujnie napi�ty niczym czu�y detektor.

Mu�, po raz pierwszy od wielu lat, nie by� ca�kowicie pewny, jak ma post�pi�. Channis wiedzia�, �e chocia� potrafi obroni� si� w tej chwili, to wymaga to od niego wielkiego wysi�ku, natomiast dla jego przeciwnika atak nie jest tak wyczerpuj�cym zadaniem. Channis wiedzia�, �e gdyby chcia� przetrzyma� Mu�a, musi przegra�.

Ale niebezpiecznie by�o o tym my�le�. Zdradzi� si� przed Mu�em z emocjonalnej s�abo�ci, znaczy�oby da� mu do r�ki bro�. I tak ju� w umy�le Mu�a pojawi� si� kr�tki b�ysk, kt�rego Channis nie zd��y� dok�adnie zidentyfikowa�, ale kt�ry by� charakterystyczny dla zwyci�zcy.

Zyska� na czasie.

Dlaczego inni zwlekaj�? Czy�by to w�a�nie by�o �r�d�em pewno�ci Mu�a? Czy�by jego przeciwnik wiedzia� co�, o czym on nie ma poj�cia? Umys�, kt�ry znajdowa� si� pod jego baczn� obserwacj�, niczego nie pokazywa�. Ach, gdyby potrafi� czyta� w my�lach. A jednak�

Channis wysi�kiem woli powstrzyma� to psychiczne kr�cenie si� w k�ko. Liczy�o si� tylko jedno � zyska� na czasie�

��Skoro ju� wiadomo, �e jestem cz�owiekiem z Drugiej Fundacji, i skoro nie zaprzeczy�em temu po zako�czeniu naszego pojedynku o Pritchera, mo�e powiesz mi dlaczego, twoim zdaniem, przylecia�em do Tazendy?

��O, nie � Mu� roze�mia� si� z wielk� pewno�ci� siebie. � Ja nie jestem Pritcherem. Nie musz� ci sk�ada� �adnych wyja�nie�. Us�ysza�e� ju� tyle, �e mo�esz sobie wyobrazi� powody, kt�re mn� kierowa�y. Bez wzgl�du na to, co naprawd� my�la�em, twoje dzia�anie odpowiada�o mi, wi�c nie pytam o nic wi�cej.

��Jednak w twojej koncepcji musz� by� pewne luki. Czy Tazenda jest t� Drug� Fundacj�, kt�r� spodziewa�e� si� odkry�? Pritcher du�o m�wi� o twoich staraniach znalezienia jej i o psychologu, kt�ry by� twoim narz�dziem � o Eblingu Misie. Czasem co� tam pl�t�, kiedy go� no� lekko do tego zach�ci�em. Przypomnij sobie , Eblinga Misa, Pierwszy Obywatelu.

��A niby dlaczego mia�bym to zrobi�?

Nie traci� pewno�ci siebie! Channis czu�, �e Wiara Mu�a w siebie Wzrasta, jak gdyby z up�ywem czasu jakikolwiek niepok�j, kt�ry Mu� m�g� odczuwa�, ulatnia� si� i rozp�ywa�.

Powstrzymuj�c nag�y przyp�yw zw�tpienia, powiedzia�:

��A wi�c nie jeste� ciekaw? Pritcher opowiada� mi, �e co� wprawi�o Misa w os�upienie. Poza tym to jego usilne naleganie na po�piech, na szybkie ostrze�enie Drugiej Fundacji� Dlaczego? Ebling Mis umar�. Nie ostrze�ono Drugiej Fundacji. A mimo to nadal istnieje.

Mu� u�miechn�� si� z prawdziw� przyjemno�ci� i Channis poczu�, �e nagle uderza go i zaraz si� cofa fala okrucie�stwa.

��Ale, jak wida�, Druga Fundacja zosta�a jednak ostrze�ona. W przeciwnym razie jak i po co niejaki Bail Channis pojawi�by si� na Kalganie, manipulowa� moimi lud�mi i podj�� si� raczej niewdzi�cznego zadania przechytrzenia mnie? Tylko �e ostrze�enie przysz�o zbyt p�no, to wszystko.

��A zatem � Channis postara� si�, by do Mu�a dotar�o od niego uczucie lito�ci � nie wiesz nawet, gdzie znajduje si� Druga Fundacja i nie rozumiesz nic z g��bszego znaczenia tego, co si� tu teraz dzieje.

Zyska� na czasie!

Mu� poczu� lito�� Channisa i nagle w jego zw�onych oczach b�ysn�a wrogo��. Potar� nos swym zwyk�ym gestem i warkn��: � No to zabaw si�! Co z t� Drug� Fundacj�? Channis zacz�� z namys�em, pos�uguj�c si� raczej s�owami ni� symbolik� emocjonaln�.

��Z tego, co s�ysza�em, najbardziej intrygowa�a Misa tajemnica otaczaj�ca Drug� Fundacj�. Hari Seldon w tak bardzo odmienny spos�b potraktowa� obie plac�wki. Pierwsza Fundacja by�a imponuj�cym, ostentacyjnym przedsi�wzi�ciem, kt�re w ci�gu dwustu lat ol�ni�o i o�lepi�o p� Galaktyki. Druga by�a niczym mroczna otch�a�.

Nie zrozumiesz, dlaczego tak si� sta�o, je�li nie postarasz si� wczu� w klimat intelektualny czas�w umieraj�cego Imperium. By� to czas absolutu, ostatnich wielkich uog�lnie�, przynajmniej w dziedzinie my�li. Oczywi�cie, fakt postawienia tamy dalszemu rozwojowi my�li �wiadczy� o tym, �e ta kultura ginie. To w�a�nie bunt przeciwko stawianiu tej tamy uczyni� Seldona s�awnym. To w�a�nie ten ostatni b�ysk tw�rczego geniuszu zala� Imperium promiennym blaskiem zachodu i mgli�cie zapowiedzia� wschodz�ce s�o�ce Drugiego Imperium.

��Bardzo wzruszaj�ce. No i co dalej?

��No wi�c za�o�y� swoje Fundacje zgodnie z prawami psychohistorii, ale kt� lepiej od niego wiedzia�, �e nawet te prawa s� wzgl�dne. On nigdy nie stworzy� ostatecznego dzie�a. Ostateczne dzie�a s� dobre dla dekadenckich umys��w. Jego dzie�o by�o stale doskonal�cym si� mechanizmem, a Druga Fundacja by�a narz�dziem tego doskonalenia. My, Pierwszy Obywatelu twego Chwilowego Zwi�zku �wiat�w, my jeste�my stra�nikami Planu Seldona. Tylko my!

��Pr�bujesz doda� sobie odwagi tym gadaniem � spyta� pogardliwie Mu� � czy chcesz mi zaimponowa�? Bo ani Druga Fundacja, ani Plan Seldona, ani Drugie Imperium razem wzi�te nie imponuj� mi, ani nie budz� we mnie najmniejszej lito�ci, sympatii czy poczucia odpowiedzialno�ci, ani �adnego innego uczucia, kt�re mog�oby ci pom�c. W ka�dym razie, kiedy m�wisz o Drugiej Fundacji, g�upcze, u�ywaj czasu przesz�ego, bo ju� jest po niej.

Mu� podni�s� si� i podszed� do niego. Channis czu�, �e potencja� emocjonalny Mu�a wali si� ca�ym ci�arem na jego umys�. Odskoczy� gwa�townie do ty�u, ale co� pe�z�o ku niemu nieub�aganie, uginaj�c i rozbijaj�c coraz bardziej jego ja��.

Poczu� za plecami �cian�. Naprzeciw niego, wspar�szy si� chudymi ramionami pod boki, sta� Mu� i rozchyla� usta w okropnym u�miechu.

��Wasza gra sko�czona, Channis. Gra tych wszystkich, kt�rzy tworzyli Drug� Fundacj�. To, co by�o Drug� Fundacj�! Co by�o! Na co czeka�e�, siedz�c tu ca�y czas i plot�c co� Pritcherowi, kiedy mog�e� obezw�adni� go i odebra� mu miotacz nie kiwn�wszy nawet palcem? Czeka�e� na mnie, prawda? Czeka�e�, �eby powita� mnie w sytuacji, kt�ra nie wzbudzi�aby moich podejrze�.

Tym gorzej dla ciebie, �e nie potrzebowa�em ju� �adnego dodatkowego dowodu na poparcie moich podejrze�. Zna�em ci�, zna�em ci� dobrze, Bailu Channisie z Drugiej Fundacji.

Ale na co czekasz teraz? Ca�y czas rozpaczliwie zarzucasz mnie s�owami, tak jakby sam d�wi�k twego g�osu m�g� mnie unieruchomi�. A kiedy tak m�wisz, co� w twoim umy�le czeka i czeka, ca�y czas czeka. Ale na pr�no. Nie przyb�dzie tu nikt z tych, kt�rych oczekujesz � �aden ze sprzymierze�c�w. Jeste� tu sam, Channis, i pozostaniesz sam. A wiesz dlaczego?

Dlatego, �e Druga Fundacja ca�kowicie si� pomyli�a co do mojej osoby. W por� pozna�em wasz plan. My�leli�cie, �e przylec� tu za tob� i sam wam wlez� w sie�. Ty mia�e� by� przyn�t� � mia�e� zwabi� biednego, g�upiutkiego mutanta, kt�ry jest tak zapatrzony w swoje rojenia o imperium, �e nic nie zauwa�y i wpadnie w zastawiony na niego potrzask. No i co, jestem waszym wi�niem?

Zastanawiam si�, czy przysz�o komu� z was do g�owy, �e nie zjawi� si� tu bez swojej floty, kt�ra sk�ada si� z takich jednostek, �e wobec ka�dej z nich jeste�cie bezbronni i bezradni jak dzieci. Tazenda le�y w gruzach, miasta s� starte z powierzchni planety. Nie napotkali�my �adnego oporu. Druga Fundacja ju� nie istnieje, Channis, i ja � �mieszny, brzydki cherlak � jestem teraz panem Galaktyki.

Channis by� ju� tak s�aby, �e m�g� tylko przecz�co pokr�ci� g�ow�.

��Nie� nie�

��Tak� tak � szydzi� Mu�. � I je�li ty, jako ostatni, zosta�e� jeszcze przy �yciu, to nie potrwa to ju� d�ugo.

Potem nast�pi�a kr�tka, ci�ka pauza i Channis nieomal zawy� pod wp�ywem nag�ego b�lu spowodowanego przenikaniem woli Mu�a do najskrytszych zakamark�w jego psychiki.

Mu� wycofa� si� i mrukn��:

��Jeszcze troch�. Mimo wszystko nie wytrzyma�e� tej pr�by. Twoja rozpacz jest udana. To nie jest kompletne za�amanie si�, jakiego nale�y oczekiwa� od cz�owieka, kt�rego idea� run�� w gruzy, ale ma�ostkowy, �liski strach przed utrat� w�asnego �ycia.

I wiotka r�ka Mu�a zacisn�a si� na gardle Channisa w s�abym u�cisku, z kt�rego jednak jako� nie by� stanie si� wyswobodzi�.

��Jeste� moim zabezpieczeniem, Channis. Jeste� instrumentem, kt�ry w por� przestrze�e mnie i zabezpieczy przed ewentualnym niedocenieniem jakiego� elementu sytuacji. � Mu� przewierca� go na wskro� wzrokiem. Nalega�� Domaga� si�

��Dobrze obliczy�em, Channis? Przechytrzy�em waszych ludzi z Drugiej Fundacji; czy nie? Tazenda jest zniszczona, Channis, kompletnie zniszczona, sk�d wi�c to udawanie rozpaczy?

Gdzie jest twoje prawdziwe uczucie? Musz� zna� prawd�. M�w, Channis, m�w. A wi�c nie przenikn��em do�� g��boko? Czy niebezpiecze�stwo nadal istnieje? M�w, Channis! Gdzie pope�ni�em b��d?

Channis czu�, �e � wbrew jego woli � z ust powoli wydobywaj� si� s�owa. Zaciska� z�by, �eby je powstrzyma�. Gryz� j�zyk. Napi�� wszystkie mi�nie krtani.

Ale wydobywa�y si� nadal, wyci�gane z niego si��, rozrywaj�c krta� i j�zyk i przeciskaj�c si� przez zaci�ni�te z�by.

��Prawda � j�cza� � prawda�

��Tak, prawda. Co jeszcze musz� zrobi�?

��Seldon za�o�y� Drug� Fundacj� tutaj. Tutaj, ju� m�wi�em. Nie k�ama�em. Przybyli psychologowie i obj�li w�adz� nad miejscow� ludno�ci�.

��Nad Tazenda? � Mu� zanurzy� si� g��boko w faluj�cy strumie� emocji Channisa i grzeba� tam brutalnie. � To, co zniszczy�em, to Tazenda. Wiesz, czego chc�. Daj mi to.

��Nie nad Tazenda. Powiedzia�em, �e ludzie z Drugiej Fundacji to nie musz� by� ci, kt�rzy pozornie s� u w�adzy. Tazenda jest parawanem� � s�owa by�y prawie niezrozumia�e; powstawa�y jakby same, wbrew ka�dej cz�stce woli tego, kto je wypowiada� � � Rossem� Rossem� Rossem jest tym �wiatem�

Mu� rozlu�ni� u�cisk i Channis opad� na pod�og�, obola�y i skatowany.

I my�leli�cie, �e mnie oszukacie? � rzek�, tym razem �agodnie, Mu�.

��Oszukali�my ci� � by� to ostatni szcz�tek oporu w Channisie.

��Ale nie na d�ugo. Nie wystarczy wam czasu. Jestem w kontakcie ze swoja flot�. I po Tazendzie mo�e przyj�� kolej na Rossem. Ale najpierw�

Channis czu�, �e ogarnia go przenikliwa ciemno��. Machinalnie os�oni� r�k� zbola�e oczy, ale nic to nie pomog�o. Ta ciemno�� dusi�a, i podczas kiedy czu�, jak jego st�amszona, sponiewierana �wiadomo�� zapada si� w wieczny mrok, widzia� jeszcze ostatni obraz � tryumfuj�cego Mu�a, wygl�daj�cego jak �miej�ca si� wyka�aczka� d�ugi, mi�sisty nos trz�s�cy si� ze �miechu.

D�wi�k znik�. Ogarn�a go koj�ca ciemno��.

Potem ciemno�� nagle p�k�a, jak rozerwana na dwoje o�lepiaj�c� b�yskawic�, i Channis powoli wr�ci� na ziemi�. Z trudem i b�lem odzyskiwa� wzrok. Przez wype�nione �zami oczy dociera�y do niego pocz�tkowo tylko zamazane kontury rzeczy.

Niezno�nie bola�a go g�owa, a kiedy podni�s� do niej r�k�, przeszy� j� b�l ostry jak sztylet.

A wi�c �y�. Niczym pi�ra porwane nag�ym podmuchem wiatru, kt�ry przepad� r�wnie niespodzianie jak si� zerwa�, jego my�li �agodnie wirowa�y i powoli opada�y, by znieruchomie� w spokoju. Czu� wzbieraj�c� w sercu, nap�ywaj�c� z zewn�trz otuch�. Powoli, przezwyci�aj�c b�l, wyprostowa� kark i poczu� wielk� ulg�.

Bo oto drzwi by�y otwarte, a w progu sta� Pierwszy M�wca. Channis chcia� przem�wi�, ale j�zyk mia� sztywny � zrozumia�, �e jaka� cz�� pot�nego umys�u Mu�a wci�� trzyma go w swej mocy i udaremnia odezwanie si�.

Raz jeszcze wyprostowa� kark. Mu� wci�� by� w izbie. By� w�ciek�y, p�on�y mu oczy. Nie �mia� si� ju�, ale z�owieszczo szczerzy� z�by.

Channis czu� p�yn�cy od Pierwszego M�wcy o�ywczy, masuj�cy �agodnie jego zbola�y m�zg, strumie� energii psychicznej, a potem, kiedy strumie� ten zetkn�� si� z obron� Mu�a i przez chwil� walczy� z ni�, ogarn�o go odr�twienie, kt�re trwa�o, dop�ki Pierwszy M�wca nie wycofa� si�.

Mu� zazgrzyta� z�bami i rzek� z furi�, groteskow� u tak mizernej osoby:

��A wi�c zjawia si� nast�pny, �eby mnie powita�.

Jego ruchliwy umys� wysun�� swe macki z izby�

��Jeste� sam � stwierdzi�. Pierwszy M�wca rzek� bezg�o�nie:

��Jestem zupe�nie sam. Musz� by� sam, bo to ja �le obliczy�em twoj� przysz�o�� pi�� lat temu. Mia�bym przynajmniej pewn� satysfakcj�, gdybym naprawi� ten b��d bez niczyjej pomocy. Niestety, nie wzi��em pod uwag� si�y pola odpychania emocjonalnego, kt�re otacza to miejsce. Zabra�o mi du�o czasu wnikniecie w t� stref�. Gratuluj� zr�czno�ci, z jak� je stworzy�e�.

��Nie wysilaj si�! � nadesz�a wroga odpowied�. � Nie b�dziemy si� licytowa� komplementami. Przyszed�e� dorzuci� sw�j roz�upany m�zg do tego tam strzaskanego filaru waszego kr�lestwa?

Pierwszy M�wca u�miechn�� si�.

��Ale� ten cz�owiek, kt�rego nazywasz Bailem Channisem, wywi�za� si� dobrze ze swego zadania, tym bardziej, �e nie mo�e si� z tob� r�wna� pod wzgl�dem si�y psychicznej. Widz�, oczywi�cie, �e go zmaltretowa�e�, ale mo�e by�, �e mimo to przywr�cimy go do pe�nej sprawno�ci. To dzielny cz�owiek, szanowny panie. Zg�osi� si� na ochotnika do tego zadania, chocia� przewidzieli�my matematycznie, �e istnieje wielkie prawdopodobie�stwo, i� zniszczy to jego umys�, co jest bardziej przera�aj�ce ni� gro�ba unicestwienia fizycznego.

Umys� Channisa pulsowa� daremnie, staraj�c si� wyrazi� ostrze�enie. Chcia� je wykrzycze�, lecz nie m�g�. By� w stanie wysy�a� tylko nieprzerwany strumie� trwogi�

Mu� by� spokojny.

��Wiesz, oczywi�cie, o zniszczeniu Tazendy.

��Wiem. Przewidzieli�my nalot twojej floty. Tak przypuszczam odpar� ponuro Mu�. � Ale nie zapobiegli�cie temu, co?

��Nie, nie zapobiegli�my. � Symbolika emocjonalna Pierwszego M�wcy by�a jasna. By� to niemal wstr�t do samego siebie, zupe�na samoodraza. � Ja ponosz� za to wi�ksz� win� ni� ty. Kt� m�g� wyobrazi� sobie pi�� lat temu, �e posiadasz a� takie zdolno�ci! Podejrzewali�my od pocz�tku � od momentu, kiedy zaj��e� Kalgan � �e posiadasz zdolno�� wp�ywania na emocje. Nie by�o to dla nas zbyt wielkim zaskoczeniem, Pierwszy Obywatelu. Zaraz to wyja�ni�.

Kontakt emocjonalny, taki jakim dysponujemy ty i ja, nie jest wcale nowym osi�gni�ciem. W istocie ka�dy m�zg ludzki jest do tego potencjalnie zdolny. Wi�kszo�� ludzi potrafi odczytywa� emocje w prymitywny spos�b, przez pragmatyczne kojarzenie ich z wyrazem twarzy, tomein g�osu i tak dalej� Wiele zwierz�t posiada t� zdolno�� w wi�kszym stopniu, pos�uguj� si� bowiem w znacznej mierze w�chem, i emocje z tym zwi�zane s� oczywi�cie bardziej z�o�one.

Faktycznie, ludzkie mo�liwo�ci s� o wiele wi�ksze, ale zdolno�� do nawi�zywania bezpo�redniego kontaktu emocjonalnego wi�d�a w miar� rozwoju mowy, co mia�o miejsce milion lat temu. Wielkim osi�gni�ciem naszej Drugiej Fundacji by�o ponowne uaktywnienie tego zmys�u, z wykorzystaniem przynajmniej cz�ci jego potencjalnych mo�liwo�ci.

Ale nie rodzimy si� z nim gotowym do u�ycia. Trwaj�ca milion lat atrofia to nie byle jaka przeszkoda. Musimy kszta�ci� ten zmys�, �wiczy�, tak jak �wiczy si� mi�nie. Ty si� z nim urodzi�e�.

Tyle mo�na by�o wyliczy�. Mogli�my tak�e obliczy� i przewidzie� konsekwencje dysponowania takim zmys�em w�r�d ludzi, kt�rzy go nie posiadaj�. Widz�cy w kr�lestwie �lepych� Obliczyli�my, w jakim stopniu mo�e kierowa� tob� megalomania i my�leli�my, �e jeste�my przygotowani. Ale nie byli�my przygotowani na dwie rzeczy.

Po pierwsze, nie spodziewali�my si�, �e ten zmys� masz wykszta�cony w tak wielkim stopniu. My mo�emy nawi�za� kontakt emocjonalny tylko z osob�, kt�ra znajduje si� w polu naszego widzenia, przez co jeste�my bardziej bezbronni wobec ataku z u�yciem si�y fizycznej, ni� mog�oby ci si� to wydawa�. Tak ogromn� rol� gra w. tym wzrok. Z tob� jest inaczej. Wiadomo z ca�� pewno�ci�, �e sprawowa�e� kontrol� nad lud�mi, a co wi�cej � pozostawa�e� w �cis�ym kontakcie emocjonalnym z nimi nawet wtedy, kiedy byli poza zasi�giem twojego wzroku i s�uchu. Odkryli�my to zbyt p�no.

Po drugie, nie wiedzieli�my nic o twoich defektach fizycznych, szczeg�lnie o tym, kt�ry jest tak istotny dla ciebie, �e przybra�e� pseudonim �Mu��. Nie przewidzieli�my, �e jeste� nie tylko mutantem, ale w dodatku bezp�odnym mutantem, skutkiem czego nie uwzgl�dnili�my dodatkowego czynnika powoduj�cego zniekszta�cenie psychiki, a mianowicie kompleksu ni�szo�ci. Dopuszczali�my tylko megalomani�, tymczasem okaza�o si�, �e mamy do czynienia r�wnie� z ostr� paranoj� na tle psychopatycznym.

Ja sam ponosz� odpowiedzialno�� za przeoczenie tych czynnik�w, bo by�em przyw�dc� Drugiej Fundacji, kiedy zaj��e� Ka�gan. Zrozumieli�my wszystko, kiedy zniszczy�e� Pierwsz� Fundacj�, ale by�o ju� za p�no i przez ten b��d zgin�y miliony ludzi na Tazendzie.

��A teraz wszystko naprawisz, tak? � Mu� wykrzywi� cienkie wargi w szyderczym grymasie. Jego umys� pulsowa� nienawi�ci�. � Co zrobisz? Przydasz mi cia�a? Nape�nisz mnie m�skim wigorem? Usu� z mojej przesz�o�ci d�ugie lata dzieci�stwa sp�dzone w obcym otoczeniu. Przykro ci? Z powodu moich cierpie�? Z powodu mojego nieszcz�cia? Absolutnie nie �a�uj� tego, co zrobi�em. Mia�em tak� potrzeb�. Je�li Galaktyka nie zatroszczy�a si� ani troch� o mnie, kiedy tego potrzebowa�em, to niech si� teraz broni jak potrafi. � Oczywi�cie, twoje uczucia � rzek� Pierwszy M�wca � zrodzi�y si� z tego, co przeszed�e� w dzieci�stwie, i dlatego nie mo�na ich pot�pia�. Trzeba je po prostu zmieni�. Zniszczenie Tazendy by�o nieuniknione. Mogli�my tylko wybiera� mi�dzy ni� a o wiele powa�niejszym zniszczeniem, kt�re dotkn�oby ca�� Galaktyk� i kt�rego skutki trwa�yby stulecia. Zrobili�my, co mogli�my przy naszych ograniczonych mo�liwo�ciach. Przesiedlili�my z Tazendy tyle os�b, ile zdo�ali�my. Tych, kt�rzy zostali, rozmie�cili�my po ca�ej planecie, nie dopuszczaj�c do tworzenia si� wi�kszych skupisk ludno�ci. Niestety, nasze przeciwdzia�ania by�y z konieczno�ci niewystarczaj�ce. Wiele milion�w musia�o zosta� i zgin�� Nie �a�ujesz tego?

��Ani troch�. Tak, jak nie �al mi tych stu tysi�cy, kt�re najp�niej za sze�� godzin zgin� tu, na Rossemie.

��Na Rossemie? � spyta� po�piesznie Pierwszy M�wca.

Obr�ci� si� w stron� Channisa, kt�ry zmusi� swe cia�o do przyj�cia p�siedz�cej pozycji. Nat�y� sw� wol�. Channis czu� tocz�c� si� gdzie� nad nim walk� dwu ja�ni. W pewnym momencie wi�zy kr�puj�ce jego umys� opad�y i z ust pocz�y dobywa� si� gor�czkowe s�owa:

��Kompletnie zawiod�em. Wydusi� to ze mnie dziesi�� minut przed pana przyj�ciem. Nie mog�em wytrzyma� jego nacisku i nie mam nic na swoje usprawiedliwienie. On wie, �e to nie Tazenda jest Drug� Fundacj�. Wie, �e to Rossem.

Znowu poczu� kr�puj�ce go wi�zy. Pierwszy M�wca zmarszczy� czo�o.

��Rozumiem. Co teraz chcesz zrobi�?

��Naprawd� si� o to pytasz? Tak trudno jest ci wyci�gn�� oczywisty wniosek? Przez ca�y ten czas, kiedy prawi�e� mi tu kazanie o naturze kontaktu emocjonalnego, przez ca�y ten czas, kiedy rzuca�e� we mnie takimi s�owami jak megalomania i paranoja, ja dzia�a�em. Skontaktowa�em si� z moj� flot� i wyda�em rozkazy. Za sze�� godzin, je�li z jakiego� powodu nie cofn� rozkaz�w, zbombarduj� ca�y Rossem, z wyj�tkiem tej jednej wsi i stumilowego obszaru wok� niej. Wykonaj� dobr� robot�, a potem tu wyl�duj�.

Masz sze�� godzin, a przez sze�� godzin nie zdo�asz zapanowa� nad moim umys�em ani ocali� reszty Rossema.

Mu� roz�o�y� r�ce i znowu si� roze�mia�. Wydawa�o si�, �e Pierwszy M�wca z trudem pr�buje si� odnale�� w tym nowym stanie rzeczy.

��A jaka alternatywa? � spyta� wreszcie.

��A dlaczego zawsze musi by� jaka� alternatywa? Nic mi nie da �adna alternatywa. Mam si� martwi� o �ycie tych tutaj, na Rossemie? Mo�e gdyby�cie pozwolili wyl�dowa� moim statkom i wszyscy � na ca�ym Rossemie � poddali swe uczucia mojej kontroli i w�adzy, to by�bym sk�onny odwo�a� rozkaz zbombardowania planety. Mo�e op�aci�oby si� zyska� w�adz� nad tyloma lud�mi o tak wysokiej inteligencji. Ale z drugiej strony wymaga�oby to ode mnie du�ego wysi�ku i by� mo�e okaza�oby si� w sumie wcale niewarte zachodu, tak �e nie mam specjalnej ochoty na taki uk�ad. No i co na to powiesz? Masz jak�� bro� przeciw mojej woli, kt�ra jest co najmniej tak silna jak twoja? A mo�e macie jak�� bro� przeciwko moim statkom kt�re s� pot�niejsze ni� si� wam kiedykolwiek �ni�o?

��Co mam? � powt�rzy� wolno Pierwszy M�wca. � Ha, nic � opr�cz odrobiny wiedzy, wiedzy, kt�rej ty nawet teraz nie posiadasz.

��M�w szybko � za�mia� si� Mu�. � I wymy�l co�. Bo cho�by� nie wiem jak si� wywija�, z tego si� nie wywiniesz.

��Biedny mutancie � rzek� Pierwszy M�wca � nie mam si� z czego wywija�. Pomy�l sam � dlaczego wys�ali�my na Kalgan w charakterze przyn�ty Baila Channisa?? Baila Channisa, kt�ry cho� m�ody i odwa�ny, jest w por�wnaniu z tob� prawie tak samo s�aby jak ten tw�j �pi�cy tu oficer, Han Pritcher. Zastan�w si�, dlaczego nie polecia�em tam ja albo kto� inny z przyw�dc�w Drugiej Fundacji, kto�, kto m�g�by si� z tob�. mierzy�?

��Pewnie dlatego � odpowiedzia� nadzwyczaj pewny siebie Mu� � �e nie byli�cie tak g�upi, �eby to zrobi�, bo �aden z was nie mo�e si� ze mn� r�wna�.

��Prawdziwy pow�d jest bardziej logiczny. Wiedzia�e�, �e Channis jest z Drugiej Fundacji. , Nie potrafi� tego ukry� przed tob�. Wiedzia�e� te�, �e jeste� od niego silniejszy, wi�c nie ba�e� si� podj�� z nim gry i polecia�e� za nim, po to, �eby go p�niej przechytrzy�. Gdybym to ja zjawi� si� na Kalganie, kaza�by� mnie od razu zabi�, bo ja by�bym dla ciebie naprawd� niebezpieczny, a gdybym ukry�, kim jestem, �eby unikn�� �mierci, nigdy by nie uda�o mi si� nak�oni� ciebie do udania si� ze mn� w przestrze�. M�g� ci� wywabi� z Kalgana tylko kto� s�abszy od ciebie. A gdyby� pozosta� na Kalganie, chroniony sw� armi�, sprz�tem bojowym i w�asn� si�� psychiczn�, to Druga Fundacja nie mog�aby ci wyrz�dzi� najmniejszej szkody, nawet gdyby wyt�y�a wszystkie si�y.

��Si�a psychiczna jest nadal ze mn�, n�dzny kr�taczu, a armia i sprz�t bojowy s� niedaleko st�d � rzek� Mu�.

��Istotnie, ale nie jeste�my na Kalganie. Jeste�my w Kr�lestwie Tazendy, kt�r� logicznie i przekonywaj�co� bardzo logicznie� przedstawiono ci jako Drug� Fundacj�. Trzeba by�o to tak przedstawi�; Pierwszy Obywatelu, bo jeste� m�drym cz�owiekiem i tylko logiczne rozumowanie trafia ci do przekonania.

��Zgadza si�, i by�o to wasze zwyci�stwo, ale tylko chwilowe, bo mia�em jeszcze dosy� czasu, �eby wydusi� prawd� z waszego cz�owieka, Channisa, i dosy� m�dro�ci, �eby przewidzie� tak� mo�liwo��.

��A my z kolei, cho� nie jeste�my wystarczaj�co przenikliwi, za�o�yli�my, �e mo�esz posun�� si� o krok dalej, i przygotowali�my Baila Channisa � na tak� ewentualno��.

��Na pewno nie, bo obna�y�em zupe�nie jego m�zg. Le�a� przede mn� nagi i trz�s� si� jak oskubany kurczak, kiedy Channis wykrztusi�, �e Druga Fundacja to Rossem. I by�a to prawda, bo wypatroszy�em go i wyg�adzi�em tak dok�adnie, �e nie by�o najdrobniejszego zakamarka, gdzie m�g�by si� chowa� jaki� podst�p.

��Faktycznie. Tym lepiej �wiadczy to o naszej przezorno�ci. M�wi�em ci ju�, �e Bail Channis zg�osi� si� na ochotnika. Wiesz o co chodzi�o? Przed opuszczeniem Fundacji podda� si� drastycznemu zabiegowi usuni�cia pewnych emocji. My�lisz, �e gdyby tego nie zrobi�, to uda�oby mu si� wyprowadzi� ci� w pole? Wiesz dobrze, �e nie. A wi�c Bail Channis, z konieczno�ci i z w�asnej woli, podda� si� zabiegowi, w czasie kt�rego sam uwierzy� w fa�szywe informacje. Bail Channis jest dog��bnie i ca�kowicie przekonany, �e Rossem to Druga Fundacja.

Przez te trzy lata, kt�re min�y od tamtej chwili, zbudowali�my tu, w Kr�lestwie Tazendy, makiet� Drugiej Fundacji i czekali�my na ciebie. I uda�o si� nam, mo�e nie? Przemkn��e� do Tazendy, i g��biej, do Rossema, ale dalej ju� nie mog�e� si� posun��.

Mu� poderwa� si� na r�wne nogi.

���miesz mi m�wi�, �e Rossem te� nie jest Drug� Fundacj�? Channis, kt�ry do tej pory p� le�a�, p� siedzia� na pod�odze, poczu�, �e kr�puj�ce go wi�zy p�k�y pod naporem p�yn�cej od Pierwszego M�wcy energii psychicznej i opad�y na dobre, i podni�s� si�. Krzykn�� z niedowierzaniem:

To znaczy, �e Rossem nie jest Drug� Fundacj�?

Dawne wspomnienia, zdobyta w ci�gu tylu �at wiedza � wszystko to chaotycznie wirowa�o wok� niego.

Pierwszy M�wca u�miechn�� si�.

��Widzisz, Pierwszy Obywatelu, �e Channis jest tak samo wzburzony i zdezorientowany jak ty. Oczywi�cie, �e Rossem nie jest Drug� Fundacj�. Musieliby�my by� szaleni, �eby sprowadzi� naszego najwi�kszego wroga na sw�j �wiat.

Niech twoja flota zbombarduje Rossema, je�li uwa�asz, �e tak musi by�. Niech zniszcz� ile mog�. W najgorszym razie zabij� tylko Channisa i mnie, a, to w najmniejszym stopniu nie poprawi twojej sytuacji. Bo musisz wiedzie�, �e uczestnicy wyprawy fundacyjnej na Rossema, kt�rzy przez trzy lata grali rol� Starszych w tej wsi, wczoraj wsiedli na statek i udali si� prosto na Kalgan. Oczywi�cie umkn� twojej flocie i zjawi� si� na Kalganie przynajmniej dzie� przed tob�. Je�li nie cofn� wydanego wcze�niej rozkazu, to po powrocie zastaniesz bunt w ca�ym swoim imperium, twoje pa�stwo rozpadnie si� i tylko ci ludzie, kt�rzy s� tu teraz z tob�, pozostan� ci wierni. B�d� bezradni wobec przygniataj�cej przewagi. I, co wi�cej, ludzie z Drugiej Fundacji znajd� si� przy flocie, kt�r� pozostawi�e� w domu, i dopilnuj�, �eby� znowu kogo� nie odmieni�. Koniec z twoim imperium, mutancie!

Mu� wolno pochyli� g�ow�. Jego umys� ogarn�y zupe�nie gniew i rozpacz.

��Tak � rzek� cicho. � Jest ju� za p�no� Za p�no� Teraz to widz�.

W tym momencie Pierwszy M�wca, kt�ry tylko czeka� na t� chwil� i by� pewien, �e musi ona nast�pi�, szybko wnikn�� w ogarni�ty rozpacz� i dlatego otwarty umys� Mu�a. Trzeba by�o zaledwie drobnego u�amka sekundy, aby doko�czy� dzie�a i przypiecz�towa� przemian�. Mu� podni�s� g�ow� i spyta�.

��Wi�c wr�c� na Kalgan?

��Oczywi�cie. Jak si� czujesz?

��Znakomicie. � Uni�s� w g�r� brwi � Kim jeste�?

��Czy to wa�ne?

��Oczywi�cie, �e nie. � Przesta� si� tym interesowa� i szturchn�� Pritchera w rami�: � Obud� si�, Pritcher, wracamy do domu.

Dwie godziny p�niej Bail Channis na tyle odzyska� si�y, �e m�g� i�� sam.

��Czy nigdy sobie tego nie przypomni? � spyta�.

��Nigdy. Zachowa� swoje zdolno�ci i swoje imperium, ale jego motywacja jest teraz zupe�nie inna. Jest entuzjast� pokoju. Nazwa �Druga Fundacja� nic mu nie m�wi. Odt�d b�dzie te� o wiele szcz�liwszy przez tych kilka lat �ycia, jakie mu pozosta�y przy jego n�dznej konstrukcji fizycznej. A po jego �mierci Plan Seldona b�dzie si� jako� urzeczywistnia�.

��A czy to prawda � spyta� z naciskiem Channis � czy to prawda, �e Rossem nie jest Drug� Fundacj�? M�g�bym przysi�c� m�wi� panu � ja wiem, �e jest. Nie zwariowa�em.

��Nie zwariowa�e�, Channis. Po prostu, jak ju� m�wi�em, zosta�e� zmieniony. Rossem nie jest Drug� Fundacj�. Chod�! My te� wr�cimy do domu.

Doktorowi Darellowi i Pelleasowi Anthorowi wieczory up�ywa�y na przyjacielskich pogaw�dkach. Dni sp�dzali r�wnie przyjemnie, nie robi�c nic godnego uwagi. Dla os�b postronnych pobyt Pelleasa w domu doktora Darella m�g� by� zwyk�� wizyt�. Zreszt� w�a�ciciel domu przedstawi� go�cia jako swego kuzyna z dalekiej przestrzeni, zapobiegaj�c tym samym ewentualnym domys�om co do osoby m�odego cz�owieka i celu jego wizyty.

Zdarza�o si� jednak, �e w czasie towarzyskich rozm�w, kt�re ze sob� wiedli, pada�o jakie� nazwisko. Potem by�a chwila namys�u i doktor Darell m�wi� �nie� albo �tak�. Po jakim� czasie przesy�a� na og�lnie dost�pnej fali kr�tkie zaproszenie: �Mo�e zechcia�by pan pozna� mego kuzyna?� Nieco innym torem bieg�y przygotowania Arkadii. Prawd� m�wi�c, jej poczynania trzeba uzna� za najmniej bezpo�rednie.

Nak�oni�a, na przyk�ad, za pomoc� metod, kt�re wr�y�y jej �wietn� przysz�o�� i zapowiada�y nieszcz�cie wszystkim osobnikom p�ci m�skiej, kt�rych los mia� z ni� zetkn��, koleg� z klasy, Olynthusa Dama, by darowa� jej zmajstrowany w domu kompletny detektor d�wi�k�w. Nie wdaj�c si� w szczeg�y, odnotujmy tylko, �e przejawi�a nagle tak wielkie zainteresowanie jego og�lnie znan� nami�tno�ci� do majsterkowania (mia� w domu ca�y warsztat), po��czone z tak umiej�tnym przeniesieniem tego zainteresowania na p�kat� figur� Olynthusa, �e nieszcz�sny m�odzian stwierdzi� w pewnym momencie, i� (1) obja�nia jej dok�adnie i z wielkim o�ywieniem zasady dzia�ania silnika hiperfalowego, (2) doznaje lekkiego zawrotu g�owy na widok wpatrzonych w siebie wielkich, jasnych oczu, (3) wciska jej, w ch�tnie zreszt� nastawione r�ce, przedmiot swojej dumy i najwi�ksze dzie�o, jakie dot�d stworzy�, a mianowicie wspomniany wy�ej detektor d�wi�k�w.

P�niej zainteresowanie Arkadii Olynthusem zacz�o stopniowo wygasa�, ale trwa�o to przez czas wystarczaj�co d�ugi, by oddali� wszelkie podejrzenia, �e jedynym powodem ich przyja�ni by� �w detektor d�wi�k�w. Jeszcze przez d�ugie miesi�ce Olynthus rozpami�tywa� kr�tki okres za�y�o�ci ��cz�cej go z Arkadi�, ale w ko�cu, nie czuj�c z jej strony �adnej zach�ty do odnowienia przyja�ni, da� temu spok�j i zaj�� si� swymi sprawami.

Kiedy si�dmego wieczoru od przybycia Pelleasa Anthora zasiad�o w bawialni Darell�w, przy zastawionym stole, pi�ciu m�czyzn, na g�rze, w pokoju Arkadii niepozorny produkt pomys�owo�ci Olynthusa Dama zaj�� poczesne miejsce na biurku.

A wi�c w bawialni by�o pi�ciu m�czyzn. Znajdowa� si� w�r�d nich oczywi�cie doktor Darell, lekko szpakowaty i starannie ubrany, wygl�daj�cy na nieco wi�cej ni� swoje czterdzie�ci dwa lata. By� tak�e Pelleas Anthor, nadzwyczaj powa�ny, lekko speszony, obrzucaj�cy pozosta�ych ukradkowymi spojrzeniami, a tak�e trzech nowych go�ci doktora Darella: prezentator telewizji Jole Turbor, pot�ne ch�opisko, chudy i zasuszony doktor Elvett Sernic, emerytowany profesor fizyki Uniwersytetu Fundacji, w byle jak pozapinanym ubraniu, oraz mizerny i wyra�nie skr�powany obecno�ci� tylu os�b bibliotekarz Homir Munn.

Doktor Darell od razu przyst�pi� do rzeczy. Zacz�� swym normalnym, spokojnym tonem:

��Pozwoli�em sobie zaprosi� tu pan�w w celach nie tylko towarzyskich. Przypuszczam, �e domy�lili�cie si� tego. A poniewa� zostali�cie tu, panowie, zaproszeni ze wzgl�du na wasze profesje i zainteresowania, domy�lacie si� te� chyba, jakie grozi nam niebezpiecze�stwo. Nie chc� go bagatelizowa�, ale pragn� zwr�ci� uwag� pan�w na fakt, �e tak czy inaczej jeste�my ju� skazani i nie mamy nic do stracenia.

Zauwa�cie, panowie, �e nie stara�em si� utrzyma� naszego spotkania w tajemnicy. �aden z pan�w nie kry� si� z przyj�ciem tutaj. Okna nie s� ekranowane i ka�dy mo�e swobodnie zajrze� do �rodka. Pok�j nie jest zabezpieczony przed pods�uchem. Gdyby�my zwr�cili na siebie uwag� wroga, byliby�my sko�czeni, a najlepszym sposobem przyci�gni�cia jego uwagi by�aby teatralna tajemniczo�� i sztuczna konspiracja.

(�Aha� � pomy�la�a z satysfakcj� Arkadia pochylaj�c si� nad skrzynk�, z kt�rej dobywa�y si� nieco skrzekliwe g�osy. ) � Chyba si� rozumiemy, prawda?

Elvett Sernic �ci�gn�� doln� warg�, ods�aniaj�c z�by i wykrzywiaj�c twarz w grymasie, kt�ry poprzedza� ka�d� jego wypowied�.

��Och, niech pan da temu spok�j. Lepiej prosz� nam co� powiedzie� o tym m�odzie�cu � powiedzia� wskazuj�c na Pelleasa.

��To jest Pelleas Anthor � rzek� doktor Darell. � By� studentem mojego dawnego kolegi, doktora Kleisego, kt�ry zmar� w zesz�ym roku. Przed �mierci� przys�a� mi wz�r jego fal m�zgowych do pi�tego poziomu w��cznie. Zapis ten skonfrontowa�em z wynikiem bada�, kt�re osobi�cie przeprowadzi�em po przyje�dzie tego m�odego cz�owieka. Wiecie, panowie, oczywi�cie o tym, �e nawet najwybitniejszy psycholog nie jest w stanie skopiowa� tak szczeg�owego wzoru. Jednak na wypadek gdyby kt�ry� z pan�w mia� co do tego w�tpliwo�ci, r�cz� za to moim s�owem.

��Mo�e by�my przeszli wreszcie do sedna sprawy � wtr�ci� Turbor. � Wierzymy panu na s�owo, w ko�cu teraz, kiedy nie ma ju�, Kleisego, jest pan najwi�kszym elektroneurologiem w Galaktyce. Tak przynajmniej przedstawiam pana w swoich komentarzach telewizyjnych i w dodatku sam w to wierz�. Ile pan ma lat, Anthor?

��Dwadzie�cia dziewi��, panie Turbor.

��Hmm� Pan te� jest elektroneurologiem? Wybitnym?

��Po prostu prowadz� badania w tej dziedzinie. Staram si�, jak mog� i mia�em szcz�cie by� uczniem Kleisego.

Teraz wtr�ci� si� Munn. J�ka� si� nieco, kiedy by� czym� przej�ty.

��Pro� proponuj�, �eby�my za� zacz�li. My�l�, �e wszyscy za� za du�o m� m�wimy.

Doktor Darell skin�� g�ow�.

��Masz racj�, Homir. Niech pan zaczyna, Antbor.

��Za chwil� � rzek� powoli Pelleas Anthor. � Podzielam zdanie pana Munna, ale zanim , zaczniemy, musz� poprosi� o wykresy fal m�zgowych.

Darell zmarszczy� czo�o.

��O co chodzi,, panie Anthor? O jakich wykresach pan m�wi?

��O wykresach fal m�zgowych wszystkich obecnych tu os�b. Sprawdzi� pan m�j wykres, a ja musz� sprawdzi� pana i pozosta�ych. I musz� sam przeprowadzi� te badania.

��On nie ma powodu, �eby nam ufa� bez zastrze�e�, Darell � powiedzia� Turbor. � Ma prawo nas zbada�.

��Dzi�kuj� � odpar� Pelleas. � Mo�e zaprowadzi nas pan do swojego laboratorium, doktorze Darell. Pozwoli�em sobie sprawdzi� dzi� rano pa�sk� aparatur�.

Min�� tydzie� i zn�w Pierwszy M�wca wita� z u�miechem wchodz�cego do pokoju ucznia.

��Pewnie przynosisz mi ciekawe wiadomo�ci, bo inaczej nie by�by� taki z�y.

Ucze� po�o�y� d�o� na stercie wylicze�, kt�re przyni�s� z sob�, i spyta�:

��Jest pan pewien, �e to nie jest problem pozorny?

��Przes�anki s� prawdziwe. Nic nie przekr�ci�em.

��Wobec tego musz�, cho� nie chc�, pogodzi� si� z wynikami moich bada�.

��Naturalnie. Ale co tu ma do rzeczy, czy chcesz tego czy nie? No dobrze, powiedz mi, co ci� trapi. Nie, nie, od�� na razie te obliczenia. P�niej je przeanalizuj�. Teraz przedstaw mi kr�tko swoje wnioski. Chc� si� zorientowa�, czy zrozumia�e� nasz� sytuacj�.

��A zatem� staje si� coraz bardziej jasne, �e od pewnego czasu dokonuje si� zasadniczy prze�om w sposobie my�lenia Pierwszej Fundacji. Dop�ki wiedzieli o istnieniu Planu Seldona, ale nie znali �adnych szczeg��w, wierzyli, �e wszystko b�dzie dobrze, ale czuli si� niepewnie. Wiedzieli, �e wygraj�, ale nie wiedzieli ani jak, ani kiedy to si� stanie. Dlatego �y�i w atmosferze napi�cia i niepewno�ci, a o to chodzi�o Seldonowi. M�wi�c innymi s�owy, mo�ni by�o liczy� na to, �e Pierwsza Fundacja maksymalnie wyzyska sw�j potencja�.

��Dziwna metafora � rzek� Pierwszy M�wca � ale rozumiem o co ci chodzi.

��Lecz to, co teraz wiedz� o Drugiej Fundacji, nie ogranicza si� ju� do dawnych, niejasnych wypowiedzi Seldona. Znaj� ju� pewne szczeg�y. Domy�laj� si�, �e jej zadaniem jest pilnowa�, by wszystko przebiega�o zgodnie z Planem. Wiedz�, �e istnieje kto�, kto �ledzi ich ka�dy krok i nie pozwoli im upa��. A wi�c nie chce ju� im si� i�� o w�asnych si�ach i pozwalaj� si� nie�� w lektyce. Obawiam si�, �e znowu wpad�em w styl metaforyczny.

��Nie szkodzi. M�w dalej.

��I w�a�nie ta niech�� do wysi�ku, ta coraz wi�ksza bezczynno��, dekadencja i hedonizm oznaczaj� zawalenie si� ca�ego Planu. Musz� i�� o w�asnych si�ach.

��To wszystko?

��Nie, to jeszcze nie koniec. Tak reaguje wi�kszo��. Ale istnieje du�e prawdopodobie�stwo, �e pewna cz�� zareaguje inaczej; Wiedza o tym, �e pilnujemy, by wszystko przebiega�o SS zgodnie z Planem i kierujemy ich dzia�aniami, wzbudzi u niekt�rych os�b wrogo�� do nas. Wynika to z twierdzenia Korillova�

��Tak, tak. Znam to twierdzenie.

��Przepraszam. Trudno mi o tym m�wi�, nie odwo�uj�c si� do matematyki. W ka�dym razie, skutek tego jest taki, �e Fundacja nie tylko przestaje zajmowa� si� swoimi sprawami, ale zaczyna interesowa� si� nami. I nie jest to zainteresowanie �yczliwe.

��I to wszystko?

��Pozostaje jeszcze jeden czynnik o do�� ma�ym stopniu prawdopodobie�stwa�

��Bardzo dobrze. Jaki to czynnik?

��Dawniej, kiedy Pierwsza Fundacja skupia�a ca�� swoj� energi� na zabezpieczenie si� przed Imperium, kiedy jej wr�g dysponowa� pot�nymi cho� zdezelowanymi statkami, kt�re jako� przetrwa�y krwawe wojny domowe, to z oczywistych wzgl�d�w zajmowali si� tylko naukami fizycznymi. Teraz, kiedy to my tworzymy ich otoczenie, mog� zmieni� orientacj�. Mog� zaj�� si� psychologi��

��Ju� si� zaj�li � rzek� ch�odno Pierwszy M�wca.

Ucze� zacisn�� poblad�e wargi.

��Wi�c wszystko przepad�o. To jest ca�kowicie niezgodne z Planem. M�wco, czy dowiedzia�bym si� o tym, gdybym� �y� gdzie indziej?

��Czujesz si� upokorzony, m�odzie�cze � rzek� powa�nie Pierwszy M�wca, � bo my�la�e�, �e tak dobrze rozumiesz wiele spraw, a tu nagle odkrywasz, �e nie mia�e� zielonego poj�cia o wielu zupe�nie oczywistych rzeczach. My�la�e�, �e jeste� jednym z Pan�w Galaktyki, a nagle odkrywasz, �e stoisz o krok od zag�ady. Naturalnie, zaczynasz nienawidzi� tej wie�y z ko�ci s�oniowej, w kt�rej dot�d �y�e�, odosobnienia, w kt�rym ci� kszta�cono, teorii, kt�re ci wpajano.

To normalne. Ja te� przez to kiedy� przeszed�em. Ale by�o absolutnie konieczne, �eby� nie mia� bezpo�redniej styczno�ci z Galaktyk� w okresie dzieci�stwa i dojrzewania. Musia�e� pozosta� tutaj, po to, �eby przekazano ci ca�� wiedz� i Wyostrzono tw�j umys�. Mogli�my pokaza� ci wcze�niej to� cz�ciowe niepowodzenie Planu i zaoszcz�dzi� ci w ten spos�b szoku, kt�ry teraz prze�y�e�, ale w�wczas nie zrozumia�by�, jakie to ma znaczenie, a teraz zrozumiesz. A zatem nie potrafisz znale�� �adnego rozwi�zania tego problemu?

Ucze� pokr�ci� bezradnie g�ow� i rzek� ponuro:

���adnego.

��Hmm, nie zaskoczy�o mnie to. Pos�uchaj mnie, m�odzie�cze. Istnieje pewien plan dzia�ania i realizujemy go ju� od ponad dziesi�ciu lat. Nie jest to normalne dzia�anie. Zostali�my do niego zmuszeni wbrew naszej woli. Wi��e si� z nim du�e ryzyko, szans� s� ma�e� Zmuszeni jeste�my nawet niekiedy przewidywa� reakcje poszczeg�lnych os�b, gdy� nie mamy innego wyj�cia, a nie musz� ci t�umaczy�, �e psychostatystyka z samej swej natury nie ma zastosowania do zbiorowisk mniejszych ni� populacja planety.

��I udaje si� nam? � spyta� ucze�, wstrzymuj�c oddech.

��Jeszcze nie wiadomo. Na razie, dzi�ki naszym wysi�kom, sytuacja jest do�� pewna, ale po raz pierwszy w ca�ej historii Planu zale�y od zachowa� pojedynczych os�b. Jedno nieprzewidziane posuni�cie i wszystko mo�e si� zawali�. Dostroili�my do naszych potrzeb umys�y pewnej znikomej liczby ludzi z zewn�trz. Mamy te� agent�w� ale ich dzia�ania s� �ci�le zaplanowane.

Nie wolno im improwizowa�. Powinno to by� dla ciebie jasne. Nie b�d� te� ukrywa� przed tob�, �e je�li odkryj� nas tutaj, na naszym �wiecie, to nie tylko Plan zostanie zniszczony, ale r�wnie� my. A wi�c, jak widzisz, nie jest to zbyt dobre rozwi�zanie.

��Ale to, co pan. mi tu w skr�cie przedstawi�, w og�le nie wygl�da na rozwi�zanie, tylko na rozpaczliwe wysi�ki znalezienia rozwi�zania.

��Powiedzmy raczej � na inteligentne wysi�ki.

��Kiedy nast�pi moment krytyczny? Kiedy b�dziemy wiedzieli, czy si� nam powiod�o czy nie?

��Bez w�tpienia gdzie� za rok.

Ucze� chwil� zastanawia� si�, po czym kiwn�� g�ow�. Poda� r�k� Pierwszemu M�wcy.

��No c�, dobrze wiedzie�.

Obr�ci� si� na pi�cie i wyszed�. Kiedy szyba sta�a si� na powr�t przezroczysta, Pierwszy M�wca wyjrza� przez okno. Nie patrzy� na gigantyczne budynki, lecz na widoczny za nimi cichy r�j gwiazd.

Rok szybko minie. Czy pod jego koniec kt�ry� z nich, spadkobierc�w Seldona, b�dzie jeszcze w�r�d �ywych?

Up�yn�� dobry miesi�c, zanim mo�na by�o powiedzie�, �e zacz�o si� lato. To znaczy zacz�o si� o tyle, �e Homir Munn sporz�dzi� raport finansowy na zako�czenie roku bud�etowego, dopilnowa�, �eby skierowany przez rz�d bibliotekarz, kt�ry mia� go zast�powa� w czasie nieobecno�ci, zaznajomi� si� dostatecznie z wszelkimi subtelno�ciami swego odpowiedzialnego stanowiska (bo ten, kt�ry go zast�powa� rok wcze�niej, okaza� si� zupe�nym ignorantem) i zadba�, �eby jego statek �Unimara� � zawdzi�czaj�cy sw� nazw� intymnemu i tajemniczemu epizodowi sprzed dwudziestu lat � zosta� oczyszczony z kurzu i paj�czyn.

Opuszcza� Terminus w z�ym humorze. Nikt nie pojawi� si� na kosmodromie, aby go po�egna�. By�oby dziwne, gdyby kto� przyszed�, gdy� w przesz�o�ci nigdy si� to nie zdarza�o. Wiedzia� bardzo dobrze, jak wa�ne by�o, by ta wyprawa niczym nie r�ni�a si� od poprzednich, ale mimo to czu� nieokre�lony �al i z�o��. Oto on, Homir Munn ryzykuje w�asn� szyj�, wyruszaj�c na tak niebezpieczn� ekspedycj� i jest zupe�nie sam.

Tak przynajmniej mu si� wydawa�o.

I w�a�nie dlatego, �e mu si� tylko tak wydawa�o, nast�pnego dnia na �Unimarze� i w podmiejskim domku doktora Darella powsta�o wielkie zamieszanie.

Najpierw ogarn�o ono dom doktora Darella, za spraw� pokoj�wki Poli, kt�ra ju� dawno zd��y�a wr�ci� od siostry i kt�ra gwa�townie zbieg�szy ze schod�w, wpad�a na doktora i j�kaj�c si� z wra�enia, stara�a si� bezskutecznie co� wyt�umaczy�, a� w ko�cu wcisn�a mu do r�k kartk� papieru i prostok�tne pude�ko.

Doktor, aczkolwiek niech�tnie, wzi�� obie rzeczy i spyta�:

��Co si� sta�o, Poli?

��Znikn�a.

��Kto znikn��?

��Arkadia!

��Co to znaczy �znikn�a�? Gdzie znikn�a? O czym ty m�wisz?

Poli przest�pi�a z nogi na nog�.

��Nie wiem. Znikn�a, a razem z ni� znikn�a walizka i troch� ubrania, i zosta� ten list. Niech pan go przeczyta, zamiast tak sta�. Och, wy m�czy�ni!

Doktor Darell wzruszy� ramionami i otworzy� kopert�. List nie by� d�ugi, i ca�y, z wyj�tkiem kanciastego podpisu �Arkady�, napisany by� wykwintnym i ozdobnym pismem �r�cznym� zapisywarki Arkadii.

Kalgan mia� niew�tpliwie najbardziej oryginaln� histori� spo�r�d wszystkich �wiat�w Galaktyki. Dzieje Terminusa, na przyk�ad, by�y prawie nieprzerwanym okresem rozwoju. Dzieje Trantora, dawnej stolicy Galaktyki by�y natomiast prawie nieprzerwanym okresem upadku. Natomiast Kalgan�

Kalgan zdoby� s�aw� ju� na dwie�cie lat przed Seldonem � jako centrum rozrywki. By� on centrum rozrywki w tym sensie, �e uczyni� z niej przemys�, i to przemys� niezwykle zyskowny.

Przy tym by� to niezwykle stabilny interes. Najbardziej stabilny przemys� w ca�ej Galaktyce.

Podczas gdy wsz�dzie z wolna upada�a cywilizacja, Kalgan pozostawa� zupe�nie nietkni�ty. Bez wzgl�du na to, jakie zachodzi�y w nich przemiany gospodarcze i spo�eczne, s�siednie sektory przestrzeni mia�y zawsze jak�� elit�, a charakterystyczn� cech� elity spo�ecznej jest to, �e ma ona czas na przyjemno�ci.

Kalgan oferowa� zatem z powodzeniem � i z zyskiem � swe us�ugi podstarza�ym, wyperfumowanym dandysom z dworu imperatora i ich b�yszcz�cym i wyrafinowanym damom, nieokrzesanym i dzikim satrapom, kt�rzy zdobywszy krwawo rz�dy na swych planetach, rz�dzili tam �elazn� r�k�, a tu p�awili si� w zbytku wraz ze swymi lubie�nymi i wyuzdanymi dziwkami, a wreszcie grubym i ceni�cym uroki �ycia biznesmenom z Fundacji i ich pulchnym �onom.

Wszystkich ich traktowano na Kalganie jednakowo, bo wszyscy mieli pieni�dze. A poniewa� Kalgan s�u�y� wszystkim i nikogo nie dyskryminowa�, poniewa� towar, kt�ry oferowa�, cieszy� si� nies�abn�cym powodzeniem, poniewa� jego w�adcy byli na tyle m�drzy, by nie miesza� si� do polityki �adnego z okolicznych �wiat�w i by nie docieka� praw kolejnych w�adc�w, prosperowa� �wietnie, gdy inni biedowali, i zyskiwa�, gdy inni tracili.

Sytuacja trwa�a tak a� do czas�w Mu�a. Wtedy podupad� i Kalgan, gdy� Mu�a nie interesowa�y rozrywki, nie interesowa�o nic opr�cz podboju. Dla niego wszystkie planety by�y takie same. R�wnie� Kalgan.

Tak wi�c, na dziesi�� lat, Kalgan znalaz� si� w dziwnej dla siebie roli metropolii Galaktyki, stolicy najwi�kszego pa�stwa od czasu upadku Imperium Galaktycznego.

Wraz ze �mierci� Mu�a nadszed� kres jego imperium. Najpierw uniezale�ni�a si� Fundacja, a po niej wi�kszo�� podbitych przez Mu�a �wiat�w. Nie min�o p� wieku, a po kr�tkim okresie �wietno�ci Kalgana pozosta�o tylko wspomnienie i oszo�omienie jak po �nie narkotycznym. Kalgan nigdy ju� nie zdo�a� si� z tego otrz�sn�� na dobre. Nie m�g� sta� si� na powr�t neutralnym �wiatem dostarczaj�cym rozrywki mieszka�com innych �wiat�w, gdy� zauroczenie w�adz� nigdy ca�kowicie nie przemija. Rz�dzili nim ludzie, kt�rych Fundacja okre�la�a mianem w�adc�w Kalgana, ale kt�rzy stylizowali si� na Mu�a, podtrzymuj�c fikcj�, i� s� � jak on � zdobywcami, tytu�owali si� Pierwszymi Obywatelami Galaktyki.

Aktualny w�adca Kalgana rz�dzi� od pi�ciu miesi�cy. Tytu� i w�adz� zawdzi�cza� swemu wcze�niejszemu stanowisku dow�dcy floty wojennej oraz po�a�owania godnej nieostro�no�ci poprzedniego w�adcy. Nikt z Kalga�czyk�w nie by� wszak�e tak g�upi, by zajmowa� si� zbyt d�ugo lub zbyt wnikliwie kwesti� prawowito�ci tej czy innej w�adzy. Takie rzeczy jak zmiana w�adcy zdarzaj� si� i najlepiej jest pogodzi� si� z nimi.

Mimo i� ta swoista odmiana ewolucji drog� doboru naturalnego premiowa�a krwio�erczo�� i brak skrupu��w, umo�liwia�a ona r�wnie� niekiedy przetrwanie i wspi�cie si� na wy�szy szczebel osobnikom zdolnym. Stettin, obecny w�adca Kalgana, by� wystarczaj�co zdolny i samodzielny. Dla pewnych os�b nawet zbyt samodzielny.

Zbyt samodzielny dla Pierwszego Ministra, kt�ry z tak� sam�, absolutnie doskona�� bezstronno�ci� s�u�y� zar�wno poprzedniemu, jak i obecnemu w�adcy, i kt�ry � gdyby tego do�y� � s�u�y�by r�wnie wiernie nast�pnemu panu.

Zbyt samodzielny dla lady Callii, kt�ra by�a kim� wi�cej ni� przyjaci�k�, lecz mniej ni� �on� Stettina.

Tego wieczoru ca�a tr�jka znajdowa�a si� w prywatnych apartamentach Stettina. Pierwszy Obywatel, pot�ny m�czyzna w l�ni�cym mundurze admira�a, kt�ry sobie szczeg�lnie upodoba�, siedzia� z chmurn� min� na zwyk�ym, twardym krze�le, w pozycji r�wnie sztywnej jak tworzywo, z kt�rego wykonano �w mebel. Pierwszy Minister, Lev Meirus, sta� przed nim z doskonale oboj�tnym wyrazem twarzy, g�adz�c d�ugimi; nerwowymi palcami g��bok� bruzd� ci�gn�c� si� od haczykowatego nosa, przez zapadni�ty policzek, niemal a� po koniec ozdobionego siw� br�dk� oblicza. Lady Callia u�o�y�a si� z gracj� na pokrytej g�stym futrem piankowej kanapie. Mia�a lekko nad�san� min�, gdy� Stettin nie zwraca� na ni� uwagi.

��Panie � m�wi� Meirus, u�ywaj�c jedynego tytu�u odpowiedniego dla w�adcy, kt�ry mianowa� si� Pierwszym Obywatelem � nie dostrzegasz tego, �e historia charakteryzuje si� pewn� ci�g�o�ci� wydarze�. Twe �ycie pe�ne by�o zaskakuj�cych zakr�t�w, tote� sk�onny jeste� uwa�a�, �e historia cywilizacji jest r�wnie podatna na nag�e zmiany. Tak jednak nie jest.

��Mu� dowi�d�, �e jest.

��Owszem, ale kto mo�e si� z nim r�wna�? Nie zapominaj, panie, �e on nie by� zwyk�ym cz�owiekiem. I nawet jemu nie wszystko si� powiod�o.

��Misiu � j�kn�a nagle �a�o�nie lady Callia i natychmiast skurczy�a si� pod w�ciek�ym spojrzeniem Pierwszego Obywatela.

��Nie przeszkadzaj, Callia � rzek� szorstko Stettin. � Meirus, mam ju� do�� bezczynno�ci. M�czy mnie to. M�j poprzednik po�wi�ci� ca�e �ycie na to, �eby uczyni� z floty bezb��dnie dzia�aj�cy mechanizm. Nie ma sobie r�wnej w ca�ej Galaktyce. I co z tego? Umar�, nie wykorzystawszy ani razu tej maszyny. I teraz ja mam robi� to samo? Ja � admira� tej floty? Czy du�o trzeba czasu, �eby ta wspania�a maszyna zardzewia�a? Na razie ci�gnie krocie ze skarbca i nic nie daje w zamian. Oficerowie rw� si� do dzia�ania, marz� o panowaniu nad przestrzeni�, a za�ogi �ni� o �upach. Ca�y Kalgan pragnie odrodzenia Imperium i s�awy. Nie rozumiesz tego?

To tylko s�owa, panie. Rozumiem je. Panowanie nad przestrzeni�, �upy, s�awa � to wszystko jest bardzo przyjemne, kiedy si� ju� to ma, ale osi�gni�cie tego jest bardzo ryzykowne i zawsze nieprzyjemne. Sukcesy mog� si� kiedy� sko�czy�. A historia dowodzi, �e zaatakowanie ,Fundacji nigdy jeszcze nie by�o m�drym posuni�ciem. Nawet dla Mu�a lepiej by by�o, gdyby si� od tego powstrzyma��

W b��kitnych, naiwnych oczach lady Callii pojawi�y si� �zy. Ostatnio Misio prawie jej nie zauwa�a�, a kiedy wreszcie przyrzek�, �e sp�dzi z ni� wiecz�r, wtargn�� tu ten wstr�tny, siwy chudzielec, kt�ry zawsze zdawa� si� patrze� przez ni� zamiast na ni�. I Misio nie wyrzuci� go. Nie �mia�a si� odezwa�, przestraszy�o j� nawet �kanie, kt�re mimo wysi�k�w wyrwa�o si� jej z piersi.

Misio m�wi� teraz w spos�b, kt�rego nie cierpia�a � twardym, nieust�pliwym g�osem.

��My�lisz wed�ug starych schemat�w. Fundacja przewy�sza nas obszarem i liczb� ludno�ci, ale jej poszczeg�lne cz�ci s� ze sob� lu�no powi�zane i rozpadn� si� od jednego ciosu. Tylko inercj� trzyma je w kupie, a ja jestem wystarczaj�co silny, �eby poradzi� sobie z inercj�. Przes�ania ci spojrzenie pami�� o odleg�ych czasach, kiedy tylko Fundacja dysponowa�a energi� j�drow�. Uda�o im si� unikn�� pot�nego uderzenia, na kt�re zdoby�o si� pod koniec swoich dni rozk�adaj�ce si� Imperium, a potem za jedynych przeciwnik�w mieli ju� tylko wojowniczych, ale ograniczonych i sk��conych ze sob� kr�lik�w, kt�rzy atomowym statkom Fundacji mogli przeciwstawi� tylko sypi�ce si� wraki.

Ale Mu�, m�j drogi, zmieni� ten stan rzeczy. Wiedz�, kt�rej Fundacja zazdro�nie strzeg�a dla siebie, upowszechni� w ca�ej Galaktyce i sko�czy� si� ich monopol ha nauk�. Teraz nie jeste�my od nich gorsi.

��A Druga Fundacja? � spyta� ch�odno Meirus.

��Druga Fundacja? � powt�rzy� r�wnie zimno Stettin. � Mo�e znasz ich zamiary, co? Potrzebowali dziesi�ciu lat, �eby powstrzyma� Mu�a, je�li � w co niekt�rzy w�tpi� � zrobili to istotnie. Nie wiesz o tym, �e znakomita wi�kszo�� psycholog�w i socjolog�w w Fundacji jest zdania, �e Mu� zupe�nie zniweczy� Plan Seldona? Je�li Plan upad�, to powsta�a pr�nia, kt�r� r�wnie dobrze mog� ja wype�ni�.

��Za ma�o wiemy na ten temat, �eby ryzykowa� tak� gr�.

��My mo�e wiemy za ma�o, ale mamy tu akurat go�cia z Fundacji. Nie wiedzia�e� p tym? Niejaki Homir Munn, kt�ry, z tego co wiem, pisze artyku�y o Mule i kt�ry jest dok�adnie tego zdania, �e Plan Seldona upad�.

Pierwszy Minister pokiwa� g�ow�.

��S�ysza�em o nim, a przynajmniej o tym, co pisze. Czego on tu szuka?

��Prosi o zezwolenie na wst�p do pa�acu Mu�a.

��Ach tak? Najm�drzej by�oby mu odm�wi�.

Nie jest dobrze post�powa� wbrew przes�dom, w kt�re wierzy ca�a planeta.

��Zastanowi� si� nad tym i porozmawiamy jeszcze raz.

Meirus z�o�y� g��boki uk�on i wyszed�. Lady Callia spyta�a p�aczliwym g�osem:

��Gniewasz si� na mnie, Misiu?

Stettin odwr�ci� si� do niej ze z�o�ci�.

��Ile razy ci m�wi�em, �eby� nie u�ywa�a tego idiotycznego imienia w obecno�ci innych os�b?

��Dawniej lubi�e�, kiedy ci� tak nazywa�am.

��Ale ju� nie lubi� i �eby si� to nigdy wi�cej nie powt�rzy�o!

Patrzy� na ni� pos�pnie. Dziwi� si� sam sobie, �e jeszcze j� toleruje. By�a �agodnym, g�upiutkim stworzeniem, mia�a przyjemne cia�o i darzy�a go boja�liw� mi�o�ci�, kt�ra przyjemnie urozmaica�a surowe �ycie �o�nierza. Ale ta mi�o�� zaczyna�a ju� by� uci��liwa. Marzy�a o ma��e�stwie, o tym, �e zostanie pierwsz� dam� w pa�stwie! Zabawne!

Wszystko by�o w porz�dku, dop�ki by� tylko admira�em, ale teraz, jako zdobywca i Pierwszy Admira�, mia� wi�ksze ambicje. Potrzebowa� potomk�w, kt�rzy mogliby zjednoczy� jego przysz�e pa�stwo, potrzebne mu by�o to, czego nie mia� i nie m�g� mie� Mu�, czego brak spowodowa�, �e nowe imperium nie przetrwa�o swego za�o�yciela. Jemu, Stettinowi, potrzebna by�a kobieta pochodz�ca z kt�rego� z wielkich historycznych rod�w Fundacji, kobieta, z kt�r� m�g�by za�o�y� dynasti�.

Pomy�la�, �e w�a�ciwie m�g�by si� pozby� Callii ju� teraz. Nie by�oby z tym �adnego k�opotu. Troch� by poj�cza�a� Odegna� t� my�l. Mia�a jednak pewne zalety i docenia� je od czasu do czasu.

Callia powesela�a. Podnios�a si� jednym p�ynnym ruchem i ulegle przytuli�a do niego.

��Nie b�dziesz na mnie krzycza�, prawda?

��Nie � pog�adzi� j� bezwiednie. � Posied� chwil� cicho, dobrze? Musz� pomy�le�.

��O tym cz�owieku z Fundacji?

��Tak.

��Misiu� � w jej g�osie by�a pro�ba.

��Co?

��Misiu, m�wi�e�, �e ten cz�owiek jest z jak�� dziewczynk�. Pami�tasz? Czy mog�abym si� z ni� zobaczy�, kiedy przyjdzie? Ja nigdy�

��Co ty sobie my�lisz? My�lisz, �e ja chc�, �eby mi tu przyci�gn�� dzieciaka? Czy moja sala audiencjonalna to szk�ka? Do�� tych bzdur, Callia.

��Ale ja si� ni� zajm�, Misiu. Nie musisz si� ni� przejmowa�. Po prostu ja prawie nigdy nie widuj� dzieci, a wiesz, jak je kocham.

Spojrza� na ni� ironicznie. Chyba nigdy jej si� nie sprzykrz� te podchody. Kocha dzieci, to znaczy � jego dzieci, to znaczy � jego dzieci z prawego �o�a, to znaczy � ma��e�stwo z nim. Roze�mia� si�.

Ten konkretny maluch � rzek� � to czternaste � czy pi�tnastoletnia dziewczyna. Pewnie jest r�wnie du�a jak ty.

Callia wygl�da�a na zdruzgotan�.

��Ale i tak chcia�abym j� zobaczy�. Mog�? Ona mog�aby opowiedzie� mi o Fundacji. Zawsze chcia�am tam polecie�, wiesz o tym. M�j dziadek pochodzi� z Fundacji. Zabierzesz mnie tam kiedy, Misiu?

Stettin u�miechn�� si�. Mo�e zabierze � jako zdobywca. Dobry nastr�j, w jaki wprawi�a go ta my�l, wyrazi� si� w s�owach:

��Tak, tak. Mo�esz si� spotka� z t� dziewczyn� i gada� z ni� do woli o Fundacji. Tylko nie przy mnie, pami�taj.

��Daj� s�owo, �e nie b�d� ci przeszkadza�a. Zaprowadz� j� do siebie.

Znowu by�a szcz�liwa. Niecz�sto si� ostatnio zdarza�o, �e mog�a robi� to, na co mia�a ochot�. Zarzuci�a mu r�ce na szyj� i poczu�a, jak po pewnym wahaniu jego mi�nie rozlu�niaj� si� i ci�ka g�owa opiera si� na jej ramieniu.

Arkadia triumfowa�a. Ile� si� zmieni�o od czasu, kiedy Pelleas Anthor wetkn�� sw� durn� g�ow� w okno jej pokoju � a wszystko sta�o si� dzi�ki temu, �e mia�a wyobra�ni� i odwag�, �eby zrobi� to, co trzeba by�o zrobi�.

I oto jest na Kalganie. By�a w Teatrze G��wnym � najwi�kszym w Galaktyce � i widzia�a na w�asne oczy wielkie gwiazdy piosenki, s�ynne nawet w odleg�ej Fundacji. Wybra�a si� sama na zakupy w Alej� Kwiat�w, centrum mody najweselszego �wiata w przestrzeni. I sama sobie wszystko wybra�a, bo Homir Munn nie mia� najmniejszego poj�cia o tych sprawach. Sprzedawczynie nie mia�y nic przeciw temu, �e kupuje d�ugie, l�ni�ce suknie z pionowymi fa�dami, kt�re dodawa�y jej wzrostu � a przyczyni�a si� do tego waluta Fundacji. Homir da� jej dziesi�ciokredytowy banknot i kiedy wymieni�a go na miejscowe kalganidy, zrobi� si� z tego bardzo gruby plik pieni�dzy.

By�a nawet u fryzjera i zmieni�a uczesanie � z ty�u w�osy raczej kr�tko podci�te, a na skroniach dwa l�ni�ce loki. I w og�le tak je umyto, �e nigdy jeszcze nie by�y tak z�ociste � po prostu a� si� �wieci�y.

Ale to, co teraz nast�pi�o, by�o najlepsze ze wszystkiego. Z pewno�ci� pa�ac w�adcy, Stettina, nie by� tak wspania�y i tak bogato zdobiony jak teatry ani tak tajemniczy i historyczny jak stary pa�ac Mu�a, kt�rego wie�e widzia�a jak dot�d tylko z daleka, podczas przelotu nad planet�, ale � wyobra�cie sobie � by�a u prawdziwego w�adcy! Upaja�a si� t� my�l�.

A to jeszcze nie wszystko. Siedzia�a jakby nigdy nic sam na sam z jego Metres�. Arkadia wymawia�a w my�li to s�owo z du�ej litery, poniewa� wiedzia�a, jak� rol� odgrywaj� takie kobiety w historii, zna�a ich czar i pot�g�. Prawd� m�wi�c, cz�sto wyobra�a�a sobie, �e sama zostanie tak� wp�ywow� i b�yszcz�c� na salonach kobiet�, ale jako� metresy nie by�y w modzie w Fundacji, a poza tym, gdyby dosz�o do czego�, jej ojciec prawdopodobnie nie zgodzi�by si� na to.

Oczywi�cie lady Callia niezupe�nie odpowiada�a wyobra�eniom Arkadii o tym typie kobiet. Przede wszystkim, by�a raczej pulchna, a poza tym wcale nie wygl�da�a na osob� gro�n� i podst�pn�. Taka jaka� wyblak�a, i do tego, zdaje si�. kr�tkowidz. G�os te� mia�a wysoki, a nie gard�owy i�

��Mo�e chcesz jeszcze herbaty, dziecko? � spyta�a Callia.

��Prosz� jeszcze jedn� fili�ank�, wasza dostojno�� (a mo�e trzeba powiedzie� �wasza wysoko��? � pomy�la�a zaraz).

���liczne masz per�y, pani � m�wi�a dalej Arkadia ze swobod� konesera sztuki (w�a�ciwie �pani� jest chyba najlepsze � pomy�la�a).

��Och, naprawd�? � wygl�da�o na to, �e ta uwaga sprawi�a Callii przyjemno��. Zdj�a naszyjnik i bawi�a si� nim. � Podobaj� ci si�? Je�li tak, to mog� ci je da�.

��O rany� Pani naprawd� my�li� � per�y znalaz�y si� w jej d�oni, ale zaraz odda�a je z wyra�nym �alem. � To by si� nie podoba�o ojcu.

��Nie podoba�yby mii si�? Dlaczego? S� naprawd� �adne.

��Chcia�am powiedzie�, �e nie podoba�oby mu si�, gdybym je przyj�a. On zawsze powtarza: �Nie wolno ci przyjmowa� drogich prezent�w od obcych ludzi�.

��Nie wolno? Ale� to znaczy, to jest prezent od Mi� od Pierwszego Obywatela. My�lisz, �e �le zrobi�am, przyjmuj�c je?

Arkadia poczerwienia�a.

��Nie mia�am na my�li�

Ale Callii znudzi� si� ju� ten temat. Naszyjnik zsun�� si� na pod�og�, lecz nie schyli�a si� nawet, by go podnie��.

��Mia�a� mi opowiedzie� o Fundacji. Zacznij, prosz�.

Arkadia znalaz�a si� nagle w rozterce. Co tu mo�na powiedzie� o tak rozpaczliwie nudnym i bezbarwnym �wiecie! Dla niej Fundacja sprowadza�a si� do wygodnego domu na przedmie�ciu, nudnego obowi�zku nauki i monotonnego rytua�u spokojnych, codziennych zaj��. Powiedzia�a niepewnie:

��My�l�, �e jest akurat tak, jak w ksi��kach na ta�mie.

��Ach, ogl�dasz ksi��ki na ta�mie? Ja nie mog�, bo zaraz dostaj� b�lu g�owy. Ale wiesz, bardzo lubi� historie video o waszych Handlarzach, takich prawdziwych, silnych m�czyznach. To naprawd� podniecaj�ce. Czy tw�j przyjaciel, pan Munn, jest Handlarzem? Niezupe�nie wygl�da na takiego silnego m�czyzn�. Handlarze przewa�nie maj� brody i m�wi� basem, i tyranizuj� kobiety � prawda? Arkadia u�miechn�a si�. � To cz�� naszej historii, pani. To znaczy, w pocz�tkach istnienia Handlarze byli pionierami. Poszerzali nasze granice i cywilizowali reszt� Galaktyki. Uczyli�my si� o tym w szkole. Ale te czasy min�y. Nie ma ju� Handlarzy, tylko korporacje i takie tam rzeczy.

��Naprawd�? Jaka szkoda. To czym si� zajmuje pan Munn? To znaczy, co robi, skoro nie jest Handlarzem?

��Wujek Homir jest bibliotekarzem.

Callia zakry�a usta r�k� i zachichota�a.

��Chcesz powiedzie�, �e pilnuje ksi��ek? Ojej! �eby doros�y m�czyzna zajmowa� si� takimi g�upstwami!

��To bardzo dobry bibliotekarz, pani. Bibliotekarz to zaw�d bardzo powa�any w Fundacji. � Odstawi�a na wykonany z mlecznego metalu stolik ma�� opalizuj�c� fili�ank�.

Lady Callia zaniepokoi�a si�.

��Ale�, drogie dziecko, nie chcia�am ci� urazi�. To na pewno bardzo inteligentny cz�owiek. Zauwa�y�am to w jego oczach, kiedy tylko na niego spojrza�am. By�y takie� takie inteligentne. A poza tym musi by� odwa�ny, skoro chce obejrze� pa�ac Mu�a.

��Odwa�ny? � Arkadia spr�y�a si� wewn�trznie. To by�o to, na co czeka�a. Intryga! Intryga! Spyta�a z doskona�� oboj�tno�ci�, ogl�daj�c z zainteresowaniem swe paznokcie: � A dlaczego trzeba by� odwa�nym, �eby obejrze� pa�ac Mu�a?

��Nie wiesz? � oczy Callii zrobi�y si� okr�g�e ze zdziwienia. Zni�y�a g�os: � Ci��y na nim kl�twa. Na �o�u �mierci Mu� nakaza�, aby nikt nie o�mieli� si� wej�� do pa�acu, zanim powstanie Imperium Galaktyczne. Nikt na Kalganie nie odwa�y si� nawet pomy�le�, �e m�g�by tam wej��.

Arkadia przyj�a to spokojnie.

��Ale� to zabobon! � rzek�a.

Nie m�w tak � Callia by�a wyra�nie przygn�biona. � Misio te� tak zawsze m�wi. Chocia� m�wi te�, �e nie trzeba tego g�o�no powtarza�, bo ta wiara pomaga mu trzyma� ludzi w pos�usze�stwie. Ale zauwa�y�am, �e sam te� tam nigdy nie by�. Ani Thallos, kt�ry by� Pierwszym Obywatelem przed Misiem. � Przysz�o jej nagle co� do g�owy, bo znowu spyta�a z ciekawo�ci�: � Ale dlaczego pan Munnchce obejrze� ten pa�ac?

To by� w�a�nie moment, w kt�rym Arkadia mog�a zacz�� realizowa� sw�j dok�adnie obmy�lony plan. Wiedzia�a doskona�e z ksi��ek, �e metresa w�adcy jest osob�, kt�ra faktycznie sprawuje rz�dy, �e wywiera przemo�ny wp�yw na wszystkie jego decyzje. Dlatego, je�li wujek Homir nie wsk�ra nic u Stettina � a by�a pewna, �e tak si� stanie � ona musi naprawi� to niepowodzenie przy pomocy lady Callii. Co prawda, lady Callia by�a zagadkow� postaci�. Wydawa�a si� zupe�nie t�pa. No, ale z drugiej strony historia dowodzi�

��Jest pewien pow�d, pani � rzek�a � ale czy zachowasz to w sekrecie?

��Jak pragn� szcz�cia! � odpar�a Callia, robi�c przy tym odpowiedni gest nad bia�ymi, faluj�cymi piersiami.

Arkadia wiedzia�a z g�ry, �e taka b�dzie odpowied�.

��Wujek Homir jest wielkim autorytetem w sprawach Mu�a. Napisa� o tym ca�� mas� ksi��ek. Ot� on uwa�a, �e z chwil� kiedy Mu� podbi� Fundacj�, zmieni�a si� ca�a historia Galaktyki.

��Ojej!

��On uwa�a, �e Plan Seldona�

Callia z rozradowan� min� klasn�a w r�ce, � S�ysza�am o Planie Seldona! W ka�dym videofilmie o Handlarzach m�wi si� o tym. Podobno ten plan by� tak zrobiony, �eby Fundacja zawsze zwyci�y�a. To ma co� wsp�lnego z nauk�, chocia� nigdy nie mog�am si� zorientowa� co. Zawsze si� denerwuj�, kiedy mam s�ucha� wyja�nie�. Ale m�w dalej, kochanie. Ty wyja�niasz zupe�nie inaczej. Wszystko wydaje si� takie proste.

��No wi�c sama widzisz, pani � podj�a na nowo Arkadia � �e kiedy Fundacja zosta�a pobita przez Mu�a, Plan Seldona zawi�d� i od tamtej pory ju� si� nie liczy. I kto teraz utworzy Drugie Imperium?

��Drugie Imperium?

Tak, pewnego dnia musi ono powsta�, ale jak? To w�a�nie jest problem. No i jest jeszcze Druga Fundacja.

��Druga Fundacja? � lady Callia by�a zupe�nie zdezorientowana.

Tak, oni planuj� bieg wydarze�, s� nast�pcami Seldona. Powstrzymali Mu�a, poniewa� jego dzia�anie by�o przedwczesne, ale teraz mog� popiera� Kalgan.

��Dlaczego?

��Dlatego, �e teraz Kalgan ma najwi�cej danych, �eby sta� si� zal��kiem nowego imperium.

Wygl�da�o na to, �e lady Callia zaczyna powoli rozumie�.

��Chcesz powiedzie�, �e Misio ma stworzy� nowe imperium?

Tego nie mo�na stwierdzi� na pewno. Tak my�li wujek Homir, ale �eby si� upewni�, musi przejrze� archiwum Mu�a.

��To wszystko jest takie skomplikowane � rzek�a lady Callia niepewnym g�osem.

Arkadia podda�a si�. Zrobi�a wszystko, co mog�a.

Pierwszy Obywatel Stettin by� w z�ym humorze. Spotkanie z tym niewydarzonym fajt�ap� z Fundacji by�o zupe�nie bezproduktywne. A nawet gorzej � by�o irytuj�ce. By� absolutnym w�adc� dwudziestu siedmiu �wiat�w, dysponowa� najwi�ksz� w Galaktyce si�� militarn�, mie� najbardziej w ca�ym wszech�wiecie wybuja�� ambicj� i rozmawia� o jakich� bzdurach z antykwariuszem! Niech to szlag trafi.

Mia� pogwa�ci� zwyczaje obowi�zuj�ce na Kalganie, tak? Mia� pozwoli� na to, �eby przewr�cono do g�ry nogami pa�ac Mu�a, i to tylko po to, �eby jaki� dure� m�g� napisa� kolejn� ksi��k�? Poszukiwania naukowe! Autorytet wiedzy! Czy ten wymoczek wyobra�a� sobie, �e on powa�nie we�mie takie frazesy? A poza tym � �cierp�a mu lekko sk�ra, gdy to pomy�la� � by�a jeszcze sprawa kl�twy Mu�a. Nie wierzy� w to � nikt inteligentny nie m�g� wierzy� w takie brednie. Ale je�li ju� mia� si� przeciwstawi� ostatniej woli Mu�a, to z wa�niejszych powod�w ni� te, kt�re przedstawi� ten dure�.

��A ty czego tu chcesz? � warkn�� i lady Callia, kt�ra w�a�nie pokaza�a si� w drzwiach, a� si� skurczy�a ze strachu.

��Jeste� zaj�ty?

��Tak. Jestem zaj�ty.

��Ale nie ma tu nikogo, Misiu. Nie mog� z tob� porozmawia� nawet przez chwil�?

��Na Galaktyk�! Czego chcesz? M�w szybko.

��Ta dziewczynka � zacz�a, j�kaj�c si� � powiedzia�a mi, �e wybieraj� si� do pa�acu Mu�a. Pomy�la�am, �e mog�abym z nimi i��. Tam, w �rodku, musi by� wspaniale.

��Powiedzia�a ci tak? A ja ci m�wi�, �e ani oni si� tam nie wybieraj�, ani my. Teraz wracaj do swoich. spraw. Mam ci� ju� prawie powy�ej uszu.

��Ale�, Misiu, dlaczego si� nie wybieraj�? Nie chcesz im pozwoli�? Ta dziewczynka m�wi�a, �e ty stworzysz imperium!

��Nie obchodzi mnie, co m�wi�a� Zaraz, co powiedzia�a�? � Podszed� szybko do Callii i chwyci� j� tak mocno za rami�, �e jego palce wpi�y si� w. jej cia�o. � Co ci m�wi�a?

��Boli mnie. Nie mog� sobie przypomnie�, co m�wi�a, kiedy si� tak na mnie patrzysz.

Pu�ci� j�. Przez chwil� masowa�a rami�, na kt�rym wyra�nie wida� by�o czerwone �lady jego palc�w. Potem rzek�a p�aczliwie.

��Musia�am jej obieca�, �e ci nie powiem.

��To �le. M�w! I to zaraz.

��M�wi�a, �e Plan Seldona zosta� zmieniony i �e gdzie� tam jest inna Fundacja, kt�ra stara si�, �eby� stworzy� nowe imperium. To wszystko. Aha, i m�wi�a, �e pan Munn to wa�ny uczony i �e potwierdzenie tego wszystkiego mo�na znale�� w pa�acu Mu�a. To dok�adnie wszystko, co powiedzia�a. Gniewasz si�?

Ale Stettin nic nie odpowiedzia�. Wyszed� spiesznie z pokoju, zostawiaj�c Calli� w niepewno�ci. Spogl�da�a za nim �a�o�nie swymi wielkimi jak u krowy oczami. Nie min�a godzina, jak zosta�y wys�ane dwa rozkazy opatrzone urz�dow� piecz�ci� Pierwszego Obywatela. Skutkiem jednego z nich pi��set liniowc�w wznios�o si� w przestrze� na, jak to oficjalnie okre�lono, �wiczenia operacyjne. Drugi natomiast dotyczy� tylko jednego cz�owieka i wprawi� go w wielk� konfuzj�.

Homir Munn sko�czy� w�a�nie przygotowania do odlotu, kiedy dotar� do niego drugi ze wspomnianych rozkaz�w Stettina. By� to, oczywi�cie, nie tyle rozkaz, ile oficjalne pozwolenie na wst�p do pa�acu Mu�a. Munn czyta� je kilka razy, ale jako� nie czu� z tego powodu wielkiej rado�ci.

Za to Arkadia by�a uszcz�liwiona. Wiedzia�a, co si� sta�o. A w ka�dym razie my�la�a, �e wie.

Poli stawia�a �niadanie na stole, patrz�c jednym okiem na telewizor wyrzucaj�cy z siebie spokojnie najnowsze wiadomo�ci. Mo�na by�o bez obawy zastawia� st�, a jednocze�nie zerka� w inn� stron�. Wszystkie sk�adniki �niadania znajdowa�y si� w sterylnych pojemnikach jednorazowego u�ytku, w kt�rych si� je od razu podgrzewa�o, wi�c przyrz�dzenie �niadania sprowadza�o si� dla niej do sporz�dzenia menu, ustawienia pojemnik�w na stole i uprz�tni�cia ich po posi�ku.

Naraz zamar�a w bezruchu, a potem j�kn�a:

��Och, jacy ludzie si� niegodziwi � a Darell mrukn�� co� pod nosem w odpowiedzi.

Jej g�os wzni�s� si� do poziomu przenikliwego jazgotu, w kt�ry zawsze automatycznie wpada�a, kiedy zaczyna�a lamentowa� nad nikczemno�ci� �wiata.

��No i niech pan teraz powie, czemu ci okropni Kalga�czycy � mocno zaakcentowa�a drug� sylab�, przeci�gaj�c �a� � tak post�puj�? Wszyscy ju� my�leli,. �e wreszcie dadz� spok�j. Ale nie � ca�y czas tylko m�c� i m�c�.

Niech pan tylko spojrzy na ten tytu� �Zamieszki przed konsulatem Fundacji�. No, ja bym im co� powiedzia�a, gdyby to zale�a�o ode mnie. Ca�y k�opot z lud�mi, �e maj� kr�tk� pami��. Zapominaj�, i ju� � zupe�nie jakby w og�le byli bez pami�ci. Niech pan, doktorze, pomy�li o tej ostatniej wojnie, jak umar� Mu� � oczywi�cie by�am wtedy jeszcze ma�a � nic, tylko zmartwienia i k�opoty. Zabili mojego rodzonego wuja, mia� dopiero dwadzie�cia par� lat i zostawi� m�od� �on� � dopiero dwa lata po �lubie � z ma�ym dzieckiem. Nawet go pami�tam � mia� jasne w�osy i taki do�ek w brodzie. Mam gdzie� jego tr�jwymiarowe zdj�cie� A teraz to jego dziecko � to by�a dziewczynka � ma ju� doros�ego syna, i te� s�u�y we flocie i wszystko si� mo�e zdarzy� No wi�c nasi latali na patrole, i wszyscy doro�li zmieniali si� tylko stale w obronie stratosferycznej� wyobra�am sobie, co by zrobili, gdyby Kalga�czycy posun�li si� tak daleko. Mama opowiada�a nam, �e racjonowano wtedy jedzenie, i jakie by�y ceny i podatki. Cz�owiek ledwo wi�za� koniec z ko�cem.

Cz�owiek sobie my�li, �e jak by nar�d mia� troch� rozumu, to za nic by nie chcia� zaczyna� na nowo, tylko by si� trzyma� od tego jak najdalej. I po mojemu, to nie ludzie to robi� � taki Kalga�czyk to te� by wola� siedzie� z �on� w domu, a nie t�uc si� statkiem gdzie� po przestrzeni, �eby go w ko�cu zabili. To ten straszny typ, Stettin. A� dziw bierze, �e tacy ludzie jeszcze �yj�. Zabi� tego poprzedniego � jak mu tam � aha, Thallos, i teraz rozrabia, bo chce by� szefem wszystkiego.

Ale dlaczego zaczyna z nami, to ju� naprawd� nie wiem. Musi przegra�, jak zawsze. Mo�e to wszystko jest w Planie, ale czasem sobie my�l�, �e to musi by� z�y plan � tyle wojen i zabijania, chocia� oczywi�cie nie powiem nic z�ego o Seldonie, bo on na pewno wie lepiej ni� ja i mo�e jestem za g�upia, �eby si� go czepia�. A ta inna Fundacja te� jest dobra. Mogli przecie� teraz ich zatrzyma� i wszystko by by�o dobrze. Pewnie i tak to w ko�cu zrobi� i cz�owiek ma nadziej�, �e zd���, zanim zacznie by� naprawd� �le.

Doktor Darell podni�s� g�ow� znad �niadania.

��M�wi�a� co�, Poli?

Poli otworzy�a szeroko oczy ze zdumienia, a potem zmru�y�a je ze z�o�ci�.

��Nic, doktorze, w og�le nic. Ja tu nie mam nic do gadania. Cz�owiek pr�dzej skona, ni� mo�na co� powiedzie� w tym domu. Tylko skocz tu, skocz tam, ale spr�buj co� powiedzie� � I odesz�a, kipi�c ze z�o�ci i mrucz�c co� pod nosem.

Jej wyj�cie nie zrobi�o na Darellu wi�kszego wra�enia ni� jej gadanie.

Kalgan! Bzdura! Zwyk�y fizyczny przeciwnik! Tacy ju� nieraz dostawali �upnia.

Mimo to, nie m�g� si� trzyma� z dala od tego g�upiego kryzysu. Tydzie� wcze�niej burmistrz zaproponowa� mu stanowisko Pe�nomocnika do Spraw Bada� i Post�pu Naukowego. Obieca� da� odpowied� dzisiaj.

No, c�

Wierci� si� niespokojnie na krze�le. �e te� akurat jemu musiano to zaproponowa�. Ale czy m�g� odm�wi�? Wygl�da�oby to dziwnie, a tego wola� nie ryzykowa�. W ko�cu, co go obchodzi Kalgan! Dla niego by� tylko jeden wr�g. Zawsze ten sam.

Dop�ki �y�a �ona, cieszy� si�, �e ma pow�d, by si� sam przed sob� usprawiedliwia� z wymigiwania si� od obowi�zku. Kry� si�. Te d�ugie, spokojne dni sp�dzone na Trantorze, w�r�d zabytkowych ruin! Cisza zrujnowanego �wiata i zapomnienie!

Ale �ona zmar�a. To wszystko trwa�o zaledwie pi�� lat, a kiedy si� sko�czy�o, wiedzia�, �e mo�e �y� tylko w jeden spos�b � walcz�c z tym nieuchwytnym, ale gro�nym wrogiem, kt�ry, rz�dz�c jego przeznaczeniem, pozbawia� go ludzkiej godno�ci, kt�ry czyni� jego �ycie n�dznym pe�zni�ciem do z � g�ry okre�lonego celu, kt�ry rozgrywa� losy wszech�wiata jak jak�� wstr�tn� i nieub�aganie planow� parti� szach�w.

Mo�na to nazwa� sublimacj� � on sam tak to okre�la� � ale ta walka nada�a sens jego �yciu.

Najpierw podj�� prac� na Uniwersytecie Santa�skim, u profesora Kleisego. Dobrze wykorzysta� te pi�� lat.

Ale Kleise by� tylko zbieraczem danych. Nie mog�o mu si� powie�� w osi�gni�ciu prawdziwego celu i kiedy Darell u�wiadomi� to sobie z ca�� ostro�ci�, uzna�, �e pora odej��.

C� z tego, �e Kleise otacza� swoje badania tajemnic�, kiedy musia� mie� ludzi, kt�rzy pracowali z nim i dla niego. Mia� osoby, kt�rych m�zgi sondowa�. I mia� uniwersytet, kt�ry go finansowa�. To wszystko by�y s�abo�ci.

Kleise nie potrafi� tego zrozumie�, a on, Darell, nie by� w stanie mu tego wyt�umaczy�. Rozstali si� jak wrogowie. I dobrze si� sta�o � musieli si� tak rozsta�. Musia� zrezygnowa� z pracy w uniwersytecie z powodu braku wynik�w � na wypadek, gdyby go kto� obserwowa�.

Kleise pracowa� nad wykresami, Darell nad formu�ami matematycznymi, kt�rych nigdzie nie zapisywa� i kt�re kry� w zakamarkach swego m�zgu. Kleise pracowa� z wieloosobowym zespo�em, Darell � sam. Kleise na uniwersytecie, Darell w zaciszu swego domu na przedmie�ciu.

I ju� prawie osi�gn�� sw�j cel.

Je�li wzi�� pod uwag� m�zg, cz�onek Drugiej Fundacji nie jest cz�owiekiem w normalnym znaczeniu tego s�owa, Najbystrzejszy fizjolog czy najbardziej do�wiadczony neurochemik mog� nic nie wykry�, ale musi by� jaka� r�nica. A poniewa� r�nica ta dotyczy m�zgu, tam w�a�nie nale�y jej szuka�.

We�my cz�owieka takiego jak Mu� � a nie ma w�tpliwo�ci, �e mieszka�cy Drugiej Fundacji posiadaj� identyczne jak on zdolno�ci, bez wzgl�du na to, czy s� one wrodzone czy nabyte � z umiej�tno�ci� odkrywania i manipulowania ludzkimi uczuciami, wydedukujmy st�d potrzebny obw�d elektroniczny, a z tego z kolei niezb�dne szczeg�y budowy encefalografu, przed kt�rym ukrycie takiej umiej�tno�ci b�dzie ju� niemo�liwe.

I teraz w jego �yciu znowu pojawia si� Kleise, w osobie swego �arliwego m�odego ucznia, Anthora.

Przecie� to szale�stwo! Zjawia si� tu z tymi swoimi wykresami i encefalogramami os�b, do kt�rych dobra�a si� Druga Fundacja. On, Darell, nauczy� si� wykrywa� takie zmiany w m�zgu ju� wiele lat temu, ale jaki z tego po�ytek? Chcia� znale�� sprawc�, nie narz�dzie. Mimo to by� zmuszony zgodzi� si� na wsp�prac� z Anthorem, gdy� dawa�o to wi�ksz� szans� ukrycia si�.

Tak samo teraz zostanie Pe�nomocnikiem do Spraw Bada� i Post�pu Naukowego. To r�wnie� daje wi�ksz� szans� ukrycia si�! I tak stworzy� konspiracj� w konspiracji.

Pomy�la� o Arkadii i zdenerwowa� si�, ale szybko si� otrz�sn��. Gdyby pozostawiono go samego, nigdy by si� to nie wydarzy�o. Gdyby pozostawiono go samego, niebezpiecze�stwo nie grozi�oby nikomu opr�cz niego. Gdyby pozostawiono go samego�

Poczu�, �e wzbiera w nim gniew, gniew na nie�yj�cego Kleisego, na �yj�cego Anthora, na tych wszystkich pe�nych dobrych intencji g�upc�w�

No c�, powinna da� sobie rad�. Jak na sw�j wiek, by�a bardzo dojrza�a. Powinna da� sobie rad�! By�o to jego pobo�ne �yczenie�

Ale czy dawa�a sobie rad�?

W chwili, kiedy doktor Darell powtarza�, sobie ponuro, �e powinna da� sobie rad�, Arkadia siedzia�a w zimnym, surowym przedpokoju Urz�du Pierwszego Obywatela Galaktyki, przenosz�c wzrok z jednej �ciany na drug�. Siedzia�a tam ju� dobre p� godziny. Kiedy przekroczy�a, wraz z Homirem Munnem pr�g Urz�du, zauwa�y�a przy drzwiach dw�ch uzbrojonych wartownik�w. Poprzednim razem nie by�o ich.

By�a teraz sama, ale wyczuwa�a czaj�c� si� w budynku wrogo��. Nawet urz�dzenie tego wn�trza wydawa�o si� nieprzyjazne. Po raz pierwszy. Co to mog�o by�?

Homir by� u Stettina. A zatem co by�o nie tak?

Doprowadza�o j� to do w�ciek�o�ci. W ksi��kofilmach i na video bohater w podobnej sytuacji przewidywa�, co si� stanie, i by� na to z g�ry przygotowany, a tymczasem ona� ona siedzia�a i nic. Wszystko mog�o si� zdarzy�. Dos�ownie wszystko! A ona siedzia�a i nic.

Zaraz, bez nerw�w. Trzeba to wszystko przemy�le� od pocz�tku. Mo�e nasunie si� jakie� wyja�nienie.

Przez dwa tygodnie Homir prawie nie wychodzi� z pa�acu Mu�a. Zabra� j� raz ze sob�, za zgod� Stettina. By�a to pot�na i ponura budowla, pogr��ona � zda�o si� � we wspomnieniach przesz�o�ci. W opustosza�ych salach g�ucho d�wi�cza�y ich kroki. Arkadii zdecydowanie si� to nie podoba�o. Wola�a szerokie, gwarne i weso�e ulice stolicy, teatry i przedstawienia, kt�rym nie by�o ko�ca na tym �wiecie, zdecydowanie ubo�szym od Fundacji, ale nie szczerz�cym pieni�dzy na pokazanie si�.

Homir wraca� wieczorami przej�ty�

��Dla mnie to �wiat z bajki � m�wi� szeptem. � Gdybym tylko m�g� rozebra� ten pa�ac i kamie� po kamieniu, warstwa po warstwie g�bki aluminiowej, przenie�� go na Terminusa� Jakie� by to by�o muzeum!

Jego dawne oci�ganie si� i niech�� do tego, co mu przysz�o robi�, znikn�y bez �ladu. Teraz wr�cz p�on�� ch�ci� dzia�ania. Nieomylnym tego znakiem, kt�ry oczywi�cie nie uszed� uwadze Arkadii, by� fakt, �e przez ca�y ten okres praktycznie ani razu si� nie zaj�kn��.

Pewnego razu powiedzia�:

��S� tam streszczenia notatek genera�a Pritchera�

��S�ysza�am o nim. Pochodzi� z Fundacji, ale by� zdrajc� i przeczesywa� ca�� przestrze� w poszukiwaniu Drugiej Fundacji, prawda?

��Niezupe�nie zdrajc�, Arkady. Mu� odmieni� go.

��To na jedno wychodzi.

��To przeczesywanie, jak to nazwa�a�, by�o absolutnie beznadziejnym przedsi�wzi�ciem. Oryginalny zapis Konferencji Seldonowskiej na kt�rej pi��set lat temu powzi�to decyzj� o za�o�eniu obu Fundacji, tylko napomyka o Drugiej Fundacji. Pisze tam, �e znajduje si� ona �na drugim ko�cu Galaktyki, na Kra�cu Gwiazdy�. To wszystko, na czym mogli si� oprze� Mu� i Pritcher. Nie dysponowali �adn� metod� rozpoznania Drugiej Fundacji, nawet gdyby j� znale�li. C� za szale�stwo!

��Sporz�dzili notatki � m�wi� teraz sam do siebie, ale Arkadia pilnie s�ucha�a � dotycz�ce prawie tysi�ca �wiat�w, a tymczasem liczba �wiat�w, kt�re trzeba bra� pod uwag� w tej sprawie, musi by� bliska miliona. My te� nie jeste�my w lepszej sytuacji�

Arkadia przerwa�a mu z l�kiem:

��Ɯ��!

Homir zdr�twia� i doszed� do siebie dopiero po d�u�szej chwili. � Lepiej przesta�my rozmawia� � wymamrota�.

A teraz Homir by� u Stettina, a Arkadia czeka�a sama w przedpokoju i zupe�nie bez powodu czu�a, jak krew zamiera jej w �y�ach. I to by�o najbardziej przera�aj�ce. Fakt, �e wydawa�o si� nie by� ku temu �adnego powodu.

Znajduj�cy si� po drugiej stronie drzwi Homir te� czu� dziwn� mi�kko�� w kolanach. Stara� si� z ca�ej si�y powstrzyma� j�kanie, ale oczywi�cie skutek tego by� taki, �e m�g� wym�wi� czysto nie wi�cej ni� dwa s�owa naraz.

Stettin � sze�� st�p i sze�� cali wzrostu, wydatna szcz�ka i zdecydowane spojrzenie � by� w pe�nym umundurowaniu. M�wi�, machaj�c rytmicznie pot�n�, zaci�ni�t� w pi�� d�oni�:

��Mia� pan dwa tygodnie czasu, a teraz przychodzi pan do mnie z pustym gadaniem. No, �mia�o, chc� wiedzie�, co mnie czeka, i nie obawiam si� najgorszych wiadomo�ci. Czy�by moja flota mia�a zosta� rozbita w puch? Czy�bym mia� walczy� nie tylko z lud�mi z Pierwszej, ale tak�e z widmem Drugiej Fundacji?

��Po� powtarzam, panie, �e nie jestem p� prorokiem. Z� zupe�nie nie n� nie wiem.

��Ale mo�e chce pan wr�ci� i ostrzec swoich rodak�w? Na g��bok� Przestrze�, dosy� tego udawania! Albo powie mi pan prawd�, albo sam j� z pana wyci�gn�, razem z flakami.

��M� m�wi� szczer� p� prawd� i prosz� p� panie, �eby� n� nie zapomina�, �e jestem obywatelem Fundacji. Je�li m� mi si� co� stanie, to mo�esz, p� panie, p� p�niej tego �a�owa�.

W�adca Kalgana roze�mia� si� gromko:

��To pogr�ki dobre dla dzieci. Mo�e pan to schowa� dla jakiego� idioty. No c�, panie Munn, by�em cierpliwy. S�ucha�em przez dwadzie�cia minut tych nudnych bredni, kt�rych wymy�lenie musia�o pana kosztowa� bezsenn� noc. Na darmo si� pan trudzi�. Wiem doskonale, �e nie przyby� pan tu tylko po to, �eby wygrzeba� w archiwum Mu�a jak�� ciekawostk� Mia� pan inny cel, cho� nie chce pan si� do tego przyzna�. Prawda?

W oczach Homira Munna pojawi�o si� przera�enie. Stettin dostrzeg� to i klepn�� go w rami� z tak� si��, �e zachwia� si� nie tylko bibliotekarz, ale i krzes�o pod nim.

��Dobrze. A wi�c porozmawiajmy teraz szczerze. Bada pan Plan Seldona. Wie pan, �e jest on ju� nieaktualny. Wie pan, by� mo�e, �e teraz ja musz� nieuchronnie wygra� � ja i moi nast�pcy. Czy to wa�ne, cz�owieku, kto, stworzy Drugie Imperium? Wystarczy, �e zostanie utworzone. Historia nie ma swoich faworyt�w, prawda? Boi si� pan mi powiedzie�? Widzi pan teraz, �e znam cel pa�skiej misji.

��Czego p� pan chce ode m� mnie? � spyta� Munn ochryp�ym g�osem.

��Pana wsp�pracy. Nie chcia�bym popsu� czego� w Planie przez nadmiern� pewno�� siebie. Pan si� zna na tym lepiej ni� ja, mo�e pan wykry� jakie� drobne usterki, kt�rych ja nic zauwa��. Dobrze pana wynagrodz� � dostanie pan sw�j udzia� w �upach. Czego pan si� spodziewa w Fundacji? Odwr�ci� bieg wydarze�? Zapobiec nieuniknionej prawdopodobnie pora�ce? Przed�u�y� wojn�? A mo�e jest pan po prostu patriot� i chce odda� �ycie za sw�j kraj?

��J� ja� � zacz�� Munn, ale zaci�� si� na dobre i nie powiedzia� ani s�owa.

��Zostanie pan � rzek� pewnym siebie g�osem w�adca Kalgana. � Nie ma pan wyboru. Chwileczk� � przypomnia� sobie co�. � Mam informacj�, �e pa�ska bratanica pochodzi z rodu Bayty Darell.

��Tak � zdo�a� wykrztusi� Homir. W tej chwili nie czu� si� na si�ach, aby m�wi� co� poza szczer� prawd�.

��Czy to znacz�ca rodzina w Fundacji?

Homir skin�� g�ow� i rzek�:

��Taka, �e na pewno n�e z� znios�, �eby im si� s� sta�a jaka� k� krzywda.

��Krzywda? Niech pan nie b�dzie idiot�. My�l� o czym� zupe�nie przeciwnym. Ile ona ma lat?

��Czterna�cie.

��Ach tak! No, ale nawet Druga Fundacja czy sam Hari Seldon nie s� w stanie przeszkodzi� temu, �eby dziewczynka po pewnym czasie sta�a si� kobiet�.

Powiedziawszy to, obr�ci� si� na pi�cie i szybko podszed� do ukrytych za kotar� drzwi, kt�re otworzy� jednym szarpni�ciem. � Po jak� przestrze� przyci�gn�a� tu swoje trz�s�ce si� zw�oki? � rykn��.

Lady Callia zamruga�a powiekami i rzek�a cichutko:

��Nie wiedzia�am, �e jest kto� u ciebie.

��Jest. Pom�wimy o tym p�niej, a teraz zabieraj si� st�d, i to szybko.

Dobiegaj�cy z korytarza tupot �wiadczy�, �e lady Callia oddali�a si� biegiem. Stettin wr�ci� na swoje miejsce.

��Ona to epizod, kt�ry trwa ju� zbyt d�ugo. To si� wkr�tce sko�czy. Czterna�cie lat, powiada pan?

Homir spojrza� na niego z przera�eniem.

Z powod�w nieznanych mieszka�com Galaktyki w czasach, o kt�rych tu piszemy, Mi�dzygalaktyczny Czas Standardowy definiuje sw� podstawow� jednostk�, sekund�, jako czas, w kt�rym �wiat�o przebywa 199 776 kilometr�w. Wed�ug arbitralnych ustale� 86400 sekund r�wna si� jednemu Mi�dzygalaktycznemu Dniu Standardowemu, a 165 takich dni tworzy jeden Mi�dzygalaktyczny Rok Standardowy.

Dlaczego akurat 199 776 kilometr�w? Czy 86400 sekund? Czy 165 dni? To tradycja � powiadaj� historycy, ucinaj�c dalsz� dyskusj�. To z powodu pewnych tajemniczych zwi�zk�w mi�dzy liczbami � twierdz� mistycy, metafizycy, numerologi�ci i inni mi�o�nicy nauk tajemnych. Jest tak dlatego �e planeta, z kt�rej wywodzi si� rodzaj ludzki, mia�a pewne naturalne okresy obrotu wok� w�asnej osi i kr��enia wok� swego s�o�ca, z kt�rych mo�na by�o wyprowadzi� owe liczby i zale�no�ci � powiadaj� nieliczni. Nikt jednak nie wie, jak by�o naprawd�.

Tak czy inaczej, dzie�, w kt�rym kr��ownik Fundacji �Hober Mallow� natkn�� si� w przestrzeni na eskadr� statk�w kalga�skich prowadzon� przez �Nieustraszonego� i odm�wiwszy wpuszczenia na pok�ad oddzia�u szperaczy zmieniony zosta� w wypalony wrak, nosi� dat� 185; 11962 e. g. To znaczy, by� to 185 dzie� ery galaktycznej, kt�ra rozpocz�a si� wraz ze wst�pieniem na tron pierwszego imperatora z dynastii Kambl�w. By� to, wed�ug innej rachuby czasu, dzie� 185; 419 p. S. � licz�c od daty narodzin Seldona � lub 185; 348 r. f. � licz�c od za�o�enia Fundacji. Na Kalganie by� dzie� 185; 56 p. o. , czyli 185 dzie� pi��dziesi�tego sz�stego roku od chwili ustanowienia przez Mu�a godno�ci i urz�du Pierwszego Obywatela. Oczywi�cie, dla wygody w ka�dym przypadku rok zaczyna� si� w ten spos�b, by data dzienna by�a taka sama w ka�dym kalendarzu, niezale�nie od tego, kt�rego dnia faktycznie rozpocz�a si� dana era.

W dodatku ka�dy z milion�w �wiat�w Galaktyki mia� sw�j czas lokalny, oparty na ruchach s�siednich cia� niebieskich.

Bez wzgl�du jednak na to, kt�r� dat� si� wybra�o � 185; 11 692 czy 419, czy 348, czy 56 � by� to dzie�, na kt�ry p�niejszy historycy wskazywali jako na pocz�tek wojny stettinia�skiej.

Wszak�e dla doktora Darella nie by� to dzie� takiej czy innej ery. By� to po prostu dok�adnie trzydziesty drugi dzie� od odlotu Arkadii z Terminusa. Niewiele os�b wiedzia�o, ile wysi�ku kosztowa�o doktora Darella zachowanie pozor�w spokoju. Jednym z tych, kt�rzy si� tego domy�lali, by� Elvett Sernic. By� ju� w podesz�ym wieku i zdawa� si� czerpa� osobliw� przyjemno�� z komunikowania innym, �e otoczki jego nerw�w zwapnia�y ju� w stopniu uniemo�liwiaj�cym poprawne my�lenie. Ch�tnie przyjmowa� krytyczne uwagi na temat swoich utraconych zdolno�ci, ba � nawet zdawa� si� cieszy�, kiedy je s�ysza� i sam �mia� si� ze swoich rzekomych potkni��. Ale w rzeczywisto�ci jego oczy, mimo i� wyblak�e, wcale nie widzia�y gorzej, a jego umys�, cho� ju� nie tak przenikliwy, nie by� mniej sprawny ni� dawniej.

Skrzywi� swe w�skie wargi i spyta�:

��Dlaczego nie zrobisz nic w tej sprawie?

Darell a� si� skurczy�. G�os Sernica zabrzmia� w jego uszach jak przykry zgrzyt. � Gdzie sko�czyli�my? � spyta� opryskliwie.

Sernic spogl�da� na niego powa�nym wzrokiem. � Lepiej zr�b co� w sprawie c�rki. � W rozchylonych ustach wida� by�o jego rzadkie, po��k�e z�by.

Darell rzek� ch�odno:

��Pytanie brzmi: czy mo�esz nastawi� rezonator Symesa Molffa na odpowiednie pasmo?

��No przecie� m�wi�em, �e mog�, ale nie s�ucha�e��

��Przepraszam, Elvett. Sprawa wygl�da tak, �e to, nad czym teraz pracujemy, jest wa�niejsze dla mieszka�c�w Galaktyki ni� bezpiecze�stwo Arkadii. A przynajmniej wa�niejsze dla wszystkich, z wyj�tkiem Arkadii i mnie, i chc� si� zaj�� tym, co jest wa�niejsze dla wi�kszo�ci. Jak du�y jest ten rezonator?

Sernic zrobi� niepewn� min�.

��Nie wiem. Mo�na to znale�� w katalogach.

��Mniej wi�cej. Taki jak blok? Ile wa�y? Ton�? Funt?

��Sk�d�e! My�la�em, �e pytasz o dok�adne wymiary. To ma�y przyrz�d. Mniej wi�cej tej wielko�ci wskaza� na pierwszy cz�on kciuka. W porz�dku, mo�esz zrobi� co� takiego? � szybko naszkicowa� co� na kartce, a potem poda� j� staremu fizykowi, kt�ry przyjrza� si� krytycznie rysunkowi, a potem zachichota�.

��No wiesz, m�zg wapnieje, kiedy jest si� w moim wieku. Co chcesz zrobi�?

Darell zawaha� si�. W tej chwili niczego nie pragn�� tak bardzo jak posiadania wiedzy fizycznej zamkni�tej w m�zgu Sernica. W�wczas nie musia�by swych my�li przyobleka� w s�owa. Ale pragnienie to by�o nieziszczalne, wi�c wyja�ni� o co mu chodzi.

Samic pokr�ci� g�ow�.

��Musia�by� mie� przeka�niki nadprzestrzenne. Tylko one pracuj� dostatecznie szybko. Cholernie du�o przeka�nik�w.

��Ale czy mo�na to zbudowa�?

��Oczywi�cie.

��Mo�esz dosta� wszystkie cz�ci? To znaczy, bez wzbudzania zainteresowania. Tak jakby potrzebne ci by�y do normalnej pracy.

Sernic uni�s� g�rn� warg�.

��Pi��dziesi�t nadprzeka�nik�w? W ca�ej swojej karierze nie zu�y�em tylu.

��Pracujemy teraz nad systemem obrony. Mo�esz wymy�li� jakie� urz�dzenie, do kt�rego by�yby niby potrzebne? Mamy pieni�dze.

��Hmm. Mo�e by si� da�o co� wymy�li�.

��Ten przyrz�d powinien by� jak najmniejszy. Da si� to zrobi�?

��Mo�na dosta� zminiaturyzowane nadprzeka�niki� przewody� elektron�wki� Na Przestrze�, przecie� tam jest dobrych par� setek obwod�w!

��Wiem. No wi�c jak?

Sernic pokaza� rozmiar r�kami.

��Za du�y � rzek� Darell. � Musz� to mie� u pasa.

Wolno zmi�� kartk� z rysunkiem. Kiedy sta�a si� ��t�, tward�, papierow� kulk�, rzuci� j� na popielniczk�, gdzie momentalnie znikn�a w bia�ym blasku dezintegracji atomowej.

��Kto tam stoi pod twoimi drzwiami? � spyta�.

Sernic przechyli� si� przez biurko i spojrza� na ma�y mleczny ekran umieszczony nad dzwonkiem. � To ten Anthor � powiedzia�. � Jest z nim kto� jeszcze.

Darell odsun�� swoje krzes�o od krzes�a Sernica.

��Na razie nie m�w o tym nikomu. Je�li oni to odkryj�, to ka�demu, kto wie, grozi �miertelne niebezpiecze�stwo. Wystarczy, �e my dwaj ryzykujemy.

Pelleas Anthor wni�s� o�ywienie do gabinetu Sernica, kt�ry, w jaki� niewyt�umaczony spos�b wydawa� si� r�wnie zgrzybia�y jak jego w�a�ciciel. W st�a�ej atmosferze zacisznego pokoju lu�ne r�kawy letniej tuniki Anthora powiewa�y jak chor�gwie na wietrze.

��Doktor Darell, doktor Sernic � Orum Dirjge � powiedzia�.

Towarzysz Anthora by� postawnym m�czyzn�. D�ugi, prosty nos nadawa� jego poci�g�ej twarzy ponury wygl�d. Doktor Darell wyci�gn�� r�k�.

Anthor u�miechn�� si� lekko. � Porucznik policji Dirige � przedstawi� dok�adniej go�cia. � Z Kalgana � doda� znacz�co.

Darell odwr�ci� si� w stron� Anthora i przyjrza� mu si� bacznie. � Porucznik policji Dirige z Kalgana � powt�rzy� wolno. � I sprowadza go pan tutaj. Dlaczego?

��Dlatego, �e on by� ostatnim cz�owiekiem na Kalganie, kt�ry widzia� pana c�rk�. St�j, cz�owieku!

Wyraz triumfu w oczach Anthora ust�pi� nagle miejsca zaniepokojeniu. Skoczy� mi�dzy Darella i Dirige. Po kr�tkiej szamotaninie posadzi� przemoc� doktora na krze�le.

��Co pan wyprawia? � Anthor odgarn�� z czo�a kosmyk w�os�w, przysiad� na brzegu biurka i hu�taj�c nog� powiedzia�: � My�la�em, �e przynosz� panu dobre nowiny.

Darell zwr�ci� si� bezpo�rednio do policjanta.

��Co on mia� na my�li, m�wi�c, �e by� pan ostatnim cz�owiekiem, kt�ry widzia� moj� c�rk�? Czy ona nie �yje? Prosz� mi powiedzie� bez �adnych wst�p�w. � Twarz mia� bia�� jak papier.

Porucznik Dirige rzek�: � Powiedzia� �ostatnim cz|owiekiem na Kalganie�. � Jego twarz by�a bez wyrazu. � Ju� jej tam nie ma. Nie wiem nic poza tym.

��Zaraz � wtr�ci� si� Anthor. � Pozwoli pan, panie Darell, �e ja to wyja�ni�. Przepraszam, �e wysz�o to troch� zbyt dramatycznie. Zachowuje si� pan tak oboj�tnie, �e zapomnia�em, �e mo�e pan mie� uczucia. Po pierwsze, porucznik Dirige jest jednym z nas. Urodzi� si� na Kalganie, ale jego ojciec pochodzi� z Fundacji i znalaz� si� tam w s�u�bie Mu�a. R�cz� w�asn� g�ow�, �e Dirige jest wierny Fundacji. Ot� skontaktowa�em si� z nim dzie� potem, jak przestali�my dostawa� codzienne raporty od Munna�

��Dlaczego? � przerwa� mu ze z�o�ci� Darell. � My�la�em, �e ustalili�my, �eby nie robi� nic w tej sprawie. Ryzykowa� pan swoim �yciem i naszym.

��Dlatego � odpar� r�wnie� ze z�o�ci� Anthor � �e bior� udzia� w tej grze d�u�ej ni� wy. Dlatego, �e wiem o pewnych kontaktach na Kalganie, o kt�rych wy nic nie wiecie. Dlatego, �e wiem wi�cej, zrozumia� pan?

��Pan chyba oszala�.

��Mo�e najpierw da mi pan sko�czy�? Nasta�a chwila ciszy. Darell spu�ci� wzrok. Anthor skrzywi� usta w lekkim u�miechu.

��W porz�dku, doktorku. To zajmie tylko par� minut. Powiedz mu, Dirige.

��O ile wiem, doktorze Darell � zacz�� swobodnym tonem Dirige � pa�ska c�rka jest na Trantorze. W ka�dym razie, kiedy j� widzia�em na Kosmodromie Wschodnim, mia�a bilet na Trantora. By�a z jakim� przedstawicielem handlowym z tej planety, kt�ry utrzymywa�, �e to jego siostrzenica. Pa�ska c�rka zdaje si� mie� dziwn� kolekcj� krewnych. To by� ju� drugi wujek w przeci�gu dw�ch tygodni, co? Ten Trantorczyk chcia� mnie nawet przekupi� pewnie my�li, �e dlatego ich pu�ci�em � u�miechn�� si� ponuro.

��W jakim by�a stanie?

��Ca�a i zdrowa, o ile si� orientuj�. Ale przestraszona. Nie dziwi mnie to. Szuka� jej ca�y wydzia�. Dot�d nie wiem dlaczego.

Darell po raz pierwszy od wielu minut odetchn�� g��biej. Zdawa� sobie spraw� z tego, �e dr�� mu r�ce. Z trudem uda�o mu si� zapanowa� nad nimi.

��Wobec tego nic jej nie jest. A ten handlowiec � co to za jeden? Wr��my do niego. Jaka jest jego rola w tym wszystkim?

��Nie wiem. Wie pan co� o Trantorze?

��Kiedy� tam mieszka�em.

��Teraz to �wiat rolniczy. Eksportuj� g��wnie pasze i zbo�e. Wysokiej jako�ci! Sprzedaj� to w ca�ej Galaktyce. Jest tam tuzin czy dwa sp�dzielni rolniczych i ka�da ma za granic� swych przedstawicieli. To bystre dranie� Przegl�da�em kartotek� tego, kt�ry by� z pana c�rk�. Przylatywa� ju� wcze�niej na Kalgan, zwykle z �on�. Jest absolutnie uczciwy i zupe�nie niegro�ny.

��Hmm � rzek� Anthor. � Arkadia urodzi�a si� na Trantorze, prawda?

Darell skin�� g�ow�, � No to wszystko pasuje. Chcia�a si� stamt�d szybko wydosta� i uciec jak najdalej. Od razu przyszed� jej do g�owy Trantor. Nie uwa�a pan, �e tak mog�o by�?

��A dlaczego nie Terminus? � rzek� Darell.

��Mo�e by�a �cigana i uwa�a�a, �e musi zmyli� pogo�?

Doktor Darell nie mia� odwagi pyta� dalej. No c�, niech siedzi bezpiecznie na Trantorze, je�li w og�le mo�e by� bezpiecznie w jakimkolwiek miejscu tej mrocznej i strasznej Galaktyki. Podszed� jak we �nie do drzwi. Poczu� na ramieniu lekki dotyk czyjej� r�ki i zatrzyma� si�, ale nie odwr�ci�.

��Nie ma pan nic przeciwko temu, �e odprowadz� pana do domu? � spyta� Anthor.

��Prosz� bardzo � odpar� machinalnie Darell.

Burmistrz Fundacji stara� si� bezskutecznie przyg�adzi� okalaj�cy jego �ys� czaszk� wianek stercz�cych w�os�w. Westchn��. � Tyle zmarnowanych lat, tyle zaprzepaszczonych szans. Nie obwiniam nikogo, doktorze Darell, ale zas�ugujemy na to, �eby ponie�� kl�sk�.

��Nie widz� �adnego powodu, �eby nie wierzy� w pomy�lny obr�t wydarze� � rzek� spokojnie Darell.

��Nie wierzy�! Nie wierzy�! Na Galaktyk�, doktorze Darell, a jakie ma pan podstawy, �eby wierzy�? Niech pan tu podejdzie� � m�wi�c to, chwyci� Darella za r�k� i prawie zaci�gn�� do przezroczystej bry�y o kszta�cie jaja, spoczywaj�cej na s�abym polu si�owym. Pod dotkni�ciem jego r�ki wn�trze bry�y zala�o �wiat�o, ukazuj�c dok�adny, tr�jwymiarowy model podw�jnej spirali galaktycznej.

��Kolor ��ty � rzek� ze zdenerwowaniem burmistrz � oznacza rejon przestrzeni kontrolowany przez Fundacj�, czerwony � przez Kalgan.

To, co widzia� Darell, przypomina�o purpurow� kul�, z zaciskaj�c� si� wok� niej ��t� d�oni�. Tylko ta cz��, kt�ra skierowana by�a w stron� �rodka Galaktyki, nie by�a jeszcze odgraniczona ��tym kolorem od reszty przestrzeni.

��Najwi�kszym naszym wrogiem � powiedzia� burmistrz � jest galaktografia. Nasi admira�owie nie ukrywaj�, �e nasza pozycja strategiczna jest prawie beznadziejna. Niech pan spojrzy. Nieprzyjaciel ma wewn�trzne linie komunikacyjne. Jego si�y s� skoncentrowane, mo�e z jednakow� �atwo�ci� uderzy� w ka�dym kierunku. I mo�e broni� si� przy minimalnym wysi�ku.

Nasze linie s� za bardzo rozci�gni�te. Przeci�tna odleg�o�� mi�dzy zamieszka�ymi systemami w Fundacji jest trzykrotnie wi�ksza ni� w Kalganie. My, na przyk�ad, musimy pokona� dwa tysi�ce pi��set parsek�w, �eby dosta� si� z Santanni na Locris, a oni, odpowiednio, tylko osiemset parsek�w�

��Rozumiem to wszystko � rzek� Darell.

��I nie rozumie pan, �e to mo�e oznacza� dla nas kl�sk�?

��W wojnie liczy si� nie tylko odleg�o��. Powtarzam, �e nie mo�emy przegra�. To zupe�nie niemo�liwe.

��Na jakiej podstawie pan tak uwa�a?

��Na podstawie swojej w�asnej interpretacji Planu Seldona.

��Och � burmistrz skrzywi� si� i za�o�y� r�ce do ty�u � wi�c pan te� wierzy w t� mistyczn� pomoc Drugiej Fundacji?

��Nie. Ja tylko wierz� w to, co nieuniknione� oraz w odwag� i wytrwa�o��.

A jednak, mimo tej zewn�trznej pewno�ci siebie, trapi�y. go w�tpliwo�ci. A je�li� a je�li Anthor mia� racj� i Kalgan rzeczywi�cie by� narz�dziem w r�kach tych mistrz�w psychologii? Je�li ich celem by�o zwyci�enie i zniszczenie Fundacji? Nie, to nie mia�o sensu!

A jednak�

U�miechn�� si� gorzko. Zawsze to samo. Zawsze to usi�owanie przenikni�cia wzrokiem tej skorupy, kt�ra dla niego by�a niczym granit, a dla wroga przezroczysta jak kryszta�.

Trantor by� �wiatem, na kt�rym w�r�d szcz�tk�w dawnego rodzi�o si� nowe �ycie. Osadzony, niczym zm�tnia�y szlachetny kamie�, w samym �rodku osza�amiaj�cej masy gwiazd, �ni� na przemian o przesz�o�ci i o przysz�o�ci.

By� czas, kiedy na tej pokrytej metalowym p�aszczem planecie zbiega�y si� niewidoczne nitki w�adzy, si�gaj�ce a� do najdalszych kra�c�w Galaktyki. Trantor by� wtedy jednym wielkim miastem, zamieszkanym przez cztery miliardy administrator�w, najpot�niejsz� stolic�, jaka kiedykolwiek istnia�a. W ko�cu rozk�ad si�gn�� j�dra. Na sto lat przed opisanymi tu wydarzeniami Imperium samo wymierzy�o sobie ostateczny cios � zosta� z�upiony Trantor. Pomarszczona i sp�kana w �mierciono�nym ogniu atomowej zag�ady metalowa skorupa planety zdawa�a si� szydzi� z jej dawnej �wietno�ci. Ci, kt�rzy przetrwali, zrywali metalowe p�yty i wymieniali je z s�siednimi planetami na ziarno i byd�o. Spod metalu wy�oni�a si� na powr�t ziemia i tak Trantor wr�ci� do swych pocz�tk�w. Pokrywaj�cy si� wci�� nowymi, prymitywnie uprawianymi polami, zapomnia� o swej �wietnej przesz�o�ci. A raczej � zapomnia�by, gdyby nie pot�ne szkielety wypalonych budowli wznosz�ce si� w ciszy ku niebu.

Ostatnie dwa miesi�ce wojny nie d�u�y�y si� Homirowi. W niezwyk�ej dla siebie roli Mediatora Nadzwyczajnego znalaz� si� niespodzianie w samym �rodku spraw mi�dzygwiezdnych i nie mo�na powiedzie�, by nie sprawia�o mu to przyjemno�ci.

Walki praktycznie usta�y � kilka przypadkowych star� nie liczy�o si� � i ustalono warunki traktatu pokojowego, kt�re nie wymaga�y prawie �adnych ust�pstw ze strony Fundacji. Stettin zachowa� swoje stanowisko, ale niewiele ponad to. Jego flota zosta�a rozbrojona, a terytoria le��ce poza systemem Kalgana zyska�y autonomi� i prawo decydowania o swej przysz�o�ci. Mog�y wybiera� mi�dzy zachowaniem dotychczasowego statusu, pe�n� niezawis�o�ci� i uni� z Fundacj�.

Formalnie, wojna zako�czy�a si� na asteroidzie nale��cym do systemu Terminusa, kt�ry by� najstarsz� baz� floty wojennej Fundacji. Z ramienia Kalgana traktat podpisa� Lev Meirus. Homir by� obserwatorem.

Przez ca�y ten czas nie widzia� si� z doktorem Darellem ani �adnym z pozosta�ych konspirator�w. Nie mia�o to jednak wielkiego znaczenia. Jego wie�ci sprawi�, �e� � i, jak zwykle, u�miechn�� si� na my�l o tym.

Doktor Darell powr�ci� na Terminusa kilka tygodni po Dniu Zwyci�stwa nad Kalganem. Jeszcze tego samego wieczoru jego dom sta� si� miejscem spotkania pi�ciu m�czyzn, kt�rzy dziesi�� miesi�cy wcze�niej obmy�lali tam swoje pierwsze plany.

D�ugo siedzieli przy stole, jedz�c kolacj�, a potem popijaj�c wino, jakby oci�gali si� z powrotem do starych spraw.

Wreszcie Jole Turbor, spogl�daj�c jednym okiem w puste wn�trze t�czowego kielicha, mrukn�� raczej, ni� powiedzia�:

��No, Homir, widz�, �e teraz jeste� politykiem. Dobrze pokierowa�e� t� spraw�.

��Ja? � roze�mia� si� g�o�no, z wyra�nym zadowoleniem Munn. Z jakiego� powodu, od wielu miesi�cy ju� si� nie j�ka�. � Ja nie mia�em z tym nic wsp�lnego. To Arkadia. A propos, Darell, jak ona si� ma? S�ysza�em, �e wraca z Trantora?

��Dobrze s�ysza�e� � rzek� spokojnie Darell. � Jej statek powinien wyl�dowa� za tydzie�. � Spojrza� spod oka na pozosta�ych, ale niczego nie zauwa�y�. Tylko niewyra�ne odg�osy aprobaty.

��A wi�c to naprawd� ju� za nami � rzek� Turbor. � Kto m�g� si� tego spodziewa� dziesi�� miesi�cy temu! Munn by� na Kalganie i jest ju� z powrotem. Arkadia by�a na Kalganie i na Trantorze i te� wraca. Mieli�my wojn� i, na Przestrze�, wygrali�my j�. Powiadaj�, �e mo�na przewidzie� wielkie wydarzenia historyczne, ale czy nie wydaje si� wam, �e tego wszystkiego, co si� niedawno wydarzy�o, wprowadzaj�c prawdziwy zam�t do g��w tych z nas, kt�rzy zostali w to wmieszani, raczej nie mo�na by�o przewidzie�?

��Bzdura � rzek� ostro Anthor. � A w og�le, czemu si� pan tak cieszy? M�wi pan tak, jakby�my naprawd� wygrali wojn�, a tymczasem wyszli�my zwyci�sko ze zwyk�ej awantury, kt�ra mia�a tylko odwr�ci� nasz� uwag� od rzeczywistego wroga.

Zapad�a nieprzyjemna cisza, w kt�rej lekki u�miech Homira Munna tworzy� pewien dysonans.

Anthor z furi� uderzy� pi�ci� w por�cz fotela.

��Tak, my�l� o Drugiej Fundacji! Na razie nikt z was nawet nie wspomnia� o niej i, je�li si� nie myl�, wszyscy staracie si� nie my�le� o tym. Czy to dlatego, �e z�udny nastr�j zwyci�stwa, kt�ry ogarn�� ten �wiat idiot�w, jest tak atrakcyjny, �e nie mo�ecie si� mu oprze�? No to ju�, fikajcie kozio�ki, skaczcie po �cianach, w�a�cie sobie na g�owy i rzucajcie confetti z okien! R�bcie, co wam si� podoba, tylko wyszumcie si� do ko�ca. A kiedy ju� sko�czycie i b�dziecie na powr�t sob�, przedyskutujmy problem, kt�ry dzi� jest taki sam jak dziesi�� miesi�cy temu, kiedy siedzieli�cie tu, rozgl�daj�c si� trwo�liwie na boki. Naprawd� my�licie, �e skoro pokonali�cie jakiego� g�upiego wata�k�, kt�ry posiada� ile� tam statk�w, mo�ecie si� nie ba� Drugiej Fundacji? Przerwa�. Mia� czerwon� ze wzburzenia twarz i ci�ko dysza�.

��Mo�e teraz pozwoli mi pan co� powiedzie�, panie Anthor? � spyta� spokojnie Munn. � A mo�e woli pan dalej perorowa� jak przysta�o na zdeklarowanego konspiratora?

��M�w, Homir � rzek� Darell � ale proponuj�, �eby�my powstrzymali si� od kwiecistych sformu�owa�. To jest dobre, ale w innym miejscu. Powiem szczerze, �e mam tego dosy�.

Homir Munn poprawi� si� w fotelu i, wzi�wszy karafk� stoj�c� obok �okcia, nape�ni� starannie sw�j kielich.

��Zosta�em wys�any na Kalgan � powiedzia� � aby znale�� ile si� da w zapiskach zgromadzonych w Pa�acu Mu�a. Po�wi�ci�em na to wiele miesi�cy. Nie m�wi� tego dlatego, �ebym oczekiwa� s��w uznania. Jak ju� powiedzia�em, pozwolenie na wej�cie do pa�acu uzyska�em tylko dzi�ki sprytowi Arkadii. Niemniej jednak pozostaje faktem, �e wzbogaci�em swoj� wiedz� o �yciu Mu�a i jego czasach, kt�ra � raczcie �askawie zauwa�y� � nie by�a zn�w taka skromna, o wyniki mr�wczej pracy nad materia�em �r�d�owym, do kt�rego nikt wcze�niej nie mia� dost�pu.

Dlatego te� jestem w stanie rzeczywi�cie oceni�, jakie niebezpiecze�stwo grozi nam ze strony Drugiej Fundacji, i to o wiele dok�adniej ni� zbytnio ekscytuj�cy si� tym nasz m�ody przyjaciel.

��No i � rzek� zgrzytaj�c z�bami Anthor � jaka jest pana ocena?

��Zero.

Zapad�a cisza. Po chwili odezwa� si� Sernic, z nut� niedowierzania w g�osie:

��Chce pan przez to powiedzie�, �e niebezpiecze�stwo r�wna si� zeru?

��Oczywi�cie. Przyjaciele, nie ma �adnej Drugiej Fundacji.

Anthor zmru�y� oczy, ale nie rzek� nic. Twarz mia� blad� i bez wyrazu.

Munn m�wi� dalej. By� w centrum uwagi i podoba�o mu si� to.

��A co wi�cej, nigdy jej nie by�o.

��A na czym to � spyta� Darell � opierasz sw�j zaskakuj�cy wniosek?

��O, przepraszam � rzek� Munn. � Nie jest zaskakuj�cy. Wszyscy wiecie, �e Mu� szuka� Drugiej Fundacji. Ale c� mo�ecie wiedzie� tym, z jakim to czyni� uporem i nak�adem �rodk�w! Mia� do swej dyspozycji si�y, o jakich wam si� nie �ni�o. Znalezienie Drugiej Fundacji by�o jego obsesj� � a mimo to nie powiod�o mu si�. Nie znaleziono �adnej Drugiej Fundacji.

Trudno oczekiwa�, �eby znaleziono � rzek� Turbor, wierc�c si� niespokojnie. � Mia�a przecie� �rodki przeciw zbyt dociekliwym umys�om.

��Nawet przeciw takim umys�om jak Mu�a? Nie s�dz�. No, ale przecie� nie oczekujecie chyba, �e przedstawi� wam istot� tego, co zawar�em w pi��dziesi�ciu tomach raportu, w ci�gu pi�ciu minut. Wszystko to, na mocy postanowie� traktatu pokojowego, znajdzie si� w Muzeum Seldona b�dziecie, panowie, mogli przeanalizowa� to r�wnie spokojnie i bez po�piechu jak ja. Tak czy inaczej, b�dziecie mogli zapozna� si� z jego ostatecznym, jasno sformu�owanym wnioskiem, kt�ry ju� tu przedstawi�em. Nie ma i nigdy nie by�o �adnej Drugiej Fundacji.

��No to co wobec tego powstrzyma�o Mu�a? � spyta� Sernic.

��O Wielka Galaktyko, a jak pan my�li? To, co powstrzyma ka�dego z nas � �mier�. Najwi�kszym zabobonem naszych czas�w jest przekonanie, �e kres podbojom Mu�a po�o�y�o co�, co by�o pot�niejsze nawet od niego. Oto skutek patrzenia na wszystko pod niew�a�ciwym k�tem. Na pewno nie ma w ca�ej Galaktyce nikogo, kto by nie wiedzia�, �e Mu� nie tylko psychicznie, ale te� fizycznie by� odmie�cem. Umar� maj�c trzydzie�ci par� lat, poniewa� jego nieprzystosowany organizm nie by� ju� w stanie podtrzymywa� funkcji �yciowych. Ju� na wiele lat przed �mierci� sta� si� zupe�nym inwalid�. Stan, w kt�rym cieszy� si� najlepszym zdrowiem, by�by dla normalnego cz�owieka stanem s�abo�ci. No i wszystko odby�o si� tak, jak musia�o. Podbija� Galaktyk� i, zgodnie z odwiecznym porz�dkiem natury, zmierza� ku �mierci. To cud, �e �y� tak d�ugo i tyle osi�gn��. Przyjaciele, to wszystko jest zapisane czarno na bia�ym. Musicie tylko okaza� troch� cierpliwo�ci. Musicie tylko spojrze� na te sprawy z w�a�ciwego punktu widzenia.

��No dobrze, postaramy si�, Munn � rzek� z namys�em doktor Darell. � B�dzie to interesuj�ce i, w najgorszym razie, pobudzi nas do my�lenia. Ale ci ludzie pod psychiczn� kontrol�, kt�rych zapisy przywi�z� nam Anthor prawie rok temu � co z nimi? Pom� nam spojrze� na t� spraw� z tego w�a�ciwego punktu widzenia.

��Prosz� bardzo. Ile lat liczy sobie analiza encefalograficzna? Albo ujmijmy to w inny spos�b � jak bardzo zaawansowane s� studia nad neuronowymi drogami przekazu informacji?

��W tym wzgl�dzie znajdujemy si� w powijakach. To pewne � rzek� Darell.

��Dobrze. Jak� wobec tego mo�emy mie� pewno��, �e nasza interpretacja tego, co Anthor nazwa� �p�ask� przekszta�cenia�, jest w�a�ciwa? Macie pewne teorie, ale czy macie pewno��? Czy jeste�cie pewni, �e jest to wystarczaj�cy dowodna istnienie pot�nej si�y, mimo i� przecz� temu wszystkie pozosta�e dane? Bardzo �atwo wyja�ni� to, co nieznane, przez odwo�anie si� do nadludzkiej, arbitralnej woli. To normalna ludzka reakcja. Mo�na znale�� wiele takich przypadk�w w historii Galaktyki. Systemy planetarne, kt�re zosta�y pozbawione kontaktu z innymi systemami, wraca�y na og� do okresu pierwotnego. I co si� tam dzia�o? Ot� w ka�dym przypadku te dzikusy przypisywa�y dzia�anie niezrozumia�ych dla nich si� natury istotom inteligentnym, pot�niejszym od nich i nieobliczalnym. Nazywa si� to, zdaje mi si�, antropomorflzmem.

Ot� w tym wzgl�dzie niczym si� nie r�nimy od tych dzikus�w. Wiemy bardzo ma�o o psychologii i wszystko, czego nie jeste�my w stanie zrozumie�, przypisujemy nadludziom, w tym przypadku Drugiej Fundacji, opieraj�c si� na niejasnej wzmiance Seldona.

��Ach, wi�c jednak pami�ta pan o Seldonie! � wtr�ci� zgry�liwie Anthor. � My�la�em ju�, �e pan o nim zapomnia�. Przecie� Seldon wyra�nie powiedzia�, �e istnieje Druga Fundacja. Niech pan to pogodzi z tym nowym punktem widzenia.

��A pan zapewne doskonale zna wszystkie zamiary Seldona, co? Zna pan wszystkie przeszkody, kt�re Seldon musia� uwzgl�dni� w swych obliczeniach? Mo�e Druga Fundacja mia�a by� czym� w rodzaju straszaka i tyle. Jak, na przyk�ad, uda�o si� nam pokona� Kalgan? Co o tym pisa�e� w ostatnim cyklu artyku��w. Turbor?

Turbor poruszy� si� w fotelu.

��Tak, rozumiem, do czego zmierzasz. S�uchaj, Darell, by�em na Kalganie pod koniec wojny i widzia�em, �e mieszka�cy planety w og�le nie maj� ochoty do walki, bo nie wierz� w zwyci�stwo. Przegl�da�em ich gazety � i wiecie co? Spodziewali si�, �e zostan� pobici. Zupe�nie obezw�adni�o ich przekonanie, �e w ko�cu do wojny przyst�pi Druga Fundacja, po stronie Pierwszej, naturalnie.

��Zgadza si� � rzek� Munn. � By�em tam przez ca�� wojn�. Powiedzia�em Stettinowi,�e nie ma �adnej Drugiej Fundacji. Uwierzy� mi. By� ca�kowicie pewny siebie. Ale nie by�o sposobu, �eby lud przesta� nagle wierzy� w to, w co ca�y czas dot�d wierzy�. Tak wi�c ten mit o istnieniu Drugiej Fundacji spe�ni� okre�lon�, po�yteczn� rol� w kosmicznej partii szach�w rozgrywanej przez Seldona.

Anthor otworzy� nagle oczy i utkwi� wzrok w obliczu Munna. � A ja m�wi�, �e pan k�amie � rzek� dobitnie.

Homir zblad�.

��Wypraszam sobie takie uwagi i nie widz� powodu, �eby z panem dyskutowa�.

��Nie mia�em najmniejszego zamiaru obra�a� pana. Nic pan nie mo�e poradzi� na to, �e pan k�amie. Nawet nie zdaje pan sobie sprawy z tego, �e pan k�amie. Tym niemniej fakt pozostaje faktem � k�amie pan.

Sernic po�o�y� pomarszczon� d�o� na ramieniu Anthora.

��Pohamuj si� troch�, m�odzie�cze. Anthor niezbyt delikatnie strz�sn�� r�k� Sernica i powiedzia�:

��Wyprowadzili�cie mnie wszyscy z cierpliwo�ci. Rozmawia�em z tym cz�owiekiem tylko par� razy, a przecie� doskonale widz�, jak si� zmieni�. Wy znacie go od lat, a mimo to przeszli�cie nad tym do porz�dku. To mo�e cz�owieka naprawd� doprowadzi� do szale�stwa. Czy cz�owiek, kt�ry tu do was m�wi, to Homir Munn? To nie jest ten Homir Munn, kt�rego ja zna�em.

Zapanowa�o zamieszanie, ponad kt�re wzbi� si� g�os Munna.

��Uwa�a pan, �e jestem oszustem?

��Mo�e nie w tym sensie, w jakim si� normalnie u�ywa tego s�owa � Anthoi stara� si� przekrzycze� wrzaw� � ale w ka�dym razie jest pan oszustem. Prosz� o spok�j! Domagam si�, �eby�cie mnie wys�uchali!

Uciszyli si�, widz�c jego wykrzywion� gniewem twarz.

��Czy kto� z pan�w pami�ta tego Homira Munna, kt�rego ja pami�tam � cichego, zamkni�tego w sobie bibliotekarza, kt�ry nie potrafi� m�wi� bez skr�powania, kt�ry zacina� si� co chwila? Czy ten cz�owiek tutaj m�wi w taki spos�b? Czy jest zdenerwowany, niepewny, spi�ty? Nie, m�wi p�ynnie, jest pewny siebie, wyg�asza tu r�ne teorie i � na Przestrze� � nie zaj�kn�� si� ani razu! Czy to ten sam cz�owiek?

Nawet Munn wygl�da� na zmieszanego. Tymczasem Pelleas Anthor m�wi� dalej:

��Proponuj�, �eby�my go sprawdzili. Co panowie na to?

��Jak? � spyta� Darell.

��I to pan o to pyta? W oczywisty spos�b. Ma pan jego zapis encefalograficzny sprzed dziesi�ciu miesi�cy, prawda? Niech pan zrobi teraz nowy i por�wna je.

Wskaza� na marszcz�cego czo�o bibliotekarza i rzek� gwa�townie:

��Niech no tylko spr�buje odm�wi� poddania si� badaniu!

��Nie mam nic przeciwko temu � rzek� Munn wyzywaj�co. � Jestem taki sam jak zawsze.

��A sk�d pan mo�e o tym wiedzie�? � spyta� pogardliwie Anthor. � Powiem wi�cej. Nie ufam nikomu z obecnych. Chc�, �eby ka�dy z was podda� si� badaniu. By�a wojna. Munn by� na Kalganie, Turbor znajdowa� si� na pok�adzie statku w strefie obj�tej dzia�aniami wojennymi. Darell i Sernic te� gdzie� si� podziewali� nie mam poj�cia gdzie. Tylko ja by�em przez ca�y ten czas tutaj � samotny i bezpieczny i dlatego nie ufam ju� �adnemu z was. �eby by�o uczciwie, ja te� poddam si� badaniu. A wi�c zgoda? Czy mo�e mam was opu�ci� i i�� swoj� drog�?

Turbor wzruszy� ramionami i powiedzia�:

��Nie zg�aszam sprzeciwu.

��Ju� powiedzia�em, �e si� nie sprzeciwiam � rzek� Munn.

Sernic skin�� d�oni� na znak, �e si� zgadza i Anthor czeka� tylko na Darella. W ko�cu Darell skin�� g�ow��

��Zacznijcie ode mnie � powiedzia� Anthor.

Pisaki encefalografu kre�li�y sw�j skomplikowany wz�r, a m�ody neurolog siedzia� nieruchomo, z zamkni�tymi oczami, w fotelu z odchylanym oparciem. Darell wyj�� z kartoteki teczk� z poprzednim encefalogramem Anthora. Pokaza� go Anthorowi.

��To pana w�asnor�czny podpis, zgadza si�?

��Tak, tak. To m�j zapis. Niech je pan por�wna.

Skanner rzuci� obraz starego i nowego encefalogramu na ekran. Wida� by�o wyra�nie wszystkie sze�� krzywych z ka�dego z encefalogram�w. W ciemno�ci rozleg� si� ostry g�os Munna:

��O, sp�jrzcie tu! Jest zmiana.

��To g��wne fale p�ata czo�owego. Rzecz bez znaczenia, Homir. Te dodatkowe linie, na kt�re wskazujesz, oznaczaj� po prostu gniew. Licz� si� inne linie.

Dotkn�� centralnego guzika urz�dzenia i sze�� par linii po��czy�o si� razem. Stary i nowy wykres zachodzi�y na siebie prawie ca�kowicie. Tylko amplituda g��wnych fal hy�a podw�jna.

��W porz�dku? � spyta� Anthor.

Darell lekko skin�� g�ow� i sam zaj�� miejsce Anthora. Potem przysz�a kolej na Sernica, a za nim na Turbora. Encefalogramy zosta�y wykonane i por�wnane ze starymi w zupe�nej ciszy.

Ostatni usiad� na fotelu Munn. Zawaha� si� chwil�, a potem z nut� desperacji w g�osie powiedzia�:

��S�uchajcie, jestem ostatni i denerwuj� si�. Licz� na to, �e we�miecie to pod uwag�.

��Na pewno � uspokoi� go Darell. � Emocje, kt�re sobie u�wiadamiasz, wp�ywaj� jedynie na obraz fal g��wnych, a te s� nieistotne.

W zupe�nej ciszy, kt�ra zaleg�a potem, czas zdawa� si� p�yn�� wolniej.

Nagle cisz� przerwa� ochryp�y g�os Anthora:

��No, prosz�, to tylko kompleks. Czy nie tak w�a�nie powiedzia�? Nie ma �adnego manipulowania, to tylko idiotyczny antropomorfizm� o tu, prosz�! Przypadkowa zbie�no��, co?

��O co chodzi? � wrzasn�� Munn. Darell po�o�y� mu r�k� na ramieniu.

��Zachowaj spok�j, Munn. Jeste� manipulowany� oni ci� przestroili.

Zapali�o si� �wiat�o. Munn rozejrza� si� niepewnie, bezskutecznie usi�uj�c si� u�miechn��.

��Na pewno nie m�wicie tego powa�nie. Jest w tym jaki� cel. Wypr�bowujecie mnie.

Darell tylko potrz�sn�� g�ow�.

��Niestety, Homir, to prawda.

W oczach bibliotekarza pojawi�y si� nagle �zy.

��Ale� ja nie czuj� si� inaczej. Nie wierz� w to. � Przerwa� na chwil�, a potem krzykn�� z rozpacz�: � Zm�wili�cie si� wszyscy przeciw mnie! To intryga.

Darell wyci�gn�� r�k� w uspokajaj�cym ge�cie, ale Munn odtr�ci� j�.

��Chcecie mnie zabi� � warkn��. � Na Przestrze�, chcecie mnie zabi�.

Anthor skoczy� na niego. Rozleg� si� g�uchy odg�os uderzenia i Homir leg� bezw�adnie na pod�odze z zastyg�ym grymasem przera�enia na twarzy.

Anthor podni�s� si� chwiejnie.

��Lepiej zwi��my go i zakneblujmy. Potem mo�emy zastanowi� si�, co z nim zrobi� � powiedzia� odgarniaj�c do ty�u swe d�ugie w�osy.

��Jak pan wpad� na to, �e co� z nim jest nie w porz�dku? � spyta� Turbor.

Anthor spojrza� na niego ironicznie.

To nie by�o trudne. Widzi pan, tak. si� sk�ada, �e ja wiem, gdzie naprawd� znajduje si� Druga Fundacja.

Kiedy po jednym wstrz�sie nast�puje drugi, to nie dzia�a ju� tak silnie jak pierwszy. Dlatego spok�j w g�osie Sernica nie by� udawany.

��Jest pan tego pewien? � spyta�. � Chc� przez to powiedzie�, �e przed chwil� co� takiego s�yszeli�my ju� od Munna�

��To niezupe�nie to samo � odpar� Anthor. � Darell, tego dnia, kiedy zacz�a si� wojna, rozmawia�em z panem zupe�nie powa�nie. Pr�bowa�em nam�wi�. pana, �eby opu�ci� pan Terminus. Gdybym m�g� w�wczas ca�kowicie zaufa� panu, to powiedzia�bym to, co teraz powiem.

��Chce pan przez to powiedzie�, �e ju� od p� roku zna pan odpowied�? � u�miechn�� si� Darell.

��Znam j� od chwili, kiedy dowiedzia�em si�, �e Arkadia uciek�a na Trantor.

Darell poderwa� si� na r�wne nogi.

��A co ma z tym wsp�lnego Arkadia? � rzek� z nag�ym zmieszaniem. � Co pan tu sugeruje?

��Absolutnie nic, poza tym, co jasno wynika z fakt�w, kt�re tak dobrze znamy. Arkadia leci na Kalgan i zamiast wr�ci� do domu ucieka z przera�eniem do samego centrum Galaktyki. Porucznik Dirige, nasz najlepszy agent na Kalganie, jest sterowany emocjonalnie. Homir Munn leci na Kalgan i te� staje si� obiektem manipulacji. Mu� podbi� Galaktyk�, ale, o dziwo, kwater� g��wn� za�o�y� na Kalganie. Zastanawiam si�, czy by� naprawd� zdobywc�, czy mo�e raczej narz�dziem. Na ka�dym kroku natykamy si� na Kalgan. Wsz�dzie nic, tylko Kalgan � �wiat, kt�ry jakim� cudem przez ponad sto lat wychodzi� nietkni�ty z walk, kt�re toczyli mi�dzy sob� wojowniczy w�adcy.

��A zatem jaki wniosek?

��Oczywisty � oczy Anthora rozb�ys�y. � Druga Fundacja znajduje si� na Kalganie.

��By�em na Kalganie, Anthor � przerwa� mu Turbor. � By�em tam w ubieg�ym tygodniu. Je�li tam znajduje si� Druga Fundacja, to znaczy, �e ja zwariowa�em. My�l� jednak, �e to pan zwariowa�.

Anthor naskoczy� na niego gwa�townie.

��No to jest pan durniem. Jak pan sobie wyobra�a Drug� Fundacj�? Jako szk�k�? Mo�e my�li pan, �e zainstaluj� przy szlakach kosmicznych prowadz�cych na Kalgan pola radiacyjne, kt�re b�d� tworzy� kolorowe napisy �Druga Fundacja�? Prosz� mnie pos�ucha�, Turbor. Bez wzgl�du na to, gdzie si� znajduj�, tworz� �ci�le zamkni�t� oligarchi�. Musz� by� r�wnie dobrze ukryci na �wiecie, na kt�rym �yj�, jak ten �wiat w Galaktyce.

Turbor zacisn�� szcz�ki. � Nie podoba mi si� pana nastawienie, Anthor � rzek�.

��Bardzo nad tym bolej� � odpar� szyderczo Anthor. � Niech pan si� rozejrzy wok� siebie, tu, na Terminusie. Znajdujemy si� w samym �rodku, w sercu Pierwszej Fundacji, z ca�� jej wiedz� na temat fizyki. Jaka cz�� ludno�ci zajmuje si� t� nauk�? Czy pan potrafi obs�ugiwa� energetyczn� stacj� przeka�nikow�? Co pan wie o dzia�aniu silnika hiperatomowego? Co? Prawdziwi naukowcy na Terminusie � nawet na Terminusie � nie stanowi� nawet jednego procenta jego ludno�ci. Czego zatem mo�na spodziewa� si� po Drugiej Fundacji, gdzie obowi�zuje pe�na tajemnica? Tam liczba os�b posiadaj�cych wiedz� musi by� jeszcze ni�sza, a poza tym musz� pozostawa� nieznani nawet dla mieszka�c�w swego w�asnego �wiata.

��Pos�uchaj, m�ody cz�owieku � rzek� ostro�nie Sernic. � Dopiero co dali�my Kalgariowi �upnia�

��A jak�e � rzek� drwi�cym g�osem Anthor. � I jak �wi�tujemy to zwyci�stwo! Wci�� nowe iluminacje, pokazy ogni sztucznych, wrzawa w telewizorach i przed telewizorami. Ale teraz wyobra�my sobie, �e jeszcze raz zaczn� si� poszukiwania Drugiej Fundacji. Na jakie miejsce zwr�cimy uwag� w ostatniej kolejno�ci? Gdzie nikomu nie przyjdzie do g�owy szuka� Drugiej Fundacji? Ale� tak � na Kalganie!

Tak naprawd�, to nic im nie zrobili�my. Zniszczyli�my troch� statk�w, zabili�my par� tysi�cy �o�nierzy, oderwali�my podbite terytoria i os�abili�my cz�ciowo ich gospodark� i handel, ale to wszystko nie ma �adnego znaczenia. Za�o�� si�, �e nikt z tych, kt�rzy naprawd� rz�dz�. Kalganem, nie przej�� si� tym ani troch�. Przeciwnie, teraz dopiero czuj� si� bezpiecznie, bo przestali by� obiektem zainteresowania. Ale nie mojego zainteresowania. Co pan na to powie. Darell?

Darell wzruszy� ramionami.

��To ciekawe. Pr�buj� to jako� dopasowa� do wiadomo�ci, kt�r� otrzyma�em kilka miesi�cy temu od Arkadii.

��Ach tak? � spyta� Anthor. � A c� to za wiadomo��?

��Trudno powiedzie�. Cztery kr�tkie s�owa. Ale to ciekawe.

��S�uchajcie � wtr�ci� si� Sernic � jest tu co�, czego nie rozumiem.

��Co takiego?

Sernic milcza� przez chwil�, szukaj�c odpowiednich s��w, wreszcie zacz�� m�wi�, unosz�c przy ka�dym s�owie g�rn� warg�, jakby nie by� pewny czy to jest w�a�nie to, co chce powiedzie�:

��Ot�, zaledwie kilkana�cie minut temu Homir Munn m�wi�, �e Hari Seldon celowo zmy�la� twierdz�c, �e za�o�y� Drug� Fundacj�. Teraz m�wicie, �e tak nie by�o, �e Seldon nie zmy�la�, tak?

��Zgadza si�, nie zmy�la�. Seldon powiedzia�, �e za�o�y� Drug� Fundacj� i rzeczywi�cie j� za�o�y�.

��No dobrze, ale powiedzia� co� jeszcze. �e za�o�y� dwie Fundacje na przeciwnych ko�cach Galaktyki. Ot�, wyt�umacz mi, m�odzie�cze, czy w tym miejscu zmy�la� czy nie? Bo Kalgan nie le�y na przeciwnym ko�cu Galaktyki.

Anthor wygl�da� na poirytowanego.

��To detal. W tym akurat miejscu m�g� zmy�la�, �eby ich os�oni� przed ewentualnym niebezpiecze�stwem. No bo pomy�lcie tylko� Czemu w�a�ciwie mia�oby s�u�y� umieszczenie tych mistrz�w psychomanipulacji na przeciwnym ko�cu Galaktyki? Jaka jest ich funkcja? Maj� pomaga� w zachowaniu Planu. A kto jest jego g��wnym wykonawc�? My, Pierwsza Fundacja. Sk�d mog� wi�c najlepiej nas obserwowa�? Gdzie mog� najlepiej realizowa� swoje w�asne cele? Na przeciwnym ko�cu Galaktyki? To bezsensowne! W rzeczywisto�ci s� nie dalej ni� pi��dziesi�t parsek�w st�d, co jest o wiele bardziej sensowne.

��Podoba mi si� ten argument � rzek� Darell. � Jest rozs�dny. Ale s�uchajcie, Munn ju� jaki� czas temu odzyska� przytomno�� i proponuj�, �eby go rozwi�za�. Zapewniam was, �e w niczym nie mo�e nam przeszkodzi�.

Anthor �achn�� si�, ale Munn energicznie pokiwa� g�ow�. Pi�� sekund p�niej r�wnie energicznie rozciera� nadgarstki.

��Jak si� czujesz? � spyta� Darell.

��Podle � odpar� Munn pos�pnie � ale mniejsza z tym. Chc� o co� spyta� tego bystrego m�odzie�ca. S�ysza�em, co mia� do powiedzenia i chcia�bym, �eby�cie mi pozwolili spyta�, co mamy robi� dalej.

Zapad�a niezr�czna cisza.

Munn u�miechn�� si� gorzko.

��No wi�c za��my, �e Kalgan to Druga Fundacja. Kim oni s� na Kalganie? Jak chcecie ich znale��? Jak chcecie si� do nich zabra�, je�li ich znajdziecie, co?

��Ha � rzek� Darell � mo�e si� to wyda� dziwnym, ale ja potrafi� odpowiedzie� na te pytania. Mam wam powiedzie� co Sernic i ja robili�my przez te ostatnie p� rok�? Przy okazji, Anthor, pozna pan jeszcze jeden pow�d, dla kt�rego tak bardzo chcia�em by� przez ca�y ten czas na Terminusie.

Turbor nagle wybuchn�� gromkim �miechem. �mia� si� tak, �e a� echo odbija�o si� od �cian. Potrz�sn�� lekko g�ow� i rzek�:

��No nie, na Wielk� Galaktyk�, to b�dzie trwa�o ca�� noc! Wyci�gacie tu, jeden po drugim, swoje teorie, kt�re potem wal� si� jak domki z kart. Mamy niez�� zabaw�, ale w ten spos�b daleko nie zajdziemy. Na Przestrze�! Druga Fundacja mo�e istnie� na wszystkich planetach. i Mog� nie mie� �adnej planety, tylko odpowiednich ludzi rozmieszczonych na wszystkich planetach. Ale jakie to ma znaczenie, je�li Darell powiada, �e dysponujemy doskona�� os�on�?

Darell u�miechn�� si� nieweso�o.

��Ta doskona�a os�ona nie wystarczy, Turbor. Moja wytwornica pola statycznego to urz�dzenie, kt�re chroni nas tak d�ugo, jak d�ugo pozostajemy w jednym miejscu. Nie mo�emy siedzie� z zaci�ni�tymi pi�ciami, rozgl�daj�c si� nerwowo na wszystkie strony, czy nie nadci�ga nieznany wr�g. Musimy wiedzie� nie tylko, jak wygra�, ale tak�e kogo pokona�. A istnieje pewien okre�lony �wiat, na kt�rym �yje nasz wr�g.

��Niech pan przejdzie do rzeczy � rzek� Anthor znu�onym g�osem. � Jakie pan ma informacje?

��Arkadia � powiedzia� Darell � przys�a�a wiadomo��, kt�ra otworzy�a mi oczy na pewien oczywisty fakt, kt�rego przedtem jako� nie potrafi�em dostrzec. Prawdopodobnie nigdy bym ,go nie dostrzeg�, gdyby nie ta wiadomo��. A by�a ona prosta: �Ko�o nie ma ko�ca�. Rozumiecie?

��Nie � odpar� stanowczo Anthor i by�o oczywiste, �e m�wi za wszystkich.

��Ko�o nie ma ko�ca � powt�rzy� z zadum� Munn i zmarszczy� czo�o.

��No c� � rzek� niecierpliwie Darell � dla mnie to by�o jasne� Jaki jest jedyny znany nam niepodwa�alny fakt dotycz�cy Drugiej Fundacji, co? Powiem wam! Wiemy, �e Hari Seldon za�o�y� j� na przeciwnym ko�cu Galaktyki. Homir Munn wyg�osi� tu teori�, zgodnie z kt�r� Seldon zmy�la�, m�wi�c o istnieniu Drugiej Fundacji. Zdaniem Pelleasa Anthora, Seldon m�wi� prawd� w tym wzgl�dzie, natomiast poda� nieprawdziwe dane o po�o�eniu tej Fundacji. Ja natomiast m�wi� wam, �e Seldon nic nie ze�ga� � powie dzia� szczer� prawd�.

Ale gdzie jest ten drugi koniec? Galaktyka jest p�askim obiektem o soczewkowatym kszta�cie. W przekroju pod�u�nym jest ko�em, a ko�o � jak rzek�a Arkadia � nie ma ko�ca. My, to znaczy Pierwsza Fundacja, znajdujemy si� na Terminusie, kt�ry le�y na obr�bie tego ko�a. Znajdujemy si�, zgodnie z okre�leniem Seldona, na ko�cu Galaktyki. Wyprowad�my teraz lini� z punktu, w kt�rym si� znajdujemy i poprowad�my j� po obr�bie, a dojdziemy do drugiego ko�ca. Tyle, �e nigdzie go nie znajdziemy. Wr�cimy po prostu do punktu wyj�cia. I w�a�nie tam jest Druga Fundacja.

��Tam? � powt�rzy� Anthor, � Chce pan powiedzie� �tutaj�?

��Tak, tutaj! � zawo�a� Darell. No, a gdzie indziej? Sam pan powiedzia�, �e je�li Druga Fundacja, jest stra�nikiem Planu, to niemo�liwe, �eby znajdowa�a si� na tak zwanym drugim ko�cu Galaktyki, bo by�aby zupe�nie odizolowana od reszty. Pana zdaniem, odleg�o�� pi��dziesi�ciu parsek�w by�aby bardziej odpowiednia. A ja panu m�wi�, �e to te� za du�o. �e �adna odleg�o�� nie jest bardziej odpowiednia. No i gdzie byliby najbardziej bezpieczni? Kto by wpad� na pomys�, �eby szuka� ich tutaj? Mamy tu do czynienia ze star� zasad�, �e najmniej podejrzane jest najbardziej widoczne miejsce.

Dlaczego biednego Eblinga Misa tak zaskoczy�o odkrycie prawdziwego po�o�enia Drugiej Fundacji? Siedzi tam, wyt�aj�c wszystkie si�y, by j� znale�� i ostrzec przed Mu�em, a� tu nagle dowiaduje si�, �e Mu� podbi� obydwie Fundacje za jednym zamachem. A dlaczego samemu Mu�owi nie uda�o si� jej znale��? Dlatego, �e je�li szuka si� niezwyci�onej dot�d pot�gi, to nie po�r�d nieprzyjaci�, kt�rych si� ju� pobi�o i podbi�o. Tak wi�c ci panowie umys��w mogli sobie w niczym nie zak��conym spokoju uk�ada� plany, jak powstrzyma� Mu�a i w ko�cu uda�o im si� to.

To irytuj�co proste. Bo oto my, z naszymi planami i intrygami, my�limy, �e uda nam si� zachowa� nasze dzia�ania w tajemnicy, a tymczasem znajdujemy si� w samym �rodku twierdzy wroga. To �mieszne.

Anthor nie wyzby� si� swego sceptycyzmu.

��Pan naprawd� w to wierzy, doktorze Darell?

��Naprawd�.

��A wi�c ka�dy z naszych s�siad�w, ka�dy z ludzi, kt�rych mijamy na ulicy, mo�e by� nadcz�owiekiem z Drugiej Fundacji, kt�rego m�zg �ledzi pana m�zg i rejestruje pulsowanie pana my�li?

��W�a�nie.

��I mimo to pozwolili nam dzia�a� bez przeszk�d?

��Bez przeszk�d? A kto powiedzia�, �e nam nie pr�bowano przeszkadza�?� Pan sam wykaza�, �e Munn sta� si� obiektem manipulacji. Dlaczego pan my�li, �e wys�ali�my go na Kalgan z w�asnej, nieprzymuszonej woli, albo �e Arkadia pods�ucha�a nas i polecia�a z nim, bo sama tak chcia�a? Prawdopodobnie ca�y czas pr�buj� nam przeszkodzi�. A zreszt�, niby dlaczego mieliby robi� co� wi�cej? Bardziej im odpowiada, �eby�my skierowali si� w z�� stron�, ni� �eby�my w og�le przestali.

Anthor pogr��y� si� w medytacji i wy�oni� si� ze� z niezadowolon� min�.

��Hmm, nie podoba mi si� to. Pana wytwornica jest niewiele warta. Nie mo�emy siedzie� tu bez ko�ca, a jak tylko wyjdziemy, to � z tym, co teraz wiemy � b�dzie ju� po nas. Chyba �e zbudowa�by pan taki aparacik dla ka�dego mieszka�ca Galaktyki.

��Racja, ale nie jeste�my zupe�nie bezradni, Anthor. Ludzie z Drugiej Fundacji posiadaj� specjalny zmys�, kt�rego nam brak. To ich si�a, ale te� s�abo��. Czy, na przyk�ad, istnieje jaka� bro�, kt�ra dzia�a�aby skutecznie przeciw normalnie widz�cemu cz�owiekowi, a by�aby bezu�yteczna w starciu ze �lepcem?

��Oczywi�cie � odpar� natychmiast Munn. � Snop �wiat�a skierowany w oczy.

��W�a�nie � rzek� Darell. � Silny, o�lepiaj�cy snop �wiat�a.

��No dobrze, i co z tego? � spyta� Turbor.

��Analogia jest przecie� jasna. Mam wytwornic� pola statycznego. Wytwarza ona sztuczne pole elektromagnetyczne, kt�re dla m�zgu cz�owieka z Drugiej Fundacji jest tym samym, co o�lepiaj�cy snop �wiat�a dla nas. Ale wytwornica dzia�a jak kalejdoskop. Pole ustawicznie si� zmienia, szybciej ni� jest to w stanie uchwyci� m�zg. No wi�c, wyobra�my sobie migoc�ce �wiat�o, takie, kt�re po pewnym czasie wywo�uje b�l g�owy. Teraz zwi�kszmy si�� tego �wiat�a czy pola elektromagnetycznego a� do punktu, kiedy stanie si� o�lepiaj�ce, a spowodujemy b�l, niemo�liwy do zniesienia b�l. Ale odczuj� to tylko ci, kt�rz� maj� odpowiedni zmys�, reszta nawet nic nie zauwa�y.

��Naprawd�? � rzek� niemal rado�nie Anthor. � Wypr�bowa� pan to?

��A na kim? Oczywi�cie, �e nie wypr�bowa�em. Ale to dzia�a.

��No to gdzie pan ma urz�dzenie steruj�ce polem, kt�re otacza ten dom? Chcia�bym je zobaczy�.

��Tutaj � Darell si�gn�� do kieszeni marynarki. By� to niewielki przedmiot, kt�ry nieznacznie wypycha� mu kiesze�. Poda� Anthorowi czarny cylindryczny przedmiot z kilkoma ga�kami.

Anthor obejrza� go uwa�nie i wzruszy� ramionami.

��Od tego patrzenia wcale nie jestem m�drzejszy. Niech pan powie, Darell, czego nie mog� tu rusza�? Rozumie pan, nie chc� przez przypadek pozbawi� domu os�ony.

��Niech si� pan nie obawia � rzek� Darell oboj�tnym tonem. � Jest nastawione na sta�e i zablokowane. � Nacisn�� prze��cznik, kt�ry nawet nie drgn��.

��A do czego jest ta ga�ka?

��Ta do regulacji cz�stotliwo�ci zmiany pola. A ta tutaj � do regulacji stopnia nat�enia. To o tym w�a�nie m�wi�em.

��Czy mog� � spyta� Anthor, k�ad�c palec na pokr�tle nat�enia. Pozostali skupili si� wok� niego.

��A dlaczego nie? � Darell wzruszy� ramionami. � Nam to nie zaszkodzi.

Powoli, prawie krzywi�c si� z przej�cia, Anthor przekr�ci� ga�k�, najpierw w jedn�, potem w drug� stron�. Turbor zacisn�� z�by, a Munn szybko zamruga� powiekami. Wygl�dali tak, jakby wyt�ali wszystkie swoje zmys�y, usi�uj�c uchwyci� impuls, kt�ry nie m�g� do nich dotrze�.

W ko�cu Anthor wzruszy� ramionami i odda� cylinder Darellowi.

��No c�, my�l�, �e mo�emy polega� na pana s�owie. Niemniej, jednak trudno sobie wyobrazi�, �eby co� si� dzia�o, kiedy kr�ci�em t� ga�k�.

��Ale� oczywi�cie, Anthor � powiedzia� Darell, u�miechaj�c si� cierpko. � To, co panu da�em, to tylko atrapa. Mam tu inny aparacik � m�wi�c to, odsun�� po�� marynarki i chwyci� przymocowany do paska od spodni, cylinder b�d�cy bli�niacz� kopi� tego, kt�ry ogl�da� Anthor.

��Widzi pan � rzek� i nastawi� pokr�t�o nat�enia na maksimum.

Pelleas Anthor zawy� nieludzko i osun�� si� na ziemi�. Zwija� si� z b�lu, zaciskaj�c zbiela�e d�onie wok� g�owy i rw�c w�osy.

Munn szybko odsun�� nog�, w obawie, by nie dotkn�o go wij�ce si� cia�o. Jego oczy wygl�da�y niczym dwie otch�anie przera�enia. Sernic i Turbor, sztywni i bladzi, przypominali par� gipsowych odlew�w.

Darell pos�pnie przesun��, ga�k� na zero. Cia�em Anthora wstrz�sn�� skurcz, potem znieruchomia�o. �y�, ale wida� by�o, �e nawet oddychanie sprawia mu b�l.

��U��cie go na kanapie � powiedzia� Darell ujmuj�c Anthora za g�ow�. � Pom�cie mi.

Turbor uj�� za nogi. Cia�o by�o bezw�adne jak worek m�ki. Up�yn�o wiele minut, nim oddech Anthora sta� si� spokojniejszy. Powieki drgn�y i unios�y si�. Twarz mia� przera�liwie blad�, a w�osy i cia�o mokre od potu. Kiedy si� odezwa�, g�os mia� zmieniony nie do poznania i za�amuj�cy si�.

��Nie � wybe�kota�. � Nie! Nie r�bcie ju� tego. Nawet nie wiecie� Nawet nie wiecie� Oooch! � wyda� przeci�g�y j�k.

��Nie zrobimy ju� tego � rzek� Darell � je�li powiesz nam prawd�. Jeste� z Drugiej Fundacji?

��Dajcie mi troch� wody � poprosi� Anthor.

��Przynie� mu, Turbor � zgodzi� si� Darell. � I we� butelk� whisky.

Powt�rzy� pytanie po wlaniu w Anthora kieliszka whisky i dw�ch szklanek wody. Wydawa�o si�, �e m�odzieniec doszed� troch� do siebie.

��Tak � odpowiedzia� zm�czonym g�osem. � Jestem z Drugiej Fundacji.

��Kt�ra � pyta� dalej Darell � znajduje si� tu, na Terminusie?

��Tak, tak. Zgadza si� co do joty, doktorze Darell.

��Dobrze. A teraz wyja�nij nam, co si� dzia�o przez ostatnie p� roku. M�w!

��Chce mi si� spa� � wyszepta� Anthor.

��P�niej! Teraz m�w!

Anthor westchn�� przejmuj�co. Potem zacz�� m�wi�, cicho, lecz po�piesznie. Nachylili si� nad nim, aby lepiej s�ysze�.

��Sytuacja stawa�a si� niebezpieczna. Wiedzieli�my, �e naukowcy na Terminusie zaczynaj� si� interesowa� wzorami fal m�zgowych i �e w ka�dej chwili mo�e zosta� skonstruowane co� w rodzaju wytwornicy pola statycznego. A nastroje w stosunku do Drugiej Fundacji stawa�y si� coraz bardziej wrogie. Musieli�my temu zapobiec, nie nara�aj�c na zniszczenie Planu Seldona.

Pr�bowali�my� pr�bowali�my pokierowa� tym ruchem. Starali�my si� wprowadzi� tam swoich ludzi. Odwr�ci�oby to od nas uwag�. Postarali�my si�, aby Kalgan wypowiedzia� wam wojn�, co by�o kolejn� pr�b� odwr�cenia waszej uwagi. To w�a�nie dlatego wys�a�em Munna na Kalgan. Rzekoma kochanka Stettina by�a jedn� z nas. Postara�a si�, �eby Munn wykonywa� odpowiednie posuni�cia�

��Callia jest� � krzykn�� Munn, ale Darell uciszy� go ruchem r�ki.

Anthor ci�gn�� dalej, nie zauwa�ywszy nawet, �e kto� mu przerywa:

��Z Munnem polecia�a Arkadia. Nie uwzgl�dnili�my tego w naszych planach� nie mo�na wszystkiego przewidzie� wi�c Callia tak ni� pokierowa�a, �eby polecia�a na Trantor i nie przeszkadza�a. To wszystko. Pozostaje tylko doda�, �e przegrali�my.

��Pr�bowa�e� mnie nak�oni�, �ebym polecia� na Trantor, prawda? � spyta� Darell.

Anthor kiwn�� g�ow�.

��Musieli�my si� pana pozby�. Narastaj�ce uczucie tryumfu w pana m�zgu by�o a� nadto wymowne. Rozwi�za� pan problem budowy wytwornicy pola statycznego.

��A dlaczego nie zapanowa�e� nad moim m�zgiem?

��Nie mog�em� nie mog�em. Musia�em si� trzyma� polece�. Dzia�ali�my zgodnie z Planem. Gdybym zacz�� improwizowa�, wywr�ci�bym wszystko do g�ry nogami. Plan przewiduje tylko pewne prawdopodobne wydarzenia� wiecie o tym� jak Plan Seldona � m�wi� bez�adnie, z trudem �ykaj�c powietrze. Jego g�owa chwia�a si� na boki. � Pracowali�my nad jednostkami� nie nad grupami� niski procent prawdopodobie�stwa� Poza tym� gdybym zapanowa� nad� pana umys�em� to kto� inny by to wynalaz�� nie by�o sensu� musia�em dzia�a� o wiele� subtelniej� W�asny plan Pierwszego M�wcy� nie znam wszystkich aspekt�w� tylko �e� si� nie powi�d� aaa� � ziewn�� przeci�gle i zamkn�� oczy.

Darell potrz�sn�� nim szorstko.

��Nie mo�esz jeszcze spa�. Ilu was tu jest?

��Ha? Co pan m�wi� ach� niewielu� zdziwicie si� pi��dziesi�ciu� nie trzeba wi�cej.

��Wszyscy tu, na Terminusie?

��Pi�� � sze�� os�b w przestrzeni� jak Callia� chc� spa�

Otrz�sn�� si� nagle, zdobywaj�c si� na wielki wysi�ek i zacz�� m�wi� ja�niej. By�a to z jego strony ostatnia pr�ba usprawiedliwienia swej pora�ki.

��Niewiele brakowa�o i mia�bym was w ko�cu. Wy��cza�bym os�on� i dobra� si� do was.

�Zobaczyliby�my, kto jest g�r�. Ale dal mi pan atrap� przyrz�du sterowniczego� podejrzewa� mnie pan ca�y czas�

I zasn��.

Oto bli�ej nieokre�lony pok�j na bli�ej nieokre�lonym �wiecie. A w nim cz�owiek, kt�rego plan si� powi�d�.

Pierwszy M�wca spojrza� na ucznia.

��Pi��dziesi�cioro m�czyzn i kobiet � powiedzia�. � Pi��dziesi�cioro m�czennik�w! Wiedzieli, �e oznacza to dla nich �mier� lub wi�zienie, �e nie mog� nawet liczy� na psychiczne wsparcie z naszej strony w przypadku, gdyby os�abli, gdy� wsparcie takie mog�oby zosta� wykryte. A mimo to, nie za�amali si�. Wykonali dok�adnie plan, gdy� kochali wa�niejszy plan.

��Czy nie mog�o ich by� mniej? � spyta� z pow�tpiewaniem ucze�.

Pierwszy M�wca wolno potrz�sn�� g�ow�.

��To by�a dolna granica. Gdyby ich by�o mniej, to mog�oby to wzbudzi� podejrzenia. Prawd� m�wi�c, patrz�c na to z czysto obiektywnego punktu widzenia i zak�adaj�c pewien margines b��du, nale�a�o po�wi�ci� siedemdziesi�t pi�� os�b. Mniejsza z tym. Przestudiowa�e� lini� dzia�ania nakre�lon� przez Rad� M�wc�w pi�tna�cie lat temu?

��Tak, M�wco.

��I por�wna�e� j� z rzeczywistymi wynikami?

��Tak, M�wco � urwa�, a po chwili doda�: � By�em zupe�nie zaskoczony.

��Wiem. To zawsze zaskakuje pocz�tkuj�cych. Gdyby� wiedzia�, ilu ludzi pracowa�o przez wiele miesi�cy, a w�a�ciwie lat, �eby doprowadzi� plan do skrajnej perfekcji, nie by�by� tak zaskoczony. A teraz opisz mi to, co zasz�o, s�owami. Chc� us�ysze� twoj� interpretacj� tych wylicze�.

Tak, M�wco. � Ucze� zebra� my�li. � W g��wnych zarysach wygl�da to tak. By�o konieczne, aby ludzie z Pierwszej Fundacji uzyskali ca�kowit� pewno��, �e odkryli i zniszczyli Drug� Fundacj�. W ten spos�b wr�cili�my do pierwotnych za�o�e� Planu. Praktycznie bior�c, Terminus znowu nie wiedzia�by nic o nas i nie uwzgl�dnia�by nas w swoich zamierzeniach i przedsi�wzi�ciach. I tak oto ponownie znale�li�my si� w bezpiecznym ukryciu � za cen� �ycia pi��dziesi�ciu os�b.

��A po co by�a potrzebna wojna z Kalganem?

��Po to, �eby pokaza� Pierwszej Fundacji, �e potrafi� pokona� wroga dysponuj�cego si�� fizyczn�. Po to, aby przywr�ci� im wiar� w siebie, nadszarpni�t� przez Mu�a.

��W tym miejscu twoja analiza ma pewne braki. Pami�taj o tym, �e ludno�� Terminusa mia�a w stosunku do nas wyra�nie ambiwalentne uczucia. Nienawidzili nas i zazdro�cili nam naszej rzekomej wy�szo�ci, z drugiej strony jednak liczyli na nasz� pomoc. Gdyby�my zostali zniszczeni przed wybuchem wojny z Kalganem, to Fundacj� ogarn�aby panika. W tej sytuacji zabrak�oby im odwagi, by stawi� czo�a Stettinowi, gdyby na nich uderzy�, a zrobi�by to na pewno. �eby ograniczy� do minimum niekorzystne dla Planu skutki �zniszczenia� nas, mogli�my dopu�ci� do tego tylko w szczytowym momencie uniesienia spowodowanego zwyci�stwem nad Kalganem. Gdyby�my bowiem odwlekli to cho�by o rok, to nastroje mieszka�c�w Terminusa mog�yby opa�� do poziomu, w kt�rym sukces sta�by si� niepewny.

Ucze� pokiwa� g�ow�.

��Rozumiem. A wi�c teraz historia potoczy si� ju� bez przeszk�d w kierunku wytyczonym przez Plan.

��Je�li nie zdarzy si� znowu co�, czego ze. wzgl�du na indywidualny charakter zjawiska nie mo�na b�dzie przewidzie� � zauwa�y� Pierwszy M�wca.

��A przy tym � rzek� ucze� � my wci�� istniejemy. Z tym, �e� z tym, �e� Niepokoi mnie, M�wco, jeden element obecnego stanu rzeczy. Pierwsza Fundacja dysponuje nadal wytwornic� pola statycznego � pot�n� broni� przeciw nam. W tym przynajmniej wzgl�dzie nie jest tak, jak by�o przedtem.

��S�uszne spostrze�enie. Ale nie maj� jej przeciw komu u�ywa�. Teraz jest to ju� dla nich urz�dzenie nieprzydatne i bezu�yteczne, tak samo jak � bez zagro�enia z naszej strony � stanie si� bezu�yteczna analiza encefalograficzna. Inne rodzaje nauk b�d� przynosi� wa�niejsze i bardziej bezpo�rednio odczuwalne korzy�ci. Tak wi�c pierwsze w dziejach Pierwszej Fundacji pokolenie naukbwc�w zajmuj�cych si� m�zgiem b�dzie zarazem ostatnim, a za jakie� sto lat wytwornica pola statycznego b�dzie ju� tylko prawie zapomnianym zabytkiem przesz�o�ci.

��No, c� � ucze� rozwa�a� co� w swojej g�owie. � My�l�, �e ma pan racj�.

��Maj�c na uwadze twoj� przysz�o�� w Radzie, chcia�bym, ch�opcze, �eby� sobie szczeg�lnie dobrze u�wiadomi�, ile uwagi po�wi�cili�my tym drobnym, zaz�biaj�cym si� nawzajem uzupe�nieniom, kt�re przez ostatnie p�torej dekady musieli�my wnie�� do Planu tylko dlatego, �e zajmowali�my si� jednostkami. Do tych drobiazg�w nale�y spos�b, w jaki Anthor mia� wzbudzi� podejrzenie do swojej osoby, ale tak, by osi�gn�o ono punkt kulminacyjny we w�a�ciwym czasie. No, to by�o wzgl�dnie proste.

Gorsza sprawa by�a ze znalezieniem metody takiego manipulowania nastrojami na Terminusie, by nikomu nie przysz�o za wcze�nie do g�owy, �e to w�a�nie Terminus jest centrum tego, czego szukaj�. T� wiedz� trzeba by�o przekaza� tej m�odej dziewczynie, Arkadii, na kt�r� nie zwa�a�by nikt opr�cz jej ojca. Trzeba j� by�o potem wys�a� na Trantor, aby mie� pewno��, �e nie skontaktuje si� z ojcem za wcze�nie. Tych dwoje mo�na por�wna� do dwu biegun�w silnika hiperatomowego � ka�de z nich by�o nieaktywne bez drugiego. A d�wigni� mo�na by�o przesun�� i doprowadzi� do po��czenia dopiero we w�a�ciwym momencie. Dopilnowa�em tego!

Trzeba te� by�o odpowiednio pokierowa� ostateczn� bitw�. Za�ogi statk�w Fundacji musia�y by� pewne zwyci�stwa, natomiast flota Kalgana gotowa do ucieczki. Tego te� dopilnowa�em!

��Wydaje mi si�, M�wco � rzek� ucze� � �e pan� to znaczy, my wszyscy� liczyli�my na to, �e doktor Darell nie b�dzie podejrzewa�, i� Arkadia jest narz�dziem w naszych r�kach. Wed�ug moich wylicze�, by�o gdzie� w trzydziestu procentach prawdopodobne, �e b�dzie j� o to podejrzewa�. Co by si� wtedy sta�o?

��Zadbali�my o to. Czego ci� uczono o p�askiej przekszta�cenia? Co to jest? Z pewno�ci� nie �wiadectwo wprowadzenia pewnego nastawienia uczuciowego. To mo�na by zrobi� bez obawy, �e wyka�e to. najczulsza cho�by aparatura i najdoskonalsze metody analizy encefalograficznej. Jak wiesz, wynika to z twierdzenia Lefferta. P�aska przekszta�cenia to wynik usuni�cia poprzedniego nastawienia emocjonalnego, a tego nie mo�n� ukry�. To musi by� widoczne. A Anthor, oczywi�cie, upewni� si�, �e Darell wie wszystko na temat p�askiej przekszta�cenia.

Jednak�e� w jaki spos�b mo�na zapanowa� nad czyim� umys�em tak, by nic na to nie wskazywa�o? W taki spos�b, �e nie trzeba usuwa� poprzedniego nastawienia emocjonalnego. Innymi s�owy, wtedy, kiedy ten kto� jest noworodkiem, z absolutnie nie zapisanym m�zgiem. Takim w�a�nie noworodkiem by�a tu, na Trantorze, pi�tna�cie lat temu Arkadia Darell. Wtedy w�a�nie stworzono pierwsz� linijk� planu. Nigdy si� nie dowie, �e by�a manipulowana, a zreszt� wysz�o jej to osobi�cie na dobre, gdy� jednym ze skutk�w tej manipulacji by�a stymulacja rozwoju jej intelektu i ca�ej osobowo�ci.

Pierwszy M�wca za�mia� si�.

��W pewnym sensie najbardziej zaskakuj�ca jest ironia naszych dziej�w. Od czterystu lat wprowadzaj� ludzi w b��d s�owa Seldona � �drugi koniec Galaktyki�. Traktuj� je zgodnie ze swoimi ukszta�towanymi przez nauki fizyczne poj�ciami, pr�buj�c odnale�� ten drugi koniec za pomoc� k�tomierzy, suwak�w i tym podobnych przyrz�d�w i w ko�cu albo znajduj� jaki� punkt na peryferiach, o sto osiemdziesi�t stopni od skraju Galaktyki, albo wracaj� do punktu wyj�cia.

Najwi�ksze niebezpiecze�stwo dla nas stwarza� jednak fakt, �e mo�na by�o rozwi�za� ten problem analizuj�c go zgodnie z ukszta�towanymi przez nauki fizyczne schematami my�lowymi. Jak wiesz, Galaktyka nie jest po prostu sp�aszczonym cia�em o jajowatym kszta�cie, a jej skraj nie jest zamkni�t� lini� krzyw�. W rzeczywisto�ci, jest ona podw�jn� spiral�, a przynajmniej osiemdziesi�t procent �wiat�w le��cych na jej g��wnym ramieniu jest zamieszka�ych. Terminus le�y na skrajnym zewn�trznym ko�cu tego ramienia, a my �yjemy na przeciwnym ko�cu, bo co jest przeciwnym ko�cem spirali? Oczywi�cie jej �rodek! Ale to jest bez znaczenia. To zwyk�y przypadek. Rozwi�zanie nasun�oby si� od razu, gdyby szukaj�cy go pami�tali, �e Hari Seldon nie zajmowa� si� fizyk�, lecz naukami spo�ecznymi i gdyby w zwi�zku z tym odpowiednio zmodyfikowali sw�j spos�b, my�lenia. Co �przeciwne ko�ce� mog�y znaczy� dla naukowca, zajmuj�cego si� procesami spo�ecznymi? Przeciwne ko�ce jakiego� obszaru na mapie? Oczywi�cie, �e nie. To czysto mechaniczna interpretacja.

Pierwsza Fundacja le�a�a na peryferiach, gdzie Imperium by�o najs�absze, gdzie najmniej widoczny by� jego wp�yw cywilizacyjny, gdzie niemal nie istnia�a kultura. A gdzie znajdowa� si� przeciwny biegun spo�eczny, drugi koniec Galaktyki? Oczywi�cie tam, gdzie Imperium by�o najsilniejsze, gdzie jego wp�yw cywilizacyjny by� najbardziej widoczny, gdzie by�o jego centrum kulturalne.

A wi�c tu! Na Trantorze, stolicy Imperium za czas�w Seldona.

Rozwi�zanie narzuca�o si� nieuchronnie. Hari Seldon zostawi� po sobie Drug� Fundacj�, aby prowadzi�a dalej jego dzie�o. Wiedziano o tym lub domy�lano si� tego ju� od p� wieku. A jakie miejsce najlepiej si� do tego nadawa�o? Trantor, gdzie pracowa� zesp� Seldona i gdzie znajdowa�y si� zbiory danych, gromadzonych przez dziesi�tki lat. Zadaniem Drugiej Fundacji by�o chroni� Plan przed wrogami. O tym r�wnie� wiedziano! A gdzie znajdowa�o si� �r�d�o najwi�kszego niebezpiecze�stwa dla Terminusa i dla Planu?

Tutaj! Na Trantorze, gdzie wci�� istnia�o Imperium, kt�re � mimo i� si� kruszy�o i rozsypywa�o � jeszcze przez trzysta lat by�o w stanie zniszczy� Fundacj�, gdyby tego chcia�o.

A potem, kiedy Trantor zosta� pokonany, doszcz�tnie spl�drowany i zniszczony, my byli�my naturalnie w stanie os�oni� nasz� baz�, a jedynym miejscem na ca�ej planecie, kt�re pozosta�o nietkni�te, by� uniwersytet. To by� r�wnie� fakt znany ca�ej Galaktyce, ale i ten oczywisty znak pozosta� niezauwa�ony.

To przecie� tu, na Trantorze, odkry� nas Ebling Mis i tu te� postarali�my si� zaraz o to, �eby nie prze�y� swego odkrycia. W tym celu trzeba by�o zaaran�owa� sytuacj�, w kt�rej normalna dziewczyna z Fundacji pobi�aby obdarzonego niezwyk�ymi zdolno�ciami Mu�a. Oczywi�cie to wydarzenie mog�oby skierowa� podejrzenia na planet�, na kt�rej mia�o miejsce� To tu w�a�nie urodzi�a si� Arkadia Darell i zosta� zapocz�tkowany ci�g wydarze�, kt�ry doprowadzi� do powrotu do Planu Seldona.

I te wszystkie wyrwy w otaczaj�cym nas murze tajemnicy, te ziej�ce dziury, pozosta�y niezauwa�one tylko dlatego, �e Seldon, m�wi�c o �drugim ko�cu�, rozumia� to wyra�enie w spos�b, kt�ry nie przyszed� im do g�owy.

Ucze� ju� dawno poszed�. Pierwszy M�wca sta� w oknie, patrz�c na niewiarygodnie g�sty r�j gwiazd l�ni�cych na firmamencie, na wielk�, odt�d ju� na zawsze bezpieczn� Galaktyk� i m�wi� sam do siebie:

��Hari Seldon nazwa� Trantor �Kresem Gwiazdy� � szepn��. � A dlaczeg� nie mia�oby w tym by� troch� poezji? Niegdy� z tej ska�y kierowano ca�ym wszech�wiatem, skupia�y si� tu nici prowadz�ce do wszystkich gwiazd. �Wszystkie drogi prowadz� na Trantor � powiada stare przys�owie � i to jest kres wszystkich gwiazd�.

Przed dziesi�cioma miesi�cami Pierwszy M�wca spogl�da� na ten sam, g�sty � nigdzie indziej nie tak g�sty, jak tu, w samym �rodku pot�nego skupiska materii, kt�re cz�owiek nazwa� Galaktyk� � r�j gwiazd, ow�adni�ty z�ymi przeczuciami, ale teraz na okr�g�ej, rumianej twarzy Preema Palvera � Pierwszego M�wcy � malowa�o si� ponure zadowolenie.