Wewn�trzna ciemno��.

W ciemno�ciach, gdzie nie dociera�y promienie s�oneczne, ockn�� si� niemy duch. Bez reszty pogr��ony w chaosie nie zna� niczego poza nim. Nie umia� m�wi�, nie wiedzia�, �e ta ciemno�� jest noc�.

Kiedy ust�pi�a przed �wiat�em, tak samo obcym jak mrok, poruszy� siꠗ to pe�zn�c na czworakach, to prostuj�c si�, szed� donik�d. Nie zna� �adnej drogi przez �wiat, w kt�rym si� znalaz�, ka�da droga bowiem zak�ada istnienie pocz�tku i ko�ca. Wszystko wok� niego by�o pogmatwane, wszystko mu wrogie. Jego zmaltretowane jestestwo pobudza�y si�y, kt�rych nie umia� nazwa�: przera�enie, g��d, pragnienie i b�l. B��ka� si� poprzez mroczny las nieznanych kszta�t�w, dop�ki nie powstrzyma�a go pot�niejsza od tamtych si�a�� noc. Lecz gdy znowu poja�nia�o, zacz�� po omacku i�� naprz�d. Kiedy wydosta� si� niespodziewanie na szeroki, rozs�oneczniony kr�g Polany, wyprostowa� si� i sta� tak przez chwil�. Potem zakry� oczy r�koma i krzykn��.

Parth, tkaj�ca na swym warsztacie w zalanym s�o�cem ogrodzie, dostrzeg�a go na skraju lasu. Zaskoczona, zawo�a�a innych. Nie przestraszy�a si� jednak i zanim tamci wybiegli z domu, pospieszy�a przez Polan� do niezgrabnej, kul�cej si� w�r�d wysokich, przekwit�ych traw postaci. Z bliska zobaczyli, �e po�o�y�a r�k� na jego ramieniu i pochylaj�c si� nad nim, m�wi�a co� po cichu.

Odwr�ci�a si� do nich z wyrazem zdumienia na twarzy.�� Widzicie jego oczy?��� zapyta�a.

Z pewno�ci� by�y to dziwne oczy. Wielkie �renice i bladobursztynowe t�cz�wki wype�nia�y ca�y owal oka, tak �e w og�le nie by�o wida� bia�ek.

��Jak kot�� stwierdzi�a Garra.

��Jak jajko z samego ��tka�� doda� Kai g�osem wyra�aj�cym ukryt� niech�� wynikaj�c� z za�enowania wywo�anego t� drobn�, a jednak istotn� r�nic�.

Poza tym wygl�da� jak cz�owiek, cho� b�oto, brud i zadrapania pokry�y jego twarz i nagie cia�o, kiedy przedziera� si� bez celu przez las; tylko sk�r� mia� troch� bledsz� ni� ci �niadzi ludzie, kt�rzy otaczali go teraz rozmawiaj�c o nim spokojnie, podczas gdy on przywar�szy do ziemi, kuli� si� w s�o�cu, dr��cy z wyczerpania i strachu.

Chocia� Parth spogl�da�a prosto w te dziwne oczy, nie zauwa�y�a w nich �ladu my�li. Ich s�owa nie wywo�ywa�y u niego �adnej reakcji, nie rozumia� znaczenia ich gest�w.

��Niespe�na rozumu albo ob��kany�� powiedzia� Zove.�� Lecz tak�e umieraj�cy z g�odu, a temu mo�emy zaradzi�.

W�wczas Kai i m�ody Thurro na po�y nios�c, na po�y wlok�c zaprowadzili pow��cz�cego nogami obcego do domu. Tam, wraz z Parth i Buckeye, nakarmili go i obmyli, a potem po�o�yli na sienniku i podali do�ylnie �rodek nasenny, aby im nie uciek�.

��Czy on jest Shing�?�� spyta�a Parth ojca.

��A czy ty jeste�? Lub ja? Nie b�d� naiwna, moja droga�� odpar� Zove.�� Gdybym zna� odpowied� na to pytanie, wiedzia�bym r�wnie�, jak wyzwoli� Ziemi�. Tak czy owak, mam nadziej� dowiedzie� si�, czy jest szalony, niedorozwini�ty czy zdr�w na umy�le, jak si� tu znalaz� i sk�d wzi�y si� u niego te ��te oczy. Czy�by w tym strasznym wieku upadku ludzko�ci zabrano si� za krzy�owanie ludzi z kotami albo soko�ami? Popro� Kretyan, niech przyjdzie do sypialnej werandy, c�rko.

Parth zaprowadzi�a sw� ociemnia�� cioteczn� siostr� Kretyan na g�r�, na przewiewny, ocieniony balkon, gdzie spa� obcy. Zove i jego siostra Karell, zwana Buckeye, ju� tam czekali. Oboje siedzieli wyprostowani, ze skrzy�owanymi nogami. Buckeye zabawia�a si� swoim wzorcem, Zove siedzia� bez ruchu: brat i siostra w jesieni �ycia, o szerokich, br�zowych twarzach, czujnych i pe�nych spokoju. Dziewcz�ta usiad�y opodal, nie przerywaj�c zalegaj�cej ciszy. Parth, czerwono�niada, z twarz� ton�c� w powodzi d�ugich, b�yszcz�cych, czarnych w�os�w nie mia�a na sobie nic opr�cz lu�nych srebrzystych spodni. Kretyan, troch� starsza, by�a ciemnosk�ra i w�t�a; czerwona opaska zakrywa�a jej ociemnia�e oczy, podtrzymuj�c z ty�u kaskad� g�stych w�os�w. Tak jak i jej matka nosi�a tunik� z materia�u utkanego w drobny wz�r. By�o gor�co. Popo�udniowe letnie s�o�ce p�on�o w ogrodach pod balkonem i na falistych polach Polany. Z ka�dej strony otacza� ich las, ci�gn�� si� wok� Polany zamglon�, niebieskaw� lini�, aby zbli�y� si� do skrzyd�a budynku skrywaj�c je w cieniu ulistnionych, roztrzepotanych ga��zi.

Czworo ludzi siedzia�o jeszcze d�ugo; ka�dy sam, a jednak wszyscy razem, milcz�cy w duchowej wsp�lnocie.

��Bursztynowy paciorek ze�lizguje si� wci�� we wz�r Bezmiaru�� powiedzia�a Buckeye z u�miechem, odk�adaj�c wzorzec z b�yszcz�cymi paciorkami nanizanymi na przecinaj�ce si� druty.

��Wszystkie twoje paciorki zawsze ze�lizguj� si� w Bezmiar�� odpar� jej brat.�� To skutek twojego skrywanego mistycyzmu. Zrozum, �e w rezultacie sko�czysz jak nasza matka, kt�ra widzia�a wzory nawet w pustej ramie wzorca.

��Bzdury�� sprzeciwi�a si� Buckeye.�� Nigdy w swoim �yciu niczego nie skrywa�am.

��Kretyan�� zwr�ci� si� do siostrzenicy Zove�� jego oczy poruszaj� si�. Chyba �ni.

Niewidoma dziewczyna przysun�a si� bli�ej siennika. Wyci�gn�a r�k�, a Zove uj�� j� delikatnie i zbli�y� do czo�a obcego. Znowu wszyscy umilkli. S�uchali. Lecz tylko Kretyan mog�a us�ysze�.

Wreszcie unios�a pochylon�, �lep� g�ow�.

��Nic�� powiedzia�a z lekkim napi�ciem w g�osie.

��Nic?

��Chaos� pustka. Jest pozbawiony rozumu.

��Kretyan�� odezwa� si� Zove�� pozw�l, �e ci go opisz�. Te stopy chodzi�y po ziemi, a tym r�kom nieobca by�a praca. Sen i narkotyk znios�y napi�cie mi�ni, ale tylko my�l�cy umys� m�g� nada� tej twarzy taki wyraz.

��Jak wygl�da�, kiedy nie spa�?

��By� przera�ony�� odpar�a Parth.�� Przera�ony i oszo�omiony.

��Mo�e by� obcym�� zauwa�y� Zove�� nie Ziemianinem, chocia� to chyba niemo�liwe� a mo�e my�li zupe�nie inaczej ni� my. Spr�buj jeszcze raz, dop�ki �pi.

��Spr�buj�, wujku. Lecz nie odbieram �adnej my�li, �adnego autentycznego wzruszenia czy pragnienia. Umys� dziecka potrafi przestraszy�, lecz ten� ten jest jeszcze gorszy�� ciemno�� i co� w rodzaju beztre�ciowego chaosu�

��Dobrze, nie pr�buj zatem�� powiedzia� �agodnie Zove.�� Chaos bezrozumu �le wp�ywa na inny umys�.

��Ciemno��, w kt�rej on si� znajduje, jest gorsza od mojej�� odpar�a dziewczyna.�� Tu jest obr�czka, na jego r�ce��� Na chwil� po�o�y�a swoj� d�o� na d�oni obcego, ze wsp�czuciem lub jak gdyby prosz�c o wybaczenie za to, �e podgl�da�a jego sny.

��Tak, z�ota obr�czka, bez monogramu, bez �adnego wzoru. To by�o wszystko, co mia� na sobie. Jego umys� zosta� obna�ony do naga, tak jak i cia�o. W takim stanie to biedne stworzenie przybywa do nas z lasu�� lecz kto je przys�a�?

Wszyscy mieszka�cy Domu Zove, z wyj�tkiem ma�ych dzieci, zgromadzili si� tej nocy w wielkim hallu u podn�a schod�w, gdzie przez otwarte wysokie okna wp�ywa�o wilgotne powietrze nocy. �wiat�o gwiazd, szum drzew i szmer strumyka�� wszystko to wlewa�o si� do sk�po o�wietlonego pokoju, tak �e osoby i s�owa przez nie wypowiadane trwa�y jakby w jakiej� przestrzeni wype�nionej cieniami, nocnym wiatrem i milczeniem.

��Jak zawsze, prawda unika Nieznanego�� zwr�ci� si� do nich swym niskim g�osem Pan Domu.�� Ten obcy zmusza nas do rozwa�enia kilku mo�liwo�ci. Mo�e by� imbecylem z urodzenia, kt�ry zab��dzi� tutaj przypadkowo, ale w takim razie komu si� zgubi�? Mo�e by� cz�owiekiem, kt�rego m�zg zniszczono przypadkowo albo te� poddano celowej manipulacji. R�wnie dobrze mo�e by� to Shinga ukrywaj�cy sw�j umys� pod pozorami mato�ectwa. Wreszcie nie musi by� ani cz�owiekiem, ani Shing��� lecz w takim razie, kim jest? Nie mamy �adnych dowod�w przemawiaj�cych za lub przeciw kt�remu� z tych stwierdze�. Co powinni�my zatem z nim zrobi�?

��Sprawdzi�, czy mo�na go czego� nauczy栗 odpar�a �ona Zovego, Rossa.

Najstarszy syn Pana Domu, Metock, powiedzia�:

��Je�li oka�e si�, �e mo�na go czego� nauczy�, tym samym nie b�dzie mo�na mu zaufa�. Mo�e zosta� tu specjalnie przys�any, �eby pozna� nasze zwyczaje, domys�y, tajemnice. Kot przygarni�ty przez dobre myszy.

��Nie jestem dobr� mysz�, m�j synu�� odpar� Pan Domu.�� S�dzisz zatem, �e on jest Shing�?

��Lub ich narz�dziem.

��Wszyscy jeste�my ich narz�dziami. Co wed�ug ciebie powinni�my z nim zrobi�?

��Zabi�, zanim si� obudzi.

�agodne podmuchy wiatru nios�y zawodzenie lelka krzycz�cego gdzie� na pokrytej ros�, zalanej �wiat�em gwiazd Polanie.

��Zastanawiam siꠗ powiedzia�a Najstarsza Kobieta�� czy przypadkiem nie jest ofiar�, a nie narz�dziem. By� mo�e Shinga zniszczyli mu umys� karz�c za co�, co zrobi� lub pomy�la�. Czy powinni�my wie�czy� ich kar�?

��By�oby to dla niego prawdziwym mi�osierdziem�� odpar� Metock.

���mier� to fa�szywe mi�osierdzie�� powiedzia�a gorzko Najstarsza Kobieta.

Omawiali to przez jaki� czas, spokojnie, lecz z powag�, jak� narzuca�a zar�wno moralna waga sprawy, jak i ci�ka, pe�na trwogi troska; starali si� nie wyra�a� wi���cych opinii, raczej pos�ugiwa� aluzj�, ilekro� kt�re� z nich wypowiada�o s�owo �Shinga�. Pi�tnastoletnia Parth nie bra�a udzia�u w dyskusji, jednak przys�uchiwa�a si� uwa�nie. Wsp�czu�a obcemu i chcia�a, aby pozosta� przy �yciu.

Do grupy do��czy�y Ranya i Kretyan; Ranya przeprowadzi�a na obcym wszystkie dost�pne testy fizjologiczne, obecna za� przy tym Kretyan stara�a si� uchwyci� jak�kolwiek psychiczn� reakcj�. Jak na razie nie mia�y wiele do powiedzenia poza tym, �e system nerwowy obcego, obszary czuciowe oraz podstawowe zdolno�ci motoryczne jego m�zgu wydaj� si� normalne, chocia� jego fizyczne odruchy i zdolno�ci ruchowe daj� si� por�wna� do tych, jakie posiada roczne dziecko, i �e �aden bodziec skierowany do obszar�w m�zgu zawiaduj�cych mow� nie przyni�s� jakiejkolwiek odpowiedzi.

��Si�a doros�ego cz�owieka, koordynacja dziecka, pusty umys��� stwierdzi�a Ranya.

��Je�li nie zabijemy go jak dzikiego zwierz�cia�� odezwa�a si� Buckeye�� w�wczas b�dziemy musieli go oswaja� i wychowywa� jak dzikie zwierz�.

��Warto spr�bowa栗 powiedzia� g�o�no brat Kretyan, Kai.�� Pozw�lcie kt�remu� z nas, m�odych, zaj�� si� nim; zobaczymy, co si� da zrobi�. Przecie� nie musimy uczy� go od razu Wewn�trznych Kanon�w. Na pocz�tku nauczymy go przynajmniej nie moczy� si� w ��ku� Chcia�bym si� dowiedzie�, czy jest cz�owiekiem. A jak ty s�dzisz, Panie? Zove roz�o�y� swoje du�e r�ce.

��Kto wie? Mo�e odpowiedz� na to testy serologiczne Ranyi. Nigdy nie s�ysza�em, �eby jaki� Shinga mia� ��te oczy czy r�ni� si� w jaki� spos�b od Ziemian. Lecz je�li on nie jest ani Shing�, ani cz�owiekiem�� kim w takim razie jest? Z pewno�ci� nie istot� z Innych �wiat�w, bo te, kt�re by�y niegdy� znane, nie kontaktuj� si� z Ziemi� od dwunastu stuleci. Tak jak i ty, Kai, uwa�am, �e powinni�my zaryzykowa� jego obecno�� tutaj, w�r�d nas, chocia�by z czystej ciekawo�ci�

Tak wi�c pozwolili mu �y�.

Nie sprawia� wielu k�opot�w swym m�odym opiekunom. Si�y odzyskiwa� powoli, du�o spa�, a wi�kszo�� pozosta�ego czasu sp�dza� siedz�c lub le��c spokojnie. Parth nazwa�a go Falk, co w dialekcie Wschodniego Lasu znaczy ���ty�, z powodu jego bladej sk�ry i oczu przypominaj�cych opale.

Kt�rego� ranka, kilka dni po jego przybyciu, doszed�szy do miejsca, w kt�rym ko�czy� si� wz�r tkanego przez ni� materia�u, Parth pozostawi�a w ogrodzie powarkuj�cy z cicha, nap�dzany energi� s�oneczn� warsztat tkacki i wspi�a si� na os�oni�ty parawanem balkon, gdzie umieszczono Falka. Nie spostrzeg� jej. Siedzia� na sienniku wpatruj�c si� uwa�nie w zasnute mgie�k� letnie niebo. Blask wype�ni� jego oczy �zami, wi�c star� je energicznie r�k�. I w�wczas, zobaczywszy swoj� r�k�, utkwi� w niej wzrok, ogl�daj�c grzbiet i wn�trze d�oni. Marszcz�c brwi zgina� i rozstawia� palce. Potem uni�s� znowu twarz w stron� bia�ego blasku s�o�ca i powoli, niepewnie, wyci�gn�� ku niemu r�k� z rozpostartymi palcami.

��To jest s�o�ce, Falk�� powiedzia�a Parth.�� S�o�ce��� S�o�ce�� powt�rzy� wpatruj�c si� w nie ze skupieniem, tak jakby pr�nia i pustka jego istoty wype�niona zosta�a �wiat�em s�o�ca i brzmieniem okre�laj�cego je s�owa. I tak rozpocz�a si� jego nauka.

Parth wysz�a z piwnic i przechodz�c przez Star� Kuchni� zobaczy�a Falka zgarbionego w wykuszu okna, samego, obserwuj�cego �nieg padaj�cy za zabrudzon� szyb�. By�o to dziesi�tej nocy od czasu, kiedy uderzy� Ross�, i od kiedy musieli trzyma� go w zamkni�ciu, dop�ki si� nie uspokoi. Przez ca�y ten czas zachowywa� si� odpychaj�co i nie chcia� rozmawia�. Dziwne wra�enie sprawia�a jego m�ska twarz, pochmurna i zawzi�ta, po dziecinnemu nad�sana w upartym cierpieniu.

��Chod� do ognia, Falk�� rzuci�a przechodz�c, lecz nie zatrzyma�a si�, aby poczeka� na niego. W wielkim hallu przy kominku zatrzyma�a si� na chwil�, potem straciwszy nadziej�, �e przyjdzie, rozejrza�a si� za czym�, co poprawi�oby jej z�y humor. Nie mia�a nic do roboty; �nieg pada�, wszystkie twarze by�y zbyt dobrze znane, wszystkie ksi��ki m�wi�y o czym�, co dzia�o si� bardzo daleko i dawno temu i teraz nie by�o juk prawd�. Wsz�dzie wok� milcz�cego domu i otaczaj�cych go p�l rozci�ga� si� milcz�cy las, bezkresny, monotonny, oboj�tny; zima mija za zim�, a ona nigdy nie opu�ci tego domu, zreszt� dok�d mo�e i��, co mo�e zrobi�?�

Na jednym z pustych sto��w Ranya zostawi�a sw�j tёanb, klawiszowy instrument, o kt�rym m�wiono, �e pochodzi z Hain. Parth wystuka�a melodi� w melancholijnej Tanecznej Tonacji Wschodniego Lasu, a potem przestroi�a instrument na w�a�ciw� mu tonacj� i zacz�a od nowa. Nie mia�a wielkiej wprawy w grze na tёanb i z trudno�ci� znajdowa�a w�a�ciwe d�wi�ki. �piewaj�c przeci�ga�a s�owa, aby nie zgubi� melodii, kiedy szuka�a w�a�ciwego brzmienia.

Zgubi�a melodi�, ale zaraz j� podj�a:

Legenda, kto wie jak stara, z niewiarygodnie odleg�ego �wiata, a przecie� jej s�owa i melodia od stuleci stanowi�y cz�� dziedzictwa ludzko�ci. Parth �piewa�a bardzo cicho, sama w wielkim, o�wietlonym ogniem pokoju, o oknach ciemniej�cych od zmierzchu i padaj�cego �niegu.

Us�ysza�a za sob� jaki� d�wi�k, a gdy si� odwr�ci�a, zobaczy�a stoj�cego Falka. W jego dziwnych oczach l�ni�y �zy.�� Parth, przesta񅠗 powiedzia�.

��Falk, co si� sta�o?

��To boli�� powiedzia� odwracaj�c twarz, zawstydzony, �e tak wyra�nie ujawni� bez�ad i bezbronno�� swego umys�u.�� Nikt tak jeszcze nie pochwali� mojego �piewu�� odpar�a z�o�liwie, lecz by�a poruszona i nie �piewa�a ju� d�u�ej. P�niej, w nocy, widzia�a Falka stoj�cego przy stole, na kt�rym le�a� tёanb. Uni�s� r�k�, lecz nie o�mieli� si� dotkn�� instrumentu, jak gdyby boj�c si�, �e uwolni uwi�zionego w nim s�odkiego, nieub�aganego demona, kt�ry wykrzykiwa� pod dotkni�ciem r�k Parth i zmienia� jej g�os w muzyk�.

��Moje dziecko uczy si� szybciej ni� twoje�� powiedzia�a Parth do swojej ciotecznej siostry Garry.�� Za to twoje szybciej ro�nie. I ca�e szcz�cie.

��Twoje jest ju� wystarczaj�co du�e�� zgodzi�a si� Garra, spogl�daj�c w d� przez warzywnik, gdzie nad brzegiem strumienia sta� Falk z rocznym dzieckiem Garry na ramieniu. Wczesne letnie popo�udnie rozbrzmiewa�o wok� brz�czeniem �wierszczy i komar�w. W�osy Parth przywiera�y czarnymi lokami do jej policzk�w, gdy wyci�ga�a, ustawia�a na nowo i zn�w wyci�ga�a zapadki w swoim warsztacie tkackim. Ponad cz�enkiem, srebrn� nici� na tle czarnej, wyrasta� szereg g��w i szyj ta�cz�cych czapli. Gdy uko�czy�a siedemna�cie lat, sta�a si� najlepsz� tkaczk� w�r�d kobiet Domu. Zim� jej r�ce by�y ci�gle poplamione chemikaliami s�u��cymi do wyrobu prz�dzy i nici i farbami u�ywanymi do ich barwienia; ca�e lato za� tka�a na swym s�onecznym warsztacie delikatne, r�nobarwne tkaniny o wzorach wprost z jej sn�w.

��Ma�y paj�czku�� odezwa�a si� stoj�ca w pobli�u jej matka�� �art jest �artem. Lecz m�czyzna jest m�czyzn�.�� Wi�c chcesz, �ebym posz�a z Metockiem do domu Kathol i zamieni�a m�j gobelin z czaplami na m�a. Dobrze wiem�� odpar�a Parth.

��Czy� kiedykolwiek powiedzia�am co� takiego?�� oburzy�a si� matka i odesz�a wzd�u� grz�dek sa�aty pieli� chwasty.

Falk nadszed� �cie�k� nios�c dziecko na ramieniu i mru��c oczy w blasku s�o�ca, z dobrodusznym u�miechem na twarzy. Posadzi� dziewczynk� na trawie i zwr�ci� si� do niej jak do kogo� doros�ego.

��Na g�rze jest zbyt gor�co, prawda?�� Potem odwr�ci� si� do Parth i z tak charakterystyczn� dla niego pe�n� powagi dziecinn� otwarto�ci� zapyta�:�� Czy ten las gdzie� si� ko�czy, Parth?

��Podobno. Ka�da mapa jest inna. Jednak gdyby� szed� w tamt� stron�, w ko�cu doszed�by� do morza, a w tamt��� do prerii.

��Prerii?

��To takie otwarte przestrzenie, ��ki. Podobne do Polany, tylko rozci�gaj�ce si� na tysi�ce mil, a� do g�r.�� G�r?�� wypytywa� dalej z naiwn�, dzieci�c� nieust�pliwo�ci�.

��Wysokie wzg�rza, ze �niegiem le��cym przez ca�y rok na szczytach. O, takich.�� Parth od�o�y�a na chwil� cz�enko i z�o�y�a razem swoje d�ugie, jak toczone, br�zowe palce w kszta�t wierzcho�ka g�ry.

��te oczy Falka rozb�ys�y nagle, a mi�nie twarzy napi�y si�.

��Pod bia�ym jest niebieskie, a ni�ej takie� takie pasma� wzg�rza, bardzo daleko�

Parth spogl�da�a na niego w milczeniu. Wi�kszo�� tego, co wiedzia�, pochodzi�a wprost od niej, gdy� przez ten ca�y czas by�a jedn� z os�b, kt�re go uczy�y. Jego nowe �ycie by�o efektem i cz�ci� jej w�asnego dorastania. Ich umys�y splata�y si� niezwykle mocno.

��Widz� to� widzia�em to. Pami�tam.�� M�czyzna zaj�kn�� si�.

��Wizerunek, Falk?

��Nie. Nie z ksi��ki. W moim umy�le. Pami�tam to. Czasami zasypiaj�c widz� to. Nie zna�em nazwy �g�ra�.�� Czy mo�esz to narysowa�?

Ukl�kn�wszy obok niej naszkicowa� szybko w pyle zarys nieregularnego sto�ka, a pod nim dwie linie podwzg�rza. Garra wyci�gn�a szyj�, aby zobaczy� rysunek i zapyta�a:

��Czy to jest bia�e od �niegu?

��Tak. To jest tak, jakbym widzia� to przez� co� podobnego do wielkiego okna, wielkiego i wysokiego�

Czy to pochodzi z twojego umys�u, Parth?�� zapyta� z niepokojem.

��Nie�� odpar�a dziewczyna.�� Nikt z tego Domu nigdy nie widzia� wysokich g�r. I jak s�dz� nikt, kto mieszka po tej stronie Wewn�trznej Rzeki. To musi by� daleko st�d, bardzo daleko.�� Ostatnie s�owa wypowiedzia�a jak kto�, kto nagle dosta� dreszczy.

Gdzie� na skraju snu rozleg� si� zgrzytliwy d�wi�k: nik�y, nieznany, urywany warkot. Falk otrz�sn�� si� ze snu i usiad� obok Parth. Oboje spogl�dali w napi�ciu zaspanymi oczyma na p�noc, gdzie pulsowa� i cich� w oddali tajemniczy d�wi�k, a pierwsze promienie wschodz�cego s�o�ca rozja�nia�y niebo ponad ci�gn�c� si� tam ciemn� lini� drzew.

��Stratolot�� wyszepta�a Parth.�� S�ysza�am go ju� kiedy�, dawno temu��� Wstrz�sn�� ni� dreszcz. Falk obj�� j�, ogarni�ty takim samym niepokojem wywo�anym obecno�ci� odleg�ego, niepoj�tego, z�owr�bnego d�wi�ku, przemykaj�cego tam na p�nocy ponad kraw�dzi� wstaj�cego dnia.

D�wi�k zamar� w oddali; we wszechogarniaj�cej ciszy Lasu �wiergot nielicznych ptak�w zacz�� zlewa� si� w ch�r witaj�cy jesienny poranek. �wiat�o na wschodzie ja�nia�o coraz bardziej. Falk i Parth le�eli w cieple i niewypowiedzianej wygodzie w�asnych ramion; na wp� obudzony Falk zapad� znowu w sen. Kiedy poca�owa�a go i wy�lizgn�a si� delikatnie z jego ramion, aby zaj�� si� codziennymi obowi�zkami, wymrucza�:�� Zosta� troch� male�ka��� lecz ona roze�mia�a si� i umkn�a mu, a on zdrzemn�� si� jeszcze na chwil�, niezdolny na razie do wydostania si� ze s�odkich, leniwych g��bin spokoju i przyjemno�ci.

Obudzi� si�. Poziome promienie s�o�ca �wieci�y mu prosto w oczy. Odwr�ci� si�, potem usiad� i ziewaj�c zapatrzy� w g�szcz pokrytych czerwonymi li��mi ga��zi d�bu, wznosz�cego si� tu� ko�o sypialnej werandy. Dopiero teraz zda� sobie spraw�, �e Parth odchodz�c w��czy�a hipnograf le��cy obok jego siennika; wci�� dalej cicho pomrukiwa�, powtarzaj�c cetia�sk� teori� liczb. U�wiadamiaj�c to sobie roze�mia� si�, a ch��d i blask listopadowego poranka rozbudzi�y go zupe�nie. Na�o�y� koszulk� i spodnie z grubego, mi�kkiego, ciemnego materia�u utkanego przez Parth, a skrojonego i uszytego przez Buckeye�� i stan�� przy drewnianej balustradzie werandy spogl�daj�c przez przestw�r Polany na br�z, czerwie� i z�oto ci�gn�cych si� a� po horyzont drzew.

Poranek by� tak rze�ki, spokojny i �wie�y jak w�wczas, gdy pierwotni mieszka�cy tego kraju budzili si� w swych sk�adanych spiczastych domach i wychodzili na zewn�trz, aby zobaczy� s�o�ce wstaj�ce ponad ciemnym lasem. Poranki s� zawsze takie same i jesie� jest zawsze jesieni�, lecz lat liczonych ludzkim �yciem jest wiele. W tym kraju �y�a niegdy� pierwotna rasa� a po niej przysz�a nast�pna, zdobywcy; obie przepad�y, podbici i zwyci�zcy, miliony istot, wszystkie zebrane razem w nieokre�lony punkt na horyzoncie minionego czasu. Gwiazdy zosta�y zdobyte i znowu stracone. Lata wci�� mija�y i by�o ich tak wiele, �e Las z pradawnych czas�w, ca�kowicie zniszczony w ci�gu ery, kiedy ludzie tworzyli i spe�niali swoj� histori�, wyr�s� na nowo. Nawet w mrocznym bezmiarze historii planety stworzenie lasu wymaga czasu. Nie dzieje si� to w jednej chwili. I nie ka�da planeta jest do tego zdolna; wcale nie jest regu��, �e na wszystkich �wiatach pierwsze ch�odne promienie s�o�ca przetykane s� cieniami i nurzaj� si� w gmatwaninie niezliczonych, poruszanych wiatrem ga��zi�

�wiadomo�� tego nape�ni�a Falka rado�ci�, tym bardziej �yw�, �e przed tym porankiem by�o tak niewiele innych porank�w, tak niewiele min�o czasu pomi�dzy dniami, kt�re pami�ta�, a ciemno�ci�. Przyj�� do wiadomo�ci uwagi poczynione przez sikork� skrzecz�c� na d�bie, potem przeci�gn�� si�, przesun�� energicznie palcami po w�osach i zszed� z balkonu, aby dzieli� prac� i towarzystwo wsp�mieszka�c�w Domu.

Dom Zove by� zbudowanym bez okre�lonego planu wysokim budynkiem, rodzajem krzy��wki domu wypoczynkowego, twierdzy i farmy; niekt�re jego fragmenty wzniesiono przed stuleciem, inne jeszcze wcze�niej. Z jednej strony by� prymitywny: ciemne klatki schodowe, kamienne kominki i piwnice, nagie pod�ogi wykonane z kafelk�w lub desek, z drugiej strony za� wszystko by�o w nim doskonale wyko�czone: by� ogniotrwa�y i ca�kowicie odporny na wp�ywy atmosferyczne, a niekt�re elementy jego konstrukcji, urz�dzenia czy maszyny, by�y produktami wysoko rozwini�tej technologii�� przyjemne ��tawe o�wietlenie, biblioteki ze zbiorami nagra�, ksi��ek i obraz�w, r�norakie narz�dzia i urz�dzenia u�ywane do czyszczenia, gotowania, prania i prac rolnych, w pracowniach za� Wschodniego Skrzyd�a znajdowa�y si� inne precyzyjne instrumenty o specjalnym przeznaczeniu. Wszystkie te rzeczy stanowi�y cz�� Domu; zbudowane wraz z nim lub p�niej, wytworzone w nim lub w kt�rym� z innych Le�nych Dom�w. Mechanizmy by�y solidne, proste w obs�udze i �atwe do naprawy, w przeciwie�stwie do wiedzy o �r�d�ach ich zasilania, niepe�nej i nie daj�cej si� zast�pi� niczym innym.

Szczeg�lnie dawa� si� odczu� brak urz�dze� elektronicznych pewnego typu. W bibliotece znajdowa�y si� dowody �wiadcz�ce o tym, �e umiej�tno�ci z zakresu elektroniki sta�y si� niemal�e instynktowne; ch�opcy ch�tnie budowali ma�e odbiorniki telewizyjne, aby porozumiewa� si� mi�dzy sob� z r�nych pokoj�w Domu. Lecz nie by�o telewizji, telefon�w, radia czy telegrafu do nadawania czy odbierania wiadomo�ci spoza Polany. Nie by�o aparat�w s�u��cych do ��czno�ci na wi�ksz� odleg�o��. We Wschodnim Skrzydle znajdowa�a si� para �migaczy, zbudowanych w�asnor�cznie przez mieszka�c�w Domu, u�ywali ich jednak g��wnie ch�opcy w czasie zabawy. Trudno by�o nimi kierowa� w lesie, na puszcza�skich szlakach. Kiedy w celach towarzyskich lub handlowych wybierano si� do innego Domu, w�drowano pieszo, co najwy�ej konno, je�li droga by�a szczeg�lnie daleka.

Lekka praca w Domu i na gospodarstwie nie stanowi�a ci�aru dla nikogo. Sam Dom by� ciep�y i czysty, i to by� w�a�ciwie ca�y komfort dost�pny jego mieszka�com. Od�ywiali si� zdrowo, lecz monotonnie. �ycie Domu toczy�o si� z niezmienn� jednostajno�ci� wsp�lnej egzystencji; czysta, pogodna skromno��. Pogoda i monotonia tego �ycia bra�a si� z odosobnienia. �y�o tutaj razem czterdzie�cioro czworo ludzi. Dom Kathol, najbli�szy, le�a� blisko trzydzie�ci mil dalej na po�udnie. Wok� Polany, mila za mil�, rozci�ga� si� zasnuty mg�ami, niezbadany, oboj�tny ludziom las. Dziki las, a ponad nim niebo. Nic tutaj nie ogranicza�o ludzkiego �ycia, tak jak w spo�eczno�ciach miejskich przesz�ych wiek�w, tylko i wy��cznie do tego, co wchodzi�o w zakres czyich� kompetencji. Niemniej jednak utrzymanie czegokolwiek, co pochodzi�o z minionej, tak niezwykle z�o�onej cywilizacji, w niezmiennym i nietkni�tym stanie w�r�d tak ma�ej spo�eczno�ci by�o przedsi�wzi�ciem dziwnym i szczeg�lnie ryzykownym, cho� wi�kszo�ci z nich wydawa�o si� to zupe�nie naturalne: mogli uczyni� tylko to; �aden inny spos�b na to, aby pozosta� cywilizowanymi lud�mi, nie by� im znany. Falk widzia� to odrobin� inaczej ni� pozostali mieszka�cy Domu; wci�� musia� pami�ta� o tym, �e sam przyby� z niezmierzonej, bezludnej puszczy, tak samo gro�ny i samotny jak ka�dy inny przemierzaj�cy j� dziki zwierz, i �e wszystko to, czego nauczy� si� w Domu Zove, by�o zaledwie jak samotna �wieczka pal�ca si� na wielkim polu pogr��onym w ciemno�ci.

Przy �niadaniu sk�adaj�cym si� z chleba, koziego sera i ciemnego piwa Metock zapyta� go, czy nie poszed�by z nim zasadzi� si� na jelenia. Propozycja pochlebi�a Falkowi. Starszy Brat by� zr�cznym i uznanym my�liwym, a on powoli stawa� si� takim samym; by�o to co�, co wreszcie w jaki� spos�b zacz�o ich ��czy� ze sob�. Lecz przeszkodzi� im Pan Domu.�� We� dzi� ze sob� Kaiego, m�j synu. Chc� porozmawia� z Falkiem.

Ka�dy z domownik�w mia� sw�j w�asny pok�j, przeznaczony na gabinet do nauki lub pracowni� i s�u��cy do spania w zimnej porze roku; pok�j Zove by� ma�y, wysoki i jasny, z oknami od zachodu, p�nocy i wschodu. Spogl�daj�c ponad �cierniskami i ugorami jesiennych p�l w stron� lasu, Pan Domu powiedzia�:

��To Parth pierwsza dostrzeg�a ci� tam, ko�o tego czerwonego buka, o ile dobrze pami�tam. Pi�� i p� roku temu. Kawa� czasu. Chyba ju� nadszed� czas, aby�my porozmawiali?

��By� mo�e�� odpar� nie�mia�o Falk.

��Trudno by� pewnym, ale wydaje si�, �e mia�e� oko�o dwudziestu pi�ciu lat, kiedy si� tu pojawi�e�. Co ci pozosta�o z tych dwudziestu pi�ciu lat?

Falk wyci�gn�� na moment lew� r�k�:�� Obr�czka�� powiedzia�.

��I wspomnienie o g�rze?

��Zaledwie wspomnienie wspomnie�.�� Falk wzruszy� ramionami.�� I cz�sto, jak ju� wam m�wi�em, odnajduj� na chwil� w moim umy�le brzmienie g�osu albo znaczenie jakiego� ruchu, gestu, miary odleg�o�ci. To nie pasuje do moich wspomnie� z �ycia tutaj, z wami. Lecz nie tworzy �adnej ca�o�ci, nie ma sensu.

Zove usiad� na �awce w wykuszu okna i skin�� na Falka, aby uczyni� to samo.

��Pod wzgl�dem fizycznym by�e� ca�kowicie doros�y, wszystkie twoje zdolno�ci motoryczne by�y nie naruszone, co zapewni�o �atwo�� uczenia si�. Jednak i tak twoje post�py by�y zdumiewaj�ce. Zastanawia�em si�, czy Shinga manipuluj�c w dawnych czasach ludzkim genotypem i przesiedlaj�c tak wielu, selekcjonowali nas r�wnie� na tych zdolnych do nauki oraz idiot�w, i czy nie jeste� przypadkiem potomkiem zmienionej genetycznie rasy, kt�ra w jaki� spos�b wyzwoli�a si� spod kontroli. Kimkolwiek by�e�, by�e� niezwykle inteligentnym cz�owiekiem� I jeste� nim znowu. I chcia�bym wiedzie�, co sam my�lisz o swej tajemniczej przesz�o�ci.

Falk milcza� przez chwil�. By� niskim, szczup�ym, dobrze zbudowanym m�czyzn�; jego niezwykle �ywa i wyrazista twarz przybra�a w tym momencie l�kliwy i pos�pny wyraz, wyra�aj�c przenikaj�ce go uczucia tak otwarcie jak twarz dziecka. W ko�cu, widocznie zdecydowawszy si�, powiedzia�:

��Kiedy ostatniego lata uczy�em si� z Rany�, wyja�ni�a mi, czym m�j genotyp r�ni si� od normalnego genotypu cz�owieka. To tylko jedno czy dwa skr�cenia helisy�bardzo ma�a r�nica. Taka sama jak r�nica mi�dzy wei i o.�� Zove u�miechn�� si� i uni�s� wzrok, s�ysz�c to odwo�anie do Kanonu, kt�ry tak zafascynowa� Falka, lecz m�odszy m�czyzna pozosta� powa�ny.�� Jakkolwiek by�o, z pewno�ci� nie jestem cz�owiekiem. By� mo�e jestem wi�c potworem lub mutantem; nie chcianym lub zamierzonym produktem; albo obcym. Najprawdopodobniej jestem wynikiem genetycznych eksperyment�w; nie spe�ni�em oczekiwa� eksperymentator�w i zosta�em przez nich odrzucony� tak s�dz�, ale wol� my�le�, �e jestem obcym z jakiego� innego �wiata. To przynajmniej oznacza�oby, �e nie jestem jedynym przedstawicielem mojego gatunku we wszech�wiecie.

��Sk�d bierze si� twoja pewno��, �e istniej� inne zamieszkane �wiaty?

Falk, zaskoczony, uni�s� wzrok i zaraz, z dzieci�c� naiwno�ci�, lecz i typowo ludzk� logik�, zapyta�:

��Czy istnieje jaki� racjonalny pow�d, �eby przypuszcza�, �e inne �wiaty Ligi zosta�y zniszczone?

��A czy istnieje racjonalny pow�d, aby s�dzi�, �e one kiedykolwiek istnia�y?

��Wi�c to, czego mnie uczyli�cie, te wszystkie ksi��ki, opowie�ci�

��Wierzysz w nie? Wierzysz we wszystko, co ci m�wimy?�� A w c� innego mog� wierzy�?�� Obla� si� rumie�cem.�� Dlaczego mieliby�cie mnie ok�amywa�?

��Z dw�ch tak samo istotnych powod�w mo�emy ci� bez przerwy ok�amywa�, m�wi� nieprawd� o wszystkim: poniewa� jeste�my Shinga lub poniewa� s�dzimy, �e im s�u�ysz.

Zapad�a chwila ciszy.

��A ja mog� im s�u�y� i nigdy si� o tym nie dowiedzie栗 stwierdzi� Falk opuszczaj�c wzrok.

��Mo�liwe�� zgodzi� si� Pan Domu.�� Musisz liczy� si� z tak� ewentualno�ci�, Falk. Spo�r�d nas wszystkich jedynie Metock zawsze wierzy�, �e tw�j umys� jest zaprogramowany i �e nadejdzie chwila, kiedy ten program zostanie w��czony. Lecz pomimo to nigdy ci� nie ok�amywa�. I nikt z nas �wiadomie tego nie uczyni�. Tysi�c lat temu Poeta Rzeki powiedzia�: �W prawdzie tkwi m�stwo���� Zove zadeklamowa� te s�owa, a potem roze�mia� si�.�� Fa�szywy jak wszyscy poeci. C�, zapoznali�my ci� ze wszystkimi prawdami i faktami, jakie znamy, Falk. Lecz by� mo�e nie ze wszystkimi przypuszczeniami i legendami, tym co poprzedza fakty�

��Czy mogli�cie mnie ich nauczy�?

��Nie. Nauczy�e� si� rozumie� �wiat gdzie indziej� mo�e jaki� inny �wiat. Mogli�my pom�c ci sta� si� znowu cz�owiekiem, ale nie mogli�my da� ci prawdziwego dzieci�stwa. Ma si� je tylko raz.

��Wystarczaj�co d�ugo czu�em si� w�r�d was dzieckiem�� odpar� z odcieniem smutku w g�osie Falk.

��Nie jeste� dzieckiem. Brak ci do�wiadczenia, jakie daje �ycie. Jeste� kalek� dlatego, �e nie m a w tobie dziecka; odci�to ci� od twych korzeni, od twych �r�de�. Czy mo�esz z ca�ym przekonaniem powiedzie�, �e to jest tw�j dom?

��Nie�� odpar� z b�lem Falk. A potem doda�:�� By�em tutaj bardzo szcz�liwy.

Pan Domu zamilk� na chwil�, lecz potem znowu zacz�� wypytywa�:

��Czy my�lisz, �e nasze �ycie tutaj jest dobre, �e robimy wszystko, co ludzie powinni robi�?

��Tak.

��Powiedz mi jeszcze co�. Kto jest naszym wrogiem?�� Shinga.

��Dlaczego?

��Rozbili Lig� Wszystkich �wiat�w, pozbawili ludzi mo�liwo�ci wyboru, niezale�no�ci i wolno�ci, zniszczyli wszystkie ludzkie dzie�a i dokonania, nawet zapisy o nich, wstrzymali ewolucj� rasy. S� tyranami i k�amcami.

��A jednak pozwalaj� nam tutaj �y� wygodnie.

��Poniewa� ukrywamy si� i �yjemy w odosobnieniu. Tylko dlatego pozwalaj� nam istnie�. Gdyby�my spr�bowali zbudowa� jakie� wielkie maszyny, gdyby�my organizowali si� w grupy, miasta czy pa�stwa, w�wczas Shinga przenikn�liby w nasze szeregi, zniweczyli, nasze prace i zn�w nas rozproszyli. Powiedzia�em ci tylko to, co ty powiedzia�e� mnie, i w co uwierzy�em, Panie!

��Wiem. Zastanawiam si�, czy to mo�liwe, �eby� za t� rzeczywisto�ci� wyczu�� legendy, domys�y, nadzieje� Falk nic nie odpowiedzia�.

��Ukrywamy si� przed Shinga. A to znaczy, �e ukrywamy si� przed samymi sob�� takimi, jakimi niegdy� byli�my. Czy to rozumiesz, Falk? �yje si� nam w Domach wygodnie, ca�kiem dostatnio. Lecz przez ca�e �ycie w�ada nami strach. By� czas, kiedy �eglowali�my na statkach pomi�dzy gwiazdami, a teraz nie �miemy oddali� si� na sto mil od domu. Posiadamy t� odrobin� wiedzy, lecz nie spo�ytkowujemy jej do niczego. Jednak ongi� u�ywali�my tej wiedzy tkaj�c w�r�d nocy i chaosu gobelin �ycia. Rozszerzali�my granice �ycia. Spe�niali�my dzie�o godne ludzko�ci.

Po jeszcze jednej chwili milczenia Zove ci�gn�� dalej, spogl�daj�c na jasne listopadowe niebo:

��Wyobra� sobie te �wiaty, rozmaito�� ludzkich ras i stworze� je zamieszkuj�cych, gwiazdozbiory ich niebosk�on�w, miasta, kt�re zbudowali tam ludzie, ich pie�ni i zwyczaje. To wszystko jest stracone, stracone dla nas tak samo zupe�nie i bezpowrotnie jak twoje dzieci�stwo dla ciebie. C� naprawd� wiemy o czasach naszej wielko�ci? Znamy kilka nazw �wiat�w i imion bohater�w; garstk� fakt�w pr�bujemy za�ata� histori�. Prawo Shinga zabrania zabija�, co z tego, kiedy zniszczyli nasz� nauk�, spalili ksi��ki, a co gorsza przeinaczyli to wszystko, co nam pozosta�o. Ich broni� zawsze by�o i jest K�amstwo. Nie wiemy nic pewnego o Wieku Ligi; kto wie, ile dokument�w zosta�o zniszczonych? Ty za� musisz pami�ta� i rozumie�, dlaczego Shinga s� naszymi wrogami. Mo�na prze�y� ca�e �ycie nie widz�c�� lub nie wiedz�c, �e si� widzia�o�� �adnego z nich; co najwy�ej kto� s�yszy stratolot przelatuj�cy gdzie� w oddali. Tutaj w Lesie pozostawiaj� nas w spokoju, i tak mo�e by� teraz na ca�ej Ziemi, cho� to nic pewnego. Daj� nam spok�j tak d�ugo, jak d�ugo pozostajemy tutaj, zamkni�ci w klatce naszej ciemnoty i dziko�ci, pochylaj�cy g�owy, kiedy nad nami przelatuj�. Lecz nie ufaj� nam. A dlaczego, nawet po dwunastu stuleciach, nie wierz� nam? Poniewa� obca jest im prawda. Nie dotrzymuj� um�w, nie spe�niaj� obietnic, ich krzywoprzysi�stwo, zdrada i k�amstwo s� niewyczerpane; w niekt�rych zachowanych za� przekazach z czas�w Upadku Ligi napotyka si� wzmianki o tym, �e potrafi� fa�szowa� my�lomow�. W�a�nie to K�amstwo ujarzmi�o wszystkie rasy Ligi i uczyni�o z nas poddanych Shinga. Pami�taj o tym, Falk. Nigdy nie wierz w nic, co m�wi Wr�g.

��B�d� pami�ta�, Panie, je�li kiedykolwiek spotkam Wroga.

��Nie spotkasz, chyba �e sam p�jdziesz do niego. Nieruchome spojrzenie i l�k na twarzy Falka zdradza�y obaw� przed tym, co spodziewa� si� us�ysze�. To, czego oczekiwa�, wreszcie nadesz�o.

��To znaczy, �e mam opu�ci� Dom�� stwierdzi�.

��Sam o tym my�la�e��� odpar� jak zawsze spokojnie Zove.

��Tak. To prawda. Ale nie chc� st�d odej��. Chc� �y� tutaj. Parth i ja�

Zawaha� si�, a Zove, wykorzystuj�c to, wtr�ci� szybko, lecz �agodnie:

��Szanuj� mi�o��, kt�ra ��czy ciebie i Parth, twoj� rado�� i twoj� wierno��. Lecz przyby�e� tutaj drog�, kt�ra prowadzi gdzie indziej, Falk. Jeste� tutaj mile widziany, zawsze by�e� mile widziany. Cho� zwi�zek z moj� c�rk� musi pozosta� bezdzietny, mimo to cieszy�em si� z niego. Lecz ja naprawd� wierz�, �e tajemnica twej osobowo�ci i twego przybycia tutaj jest rzeczywi�cie niezwyk�a i nie mo�na przymkn�� na ni� oczu. Wierz�, �e idziesz drog�, kt�ra si� tutaj nie ko�czy, �e masz co� do spe�nienia�

��Lecz co? I kto mo�e mi to powiedzie�?

��To, od czego nas odci�to i co ukradziono tobie, maj� Shinga. Tego mo�esz by� pewien.

W g�osie Zove brzmia�a bolesna, jadowita gorycz, jakiej Falk nigdy przedtem u niego nie s�ysza�.

��Czy ci, kt�rzy zawsze k�ami�, powiedz� mi prawd� tylko dlatego, �e o to zapytam? I jak rozpoznam to, czego szukam, kiedy ju� to znajd�?

Zove milcza� przez chwil�, a potem odpowiedzia� swym zwyk�ym swobodnym i opanowanym tonem:

��Przywyk�em do wyobra�enia, m�j synu, �e z twoj� osob� wi��e si� jaka� nadzieja dla ludzi. Nie lubi� si� z nim rozstawa�. Lecz tylko ty mo�esz odszuka� sw� w�asn� prawd� i je�li tobie wydaje si�, �e twoja droga ko�czy si� tutaj, w�wczas, by� mo�e, w�a�nie to jest prawd�.

��Je�li odejdꠗ przerwa� Falk szorstko�� czy pozwolisz Parth p�j�� ze mn�?

��Nie, m�j synu.

Gdzie� w ogrodzie �piewa�o dziecko�� czteroletnia c�rka Garry, fikaj�ca beztrosko kozio�ki na �cie�ce i wy�piewuj�ca przera�liwie s�odkim dzieci�cym g�osem jakie� niedorzeczno�ci. Wysoko w g�rze dzikie g�si u�o�one w d�ugie, chwiej�ce si� V swych wielkich w�dr�wek, klucz po kluczu odlatywa�y na po�udnie.

��Wybiera�em si� z Metockiem i Thurro do Domu Ransifel, �eby sprowadzi� pann� m�od� dla Thurro. Mieli�my wyruszy� ju� wkr�tce, zanim pogoda si� zmieni. Je�li si� zdecyduj�, p�jd� dalej z Domu Ransifel.

��Zim�?

��Bez w�tpienia na zach�d od Ransifel znajduj� si� inne Domy. Tam znajd� schronienie, je�li b�d� go potrzebowa�.

Nie powiedzia��� a Zove o to nie pyta��� dlaczego w�a�nie zach�d by� kierunkiem, kt�ry wybra�.

��By� mo�e. Nie wiem, czy ich mieszka�cy udziel� schronienia obcemu, tak jak my to uczynili�my. Je�li p�jdziesz, b�dziesz musia� i�� sam. A poza tym Domem nie ma dla ciebie bezpiecznego miejsca na Ziemi.

M�wi�, jak zawsze, absolutnie szczerze� i cen� tej prawdy by�a utrata samokontroli i cierpienie. Falk odezwa� si�, okazuj�c znowu ca�kowite zaufanie:

��Wiem o tym, Panie. I to nie utracone bezpiecze�stwo b�d� op�akiwa�.

��Chc� powiedzie�, co s�dz� o tobie. My�l�, �e pochodzisz z utraconego �wiata, my�l�, �e nie urodzi�e� si� na Ziemi. S�dz�, �e przyby�e� tutaj�� pierwszy Obcy, kt�ry powr�ci� po tysi�cu lub wi�cej lat�� aby przynie�� nam pos�anie lub znak. Shinga zamkn�li twe usta i wypu�cili w lesie, aby nikt nie m�g� powiedzie�, �e ci� zabili. Trafi�e� do nas. Je�li odejdziesz, b�d� si� ba� i martwi� o ciebie wiedz�c, jak bardzo samotny b�dziesz w swej w�dr�wce. Lecz z twoim odej�ciem wi��� nadziej� dla ciebie i nas wszystkich. Je�li masz wie�ci dla ludzi, w ko�cu je sobie przypomnisz. Musi istnie� nadzieja, znak; nie mo�emy wiecznie �y� tak jak teraz.

��By� mo�e moja rasa nigdy nie by�a przyjazna rodzajowi ludzkiemu�� powiedzia� Falk spogl�daj�c na Zove swoimi ��tymi oczyma.�� Kto wie, co mam tutaj zrobi�?

��Znajdziesz tych, kt�rzy wiedz�. A potem to zrobisz. Nie boj� si� tego. Je�li s�u�ysz Wrogowi, tak jak my wszyscy, c�, w�wczas wszystko stracone i nic wi�cej nie b�dzie do stracenia. Je�li nie, to znaczy, �e pod��asz za tym, co my, ludzie, utracili�my: przeznaczeniem, a to daje nadziej� nam wszystkim�

Zove mia� sze��dziesi�t lat, Parth dwadzie�cia; ale tamtego zimnego popo�udnia na D�ugich Polach wydawa�a si� sobie stara w spos�b, w jaki ludzie nie mog� by� starzy�� bezwieczna. Nie znajdowa�a pociechy w mrzonkach o ostatecznym zwyci�stwie si�gaj�cym gwiazd czy o powszechnym panowaniu prawdy. Proroczy dar jej ojca sta� si� w jej wydaniu zwyczajnym brakiem z�udze�. Wiedzia�a, �e Falk odchodzi.

��Nie wr�cisz�� powiedzia�a tylko.�� Wr�c�, Parth.

Trzyma�a go w ramionach, lecz nie zwraca�a uwagi na jego obietnic�.

Spr�bowa� przem�wi� do niej, cho� jego umiej�tno�ci w zakresie telepatycznego przekazywania by�y niewielkie. Jedynym Odbiorc� w Domu by�a niewidoma Kretyan; poza tym �aden z mieszka�c�w Domu nie by� bieg�y w mentalnej ��czno�ci: my�lomowie. Techniki nauczania my�lomowy nie zosta�y zapomniane, jednak prawie w og�le ich nie u�ywano. Praktykowanie tej najdoskonalszej i najpe�niejszej formy porozumiewania sta�o si� dla ludzi po prostu niebezpieczne.

Przekaz my�lowy pomi�dzy dwoma inteligentnymi umys�ami mo�e by� bez�adny, a nawet obci��ony skaz� szale�stwa jednego z nich, mo�e wi�c poci�ga� za sob� b��d w rozumieniu�� lecz nigdy nie mo�e by� �wiadomie fa�szowany. Pomi�dzy my�l� a jej werbalnym wyra�eniem istnieje luka, kt�r� mo�e wype�ni� z�y zamiar�� pierwotne znaczenie my�li zostaje zmienione, a jego miejsce zajmuje k�amstwo. Pomi�dzy my�l� a jej przekazem nie ma luki: s� tym samym. Nie ma tam miejsca na k�amstwo.

W ostatnich latach Ligi, na co zdawa�y si� wskazywa� opowie�ci i fragmentaryczne nagrania, kt�re Falk przestudiowa�, u�ycie my�lomowy by�o szeroko rozpowszechnione, a zdolno�ci telepatyczne wysoko rozwini�te. Ziemia zdoby�a umiej�tno�� pos�ugiwania si� my�lomow� na samym ko�cu, ucz�c si� jej technik od innych ras; Ostatnia Sztuka, jak nazwano j� w kt�rej� ksi��ce. Napotka� tam wzmianki o k�opotach, wstrz�sach i zmianach w rz�dzie Ligi Wszystkich �wiat�w, maj�cych swoje �r�d�o, by� mo�e, w panowaniu owej formy porozumiewania si�, kt�ra wyklucza�a wszelkie k�amstwo. Lecz wszystko to by�o mgliste i na po�y legendarne, jak ca�a historia ludzko�ci. Pewne by�o tylko to, �e od czasu najazdu Shinga i upadku Ligi rozproszone wsp�lnoty ludzkie straci�y do siebie zaufanie i u�ywa�y s�owa m�wionego. Wolny cz�owiek mo�e m�wi� swobodnie, lecz niewolnik czy zbieg musi posi��� umiej�tno�� ukrywania prawdy i k�amania. Tego Falk nauczy� si� w Domu Zove i to by�o przyczyn� jego niewielkiej praktyki we wzajemnym dostrajaniu umys��w. Lecz teraz pr�bowa� przem�wi� do Parth, aby wiedzia�a, �e nie k�amie: �Uwierz mi, Parth, wr�c� do ciebie!�

Ale ona nie chcia�a s�ucha�.

��Nie, nie chc� my�lomowy�� powiedzia�a g�o�no.�� Ukrywasz zatem swoje my�li przede mn�.

��Tak, ukrywam. Mam obdarowa� ci� moim smutkiem? C� dobrego przynosi prawda? Gdyby� mnie wczoraj ok�ama�, wci�� wierzy�abym, �e idziesz tylko do Ransifel i wr�cisz do Domu za dziesi�� dni. Mia�abym wtedy jeszcze dziesi�� dni i nocy. Teraz nie mam nic, ani dnia, ani godziny. Wszystko przepad�o, wszystko sko�czone. C� dobrego daje prawda?

��Parth, czy poczekasz na mnie przez rok?

��Nie.

��Tylko rok�

��Rok i jeden dzie�, a� powr�cisz na srebrnym rumaku, aby zabra� mnie do swego kr�lestwa, gdzie pojmiesz mnie za �on�. Nie, nie chc� czeka� na ciebie, Falk. Po co mam czeka� na m�czyzn�, kt�ry le�y by� mo�e martwy w lesie albo gdzie� na prerii zastrzelony przez W�drowc�w, b��ka si� z wypranym m�zgiem, po Mie�cie Shinga, zniewolony, czy te� pozostawiwszy za sob� sto lat �wietlnych leci do innej gwiazdy? Na co mam czeka�? Nie my�l, �e wezm� sobie innego m�czyzn�. Nie, nie chc�. Zostan� tutaj, w domu mego ojca. Ufarbuj� na czarno prz�dz� i utkam czarny materia� na sukni�; b�d� chodzi�a w czerni i umr� w czerni. Lecz nie chc� czeka� na nikogo i na nic. Nigdy.

��Nie mia�em prawa ci� o to prosi栗 powiedzia� w pokornym cierpieniu, a ona krzykn�a:

��Och, Falk, nie czyni� ci wyrzut�w!

Siedzieli obok siebie na �agodnym zboczu ponad D�ugim Polem. Kozy i owce pas�y si� na ogrodzonych pastwiskach ci�gn�cych si� przez mil� pomi�dzy nimi a lasem. Roczne �rebi�ta harcowa�y i bryka�y wok� kosmatych klaczy. Listopadowy zmierzch dmucha� zimnym wiatrem.

Ich r�ce le�a�y tu� obok siebie. Parth dotkn�a z�otej obr�czki na jego lewej d�oni.

��Obr�czk� otrzymuje si� w prezencie�� powiedzia�a.�� Wiesz, czasami my�la�am, �e mo�e mia�e� �on�. Zastanawiam si�, czy ona czeka na ciebie��� Zadr�a�a.

��C� z tego?�� odpar�.�� Po co mam dba� o to, co mo�e by�o, o to, kim by�em? Dlaczego w og�le powinienem st�d odej��? Wszystko to, czym jestem teraz, jest twoje, Parth, pochodzi od ciebie, jest twoim darem�

��To podarunek bez zobowi�za� powiedzia�a dziewczyna ze �zami w oczach.�� We� go i id�. Odejd�� Obj�li si� i tak pozostali.

Dom pozosta� daleko za omsza�ymi, czarnymi pniami i spl�tanymi bezlistnymi ga��ziami. Z ty�u drzewa zamyka�y si� nad szlakiem.

Dzie� by� szary, zimny i cichy z wyj�tkiem monotonnego szumu wiatru w ga��ziach, dochodz�cego zewsz�d tajemniczego szeptu, kt�ry nigdy nie milk�. Prowadzi� Metock, id�cy d�ugim, lekkim krokiem. Za nim szed� Falk, a na ko�cu Thurro. Wszyscy trzej ubrani byli lekko i ciep�o w bluzy z kapturami i spodnie z materia�u zwanego zimowym suknem, kt�re chroni�y przed �niegiem nawet lepiej ni� p�aszcze. Ka�dy ni�s� lekki plecak z podarunkami i towarami na wymian�, �piworem i tak� ilo�ci� suszonej, skoncentrowanej �ywno�ci, kt�ra wystarczy�aby na przetrzymanie nawet miesi�cznej zamieci. Buckeye, kt�ra od swych narodzin nigdy nie opu�ci�a Domu i panicznie ba�a si� niebezpiecze�stw i przeszk�d czyhaj�cych w lesie, odpowiednio skompletowa�a ich baga�e. Ka�dy mia� laserowy miotacz, a Falk ni�s� dodatkowo funt lub dwa �ywno�ci, lekarstwa, kompas, jeszcze jeden miotacz, zmian� odzie�y, zw�j liny, niewielk� ksi��k� podarowan� mu dwa lata temu przez Zove�� wszystko to wa�y�o oko�o pi�tnastu funt�w i stanowi�o ca�y jego ziemski dobytek. Metock sadzi� przed siebie bez wysi�ku, niezmordowanie, jakie� dziesi�� krok�w za nim pod��a� Falk, z ty�u szed� Thurro. Szli swobodnie, niemal bez szmeru, a za nimi nieruchome drzewa zwiera�y si� ponad niewyra�nym, zasypanym li��mi szlakiem.

Do Ransifel mieli trzy dni marszu. Wieczorem drugiego dnia znale�li si� w okolicy wyra�nie r�ni�cej si� od otoczenia Domu Zove. Las nie by� tak zbity, grunt bardziej nier�wny. Ponure polany rozci�ga�y si� na zboczach wzg�rz nad poro�ni�tymi g�stw� zaro�li strumieniami. Rozbili ob�z na jednym z takich otwartych miejsc, na po�udniowym zboczu wzg�rza, gdy� p�nocne omiatane by�o gwa�townym wiatrem, nios�cym zapowied� zimy. Thurro znosi� nar�cza suchego drewna, podczas gdy dwaj pozostali usun�li wok� traw� i wznie�li prowizoryczne palenisko z kamieni. Kiedy pracowali, Metock stwierdzi�:

��Tego popo�udnia przekroczyli�my dzia� w�d. Ten strumie� w dole p�ynie na zach�d. Do Wewn�trznej Rzeki. Falk wyprostowa� si� i spojrza� na zach�d, lecz wznosz�ce si� tu� przed nim p�askie wzg�rze, okryte nisk� kopu�� nieba, nie pozostawia�o miejsca na rozleg�y widok.

��Metock�� powiedzia��� my�l�, �e nie ma sensu, abym szed� do Ransifel. R�wnie dobrze mog� p�j�� swoj� drog�. Wydaje si�, �e wzd�u� strumienia, przez kt�ry przeprawili�my si� dzisiejszego popo�udnia, wiedzie szlak na zach�d. Wr�c� i p�jd� nim.

Metock rzuci� mu spojrzenie; chocia� nie u�y� my�lomowy, towarzysz�ca mu my�l by�a oczywista: �Chcesz wr�ci� do domu?�

Odpowiadaj�c Falk u�y� my�lomowy: �Nie, do diab�a! Nie chc�!�

��Przepraszam�� odpowiedzia� g�o�no Starszy Brat, jak zawsze powa�ny i dok�adny. Nawet nie pr�bowa� ukry� tego, �e b�dzie zadowolony widz�c, jak Falk odchodzi. Dla Metocka nic nie by�o wa�niejsze od bezpiecze�stwa Domu; ka�dy obcy stanowi� zagro�enie, nawet obcy, kt�rego zna� od pi�ciu lat, towarzysz jego my�liwskich wypraw i kochanek jego siostry. Mimo to ci�gn�� dalej:�� Z rado�ci� powitaj� ci� w Ransifel. Dlaczego nie zacz�� stamt�d?

��Dlaczego nie st�d?

��Twoja sprawa.�� Metock umie�ci� ostatni kamie� na swoim miejscu, a Falk zacz�� rozpala� ogie�.�� Je�li min�li�my jaki� szlak, to nie wiem, sk�d lub dok�d prowadzi. Jutro wczesnym rankiem przekroczymy prawdziwy szlak, star� drog� do Hirand. Dom Hirand le�a� daleko st�d na zach�d, dobry tydzie� marszu; nikt nie by� tam od sze��dziesi�ciu lub siedemdziesi�ciu lat. Nie wiem dlaczego. Mimo to szlak by� wci�� wyra�ny, kiedy szed�em tamt�dy ostatni raz. Tamten to mog�a by� �cie�ka zwierzyny, zgubi�by� si� lub wyszed� na moczary.

��W porz�dku, spr�buj� drog� do Hirand. Przez chwil� milczeli, a potem Metock zapyta�:�� Dlaczego idziesz na zach�d?

��Poniewa� Es Toch le�y na zachodzie.

Ta nazwa, tak rzadko wypowiadana, zabrzmia�a tutaj, pod tym niskim niebem, bezbarwnie i obco. Thurro, nadchodz�cy z nar�czem drewna, rozejrza� si� wok� niespokojnie. Metock nie pyta� ju� o nic wi�cej.

Ta noc na zboczu przy obozowym ognisku by�a dla Falka ostatni� sp�dzon� z tymi, kt�rych uwa�a� za braci, za swych najbli�szych. Nast�pnego dnia wyruszyli na szlak zaraz po wschodzie s�o�ca i na d�ugo przed po�udniem dotarli do szerokiego, zaro�ni�tego traktu odchodz�cego w lewo od �cie�ki prowadz�cej do Ransifel. Dwie ogromne sosny tworzy�y tam co� w rodzaju wr�t. Pod ich konarami, w miejscu gdzie si� zatrzymali, panowa� mrok, a powietrze sta�o nieruchome.

��Wr�� do nas, go�ciu i bracie�� powiedzia� m�ody Thurro, zak�opotany r�wnie swoimi my�lami o o�enku, jak i wygl�dem ciemnej, niewyra�nej drogi, kt�r� mia� obra� Falk.

Metock powiedzia� tylko:

��Daj mi swoj� manierk�, dobrze?�� i w zamian odda� Falkowi w�asn�, z kutego srebra.

Potem rozdzielili si�. Tamci poszli na p�noc, a on na zach�d.

Po chwili Falk zatrzyma� si� i spojrza� za siebie. Nie by�o ich ju� wida�; szlak do Ransifel zakry�y m�ode drzewa i zaro�la porastaj�ce drog� do Hirand. Droga wygl�da�a na u�ywan�, wprawdzie rzadko, a ju� z pewno�ci� nie by�a naprawiana lub oczyszczana od wielu lat. Falka otacza� las, dzika puszcza, i nic opr�cz niej nie by�o wida�. Sta� samotny w�r�d cieni bezkresnych drzew. Ziemia by�a mi�kka pr�chnic� odk�adaj�c� si� od tysi�ca lat; w�r�d wielkich drzew, sosen i �wierk�w powietrze sta�o mroczne i nieruchome. P�atek lub dwa mokrego �niegu ta�czy�y w zamieraj�cym wietrze.

Falk polu�ni� troch� rzemie� plecaka i ruszy� w drog�. Kiedy zapad� zmrok, wyda�o mu si�, �e opu�ci� Dom ju� bardzo, bardzo dawno temu, �e Dom pozosta� za nim gdzie� niezmiernie daleko i �e zawsze by� sam.

Wszystkie dni jego w�dr�wki by�y takie same. Szare zimowe �wiat�o, dm�cy wiatr, okryte lasami wzg�rza i doliny, d�ugie zbocza, ukryte w zaro�lach strumienie, bagniste niziny. Droga do Hirand, chocia� mocno zaro�ni�ta, nie sprawia�a trudno�ci w marszu, gdy� bieg�a d�ugimi, prostymi odcinkami lub szerokimi, �agodnymi �ukami, omijaj�c trz�sawiska i wzniesienia terenu. Po�r�d wzg�rz Falk u�wiadomi� sobie, �e droga wiedzie szlakiem jakiej� wielkiej staro�ytnej autostrady, kt�ra przecina�a wprost wzg�rza, tak �e nawet dwa tysi�ce lat nie zdo�a�o tego zatrze�. Lecz na niej, wzd�u� niej i wsz�dzie wok� ros�y ju� drzewa: sosny i �wierki, rozleg�e zaro�la ostrokrzewu na zboczach, niesko�czone zast�py buk�w, d�b�w, orzech�w, olch, jesion�w, wi�z�w, wszystkie chyl�ce g�owy przed g�ruj�cymi nad nimi, majestatycznymi kasztanowcami, w�a�nie teraz trac�cymi ostatnie ciemno��te li�cie i osypuj�cymi �cie�k� t�ustymi, br�zowymi owocami. Wieczorem przyrz�dza� wiewi�rk�, kr�lika czy dzik� kur�, kt�re z�owi�, kiedy p�dzi�y i przemyka�y podczas swych nie ko�cz�cych si� igraszek po�r�d kr�lestwa drzew. Zbiera� orzechy i orzeszki bukowe i piek� je potem w �arze obozowego ogniska. Lecz noce by�y z�e. Dwa sny wci�� pod��a�y za nim i zawsze porywa�y go ze sob� o p�nocy. Jeden by� o istocie ukradkiem �ciganej w ciemno�ciach przez kogo�, kogo nigdy nie widzia�. Drugi by� gorszy. �ni�, �e zapomnia� czego� zabra�, czego� wa�nego, niezb�dnego, bez czego b�dzie zgubiony. Budzi� si� z tego snu i wiedzia�, �e by� prawdziwy: by� zgubiony�� to siebie samego zapomnia�. Rozpala� ognisko, je�li akurat nie pada�o, i kuli� si� przy nim, zbyt �pi�cy i otumaniony snem, aby zaj�� si� ksi��k�, kt�r� wci�� nosi� przy sobie, Starym Kanonem, i szuka� otuchy w s�owach g�osz�cych, �e kiedy wszystkie drogi s� zgubione, pozostaje tylko Droga, by doj�� do celu. Samotny cz�owiek nie liczy si�. A on wiedzia�, �e nie jest nawet cz�owiekiem, lecz w najlepszym razie p�istot� pr�buj�c� znale�� swe dope�nienie, rzucaj�c� si� bez celu przez kontynent pod oboj�tnymi gwiazdami. Wi�c chocia� wszystkie dni by�y takie same, to jednak przynosi�y ulg� po strasznych nocach.

Wci�� liczy� mijaj�ce dni i jedenastego dnia od opuszczenia swych towarzyszy na rozdro�u, a trzynastego jego podr�y, doszed� do ko�ca drogi do Hirand. Niegdy� by�a tam polana. Odnalaz� drog� przez zbite zagony dzikich je�yn i g�stw� m�odych brz�z do czterech rozsypuj�cych si� czarnych wie�yc, stercz�cych wysoko ponad je�ynami, winoro�l� i zasch�ymi ostami: czterech komin�w zburzonego Domu. Domu Hirand ju� nie by�o, pozosta�a tylko nazwa. Droga ko�czy�a si� w ruinach.

Kr��y� wok� tego miejsca przez par� godzin, trzymany jak na uwi�zi sm�tnym �ladem niegdysiejszej ludzkiej obecno�ci. Podni�s� kilka od�amk�w przerdzewia�ych mechanizm�w, kawa�ki po�amanych garnk�w, kt�re prze�y�y nawet ludzkie ko�ci, rozpadaj�cy si� w r�kach fragment przegni�ego materia�u. Wreszcie wzi�� si� w gar�� i poszuka� szlaku wiod�cego na zach�d od polany. Przeszed� przez co� dziwnego: pole o powierzchni p� mili kwadratowej, ca�kowicie pokryte r�wn� i g�adk� szklist� substancj�, ciemnofioletow�, bez najmniejszej rysy. Ziemia przesypywa�a si� przez jej kraw�dzie, pokrywa� j� �upie� li�ci i ga��zi, lecz ona pozostawa�a nietkni�ta. Wygl�da�o to tak, jak gdyby wielki, p�aski kawa� ziemi zalano roztopionym ametystem. Co to by�o�� pole startowe dla jakich� niewyobra�alnych pojazd�w, zwierciad�o s�u��ce do przesy�ania sygna��w innym �wiatom, pod�o�e pola si�owego? Czymkolwiek by�o, przynios�o zag�ad� Domowi Hirand. I potrzeba by�o tu o wiele wi�cej wiedzy i si�y ni� ta odrobina, kt�r� Shinga pozostawili ludziom.

Falk odszed�, pozostawiaj�c za sob� to dziwne miejsce i zag��bi� si� w las, nie pr�buj�c ju� szuka� �cie�ki.

By� to pozbawiony poszycia las majestatycznych, z rzadka rosn�cych, pozbawionych li�ci drzew. Reszt� tego dnia i nast�pny poranek sp�dzi� id�c szybkim marszem. Okolica stawa�a si� znowu g�rzysta, wzg�rza bieg�y z p�nocy na po�udnie, w poprzek jego drogi, i ko�o po�udnia, kieruj�c si� na co�, co wygl�da�o z jednego wzg�rza jak niski szczyt nast�pnego, znalaz� si� nagle w bagnistej dolinie pe�nej strumieni. Szuka� brod�w grz�zn�c w podmok�ych ��kach, przemoczony do suchej nitki ostrym, zimnym deszczem. W ko�cu, gdy znalaz� wyj�cie z pos�pnej doliny, pogoda zacz�a si� zmienia� i kiedy wspi�� si� na wzg�rze, s�o�ce wysz�o przed nim zza chmur i roztoczy�o woko�o ca�y splendor zimowego dnia, zsy�aj�c promienie pomi�dzy nagie ga��zie, rozja�niaj�c nagie konary, wielkie pnie i ziemi� mokrym z�otem. To doda�o mu otuchy; szed� �mia�o naprz�d, z mocnym postanowieniem, �e rozbije ob�z dopiero o zmroku. Wszystko by�o teraz b�yszcz�ce i pogr��one w ca�kowitej ciszy, kt�r� przerywa� tylko odg�os spadaj�cych z ga��zi kropel deszczu i dalekie, sm�tne pogwizdywanie sikorek. Potem us�ysza�, tak jak w swoim �nie, kroki dochodz�ce z ty�u, z lewej strony.

Zwalony d�b, stanowi�cy do tej pory przeszkod�, w tej jednej wstrz�saj�cej chwili sta� si� os�on�; rzuci� si� za nim na ziemi� i z broni� w r�ku krzykn��:

��Wychod�!

Przez d�ugi czas nic si� nie poruszy�o.

�Poka� siꔠ� odezwa� si� Falk w my�lomowie i zaraz wy��czy� odbi�r, gdy� ba� si� odpowiedzi. Doznawa� niesamowitego uczucia obco�ci: wiatr ni�s� s�ab�, cuchn�c� wo�.

Zza drzew wyszed� dzik, przeszed� po jego �ladach i zatrzyma� si�, aby obw�cha� ziemi�. Groteskowa, wspania�a dzika �winia o mocarnych barkach, ostrym grzbiecie i pewnych, szybkich, uwalanych b�otem nogach. Sponad ryja, k��w i szczeciny spogl�da�y na Falka male�kie, b�yszcz�ce oczka.

��Aaach, aach, aach, cz�owiek, aach�� powiedzia�o stworzenie w�sz�c.

Napi�te mi�nie Falka drgn�y, a d�o� zacisn�a si� na r�koje�ci lasera. Jednak nie strzeli�. Ranny dzik jest niewiarygodnie szybki i gro�ny. Kuli� si� wi�c dalej bez drgnienia.

��Cz�owiek, cz�owiek�� powiedzia�a dzika �winia niewyra�nym i matowym g�osem dobywaj�cym si� z pokiereszowanego ryja�� my�l do mnie. My�l do mnie. S�owa s� trudne dla mnie.

Falkowi drgn�a r�ka, w kt�rej trzyma� miotacz. Niespodziewanie dla samego siebie powiedzia� g�o�no:

��Wi�c nie m�w. Nie chc� my�lomowy. Id�, odejd� swoj� �wi�sk� drog�.

��Aach, aach, cz�owieku, przem�w do mnie.

��Id� albo b�d� strzela�!�� Falk podni�s� si� trzymaj�c pewnie wycelowany w stworzenie miotacz.

��To �le zabija栗 powiedzia�a �winia.

Falk opami�ta� si� i tym razem nie odpowiedzia�, pewien, �e zwierz� nie rozumie s��w. Przesun�� odrobin� miotacz, dok�adnie wymierzaj�c w cel i powiedzia�:�� Id�!�� Dzik zwiesi� g�ow� z wahaniem. Potem z niewiarygodn� szybko�ci�, jak gdyby zerwa� si� z uwi�zi, zawr�ci� i odbieg� t� sam� drog�, kt�r� przyby�.

Falk sta� przez chwil�, a kiedy odwr�ci� si�, by odej��, wci�� trzyma� gotowy do strza�u miotacz. Jego r�ka znowu dr�a�a. S�ysza� stare opowie�ci o obdarzonych mow� zwierz�tach, lecz mieszka�cy Domu Zove s�dzili, �e to tylko legendy. Przez chwil� zrobi�o mu si� niedobrze, ale jednocze�nie mia� ochot� roze�mia� si� g�o�no.�� Parth�� wyszepta�, gdy� w�a�nie teraz musia� z kim� porozmawia栗 w�a�nie otrzyma�em lekcj� etyki od dzikiej �wini� Och, Parth, czy wydostan� si� kiedy� z tego lasu? Czy on si� nigdy nie sko�czy?

Brn�� dalej przed siebie w g�r� coraz bardziej stromego, poro�ni�tego krzakami zbocza. Na szczycie las sta� si� rzadszy i pomi�dzy drzewami zobaczy� skrawek nieba sk�pany w blasku s�o�ca. Jeszcze kilka krok�w i wyszed� spod ga��zi na skraj zielonego zbocza, kt�re opada�o przez pas sad�w i p�l do brzegu szerokiej, czystej rzeki. Po jej drugiej stronie, na pod�u�nej, ogrodzonej ��ce, pas�o si� stado z�o�one z oko�o pi��dziesi�ciu sztuk byd�a, dalej za� wznosi�y si� pastwiska i sady a� po obrze�ony lasem zachodni grzbiet wzg�rza. Niedaleko na po�udnie od miejsca, gdzie sta� Falk, rzeka zakr�ca�a lekko wok� niskiego pag�rka, zza skarpy kt�rego, oz�ocone niskim, p�nym s�o�cem, wznosi�y si� czerwone kominy domu.

Wygl�da�o to jak kawa�ek jakiego� innego, sielskiego wieku uwi�zionego w tej dolinie i przeoczonego przez mijaj�ce stulecia, chronionego przed wszechogarniaj�cym, dzikim chaosem bezludnego lasu. Przysta�, towarzystwo i ponad wszystko porz�dek: dzie�o ludzi. Uczucie ulgi i s�abo�ci wype�ni�o Falka na widok wst�gi dymu unosz�cej si� z tych czerwonych komin�w� Ognisko domowe� Zbieg� w d� zbocza i przez najni�ej po�o�ony sad dotar� do �cie�ki, kt�ra prowadzi�a wzd�u� brzegu rzeki mi�dzy zaro�lami olch i z�otych wierzb. Nie by�o wida� �adnej �ywej istoty opr�cz czerwonobr�zowych kr�w pas�cych si� po drugiej stronie rzeki. Cisza i spok�j wype�nia�y roz�wietlon� s�o�cem dolin�. Zwolniwszy kroku szed� pomi�dzy zagonami ogrodu warzywnego do najbli�szych drzwi domu. Kiedy obszed� pag�rek, dom wy�oni� si� przed nim w ca�ej okaza�o�ci, ze �cianami z rudej ceg�y i kamienia, odbijaj�cymi si� w bystrej wodzie na �uku rzeki. Zatrzyma� si�, nieco zra�ony sw� lekkomy�lno�ci�, gdy� przysz�o mu do g�owy, �e powinien okrzykn�� dom oznajmiaj�c swe przybycie, zanim zbli�y si� do niego. Ruch w otwartym oknie tu� nad ciemnym wej�ciem przyku� jego wzrok. Kiedy tak sta�, na wp� wahaj�c si�, poczu� nagle, tu� pod mostkiem, przenikaj�cy g��boko w klatk� piersiow� pal�cy b�l; zachwia� si� i upad� zgi�ty we dwoje, jak uderzony pack� paj�k.

B�l trwa� tylko chwil�. Nie straci� przytomno�ci, lecz nie m�g� rusza� si� ani m�wi�.

Wok� niego stali ludzie; widzia� ich jak przez mg��, mi�dzy nast�puj�cymi po sobie okresami niewidzenia, lecz nie s�ysza� �adnych g�os�w. Wygl�da�o to tak, jakby og�uch�, a jego cia�o ca�kowicie zdr�twia�o. Mimo �e zmys�y odmawia�y mu pos�usze�stwa, usi�owa� my�le�. Niesiono go gdzie�, lecz nie czu� trzymaj�cych go r�k; dozna� straszliwych zawrot�w g�owy, a kiedy min�y, straci� zupe�nie kontrol� nad swoimi my�lami, kt�re wirowa�y op�ta�czo, papla�y i skrzecza�y. Jakie� g�osy zacz�y mamrota� i brz�cze� w jego m�zgu, chocia� �wiat wok� niego rozp�ywa� si� i nikn��. Kim jeste� czy jeste� sk�d pochodzisz Falk i�� gdzie i�� czy jeste� nie wiem czy jeste� cz�owiekiem zach�d i�� nie wiem gdzie droga oczy cz�owiek nie cz�owiek� Fale, echa i wzloty s��w podobnych do wr�bli, ��dania, odpowiedzi, cichn�ce, zachodz�ce na siebie, chlipi�ce, krzycz�ce, zamieraj�ce w szarej ciszy.

Przed jego oczyma rozci�ga�a si� powierzchnia ciemno�ci. Wzd�u� niej ci�gn�a sil kraw�d� �wiat�a.

St�; kraw�d� sto�u. �wiat�o lampy w ciemnym pokoju. Zaczyna� widzie�, czu�. Siedzia� na krze�le w ciemnym pokoju, przy d�ugim stole, na kt�rym sta�a lampa. By� przywi�zany do krzes�a; kiedy si� poruszy�, czu� powr�z wcinaj�cy si� w mi�nie piersi i ramion. Ruch; jaki� cz�owiek wy�oni� si� po jego lewej, drugi z prawej strony. Siedzieli tak jak on, tu� przy stole. Pochylaj�c si� do przodu m�wili do siebie ponad jego g�ow�. Ich g�osy brzmia�y tak, jak gdyby dochodzi�y zza wysokiej �ciany, z wielkiej odleg�o�ci, tak �e nie rozumia� s��w.

Dr�a� z zimna. Uczucie ch�odu sprawia�o, �e coraz lepiej orientowa� si� w tym, co si� wok� niego dzia�o i zacz�� odzyskiwa� kontrol� nad my�lami. S�ysza� wyra�niej i zn�w m�g� porusza� j�zykiem. Powiedzia� co�, co mia�o znaczy�:

��Co ze mn� zrobili�cie?

Nie otrzyma� odpowiedzi, lecz zaraz potem cz�owiek siedz�cy po jego lewej stronie niemal przytkn�� swoj� twarz do twarzy Falka i powiedzia� g�o�no:

��Po co tutaj przyszed�e�?

Falk us�ysza� s�owa, po chwili je zrozumia� i po jeszcze jednej odpowiedzia�:

��Schronienie. Na noc.

��Schronienie przed czym?

��Lasem. Samotno�ci�.

Zimno przenika�o go coraz bardziej i bardziej. Rozkaza� swym ci�kim, niezdarnym r�kom unie�� si� troch�, chc�c zapi�� koszul�. Pod rzemieniami, kt�rymi przywi�zano go do krzes�a, tu� pod mostkiem, czu� pulsuj�ce b�lem miejsce.

��Nie ruszaj r�koma�� odezwa� si� m�czyzna siedz�cy po jego prawej stronie, ca�y pogr��ony w cieniach.�� To wi�cej ni� program, Argerd. �adna blokada hipnotyczna nie jest w stanie oprze� si� w ten spos�b pentoninie.

Ten z lewej, du�y m�czyzna o p�askiej twarzy i bystrych oczach, odezwa� si� cichym, sycz�cym g�osem:

��Nie mo�esz by� tego pewien, c� bowiem wiemy o ich sztuczkach? Tak czy inaczej, jak oceniasz jego op�r, czym on jest? Ty, Falk, gdzie jest to miejsce, z kt�rego przyszed�e�, Dom Zove?

��Wsch�d. Wyszed�em��� Nie m�g� przypomnie� sobie, ile dni trwa�a jego w�dr�wka.�� Czterna�cie dni temu, tak s�dz�.

Sk�d znaj� nazw� jego Domu, jego imi�? Odzyskiwa� ju� jednak zmys�y, wi�c nie dziwi� si� zbyt d�ugo. Kiedy� z Metockiem polowa� na jelenie u�ywaj�c strza�ek-igie�, kt�re mog�y zabi� ledwo drasn�wszy. Strza�a, kt�ra go powali�a, lub p�niejsza iniekcja, kiedy by� ca�kowicie bezbronny, musia�a zawiera� jaki� �rodek, kt�ry zni�s� zar�wno �wiadom� kontrol�, jak i prymitywn�, pod�wiadom� blokad� telepatycznych o�rodk�w m�zgu, pozostawiaj�c go otwartym dla parawerbalnej indagacji. Przeszukali jego umys�. Ta my�l spot�gowa�a w nim uczucie zimna i s�abo�ci. Dlaczego dopu�cili si� tego gwa�tu? Dlaczego zak�adali, �e b�dzie ich ok�amywa�, zanim jeszcze z nim porozmawiali?

��Czy my�licie, �e jestem Shing�?�� zapyta�.

Twarz m�czyzny siedz�cego z prawej strony, szczup�a, okolona d�ugimi w�osami, brodata i ze �ci�gni�tymi wargami pojawi�a si� niespodziewanie w �wietle lampy. Otwart� d�oni� uderzy� Falka w usta. G�owa Falka odskoczy�a do ty�u, o�lep� na chwil� od wstrz�su. W uszach mu d�wi�cza�o, w ustach czu� smak krwi. Potem by�o nast�pne uderzenie, i jeszcze jedno. M�czyzna sycza�, powtarzaj�c wiele razy:

��Nie wypowiadaj tego s�owa, nie m�w go, nie m�w, nie m�w�

Falk szarpn�� si� bezradnie, chc�c si� obroni�, uwolni�. M�czyzna z lewej powiedzia� co� ostro. Potem przez chwil� panowa�a cisza.

��Nie chcia�em nikogo skrzywdzi� przychodz�c tutaj�� powiedzia� w ko�cu Falk na tyle spokojnie, na ile pozwala�y mu na to gniew, b�l i strach.

��W porz�dku�� odezwa� si� ten z lewej, Argerd.�� Dalej, opowiedz swoj� historyjk�. Co chcia�e� osi�gn�� przychodz�c tutaj?

��Poprosi� o schronienie na noc. I dowiedzie� si�, czy jest tu jaki� szlak prowadz�cy na zach�d.

��Dlaczego chcesz i�� na zach�d?

��Dlaczego pytasz? Powiedzia�em ci wszystko w my�lomowie, gdzie nie ma miejsca na k�amstwo. Znasz m�j umys�.

��Masz dziwny umys��� odpar� Argerd swym cichym g�osem.�� I dziwne oczy. Nikt nie przychodzi tutaj, aby prosi� o schronienie na noc albo pyta� o drog�. Ani po cokolwiek innego. Nikt tutaj nie przychodzi. Kiedy przychodz� tutaj s�udzy Obcych, zabijamy ich. Zabijamy wykonawc�w, m�wi�ce zwierz�ta, W�drowc�w, �winie i robactwo. Nie s�uchamy prawa, kt�re m�wi, �e to �le zabija�, prawda, Drehnem?

Brodaty u�miechn�� si� szczerz�c po��k�e z�by.

��Jeste�my lud�mi�� powiedzia� Argerd.�� Lud�mi, wolnymi lud�mi, zab�jcami. A kim ty jeste�, z tym swoim p�umys�em i sowimi oczami i dlaczego nie mieliby�my ci� zabi�?

W tym kr�tkim okresie, jaki pami�ta�, Falk nigdy nie spotka� si� wprost z okrucie�stwem czy nienawi�ci�. Ci ludzie, kt�rych zna��� a by�o ich tak niewielu�� mo�e nie byli nieustraszeni, lecz z pewno�ci� nie w�ada� nimi strach; byli wielkoduszni i �yczliwi. Wiedzia�, �e w�r�d tych dw�ch m�czyzn jest bezbronny jak dziecko i �wiadomo�� tego zarazem osza�amia�a go i rozw�ciecza�a.

Szuka� jakiej� obrony lub wybiegu i nie znalaz� nic. Wszystko, co m�g� zrobi�, to m�wi� prawd�.

��Nie wiem, czym ani kim jestem i sk�d pochodz�. Id�, aby si� tego dowiedzie�.

��Dok�d idziesz?

Przeni�s� wzrok z Argerda na drugiego, Drehnema. Wiedzia�, �e znaj� odpowied� i �e Drehnem znowu go uderzy, je�li to powie.

��Odpowiedz!�� krzykn�� brodaty, unosz�c si� i pochylaj�c do przodu.

��Do Es Toch�� powiedzia� Falk i znowu Drehnem uderzy� go w twarz, a on tak jak przedtem przyj�� cios w milcz�cym upokorzeniu dziecka ukaranego przez obcych.

��To nic nie da. Nie powie nic wi�cej opr�cz tego, co wyci�gn�li�my z niego po pentoninie. Zostaw go.

��Wi�c co z nim zrobimy?

��Szuka� schronienia na noc, dostanie je. Wsta�! Rzemie�, kt�rym by� przywi�zany do krzes�a, odpad�. Chwiej�c si�, stan�� na nogach. Kiedy zobaczy� czarn� dziur� schod�w za niskimi drzwiami, w kt�rych kierunku go wlekli, pr�bowa� stawi� op�r i wyrwa� si�, lecz mi�nie nie by�y mu jeszcze pos�uszne. Drehnem wykr�caj�c mu r�k� zmusi� go, aby si� pochyli� i tak przepchn�� go przez wej�cie. Drzwi zatrza�ni�to, gdy odwraca� si� chwiejnie, aby utrzyma� si� na stopniach.

Ciemno��; nieprzenikniona ciemno��. Drzwi by�y jak opiecz�towane, bez �adnego uchwytu po tej stronie. �aden �lad, najmniejszy promyk �wiat�a nie dochodzi� zza nich, nie by�o r�wnie� nic s�ycha�. Falk usiad� na szczycie schod�w ze zwieszon� mi�dzy ramionami g�ow�.

Stopniowo s�abo�� i oszo�omienie mija�y. Uni�s� g�ow� wyt�aj�c wzrok. Widzia� w ciemno�ci o wiele lepiej ni� inni ludzie. Zawdzi�cza� to�� jak dawno temu stwierdzi�a Ranya�� swoim dziwnym oczom z wielkimi �renicami i t�cz�wkami. Lecz teraz jedynie plamy i c�tki powidoku m�czy�y jego oczy; nic nie widzia�, gdy� nie dociera� tutaj najmniejszy promyk �wiat�a. Wsta� i po omacku, wolno, stopie� po stopniu, zacz�� schodzi� w�skimi, niewidocznymi stopniami.

Dwudziesty pierwszy stopie�, drugi, trzeci�� koniec. Falk ruszy� powoli naprz�d, z wyci�gni�t� r�k�, nads�uchuj�c. Chocia� ciemno�� by�a dla niego czym� w rodzaju fizycznego ucisku�� mroczn� przemoc�, oszukuj�c� go ustawicznie wra�eniem, �e je�li b�dzie wyt�a� wzrok wystarczaj�co mocno, to zacznie widzie栗 nie ba� si� jej. Systematycznie, krocz�c powoli, kieruj�c si� dotykiem i s�uchem, upewni� si�, �e znajduje si� w cz�ci rozleg�ej piwnicy, pierwszym pomieszczeniu z ca�ego szeregu piwnic, kt�re, s�dz�c po echach, wydawa�y si� ci�gn�� bez ko�ca.

Odnalaz� niebawem drog� z powrotem do schod�w, kt�re, poniewa� od nich zacz��, potraktowa� jako swoj� baz�. Tym razem usiad� na najni�szym stopniu i siedzia� bez ruchu. By� g�odny i bardzo chcia�o mu si� pi�. Zabrali mu plecak, a nie pozostawili nic, czym m�g�by zaspokoi� g��d i pragnienie.

To twoja wina�� powiedzia� gorzko do siebie i jego umys� rozdzieli� si�, rozpoczynaj�c co� w rodzaju dialogu. C� takiego zrobi�em? Dlaczego mnie zaatakowali?

Przecie� Zove powiedzia� ci: nie ufaj nikomu. Oni nikomu nie ufaj� a maj� racj�.

Nawet komu�, kto przychodzi sam i prosi o pomoc?

Z twoj� twarz�, z twoimi oczami? Kiedy nawet na pierwszy rzut oka jest oczywiste, �e nie jeste� normaln� ludzk� istot�? Mimo wszystko mogli mi da� cho� �yk wody�� powiedzia�a by� mo�e dzieci�ca, wci�� nie znaj�ca strachu cz�� jego umys�u.

Tylko swemu przekl�temu szcz�ciu zawdzi�czasz to, �e nie zabili ci� od razu, jak tylko ci� zobaczyli�� stwierdzi� jego intelekt i na to ju� nie by�o odpowiedzi.

Oczywi�cie, wszyscy mieszka�cy Domu Zove przyzwyczaili si� do wygl�du Falka, a go�cie przybywali rzadko i byli ostro�ni w wyra�aniu swych spostrze�e�, tak �e nigdy nie by� zmuszony do zastanawiania si� nad tym, jak bardzo pod wzgl�dem fizycznym r�ni si� od innych. Teraz po raz pierwszy u�wiadomi� sobie, �e obcy spogl�daj�cy w jego twarz nigdy nie zobaczyli w niej twarzy cz�owieka.

Ten zwany Drehnemem ba� si� go i uderzy� dlatego, �e si� ba� i �e budzi� w nim wstr�t, poniewa� by� dla niego obcy, potworny, niewyt�umaczalny.

To by�o tylko to, co Zove usi�owa� mu powiedzie�, kiedy ostrzega� go tak powa�nie i niemal czule: �Musisz i�� sam, mo�esz i�� tylko sam�.

Teraz nie pozosta�o nic, tylko spa�. U�o�y� si�, jak m�g� najwygodniej, na najni�szym stopniu, gdy� klepisko by�o wilgotne, i zamkn�� oczy odgradzaj�c si� od zewn�trznej ciemno�ci.

Jaki� czas p�niej obudzi�y go myszy. Biega�y tu i tam z ledwo s�yszalnym chrobotem�� zig-zag dochodz�ce z ciemno�ci�� i szepta�y: ��le zabija� to �le zabija� halo haalllooo nie zabijaj nas nie zabijaj nas�.

��Zabijꠗ rykn�� Falk i wszystkie myszy zamilk�y. Trudno by�o mu znowu zasn��, cho� by� mo�e trudne by�o to, �e nie by� pewien, czy �pi, czy czuwa. Le�a� i zastanawia� si�, czy na zewn�trz jest dzie� czy noc; jak d�ugo b�d� trzymali go tutaj i czy maj� zamiar go zabi�; czy u�yj� tego �rodka znowu, a� zupe�nie zniszcz� mu umys�; a nie tylko wedr� si� we�; ile czasu trzeba, aby pragnienie zmieni�o si� z dolegliwo�ci w katusze; jak najlepiej �owi� w ciemno�ci myszy bez przyn�ty i �apki i jak d�ugo mo�na prze�y� na diecie z surowych myszy.

Kilka razy, aby odegna� od siebie te my�li, na nowo przeszukiwa� piwnic�. Znalaz� wielk� postawion� na sztorc beczk� czy kad� i serce zabi�o mu nadziej�, lecz d�wi�cza�a g�ucho, gdy maca� wok� niej, podrapa� sobie r�ce o wy�amane deski przy dnie. Nie znalaz� innych schod�w ani drzwi w tej swej �lepej w�dr�wce wzd�u� nie ko�cz�cych si�, niewidocznych �cian.

Straci� w ko�cu orientacj� i nie m�g� odnale�� schod�w. Usiad� w ciemno�ci na ziemi i wyobrazi� sobie padaj�cy gdzie� w lesie na szlaku jego samotnej w�dr�wki deszcz, szare �wiat�o i szept kropel w ga��ziach drzew. W my�lach powt�rzy� to wszystko, co pami�ta� ze Starego Kanonu, sam pocz�tek pocz�tk�w:

Po jakim� czasie usta mu tak wysch�y, �e spr�bowa� poliza� klepisko, czuj�c bij�c� od niego ch�odn� wilgo�, lecz do j�zyka przywar� tylko suchy py�. Myszy przemyka�y niekiedy tu� obok niego, szepcz�c w ciemno�ci.

Daleko w g��bi d�ugich korytarzy czerni szcz�kn�y rygle, zad�wi�cza� metal�� jasny, przeszywaj�cy brz�k �wiat�a. �wiat�o�

Niewyra�ne kszta�ty i cienie, �uki sklepie�, belki, jakie� otwory wy�oni�y si� i majaczy�y w ciemnej przestrzeni wok� niego. Z wysi�kiem stan�� na nogach i ruszy� chwiejnym biegiem w kierunku �wiat�a.

Dochodzi�o z niskich drzwi, przez kt�re, kiedy si� do nich zbli�y�, zobaczy� wierzcho�ki pag�rk�w, korony drzew i zar�owione wieczorne lub poranne niebo, kt�re o�lepi�o jego oczy jak po�udniowe s�o�ce w bezchmurny letni dzie�. Zatrzyma� si� przed progiem nie tylko dlatego, �e niemal o�lep�, ale i dlatego, �e tu� za drzwiami sta�a nieruchoma posta�.

��Wychod��� odezwa� si� cichy, ochryp�y g�os, g�os wielkiego m�czyzny, Argerda.

��Czekaj. Nie widz� jeszcze.

��Wychod�. I nie zatrzymuj si�. Nie odwracaj nawet g�owy, bo inaczej zamiast niej zostanie ci na karku kupka �u�lu.

Falk wszed� w drzwi, lecz znowu si� zawaha�. Jego umys�, dotychczas pogr��ony w ciemno�ci, teraz znowu zaczyna� pracowa�. Je�li puszczaj� go wolno, my�la�, mo�e to znaczy�, �e boj� si� go zabi�.

��Ruszaj!

Zaryzykowa�.

��Nie bez mojego plecaka�� powiedzia� cichym g�osem, kt�ry ledwo wydoby� si� z suchego gard�a.

��To jest laser.

��R�wnie dobrze mo�esz u�y� go teraz. Nie przejd� przez kontynent bez broni.

Tym razem to Argerd by� tym, kt�ry si� zawaha�. W ko�cu g�osem przechodz�cym niemal w pisk wrzasn�� do kogo�:

��Gretten! Gretten! Znie� na d� rzeczy obcego!

Przez jaki� czas nic si� nie dzia�o. Falk sta� w ciemno�ci tu� przed progiem, Argerd, nieruchomy, tu� za nim. Jaki� ch�opiec zbieg� po poros�ym traw� zboczu widocznym przez drzwi, cisn�� plecak Falka i znikn��.

��Podnie� to�� rozkaza� Argerd i Falk pos�ucha�, wychodz�c z cienia w �wiat�o.�� A teraz zabieraj si�.

��Czekaj�� mrukn�� Falk kl�kaj�c i pospiesznie przejrza� poprzerzucane rzeczy w rozpi�tym plecaku.�� Gdzie moja ksi��ka?

��Ksi��ka?

��Stary Kanon. Zwyk�a ksi��ka, nie elektroniczna�

��My�lisz, �e pozwoliliby�my ci st�d z ni� odej��? Falk os�upia�.

��Czy Kanony Cz�owieka nabior� dla was znaczenia, je�li je przeczytacie? Dlaczego j� zabra�e�?

��Nie wiesz i nigdy nie dowiesz si� tego, co my wiemy, a je�li zaraz st�d nie odejdziesz, odetn� ci laserem r�ce. Wstawaj i id� prosto przed siebie, ruszaj!�� W g�osie Argerda zn�w pojawi� si� piskliwy ton i Falk u�wiadomi� sobie, �e omal nie przekroczy� granicy. Dostrzeg� strach i nienawi�� bij�ce z topornie ciosanej, inteligentnej twarzy Argerda, poczu�, �e te same emocje udzielaj� si� i jemu, wi�c pospiesznie zapi�� plecak, wymin�� wielkiego m�czyzn� i ruszy� pod g�r� trawiastym zboczem wznosz�cym si� od drzwi piwnicy. To by�o �wiat�o zmierzchu�� s�o�ce dopiero co zasz�o. Szed� prosto w nie. Cienka, elastyczna ta�ma czystej niepewno�ci zdawa�a si� ��czy� ty� jego g�owy z ko�cem lufy laserowego miotacza w r�ce Argerda i rozci�ga�a si� coraz bardziej, w miar� jak odchodzi�. Przeszed� przez zaro�ni�ty zielskiem trawnik, przez most z lu�nych desek przerzucony nad rzek�, a potem skierowa� si� w g�r� �cie�k� wiod�c� w�r�d pastwisk i dalej w�r�d sad�w. Wszed� na szczyt wzg�rza. Rzuci� okiem za siebie, by zobaczy� ukryt� dolin� tak�, jak� zobaczy� j� po raz pierwszy: wype�nion� z�otym wieczornym �wiat�em, s�odk� i spokojn�, wysokie kominy domu stercz�ce ponad odbijaj�c� niebo rzek�. Potem pod��y� w mrok lasu, gdzie kr�lowa�a ju� noc.

Spragniony i g�odny, z�y i przygn�biony Faik widzia� siebie id�cego przez Wschodni Las bez okre�lonego celu i bez �adnej nadziei na przyjazne ognisko gdzie� po drodze, kt�re przerwa�oby uci��liw�, dzik� monotoni� jego w�dr�wki. Nie m�g� szuka� drogi, przeciwnie�� musia� unika� wszystkich dr�g i kry� si� przed lud�mi i ich siedzibami jak ka�de inne dzikie zwierz�. Tylko jedna rzecz pociesza�a go trochꠗ opr�cz potoku, gdzie zaspokoi� pragnienie, i paru k�s�w �ywno�ci z plecaka�� a by�a to my�l, �e chocia� sam sprowadzi� na siebie k�opoty, to jednak nie ugi�� si� pod nimi. Uda�o mu si� nastraszy� ucz�owieczonego dzika i zezwierz�conego cz�owieka w ich w�asnych siedzibach. Nape�ni�o go to otuch�: zna� siebie tak ma�o, �e wszystko, czego dokona�, by�o r�wnie� aktem samopoznania, i wiedz�c, jak bardzo brakuje mu tej wiedzy o sobie, by� zadowolony dowiaduj�c si�, �e przynajmniej nie brak mu odwagi. Napi� si�, zjad�, napi� si� znowu, a potem ruszy� dalej w �wietle ksi�yca, nik�ym, a jednak wystarczaj�cym dla jego oczu, dop�ki nie pozostawi� dobrej mili nier�wnego terenu mi�dzy sob� a Domem Strachu, jak w my�lach go nazywa�. Potem, wyczerpany, u�o�y� si� do snu na skraju niewielkiej polany, nie rozpalaj�c ogniska ani nie buduj�c sza�asu; le��c wpatrywa� si� w sk�pane w ksi�ycowym blasku zimowe niebo. Nic nie m�ci�o ciszy opr�cz powtarzaj�cych si� co jaki� czas dalekich pohukiwa� poluj�cej sowy. I ta samotno�� wyda�a mu si� koj�ca i b�ogos�awiona po wype�nionej g�osami i mysi� bieganin� ciemnej, wi�ziennej piwnicy Domu Strachu.

I kiedy tak spieszy� na zach�d, przemykaj�c w�r�d drzew i kolejnych dni, nie m�g� ju� zliczy� ani jednych, ani drugich. Czas mija�, a on szed� dalej.

Utraci� nie tylko ksi��k�, wzi�li r�wnie� srebrn� manierk�, dar Metocka, i male�kie puzderko, r�wnie� srebrne, zawieraj�ce dezynfekuj�c� ma��. Zabrali ksi��k� chyba tylko dlatego, �e bardzo jej potrzebowali albo te� brali j� za co� w rodzaju szyfru czy zakodowanego przekazu. Przez jaki� czas w niedorzeczny spos�b dotkliwie odczuwa� jej brak, gdy� wydawa�o mu si�, �e by�a jedynym prawdziwym ogniwem ��cz�cym go z lud�mi, kt�rzy zdobyli jego mi�o�� i zaufanie, tak �e kiedy� siedz�c przy ognisku powiedzia� sobie, �e nast�pnego dnia zawr�ci, odnajdzie Dom Strachu i odbierze swoj� ksi��k�. Lecz owego nast�pnego dnia poszed� znowu dalej. M�g� i�� przed siebie na zach�d, kieruj�c si� wskazaniami s�o�ca i kompasu, lecz nigdy nie odnalaz�by okre�lonego miejsca w tym bezkresie nie ko�cz�cych si� wzg�rz i dolin. Ani ukrytej doliny Argerda, ani te� Polany, gdzie w�a�nie teraz Parth by� mo�e tka�a na swym warsztacie w �wietle zimowego s�o�ca. Wszystko to przepad�o gdzie� za nim.

A mo�e dobrze si� sta�o, �e utraci� ksi��k�. C� tutaj znaczy� dla niego ten trafny i wytrwa�y mistycyzm prastarej cywilizacji, ten spokojny g�os opowiadaj�cy o zapomnianych wojnach i katastrofach? Rodzaj ludzki prze�y� katastrof�, lecz on opu�ci� ludzi. Zaszed� ju� zbyt daleko i by� ca�kowicie samotny. �y� teraz wy��cznie dzi�ki polowaniu, a to w znacznym stopniu skraca�o drog�, jak� przebywa� ka�dego dnia. Nawet je�li zwierzyna nie boi si� huku wystrza��w i jest bardzo liczna, polowanie wymaga czasu. Trzeba sprawi� i upiec �up, a potem siedzie� w zimowym ch�odzie przy ognisku i wysysa� ko�ci, i pozwoli�, aby ogarn�o ci� uczucie syto�ci i senno�ci; trzeba zbudowa� sza�as z kory i ga��zi dla ochrony przed deszczem i spa�, a nast�pnego dnia i�� dalej. Na ksi��k� nie by�o tu miejsca, nawet na �w stary kanon o Niedzia�aniu. Nie przeczyta�by go�� by� zbyt zm�czony, aby my�le�. Polowa�, jad�, spa�, szed�; milcz�cy w milcz�cym lesie, szary cie� prze�lizguj�cy si� na zach�d poprzez mro�n� puszcz�.

Pogoda pogarsza�a si� z dnia na dzie�. Cz�sto chude zdzicza�e koty, �liczne niewielkie stworzenia o pasiastych lub �aciatych futerkach i zielonych oczach czeka�y na skraju kr�gu blasku rzucanego przez ognisko na resztki jedzenia i zbli�a�y si� z chytr� i boja�liw� dziko�ci�, aby porwa� ko�ci, kt�re im ciska�. Gryzoni, kt�rymi si� �ywi�y, niemal si� nie spotyka�o; zapad�y w zimowy sen. �adne stworzenie, od czasu kiedy opu�ci� Dom Strachu, nie odezwa�o si� ani nie przem�wi�o do niego. Zwierz�ta tych pi�knych, skutych mrozem, nizinnych las�w, kt�re teraz przemierza�, by� mo�e nigdy nie widzia�y cz�owieka ani nie czu�y jego zapachu. I im bardziej oddala� si� od Domu Strachu, tym wyra�niej widzia� jego obco��: samego domu ukrytego w spokojnej dolinie, jego fundament�w o�ywionych myszami piszcz�cymi ludzkim g�osem i jego mieszka�c�w posiadaj�cych prawdziw� wiedz�, u�ywaj�cych narkotyk�w prawdy i pogr��onych w barbarzy�skiej ciemnocie. Tam z pewno�ci� bywa� Wr�g.

W�tpliwe by�o natomiast, czy Wr�g kiedykolwiek by� tutaj. Nikogo zreszt� tutaj nie by�o. Nikogo nigdy nie b�dzie. S�jka skrzecza�a w�r�d szarych ga��zi. Oszronione, br�zowe li�cie trzeszcza�y pod stopami; li�cie setek jesieni. Wielki jele� spogl�da� na niego z drugiej strony niewielkiej polany, nieporuszony, stawiaj�c pod znakiem zapytania jego prawo do przebywania tutaj.

��Nie zastrzel� ci�. Upolowa�em rano dwie kury�� odezwa� si� Falk.

Jele� utkwi� w nim wzrok z wynios�ym opanowaniem niemych istot, a potem powoli odszed�. Nic tu nie napawa�o Falka strachem. Nic si� do niego nie odzywa�o. Pomy�la�, �e w ko�cu ponownie zapomni mowy i znowu stanie si� taki, jaki by� przedtem: niemy, dziki, nieludzki. Zbyt daleko odszed� od ludzkich siedzib i przyby� do miejsc, kt�rymi w�adaj� nieme stworzenia i do kt�rych cz�owiek nigdy nie zagl�da.

Na skraju ��ki potkn�� si� o kamie� i ju� na czworakach przeczyta� wyblak�e litery, wyci�te w na wp� zagrzebanym w ziemi bloku: CK O.

Cz�owiek by� tutaj; �y� tutaj. Pod stopami Falka, pod �ci�tym lodem pag�rkowatym terenem poro�ni�tym bezlistnymi zaro�lami i nagimi drzewami, pod korzeniami, le�a�o miasto. Tylko �e on przyby� do tego miasta o jakie� tysi�c b�d� dwa tysi�ce lat za p�no.

Dni, kt�rych Falk nie liczy�, sta�y si� bardzo kr�tkie i by� mo�e by�o ju� po Nowym Roku, zimowym przesileniu. Chocia� pogoda nie by�a tak z�a, jak mog�a by� w�wczas, kiedy miasto wznosi�o si� nad Ziemi��� gdy� obecnie Ziemia znajdowa�a si� w cieplejszym cyklu meteorologicznym�� to jednak wci�� by�a przede wszystkim ponura i szara. �nieg pada� cz�sto, nie tak g�sty, aby uczyni� w�dr�wk� ci�k�, lecz wystarczaj�co obfity, aby Falk zrozumia�, �e gdyby nie zimowa odzie� i �piw�r, jakie otrzyma� w Domu Zove; musia�by znosi� co� wi�cej ni� zwyk�� niewygod�, jak� przynosi ch��d. P�nocny wiatr wia� niezmordowanie tak ostro, �e je�li tylko by�o to mo�liwe, wola� i�� wraz z nim, wybieraj�c drog� na po�udniowy zach�d, ni� wystawia� twarz na mro�ne podmuchy.

W ciemno�ciach jakiego� ponurego popo�udnia, przepe�nionego deszczem i �niegiem, przedzieraj�c si� przez g�ste zaro�la je�yn porastaj�cych kamienisty, b�otnisty grunt z trudem zszed� do ci�gn�cej si� na po�udnie doliny, kt�rej dnem p�yn�� strumie�. Niespodziewanie zaro�la rozst�pi�y si� i to, co ujrza�, spowodowa�o, �e stan�� jak wryty. Przed nim p�yn�a wielka rzeka, l�ni�c matowo w strumieniach deszczu. Deszczowe opary na wp� przes�ania�y drugi, niski brzeg. Szeroko�� i majestat tej ogromnej, pogr��onej w ciszy, pr�cej na zach�d pod niskim niebem masy ciemnej wody nape�ni�a go l�kiem. Zrazu pomy�la�, �e musi to by� Wewn�trzna Rzeka, jeden z niewielu punkt�w orientacyjnych wn�trza kontynentu, znana z pog�osek mieszka�com wschodnich Le�nych Dom�w; lecz wie�ci g�osi�y, �e ma p�yn�� na po�udnie, wyznaczaj�c zachodni� granic� kr�lestwa drzew. Z pewno�ci� zatem by� to dop�yw Wewn�trznej Rzeki. Z tego to powodu pod��y� za jego biegiem, ale r�wnie� i dlatego, �e uwalnia� go od wysokich wzg�rz i zapewnia� zarazem wod� i obfite �owy; poza tym od czasu do czasu przyjemnie by�o mie� pod stopami piaszczysty brzeg i otwarte niebo ponad g�ow� zamiast nie ko�cz�cej si� ciemno�ci bezlistnych ga��zi. Pod��aj�c wzd�u� rzeki szed� od po�udnia ku zachodowi przemierzaj�c falist� le�n� krain�, zimn�, nieruchom� i bezbarwn� w u�cisku zimy.

Kt�rego� z tych wielu porank�w nad rzek� strzeli� jedn� z dzikich kur, gromadz�cych si� w skrzecz�ce, nisko lec�ce stada, tak pospolitych tutaj, �e stanowi�y jego podstawowe po�ywienie. Przestrzeli� jej skrzyd�o, wi�c �y�a, kiedy j� podnosi�. Zatrzepota�a skrzyd�ami i krzykn�a swym �widruj�cym, ptasim g�osem:�� Zabiera�-�ycie-zabiera�-�ycie-zabiera慠� I wtedy ukr�ci� jej szyj�.

S�owa d�wi�cza�y mu w g�owie i nie chcia�y ucichn��. Ostatnim razem, kiedy zwierz� m�wi�o do niego, znajdowa� si� w przedsionku Domu Strachu. Gdzie� w�r�d tych odludnych szarych wzg�rz byli, lub wci�� s�, ludzie: jaka� ukryta grupa, jak domownicy Argerda, lub okrutni W�drowcy, kt�rzy zabij� go, je�li ujrz� jego obce oczy, albo wykonawcy, kt�rzy uczyni� z niego wi�nia lub niewolnika i zabior� do swych W�adc�w. I cho� najprawdopodobniej u kresu tego wszystkiego b�dzie musia� stan�� twarz� w twarz z W�adcami, to jednak chcia� odnale�� swoj� w�asn� drog� do nich, w odpowiednim dla siebie czasie, chcia� te� w�wczas by� sam. Nie ufaj nikomu, unikaj ludzi! Dobrze zapami�ta� t� lekcj�. Tego dnia szed� niezwykle ostro�nie i czujnie, i tak cicho, �e ptaki wodne, kt�re t�umnie zasiedla�y brzegi rzeki, podrywa�y si�, zaskoczone, niemal spod jego n�g.

Nie przekroczy� �adnej �cie�ki ani nie dostrzeg� �adnego znaku, kt�ry �wiadczy�by o tym, �e mieszka�y tu jakie� ludzkie istoty lub �e kiedykolwiek zbli�a�y si� do rzeki. Lecz pod koniec kr�tkiego popo�udnia stado br�zowozielonego dzikiego ptactwa poderwa�o si� przed nim i odlecia�o ponad wod� kwacz�c i nawo�uj�c si� nawzajem ludzkimi g�osami.

Nieco dalej zatrzyma� si�, gdy� wyda�o mu si�, �e czuje niesiony wiatrem zapach dymu.

Wiatr wia� w g�r� rzeki, ku niemu, od p�nocnego zachodu. Szed� dalej ze zdwojon� ostro�no�ci�. Potem, gdy noc wzbiera�a ju� w�r�d pni drzew i zamazywa�a ciemno�ci� rozci�gni�t� wst�g� rzeki, daleko przed nim, nad zaro�ni�tym g�szczem wierzb brzegiem, zamigota�o �wiat�o; znikn�o i znowu rozb�ys�o.

To nie strach czy nawet ostro�no�� by�y tym, co zatrzyma�o go w miejscu, aby wpatrze� si� w odleg�e migotanie. Pomijaj�c jego w�asne samotne ogniska, by�o to pierwsze �wiat�o, jakie widzia� w tej puszczy od czasu, kiedy opu�ci� Polan�. To �wiat�o �wiec�ce z daleka poprzez mrok wzruszy�o go do g��bi.

Wytrwa�y w swym urzeczeniu czeka�, a� zapad�a zupe�na ciemno��. Potem poszed� powoli i bezg�o�nie wzd�u� brzegu,. wci�� kryj�c si� w�r�d wierzb, dop�ki nie zbli�y� si� na tyle, aby zobaczy� ��ty od p�on�cego wewn�trz ognia prostok�t okna, skraj obwiedzionego �niegiem dachu ponad nim i jeszcze wy�ej zwisaj�ce ga��zie sosny. Ponad czarnym lasem i rzek� zwisa�a ogromna konstelacja Oriona. Zimowa noc by�a mro�na i cicha. Co jaki� czas suchy �nie�ny py� odrywa� si� od ga��zi i spadaj�c migota� w blasku ognia w swej powolnej drodze ku czarnej wodzie.

Falk sta� wpatruj�c si� w �wiat�o wydobywaj�ce si� z chaty. Zbli�y� si� odrobin�, a potem przez d�ugi czas sta� bez ruchu.

Drzwi chaty otwar�y si� ze skrzypni�ciem, rozpo�cieraj�c wachlarz z�ota na ciemnym gruncie i wzbijaj�c k��b b�yszcz�cego �nie�nego py�u.

��Podejd� do �wiat�a�� powiedzia� stoj�cy bez �adnej os�ony w z�otym prostok�cie wej�cia m�czyzna.

Falk, skryty w ciemnych zaro�lach, po�o�y� d�o� na laserze, nie czyni�c poza tym �adnego innego ruchu.

��S�ysza�em twoje my�li. Jestem S�uchaczem. Chod�, nie ma si� czego ba�. Czy mnie rozumiesz?

Milczenie.�� Mam nadziej�, �e tak, poniewa� nie mog� u�y� my�lomowy. Nie ma tu nikogo opr�cz ciebie i mnie�� powiedzia� spokojny g�os.�� S�ysz� samochc�c, tak jak ty s�yszysz swoimi uszami, i wci�� s�ysz� ci� tam, w ciemno�ci. Chod� i zapukaj, je�li chcesz poby� przez chwil� pod dachem.

Drzwi zamkn�y si�.

Falk sta� bez ruchu przez jaki� czas. Potem zrobi� w ciemno�ci te kilka krok�w dziel�cych go od drzwi male�kiej chaty i zapuka�.

��Wejd�!

Otworzy� drzwi i wkroczy� do �rodka w ciep�o i �wiat�o. Stary m�czyzna, z d�ugim opadaj�cym na plecy warkoczem siwych w�os�w, kl�cza� przy palenisku dok�adaj�c do ognia. Nie odwr�ci� si�, aby spojrze� na go�cia, dalej metodycznie uk�ada� bierwiona. Po chwili odezwa� si� g�o�no, w powolnym za�piewie:

W ko�cu siwa g�owa odwr�ci�a si�. Stary m�czyzna u�miecha� si�; jego w�skie, jasne oczy spogl�da�y z ukosa na Falka.

Ochryp�ym i niepewnym g�osem, od dawna bowiem nie wypowiedzia� ani s�owa, Falk odpowiedzia� nast�pnym wersem Starego Kanonu:

��Cha, cha!�� za�mia� si� starzec.�� Czy� nie? ��tooki? Chod�, siadaj, tutaj przy ogniu. Obcy, tak, tak, naprawd� jeste� obcy. Jak daleko od swoich? Kto to wie? Od jak dawna nie my�e� si� w gor�cej wodzie? Kto to wie? Gdzie ten przekl�ty kocio�ek? Zimna noc na szerokim �wiecie, prawda? Zimna jak poca�unek zdrajcy. Tu go mamy; nape�nij go z tego cebra, tam przy drzwiach, dobrze? Potem postawi� go na ogniu, o taaak. Jestem Thurro-dowist, widz�, �e wiesz, co to znaczy, wi�c nie znajdziesz tu wielkich wyg�d. Ale gor�ca k�piel jest gor�c� k�piel�, bez wzgl�du na to, czy kocio�ek podgrzany b�dzie fuzj� termoj�drow�, czy wi�zk� sosnowego chrustu, co? Tak, naprawd� jeste� obcy, ch�opcze, a twoim rzeczom te� przyda�oby si� pranie, cho� by� mo�e s� nieprzemakalne. Co tam masz? Kr�liki? Wspaniale. Udusimy je jutro z paroma jarzynkami. Jarzyn nie ustrzelisz swoim laserem. A przecie� nie mog�e� z plecaka zrobi� magazynu na kapust�. Mieszkam tu sam, m�j ch�opcze, sam, ca�kiem samiute�ki. Dlatego �e jestem wielkim, bardzo wielkim, najwi�kszym S�uchaczem, �yj� sam i tak wiele m�wi�. Nie urodzi�em si� tutaj, jak grzyb w lesie� ale przebywaj�c z innymi lud�mi nigdy nie mog�em zamkn�� si� przed ich umys�ami, przed tym ca�ym brz�czeniem, smutkiem, paplanin� i naprzykrzaniem, i przed tymi wszystkimi drogami, kt�rymi zd��ali, i czu�em si� tak, jakbym nagle musia� znale�� swoj� w�asn� drog� przez czterdzie�ci r�nych las�w. Wi�c przyby�em tutaj, aby �y� w prawdziwym lesie, otoczony tylko zwierz�tami, kt�rych umys�y s� ubogie i ciche. Nie ma �mierci w ich my�lach. I nie ma w nich k�amstwa. Siadaj, wiele dni trwa�a twoja w�dr�wka i twoje nogi s� utrudzone.

Falk usiad� na drewnianej �awie przy palenisku.

��Dzi�kuj� za go�cinꠗ zacz�� i chcia� powiedzie� swe imi�, gdy starzec rzek�:

��Nie ma potrzeby. Mog� ci da� wiele dobrych imion, wystarczaj�co dobrych dla tej cz�ci �wiata. ��tooki, Obcy, Go�� czy jakiekolwiek inne. Pami�taj, jestem S�uchaczem, a nie parawerbalist�. Nie odbieram s��w ani imion. Nie potrzebuj� ich. Wiedzia�em, �e tam w ciemno�ci stoi samotna dusza i wiedzia�em, �e moje o�wietlone okno b�yszczy w twoich oczach. Czy to nie wystarczy, a nawet bardziej ni� wystarczy? A ja mam na imi� Wci�� Samiute�ki. Dobrze? Zosta� przy ogniu, ogrzej si�.

��Ju� mi ciep�o�� odpar� Falk.

Siwy warkocz skaka� po plecach starca, gdy chodzi� tam i z powrotem, szybki i kruchy, ani na chwil� nie przestaj�c m�wi� cichym g�osem; ani razu nie zada� konkretnego pytania, nigdy nie przerywa�, aby us�ysze� odpowied�. Nie by�o w nim cienia strachu i niemo�liwe by�o ba� si� go.

Teraz wszystkie dni i noce w�dr�wki przez las zla�y si� w jedno i pozosta�y gdzie� za Falkiem. Ju� nie obozowa� pod go�ym niebem, trafi� do domu. Nie musia� my�le� o pogodzie, ciemno�ci, gwiazdach, zwierz�tach i drzewach. M�g� siedzie� wyci�gn�wszy nogi do buchaj�cego blaskiem paleniska, m�g� je�� w towarzystwie innej osoby, m�g� k�pa� si� przed kominkiem w drewnianej balii pe�nej gor�cej wody. Nie wiedzia�, co by�o wi�ksz� przyjemno�ci�: czy ciep�o tej wody, kt�ra zmywa�a z niego brud i zm�czenie, czy te� ciep�o, kt�re ogarnia�o tutaj jego dusz�: ta niedorzeczna, pokr�tna, �ywa gadanina starego cz�owieka, ta cudowna zawi�o�� ludzkiego j�zyka po tak d�ugim milczeniu puszczy.

Wierzy� w to, co m�wi� mu starzec: �e by� zdolny. wyczu� doznania i emocje Falka, �e by� s�uchaczem umys�u, empat�. Empatia ma si� do telepatii mniej wi�cej tak jak dotyk do wzroku: to bardziej nieokre�lony, prymitywniejszy i intymniejszy zmys�. Nie poddawa�a si� w takim stopniu precyzyjnej, wyuczonej, �wiadomej kontroli jakiej podlega� przekaz telepatyczny; wzajemna, mimowolna empatia nie by�a czym� niecodziennym nawet w�r�d os�b niewyszkolonych. Niewidoma Kretyan szkoli�a si� w s�uchaniu umys�u, maj�c wrodzony dar ku temu; nie mo�na go by�o jednak por�wna� z tym, jaki posiada� starzec. Nie zabra�o Falkowi wiele czasu, aby upewni� si�, �e rzeczywi�cie stary m�czyzna nieustannie, w jakim� stopniu, �wiadom jest wszystkiego, co jego go�� odczuwa i jakich doznaje emocji. Z jakiego� nieokre�lonego powodu nie przejmowa� si� tym, podczas gdy �wiadomo�� tego, �e narkotyk Argerda umo�liwi� telepatyczne sondowanie jego umys�u, rozw�ciecza�a go. Tutaj intencja by�a inna, zupe�nie inna.

��Rano zabi�em kurꠗ odezwa� si�, kiedy starzec zamilk� na chwil�, grzej�c dla niego gruby r�cznik przy trzaskaj�cym ogniu.�� M�wi�a� tym j�zykiem. Kilka s��w z� z Prawa. Czy to nie znaczy, �e kto� bywa tutaj, kto�, kto uczy mowy zwierz�ta i ptactwo?�� Nie by� a� tak odpr�ony, nawet po gor�cej k�pieli, aby nazwa� Wroga wprost�� nie po lekcji, jak� otrzyma� w Domu Strachu.

Zamiast odpowiedzi starzec po raz pierwszy zada� prawdziwe pytanie.

��Czy zjad�e� t� kur�?

��Nie�� odpar� Falk wycieraj�c si� do sucha r�cznikiem, a� w �arze bij�cym od ognia jego sk�ra poczerwienia�a staj�c si� podobn� do wypolerowanego br�zu.�� Nie po tym, jak przem�wi�a. Zamiast tego strzeli�em kr�liki.

��Zabi� i nie zje��? Wstyd� si�, wstyd� si�.�� Starzec zagdaka�, a potem zapia� jak dziki kogut.�� Czy� nie ma w tobie czci dla �ycia? Musisz zrozumie� Prawo. Powiada ono, �e nie mo�esz zabija�, o ile nie musisz. A nawet w�wczas nie powinno by� to �atwe. Pami�taj o tym, kiedy znajdziesz si� w Es Toch. Jeste� ju� suchy? Okryj sw� nago��, Adamie z Kanonu Yaweh. Masz, zawi� si� w to, nie jest to takie �liczne jak twoje ubranie, to tylko jelenia sk�ra wygarbowana w moczu, ale przynajmniej jest czysta.

��Sk�d wiesz, �e id� do Es Toch?�� zapyta� Falk otulaj�c si� jak tog� mi�kk� sk�rzan� szat�.

��Poniewa� nie jeste� cz�owiekiem�� odpar� starzec.�� I pami�taj, �e jestem s�uchaczem. Znam miejsce�� czy tego chc�, czy nie�� ku kt�remu zd��a tw�j umys�, tak samo obce jak i on. P�noc i po�udnie s� zamglone, gdzie� daleko na wschodzie widz� utracon� jasno��, na zachodzie za� rozpo�ciera si� ciemno��, nieprzenikniona ciemno��. Znam t� ciemno��. S�uchaj. S�uchaj mnie, poniewa� ja nie chc� s�ucha� ciebie, m�j drogi, b��dz�cy go�ciu. Gdybym chcia� s�ucha� ludzkiej gadaniny, nie �y�bym tutaj w�r�d dzikich �wi�, sam jak dzika �winia. Musz� ci to powiedzie�, zanim p�jd� spa�. S�uchaj zatem: Shinga jest niewielu. To najwa�niejsza wiadomo��, a zarazem m�dro�� i dobra rada. Pami�taj o tym, kiedy wejdziesz w straszliw� ciemno�� b�yszcz�cych �wiate� Es Toch. Informacje zawsze mog� si� przyda�, cho�by by�y niepe�ne. A teraz zapomnij o wschodzie i zachodzie i id� spa�. K�ad� si� do ��ka. Chocia� jako Thurro-dowist sprzeciwiam si� wszelkiemu zbytkowi, to jednak nie mam nic przeciwko prostym przyjemno�ciom umilaj�cym �ycie, takim jak ��ko do spania. Przynajmniej co jaki� czas. Tak samo nie mam nic przeciwko towarzystwu innych ludzi�� raz lub dwa razy do roku. Chocia� nie mog� powiedzie�, �ebym odczuwa� ich brak, tak jak ty. Sam nie oznacza samotny��� I gdy uk�ada� sobie na pod�odze pos�anie, tkliwym za�piewem zacytowa� swoje kredo z M�odszego Kanonu:�� �Nie jestem bardziej samotny ni� strumyk przy m�ynie, chor�giewka na dachu, ni� p�nocna gwiazda, po�udniowy wiatr, kwietniowy deszcz, styczniowa odwil�, pierwszy paj�k w nowym domu�� Nie jestem bardziej samotny ni� ten g�upiec �miej�cy si� nad Stawem, nie bardziej samotny ni� sam Walden Pond{Nieprzet�umaczalny ci�g skojarze�: Walden Pond (dos�. Staw Walden) miejsce we wsch. Massachusetts, gdzie w latach 1845�1847 przebywa� Henry David Thoreau (1817�1862)�� (st�d zniekszta�cone Thurro), ameryka�ski filozof moralista i pisarz, przedstawiciel transcendentalizmu, obserwator i mi�o�nik przyrody, autor m.in. kontemplacyjnych esej�w �Walden, or Life in the Woods�}.

Potem powiedzia� �dobranoc� i nie odezwa� si� ju� m�cej. T� noc Falk przespa� po raz pierwszy krzepkim g��bokim snem, jakiego nie zazna� od pocz�tku podr�y.

Sp�dzi� jeszcze dwa dni i dwie noce w chacie nad brzegiem rzeki, gdy� gospodarz by� mu bardzo rad, trudno wi�c by�o mu opu�ci� ten male�ki rajski przybytek ciep�a i ludzkiego towarzystwa. Starzec rzadko s�ucha� i nigdy nie odpowiada� na pytania, lecz w nie ko�cz�cym si� potoku jego paplaniny nagle pojawia�y si� jakie� aluzje lub strz�pki fakt�w, aby zaraz znikn��. Zna� drog� na zach�d i jej okolice�� lecz Falk nie by� pewien jak dalece. Wydawa�o si�, �e z pewno�ci� do Es Toch, a by� mo�e jeszcze dalej. Lecz co le�a�o za Es Toch? Falk sam nie mia� poj�cia wyj�wszy to, �e ostatecznie mo�na by�o doj�� do Zachodniego Oceanu i przemierzywszy go do Wielkiego Kontynentu, a w ko�cu zatoczywszy ko�o dotrze� znowu do Wschodniego Oceanu i Lasu. Ludzie wiedzieli, �e �wiat jest okr�g�y, ale nie osta�a si� �adna mapa. Falk mia� wra�enie, �e starzec m�g�by narysowa� map�, lecz on sam mia� nik�e wyobra�enie o tym, gdzie si� teraz znajduje, jego gospodarz bowiem nigdy nie m�wi� o niczym, co robi� lub co widzia� gdziekolwiek indziej poza t� male�k� polank� na brzegu rzeki.

��Uwa�aj na kury, tam w dole rzeki�� ni st�d, ni zow�d odezwa� si� starzec podczas �niadania, kt�re jedli wczesnym porankiem przed odej�ciem Falka.�� Niekt�re z nich umiej� m�wi�. Inne s�ucha�. Jak my, co? Ja m�wi�, a ty s�uchasz. Poniewa�, oczywi�cie, ja jestem S�uchaczem, a ty Wys�annikiem. Przekl�ta niech b�dzie logika. Pami�taj o kurach i nie ufaj tym, kt�re �piewaj�. Kogut�w nie musisz si� obawia�, za bardzo zaj�te s� pianiem. Id� sam. To ci nie zaszkodzi. Przeka� ode mnie wyrazy szacunku wszystkim Ksi�ciom i W�drowcom, jakich spotkasz, szczeg�lnie Henstrelli. Przy okazji przysz�o mi do g�owy, �e do��; ju� si� nagimnastykowa�e� w czasie swej w�dr�wki i mo�e chcia�by� wzi�� m�j �migacz. Zupe�nie o nim zapomnia�em. Nie b�d� go potrzebowa�, bo nigdzie si� ju� nie wybieram; wyj�wszy podr� na tamten �wiat. Mam nadziej�, �e znajdzie si� kto�, kto mnie pogrzebie, kiedy umr�, albo przynajmniej wywlecze mnie na zewn�trz ku uciesze szczur�w i mr�wek. Nie podoba mi si�, �e m�g�bym si� tutaj rozk�ada�, po tych wszystkich latach, kiedy utrzymywa�em to miejsce w czysto�ci. Oczywi�cie nie mo�esz u�ywa� �migacza w lesie, nie ma r�wnie� szlak�w godnych tej nazwy, ale je�li zdecydujesz si� pod��a� rzek�, b�dziesz mia� mi�� podr�. Tak samo po drugiej stronie Wewn�trznej Rzeki, kt�r� nie�atwo przeby� po odwil�ach, chyba �e jeste� z�baczem. Je�li chcesz go wzi��, znajdziesz go w przybud�wce. Mnie nie jest potrzebny.

Mieszka�cy Domu Kathol, osady le��cej najbli�ej Domu Zove, byli Thurro-dowistami. Falk wiedzia�, �e jedn� z ich naczelnych zasad by�o dawa� sobie rad� tak d�ugo, jak to mo�liwe w granicach zdrowego rozs�dku i bezpiecze�stwa, bez pomocy mechanicznych urz�dze� i narz�dzi. To, �e ten starzec, �yj�cy w o wiele prymitywniejszych warunkach ni� oni, hoduj�cy dr�b i jarzyny, bo nie mia� nawet strzelby, aby polowa�, mo�e posiada� co� z owej fantastycznej technologii, kt�rej cz�stk� by� �migacz, sprawi�o, �e w Falku po raz pierwszy zakie�kowa� cie� podejrzenia.

S�uchacz cmokn�� wysysaj�c resztki jedzenia z z�b�w i zachichota�.

��Nie mia�e� �adnego powodu, �eby mi zaufa�, obcy m�odzieniaszku�� powiedzia�.�� Ani ja tobie. Ostatecznie co� nieco� mo�e si� ukry� nawet przed najwi�kszym S�uchaczem. Niekt�re sprawy mog� si� ukry� nawet przed w�asnym umys�em, tak �e cz�owiek nie mo�e uchwyci� ich w d�onie my�li, czy� nie? Bierz �migacz. Czas mego podr�owania min��. Unosi tylko jedn� osob�, ale ty wyruszysz sam. S�dz�, �e masz przed sob� d�ug� podr�, d�u�sz� ni� kiedykolwiek m�g�by� odby� pieszo. Lub �cigaczem, je�li ju� o to chodzi.

Falk nie pyta�, co mia� na my�li, lecz starzec sam odpowiedzia�:

��Mo�e b�dziesz musia� wr�ci� do domu�� rzek�. Rozstaj�c si� z nim w mro�nym, mglistym brzasku pod skutymi lodem sosnami, w �alu rozstania i z wdzi�czno�ci Falk wyci�gn�� da niego r�k� jak do Pana Domu; tak w�a�nie o tym pomy�la�, lecz gdy to ju� zrobi�, powiedzia�:

��Tiokioi�

��Jak mnie nazwa�e�, Wys�anniku?

��To znaczy� to znaczy ojciec, tak s�dzꅠ� S�owo wymkn�o mu si� z ust w jaki� dziwaczny, nie�wiadomy spos�b. Nie by� pewien jego znaczenia i nie mia� poj�cia co to za j�zyk.

���egnaj, biedny ufny g�upcze! B�dziesz m�wi� prawd� i prawda ci� uwolni. Lub nie, to zale�y od okoliczno�ci. Id� wci�� samiute�ki, to najlepszy spos�b, �eby doj�� do celu: B�dzie mi brak twoich sn�w. �egnaj, �egnaj. Ryba i go�cie zaczynaj� cuchn�� po trzech dniach. �egnaj!

Falk ukl�kn�� na �migaczu, wytwornej ma�ej maszynie, czarnej paristoli wy�o�onej tr�jwymiarow� arabesk� z platynowego drutu. Ornamenty niemal zakrywa�y uk�ad sterowniczy, lecz u�ywa� ju� �migacza w Domu Zove, wi�c po minucie uwa�nego przygl�dania si� kontrolnym �ukom dotkn�� lewego, przesuwaj�c po nim palec, dop�ki �migacz nie uni�s� si� bezszelestnie na dwie stopy, a potem u�ywaj�c prawego �uku pos�a� �agodnym �lizgiem ma�� maszyn� ponad ogr�dkiem i brzegiem rzeki, a� zawis�a poni�ej chaty nad zbrylonym lodem wstecznego pr�du. Odwr�ci� si�, aby zawo�a� na po�egnanie, ale starzec wr�ci� ju� do chaty i zamkn�� drzwi. I gdy Falk skierowa� sw�j bezg�o�ny pojazd w d� szerokiej, ciemnej alei rzeki, niezmierzona cisza znowu zamkn�a si� wok� niego.

Lodowata mg�a gromadzi�a si� na szerokich zakr�tach rzeki, przed nim i za nim, i wzdyma�a si� w�r�d drzew po obu brzegach. Ziemia, drzewa i niebo by�y szare od lodu i mg�y. I tylko woda, p�yn�ca niewiele wolniej ni� on nad ni� szybowa�, by�a ciemna. Kiedy wraz z nastaj�cym dniem zacz�� pada� �nieg, jego p�atki zdawa�y si� ciemne na tle nieba, bia�e za� na tle wody, zanim znikn�y opadaj�c i nikn�c w niesko�czonym nurcie.

Ten spos�b podr�owania by� dwa razy szybszy od marszu, bezpieczniejszy i �atwiejszy�� tak naprawd� zbyt �atwy, monotonny i usypiaj�cy. Falk by� zadowolony, kiedy musia� wyl�dowa� na brzegu, aby zapolowa� lub rozbi� ob�z. Wodne ptactwo niemal wpada�o mu w r�ce, a zwierz�ta schodz�ce na brzeg do wodopoju przypatrywa�y mu si�, jak gdyby na swym �migaczu by� przelatuj�cym �urawiem albo czapl�, i wystawia�y swe bezbronne boki i piersi na jego strza�y. Wi�c nie pozostawa�o mu nic innego, jak tylko obedrze� je ze sk�ry, sprawi�, upiec, zje��, a potem zbudowa� sobie niewielki sza�as z ga��zi lub kory, z dachem z odwr�conego �migacza, chroni�cy w nocy przed deszczem i �niegiem; spa�, o �wicie jad� zimny posi�ek pozosta�y z wieczora, gasi� pragnienie �ykiem wody z rzeki i rusza� dalej. I dalej.

Zabawia� si� �migaczem, aby jako� wype�ni� nudne godziny: podrywa� go na pi�tna�cie st�p w g�r�, gdzie wiatr i pr�dy powietrza destabilizowa�y poduszk� powietrzn� i mog�y wywr�ci� �migacz, o ile natychmiast nie zareagowa� wyr�wnuj�c lot sterem lub balansem cia�a, albo ciska� go w wod�, w dziki zgie�k piany i wodnego py�u, tak �e podskakiwa�, odbija� si� i rozbryzgiwa� wod� po ca�ej rzece, brykaj�c jak �rebak. Kilka upadk�w nie odstraszy�o Falka od tej zabawy. �migacz zaprogramowany by� na unoszenie si� na wysoko�ci stopy w razie utraty kontroli, wi�c wszystko, co musia� zrobi�, to wdrapa� si� na�, skierowa� do brzegu i rozpali� ogie�, je�li zmarz�, a je�li nie, po prostu ruszy� dalej. Jego ubranie by�o wodoszczelne, w zwi�zku z tym rzeka moczy�a go niewiele bardziej ni� deszcz. Jego zimowy ubi�r chroni� przed zimnem, jednak nigdy nie by�o mu naprawd� ciep�o. Male�kie obozowe ogniska s�u�y�y mu tylko do gotowania. Prawdopodobnie w ca�ym Wschodnim Lesie nie by�o wystarczaj�cej ilo�ci suchego drewna dla rozpalenia prawdziwego ogniska. Nie po tylu dniach deszczu, mokrego �niegu, mg�y i znowu deszczu.

Sta� si� bieg�y w odbijaniu �migaczem w d� rzeki w seriach d�ugich, g�o�nych, rybich skok�w, uko�nych odbi� ko�cz�cych si� trzaskiem i bryzgami wodnego py�u. Ha�a�liwo�� tej zabawy sprawia�a mu niekiedy przyjemno��, przerywa�a bowiem cich� monotoni� �lizgu ponad rzek�, p�yn�c� niezmiennie po�r�d drzew i wzg�rz. Zabawia� si� w�a�nie w ten spos�b na zakr�cie rzeki, reguluj�c przechy� swych skr�t�w delikatnymi, szybkimi dotkni�ciami �uk�w kontrolnych, kiedy nagle zahamowa� zatrzymuj�c si� bezg�o�nie w powietrzu. Daleko przed nim, w dole l�ni�cej stalowo rzeki p�yn�a ku niemu ��d�.

Nic nie przes�ania�o widoku ani w jedn�, ani w drug� stron�; nie by�o mo�liwo�ci, aby niepostrze�enie w�lizgn�� si� za zas�on� drzew. Falk po�o�y� si� p�asko na �migaczu, z laserem w r�ce, i sterowa� w d� ku prawemu brzegowi rzeki unosz�c si� na wysoko�ci dziesi�ciu st�p, tak aby mie� przewag� wysoko�ci nad lud�mi w �odzi.

P�yn�li bez trudu, halsuj�c na jednym niewielkim tr�jk�tnym �aglu. Gdy si� zbli�yli, do jego uszu doszed� zwiewany wiej�cym w d� rzeki wiatrem nik�y odg�os �piewanej przez nich pie�ni.

Zbli�ali si� coraz bardziej, nie zwracaj�c na niego uwagi, wci�� �piewaj�c.

Tak daleko, jak tylko si�ga� sw� kr�tk� pami�ci�, muzyka zarazem poci�ga�a go i przera�a�a, nape�nia�a czym� w rodzaju bolesnej rozkoszy, przyjemno�ci�, kt�rej drug� stron� by�a m�ka. S�ysz�c �piewaj�cych ludzi jeszcze g��biej odczu�, �e nie jest cz�owiekiem, �e ta gra tonacji, rytmu i brzmienia jest mu obca; nie jak co�, czego zapomnia�, lecz jak co�, co jest zupe�nie nowe, jak co�, co nigdy nie by�o cz�stk� jego istoty. Lecz przez t� obco�� �piew poci�ga� go i nie zdaj�c sobie z tego sprawy wyhamowa� �migacz, aby pos�ucha�. Cztery czy pi�� g�os�w �piewa�o wsp�brzmi�c, dziel�c si� i przeplataj�c w tak niezwyk�ej harmonii, jakiej nigdy jeszcze nie zdarzy�o mu si� s�ysze�. Nie rozumia� s��w. Ca�y las, mile szarej wody i szarego nieba zdawa�y si� wraz z nim s�ucha� w wyt�onej, nie pojmuj�cej ciszy.

Pie�� zamar�a, dostrajaj�c si� i wi�dn�c w cichym rozgwarze �miechu i rozmowy. �migacz i ��d� znajdowa�y si� teraz niemal naprzeciwko, odleg�e od siebie o niewiele ponad sto krok�w. Wysoki, szczup�y m�czyzna, kt�ry siedzia� wyprostowany przy sterze, zawo�a� co� czystym g�osem, nios�cym si� wyra�nie ponad wod�. R�wnie� i tym razem Falk nie uchwyci� znaczenia �adnego s�owa. W szarym zimowym �wietle w�osy m�czyzny i czterech czy pi�ciu pozosta�ych pasa�er�w �odzi b�yszcza�y ciemnym z�otem, jak gdyby byli blisko spokrewnieni lub pochodzili z tego samego rodu. Nie m�g� wyra�nie dostrzec twarzy; widzia� tylko czerwonoz�ote w�osy i szczup�e postacie pochylaj�ce si� do przodu, �miej�ce si� i kiwaj�ce na niego. Na moment jedn� z tych twarzy ujrza� wyra�nie�� by�a to twarz kobiety przypatruj�cej mu si� uwa�nie poprzez wiatr i p�yn�c� wod�. Wyhamowa� �migacz zupe�nie, a� zawis� nieruchomo nad wod�; ��d� zdawa�a si� r�wnie� pozostawa� bez ruchu na rzece.

��Chod� do nas�� zawo�a� znowu m�czyzna i tym razem, rozpoznaj�c j�zyk, Falk zrozumia� go. By� to stary j�zyk Ligi, lingal. Jak wszyscy Le�ni Ludzie Falk nauczy� si� go z nagra� i ksi��ek, gdy� dokumenty, kt�re pozosta�y ze Z�otego Wieku, by�y sporz�dzone w�a�nie w nim, s�u�y�y poza tym jako wsp�lna mowa dla ludzi pos�uguj�cych si� r�nymi j�zykami. Dialekt Lasu wywodzi� si� z lingalu, lecz przez tysi�c lat tak si� zmieni�, �e obecnie nawet poszczeg�lne Domy mia�y swe odr�bne narzecza. Kiedy� przybyli do Domu Zove podr�nicy z wybrze�a Wschodniego Oceanu m�wi�cy dialektem tak r�nym, �e jak stwierdzili, �atwiej by�o im rozmawia� z gospodarzami w lingalu, i tylko w�wczas Falk s�ysza� go u�ywany jako �ywy j�zyk; poza tym by� on tylko g�osem elektronicznych ksi��ek i mrucz�cym mu do ucha w ciemno�ci zimowego poranka szeptem hipnografu. Wi�c jak z prastarego snu zabrzmia� teraz czysty g�os sternika.

��Chod� z nami, p�yniemy do miasta.

��Do jakiego miasta?

��Naszego w�asnego�� odkrzykn�� m�czyzna i roze�mia� si�.

��Miasta, kt�re rade jest podr�nikom�� zawo�a� drugi, a inny doda� nieco ciszej tenorem, kt�ry tak s�odko d�wi�cza� w ich pie�ni:

��Tych, kt�rzy nie maj� zamiaru nikogo krzywdzi�, od nas r�wnie� nie spotka krzywda.

A kobieta, g�osem, w kt�rym zdawa� si� d�wi�cze� �miech, zawo�a�a:

��Wyjd� z puszczy, podr�niku, i pos�uchaj przed noc� naszej muzyki.

Nazywali go s�owem, kt�re oznacza�o podr�nika lub pos�a�ca.

��Kim jeste�cie?�� zapyta�.

Wiatr wia�, a woda p�yn�a. ��dka na wodzie i ��dka w powietrzu unosi�y si� bez ruchu w pr�dach powietrza i wody, razem i osobno, jak gdyby zwi�zane czarem.

��Jeste�my lud�mi.

Wraz z odpowiedzi� czar prysn��, zdmuchni�ty jak s�odki d�wi�k czy zapach wiej�cym od wschodu wiatrem. Falkowi zdawa�o si�, �e znowu czuje okaleczonego ptaka szarpi�cego si� w jego r�kach i wykrzykuj�cego ludzkie s�owa swym przeszywaj�cym nieludzkim g�osem: tak jak i w�wczas wstrz�sn�� nim dreszcz i bez wahania, bez udzia�u �wiadomo�ci wystrzeli� �migaczem na pe�nej pr�dko�ci w d� rzeki.

�aden d�wi�k nie dobieg� z �odzi, chocia� teraz wiatr wia� od nich ku niemu, i po kilku chwilach, kiedy zacz�y ogarnia� go w�tpliwo�ci, przyhamowa� i obejrza� si� za siebie. A� po odleg�y zakr�t rzeki nic nie by�o wida� na szerokiej, ciemnej powierzchni wody.

Po tym spotkaniu Falk nie bawi� si� ju� �migaczem. Ruszy� przed siebie tak szybko i cicho, jak to tylko by�o mo�liwe�� nie rozpali� ogniska tej nocy i spa� niespokojnie. Jednak co� z czaru pozosta�o. S�odkie g�osy m�wi�y o mie�cie w staro�ytnym j�zyku�� elonaae�� i pod��aj�c z biegiem rzeki, sam pomi�dzy wod�, niebem i puszcz�, wyszepta� g�o�no to s�owo. Elonaae, Miejsce Ludzi: niezliczone mn�stwo ludzi zebranych razem, nie jeden dom, lecz tysi�ce dom�w, wielkie budynki mieszkalne, wie�e, �ciany, okna, ulice i place, gdzie zbiegaj� si� ulice, domy handlowe opisane w ksi��kach, gdzie gromadzono i sprzedawano wszystkie wspania�e wytwory ludzkich r�k, pa�ace rz�du, gdzie mo�ni tego �wiata spotykali si�, aby m�wi� o swych wielkich dzie�ach, pola, z kt�rych startowa�y statki, aby mkn�� poprzez czas ku obcym s�o�com; czy� Ziemia naprawd� zrodzi�a kiedy� tak cudowne miejsca jak Siedziby Ludzi?

Teraz nie ma ju� �adnego. Pozosta�o tylko Es Toch, Miejsce K�amstwa. Nie by�o miasta we Wschodnim Lesie. �adnych wie� z kamienia, stali i kryszta�u zat�oczonych duszami unosz�cymi si� znad moczar�w i olchowych gaj�w, kr�liczych nor i jelenich �cie�ek, zagubionych dr�g i strzaskanych, pogrzebanych w ziemi kamieni.

Jednak wizja miasta pozosta�a w Falku, niemal jak przy�miona pami�� czego�, co niegdy� zna�. Tym w�a�nie ocenia� si�� przyn�ty�� z�udzeniem, z kt�rego na razie bezpiecznie si� wykaraska��� i zastanawia� si�, ile jeszcze czeka go takich oszustw i przyn�t, gdy b�dzie posuwa� si� dalej na zach�d, w kierunku ich �r�d�a.

Wci�� pozostawia� dni i rzek� za sob�, unosz�c si� wraz z nimi, a� kt�rego� cichego, szarego popo�udnia �wiat powoli zacz�� rozszerza� si� we wzbudzaj�c� groz� przestrze�, rozleg�� r�wnin� m�tnej wody pod niezmierzon� p�aszczyzn� nieba: uj�cie Le�nej Rzeki do Wewn�trznej Rzeki. Nic dziwnego, �e wie�ci o Wewn�trznej Rzece dociera�y nawet do Wschodnich Dom�w, odleg�ych od niej o setki mil zapomnienia i niewiedzy: by�a tak ogromna, �e nawet Shinga nie mogli jej ukry�. Rozleg�a i l�ni�ca pustka ��toszarej wody rozci�ga�a si� od ostatnich skupisk drzew i wysepek zalanego Lasu na zach�d ku odleg�emu, pag�rkowatemu brzegowi. Dobi� do zachodniego brzegu i znalaz� si� po raz pierwszy, jak si�ga� pami�ci�, poza Lasem.

Na p�noc, zach�d i po�udnie rozci�ga�a si� falista kraina poro�ni�ta licznymi k�pami drzew i zbitym g�szczem zaro�li w dolinach, lecz niczym nie przes�oni�ta na szerokich przestrzeniach r�wnin. Falk, ulegaj�c w�asnemu nie�wiadomemu z�udzeniu, wyt�y� wzrok, aby dostrzec g�ry. Mieszka�cy Lasu s�dzili, �e ten r�wninny kraj, Preria, ci�gnie si� na przestrzeni by� mo�e i tysi�ca mil, jednak nikt w Domu Zove nie wiedzia� tego z ca�� pewno�ci�.

Nie dojrza� g�r, lecz tej nocy widzia� skraj �wiata, tam gdzie przecina� gwiezdny py� nieba. Nigdy dotychczas nie widzia� horyzontu. Ca�a jego pami�� otoczona by�a �cian� li�ci i ga��zi. Lecz tutaj nic nie odgradza�o go od gwiazd, kt�re p�yn�y wznosz�c si� od skraju Ziemi ku g�rze ogromnej kopu�y�� p�kuli zbudowanej z czerni zdobnej we wzory u�o�one z ognistych punkt�w. A pod nim ko�o zamyka�o si�; godzina po godzinie pochylaj�cy si� horyzont ods�ania� ogniste wzory le��ce na wschodzie, pod Ziemi�. Czuwa� przez po�ow� d�ugiej, zimowej nocy i nie spa� ju�, kiedy opadaj�cy wschodni skraj �wiata przeci�� tarcz� s�o�ca i �wiat�o dochodz�ce z dalekiej przestrzeni zala�o r�wniny.

Tego dnia pod��y� wprost za zach�d kieruj�c si� wskazaniami kompasu; tak samo przez kolejny i jeszcze jeden dzie�. Teraz, kiedy jego droga nie by�a wyznaczona kr�tym biegiem rzeki, porusza� si� prosto i szybko. Jazda �migaczem nie by�a ju� tak nudna jak nad wod�; nad nier�wnym gruntem maszyna podskakiwa�a i przechyla�a si� na ka�dym wzniesieniu i obni�eniu terenu, je�li bez przerwy uwa�nie nie kontrolowa� uk�adu steruj�cego. Podoba�y mu si� te rozleg�e przestrzenie otwartego nieba i prerii i zrozumia�, �e samotno�� mo�e by� przyjemno�ci�, kiedy jest si� samotnym w tak ogromnej dziedzinie. Pogoda by�a �agodna; spokojny, rozs�oneczniony okres p�nej zimy. Wspominaj�c Las czu� j si�, jak gdyby wyszed� z dusznej, tajemniczej ciemno�ci w �wiat�o i przestrze�, jak gdyby prerie by�y jedn� olbrzymi� Polan�. Dzikie czerwonosk�re byd�o, w stadach licz�cych dziesi�tki tysi�cy sztuk, ciemnia�o na dalekich r�wninach jak cienie chmur. Ziemia by�a wsz�dzie ciemna, tylko gdzieniegdzie pokryta mgie�k� delikatnej zieleni, tam gdzie wyrasta�y pierwsze �d�b�a najwcze�niejszych, dwuli�ciennych traw, a pod i nad ziemi� ry�y i biega�y niezliczone rzesze ma�ych stworze�: kr�liki, borsuki, myszy, zdzicza�e koty, krety, pasiastookie arkturie, antylopy, ��te szczekacze�� pieszczochy i szkodniki dawno upad�ej cywilizacji. Ogromna przestrze� nieba wype�niona by�a furkotem skrzyde�. O zmierzchu nad brzegami rzek zapada�y stada bia�ych czapli o d�ugich nogach i d�ugich rozpostartych skrzyd�ach odbijaj�cych si� w lustrze wody rozlanej pomi�dzy bezlistnymi topolami i trzcinami.

Dlaczego ludzie nie podr�uj� ju�, �eby ogl�da� sw�j �wiat�� zastanawia� si� Falk siedz�c przy obozowym ognisku, kt�re p�on�o jak male�ki opal pod rozleg�ym, b��kitnym sklepieniem okrywaj�cego preri� zmierzchu. Dlaczego tacy ludzie jak Zove i Metock kryj� si� w lasach i nigdy ich nie opuszczaj�, by ujrze� niezmierzony przepych Ziemi? Wiedzia� teraz co�, czego oni, kt�rzy przecie� wszystkiego go nauczyli, nie wiedzieli: �e cz�owiek mo�e zobaczy� swoj� planet� obracaj�c� si� w�r�d gwiazd�

Nast�pnego dnia wyruszy� dalej pod niskim niebem, prowadz�c �migacz w�r�d podmuch�w zimnego p�nocnego wiatru ze �wie�o nabyt� zr�czno�ci�. Stado dzikiego byd�a pokrywa�o r�wnin� na po�udnie od jego kursu; ka�da sztuka z wielotysi�cznego stada sta�a odwr�cona do wiatru; bia�e pyski opuszczone przy kud�atych, czerwonych barkach. Pomi�dzy nim a pierwszymi szeregami stada na przestrzeni mili d�uga szara trawa pochyla�a si� na wietrze, a szary ptak lecia� ku niemu szybuj�c na nieruchomych skrzyd�ach. Obserwowa� go, zaciekawiony jego prostym, szybuj�cym lotem�� nie ca�kiem prostym, gdy� zakr�ci�, nie uderzywszy skrzyd�ami, k�ad�c si� na jego kursie. Nadlatywa� bardzo szybko, wprost ku niemu. Nagle przestraszy� si� i machn�� r�k�, aby sp�oszy� stworzenie, a potem rzuci� si� p�asko na �migacz i gwa�townie skr�ci��� zbyt p�no. W u�amku chwili, zanim ptak uderzy�, zobaczy� �lep�, bezkszta�tn� g�ow� i b�ysk stali. Potem uderzenie, wrzask eksploduj�cego metalu, przyprawiaj�cy o md�o�ci spowolniony upadek. I spadanie bez ko�ca.

��Stara kobieta Kessnokaty�ego m�wi, �e zbiera si� na �nieg�� zaszemra� przy nim g�os jego przyjaci�ki.�� Powinni�my by� gotowi do ucieczki, je�li tylko nadarzy si� okazja.

Falk nie odpowiedzia�, siedzia� po prostu, �owi�c wyostrzonym s�uchem obozowy zgie�k; g�osy m�wi�ce obcym j�zykiem, st�umione przez odleg�o��; gdzie� blisko szorstki odg�os skrobania wyprawianej sk�ry; cienki wrzask dziecka; trzask p�on�cego w namiocie ogniska.

��Horressins!�� kto� z zewn�trz zawo�a� na niego, a on wsta� natychmiast i sta� bez ruchu. Po chwili r�ka jego przyjaci�ki uj�a jego rami� i poprowadzi�a go tam, gdzie go oczekiwano: do wsp�lnego ogniska po�rodku kr�gu namiot�w; �wi�towano w�a�nie udane polowanie i pieczono ca�ego byka. Kto� wetkn�� mu w r�ce wo�ow� gole�. Usiad� na ziemi i zacz�� je��. Sok i stopiony t�uszcz �cieka�y mu po brodzie, lecz nie star� ich. By�oby to poni�ej godno�ci �owcy Mzurra Narodu Basnasska. Mimo to, �e obcy, pojmany i �lepy, jednak by� �owc� i nauczy� si� zachowywa� godnie.

Im spo�eczno�� bardziej zamkni�ta, tym bardziej konformistyczna. Ludzie, w�r�d kt�rych si� znalaz�, kroczyli bardzo w�sk�, kr�t� i �ci�le wytyczon� Drog� przez szerokie, wolne r�wniny. Dop�ki by� z nimi, dop�ty musia� dok�adnie trzyma� si� wszystkich zakr�t�w ich dr�g. Dieta Narodu Basnasska sk�ada�a si� ze �wie�ej, na wp� upieczonej wo�owiny, surowych dzikich cebul i krwi. Dzicy pasterze dzikiego byd�a niczym wilki wybierali okaleczone, pozostaj�ce z ty�u, s�abe sztuki z nieprzeliczonych stad�� trwaj�ca ca�e �ycie, bez chwili wytchnienia, krwawa uczta. Polowali u�ywaj�c r�cznych laser�w i strzegli swego terytorium za pomoc� mechanicznych ptak�w, takich jak ten, kt�ry zniszczy� �migacz Falka; male�kich burz�cych pocisk�w, zaprogramowanych na uderzenie w jakiekolwiek urz�dzenie czerpi�ce energi� z syntezy termoj�drowej. Sami nie wytwarzali ani nie naprawiali broni, u�ywali jej za� wy��cznie po rytualnym oczyszczeniu i rzuceniu zakl��; gdzie j� uzyskiwali, tego Falk nie dowiedzia� si�, cho� dosz�y do niego wzmianki o dorocznych pielgrzymkach, kt�re mog�y mie� zwi�zek z broni�. Nie znali rolnictwa i nie trzymali �adnych zwierz�t domowych; byli niepi�mienni i nic nie wiedzieli�� opr�cz mo�e kilku mit�w i bohaterskich legend�� o historii rodzaju ludzkiego. Poinformowali Falka, �e nie m�g� przyby� z Lasu, poniewa� Las zamieszkuj� tylko gigantyczne bia�e w�e. Praktykowali monoteistyczn� religi�, w kt�rej rytua�y wplecione by�y okaleczenia, kastracja i ofiary z ludzi.

To w�a�nie jeden z przes�d�w ich skomplikowanej wiary spowodowa�, �e pozostawili Falka przy �yciu i uczynili cz�onkiem plemienia. Normalnie, poniewa� nosi� laser, a zatem nie mo�na by�oby uczyni� z niego niewolnika, wyci�liby mu �o��dek i w�trob�, aby zbadali je wr�bici, a potem, gdyby im si� tak spodoba�o, pozwoliliby posieka� go kobietom. Jednak na tydzie� czy dwa przed jego pojmaniem zmar� stary m�czyzna ze spo�eczno�ci Mzurra. Jako �e w plemieniu nie by�o bezimiennego noworodka mog�cego otrzyma� jego imi�, nadano je pojmanemu, kt�ry chocia� �lepy, zeszpecony i tylko chwilami przytomny, przecie� by� lepszy ni� nikt; gdy� tak d�ugo jak Stary Horressins zatrzymywa� przy sobie swoje imi�, jego duch, z�y jak wszystkie duchy, m�g�by powraca�, aby zak��ca� spok�j �ywym. Wi�c odebrano imi� duchowi i nadano Falkowi, wraz z ca�ym obrz�dem wtajemniczenia �owcy, na kt�ry sk�ada�y si� ch�osta, podanie �rodk�w wymiotnych, ta�ce, opowiadanie sn�w, tatuowanie, bez�adne �piewy, uczta, kopulowanie wszystkich po kolei m�czyzn z jedn� kobiet� i w ko�cu ca�onocne zakl�cia do Boga, aby mia� w opiece nowego Horressinsa. Po tym wszystkim rzucili go na ko�sk� sk�r� w namiocie z bydl�cej sk�ry i pozostawili samego, pogr��onego w majakach, aby umar� lub powr�ci� do �ycia, podczas gdy duch Starego Horressinsa, bezimienny i bezsilny, porwany wiatrem j�cz�c przepada� gdzie� w�r�d r�wnin.

Kobieta, kt�r� zobaczy� po raz pierwszy, kiedy odzyska� przytomno��, zaj�t� banda�owaniem jego oczu i opatrywaniem ran, przychodzi�a, gdy tylko mog�a, aby si� nim opiekowa�. Widzia� j� jedynie w�wczas, kiedy w kr�tkich chwilach niepewnego odosobnienia w jego namiocie m�g� unie�� banda�e, w kt�re z w�a�ciw� sobie bystro�ci� umys�u zaopatrzy�a go, gdy zosta� przyniesiony do obozu. Gdyby Basnasska zobaczyli te oczy nie przes�oni�te powiekami, odci�liby mu j�zyk, aby nie m�g� wym�wi� swego imienia, a potem spaliliby go �ywcem. Powiedzia�a mu to, i wiele innych rzeczy, kt�re powinien wiedzie� o Narodzie Basnasska, lecz niewiele o sobie. Jasne by�o, �e nale�a�a do plemienia niewiele d�u�ej ni� on sam. Przypuszcza�, �e zgubi�a si� na prerii i wola�a do��czy� do plemienia, ni� umrze� z g�odu. Nie mieli nic przeciwko jeszcze jednej niewolnicy, kt�r� mogli wykorzystywa� wszyscy m�czy�ni, a poza tym wykaza�a si� zr�czno�ci� w leczeniu, wi�c pozostawili j� przy �yciu. Mia�a rudawe w�osy, niezwykle cichy g�os i nazywa�a si� Estrel. Poza tym nie wiedzia� o niej nic, a ona z kolei nie wypytywa�a o nic, co go dotyczy�o, nawet o jego imi�.

Zwa�ywszy wszystko, wyszed� z tego niemal bez szwanku. Paristole, Szlachetny Materia� prastarej cetia�skiej nauki, nie m�g� eksplodowa� ani zapali� si�, tak �e �migacz nie wybuchn�� pod nim, chocia� uk�ad steruj�cy zosta� zniszczony. Cienki od�amek wybuchaj�cego pocisku zrani� go w lew� stron� i wierzch g�owy, ale na szcz�cie znalaz�a si� Estrel ze swoj� wiedz� i paroma banda�ami. Nie wywi�za�a si� �adna infekcja, wi�c szybko wraca� do zdrowia i w kilka dni po swoim krwawym chrzcie na Horressinsa wsp�lnie z ni� zaplanowa� ucieczk�.

Lecz dni mija�y, a sposobno�� nie nadarza�a si�. Bo te� by�a to zamkni�ta spo�eczno��: ostro�ni, zazdro�ni ludzie, czyni�cy wszystko w �ci�le okre�lonych ramach, wyznaczonych przez obrz�dki, zwyczaje i tabu. Chocia� ka�dy �owca posiada� sw�j namiot, kobiety by�y wsp�lne i wszystko, co czynili, czynili wsp�lnie z innymi; byli w mniejszym stopniu spo�ecze�stwem ni� stowarzyszenie czy stado�� wsp�zale�ni od siebie cz�onkowie jednej grupy. W tej sytuacji d��enie do zdobycia zaufania innej osoby, niezale�no�� i ch�� odosobnienia by�y oczywi�cie podejrzane; Falk i Estrel zmuszeni byli wykorzystywa� ka�d� sposobno��, aby m�c porozmawia� przez chwil� sam na sam. Dziewczyna nie zna�a le�nego dialektu, lecz mogli porozumiewa� si� w lingalu, kt�rego Basnasska u�ywali w szcz�tkowej formie.

��Czas spr�bowa栗 powiedzia�a kiedy�.�� Mo�e podczas burzy �nie�nej, kiedy �nieg ukryje nas i nasze �lady. Lecz jak daleko zajdziemy w zamieci? Masz kompas, ale zimno�

Zimowe rzeczy Falka zosta�y skonfiskowane wraz ze wszystkim, co posiada�; zabrali nawet z�ot� obr�czk�, kt�rej nigdy nie zdejmowa�. Pozostawili mu laser: by� jego integraln� cz�ci� jako �owcy i nie mo�na mu by�o go zabra�. Lecz jego rzeczy, kt�re nosi� tak d�ugo, okrywa�y teraz wystaj�ce �ebra i ko�ciste nogi Starego �owcy Kessnokaty�ego. Kompas pozosta� przy nim tylko dlatego, �e Estrel zabra�a go i ukry�a, zanim przeszukali jego plecak. Oboje nosili ubi�r Narodu Basnasska: bluzy i leginy z ko�lej sk�ry oraz buty i parki z czerwonej wolej sk�ry; lecz nic nie stanowi�o wystarczaj�cego zabezpieczenia przed jedn� z tych niesionych ostrym, zimnym wiatrem preriowych zamieci, opr�cz �cian, dachu i ognia.

��Je�li zdo�amy przedosta� si� na terytorium Samsity, kilka mil st�d na zach�d, mo�emy zej�� do Starego Miejsca, wiem gdzie, i ukry� si� tam, dop�ki nie przestan� nas szuka�. Zamierza�am tak zrobi�, zanim przyby�e�. Ale nie mia�am kompasu i ba�am si� zgubi� w zamieci. Z kompasem i miotaczem mo�e nam si� uda� Albo nie.

��Je�li to nasza jedyna szansa�� powiedzia� Falk skorzystamy z niej.

Nie by� ju� tak bardzo porywczy, naiwny i pe�en nadziei jak przed pojmaniem. By� bardziej stanowczy i nieufny. Chocia� ucierpia� z ich r�k, nie czu� specjalnego �alu do cz�onk�w Narodu Basnasska; napi�tnowali go raz na zawsze tatuuj�c z g�ry na d� obie jego r�ce b��kitnymi krechami oznaczaj�cymi pokrewie�stwo, znacz�c go tym samym jako barbarzy�c�, ale i jako cz�owieka. W porz�dku. Lecz oni mieli swoje sprawy, a on swoj�. Chcia� si� uwolni�, ruszy� dalej w podr� i czyni� to, co Zove nazwa� cz�owieczym dzie�em�� popycha�a go do tego wola, rozbudzona w Le�nym Domu. Ci ludzie przybyli znik�d i zd��ali donik�d, gdy� odci�li korzenie ��cz�ce ich z przesz�o�ci� ludzi. To nie tylko skrajna niepewno�� egzystencji w�r�d Narodu Basnasska sk�ania�a go do jak najszybszego wydostania si� z niewoli; to by�o r�wnie� uczucie nieustannego braku tchu, skr�powania i unieruchomienia, trudniejsze do zniesienia ni� banda�e przes�aniaj�ce oczy.

Tego wieczoru Estrel zatrzyma�a si� przy jego namiocie, aby powiedzie� mu, �e zacz�� pada� �nieg, i w�a�nie kiedy szeptem uk�adali plan ucieczki, przy wej�ciowej klapie odezwa� si� jaki� g�os. Estrel przet�umaczy�a spokojnie: on m�wi: �lepy �owco, czy chcesz na t� noc Czerwon� Kobiet�? Nie doda�a �adnego wyja�nienia. Falk zna� prawo i ceremonia� dzielenia si� kobietami; zaj�ty my�lami o sprawach, jakie omawiali, odpowiedzia� najcz�ciej u�ywanym s�owem z kr�tkiej listy znanych mu wyra�e� j�zyka Basnasska:�� �Mieg�!�� nie.

M�ski g�os powiedzia� co� jeszcze nagl�cym tonem.

��Je�li b�dzie pada�o, jutrzejszej nocy, mo�e�� wyszepta�a Estrel w lingalu. Wci�� zastanawiaj�c si�, Falk nie odpowiedzia�. Potem u�wiadomi� sobie, �e podnios�a si� i odesz�a, pozostawiaj�c go samego w namiocie. I dopiero po chwili zrozumia�, �e to ona by�a Czerwon� Kobiet� i �e m�czyzna zabra� j�, aby z ni� kopulowa�.

M�g� po prostu powiedzie� �tak� zamiast �nie� i kiedy pomy�la� o tym, jak zr�cznie i delikatnie si� nim zajmowa�a, o jej �agodnym dotyku i g�osie oraz o upartym milczeniu, pod kt�rym skrywa�a sw� dum� lub wstyd, a� skrzywi� si�, �e nie uczyni� nic, aby j� oszcz�dzi�, i poczu� si� upokorzony jako jej towarzysz� i jako m�czyzna.

��Wyruszymy dzi� w nocy�� powiedzia� do niej nast�pnego dnia w�r�d wiruj�cych p�atk�w �niegu przy Namiocie Kobiet.�� Przyjd� do mojego namiotu. Ale dopiero p�no w nocy.

��Kokteky powiedzia�, �ebym przysz�a do niego dzi� w nocy.

��Czy nie mog�aby� si� wymkn��?

��Mo�e.

��Kt�ry namiot jest Kokteky�ego?

��Na lewo za Wsp�lnym Namiotem Mzurra. Ma �at� nad wej�ciem.

��Je�li nie przyjdziesz, ja przyjd� po ciebie.

��Mo�e kiedy indziej b�dzie mniej niebezpiecznie�

��I mniej �niegu. Zima si� ko�czy; to mo�e by� ostatnia wielka burza. Wyruszymy tej nocy.

��Przyjd� do twojego namiotu�� powiedzia�a ze sw� zwyk��, zgodn� uleg�o�ci�.

Pozostawi� male�k� szczelin� w banda�ach, przez kt�r� m�g� widzie�, cho� niewyra�nie, i teraz chcia� si� jej przyjrze�, lecz w �wietle zmierzchu zobaczy� tylko szary cie� pogr��ony w szaro�ci.

Przysz�a w najg��bszej ciemno�ci tej nocy, tak cicha jak p�atki �niegu ciskane wiatrem o namiot. Wszystko mieli przygotowane. �adne z nich nie odezwa�o si� s�owem. Falk zapi�� p�aszcz z wolej sk�ry, naci�gn�� i zawi�za� kaptur i pochyli� si�, aby odsun�� p�acht� wej�cia. Uskoczy� w bok, kiedy jaki� m�czyzna, zgi�ty wp�, aby zmie�ci� si� w niskim otworze, wcisn�� si� do �rodka. By� to Kokteky�� krzepki �owca z ogolon� g�ow�, zazdrosny o swoj� pozycj� i m�sko��.

��Horressins! Czerwona Kobieta��� zacz��, a potem dostrzeg� j� w cieniach za �arz�cymi si� w�glami paleniska W tej samej chwili zobaczy�, jak s� ubrani, i poj�� ich zamiar. Rzuci� si� w ty�, aby zamkn�� wej�cie lub umkn�� przed atakiem Falka, otwieraj�c usta do krzyku. Nie my�l�c, odruchowo, szybko i pewnie Falk z bezpo�redniej odleg�o�ci wystrzeli� z lasera i kr�tki b�ysk nios�cego �mier� �wiat�a zatrzyma� krzyk na ustach Basnasski, spalaj�c w jednej chwili i absolutnej ciszy usta, m�zg i �ycie.

Falk si�gn�� przez palenisko, uchwyci� r�k� kobiety i przeprowadzi� j� ponad cia�em m�czyzny, kt�rego zabi�, w ciemno��.

Drobny �nieg pr�szy� i wirowa� na lekkim wietrze, nasycaj�c ich oddechy zimnem. Estrel oddycha�a ze szlochem. Trzymaj�c lew� r�k� jej nadgarstek, a praw� miotacz, Falk ruszy� na zach�d w�r�d rozrzuconych namiot�w, ledwo widocznych w szczelinach i paj�czynach przy�mionego r�u wydobywaj�cego si� z nich �wiat�a. Po kilku chwilach i to znikn�o, i na �wiecie nie pozosta�o ju� nic opr�cz nocy i �niegu.

R�czne lasery ze Wschodniego Lasu w zale�no�ci od nastawienia spe�nia�y kilka funkcji: r�koje�� s�u�y�a jako zapalniczka, a tuba konwertora mog�a generowa� niskoenergetyczne impulsy �wietlne. Falk nastawi� laser tak, aby wysy�a� �wiat�o, przy kt�rym mogli odczyta� wskazania kompasu i widzie� na kilka st�p przed sob�. Szli dalej, prowadzeni przez �wiat�o �mierciono�nego narz�dzia.

Na d�ugim wzniesieniu, gdzie sta� zimowy ob�z Narodu Basnasska, wiatr niemal zmi�t� �nie�n� pokryw�, lecz kiedy tak wci�� szli dalej, kieruj�c si� jedynie wskazaniami kompasu, gdy� w chaosie burzy �nie�nej, kt�ra po��czy�a ziemi� i powietrze w jeden wiruj�cy rozgardiasz, nie byli w stanie obra� jakiejkolwiek drogi, znale�li si� w ko�cu na ni�ej po�o�onym terenie. Drog� przegradza�y tam cztero- i pi�ciostopowe zaspy, przez kt�re Estrel przedziera�a si� dysz�c ci�ko, jak p�ywak pokonuj�cy wzburzone morze. Falk wyci�gn�� nie wyprawiony rzemie� �ci�gaj�cy jego kaptur, owin�� go sobie wok� r�ki i wr�czy� drugi koniec dziewczynie, tak �e kiedy ruszy� dalej, by�o jej �atwiej i�� po jego �ladach. Raz upad�a i szarpni�cie linki niemal przewr�ci�o go; zawr�ci� i musia� szuka� jej przez chwil� w �wietle lasera, zanim zobaczy� j� skulon� na jego �ladach, niemal u jego st�p. Ukl�kn�� i w bladej, wiruj�cej cieniami �nie�nych p�atk�w kuli �wiat�a zobaczy� jej twarz�� po raz pierwszy wyra�nie. Szepta�a:

��To� wi�cej� ni� mog� znie��

��Odetchnij chwil�. To zag��bienie os�ania nas przed wiatrem.

Razem skulili si� w male�kiej ba�ce �wiat�a, a wok� nich w promieniu setek mil ciskany wiatrem �nieg ch�osta� w ciemno�ciach r�wniny.

Wyszepta�a co�, czego w pierwszej chwili nie zrozumia�:

��Dlaczego zabi�e� tego m�czyzn�?

Odpr�ony i ot�pia�y, zbieraj�c resztki si� na nast�pny etap ich powolnej, ci�kiej ucieczki, Falk nie odpowiedzia�. W ko�cu, krzywi�c si�, wymrucza�:

��C� innego�

��Nie wiem. Chyba musia�e�.

Jej twarz by�a blada i napi�ta; nie zwr�ci� uwagi na to, co powiedzia�a. By�a zbyt zmarzni�ta, aby wypocz��, wi�c d�wign�� si� poci�gaj�c j� za sob�.

��Chod�. Do rzeki nie mo�e by� daleko.

Ale by�o daleko. Estrel przysz�a do jego namiotu kilka godzin po zapadni�ciu ciemno�ci�� tak o tym my�la�, w j�zyku Lasu bowiem istnia�o s�owo oznaczaj�ce godzin�, chocia� poj�cie to by�o nieprecyzyjne, gdy� ludzie nie prowadz�cy interes�w i nie podr�uj�cy w�r�d gwiazd i czasu nie u�ywaj� zegar�w�� jednak daleko by�o jeszcze do ko�ca zimowej nocy. Noc p�yn�a, a oni szli dalej.

W�a�nie schodzili w d� zbocza przedzieraj�c si� przez zmarzni�t� pl�tanin� trawy i krzak�w, kiedy pierwsza szaro�� zacz�a nasyca� wiruj�c� czer� zamieci. Pot�ne, st�kaj�ce cielsko wyros�o wprost przed Falkiem i zaraz pogr��y�o si� w �niegu. Gdzie� blisko s�yszeli parskanie jeszcze jednej krowy lub byka i po minucie wielkie stworzenia by�y ju� wsz�dzie wok� nich; bia�e pyski i dzikie, �zawe oczy �yskaj�ce �wiat�em brzasku; ruchome �nie�ne pag�rki, st�oczone boki i kud�ate barki. Przeszli przez stado i zeszli na brzeg niewielkiej rzeki, kt�ra oddziela�a terytorium Basnasska od terytorium Samsit. By�a wartka, p�ytka i nie zamarzni�ta. Musieli przeby� j� w br�d; pr�d zbija� stopy, niepewne na ruchomych kamieniach, szarpa� kolana, wznosi� si� lodowat� obr�cz�, kiedy zanurzeni po pas brn�li przez pal�ce zimno. Nogi odm�wi�y Estrel pos�usze�stwa, zanim osi�gn�li drugi brzeg. Falk przeni�s� j� przez wod� i zagony skutych lodem trzcin, a potem w kra�cowym wyczerpaniu skuli� si� przy niej w�r�d pokrytych �niegiem krzew�w pod wystaj�c� skarp� zachodniego brzegu. Wy��czy� �wiat�o miotacza. Nie�mia�o, lecz nieust�pliwie burzliwy dzie� zwyci�a� ciemno��.

��Musimy i�� dalej, musimy rozpali� ogie�.

Nie odpowiedzia�a.

Trzyma� j� przed sob� w ramionach. Ich parki od bark�w w d�, buty i leginy by�y ju� sztywne od lodu. Twarz dziewczyny spoczywaj�ca na jego ramieniu by�a �miertelnie blada.

Wym�wi� jej imi�, chc�c wyrwa� j� z odr�twienia.

��Estrel! Estrel, chod�. Nie mo�emy tu zosta�. P�jdziemy tylko kawa�ek dalej. To nie takie trudne. Chod�, zbud� si�, male�ka, moja go��bko, zbud� si�

W straszliwym zm�czeniu m�wi� do niej tak, jak zwyk� mawia� do Parth, o �wicie, dawno temu.

Pos�ucha�a go w ko�cu, podnios�a si� z trudem przy jego pomocy, chwytaj�c link� zmarzni�tymi r�kawicami, i krok po kroku pod��y�a za nim, przekraczaj�c brzeg i niskie urwisko w�r�d niezmordowanego, bezlitosnego, ciskanego wiatrem �niegu.

Trzymali si� rzeki id�c na po�udnie, tak jak mu powiedzia�a, kiedy planowali ucieczk�. Tak naprawd� nie mia� nadziei, �e odnajd� cokolwiek w tej wiruj�cej bia�o�ci, jednostajnej tak samo, jak nocna burza. Lecz wkr�tce trafili na strumie� zasilaj�cy rzek�, kt�r� przebyli, i ruszyli w g�r� jego biegu, id�c z trudem, gdy� grunt by� nier�wny. Wci�� brn�li dalej. Falkowi wydawa�o si�, �e najlepsz� rzecz�, jak� m�g�by zrobi�, by�oby po�o�y� si� i zasn��; nie zrobi� tego tylko dlatego, �e przecie� by� kto�, kto na niego liczy�, kto� daleko st�d, dawno temu, kto�, kto wys�a� go w t� podr󿠗 nie m�g� si� po�o�y�, bo by� przed tym kim� odpowiedzialny�

Ochryp�y szept d�wi�cza� mu w uchu: g�os Estrel. Przed nimi k�pa wysokich topoli majaczy�a w �niegu jak przymieraj�ce g�odem duchy, a Estrel szarpa�a go za rami�. Zacz�li kr��y� tam i z powrotem po p�nocnym brzegu przysypanego �niegiem potoku, tu� za topolami, szukaj�c czego�.�� Kamie� powt�rzy�a�� kamie�.�� I chocia� nie wiedzia�, na co potrzebny jej kamie�, razem z ni� grzeba� i szuka� w �niegu. Oboje pe�zali na czworakach, kiedy w ko�cu trafi�a na znak, kt�rego szuka�a: pokryty �niegiem, wysoki na kilka st�p kamienny blok.

Zesztywnia�ymi r�kawicami rozgarn�a zwa�y suchego �niegu po wschodniej stronie bloku. Falk pomaga� jej nie odczuwaj�c �adnej ciekawo�ci, zoboj�tnia�y ze zm�czenia. Ich grzebanina ods�oni�a metalowy prostok�t na dziwnie p�askim gruncie. Estrel usi�owa�a podnie�� go. Trzasn�a ukryta klamka, lecz kraw�dzie prostok�ta by�y spojone lodem. Falk straci� resztki si� pr�buj�c podnie�� pokryw�, a� w ko�cu zorientowa� si�, w czym rzecz, i wi�zk� ciep�a z r�koje�ci miotacza rozpiecz�towa� skuty mrozem metal. Potem unie�li zapadni� i zobaczyli�� przedziwne w swej geometryczno�ci po�r�d skowycz�cej dziczy�� czyste. strome stopnie prowadz�ce ku nast�pnym, zamkni�tym j drzwiom.

��W porz�dku�� wyszepta�a dziewczyna. Spe�z�a po i schodach ty�em, jak po drabinie, gdy� nogi odmawia�y jej pos�usze�stwa. Otwar�a drzwi i spojrza�a na Falka.�� Chod�!�� zawo�a�a.

Zszed� na d�, zatrzaskuj�c zapadni�, tak jak mu kaza�a. Nagle zapad�a zupe�na ciemno�� i Falk przywar�szy do stopni pospiesznie nacisn�� przycisk lasera zapalaj�c �wiat�o. Pod nim zaja�nia�a biel� twarz Estrel. Zszed� do niej i razem przeszli przez drzwi. Znale�li si� w ciemnym, obszernym pomieszczeniu, tak du�ym, �e �wiat�o z ledwo�ci� si�ga�o sufitu i najbli�szych �cian. W g�uchej ciszy powietrze sta�o nieruchome i tylko ich ruchy poci�ga�y za sob� delikatne powietrzne pr�dy.

��Powinno by� tu drewno.�� Cichy, ochryp�y od napi�cia g�os Estrel odezwa� si� gdzie� z jego lewej strony.�� Jest. Musimy rozpali� ogie� Pom� mi�

Suche drewno u�o�one by�o w wysokie stosy w rogu, niedaleko wej�cia. Podczas gdy on rozpala� ogie� u�o�ywszy drewno wewn�trz kr�gu osmalonych kamieni le��cych w pobli�u �rodka pieczary, Estrel odpe�z�a gdzie� w ciemno�� i powr�ci�a wlok�c par� grubych derek. Rozebrali si� i wytarli do sucha, a potem zwalili na derki w �piworach Basnasska, jak najbli�ej ognia. Pali� si�, strzelaj�c wysoko p�omieniami jak w kominie, porywany silnym pr�dem powietrza, kt�ry zabiera� r�wnie� dym. Niemo�liwe by�o, aby ogrza� ca�y ten wielki pok�j czy jaskini�, lecz jego blask i bij�ce ode� ciep�o odpr�y�o ich i nape�ni�o otuch�. Estrel wydoby�a suszone mi�so ze swej torby i siedz�c �uli je, chocia� bola�y ich odmro�one wargi i cho� byli zbyt zm�czeni, aby odczuwa� g��d. Stopniowo ciep�o ognia zacz�o przenika� ich cia�a.

��Kto jeszcze korzysta z tego miejsca?

��S�dz�, �e wszyscy, kt�rzy je znaj�.

��Kiedy� musia� sta� tu ogromny Dom, je�li to s� jego piwnice�� powiedzia� Falk spogl�daj�c na drgaj�ce i g�stniej�ce cienie, kt�re przechodzi�y w nieprzeniknion� ciemno�� tam, gdzie nie dociera� blask ognia, i wspominaj�c rozleg�e sutereny pod Domem Strachu.

��M�wi�, �e by�o tu kiedy� ca�e miasto. Te piwnice ci�gn� si� daleko od drzwi, tak m�wi�. Nie wiem.

��Jak dowiedzia�a� si� o tym miejscu? Czy jeste� kobiet� Narodu Samsit?

��Nie.

Nie wypytywa� dalej, przypomniawszy sobie kanon post�powania, lecz niespodziewanie dziewczyna odezwa�a si� w sw�j zwyk�y, uleg�y spos�b.

��Jestem W�drowcem. Znamy wiele takich miejsc, ukrytych miejsc� S�dz�, �e s�ysza�e� o W�drowcach?

��Trochꠗ odpar� Falk wyci�gaj�c si� na derce i spogl�daj�c przez p�omienie na sw� towarzyszk�. Rude w�osy wi�y si� wok� jej twarzy, gdy siedzia�a opatulona w bezkszta�tny w�r, a bladozielony jadeitowy amulet na jej szyi �yska� p�omieniami ognia.

��Niewiele wiedz� o nas w Lesie.

���aden W�drowiec nie dotar� tak daleko na wsch�d, do mojego Domu. To, co o nich tam opowiadano, bardziej pasuje do Basnasska, podobno s� barbarzy�cami, �owcami, koczownikami�� m�wi� sennie, u�o�ywszy g�ow� na ramieniu.

��Niekt�rych W�drowc�w mo�na nazwa� barbarzy�cami, innych nie. Wszyscy �owcy Byd�a to barbarzy�cy, kt�rzy nie znaj� niczego poza swoim terytorium, owi Basnasska, Samsit i Arksa. My w�drujemy wsz�dzie. Na wsch�d do Lasu, na po�udnie do uj�cia Wewn�trznej Rzeki i na zach�d przez Wielkie G�ry i Zachodnie G�ry, a� do samego oceanu. Sama widzia�am s�o�ce zanurzaj�ce si� w oceanie, za �a�cuchem b��kitnych wysepek le��cych daleko od brzegu, poza zatopionymi dolinami Kalifornii, poch�oni�tymi przez trz�sienie ziemi��� Jej cichy g�os przeszed� w jaki� rytmiczny archaiczny za�piew czy lament.

��M�w dalej�� zamrucza� Falk, lecz dziewczyna zamilk�a, a on wkr�tce zapad� w g��boki sen. Przez chwil� wpatrywa�a si� w jego pogr��on� we �nie twarz. W ko�cu podgarn�a �arz�ce si� w�gle, wyszepta�a kilka s��w, jak gdyby modl�c si� do amuletu zawieszonego na szyi i zwin�a si� do snu naprzeciwko niego, po drugiej stronie ognia.

Kiedy si� zbudzi�, uk�ada�a nad ogniem rusztowanie z cegie�, na kt�rym postawi�a nape�niony �niegiem kocio�ek.

��Wydaje si�, �e na zewn�trz jest p�ne popo�udnie odezwa�a si�.�� Albo poranek lub r�wnie dobrze po�udnie. Burza jest tak samo gwa�towna jak przedtem. Nie wytropi� nas. A je�li nawet, to nie dostan� si� tutaj� Ten kocio�ek by� schowany razem z derkami. A tu jest torba z suszonym grochem. B�dzie nam tu nie najgorzej.�� Zm�czona twarz o delikatnych rysach odwr�ci�a si� do niego z cieniem u�miechu.�� Chocia� jest ciemno. Nie lubi� grubych �cian i ciemno�ci.

��To lepsze ni� zabanda�owane oczy. Ale uratowa�a� mi �ycie tymi banda�ami. �lepy Horressins by� lepszy ni� martwy Falk.�� Zawaha� si�, a potem zapyta�:�� Dlaczego mnie uratowa�a�?

Wzruszy�a ramionami, wci�� z nik�ym, niech�tnym u�miechem na twarzy.

��Wsp�lna dola niewoli. M�wi� przecie�, �e nikt nie prze�cign�� W�drowc�w w maskowaniu si� i podst�pach. Czy nie s�ysza�e�, jak nazywali mnie Kobiet� Lisem? Pozw�l, niech opatrz� twoje rany. Zabra�am ze sob� wszystko co trzeba.

��Czy wszyscy W�drowcy s� tak dobrymi lekarzami?

��Znamy si� na paru rzeczach.

��I znacie Stary J�zyk, nie zapomnieli�cie dawnych zwyczaj�w ludzi, tak jak Basnasska.

��Tak. Wszyscy znamy lingal. Zobacz, odmrozi�e� sobie wczoraj p�atek ucha. Bo wyci�gn��e� rzemie� ze swego kaptura, �eby mnie prowadzi�.

��Nie mog� tego zobaczy栗 odpar� uprzejmie Falk, poddaj�c si� jej zabiegom.�� Zreszt� zwykle nie musz� tego robi�.

Gdy przewi�zywa�a wci�� jeszcze nie zagojon� ran� na jego lewej skroni, raz czy dwa spojrza�a z ukosa na jego twarz i w ko�cu odwa�y�a si� zapyta�:

��Z pewno�ci� wielu Le�nych Ludzi ma takie oczy jak ty?

���aden.

Niew�tpliwie kanon wzi�� g�r� nad ciekawo�ci�, gdy� nie zapyta�a o nic wi�cej, a on, zdecydowany nie ufa� nikomu, nie mia� ochoty sam niczego wyja�nia�. Lecz jego w�asna ciekawo�� przewa�y�a i zapyta�:

��Wi�c nie przestraszy�y ci� te kocie oczy?

��Nie�� odpar�a jak zwykle spokojnie.�� Przestraszy�e� mnie tylko raz. Kiedy strzeli�e�� tak szybko�

��Zaalarmowa�by ca�y ob�z.

��Wiem, wiem. Ale my nie u�ywamy broni. Strzeli�e� tak szybko, �e si� przerazi�am� to by�o tak samo przera�aj�ce jak to straszne zdarzenie, jakie widzia�am kiedy�, kiedy by�am dzieckiem: m�czyzna, kt�ry zabi� innego z miotacza szybciej ni� my�l, tak jak ty. By� jednym z Wytartych.

��Wytartych?

��Och, niekiedy mo�na ich spotka� w G�rach.

��Niewiele wiem o G�rach.

Wyja�ni�a, cho� wydawa�o si�, �e z pewn� niech�ci�:

��Znasz Prawo W�adc�w. Wiesz, �e nie zabijaj�. Je�li w mie�cie znajduje si� morderca, nie zabijaj� go, �eby zrobi� z nim porz�dek, tylko go wycieraj�. To polega na czym�, co robi� z jego umys�em. Potem uwalniaj� go i zaczyna �ycie na nowo, ju� niewinny. Ten cz�owiek, o kt�rym m�wi�, by� starszy od ciebie, ale mia� umys� ma�ego dziecka. Lecz dosta� miotacz w swoje r�ce, a one wiedzia�y, jak go u�y� i� i strzeli� do drugiego, zupe�nie z bliska, tak jak ty.

Falk milcza�. Spogl�da� poprzez ogie� na sw�j miotacz, cudowne ma�e narz�dzie, kt�rym rozpala� ogie�, zdobywa� po�ywienie i rozja�nia� ciemno�ci podczas swej d�ugiej w�dr�wki. Jednak jego r�ce nie wiedzia�y, jak u�y� tej rzeczy. To Metock nauczy� go strzela�. Uczy� si� od Metocka i nabiera� wprawy w polowaniu. Tego by� pewien. Nie m�g� by� zwyk�ym potworem i kryminalist�, kt�remu wynios�e mi�osierdzie W�adc�w Es Toch da�o jeszcze jedn� szans�

A jednak, czy nie by�o to bardziej prawdopodobne ni� jego w�asne mgliste i nieuchwytne sny i wyobra�enia o swym pochodzeniu?

��W jaki spos�b robi� takie rzeczy z ludzkim umys�em?

��Nie wiem.

��Mog� to robi栗 rzek� ochryp�ym g�osem�� nie tylko kryminalistom, ale r�wnie�� r�wnie� buntownikom.�� Kim s� buntownicy?

Pos�ugiwa�a si� lingalem bieglej ni� on, lecz wida� by�o, �e nigdy nie s�ysza�a tego s�owa.

Sko�czy�a banda�owa� jego rany i troskliwie schowa�a gar�� swych lekarstw do torby. Obr�ci� si� ku niej tak nagle, �e spojrza�a na niego z przestrachem i odsun�a si� odrobin�.

��Czy widzia�a� kiedy� takie oczy jak moje, Estrel?

��Nie.

��Znasz Miasto?

��Es Toch? Tak, bywa�am tam.

��Widzia�a� zatem Shinga?

��Nie jeste� Shing�.

��Nie. Ale id� do nich�� m�wi� teraz gwa�townie:�� Lecz boj� siꅠ� przerwa�.

Estrel zamkn�a torb�, w kt�rej trzyma�a leki, i schowa�a j� do plecaka.

��Es Toch jest dziwnym miejscem dla ludzi z Samotnych Dom�w i odleg�ych krain�� odezwa�a si� w ko�cu swym cichym, rozwa�nym g�osem.�� Lecz spacerowa�am jego ulicami i nie sta�a mi si� �adna krzywda; mieszka tam mn�stwo ludzi nie czuj�c boja�ni przed W�adcami. Nie musisz si� ba�. W�adcy s� pot�ni, ale wiele z tego, co m�wi si� o Es Toch, nie jest prawd��

Ich oczy spotka�y si�. W nag�ym postanowieniu, przywo�uj�c ca�� umiej�tno�� parawerbalnego porozumiewania, jak� posiada�, przem�wi� do niej po raz pierwszy: �Powiedz mi zatem, co jest prawd� o Es Toch!�

Potrz�sn�a g�ow�, odpowiadaj�c g�o�no:

��Uratowa�am twoje �ycie, a ty moje, jeste�my towarzyszami i wsp�w�drowcami, mo�e na jaki� czas. Lecz nie przem�wi� do ciebie ani do �adnej innej osoby spotkanej przypadkiem. Ani teraz, ani nigdy.

��Wi�c mimo wszystko s�dzisz, �e jestem Shing�?�� zapyta� ironicznie, nieco upokorzony, wiedz�c, �e dziewczyna ma racj�.

��Kto wie?�� odpar�a, a potem doda�a z nie�mia�ym u�miechem na twarzy:�� Chocia� trudno by�oby mi uwierzy�, �e w�a�nie ty nim jeste�� Zobacz, �nieg si� stopi�. Wyjd� i przynios� wi�cej. Trzeba go tak wiele na odrobin� wody, a oboje jeste�my spragnieni. Masz� masz na imi� Falk?

Skin�� g�ow�, obserwuj�c j�.

��Nie tra� do mnie zaufania, Falk�� powiedzia�a.�� I pozw�l mi przekona� si� do ciebie. My�lomowa niczego nie dowodzi, a zaufanie jest czym�, co musi wyrosn�� w�r�d czyn�w, w ci�gu dni.

��Wi�c podlej je�� odpar� Falk�� i mam nadziej�, �e wyro�nie.

P�niej, w�r�d d�ugiej nocy i ciszy jaskini zbudzi� si� i zobaczy� j�, jak siedzi skulona przy roz�arzonych w�glach, z g�ow� z�o�on� na kolanach. Wym�wi� jej imi�.

��Zimno mi�� poskar�y�a si�.�� Ogie� wygas��

��Chod� do mnie�� powiedzia� sennie, u�miechaj�c si�. Nie odpowiedzia�a, lecz niebawem przysz�a do niego przez czarnoczerwon� ciemno��, nie maj�c na sobie nic z wyj�tkiem bladozielonego kamienia pomi�dzy drobnymi piersiami. By�a szczup�a i trz�s�a si� z zimna. Chocia� jego osobowo�� by�a pod pewnymi wzgl�dami osobowo�ci� m�odego m�czyzny, postanowi�, �e nie dotknie tej dziewczyny, kt�ra tak wiele wycierpia�a od barbarzy�c�w, lecz gdy wyszepta�a:�� Ogrzej mnie, pociesz mnie�� rozpali� si� jak ogie� na wietrze i wszystkie postanowienia ulecia�y porwane jej obecno�ci� i ca�kowit� uleg�o�ci�. Ca�� noc przele�a�a w jego ramionach przy popio�ach ogniska.

Jeszcze trzy dni i noce sp�dzili w pieczarze �pi�c i kochaj�c si�, podczas gdy ponad nimi zamie� zamiera�a i znowu zaczyna�a szale� z dawn� si��. Estrel zawsze by�a taka sama, zgodna i ust�pliwa. Pami�taj�c tylko weso�� i pe�n� rado�ci mi�o��, jak� dzieli� z Parth, by� wstrz��ni�ty nienasyceniem i gwa�towno�ci� pragnie�, jakie budzi�a w nim Estrel. Cz�sto nawiedza�y go my�li o Parth, wraz z �ywym obrazem, wspomnieniem �r�d�a krystalicznej, wartkiej wody, kt�ra tryska�a w�r�d ska� w cienistym le�nym zak�tku niedaleko Polany. Lecz �adne wspomnienia nie mog�y ugasi� tego po��dania, wi�c znowu zanurza� si� w niezg��bionej uleg�o�ci Estrel, znajduj�c�� przynajmniej�� wyczerpanie. Kiedy� wszystko to zmieni�o si� w niezrozumia�� z�o��. W gniewie zarzuci� jej:

��Odda�a� mi si�, bo my�la�a�, �e musisz to zrobi�, �e inaczej wzi��bym ci� si��.

��A nie zrobi�by� tego?

��Nie�� zaprzeczy�, wierz�c w to.�� Nie chc�, �eby� mi s�u�y�a, s�ucha�a mnie� Czy to nie ciep�o, ludzkie ciep�o, jest tym, czego oboje potrzebujemy?

��Tak�� wyszepta�a.

Nie chcia� si� do niej zbli�a� przez jaki� czas; postanowi�, �e nie dotknie jej wi�cej. Odszed�, z zapalon� lamp� miotacza, aby zbada� to dziwne miejsce, w kt�rym si� znajdowali. Po kilkuset krokach pieczara zacz�a si� zw�a�, przechodz�c w wysoki i szeroki r�wny tunel. Czarny i milcz�cy prowadzi� go zupe�nie prosto przez d�ugi czas, potem zakr�ci�, bez �adnego zw�enia czy rozga��zienia, i za ciemnym zakr�tem zn�w bieg� dalej i dalej. Kroki Falka rozbrzmiewa�y g�uchym echem. Nic nie odbija�o najmniejszego b�ysku �wiat�a, nic nie rzuca�o cienia. Szed�, dop�ki nie zm�czy� si� i nie zg�odnia�, potem zawr�ci�. Powr�ci� do Estrel, do nie ko�cz�cych si� obietnic, �e nigdy jej nie dotknie, i do jej obj��, kt�re obraca�y te obietnice wniwecz.

Burza sko�czy�a si�. Nocny deszcz ods�oni� czer� nagiej ziemi, a ostatnie zapadni�te zaspy skrzy�y si� �ciekaj�c� po nich wod�. Falk sta� na szczycie schod�w, z w�osami roz�wietlonymi blaskiem s�o�ca i twarz� owiewan� wiatrem, kt�ry nape�nia� �wie�o�ci� jego p�uca. Czu� si� jak kret po zimowym �nie, jak szczur, kt�ry wyszed� ze swej nory.

��Chod�my!�� zawo�a� do Estrel i zszed� z powrotem do piwnicy tylko po to, aby pom�c jak najszybciej wynie�� jej baga� i zostawi� to miejsce za sob�.

Zapyta� j�, czy wie, gdzie s� jej wsp�plemie�cy, a ona odpowiedzia�a:

��Teraz by� mo�e daleko na zachodzie.

��Czy wiedzieli, �e sama przeprawia�a� si� przez terytorium Basnasska?

��Sama? Tylko w legendach z Czasu Miast kobiety zawsze i wsz�dzie chodzi�y same. By� ze mn� m�czyzna. Basnasska zabili go.�� Jej delikatna, nieruchoma twarz nie wyra�a�a niczego.

W�wczas Falk zacz�� rozumie� jej dziwn� bierno��, brak wzajemno�ci, kt�ry wyda� mu si� niemal zdrad�. Wycierpia�a zbyt wiele, by mog�a cokolwiek odwzajemnia�. Kim by� jej towarzysz, kt�rego zabili Basnasska? Falk nie mia� �adnego powodu, aby o to pyta�, dop�ki mu sama nie powie. Lecz jego gniew rozwia� si� i od tej chwili odnosi� si� do Estrel z pe�nym zaufaniem i czu�o�ci�.

��Mo�e m�g�bym w jaki� spos�b pom�c ci w odnalezieniu twych rodak�w?

Odpar�a cicho:

��Jeste� dobrym cz�owiekiem, Falk. Ale oni s� teraz daleko przed nami, a ja nie mog� przeszuka� ca�ych Zachodnich R�wnin�

Nuta zagubienia i rezygnacji w jej g�osie wzruszy�a go:

��Wi�c chod� ze mn� na zach�d, dop�ki nie us�yszymy jakich� wie�ci o nich. Wiesz, dok�d id�.

Wci�� trudno by�o mu wym�wi� s�owa �Es Toch�, kt�re w j�zyku Lasu oznacza�y co� nieprzyzwoitego i wstr�tnego. Nie przywyk� jeszcze, by tak jak Estrel m�wi� o mie�cie Shinga jak o jakim� zwyk�ym miejscu, jakich setki i tysi�ce.

Waha�a si�, lecz gdy nalega�, zgodzi�a si� p�j�� z nim. Uradowa�o go to, gdy� pragn�� jej i wsp�czu�, i poniewa� pozna� samotno��, a nie chcia� zazna� jej znowu. Razem wyruszyli w drog�, maj�c za towarzystwo wiatr i zimny blask s�o�ca. Falk szed� z lekkim sercem, ciesz�c si�, �e znowu jest na otwartej przestrzeni, wolny. W tej chwili to, jak si� sko�czy podr�, nie mia�o znaczenia. Dzie� by� jasny, jasne, rozci�gni�te na niebie chmury �eglowa�y ponad ich g�owami i droga, kt�r� szli, by�a celem samym w sobie. Szed� przed siebie, a �agodna, uleg�a, niezmordowana kobieta pod��a�a rami� w rami� z nim.

Przemierzyli Wielkie R�wniny pieszo�� co mo�na �atwo i szybko powiedzie�, lecz wcale nie�atwo i szybko uczyni�. Dni by�y ju� d�u�sze od nocy, a wiatry wiosny coraz cieplejsze i �agodniejsze, kiedy po raz pierwszy zobaczyli, jeszcze z bardzo daleka, sw�j cel: barier� wybielon� przez �nieg i odleg�o��, �cian� biegn�c� wzd�u� kontynentu z p�nocy na po�udnie. Falk sta� bez ruchu, przypatruj�c si� odleg�ym szczytom.

��Tam wysoko le�y Es Toch�� powiedzia�a Estrel r�wnie� nie odrywaj�c wzroku od g�r.�� Mam nadziej�, �e ka�de z nas znajdzie tam to, czego szuka.

��M�j strach jest wi�kszy ni� moja nadzieja� Jednak ciesz� si� mog�c widzie� g�ry.

��Powinni�my st�d odej��.

��Zapytam Ksi�cia, czy nie b�dzie mia� nic przeciwko temu, by�my jutro wyruszyli.

Lecz zanim j� opu�ci�, odwr�ci� si� spogl�daj�c przez chwil� na wsch�d, na pustynn� krain� rozci�gaj�c� si� za ogrodami Ksi�cia, jak gdyby patrzy� wstecz na ca�� drog�, kt�r� wsp�lnie przebyli.

Teraz bowiem wiedzia� ju� dobrze, jak bardzo pusty i tajemniczy �wiat zamieszkiwali ludzie u schy�ku swej historii. On i jego towarzyszka szli ca�ymi dniami i nie widzieli �ladu ludzkiej obecno�ci.

Na pocz�tku swej podr�y szli niezwykle ostro�nie przez terytoria Samsit i innych narod�w �owc�w Byd�a, kt�rzy�� co Estrel dobrze wiedzia�a�� byli r�wnie drapie�ni i okrutni jak Basnasska. Potem, kiedy znale�li si� w bardziej ja�owej krainie, gdzie zmuszeni byli trzyma� si� szlak�w wiod�cych do miejsc z wod�, z kt�rych korzystali przed nimi inni, je�li tylko co� wskazywa�o na niedawn� obecno�� lub blisko�� ludzi, Estrel zdwaja�a czujno�� i niekiedy zmienia�a tras�, aby ich nie dostrze�ono. Dobrze orientowa�a si� w terenie, a jej znajomo�� niekt�rych miejsc w�r�d tych rozleg�ych obszar�w, kt�re przemierzali, by�a wr�cz zadziwiaj�ca; czasami, kiedy teren gmatwa� si� i nie byli pewni, dok�d si� skierowa�, m�wi�a:�� Poczekajmy do �witu�� a potem odchodzi�a na bok, modli�a si� przez chwil� do swojego amuletu, po czym wraca�a, zawija�a si� w �piw�r i zasypia�a spokojnie�� a droga, kt�r� wybiera�a o �wicie, zawsze okazywa�a si� w�a�ciwa.�� Instynkt W�drowca�� odpowiada�a, kiedy Falk podziwia� jej wyczucie.�� W ka�dym razie tak d�ugo, jak trzymamy si� blisko wody i z dala od ludzkich istot, jeste�my bezpieczni.

Lecz kiedy�, ju� po wielu dniach w�dr�wki na zach�d od czasu, kiedy opu�cili piwnice, pod��aj�c �ukiem g��bokiej doliny wzd�u� potoku, tak niespodziewanie znale�li si� w pobli�u osady, �e wartownicy otoczyli ich, zanim zdo�ali uciec; rz�sisty deszcz skry� przed nimi wszelkie �lady i odg�osy osady. Jej mieszka�cy nie u�yli przemocy i okazali ch�� ugoszczenia ich przez dzie� lub dwa, a Falk ochoczo na to przysta�, gdy� nie u�miecha�a mu si� w�dr�wka i nocowanie w�r�d deszczu.

Cz�onkowie tego narodu czy te� plemienia nazywali siebie Pszczelarzami. Wszyscy dziwni, znaj�cy pismo, uzbrojeni w lasery i identycznie ubrani, zar�wno m�czy�ni, jak i kobiety, w d�ugie, ��te tuniki z zimowego sukna z naszytymi na piersiach br�zowymi krzy�ami, byli go�cinni i ma�om�wni. Wskazali podr�nym ��ka w swych przypominaj�cych wojskowe baraki domach�� d�ugich, niskich, kruchych budynkach z drewna i gliny�� i obdarowali obficie �ywno�ci� ze wsp�lnego sto�u; lecz tak niech�tnie odzywali si� do go�ci, jak i do siebie nawzajem, �e sprawiali wra�enie wsp�lnoty niemych. Zaprzysi�gli milczenie. Maj� swoje obrz�dki, sk�adaj� �luby i przysi�gi, nikt nie wie, o co w tym wszystkim chodzi, jak obja�nia�a Estrel ze spokojn�, oboj�tn� pogard�, kt�r� zdawa�a si� odczuwa� do wi�kszo�ci rodzaju ludzkiego. W�drowcy musz� by� dumnym narodem, pomy�la� Falk. Pszczelarze za� odnosili si� do niej z jeszcze wi�ksz� pogard�: nikt nigdy nie odezwa� si� do niej ani s�owem. M�wili do Falka:�� Mo�e twoja kobieta potrzebuje nowych but�w?�� tak jakby by�a koniem, a oni zauwa�yli, �e wymaga podkucia. Ich w�asne kobiety u�ywa�y m�skich imion, zwraca�y si� do siebie i odnosi�y jak do m�czyzn. Powa�ne dziewcz�ta, o czystych oczach i milcz�cych ustach, �y�y i pracowa�y jak m�czy�ni w�r�d r�wnie powa�nych i statecznych ch�opc�w i m�odych m�czyzn. Kilku Pszczelarzy przekroczy�o czterdziestk�, a �aden z nich nie mia� mniej ni� dwana�cie lat. By�a to dziwna spo�eczno��; r�wnie dziwna jak te baraki sprawiaj�ce wra�enie zimowych koszar stacjonuj�cej tu w ca�kowitym odosobnieniu armii podczas zawieszenia dzia�a� jakiej� niewyt�umaczalnej wojny: dziwni, smutni, godni podziwu ludzie. Uporz�dkowanie i skromno�� ich �ycia przypomina�y Falkowi jego le�ny Dom, a uczucie skrytego, lecz pozbawionego najmniejszej skazy, ca�kowitego po�wi�cenia, przynosi�o mu dziwne ukojenie. Ci pi�kni, aseksualni wojownicy byli bardzo pewni siebie, lecz nigdy nie powiedzieli Falkowi, dlaczego tacy s�.

��Hoduj� ludzi zap�adniaj�c jak maciory pojmane kobiety barbarzy�c�w, a potem wychowuj� dzieciaki w grupach. Czcz� co�, co nazywaj� Martwym Bogiem, a zjednuj� go sobie sk�adaj�c mu ofiary z ludzi. S� niczym wi�cej jak szcz�tkiem jakiego� starego przes�du�� powiedzia�a Estrel, kiedy Falk powiedzia� co� z aprobat� o Pszczelarzach. Przy ca�ej swej uleg�o�ci by�a w oczywisty spos�b dotkni�ta traktowaniem jej jak istoty ni�szego rz�du. Arogancja u kogo� tak biernego zarazem dotkn�a, jak i rozbawi�a Falka, postanowi� wi�c podra�ni� si� z ni� troch�.

��C�, widzia�em ci� wieczorem, jak mamrota�a� do swego amuletu. R�ne s� religie�

��Oni naprawd� robi� to, co powiedzia�am�� odpar�a, lecz bez poprzedniej zapalczywo�ci.

��Zastanawiam si�, przeciwko komu tak si� zbroj�?

��Oczywi�cie przeciwko swym Wrogom. Tak, jakby mogli walczy� z Shinga! Tak, jakby Shinga zawracali sobie g�ow� walk� z nimi!

��Nie chcesz d�u�ej tu zosta�, prawda?

��Tak, nie ufam tym ludziom. Zbyt du�o ukrywaj�. Wieczorem poszed� po�egna� si� z przyw�dc� spo�eczno�ci, szarookim m�czyzn� o imieniu Hiardan, na oko nieco m�odszym od niego. Hiardan skwitowa� jego podzi�kowanie kilkoma s�owami, a potem powiedzia�, rozwa�nie i wprost, jak zwykli czyni� to Pszczelarze:

��S�dz�, �e m�wi�e� nam jedynie prawd�. Dzi�ki ci za to. Ugo�ciliby�my ci� hojniej i powiedzieli o tym, co wiemy, gdyby� przyby� sam.

Falk zawaha� si�, zanim odpowiedzia�:

��Przykro mi z tego powodu. Lecz nigdy nie dotar�bym tutaj, gdyby nie moja przewodniczka i przyjaci�ka. C� wy wszyscy �yjecie tutaj razem, Mistrzu Hiardan. Czy kiedykolwiek bywacie sami?

��Rzadko�� odpar� tamten.�� Samotno�� to �mier� dla duszy; cz�owiek jest cz�stk� ludzko�ci, jak to si� u nas m�wi. Lecz powiadamy r�wnie�: nie ufaj nikomu opr�cz swego brata i brata z roju, kt�rego znasz od niemowl�cia. To nasza zasada. Jedyna bezpieczna.

��Lecz ja nie mam krewnych, a moje �ycie nie jest bezpieczne, Mistrzu�� powiedzia� Falk i sk�oniwszy si� po �o�niersku, w stylu Pszczelarzy, po�egna� si�, a nast�pnego dnia o �wicie ruszy� wraz z Estrel w dalsz� drog�.

Od czasu do czasu widzieli inne osady czy obozowiska; niewielkie, wszystkie po�o�one z dala od siebie, by�o ich pi�� albo sze��, rozrzuconych na przestrzeni trzystu czy czterystu mil. Przynajmniej w niekt�rych z nich Falk zatrzyma�by si�, gdyby w�drowa� sam. By� uzbrojony, a oni zdawali si� nieszkodliwi�� par� koczowniczych namiot�w nad obwiedzionym lodem potokiem, samotny ma�y pastuszek, strzeg�cy na rozleg�ym zboczu stad na wp� zdzicza�ego byd�a o czerwonej sk�rze lub gdzie� daleko w�r�d falistej r�wniny zwyczajny pi�ropusz niebieskawego dymu wkr�caj�cy si� w niesko�czon� szaro�� nieba. Opu�ci� Las, aby dowiedzie� si� czego� o sobie, odnale�� �lady tego, kim by�, lub wskaz�wki, co si� z nim dzia�o w ci�gu tych okrytych niepami�ci� lat�� lecz jak si� mia� tego dowiedzie� nie pytaj�c? Estrel ba�a si� jednak zatrzymywa� nawet w tych najmniejszych i najbiedniejszych z preriowych osad.

��Nie lubi� W�drowc�w�� m�wi�a�� ani �adnych obcych. Ci, kt�rzy �yj� tak d�ugo sami, s� pe�ni strachu. Powodowani strachem przyjm� nas, dadz� nam schronienie i jedzenie. Ale w nocy przyjd�, zwi��� nas i zabij�. Nie mo�esz i�� do nich, Falk�� spojrza�a mu w oczy�� i powiedzie� im: jestem waszym towarzyszem� Wiedz�, �e tu jeste�my, obserwuj� nas. Je�li zobacz�, jak p�jdziemy jutro dalej, nie b�d� si� nami niepokoi�. Lecz je�li si� st�d nie ruszymy lub spr�bujemy zbli�y� si� do nich, przestrasz� si� nas. Strachem, kt�ry zabija.

Falk siedzia� obejmuj�c ramionami kolana, tu� przy ognisku po zawietrznej stronie pag�rkowatego wzg�rza. Odrzuci� wyp�owia�y, postrz�piony kaptur i ostry, szczypi�cy policzki wiatr, wiej�cy od okrytego czerwieni� zachodniego skraju nieba, porusza� mu w�osy.

��To prawda�� powiedzia�, cho� jego g�os pe�en by� t�sknoty, a wzrok utkwiony w odleg�ej wst�dze dymu.

��Mo�e dlatego w�a�nie Shinga nikogo nie zabijaj�.�� Estrel wyczuwa�a jego nastr�j i pr�bowa�a doda� mu otuchy, sprawi�, aby my�la� o czym� innym.

��Wi�c dlaczego nie zabijaj�?�� zapyta�, �wiadom jej usi�owa�, lecz oboj�tny.

��Poniewa� nikogo si� nie boj�.

��Mo�e.�� Zmusi�a go do my�lenia, cho� nie by�y to weso�e my�li. W ko�cu powiedzia�:�� C�, poniewa� wydaje si�, �e aby uzyska� odpowiedzi na moje pytania, musz� dotrze� w�a�nie do nich, wi�c je�li mnie zabij�, b�d� mia� przynajmniej satysfakcj� wiedz�c, �e ich przestraszy�em�

Estrel potrz�sn�a g�ow�.

��Nie zrobi� tego. Oni nie zabijaj�.

��Nawet karaluch�w?�� wypytywa� dalej, wy�adowuj�c na niej z�y humor wywo�any zm�czeniem.�� Co oni robi� z karaluchami w swoim Mie�cie? Odka�aj� je, a potem wypuszczaj� na wolno��, tak jak tych Wytartych, o kt�rych mi opowiada�a�?

��Nie wiem�� odpar�a Estrel. Wszystkie jego pytania traktowa�a powa�nie.�� Lecz ich prawem jest cze�� dla �ycia, a oni przestrzegaj� prawa.

��Przecie� nie czcz� ludzkiego �ycia. Zreszt� dlaczego mieliby to robi�? W ko�cu nie s� lud�mi.

��I dlatego w�a�nie ich prawem jest cze�� dla �ycia w og�le, nie s�dzisz? Wiem, �e od czasu, kiedy przybyli Shinga, nie by�o wojny na Ziemi ani pomi�dzy �wiatami. To ludzie s� tymi, kt�rzy morduj� jeden drugiego!

��Ale �aden cz�owiek nie m�g� mi zrobi� tego, co zrobili Shinga. Szanuj� �ycie, szanuj� je, poniewa� stawia wi�ksze wymagania i jest bardziej niepewne ni� �mier�, a najwi�ksze wymagania i najwi�kszy brak pewno�ci ze wszystkich warto�ci niesie ze sob� osobowo�� i umys� cz�owieka. Shinga nie naruszyli swego prawa i pozostawili i mnie przy �yciu, ale zabili moj� osobowo��. Czy to nie morderstwo? Zabili dziecko, kt�re we mnie by�o, i zabili doros�ego m�czyzn�. Czy mo�na nazwa� szacunkiem dla �ycia takie igranie z ludzkim umys�em? Ich prawo jest k�amstwem, a cze�� szyderstwem.

Zmieszana jego gniewem Estrel ukl�k�a przy ogniu, by sprawi� i nadzia� na ro�en kr�lika, kt�rego ustrzeli�. Zakurzone czerwonawe w�osy zwisa�y w str�kach z jej pochylonej g�owy, a jej twarz by�a cierpliwa i nieobecna. Jak zawsze, w ko�cu zwyci�y�y skrucha i po��danie. Byli tak blisko ze sob�, a jednak jej nie rozumia�; czy wszystkie kobiety s� takie? By�a jak zagubiony pok�j w wielkim domu, jak szkatu�ka, do kt�rej nie mia� klucza. Nic przed nim nie ukrywa�a, a jednak wci�� wyczuwa� w niej jak�� tajemnic�, ca�kowicie dla siebie niezg��bion�.

Wszechogarniaj�cy zmierzch ciemnia� nad zroszonymi deszczem milami ziemi i trawy. P�omienie ich ma�ego ogniska p�on�y czerwonym z�otem w przezroczystym b��kicie nadci�gaj�cej nocy.

��Gotowe, Falk�� us�ysza� cichy g�os.

Podni�s� si� i podszed�szy do niej usiad� przy ogniu.

��M�j przyjacielu, moje kochanie�� powiedzia�, ujmuj�c na chwil� jej d�o�. Siedzieli obok siebie dziel�c si� jedzeniem, a p�niej snem.

Im dalej posuwali si� na zach�d, tym suchsze stawa�y si� prerie, a powietrze czy�ciejsze. Przez kilka dni Estrel prowadzi�a ich bardziej na po�udnie, maj�c zamiar omin�� obszar, kt�ry by� niegdy� i w dalszym ci�gu m�g� by�, terytorium dzikiego, koczowniczego narodu, zwanego Kawalerzystami. Falk nie sprzeciwia� si� jej decyzji, nie maj�c ochoty na powt�rzenie do�wiadczenia z narodem Basnasska. Pi�tego i sz�stego dnia ich w�dr�wki na po�udnie przemierzyli g�rzysty region i znale�li si� na suchym, wysokim p�askowy�u, r�wnym i pozbawionym drzew, nieustannie przemiatanym wiatrem. Kiedy spad� deszcz, w�wozy wype�ni�y si� potokami wody, lecz nast�pnego dnia by�y znowu suche. Latem musia�a by� tu p�pustynia, a nawet wiosn� by�o tu niezwykle sucho.

Dwukrotnie przeszli przez staro�ytne ruiny; zwyczajne wzniesienia i pag�rki, u�o�one jednak w przestronne, r�wne szeregi ulic i plac�w. Fragmenty naczy�, drobiny kolorowego szk�a i plastyku zalega�y grub� warstw� w porowatym gruncie otaczaj�cym ruiny. Min�y dwa, a mo�e i trzy tysi�clecia od czasu, kiedy zamieszkiwali tu ludzie. Ta rozleg�a stepowa kraina, nadaj�ca si� jedynie do wypasu byd�a, nigdy nie by�a ponownie zasiedlona po tym, jak ludzko�� rozproszy�a si� w�r�d gwiazd. Ci, kt�rzy pozostali, mieli tylko niekompletne, cz�sto sfa�szowane archiwa, nie byli wi�c w stanie precyzyjnie okre�li� daty exodusu.

��Jakie to dziwne, gdy pomy�le栗 rzek� Falk, kiedy mijali drugie z tych dawno zapomnianych, pogrzebanych miast�� �e dzieci bawi�y si� tutaj� a kobiety rozwiesza�y pranie� tak dawno temu. W innym czasie. Dalej od nas ni� �wiaty kr���ce wok� odleg�ych s�o�c.

��Wiek Miast�� powiedzia�a Estrel�� Wiek Wojny� Nigdy nie s�ysza�am �adnej opowie�ci o takich miejscach od �adnego z mych rodak�w. By� mo�e zaszli�my za daleko na po�udnie i zbli�amy si� do Po�udniowych Pusty�.

Zmienili wi�c tras�, kieruj�c si� na zach�d i nieco ku p�nocy, i nast�pnego dnia o �wicie dotarli do wielkiej rzeki o pomara�czowej, niezwykle wartkiej i wzburzonej wodzie; p�ytkiej, lecz tak niebezpiecznej, �e stracili ca�y dzie� na szukanie brodu.

Zachodni brzeg rzeki rozci�ga� si� w tak such� i ja�ow� krain�, jakiej Falk dotychczas nie widzia�. Jako �e woda stanowi�a dotychczas problem raczej przez sw�j nadmiar ni� brak, nie zwr�ci� na to wi�kszej uwagi. S�o�ce �wieci�o przez ca�y dzie� na czystym niebie; po raz pierwszy w ich licz�cej setki mil w�dr�wce nie musieli stawia� czo�a zimnemu wiatrowi, a kiedy spali, by�o im ciep�o i sucho. Gwa�towna, rozpromieniona wiosna obejmowa�a w swe w�adanie ca�y kraj; poranna gwiazda p�on�a o �wicie nad horyzontem, a pod ich stopami kwit�y dzikie kwiaty. Lecz przez trzy dni, od kiedy przekroczyli rzek�, nie natrafili na �aden strumie� ani potok.

Chyba trudna przeprawa przez rzek� spowodowa�a, �e Estrel przezi�bi�a si�. Nie wspomnia�a o tym ani s�owem, lecz jej niestrudzony krok nie by� ju� tak pewny, a twarz mizernia�a coraz bardziej. Potem przypl�ta�a si� dyzenteria. Wcze�nie rozbili ob�z. Kiedy le�a�a przy ognisku z suchych patyk�w, nagle zap�aka�a; tylko kilka suchych �ka�, lecz i tego by�o a� nadto jak na kogo�, kto nigdy nie uzewn�trznia� swych uczu�.

Za�enowany i zaniepokojony Falk usi�owa� doda� jej otuchy ujmuj�c jej d�o�; stwierdzi�, �e jest ca�a rozpalona gor�czk�.

��Nie dotykaj mnie�� wzdrygn�a si�.�� Nie, nie. Straci�am go, straci�am, co teraz zrobi�?

I w�wczas zauwa�y�, �e �a�cuszek i amulet z bladozielonego jadeitu znikn�y z jej piersi.

��Musia�am go zgubi�, kiedy przechodzili�my przez rzekꠗ powiedzia�a opanowuj�c si� z trudem i nie unikaj�c ju� jego dotyku.

��Dlaczego mi nie powiedzia�a�?

��Co by to da�o?

Nie znalaz� na to odpowiedzi. Opanowa�a si�, lecz czu� jej st�umiony, gor�czkowy niepok�j. W nocy pogorszy�o si� jej i nad ranem by�a ju� bardzo chora: Nie mog�a je�� i chocia� dr�czy�o j� pragnienie, kt�re sprawia�o, �e nie mia�a apetytu, krew kr�lika by�a wszystkim, co m�g� zaofiarowa� jej do picia. U�o�y�-j� tak wygodnie, jak tylko m�g�, i wzi�wszy puste manierki wyruszy� po wod�.

Teren, pokryty podobn� do drutu traw�, przetykan� kwiatami i zbitym g�szczem krzew�w, ci�gn�� si� mila za mil�, z lekka faluj�c, ku jasnemu, zamglonemu horyzontowi. S�o�ce pra�y�o, pustynne skowronki, �piewaj�c, wzlatywa�y w niebo. Falk szed� szybkim, r�wnym krokiem, pocz�tkowo ufny, p�niej coraz bardziej zawzi�ty, przeszukuj�c ca�� p�nocno-wschodni� �wiartk�, poczynaj�c od ich obozu. Deszcze, spad�e kilka dni wcze�niej, dawno ju� wsi�k�y w ziemi�. Nie znalaz� �adnego potoku. Nigdzie nie by�o wody. Musia� i�� dalej i szuka� na zach�d od obozu. Zataczaj�c �uk od wschodu z niepokojem wypatrywa� obozu i w�wczas z d�ugiego, niskiego wzg�rza dostrzeg� odleg�y o kilka mil na zach�d czarny kleks: ciemn�, zamazan� plam�, kt�ra mog�a by� k�p� drzew. W chwil� p�niej ujrza�, o wiele bli�ej, dym ich obozowego ogniska i rzuci� si� ku niemu biegiem, chocia� by� wyczerpany, a zachodz�ce s�o�ce k�u�o ig�ami promieni jego oczy, jego usta za� by�y suche jak kreda.

Estrel podtrzymywa�a tl�ce si� ognisko, aby u�atwi� mu powr�t.

Le�a�a przy ogniu w swym zniszczonym �piworze. Nie unios�a g�owy, kiedy do niej podszed�.

��Niezbyt daleko st�d na zach�d widzia�em drzewa; tam mo�e by� woda. Rano poszed�em w z�ym kierunku�� m�wi� zbieraj�c rzeczy i wk�adaj�c je do swojego plecaka. Musia� pom�c Estrel, gdy� nie mog�a wsta� o w�asnych si�ach; uj�� jej rami� i ruszyli w drog�. Pochylona, z niewidz�cymi oczyma, wlok�a si� wraz z nim przez mil�, a potem jeszcze jedn�. Wdrapali si� na jedno z rozleg�ych wzniesie� terenu.

��Tam!�� wychrypia� Falk.�� S� tam, widzisz je? To drzewa, wszystko w porz�dku, tam musi by� woda.

Lecz Estrel osun�a si� na kolana, a potem zgi�ta wp� leg�a na trawie z zamkni�tymi oczyma. Nie by�a w stanie i�� dalej.

��To nie dalej jak dwie, trzy mile. Rozpal� ognisko, b�dziesz mog�a tu odpocz��, a ja wezm� manierki i p�jd� po wod�. Jestem pewien, �e tam jest, to nie potrwa d�ugo.

Le�a�a bez ruchu, podczas gdy on zebra� w�r�d zaro�li wszystkie, jakie znalaz�, suche patyki i rozpali� niewielkie ognisko, potem u�o�y� stos �wie�ych ga��zi w miejscu, sk�d mog�a bez trudu dok�ada� je do ognia, aby wznieci� dym, kt�rego smuga mia�a s�u�y� mu za punkt orientacyjny w drodze powrotnej.

��Wr�c� nied�ugo�� powiedzia� zbieraj�c si� do odej�cia, a w�wczas ona usiad�a, blada i dr��ca, i krzykn�a:�� Nie! Nie! Nie zostawiaj mnie! Nie mo�esz mnie zostawi� nie odchod��

Nie mog�a jasno my�le�. By�a tak chora i przera�ona, �e nie dociera�a do niej �adna rozs�dna my�l. Falk nie m�g� jej zostawi� tutaj w takim stanie, kiedy nadci�ga�a noc. Jedyne, co m�g� zrobi�, to wzi�� j� ze sob�, ale wydawa�o mu si�, �e nie da rady. Podni�s� j�, zarzuci� jej r�k� na swe barki i p� ci�gn�c, p� nios�c ruszy� dalej.

Na nast�pnym wzniesieniu zn�w zobaczy� drzewa, kt�re zdawa�y si� wcale nie przybli�a�. Daleko przed nimi s�o�ce zachodzi�o w z�otej mgle, zanurzaj�c si� w oceanie L�du. Teraz ju� po prostu ni�s� Estrel i po niewielu minutach opad� z resztek si�; z�o�y� swoje brzemi� i sam osun�� si� na ziemi� obok niej, aby odetchn�� i nabra� si�. Zdawa�o mu si�, �e gdyby mia� odrobin� wody, tylko tyle, �eby zwil�y� usta, wszystko to nie by�oby takie trudne.

��Tam jest dom�� wyszepta� �wiszcz�cym g�osem, nie mog�c z�apa� tchu. Powt�rzy�:�� To dom w�r�d drzew. Wcale nie tak daleko.�� Tym razem us�ysza�a to, co m�wi�, i z trudem wyginaj�c cia�o unios�a si� nieco nad ziemi� obejmuj�c go i szarpi�c.

��Nie id� tam. Nie� nie id� tam. Nie do dom�w. Ramarren nie mo�e wchodzi� do dom�w. Falk��� wyj�cza�a. Potem zacz�a wykrzykiwa� s�abo w j�zyku, kt�rego nie zna�, jak gdyby wzywaj�c pomocy. Podni�s� j� i szed� z trudem dalej, pochylony pod jej ci�arem.

W�r�d p�nego zmierzchu jego oczy niespodziewanie uchwyci�y z�ote �wiat�o�� wysokie okna l�ni�ce �wiat�em zza ciemnych drzew.

W�a�nie stamt�d zacz�� dochodzi� zgrzytliwy, skowycz�cy d�wi�k, stawa� si� coraz g�o�niejszy zbli�aj�c si� do Falka. Wl�k� si� dalej, a potem zatrzyma�, widz�c w p�mroku biegn�ce ku niemu cienie, kt�re wznieca�y �w skowycz�cy, szczekliwy harmider. Ci�kie kszta�ty otoczy�y go, podskakuj�ce i k�api�ce szcz�kami, gdy sta� podtrzymuj�c nieprzytomn� Estrel. Nie m�g� si�gn�� po miotacz, nie o�mieli� si� zreszt� poruszy�. �wiat�a wysokich okien l�ni�y pogodnie zaledwie o kilkaset krok�w dalej. Krzykn��:

��Pomocy! Pom�cie nam!�� Lecz z jego gard�a wydoby� si� tylko kracz�cy szept.

Us�ysza� inne g�osy, ostro nawo�uj�ce z daleka. Ciemne cienie bestii cofn�y si�, przywarowa�y. Jacy� ludzie podeszli do niego, tam gdzie, wci�� trzymaj�c Estrel, osun�� si� na kolana.

��Zabierzcie kobietꠗ odezwa� si� m�ski g�os, a inny powiedzia� wyra�nie:

��Co my tu mamy, jeszcze jedn� par� wykonawc�w? Kazali mu wsta�, lecz opiera� si� szepcz�c:

��Nie r�bcie jej krzywdy� jest chora.

��Wi�c chod�!�� Twarde i szybkie r�ce zmusi�y go, aby pos�ucha� wezwania. Pozwoli� im odebra� sobie Estrel. By� tak oszo�omiony i wyczerpany, �e przez jaki� czas nie rozumia� nic z tego, co si� sta�o ani gdzie si� znale�li. Dali mu napi� si� zimnej wody, i to by�o wszystko, co rozumia�, co mia�o znaczenie.

Siedzia�. Kto�, kogo nie rozumia�, usi�owa� nak�oni� go do wypicia szklanki jakiej� cieczy. Wi�c wzi�� szklank� i wypi�. By�o to co� parz�cego, intensywnie pachn�cego ja�owcem. Szklanka, w�a�ciwie szklaneczka z cienkiego, zabarwionego na zielono szk�a, by�a pierwsz� rzecz�, kt�r� zobaczy� wyra�nie. Nie pi� ze szklanki od czasu, kiedy opu�ci� Dom Zove. Potrz�sn�� g�ow� czuj�c, jak mocny nap�j oczyszcza jego gard�o i m�zg i rozejrza� si�.

By� w pokoju, bardzo du�ym pokoju. Rozleg�a przestrze� wypolerowanej, kamiennej pod�ogi odbija�a niewyra�nie odleg�� �cian�, na kt�rej, lub w kt�rej, wielki dysk jarzy� si� �agodnym, ��tym blaskiem. Falk czu� na twarzy promieniuj�ce od niego ciep�o. W po�owie drogi pomi�dzy nim a podobnym do s�o�ca kr�giem �wiat�a sta�o na go�ej pod�odze wysokie, masywne krzes�o, a przy nim, nieruchoma, jakby narysowana na pod�odze, warowa�a ciemna bestia.

��Czym jeste�?

Zobaczy� �uk nosa i szcz�ki, czarn� r�k� na oparciu krzes�a. G�os by� g��boki i twardy jak kamie�. To nie by� lingal, kt�rym ju� tak d�ugo si� pos�ugiwa�, lecz jego w�asny j�zyk, mowa Lasu, cho� s�owa wypowiadane by�y w nieco odmiennym dialekcie. Odpowiedzia� powoli, m�wi�c prawd�.

��Nie wiem, czym jestem. Pami�� o sobie straci�em sze�� lat temu. W Le�nym Domu nauczy�em si� zwyczaj�w ludzi. Id� do Es Toch, �eby odzyska� swe imi� i osobowo��.

��Idziesz do Miejsca K�amstwa po to, by odnale�� prawd�? Wykonawcy i g�upcy przemierzaj� um�czon� Ziemi� wykonuj�c wi�le zada�, lecz to przewy�sza wszystkie swym szale�stwem lub k�amstwem. Co sprowadzi�o ci� do mego Kr�lestwa?

��Moja towarzyszka�

��Czy chcesz powiedzie�, �e to ona sprowadzi�a ci� tutaj?

��Czu�a si� �le, szuka�em wody. Czy ona�

��Zamilcz. Ciesz� si� s�ysz�c, �e to nie ona sprowadzi�a ci� tutaj. Czy wiesz, gdzie jeste�?

��Nie.

��To jest Enklawa Kansas. Jestem jej panem. Jestem jej w�adc�, jej Ksi�ciem i Bogiem. Wszystko tu zale�y ode mnie. Gramy tutaj w jedn� z wielkich gier. Zwie si� Kr�lem na Zamku. Jej regu�y s� bardzo stare i s� jedynym prawem, jakie mnie wi��e. Ca�� reszt� ustanawiam ja.

�agodne, oswojone s�o�ce jarzy�o si� mi�dzy �cianami, pod�og� i sufitem, gdy Ksi��� podni�s� si� ze swego krzes�a. Ponad nim, wysoko w g�rze, czarne belki sklepienia poch�ania�y jednostajne z�ote �wiat�o, mieszaj�c je z cieniami. Promienie �wiat�a obrysowa�y orli nos, wysokie, �ci�te uko�nie czo�o i ca�� wysok�, pe�n� mocy, szczup�� sylwetk� o majestatycznej postawie i gwa�townych ruchach. Kiedy Falk poruszy� si� z lekka, mitologiczna bestia spoczywaj�ca przy tronie przeci�gn�a si� i warkn�a. Pachn�cy ja�owcem nap�j nieco zawr�ci� mu w g�owie; powinienem by� pomy�le�, �e to szale�stwo sprawi�o, i� ten cz�owiek nazywa si� kr�lem, a nie, �e to w�adza wtr�ci�a go w otch�a� szale�stwa.

��Nie znasz zatem swego imienia?

��Ci, kt�rzy mnie przygarn�li, nazwali mnie Falk.

��Szuka� swego w�asnego, prawdziwego imienia, czy� cz�owiek zd��a� kiedy� lepsz� drog�? Nic dziwnego, �e doprowadzi�a ci� do mych drzwi. Przyjmuj� ci� w tym domu jako Gracza�� powiedzia� Ksi��� Kansas.�� Nie ka�dej nocy cz�owiek z oczyma jak ��te klejnoty �ebrze o go�cin� u mych drzwi. Odmowa by�aby i roztropna, i bezlitosna, a czym�e jest w�adza kr�lewska bez ryzyka i �aski? Oni nazywali ci� Falkiem, nie ja. W tej grze b�dziesz Opalem. Mo�esz i��, wszystkie drzwi stoj� przed tob� otworem. Griffon, spok�j!

��Ksi���, moja towarzyszka�

��Jest Shing�, wykonawc� albo kobiet�, po co j� trzymasz przy sobie? Spok�j, cz�owieku, nie b�d� tak skory odpowiada� kr�lowi. Wiem po co. Lecz ona nie ma imienia i nie bierze udzia�u w tej grze. Moje pasterki zaopiekowa�y si� ni�, nie chc� wi�cej o niej m�wi�.�� Ksi��� zbli�y� si� do niego, krocz�c z wolna po go�ej pod�odze.�� M�j towarzysz ma na imi� Griffon. Czy s�ysza�e� kiedy� o zwierz�tach zwanych psami? Wspominaj� o nich stare Kanony i Legendy. Griffon jest psem. Jak widzisz, s� nieco podobne do ��tych szczekaczy, kt�re biegaj� po r�wninach, b�d� co b�d� s� spokrewnione. Jego rasa wymar�a, tak jak rody kr�lewskie. Opalooki, czego pragniesz najbardziej?

Ksi��� zada� to pytanie z nag��, przenikliw� �agodno�ci�, spogl�daj�c w twarz Falka. Zm�czony i oszo�omiony, zdecydowany m�wi� prawd�, Falk odpowiedzia�:

��Wr�ci� do domu.

��Wr�ci� do domu��� Ksi��� Kansas by� czarny, tak jak jego sylwetka obrysowana �wiat�em lub jak jego cie�; czarny jak noc m�czyzna, wysoki na siedem st�p, z twarz� jak ostrze miecza.�� Wr�ci� do domu��� Przesun�� si� nieco, spogl�daj�c z uwag� na d�ugi st� niedaleko krzes�a Falka. Rama sto�u, jak zauwa�y� Falk, wystawa�a kilka cali ponad blat i zawiera�a sie� z�otych i srebrnych drut�w z nanizanymi na nie paciorkami tak przedziurawionymi, �e mog�y przesuwa� si� z jednego drutu na drugi, a w niekt�rych miejscach z poziomu na poziom. By�y tam setki paciork�w r�nej wielko�ci, poczynaj�c od takich jak dzieci�ca pi��, ko�cz�c na nie wi�kszych od nasiona jab�ka; by�y zrobione z gliny, kamienia i drewna, metalu, ko�ci, plastyku i szk�a, z ametyst�w, agat�w, topaz�w, turkus�w, opali i bursztynu, beryli, kryszta�u g�rskiego, granat�w, szmaragd�w i diament�w. By� to Wzorzec, taki jaki posiadali Zove, Buckeye i inni mieszka�cy Domu. Stanowi� oryginalny wytw�r wspania�ej kultury Davenantu i by� znany na Ziemi ju� od bardzo dawna. Ta rzecz przepowiada�a przysz�o��, by�a zarazem skomplikowanym liczyd�em i zabawk�. W swym drugim kr�tkim �yciu Falk niewiele dowiedzia� si� o wzorcach; nie by�o na to czasu. Buckeye wspomnia�a kiedy�, �e potrzeba czterdziestu, pi��dziesi�ciu lat, aby nauczy� si� biegle pos�ugiwa� wzorcem, a jej, b�d�cy od dawna w posiadaniu jej rodziny i przekazywany z pokolenia na pokolenie, mia� zaledwie dziesi�� cali szeroko�ci i dwadzie�cia lub trzydzie�ci paciork�w.

Kryszta�owy graniastos�up uderzy� w �elazn� kul� wydaj�c czysty, cichy brz�k. Turkus wystrzeli� w lewo, a podw�jne oczko z polerowanej ko�ci wysadzanej granatami przemkn�o na prawo i w d�; w tej samej chwili w martwym polu wzorca b�ysn�� ognisty opal. Czarne, szczup�e, silne r�ce ta�czy�y nad drutami, przesuwaj�c klejnoty �ycia i �mierci.

��Tak�� odezwa� si� Ksi���.�� Chcesz wr�ci� do domu. Lecz patrz! Czy umiesz odczyta� wz�r? Bezmiar. Heban, diament i kryszta�, wszystkie klejnoty ognia, a opal w�r�d nich przesuwa si�, wymyka. Dalej ni� Kr�lewski Dom, dalej ni� Szklane Wi�zienie, dalej ni� szczyty i jaskinie Kopernika, a przecie� kamie�, kt�ry go symbolizuje, kr��y w�r�d gwiazd. Czy�by� chcia� wydosta� si� poza ramy wzorca, wyrwa� z wi�z�w czasu? Patrz!

Jasne, migocz�ce paciorki, b�d�ce w nieustannym ruchu, rozmazywa�y si� Falkowi w oczach. Uchwyci� si� ramy wielkiego wzorca i wyszepta�:

��Nie mog� odczyta�

��W tej w�a�nie grze bierzesz udzia�, Opalooki, czy j� rozumiesz, czy nie. Dobrze, bardzo dobrze. Moje psy wieczorem szczeka�y na �ebraka, a on dowodzi, �e jest ksi�ciem z gwiazd. Opalooki, kiedy przyjd� do ciebie prosz�c o wod� z twej studni i schronienie na noc, czy ugo�cisz mnie? Lecz tamta noc b�dzie zimniejsza od tej� I dzieli� je b�dzie otch�a� czasu! Ty sam przyby�e� z takiej otch�ani. Ja jestem stary, lecz ty jeszcze starszy: powinienem umrze� ju� sto lat temu. A czy za sto lat b�dziesz pami�ta�, �e na tej pustyni spotka�e� Kr�la? Id�, id�, powiedzia�em ci, �e mo�esz chodzi�, gdzie chcesz. Je�li b�dziesz czego� potrzebowa�, zwr�� si� do moich s�ug.

Falk odnalaz� drog� przez d�ugi pok�j do os�oni�tego kotar� wysokiego wej�cia. W przedpokoju czeka� na niego ch�opiec, kt�ry przywo�a� innych. Bez jakiegokolwiek zdziwienia czy s�u�alczo�ci, okazuj�c sw�j szacunek jedynie tym, �e nie odzywali si� pierwsi, przygotowali mu k�piel, ubranie na zmian�, kolacj� i czyste ��ko w cichym pokoju.

Pozosta� w Wielkim Domu Enklawy Kansas przez ca�e trzyna�cie dni, podczas gdy ostatnie mokre �nie�yce i rzadkie deszcze wiosny siek�y pustynn� krain� rozci�gaj�c� si� za ogrodami Ksi�cia. Estrel, ju� zdrowa, przebywa�a w jednym z wielu mniejszych dom�w, zebranych w podobne do gron skupiska przy wielkim budynku. M�g� widzie� si� z ni�, kiedy mia� tylko na to ochot� m�g� robi� wszystko, na co mia� ochot�. Ksi��� w�ada� sw� domen� bez �adnych ogranicze�, ale te� w �aden spos�b w�adzy tej nie wymusza�; raczej przyjmowana by�a jako zaszczyt. Jego poddani chcieli mu s�u�y�, by� mo�e rozumieli, �e potwierdzaj�c w ten spos�b wrodzony i naturalny majestat jednej osoby, tym samym potwierdzaj� sw� w�asn� warto�� jako ludzi. By�o ich nie wi�cej ni� dwustu: pasterzy, ogrodnik�w, cie�li i ludzi do wszystkiego, ich �ony i dzieci. To by�o male�kie kr�lestwo. Mimo to Falk ju� po kilku dniach by� pewien, �e gdyby Ksi��� Kansas nie mia� �adnego poddanego i �y� tutaj zupe�nie sam, to tak czy inaczej pozosta�by ksi�ciem. Bo nie by�a to sprawa wielko�ci czy ilo�ci, tylko�� jako�ci.

Ta niezwyk�a rzeczywisto��, ta szczeg�lna w�a�ciwo�� uprawniaj�ca Ksi�cia do w�adania sw� dziedzin� tak zafascynowa�y i zaabsorbowa�y Falka, �e niemal nie my�la� o tym, co pozosta�o poza granicami kr�lestwa�� o bez�adnym, podzielonym, pe�nym gwa�tu �wiecie, przez kt�ry tak d�ugo w�drowa�. Lecz w trzynastym dniu pobytu, podczas rozmowy z Estrel, m�wi�c o opuszczeniu Enklawy, zacz�� si� zastanawia� nad jej powi�zaniami z reszt� �wiata.

��S�dz�, �e Shinga nie cierpi� na nadmiar w�adzy nad lud�mi. Dlaczego godz� si� na to, �eby strzeg� swych granic i nazywa� siebie Kr�lem i Ksi�ciem?

��A c� ich obchodzi jego bredzenie? Enklawa Kansas obejmuje wielki obszar, lecz ja�owy i nie zamieszkany. Dlaczego W�adcy Es Toch mieliby miesza� si� do jego spraw? S�dz�, �e traktuj� go jak niem�drego ch�opca, paplaj�cego i che�pi�cego si�.

��Czy ty traktujesz go tak samo?

��C� widzia�e�, jak wczoraj przelecia� t�dy stratolot?

��Tak, widzia�em.

Stratolot�� pierwszy, jaki Falk widzia�, cho� zna� ju� jego pulsuj�cy warkot�� przelecia� wczoraj wprost nad domem na takiej wysoko�ci, �e by� widoczny przez kilka minut. Domownicy Ksi�cia wybiegli do ogrodu uderzaj�c w rondle i potrz�saj�c ko�atkami, dzieci i psy wy�y, a Ksi��� na najwy�szym balkonie z namaszczeniem szy� seriami og�uszaj�cych rac, dop�ki statek nie znikn�� za mrocznym, zachodnim widnokr�giem.

��S� tak g�upi jak Basnasska, a ten starzec jest szalony. Ksi��� nie chcia� jej widzie�, ale jego poddani traktowali Estrel nadzwyczaj dobrze, tote� uraza brzmi�ca w jej g�osie zdziwi�a go.

��Basnasska zapomnieli starych zwyczaj�w ludzi�� powiedzia��� ci ludzie za� pami�taj� je, by� mo�e a� za dobrze.�� U�miechn�� si�:�� Tak czy inaczej statek odlecia�.

��Nie dlatego, �e odstraszyli go racami�� odpar�a powa�nie, jak gdyby chc�c go przed czym� ostrzec. Przygl�da� si� jej przez chwil�. By�o oczywiste, �e nie dostrzeg�a nic z ob��kanego, pe�nego poezji dostoje�stwa owych rac, kt�re, paradoksalnie�� jak za�mienie S�o�ca zwyk�ym cieniom�� przydawa�y godno�ci statkowi Shinga. Dlaczego nie cieszy� si� �wiat�em rac w cieniu wszechogarniaj�cej kl�ski? Lecz ona od czasu choroby i utraty jadeitowego amuletu by�a niespokojna i smutna, a pobyt tutaj, kt�ry tak cieszy� Falka, by� dla niej udr�k�.

��P�jd� i powiem Ksi�ciu, �e odchodzimy�� zwr�ci� si� do niej �agodnie i pozostawiaj�c j� pod wierzbami obsypanymi ju� pere�kami ��tozielonych p�czk�w, pomaszerowa� przez ogrody w stron� wielkiego domu. Pi�� d�ugonogich, czarnych ps�w o silnych barkach drepta�o wraz z nim; stra� honorowa, kt�rej wola�by nie spotka� opuszczaj�c to miejsce.

Zasta� Ksi�cia Kansas czytaj�cego w sali tronowej. Kr�g na wschodniej �cianie sali w ci�gu dnia l�ni� zimnym c�tkowanym srebrem, jak jaki� wewn�trzny domowy ksi�yc, i tylko noc� promieniowa� �agodnym s�onecznym ciep�em i �wiat�em. Tron z polerowanego kopalnego drewna z po�udniowych pusty� sta� na wprost niego. Tylko owej pierwszej nocy Falk widzia� Ksi�cia zasiadaj�cego na tronie. Teraz siedzia� na jednym z krzese� stoj�cych przy wzorcu, a za jego plecami nie zas�oni�te, wysokie na dwadzie�cia st�p okno wygl�da�o na zach�d. Wznosi�y si� tam dalekie, ciemne g�ry, ze szczytami b�yszcz�cymi �niegiem.

Ksi��� uni�s� sw� wyrazist� twarz i wys�ucha� tego, co Falk mia� mu do powiedzenia. Zamiast odpowiedzi dotkn�� ksi��ki, kt�r� czyta�; nie jednej z tych przepi�knych zdobionych szpul projekcyjnych, lecz niewielkiej, r�cznie pisanej ksi��ki z oprawionego papieru.

��Czy znasz ten Kanon?

Falk spojrza� tam, gdzie wskazywa� Ksi���, i odczyta�:

��Znam ten Kanon, Ksi���. Mia�em go w plecaku, zanim wyruszy�em w t� podr�. Ale nie potrafi� odczyta� na twojej kopii karty po lewej stronie.

��S� to znaki j�zyka, w jakim po raz pierwszy zosta� spisany, pi�� lub sze�� tysi�cy lat temu. To j�zyk ��tego Cesarza, mego przodka. Straci�e� sw�j egzemplarz? We� zatem m�j. My�l� jednak, �e i ten utracisz; kiedy idziesz Drog�, inne drogi si� nie licz�. O, pustko! Dlaczego zawsze m�wisz prawd�, Opalooki?

��Nie wiem��� Tak naprawd�, chocia� postanowi�, �e nie b�dzie k�ama�, bez wzgl�du na to, z kim przyjdzie mu rozmawia� lub jak niepewna wydawa� mo�e si� prawda, nie wiedzia�, dlaczego podj�� tak� decyzj�.�� Mo�e� mo�e dlatego, �e u�y� broni wroga oznacza przyj�� regu�y jego gry�

��Och, oni zwyci�yli w tej grze ju� dawno temu� Wi�c zdecydowa�e� si� i��? Id� zatem; tak, chyba ju� czas� Lecz twoj� towarzyszk� zatrzymam tu jeszcze na jaki� czas.

��Przyrzek�em, �e pomog� odszuka� jej rodak�w.

��Rodak�w?�� Twarda, ciemna twarz zwr�ci�a si� ku niemu.�� Na co ci ona?

��Jest W�drowcem.

��A ja jestem niedojrza�ym orzechem, ty ryb�, a tamte g�ry s� zrobione z pieczonych owczych bobk�w! Trzymaj si� swej drogi. M�w prawd� i s�uchaj prawdy. Zbieraj owoce w mych kwitn�cych sadach, kiedy b�dziesz szed� na zach�d, Opalooki, i pij mleko z tysi�ca mych studni w cieniu ogromnych paprotnik�w. Czy� nie w�adam mi�ym kr�lestwem? W�r�d mira�y i py�u droga wiedzie prosta na zach�d ku ciemno�ci. Co ci� z ni� wi��e. po��danie czy lojalno��?

��Przebyli�my razem d�ug� drog�.

��Nie ufaj jej!

��Ofiarowa�a mi sw� pomoc i nadzi�j�, jeste�my towarzyszami. Ufamy sobie, jak�e� m�g�bym j� zawie��?

��Och, g�upcze, och, pustko!�� westchn�� Ksi��� Kansas.�� Dam tobie dziesi�� kobiet, aby ci towarzyszy�y do Siedziby K�amstwa; z lutniami, fletami, tamburynami i pigu�kami antykoncepcyjnymi. Dam tobie pi�� wiernych przyjaci� uzbrojonych w race. Dam tobie psa, naprawd� dam, �yw� skamienia�o��, psa, aby by� twoim prawdziwym towarzyszem. Czy wiesz, dlaczego psy wymar�y? Bo by�y lojalne, wierne i ufa�y. Id� sam, cz�owieku!

��Nie mog�.

��Wi�c r�b, jak chcesz. Tutaj gra sko�czy�a si�.�� Ksi��� wsta�, podszed� do tronu pod ksi�ycowym kr�giem i zasiad� na nim. Nawet nie odwr�ci� g�owy, kiedy Falk chcia� si� z nim po�egna�.

Powodowany owym samotnym wspomnieniem samotnego szczytu uosabiaj�cego s�owo �g�ra� Falk wyobra�a� sobie, �e je�li tylko osi�gn� g�ry, tym samym znajd� si� w Es Toch; nie zdawa� sobie sprawy, �e najpierw musz� przeby� las skalnych kolumn podtrzymuj�cych niebo kontynentu. Pasma g�r wypi�trza�y si�; dzie� po dniu wpe�zali coraz wy�ej w �wiat skalnych szczyt�w, a ich cel wci�� le�a� wy�ej i dalej na po�udniowy zach�d. W�r�d las�w, potok�w i zanurzonych w chmurach o�nie�onych granitowych stok�w co jaki� czas napotykali niewielki ob�z lub wiosk�. Cz�sto nie mogli ich wymin��, gdy� nie pozwala�a na to droga, kt�r� szli. Jechali teraz na mu�ach, kr�lewskim darze Ksi�cia, ofiarowanych im przy odje�dzie i nikt ich nie zatrzymywa�. Estrel powiedzia�a, �e ci g�rale, �yj�cy w przedsionku siedziby Shinga, byli ostro�nym ludem, ani wrogim, ani �yczliwym dla obcych i najlepiej by�o pozostawi� ich samych sobie.

Obozowanie w kwietniu w g�rach nie by�o przyjemne, dokucza� bowiem ch��d, tote� skwapliwie skorzystali z nieoczekiwanego zaproszenia, jakie otrzymali od mieszka�c�w jednej z wiosek. By�a to male�ka sadyba: cztery drewniane domy nad spienionym, hucz�cym potokiem w kanionie ukrytym w cieniu wielkich, spowitych burzowymi chmurami szczyt�w. Lecz mia�a sw� nazw�, Besdio, i Estrel by�a tutaj kiedy�, wiele lat temu�� jak mu powiedzia�a�� kiedy by�a dzieckiem. Ludzie z Besdio, z kt�rych paru by�o tak samo jasnosk�rych i rudow�osych jak Estrel, zamienili z ni� kilka zda�. Rozmawiali w j�zyku W�drowc�w. Falk, kt�ry w rozmowie z Estrel zawsze u�ywa� lingalu, nie mia� okazji nauczy� si� tego j�zyka Zachodu. Estrel wyja�ni�a, sk�d i dok�d id�, wskazuj�c na wsch�d i zach�d; g�rale kiwali oboj�tnie g�owami przygl�daj�c si� jej uwa�nie, natomiast na Falka spogl�dali tylko k�tem oka. Zadali kilka pyta�, wskazali miejsce na nocleg i hojnie obdarowali �ywno�ci�; wszystko to jednak czynili z jak�� ch�odn� oboj�tno�ci�, kt�ra wzbudzi�a w Falku nieokre�lony niepok�j.

Niemniej jednak obora by�a ciep�a, ogrzana ciep�em bij�cym od byd�a, k�z i drobiu, st�oczonych tam w posapuj�cym, cuchn�cym, zgodnym towarzystwie. Podczas gdy Estrel rozmawia�a jeszcze z ich gospodarzami, Falk umkn�� do obory i rozgo�ci� si� tam. Na strychu, ponad przegrodami dla zwierz�t, u�o�y� siano w luksusowe podw�jne �o�e i roz�o�y� na nim �piwory. Kiedy przysz�a Estrei, prawie ju� spa�, lecz rozbudzi� si� na tyle, aby zauwa�y�:

��Ciesz� si�, �e przysz�a�� Czu� tu co�, tylko nie wiem co.

��A ja czuj� co� jeszcze.

Nigdy dot�d Estrel nie zbli�y�a si� tak bardzo do granicy �artu; wi�c Falk przyjrza� si� jej nieco zdziwiony.

��Jeste� szcz�liwa zbli�aj�c si� do Miasta, prawda?�� zapyta�.�� Te� chcia�bym�

��Dlaczego nie mia�abym by�? Mam nadziej� odnale�� tam rodak�w, a je�li mnie si� nie uda, pomog� mi W�adcy. I ty r�wnie� odnajdziesz tam to, czego szukasz. Znowu obejmiesz swe dziedzictwo.

��Moje dziedzictwo? My�la�em, �e uwa�asz mnie za Wytartego?

��Ciebie? Nigdy! Chyba sam nie wierzysz, Falk, �e to Shinga byli tymi, kt�rzy tak okrutnie zabawili si� twoim umys�em? Powiedzia�e� to ju� kiedy�, jeszcze na r�wninach, nie zrozumia�am ci� wtedy. Jak mo�esz uwa�a� siebie za Wytartego, za jakiegokolwiek zwyczajnego cz�owieka? Ty nie jeste� Ziemianinem!

Rzadko zdarza�o si� jej m�wi� tak stanowczo. To, co powiedzia�a, doda�o mu otuchy, wsp�graj�c z jego w�asn� nadziej�. Lecz spos�b, w jaki to powiedzia�a, zaintrygowa� go, gdy� od d�u�szego ju� czasu by�a milcz�ca i nieszcz�liwa. Potem dostrzeg� co� zwisaj�cego na rzemieniu zawi�zanym wok� jej szyi.

��Podarowali ci amulet.

To by�o �r�d�o jej optymizmu.

��Tak�� powiedzia�a, spogl�daj�c z zadowoleniem na wisiorek.�� Wyznajemy t� sam� wiar�. Teraz wszystko p�jdzie ju� dobrze.

U�miechn�� si� w duchu nad jej przes�dem, lecz by� zadowolony, �e przynios�o to jej pociech�. Kiedy zasypia�, mia� �wiadomo��, �e Estrel czuwa wpatruj�c si� w ciemno�� pe�n� odoru, cichych oddech�w i obecno�ci zwierz�t. Kiedy kogut zapia� przed �witem, s�ysza�, jak szepcze modlitwy do swego amuletu w j�zyku, kt�rego nie rozumia�.

Wyruszyli w drog�, obieraj�c �cie�k�, kt�ra wi�a si� na po�udnie od zanurzonych w ciemnych chmurach wierzcho�k�w. Do przebycia pozosta� im bastion wielkiej g�ry; wspinali si� na� przez cztery dni, a� w ko�cu powietrze sta�o si� rzadkie i lodowate, niebo ciemnoniebieskie, a kwietniowe s�o�ce b�yszcza�o o�lepiaj�co na k�dzierzawych grzbietach sun�cych po niebie barank�w, kt�rych cienie zdawa�y si� skuba� traw� le��cych daleko w dole ��k. Potem, kiedy osi�gn�li ju� najwy�szy punkt prze��czy, niebo pociemnia�o i na nagie ska�y spad� �nieg pokrywaj�c rozleg�e puste zbocza czerwieni� i szaro�ci�. Na prze��czy sta�a chata dla podr�nych, w kt�rej st�oczyli si� wraz z mu�ami, a� w ko�cu �nieg przesta� pada� i mogli zacz�� schodzi�.

��Teraz b�dzie ju� �atwo�� powiedzia�a Estrel odwracaj�c si�, aby spojrze� na Falka ponad podskakuj�cym zadem mu�a. W odpowiedzi jego mu� nastrzyg� uszami, a on u�miechn�� si�, chocia� ogarn�� go strach, kt�ry stawa� si� coraz to wi�kszy, w miar� jak posuwali si� dalej w d�, ku Es Toch.

A zbli�ali si� coraz bardziej i hardziej�� �cie�ka. rozwin�a si� w drogꠗ widzieli chaty, zagrody, domy, lecz niewielu mieszka�c�w, gdy� zimna i deszczowa pogoda zatrzymywa�a ludzi pod dachami. Tylko dwoje w�drowc�w pod��a�o dalej na grzbietach id�cych truchtem mu��w, w�r�d zacinaj�cego deszczu. Trzeci z kolei poranek od chwili, gdy zeszli z prze��czy, za�wita� jasny i pogodny. Mniej wi�cej po dw�ch godzinach jazdy Falk zatrzyma� mu�a i spojrza� pytaj�co na Estrel.

��O co chodzi, Falk?

��Dotarli�my� To jest Es Toch, prawda?

Wok� nich rozpo�ciera�a si� r�wnina, cho� odleg�e szczyty zamyka�y horyzont z ka�dej strony. Pastwiska i pola, przez kt�re dotychczas jechali, ust�pi�y miejsca domom, ca�emu mrowiu dom�w. By�y tam chaty, sza�asy, pi�trowe budynki, gospody, warsztaty i stragany, gdzie wytwarzano, sprzedawano i wymieniano towary. Wsz�dzie by�o pe�no dzieci i doros�ych, t�ocz�cych si� na g��wnej ulicy i dochodz�cych do niej bocznych drogach; piesi, konni, na mu�ach i �migaczach, wszyscy w bezustannym ruchu. By� to t�um�� jednak rzadki, ospa�y i zaabsorbowany, brudny, ponury i jaskrawy, przewalaj�cy si� pod b�yszcz�cym ciemnym niebem g�rskiego poranka.

��Mamy jeszcze z g�r� mil� do Es Toch.

��Wi�c czym jest to miasto?

��To peryferie miasta.

Falk rozgl�da� si� dooko�a, skonsternowany i podniecony. Droga, kt�r� szed� tak d�ugo od Domu we Wschodnim Lesie, zmieni�a si� teraz w ulic�, prowadz�c� a� nadto szybko do swego ko�ca. Gdy jechali na mu�ach �rodkiem ulicy, ludzie przygl�dali si� im, ale nikt nie zatrzyma� si� ani nie odezwa�. Przechodz�ce kobiety odwraca�y twarze. Tylko nieliczne obdarte dzieci gapi�y si� na nich lub wytyka�y palcami, aby zaraz potem znikn�� z krzykiem w zawalonych odpadkami zau�kach czy za jak�� chat�. Nie tego spodziewa� si� Falk�� lecz czeg� w�a�ciwie oczekiwa�?

��Nie wiedzia�em, �e na �wiecie jest a� tyle ludzi�� powiedzia� w ko�cu.�� Roj� si� wok� Shinga jak muchy nad gnojem.

��Larwy much najlepiej rozwijaj� si� na gnoju�� odpar�a sucho Estrel. Potem, spogl�daj�c mu w oczy, wyci�gn�a r�k� i delikatnie dotkn�a jego d�oni.�� Ci tutaj to wyrzutki i pochlebcy, mot�och trzymany za murami. Wjed�my tylko do miasta, do prawdziwego Miasta. Przebyli�my d�ug� drog�, �eby je zobaczy�

Jechali dalej i wkr�tce zobaczyli stercz�ce ponad dachami chat i b�yszcz�ce w s�o�cu, pozbawione okien mury wysokich wie�.

Serce Falka bi�o ci�ko; zauwa�y�, �e Estrel m�wi�a przez chwil� do amuletu, kt�ry otrzyma�a w Besdio.

��Nie mo�emy wjecha� do miasta na mu�ach�� odezwa�a si�.�� Zostawimy je tutaj.�� Zatrzymali si� przy wal�cej si� publicznej stajni. Estrel rozmawia�a przez chwil� w j�zyku Zachodu z jej w�a�cicielem, w widoczny spos�b do czego� go nak�aniaj�c. Kiedy Falk zapyta�, o co prosi�a, odpar�a:

���eby przyj�� nasze mu�y w zastaw.

��Zastaw?

��Je�li nie zap�acimy za ich przechowanie, zatrzyma je. Nie masz pieni�dzy, prawda?

��Nie�� odpar� Falk pokornie. Nie tylko nie mia� pieni�dzy, nigdy ich nawet nie widzia�. Chocia� w lingalu istnia�o s�owo oznaczaj�ce t� rzecz, to jego le�ny dialekt nie zna� takiego poj�cia.

Stajnia by�a ostatnim budynkiem na skraju pola zawalonego gruzem i odpadkami, oddzielaj�cego miasto ruder od wysokiego, d�ugiego muru z granitowych blok�w. W murze znajdowa�o si� jedno wej�cie dla pieszych. Wielkie sto�kowate kolumny strzeg�y wr�t prowadz�ey�h do Es Toch. Na kolumnie po lewej stronie wej�cia widnia�a wyryta w lingalu inskrypcja: CZE �� DLA �YCIA. Na prawej kolumnie wyryto d�u�sz� sentencj�, lecz liter, z jakich sk�ada� si� napis, Falk nigdy przedtem nie widzia�. Nikt nie przechodzi� przez wej�cie; nie by�o stra�y.

��Kolumna K�amstwa i Kolumna Tajemnicy�� powiedzia� g�o�no, kiedy przechodzi� pomi�dzy nimi, zakazuj�c sobie ba� si�. Wkroczy� do Es Toch, zobaczy� je i stan�� bez ruchu, nie mog�c wykrztusi� s�owa.

Miasto W�adc�w Ziemi zbudowane by�o na dw�ch skrajach kanionu�� niewiarygodnego urwiska przecinaj�cego g�ry, w�skiego, fantastycznego, kt�rego czarne, poci�te zielonymi �y�ami �ciany opada�y straszliw� przepa�ci� p� mili w d� ku srebrnej, b�yszcz�cej wst��ce rzeki wij�cej si� w�r�d ciemnych g��bi. Na brzegach przeciwleg�ych urwisk wznosi�y si� wie�e miasta, chyba w og�le nie wspieraj�c si� na ziemi, spi�te ponad otch�ani� delikatnymi prz�s�ami most�w. Wie�e, estakady i mosty ko�czy�y si� w miejscu, gdzie mur zamyka� z drugiej strony miasto, tu� przed przyprawiaj�cym o zawr�t g�owy zakr�tem kanionu. Helikoptery na przezroczystych �opatkach wirnik�w �lizga�y si� nad przepa�ci�, a �migacze migota�y wzd�u� ledwo widocznych ulic i smuk�ych most�w. S�o�ce wci�� niezbyt wysoko wzniesione nad wschodnimi szczytami, tu zdawa�o si� zaledwie rzuca� cienie; wysokie zielone wie�e l�ni�y, jak gdyby by�y p�przezroczyste.

��Chod��� powiedzia�a Estrel wysuwaj�c si� przed niego z b�yszcz�cymi oczyma.�� Nie ma si� czego ba�. Ruszy� za ni�. Na ulicy, kt�ra opada�a ku wznosz�cym si� na skraju urwiska wie�om, nie by�o nikogo. Rzuci� okiem za siebie, lecz nie dostrzeg� ju� wej�cia mi�dzy kolumnami.

��Dok�d idziemy?

��Znam tu pewne miejsce, dom, gdzie przychodz� moi rodacy.

Uj�a go za r�k�, pierwszy raz w ci�gu tej ca�ej d�ugiej drogi, kt�r� wsp�lnie przebyli, i przywar�a do niego nie podnosz�c oczu przez ca�y czas, kiedy szli w d� d�ugiej, zygzakowatej ulicy. Po ich prawej stronie wy�ania�y si� budynki, coraz wy�sze w miar� jak zbli�ali si� do �r�dmie�cia, po lewej za�, nie zabezpieczona �adnym murem czy barier�, opada�a w�r�d cieni zawrotna przepa��; czarna otch�a� pomi�dzy �wietlanymi, usadowionymi jak ptaki na grz�dach wie�ami.

��Ale je�li b�d� nam tutaj potrzebne pieni�dze�

��Zaopiekuj� si� nami.

Dziwnie i bogato poubierani ludzie mijali ich na �migaczach, wystaj�ce z pionowych �cian l�dowiska migota�y tn�cymi �wiat�o wirnikami helikopter�w. Wysoko ponad przepa�ci� zawarcza� wzbijaj�cy si� w niebo stratolot.

��Czy wszyscy oni to� Shinga?

��Niekt�rzy.

Nie maj�c o tym poj�cia, ca�y czas trzyma� woln� r�k� na r�koje�ci lasera. Nie spogl�daj�c na niego, lecz u�miechaj�c si� z lekka, Estrel powiedzia�a:

��Nie u�ywaj tutaj miotacza, Falk. Przyby�e� tu, aby odzyska� swoj� pami��, a nie j� straci�.

��Dok�d idziemy, Estrel?

��Ju� jeste�my. To tutaj.

��Tutaj? Przecie� to pa�ac.

�wietlana, zielonkawa, pozbawiona okien g�adka �ciana wznosi�a si� prosto w niebo. Przed nimi widnia� prostok�t otwartego wej�cia.

��Znaj� mnie tutaj. Nie b�j si�. Chod� ze mn�. Przywar�a jeszcze mocniej do jego ramienia. Zawaha� si�. Spogl�daj�c do ty�u, w g�r� ulicy, zauwa�y� kilku m�czyzn, pierwszych pieszych w tym mie�cie, kt�rzy obserwuj�c ich, z wolna si� do nich zbli�ali. Widok ten wzbudzi� w nim panik� i razem z Estrel pospiesznie wszed� do budynku, przechodz�c przez automatyczne wewn�trzne wej�cie, kt�re rozwar�o si� przed nimi. Ju� w �rodku, opanowany poczuciem omy�ki, wiedz�c, �e pope�ni� straszliwy b��d, zatrzyma� si�.

��Co to jest, Estrel?� Co to za miejsce?

Znajdowali si� w wysokiej sali wype�nionej zawiesistym, zielonkawym �wiat�em, przy�mionym jak �wiat�o podwodnej jaskini; prowadz�cym do niej wej�ciem i korytarzami zbli�ali si� ludzie, spiesz�c ku nim. Estrel odskoczy�a od niego. W panice odwr�ci� si� do drzwi, kt�rymi wszed��� by�y zamkni�te i pozbawione klamek. Niewyra�ne ludzkie postacie wpad�y do sali, biegn�c ku niemu z krzykiem. Wspar� si� o zamkni�te drzwi i si�gn�� po laser. Ale miotacz znikn��. Trzyma�a go Estrel. Sta�a za m�czyznami, kt�rzy otaczali Falka. Kiedy usi�owa� przedrze� si� do niej i kiedy pochwycili go i bili, w�wczas przez kr�tk� chwil� s�ysza� co�, czego nigdy przedtem nie zdarzy�o mu si� s�ysze�: jej �miech.

Uszy rozsadza� mu niezno�ny d�wi�k, w ustach czu� metaliczny posmak. G�owa chwia�a mu si�, kiedy j� uni�s�. Widzia� jak przez mg�� i nie bardzo m�g� si� swobodnie poruszy�. Wkr�tce u�wiadomi� sobie, �e w�a�nie ockn�� si� z omdlenia i pomy�la�, �e nie mo�e si� porusza�, poniewa� jest ranny lub oszo�omiony narkotykami. Potem zobaczy�, �e jego nadgarstki, tak samo jak i kostki, s� skute kr�tkim �a�cuchem. Zawroty g�owy nasili�y si�. Jaki� hucz�cy g�os grzmia� teraz w jego uszach, powtarzaj�c bez ko�ca to samo s�owo: ramarren-ramarren-ramarren. Wyt�y� wszystkie si�y i krzykn��, usi�uj�c odegna� od siebie �w grzmi�cy g�os, kt�ry nape�nia� go przera�eniem. �wiat�o rozb�ys�o mu w oczach i przez rycz�cy w jego g�owie g�os us�ysza� kogo� krzycz�cego jego w�asnym g�osem: �Nie jestem��

Kiedy znowu doszed� do siebie, wsz�dzie panowa�a niczym nie zm�cona cisza. Bola�a go g�owa i wci�� jeszcze widzia� nie ca�kiem wyra�nie, lecz na jego r�kach i nogach nie by�o ju� kajdan�� je�li kiedykolwiek tam by�y�� i wiedzia�, �e kto� go obroni�, udzieli� schronienia i opatrzy�. Wiedzieli, kim by�, i zapewnili mu go�cin�. To jego ludzie przyszli po niego; by� tu bezpieczny, piel�gnowany, kochany i wszystko, co musia� teraz zrobi�, to odpoczywa� i spa�, spa� i odpoczywa�, podczas gdy mi�kka, g��boka cisza mrucza�a czule w jego g�owie: marren-marren-marren�

Przebudzi� si�. Zaj�o mu to chwil�, lecz w ko�cu zbudzi� si� i zebra� wszystkie si�y, aby usi���. Musia� na pewien czas obj�� g�ow� r�koma, aby zdusi� przeszywaj�cy b�l i przeczeka� zawroty g�owy wywo�ane poruszeniem, tak �e pocz�tkowo dosz�o do niego tylko tyle, �e siedzi na pod�odze w jakim� pokoju, pod�odze, kt�ra zdawa�a si� ciep�a i ust�pliwa, niemal mi�kka, jak bok jakiego� wielkiego zwierz�cia. Potem uni�s� g�ow�, wyt�y� wzrok na tyle, aby widzie� ostro, i rozejrza� si� wok� siebie.

Siedzia� sam na pod�odze po�rodku pokoju tak niesamowitego, �e przez chwil� na nowo poczu� zawroty g�owy. Pok�j by� zupe�nie pusty. �ciany, pod�oga i sufit by�y ca�e z jakiego� p�przezroczystego materia�u, kt�ry sprawia� wra�enie mi�kkiego i faluj�cego, jak gruby, wielowarstwowy, bladozielony welon, w dotyku jednak twardy i g�adki. Dziwaczne ryty, fa�dy i pr�gi tworzy�y na ca�ej pod�odze ozdobne wzory, niewyczuwalne dla przesuwaj�cej si� po nich r�ki; by�y to albo �udz�ce wzrok obrazy, albo te� pokrywa�a je g�adka, przezroczysta powierzchnia. Jakie� myl�ce oczy, uko�ne cieniowania i quasi-r�wnoleg�e linie u�yte w charakterze ozd�b powodowa�y, �e k�ty, pod kt�rymi styka�y si� �ciany, przeczy�y zwyk�ej geometrii; uznanie ich za k�ty proste wymaga�o wysi�ku woli, kt�ry by� mo�e by� skutkiem zhzdzenia, pomimo wszystko bowiem wcale nie musia�y by� k�tami prostymi. Lecz �adna z tych dekoracyjnych sztuczek nie dezorientowa�a Falka tak, jak fakt, �e ca�y pok�j by� p�przezroczysty. Niewyra�nie, jak gdyby patrzy� w g��b sadzawki pe�nej intensywnie zielonej wody, widzia� pod stopami inny pok�j. Na suficie ja�nia�a plama �wiat�a, kt�ra mog�a by� ksi�ycem, zamazanym i nas�czonym zieleni� przez jeden lub wi�cej le��cych na g�rze strop�w. Plamy i smugi �wiat�a przenikaj�ce przez jedn� ze �cian pokoju by�y zupe�nie inne, odnosi� wra�enie, �e rozpoznaje w nich poruszaj�ce si� �wiat�a helikopter�w i stratolot�w. �wiat�a za pozosta�ymi trzema �cianami by�y o wiele bardziej przy�mione i zamazane welonami dalszych �cian, korytarzy i pokoi. W tych pokojach porusza�y si� jakie� cienie. Widzia� je, lecz nie m�g� rozpozna� szczeg��w: rysy, stroje, kolory, rozmiary�� wszystko by�o zamazane. Jaki� ciemny kleks gdzie� w zielonych g��biach niespodziewanie ur�s�, potem zmala�, zieleniej�c, ciemniej�c i przepadaj�c w labiryncie szmaragdowej mg�y. Widzialno�� bez mo�liwo�ci rozpoznania, samotno�� bez prywatno�ci. Niezwykle pi�kne by�o to ukryte migotanie �wiat�a i kszta�t�w w�r�d p�przezroczystych p�aszczyzn zieleni, i niezwykle denerwuj�ce.

Nagle w ja�niejszej plamie na najbli�szej �cianie Falk uchwyci� k�tem oka jaki� ruch. Odwr�ci� si� szybko i wstrz��ni�ty strachem ujrza� wreszcie co� jasno i wyra�nie: twarz�� dzik�, pokryt� bliznami twarz z dwoma wytrzeszczonymi, nieludzkimi, ��tymi oczyma.

��Shinga�� wyszepta� w �lepym przera�eniu. Jakby szydz�c straszne usta wypowiedzia�y bezg�o�nie �Shinga� i wtedy zrozumia�, �e by�o to odbicie jego w�asnej twarzy.

Podni�s� si� sztywno, podszed� do lustra i przesun�� po nim r�k�, aby si� upewni�. To by�o lustro, schowane w wypuk�ej ramie, tak pomalowanej, �e wydawa�a si� bardziej p�aska ni� w rzeczywisto�ci by�a.

Odwr�ci� si�, s�ysz�c za sob� jaki� d�wi�k. Po drugiej stronie pokoju, niezbyt wyra�na w przy�mionym, bezcieniowym �wietle dobywaj�cym si� z ukrytych �r�de�, lecz niew�tpliwie tam obecna, sta�a jaka� posta�. Nie by�o wida� wej�cia, lecz m�czyzna w jaki� spos�b musia� wej�� do pokoju i teraz sta� przygl�daj�c si� Falkowi; bardzo wysoki, w bia�ym p�aszczu lub pelerynie opadaj�cej z szerokich ramion, siwow�osy, o czystych, ciemnych, przenikliwych oczach. Kiedy odezwa� si�, jego g�os by� g��boki i �agodny:

��Witamy ci�, Falk. Od dawna ci� oczekiwali�my, od dawna prowadzili�my i strzegli�my.�� �wiat�o w pokoju zacz�o ja�nie� czystym, wzbieraj�cym blaskiem. W g��bokim g�osie pojawi�a si� nuta egzaltacji.�� Odrzu� strach i witaj w�r�d nas, Wys�anniku. Pozostawi�e� za sob� ciemny go�ciniec i wkroczy�e� na drog�, kt�ra zaprowadzi ci� do twego domu!�� �wiat�o ja�nia�o coraz bardziej, a� w ko�cu o�lepi�o Falka i zmusi�o do mrugania. Kiedy wreszcie podni�s� oczy, spogl�daj�c z ukosa, m�czyzny ju� nie by�o.

Ni st�d, ni zow�d przysz�y mu do g�owy s�owa wypowiedziane kilka miesi�cy temu przedtem przez starego cz�owieka z Lasu: �Straszliwa ciemno�� jasnych �wiate� Es Toch�.

Chocia� oszukany i oszo�omiony narkotykami, nie pozwoli wi�cej bawi� si� sob�. Okaza� si� g�upcem przychodz�c tutaj i nigdy nie wydostanie si� st�d �ywy, ale nie pozwoli, aby si� nim wi�cej zabawiano. Ruszy� przed siebie chc�c odnale�� ukryte drzwi i p�j�� za m�czyzn�. Z lustra odezwa� si� g�os:

��Poczekaj jeszcze chwil�, Falk. Iluzje nie zawsze s� k�amstwami. A ty przecie� szukasz prawdy.

Szczelina w �cianie rozsun�a si�, rozwar�a w drzwi i do pokoju wesz�y dwie osoby. Pierwsza, drobna i ma�a, ubrana w ozdobne, niezwykle obcis�e spodnie z bufami na biodrach, kurtk� i dopasowan� czapeczk�, stawia�a d�ugie kroki. Druga, wy�sza, spowita by�a w ci�k� szat� i drobi�a nogami przybieraj�c taneczne pozy; d�ugie, purpurowoczarne w�osy sp�ywa�y jej a� do pasa�� jego pasa, musia� to by� m�czyzna, bo g�os, cho� mi�kki, by� g��boki.

��Wiesz, Strella, �e b�dziemy filmowani?

��Wiem�� odpar� ma�y cz�owiek g�osem Estrel. Zaledwie przemkn�li oczyma po Falku; zachowywali si� tak, jak gdyby byli sami.

��Wi�c co chcia�e� powiedzie�, Kradgy?

��Chcia�em zapyta�, dlaczego zabra�o ci to tak wiele czasu.

��Tak wiele? Jeste� niesprawiedliwy, m�j panie. Jak mia�am wytropi� go w lesie, na wsch�d od Shorg, przecie� to zupe�na dzicz. Te g�upie zwierz�ta nie by�y w niczym pomocne, przez ca�y czas tylko papla�y o Prawie. Kiedy w ko�cu zrzuci�e� mi detektor, by�am dwie�cie mil na p�noc od niego. A kiedy wreszcie go zlokalizowa�am, kierowa� si� prosto na terytorium Basnasska. Wiesz, �e Rada zaopatruje ich w lataj�ce bomby i inn� bro�; �eby mogli przerzedza� szeregi W�drowc�w i Solia-pachim�w: Wi�c musia�am przy��czy� si� do tego plugawego plemienia. Czy nie s�ucha�e� moich raport�w? Przesy�a�am je przez ca�y czas, dop�ki nie straci�am nadajnika podczas przeprawy przez rzek� na po�udnie od Enklawy Kansas. Chyba nagrywali moje raporty?

��Nie s�ucha�em �adnych nagra�. W ka�dym razie wszystko posz�o na nic, ca�y ten czas i ryzyko, poniewa� przez wszystkie te tygodnie nie potrafi�a� przekona� go, �eby przesta� si� nas ba�.

��Estrel�� powiedzia� Falk.�� Estrel!

Groteskowa i jaka� krucha w swych szatach odmie�ca Estrel nie odwr�ci�a si�, nie da�a �adnego znaku �wiadcz�cego o tym, �e go s�yszy. Dalej m�wi�a do otulonego tog� m�czyzny. D�awi�c si� wstydem i gniewem Falk wykrzycza� jej imi�, a potem podszed� i chwyci� j� za ramiꠗ nie by�o nic opr�cz zamazanej plamy �wiate� w powietrzu, nikn�cego kolorowego b�ysku.

Rozsuwane drzwi w �cianie wci�� by�y otwarte i Falk zobaczy� przez nie nast�pny pok�j. Sta� tam przyobleczony w d�ug� szat� m�czyzna wraz z Estrel, oboje zwr�ceni do� plecami. Wyszepta� jej imi�, a ona odwr�ci�a si� i spojrza�a na niego. W jej wzroku nie by�o ani triumfu, ani wstydu; patrzy�a spokojnie, �mia�o, oboj�tnie i lekcewa��co�� jak zawsze.

��Dlaczego� dlaczego mnie ok�ama�a�?�� zapyta�.�� Dlaczego mnie tu sprowadzi�a�?�� Wiedzia� dlaczego, wiedzia�, kim jest i kim zawsze by� dla Estrel. To nie rozum m�wi� przez niego, lecz jego szacunek dla siebie samego i jego wierno��, kt�re w pierwszej chwili nie mog�y dopu�ci� do �wiadomo�ci i znie�� takiej prawdy.

��Wys�ano mnie, �ebym ci� tutaj sprowadzi�a. Sam chcia�e� tu przyj��.

Usi�owa� zebra� my�li. Ca�y spi�ty, nie pr�buj�c zbli�y� si� do niej, zapyta�:

��Czy jeste� Shing�?

��Ja jestem�� odezwa� si� ubrany w grube szaty m�czyzna, u�miechaj�c si� uprzejmie.�� Jestem Shing�. Wszyscy Shinga k�ami�. Je�li wi�c nim jestem, to k�ami�, i w takim razie nie jestem Shing�, lecz nie-Shing�, kt�ry k�amie m�wi�c, �e nim jest. A mo�e k�amstwem jest to, �e wszyscy Shinga k�ami�. Lecz ja naprawd� jestem Shing� i naprawd� k�ami�. Ziemianie i inne zwierz�ta r�wnie� wiedz�, co to k�amstwo: jaszczurki zmieniaj� barw�, owady na�laduj� patyki, a fl�dry k�ami� le��c nieruchomo na piasku i upodabniaj�c si� do niego. Strella, ten tu jest g�upszy od dziecka.

��O nie, Lordzie Kradgy, jest bardzo inteligentny�� odpar�a Estrel jak zwykle cichym i uleg�ym g�osem. M�wi�a o Falku tak, jak cz�owiek m�wi o zwierz�ciu.

W�drowa�a z nim. jad�a z nim, spa�a z nim. Spa�a w jego ramionach� Falk milcza�, obserwuj�c j�. A ona i wysoki obcy r�wnie� stali bez s�owa, nieporuszeni, jak gdyby oczekuj�c znaku od niego, by dalej ci�gn�� swoje przedstawienie.

Nie czu� do niej urazy. Niczego do niej nie czu�. Zwr�cony by� ku sobie: czu� si� chory, fizycznie chory z upokorzenia. �Id� sam, Opalooki��� powiedzia� Ksi��� Kansas. �Id� sam��� m�wi� Hiardan Pszczelarz. �Id� sam��� m�wi� Stary S�uchacz w lesie. �Id� sam, m�j synu��� powiedzia� Zove. Kto wskaza�by mu drog�, pom�g� w jego poszukiwaniach, uzbroi�by w wiedz�, gdyby szed� przez prerie sam? Jak wiele m�g�by si� dowiedzie�, gdyby nie zaufa� dobrej woli i przewodnictwu Estrel?

Nie wiedzia� nic opr�cz tego, �e jest bezgranicznie ot�pia�y i �e Estrel go ok�ama�a. Ok�amywa�a go od pocz�tku, bez �adnych skrupu��w, od chwili kiedy powiedzia�a mu, �e jest W�drowcem�� nie, jeszcze przedtem: od momentu kiedy pierwszy raz go ujrza�a i udawa�a, �e nie wie, kim lub czym jest. Ca�y czas wiedzia�a i wys�ano j� po to, aby upewni� si�, �e dotrze do Es Toch, i by� mo�e, aby przeciwdzia�a� wp�ywowi, jaki mogli wywrze� na niego ci, kt�rzy nienawidz� Shinga. Lecz dlaczego, my�la� z b�lem patrz�c na ni�, jak sta�a bez ruchu w drugim pokoju, dlaczego teraz nie k�amie?

��To bez znaczenia, co teraz m�wi� do ciebie�� powiedzia�a jak gdyby czytaj�c w jego my�lach.

I by� mo�e czyta�a. Nigdy nie u�ywali my�lomowy, lecz je�li by�a Shing� i posiada�a mentaln� moc Shinga, kt�rej zakres by� dla ludzi jedynie przedmiotem przypuszcze� i domys��w, w�wczas przez wszystkie tygodnie ich wsp�lnej w�dr�wki mog�a by� dostrojona do jego umys�u. Sk�d mia� wiedzie�? Nie by�o sensu jej pyta�

Z ty�u rozleg� si� jaki� d�wi�k. Odwr�ci� si� i zobaczy� dwie osoby stoj�ce w drugim ko�cu pokoju, niedaleko lustra. Mieli na sobie czarne togi z bia�ymi kapturami i dwukrotnie przewy�szali wzrostem cz�owieka.

��Bardzo �atwo ci� oszuka栗 odezwa� si� pierwszy olbrzym.

��Musisz wiedzie�, �e zosta�e� oszukany�� powiedzia� drugi.

��Jeste� tylko p�cz�owiekiem.

��P�cz�owiek nie mo�e pozna� ca�ej prawdy.

��Ten, kto nienawidzi, godzien jest, aby go okpi� i o�mieszy�.

��Ten, kto zabija, godzien jest, aby go wytrze� i zniewoli�.

��Sk�d przyby�e�, Falk?

��Czym jeste�, Falk?

��Gdzie jeste�, Falk?

��Kim jeste�, Falk?

Obaj giganci podnie�li kaptury pokazuj�c, �e nie by�o pod nimi nic opr�cz cienia, cofn�li si� do �ciany, weszli w ni� i znikn�li.

Estrel podbieg�a do niego z drugiego pokoju, obj�a go przyciskaj�c si� do niego i ca�uj�c z rozpaczliw� po��dliwo�ci�.

��Kocham ci�, pokocha�am ci�, jak tylko ci� zobaczy�am. Zaufaj mi, Falk, zaufaj!�� Potem oderwa�a si� od niego j�cz�c:�� Zaufaj mi!�� i oddali�a si� jak gdyby ci�gni�ta przez jak�� pot�n�, niewidzialn� si��, wiruj�c� tr�b� powietrzn�, kt�ra wessa�a j� i przyci�gn�a przez rozsuni�te drzwi. Drzwi zamkn�y si� za ni� tak cicho jak zamykane usta.

��Rozumiesz oczywi�cie�� odezwa� si� wysoki m�czyzna z drugiego pokoju�� �e jeste� pod dzia�aniem �rodk�w halucynogennych.�� W jego szepcz�cym, precyzyjnie wymawiaj�cym s�owa g�osie pobrzmiewa�a nuta sarkazmu i znudzenia.�� Zw�aszcza sobie nie ufasz, co?�� Uni�s� d�ugie szaty i obfit� strug� odda� mocz, po czym wyszed� z pokoju poprawiaj�c ubranie i przyg�adzaj�c d�ugie, faluj�ce w�osy.

Falk sta�, obserwuj�c zielonkaw� pod�og� drugiego pokoju, kt�ra stopniowo wch�ania�a mocz, a� w ko�cu nie pozosta�o po nim ani �ladu.

Skrzyd�a drzwi zacz�y wolno zbli�a� si� do siebie, zw�aj�c szczelin� wej�cia. Wyrwa� si� z letargu i przebieg� przez drzwi, zanim si� zamkn�y. Pok�j, w kt�rym stali Estrel i obcy, by� dok�adnie taki sam jak ten, kt�ry przed chwil� opu�ci�, by� mo�e nieco mniejszy i ciemniejszy. Rozsuwane drzwi w jego przeciwleg�ej �cianie by�y jeszcze otwarte, lecz z wolna zamyka�y si�. Przebieg� przez pok�j i przez drzwi i znalaz� si� w trzecim pokoju, takim samym jak tamte, tylko by� mo�e odrobin� mniejszym i ciemniejszym. Szczelina w przeciwleg�ej �cianie zamyka�a si� powoli, wi�c przedosta� si� przez ni� do jeszcze jednego pokoju, mniejszego i ciemniejszego ni� ostatni, a z niego przecisn�� si� do innego ma�ego, ciemnego pokoju, a st�d wpe�z� w ma�e, ciemne lustro i upad� wrzeszcz�c w obezw�adniaj�cym przera�eniu do bia�ego, porytego bliznami, gapi�cego si� na� ksi�yca.

Zbudzi� si� wypocz�ty, rze�ki i nieco zak�opotany w wygodnym ��ku, stoj�cym w jasnym, pozbawionym okien pokoju. Usiad� i w�wczas jak na jaki� znak zza przepierzenia wybieg�o dw�ch m�czyzn, dw�ch du�ych m�czyzn o rzucaj�cym si� w oczy oci�a�ym wygl�dzie.

��Witamy, Lordzie Agad! Witamy, Lordzie Agad!�� m�wili na przemian, a potem:�� Chod� z nami, chod� z nami.�� Falk wsta�, zupe�nie nagi, got�w do walki�� w tej chwili jedyn� jego my�l� by�o wspomnienie walki i pojmania w wej�ciu do sali pa�acu�� lecz ci dwaj nie mieli zamiaru u�y� si�y.�� Chod�, chod��� powtarzali po kolei, dop�ki nie poszed� z nimi. Wyprowadzili go, wci�� nagiego, z pokoju, a potem wiedli d�ugim, czystym korytarzem i dalej przez sal� o lustrzanych �cianach, po schodach, kt�re okaza�y si� ramp�, pomalowan� tak, aby wygl�da�a na schody, przez inny korytarz i po innych rampach, a� w ko�cu weszli do obszernego, umeblowanego pokoju o niebieskozielonych �cianach, jedynego pomieszczenia, kt�re jarzy�o si� s�onecznym �wiat�em. Jeden z m�czyzn zatrzyma� si� przed wej�ciem, a drugi wszed� do �rodka razem z Falkiem.�� Tu jest ubranie, jedzenie i picie. Teraz� teraz jedz, pij. Teraz� teraz pro�, o co chcesz.

W porz�dku?�� Wpatrywa� si� w Falka uporczywie, lecz bez jakiego� szczeg�lnego zainteresowania.

Na stole sta� dzban z wod� i Falk przede wszystkim napi� si�, gdy� m�czy�o go pragnienie. Rozejrza� si� po dziwnym, przyjemnym pokoju, umeblowanym sprz�tami z ci�kiego, przezroczystego jak szk�o plastyku, po jego pozbawionych okien, prze�wiecaj�cych �cianach, a potem przyjrza� si� uwa�nie i z ciekawo�ci� swej stra�y czy te� �wicie. By� to du�y m�czyzna o oboj�tnej twarzy, z broni� u pasa.

��Jak brzmi Prawo?�� zapyta� odruchowo. Wpatrzony w niego m�czyzna odpowiedzia� pos�usznie i bez zdziwienia:

��Nie zabijaj.

��Ale ty nosisz bro�.

��Och, ta bro� tylko obezw�adnia, nie zabija�� odpar� stra�nik i roze�mia� si�. Modulacja jego g�osu by�a dziwnie dowolna, nie powi�zana ze znaczeniem wypowiadanych s��w, a mi�dzy s�owami i �miechem by�a ma�a pauza.�� Teraz jedz, pij, oczy�� si�. Tu s� rzeczy. Widzisz, s� rzeczy.

��Czy jeste� Wytartym?

��Nie. Jestem Kapitanem Stra�y Przybocznej Prawdziwych W�adc�w i jestem pod��czony do komputera Numer Osiem. Teraz jedz, pij, oczy�� si�.

��Dopiero jak opu�cisz pok�j. Znowu pauza.

��Och, tak, dobrze, Lordzie Agad�� powiedzia� du�y m�czyzna i znowu roze�mia� si� jak po�askotany. By� mo�e �askota�o go, gdy komputer odezwa� si� w jego m�zgu. Wycofa� si�. Falk widzia� niewyra�ne, ci�kie cienie dw�ch stra�nik�w przez wewn�trzn� �cian� pokoju; czekali na korytarzu po obu stronach drzwi. Odnalaz� �azienk� i wyk�pa� si�. Czyste ubranie le�a�o na wielkim �o�u zajmuj�cym ca�y jeden koniec pokoju; by�y to d�ugie, lu�ne szaty ozdobione czerwonymi, karmazynowymi i fioletowymi wymy�lnymi wzorami. Falk przyjrza� im si� z odraz�, mimo to wci�gn�� je na siebie. Jego sponiewierany plecak le�a� na stole z przezroczystego, oblanego z�otem plastyku.

Zawarto�� wydawa�a si� pozornie nietkni�ta, jednak jego rzeczy i bro� znikn�y. St� zastawiono jedzeniem, a on by� g�odny. Ile czasu min�o od chwili, kiedy przekroczy� drzwi, kt�re si� za nim zamkn�y? Nie mia� poj�cia, lecz g��d m�wi� mu, �e sporo, wi�c zabra� si� do jedzenia. Jedzenie by�o dziwaczne, mocno przyprawione, przetworzone, obficie polane sosem, nie do rozpoznania, zjad� jednak wszystko, a m�g�by jeszcze wi�cej. Ale nie by�o wi�cej, a poniewa� zrobi� wszystko, o co go proszono, uwa�niej rozejrza� si� po pokoju. Nie widzia� ju� niewyra�nych cieni stra�nik�w za p�przezroczystymi niebieskozielonymi �cianami, zacz�� wi�c dok�adnie przeszukiwa� pok�j, kiedy nagle zatrzyma� si� w miejscu. Ledwie widoczna szczelina drzwi zacz�a si� rozwiera�, a za nimi poruszy� si� jaki� cie�. Drzwi rozwar�y si� w wysoki owal i kto� wszed� do pokoju.

Dziewczyna, pomy�la� pocz�tkowo Falk, a potem zobaczy�, �e by� to ch�opiec w wieku oko�o szesnastu lat, ubrany w takie same jak i on lu�ne szaty. Nie zbli�y� si� do Falka, lecz zatrzyma� za progiem i wyci�gn�� przed siebie r�ce z d�o�mi skierowanymi ku g�rze, jednocze�nie wyrzucaj�c z ust potok niezrozumia�ego szwargotu.

��Kim jeste�?

��Orry�� odpar� m�odzieniec.�� Orry!�� I znowu niezrozumia�e szwargotanie. By� w�t�y i podniecony, a kiedy m�wi�, jego g�os dr�a� ze wzruszenia. Potem ukl�kn�� na obu kolanach i nisko sk�oni� g�ow� w ge�cie, jakiego Falk nigdy przedtem nie widzia�, cho� jego znaczenie by�o jasne: by�a to pe�na, pierwotna forma gestu stosowanego w szcz�tkowej postaci przez Pszczelarzy i poddanych Ksi�cia Kansas.

��U�ywaj lingalu�� odezwa� si� gwa�townie Falk, zszokowany i za�enowany.�� Kim jeste�?

��Jestem Har-Orry-Prech-Ramarren�� wyszepta� ch�opiec.

��Wsta�. Podnie� si�. Ja nie� Czy mnie znasz?

��Prech Ramarren, nie pami�tasz mxiie? Jestem Orry, syn Har Wedena�

��Jak mam na imi�?

Ch�opiec uni�s� g�ow� i Falk wbi� w niego wzrok�� w jego oczy, kt�re spogl�da�y prosto w jego w�asne. By�y bladobursztynowe, z wyj�tkiem du�ych, ciemnych �renic; same t�cz�wki bez widocznych bia�ek, jak oczy kota lub jelenia, oczy, jakich Falk nigdy przedtem nie widzia�, wyj�wszy odbicie w�asnych w lustrze ostatniej nocy.

��Nazywasz si� Agad Ramarren�� odpar� ch�opiec, przestraszony i pos�uszny.

��Sk�d wiesz?

��Ja� ja zawsze to wiedzia�em, prech Ramarren.

��Nale�ysz do tej samej rasy co ja? Jeste�my rodakami?

��Jestem synem Har Wedena, prech Ramarren! Przysi�gam, �e jestem!

Przez chwil� w blado��tych oczach zab�ys�y �zy. Falk zawsze sk�onny by� reagowa� na stres kr�tkim, o�lepiaj�cym oczy p�aczem; Buckeye zgani�a go kiedy� za to, �e k�opota� si� t� cech�, powiedzia�a, �e z pewno�ci� jest to czysto fizjologiczna reakcja, prawdopodobnie w�a�ciwa jego rasie.

Zmieszanie, oszo�omienie i dezorientacja, jakie odczuwa� od czasu, kiedy znalaz� si� w Es Toch, spowodowa�y, �e nie by� w stanie w�a�ciwie os�dzi� i oceni� tego, co w�a�nie widzia�. Cz�� jego umys�u powiedzia�a: Tego w�a�nie chc�, chc� ci� oszo�omi� a� do zupe�nej �atwowierno�ci. Z tego w�a�nie powodu nie wiedzia�, czy Estrel�� Estrel, kt�r� zna� tak dobrze i kocha� tak wiernie�� by�a przyjacielem, Shing�, czy te� narz�dziem Shinga, czy kiedykolwiek m�wi�a rnu prawd�, czy zawsze k�ama�a, czy zosta�a wraz z nim pochwycona, czy te� zwabi�a go w pu�apk�. Pami�ta� �miech. Lecz pami�ta� r�wnie� rozpaczliwy u�cisk i szept� C� wi�c ma my�le� o tym ch�opcu, kt�ry patrzy na niego z b�lem i strachem nieziemskimi oczyma, takimi samymi, jak jego w�asne-czy zmieni si� w plam� �wiat�a, je�li go dotknie? Czy odpowiadaj�c na pytania b�dzie m�wi� prawd�, czy te� b�dzie k�ama�?

Po�r�d wszystkich tych z�udze�, omy�ek i oszustw pozosta�a do obrania, jak wydawa�o si� Falkowi, tylko jedna droga; droga, kt�r� pod��a� od Domu Zove. Jeszcze raz spojrza� na ch�opca i powiedzia� mu prawd�.

��Nie znam ci�. Nawet je�li powinienem, to nie mog� ci� zna�, poniewa� nie pami�tam niczego, co dzia�o si� wcze�niej ni� cztery czy pi�� lat temu.�� Odchrz�kn��, odwr�ci� si� i usiad� na jednym z wysokich, wrzecionowatych krzese�, skin�wszy na ch�opca, aby zrobi� to samo.

��Nie� nie pami�tasz Werel?

��Kim jest Werel?

��To nasz dom. Nasz �wiat.

To bola�o. Falk nic nie odpowiedzia�.

��Nie pami�tasz� nie pami�tasz podr�y, prech Ramarren?�� zapyta� ch�opiec, zacinaj�c si�. W jego g�osie s�ycha� by�o niedowierzanie; zdawa� si� nie wierzy� w to, co mu Falk powiedzia�. By�a te� tam inna, dr��ca, t�skna nuta., t�umiona przez szacunek lub strach.

Falk potrz�sn�� g�ow�.

Orry powt�rzy� pytanie, nieco je zmieniaj�c.

��Nie pami�tasz naszej podr�y na Ziemi�, prech Ramarren?

��Nie. Kiedy dobieg�a ko�ca?

��Sze�� ziemskich lat temu� Wybacz mi, prosz�, prech Ramarren. Nie wiedzia�em� By�em w�a�nie nad Morzem Kalifornijskim, kiedy przys�ali po mnie automatyczny stratolot. Nie powiedziano mi, po co jestem potrzebny. Potem Lord Kradgy powiedzia�, �e zosta� odnaleziony jeden z cz�onk�w Ekspedycji, i my�la�em� Lecz nic mi nie m�wi� o twojej pami�ci. Wi�c� wi�c pami�tasz� tylko Ziemi�?

Wydawa�o si�, �e b�aga o zaprzeczenie.

��Pami�tam tylko Ziemiꠗ powiedzia� Falk postanowiwszy nie poddawa� si� wzruszeniu ch�opca, jego naiwno�ci i dzieci�cej szczero�ci jego twarzy i g�osu. Musia� zak�ada�, �e Orry nie by� tym, kim wydawa� si� by�.

A je�li by�?

Nie dam si� wi�cej oszuka�, pomy�la� Falk z gorzk� zawzi�to�ci�.

Oczywi�cie, �e si� dasz, odpar�a inna cz�� jego umys�u. Dasz si� oszuka�, je�li tak b�d� chcieli, i nie ma sposobu, �eby si� temu przeciwstawi�. Je�li nie zadasz �adnego pytania temu ch�opcu, aby nie s�ysze� w odpowiedzi k�amstwa, w�wczas k�amstwo zwyci�y ca�kowicie, a ca�a twoja podr� nie przyniesie nic opr�cz milczenia, kpin i wstr�tu. Chcia�e� pozna� swoje imi�. Ten ch�opiec je tobie da�: przyjmij je.

��Czy mo�esz mi powiedzie�, kim� kim jeste�my? Ch�opiec ochoczo podj�� sw�j niezrozumia�y be�kot i zaraz zamilk� pod niepojmuj�cym spojrzeniem Falka.

��Nie pami�tasz j�zyka kelshak, prech Ramarren?�� By� bliski p�aczu.

Falk potrz�sn�� g�ow�.

��Kelshak jest twoim ojczystym j�zykiem?

��Tak�� odpar� ch�opiec.�� I twoim�� doda� nie�mia�o.

��Jak w tym j�zyku brzmi s�owo �ojciec�?

��Hiowech. Lub wawa, tak m�wi� dzieci.�� B�ysk szczerego smutku przemkn�� po twarzy Orry�ego.

��Jak zwraca�by� si� do starego cz�owieka, kt�rego szanujesz?

��Jest wiele s��w bliskoznacznych, takich jak: prevwa, kioinap, ska n-gehoy� Niech pomy�l�, prechno. Tak d�ugo nie m�wi�em w kelshak� Prechnoweg� mo�na te� u�y� r�wnoznacznych: tiokioi lub previotio�

��Tiokioi. Powiedzia�em kiedy� to s�owo, nie� nie wiedzia�em, sk�d je znam.

To nie by� wiarygodny test. Nie by�o takiego. Nigdy nie m�wi� wiele Estrel o swoim pobycie u starego S�uchacza w Lesie, lecz przecie� mogli pozna� ka�de jego wspomnienie�� wszystko, co kiedykolwiek powiedzia��� kiedy mieli go w swych r�kach oszo�omionego narkotykami podczas ostatniej nocy lub przez kilka nocy. Nie wiedzia�, co zrobili, nie wiedzia�, co sam mo�e zrobi� lub co powinien. A ju� absolutnie nie wiedzia�, czego chcieli. Wszystko, co mu zosta�o, to i�� przed siebie pr�buj�c dowiedzie� si�, czego sam chce.

��Mo�esz porusza� si� tu swobodnie?

��O tak, prech Ramarren. W�adcy s� bardzo dobrzy. Bardzo d�ugo szukali innych cz�onk�w Ekspedycji, tych, kt�rzy mogli pozosta� przy �yciu� Mo�e wiesz, prechno, czy kto� jeszcze?

��Nie wiem.

��Wszystko, co Kradgy zd��y� mi powiedzie�, kiedy przyby�em tu kilka minut temu, to to, �e �y�e� w lesie we wschodniej cz�ci kontynentu w�r�d jakiego� dzikiego plemienia.

��Opowiem ci o tym, je�li b�dziesz chcia�. Ale najpierw ty mi co� powiedz. Nie wiem, kim jestem, nie wiem, kim ty jeste�, co to by�a za Ekspedycja, czym jest Werel?

��Jeste�my Kelshyanami�� zacz�� ch�opiec ze skr�powaniem, w widoczny spos�b zak�opotany wyja�nianiem czego� tak oczywistego komu�, kogo uwa�a� za przewy�szaj�cego go nie tylko pod wzgl�dem wieku�� z Narodu Kelshak na Werel, przybyli�my tutaj na statku o nazwie �Alterra��

��Po co tu przybyli�my?�� zapyta� Falk pochylaj�c si� do przodu.

Powoli, co jaki� czas cofaj�c si� i uzupe�niaj�c, odpowiadaj�c na setki pyta�, Orry ci�gn�� opowie��, dop�ki nie zm�czy� si� m�wieniem, a Falk s�uchaniem, a podobne do welon�w �ciany nie rozjarzy�y si� �wiat�em zachodz�cego s�o�ca; milczeli potem przez jaki� czas, a� niemi s�udzy przynie�li im jedzenie i picie. Przez ca�y czas, kiedy jedli, Falk uporczywie wpatrywa� si� oczyma duszy w klejnot, kt�ry m�g� by� fa�szywy lub bezcenny, w uchwycony w przelocie�� prawdziwy lub nie�� obraz �wiata, kt�ry utraci�.

S�o�ce podobne do smoczego oka, pomara�czowo��te, jak ognisty opal otoczony siedmioma b�yszcz�cymi wisiorkami ko�ysz�cymi si� z wolna na swych wyd�u�onych elipsach. Zielona, trzecia planeta potrzebowa�a sze��dziesi�ciu ziemskich lat, aby wype�ni� sw�j jeden Rok. �Szcz�liwy ten, kto widzi drug� wiosnꔠ� przet�umaczy� Orry przys�owie tego �wiata. Zimy p�nocnej p�kuli, nachylonej pod znacznym k�tem do p�aszczyzny ekliptyki, kiedy planeta zatacza�a najbardziej oddalony od S�o�ca �uk swej orbity, by�y mro�ne, mroczne, straszne; lata, ci�gn�ce si� przez p� cz�owieczego �ycia, eksplodowa�y niepomiern� wr�cz obfito�ci� wszystkiego, co �yje. Gigantyczne p�ywy g��bokich m�rz planety pos�uszne by�y ogromnemu Ksi�ycowi, kt�rego fazy powtarza�y si� co czterysta dni; �wiat obfitowa� w trz�sienia ziemi, wulkany, w�druj�ce ro�liny, �piewaj�ce zwierz�ta, inteligentnych mieszka�c�w buduj�cych miasta, ca�y katalog cud�w. Na ten wspania�y, cho� niezwyk�y �wiat, dwadzie�cia lat temu z zewn�trznej przestrzeni kosmicznej przylecia� statek. Dwadzie�cia Wielkich Lat to, jak s�dzi� Orry, nieco ponad tysi�c dwie�cie lat ziemskich.

Koloni�ci Ligi Wszystkich �wiat�w, kt�rzy przybyli na tym statku, po�wi�cili sw� prac� i �ycie dla nowo odkrytej planety, po�o�onej z dala od starych, centralnych �wiat�w Ligi, w nadziei przy��czenia jej rodzimych inteligentnych mieszka�c�w do Ligi jako sojusznik�w w Wojnie, Kt�ra Mia�a Nadej��. Taka by�a polityka Ligi ju� od dawna, wiele pokole� przedtem bowiem nadesz�y zza Hiad ostrze�enia o wielkiej fali naje�d�c�w ogarniaj�cej �wiaty, przemierzaj�cej stulecia, coraz bli�szej wielkiego grona osiemdziesi�ciu �wiat�w, kt�re tak dumnie nazywa�y same siebie Lig� Wszystkich �wiat�w. Terra, peryferyjny �wiat Ligi, po�o�ony najbli�ej nowo odkrytej planety, Werel, wys�a�a wszystkich swoich kolonist�w na tym pierwszym statku. Mia�y przyby� nast�pne statki z innych �wiat�w Ligi, ale �aden si� nie zjawi��� wyprzedzi�a je wojna.

Jedynym �rodkiem ��czno�ci kolonist�w z Ziemi�, z Pierwszym �wiatem Davenantu i reszt� Ligi, by� ansibl, natychmiastowy przeka�nik, zainstalowany na pok�adzie statku. �aden statek, powiedzia� Orry, nigdy nie przekroczy� pr�dko�ci �wiat�a�� i tutaj Falk poprawi� go. Statki wojenne budowane by�y na zasadzie, na jakiej dzia�a� ansibl, lecz by�y tylko siej�cymi �mier� automatycznymi maszynami, niezwykle kosztownymi, kt�re nie mog�y przewozi� �ywych istot. Pr�dko�� �wiat�a, ze swym efektem skracania czasu dla podr�uj�cych, stanowi�a granic� ludzkich wypraw, wtedy i teraz. Tak wi�c koloni�ci na Werel znale�li si� bardzo daleko od domu i aktualne wie�ci z zewn�trz mogli uzyska� tylko za pomoc� transmitera. Min�o zaledwie pi�� lat ich pobytu na Werel, kiedy otrzymali wiadomo��, �e przyby� Wr�g, a zaraz potem informacje sta�y si� sprzeczne i pogmatwane, przedzielane coraz d�u�szymi przerwami, aby wkr�tce usta� zupe�nie. Z g�r� trzecia cz�� kolonist�w postanowi�a wzi�� statek i przez otch�a� lat powr�ci� na Ziemi�, aby po��czy� si� ze swymi rodakami. Reszta pozosta�a na Werel, wybieraj�c wygnanie. Za swego �ycia nigdy nie uzyskali wiadomo�ci o tym, co sta�o si� z ich ojczystym �wiatem i Lig�, kt�rej s�u�yli, kim by� Wr�g, czy opanowa� Lig�, czy te� zosta� pokonany. Pozbawieni statku i przeka�nika pozostali osamotnieni w swej ma�ej kolonii, otoczeni zewsz�d przez niezwyk�e i wrogie Wysoko Inteligentne Formy �ycia, o ni�szej od nich kulturze, lecz dor�wnuj�ce im inteligencj�. I czekali, a po nich czekali synowie ich syn�w, a gwiazdy ponad nimi wci�� pogr��one by�y w milc�eniu. Nie przyby� �aden statek, nie otrzymali �adnej wie�ci. Ich w�asny statek najprawdopodobniej zosta� zniszczony, a wsp�rz�dne planety przepad�y. Po�r�d wszystkich tych gwiazd male�ki, pomara�czowo��ty opal stoczy� si� w przepa�� zapomnienia. Kolonia rozkwita�a, rozprzestrzeniaj�c si� od pierwszego miasta, kt�remu nadano nazw� Alterra, wzd�u� przyjaznego morskiego wybrze�a. Potem, po kilku latach� Orry przerwa� i poprawi� si�:�� Po blisko sze�ciu stuleciach, licz�c wed�ug kalendarza ziemskiego, a by� to Dziewi�ty Rok Kolonii, tak s�dz�. Dopiero zaczyna�em uczy� si� historii, lecz ojciec i� i ty, prech Ramarren, cz�sto przed Wypraw� opowiadali�cie mi o tych sprawach, aby mi wszystko wyja�ni� To znaczy� po kilku stuleciach nadesz�y dla Kolonii ci�kie czasy. Niewiele dzieci zosta�o pocz�tych, jeszcze mniej urodzi�o si� �ywych��� W tym miejscu ch�opiec znowu przerwa�, aby ostatecznie wyja�ni�:�� Pami�tam, jak m�wi�e�, �e Alterranie nie wiedzieli, co si� z nimi dzieje, s�dzili, �e jest to jaki� niepo��dany efekt kojarzenia ma��e�stw w�r�d tak ma�ej populacji, ale wy uwa�ali�cie to za skutek naturalnej selekcji. Tutaj W�adcy twierdz�, �e to nie jest mo�liwe, �e bez wzgl�du na to, jak d�ugo obca kolonia pozostaje na planecie, zawsze pozostanie obc�. Stosuj�c techniki in�ynierii genetycznej mo�na p�odzi� potomstwo z tubylczymi rasami, ale dzieci pozostan� bezp�odne. Tak �e w ko�cu nie wiem, co si� sta�o z Alterranami, by�em zaledwie dzieckiem, kiedy ty i ojciec pr�bowali�cie mi to wyja�ni� Pami�tam, �e m�wi�e� o doborze preferuj�cym osobniki zdolne do �ycia. Tak czy inaczej koloni�ci byli niemal na wymarciu, kiedy ich resztki zmuszone zosta�y do zawarcia przymierza z tubylczym narodem z Werel, Tevarianami. Razem przetrwali Zim� i kiedy nadszed� czas Wiosennych rozp�od�w okaza�o si�, �e Tevarianie i Alterranie mog� mie� dzieci. Przynajmniej tylu z nich, �e mog�a powsta� nowa mieszana rasa. W�adcy m�wi�, �e to niemo�liwe. Lecz ja pami�tam, jak opowiada�e� mi o tym.

��I my wywodzimy si� z tej rasy?

��Ty pochodzisz w prostej linii od Agata Alterry, kt�ry wi�d� Koloni� przez Zim� Dziesi�tego Roku! Uczyli�my si� o Agacie w naszej szkole. To twoje imi�, prech Ramarren�� Agad z Charen. Ja nie pochodz� z tego rodu, lecz moja prababka nale�a�a do rodziny Esmy Kiow�� to stare alterra�skie imi�. Oczywi�cie w takim demokratycznym spo�ecze�stwie jak ziemskie, te wyr�nienia genealogiczne s� bez znaczenia, prawda?��� Orry wygl�da� znowu na strapionego, jak gdyby nasz�y go jakie� niesprecyzowane, ale wzajemnie wykluczaj�ce si� my�li. Falk sk�oni� go do kontynuowania opowie�ci o historii Werel, staraj�c si� uzupe�ni� domys�ami i przypuszczeniami dzieci�ce opowiadanie, kt�re by�o wszystkim, co m�g� mu przekaza� Orry.

Mieszana rasa i kultura Tevaru i Alterry rozkwita�a w nast�pnych latach, kt�re nasta�y po straszliwej Dziesi�tej Zimie. Male�kie miasta rozrasta�y si�, kultura kupiecka umacnia�a si� na jedynym kontynencie p�nocnej p�kuli. W przeci�gu kilku pokole� wch�on�a prymitywne ludy po�udniowych kontynent�w, gdzie prze�ycie zimy nie stanowi�o takiego problemu. Przybywa�o ludno�ci, wraz z ni� rozwija�a si� nauka i technologia, przez ca�y czas wspomagane i kierowane Ksi�gami Alterry�� ksi�gozbiorem statku, kt�rego tajemnice stopniowo rozwi�zywano, w miar� jak dalecy potomkowie kolonist�w odkrywali na nowo zapomnian� wiedz�. Przechowywali i kopiowali te ksi�gi, pokolenie po pokoleniu, i uczyli si� j�zyka, w kt�rym by�y napisane�� oczywi�cie lingalu. W ko�cu zbadano Ksi�yc i wszystkie siostrzane planety, a wa�nie pomi�dzy miastami i rywalizacje mi�dzy narodami zosta�y opanowane i wygaszone przez pot�ne Imperium Kelshak, wyros�e na starym P�nocnym Kontynencie. Ono to w�a�nie w szczycie wieku pokoju i pot�gi zbudowa�o i wys�a�o �wiat�owiec, statek osi�gaj�cy pr�dko�� �wiat�a.

Statek, nazwany �Alterra�, opu�ci� Werel w osiemna�cie i p� roku po tym, jak wyl�dowa� na niej statek z ziemskimi kolonistami; tysi�c dwie�cie lat temu, wed�ug czasu Ziemi. Jego za�oga nie mia�a poj�cia, co zastanie na Ziemi. Werelianie nie odkryli jeszcze zasady, na jakiej dzia�a� ansibl, natychmiastowy przeka�nik, a bali si� wysy�a� sygna�y radiowe, kt�re mog�yby zdradzi� ich po�o�enie najprawdopodobniej wrogiej planecie, opanowanej przez Wroga Ligi. Informacje musieli zdoby� sami ludzie, przemierzaj�c d�ug� noc, dziel�c� ich od starego domu Alterran, i powr�ci� z nimi.

��Jak d�ugo trwa�a podr�?

��Ponad dwa werelia�skie lata, mo�e sto trzydzie�ci, sto czterdzie�ci lat �wietlnych� by�em tylko ch�opcem, dzieckiem, prech Ramarren, i niekt�rych spraw nie rozumia�em, o wielu nie wiedzia�em�

Falk nie pojmowa�, dlaczego ta niewiedza wprawia�a ch�opca w zak�opotanie. O wiele bardziej poruszony by� faktem, �e Orry, wygl�daj�cy na pi�tna�cie czy szesna�cie lat, prze�y� ju�, by� mo�e, sto pi��dziesi�t lat. A on sam?

�Alterra�, jak to opowiada� dalej Orry, wystartowa�a z bazy po�o�onej przy starym, przybrze�nym mie�cie, Tevara, zaprogramowana na osi�gni�cie Ziemi. Statek ni�s� na pok�adzie dziewi�tna�cioro cz�onk�w za�ogi�� m�czyzn, kobiet, dzieci, obywateli Kelshak, wszystkich niemal bez wyj�tku w prostej linii potomk�w Kolonist�w, wybranych przez Wsp�ln� Rad� Imperium wed�ug kryterium wyszkolenia, inteligencji, odwagi, wielkoduszno�ci i arleshu.

��Nie znam odpowiednika tego s�owa w lingalu. To po prostu arlesh.�� Orry u�miechn�� si� swym szczerym u�miechem.�� To� to jest jak co� dobrego, co mo�na zrobi�, jak przedmiot, kt�rego mo�na i nale�y nauczy� si� w szkole, albo jak rzeka pod��aj�ca swym korytem, tak chyba mo�na okre�li� arlesh.

��Tao?�� zapyta� Falk, lecz Orry nigdy nie s�ysza� o Starym Kanonie Ludzi.

��Co si� sta�o ze statkiem? Co si� sta�o z pozosta�� siedemnastk�?

��Zostali�my zaatakowani przy Barierze. Shinga przybyli tu� po zniszczeniu �Alterry�, ale napastnicy zdo�ali ju� pierzchn��. To byli buntownicy na statkach mi�dzyplanetarnych. Shinga uratowali mnie jednego. Nie wiedzieli, czy reszta zosta�a zabita, czy te� porwana przez buntownik�w.

Nieustannie przeszukiwali ca�� planet� i jaki� rok temu dosz�y ich pog�oski o cz�owieku �yj�cym we Wschodnim Lesie. Niekt�re z nich wskazywa�y, �e mo�e to by� kto� z nas.

��Co pami�tasz z tego wszystkiego? Ataku i tego, co dzia�o si� potem?

��Nic. Wiesz, jak na cz�owieka wp�ywa lot z pr�dko�ci� �wiat�a�

��Wiem, �e dla tych na statku czas nie p�ynie. Ale nie mam poj�cia, jak si� to odczuwa.

��C�, naprawd� nie pami�tam tego zbyt dobrze. By�em dzieckiem, mia�em dziewi�� lat� ziemskich lat. Nie jestem pewien, czy ktokolwiek mo�e to dobrze pami�ta�. Nie ma s��w, �eby opisa� jak� jak wszystko si� zmienia. Widzi si� i s�yszy, ale jak gdyby osobno� nic oznacza wszystko, nie umiem tego wyja�ni�. To jest straszne, ale odczuwa si� to tylko jak okropny sen. Wchodz�c w przestrze� oko�oplanetarn� przechodzi si� przez co�, co W�adcy nazywaj� Barier�, i to powoduje, �e ludzie na statku trac� przytomno��, o ile nie przygotuj� si� do tego. Nikt z nas nie by� przygotowany, kiedy nas zaatakowano, i dlatego nie pami�tam z tego nic� nic, tak samo jak ty, prech Ramarren. Kiedy oprzytomnia�em, by�em ju� na statku Shinga.

��Dlaczego ciebie, ma�ego ch�opca, zabrano w t� podr�?

��M�j ojciec by� dow�dc� wyprawy. Moja matka by�a r�wnie� na statku. W przeciwnym razie, prech Ramarren� c�, je�li kto� powr�ci�by z takiej wyprawy, wszyscy jego bliscy od dawna by ju� nie �yli. Teraz to i tak nie ma znaczenia, tak czy inaczej moi rodzice ju� nie �yj�. A mo�e zrobiono z nimi to, co z tob�, i� i nie rozpoznaliby mnie, gdyby�my si� spotkali�

��Jaka by�a moja rola w wyprawie?

��By�e� naszym nawigatorem.

Ironia tego stwierdzenia sprawi�a, �e Falk skrzywi� si�, lecz Orry ci�gn�� dalej, prostoduszny i pe�en szacunku:

��To oznacza, �e zaprogramowa�e� kurs statku, wsp�rz�dne docelowe, by�e� najwi�kszym prosten�, takim matematyko-astronomem, w ca�ym Kelshy. By�e� prechnow� dla wszystkich na statku, z wyj�tkiem mojego ojca, Har Wedena. Jeste� z �smego Rz�du, prech Ramarren! Czy� czy pami�tasz co� z tego?

Falk potrz�sn�� g�ow�.

Ch�opiec wygl�da�, jak gdyby usz�o z niego powietrze. W ko�cu, ze smutkiem w g�osie, odezwa� si�:

��Naprawd� nie mog� uwierzy�, �e niczego nie pami�tasz, z wyj�tkiem tych chwil, kiedy tak robisz.

��Kiedy potrz�sam g�ow�?

��Na Werel, kiedy m�wimy �nie�, wzruszamy ramionami, o tak.

Prostota Orry�ego by�a nie do odparcia. Falk spr�bowa� wzruszy� ramionami i ruch ten wyda� mu si� tak w�a�ciwy i stosowny dla wyra�enia przeczenia, �e poczu� si� niemal przekonany, i� by� starym nawykiem. U�miechn�� si� i Orry natychmiast powesela�.

��Jeste� tak podobny do siebie, prech Ramarren, i tak r�ny zarazem. Wybacz mi. Lecz co oni zrobili, co z tob� zrobili, �e zapomnia�e� tego wszystkiego?

��Zniszczyli mnie. Z pewno�ci� jestem podobny do siebie. Jestem sob�. Jestem Falkiem��� Wspar� g�ow� na r�kach. Orry, zmieszany, milcza�. Nieruchome, ch�odne powietrze pokoju jarzy�o si� wok� nich jak niebieskozielony klejnot. Zachodnia �ciana migota�a blaskiem zachodz�cego s�o�ca.�� Czy bardzo ci� tutaj pilnuj�?

��W�adcy chc�, �ebym nosi� komunikator, je�li wylatuj� gdzie� stratolotem.�� Orry dotkn�� bransolety na lewym nadgarstku, zwyk�ego z�otego �a�cuszka.�� Ostatecznie tubylcy nie s� ca�kiem niegro�ni.

��Lecz mo�esz chodzi�, dok�d chcesz?

��Tak, oczywi�cie. Mam taki sam pok�j jak tw�j, po drugiej stronie kanionu.�� Orry znowu zdawa� si� zak�opotany.�� Nie mamy tutaj �adnych wrog�w, prech Ramarren�� odwa�y� si� w ko�cu.

��Nie? Wi�c gdzie s� nasi wrogowie?

��C�, tam sk�d przyby�e�� na zewn�trz� Patrzyli na siebie nie rozumiej�c si� nawzajem.

��My�lisz, �e to ludzie s� naszymi wrogami, Terranie, istoty ludzkie? My�lisz, �e to oni zniszczyli moj� osobowo��?

��A kt� inny?�� powiedzia� Orry, przestraszony, wpatruj�c si� w niego z otwartymi ustami.

��Obcy, Wr�g, Shinga!

��Ale�� odezwa� si� ch�opiec z boja�liw� �agodno�ci�, jak gdyby w ko�cu u�wiadomi� sobie, jak bardzo jego by�y pan i nauczyciel jest zagubiony i nie�wiadomy niczego�� nigdy nie by�o �adnego Wroga. Nigdy nie by�o Wojny.

Pok�j zadygota� �agodnie, jak gong, kt�ry z lekka dotkni�ty emanuje bezd�wi�czn� wibracj�, i zaraz potem odezwa� si� bezcielesny g�os:�� Wzywam na Rad�.�� Szczelina drzwi rozwar�a si� i do pokoju wkroczy�a majestatycznie wysoka posta�, przybrana w bia�� szat� i ozdobn� czarn� peruk�. Wygolone i wymalowane wy�ej brwi ozdabia�y twarz o g�adko�ci kamienia pod grub� warstw� makija�u; twarz silnego m�czyzny w �rednim wieku. Orry poderwa� si� od sto�u, pok�oni� i wyszepta�:

��Lordzie Abundibot.

��Har Orry�� odwzajemni� si� m�czyzna g�osem st�umionym do zgrzytliwego szeptu, a potem odwr�ci� si� do Falka.�� Agad Ramarren. Witaj. Zebra�a si� Rada Ziemi, by odpowiedzie� na twoje pytania i rozwa�y� twoje �yczenia. Zobaczmy�

Jego oczy tylko na chwil� spocz�y na Falku i nie zbli�y� si� ju� bardziej do �adnego z Werelian. Ca�y jego dziwaczny wygl�d i postawa wyra�a�y si�� i poczucie w�asnej wa�no�ci i godno�ci. By� odleg�y i nieprzyst�pny. Przez chwil� wszyscy trzej stali bez ruchu i Falk pod��aj�c za wzrokiem obcego zobaczy�, �e wewn�trzna �ciana pokoju zaczyna zamazywa� si� i zmienia�, wydaj�c si� teraz g��bi� przezroczystej, szarawej galarety, w�r�d kt�rej migota�y i drga�y jakie� linie i kszta�ty. Potem obraz wyostrzy� si� i Falkowi zapar�o dech w piersiach. To by�a twarz Estrel, powi�kszona dziesi�ciokrotnie. Jej oczy spogl�da�y na niego z zimn� oboj�tno�ci� elektronicznego obrazu.

��Jestem Strella Siobelbel.�� Usta obrazu porusza�y si�, lecz g�os nie dochodzi� z nich; zimny, oderwany szept dr��cy w nieruchomym powietrzu pokoju.�� Wys�ano mnie, �ebym bezpiecznie doprowadzi�a do Miasta cz�onka Ekspedycji z Werel, kt�ry mia� przebywa� na wschodzie Pierwszego Kontynentu. Jestem pewna, �e to w�a�nie ten cz�owiek.

Jej twarz znikn�a zast�piona przez w�asn� twarz Falka. Bezcielesny, sycz�cy g�os zapyta�:

��Czy Har Orry rozpoznaje t� osob�?

Kiedy Orry odpowiada�, jego twarz ukaza�a si� na ekranie.

��To jest Agad Ramarren; o W�adcy, Nawigator �Alterry�.

Twarz ch�opca znikn�a i ekran pozosta� pusty, dr��cy, podczas gdy mn�stwo g�os�w szepta�o i szele�ci�o w przestrzeni, jak rozpisana na wiele g�os�w dyskusja mi�dzy duchami, prowadzona w nieznanym j�zyku. Tak w�a�nie radzili Shinga: ka�dy w swoim pokoju, sam, maj�cy za ca�e towarzystwo szepcz�ce g�osy. Gdy niezrozumia�e pytania i odpowiedzi przed�u�a�y si�, Falk wyszepta� do Orry�ego:�� Czy znasz ten j�zyk?

��Nie, prech Ramarren. Rozmawiaj�c ze mn� zawsze u�ywaj� lingalu.

��Dlaczego rozmawiaj� w ten spos�b zamiast spotka� si� osobi�cie.

��Jest ich tak wielu� Rada Ziemi gromadzi wiele, wiele tysi�cy, tak mi powiedzia� Lord Abundibot. I przebywaj� w wielu miejscach, rozrzuconych po ca�ej planecie, chocia� Es Toch jest jedynym miastem. O, to jest Ken Kenyek.

Bzycz�ce, bezcielesne g�osy zamar�y i nowa twarz pojawi�a si� na ekranie. By�a to twarz m�czyzny o trupio bladej sk�rze, czarnych w�osach i wyblak�ych oczach.

��Agadzie Ramarren, zebrali�my si� na Rad�, a ty zosta�e� na ni� zaproszony, aby� m�g� zako�czy� swoj� misj� na Ziemi i je�li tego pragniesz, powr�ci� do domu. Lord Pelleu Abundibot przem�wi do ciebie.

�ciana nagle zgas�a, powracaj�c do swej zwyk�ej, p�przezroczystej zieleni. Wysoki m�czyzna po drugiej stronie pokoju przypatrywa� si� uwa�nie Falkowi. Jego usta nie porusza�y si�, lecz Falk s�ysza� go m�wi�cego, ju� teraz nie szeptem, ale wyra�nie, nadzwyczaj wyra�nie. Nie m�g� uwierzy�, �e jest to my�lomowa, jednak nie mog�o to by� nic innego. G�os, wyzbyty d�wi�ku i barwy, kt�re czyni�yby go realnym, by� czysty i zrozumia�y do samego ko�ca�� rozum zwracaj�cy si� bezpo�rednio do innego rozumu.

�Rozmawiamy ze sob� w ten spos�b, aby� by� pewien, �e s�yszysz jedynie prawd�. Gdy� nie jest prawd�, �e my, kt�rzy sami siebie nazywamy Shinga�� lub ktokolwiek inny�� potrafimy wypaczy� lub ukry� prawd� w mowie my�li. K�amstwo, kt�re ludzie nam przypisuj�, samo jest k�amstwem. Lecz je�li chcesz, mo�esz m�wi� zwyczajnie, a my uczynimy tak samo�.

��Nie jestem bieg�y w pos�ugiwaniu si� my�lomow��� powiedzia� po chwili Falk. Jego g�os zabrzmia� g�o�no i grubia�sko po subtelnym, bezg�o�nym kontakcie umys��w.�� Ale s�ysz� ci� zupe�nie dobrze. Nie prosi�em o prawd�. Kim jestem, �eby ��da� prawdy? Powinienem jednak wys�ucha� tego, co chcesz mi powiedzie�.

Orry wygl�da� na wstrz��ni�tego. Twarz Abundibota nie wyra�a�a niczego. Najwyra�niej nastrojony by� na nich obu, Falka i Orry�ego�� rzadka umiej�tno��, z tego co wiedzia� Falk�� gdy� oczywiste by�o, �e ch�opiec s�yszy zupe�nie wyra�nie, kiedy znowu zacz�� si� telepatyczny przekaz.

�Ludzie wytarli tw�j umys�, a potem nauczyli ci� tego, co sami chcieli, aby� wiedzia�, w co sami chc� wierzy�. Tak przygotowany, nie ufasz nam. Obawiali�my si�, �e tak w�a�nie b�dzie. Lecz pytaj, o co chcesz, Agadzie Ramarren z Werel. W odpowiedzi us�yszysz jedynie prawd�.

��Jak d�ugo tu jestem?

��Sze�� dni.

��Dlaczego najpierw zosta�em oszukany i znarkotyzowany?

��Pr�bowali�my przywr�ci� ci pami��. Nie powiod�o si� nam.

Nie ufaj mu, nie wierz mu, powiedzia� Falk do siebie z tak� moc�, �e Shinga bez w�tpienia musia��� je�li cho� troch� by� empat��� odebra� wyra�nie owo przes�anie. Ale to nie mia�o znaczenia. Gra musi by� kontynuowana, i to wedle ich regu�, cho� to oni tworz� wszystkie prawa i maj� w r�ku wszystkie atuty. To, �e on ich nie ma, nic nie znaczy. Wa�na jest jego uczciwo��. By� teraz ca�kowicie przekonany, �e uczciwego cz�owieka nie mo�na oszuka�, �e prawda, je�li gra prowadzona b�dzie do ko�ca, doprowadzi do prawdy.

��Powiedz, dlaczego mia�bym wam ufa�?�� zapyta�. Przekaz my�lowy, czysty i wyra�ny jak ton dobyty z elektronicznego instrumentu, pop�yn�� znowu, podczas gdy wysy�aj�cy go Abundibot, Orry i Falk stali bez ruchu. jak figury na szachownicy.

�My, kt�rych znasz jako Shinga, jeste�my lud�mi. Jeste�my Ziemianami, zrodzonymi na Ziemi z rasy ludzki�j, tej samej, do kt�rej nale�a� tw�j przodek, Jacob Agat z Pierwszej Kolonii na Werel. Ludzie nauczyli ci� tego, co w ich mniemaniu dzia�o si� na Ziemi w przeci�gu tych dwunastu stuleci od czasu za�o�enia Kolonii na Werel. Teraz my�� r�wnie� ludzie�� przeka�emy ci to, co sami wiemy.

�aden Wr�g nie przyby� nigdy z odleg�ych gwiazd, aby zaatakowa� Lig� Wszystkich Swiat�w. Liga zosta�a zniszczona przez rewolucj�, wojn� domow�, przez w�asn� korupcj�, militaryzm, despotyzm. Na wszystkich �wiatach rozgorza�y powstania, bunty, przejmowano rz�dy. Pierwszy �wiat ruszy� z odwetem, kt�ry spala� planety na czarny piasek. �adne statki nie wyrusza�y w tak niepewn� przysz�~�� z wyj�tkiem statk�w bomb, burzycieli �wiat�w. Ziemia nie zasta�a zniszczona, ale po�owa jej mieszka�c�w zgin�a, zniszczeniu uleg�y miasta, statki, natychmiastowe przeka�niki, archiwa, ca�a kultura�� wszystko przepad�o w ci�gu dw�ch strasznych lat wojny domowej prowadzonej przez Lojalist�w i Rebeliant�w; jedni i drudzy uzbrojeni byli w straszliw� bro� stworzon� przez Lig� do walki z Wrogiem, kt�ry mia� przyby� z zewn�trz.

Cz�� doprowadzonych do rozpaczy ludzi na Ziemi, tych, kt�rzy na kr�tko zdobyli przewag�, lecz wiedzieli, �e przeciwuderzenie, ca�kowita zag�ada i zniszczenie s� nieuniknione, zastosowa�a now� bro�. K�amstwo. Wymy�lili sobie nazw�, j�zyk, niejasne opowie�ci o odleg�ym �wiecie, z kt�rego przybyli, i zacz�li rozpuszcza� pog�oski po ca�ej Ziemi, zar�wno w swych w�asnych szeregach, jak i obozach Lojalist�w, �e przyby� Wr�g. �e to on wywo�a� wojn� domow�. Wr�g przenika� wsz�dzie, zniszczy� Lig� i doprowadzi� do ruiny Ziemi�, a teraz okrzep� i zamierza zako�czy� wojn�. A wszystko to osi�gn��, poniewa� posiad� nieoczekiwan�, z�owrog� moc: umiej�tno�� k�amania w my�lomowie.

Ludzie uwierzyli w te opowie�ci. Odpowiada�y ich panice, przera�eniu i zm�czeniu. Otoczeni ruinami swego �wiata poddali si� Wrogowi, ch�tnie daj�c wiar� temu, �e jest nadprzyrodzony, niezwyci�ony.

I od tego-czasu �yli w pokoju.

W�r�d nas, tu w Es Toch, rozpowszechniony jest mit, kt�ry m�wi, �e na samym pocz�tku Stworzyciel wypowiedzia� wielkie k�amstwo. Gdy� nie by�o absolutnie niczego, lecz Stworzyciel odezwa� si�, m�wi�c: To istnieje. I oto, aby K�amstwo Boga mog�o sta� si� Bo�� Prawd�, od razu zaistnia� ca�y wszech�wiat.

Je�li pok�j uzale�niony by� od k�amstwa, znale�li si� tacy, kt�rzy gotowi byli je podtrzyma�. Poniewa� ludzie twierdzili, �e Wr�g przyby� i opanowa� Ziemi�, nazwali�my si� Wrogami i przej�li�my w�adz�. Nikt nie podwa�a� naszego k�amstwa, nikt nie narusza� naszego pokoju; �wiaty Ligi straci�y ze sob� kontakt, czas mi�dzygwiezdnych lot�w min��. Mo�e raz na stulecie jaki� statek z odleg�ego �wiata, tak jak tw�j, zab��dzi tutaj. Niekt�rzy buntuj� si� przeciwko naszej w�adzy, i to oni w�a�nie zaatakowali wasz statek przy Barierze. Staramy si� trzyma� w ryzach takich buntownik�w, gdy��� lepiej czy gorzej�� przez tysi�clecie torowali�my drog� i d�wigali�my ci�ar ludzkiego pokoju. Pos�uguj�c si� bowiem tak wielkim k�amstwem musimy jednocze�nie sta� na stra�y r�wnie wielkiego prawa. Znasz to prawo, kt�rego przestrzegania my�� ludzie w�r�d ludzi�� domagamy si�: to jedyne Prawo, wyros�e w najstraszliwszej godzinie ludzko�ci�.

Ol�niewaj�cy, bezd�wi�czny strumie� my�li sko�czy� si�, tak jakby nagle zgas�o �wiat�o. W ciszy podobnej do zapadaj�cej ciemno�ci Orry wyszepta�:

��Cze�� dla Ziemi.

I znowu zapad�a cisza. Falk sta� bez ruchu, staraj�c si�, aby jego twarz lub my�li�� by� mo�e pods�uchiwane�� nie zdradzi�y zmieszania i niepewno�ci, jakie odczuwa�. Czy wszystko to, czego si� nauczy�, by�o fa�szem? Czy rodzajowi ludzkiemu nigdy naprawd� nie zagra�a� Wr�g?

��Je�li ta historia jest prawdziwa�� odezwa� si� w ko�cu�� dlaczego tej prawdy nie og�osicie ludziom i nie przekonacie ich do niej?

�My jeste�my lud�mi�� nadesz�a telepatyczna odpowied�.�� Jest nas wiele tysi�cy, tych, kt�rzy znaj� prawd�. Jeste�my tymi, kt�rzy posiadaj� w�adz� i wiedz� i u�ywamy ich do utrzymania pokoju. By�y takie mroczne czasy w dziejach ludzko�ci, i teraz te� tak jest, kiedy ludzie wierzyli, �e �wiat jest opanowany przez demony. Gramy role demon�w w ich wierzeniach. Kiedy mity zaczn� ust�powa� miejsca rozumowi, powiemy im i w�wczas poznaj� prawd�.

��Dlaczego mi to wszystko m�wisz?

��Dla samej prawdy i po to, aby� ty j� pozna�.

��Kim jestem, �e zas�u�y�em na prawd�?�� zapyta� zimno Falk, spogl�daj�c przez pok�j na podobn� do maski twarz Abundibota.

�Jeste� pos�a�cem z zagubionego �wiata, kolonii, kt�rej wszystkie dane przepad�y w Latach Chaosu. Przyby�e� na Ziemi�, a my, W�adcy Ziemi, nie potrafili�my ci� ochroni�. To nape�nia nas wstydem i �alem. Ci, kt�rzy was zaatakowali, byli mieszka�cami Ziemi. To oni zabili wszystkich twoich towarzyszy lub starli ich umys�y�� ludzie z Ziemi, planety, na kt�r� po tak wielu stuleciach powr�cili�cie. To byli buntownicy z Trzeciego Kontynentu; nie s� oni tak prymitywni ani tak nieliczni, jak ci, kt�rzy zamieszkuj� Pierwszy Kontynent. U�ywaj� kradzionych pojazd�w mi�dzyplanetarnych. Zak�adaj�, �e ka�dy �wiat�owiec musi nale�e� do Shinga, wi�c zaatakowali wasz statek bez ostrze�enia. Mogliby�my temu zapobiec, gdyby�my byli bardziej czujni. Dlatego w�a�nie uczynimy wszystko, aby zado��uczyni� ci to, czemu zawinili�my�.

��Szukali ciebie i innych przez te wszystkie lata�� wtr�ci� Orry z przej�ciem i jakby b�agalnie; oczywiste by�o, �e z ca�ych si� pragnie, aby Falk uwierzy� w to wszystko, zaakceptowa� to i� i co jeszcze?

��Usi�owali�cie przywr�ci� mi pami�栗 powiedzia� w ko�cu Falk.�� Dlaczego?

��Czy nie po to przyby�e� tutaj? Aby odzyska� sw� utracon� osobowo��?

��Tak, w�a�nie po to. Ale��� Nie wiedzia� nawet, jakie pytanie ma zada�, nie mia� poj�cia, czy wierzy� w to, co mu powiedziano, czy nie. Wydawa�o si�, �e nie ma �adnego kryterium, na podstawie kt�rego m�g�by odr�ni� prawd� od k�amstwa. Wydawa�o mu si� nieprawdopodobne, aby Zove i inni ok�amali go, lecz nie mo�na by�o wykluczy�, �e sami zostali wprowadzeni w b��d lub �e po prostu byli nie�wiadomi pewnych spraw. Nie dowierza� temu wszystkiemu, co z takim przekonaniem przekaza� mu Abundibot, by� to jednak przekaz telepatyczny, wyra�na, bezpo�rednia my�lomowa, w kt�rej nie by�o miejsca na k�amstwo�� a mo�e jednak by�o? Je�li k�amca m�wi, �e nie k�amie� Falk da� na razie temu spok�j. Spogl�daj�c jeszcze raz na Abundibota powiedzia�:�� Wola�bym� wola�bym raczej s�ysze� tw�j g�os. Stwierdzi�e�, �e nie mogli�cie przywr�ci� mi pami�ci�

St�umiony, skrzypi�cy szept Abundibota, m�wi�cego lingalem, zabrzmia� dziwnie obco po niezwyk�ej p�ynno�ci jego my�lowego przekazu.

��Nie tymi sposobami, jakich u�yli�my.

��A stosuj�c inne?

��By� mo�e. S�dzimy, �e za�o�ono ci blokad� parahipnotyczn�. Albo zamiast tego starto ci umys�. Nie wiemy, gdzie nauczyli si� tych technik, kt�re utrzymujemy w �cis�ej tajemnicy. R�wnie �cis�� tajemnic� jest fakt, �e wytart� osobowo�� mo�na odtworzy�.�� Na nieruchomej, podobnej do maski twarzy Abundibota pojawi� si� u�miech, aby niemal natychmiast znikn��.�� S�dzimy, �e nasze psycho komputerowe techniki mog�yby by� skuteczne w twoim przypadku. Jednak spowoduj� ca�kowit� i trwa�� blokad� zast�pczej osobowo�ci i w zwi�zku z tym nie chcemy si� tego podj�� bez twojej zgody.

Zast�pcza osobowo�� Co to mia�o znaczy�?

Falk poczu� zimny dreszcz i rzek� ostro�nie:

��Czy to znaczy, �e aby przypomnie� sobie, kim by�em, musz� musz� zapomnie�, kim jestem?

��Niestety, tak w�a�nie jest w twoim przypadku. Bardzo nad tym bolejemy. Jednak utrata zast�pczej osobowo�ci wyros�ej w przeci�gu kilku lat, cho� godna po�a�owania, nie jest chyba zbyt wysok� cen� za odzyskanie tak wybitnej osobowo�ci, jak� by�a twoja, i oczywi�cie, uzyskanie szansy spe�nienia twej wielkiej misji, a wreszcie mo�liwo�ci powrotu do domu z wiedz�, kt�rej z tak� odwag� szuka�e�.

Pomimo swego zardzewia�ego, z dawna nie u�ywanego szeptu, Abundibot pos�ugiwa� si� zwyczajn� mow� tak samo biegle, jak przekazem telepatycznym: s�owa la�y si� potokiem i Falk rozumia�, je�li w og�le, co trzecie czy czwarte s�owo�

��Szansy� spe�nienia?�� powt�rzy�, czuj�c si� jak g�upiec i spogl�daj�c na Orry�ego, jak gdyby szuka� u niego pomocy.�� M�wisz, �e mo�ecie wys�a� mnie� nas� na t� planet�, z kt�rej podobno pochodz�?

��Poczytywaliby�my to sobie za zaszczyt i pocz�tek zado��uczynienia wobec ciebie, gdyby� zechcia� przyj�� �wiat�owiec, kt�ry zani�s�by was do domu, na Werel.

��Ziemia jest moim domem�� rzuci� Falk z niespodziewan� gwa�towno�ci�.

Abundibot milcza�. Dopiero po chwili odezwa� si� ch�opiec:

��A Werel moim, prech Ramarren�� powiedzia� ze smutkiem.�� I nigdy nie b�d� m�g� tam wr�ci� bez ciebie.

��Dlaczego nie?

��Bo nie wiem, gdzie ona jest. By�em dzieckiem. Nasz statek zosta� zniszczony, komputery nawigacyjne i wszystkie inne przepali�y si�, kiedy zostali�my zaatakowani. Nie potrafi� odtworzy� kursu!

��Ale przecie� ci ludzie maj� �wiat�owce i komputery nawigacyjne! O co ci chodzi? Przecie� wszystko, co ci potrzeba, to wiedzie� wok� jakiej gwiazdy kr��y Werel.

��Ale tego w�a�nie nie wiem!

��Przecie� to nonsens�� zacz�� Falk poruszony przechodz�cym w gniew niedowierzaniem.

Abundibot uni�s� r�k� w dziwnie emanuj�cym si�� ge�cie.

��Pozw�l ch�opcu wyja�ni�, Agadzie Ramarren�� wyszepta�.

��Wyja�ni�, �e nie zna nazwy s�o�ca, wok� kt�rego kr��y jego w�asny �wiat?

��To prawda, prech Ramarren.�� G�os Orry�ego dr�a�, twarz okrywa� rumieniec.�� Je�li� je�li by�by� sob�, nikt nie musia�by ci tego m�wi�. Ja nie prze�y�em jeszcze dziewi�ciu faz Ksi�yca, wci�� by�em na Pierwszym Poziomie� C�, my�l�, �e nasza cywilizacja, tam w domu, r�ni si� od tej tutaj. Teraz, w �wietle tego, co W�adcy usi�uj� tutaj dokona�, ich demokratycznych idei, zdaj� sobie spraw�, �e w wielu dziedzinach jest bardzo zacofana. W ka�dym razie opiera si� na Poziomach, kt�re przebiegaj� przez wszystkie Rz�dy i Szeregi i tworz� Podstawow� Wsp�lnot� prechnoi. Nie wiem, jak to powiedzie� w lingalu. S�dz�, �e najbli�sze temu poj�ciu b�dzie s�owo �wiedza�. Tak czy inaczej, ja, b�d�c dzieckiem, osi�gn��em tylko Pierwszy Poziom, a ty by�e� na �smym Poziomie i w �smym Rz�dzie. Ka�dy Poziom ma swoje w�asne sprawy, kt�rych si� nie naucza, o kt�rych si� nie m�wi i kt�re nie mog� by� wypowiedziane lub zrozumiane, dop�ki si� go nie osi�gnie. A jak mi si� wydaje, poni�ej Si�dmego Poziomu nie naucza si� Prawdziwej Nazwy �wiata i Prawdziwej Nazwy S�o�ca�� one s� po prostu �wiatem, Werel, i s�o�cem, prahan. Prawdziwe Nazwy s� bardzo stare, zawarte s� w �smym Wyborze Ksi�g Alterry, Ksi�g Kolonii. Zapisane s� w lingalu, tak �e znaczenie tych nazw nie by�oby obce W�adcom. Lecz ja nie mog� im ich powiedzie�, bo ich nie znam! Wszystko, co wiem, to s�o�ce i �wiat, a to nie doprowadzi mnie do domu, ani te� ciebie, je�li nie przypomnisz sobie tego, co wiesz! Jakie s�o�ce? Kt�ry �wiat? Och, powiniene� im pozwoli�, �eby przywr�cili twoj� pami��, prech Ramarren! Widzisz teraz?

��Jak przez szk�o�� rzek� Falk�� niewyra�nie.

I wraz z tymi s�owami Kanonu Yaweh przypomnia� sobie nagle, jasno i wyra�nie pomimo ogarniaj�cego go oszo�omienia, s�o�ce �wiec�ce nad Polan�, b�yszcz�ce jasno na przemiatanych wiatrem, ukrytych w zieleni ga��zi balkonach Le�nego Domu. Wi�c przyby� tutaj nie po to, by pozna� swoje imi�, lecz nazw� s�o�ca, Prawdziw� Nazw� S�o�ca.

Dziwna, niewidzialna Rada W�adc�w Ziemi sko�czy�a si�. Przy rozstaniu Abundibot rzek� do Falka:

��Wyb�r nale�y do ciebie, mo�esz albo pozosta� Falkiem, naszym go�ciem na Ziemi, albo odzyska� swe dziedzictwo i spe�ni� swe przeznaczenie jako Agad Ramarren z Werel. Chcemy, aby� rozwa�y� wyb�r i dokona� go w�wczas, kiedy b�dziesz pewien jego s�uszno�ci. Oczekujemy twej decyzji i podporz�dkujemy si� jej.�� Potem zwr�ci� si� do Orry�ego:�� Oprowad� swego rodaka po mie�cie i niech wszystkie wasze pragnienia b�d� nam znane, aby�my mogli je spe�ni�.

Drzwi rozwar�y si� za Abundibotem, a on cofn�� si� i kiedy jego wysoka, oty�a posta� znalaz�a si� za nimi, znikn�a tak nagle, jak zdmuchni�ty p�omie� �wiecy. Czy by� tutaj naprawd� we w�asnej osobie, czy by�a to tylko projekcja? Falk nie mia� pewno�ci. Zastanawia� si�, czy kiedy� zobaczy Shinga naprawd�, czy te� zawsze b�dzie widzia� tylko cienie i obrazy Shinga.

��Czy mo�emy p�j�� st�d� gdziekolwiek na zewn�trz?�� zapyta� z nag�a ch�opca. Czu� si� niedobrze w�r�d kr�tych i bezpostaciowych �cian i korytarzy tego miejsca, zastanawia� si� te�, jak daleko si�ga teraz ich wolno��.

��Gdziekolwiek chcesz, prech Ramarren. Na ulice? Czy we�miemy �migacz? W Pa�acu jest te� ogr�d.

��Niech b�dzie ogr�d.

Orry poprowadzi� go szerokim, pustym, b�yszcz�cym korytarzem i przez rozsuwane drzwi wprowadzi� do ma�ego pokoju.�� Ogr�d�� powiedzia� g�o�no i skrzyd�a drzwi zamkn�y si�. Nie czu�o si� �adnego ruchu, lecz kiedy otwar�y si� ponownie, wyszli z nich prosto w ogr�d. Chyba nie opu�cili budynku: �ciany pod nimi, daleko w dole, migota�y �wiat�ami miasta, ksi�yc, niemal w pe�ni, prze�wieca� zamglony i wyko�lawiony przez szklany dach. Miejsce pe�ne by�o poruszaj�cych si� �agodnie �wiate� i cieni, tropikalnych krzew�w i pn�czy wspinaj�cych si� po drabinkach altanek i zwisaj�cych z drzew; ich niezliczone kremowe i karmazynowe kwiaty nape�nia�y aromatem wilgotne powietrze, a bujne listowie ogranicza�o pole widzenia do kilku st�p. Falk odwr�ci� si� gwa�townie i upewni�, �e �cie�ka prowadz�ca do wej�cia, wci�� wyra�na, le�y za nim. Niesamowita by�a ta gor�ca, ci�ka, przesycona zapachami cisza; przez chwil� mia� wra�enie, �e zagadkowe g��bie ogrodu zawieraj� w sobie cie� czego� obcego i niezmiernie odleg�ego�� barw�, nastr�j, ca�� zawi�o�� utraconego �wiata, planety zapach�w i z�udze�, bagien i przeobra�e�.

Na �cie�ce, w�r�d pogr��onych w cieniach kwiat�w, Orry zatrzyma� si� i wyj�� z futera�u niewielk�, bia�� tub�. W�o�y� j� do ust i zacz�� chciwie poci�ga�. Falk by� zbyt zaj�ty coraz to nowymi doznaniami, aby zwr�ci� na to uwag�, jednak ch�opiec sam, jak gdyby z lekka zak�opotany, wyja�ni�:

��To pariitha, trankwilizator, wszyscy W�adcy jej u�ywaj�� Jednocze�nie ma bardzo dobre w�a�ciwo�ci stymuluj�ce. Je�li masz ochot�

��Nie, dzi�kuj�. Chcia�bym ci� jeszcze zapyta� o par� rzeczy.�� Zawaha� si� jednak. Te pytania nie mog� by� zadane wprost. Przez ca�y czas trwania Rady i wyja�nie� Abundibota mia�, wci�� powracaj�ce i nie daj�ce spokoju wra�enie, �e wszystko to jest przedstawieniem, sztuk� gran� dla kogo�, tak� jak te, kt�re widzia� na starych ta�mach w bibliotece Ksi�cia Kansas: Gra Sn�w z Hain lub stary, szalony kr�l Lir, bredz�cy na smaganym burz� wrzosowisku. Dziwne by�o jego nieodparte wra�enie, �e ta sztuka by�a przeznaczona nie dla niego, lecz dla Orry�ego. Nie rozumia� dlaczego, ale czu� coraz mocniej, �e wszystko, co Abundibot powiedzia�, m�wi� po to, �eby co� ch�opcu udowodni�.

I ch�opiec uwierzy�. Ta sztuka wcale nie by�a wyre�yserowana dla niego, Falka; co najwy�ej bra� w niej udzia� jako aktor.

��Jedna rzecz mnie w tym wszystkim zastanawia�� rzek� ostro�nie Falk.�� Powiedzia�e�, �e Werel le�y w odleg�o�ci stu trzydziestu lub stu czterdziestu lat �wietlnych od Ziemi. W takiej odleg�o�ci nie mo�e by� zbyt wielu gwiazd.

��W�adcy m�wi�, �e w odleg�o�ci od stu pi�tnastu do stu pi��dziesi�ciu lat �wietlnych znajduj� si� cztery S�o�ca z uk�adami planetarnymi i ka�de z nich mo�e by� naszym S�o�cem. Lecz le�� w czterech r�nych kierunkach i je�li Shinga wys�aliby statek na poszukiwania, mog�oby min�� z g�r� trzyna�cie stuleci czasu rzeczywistego, zanim kr���c w�r�d gwiazd odnalaz�by to w�a�ciwe.

��Chocia� by�e� dzieckiem, wydaje mi si� nieco dziwne, �e nie wiedzia�e�, jak d�ugo mia�a trwa� podr�, ile czasu min�oby na Werel od startu do powrotu, gdyby wszystko odby�o si� tak, jak zaplanowano.

��M�wiono o dw�ch Latach, prech Ramarren, to stanowi oko�o stu dwudziestu ziemskich lat. Wiedzia�em jednak, �e to nie jest dok�adny czas i �e nie mam prawa o to pyta�.�� Wspomnienie o Werel spowodowa�o, �e przez chwil� w g�osie ch�opca zabrzmia� ton spokojnej stanowczo�ci, jakiej Falk nigdy przedtem u niego nie s�ysza�.�� S�dz�, �e doro�li cz�onkowie Ekspedycji nie wiedz�c, co lub kogo zastan� na Ziemi, chcieli by� pewni, �e my, dzieci, nie znaj�cy technik chroni�cych przed mentaln� penetracj�, nie b�dziemy mogli zdradzi� Wrogowi po�o�enia Werel. By� mo�e bezpieczniej dla nas by�o pozosta� nie�wiadomymi.

��Czy pami�tasz, jakie gwiazdy wida� z Werel, jakie konstelacje?

Orry wzruszy� ramionami, �e nie, i u�miechn�� si�:

��W�adcy r�wnie� o to pytali. Jestem dzieckiem Zimy, prech Ramarren. W�a�nie zaczyna�a si� Wiosna, kiedy startowali�my. Chyba nigdy nie widzia�em bezchmurnego nieba.

Je�li to wszystko by�o prawd�, w�wczas rzeczywi�cie wydawa�o si�, �e tylko on�� jego ukryta ja��, Ramarren�� mo�e powiedzie�, sk�d on i Orry przybyli. Czy�by to w�a�nie mia�o stanowi� wyja�nienie tego, co by�o tak bardzo zagadkowe: zainteresowania Shinga jego osob�, sprowadzenia go tutaj pod opiek� Estrel, ofert� przywr�cenia pami�ci? Istnia� �wiat nie podlegaj�cy ich w�adzy, �wiat, kt�ry posiad� jeszcze raz zapomnian� sztuk� lot�w z pr�dko�ci� �wiat�a; z pewno�ci� chcieliby wiedzie�, gdzie si� znajduje. A je�li przywr�c� mu pami��, b�dzie m�g� im to powiedzie�. Je�li w og�le cokolwiek, co mu powiedziano, by�o prawd�.

Westchn��. M�czy�a go ta gmatwanina podejrze�, ten nadmiar niesprawdzalnych cud�w. Momentami zastanawia� si�, czy przypadkiem wci�� nie jest pod dzia�aniem jakiego� narkotyku. Nie mia� najmniejszego poj�cia, co powinien zrobi�. On, i by� mo�e ten ch�opiec, byli bezwolnymi zabawkami w r�kach obcych, zdradzieckich graczy.

��Czy on� ten o imieniu Abundibot, czy on by� z nami w pokoju, czy te� by�a to tylko projekcja, z�udzenie?

��Nie wiem, prech Ramarren�� odpar� Orry. �rodek, kt�ry wdycha� z tuby, zdawa� si� wp�ywa� dobrze na jego samopoczucie i uspokaja�; zawsze raczej dziecinny, m�wi� teraz rado�nie, bez jakichkolwiek opor�w:�� S�dz�, �e tam by�. Ale oni nigdy si� do nikogo nie zbli�aj�. M�wi� ci, to bardzo dziwne, ale przez ca�y ten czas, jaki tu sp�dzi�em, nigdy nie dotkn��em �adnego z nich. Zawsze trzymaj� si� z dala, osobno. Wcale nie chc� przez to powiedzie�, �e s� niedobrzy�� doda� pospiesznie, spogl�daj�c swymi jasnymi oczyma na Falka, aby sprawdzi�, czy przypadkiem nie zosta� �le zrozumiany.�� S� bardzo dobrzy. Bardzo lubi� Lorda Abundibota i Ken Kenyeka, i Parl�. Ale s� tak daleko, tak bardzo mnie przewy�szaj�, wiedz� tak wiele. Tyle na siebie wzi�li. Rozwijaj� wiedz�, utrzymuj� pok�j, d�wigaj� taki ci�ar i robi� to od tysi�ca lat, podczas gdy reszta ludzi na Ziemi nie odpowiada za nic, �yj�c zwierz�c� wolno�ci�. Nienawidz� W�adc�w i nic nie chc� s�ysze� o prawdzie, jak� ci im oferuj�. Dlatego wci�� musz� trzyma� si� z dala, wci�� sami, �eby utrzyma� i ochroni� pok�j, umiej�tno�ci i wiedz�, kt�re bez nich zosta�yby w ci�gu kilku lat zaprzepaszczone przez te wszystkie wojownicze szczepy, Domy, W�drowc�w i grasuj�cych ludo�erc�w.

��Nie wszyscy oni s� ludo�ercami�� rzek� sucho Falk. Wydawa�o si�, �e Orry ko�czy dobrze wyuczan� lekcj�:

��Tak�� zgodzi� si�.�� Przypuszczam; �e nie wszyscy s� ludo�ercami.

��Niekt�rzy z nich twierdz�, �e stoczyli si� tak nisko, poniewa� Shinga zmusili ich do tego, �e je�li szukaj� wiedzy, przeszkadzaj� im w tym, �e je�li usi�uj� stworzy� swoje w�asne Miasto, w�wczas Shinga niszcz� je i ich r�wnie�.

Zapad�o milczenie. Orry sko�czy� wci�ga� pariith� z tuby, kt�r� pieczo�owicie zakopa� w�r�d korzeni krzewu o d�ugich, zwisaj�cych, krwistoczerwonych kwiatach. Falk czeka� na odpowied� i powoli zacz�� sobie u�wiadamia�, �e �adnej nie b�dzie. To, co powiedzia�, po prostu nie dotar�o do ch�opca, nie mia�o dla� �adnego sensu.

Przeszli kawa�ek w�r�d poruszaj�cych si� �wiate� i wilgotnych zapach�w pod rozmazan� plam� ksi�yca.

��Ta, kt�rej wizerunek pojawi� si� na pocz�tku, tam w pokoju� znasz j�?

��To Strella Siobelbel�� odpar� od razu ch�opiec.�� Tak, widywa�em j� ju� na zebraniach Rady.

��Czy ona jest Shing�?

��Nie, nie nale�y do W�adc�w. S�dz�, �e jej rodacy s� g�ralami, ale ona zosta�a wychowana w Es Toch. Wiele ludzi przyprowadza lub przysy�a tutaj swoje dzieci, �eby wychowa�y si� w s�u�bie dla W�adc�w. Sprowadza si� tu r�wnie� niedorozwini�te dzieci i pod��cza do psychokomputer�w, tak �e nawet one mog� bra� udzia� w wielkim dziele W�adc�w. To s� ci, kt�rych ciemni ludzie nazywaj� wykonawcami. Przyby�e� tutaj ze Strell� Siobelbel, prech Ramarren?

��Przyszed�em z ni�, razem w�drowali�my, jedli�my, spali�my. Powiedzia�a, �e ma na imi� Estrel i �e jest W�drowcem.

��Powiniene� si� domy�li�, �e nie jest Shing��� powiedzia� ch�opiec, potem zaczerwieni� si�, wyci�gn�� nast�pn� tub� i zacz�� wci�ga� pariith�.

��Shinga nie spa�aby ze mn�?�� zapyta� Falk. Ch�opiec wzruszy� ramionami w swym werelia�skim przeczeniu, wci�� sp�oniony. W ko�cu narkotyk doda� mu odwagi i powiedzia�:

��Oni nie dotykaj� zwyk�ych ludzi, prech Ramarren, oni s� jak bogowie, zimni, dobrzy i m�drzy. Trzymaj� si� z dala�

By� ambiwalentny, chaotyczny, dziecinny. Czy rozumia� sw� samotno��, osierocony i sam, prze�ywszy swe dzieci�stwo i rozpoczynaj�cy sw� m�odo�� pomi�dzy tymi lud�mi, kt�rzy zawsze byli daleko i nie pozwalali mu si� dotkn��, kt�rzy wype�niali go s�owami, lecz w rzeczywisto�ci pozostawiali tak pustym, �e w wieku pi�tnastu lat musia� szuka� pociechy w narkotykach? Z pewno�ci� nie by� �wiadom swego osamotnienia�� w og�le wydawa� si� nie mie� o niczym jasnego wyobra�enia�� ale wygl�da�o z jego oczu, spogl�daj�cych czasami t�sknie wprost na Falka. By�o to spojrzenie kogo�, kto powalony pragnieniem na bezwodnej s�onej pustyni wpatruje si� t�sknym i niemal pozbawionym nadziei wzrokiem w mira�. Falk mia� ochot� zapyta� jeszcze o wiele innych spraw, ale dalsze indagowanie nie mia�o wi�kszego sensu. Ogarni�ty wsp�czuciem, po�o�y� r�k� na ramieniu ch�opca. Orry wzdrygn�� si� pod dotkni�ciem, nie�mia�o i niepewnie u�miechn�� si� i znowu poci�gn�� ze swej tuby.

Powr�ciwszy do swego pokoju, gdzie wszystko by�o z takim przepychem urz�dzone ku jego wygodzie�� a mo�e aby wywrze� wra�enie na Orrym?�� Falk chodzi� przez chwil� tam i z powrotem, jak zamkni�ty w klatce nied�wied�, i w ko�cu u�o�y� si� do snu. �ni�, �e znalaz� si� w domu podobnym do Le�nego Domu, lecz mieszka�cy tego domu ze snu mieli oczy koloru agatu i bursztynu. Usi�owa� powiedzie� im, �e jest jednym z nich, ich rodakiem, ale oni nie rozumieli tego, co m�wi�, i patrzyli na niego dziwnym, obcym wzrokiem, podczas gdy on j�ka� si� i szuka� w�a�ciwych s��w, prawdziwych s��w, prawdziwych nazw.

Kiedy si� obudzi�, wykonawcy czekali ju�, gotowi mu s�u�y�. Odprawi� ich, a oni pos�usznie odeszli. Sam uda� si� do wielkiej sali. Nikt nie zagrodzi� mu drogi; nikogo te� nie spotka�. Wszystko zdawa�o si� opuszczone, nikt nie porusza� si� po d�ugich, mglistych korytarzach i po kr�tych estakadach czy wewn�trz p�przezroczystych, zamglonych �cian pokoi, kt�rych drzwi nie m�g� dostrzec. Jednak przez ca�y czas czu�, �e jest obserwowany, �e ka�dy jego ruch jest rejestrowany.

Kiedy odnalaz� drog� z povurotem do pokoju, zasta� ju� tam Orry�ego, kt�ry chcia� pokaza� mu miasto. Zwiedzali ca�e popo�udnie, pieszo i na �migaczu�� ulice, ogrody na tarasach, mosty, pa�ace i mieszkania Es Toch. Orry mia� ze sob� du�o irydowyeh pask�w, kt�re spe�nia�y tutaj rol� pieni�dza, i kiedy Falk stwierdzi�, �e nie podobaj� mu si� szaty, jakich dostarczyli mu ich gospodarze, ch�opiec zacz�� nalega�, aby poszli do sklepu z odzie��, gdzie b�dzie m�g� wybra� sobie to, co zechce. Sta� w�r�d wieszak�w i lad zape�nionych wspania�ymi materia�ami, naturalnymi i sztucznymi, o l�ni�cych, r�nobarwnych wzorach. Pomy�la� o Parth tkaj�cej w s�o�cu na swym ma�ym warsztacie bia�e �urawie na szarej osnowie. Utkam dla siebie czarny materia�, powiedzia�a, i maj�c to w pami�ci spo�r�d wszystkich tych �licznych sukien, szat i ubra� wybra� czarne spodnie, ciemn� koszul� i kr�tki, czarny p�aszcz z zimowego materia�u.

��Te rzeczy s� troch� podobne do tych, jakie nosimy w domu, na Werel�� stwierdzi� Orry spogl�daj�c przez chwil� z pow�tpiewaniem na swoj� jaskrawoczerwon� tunik�.�� Tylko nie mamy tam zimowego sukna. Och, tak wiele mogliby�my zabra� z Ziemi na Werel, tyle opowiedzie� i nauczy�, gdyby tylko uda�o nam si� wr�ci�!

Doszli do jad�odajni po�o�onej na przezroczystym tarasie wystaj�cym nad przepa�ci�. Gdy ch�odny, jasny zmierzch wype�ni� cieniami otch�a� pod nimi, wystrzelaj�ce znad jej kraw�dzi budynki zacz�y opalizowa� zimnym blaskiem�� ulice i wisz�ce mosty rozjarzy�y si� �wiat�ami. W powietrzu wok� nich falowa�a muzyka, kiedy jedli pozbawione naturalnego smaku nadmiarem przypraw jedzenie i przygl�dali si� kr���cym po mie�cie t�umom.

Niekt�rzy z tych, co w�drowali po Es Toch, ubrani byli biednie, inni bogato, wielu nosi�o nie przystaj�ce do p�ci szaty, podobne do tych, jakie�� jak sobie Falk niewyra�nie przypomina��� mia�a na sobie Estrel, kiedy zobaczy� j� w p�przezroczystych pokojach. By�o tam wiele typ�w ludzkich, niekt�re r�ne od wszystkiego, co dotychczas widzia�. Jedna z grup sk�ada�a si� z bia�osk�rych osobnik�w o b��kitnych oczach i w�osach koloru s�omy. Falk by� przekonany, �e sami si� tak wybielili, lecz Orry wyja�ni�, �e s� to cz�onkowie jednego ze szczep�w z obszaru Drugiego Kontynentu, kt�rego kultura popierana by�a przez Shinga. Przywozili tutaj stratolotami ich przyw�dc�w i m�odzie�, aby zobaczyli Es Toch i nauczyli si� zwyczaj�w Shinga.

��Widzisz teraz, prech Ramarren, �e to nieprawda, i� W�adcy wzbraniaj� tubylcom uczy� si�. To w�a�nie tubylcy s� tymi, kt�rzy zakazuj� si� uczy�. Ci biali korzystaj� z wiedzy W�adc�w.

��A c� takiego musieli zapomnie�, �eby na to zas�u�y�?�� zapyta� Falk, lecz pytanie to nic dla Orry�ego nie znaczy�o. Nie wiedzia� prawie nic o �adnym z tych �tubylczych szczep�w�, jak �yli lub co wiedzieli. Sklepikarzy i kelner�w traktowa� z uprzejm� protekcjonalno�ci�, jak istoty ni�sze. T� wynios�o�� m�g� przywie�� ze sob� z Werel, gdy� opisa� spo�ecze�stwo Kelshak jako hierarchicznie podporz�dkowane, gdzie niezwyk�� wag� przywi�zywano do pozycji zajmowanej przez poszczeg�lnych cz�onk�w spo�eczno�ci na okre�lonych szczeblach drabiny spo�ecznej, chocia� Falk nie rozumia�, jakie kryteria lub warto�ci decyduj� o przynale�no�ci do danej klasy. Z pewno�ci� nie chodzi�o tu o pozycj� wynikaj�c� z samego faktu urodzenia si� w tej czy innej klasie, lecz dzieci�ce wspomnienia Orry�ego nie wystarcza�y do uzyskania jasnego obrazu. Jakkolwiek wynios�o�� Orry�ego mog�a bra� si� w�a�nie st�d, niemniej jednak Falka irytowa� spos�b, w jaki wypowiada� s�owo �tubylcy�, i w ko�cu zapyta� z wyra�n� ironi�:

��Sk�d wiesz, komu masz si� k�ania�, a kto ma si� k�ania� tobie? Bo ja nie umiem odr�ni� W�adc�w od tubylc�w. Przecie� W�adcy s � tubylcami, prawda?

��O, tak. Tubylcy sami tak si� nazywaj�, poniewa� s� przekonani, �e W�adcy to obcy naje�d�cy. Ja te� nie zawsze potrafi� odr�ni� ich od siebie�� odpar� Orry z nie�mia�ym; ujmuj�cym, szczerym u�miechem.

��Czy wielu z tych na ulicach to Shinga?

��S�dz�, �e tak. Oczywi�cie tylko niekt�rych znam z widzenia.

��Nie rozumiem, co powoduje, �e W�adcy, Shinga, trzymaj� si� z dala od tubylc�w, je�li wszyscy oni s� Ziemianami?

��C�, wiedza, w�adza� W�adcy w�adaj� Ziemi� d�u�ej ni� achinowao w�ada Kelshy!

��A jednak wci�� tworz� odr�bn� kast�? Powiedzia�e�, �e W�adcy s� zwolennikami demokraji.�� By�o to staro�ytne s�owo i zwr�ci�o jego uwag�, kiedy Orry pierwszy raz go u�y�; nie by� pewien jego znaczenia, lecz wiedzia�, �e wi��e si� z powszechnym udzia�em w rz�dzie.

��Tak, z pewno�ci�, prech Ramarren. Rada sprawuje rz�dy demokratycznie, dla dobra og�u, i nie ma tam miejsca na kr�la czy dyktatora. Mo�e p�jdziemy do salonu pariithy? Maj� tam te� psychostymulatory, je�li nie odpowiada ci pariitha, s� te� tancerze i muzycy graj�cy na tёanbach�

��Lubisz muzyk�?

��Nie�� odpar� otwarcie ch�opiec, jak gdyby przepraszaj�c.�� Sprawia, �e chce mi si� p�aka� albo krzycze�.

Na Werel �piewaj� tylko zwierz�ta i ma�e dzieci. To jest� to wydaje si� niestosowne, �eby s�ucha�, jak �piewaj� doro�li. Ale W�adcy ch�tnie popieraj� tubylcze sztuki. A taniec, czasami, jest bardzo przyjemny�

��Nie.�� Falka ogarnia�o coraz wi�ksze zniecierpliwienie, ch�� zrozumienia tego wszystkiego i sko�czenia z tym.�� Mam kilka pyta� do tego, kt�re nazywa si� Abundibot, o ile zechce si� z nami zobaczy�.

��Z, pewno�ci�. Przez d�ugi czas by� moim nauczycielem, mog� si� z nim skontaktowa� za pomoc� tego.�� Orry uni�s� do ust obejmuj�ce nadgarstek z�ote ogniwa. Gdy m�wi� do bransolety, Falk siedzia� wspominaj�c szeptane modlitwy Estrel, kierowane do amuletu, i dziwi� si� bezmiarowi w�asnej t�poty. Ka�dy g�upiec domy�li�by si�, �e ta rzecz jest nadajnikiem; ka�dy z wyj�tkiem tego jednego�

��Lord Abundibot m�wi, �e mo�emy przyj��, kiedy tylko chcemy. Jest we Wschodnim Pa�acu�� oznajmi� Orry. Wychodz�c z jad�odajni ch�opiec rzuci� metalowy pieni�dz zgi�temu w uk�onie kelnerowi, kt�ry odprowadzi� ich do drzwi.

Wiosenne chmury burzowe zakrywa�y ksi�yc i gwiazdy, lecz ulice p�on�y �wiat�ami. Falk przemierza� je z ci�kim sercem. Wbrew wszystkim swym obawom pragn�� ujrze� miasto, elonaae, Siedzib� Ludzi, lecz Es Toch tylko dr�czy�o go i nu�y�o. To nie t�umy niepokoi�y go, cho� w swym �yciu, tym, kt�re pami�ta�, widzia� nie wi�cej ni� dziesi�� dom�w czy stu ludzi naraz. To nie rzeczywisto�� tego miasta by�a tak przygniataj�ca, lecz jego nierzeczywisto��. To nie by�a Siedziba Ludzi. Es Toch nie dawa�o poczucia historii, si�gania wstecz w czasie i osi�gania nowych przestrzeni, cho� ju� od tysi�clecia panowa�o nad �wiatem. Nie by�o tam �adnej biblioteki, szko�y czy muzeum, kt�rych szuka�, pami�taj�c stare ta�my, jakie ogl�da� w Domu Zove. Nie by�o pomnik�w ani pami�tek ze Z�otego Wieku Cz�owieka, nie by�o nowych �r�de� zasilaj�cych nauk� czy rzemios�o. U�ywano pieni�dzy tylko dlatego, �e Shinga je rozdawali, gdy� nie by�o systemu ekonomicznego, kt�ry zast�pi�by je w�asnymi, o realnej sile nabywczej. Chocia� powiadano, �e W�adc�w jest tak wielu, to jednak na Ziemi zamieszkiwali tylko jedno, odci�te od reszty �wiata miejsce, tak jak sama Ziemia odci�ta by�a od innych �wiat�w, kt�re niegdy� tworzy�y Lig�. Es Toch by�o samowystarczalne pod ka�dym wzgl�dem, pozbawione korzeni; ca�y blask jego �wiate�, doskona�o�� konstrukcji i maszyn, luksusowa gmatwanina jego ulic wype�niona r�norodnym t�umem przybysz�w�� wszystko to wznosi�o si� nad otch�ani�, pustk�. To by�a Siedziba K�amstwa. A jednak by�a cudowna, jak oszlifowany klejnot przepad�y w bezmiernej dziczy Ziemi; cudowny, bezwieczny, obcy.

�migacz ni�s� ich ponad jednym ze spajaj�cych kraw�dzie przepa�ci, pozbawionych balustrad most�w ku �wiec�cej wie�y. Rzeka, daleko w dole, p�yn�a niewidoczna w ciemno�ci, g�ry skrywa�y noc, burza i blask miasta. Przy wej�ciu do wie�y wyszed� im na spotkanie wykonawca i zaprowadzi� do zabezpieczonej �luz� windy, a stamt�d do pokoju, kt�rego pozbawione okien przezroczyste jak wsz�dzie �ciany zdawa�y si� utkane z b��kitnawej, skrz�cej si� mg�y. Poproszono ich, aby usiedli, a nast�pnie podano im jaki� nap�j w wysokich, srebrnych pucharach. Falk skosztowa� go ostro�nie i ze zdziwieniem stwierdzi�, �e jest to ten sam pachn�cy ja�owcem trunek, jakim pocz�stowano go kiedy� w Enklawie Kansas. Wiedzia� ju�, �e jest to mocny nap�j alkoholowy i nie pi� wi�cej, za to Orry wypi� ochoczo, wielkimi �ykami. Wszed� Abundibot, wysoki, w bia�ych szatach, z twarz� jak maska, i odprawi� wykonawc� ledwo dostrzegalnym gestem. Zatrzyma� si� w pewnej odleg�o�ci od Falka i Orry�ego. Wykonawca pozostawi� trzeci srebrny puchar na male�kim stoliku. Abundibot uni�s� go jak gdyby w ge�cie pozdrowienia, wypi� duszkiem, a potem odezwa� si� swym osch�ym, szepcz�cym g�osem.

��Widz�, �e nie pijesz, Lordzie Ramarren. Na Ziemi znane jest stare, bardzo stare powiedzenie: w winie prawda.�� U�miechn�� si� i zaraz zgasi� sw�j u�miech.�� Lecz by� mo�e twoje pragnienie ugasi prawda, nie wino.

��Chcia�bym zada� ci pytanie.

��Tylko jedno?�� Brzmi�ca w jego g�osie nuta szyderstwa wyda�a si� Falkowi tak wyra�na�� wyra�na do tego stopnia, �e spojrza� na Orry�ego, aby zobaczy�, czy j� uchwyci�. Lecz ch�opiec, ze spuszczonymi oczami, poci�gaj�c pariith� z nast�pnej tuby, nie s�ysza� niczego.

��Chcia�bym przez chwil� porozmawia� z tob� sam na sam�� rzek� szorstko Falk.

S�ysz�c to Orry, zaintrygowany, uni�s� wzrok. Shinga powiedzia�:

��Oczywi�cie mo�esz. Tak czy inaczej moja odpowied� b�dzie taka sama, bez wzgl�du na to; czy Har Orry b�dzie przy tym obecny, czy nie. Nie ma niczego, co chcieliby�my ukry� przed nim, a powiedzie� tobie, jak r�wnie� niczego, co chcieliby�my ukry� przed tob�, a powiedzie� jemu. Niemniej jednak je�li chcesz, aby wyszed�, niech tak b�dzie.

��Poczekaj na mnie w sali, Orry�� powiedzia� Falk i ch�opiec, jak zawsze uleg�y, wyszed�. Kiedy pionowe kraw�dzie drzwi zamkn�y si� za nim, Falk�� szepcz�c raczej, gdy� wszyscy tutaj szeptali�� powiedzia�:�� Chc� powt�rzy� to, o co pyta�em ci� ju� wcze�niej. Nie jestem jednak pewien, czy dobrze zrozumia�em. Mo�ecie przywr�ci� moj� wcze�niejsz� pami�� tylko kosztem obecnej, czy to prawda?

��Dlaczego pytasz mnie, co jest prawd�? Czy uwierzysz w to, co ci powiem?

��Dlaczego� dlaczego mia�bym nie wierzy�?�� odpar� Falk, lecz serce w nim zamar�o, gdy� czu�, �e Shinga bawi si� z nim jak z nie�wiadom� i bezsiln� istot�.

��Czy� nie jeste�my K�amcami? Nie wierzysz w nic, co ci m�wimy. Tego w�a�nie nauczono ci� w Domu Zove, tak w�a�nie my�lisz. Wiemy, co my�lisz.

��Odpowiedz na moje pytanie�� powiedzia� Falk, zdaj�c sobie spraw� z daremno�ci swego uporu.

��Powiem ci to, co ju� powiedzia�em wcze�niej, i najja�niej, jak potrafi�, chocia� to Ken Kenyek jest tym, kt�ry wie o tych sprawach najwi�cej. On jest naszym najzdolniejszym mentalist�. Czy chcesz, abym go wezwa�? Niew�tpliwie ch�tnie prze�le tu sw�j obraz. Nie? Oczywi�cie, to bez znaczenia. Z grubsza rzecz bior�c, odpowied� na twoje pytanie wygl�da nast�puj�co: tw�j umys� zosta�, tak jak powiedzieli�my, wytarty. Wytarcie umys�u jest operacj��� oczywi�cie nie chirurgiczn�, lecz oddzia�ywaj�c� na neuronalne struktury m�zgu i wymagaj�c� skomplikowanego wyposa�enia psychoelektronicznego�� kt�rej efekty s� nieodwracalne w stopniu nieosi�galnym dla tych, b�d�cych wynikiem jakiejkolwiek zwyk�ej blokady hipnotycznej. Przeto, cho� odtworzenie wytartej osobowo�ci jest mo�liwe, jest to proces o wiele bardziej drastyczny ni� zdj�cie blokady hipnotycznej. Problemem jest w tej chwili zast�pcza, dodatkowa, cz�ciowa pami�� i struktura osobowo�ci, kt�re ty nazywasz �sob��. Oczywi�cie, w rzeczywisto�ci tak nie jest. Patrz�c na to bezstronnie, ta wt�rnie wyros�a ja�� jest zaledwie szcz�tkiem, emocjonalnie sko�owacia�ym i intelektualnie nieudolnym, w por�wnaniu z twoj� prawdziw�, tak g��boko ukryt� osobowo�ci�. Tak jak i my nie mo�emy, tak i nie spodziewamy si�, aby� i ty m�g� patrze� na ta bezstronnie, niemniej mieli�my ochot� zapewni� ci�, �e odtworzony Ramarren b�dzie zawiera� kontynuacj� Falka. I kusi�o nas, aby ci� ok�ama� po to, �eby zaoszcz�dzi� ci strachu i w�tpliwo�ci i uczyni� tw� decyzj� �atwiejsz�. Lecz lepiej, �e znasz prawd�, nie mogli�my post�pi� inaczej i jak s�dz�, ty te� nie m�g�by�. Prawda wygl�da tak: je�li przywr�cimy normalny stan i funkcjonowanie ca�o�ci po��cze� synaptycznych twego pierwotnego umys�u�� je�li mog� tak upro�ci� t� niewiarygodnie skomplikowan� operacj�, kt�r� Ken Kenyek ze swoimi psychokomputerami got�w jest przeprowadzi栗 to rekonstrukcja spowoduje ca�kowit� blokad� zast�pczych po��cze� synaptycznych, kt�re teraz uwa�asz za sw�j umys� i ja��. Zast�pcza osobowo�� zostanie bezpowrotnie usuni�ta: teraz ona z kolei zostanie wytarta.

��Zatem, aby Ramarren m�g� zmartwychwsta�, musicie zabi� Falka.

��Nie zabijamy�� odezwa� si� Shinga ochryp�ym szeptem, a potem powt�rzy� z pora�aj�c� umys� intensywno�ci� w my�lomowie: �Nie zabijamy�.

Zapad�o milczenie.

��Niekiedy trzeba zrezygnowa� z czego� mniejszego, aby uzyska� co� wi�kszego. Zawsze tak by�o�� wyszepta� Shinga.

��Kto�, kto �yje, musi godzi� si� ze �mierci��� rzek� Falk i zobaczy�, jak podobna do maski twarz skrzywi�a si�.�� Dobrze. Zgadzam si�. Pozwalam wam mnie zabi�. Moja zgoda tak naprawd� nie ma �adnego znaczenia, prawda?� A jednak potrzebujecie jej.

��Nie zabijemy ciꠗ szept by� teraz g�o�niejszy.�� My nie zabijamy. Nikomu nie odbieramy �ycia. Przywr�cimy ci� twemu prawdziwemu �yciu i naturze. Jednak musisz zapomnie�. Taka jest cena, nie ma �adnej innej mo�liwo�ci: je�li chcesz by� Ramarrenem, musisz zapomnie� Falka. Tak, na to musisz si� zgodzi�, lecz to jest wszystko, o co prosimy.

��Daj mi jeszcze jeden dzie� powiedzia� Falk i podni�s� si�, ko�cz�c rozmow�. By� zgubiony i nic nie m�g� zrobi�. A jednak spowodowa�, �e maska skrzywi�a siꠗ dotkn��, na u�amek chwili, samej istoty k�amstwa i w tym momencie czu�, �e gdyby wiedzia� dostatecznie wiele i by� wystarczaj�co silny, dotar�by do prawdy, kt�ra le�a�a w zasi�gu r�ki.

Falk opu�ci� budynek razem z Orrym i kiedy znale�li si� na ulicy, powiedzia�:

��Przejd� si� ze mn� kawa�ek. Chc� porozmawia� z tob� poza tymi murami.�� Przeszli przez jasn� ulic� do kraw�dzi urwiska i stan�li obok siebie owiewani podmuchami zimnego wiatru wiosennej nocy, a obok nich �wiat�a mostu p�dzi�y ponad czarn� otch�ani�, kt�ra opada�a od skraju ulicy pionowo w d�.

��Czy mia�em prawo�� zacz�� z wolna Falk�� wydawa� ci polecenia, kiedy by�em Ramarrenem?

��Jakiekolwiek�� odpar� ch�opiec z gotowo�ci� i rozwag�, kt�ra zdawa�a si� wynikiem wychowania, jakie otrzyma� na Werel.

Falk spojrza� mu prosto w twarz i przez chwil� nie spuszcza� ze� wzroku. Wskaza� na z�ote ogniwa bransolety na nadgarstku ch�opca i gestem poleci�, aby j� �ci�gn�� i wyrzuci� w przepa��.

Orry zacz�� co� m�wi� i Falk po�o�y� palec na jego ustach.

Oczy ch�opca zab�ys�y, zawaha� si�, a potem zsun�� �a�cuszek i cisn�� go w ciemno��. Kiedy zn�w odwr�ci� si� do Falka, na jego twarzy wyra�nie wida� by�o strach, zmieszanie i pragnienie pochwa�y.

W�wczas Falk po raz pierwszy odezwa� si� do niego w my�lomowie: �Czy masz jeszcze jakie� urz�dzenia lub ozdoby, Orry?�

W pierwszej chwili ch�opiec nie zrozumia�. Przekaz Falka nie by� tak skoncentrowany i o wiele s�abszy w por�wnaniu z tym, jakim pos�ugiwali si� Shinga. Kiedy w ko�cu zrozumia�, odpowiedzia� wyra�nie i czysto w ten sam spos�b: �Nie. Tylko komunikator. Dlaczego kaza�e� mi go wyrzuci�?�

�Nie chc�, �eby s�ysza� mnie ktokolwiek inny opr�cz ciebie, Orry�.

Ch�opiec wygl�da� na przestraszonego i zdenerwowanego.�� W�adcy s�ysz��� wyszepta�.�� Mog� s�ysze� my�lomow� gdziekolwiek, prech Ramarren. A ja dopiero zacz��em �wiczy� techniki ochronne.

��Wi�c b�dziemy m�wi栗 powiedzia� Falk, chocia� w�tpi�, aby Shinga mogli pods�uchiwa� my�lomow� �gdziekolwiek� bez pomocy jakich� mechanicznych urz�dze�.�� Jest co�, o co chc� ci� prosi�. Ci w�adcy Es Toch sprowadzili mnie tutaj, aby jak si� wydaje, przywr�ci� moj� dawn� pami��, pami�� Ramarrena. Lecz mog� to uczyni�, lub chc� to uczyni�, tylko kosztem mojej obecnej pami�ci, pami�ci tego, kim jestem i wszystkiego, czego dowiedzia�em si� o Ziemi. Tak twierdz�. A ja nie chc�, �eby tak si� sta�o. Nie chc� zapomnie� tego, co wiem i czego si� domy�lam, nie chc� sta� si� nie�wiadomym narz�dziem w ich r�kach. Nie chc� jeszcze raz umrze� przed swoj� �mierci�! Nie s�dz�, �ebym m�g� si� im przeciwstawi�, ale spr�buj� i dlatego w�a�nie chc� ci� prosi慠� przerwa� wahaj�c si� po mi�dzy r�nymi mo�liwo�ciami, gdy� tak naprawd� nie opracowa� jeszcze �adnego planu.

Orry, dotychczas podniecony, znowu spochmurnia�, zmieszany, i w ko�cu zapyta�:

��Ale dlaczego�

��Tak?�� powiedzia� Falk widz�c, jak autorytet, kt�ry na tak kr�tko pozyska� u Orry�ego, ulatnia si�. Wstrz�sn�� Orrym do tego stopnia, �e ch�opiec o�mieli� si� zada� pytanie �dlaczego� i je�li kiedykolwiek mia� do niego dotrze�, musia� to uczyni� zaraz.

��Dlaczego nie ufasz W�adcom? Dlaczego s�dzisz, �e chc� zetrze� twoj� pami�� o Ziemi?

��Poniewa� Ramarren nie wie tego, co ja wiem. I ty te� tego nie wiesz. A nasza niewiedza mo�e zdradzi� �wiat, z kt�rego przybyli�my.

��Ale� ale ty przecie� wcale nie pami�tasz naszego �wiata�

��Nie. Lecz nie chc� s�u�y� K�amcom, kt�rzy w�adaj� tym. S�uchaj. My�l�, �e wiem, czego chc�. Chc� przywr�ci� moj� poprzedni� pami��, �eby pozna� prawdziw� nazw� a tym samym po�o�enie naszego �wiata. Je�li dowiedz� si� tego podczas operacji na moim umy�le, w�wczas, jak s�dz�, zabij� mnie od razu, a tobie powiedz�, �e operacja zako�czy�a si� tragicznie, albo jeszcze raz wyma�� moj� pami��, a tobie powiedz�, �e operacja si� nie powiod�a. Je�li za� nie dowiedz� si�, pozostawi� mnie przy �yciu, przynajmniej dop�ki nie powiem im tego, co chc� wiedzie�. A ja, jako Ramarren, nie b�d� wiedzia� wystarczaj�co wiele, �eby im nie powiedzie�. W�wczas mo�e wy�l� nas z powrotem na Werel, jedynych pozosta�ych przy �yciu cz�onk�w wyprawy, powracaj�cych po stuleciach do domu, �eby opowiedzie� swym rodakom, jak na ciemnej, barbarzy�skiej Ziemi Shinga, nie zwa�aj�c na �adne przeciwno�ci, podtrzymuj� p�omie� cywilizacji. Shinga, kt�rzy nie s� wrogami ludzko�ci, tylko po�wi�caj�cymi si� dla innych W�adcami, m�drymi W�adcami, prawdziwymi synami Ziemi, a nie jakimi� obcymi naje�d�cami. I opowiemy na Werel wszystko, co wiemy o przyjaznych Shinga. A oni uwierz� nam. Uwierz� w k�amstwa, w kt�re my b�dziemy wierzy�. Wi�c nie b�d� obawia� si� ataku ze strony Shinga ani te� nie b�d� uwa�ali za konieczne pom�c mieszka�com Ziemi, prawdziwym ludziom, oczekuj�cym wyzwolenia od k�amstwa.

��Ale, prech Ramarren, to nie s� k�amstwa�� powiedzia� Orry.

Falk przygl�da� mu si� przez chwil� w�r�d rozmazanych, jasnych, ruchomych �wiate�. Serce w nim zamar�o, lecz w ko�cu zapyta�:

��Czy zrobisz to, o co ci� poprosz�?

��Tak�� wyszepta� ch�opiec.

��I nie zdradzisz tego �adnej innej �ywej istocie?

��Tak.

��To bardzo proste. Kiedy zobaczysz mnie pierwszy raz jako Ramarrena� je�li kiedykolwiek tak si� stanie� zwr�� si� do mnie tymi s�owami: przeczytaj pierwsz� stron� ksi��ki.

��Przeczytaj pierwsz� stron� ksi��ki�� powt�rzy� pos�usznie Orry.

Przez chwil� milczeli. Falka wype�nia�o poczucie daremno�ci wszelkich poczyna�, czu� si� jak mucha uwi�ziona w paj�czej sieci.

��To wszystko, prech Ramarren?

��Wszystko.

Ch�opiec sk�oni� g�ow� i wyszepta� kilka s��w w swym ojczystym j�zyku, niew�tpliwie jak�� Formu�k� przyrzeczenia. Potem zapyta�:

��Co mam powiedzie� o komunikatorze, prech Ramarren`?

��Prawd�. Nie ma znaczenia, co powiesz, je�li zachowasz w tajemnicy to, o co ci� prosi�em�� odpar� Falk. Wydawa�o si�, �e przynajmniej nie nauczyli ch�opca k�ama�. Ale te� nie nauczyli go odr�nia� prawdy od k�amstwa.

Orry przewi�z� ich na swym �migaczu przez most i Falk znowu znalaz� si� w�r�d l�ni�cych, zamglonych �cian pa�acu, tam gdzie na samym pocz�tku zaprowadzi�a go Estrel. Gdy tylko znalaz� si� sam w pokoju, opanowa�y go strach i w�ciek�o��, wiedzia� bowiem, jak bardzo da� si� oszuka� i jak beznadziejne jest jego po�o�enie. I kiedy w ko�cu opanowa� ju� sw�j gniew, wci�� chodzi� po pokoju jak nied�wied� po klatce, walcz�c ze strachem przed �mierci�.

Mo�e zdo�a�by ich ub�aga�, by pozwolili mu dalej �y� z pami�ci� Falka, kt�ry by� dla nich bezu�yteczny, ale i nieszkodliwy.

Nie. Nie zdo�a�by. To by�o oczywiste i tylko tch�rzostwo mog�o spowodowa�, �e przysz�o mu to do g�owy. Nie by�o �adnej nadziei.

Mo�e uda�oby mu si� uciec?

Mo�e. Pozorna pustka tego wielkiego budynku mog�a by� pu�apk� albo jak wiele innych rzeczy tutaj, z�udzeniem. Czu� i domy�la� si�, �e jest nieustannie �ledzony, �e niewidoczni szpiedzy lub urz�dzenia rejestruj� ka�dy jego gest i s�owo. Wszystkie drzwi strze�one by�y przez wykonawc�w lub elektroniczne urz�dzenia kontrolne. Lecz gdyby nawet uciek� z Es Toch, to co dalej?

Czy zdo�a�by powr�ci� przez g�ry, r�wniny, las i dotrze� w ko�cu do Polany, gdzie Parth� Nie, rzuci� sam sobie w gniewie. Nie mo�e wr�ci�. Tak daleko zaszed� pod��aj�c za swym przeznaczeniem, �e musi pod��y� za nim do ko�ca: przez �mier�, je�li tak ju� musi by�, do odrodzenia�� odrodzenia nieznanego cz�owieka, obcej duszy.

Nie by�o tu jednak nikogo, kto powiedzia�by prawd� temu nieznanemu i obcemu cz�owiekowi. Nie by�o tu nikogo, z wyj�tkiem jego samego, komu Falk m�g�by zaufa�, i dlatego Falk nie tylko musi umrze�, lecz jeszcze jego �mier� pos�u�y woli Wroga. Z tym w�a�nie nie m�g� si� pogodzi�, to by�o nie do zniesienia. Chodzi� tam i z powrotem w�r�d zielonkawego p�mroku swego pokoju. Rozmazane, bezd�wi�czne b�yskawice �yska�y nad sufitem. Nie b�dzie s�u�y� K�amcom, nie powie im tego, co chc� wiedzie�. To nie o Werel si� martwi��� gdy� wszystko, co wiedzia�, wszystkie jego domys�y by�y nic niewarte i sama Werel by�a k�amstwem, a Orry by� bardziej niezg��biony ni� Estrel; nic nie by�o pewne. Lecz kocha� Ziemi�, chocia� by� tu obcy. A Ziemia oznacza�a dla niego ten dom w Lesie, s�oneczne �wiat�o na Polanie, Parth. I tego nie zdradzi. Musi wierzy�, �e jest jaki� spos�b, by si� powstrzyma栗 pomimo wszystkich z�ych mocy i oszustw�� od zdradzenia tego, co pokocha�.

Wci�� i wci�� usi�owa� wymy�li� jaki� spos�b, kt�ry pozwoli�by mu�� Falkowi�� pozostawi� wiadomo�� sobie samemu, przysz�emu Ramarrenowi�� zadanie samo w sobie tak groteskowe, �e niemal niewyobra�alne, a poza tym nie do rozwi�zania. Gdyby nawet Shinga nie zauwa�yli, �e pisze wiadomo��, z pewno�ci� odnale�liby j�, kiedy ju� zosta�aby sporz�dzona. Pocz�tkowo zamierza� u�y� Orry�ego jako po�rednika, polecaj�c mu, by powiedzia� Ramarrenowi: �Nie odpowiadaj na pytania Shinga�, ale nie mia� �adnej pewno�ci, czy Orry go pos�ucha i czy utrzyma polecenie w tajemnicy. Shinga tak manipulowali umys�em ch�opca, �e by� w�a�ciwie ich narz�dziem; nawet ta bezsensowna wiadomo��, kt�r� mu niedawno przekaza�, mog�a ju� by� znana jego W�adcom.

Nie przychodzi� mu do g�owy �aden pomys�, �aden podst�p, �rodek czy spos�b, aby przerwa� to b��dne ko�o. By�a tylko jedna szansa, a w�a�ciwie cie� szansy, �e pozostanie sob�, �e pomimo tego wszystkiego, co b�d� z nim robili, pozostanie sob� i nie zapomni, nie umrze. Jedyn� my�l�, jaka dawa�a mu podstaw� do nadziei, by�a ta, �e mo�liwe jest to, o czym Shinga m�wili, �e jest niemo�liwe.

Chcieli, by uwierzy�, �e jest to niemo�liwe.

Zatem z�udzenia, widziad�a i halucynacje, jakich do�wiadczy� w pierwszych godzinach czy dniach pobytu w Es Toch, mia�y na celu oszo�omienie go i os�abienie jego wiary w siebie, tego w�a�nie chcieli. Chcieli, �eby straci� zaufanie do siebie, swych przekona�, wiedzy i si�y. Wszystkie opowie�ci o wytarciu umys�u mia�y przestraszy� go i zarazem przekona�, �e nie jest w stanie przeciwstawi� si� ich parahipnotycznym operacjom.

Ramarren nie zdo�a� si� im oprze�.

Lecz Ramarren w przeciwie�stwie do Falka nie �ywi� �adnych podejrze� ani te� nikt go nie ostrzeg� przed ich mo�liwo�ciami czy przed tym, co b�d� usi�owali z nim zrobi�. A to mog�o mie� znaczenie. Poza tym pami�� Ramarrena nie mog�a zosta� nieodwracalnie zniszczona, cho� twierdzili, �e tak stanie si� z pami�ci� Falka, czego dowodem by�o to, �e zamierzali j� odtworzy�.

To by�a szansa, niezwykle nik�a szansa. Wszystko, co m�g� zrobi�, to powiedzie� p r z e � y j �, w nadziei, �e to mo�e by� prawda i je�li b�dzie mia� szcz�cie, tak si� stanie. A je�li nie b�dzie mia� szcz�cia?�

Nadzieja jest bardziej niepewna, ale i silniejsza od wiary, my�la� chodz�c po pokoju, podczas gdy w g�rze b�yska�y bezd�wi�czne pioruny. W szcz�liwszych czasach pok�ada si� ufno�� w �yciu, w z�ych pozostaje ju� tylko nadzieja. Ale ufno�� i nadzieja sprowadzaj� si� do tego samego: stanowi� niezb�dne powi�zanie umys�u z innymi umys�ami, ze �wiatem i czasem. Bez zaufania mo�e istnie� cz�owiek, ale nie ludzkie �ycie: bez nadziei cz�owiek umiera. Tam, gdzie nie ma tego zwi�zku, gdzie d�onie nie splataj� si�, tam uczucia zanikaj� w pustce, a inteligencja staje si� bezp�odna i szalona. W�wczas pomi�dzy lud�mi jedyn� wi�zi� pozostaje ta, kt�ra ��czy w�a�ciciela z niewolnikiem lub morderc� z ofiar�.

Prawa tworzone s� przeciwko tym pop�dom, kt�rych ludzie najbardziej si� boj�. �Nie zabijaj��� brzmia�o jedyne prawo Shinga, kt�rym tak si� che�pili. Wszystko inne by�o dozwolone, co by� mo�e w rzeczywisto�ci oznacza�o, �e nic wi�cej ich nie obchodzi�o� Obawiaj�c si� swego poci�gu do �mierci, g�osili Cze�� dla �ycia, oszukuj�c si� swym w�asnym k�amstwem.

Nigdy nie zdob�dzie nad nimi przewagi, chyba �e dzi�ki warto�ci, jakiej �aden k�ami�cy nie stawi czo�a�� uczciwo�ci. By� mo�e nie przyjdzie im do g�owy, �e cz�owiek mo�e tak bardzo chcie� by� sob�, �y� swoim �yciem, �e mo�e oprze� si� im nawet w�wczas, kiedy jest ca�kowicie bezradny i uzale�niony od nich.

By� mo�e. By� mo�e.

W ko�cu zakaza� sobie o tym my�le�, wzi�� ksi��k�, kt�r� podarowa� mu Ksi��� Kansas i kt�rej wbrew przepowiedni Ksi�cia jeszcze nie straci�, po czym czyta� j� przez pewien czas, bardzo uwa�nie, zanim zasn��.

Nast�pnego poranka�� by� mo�e ostatniego w tym �yciu�� Orry zaproponowa� wycieczk� stratolotem i Falk zgodzi� si�, wyra�aj�c ch�� zobaczenia Zachodniego Oceanu. Z wyszukan� grzeczno�ci� dw�ch Shinga zapyta�o, czy nie b�dzie mia� nic przeciwko temu, aby towarzyszyli swemu szanownemu go�ciowi i odpowiedzieli na pytania, jakie mo�e pragn��by zada� o ich Ziemskim Dominium lub o planowanej na nast�pny dzie� operacji. Istotnie, Falk �ywi� nieokre�lon� nadziej�, �e dowie si� czego� wi�cej o tym, co maj� zamiar zrobi� z jego umys�em, po to, �eby stawi� jak najwi�kszy op�r ich mentalnym manipulacjom. Ale niczego si� nie dowiedzia�. Ken Kenyek zarzuci� go mn�stwem szczeg��w dotycz�cych neuron�w, po��cze� mi�dzysynaptycznych, odtworze�, blokad, uwolnie�, �rodk�w psychotropowych, hipnozy, parahipnozy, sprz�e� m�zg-komputer� z kt�rych �aden nie oznacza� niczego konkretnego, wszystkie za� napawa�y l�kiem. Falk wkr�tce zaniecha� wysi�k�w, aby cokolwiek zrozumie�.

Stratolot, pilotowany przez niemego wykonawc�, kt�ry zdawa� si� czym� niewiele wi�cej ni� przed�u�eniem tablicy kontrolnej, przeskoczy� g�ry i wystrzeli� na zach�d ponad pustkowiami, jaskrawymi od kr�tkotrwa�ego rozkwitu wiosny. W ci�gu kilku minut zbli�yli si� do granitowej �ciany Zachodniego Pasma. Wci�� jeszcze strome, strzaskane i nie tkni�te erozj� od czasu kataklizmu sprzed dw�ch tysi�cy lat kraw�dzie Sierry wznosi�y si� wypi�trzaj�c poszarpane szczyty z otch�ani �niegu. Po drugiej stronie grani le�a� b�yszcz�cy w �wietle s�o�ca ocean, a pod morskimi falami ciemnia�y po�acie zatopionego l�du.

Tam niegdy� wznosi�y si� starte z powierzchni ziemi miasta�� tak jak w jego umy�le trwa�y zapomniane miasta, stracone siedziby, przepad�e imiona. Kiedy stratolot zatacza� �uk zawracaj�c na wsch�d, powiedzia�:

��Jutro nast�pi trz�sienie ziemi, kt�re poch�onie Falka�

��Niestety, tak w�a�nie musi by�, Lordzie Ramarren�� odezwa� si� Abundibot z satysfakcj�. A mo�e Falkowi wydawa�o si� tylko, �e s�yszy w jego g�osie zadowolenie. Ilekro� s�owa Abundibota wyra�a�y jakie� uczucie, brzmia�y tak fa�szywie, �e zdawa�y si� wyra�a� co� zupe�nie przeciwnego; lecz by� mo�e tym, co zawiera�y w rzeczywisto�ci, by� ca�kowity brak jakiegokolwiek uczucia czy emocji. Ken Kenyek, bia�osk�ry i bladooki, o regularnych, ukrywaj�cych wiek rysach twarzy, ani nie okazywa�, ani nie udawa� �adnych uczu�, kiedy m�wi� lub kiedy, tak jak teraz, siedzia� nieporuszony, oboj�tny, ani pogodny, ani bierny, lecz ca�kowicie zamkni�ty w sobie, samowystarczalny, odleg�y.

Stratolot przemkn�� ponad milami pustyni dziel�cej Es Toch od morza�� na ca�ym tym wielkim obszarze nie by�o �ladu ludzkiej bytno�ci. Wyl�dowali na dachu budynku, w kt�rym znajdowa� si� pok�j Falka. Po kilku godzinach sp�dzonych w oboj�tnym, przygn�biaj�cym towarzystwie Shinga nawet jego iluzoryczna samotno�� wyda�a mu si� godna po��dania. Pozwolili mu si� ni� nacieszy�; reszt� popo�udnia i wiecz�r sp�dzi� sam po�r�d zamglonych �cian swego pokoju. Ba� si�, �e Shinga mog� znowu oszo�omi� go narkotykami lub otoczy� z�udzeniami, aby zdezorientowa� go i os�abi� jego wol�, lecz najwidoczniej czuli, �e nie musz� ju� wi�cej stosowa� wobec niego takich �rodk�w ostro�no�ci. Dali mu spok�j, wi�c m�g� chodzi� po przezroczystej pod�odze, siedzie� bez ruchu i czyta� swoj� ksi��k�. C� innego m�g� przeciwstawi� ich woli?

Wci�� i wci�� w ci�gu tych d�ugich godzin powraca� do ksi��ki, do Starego Kanonu. Nie o�mieli� si� nawet naznaczy� jej paznokciem, czyta� j� tylko, zmagaj�c si� ze zmienionymi literami, ca�kowicie poch�oni�ty, oddaj�c si� s�owom, powtarzaj�c je sobie, gdy chodzi�, siedzia� czy le�a�, powracaj�c wci�� i znowu, i jeszcze raz do pocz�tku, do pierwszych s��w pierwszej strony:

Droga, kt�r� zd��asz

nie jest Drog� wieczn�

Imi�, kt�re rzeczy dajesz

Nie jest Nazw� wieczn�.

Miejsce by�o ciche i mrocznawe, jak polana po�o�ona g��boko w lesie. Os�abiony, le�a� przez d�ugi czas na granicy snu i czuwania. Niekiedy �ni� lub wspomina� fragmenty sn�w z wcze�niejszego, g��bszego snu. Potem znowu zasypia� i znowu budzi� si� w mrocznawym, zielonym �wietle i ciszy.

Co� poruszy�o si� ko�o niego. Odwracaj�c g�ow� zobaczy� m�odego m�czyzn�, kt�rego nie zna�.

��Kim jeste�?

��Jestem Har Orry.

Imi� stoczy�o si� jak kamie� w senn� ot�pia�o�� jego umys�u i przepad�o. Pozosta�y po nim tylko ko�a, rozchodz�ce si� coraz szerzej i szerzej, mi�kko i powoli, a� w ko�cu pierwsze z nich dotkn�o brzegu i za�ama�o si� na nim. Orry, syn Har Wedena, jeden z cz�onk�w Wyprawy� ch�opiec, dziecko urodzone w czasie zimowego po�ogu.

Nieruchoma powierzchnia sadzawki snu pokry�a si� drobnymi falami. Zamkn�� oczy pragn�c si� w niej zanurzy�.

���ni�em�� wyszepta� z zamkni�tym� oczami.�� Mia�em wiele sn�w�

Lccz teraz nie spa� i znowu patrzy� w t� przestraszon�, niepewn�, ch�opi�c� twarz. To by� Orry, syn Wedena, Orry, tak jak wygl�da�by za pi�� lub sze�� faz ksi�yca, je�li prze�yli Podr�.

Jak to si� sta�o, �e nic nie pami�ta�?

��Gdzie jestem?

��Prosz�, po�� si�, prech Ramarren� nic nie m�w, prosz�, po�� si�.

��Co si� ze mn� sta�o?�� Zawroty g�owy zmusi�y go do pos�uchania ch�opca i wyci�gni�cia si� nieruchomo na ��ku. Jego cia�o, a kiedy m�wi� nawet mi�nie warg i j�zyka, nie by�o mu ca�kiem pos�uszne. I nie by�o to zm�czenie, lecz jaki� dziwny brak kontroli. Aby unie�� r�k�, musia� my�le� o tym, w pe�ni �wiadomo�ci, jak gdyby ta r�ka, kt�r� podnosi�, by�a czyj�� inn� r�k�.

R�ka kogo� innego� Przez d�ug� chwil� przygl�da� si� swojej d�oni i r�ce. Sk�ra przybra�a dziwnie ciemny kolor, podobny do koloru wygarbowanej sk�ry haynn. Wzd�u� przedramienia a� do nadgarstka bieg�y r�wnoleg�e szeregi b��kitnawych znamion, drobnych punkcik�w, jak gdyby od powtarzaj�cych si� nak�u� ig�y. Nawet wewn�trzna powierzchnia d�oni by�a stwardnia�a i zniszczona, jak gdyby przez d�u�szy czas przebywa� na otwartym terenie, a nie w laboratoriach i o�rodku obliczeniowym Centrum Wyprawy i Salach Rady czy w Miejscach Odosobnienia w Wegest�

Tkni�ty nag�ym impulsem rozejrza� si� woko�o. Pok�j pozbawiony by� okien, lecz co zadziwiaj�ce, widzia� �wiat�o s�o�ca przenikaj�ce przez zielonkawe �ciany.

��Wydarzy�a si� katastrofa�� powiedzia� w ko�cu.�� Przy starcie lub gdy� Lecz przecie� osi�gn�li�my cel Podr�y. Dokonali�my tego. Czy te� mo�e �ni�o mi si� to?

��Nie, prech Ramarren. Dotarli�my do celu.

Znowu zapad�o milczenie. Odezwa� si� dopiero po chwili.�� Pami�tam tylko Podr�, jak gdyby to by�a noc, jedna d�uga noc, ostatnia noc� Lecz ty wyros�e� z dziecka niemal na m�czyzn�. Zatem mylili�my si� co do tego�

��Nie� Podr� nie postarzy�a mnie��� przerwa� Orry.�� Co z innymi?

��Zgin�li.

��Nie �yj�? M�w wszystko, vesprech Orry.

��Najprawdopodobniej nie �yj�, prech Ramarren.

��Gdzie jestem, co to za miejsce?

��Prosz�, odpocznij teraz.

��Odpowiedz.

��To jest pok�j w mie�cie zwanym Es Toch na planecie Ziemi�� odpar� ch�opiec pos�usznie, lecz zaraz wybuchn��, wykrzykuj�c �a�o�nie:�� Nie wiesz tego? Nie pami�tasz tego, nic nie pami�tasz. To jeszcze gorzej ni� przedtem�

��Dlaczego mia�bym pami�ta� Ziemi�?�� wyszepta� Ramarren.

��Mia�em� mia�em ci powiedzie�: przeczytaj pierwsz� stron� ksi��ki.

Ramarren nie zwr�ci� uwagi na lamenty ch�opca. Wiedzia� teraz, �e wszystko sko�czy�o si� niepomy�lnie i �e min�� czas, o kt�rym nic nie wiedzia�. Lecz dop�ki nie opanuje dziwnej s�abo�ci cia�a, nie b�dzie m�g� nic zrobi�, wi�c le�a� spokojnie, a� nie min�y zawroty g�owy. Potem zamkn�wszy si� przed �wiatem zewn�trznym powt�rzy� niekt�re Mantry Pi�tego Poziomu i kiedy uspokoi� tak�e sw�j umys�, przywo�a� sen.

Jeszcze raz osaczy�y go sny, pogmatwane i przera�aj�ce, a jednak przebija�a przez nie jaka� s�odycz i �wie�o��, jak promienie s�o�ca prze�amuj�ce ciemno�� starego lasu. Im g��biej zapada� w sen, tym szybciej dziwne fantasmagorie rozprasza�y si�, a� w ko�cu marzenie senne sta�o si� pojedynczym jasnym wspomnieniem: siedzia� za sterami samolotu, czekaj�c na ojca, aby mu towarzyszy� w drodze do miasta. Lasy u podn�a wzg�rz Charn by�y ju� na wp� ogo�ocone z li�ci w swym d�ugim umieraniu, lecz powietrze jeszcze ciep�e, przezroczyste i nieruchome. Jego ojciec, Agad Karsen, gibki, szczup�y starzec w ceremonialnym stroju i he�mie, trzymaj�c sw�j obrz�dowy kamie�, nadchodzi� wolno przez trawnik wraz z c�rk� i oboje �miali si�, gdy czyni� docinki na temat jej pierwszego konkurenta: �Wystrzegaj si� tego m�odzie�ca, Parth, nie da ci chwili spokoju, je�li tylko na to pozwolisz�. Beztroskie s�owa, wypowiedziane dawno temu w s�o�cu d�ugiej, z�otej jesieni jego m�odo�ci, s�ysza� teraz znowu wraz z odpowiadaj�cym im �miechem dziewczyny. Siostra, siostrzyczka, ukochana Arnan� Jak nazwa� j� ojciec? Nie u�y� jej prawdziwego imienia, lecz jakiego� innego, obcego�

Ramarren przebudzi� si�. Usiad�, z wyra�nym wysi�kiem opanowuj�c swe cia�o, tak, jego�� wci�� niepewne, dr��ce, lecz z pewno�ci� jego w�asne. Budz�c si�, przez chwil� czu� si� jak duch w obcym ciele, przesiedlony, zagubiony.

By� sob�. By� Agadem Ramarrenem, urodzonym w domu ze srebrzystych kamieni, po�r�d rozleg�ych, trawiastych r�wnin u st�p bia�ego szczytu Charn, Samotnej G�ry. Urodzony jesieni� by� spadkobierc� Agada, tak �e ca�e jego �ycie przypad�o na jesie� i zim�. Nigdy nie widzia� wiosny�� nie m�g� widzie�, gdy� �Alterra� rozpocz�a swoj� podr� na Ziemi� pierwszego dnia wiosny. Lecz ca�a d�uga zima i jesie� ca�y wiek m�ski, ch�opi�cy i dzieci�stwo�� rozci�ga�y si� wstecz za nim jasnym, nieprzerwanym kalejdoskopem wspomnie�, jak rzeka si�gaj�ca swego �r�d�a.

Ch�opca nie by�o w pokoju.

��Orry!�� zawo�a� g�o�no, gdy� teraz ju� m�g� i by� zdecydowany dowiedzie� si� wszystkiego, co sta�o si� z nim, jego towarzyszami, z ;,Alterr�� i z ich misj�. Nie otrzyma� �adnej odpowiedzi ani znaku. Pok�j zdawa� si� pozbawiony nie tylko okien, ale i drzwi. Powstrzyma� nag�y impuls, aby przywo�a� ch�opca sygna�em telepatycznym�� nie wiedzia�, czy Orry jest wci�� dostrojony do niego, a nadto dlatego, �e jego umys� zosta� najwidoczniej uszkodzony albo poddany podgl�dowi, uzna� wi�c, �e lepiej by� ostro�nym i nie dopuszcza� do kontaktu z innym umys�em, dop�ki nie dowie si�, czy nie zagra�a mu poddanie si� obc�j woli.

Wsta�, pokonuj�c nawroty g�owy i kr�tkotrwa�y, lecz ostry b�l w potylicy i przeszed� si� kilka razy po pokoju wprawiaj�c si� w pos�ugiwaniu mi�niami, badaj�c jednocze�nie obce ubranie, jakie mia� na sobie, i dziwne pomieszczenie, w kt�rym si� znajdowa�. By�o prze�adowane meblami: ��ko, sto�y, krzes�a, sofy, wszystko ustawione na d�ugich, cienkich podn�kach. Przezroczyste, ciemnozielone �ciany pokryte by�y oszukuj�cymi i mami�cymi wzrok wzorami�� jedne z nich maskowa�y t�czowe drzwi, inne lustro. Zatrzyma� si� przed nim i przygl�da� si� sobie przez chwil�. Zdawa� si� szczuplejszy, bardziej spalony s�o�cem, wysmagany deszczem i wiatrem i by� mo�e starszy; trudno by�o powiedzie�. Czu� dziwne zak�opotanie spogl�daj�c na siebie. Czym by� ten niepok�j, ten brak koncentracji? Co si� zdarzy�o, co utraci�? Odwr�ci� si� od lustra i zabra� znowu do badania pokoju. Znajdowa�o si� tam wiele r�nych zagadkowych przedmiot�w i dwa znane, cho� obce w szczeg�ach: kielich stoj�cy na jednym ze sto��w i le��ca obok ksi��ka zawieraj�ca kartki papieru. Wzi�� j� do r�ki. Co�, co powiedzia� Orry, poruszy�o jego my�li, lecz zaraz znikn�o. Tytu� nic mu nie m�wi�, chocia� pismo by�o wyra�nie spokrewnione z alfabetem J�zyka Ksi�g. Otworzy� ksi��k� i przekartkowa� j�. Kartki z lewej strony by�y zapisane�� jak si� wydawa�o r�cznym pismem�� kolumnami zdumiewaj�co skomplikowanych wzor�w, kt�re mog�y by� holistycznymi symbolami, ideogramami, technologiczn� stenografi�. Strony z prawej r�wnie� zapisane by�y r�cznie, lecz pismem, kt�re przypomina�o j�zyk Ksi�g�� lingal. Ksi��ka-szyfr? Lecz zd��y� odcyfrowa� nie wi�cej ni� jedno czy dwa s�owa, gdy szczelina w drzwiach rozwar�a si� bezszelestnie i do pokoju wesz�a jaka� osoba: by�a to kobieta.

Ramarren przygl�da� si� jej z zaciekawieniem, zaskoczony, lecz bez obawy, mo�e tylko, czuj�c si� bezbronnym, nada� swemu spojrzeniu nieco bardziej oficjalny, autorytatywny, wyraz, do czego upowa�nia�y go jego urodzenie, osi�gni�ty Poziom i arlesh. Zupe�nie nie speszona odwzajemni�a jego spojrzenie. Stali tak przez chwil� w milczeniu.

By�a pi�kna i subtelna, dziwacznie ubrana, z w�osami ufarbowanymi na jasnokasztanowy kolor lub naturalnie rudawymi. Jej oczy by�y ciemnymi kr��kami umieszczonymi w bia�ym owalu. To by�y takie same oczy jak oczy na twarzach ciemnosk�rych postaci przedstawionych na freskach w Sali Ligi w Starym Mie�cie, wysokich ludzi, budowniczych miasta, walcz�cych z Koczownikami, obserwuj�cych gwiazdy�� Kolonist�w, Terran z Alterry�

Teraz Ramarren nie mia� ju� w�tpliwo�ci, �e naprawd� jest na Ziemi, �e dotar� do celu Podr�y. Odrzuci� dum� i nieufno�� i ukl�k� przed ni� z wdzi�czno�ci�. Dla niego, dla tych wszystkich, kt�rzy wys�ali go przez osiemset dwadzie�cia pi�� trylion�w mil nico�ci, by�a potomkiem rasy, z kt�rej czas, pami�� i zapomnienie uczyni�y legend�. Jedyna, samotna, stoj�c tak przed nim, by�a jednak cz�ci� Rodu Ludzi i spogl�da�a na niego oczyma tej Rasy, a on kl�cz�c i sk�aniaj�c przed ni� g�ow� oddawa� cze�� mitowi, historii i d�ugiemu wygnaniu jego przodk�w.

Powsta� i wyci�gn�� rozwarte r�ce w ge�cie powitania Narodu Kelshak, a ona zacz�a m�wi� do niego. Jej mowa by�a dziwna, bardzo dziwna, gdy� nigdy przedtem jej nie widzia�, a mimo to g�os brzmia� w jego uszach przedziwnie znajomo i cho� nie zna� j�zyka, jakim si� pos�ugiwa�a, zrozumia� S�owo, a potem jeszcze jedno. Przez moment niesamowito�� tego uczucia przestraszy�a go i ogarn�� go l�k, �e dziewczyna stosuje jak�� odmian� my�lomowy, kt�ra mo�e przenikn�� nawet zas�on� wy��czonego umys�u, lecz ju� w nast�pnej chwili u�wiadomi� sobie, �e rozumie j�, poniewa� m�wi J�zykiem Ksi�g, lingalem. Jedynie jej akcent i potoczysto�� wymowy uniemo�liwiy mu natychmiastowe rozpoznanie.

Zd��y�a ju� powiedzie� kilka szybkich zda� w lingalu, m�wi�c dziwnie zimnym, martwym g�osem.

�nie wiem, po co tu przysz�am�� ci�gn�a.�� Powiedz mi, kt�re z nas jest k�amc�, kt�re z nas zdradzi�o? Przesz�am z tob� ca�� t� bezkresn� drog�, przespa�am z tob� setk� nocy, a teraz nie znasz nawet mego imienia. Prawda, Falk? Czy znasz moje imi�? Czy znasz swoje w�asne?

��Jestem Agad Ramarren�� powiedzia�, a jego w�asne imi�, wypowiedziane jego w�asnym g�osem, dla niego samego zabrzmia�o obco.

��Kto ci to powiedzia�? Jeste� Falk. Czy nie znasz cz�owieka o imieniu Falk? Mia� zwyczaj nosi� twoje cia�o. Ken Kenyek i Kradgy zakazali mi wspomina� tego imienia przy tobie. Lecz ja mam dosy� ich knowa� i nie chc� bra� w nich udzia�u. Sama chc� stanowi� o sobie. Czy naprawd� nie pami�tasz swego imienia, Falk? Falk! Falk! Nie pami�tasz swego imienia? Och, jeste� g�upi jak zawsze, wytrzeszczasz oczy jak wyrzucona na brzeg ryba!

Natychmiast opu�ci� wzrok. Spogl�danie prosto w oczy innej osobie by�o na Werel spraw� obra�liw� i �ci�le regulowan� przez tabu i zwyczaje. By�a to tylko pierwotna i zewn�trzna reakcja na jej s�owa, cho� wewn�trznie zareagowa� natychmiast, bior�c pod uwag� r�ne mo�liwo�ci. Po pierwsze, by�a pod lekkim dzia�aniem jakiej� odmiany wywo�uj�cego halucynacje narkotyku�� jego wyszkolone postrzeganie okre�li�o to jako pewnik, bez wzgl�du na to, czy implikacje tego dotycz�ce Rodu Cz�owieka podoba�y mu si� czy nie. Po drugie, nie by� pewien, czy zrozumia� dok�adnie to, co m�wi�a, a na pewno nie mia� poj�cia, o czym m�wi�a, w ka�dym razie by�a nastawiona nieprzyja�nie i napastliwie. I napa�� okaza�a si� skuteczna. Pomimo nierozumienia tego wszystkiego jej dziwaczne szyderstwa i imi�, kt�re nieustannie powtarza�a, poruszy�y go i zmartwi�y, wstrz�sn�y i zszokowa�y.

Odwr�ci� si� nieco od niej, daj�c do zrozumienia, �e nie spojrzy jej ponownie w oczy, chyba �e ona sama sobie tego za�yczy, i wreszcie odezwa� si� cicho w prastarym j�zyku swego ludu, znanym jedynie ze staro�ytnych Ksi�g Kolonii:

��Czy jeste� z Rodu Cz�owieka czy Wroga?

Jej odpowiedzi towarzyszy� wymuszony, konwulsyjny �miech:

��Z obu, Falk. Nie ma Wrog�w i ja pracuj� dla nich. S�uch�j! Powiedz Abundibotowi, �e masz na imi� Falk. Powiedz to Ken Kenyekowi. Powiedz wszystkim W�adcom, �e masz na imi� Falk, przynajmniej b�d� mieli si� czym martwi�! Falk�

��Dosy�.

Jego g�os by� tak samo cichy jak przedtem, lecz przem�wi� wk�adaj�c w to jedno s�owo ca�y sw�j autorytet. Zamilk�a z otwartymi ustami, wytrzeszczaj�c na niego oczy. Kiedy odezwa�a si� ponownie, zrobi�a to tylko po to, aby powt�rzy� imi�, jakim nazwa�a go przedtem, a jej g�os sta� si� dr��cy i niemal b�agalny. Sprawia�a �a�osne wra�enie, lecz Ramarren nie odpowiada�. Znajdowa�a si� w sta�ym lub przej�ciowym stanie psychotycznym, a on sam czu� si� zbyt niepewnie, zbyt mocno wystawiony na ciosy, aby w tych okoliczno�ciach pozwoli� jej na dalszy kontakt. Czu� si� tak s�abo, �e odsun�� si� od niej, koncentruj�c na sobie, a� jej obecno�� i g�os wtopi�y si� w t�o. Musia� si� opanowa�; dzia�o si� z nim co� dziwnego. Nie by�y to narkotyki, a przynajmniej nie takie, jakie zna�. By�o to jak ca�kowite przemieszczenie i brak kontroli, gorsze ni� wszelkie indukowane ob��dy Si�dmego Poziomu umys�owej kontroli. Lecz nie dano mu wiele czasu. G�os za nim ur�s� do przenikliwego krzyku wyra�aj�cego z�o��, a potem uchwyci�, jak zmienia si� w furi�, i jednocze�nie wyczu� w pokoju obecno�� jeszcze jednej osoby. Odwr�ci� si� gwa�townie. W�a�nie zaczyna�a wyci�ga� spod swego dziwacznego ubrania co�, co niew�tpliwie by�o broni�, ale zatrzyma�a si� w p� ruchu, jak skamienia�a wpatruj�c si� nie w niego, lecz w wysokiego m�czyzn� stoj�cego w wej�ciu.

Nie pad�o ani jedno s�owo, przybysz zniewoli� kobiet� przekazem telepatycznym o tak straszliwej sile, �e Ramarren a� si� skrzywi�. Bro� upad�a na pod�og�, a kobieta wydaj�c cienki, przeszywaj�cy pisk wybieg�a pochylona z pokoju, usi�uj�c uciec przed niszczycielskim naleganiem tego psychicznego rozkazu. Jej rozmazany cie� chwia� si� przez chwil� w�r�d przezroczystych �cian, a� znikn��.

Wysoki m�czyzna zwr�ci� swe obwiedzione bia�kiem �renice ku Ramarrenowi i przem�wi� do niego, u�ywaj�c ju� przekazu o normalnej mocy: �Kim jeste�?�

Ramarren odpowiedzia� w ten sam spos�b: �Agad Ramarren�, lecz nie doda� nic wi�cej ani nawet nie sk�oni� g�owy. Sprawy mia�y si� jeszcze gorzej, ni� to sobie pocz�tkowo wyobra�a�. Kim s� ci ludzie? Ju� pierwsza konfrontacja ujawni�a mu ich szale�stwo, okrucie�stwo i strach; z pewno�ci� nic, co sk�ania�oby go do szacunku lub zaufania.

Lecz wysoki m�czyzna zbli�y� si� nieco, z u�miechem na powa�nej, surowej twarzy, i odezwa� uprzejmie w j�zyku Ksi�g:

��Jestem Pelleu Abundibot i witam ci� serdecznie na�� Ziemi, krewniaku, potomku wygna�c�w, wys�anniku Zaginionej Kolonii!

W odpowiedzi na te s�owa Ramarren sk�oni� si� lekko i sta� przez chwil� w milczeniu.

��Zdaje siꠗ powiedzia� w ko�cu�� �e przebywa�em przez jaki� czas na Ziemi i sta�em si� wrogiem tej kobiety oraz dorobi�em si� kilku blizn. Czy mo�esz mi wyja�ni�, jak do tego dosz�o i w jaki spos�b zgin�li moi towarzysze? Je�li chcesz, u�yj my�lomowy, nie pos�uguj� si� lingalem tak dobrze jak ty.

��Prech Ramarren�� odezwa� si� obcy; niew�tpliwie przej�� to od Orry�ego i u�y� tak, jak gdyby by� to zwyk�y zwrot grzeczno�ciowy, nie maj�c poj�cia o tym, co tworzy�o zwi�zek prechnoi�� przede wszystkim wybacz mi, �e zwracam si� do ciebie w zwyk�ej mowie. Nie mamy zwyczaju u�ywa� my�lomowy, chyba �e w nag�ej potrzebie lub zwracaj�c si� do naszych podw�adnych. Wybacz mi r�wnie� wtargni�cie tej kreatury, kt�rej szale�stwo postawi�o j� poza Prawem. Zajmiemy si� jej umys�em. Nie sprawi ci ju� wi�cej k�opotu. Je�li chodzi o twoje pytania, na wszystkie otrzymasz odpowied�. W ka�dym razie, m�wi�c kr�tko, jest to nieszcz�liwa historia, kt�ra w ko�cu doczeka�a si� szcz�liwego zako�czenia. Tw�j statek, �Alterra�, kiedy wchodzi� w przestrze� oko�oziemsk�, zosta� zaatakowany przez naszych wrog�w, rebeliant�w wyj�tych spod Prawa. Zanim przyby� nasz statek patrolowy, zd��yli zabra� was dw�ch, a mo�e jeszcze kogo�, na swe ma�e planetarne pojazdy. Przechwycili�my jeden, na kt�rym by� uwi�ziony Har Orry, lecz ten, na kt�rym by�e� ty, zdo�a� uciec. Nie wiem, po co by�e� im potrzebny. Nie zabili ci�, lecz wymazali twoj� pami�� a� do fazy przedwerbalnej i pozostawili w dzikim lesie, by� znalaz� tam �mier�. Prze�y�e� i przygarn�li ci� barbarzy�cy z tamtych las�w; w ko�cu odnale�li�my ci� i sprowadzili�my tutaj. U�ywaj�c technik parahipnotycznych uda�o nam si� przywr�ci� twoj� pami��. To by�o wszystko, co mogli�my uczyni�. Rzeczywi�cie niewiele, lecz naprawd� wszystko.

Ramarren s�ucha� uwa�nie. Opowie�� wstrz�sn�a nim i nie uczyni� nic, aby ukry� swoje uczucia, jednocze�nie czu� te� jaki� niepok�j, co� budzi�o w nim nieokre�lone podejrzenia�� tego te� nie okaza�. Wysoki m�czyzna zwr�ci� si� do niego, cho� bardzo kr�tko, w my�lomowie i w ten spos�b da� mu mo�liwo�� dostrojenia si� do jego umys�u. Potem Abundibot wstrzyma� wszelkie telepatyczne przes�ania i wzni�s� empatyczn� os�on�, lecz nie ca�kiem szczeln�. Ramarren, wysoce wyczulony i doskonale wyszkolony, odbiera� niewyra�ne empatyczne wra�enia, tak bardzo rozbie�ne z tym, co m�czyzna m�wi�, �e a� sprawia�o wra�enie przemilczenia lub k�amstwa. A mo�e sam by� rozstrojony tak bardzo�� co przecie� mog�o by� skutkiem parahipnozy�� �e wra�enia odbierane przez jego receptory empatyczne by�y nierzetelne?

��Jak d�ugo��� zapyta� w ko�cu, spogl�daj�c przez chwil� w te obce oczy.

��Sze�� ziemskich lat, prech Ramarren.

Ziemski rok by� niemal tak d�ugi jak ksi�ycowy miesi�c.�� Tak d�ugo�� powiedzia�. Nie m�g� w to uwierzy�. Jego przyjaciele, jego towarzysze Podr�y od dawna nie �yli, a on by� sam na Ziemi��� Sze�� lat?

��Nic nie pami�tasz z tych lat?

��Nic.

��Aby odtworzy� twoj� prawdziw� pami�� i osobowo��, zmuszeni byli�my wymaza� to, co zawiera�a twoja szcz�tkowa pami�� obejmuj�ca ten okres. Niezwykle bolejemy nad strat� sze�ciu lat twego �ycia. Ale nie by�yby to godne uwagi lub mi�e wspomnienia. Wyj�te spod prawa zwierz�ta uczyni�y z ciebie stworzenie jeszcze bardziej zezwierz�cia�e ni� oni sami. Jestem zadowolony, �e tego nie pami�tasz, prech Ramarren.

By� nie tylko zadowolony, wr�cz cieszy� si� z tego. Ten m�czyzna musia� posiada� bardzo ma�e zdolno�ci empatyczne�� albo by� s�abo przeszkolony, albo te� powinien wznie�� lepsz� os�on�; natomiast jego os�ona telepatyczna by�a bez skazy. Coraz mocniej i mocniej oszo�omiony tymi mentalnymi dysonansami, kt�re wskazywa�y na fa�sz lub niejasno�� tego, co Abundibot m�wi�, oraz przeci�gaj�cym si� brakiem spoisto�ci w�asnego umys�u, uwidaczniaj�cym si� nawet przy prostych reakcjach fizycznych, kt�re wci�� by�y powolne i niepewne, Ramarren musia� si� opanowa�, aby nie udzieli� �adnej odpowiedzi. Wspomnienia�� jak mog�o min�� sze�� lat nie pozostawiaj�c po sobie �adnego �ladu? Lecz min�o sto czterdzie�ci lat, podczas kt�rych jego �wiat�owiec przemkn�� z Werel na Ziemi�, i z tych lat pami�ta� tylko jedn� chwil�, naprawd� tylko jedn�, straszn�, wieczn� chwil� Jak nazwa�a go ta kobieta, wykrzykuj�c do niego w ob��kanym, bolesnym �alu?

��Jak mnie nazywano przez tych sze�� lat?

��Nazywano? W�r�d tubylc�w, o to ci chodzi, prech Ramarren? Nie jestem pewien, jakie dali ci imi�, je�li w og�le zawracali sobie tym g�ow�

Falk. Ta kobieta nazwa�a go Falkiem.

��Gospodarzu�� odezwa� si� nagle, przek�adaj�c spos�b tytu�owania z j�zyka Kelshak na lingal�� je�li b�dziesz tak dobry, reszty chcia�bym dowiedzie� si� p�niej. To, co powiedzia�e�, oszo�omi�o mnie. Pozw�l, �ebym pozosta� z tym na jaki� czas sam.

��Oczywi�cie, oczywi�cie, prech Ramarren. Tw�j m�ody przyjaciel Orry pragnie by� z tob�, czy mam go przys�a�?�� Lecz Ramarren, us�yszawszy zgod� na sw� pro�b�, zachowa� si� jak kto�, kto z jego Poziomu odprawia innego: wy��czy� go, odbieraj�c to wszystko, co tamten m�wi�, jak zwyk�y ha�as.�� My te� pragniemy dowiedzie� si� od ciebie wielu rzeczy, oczywi�cie, kiedy poczujesz si� ju� zupe�nie dobrze.�� Milczenie. Potem znowu ha�as:�� Nasi s�udzy oczekuj� na twe polecenia, je�li pragn��by� posili� si� lub porozmawia�, wystarczy, �e podejdziesz do drzwi i to powiesz.�� Znowu milczenie i w ko�cu ta �le wychowana osoba wycofa�a si�.

Ramarren nie zastanawia� si� nad tym w og�le. Zbyt by� zaabsorbowany sob�, aby martwi� si� swymi dziwnymi gospodarzami. Oszo�omienie, w jakim znajdowa� si� jego umys�, gwa�townie narasta�o, dochodz�c do jakiego� punktu zwrotnego. Czu� si� jak zmuszony stawi� czo�o czemu�, czemu nie �mia� stawi� czo�a, a jednocze�nie pragn�� stan�� z tym twarz� w twarz po to, aby si� odnale��. Najgorsze chwile jego treningu z Si�dmego Poziomu by�y zaledwie s�abym odbiciem obecnego rozpadu uczu� i poczucia to�samo�ci; tamte stanowi�y bowiem jedynie sztucznie wywo�ane psychozy, kontrolowane z ca�� ostro�no�ci�, a nad tym czym� tutaj nie mia� �adnej kontroli. A mo�e mia�? Mo�e m�g� przeby� przez to, zmusi� si� do osi�gni�cia przesilenia? Lecz kim by� �on�, kt�ry zmusza� si� i by� zmuszany? Zosta� zabity i przywr�cony do �ycia. Czym zatem by�a �mier�, �mier�, kt�rej nie pami�ta�?

Aby uciec przed wype�niaj�c� go zupe�n� panik�, rozejrza� si� wok� za jakimkolwiek przedmiotem, na kt�rym m�g�by si� skoncentrowa�, zatapiaj�c w pierwotnym stanie transu, jednej w Wyzwalaj�cych technik, polegaj�cej na skupieniu si� na konkretnej rzeczy, i zbudowa� wok� niego jeszcze raz ca�y �wiat. Lecz wszystko by�o obce, z�udne, nieznane, nawet pod�oga by�a przy�miona tafl� mg�y. By�a tam ksi��ka, przegl�da� j�, kiedy wesz�a ta kobieta wo�aj�c go imieniem, kt�rego nie zapami�ta�. Nie zapami�ta�� Ksi��ka: trzyma� j� w d�oniach, by�a tam, ca�kowicie realna. Wzi�� j� niezwykle ostro�nie i wbi� wzrok w stron�, na kt�rej by�a otwarta. Kolumny pi�knych, nic nie znacz�cych wzor�w, linie na wp� zrozumia�ego r�cznego pisma, sk�adaj�cego si� z liter nieco zmienionych, lecz podobnych do tych, jakich uczy� si� dawno temu, czytaj�c Pierwszy Wyb�r. Wpatrywa� si� w nie nie mog�c ich odczyta� i nagle wyros�o z nich s�owo, kt�rego znaczenia nie zna�, pierwsze s�owo:

Przeni�s� wzrok z ksi��ki na w�asn� r�k�, kt�ra j� trzyma�a. Czyja to r�ka, spalona obcym s�o�cem i pokryta bliznami? Czyja r�ka?

Nie m�g� pami�ta� imienia; nie odczyta�by go. We �nie czyta� te s�owa, w d�ugim �nie, �mierci� �nie�

Wraz z tymi s�owami sen zacz�� wzbiera� w nim, przygniataj�c go jak wznosz�ca si� fala�� i wyrwa� si� z niego.

By� Falkiem. I by� Ramarrenem. By� g�upcem i m�drcem: cz�owiekiem, kt�ry dwukrotnie si� urodzi�.

W tych pierwszych straszliwych godzinach �ebra� i b�aga� o uwolnienie raz od jednej, raz od drugiej ja�ni. Kiedy krzycza� w udr�ce w swym ojczystym j�zyku, nie rozumia� wykrzykiwanych s��w, i to by�o tak straszne, �e w najg��bszym cierpieniu zap�aka�: to Falk nie rozumia�, a Ramarren p�aka�.

I w owym w�a�nie momencie po raz pierwszy, na bardzo kr�tko, osi�gn�� punkt r�wnowagi, centrum, i przez u�amek chwili by� s o b �, a potem zn�w si� zatraci�, ale ju� na tyle silny, aby mie� nadziej� na nast�pn� chwil� harmonii. Harmonia: kiedy by� Ramarrenem, kurczowo chwyta� si� tej my�li i idei i by� mo�e jego w�asne mistrzostwo w opanowaniu owej podstawowej doktryny Kelshak by�o tym, co nie pozwoli�o mu przekroczy� granicy szale�stwa.

Lecz daleko jeszcze by�o do zjednoczenia lub r�wnowagi pomi�dzy tymi dwoma umys�ami i osobowo�ciami, kt�re zamieszkiwa�y jego czaszk�: musia� nieustannie balansowa� pomi�dzy nimi, wyciszaj�c jedn� dla drugiej, aby zaraz potem wycofywa� si� i czyni� odwrotnie. Zaledwie m�g� si� poruszy� trapiony z�udzeniem posiadania dw�ch cia�, bycia dwiema r�nymi osobami. Nie o�mieli� si� nawet zasn��, cho� by� wyczerpany�� tak bardzo ba� si� przebudzenia.

By�a noc i by� sam ze sob�. Z nami�� zauwa�y� Falk. Od pocz�tku by� silniejszy, b�d�c w jaki� spos�b przygotowany do tej ci�kiej pr�by. I to w�a�nie Falk by� tym, kt�ry rozpocz�� dialog: Musz� si� troch� przespa�, Ramarren�� powiedzia�, a Ramarren odebra� te s�owa jak gdyby przekazane my�lomow� i bez zastanowienia odpowiedzia� w ten sam spos�b: Boj� si� zasn��. Potem nas�uchiwa� przez pewien czas, a� rozpozna� sny Falka podobne do cieni i ech rozprzestrzeniaj�cych si� w jego umy�le.

Uda�o mu si� jako� prze�y� bez szwanku te pierwsze, najgorsze godziny i kiedy zielone, podobne do zas�on z welonu �ciany rozb�ys�y przy�mionym �wiat�em porannego s�o�ca, wyzby� si� strachu i zacz�� zdobywa� pe�niejsz� kontrol� nad dzia�aniem i my�lami obu swych osobowo�ci.

Oczywi�cie, w rzeczywisto�ci nie mia�o miejsca nak�adanie si� na siebie dw�ch struktur jego pami�ci. Osobowo�� Falka zosta�a utworzona i mie�ci�a si� w nadmiarowej puli neuron�w, kt�re w m�zgu o tak wysokiej inteligencji pozostawa�y bezu�yteczne�� le��ce od�ogiem pola umys�u Ramarrena. Podstawowe w�z�y motoryczne i czuciowe nigdy nie zosta�y zablokowane i w pewnym sensie przez ca�y czas by�y u�ytkowane wsp�lnie przez obie osobowo�ci, chocia� z trudno�ciami wynikaj�cymi z dublowania si� dw�ch r�nych zespo��w nawyk�w ruchowych i sposob�w postrzegania. Ka�dy przedmiot mia� dwa r�ne oblicza, w zale�no�ci, czy patrzy� na� oczami Falka, czy te� Ramarrena, i chocia� ostatecznie te rozdwojenia obraz�w powinny zosta� ujednolicone zwi�kszeniem mo�liwo�ci percepcyjnych, to jednak w tej chwili osza�amia�y go a� do zawrotu g�owy. Wyst�powa�a r�wnie� znaczna dysharmonia emocjonalna, tak �e jego uczucia dotycz�ce niekt�rych spraw by�y diametralnie r�ne. I poniewa� wspomnienia Falka wype�nia�y jego ��ycie� od chwili, kiedy przesta� by� Ramarrenem, dwa ci�gi wspomnie� zmierza�y do tego, aby sta� si� r�wnoczesnymi, zamiast wyst�powa� we w�a�ciwej kolejno�ci. By�o to szczeg�lnie trudne dla Ramarrena, ze wzgl�du na dziur� w czasie, kiedy jego �wiadomo�� by�a wy��czona. Gdzie by� dziesi�� dni temu? Podskakiwa� na grzbiecie mu�a po�r�d okrytych �niegiem g�r Ziemi�� to pami�ta� Falk; Ramarren z kolei wiedzia�, �e w tym czasie �egna� si� ze swoj� �on� w domu na zielonych wy�ynach Werel� R�wnie� to, czego Ramarren domy�la� si� o Ziemi, by�o zazwyczaj sprzeczne z tym, co Falk o niej wiedzia�, a niewiedza Falka o Werel rzuca�a dziwny czar legendy na w�asn� przesz�o�� Ramarrena. Jednak nawet w tym zam�cie kie�kowa�o wsp�dzia�anie zmierzaj�ce do zgody, kt�rej tak pragn��. Nie ulega�o bowiem w�tpliwo�ci, �e ciele�nie i chronologicznie by� jednym cz�owiekiem: w rzeczywisto�ci jego problem polega� nie na stworzeniu jedno�ci, lecz na zrozumieniu jej.

Do osi�gni�cia zgody by�o jednak jeszcze daleko. Jedna z dw�ch struktur pami�ciowych wci�� bra�a g�r�, je�li tylko pomy�la� lub poruszy� si� bez dostatecznej kontroli. Teraz najcz�ciej przewa�a� Ramarren, gdy� nawigator �Alterry� by� stanowczym i silnym cz�owiekiem. W por�wnaniu z nim Falk czu� si� dziecinny i jakby tymczasowy; m�g� zaoferowa� wiedz�, jak� posiad�, lecz polega� musia� na sile i do�wiadczeniu Ramarrena. Obaj siebie potrzebowali, gdy� sytuacja, w jakiej znalaz� si� cz�owiek o dw�ch umys�ach, by�a niebezpieczna i wyj�tkowo niejasna.

Odpowied� na jedno pytanie warunkowa�a wszystkie pozosta�e. By�o bardzo proste: mo�na czy te� nie mo�na zaufa� Shinga? Je�li bowiem Falkowi wpojono jedynie bezpodstawny strach do W�adc�w Ziemi, w�wczas wszystkie niebezpiecze�stwa i niejasno�ci stawa�y si� po prostu bezpodstawne. Pocz�tkowo Ramarren s�dzi�, �e tak w�a�nie mo�e by�, lecz szybko porzuci� t� my�l.

Jego podw�jna pami�� zd��y�a ju� bowiem wychwyci� oczywiste k�amstwa i rozbie�no�ci. Abundibot odm�wi� zwracania si� do Ramarrena w my�lomowie, twierdz�c, �e Shinga unikaj� parawerbalnego przekazu; Falk wiedzia�, �c by�o to k�amstwo. Dlaczego jednak Abundibot to powiedzia�? Oczywi�cie dlatego, �e chcia� sk�ama栗 opowiedzie� nieprawdziw� histori� o tym, co sta�o si� z �Alterr�� i jej za�og��� i nie m�g� lub nie o�mieli� si� przekaza� tego Ramarrenowi w my�lomowie.

Lecz Falkowi opowiedzia� tak� sam� histori� w�a�nie w my�lomowie.

Je�li to by�a nieprawdziwa opowie��, w�wczas wynika�o z tego, �e Shinga mog� i rzeczywi�cie k�ami� w my�lomowie. Czy zatem ta opowie�� by�a nieprawdziwa?

Ramarren odwo�a� si� do pami�ci Falka. Pocz�tkowo wydawa�o si�, �e wysi�ek konieczny do osi�gni�cia zjednoczenia przekracza jego si�y, lecz w miar� jak walczy� o to, chodz�c tam i z powrotem po pogr��onym w ciszy pokoju, stawa�o si� to coraz �atwiejsze, a� nagle wszystkie przeszkody znikn�y: przypomnia� sobie ol�niewaj�c� cisz� s��w Abundibota: �My, kt�rych znasz jako Shinga, jeste�my lud�mi�� I s�ysz�c je, nawet tylko we wspomnieniu, wiedzia� z ca�� pewno�ci�, �e jest to k�amstwo. By�o to niewiarygodne, lecz i niew�tpliwe. Shinga mogli fa�szowa� przekaz my�lowy�� domys�y i obawy podbitej ludzko�ci okaza�y si� prawdziwe. To w�a�nie Shinga byli Wrogami.

Nie byli lud�mi, lecz obcymi, obdarzonymi obc� moc�: bez w�tpienia rozbili Lig� i zaw�adn�li Ziemi� pos�uguj�c si� umiej�tno�ci� fa�szowania my�lomowy. I to oni byli tymi, kt�rzy zaatakowali �Alterr�, kiedy wchodzi�a na orbit� Ziemi�� Wszystkie te opowie�ci o rebeliantach by�y zwyczajnym wymys�em. Zabili lub wymazali umys�y wszystkich cz�onk�w za�ogi z wyj�tkiem dziecka�� Orry�ego. Ramarren domy�la� si�, dlaczego: badaj�c jego lub jakiego� innego wysoce wyszkolonego parawerbalist� z za�ogi, odkryli, �e Werelianie s� w stanie zdemaskowa� fa�szowany przekaz my�lowy. Tak to przestraszy�o Shinga, �e pozbyli si� doros�ych cz�onk�w za�ogi, pozostawiaj�c sobie jako �r�d�o informacji jedynie nieszkodliwe dziecko.

Ramarrenowi zdawa�o si�, �e jego towarzysze podr�y zgin�li zaledwie wczoraj, i usi�uj�c stawi� czo�o temu nieszcz�ciu, kt�re tak nagle na niego spad�o, pr�bowa� wyobrazi� sobie, �e podobnie jak on mogli prze�y� gdzie� na Ziemi. Lecz je�li prze�yli�� a on przecie� mia� niezwyk�e szcz�cie�� gdzie teraz byli? Jak si� okaza�o, Shinga stracili wiele czasu, aby ustali� po�o�enie tylko jednego z nich, kiedy odkryli, �e go potrzebuj�.

Do czego by� im potrzebny? Dlaczego go odszukali, sprowadzili tutaj, przywr�cili pami��, kt�r�, uprzednio sami zniszczyli?

�adne wyja�nienie nie zgadza�o si� z faktami, jakie zna�, opr�cz tego jednego, do kt�rego doszed� ju� jako Falk: by� im potrzebny, �eby powiedzie�, sk�d przyby�.

Takie wyja�nienie spowodowa�a, �e po raz pierwszy roze�mia� si�. Bo je�li rzeczywi�cie by�o to takie proste, to w takim razie by�o �mieszne. Oszcz�dzili Orry�ego, poniewa� by� tak m�ody, niewyszkolony, nieukszta�towany, bezbronny, uleg�y�� doskona�e narz�dzie i informator. Z pewno�ci� spe�nia� wszystkie pok�adane w nim nadzieje. Z wyj�tkiem jednej�� nie wiedzia�, sk�d przyby�� I zanim to odkryli, starli informacj�, o jak� im chodzi�o, czyszcz�c te umys�y, kt�re j� zna�y, i rozrzucili swe ofiary po dzikiej, spustoszonej Ziemi, �eby zgin�y w nieszcz�liwych wypadkach albo zaatakowane przez dzikie zwierz�ta czy ludzi, albo te� zmar�y z g�odu.

Teraz wiedzia�, �e Ken Kenyek manipuluj�c poprzedniego dnia jego umys�em za pomoc� psychokomputera, usi�owa� zmusi� go do wyjawienia, jak brzmi w lingalu nazwa s�o�ca Werel. I wiedzia�, �e gdyby j� wyjawi�, nie �y�by ju� lub znowu by�by bezrozumnym stworzeniem. To nie Ramarren by� im potrzebny; potrzebna im by�a jego wiedza. I nie zdobyli jej.

Ju� samo to musia�o ich zaniepokoi�, i nic dziwnego. Kelsha�ski kodeks dochowania tajemnicy, obejmuj�cy r�wnie� Ksi�gi Zaginionej Kolonii, rozwija� si� r�wnolegle z osi�gni�ciami technik ca�kowitej os�ony mentalnej. Mistyka dochowania tajemnicy�� a dok�adniej, panowania nad sob��� rozwin�a si� w ci�gu d�ugich lat rygorystycznej kontroli nad rozwojem wiedzy naukowo-technicznej, �ci�le przestrzeganej przez pierwszych Kolonist�w, a b�d�cej nast�pstwem Prawa Ligi o Kulturowym Embargo, zakazuj�cym przenoszenia osi�gni�� naukowych i kulturalnych na kolonizowane planety. Og� zasad, sk�adaj�cych si� na poj�cie panowania nad sob�, by� podstaw�, na jakiej opiera�a si� obecnie kultura Werel, a pozycja w hierarchii spo�ecznej uzale�niona by�a od prze�wiadczenia, �e wiedza i technika musz� by� zawsze �wiadomie kontrolowane. Takie szczeg�y jak Prawdziwa Nazwa S�o�ca traktowano formalnie i symbolicznie, lecz formalizm brany by� powa�nie�� jak najbardziej powa�nie, gdy� w Kelshy wiedza by�a religi�, a religia wiedz�. Ochrona nietykalnych, �wi�tych miejsc ludzkich umys��w, otoczenie ich niewzruszon�, nie daj�c� si� pokona� os�on�, by�o niepodwa�aln� zasad�. Je�li nie znajdowa� si� w jednym z Miejsc Odosobnienia i nie zwr�ci� si� do� w odpowiedniej formie wsp�towarzysz z jego w�asnego Poziomu, Ramarren by� absolutnie niezdolny do wyjawienia s�owami czy my�lomow� Prawdziwej Nazwy S�o�ca jego ojczystego �wiata.

Oczywi�cie posiada� r�wnowa�n� wiedz�: zesp� danych astronomicznych, kt�re umo�liwi�y mu wykre�lenie trajektorii �Alterry� z Werel na Ziemi�; znajomo�� dok�adnej odleg�o�ci dziel�cej s�o�ca obu planet i swoj� pami�� astronoma o po�o�eniu gwiazd, jakie s� widoczne na niebosk�onie Werel. Jednak nie wydobyli z niego tych informacji, by� mo�e dlatego, �e jego umys� pogr��ony by� w zbyt wielkim chaosie, kiedy Ken Kenyek swymi zabiegami przywraca� mu byt albo poniewa� nawet wtedy zadzia�a�y jego parahipnotycznie wzmocnione os�ony mentalne i specyficzne bariery. Wiedz�c, �e Wr�g mo�e wci�� przebywa� na Ziemi, za�oga �Alterry� nie wyruszy�aby w drog� tak nieprzygotowana. W ka�dym razie je�li wiedza Shinga o zagadnieniach mentalnych nie przewy�sza zbytnio wiedzy Kelshak, nie s� w stanie zmusi� go do powiedzenia im czegokolwiek. Mog� mie� tylko nadziej�, �e zdo�aj� nak�oni�, przekona� go do powiedzenia im tego, co chc� wiedzie�. Wi�c na razie jest, przynajmniej fizycznie, bezpieczny.

Tak d�ugo, dop�ki nie dowiedz� si�, �e pami�ta siebie jako Falka.

To go zmrozi�o. Nie przysz�o mu to wcze�niej do g�owy. Jako Falk by� dla nich bezu�yteczny, lecz nieszkodliwy. Jako Ramarren by� im potrzebny�� i nieszkodliwy. Lecz jako Falk-Ramarren stanowi� gro�b�. A gro�by nie b�d� tolerowali, nie mog� sobie na to pozwoli�.

W tym kry�a si� odpowied� na ostatnie pytanie: dlaczego tak bardzo chcieli pozna� po�o�enie Werel�� co dla nich znaczy�a?

I znowu pami�� Falka przem�wi�a do umys�u Ramarrena, tym razem przywo�uj�c spokojny, pogodny, ironiczny g�os. To m�wi� Stary S�uchacz z g��bi lasu, starzec, kt�ry by� na Ziemi jeszcze bardziej samotny ni� Falk: �Nie ma wielu Shinga��

To poci�gn�o za sob� ca�� lawin� zas�yszanych niegdy� wie�ci, opinii i rad�� i musia�o by� prawd�. Stare historie, jakie Falk s�ysza� w Domu Zove, utrzymywa�y, �e Shinga byli owymi przybyszami z odleg�ych rejon�w galaktyki, gdzie� spoza Hiad, z miejsc odleg�ych by� mo�e o tysi�ce lat �wietlnych. Je�li tak by�o w rzeczywisto�ci, najprawdopodobniej niewielu z nich przeby�o taki bezmiar czasoprzestrzeni. W po��czeniu z umiej�tno�ci� fa�szowania przekazu my�lowego i innymi zdolno�ciami lub broniami, kt�re mogli posiada� czy te� posiadali, ich niewielka liczba wystarczy�a do infiltracji i rozbicia Ligi; lecz czy by�o ich wystarczaj�co wielu, by zapanowa� nad tymi wszystkimi �wiatami, kt�re podzielili i podbili? Planety s� obszernymi dziedzinami, w ka�dej skali, opr�cz tej, w jakiej mierzy si� odleg�o�ci pomi�dzy nimi. Shinga musieli rozproszy� si� i po�wi�ci� niemal ca�� uwag� na to, �eby powstrzyma� podbite planety przed ponownym zjednoczeniem i wsp�lnym powstaniem. Orry powiedzia� Falkowi, �e Shinga nie sprawiaj� wra�enia, aby wiele podr�owali czy prowadzili handel pomi�dzy �wiatami; nigdy nawet nie widzia� ich �wiat�owca. Czy dzia�o si� tak dlatego, �e obawiali si� przedstawicieli w�asnego gatunku, zmienionych przez stulecia pobytu na innych planetach? A mo�e Ziemia pozosta�a jedyn� planet�, kt�r� wci�� w�adali, broni�c przed jak�kolwiek interwencj� z innych �wiat�w? Nie mo�na by�o tego wiedzie� z ca�� pewno�ci�, niemniej wydawa�o si� prawdopodobne, �e na Ziemi rzeczywi�cie nie by�o ich wielu.

Nie chcieli wierzy� w opowie�� Orry�ego o tym, jak Ziemianie na Werel pod presj� �rodowiska i w wyniku spontanicznych mutacji ewoluowali ku miejscowym standardom biologicznym, a� w ko�cu mogli p�odzi� potomstwo z tubylczymi humanoidami. Twierdzili; �e to niemo�liwe, a to oznacza�o, �e z nimi tak si� nie sta�o�� nie mogli krzy�owa� si� z Ziemianami. A zatem wci�� byli obcymi, nawet po dwunastu stuleciach, ci�gle samotni na Ziemi. I czy rzeczywi�cie byli w stanie rz�dzi� ludzko�ci��� tego jedynego Miasta? Jeszcze raz Ramarren zwr�ci� si� do Falka po odpowied� i stwierdzi�, �e brzmia�a ona �nie�. Trzymali ludzi na wodzy wykorzystuj�c przyzwyczajenie, podst�p, strach, utrzymuj�c monopol na produkcj� broni, zapobiegaj�c dominacji jakiegokolwiek silnego szczepu lub kumulacji wiedzy, kt�ra mog�a im zagrozi�. Nie pozwalali ludziom niczego stworzy�. I sami niczego nie tworzyli. Nie rz�dzili, tylko niszczyli.

Teraz by�o jasne, dlaczego Werel stanowi�a dla nich �miertelne zagro�enie. Jak dot�d udawa�o im si� utrzyma� swe w�t�e, bliskie upadku zwierzchnictwo nad kultur�, kt�r� kiedy�, dawno temu, zniszczyli i przestawili na wsteczny tor, lecz silna, liczna i zaawansowana technologicznie rasa, ho�ubi�ca mity o zwi�zkach krwi, jakie ��czy�y j� z Ziemi�, dor�wnuj�ca im poziomem wiedzy mentalnej i uzbrojeniem, mog�a ich zmia�d�y� jednym uderzeniem. I uwolni� od nich ludzi.

Gdyby wydobyli od niego dane o po�o�eniu Werel, czy wys�aliby natychmiast statek-bomb�, jak d�ugi p�on�cy lont przerzucony przez otch�a� lat �wietlnych, �eby zniszczy� niebezpieczny �wiat, zanim ten w og�le dowiedzia�by si� o ich istnieniu?

Wydawa�o si� to a� nadto prawdopodobne. Jednak dwie rzeczy przemawia�y przeciwko temu: troskliwe przygotowywanie m�odego Orry�ego, jak gdyby chcieli uczyni� ze� pos�a�ca, oraz ich jedyne Prawo.

Falk-Ramarren nie m�g� si� zdecydowa�, czy ta zasada Czci dla �ycia by�a jedyn�, w jak� Shinga naprawd� wierzyli, ostatni� k�adk� przerzucon� przez otch�a� samozniszczenia, kt�re wyziera�o z g��bi ich zachowania, jak czarna paszcza kanionu zion�ca pod ich miastem, czy te� by�a najwi�kszym z ich wszystkich k�amstw. Istotnie zdawali si� unika� zabijania istot, kt�re posiada�y cho�by szcz�tkow� �wiadomo��. Nie zabili go, innych chyba te� nie, ich przetworzona �ywno�� sk�ada�a si� wy��cznie z jarzyn. Oczywiste by�o, �e aby podporz�dkowa� sobie ludno�� i �atwiej ni� kierowa�, podjudzali plemiona przeciwko sobie, wszczynali wojny, lecz zabijanie pozostawiali ludziom, a stare przekazy utrzymywa�y, �e na pocz�tku swych rz�d�w, aby utrwali� swe imperium, uciekali si� raczej do in�ynierii genetycznej, eugeniki i przesiedle� ni� do ludob�jstwa. To mog�a by� prawda�� zatem podporz�dkowywali si� swemu Prawu na sw�j w�asny spos�b.

W takim razie to staranne przygotowywanie m�odego Orry�ego wskazywa�o, �e zamierzali uczyni� go swym pos�a�cem. Jako jedyny pozosta�y przy �yciu cz�onek Wyprawy mia� powr�ci� przez wiry czasu i przestrzeni na Werel i opowiedzie� o Ziemi to wszystko, co wpoili mu Shinga�� kwak, kwak, jak te ptaki, kt�re kwaka�y �to �le zabija�, jak ten uduchowiony dzik i myszy piszcz�ce w podziemiach domu Cz�owieka� Bezmy�lny, uczciwy, godzien wsp�czucia Orry zani�s�by k�amstwo na Werel.

Honor i pami�� Kolonii znaczy�y dla mieszka�c�w Werel bardzo wiele i s�ysz�c wo�ania z Ziemi o pomoc, udzieliliby jej; lecz gdyby us�yszeli, �e nie ma i nigdy nie by�o tam Wroga, �e Ziemia jest staro�ytnym, szcz�liwym rajskim ogrodem, najprawdopodobniej nie wyruszyliby w tak d�ug� podr� tylko po to, by go zobaczy�. A je�li nawet, to przybyliby nie uzbrojeni, tak jak Ramarren i jego towarzysze.

Jeszcze jeden g�os odezwa� si� w jego pami�ci, jeszcze dawniejszy, dochodz�cy z jeszcze g��bszej, le�nej g�uszy: �Nie mo�emy wiecznie �y� tak jak teraz. Musi istnie� nadzieja, znak��

Nie przyby� tutaj z pos�aniem do ludzko�ci, tak jak marzy� sobie Zove. Nadzieja by�a jeszcze dziwniejsza ni� ta, o kt�rej m�wi� Zove, znak bardziej niejasny. Mial przekaza� pos�anie od ludzko�ci, ich wo�anie o pomoc, o wyzwolenie.

Musz� wr�ci� do domu, musz� powiedzie� im prawd�, pomy�la� widz�c, �e Shinga b�d� chcieli za wszelk� cen� temu zapobiec, �e to Orry mo�e zosta� wys�any, a on zatrzymany tutaj albo zabity.

Niespodziewanie, na skutek ogromnego zm�czenia spowodowanego nieustannym wysi�kiem, aby my�le� sp�jnie, karby jego woli rozlu�ni�y si�, niepewna kontrola, jak� uda�o mu si� zdoby� nad swym udr�czonym i zm�czonym podw�jnym umys�em, prysn�a. Wyczerpany osun�� si� na ��ko i uj�� g�ow� w d�onie. Gdybym tylko m�g� wr�ci� do domu�� pomy�la��� gdybym tylko m�g� przej�� si� jeszcze raz z Parth po D�ugim Polu�

��To by�y przepe�nione �alem pragnienia marz�cego Falka. Ramarren pr�bowa� umkn�� przed t� beznadziejn� t�sknot� przvwo�uj�c wspomnienie swojej �ony, ciemnow�osej, z�otookiej, ubranej w sukni� uszyt� z tysi�ca srebrnych �a�cuszk�w�� jego �ony, Adris. Ale jego �lubna obr�czka zgin�a. A Adris nie �y�a. Zmar�a ju� dawno, dawno temu. Wysz�a za niego wiedz�c, �e b�d� razem niewiele d�u�ej ni� jeden ksi�ycowy miesi�c, gdy� on wyrusza� w Podr� na Ziemi�.

I podczas tej jednej straszliwej chwili, jak� trwa�a jego Podr�, ona zd��y�a prze�y� swe �ycie, zestarze� si� i umrze�; by� mo�e nie �y�a j u� od stu ziemskich lat.

�Powiniene� umrze� sto lat temu��� powiedzia� Ksi��� Kansas do nic nie rozumiej�cego Falka, widz�c, wyczuwaj�c lub rozpoznaj�c drugiego cz�owieka, kt�ry by� w nim zatracony, cz�owieka urodzonego tak dawno temu. I je�li teraz Ramarren zdo�a�by powr�ci� na Werel, przeskoczy�by jeszcze bardziej swoj� przysz�o��. Blisko trzy stulecia, niemal pi�� Wielkich Lat min�oby w�wczas od czasu, kiedy po raz ostatni widzia� sw�j dom�� wszystko by�oby zmienione, by�by na Werel tak samo obcy jak na Ziemi.

By�o tylko jedno jedyne miejsce, do kt�rego naprawd� m�g�by powr�ci� jak do domu, gdzie zosta�by powitany z rado�ci� przez tych, kt�rzy go kochali: to by� Dom Zove. I tego domu nigdy ju� nie zobaczy. Je�li jego droga prowadzi dok�dkolwiek, to z pewno�ci� poza Ziemi�. Jest samodzielny i ma tylko jedn� rzecz do zrobienia: uczyni� wszystko, aby dotrze� do ko�ca tej drogi.

By� jasny poranek, a on by� bardzo g�odny. Kiedy to sobie u�wiadomi�, podszed� do ukrytych drzwi i zawo�a� g�o�no o jedzenie. Nie otrzyma� odpowiedzi, lecz niebawem wykonawca przyni�s� posi�ek i obs�u�y� go. Kiedy ko�czy� je��, z zewn�trz zabrzmia� kr�tki d�wi�k.

��Wej�栗 powiedzia� Ramarren w swym ojczystym j�zyku i do pokoju wszed� Har Orry, potem wysoki Shinga Abundibot i jeszcze dw�ch innych, kt�rych Ramarren nigdy przedtem nie widzia�. Jednak zna� ich imiona: Ken Kenyek i Kradgy. Przedstawili mu si�, nale�a�o dba� o pozory grzeczno�ci. Ramarren stwierdzi�, �e kontroluje si� zupe�nie dobrze: konieczno�� ca�kowitego st�umienia i ukrycia osobowo�ci Falka by�a mu teraz na r�k�, pozwalaj�c mu zachowywa� si� spontanicznie. Czu�, �e mentalista Ken Kenyek usi�uje przenikn�� jego os�ony z niema�� zr�czno�ci� i si��, ale to go nie martwi�o. Je�li jego os�ony wytrzyma�y nawet parahipnotyczne zabiegi, z pewno�ci� nie zawiod� teraz.

�aden z nich nie skierowa� do niego przekazu my�lowego. Stali dooko�a dziwnie sztywni, jak gdyby boj�c si�, �e zostan� dotkni�ci, i m�wili tylko szeptem. Zadaj im kilka pyta� dotycz�cych Ziemi, ludzko�ci, Shinga, kt�rych mo�na si� by�o po nim, Ramarrenie, spodziewa�, i z powag� s�ucha� odpowiedzi. W pewnej chwili spr�bowa� dostroi� si� do Orry�ego, ale nie uda�o mu si�. Ch�opiec nie otoczy� swego umys�u os�on�, lecz najprawdopodobniej zosta� poddany jakim� mentalnym zabiegom, kt�re pozbawi�y go i tak niewielkich, nabytych w dzieci�stwie umiej�tno�ci przechwytywania cudzego przekazu, a ponadto by� pod dzia�aniem uzale�niaj�cego narkotyku. Nawet kiedy Ramarren przes�a� mu kr�tki, poufny sygna� ich zwi�zku w prechnoi, zacz�� poci�ga� pariith� z tuby. W tym jaskrawym, osza�amiaj�cym, pe�nym z�ud �wiecie dawa�a mu poczucie bezpiecze�stwa, ale jego zmys�y by�y st�pione i nie odbiera� niczego.

��Jak dot�d nie widzia�e� na Ziemi niczego opr�cz tego pokoju�� odezwa� si� do Ramarrena ochryp�ym szeptem ten ubrany jak kobieta, Kradgy. Ramarren mia� si� na baczno�ci przed nimi wszystkimi, lecz Kradgy budzi� w nim szczeg�lny l�k i odraz�: z tego oty�ego cia�a okrytego obszernymi, lej�cymi si� szatami, d�ugich purpurowoczarnych w�os�w i ochryp�ego, precyzyjnego szeptu wyziera� cie� nocnego koszmaru.

��Chcia�bym zobaczy� wi�cej.

��Poka�emy ci wszystko, co tylko zechcesz zobaczy�. Ziemia stoi otworem przed jej czcigodnym go�ciem.

��Nie pami�tam, �ebym widzia� Ziemi� z �Alterry�, kiedy wchodzili�my na orbitꠗ rzek� Ramarren w lingalu, twardo, po werelia�sku akcentuj�c zg�oski.�� Nie pami�tam r�wnie� ataku na statek. Czy mo�ecie mi powiedzie� dlaczego?

To pytanie mog�o by� ryzykowne, lecz by� niezmiernie ciekaw odpowiedzi: w tym miejscu w jego podw�jnej pami�ci wci�� zia�a pustka.

��Znajdowali�cie si� w stanie, kt�ry my nazywamy achroni�, przeciwczasem�� odpar� Ken Kenyek.�� Wychodz�c z pod�wietlnej znale�li�cie si� od razu na Barierze, poniewa� wasz statek nie mia� retemporalizatora. W tym momencie i przez kilka minut lub godzin potem byli�cie albo nieprzytomni, albo ob��kani.

��Nie zetkn�li�my si� z czym� takim podczas naszych kr�tkich pr�bnych lot�w z pr�dko�ci� �wiat�a.

��Im d�u�szy lot, tym silniejszy efekt Bariery.

��Zaprawd�, niezwyk�ym i zdumiewaj�cym wyczynem by�a ta podr� na odleg�o�� stu dwudziestu pi�ciu lat �wietlnych tylko po to, aby wypr�bowa� statek!�� odezwa� si� swym skrzypi�cym szeptem, jak zwykle kwieci�cie, Abundibot.

Ramarren przyj�� komplement, nie koryguj�c odleg�o�ci.�� Pozw�lcie, moi panowie, poka�emy naszemu go�ciowi Miasto Ziemi.�� R�wnocze�nie ze s�owami Abundibota Ramarren przechwyci� transmisj� my�lomowy pomi�dzy Kradgym i Ken Kenyekiem, ale nie zrozumia� tre�ci; by� zbyt zaj�ty utrzymywaniem w�asnej os�ony, aby m�c pods�uchiwa� czyje� przekazy czy nawet odbiera� pe�n� gam� wra�e� empatycznych.

��Statek, na kt�rym powr�cicie na Werel�� odezwa� si� Ken Kenyek�� b�dzie oczywi�cie wyposa�ony w retemporalizator, tak �e nie b�dziecie zmuszeni odczuwa� tego przykrego rozstroju umys�owego wchodz�c w przestrze� oko�oplanetarn�.

Ramarren podni�s� si�, raczej niezgrabnie�� Falk przywyk� do krzese�, lecz Ramarren nie i by�o mu bardzo niewygodnie, kiedy tak zasiada� w powietrzu�� lecz zaraz stan�� bez ruchu i dopiero po chwili zapyta�:

��Statek, na kt�rym powr�cimy?�

Orry uni�s� wzrok pe�en nadziei i niepewno�ci. Kradgy ziewn�� pokazuj�c mocne, ��te z�by. Odezwa� si� Abundibot:

��Przygotowali�my �wiat�owiec, kt�ry zabierze ciebie, Lordzie Agad, i Har Orry�ego na Werel, kiedy ju� zobaczysz na Ziemi to wszystko, co pragniesz zobaczy�, i dowiesz si� tego wszystkiego, co chcesz wiedzie�. Sami niemal nie podr�ujemy. Nie ma ju� wojen, nie musimy handlowa� z innymi �wiatami i nie chcemy znowu doprowadzi� biednej Ziemi do bankructwa, wydaj�c tak ogromne kwoty na budow� �wiat�owc�w, kt�re mia�yby s�u�y� tylko zaspokojeniu naszej ciekawo�ci. My, Ludzie Ziemi, jeste�my ju� star� ras�, zamiast bada� i wtr�ca� si� w sprawy innych, wolimy pozosta� w domu i piel�gnowa� nasze ogrody.

�Nowa Alterra� oczekuje na ciebie na kosmodromie, a Werel oczekuje twego powrotu. To wielka szkoda, �e twoja cywilizacja nie odkry�a jeszcze zasad dzia�ania ansibla, mogliby�my w�wczas przes�a� im wiadomo��. Oczywi�cie, do tego czasu mog� ju� posiada� natychmiastowy przeka�nik, lecz nie mo�emy si� z nimi po��czy� nie znaj�c wsp�rz�dnych.

��Tak, rzeczywi�cie�� odpar� grzecznie Ramarren. Po tych s�awach w pokoju zawis�a napi�ta cisza.

��Wydaje mi si�, �e nie rozumiem�� doda� po chwili.

��Ansibl�

��Wiem, co to jest przeka�nik ansibl, chocia� nie wiem, jak dzia�a. Tak, jak powiedzia�e�, panie, kiedy opuszcza�em Werel, nie odkryto tam jeszcze zasad dzia�ania natychmiastowego przeka�nika. Nie rozumiem natomiast, co przeszkadza wam spr�bowa� po��czy� si� z Werel.

Niebezpiecze�stwo. By� teraz czujny, skoncentrowany jak gracz, kt�ry wie, �e nie mo�e poruszy� ju� ani jednej bierki, i wyczuwa� niemal elektryczne napi�cie pod sztywnymi maskami tych trzech twarzy.

��Prech Ramarren�� odezwa� si� Abundibot�� jako �e Har Orry by� za m�ody, aby dowiedzie� si�, jakie w�a�ciwie odleg�o�ci dziel� nasze s�o�ca, nigdy nie mieli�my zaszczytu pozna� dok�adnego po�o�enia Werel, chocia� oczywi�cie mamy o tym og�lne wyobra�enie. Kiedy Har Orry zacz�� bieglej pos�ugiwa� si� lingalem, nie by� w stanie powiedzie� nam, jak brzmi w nim nazwa S�o�ca Werel. Oczywi�cie wiedzieliby�my w�wczas, o jakie S�o�ce chodzi, dzielimy bowiem ten j�zyk z tob� jako wsp�lne dziedzictwo po czasach Ligi. Zatem zmuszeni byli�my oczekiwa� na tw� pomoc, kt�ra jest niezb�dna, aby�my mogli w og�le podj�� pr�b� skontaktowania si� z Werel przez ansibl lub zaprogramowa� wsp�rz�dne na statku, kt�ry dl� was przygotowali�my.

��Nie znacie nazwy S�o�ca, wok� kt�rego kr��y Werel?�� Niestety, tak w�a�nie jest. Gdyby� zechcia� nam powiedzie�

��Nie mog� wam tego powiedzie�.

Nawet nie okazali zdziwienia�� byli zbyt zaj�ci sob�, zbyt egocentryczni. Abundibot i Ken Kenyek nie okazali w og�le niczego, jedynie Kradgy przem�wi� swym dziwnym, ponurym, precyzyjnym szeptem:

��Czy to znaczy, �e ty r�wnie� nie wiesz?

��Nie mog� powiedzie� wam Prawdziwej Nazwy S�o�ca�� odpar� spokojnie Ramarren.

Tym razem przechwyci� i zrozumia� b�ysk my�lowy przes�any od Ken Kenyeka do Abundibota: �M�wi�em ci�.�� Przepraszam ci�, prech Ramarren, za moj� ignorancj� co do spraw obj�tych zakazem informowania. Czy zechcesz mi wybaczy�? Nie znamy waszych zwyczaj�w i chocia� niewiedza nie jest �adnym wyt�umaczeniem, jest wszystkim, co mog� przytoczy� na swe usprawiedliwienie.�� Abundibot skrzypia� dalej, kiedy nagle przerwa� mu Orry, kt�rego ostatnie s�owa Ramarrena przestraszy�y do tego stopnia, �e wyrwa� si� z odr�twienia.

��Prech Ramarren, przecie�� przecie� b�dziesz m�g� nastawi� wsp�rz�dne statku? Przecie� pami�tasz� pami�tasz to wszystko, co wiedzia�e� jako Nawigator?

Ramarren odwr�ci� si� do niego i zapyta� spokojnie:�� Czy chcesz wr�ci� do domu, vesprech?

��Tak!

��Za dwadzie�cia lub trzydzie�ci dni, je�li b�dzie to odpowiada�o naszym gospodarzom, kt�rzy ofiarowali nam tak wspania�y dar, powr�cimy na ich statku na Werel. Przykro mi�� rzek� odwracaj�c si� z powrotem do Shinga�� �e moje usta i umys� nie odpowiadaj� na wasze pytania. Moje milczenie jest niegodn� odp�at� na wasz� wielkoduszn� przychylno�� i otwarto��.�� Gdyby u�ywali my�lomowy, pomy�la�, ta wymiana zda� nie by�aby tak grzeczna, gdy� on w przeciwie�stwie do Shinga nie by� zdolny do fa�szowania my�lomowy i w�wczas najprawdopodobniej nie m�g�by przekaza� ani jednego s�owa z tego, co powiedzia� na ko�cu.

��To bez znaczenia, Lordzie Agad! Wa�ny jest tw�j bezpieczny powr�t, a nie nasze pytania! Je�li tylko potrafisz zaprogramowa� statek, a wszystkie nasze archiwa i komputery nawigacyjne s� w ka�dej chwili do twojej dyspozycji, w�wczas pytanie znaczy tyle samo co odpowied�.

I rzeczywi�cie tak by�o, gdy� je�li b�d� chcieli wiedzie�, gdzie le�y Werel, wystarczy, �e zdekoduj� kurs, jaki zaprogramowa� w komputerach ich statku. Gdy to uczyni�, wyma�� mu umys�, je�li wci�� nie b�d� mu ufali, a ch�opcu powiedz�, �e przywr�cenie pami�ci w jego przypadku ostatecznie zako�czy�o si� niepowodzeniem. Potem wy�l� Orry�ego, aby zani�s� ich pos�anie na Werel. A jemu nie ufaj� i nie b�d� ufa�, poniewa� wiedz�, �e mo�e wykry� ich mentalne k�amstwa. Je�li z tej pu�apki, w jakiej si� znalaz�, by�o jakie� wyj�cie, to jeszcze go nie zna�.

Przechodz�c przez zamglone sale, zje�d�aj�c rampami i windami, wszyscy razem wyszli na ulic� zalan� blaskiem s�o�ca. Ta cz�� podw�jnego umys�u, kt�r� zajmowa� Falk, by�a teraz niemal ca�kowicie st�umiona i Ramarren porusza� si�, my�la� i m�wi� zupe�nie swobodnie. Czu� sta��, baczn� gotowo�� umys��w Shinga, szczeg�lnie Ken Kenyeka, do przenikni�cia przez najdrobniejsz� szczelin� jego os�ony lub przechwycenia najdrobniejszego b��du. Ten nieustanny nap�r zmusza� go do zdwojonej czujno�ci. I w�a�nie jako Ramarren, obcy, spojrza� w niebo p�nego poranka i zobaczy� ��te S�o�ce Ziemi.

Zatrzyma� si�, przenikni�ty nag�� rado�ci�. Bo to by�o co��� bez wzgl�du na to, co by�o przedtem i co mog�o sta� si� p�niej�� naprawd� co�: zobaczy� w swoim �yciu �wiat�o dw�ch S�o�c. Pomara�czowoz�otego Werel i bia�oz�otego Ziemi�� mia� je teraz oba przed oczyma, jak cz�owiek, kt�ry trzyma dwa klejnoty por�wnuj�c ich pi�kno�� po to, aby jeszcze bardziej nasyci� si� ich blaskiem.

Ch�opiec sta� tu� przy nim i Ramarren zacz�� szepta� pozdrowienie, jakiego ucz� si� kelsha�skie dzieci, aby wita� nim s�o�ce o poranku lub po d�ugich zimowych zawieruchach: �Niech b�dzie pozdrowiona gwiazda �ycia, �rodek roku�� Orry podchwyci� w po�owie i m�wi� dalej razem z nim. Te s�owa spowodowa�y, �e po raz pierwszy zadzierzgn�a si� pomi�dzy nimi ni� prawdziwego zrozumienia i Ramarren by� z tego zadowolony, gdy� wiedzia�, i� najprawdopodobniej b�dzie potrzebowa� Orry�ego, zanim ta gra dobiegnie ko�ca.

Przywo�ano �migacz i zacz�li kr��y� po mie�cie. Ramarren zadawa� pytania, jakich mo�na by�o od niego oczekiwa�, a Shinga odpowiadali, jak uwa�ali za stosowne. Abundibot opisa� szczeg�owo, jak wszystko to, z czego sk�ada�o si� Es Toch�� wie�e, mosty, ulice i pa�ace�� zbudowane zosta�o z dnia na dzie� tysi�c lat temu na rzecznej wyspie po drugiej stronie planety i jak w ci�gu stuleci, ilekro� mieli ochot� poczu� si� W�adcami Ziemi, przywo�ywali swe zdumiewaj�ce maszyny i urz�dzenia, aby przenios�y ca�e miasto na nowe miejsce, odpowiadaj�ce ich zachciankom. By�a to niezwykle �adna i zajmuj�ca historia: Orry by� zbyt ot�pia�y od narkotyk�w i za bardzo przekonany o jej prawdziwo�ci, aby poda� j� w w�tpliwo��, natomiast to, czy Ramarren uwierzy czy nie, zdawa�o si� nie mie� wi�kszego znaczenia. Abundibot m�wi� oczywiste k�amstwa dla samej przyjemno�ci k�amania. By� mo�e by�a to jedyna przyjemno��, jak� zna�. Szczeg�owo opisywa�, w jaki spos�b rz�dzono Ziemi�, jak wielu Shinga przebranych za �zwyk�ych tubylc�w� sp�dza swe �ycie w�r�d zwyczajnych ludzi, realizuj�c wielki plan stworzony w Es Toch, jak beztroska i zadowolona jest niemal ca�a ludzko��, bo wie, �e Shinga utrzymaj� pok�j i przeciwstawi� si� wszelkim przeciwno�ciom, jak popiera si� sztuk� i nauk� i jak �agodnie poskramia niszczycielskie i buntownicze grupy. Planeta skromnych ludzi, zamieszka�ych w ma�ych, skromnych domach i zorganizowanych w mi�uj�ce pok�j szczepy i grupy miejskie, nie wiedz�cych, co to wojny, zabijanie i przeludnienie, nie pami�taj�cych o dawnych osi�gni�ciach i ambicjach, niemal rasa dzieci, ca�kowicie bezpieczna pod sta�ym, dobrotliwym kierownictwem kasty Shinga i w razie potrzeby maj�ca do dyspozycji ich niewiarygodne osi�gni�cia technologiczne�

Wci�� taka sama, cho� w r�nych odmianach, opowie�� ci�gn�a si� i ci�gn�a, ol�niewaj�ca i uspokajaj�ca. Nic dziwnego, �e biedny, pozostawiony samemu sobie Orry uwierzy� w to�� sam Ramarren uwierzy�by w wi�kszo�� z tego, co m�wi� Abundibot, gdyby nie wspomnienia Falka z Lasu i R�wnin, ukazuj�ce jak na d�oni ledwie uchwytny, ale ca�kowity fa�sz tej opowie�ci. Falk �y� na Ziemi nie po�r�d dzieci, lecz w�r�d ludzi, roznami�tnionych, cierpi�cych, niekiedy niewiele r�ni�cych si� od zwierz�t.

Tego dnia pokazali mu ca�e Es Toch. Ramarrenowi, kt�ry sp�dzi� �ycie w�r�d starych ulic Wegest i w wielkich Zimowych Domach Kaspool, wyda�o si� podobne do dekoracji teatralnej, md�e i sztuczne, wywo�uj�ce wra�enie jedynie z uwagi na swe niesamowite naturalne po�o�enie. Potem Ken Kenyek na zmian� z Abundibotem zacz�li zabiera� Ramarrena i Orry�ego na ca�odniowe wycieczki stratolotami i mi�dzyplanetarnymi stateczkami, pokazuj�c im r�ne miejsca na wszystkich kontynentach, a nawet osamotniony i z dawna opuszczony Ksi�yc. Mija�y dni, a oni dalej grali przedstawienia przede wszystkim ze wzgl�du na Orry�ego, zabiegaj�c o Ramarrena tylko do czasu, dop�ki nie wydob�d� z niego tego, co chc� wiedzie�. Chocia� by� nieustannie �ledzony�� bezpo�rednio, za pomoc� urz�dze� elektronicznych, i telepatycznie�� jego swoboda nie by�a w niczym ograniczana, widocznie zrozumieli, �e teraz nie musz� si� z jego strony niczego obawia�.

Mo�e wi�c pozwol� mu wr�ci� do domu wraz z Orrym. By� mo�e w swej nie�wiadomo�ci uwa�aj� go za wystarczaj�co nieszkodliwego, aby pozwoli� mu na opuszczenie Ziemi nie tkn�wszy przedtem jego nowego umys�u.

Lecz sw� uci�czk� z Ziemi m�g� wykupi� jedynie za cen� informacji, jakiej po��dali�� danych o po�o�eniu Werel. Jak dot�d nie powiedzia� im niczego, a oni o nic wi�cej nie pytali.

Czy jednak ostatecznie mia�o to jakie� znaczenie�� czy Shinga znali po�o�enie Werel, czy nie?

Niew�tpliwie tak. Cho� by� mo�e nie mieli zamiaru bezzw�ocznie atakowa� swego potencjalnego wroga, to jednak mogli wys�a� za �Now� Alterr�� automatyczn� sond� z przeka�nikiem ansibl na pok�adzie, aby natychmiast przekazywa� im informacje o jakichkolwiek przygotowaniach do mi�dzygwiezdnego lotu na Werel. Ansibl da�by im sto czterdzie�ci lat przewagi nad Werel: mogliby powstrzyma� ekspedycj� na Ziemi�, zanim ta by wystartowa�a. Jedyn� taktyczn� przewag� posiadan� przez Werel by� fakt, �e Shinga nie znali jej po�o�enia i mogli straci� kilka stuleci na jej zlokalizowanie. Zatem szansa ucieczki dla Ramarrena r�wna�a si� cenie sprowadzenia straszliwego niebezpiecze�stwa na �wiat, za kt�ry tutaj samotnie odpowiada�.

I tak sp�dza� czas usi�uj�c znale�� jakie� wyj�cie z tego fatalnego po�o�enia, lataj�c z Orrym i jednym czy drugim Shing� tu i tam po ca�ej Ziemi, kt�ra rozci�ga�a si� pod ich stopami jak wielki, wspania�y ogr�d, pozbawiony zupe�nie chwast�w i zaniedbanych miejsc. Ca�� moc� swego wyszkolonego umys�u szuka� jakiego� sposobu, aby odwr�ci� swoje po�o�enie i z kontrolowanego sta� si� kontroluj�cym�� gdy� tak w�a�nie nakazywa�a mu post�powa� jego kelsha�ska mentalno��. Bo tak naprawd�, ka�da sytuacja, nawet chaos czy pu�apka, mo�e sta� si� jasna i sama doprowadzi� do w�a�ciwego rozwi�zania, gdy� ostatecznie g��wn� rol� gra nie dysharmonia, tylko nieporozumienie, nie przypadek czy nieszcz�cie, tylko niewiedza. Tak my�la� Ramarren, a jego druga dusza, Falk, nie zgadza� si� z tym, lecz zarazem nie po�wi�ca� ani chwili na to, aby znale�� jakie� rozwi�zanie. Falk bowiem widzia� matowe i b�yszcz�ce kamienie przesuwaj�ce si� po drutach wzorca i mieszka� razem z lud�mi�� kr�lami na wygnaniu na ich w�asnej Ziemi�� w ich upad�ej posiad�o�ci, i wydawa�o mu si�, �e �aden cz�owiek nie mo�e zmieni� swego przeznaczenia lub zapanowa� nad gr�, a jedynie czeka�, by b�yszcz�cy klejnot szcz�cia przesun�� si� po nitce czasu. Tak wi�c podczas gdy Ramarren g�owi� si� nad rozwi�zaniem, Falk przyczai� si� i czeka�. I gdy nadarzy�a si� okazja, wykorzysta� j�.

Lub raczej, gdy sytuacja si� zmieni�a, zosta� przez ni� wykorzystany.

Ta chwila nie wyr�nia�a si� niczym szczeg�lnym. Znajdowali si� wraz z Ken Kenyekiem w szybkim, ma�ym, automatycznym stratolocie, w jednej z tych wspania�ych, pomys�owych maszyn, kt�re pozwala�y Shinga tak efektywnie patrolowa� i nadzorowa� ca�y �wiat. Powracali do Es Toch po d�ugim locie nad wyspami Zachodniego Oceanu. Na jednej z nich zatrzymali si� na kilka godzin przy ludzkim osiedlu. Tubylcy z tego archipelagu byli pi�knymi, zadowolonymi z siebie lud�mi, oddaj�cymi si� bez reszty �eglarstwu, p�ywaniu i seksowi w falach lazurowego morza�� dla Werelian wspania�y przyk�ad ludzkiego szcz�cia i zacofania: nie ma o co si� martwi�, nie ma si� czego obawia�.

Orry drzema�, trzymaj�c w palcach tub� pariithy. Ken Kenyek prze��czy� pojazd na automatyczny pilota� i wraz z Ramarrenem�� jak zawsze oddalony od niego o kilka st�p, gdy� Shinga nigdy nie dopuszczali do fizycznego kontaktu z kimkolwiek�� spogl�da� przez przezroczyste �ciany stratolotu na otaczaj�ce ich pi��setmilowe ko�o czystego powietrza i b��kitnawej wody. Ramarren by� zm�czony i w tej przyjemnej chwili zawieszenia wysoko w przezroczystej ba�ce po�rodku b��kitnoz�otej kuli powietrza i wody pozwoli� sobie na odrobin� relaksu.

��To uroczy �wiat�� odezwa� si� Shinga.

��Tak.

��Prawdziwy klejnot w�r�d wszystkich �wiat�w� Czy Werel jest r�wnie pi�kna?

��Nie. Jest bardziej surowa.

��Tak, to mo�e by� skutek d�ugiego roku. Jak d�ugiego, czy liczy sze��dziesi�t ziemskich lat?

��Tak.

��Powiedzia�e�, �e urodzi�e� si� jesieni�. To by znaczy�o, �e przed opuszczeniem Werel nigdy nie widzia�e� swego �wiata latem.

��Raz, kiedy polecia�em na Po�udniow� P�kul�. Lecz ich zimy s� cieplejsze, a lata ch�odniejsze od naszych, w Kelshy. Nigdy nie widzia�em Wielkiego Lata na p�nocy.

��Mo�e jeszcze zobaczysz. Je�li powr�ci�by� w przeci�gu kilku miesi�cy, jaka w�wczas by�aby pora roku na Werel?

Ramarren oblicza� przez kilka sekund i odpar�:

��P�ne lato, by� mo�e dwudziesty ksi�ycowy miesi�c lata.

��Mnie wysz�o, �e to b�dzie jesie� ile czasu zajmie podr�?

��Sto czterdzie�ci dwa ziemskie lata�� odpar� Ramarren, a gdy to wypowiedzia�, przez jego umys� przemkn�� kr�tki poryw paniki. Zamar�. Czu� obecno�� obcego umys�u w swoim w�asnym�� kiedy m�wi�, Ken Kenyek wysondowa� go telepatycznie, znalaz� luk� w jego mentalnej os�onie, dostroi� si� do jego umys�u i obj�� nad nim ca�kowit� kontrol�. Wszystko by�o w porz�dku. To, co si� wydarzy�o, stanowi�o dow�d niewiarygodnej cierpliwo�ci i niezwyk�ych telepatycznych zdolno�ci Shinga. Ba� si� tego, lecz teraz, kiedy ju� si� to sta�o, wszystko by�o w absolutnym porz�dku.

Ken Kenyek przem�wi� do niego, ju� nie skrzypi�cym szeptem, lecz w wyra�nej, wygodnej my�lomowie:

��Tak, teraz jest wszystko w porz�dku, to dobrze, wspaniale. Czy to nie mi�o, �e w ko�cu si� dostroili�my?

��Niezwykle mi�o�� zgodzi� si� Ramarren.

��W rzeczy samej. Pozostaniemy zestrojeni i wszystkie nasze k�opoty sko�cz� si�. Zatem odleg�o�� wynosi sto czterdzie�ci dwa lata �wietlne, a to znaczy, �e twoje S�o�ce musi by� jednym z konstelacji Smoka. Jak brzmi jego nazwa w lingalu? Nie, w porz�dku, wiem, �e nie mo�esz tego powiedzie� ani przekaza�. Eltanin, prawda? Tak si� nazywa twoje S�o�ce?

Ramarren nie odpowiedzia� w �aden spos�b.

��Eltanin, Oko Smoka, tak, wspaniale. Inne, kt�re brali�my pod uwag�, le�� nieco bli�ej: To zaoszcz�dzi nam niema�o czasu. Niemal�

Potoczysta, wyra�na, szydercza, koj�ca my�lomowa urwa�a si� nagle i Ken Kenyek drgn�� konwulsyjnie; jednocze�nie to samo uczyni� Ramarren. Shinga targn�� si� w kierunku tablicy kontrolnej stratolotu, potem z powrotem. Pochyli� si� dziwnie, zbyt mocno, jak zawieszona na sznurkach marionetka, a potem nagle osun�� si� na pod�og� i pozosta� tam z uniesion�, blad�, pi�kn� twarz�, zesztywnia�y.

Orry, wyrwany z b�ogiej drzemki, wytrzeszczy� oczy:

��Co z nim? Co si� sta�o?

Nie otrzyma� odpowiedzi. Ramarren sta�, tak samo sztywny jak le��cy, a jego niewidz�ce oczy utkwione by�y w oczach Shinga. Kiedy w ko�cu poruszy� si�, przem�wi� w j�zyku, kt�rego Orry nie zna�. Potem, z trudem, powiedzia� w lingalu:

��Zatrzymaj statek.

Ch�opiec przygl�da� mu si� z otwartymi ustami:

��Co si� sta�o Lordowi Ken, prech Ramarren?

��Ruszaj! Zatrzymaj statek!

M�wi� w lingalu bez akcentu z Werel, stosuj�c �aman� form� u�ywan� przez miejscowych tubylc�w. Chocia� j�zyk by� prawie niezrozumia�y, to jednak natarczywo�� wezwania i autorytatywny ton wystarczy�y. Orry pos�ucha�. Male�ka szklana ba�ka zawis�a bez ruchu po�rodku ogromnej czary oceanu, na wsch�d od s�o�ca.

��Prechna, czy�

��Zamilcz!

Cisza. Ken Kenyek le�a� bez ruchu. Napi�cie widoczne w ca�ej postaci Ramarrena powoli nik�o.

To, co wydarzy�o si� na mentalnej scenie pomi�dzy nim a Ken Kenyekiem, by�o czym� w rodzaju zasadzki w zasadzce. W rzeczywisto�ci wygl�da�o to nast�puj�co: Shinga napad� na Ramarrena s�dz�c, �e zniewala jedn� osob�, i z kolei sam zosta� zaskoczony przez drugiego cz�owieka, inny umys� czaj�cy si� w zasadzce�� Falka. Tylko na sekund� Falk by� w stanie przej�� kontrol�, i to wy��cznie przez zaskoczenie, lecz to wystarczy�o w zupe�no�ci, aby uwolni� Ramarrena spod kontroli. Skoro tylko si� uwolni��� podczas gdy umys� Ken Kenyeka wci�� by� dostrojony do jego umys�u i bezbronny�� Ramarren przej�� kontrol�. Po�wi�ci� wszystkie swe umiej�tno�ci i ca�� moc, aby umys� Ken Kenyeka pozosta� zwi�zany z jego umys�em, bezradny i powolny, tak jak jego w�asny by� chwil� przedtem. Lecz jego przewaga utrzymywa�a si�: wci�� by� kim� o dw�ch umys�ach i podczas gdy Ramarren utrzymywa� Shinga w stanie bezradno�ci, Falk m�g� my�le� i dzia�a�.

To by�a szansa, w�a�nie ta chwila�� innej mog�o nie by�. Falk zapyta� g�o�no:

��Gdzie znajduje si� �wiat�owiec gotowy do lotu? By�o czym� niezwyk�ym s�ysze�, jak Shinga odpowiada swym szepcz�cym g�osem, i wiedzie栗 przynajmniej ten jeden raz wiedzie� absolutnie i z ca�� pewno�ci��� �e nie k�amie.

��Na pustyni, na p�nocny zach�d od Es Toch.

��Czy jest strze�ony?

��Tak.

��Przez stra�nik�w?

��Nie.

��Zaprowadzisz nas tam.

��Zaprowadz� was tam.

��Prowad� stratolot wed�ug jego wskaz�wek, Orry.

��Nie rozumiem, prech Ramarren, czy�

��Opu�cimy Ziemi�. Teraz. Przejmij stery.

��Przejmij stery�� powt�rzy� cicho Ken Kenyek. Orry pos�ucha�, obieraj�c kurs wedle instrukcji Shinga. Na pe�nej szybko�ci stratolot wystrzeli� ku wschodowi, jednak wci�� zdawa� si� zawieszony po�rodku niezmiennej p�kuli nieba i morza, ku kra�com kt�rej, za nimi, powoli opada�o s�o�ce. Potem ujrzeli Zachodnie Wyspy, zdaj�ce si� p�dzi� ku nim ponad pomarszczon�, b�yszcz�c� krzywizn� morza; za nimi pojawi�y si� bia�e, ostre szczyty wybrze�a, zbli�y�y si� i przemkn�y pod stratolotem. Znajdowali si� teraz nad ciemnobr�zow� pustyni�, poci�t� pasmami jod�owych, pe�nych �leb�w wzg�rz, rzucaj�cych d�ugie cienie na wsch�d. Wci�� kieruj�c si� szeptanymi wskaz�wkami Ken Kenyeka Orry zmniejszy� pr�dko��, okr��y� jedno z g�rzystych pasm, przestawi� urz�dzenia sterownicze na automatyczne naprowadzanie radiolatarni i pozwoli�, aby stratolot sam wyl�dowa�. Mur martwych g�r wzni�s� si� i otoczy� ich, kiedy siadali na szarawej, pokrytej cieniami r�wninie.

Nie by�o wida� �adnego kosmoportu, l�dowiska, dr�g czy budynk�w, tylko jakie� niewyra�ne du�e kszta�ty dr��ce jak mira�e unosi�y si� ponad piaskiem i suchymi bylicami u st�p ciemnych g�rskich zboczy. Falk wpatrywa� si� w nie, nie mog�c ich wyra�nie zobaczy�, i to Orry by� tym, kt�ry powiedzia� wstrzymuj�c oddech:

��Gwiazdoloty.

By�y to mi�dzygwiezdne statki Shinga, ich flota lub jej cz��, ukryte pod rozpraszaj�cymi �wiat�o sieciami. Te, kt�re Falk zobaczy� najpierw, by�y mniejsze od tych, kt�re pocz�tkowo wzi�� za podn�a g�r�

Stratolot osiad� �agodnie obok male�kiej, rozpadaj�cej si�, pozbawionej dachu chaty ze zbiela�ych i sp�kanych od uderze� pustynnego wiatru desek.

��Co to za chata?

��Wej�cie do podziemi znajduje si� tu� przed ni�.

��Czy s� tam komputery obs�ugi naziemnej?

��Tak.

��Czy kt�ry� z tych ma�ych statk�w jest gotowy do lotu?

��Wszystkie s� gotowe. S� to przewa�nie automatyczne statki obronne.

��Czy kt�ry� z nich przystosowany jest do r�cznego pilota�u?

��Tak. Ten przeznaczony dla Har Orry�ego.

Podczas gdy Ramarren w dalszym ci�gu trzyma� umys� Shinga w telepatycznym u�cisku, Falk poleci� mu zaprowadzi� ich do statku i pokaza� komputery pok�adowe.

Ken Kenyek pos�ucha� od razu. Falk-Ramarren nie spodziewa� si�, �e b�dzie tak uleg�y: kontrola mentalna mia�a swe granice, tak samo jak normalna sugestia hipnotyczna. D��enie do zachowania w�asnej osobowo�ci cz�sto opiera si� nawet najsilniejszej kontroli i czasami niweczy w ca�o�ci dostrojenie dw�ch umys��w, je�li jeden z nich stara si� narzuci� drugiemu co�, co jest ca�kowicie sprzeczne z jego hierarchi� warto�ci. Lecz zdrada, do kt�rej zmusi� Ken Kenyeka, najwidoczniej nie wywo�a�a w tamtym �adnego instynktownego oporu; zaprowadzi� ich na statek i pos�usznie odpowiada� na wszystkie pytania Falka-Ramarrena, potem poprowadzi� ich z powrotem do wal�cej si� chaty i na rozkaz Falka-Ramarrena, u�ywaj�c ukrytych przeka�nik�w i sygna�u telepatycznego, otworzy� zapadni� ukryt� w piasku przed drzwiami. Weszli w tunel, kt�ry si� przed nimi pojawi�. Przed wszystkimi podziemnymi drzwiami, urz�dzeniami kontrolnymi, ekranami ochronnymi Ken Kenyek dawa� w�a�ciwy sygna� lub odzew i w ten spos�b doprowadzi� ich w ko�cu do po�o�onych g��boko pod ziemi� pomieszcze�, zabezpieczonych przed wszelkim atakiem, kataklizmem czy z�odziejami, gdzie znajdowa�y si� urz�dzenia automatycznej kontroli lotu i komputery nawigacyjne.

Min�a ju� dobra godzina od czasu, kiedy Ramarren przej�� kontrol� nad Shing�. Ken Kenyek, zgodny i pos�uszny, chwilami przypominaj�cy Falkowi biedn� Estrel, sta� przy nim zupe�nie nieszkodliwy�� nieszkodliwy tak d�ugo, jak d�ugo Ramarren utrzymywa� jego m�zg pod ca�kowit� kontrol�. Z chwil� rozlu�nienia kontroli cho� na chwil� Ken Kenyek m�g�by przes�a� telepatyczne wezwanie do Es Toch, je�li wystarczy�oby mu na to si�, lub w��czy� jaki� alarm, a wtedy i inni Shinga albo ich wykonawcy zjawiliby si� tutaj w przeci�gu kilku minut. A Ramarren musia� rozlu�ni� kontrol�, gdy� aby my�le�, potrzebny mu by� jego w�asny umys�. Falk bowiem nie umia� zaprogramowa� w komputerze pod�wietlnego kursu na satelit� S�o�ca Eltanin, na Werel. Tylko Ramarren m�g� to uczyni�.

Jednak Falk mia� i na to swoje w�asne sposoby.

��Oddaj mi bro�.

Ken Kenyek natychmiast wr�czy� mu niewielki przedmiot, ukryty dotychczas pod skomplikowanymi, wyszukanymi szatami. Orry patrzy� z przera�eniem. Falk wcale nie mia� zamiaru wyprowadza� ch�opca ze wstrz�su, jakiego dozna�; tak naprawd� by� z tego zadowolony.

��Cze�� dla �ycia?�� zapyta� zimno, sprawdzaj�c bro�. Tak jak si� tego spodziewa�, nie by�a to bro� palna czy laser, tylko podd�wi�kowy paralizator, kt�rym nie mo�na by�o zabija�. Wycelowa� w Ken Kenyeka, �a�osnego przez sw�j ca�kowity brak oporu, i wystrzeli�. Orry, widz�c to, krzykn�� i rzuci� si� przed siebie, wi�c Falk skierowa� paralizator na niego. Potem, czuj�c, jak dr�� mu r�ce, odwr�ci� si� od dw�ch rozci�gni�tych, nieruchomych postaci i pozwoli� Ramarrenowi zaj�� si� reszt�. On na razie zrobi� to, co do niego nale�a�o.

Ramarren nie mia� czasu na trosk� czy skrupu�y. Skierowa� si� prosto do komputer�w i zabra� do roboty. Po sprawdzeniu pok�adowych urz�dze� nawigacyjnych i kontroli lotu stwierdzi�, �e matematyka zastosowana do obs�ugi statku nie opiera�a si� na podstawach cetia�skiej matematyki, kt�rej wci�� u�ywali Ziemianie i z kt�rej, poprzez Koloni�, wywodzi�a si� matematyka Werel. Niekt�re ze stosowanych przez Shinga procedur matematycznych, na podstawie kt�rych dzia�a�y ich komputery, by�y ca�kowicie obce metodom i logice cetia�skiej matematyki. I nic innego nie mog�o bardziej przekona� Ramarrena, �e Shinga rzeczywi�cie byli obcymi na Ziemi, obcymi na wszystkich starych �wiatach Ligi, naje�d�cami z jakiej� odleg�ej planety. Nigdy nie by� zupe�nie pewien, czy stare historie i opowie�ci, jakie s�ysza� na Ziemi, nie mija�y si� tutaj z prawd�, lecz teraz ca�kowicie si� o tym przekona�. Ostatecznie, przede wszystkim by� matematykiem.

I dobrze, �e nim by�, gdy� w przeciwnym razie obco�� niekt�rych procedur uniemo�liwi�aby wprowadzenie do komputer�w wsp�rz�dnych Werel. Tak czy inaczej, praca zaj�a mu pi�� godzin. Przez ca�y ten czas po�owa jego uwagi, dos�ownie, zwr�cona by�a na Ken Kenyeka i Orry�ego. Pro�ciej by�o utrzyma� ch�opca w stanie nieprzytomno�ci, ni� wszystko mu wyja�nia� czy wydawa� polecenia, absolutn� za� konieczno�ci� by�o, aby Ken Kenyek pozosta� ca�kowicie nieprzytomny. Na szcz�cie paralizator by� niezwykle skuteczn� broni�, i w czasie gdy on odkrywa� w�a�ciwe uk�ady w komputerze, Falk musia� u�y� go tylko jeszcze jeden raz. Potem m�g� znowu wsp�istnie�, do pewnego stopnia, podczas gdy Ramarren m�czy� si� nad swoimi obliczeniami.

Kiedy Ramarren pracowa�, Falk nie zwraca� uwagi na nic, tylko nads�uchiwa� i nie spuszcza� oka z dw�ch rozci�gni�tych ko�o niego bez czucia, nieruchomych postaci. I my�la�; my�la� o Estrel, zastanawiaj�c si�, gdzie teraz jest i czym jest. Czy przeszkolili j�, wymazali jej umys�, zabili? Nie, oni nie zabijaj�. Boj� si� zabija� i boj� si� umiera�, a ten sw�j strach nazywaj� Czci� dla �ycia. Shinga, Wrogowie, K�amcy� Czy jednak w rzeczywisto�ci k�amali? By� mo�e rzecz mia�a si� nieco inaczej: by� mo�e istot� ich k�amstwa by� ca�kowity, nie do pokonania, brak zrozumienia. Nie mogli styka� si� z lud�mi. Przywykli do tego i czerpali z tego korzy�ci, przetwarzaj�c to w straszliw� bro�: mentalne k�amstwo. Lecz czy ostatecznie op�aci�o im si� to? Dwana�cie stuleci k�amstw, od czasu kiedy po raz pierwszy tutaj przybyli, wygna�cy, piraci czy te� budowniczowie imperium z jakiej� odleg�ej gwiazdy, zdecydowani zapanowa� nad tymi rasami, kt�rych umys�y by�y dla nich niezrozumia�e i kt�rych cia�a mia�y na zawsze pozosta� dla nich ja�owe. Sami, osamotnieni, g�uchoniemi w�adcy w�adaj�cy �wiatem z�udze�.

Och, pustko�

Ramarren sko�czy�. Po pi�ciu godzinach mozolnych wst�pnych oblicze� i o�miu sekundach pracy na komputerze trzyma� w palcach gotow� do u�ycia male�k� p�ytk� z irydu, s�u��c� do zaprogramowania urz�dze� nawigacyjnych statku.

Odwr�ci� si� i spojrza� zamglonym wzrokiem na Orry�ego i Ken Kenyeka. Co z nimi zrobi�? Oczywi�cie, musi ich zabra� ze sob�. Wyma� pami�� komputer�w�� odezwa� si� w jego m�zgu jaki� g�os, jego w�asny�� Falka. Ramarrenowi kr�ci�o si� w g�owie ze zm�czenia, lecz stopniowo u�wiadomi� sobie zasadno�� tego polecenia i wykona� je. Potem by� ju� tak wyczerpany, �e nie m�g� nawet zebra� my�li, aby zastanowi� si�, co robi� dalej. I tak, w ko�cu, po raz pierwszy skapitulowa�: zaprzesta� wysi�k�w, aby dominowa�, pozwalaj�c jego ja�ni zespoli� si� z jego w�asn�.

Falk-Ramarren zabra� si� od razu do roboty. Z trudem wyci�gn�� Ken Kenyeka na powierzchni� i powl�k� po mieni�cym si� w �wietle gwiazd piasku do statku, kt�rego rozmazane, ledwo widoczne kontury dr�a�y, opalizuj�c w�r�d pustynnej nocy. Umie�ci� bezw�adne cia�o w bocznym fotelu, cz�stuj�c je dodatkow� porcj� z paralizatora, a potem wr�ci� po Orry�ego.

Orry zaczyna� ju� przychodzi� do siebie i z trudem pr�bowa� sam wspi�� si� na statek.

��Prech Ramarren�� odezwa� si� ochryp�ym g�osem, trzymaj�c si� kurczowo ramienia Falka-Ramarrena�� dok�d lecimy?

��Na Werel.

��Czy on leci z nami� Ken Kenyek?

��Tak. B�dzie m�g� opowiedzie� na Werel swoj� histori� o Ziemi, a ty swoj�, ja za� moj�. Do prawdy zawsze prowadzi wiele dr�g. Zapnij pasy. O tak.

Falk-Ramarren wsun�� male�k� metalow� p�ytk� w szczelin� komputera nawigacyjnego. Kiedy zosta�a przyj�ta, wyda� polecenie, aby statek wystartowa� w przeci�gu trzech minut. Rzuciwszy ostatni raz okiem na pustyni� i gwiazdy zamkn�� w�azy i dr��c ca�y ze zm�czenia i napi�cia, pospiesznie wr�ci� do sterowni. Usiad� w fotelu obok Orry�ego i Shinga i zapi�� pasy.

Wystartowali na silnikach j�drowych�� nap�d �wietlny m�g� zosta� w��czony dopiero po opuszczeniu orbity Ziemi. Wznie�li si� �agodnie i po kilku sekundach pozostawili za sob� atmosfer�. Przes�ony ekran�w otwar�y si� automatycznie i Falk-Ramarren zobaczy� opadaj�c� w d� Ziemi�: ogromny, mroczny, niebieskawy �uk, zwie�czony b�yszcz�c� obr�cz� �wiat�a. W chwil� p�niej statek wyszed� z cienia Ziemi w niesko�czony blask S�o�ca.

Opuszcza� dom czy te� wraca� do domu?

Na ekranie, na tle gwiezdnego py�u, jak klejnot na wielkim wzorcu zal�ni� przez chwil� z�oty sierp wstaj�cego ponad Wschodnim Oceanem �witu. Potem klejnot i wzorzec zatrz�s�y si� i rozpad�y w kawa�ki�� male�ki statek przekroczy� barier� i wyrwa� si� z czasu. I wraz z nimi przemkn�� przez ciemno��.