Po �mierci Rolnika Flinta z Doliny �rodkowej, wdowa po nim pozosta�a sama na gospodarstwie. Jej syn wyruszy� na morze, a c�rka po�lubi�a kupca z Yalmouth i oboje rzadko bywali na D�bowej Farmie.

M�wiono o tej kobiecie, �e by�a kim� wa�nym w dalekim kraju, z kt�rego pochodzi�a. Mag Ogion odwiedza� j� cz�sto, ale to akurat nie dowodzi�o niczego, poniewa� Ogion odwiedza� niemal wszystkich.

Nosi�a obco brzmi�ce imi�, ale Flint m�wi� do niej Goha�� tak na wyspie Gont nazywaj� niewielkiego, bia�ego paj�ka. Imi� to pasowa�o do niej, poniewa� by�a drobnej budowy, mia�a bia�� sk�r� i doskonale prz�d�a kozi� we�n� i owcze runo.

Po m�u odziedziczy�a stado owiec, ziemi�, na kt�rej si� pas�y, cztery pola, sad grusz, dwie chaty dzier�awc�w i stary kamienny dom pod d�bami. Na terenie jej niewielkiej posiad�o�ci znajdowa� si� te� cmentarz, gdzie pochowano Flinta.

��Zawsze mieszka�am w�r�d grob�w�� m�wi�a do swojej c�rki.

��Matko, prosz�, zamieszkaj z nami w mie�cie!�� nalega�a Apple.

��Mo�e p�niej, kiedy przyjd� na �wiat dzieci i b�dziecie potrzebowali kogo� do pomocy�� odpowiedzia�a, przygl�daj�c si� z przyjemno�ci� szarookiej c�rce.�� Ale nie teraz. Dobrze wam beze mnie, a ja nie chc� st�d odchodzi�.

Zamkn�a drzwi i stan�a po�rodku kuchni. Zapada� zmierzch, a ona przypomina�a sobie m�a, jak st�paj�c po kamiennych p�ytach posadzki podchodzi� do lampy, krzesa� iskr� i po chwili kr�g �wiat�a roztacza� si� powoli, coraz szerzej i szerzej.

��Przywyk�am ju� do mieszkania w cichym domu�� pomy�la�a zapalaj�c lamp�.

Pewnego upalnego popo�udnia stara przyjaci�ka wdowy, Lark�� co znaczy skowronek�� przybieg�a z wioski zakurzon� drog�.

��Goha�� zawo�a�a z daleka, widz�c kobiet� piel�c� grz�dk� fasoli.�� Goha, zdarzy�o si� co� z�ego. Co� bardzo z�ego. Czy mo�esz przyj��?

��Tak�� odrzek�a wdowa.�� A c� takiego si� sta�o?

Lark nie mog�a z�apa� tchu. By�a niem�od� i t�gaw� kobiet�, do kt�rej dawne imi� zupe�nie ju� nie pasowa�o. Kiedy�, w m�odo�ci�� wbrew opinii wszystkich wie�niak�w�� okaza�a swoj� przyja�� bia�ej kargijskiej wied�mie, kt�r� Flint sprowadzi� do domu. Odt�d ju� zawsze by�y przyjaci�kami.

��Poparzone (kiecko�� oznajmi�a w ko�cu Lark.

��Czyje?

��W��cz�g�w.

Goha posz�a zamkn�� bram� zagrody i obie kobiety ruszy�y w stron� wsi. Lark ca�� drog� m�wi�a. Posapywa�a ci�ko i co chwil� ociera�a twarz, do kt�rej przylepia�y si� wiruj�ce w powietrzu py�ki traw, obficie porastaj�cych pobocze drogi.

��Obozowali na ��kach nad rzek�, przez ca�y miesi�c. M�czyzna, kt�ry podawa� si� za druciarza, jaka� kobieta i jeszcze jeden m�czyzna, m�odszy. Wiesz, pe�no si� teraz w��czy takich band, mniejszych lub wi�kszych. Trzeba dobrze zamyka� drzwi i radz� ci, �eby� to robi�a. Ci tutaj te� wygl�dali nieszczeg�lnie. �adne z nich nie pracowa�o. Kradn�, �ebrz� albo �yj� kosztem tej kobiety. Ch�opcy znad rzeki p�acili jej �ywno�ci�. By�am w�a�nie na podw�rzu, kiedy przyszed� ten m�ody m�czyzna. Powiedzia�, �e dziecko jest chore. W�a�ciwie wcze�niej nie zdawa�am sobie sprawy, �e jest jeszcze z nimi dziecko. Zawsze jako� wymyka�o si� z pola widzenia. No, wi�c pytam, czy ono ma gor�czk�, a ten typ m�wi: �Poparzy�a si� rozpalaj�c ogie�. Zanim zd��y�em przygotowa� si� do wyj�cia, on znikn��. Posz�am nad rzek�, ale tam te� ju� nikogo nie by�o. Ani tych ludzi, ani ich rzeczy. Tli�o si� jeszcze ognisko, a tu� przy nim le�a�a�

Lark zamilk�a na chwil�. Patrzy�a wprost przed siebie, nie na Goh�.

��Nie przykryli jej nawet kocem�� powiedzia�a w ko�cu. Ruszy�a wielkimi krokami.

��Zosta�a wepchni�ta do p�on�cego ogniska�� doda�a. Prze�yka�a �zy i �ciera�a lepkie nasiona ze swej rozgrzanej twarzy.�� Mo�na by pomy�le�, �e sama wpad�a, ale gdyby by�a przytomna, pr�bowa�aby si� ratowa�. Pewnie j� bili, pomy�leli, �e umar�a i chcieli ukry� to, co zrobili, wi�c�

Zn�w si� zatrzyma�a, a po chwili ruszy�a.

��Mo�e to nie on. Mo�e on j� wyci�gn��. Ostatecznie przyszed� po pomoc dla niej. Musia� by� ojcem. Nie wiem. To nie ma znaczenia. Kto ma wiedzie�? Kto ma si� troszczy� o to dziecko? Dlaczego robimy to, co robimy?

��Czy b�dzie �y�a?�� zapyta�a Goha niskim g�osem.

��Mog�aby�� odrzek�a Lark.�� Mog�aby �mia�o �y�. Po chwili doda�a:�� Nie wiem, dlaczego musia�am przyj�� do ciebie. Jest tam Ivy. Nic ju� nie mo�na zrobi�.

��Mog�abym pojecha� do Yalmouth, po Beecha.

��On te� nic nie poradzi. To jest poza� poza zasi�giem naszej pomocy. Ogrza�am j�. Ivy poda�a jej wywar leczniczy i u�pi�a j� zakl�ciem snu. Zanios�am j� do domu. Musi mie� sze�� czy siedem lat, a nie wa�y nawet tyle, co dwuletnie dziecko. Ca�y czas jest nieprzytomna. I tak dziwnie oddycha. Wiem, �e nie mo�esz w niczym pom�c, ale potrzebowa�am ci�.

��Chc� tam p�j�栗 rzek�a Goha. Ale przed wej�ciem do chaty na chwil� wstrzyma�a oddech.

Dzieci wys�ano na dw�r, w domu panowa�a cisza. Dziewczynka le�a�a nieprzytomna w ��ku Lark. Wiejska czarownica, Ivy posmarowa�a mniejsze oparzenia ma�ci� z li�ci oczaru i �lekarstwa�� na-wszystko�. Nie dotyka�a prawej strony twarzy i g�owy oraz prawej r�ki, kt�re by�y zw�glone do ko�ci. Nakre�li�a nad ��kiem run Pirr i na tym poprzesta�a.

��Czy mo�esz co� zrobi�?�� zapyta�a szeptem Lark.

Goha sta�a patrz�c na poparzone dziecko. Potrz�sn�a g�ow�.

��Nauczy�a� si� sztuki uzdrawiania na szczycie g�ry, prawda?�� B�l, wstyd i w�ciek�o�� przemawia�y przez Lark, �ebrz�c� o pomoc.

��Nawet Ogion nie potrafi�by jej uzdrowi栗 rzek�a wdowa.

Lark odwr�ci�a si� i zap�aka�a. Goha obj�a j� i pog�aska�a po siwych w�osach.

Czarownica Ivy nadesz�a z kuchni, posy�aj�c w stron� Gohy gniewne spojrzenie. Mimo, �e wdowa nie rzuca�a urok�w i nie u�ywa�a zakl��, m�wiono, �e kiedy po raz pierwszy przyby�a na wysp� Gont, mieszka�a w Re Albi jako wychowanka maga i �e zna�a Arcymaga z Roke. Bez w�tpienia w�ada�a obcymi i tajemniczymi mocami. Zazdrosna ojej przywileje czarownica podesz�a do ��ka i zacz�a si� przy nim krz�ta�. W ma�ej miseczce uformowa�a kopczyk z zi� i wstawi�a to do ognia. Cuchn�cy dym zmusi� dziewczynk� do kaszlu. Przebudzi�a si�. Le�a�a teraz oddychaj�c z trudem, a jej zmaltretowanym cia�kiem wstrz�sa�y konwulsje.

Zdrowym okiem spojrza�a na Goh�. Ta podesz�a, uj�a lew� d�o� dziecka i powiedzia�a w swojej rodzimej mowie:

��S�u�y�am im i odesz�am od nich. Ale nie pozwol�, by zabrali ciebie.

Dziecko patrzy�o przed siebie i z trudem pr�bowa�o oddycha�.

Ponad rok p�niej, kiedy po D�ugim Ta�cu noce sta�y si� kr�tkie, a dni upalne, drog� wiod�c� do Doliny �rodkowej nadszed� pos�aniec, rozpytuj�cy o wdow� imieniem Goha. Ludzie z wioski wskazali mu �cie�k� i p�nym popo�udniem dotar� na D�bow� Farm�. By� to m�czyzna o ostrych rysach i bystrych oczach. Spojrza� na Goh�, potem na owce w zagrodzie i powiedzia�:

���adne jagni�ta. Mag z Re Albi posy�a po ciebie.

��Wys�a� ciebie?�� zapyta�a Goha tonem pe�nym niedowierzania i rozbawienia. Kiedy Ogion jej potrzebowa�, potrafi� znale�� lepszych pos�a�c�w�� or�a lub tylko g�os wymawiaj�cy jej imi�.

M�czyzna skin�� g�ow�.

��Jest chory�� oznajmi�.�� Czy chcia�aby� sprzeda� kt�re� z jagni�t?

��Mog�abym. Porozmawiaj z pasterzem, je�li chcesz. Jest tam, przy p�ocie. Czy masz ochot� na kolacj�? Mo�esz zosta� tu na noc, ale ja ruszam w drog�.

��Dzi� wieczorem?

Tym razem w jej lekko pogardliwym spojrzeniu nie by�o rozbawienia.

��Nie b�d� czeka� z za�o�onymi r�kami�� odpar�a. Przez chwil� rozmawia�a ze starym pasterzem imieniem Clearbrook, a potem odwr�ci�a si� i posz�a w stron� domu. Pos�aniec pod��y� za ni�.

Weszli do kuchni. Na widok go�cia dziewczynka, kt�rej si� przygl�da�, szybko odwr�ci�a wzrok od podawanego jej mleka, chleba, sera i zielonej cebuli. Odesz�a nie m�wi�c ani s�owa.

Wkr�tce przygotowa�y si� do podr�y, zabieraj�c jedynie lekkie sk�rzane tobo�ki. Pos�aniec wyszed� za nimi i wdowa zamkn�a dok�adnie drzwi.

Wyruszyli razem, on�� w interesach, gdy� rol� pos�a�ca pe�ni� przy okazji. W�a�ciwym celem jego podr�y by� zakup hodowlanego tryka dla w�adcy Re Albi. Kobieta i dziewczynka po�egna�y m�czyzn� na rozwidleniu dr�g. On poszed� w stron� wioski, a one na p�noc i potem na zach�d podn�em G�ry Gont.

Sz�y, dop�ki nie zapad� d�ugi letni zmierzch. Opu�ci�y wtedy w�ski trakt i rozbi�y ob�z w dolinie nad potokiem, kt�ry p�yn�� bystro i cicho, odbijaj�c blade wieczorne niebo pomi�dzy zaro�lami kar�owatych wierzb. Goha urz�dzi�a legowisko z suchej trawy i li�ci wierzby, umie�ci�a na nim dziecko i owin�a je kocem.

��Teraz�� rzek�a�� jeste� kokonem. Rankiem wyjdziesz z niego i b�dziesz motylem.

Nie rozpala�a ognia. Le�a�a w swoim schronieniu obok dziecka, przygl�da�a si� gwiazdom i s�ucha�a tego, co szepta� strumie�. Wkr�tce zasn�a.

Kiedy obudzi�y si� w porannym ch�odzie przed �witem, Goha rozpali�a niewielkie ognisko i podgrza�a misk� wody, aby przygotowa� owsiany kleik dla dziecka i siebie. Ma�y, dr��cy motylek wyszed� ze swego kokonu. Goha och�odzi�a misk� w pokrytej ros� trawie tak, aby dziecko mog�o j� utrzyma� i pi� z niej. Wsch�d ja�nia� ponad wysok�, ciemn� kraw�dzi� g�ry, kiedy wyruszy�y w dalsz� drog�.

Przez ca�y dzie� sz�y wolno, bowiem dziecko by�o bardzo s�abe. Kobieta nie by�a w stanie nie�� dziewczynki, ale uprzyjemnia�a jej drog� opowiadaj�c historie.

��Odwiedzimy pewnego cz�owieka, starca zwanego Ogionem�� zacz�a. Z trudem pokonywa�y w�sk� �cie�k�, wij�c� si� w g�r� poprzez lasy.�� Jest m�drcem i czarodziejem. Czy wiesz, kto to jest czarodziej, Therru?

Je�li dziewczynka mia�a kiedy� inne imi�, nie zna�a go albo nie chcia�a go zdradzi�. Goha nazywa�a j� Therru.

Dziecko potrz�sn�o g�ow�.

��No c�, w�a�ciwie ja te� nie wiem�� powiedzia�a kobieta.�� Ale wiem, co oni potrafi� zrobi�. Kiedy by�am m�oda, starsza od ciebie, ale m�oda, Ogion by� moim ojcem tak samo, jak teraz ja jestem twoj� matk�. Opiekowa� si� mn� i stara� si� nauczy� mnie tego, co powinnam wiedzie�. Zostawa� ze mn� nawet wtedy, kiedy wola� by� sam. Lubi� w�drowa� po drogach, po lasach i dzikich zak�tkach. Przemierzy� t� g�r� wzd�u� i wszerz, przygl�daj�c si�, s�uchaj�c. Zawsze s�ucha�, wi�c zwano go Milcz�cym. Ze mn� jednak rozmawia�. Opowiada� mi historie. Nie tylko te wspania�e opowie�ci, kt�re poznaje ka�dy, o bohaterach, kr�lach i rzeczach, jakie zdarzy�y si� dawno temu i daleko st�d, lecz historie, kt�re zna� tylko on.�� Przez chwil� sz�a w milczeniu.�� Opowiem ci teraz jedn� z tych historii:

Jedn� z rzeczy, kt�re potrafi� czyni� czarnoksi�nicy, jest przeobra�enie si� w co� innego, przybieranie innej formy. Nazywaj� to Przemian�. Zwyczajny czarodziej potrafi sprawi�, �e wygl�da jak kto� inny albo jak zwierz�. Po prostu nie jeste� pewna, co widzisz. Jak gdyby za�o�y� mask�. Ale czarnoksi�nicy i magowie mog� uczyni� wi�cej. Potrafi� sta� si� mask�, potrafi� naprawd� zmieni� si� w inn� istot�. Tak wi�c czarnoksi�nik, gdyby chcia� przep�yn�� morze, a nie mia� �odzi, m�g�by przemieni� si� w mew� i przelecie� na drugi brzeg. Musi jednak uwa�a�. Kiedy zostaje ptakiem, zaczyna my�le� jak ptak i zapomina, jak my�li cz�owiek. M�g�by wi�c pozosta� mew� i nigdy ju� nie by� cz�owiekiem. Ludzie m�wi�, �e �y� kiedy� pewien wielki czarnoksi�nik, kt�ry lubi� zmienia� si� w nied�wiedzia. Czyni� to zbyt cz�sto i w ko�cu sta� si� nied�wiedziem. Zabi� swojego synka. Trzeba by�o schwyta� go i u�mierci�.

Ogion mia� te� zwyczaj �artowa� na ten temat. Pewnego razu, gdy myszy dosta�y si� do jego spi�arnii i zrujnowa�y zapasy sera, schwyta� jedn� z nich za pomoc� male�kiego zakl�cia, podni�s� zwierz�tko w g�rꠗ w ten spos�b�� i patrz�c mu w oczy, rzek�:

��M�wi�em ci, �eby� nie udawa� myszy!

Przez chwil� my�la�am, �e m�wi powa�nie�

Ot� historia, kt�r� ci opowiem, m�wi o czym� w rodzaju zmiany kszta�tu, cho� Ogion twierdzi�, �e to przekracza znane mu poj�cie przemiany, gdy� polega na wcieleniu si� w dwie istoty r�wnocze�nie i w tej samej postaci. M�wi�, �e to przekracza mo�liwo�ci czarnoksi�nik�w. Jednak spotka� si� z tym w ma�ej wiosce na p�-nocno-zachodnim wybrze�u Gontu, w miejscu zwanym Kemay. �y�a tam kobieta, stara rybaczka, kt�ra, cho� nie by�a wied�m�, uk�ada�a pie�ni. Oto, w jaki spos�b Ogion us�ysza� o niej. W�drowa� kiedy� brzegiem morza w tamtej okolicy i us�ysza�, �e kto� �piewa w czasie pracy:

Ogion nigdy przedtem nie s�ysza� tej pie�ni, zacz��, wi�c wypytywa�, sk�d ona pochodzi. W ko�cu dotar� do kogo�, kto wyja�ni� mu:

��Och, to jedna z pie�ni Kobiety z Kemay.

Pow�drowa�, wi�c dalej do Kemay, ma�ego portu rybackiego. Odnalaz� dom tej kobiety i zapuka� do drzwi swoj� lask�.

Pami�tasz, co m�wi�am ci o imionach? Teraz jeste� moj� Therru, ale kiedy b�dziesz starsza, otrzymasz inne imi�, kt�re wszyscy b�d� znali i kt�rego b�d� u�ywali. Jednak, kiedy wkroczysz w wiek dojrza�y, zostanie ci nadane twoje imi� prawdziwe. Uczyni to kto� obdarzony prawdziw� moc�, czarnoksi�nik lub mag, gdy� tylko oni maj� moc nazywania. B�dzie to imi�, kt�rego by� mo�e nigdy nie wyjawisz innej osobie, poniewa� zawarta jest w nim twoja istota. Stanowi ono twoj� si�� i moc. Mo�esz je zdradzi� tylko komu�, kogo darzysz absolutnym zaufaniem, bowiem ten, kto zna twoje imi�, ma nad tob� w�adz�. Bez twojej wiedzy mo�e je pozna� tylko czarnoksi�nik. On zna wszystkie imiona.

A wi�c Ogion, kt�ry jest wielkim magiem, stan�� u drzwi ma�ego domku nie opodal przystani. Kiedy kobieta otworzy�a drzwi, Ogion cofn�� si�, uni�s� r�k� ze swoj� d�bow� lask�, jakby pr�bowa� os�oni� si� przed �arem ognia i ze zdumieniem i strachem wypowiedzia� g�o�no prawdziwe imi� tej kobiety�� �Smok!�

Opowiada� mi, �e w pierwszej chwili ujrza� jedynie blask ognia, po�ysk z�otych �usek i pazur�w oraz olbrzymie smocze oczy. Ludzie m�wi�, �e nie wolno patrze� w smocze �renice. Potem obraz znikn�� i Ogion nie widzia� ju� smoka, tylko star�, przygarbion� rybaczk� o wielkich d�oniach. Spojrza�a na niego tak, jak on patrzy� na ni� i rzek�a:

��Wejd�, panie Ogionie.

Wszed� wi�c do �rodka, a kobieta poda�a mu zup� rybn�. Zjedli, a potem rozmawiali przy ogniu. Pomy�la�, �e staruszka musi by� mistrzyni� przemian, ale nie wiedzia�, czy jest kobiet�, kt�ra umie zmienia� si� w smoka, czy smokiem potrafi�cym przemienia� si� w kobiet�.

��Jeste� kobiet� czy smokiem?�� zapyta� wreszcie.

��Znam pewn� opowie��. Za�piewam ci j��� zaproponowa�a, ignoruj�c jego pytanie.

Goha i Therru zatrzyma�y si� na chwil�, aby odpocz��, po czym ruszy�y dalej. Sz�y bardzo wolno, gdy� droga wznosi�a si� stromo mi�dzy �ci�tymi brzegami kamiennego nawisu, poprzez zaro�la, w kt�rych �piewa�y cykady ogarni�te letni� gor�czk�.

Oto, wi�c historia, kt�r� rybaczka za�piewa�a Ogionowi.

Kiedy Segoy wyd�wign�� z morza wyspy �wiata, smoki by�y pierworodnymi dzie�mi ziemi i wiatru wiej�cego ponad l�dem. Tak m�wi Pie�� Stworzenia. Ale pie�� kobiety opowiada�a r�wnie� o tym, �e smok i cz�owiek byli wtedy jednym. Stanowili jedn� ras�, skrzydlatych ludzi, m�wi�cych Prawdziw� Mow�.

Byli pi�kni, silni, m�drzy i wolni.

Jednak�e z czasem wszystko si� zmienia. Niekt�rzy spo�r�d ludzi-smok�w stawali si� coraz wi�kszymi mi�o�nikami lotu i dziko�ci. Coraz mniej interesowali si� tworzeniem, nauk� i wiedz�. Pragn�li jedynie lata栗 wci�� dalej i dalej, beztroscy w poszukiwaniu coraz wi�kszej wolno�ci.

Inni ludzie-smoki niewiele dbali o latanie, natomiast gromadzili skarby. Wznosili domy i twierdze i wszystko to przekazywali swoim dzieciom. Im wi�cej posiadali, tym bardziej obawiali si� dzikich, kt�rzy mogli przyby� i zniszczy� ich dobra.

Dzicy nie l�kali si� niczego, ale niczego te� si� nie uczyli. Poniewa� byli nieustraszeni i ciemni, gin�li w sid�ach zastawionych przez Bezskrzyd�ych. Przylatywali jednak inni dzicy, aby podpala� wspania�e budowle, sia� zniszczenie i �mier�.

Przera�eni Bezskrzydli starali si� ukry� przed napastnikami, a kiedy zabrak�o ju� bezpiecznych kryj�wek, postanowili uciec. Zbudowali �odzie i po�eglowali na wsch�d, jak najdalej od zachodnich wysp, gdzie pot�ni Skrzydlaci toczyli wojn� pomi�dzy zrujnowanymi wie�ami miast.

Tak wi�c ci, kt�rzy byli jednocze�nie smokami i lud�mi, dali pocz�tek dw�m rodzajom. Jeden�� dziki, zach�anny i gniewny�� �yje rozproszony na wyspach Rubie�y Zachodnich. Drugi zamieszkuje miasta i osady na Wyspach Wewn�trznych oraz ca�e po�udnie i wsch�d. W�r�d tego rodzaju znale�li si� tacy, kt�rzy ocalili wiedz� ludzi-smok�w�� Prawdziw� Mow� Tworzenia. I to s� w�a�nie czarnoksi�nicy. Niekt�rzy z nich wiedz�, �e byli niegdy� tak�e smokami. Opowiadaj� oni, �e kiedy pierwotna rasa zaczyna�a si� dzieli�, niekt�rzy posiadaj�cy jeszcze dawn� posta� udali si� nie na wsch�d, lecz na zach�d i przez Morze Otwarte dotarli a� na drug� stron� �wiata. �yj� tam w pokoju�� pot�ne skrzydlate istoty, zar�wno dzikie, jak i m�dre, o ludzkim umy�le i smoczym sercu. I rybaczka za�piewa�a tak:

Taka by�a historia opowiedziana w pie�ni Kobiety z Kemay.

W�wczas Ogion zwr�ci� si� do niej:

��Kiedy zobaczy�em ci� pierwszy raz, ujrza�em twoj� prawdziw� natur�. Ta kobieta, kt�ra siedzi po drugiej stronie paleniska, nie jest niczym wi�cej ni� sukni�, kt�r� nosi.

Lecz ona potrz�sn�a g�ow�, za�mia�a si� i odrzek�a:

��Gdyby� to by�o takie proste!

Niebawem Ogion powr�ci� do Re Albi, a kiedy opowiada� mi t� histori�, doda�:

��Od tamtego dnia zastanawiam si�, czy rzeczywi�cie ktokolwiek, cz�owiek albo smok, dotar� na zach�d dalszy ni� zach�d; kim jeste�my i gdzie le�y nasza jedno��

��Zg�odnia�a�, Therru? Tam w g�rze, na zakr�cie, jest chyba dobre miejsce na post�j. Mo�e uda si� nam zobaczy� stamt�d Port Gont. To wielkie miasto, wi�ksze nawet ni� Yalmouth. Kiedy dojdziemy do tego zakr�tu, usi�dziemy i odpoczniemy troszeczk�.

Rzeczywi�cie mog�y stamt�d zobaczy� rozleg�e lesiste zbocza i ��k� dochodz�c� do miasta. Widzia�y te� strome ska�y, kt�re strzeg�y wej�cia do zatoki i, male�kie z tej odleg�o�ci, �odzie ko�ysz�ce si� na ciemnej tafli wody. Daleko przed nimi widnia�o urwisko Overfell, na kt�rym le�a�o Sokole Gniazdo.

Therru nie skar�y�a si�, �e jest zm�czona, ale potrz�sn�a g�ow�, kiedy Goha zapyta�a, czy mog� rusza� dalej. Od czasu �niadania w dolinie przeby�y d�ug� drog� i to w doskwieraj�cym upale.

Napi�y si� wody i Goha poda�a dziecku woreczek z rodzynkami i orzechami.

��Jeste�my ju� blisko miejsca, do kt�rego zmierzamy�� powiedzia�a�� i chcia�abym dotrze� tam przed zmrokiem. Pragn� zobaczy� Ogiona. Wiem, �e jeste� zm�czona, ale p�jdziemy wolno. Tam b�dziemy bezpieczne, no i b�dzie ciep�o. We� ten woreczek, wetknij go za pasek. Rodzynki dodadz� si�y twoim nogom. Czy chcia�aby� mie� laskꠗ jak czarnoksi�nik�� kt�ra pomog�aby ci w marszu?

Therru skin�a g�ow�. Goha wyj�a n� i odci�a silny p�d leszczyny dla dziecka, a od le��cej przy drodze olchy oderwa�a ga���, aby zrobi� kij dla siebie.

Ruszy�y wolno w dalsz� drog�. Themi jad�a rodzynki, a Goha �piewa�a pie�ni mi�osne, pasterskie i ballady, kt�rych nauczy�a si� w Dolinie �rodkowej. Nagle urwa�a, podnosz�c r�k� w ostrzegawczym ge�cie.

Czterej m�czy�ni na drodze ju� je zauwa�yli. Goha wiedzia�a, �e jedyne, co ona i Therru mog� teraz zrobi�, to przej�� obok tych ludzi nie zwracaj�c na nich uwagi.

��Podr�ni�� powiedzia�a cicho do Therru, nie przerywaj�c marszu. Palce zacisn�a mocno na olchowym kiju.

To, co m�wi�a Lark o bandach i z�odziejach, nie by�o tylko skarg�, jak� podnosi ka�de pokolenie na to, �e nic nie jest ju� takie jak dawniej i �e �wiat zmienia si� na niekorzy��. W ci�gu kilku ostatnich lat w miastach i na prowincji Gontu zrobi�o si� niebezpiecznie. M�odzi m�czy�ni nadu�ywali go�cinno�ci w�asnego ludu�� kradli i sprzedawali to, co ukradli. N�dza sta�a si� powszechna tam, gdzie wcze�niej by�a rzadko�ci�, a zrozpaczeni �ebracy nierzadko uciekali si� do przemocy. Kobiety ba�y si� chodzi� samotnie ulicami i go�ci�cami. Wiele dziewcz�t uciek�o, aby przy��czy� si� do band z�odziei i k�usownik�w. Po jakim� czasie wraca�y do dom�w�� ponure, posiniaczone i brzemienne. W�r�d wiejskich czarodziei i czarownic kr��y�y wie�ci, �e i w ich fachu �le si� dzieje: czary, kt�re zawsze uzdrawia�y, przesta�y leczy�; zakl�cia odnajduj�ce nie znajdowa�y niczego lub rzecz niew�a�ciw�; napoje mi�osne doprowadza�y m�czyzn do sza�u�� nie wywo�ywa�y po��dania, lecz mordercz� zazdro��. Pojawi�o si� wielu oszust�w, kt�rzy nie znaj�c sztuki magii, nie�wiadomi jej praw i niebezpiecze�stw wynikaj�cych z ich �amania, obiecywali ludziom cudowne bogactwa zdrowie, a nawet nie�miertelno��.

Ivy, czarownica z wioski, z kt�rej pochodzi�a Goha, wspomina�a o tajemniczym os�abieniu magii, a potwierdza� to Beech, czarodziej z Yalmouth. By� to przenikliwy i skromny m�czyzna, kt�ry pom�g� Ivy z�agodzi� b�l i wyleczy� oparzenia Therru. Powiedzia� wtedy do Gony:

��My�l�, �e czas, w kt�rym zdarzaj� si� takie rzeczy jak te, musi by� czasem upadku. Ile� stuleci min�o, odk�d w Havnorze by� kr�l? To nie mo�e tak trwa�. Musimy si� zjednoczy� albo b�dziemy zgubieni, bo wyst�pimy przeciwko sobie�� wyspa przeciwko wyspie, cz�owiek przeciwko cz�owiekowi, ojciec przeciwko dziecku��� Popatrzy� na ni� nieco nie�mia�o bystrym, przenikliwym wzrokiem.�� Pier�cie� Erreth-Akbego zosta� zwr�cony Wie�y Havnor�� rzek�.�� Wiem, kto go tam przywi�z�� To by� niew�tpliwie znak nadej�cia nowej ery! Lecz nie wykorzystali�my tego. Nie mamy kr�la. Nie jeste�my razem. Musimy odnale�� nasze serce, nasz� si��. Mo�e Arcymag zacznie wreszcie dzia�a慠� I po chwili doda� tonem wyja�nienia:�� Ostatecznie, pochodzi z Gontu. Nie nadesz�a jednak wie�� o �adnym czynie Arcymaga ani o jakimkolwiek nast�pcy Tronu w Havnorze, a sprawy sz�y coraz gorzej. Dlatego wi�c Goha odczu�a strach, a zarazem w�ciek�o��, gdy zobaczy�a, jak czterej m�czy�ni ustawiaj� si� po obu stronach drogi. Z pochylon� g�ow�, Therru sz�a blisko Gony, nie chwyci�a jej jednak za r�k�.

Jeden m�czyzna, z czarnymi w�sami opadaj�cymi na usta, wyszczerzy� z�by w szyderczym u�miechu.

��Hej, tam!�� zacz��, ale Goha mu przerwa�a.

��Precz z mojej drogi!�� krzykn�a, unosz�c sw�j olchowy kij, jakby by�a to laska czarodzieja.�� Id� do Ogiona!�� Zdecydowanym krokiem przesz�a mi�dzy m�czyznami, a Therru truchtem bieg�a obok niej. M�czy�ni stan�li bez ruchu. By� mo�e imi� Ogiona wci�� jeszcze mia�o w sobie moc, czy te� mia�a j� Goha albo dziewczynka. Kiedy min�y m�czyzn, jeden z nich powiedzia�: �Widzieli�cie to?��� splun�� i uczyni� znak odwracaj�cy urok.

��Wied�ma i jej potworny dzieciak�� powiedzia� drugi.�� Niech id�!

M�czyzna w sk�rzanej czapce i kaftanie przez chwil� sta�, patrz�c za nimi. Wida� by�o, �e ma ochot� p�j�� ich �ladem. Pozostali jednak zbierali si� do drogi, kt�ry� krzykn��: �Chod�, Handy� i ruszyli przed siebie.

Kiedy Goha i Therru znikn�y za zakr�tem drogi, przy�pieszy�y kroku. Kobieta wzi�a dziewczynk� na r�ce i nios�a j� przez jaki� czas. Zm�czy�a si� jednak szybko, postawi�a dziecko na ziemi i znowu sz�y trzymaj�c si� za r�ce, najszybciej jak mog�y.

��Jeste� czerwona�� powiedzia�a Therru.�� Jak ogie�. M�wi�a rzadko i niewyra�nie, bardzo chrapliwym g�osem, ale Goha potrafi�a j� zrozumie�.

��Jestem z�a�� odrzek�a Goha z pewnym rozbawieniem.�� Kiedy jestem z�a, robi� si� czerwona. Jak wy, czerwoni ludzie, wy barbarzy�cy z zachodnich krain� Sp�jrz, przed nami jest miasteczko, to b�dzie Oak Springs. To jedyna miejscowo�� przy tej drodze. Zatrzymamy si� tam i odpoczniemy chwil�. Mo�e dostaniemy troch� mleka. A potem, je�li b�dziemy mog�y i�� dalej, je�eli b�dziesz pewna, �e mo�esz i�� dalej a� do Sokolego Gniazda, to p�jdziemy i znajdziemy si� tam przed zmrokiem.

Dziewczynka skin�a g�ow�. Zjad�a troch� rodzynek i orzech�w i podj�y mozoln� w�dr�wk�.

S�o�ce dawno ju� zasz�o, kiedy dotar�y do miasteczka i do domu Ogiona na szczycie urwiska. Nad morzem migota�y ju� pierwsze gwiazdy. Ch�odny wiatr ko�ysa� niskimi trawami. W oknie ma�ego domu dr�a�o nie�mia�e �wiate�ko. Gdzie� na pastwisku zabecza�a koza.

Goha postawi�a oba kije przed wej�ciem i zapuka�a. Nikt nie odpowiedzia�.

Pchn�a drzwi. Ogie� w palenisku wygas�, ale lampka oliwna stoj�ca na stole rozsiewa�a dooko�a nik�y blask. Z siennika w k�cie izby dobieg� zm�czony g�os Ogiona:

��Wejd�, Tenar.

Kobieta przygotowywa�a dziecku pos�anie, dorzuci�a drew do ognia i w ko�cu usiad�a na pod�odze obok siennika Ogiona.

��Nikt si� tob� nie opiekuje�� powiedzia�a.

��Odes�a�em ich�� wyszepta�.

Jego twarz by�a ciemna i surowa jak zawsze, lecz teraz okolona bia�ymi i wiotkimi w�osami. Patrzy� na Tenar oczyma pozbawionymi blasku.

��Mog�e� tu umrze�, sam jeden�� powiedzia�a gwa�townie.

��Pom� mi to zrobi栗 odrzek� starzec.

��Jeszcze nie�� poprosi�a, pochylaj�c si� i przyciskaj�c czo�o do jego d�oni.

��Nie dzi��� zgodzi� si�.�� Jutro.

Znalaz� do�� si�y, aby podnie�� r�k� i pog�adzi� kobiet� po w�osach.

Wyprostowa�a si�. Ogie� ju� si� rozpali� i jego blask igra� z cieniami na �cianach i niskim suficie.

��Gdyby przyszed� Ged��� mrukn�� starzec.

��Czy pos�a�e� po niego?

��On jest zgubiony�� rzek� Ogion.�� Chmura. Mg�a ponad l�dami. Pow�drowa� na zach�d. Niesie ga��zk� jarz�biny. Do wn�trza mrocznej mg�y. Nie ma mojego Geda.

��Nie, nie�� szepn�a.�� On wr�ci.

Milczeli. Powoli przenika�o ich ciep�o ognia. Tenar rozmasowa-�a sobie obola�e stopy i ramiona�� nareszcie mog�a odpocz�� po ca�odziennej w�dr�wce. Stary czarnoksi�nik osun�� si� w dr��cy p�sen.

Tenar wsta�a, nagrza�a wody i zmy�a z siebie py� drogi. Napi�a si� mleka, zjad�a kawa�ek chleba, kt�ry znalaz�a w spi�ami Ogiona, po czym usiad�a przy pos�aniu czarnoksi�nika. Przygl�da�a si� jego twarzy. Siedzia�a tak, zamy�lona, jak przed laty pewna dziewczyna, kt�ra �yj�c w�r�d ponurych mur�w �wi�tyni wiedzia�a o sobie jedynie tyle, �e jest Po�art��� kap�ank� i s�ug� Mocy Ciemno�ci. Pami�ta�a te� kobiet� z farmy, kt�ra w�r�d ciszy nocy, s�uchaj�c spokojnych oddech�w m�a i dzieci, cieszy�a si� kr�tkimi chwilami samotno�ci. I by�a te� wdowa, kt�ra przyprowadzi�a tu poparzone dziecko, a teraz siedzia�a przy umieraj�cym starcu. Czeka�a na powr�t m�czyzny, tak jak od zarania dziej�w czekaj� wszystkie kobiety.

Ogion nie nazwa� jej ani s�ug�, ani �on�, ani wdow�. I nie zrobi� tego Ged, kiedy�, w mroku Grobowc�w. Ani�� jeszcze dawniej�� matka. Matka, kt�ra by�a jedynie wspomnieniem ciep�a ognia p�on�cego w kominie. Matka, kt�ra nada�a jej imi�.

��Jestem Tenar�� szepn�a. P�omie�, obejmuj�cy such� ga��zk� sosny, wystrzeli� w g�r� jaskrawo��tym j�zykiem ognia.

Ogion oddycha� z trudem, spa� niespokojnie. Tenar te� w ko�cu zasn�a, ale przebudzi�a si�, kiedy us�ysza�a g�os starca.

��A zatem jeste� tutaj? Widzia�e� go?

Kiedy Tenar wsta�a, �eby podsyci� ogie�, Ogion znowu zacz�� m�wi�. Sprawia�o to wra�enie, jakby spotka� przyjaciela z lat dziecinnych�� m�wi� g�osem ch�opca.

��Pr�bowa�em jej pom�c, ale run�� dach. Spad� na nich. To by�o straszne trz�sienie ziemi.

Tenar s�ucha�a�� ona r�wnie� widzia�a trz�sienie ziemi.

��Pr�bowa�em pom�c!�� krzykn�� ch�opiec g�osem cierpi�cego starca.

Ogion westchn�� g��boko i uspokoi� si�.

O �wicie Tenar us�ysza�a narastaj�cy szum. By� to �opot skrzyde�. Olbrzymie stada ptak�w przelatywa�y nad domem. Przez jaki� czas kr��y�y nad nim, a potem odlecia�y. Tego ranka nadeszli ludzie z Re Albi. Dziewczyna od k�z, kobieta po mleko i inni�� przyszli, �eby zapyta�, czy mog� w czym� pom�c. Moss, wiejska czarownica, dotkn�a palcami olchowego kija i leszczynowej witki, stoj�cych przed wej�ciem i zajrza�a do �rodka przez lekko uchylone drzwi. Ogion krzykn�� ze swojego siennika:

��Odpraw ich! Odpraw ich wszystkich!

Sprawia� wra�enie silniejszego ni� poprzedniego dnia. Kiedy obudzi�a si� ma�a Therru, powiedzia� co� do niej g�osem osch�ym, ale zarazem �agodnym. Dziecko wysz�o, �eby pobawi� si� w s�o�cu, a starzec zwr�ci� si� wtedy do Tenar:

��Co oznacza imi�, kt�rym j� nazywasz? Zna� Prawdziw� Mow� Tworzenia, ale nigdy nie nauczy� si� j�zyka kargijskiego.

��Therru oznacza spalanie, �ar ognia�� wyja�ni�a.

��Ach, tak�� powiedzia�, oczy mu zab�ys�y i zmarszczy� brwi. Zdawa�o si�, �e przez chwile szuka� w�a�ciwych s��w.

��Oni��� zaczaj.�� Oni� b�d� si� jej l�ka�.

��Ju� teraz si� jej boj��� odrzek�a gorzko. Mag pokiwa� g�ow�.

��Naucz j�, Tenar�� wyszepta�.�� Naucz j� wszystkiego! Nie na Roke. Oni si� boj�. Dlaczego pozwoli�em ci odej��? Dlaczego odesz�a�? �eby j� tu sprowadzi�? Zbyt p�no.

��Cicho ju�, cicho�� powiedzia�a czule, kiedy starzec znowu zacz�� ci�ko oddycha�. Potrz�sn�� g�ow�, resztk� si� krzykn��: �Naucz j�! �i zamilk�.

Nie chcia� je��, wypi� tylko troch� wody. Zasn�� w po�udnie. Obudziwszy si� kilka godzin p�niej, powiedzia�: �No, c�rko� i uni�s� si� na pos�aniu. Tenar u�miechaj�c si� wzi�a go za r�k�.

��Pom� mi wsta栗 poprosi�.

��Nie, nie mo�esz.

��Chce�� powiedzia�.�� Przed dom. Nie mog� umrze� pod dachem.

��Dok�d chcia�by� i��?

��Dok�dkolwiek. Ale gdybym m�g�, to na le�n� �cie�k�. Ten buk ponad ��k�.

Tenar pomog�a wsta� starcowi, podeszli do drzwi. Ogion odwr�ci� si� i rozejrza� po jedynej izbie swego domu. W ciemnym k�cie, na prawo od drzwi, jego d�uga laska sta�a oparta o �cian�. Tenar si�gn�a po ni�, aby poda� Ogionowi, ale on potrz�sn�� g�ow�.

��Nie�� powiedzia�.�� Nie te.

Znowu rozejrza� si� doko�a, jak gdyby czego� szuka�.

��Chod��� odezwa� si� wreszcie.

Na zewn�trz uderzy� w nich ostry, zachodni wiatr. Ogion spojrza� na horyzont i rzek�:

��Tak jest dobrze.

��Pozw�l mi poprosi� kilku ludzi z miasteczka, aby zrobili nosze i zanie�li ciꠗ prosi�a Tenar.�� Wszyscy czekaj�, �eby co� dla ciebie zrobi�.

��Chce p�j�� sam�� odpar� starzec.

Therru okr��y�a dom i przygl�da�a si�, jak Ogion i Tenar id� powoli, zatrzymuj�c si� co kilka krok�w. Szli przez g�szcz ��ki, ku lasom wznosz�cym si� stromo na stoku g�ry. Twarz Ogiona by�a szara, a nogi mu dr�a�y, kiedy w ko�cu znale�li si� u st�p wielkiego buka, na samym skraju lasu, kilka jard�w powy�ej g�rskiej �cie�ki. Starzec opar� si� o pie� drzewa. Przez d�ugi czas nie m�g� si� poruszy� ani m�wi�, a serce �omota�o mu w piersi jak oszala�e. W ko�cu kiwn�� g�ow� i szepn��:

��W porz�dku.

Therru sz�a za nimi w pewnej odleg�o�ci. Tenar podesz�a do niej, powiedzia�a co� i wr�ci�a do Ogiona.

��Zaraz przyniesie pled�� rzek�a.

��Nie jest zimno.

��Ale mi jest zimno. Na jej twarzy pojawi� si� u�miech.

Dziewczynka przybieg�a nios�c koc z koziej we�ny. Powiedzia�a co� szeptem do Tenar i odesz�a.

��Heather pozwoli jej pomaga� przy dojeniu k�z i b�dzie jej pilnowa栗 zwr�ci�a si� do Ogiona.�� Wi�c mog� zosta� tu z tob�.

��Zawsze robisz kilka rzeczy naraz�� wyszepta� z trudem.

��Owszem�� odpar�a.�� Ale teraz jestem tutaj.

Skin�� g�ow�. D�ugo nic nie m�wi�, sta� z zamkni�tymi oczyma, oparty o pie� drzewa. Obserwuj�c jego twarz, Tenar spostrzeg�a, �e zmienia si� ona powoli, jak �wiat�o na zachodzie.

Starzec otworzy� oczy i przez luk� w konarach drzew przygl�da� si� niebu. Zdawa� si� czeka� na jaki� znak z tej dalekiej, z�ocistej przestrzeni. Nagle szepn�� z wahaniem:

��Smok�

S�o�ce sta�o ju� nisko nad horyzontem, wiatr ucich�. Ogion spojrza� na Tenar.

��Sko�czone�� szepn�� z triumfem.�� Wszystko si� zmieni�o! Zmieni�o si�, Tenar! Czekaj� czekaj tutaj, na�

Dr�a� ca�y. Oddycha� z coraz wi�kszym trudem. Po�o�y� r�k� na d�oni Tenar, a kiedy pochyli�a si� nad nim, wyjawi� jej swoje imi�, by po �mierci by� prawdziwie poznanym. Zacisn�� palce na jej d�oni, zamkn�� oczy i wyda� ostatnie tchnienie. Tenar czuwa�a przy zmar�ym do zmroku i p�niej, kiedy na niebie zamigota�y gwiazdy. Okry�a siebie i starca we�nianym kocem, ale mimo to czu�a przenikliwe zimno. W ko�cu wypu�ci�a ze swojej d�oni zesztywnia�� r�k� Ogiona, wsta�a i wyruszy�a na spotkanie ludzi, kt�rzy nadchodzili ze �wiat�em.

Dw�r w�adcy Re Albi wznosi� si� na skalistej powierzchni stoku, poni�ej Overfell. Wczesnym rankiem, na d�ugo zanim s�o�ce roz�wietli�o zbocza g�ry, czarodziej b�d�cy w s�u�bie u tego� w�adcy schodzi� drog� prowadz�c� przez miasteczko. Inny czarodziej, kt�ry wyruszy� jeszcze przed �witem, wspina� si� mozolnie stromym traktem wiod�cym z Portu Gont. Widocznie dotar�a do nich wie��, �e Ogion jest umieraj�cy. A mo�e ich moc by�a tak wielka, �e nikt nie musia� im tej wie�ci przynosi�?

Miasteczko Re Albi nie mia�o czarodzieja, jedynie maga i czarownic�, kt�ra wykonywa�a skromne prace�� jak odnajdywanie, naprawy czy nastawianie z�amanych ko�ci, czyli drobiazgi, kt�rymi ludzie nie chcieli niepokoi� maga. Cioteczka Moss by�a kobiet� o ponurym wygl�dzie, niezam�n��� jak wi�kszo�� wied�m�� zawsze brudna, z siwiej�cymi w�osami zwi�zanymi w osobliwe czarodziejskie w�z�y i oczami zaczerwienionymi od dymu zi�. To w�a�nie ona przysz�a do Tenar, aby razem z ni� czuwa� noc� przy ciele Ogiona. Umie�ci�a woskow� �wiec� w szklanym kloszu, przy zw�okach spali�a wonne olejki w glinianej misce, wypowiedzia�a s�owa, kt�re powinny by� powiedziane i zrobi�a wszystko to, co powinno by� zrobione. Kiedy nadszed� czas przygotowania cia�a do pogrzebu, spojrza�a na Tenar, jakby czeka�a na pozwolenie, a potem dalej wype�nia�a swoje obowi�zki. Wiejskie czarownice zwykle zajmowa�y siꠗ jak to nazywa�y�� przyho�ubianiem zmar�ych, a cz�stokro栗 pogrzebem.

Kiedy nadszed� pierwszy czarodziej�� wysoki m�odzieniec ze srebrzyst� lask� z sosnowego drewna, a potem drugi�� t�gi m�czyzna w �rednim wieku z kr�tk� lask� cisow�, Cioteczka Moss nie przygl�da�a si� im swoimi przekrwionymi oczami, lecz przygarbiwszy si� uciek�a wraz ze swymi lichymi czarami i zakl�ciami. Zw�oki by�y ju� przygotowane do pogrzebu�� le�a�y na lewym boku, z ugi�tymi kolanami, w lewej d�oni widnia�o male�kie czarodziejskie zawini�tko z ka�dej strony przywi�zane sznurkiem. Czarnoksi�nik z Re Albi dotkn�� tego ko�cem laski.

��Czy gr�b zosta� wykopany?�� zapyta� drugi przybysz, z Portu Gont.

��Tak�� odrzek� czarodziej z Re Albi, wskazuj�c na dw�r na szczycie g�ry.�� Zosta� wykopany na cmentarzu mojego pana.

��Rozumiem. My�la�em, �e nasz mag zostanie pochowany ze wszystkimi honorami w mie�cie, kt�re uratowa� od trz�sienia ziemi.

��M�j pan pragnie tego zaszczytu�� odpar� mag z Re Albi.

��Ale to wygl�da�oby��� zacz�� ten z Portu Gont i przerwa�. Nie chcia� si� spiera�, jednak got�w by� trwa� na swoim stanowisku. Spojrza� na zmar�ego.�� Z pewno�ci� zostanie pochowany bez imienia�� powiedzia� z �alem i gorycz�.�� Szed�em ca�� noc, lecz przyby�em za p�no. Nasza strata jest tym wi�ksza.

M�ody czarodziej nic nie odpowiedzia�.

��Mia� na imi� Aihal�� odezwa�a si�Tenar.�� Jego �yczeniem by�o pozosta� tu, gdzie le�y teraz.

Obaj m�czy�ni popatrzyli na ni�. M�odzieniec, widz�c wie�niaczk� w �rednim wieku, odwr�ci� si� po prostu. Cz�owiek z Portu Gont przez chwil� patrzy� na ni�, po czym spyta�:

��Kim jeste�?

��Nazywam si� Goha, wdowa po Flincie�� odrzek�a.�� My�l�, �e twoj� spraw� jest wiedzie�, kim jestem, a nie moj��� powiedzie�.

W�wczas czarodziej z Re Albi uzna� j� za godn� kr�tkiego spojrzenia.

��Uwa�aj, kobieto, jak przemawiasz do ludzi posiadaj�cych moc!

��Zaczekaj, zaczekaj�� wtr�ci� ten z Portu Gont z uspakajaj�cym gestem, staraj�c si� uciszy� jego oburzenie i wci�� przypatruj�c si� Tenar.�� Ty by�a�� By�a� kiedy� jego wychowank�?

��I przyjaci�k��� doda�a Tenar. Potem odwr�ci�a g�ow� i sta�a w milczeniu. Kiedy wymawia�a s�owo �przyjaci�ka�, w jej g�osie zabrzmia� gniew. Popatrzy�a na swego przyjaciela�� zw�oki przygotowane do pogrzebania, utracone i nieruchome. Stali nad nim, �ywi i pe�ni mocy, nie ofiaruj�c przyja�ni, a jedynie wzgard�, rywalizacj� i gniew.

��Przepraszam�� powiedzia�a.�� To by�a d�uga noc. By�am z nim, kiedy umiera�.

��To nie jest��� zacz�� m�ody czarodziej, lecz nieoczekiwanie przerwa�a mu Cioteczka Moss, wykrzykuj�c na ca�e gard�o:

��By�a. Tak, by�a. Nikt inny, tylko ona. Pos�a� po ni�. Wys�a� m�odego Townsenda, handlarza owiec, �eby kaza� jej przyj�� i powstrzyma� swoj� �mier�, dop�ki nie przyby�a i nie by�a przy nim, a potem umar�, umar� tam, gdzie chcia� by� pochowany, tutaj.

��I�� wtr�ci� starszy m�czyzna�� i wyjawi� ci� ?

��Swoje imi�.�� Tenar przyjrza�a si� im. Niedowierzanie na twarzy starszego m�czyzny, pogarda na twarzy drugiego�� to zabi�o w niej resztki szacunku dla nich.�� Wym�wi�am to imiꠗ doda�a.�� Czy musz� je powtarza�?

Z ich s��w zrozumia�a, �e istotnie nie us�yszeli tego imienia, prawdziwego imienia Ogiona; nie zwr�cili uwagi na to, co powiedzia�a.

��Och!�� westchn�a.�� Nasta�y z�e czasy. Czasy, w kt�rych nawet takie imi� mo�e przej�� mimo uszu, przepa�� jak kamie� w wod�! Czy s�uchanie nie jest moc�? S�uchajcie, wi�c: mia� na imi� Aihal. Jego po�miertne imi� brzmi Aihal. W pie�niach b�dzie znany jako Aihal z Gontu. Je�li s� jeszcze jakie� pie�ni do napisania. By� milcz�cym cz�owiekiem. Teraz jest ca�kowitym milczeniem. By� mo�e nie b�dzie ju� pie�ni, tylko milczenie. Nie wiem. Jestem bardzo zm�czona. Straci�am ojca i drogiego przyjaciela.�� Zamilk�a, jej gard�o �cisn�� szloch. Odwr�ci�a si�, aby odej��. Ukl�k�a jeszcze, by poca�owa� d�o� Ogiona. Znowu spojrza�a na mag�w.

��Czy upewnicie siꠗ zapyta�a�� �e jego gr�b zosta� wykopany tam, gdzie on tego pragn��?

Najpierw starszy m�czyzna, potem m�odszy skin�li g�owami. Wsta�a, wyg�adzi�a fa�dy sp�dnicy i w blasku poranka ruszy�a przez ��k�.

�Czekaj��� tak powiedzia� do niej Ogion, zanim wiatr �mierci wstrz�sn�� nim i oderwa� go od �ycia. �Sko�czone� Wszystko si� zmieni�o�� A p�niej: �Tenar� czekaj!�

Ale nie powiedzia�, na co powinna czeka�. Na zmian�, kt�r� ujrza� lub, o kt�rej wiedzia�? By� mo�e, lecz, na jak� zmian�? Czy mia� na my�li w�asn� �mier�, w�asne �ycie, kt�re by�o sko�czone? Przemawia� z rado�ci�, triumfem. Kaza� jej czeka�.

��C� innego mam do roboty�� rzek�a do siebie, zamiataj�c pod�og� jego domu.�� C� innego kiedykolwiek robi�am? �Czy mam czeka� tutaj, w twoim domu?��� zwr�ci�a si� do tego, kt�ry odszed�.

��Tak�� rzek� bezg�o�nie milcz�cy Aihal, u�miechaj�c si�.

Pozamiata�a, wi�c dom, oczy�ci�a kominek i przewietrzy�a materace. Wyrzuci�a kilka wyszczerbionych glinianych naczy� i dziurawy rondel, lecz obchodzi�a si� z nim delikatnie. Przytuli�a policzek do p�kni�tego talerza, kiedy wynosi�a go na �mietnik. Stanowi� on dow�d tego, jak bardzo chory by� stary mag w ci�gu ostatniego roku. Zawsze �y� skromnie, jak ubogi rolnik, lecz kiedy jego wzrok by� jasny i by�a w nim moc�� nigdy nie u�ywa� po�amanego talerza czy dziurawego rondla. Zasmuci�y j� te oznaki jego s�abo�ci�� �a�owa�a, �e nie by�o jej tu, kiedy Ogion potrzebowa� opieki.

��Lubi�abym to�� powiedzia�a do swego wspomnienia o nim, lecz nie odezwa� si� ani s�owem. Nigdy nie mia� nikogo, kto by si� nim opiekowa�, poza sob� samym. Czy odpowiedzia�by jej: �Masz inne rzeczy do zrobienia�? Nie wiedzia�a. Starzec milcza�. Lecz tego, �e dobrze uczyni�a zostaj�c tu, w jego domu, by�a teraz pewna. Shan-dy i jej stary m�� Clearbrook, kt�rzy byli na farmie w Dolinie �rodkowej d�u�ej ni� Tenar, zaopiekuj� si� stadami i sadem, druga para na farmie�� Tiff i Sis�� zbierze plony. Reszta b�dzie musia�a na razie sama zatroszczy� si� o siebie. Krzew malinowy zostanie ogo�ocony przez dzieci z s�siedztwa. Wielka szkoda, uwielbia�a maliny. Tu, w g�rze, na Overfell, gdzie zawsze d�� morski wiatr, by�o zbyt zimno, by uprawia� maliny. Jednak�e ma�e stare drzewko brzoskwiniowe Ogiona, przytulone do po�udniowej �ciany domu, urodzi�o osiemna�cie owoc�w i Therru przygl�da�a si� im, jak kot poluj�cy na myszy, a� do dnia, kiedy wesz�a do domu i o�wiadczy�a swoim chrapliwym, st�umionym g�osem:

��Dwie brzoskwinie s� ju� dojrza�e.

Razem posz�y do brzoskwiniowego drzewa, zerwa�y dwa pierwsze owoce i zjad�y je tam, stoj�c przy krzaku. Sok sp�ywa� im po brodach, oblizywa�y palce.

��Czy mog� j� zasadzi�?�� zapyta�a Therru, przygl�daj�c si� pomarszczonej pestce.

��Tak. Tu, obok starego drzewa. Ale nie za blisko. Tak, �eby obydwa drzewa mia�y miejsce na swoje korzenie i ga��zie.

Dziecko wybra�o miejsce i wykopa�o male�ki do�ek. U�o�y�o w nim pestk� i zasypa�o j�. Tenar obserwowa�a dziewczynk�. Pomy�la�a, �e zmieni�a si� w ci�gu tych kilku dni, kt�re tu razem sp�dzi�y. Wci�� by�a jakby oboj�tna, bez gniewu, bez rado�ci, lecz odk�d by�y tutaj, jej dziwna czujno�� i bezruch jak gdyby niedostrzegalnie os�ab�y. Pragn�a tych brzoskwi�. Pomy�la�a o zasadzeniu pestki, o powi�kszeniu liczby brzoskwi� na �wiecie. Na D�bowej Farmie nie ba�a si� tylko dw�ch os�b: Tenar i Lark. Tutaj z �atwo�ci� polubi�a Heather, pasterk� k�z z Re Albi, �agodn� dwudziestoletni� upo�ledzon� kobiet� o wrzaskliwym g�osie, kt�ra traktowa�a dziecko jak jeszcze jedn� koz�, okalecza�a ko�l�. By�a dobra. I Cioteczka Moss te� by�a dobra, bez wzgl�du na to, jak pachnia�a.

Kiedy Tenar po raz pierwszy zamieszka�a w Re Albi, dwadzie�cia pi�� lat temu, Moss by�a m�od� wied�m�. Zgina�a si� w p�l i szczerzy�a z�by do �Bia�ej Pani�, wychowanki i uczennicy Ogiona, nigdy nie odzywaj�c si� do niej bez najwy�szego szacunku. Tenar wyczuwa�a, �e szacunek ten by� fa�szywy, stanowi� mask� dla zawi�ci, niech�ci i nieufno�ci. Tego, czego zazna�a a� nazbyt wiele od kobiet, wobec kt�rych zajmowa�a pozycj� wy�szo�ci, kobiet, kt�re spostrzega�y siebie jako zwyczajne, a j� jako niezwyk��, jako uprzywilejowan�. Kap�anka Grobowc�w Atuanu czy obca wychowanka Maga Gontu�� by�a inna, lepsza. M�czy�ni dali jej moc, m�czy�ni dzielili si� z ni� swoj� moc�. Kobiety patrzy�y na ni� z zewn�trz, niekiedy z ni� rywalizuj�c, cz�stokro� z oznakami kpiny. Czu�a si� postawiona poza nawiasem, odgrodzona. Ucieka�a przed Mocami pustynnych grobowc�w, a p�niej porzuci�a pot�g� wiedzy i umiej�tno�ci ofiarowan� jej przez Ogiona. Odwr�ci�a si� od tego wszystkiego, odesz�a na drug� stron�, do innej izby, gdzie �y�y kobiety, a�eby by� jedn� z nich. M�atk�, �on� rolnika, matk�, gospodyni�, przyjmuj�c� moc, do kt�rej kobieta zosta�a stworzona, rol� wyznaczon� jej przez porz�dek �wiata. I tam, w Dolinie �rodkowej, �ona Flinta, Goha by�a mile widziana pomi�dzy kobietami�� cudzoziemka wprawdzie, bia�osk�ra i m�wi�ca do nich z nieco obcym akcentem, lecz znakomita gospodyni, doskona�a prz�dka z dobrze wychowanymi, m�drymi dzie�mi i �wietnie prosperuj�c� farm�. Zas�ugiwa�a na szacunek. Pomi�dzy m�czyznami za� by�a kobiet� Flinta, robi�c� to, co powinna robi� kobieta�� ��ko, rodzenie, wypiekanie, gotowanie, prz�dzenie, szycie, podawanie do sto�u. Dobra kobieta. Zaaprobowali j�. �Mimo wszystko Flint wyszed� na swoje��� m�wili. �Ciekaw jestem, jaka jest bia�a kobieta. Czy ca�a bia�a?��� m�wi�y ich oczy, przypatruj�c si� jej, a� zestarza�a si� i przestali si� nad tym zastanawia�.

Tutaj, teraz, wszystko si� zmieni�o, nie pozosta�o nic z tamtych lat. Odk�d ona i Moss czuwa�y razem przy Ogionie, czarownica da�a jej do zrozumienia, �e b�dzie jej przyjaci�k�, stronniczk�, s�ug�, czymkolwiek Tenar chce, �eby ona by�a. A Tenar nie by�a wcale pewna, czego wymaga� od Cioteczki Moss. Uwa�a�a, �e jest ona nieobliczalna, porywcza, ciemna, chytra i brudna. Ale Moss dobrze sobie radzi�a z poparzonym dzieckiem. By� mo�e to w�a�nie ona wywo�a�a w Therru t� zmian�, to nieznaczne odpr�enie. Przy niej Therru zachowywa�a si� jak przy ka�dym�� oboj�tna, nie odpowiadaj�ca na pytania, pos�uszna w spos�b, w jaki pos�uszny jest martwy przedmiot. Jednak stara kobieta wytrwale nad ni� pracowa�a, podsuwaj�c jej s�odycze i b�yskotki, przekupuj�c, przypo-chlebiaj�c si� i wdzi�cz�c.

��Chod� teraz z Cioteczk� Moss, kochanie. Zbli� si�, a Cioteczka Moss poka�e ci najpi�kniejszy widok, jaki kiedykolwiek widzia�a��

Nos Cioteczki wystawa� solidnym garbem nad jej bezz�bnymi szcz�kami i cienkimi wargami, na jej policzku ros�a brodawka wielko�ci wi�ni, w�osy stanowi�y siwo-czarn� pl�tanin� czarodziejskich w�z��w i kosmyk�w, a cia�o wydziela�o zapach tak silny i przenikliwy, jak wo� lisiej nory. �Chod� ze mn� do lasu, kochanie!��� mawia�y stare wied�my w bajkach opowiadanych dzieciom z Gontu. �Chod� ze mn�, a poka�� ci co� pi�knego!� A potem czarownica zamyka�a dziecko w piecu, piek�a i zjada�a albo usypia�a je na sto lat wewn�trz wielkiego kamienia, a� przybywa� Kr�lewski Syn, by roztrzaska� g�az moc� S�owa, obudzi� dziewic� poca�unkiem i u�mierci� niegodziw� wied�m�

��Chod� ze mn�, kochanie!�� m�wi�a Moss i zabiera�a dziewczynk� na pola, gdzie pokazywa�a jej gniazdo skowronka w zielonym sianie, albo na bagna, gdzie zbiera�y dzik� mi�t� i czarn� bor�wk�. Nie musia�a zamyka� dziecka w piecu ani przemienia� go w potwora, ani te� zaklina� go w kamie�. To wszystko zosta�o ju� zrobione. Odnosi�a si� �yczliwie do Therru, lecz by�a to ba�amutna dobro� i wydawa�o si�, �e sporo rozmawia�a z dziewczynk�, kiedy by�y razem. Tenar nie wiedzia�a, co Moss jej m�wi�a lub te� czego j� uczy�a i czy powinna pozwoli� czarownicy zape�nia� g�ow� dziecka g�upstwami. S�aby jak babskie czary, z�o�liwy jak babskie czary�� s�ysza�a setki razy. I rzeczywi�cie, przekona�a si�, �e magia takich kobiet jak Moss czy Ivy by�a s�aba z powodu ich braku rozs�dku, a niekiedy z�o�liwa skutkiem z�ych intencji lub ciemnoty. Wiejskie czarownice�� chocia� mog�y zna� wiele czar�w, zakl�� i niekt�re z wielkich pie�ni�� nie posiada�y wcale wykszta�cenia w dziedzinie Wy�szych Kunszt�w czy zasad magii. �adna kobieta nie by�a w ten spos�b wyszkolona. Czamoksi�stwo by�o m�skim zaj�ciem, m�sk� umiej�tno�ci��� czary czynili m�czy�ni. Nigdy nie by�o kobiety-maga. Mimo, �e nieliczne spo�r�d nich nazywa�y si� czarodziejkami lub czarownicami, ich moc by�a niewprawna, si�a pozbawiona kunsztu i wiedzy�� na po�y �mieszna, na po�y niebezpieczna.

Zwyk�a wiejska wied�ma, taka jak Moss, �y�a z kilku s��w Prawdziwej Mowy, przekazanych jej przez starsze czarownice albo kupionych za wysok� cen� od czarodziej�w, i z zapas�w pospolitych zakl�� znajdowania i naprawiania, sporej ilo�ci nic nie znacz�cego rytua�u, odprawiania misteri�w, solidnej praktyki w zakresie po�o�nictwa, nastawiania z�amanych ko�ci i leczenia dolegliwo�ci zwierz�t i ludzi, dobrej znajomo�ci zi󳠗 wszystko to oparte by�o na jakimkolwiek wrodzonym darze uzdrawiania, �piewu, przemieniania lub rzucania urok�w. Taka mieszanina mog�a by� dobra albo z�a. Niekt�re czarownice by�y zawzi�tymi, zgorzknia�ymi kobietami, gotowymi wyrz�dza� szkod� i nie znaj�cymi powodu, aby jej nie wyrz�dza�. Wi�kszo�� by�a akuszerkami i zna-chorkami, znaj�cymi kilka napoj�w mi�osnych, czar�w p�odno�ci i zakl�� potencji, przy czym same mia�y spory dystans do tego wszystkiego. Nieliczne, posiadaj�ce m�dro�� pomimo braku wiedzy, u�ywa�y swojego daru wy��cznie dla czynienia dobra, chocia� nie potrafi�y zrobi� tego, co potrafi�by ka�dy czarodziej-terminator�� wskaza� powodu, dla kt�rego czyni�y czary, ani m�wi� o R�wnowadze i Drodze Mocy, aby umotywowa� swoje dzia�anie.

��Id� za g�osem serca�� powiedzia�a przed laty do Tenar jedna z tych kobiet.�� Pan Ogion jest wielkim magiem. Dost�pujesz wielkiego zaszczytu, skoro on ci� uczy. Lecz zastan�w si�, dziecko, czy wszystkim, czego ci� nauczy�, nie jest ostatecznie pod��anie za g�osem serca?

Tenar wiedzia�a, �e kobieta ma racj�, ale jednak nie do ko�ca si� z ni� zgadza�a. By�o co� jeszcze. Obserwuj�c teraz Moss i Therru, Tenar pomy�la�a, �e Cioteczka r�wnie� pod��a za g�osem swego serca, lecz by�o to mroczne, dzikie serce, rz�dz�ce si� swoimi prawami. My�la�a te�, �e Moss mo�e czu� sympati� do Therru nie tylko z dobroci, lecz z powodu ran, krzywdy, kt�r� jej wyrz�dzono. Niemniej jednak nic, co Therru zrobi�a lub powiedzia�a, nie wskazywa�o na to, �e uczy�a si� od Cioteczki Moss czegokolwiek opr�cz tego, gdzie wije gniazdo skowronek, gdzie ro�nie czarna bor�wka i jak robi� koci� ko�ysk� jedn� r�k�. D�o� Therru zosta�a tak z�arta przez ogie�, �e pozosta� po niej zabli�niony kikut, a jedynym palcem, kt�rego dziewczynka mog�a u�ywa�, by� kciuk. Cioteczka Moss zna�a jednak zdumiewaj�cy uk�ad kociej ko�yski na cztery palce i kciuk i wierszyk towarzysz�cy figurom:

Bij. bij, poczerwie� wszystko!

Spal, spal, pogrzeb wszystko!

Przyb�d� smoku, przyb�d�!

I sznurek formowa� cztery tr�jk�ty, kt�re b�yskawicznie uk�ada�y si� w kwadrat. Therru nigdy nie �piewa�a g�o�no, lecz Tenar s�ysza�a, jak siedz�c samotnie na progu domu maga, monotonnie �piewa�a p�szeptem, uk�adaj�c figury.

A jaka wi꟠� my�la�a Tenar�� ��czy�a j� sam� z tym dzieckiem, poza lito�ci�, poza zwyczajnym poczuciem obowi�zku wobec bezradnej istoty? Lark zatrzyma�aby j�, gdyby nie wzi�a jej Tenar. Lecz Tenar zabra�a j� do siebie, nigdy nie zadaj�c sobie pytania �Dlaczego?�. Czy pod��a�a za g�osem serca? Ogion nie zadawa� �adnych pyta� na temat dziecka, powiedzia� tylko: �B�d� si� jej l�ka�. A Tenar odpowiedzia�a zgodnie z prawd�: �Ju� si� jej boj��.

Mo�e ona sama ba�a si� dziecka tak, jak obawia�a si� okrucie�stwa, gwa�tu i ognia. Czy to strach by� wi�zi�, kt�ra j� zatrzymywa�a?

��Goha�� powiedzia�a Therru siadaj�c pod brzoskwiniowym drzewem i przygl�daj�c si� miejscu w twardej letniej ziemi, gdzie zasadzi�a pestk� brzoskwini.�� Co to s� smoki?

��Pot�ne stworzenia�� odrzek�a Tenar�� podobne do jaszczurek, ale d�u�sze ni� okr�t i wi�ksze ni� dom. Uskrzydlone jak ptaki. Wydychaj� ogie�.

��Czy przylatuj� tutaj?

��Nie�� rzek�a Tenar. Dziewczynka nie pyta�a wi�cej.

��Czy Cioteczka Moss opowiada�a ci o smokach? Therru potrz�sn�a g�ow�.

��Ty opowiada�a��� odpar�a.

��Aha�� powiedzia�a Tenar. I zaraz doda�a:�� Brzoskwinia, kt�r� zasadzi�a�, b�dzie potrzebowa�a wody, �eby zakie�kowa�. Raz dziennie, dop�ki nie przyjd� deszcze.

Therru wsta�a i truchtem pobieg�a za r�g domu, do studni. Jej nogi i stopy by�y zdrowe. Tenar lubi�a patrze�, jak sz�a lub bieg�a, stawiaj�c na ziemi ciemne, zakurzone, �liczne, ma�e stopki. Dziewczynka wr�ci�a z Ogionow� konewk�, z trudem posuwaj�c si� z ni� naprz�d, i cieniutkim strumykiem podla�a ma�� sadzonk�.

��Pami�tasz, wi�c histori� o tym, jak ludzie i smoki byli tym samym� Jak ludzie przybyli tutaj, na wsch�d, lecz wszystkie smoki pozosta�y na dalekich zachodnich wyspach. Daleko, daleko st�d.

Therru skin�a g�ow�. Zdawa�a si� nie zwraca� uwagi, lecz kiedy Tenar, m�wi�c �zachodnie wyspy�, wskaza�a na morze, Therru zwr�ci�a twarz w kierunku wysokiego, jasnego horyzontu.

Koza ukaza�a si� na dachu ob�rki i ustawi�a si� do nich bokiem, dumnie podnosz�c g�owꠗ najwyra�niej uwa�a�a si� za kozic�.

��Sippy znowu zerwa�a si� z uwi�zi�� powiedzia�a Tenar.

��Hesssss! Hesssss!�� Therru bieg�a imituj�c kozie zawo�anie, kt�rego u�ywa�a Heather, a po chwili sama Heather pojawi�a si� przy ogrodzeniu otaczaj�cym grz�dki, krzycz�c �Hesssss!� do kozy, kt�ra ignorowa�a j�, w zamy�leniu przygl�daj�c si� fasoli.

Tenar pozostawi�a tej tr�jce zabaw� w berka. Przesz�a obok grz�dki fasoli i ruszy�a w stron� kraw�dzi urwiska. Dom Ogiona sta� poza miasteczkiem, bli�ej urwiska ni� jakikolwiek inny dom, na stromym, poros�ym bujn� traw� stoku, przecinanym gdzieniegdzie szarym wyst�pem skalnym. Kiedy sz�o si� na p�noc, uskok stawa� si� jeszcze bardziej stromy, a� zaczyna� opada� pionowo i w odleg�o�ci jakiej� mili od miasteczka, Overfell zw�a�o si� do rozmiar�w p�ki z czerwonego piaskowca, zwisaj�cej ponad morzem, kt�re dwa tysi�ce st�p ni�ej podmywa�o jego podstaw�.

Nic nie ros�o na tym odleg�ym kra�cu Overfell opr�cz porost�w, skalnego ziela, i�� tu i �wdzie�� b��kitnej stokrotki, skar�owacia�ej od poryw�w wiatru, podobnej do koralika rzuconego na surow�, pokruszon� ska��. Po wewn�trznej stronie grzbietu urwiska, na p�nocy i wschodzie, ponad w�skim pasmem bagien, wznosi�a si� mroczna, olbrzymia �ciana G�ry Gont, zalesiona niemal po sam wierzcho�ek. Urwisko sta�o tak wysoko nad zatok�, �e trzeba by�o spojrze� w d�, aby zobaczy� jej wybrze�e i niewyra�ne niziny Essary. Poza nimi, na ca�ym po�udniu i zachodzie, nie by�o nic opr�cz nieba ponad morzem.

Tenar lubi�a tam chodzi� w czasach, kiedy mieszka�a w Re Albi. Ogion kocha� lasy, lecz ona, kt�ra �y�a na pustyni, gdzie jedynymi drzewami w promieniu setek mil by�y rosn�ce w sadach s�kate jab�onie i drzewa brzoskwiniowe, podlewane podczas nieko�cz�cych si� poi letnich, gdzie nie ros�o nic zielonego, wilgotnego i swobodnego, gdzie nie by�o nic poza g�r�, wielk� r�wnin� i morzem�� ona lubi�a kraw�d� urwiska bardziej ni� otaczaj�ce je lasy. Lubi�a widzie� ponad g�ow� jedynie bezkresne niebo. Porosty, szare skalne ziele i pozbawione �odyg stokrotki�� je r�wnie� lubi�a, by�y znajome. Usiad�a na skale, kilka st�p od kraw�dzi i�� jak dawniej�� spojrza�a w dal na morze. S�o�ce przygrzewa�o, lecz wiej�cy nieustannie wiatr studzi� pot na twarzy i ramionach kobiety. Przechyli�a si� do ty�u, opieraj�c si� na r�kach, i nie my�la�a o niczym, gdy� wype�nia�y j� s�o�ce, wiatr, niebo i morze. Nagle jednak poczu�a, �e co� k�uje j� w lewy nadgarstek, rozejrza�a si� i zobaczy�a male�ki oset kul�cy si� w szczelinie piaskowca, ledwie podnosz�cy swe bezbarwne kolce do �wiat�a i wiatru. Sztywno porusza� si� na wietrze, opieraj�c si� jego podmuchom. Przygl�da�a mu si� d�ugo.

Kiedy ponownie popatrzy�a na morze, ujrza�a b��kitny, zamglony zarys wyspy. By�a to Oran�a, najdalej wysuni�ta na wsch�d spo�r�d Wysp Wewn�trznych. Kobieta wpatrywa�a si� w ten ledwo widoczny kszta�t, dop�ki nie przyci�gn�� jej wzroku jaki� ptak nadlatuj�cy z zachodu. Nie mog�a to by� mewa, gdy� lecia� jednostajnie, a zbyt wysoko, aby by� pelikanem. Czy by�a to dzika g�, czy albatros�� wielki podr�nik otwartego morza, przelatuj�cy pomi�dzy wyspami? Obserwowa�a powolne uderzenia skrzyde�, daleko w g�rze, w o�lepiaj�cym bezkresie. Nagle zerwa�a si� na nogi, odsuwaj�c si� nieco od skraju urwiska, i stan�a bez ruchu, z zapartym tchem i mocno bij�cym sercem przygl�daj�c si� wij�cemu si�, �elaznemu cielsku, unoszonemu przez d�ugie, b�oniaste, czerwone jak ogie� skrzyd�a, si�gaj�cym daleko pazurom i k��bom dymu rozwiewaj�cym si� w powietrzu. Stw�r lecia� prosto na Gont, wprost na Overfell, wprost na ni�. Ujrza�a blask rdzawo-czarnych �usek i l�nienie d�ugiego oka. Widzia�a czerwony j�zyk, kt�ry by� j�zykiem ognia. Wiatr nape�ni� si� odorem spalenizny, kiedy smok z sycz�cym rykiem kieruj�c si� ku skalnej p�ce wyda� ogniste westchnienie.Jego �apy uderzy�y o ziemi�. Kolczasty, wij�cy si� ogon grzechota� przy ka�dym ruchu, a skrzyd�a�� szkar�atne, gdy prze�wieca�o przez nie stonce�� hucza�y i szele�ci�y, sk�adaj�c si� na bokach, pokrytych kolczug� �usek. G�owa odwr�ci�a si� powoli. Smok popatrzy� na kobiet�, kt�ra sta�a w zasi�gu jego ostrych jak kosy szpon�w. Kobieta patrzy�a na smoka. Czu�a ciep�o jego cia�a.S�ysza�a, �e ludziom nie wolno patrze� w smocze �renice, lecz w tej chwili nic to dla niej nie znaczy�o. Stw�r spogl�da� wprost na ni� spod zbrojnych pancerzy, ��tymi oczyma szeroko rozstawionymi ponad w�skim nosem i dymi�cymi nozdrzami. A jej ciemne oczy na drobnej, delikatnej twarzy patrzy�y prosto na niego.

�adne z nich nie przem�wi�o. Smok odwr�ci� nieco g�ow�, dzi�ki czemu kobieta nie zosta�a spalona, kiedy si� odezwa�, a mo�e roze�mia��� pot�ne �Ha!� pomara�czowego p�omienia. Potem przykucn�� i pochyli� swoje cielsko.

��Ahivaraihe, Ged�� przem�wi� do�� �agodnie, dymi�co, migocz�c p�on�cym j�zykiem. Pochyli� g�ow�. Dopiero wtedy Tenar ujrza�a cz�owieka, kt�ry siedzia� okrakiem na grzbiecie smoka, w szczerbie pomi�dzy dwoma spo�r�d kolc�w-mieczy, u nasady skrzyde�. Jego d�onie by�y zaci�ni�te, na ciemnordzawej kolczudze pokrywaj�cej szyj� smoka, a g�owa opiera�a si� o kolec, jak gdyby spa�.

��Ahi eheraihe, Ged!�� powiedzia� smok troch� g�o�niej, a jego d�uga paszcza, trwaj�ca w grymasie wiecznego u�miechu, ukaza�a z�by tak d�ugie jak przedrami� Tenar, ��tawe, o bia�ych, ostrych ko�cach. M�czyzna nie poruszy� si�. Smok odwr�ci� d�ug� g�ow� i ponownie spojrza� na Tenar.

��Sobriost�� szepn��, a zabrzmia�o to jak zgrzyt metalu.

To s�owo J�zyka Tworzenia zna�a. Ogion nauczy� j� wszystkiego, czego chcia�a dowiedzie� si� o Dawnej Mowie. �Wejd� na g�rꔠ� powiedzia� smok. Tenar ujrza�a cztery stopnie: szponiast� �ap�, zakrzywiony �okie�, przegub ramienia, nasad� skrzyd�a. Gwa�townie zaczerpn�a powietrza, by opanowa� zawr�t g�owy. Potem ruszy�a. Obok pazur�w, d�ugiej, pozbawionej warg paszczy i ��tego oka. Wspi�a si� na rami� smoka i chwyci�a r�k� m�czyzny. Nie porusza� si�, lecz z pewno�ci� nie by� martwy, skoro smok przyni�s� go tutaj i m�wi� do niego.

��Chod��� rzek�a, a potem, kiedy rozlu�nia�a zaci�ni�ty uchwyt jego lewej r�ki i ujrza�a jego twarz, doda�a:�� Chod�, Ged. Chod��

Uni�s� nieco g�ow�. Jego oczy by�y otwarte, lecz nie widzia�y. Musia�a wspi�� si� dooko�a niego, kalecz�c nogi na gor�cej, opancerzonej sk�rze smoka, i rozewrze� jego praw� d�o�, zaci�ni�t� na zrogowacia�ym guzie u podstawy mieczowatego kolca. Zmusi�a go, �eby uchwyci� si� jej ramion i dzi�ki temu mog�a zwlec go na ziemi� po czterech niezwyk�ych stopniach. Ockn�� si� ju� na tyle, by pr�bowa� si� jej trzyma�, lecz nie by�o w nim si�y. Run�� bezw�adnie jak worek z grzbietu smoka na ska�y. Smok odwr�ci� swoj� ogromn� g�ow� i obw�cha� cia�o cz�owieka. Podni�s� �eb, jego skrzyd�a unios�y si�, wydaj�c pot�ny, metaliczny odg�os. Odsun�� �apy od Geda, bli�ej kraw�dzi urwiska. Raz jeszcze utkwi� wzrok w Tenar i przem�wi� g�osem suchym jak trzask ognia.

��Thesse Kalessin.

Morski wiatr zagwizda� pomi�dzy rozpostartymi skrzyd�ami smoka.

��Thesse Tenar�� odrzek�a kobieta wyra�nym, dr��cym g�osem.

Smok odwr�ci� wzrok i spojrza� na zach�d, ponad morzem. Skurczy� swoje d�ugie cielsko z brz�kiem �elaznych �usek, po czym nagle rozpostar� skrzyd�a, przykucn�� i zeskoczy� z urwiska wprost na wiatr. Ci�gn�cy si� za nim ogon zarysowa� powierzchni� piaskowca. Czerwone skrzyd�a opad�y, unios�y si� i zn�w opad�y i ju� Kalessin znalaz� si� daleko od l�du, lec�c prosto na zach�d.

Tenar obserwowa�a go, a� sta� si� nie wi�kszy od dzikiej g�si albo mewy. Powietrze by�o ch�odne. Jeszcze przed chwil� smok rozgrzewa� je swoim ogniem. Tenar zadygota�a. Usiad�a na skale obok Geda i zacz�a p�aka�. Ukry�a twarz w ramionach i g�o�no lamentowa�a.

��Co mam zrobi�?�� zawo�a�a.�� Co teraz mam zrobi�?

Wkr�tce wytar�a r�kawem oczy i nos, poprawi�a w�osy i odwr�ci�a si� do m�czyzny. Le�a� na nagiej skale tak nieruchomy, tak spokojny, jak gdyby m�g� tam le�e� zawsze. Tenar westchn�a. Musia�a co� zrobi�, chocia� nie wiedzia�a, co. Nie by�a w stanie go nie��. Musia�a sprowadzi� pomoc. Oznacza�o to pozostawienie go samego. Wyda�o si� jej, �e le�a� zbyt blisko kraw�dzi urwiska. Gdyby pr�bowa� wsta�, m�g�by straci� r�wnowag� i spa��. W jaki spos�b mia�a go przenie��? Nawet si� nie przebudzi�, kiedy m�wi�a i dotyka�a go. Chwyci�a go pod ramiona i pr�bowa�a ci�gn�� i�� o dziwo�� uda�o si� jej. Cia�o m�czyzny by�o lekkie, Tenar przeci�gn�a go dziesi�� czy pi�tna�cie st�p, z nagiej skalnej p�ki na skrawek b�ota, gdzie suchy p�k trawy dawa� z�udzenie schronienia. Tam musia�a go zostawi�. Nie mog�a biec�� nogi jej dr�a�y, oddech wci�� przechodzi� w szloch. Posz�a, tak szybko jak tylko mog�a, do Ogionowego domu, dono�nym g�osem wo�aj�c Heather, Moss i Therru. Dziecko pojawi�o si� w pobli�u ob�rki i stan�o, jak zwykle pos�uszne wezwaniu Tenar, ale nie zbli�y�o si�, aby j� powita�.

��Therru, biegnij do miasta i popro� kogokolwiek, �eby przyszed�� Kogo� silnego� Na urwisku jest ranny cz�owiek.

Therru nie rusza�a si� z miejsca. Nigdy nie chodzi�a sama do miasteczka. Sta�a unieruchomiona mi�dzy pos�usze�stwem a l�kiem. Tenar zauwa�y�a to i rzek�a:

��Czy jest tutaj Cioteczka Moss? A Heather? W tr�jk� mo�emy go przenie��. Tylko pr�dko, pr�dko, Therru!�� Czu�a, �e je�li pozwoli Gedowi le�e� tam bez ochrony, on z ca�� pewno�ci� umrze. B�dzie stracony, spadnie, zabior� go smoki. Wszystko mog�o si� zdarzy�. Musi si� �pieszy�, zanim to si� stanie. Flint zmar� od udaru na swoich polach i jej nie by�o przy nim. Umar� sam. Pasterz znalaz� go le��cego przy bramie. Ogion umar�, a ona nie umia�a uchroni� go przed �mierci�. Ged wr�ci� do domu, �eby umrze� i by� to koniec wszystkiego. Nic nie mo�na by�o zrobi�, a jednak nie mog�a zrezygnowa�.�� Szybko, Therru! Przyprowad� kogo�!

Na dr��cych nogach ruszy�a sama w kierunku miasteczka, lecz ujrza�a Moss, kt�ra spieszy�a przez pastwisko, st�paj�c sztywno i podpieraj�c si� swoim grubym g�ogowym kijem.

��Wzywa�a� mnie, kochanie?

Obecno�� Moss przynios�a jej natychmiastow� ulg�. Znowu mog�a trze�wo my�le�. Moss nie traci�a czasu na pytania, lecz us�yszawszy, �e trzeba przenie�� rannego m�czyzn�, wzi�a ci�k�, p��cienn� narzut� siennika, kt�r� wietrzy�a Tenar, i ruszy�a na kraniec Oerfell. Obie z Tenar zawin�y w ni� Geda i w�a�nie mozolnie wlok�y sw�j ci�ar ku domowi, kiedy przybieg�a Heather, a tu� za ni� Therru i Sippy. Heather by�a m�oda i silna, wi�c z jej pomoc� mog�y podnie�� p��tno jak nosze i zanie�� m�czyzn� do domu. Tenar i Therru sypia�y na pos�aniu przy zachodniej �cianie d�ugiej, mrocznej izby. W odleg�ym jej kra�cu sta�o tylko ��ko Ogiona, przykryte teraz ci�kim, lnianym prze�cierad�em. Po�o�y�y tam m�czyzn�. Tenar przykry�a go kocem, podczas gdy Moss mamrota�a zakl�cia, a Heather i Therru sta�y nie odrywaj�c od nich oczu.

��Zostawcie go teraz�� rzek�a Tenar, prowadz�c je wszystkie do przedniej cz�ci domu.

��Kim on jest?�� zapyta�a Heather.

��Co robi� na Overfell?�� doda�a Moss.

��Znasz go, Moss. By� kiedy� uczniem Ogiona-Aihala. Czarownica potrz�sn�a g�ow�.

��To by� ch�opiec z Dziesi�ciu Olch�� odrzek�a.�� Ten, kt�ry jest teraz Arcymagiem na Roke. Tenar skin�a g�ow�.

��Nie, kochanie�� powiedzia�a Moss.�� Ten tutaj jest do niego podobny, ale nim nie jest. Ten cz�owiek nie jest magiem. Nawet nie czarownikiem.

Heather ubawiona spogl�da�a to na jedn�, to na drug�. Nie rozumia�a wi�kszo�ci z tego, co m�wili ludzie, lecz lubi�a ich s�ucha�.

��Ale� ja go znam, Moss. To Krogulec.�� Wypowiedzenie tego imienia, imienia powszedniego Geda, wyzwoli�o w Tenar uczucie czu�o�ci i po raz pierwszy pomy�la�a i poczu�a, �e to rzeczywi�cie by� on i �e wszystkie lata, jakie min�y, odk�d ujrza�a go po raz pierwszy, po��czy�y ich nierozerwaln� wi�zi�. Przypomnia�a sobie �wiat�o, kt�re kiedy� ujrza�a w ciemno�ci, pod ziemi�, dawno temu, i twarz m�czyzny w blasku tego �wiat�a.�� Znam go, Moss.�� U�miechn�a si�.�� By� pierwszym m�czyzn�, jakiego w �yciu widzia�am�� doda�a.

Moss zamamrota�a i przesun�a si�. Nie lubi�a zaprzecza� �Pani Gosze�, ale nie przekona�o jej to, co us�ysza�a.

��Istniej� sztuczki, przebrania, przeobra�enia, przemiany�� odezwa�a si�.�� Lepiej b�d� ostro�na, kochanie. W jaki spos�b dosta� si� tam, gdzie go znalaz�a�? Czy ktokolwiek widzia�, jak przechodzi� przez miasteczko?

���adna z was� nie zauwa�y�a�?

Wpatrywa�y si� w ni�. Pr�bowa�a powiedzie� �smoka�, ale nie mog�a. Jej wargi i j�zyk nie chcia�y wyartyku�owa� tego s�owa. Ale inne s�owo ukszta�towa�o si� w nich samo.

��Kalessin�� powiedzia�a.

Therru utkwi�a w niej wzrok. Fala ciep�a zdawa�a si� wyp�ywa� z dziewczynki, jak gdyby mia�a gor�czk�. Nie odezwa�a si� ani s�owem, lecz porusza�a wargami, jakby powtarzaj�c to imi�, a z jej postaci emanowa� �ar.

��Sztuczki!�� krzykn�a Moss.�� Teraz, kiedy odszed� nasz mag, b�d� si� tu kr�ci� wszelkiego rodzaju oszu�ci.

��Przyby�am z Atuanu do Havnoru, a z Havnoru na Gont z Krogulcem, w otwartej �odzi�� odpowiedzia�a Tenar oschle.�� Widzia�a� go, kiedy mnie tu przywi�z�, Moss. Nie by� wtedy arcymagiem. Lecz by� tym samym cz�owiekiem. Czy istniej� inne blizny podobne do tych?

Stara kobieta zamilk�a, opanowuj�c si�. Spojrza�a na Therru.

��Nie�� odpar�a.�� Ale�

��Czy my�lisz, �e nie pozna�abym go? Moss wykrzywi�a usta, zmarszczy�a brwi i potar�a jednym kciukiem o drugi, spogl�daj�c na swoje r�ce.

��S� na �wiecie z�e rzeczy, pani�� powiedzia�a.�� Rzecz, kt�ra przybiera kszta�t i cia�o cz�owieka, lecz jego dusza jest stracona� po�arta�

��Gebbeth?

Moss skuli�a si� na d�wi�k tego s�owa, tak otwarcie wypowiedzianego. Skin�a g�ow�.

��Istotnie, ludzie m�wi�, �e niegdy� przyby� tutaj mag Krogulec, dawno temu, zanim ty z nim przyp�yn�a�. I stw�r ciemno�ci przyby� wraz z nim�� �cigaj�c go. Mo�e wci�� to robi. By� mo�e�

��Smok, kt�ry go tu przyni�s��� przerwa�a Tenar�� nazwa� go jego prawdziwym imieniem. I ja znam to imi�.�� W jej g�osie rozbrzmiewa� gniew na uparte podejrzenia czarownicy. Moss sta�a oniemia�a. Jej milczenie by�o lepszym argumentem ni� s�owa.

��By� mo�e ten cie�, za nim, jest jego �mierci��� powiedzia�a Tenar.�� Mo�e on umiera. Nie wiem. Gdyby Ogion�

Na my�l o Ogionie znowu si� rozp�aka�a my�l�c o tym, �e Ged przyby� za p�no. Poda�a Therru kocio�ek do nape�nienia i delikatnie dotkn�a jej twarzy, kiedy do niej m�wi�a. Blizny by�y gor�ce w dotyku, lecz dziecko nie mia�o gor�czki. Tenar ukl�k�a, by roznieci� ogie�. Kto� w tej rodzinie, sk�adaj�cej si� z wied�my, wdowy, kaleki i p�g��wka, musia� zrobi� to, co musi zosta� zrobione. Nie mog�a nawet p�aka�, p�acz przerazi�by dziecko. Smok odlecia�. Czy jednak nie mia�o ju� nigdy nadej�� nic wi�cej opr�cz �mierci?

Le�a� jak martwy, lecz nie by� martwy. Gdzie by�? Przez co przeszed�? Tej nocy, w �wietle ognia p�on�cego w kominku, Tenar zdj�a z niego zniszczone, poplamione, cuchn�ce potem ubranie. Umy�a go i pozwoli�a mu le�e� nago pomi�dzy lnianym prze�cierad�em a ci�kim kocem z mi�kkiej koziej we�ny. Kiedy� by� krzepkim, pe�nym wigoru m�czyzn�, chocia� szczup�ym i niewysokim. Teraz by� chudy, jak gdyby odarty z cia�a, w�t�y i wycie�czony. Nawet srebrzyste blizny, kt�re pokrywa�y pr�gami jego rami� i lew� stron� twarzy od skroni po szcz�k�, wydawa�y si� mniejsze. Jego w�osy te� posiwia�y.

�Mam dosy� �a�oby�� pomy�la�a Tenar.�� Do�� �a�oby, do�� smutku. Nie b�d� si� smuci� z jego powodu! Czy� nie przyby� do mnie dosiad�szy smoka? Kiedy� zamierza�am go zabi�. Teraz o�ywi� go, je�li zdo�am.��� Spojrza�a na niego z wyzwaniem w oczach.

��Kt�re z nas uratowa�o drugie z Labiryntu, Ged?

Nie s�ysza�, nie porusza� si�, spa�. Tenar by�a bardzo zm�czona. Wyk�pa�a si� w wodzie, kt�r� zagrza�a, by umy� w niej m�czyzn�, i wsun�a si� do ��ka obok ma�ej, ciep�ej, jedwabistej ciszy, jak� by�a �pi�ca Therru. Zasn�a, a sen roztoczy� przed ni� obraz rozleg�ej wietrznej przestrzeni, wype�nionej r�owo-z�ot� mg��. Jej g�os wo�a�: �Kalessin�. Inny g�os odpowiada�, wo�aj�c z otch�ani �wiat�a. Kiedy si� obudzi�a, na polach i na dachu domu szczebiota�y ptaki. Uni�s�szy si� na ��ku, ujrza�a blask poranka przez chropowat� szyb� niskiego okna. Czu�a w sobie co� dziwnego, jakie� ziarno nik�ego �wiat�a, zbyt ma�e, by je rozpozna� czy pomy�le� o nim. Therru jeszcze spa�a. Tenar siedzia�a obok niej, przygl�daj�c si� przez ma�e okienko chmurze i s�onecznemu �wiat�u. Rozmy�la�a o swojej c�rce Apple i pr�bowa�a przypomnie� sobie j� jako dziecko. Jednak przed jej oczyma pojawia�o si� jedynie najl�ejsze mgnienie, znikaj�ce, kiedy si� ku niemu zwraca�a: ma�e, pulchne cia�ko wstrz�sane d�wi�cznym �miechem, wiotkie, rozwiane w�osy� I drugie dziecko, ch�opiec, kt�ry dla �artu otrzyma� imi� Spark, co oznacza �iskra�, zosta� bowiem wykrzesany z Flinta, kt�rego imi� oznacza�o �krzemie�. Nie zna�a prawdziwego imienia swego syna. By� on r�wnie chorowitym dzieckiem, jak Apple�� zdrowym. Urodzony przedwcze�nie, o ma�o nie umar� na krup, kiedy mia� dwa miesi�ce. Dwa lata p�niej wychowywanie go przypomina�o hodowanie ledwie opierzonego wr�bla�� nie wiedzia�o si� nigdy, czy rankiem b�dzie jeszcze �y�. Wytrzyma� jednak�� ma�a iskierka nie mia�a ochoty zgasn��. I podrastaj�c sta� si� twardym ch�opakiem, zawsze aktywnym, zabieganym. Nie nadawa� si� do pracy na farmie�� brakowa�o mu cierpliwo�ci do zwierz�t, ro�lin, ludzi. U�ywa� s��w tylko dla swoich potrzeb, nigdy za� dla przyjemno�ci, dla wymiany mi�o�ci czy wiedzy.

Ogion odwiedzi� ich podczas swoich w�dr�wek, kiedy Apple mia�a trzyna�cie, a Spark�� jedena�cie lat. Mag nada� w�wczas dziewczynce imi�. U �r�de� Kahedy wesz�a do zielonej wody, pi�kna, dziecko-kobieta, a on da� jej prawdziwe imi�: Hayohe. Pozosta� na D�bowej Farmie dzie� lub dwa i zapyta� ch�opca, czy chce pow�drowa� z nim troch� po lasach. Spark tylko potrz�sn�� g�ow� na znak odmowy.

��Co chcia�by� wi�c robi�?�� zapyta� go mag, a ch�opiec powiedzia� to, czego nigdy nie by� w stanie powiedzie� ojcu czy matce:

��Zosta� �eglarzem.

Wi�c kiedy Beech trzy lata p�niej nada� mu imi�, zaokr�towa� si� jako �eglarz na statek handlowy przewo��cy towary z Yalmouth do Oran�a i Pomocnego Havnoru. Od czasu do czasu przyje�d�a� na farm�, ale nigdy na d�ugo, mimo �e po �mierci ojca mia�a ona zosta� jego w�asno�ci�. Mia� bia�� sk�r� jak Tenar, lecz podobnie jak Flint wyr�s� na wysokiego m�czyzn� o w�skiej twarzy. Nie zdradzi� rodzicom swego prawdziwego imienia. By� mo�e nie by�o nigdy nikogo, komu je wyjawi�. Tenar nie widzia�a go od trzech lat. M�g� wiedzie� lub nie wiedzie� o �mierci swojego ojca. M�g� sam by� martwy, uton��, ale Tenar mia�a nadziej�, �e tak si� nie sta�o. Wierzy�a, �e przeni�s�by t� iskierk� swego �ycia ponad wodami, poprzez sztormy.

W�a�nie co� takiego by�o w niej teraz: iskra, jak cielesna pewno�� pocz�cia, odczucie zmiany, czego� nowego. Nie chcia�a docieka�, co to by�o. Nie mog�a. To by�o dane albo nie.

Wsta�a i ubra�a si�. Wczesnym rankiem by�o ciep�o, nie rozpala�a, wi�c ognia. Usiad�a w drzwiach, by wypi� kubek mleka i popatrze� na cie� G�ry Gont. Wa� tak lekki wiatr, jaki tylko m�g� by� na tej omiatanej wichrami skalnej p�ce. Bryza przynios�a �agodny dotyk pe�ni lata i bogaty aromat ��k. W powietrzu by�a jaka� s�odycz, jaka� zmiana.

��Wszystko si� zmieni�o!�� wyszepta� starzec, umieraj�c, pe�en rado�ci. K�ad�c swoj� r�k� na jej d�oni, ofiarowuj�c jej dar�� swoje imi�.

��Aihal!�� szepn�a. W odpowiedzi za obor� zabecza�a para k�z, czekaj�cych na przyj�cie Heather.

��Be-eh�� bekn�a jedna, a druga doda�a ni�ej, metalicznie:

��Bla-ah!

Zaufaj kozie, mia� zwyczaj mawia� Flint, ona wszystko zniszczy. Flint, pasterz, czu� niech�� do k�z. Lecz Krogulec jako ch�opiec r�wnie� wypasa� kozy na zboczach tej g�ry. Wesz�a do �rodka. Zasta�a Therru przygl�daj�c� si� �pi�cemu m�czy�nie. Obj�a dziecko ramieniem i chocia� Therru zwykle by�a bierna lub wzdraga�a si� przed dotykiem czy pieszczot�, tym razem przyj�a je, a mo�e nawet sk�oni�a si� nieco, ku Tenar. Ged wci�� le�a� wyczerpany, pogr��ony we �nie. Na policzku widnia�y cztery jasne blizny, znacz�ce ciemn� twarz.

��Czy on zosta� poparzony?�� wyszepta�a Themi. Tenar nie odpowiedzia�a od razu. Nie wiedzia�a, czym by�y te blizny.

��Smok?�� zapyta�a go z drwin� dawno temu, w Malowanej Komnacie Labiryntu Atuanu. A on odpowiedzia� powa�nie:

��Nie smok. Krewniak Bezimiennych. Ale ja pozna�em jego imi�

I to by�o wszystko, co wiedzia�a. Wiedzia�a te� jednak, co dla dziecka oznacza s�owo �poparzony�.

��Tak�� odrzek�a.

Therru dalej mu si� przygl�da�a. Zadar�a g�ow�, aby u�y� swojego jedynego widz�cego oka. Wygl�da�a teraz jak ma�y ptak, wr�belek albo zi�ba.

��Chod�, ptaszynko, sen jest tym, czego on potrzebuje, tobie potrzebna jest brzoskwinia. Czy jaka� brzoskwinia dojrza�a dzisiejszego ranka?

Therru pobieg�a zobaczy�, a Tenar pod��y�a za ni�. Zjadaj�c brzoskwini�, dziewczynka badawczo przypatrywa�a si� miejscu, w kt�rym wczoraj zasadzi�a pestk�. By�a najwyra�niej rozczarowana, �e nie wyros�o tam �adne drzewo, nic jednak nie powiedzia�a.

��Podlej j��� rzek�a Tenar.

Przed po�udniem nadesz�a Cioteczka Moss. Jedn� z jej umiej�tno�ci, jako czarownicy-majstra-do-wszystkiego, by�o wyplatanie koszy z sitowia z bagna Oerfell i Tenar poprosi�a kiedy�, by nauczy�a j� tej sztuki. Jako dziecko w Atuanie, Tenar nauczy�a si�, jak si� uczy�. Jako obca na wyspie Gont, odkry�a, �e ludzie lubi� uczy�. Nauczy�a si� wi�c pobiera� od nich nauki tak, �eby zosta� zaakceptowan�, aby obco�� zosta�a jej wybaczona. Ogion nauczy� j� swojej wiedzy, a p�niej Flint nauczy� j� swojej. To by� nawyk jej �ycia�� uczy� si�. Okazywa�o si� zawsze, �e by�o ca�e mn�stwo rzeczy, kt�re powinna pozna�, wi�cej ni� mog�aby poj�� b�d�c kap�ank�-terminatork� czy te� uczennic� maga. Sitowie zosta�o namoczone i tego ranka mia�y rozdzieli� je na cz�ci, co by�o zadaniem wymagaj�cym du�ego wysi�ku, lecz nieskomplikowanym, pozostawiaj�cym du�o wolnej uwagi.

��Cioteczko�� rzek�a Tenar, gdy siedzia�y na progu, maj�c pomi�dzy sob� misk� wymoczonego sitowia, a przed sob� mat� do uk�adania rozszczepionych w��kien�� po czym poznajesz, czy kto� jest czarodziejem, czy nie?

Moss, jak zwykle, odpowiedzia�a niejasno, pokr�tnie.

��G��bia poznaje g��biꠗ rzek�a.�� Co urodzone, przem�wi.�� I opowiedzia�a histori� o pewnej mr�wce, kt�ra podnios�a z pod�ogi pa�acu male�ki koniec w�osa i uciek�a z nim do mr�wczego gniazda, a noc� gniazdo owo jarzy�o si� jak gwiazda pod ziemi�, gdy� w�os ten pochodzi� z g�owy pot�nego maga Brosta. Jednak�e tylko czarnoksi�nicy widzieli �arz�ce si� mrowisko. Dla zwyk�ych oczu by�o ono zupe�nie ciemne.

��Zatem cz�owiek potrzebuje treningu�� odezwa�a si� Tenar. Mo�e tak, mo�e nie�� brzmia� sens tajemniczej odpowiedzi Moss.

��Niekt�rzy rodz� si� z tym darem�� powiedzia�a.�� Nawet, je�li o tym nie wiedz�, b�dzie tam. B�dzie �wieci�, jak w�os maga w norze w ziemi.

��Tak�� odrzek�a Tenar.�� Widzia�am to.�� Czysto rozszczepi�a trzcin� i po�o�y�a �uby na macie.�� W takim razie sk�d wiesz, kiedy kto� nie jest czarodziejem?

��Nie ma tam tego�� odpowiedzia�a Moss.�� Nie ma tam tego, kochanie. Mocy. Zobacz. Skoro mam oczy w g�owie, widz�, �e ty masz oczy, nieprawda�? I je�eli b�dziesz �lepa, zauwa�� to. I je�li b�dziesz mia�a tylko jedno oko, jak ta ma�a, albo je�li b�dziesz mia�a trzy�� zobacz� je, prawda? Lecz je�eli nie b�d� mia�a oka, by nim widzie�, nie b�d� widzia�a, dop�ki mi nie powiesz. Ale ja je mam. Widz�, wiem. Trzecie oko!�� Dotkn�a swego czo�a i wyda�a z siebie g�o�ny, suchy chichot, jak kura unosz�ca si� rado�ci� nad swoim jajkiem. By�a zadowolona, �e znalaz�a w�a�ciwe s�owa, by powiedzie� to, co chcia�a powiedzie�. Tenar zacz�a zdawa� sobie spraw�, �e sporo z niezrozumia�o�ci i �argonu czarownicy bra�o si� ze zwyczajnej nietrafno�ci s��w i my�li. Nikt nigdy nie nauczy� jej my�le� w spos�b uporz�dkowany. Nikt nawet nie s�ucha� tego, co m�wi�a. Wszystkim, czego oczekiwano, wszystkim, czego od niej chciano, by� zam�t, tajemnica, mamrotania. By�a czarownic�. Nie mia�a nic wsp�lnego ze zrozumia�ym wyra�aniem my�li.

��Rozumiem�� rzek�a Tenar.�� Wobec tego�� by� mo�e jest to pytanie, na kt�re nie chcesz odpowiada栗 zatem, kiedy patrzysz na jak�� osob� swoim trzecim okiem, swoj� moc�, widzisz jej moc albo jej nie widzisz?

��To bardziej wiedza�� odpar�a Moss.�� Widzenie jest tylko sposobem wypowiedzenia tego. To nie jest podobne do tego, jak widz� ciebie, jak widz� to sitowie, jak widz� tamt� g�r�. To wiedza. Wiem, co jest w tobie, a czego nie ma w tej biednej, pustog�owej Heather. Wiem, co jest w tym kochanym dziecku i czego nie ma w tamtym m�czy�nie. Wiem��� Nie potrafi�a sobie dalej z tym poradzi�. Mamrota�a i spluwa�a.�� Ka�da czarownica godna spinki do w�os�w poznaje inn� czarownic�!�� powiedzia�a w ko�cu wprost, niecierpliwie.

��Rozpoznajecie si� nawzajem. Moss skin�a g�ow�.

��Tak, to w�a�nie to. To w�a�ciwe s�owo. Rozpoznajemy.

��I czarnoksi�nik rozpozna�by twoj� moc, pozna�by ciebie jako czarodziejk�

Lecz Moss wyszczerzy�a do niej z�by, ukazuj�c czarn� jam� u�miechu w paj�czej sieci zmarszczek.

��Kochanie�� rzek�a.�� Masz na my�li m�czyzn�, m�czyzn�-czarnoksi�nika? Co ma z nami wsp�lnego m�czyzna posiadaj�cy moc?

��Ale Ogion�

��Pan Ogion by� �askawy�� wtr�ci�a Moss bez ironii. Przez chwil� w milczeniu rozszczepia�y sitowie.

��Nie skalecz na nich kciuka, kochanie�� odezwa�a si� Moss.

��Ogion mnie uczy�. Jak gdybym nie by�a dziewczyn�. Jak gdybym by�a jego terminatork�, jak Krogulec. Nauczy� mnie J�zyka Tworzenia, Moss. M�wi� mi to, o co go pyta�am.

��Nie by�o drugiego takiego jak on.

��To ja nie chcia�am by� uczona. Porzuci�am go. Na co potrzebne mi by�y jego ksi�gi? Jakim dobrem by�y dla mnie? Chcia�am �y�, potrzebowa�am m�czyzny, pragn�am mie� dzieci. Chcia�am swojego �ycia.

Zgrabnie, szybko rozszczepia�a trzciny paznokciem.

��I dosta�am je.

��We� praw� r�k�, wyrzu� lew��� odpowiedzia�a wied�ma.�� No c�, kochana pani, kto ma powiedzie�? Kto ma rzec? Pragnienie m�czyzny wp�dzi�o mnie w straszliwe k�opoty, wi�cej ni� raz. Ale pragnienie zam��p�j�cia�� nigdy! Nie, nie. Nic z tego.

��Dlaczego nie?�� zapyta�a Tenar. Moss, zaskoczona, odrzek�a po prostu:

��Jak to? Kt�ry m�czyzna po�lubi�by wied�m�?�� Po czym doda�a:�� A jaka czarownica po�lubi�aby m�czyzn�? Rozdziela�y sitowie.

��Co jest nie w porz�dku z m�czyznami?�� zapyta�a ostro�nie Tenar.

R�wnie ostro�nie, obni�aj�c g�os, Moss odpowiedzia�a:

��Nie wiem, moja droga. My�la�am o tym. Cz�sto nad tym rozmy�la�am. Najlepszym, co mog� powiedzie�, jest to: m�czyzna jest w swojej sk�rze, zobacz, jak orzech w skorupie.�� Podnios�a swoje d�ugie, zakrzywione, wilgotne palce, jakby trzyma�a w nich orzech.�� Jest twarda i silna, ta skorupa, i ca�a jest nim wype�niona. Pe�na wspania�ego m�skiego mi�sa, m�skiej ja�ni. I to wszystko. To wszystko, co tam jest. Wewn�trz jest tylko on i nic wi�cej.

Tenar zastanawia�a si� przez chwil�, a� wreszcie zapyta�a:

��Lecz je�li on jest czarnoksi�nikiem�

��W�wczas wewn�trz jest tylko jego moc. Jego moc jest nim samym. Tak to w�a�nie z nim jest. I to wszystko. Kiedy jego moc znika, on r�wnie� odchodzi. Pusty.�� Roz�upa�a niewidzialny orzech i odrzuci�a �upiny.�� Nic.

��A kobieta?

��Och, c� kochanie, kobieta jest czym� ca�kowicie odmiennym. Kto wie, gdzie zaczyna, a gdzie ko�czy si� kobieta? Pos�uchaj, pani, ja mam korzenie, mam korzenie g��bsze ni� ta wyspa. G��bsze ni� morze, starsze ni� wyd�wi gniecie l�d�w. Si�gam wstecz w ciemno��.�� Oczy Moss l�ni�y niesamowitym blaskiem w swoich czerwonych obw�dkach, a jej g�os zawodzi� jak instrument�� Si�gam wstecz w ciemno��! Przed ksi�ycem by�am ja. Nikt nie wie, nikt nie wie, nikt nie mo�e powiedzie�, czym jestem, czym jest kobieta, kobieta posiadaj�ca moc, kobieca moc, si�gaj�ca g��biej ni� korzenie drzew, g��biej ni� korzenie wysp, starsza ni� Tworzenie, starsza ni� ksi�yc. Kto �mie zadawa� pytania ciemno�ci? Kto zapyta ciemno�� o jej imi�?

Stara kobieta ko�ysa�a si�, �piewaj�c monotonnie, zagubiona w swoich wcieleniach, lecz Tenar siedzia�a prosto i rozszczepia�a trzcin� paznokciem kciuka.

��Ja to zrobiꠗ odrzek�a. Rozszczepi�a jeszcze jedn� trzcin�.

��Wystarczaj�co d�ugo �y�am w ciemno�ci�� doda�a.

Od czasu do czasu zagl�da�a do �rodka, by zobaczy�, czy Krogulec wci�� �pi. Zrobi�a to teraz. Kiedy ponownie usiad�a z Moss, nie chc�c wraca� do tego, o czym m�wi�y, poniewa� starsza kobieta wygl�da�a ponuro i markotnie, powiedzia�a:

��Dzi� rano, kiedy si� obudzi�am, poczu�am, jak gdyby powia� nowy wiatr. Zmiana. By� mo�e to tylko pogoda. Czu�a� to? Moss nie przytakn�a ani nie zaprzeczy�a.

��Wiele wiatr�w wieje tu, na Oerfell, niekt�re dobre, niekt�re z�e. Niekt�re przynosz� chmury, niekt�re pi�kn� pogod�, a niekt�re przynosz� wie�ci dla tych, kt�rzy potrafi� je us�ysze�. Lecz ci, kt�rzy nie chc� s�ucha栗 nie s�ysz�. Kim jestem, �eby wiedzie�? Stara kobieta bez magicznej nauki, be� ksi��kowej wiedzy. Ca�a moja wiedza jest w ziemi, w mrocznej ziemi. Pod stopami dumnych. Pod stopami wynios�ych pan�w i mag�w. Po co mieliby spogl�da� w d�, uczeni? Co mo�e wiedzie� stara czarownica?

�By�aby ona gro�nym wrogiem�� pomy�la�a Tenar�� i by�a trudnym przyjacielem.�

��Cioteczko�� rzek�a, podnosz�c trzcin�.�� Wyros�am pomi�dzy kobietami. Samymi kobietami. W kargijskich krajach, na dalekim wschodzie, w Atuanie. Zabrano mnie od rodzic�w, kiedy by�am ma�ym dzieckiem, aby wychowa� mnie na kap�ank� w miejscu na pustyni. Nie znam jego nazwy, w naszym j�zyku nazywa�y�my je po prostu Miejscem. Jedynym miejscem, jakie zna�am. Pilnowa�o go kilku �o�nierzy, lecz nie mogli oni wchodzi� mi�dzy mury. My za� nie mog�y�my wychodzi� na zewn�trz mur�w. Tylko w grupie, wszystkie kobiety i dziewcz�ta, ze strzeg�cymi nas eunuchami, kt�rzy utrzymywali m�czyzn poza zasi�giem naszego wzroku.

��Czym s� ci, o kt�rych m�wi�a�?

��Eunuchowie?�� Tenar bez zastanowienia u�y�a kargijskiego s�owa.�� Wykastrowani m�czy�ni.

Czarownica wytrzeszczy�a oczy, zawo�a�a: �Tsekh!� i uczyni�a znak chroni�cy od z�ego uroku. Ssa�a wargi. Zosta�a wytr�cona ze swojego oburzenia.

��Jeden z nich zast�powa� mi tam matk� Lecz widzisz, Cioteczko, nigdy nie widzia�am m�czyzny, dop�ki nie sta�am si� dojrza�� kobiet�. Tylko dziewcz�ta i kobiety. A mimo to nie wiedzia�am, czym s� kobiety, poniewa� by�y one wszystkim, co naprawd� zna�am. Jak m�czy�ni, kt�rzy �yj� pomi�dzy m�czyznami: �eglarze, �o�nierze i magowie z Roke�� czy wiedz� oni, czym s� m�czy�ni? Sk�d mog� wiedzie�, skoro nigdy nie rozmawiaj� z kobiet�?

��Czy oni bior� ich i trzebi� jak barany i kozy?�� zapyta�a Moss.�� No�em do kastrowania?

Przera�enie, wstr�t i blask zemsty wzi�y g�r� nad gniewem i rozs�dkiem. Moss nie chcia�a porusza� �adnej kwestii poza tematem eunuch�w. Tenar nie potrafi�a jej wiele powiedzie�. U�wiadomi�a sobie, �e nigdy nie zastanawia�a si� nad t� spraw�. Kiedy by�a dziewczyn�, w Atuanie, byli tam wykastrowani m�czy�ni, jeden z nich kocha� j� czule, a ona jego, i zabi�a go, aby od niego uciec. P�niej przyby�a na Archipelag, gdzie nie by�o eunuch�w i zapomnia�a o nich, pogr��y�a ich w mroku razem z cia�em Manana.

��Przypuszczam�� powiedzia�a, staraj�c si� zaspokoi� ��dz� wiedzy Cioteczki�� �e bior� m�odych ch�opc�w i��� Przerwa�a jednak. Jej r�ce te� si� zatrzyma�y.

��Jak Therru�� przem�wi�a po d�ugiej pauzie.�� Do czego jest dziecko? Do czego tam s�u�y? �eby zosta� wykorzystanym. Zosta� zgwa�conym, zosta� wykastrowanym� Pos�uchaj, Moss. Kiedy �y�am w mrocznych miejscach, w�a�nie to tam robili. A kiedy przyby�am tutaj, my�la�am, �e wyjd� na �wiat�o dzienne. Nauczy�am si� prawdziwych s��w. Mia�am swojego m�czyzn� i urodzi�am dzieci, �y�am dobrze. W �wietle dnia. I w bia�y dzie� oni uczynili to�� temu dziecku. Na ��kach nad rzek�. Rzek� wyp�ywaj�c� ze �r�d�a, w kt�rym Ogion nada� imi� mojej c�rce. W blasku s�o�ca. Pr�buj� dowiedzie� si�, gdzie mog� �y�, Moss. Czy wiesz, co mam na my�li? Co pr�buj� powiedzie�?

��Dobrze, dobrze�� rzek�a starsza kobieta, a po chwili:�� Kochanie, jest do�� nieszcz�cia, nie trzeba go szuka�.�� A widz�c, �e r�ce Tenar dr�a�y, kiedy pr�bowa�a rozszczepi� nieust�pliw� trzcin�, powt�rzy�a:�� Nie skalecz na nich kciuka, kochanie.

A� do nast�pnego dnia Ged w og�le si� nie obudzi�. Cioteczce Moss, kt�ra by�a bardzo wprawn�, cho� przera�aj�co brudn� piel�gniark�, uda�o si� wla� w niego �y�k� bulionu.

��Umiera z g�odu�� oznajmi�a.�� I jest wyschni�ty z pragnienia. Gdziekolwiek by�, niewiele tam jedli i pili.�� A po powt�rnym oszacowaniu m�czyzny doda�a:�� Wygl�da na to, �e odszed� ju� zbyt daleko. Widzisz, oni s�abn� i nie mog� nawet pi�, chocia� jest to wszystko, czego potrzebuj�. Zna�am wielkiego, silnego m�czyzn�, kt�ry umar� w ten spos�b. Wysech� na wi�r w ci�gu kilku dni. Ale dzi�ki nieugi�tej cierpliwo�ci wla�a w niego kilka �y�ek swojego bulionu z mi�sa i zi�.

��Teraz zobaczymy�� powiedzia�a.�� Przypuszczam, �e jest za p�no. On si� nam wymyka.�� M�wi�a bez �alu, by� mo�e z przyjemno�ci�. M�czyzna ten by� dla niej niczym; �mier� by�a przypadkiem. Mo�e mog�aby pogrzeba� tego maga. Nie pozwolono jej pochowa� starszego.

Nast�pnego dnia Tenar naciera�a ma�ci� jego r�ce, kiedy si� przebudzi�. Musia� lecie� d�ugo na grzbiecie Kalessina, gdy� kurczowy u�cisk na �elaznych �uskach zdar� sk�r� z jego d�oni, a wewn�trzna strona palc�w by�a wielokrotnie poci�ta. �pi�c trzyma� d�onie zaci�ni�te, jak gdyby nie chcia�y pu�ci� nieobecnego smoka. Musia�a delikatnie rozewrze� mu si�� palce, by umy� i posmarowa� ma�ci� otarte miejsca. Kiedy to robi�a, krzykn�� i wzdrygn�� si�, wyci�gaj�c r�ce, jakby czu�, �e spada. Otworzy� oczy. Kobieta przem�wi�a �agodnie. Spojrza� na ni�.

��Tenar�� powiedzia� bez u�miechu, rozpoznaj�c j�, bez wzruszenia. I sprawi�o jej czyst� przyjemno��, �e by� wci�� jeszcze jeden �yj�cy cz�owiek, kt�ry zna� jej imi�, i �e by� to ten cz�owiek. Pochyli�a si� i uca�owa�a go w policzek.

��Nie ruszaj siꠗ rzek�a.�� Pozw�l mi to sko�czy�.

Us�ucha� i wkr�tce podryfowa� z powrotem w sen, tym razem z rozwartymi d�o�mi, odpr�ony.

P�niej, zasypiaj�c noc� obok Therru, pomy�la�a: �Ale� ja nigdy przedtem go nie poca�owa�am�. I ta my�l ni� wstrz�sn�a. Z pocz�tku nie dawa�a temu wiary. Z ca�� pewno�ci�, przez wszystkie te lata� Nie w Grobowcach, ale potem, kiedy w�drowali razem po g�rach� Na �Daleko-patrz�cej�, gdy �eglowali razem do Havnoru� Kiedy przywi�z� j� tu, na Gont�?

Nie. Ogion r�wnie� nigdy jej nie poca�owa� ani ona jego. Nazwa� j� c�rk� i kocha�, lecz nie dotyka� jej, a ona, wychowana jako samotna, nietkni�ta kap�anka, �wi�to��, nie potrzebowa�a dotyku albo nie wiedzia�a, �e go potrzebuje. Opiera�a na chwil� czo�o lub policzek o jego otwart� d�o�, a on m�g� pog�aska� j� po w�osach, raz, bardzo lekko.

A Ged nigdy nie zrobi� nawet tego.

�Czy nigdy o tym nie my�la�am?��� zapyta�a siebie z niedowierzaniem i lekiem. Nie wiedzia�a. Kiedy pr�bowa�a o tym my�le�, wstr�t i poczucie grzechu nasz�y j� bardzo silnie, po czym znikn�y. Jej wargi pozna�y lekko chropowat�, such�, ch�odn� sk�r� jego policzka, obok ust, po prawej stronie i tylko ta wiedza mia�a znaczenie. Zasn�a. �ni�o jej si�, �e wzywa� j� jaki� g�os: 'Tenar! Tenar!� i �e odpowiada�a, krzycz�c jak morski ptak, lec�c w blasku ponad morzem. Nie wiedzia�a jednak, jakie imi� wo�a�a.

Krogulec rozczarowa� Cioteczk� Moss. Pozosta� przy �yciu. Po jednym lub dw�ch dniach uzna�a go za uratowanego. Przysz�a i nakarmi�a go bulionem z koziego mi�sa, korzeni i zi�, opieraj�c go o siebie, otaczaj�c go silnym zapachem swego cia�a, wlewaj�c w niego �y�k� �ycie i gderaj�c. Mimo, �e j� rozpozna� i nazwa� j� jej powszednim imieniem, i nie mog�a zaprzeczy�, �e wydawa� si� by� cz�owiekiem zwanym Krogulcem, chcia�a si� tego wyprze�. Nie lubi�a go. Powiedzia�a, �e ca�y jest z�y. Tenar szanowa�a przenikliwo�� czarownicy na, tyle, aby j� to zmartwi�o, lecz nie mog�a znale�� w sobie takiego podejrzenia, a jedynie przyjemno�� p�yn�c� z obecno�ci m�czyzny i jego powolnego powrotu do �ycia.

��Kiedy znowu b�dzie sob�, zobaczysz�� powiedzia�a do Moss.

��Sob�!�� �achn�a si� Moss i wykona�a palcami gest mia�d�enia i wyrzucania �upiny orzecha.

Do�� wcze�nie zapyta� o Ogiona. Tenar obawia�a si� tego pytania. Wmawia�a sobie i prawie siebie przekona�a, �e m�czyzna nie zapyta, �e b�dzie wiedzia� tak, jak wiedz� magowie, jak nawet czarodzieje z Portu Gont i Re Albi wiedzieli, kiedy umar� Ogion. Lecz czwartego ranka le�a� przebudzony, kiedy do niego przysz�a, i, spojrzawszy na ni�, powiedzia�:

��To jest dom Ogiona.

��Dom Aihala�� poprawi�a go tak swobodnie, jak tylko mog�a; wci�� nie by�o jej �atwo wymawia� prawdziwego imienia maga. Nie wiedzia�a, czy Ged zna� to imi�. Z pewno�ci� tak. Ogion powiedzia�by mu lub nie potrzebowa� mu m�wi�. Przez chwil� nie reagowa�, a kiedy przem�wi�, jego g�os nie mia� wyrazu.

��Zatem umar�.

��Dziesi�� dni temu.

Le�a� patrz�c przed siebie, jak gdyby zastanawiaj�c si�, rozwa�aj�c co�.

��Kiedy tutaj przyby�em?

Musia�a nachyli� si� nisko, aby go zrozumie�.

��Cztery dni temu, wieczorem.

��Nie by�o w g�rach nikogo innego�� powiedzia�. W�wczas jego cia�o wykrzywi�o si� i zadr�a�o, jakby w b�lu lub niezno�nym wspomnieniu b�lu. Zamkn�� oczy i odetchn�� g��boko.

W miar�, jak nabiera� si�, ten wstrzymany oddech i zaci�ni�te d�onie sta�y si� bliskie Tenar. Ale widzia�a, �e w m�czy�nie wci�� nie ma spokoju i �e wci�� jest chory. Letnim popo�udniem m�czyzna usiad� w blasku s�o�ca na progu domu. Doj�cie tu z ��ka by�o najwi�kszym wysi�kiem, jaki podj��. Siedzia� na progu, a Tenar patrzy�a na niego obchodz�c dom od strony grz�dki fasoli. Wci�� wygl�da� jak posypany popio�em, jak cie�. Nie sprawia�y tego wra�enia jedynie siwe w�osy, lecz pewna w�a�ciwo�� sk�ry i ko�ci. W jego oczach nie by�o �wiat�a. A jednak ten cie�, ten popielaty cz�owiek, by� tym samym dumnym, przystojnym m�czyzn�, kt�rego siln� twarz o jastrz�bim nosie i delikatnych ustach ujrza�a po raz pierwszy w blasku jego w�asnej mocy. Zbli�y�a si� do niego.

��Potrzebujesz s�o�ca�� zwr�ci�a si� do niego, a on skin�� g�ow�. Siedzia� w powodzi letniego ciep�a, lecz jego d�onie by�y zaci�ni�te. Milcza� tak uporczywie, �e pomy�la�a, �e mo�e przeszkadza mu jej obecno��. By� mo�e nie potrafi� czu� si� przy niej tak swobodnie jak niegdy�. Ostatecznie by� teraz Arcymagiem�� wci�� o tym zapomina�a. I min�o dwadzie�cia pi�� lat, odk�d chodzili po g�rach Atuanu i �eglowali razem w �Dalekopatrz�cej� przez wschodnie morze.

��Gdzie jest �Dalekopatrz�ca�?�� zapyta�a raptownie, zaskoczona my�l� o niej, a potem pomy�la�a: �Jaka� idiotka ze mnie! Tyle lat min�o i on jest Arcymagiem, nie mia�by teraz takiej ma�ej ��dki�.

��Na Selidorze�� odrzek�, jego twarz znieruchomia�a w wyrazie jednostajnego i niepoj�tego cierpienia.

Tak dawno jak wieczno��, tak daleko jak Selidor�

��Najdalsza wyspa�� powiedzia�a.

��Najdalszy zach�d�� doda� Ged.

Siedzieli przy stole, sko�czywszy wieczorny posi�ek. Therru wysz�a na dw�r, �eby si� pobawi�.

��Zatem to z Selidoru przyby�e� na grzbiecie Kalessina?

Kiedy wypowiada�a imi� smoka, znowu wym�wi�o si� ono samo, dostosowuj�c jej usta do swego kszta�tu i brzmienia, zmieniaj�c jej oddech w delikatny p�omie�. Na d�wi�k tego imienia m�czyzna podni�s� wzrok, obdarzaj�c j� jednym intensywnym spojrzeniem, kt�re sprawi�o, i� zda�a sobie spraw� z tego, jak bardzo zawsze unika� patrzenia prosto w jej oczy. Skin�� g�ow�, po czym z pracowit� rzetelno�ci� skorygowa� swoj� zgod�:

��Z Selidoru na Roke. A p�niej z Roke na Gont.

Tysi�c mil? Dziesi�� tysi�cy mil? Nie mia�a poj�cia. Widzia�a wielkie mapy w skarbcach Havnoru, lecz nikt nie nauczy� jej liczb, odleg�o�ci. Tak daleko jest Selidor� A czy lot smoka m�g� by� liczony w milach?

��Ged�� zacz�a, u�ywaj�c jego prawdziwego imienia, poniewa� byli sami.�� Wiem, �e przeszed�e� wielki b�l i niebezpiecze�stwo. I je�li nie chcesz, mo�e nie mo�esz, mo�e nie powiniene� mi m�wi栗 lecz gdybym wiedzia�a, gdybym co� o tym wiedzia�a, by� mo�e by�abym dla ciebie wi�ksz� pomoc�. Chcia�abym by�. A oni wkr�tce przyb�d� po ciebie z Roke, wy�l� statek po Arcymaga, czy ja wiem, przy�l� po ciebie smoka! I znowu odejdziesz. I nigdy nie porozmawiamy.�� Kiedy to m�wi�a, zaciska�a w�asne pi�ci, s�ysz�c fa�sz w swoich s�owach i w tonie swego g�osu. Dowcipkowa� na temat smoka! Marudzi� jak pe�na pretensji �ona! Spu�ci� wzrok na st�, ponury, cierpliwy, jak rolnik stoj�cy w obliczu domowych wrzask�w po ci�kim dniu sp�dzonym w polu.

��My�l�, �e nikt nie przyp�ynie z Roke�� powiedzia� i kosztowa�o go to tak wiele wysi�ku, �e min�a chwila, zanim doda�:�� Daj mi czas.

Pomy�la�a, �e by�o to wszystko, co zamierza� powiedzie�, i odrzek�a:

��Tak, oczywi�cie. Przepraszam.

Podnios�a si� w�a�nie, aby sprz�tn�� ze sto�u, gdy m�czyzna odezwa� si� niewyra�nie, wci�� nie podnosz�c wzroku:

��Mam go, teraz.

P�niej on r�wnie� wsta� i doko�czy� sprz�tania ze sto�u. Zmy� naczynia, podczas gdy Tenar chowa�a �ywno��. I to j� zainteresowa�o. Por�wnywa�a go do Flinta, ale Flint nigdy w �yciu nie zmy� ani jednej miski. Babskie zaj�cie. Jednak Ged i Ogion, kawalerowie, mieszkali tutaj bez kobiet. Nigdy tam, gdzie mieszka� Ged, nie by�o kobiet. Wykonywa�, wi�c �kobiec� prac� nie zastanawiaj�c si� nad tym.

Szkoda by�oby�� pomy�la�a�� gdyby si� nad tym zastanowi�, gdyby zacz�� obawia� si�, �e jego godno�� zawis�a na �cierce do wycierania naczy�.�

Nikt nie przyby� po niego z Roke. Kiedy o tym m�wili, nie przyszed� jeszcze czas na �aden statek, opr�cz okr�tu p�yn�cego przez ca�� drog� z magicznym wiatrem w �aglach. Dni mija�y i wci�� nie by�o dla niego �adnej wiadomo�ci ani znaku. Wydawa�o jej si� dziwnym, �e opu�cili swojego Arcymaga na tak d�ugo. Musia� im zabroni� przys�a� po siebie, lub mo�e ukry� si� tutaj za pomoc� swoich czar�w tak, �eby nie mogli go odnale�� i �eby nikt nie m�g� go rozpozna�. Bowiem wie�niacy wci�� zwracali na niego dziwnie ma�o uwagi. To, �e nikt nie nadszed� z dworu W�adcy Re Albi, nie by�o takie dziwne. W�adcy tego domu nigdy nie �yli w dobrych stosunkach z Ogionem. Kobiety tego domu by�y, jak m�wi�y wiejskie plotki, adeptkami ciemnych kunszt�w. Jedna z nich po�lubi�a p�nocnego w�adc�, kt�ry pogrzeba� j� �ywcem pod g�azem; inna wtr�ca�a si� do nienarodzonego dziecka w swoim �onie, pr�buj�c uczyni� je istot� posiadaj�c� moc i rzeczywi�cie wypowiada�o ono s�owa, kiedy si� urodzi�o, lecz pozbawione by�o ko�ci. �Jak ma�y worek ze sk�ry�� szepta�a akuszerka w miasteczku.�� Ma�y woreczek z oczami i g�osem, i wcale nie ssa�o, tylko m�wi�o jakim� dziwnym j�zykiem, i umar�o�� Bez wzgl�du na to, ile prawdy by�o w tych opowie�ciach, w�adcy Re Albi odnosili si� zawsze z rezerw� do wszystkich. Wydawa�o si�, �e Tenar, powinna by� zaproszona na ich dw�r, kiedy przyby�a tu po raz pierwszy. By�a przecie� towarzyszk� maga Krogulca, wychowank� maga Ogiona, przynios�a do Havnoru pier�cie� Erreth-Akbego. A jednak nie zaproszono jej nigdy. Zamieszka�a natomiast, ku swojej rado�ci, sama w male�kiej chacie, nale��cej do wiejskiego tkacza, Fana, i widywa�a mieszka�c�w wielkiego domu rzadko i tylko z daleka. Nie by�o teraz wcale pani domu, powiedzia�a jej Moss, tylko stary pan, bardzo stary, jego wnuk i m�ody czarodziej imieniem Aspen, kt�rego wynaj�li ze Szko�y na Roke.

Odk�d Ogion zosta� pochowany, z talizmanem Cioteczki Moss w r�ku, pod bukiem przy g�rskiej �cie�ce, Tenar nie widzia�a Aspena. Cho� wydawa�o si� to dziwne, nie wiedzia� on, �e Arcymag Ziemiomorza znajduje si� w jego w�asnym miasteczku albo�� je�li o tym wiedzia��� z jakiego� powodu trzyma� si� z daleka. Czarodziej Portu Gont, kt�ry tak�e przyby�, by pochowa� Ogiona, r�wnie� nigdy nie wr�ci�. Nawet, je�li nie wiedzia�, �e jest tutaj Ged, z pewno�ci� wiedzia�, kim by�a ona�� Bia�a Pani, kt�ra nosi�a na nadgarstku Pier�cie� Erreth-Akbego, kt�ra uczyni�a ca�o�ci� Run Pokoju� �A ile� lat temu to by�o, staruszko!��� powiedzia�a do siebie. Niemniej jednak to w�a�nie ona poda�a im prawdziwe uni� Ogiona. Chyba nale�a�o jej si� troch� uprzejmo�ci. Jednak czarodzieje na og�l nie interesowali si� czym� takim jak kurtuazja. Byli lud�mi mocy i tylko moc� si� zajmowali. A jak� moc ona teraz posiada�a? Jak� posiada�a kiedykolwiek? Jako dziewczyna, kap�anka, by�a naczyniem: moc ciemnych miejsc przep�ywa�a przez ni�, korzysta�a z niej, pozostawi�a j� pust�, nietkni�t�. Kiedy by�a m�od� kobiet�, pot�ny cz�owiek uczy� j� pot�nej wiedzy, a ona wyrzek�a si� jej, odwr�ci�a si� od niej. Jako kobieta wybra�a i posiad�a moce kobiety, ale ten czas nale�a� do przesz�o�ci�� jej ma��e�stwo i macierzy�stwo dokona�o si�. Nie by�o w niej nic, �adnej mocy, kt�r� ktokolwiek m�g�by rozpozna�. Lecz smok przem�wi� do niej. �Jestem Kalessin��� powiedzia�, a ona odrzek�a: �Jestem Tenar�.

��Kto to jest pan smok�w?�� zapyta�a kiedy� Geda w mrocznym miejscu, w Labiryncie, pr�buj�c zaprzeczy� jego mocy, staraj�c si� go zmusi� do tego, aby uzna� jej moc. A on odpowiedzia� z prost� szczero�ci�, kt�ra rozbroi�a j� na zawsze:

��Kto�, z kim smoki b�d� rozmawia�.

By�a, wi�c kobiet�, z kt�r� rozmawia�y smoki. Czy to by�a ta nowa rzecz, ta ukryta wiedza, ziarnko �wiat�a, kt�re poczu�a w sobie budz�c si� pod ma�ym okienkiem wychodz�cym na zach�d? W kilka dni po tamtej kr�tkiej rozmowie przy stole, pieli�a grz�dk� w ogrodzie Ogiona, uwalniaj�c od letnich chwast�w cebul�, kt�r� mag rozsadzi� na wiosn�. Ged wszed� przez bram� w wysokim p�ocie, kt�ry zagradza� dost�p kozom, i energicznie zabra� si� do pielenia na drugim ko�cu szeregu sadzonek. Pracowa� chwil�, a potem wyprostowa� si� patrz�c na swoje d�onie.

��Daj im troch� czasu na zagojenie siꠗ powiedzia�a �agodnie Tenar.

Skin�� g�ow�. Podparte wysokimi palikami sadzonki fasoli okry�y si� kwieciem. Ich zapach by� bardzo przyjemny. M�czyzna usiad� opieraj�c szczup�e ramiona na kolanach, utkwiwszy wzrok w zalanej s�o�cem pl�taninie pn�czy, kwiat�w i zwisaj�cych str�k�w fasoli. Kobieta m�wi�a przy pracy:

��Kiedy Aihal umiera�, powiedzia�: �Wszystko si� zmieni�o�� I od czasu jego �mierci op�akuj� go, smuc� si�, ale co� rozprasza m�j �al. Co� wkr�tce si� narodzi�� zosta�o uwolnione. We �nie i po przebudzeniu wiem, �e co� si� zmieni�o.

��Tak�� odrzek�.�� Sko�czy�o si� z�o�

Po d�ugim milczeniu zn�w zacz�� m�wi�. Nie patrzy� na ni�, lecz po raz pierwszy jego g�os brzmia� jak ten, kt�ry pami�ta�a�� spokojny, �agodny, z suchym, gontyjskim akcentem.

��Czy pami�tasz, Tenar, kiedy pierwszy raz przybyli�my do Havnoru?

�Jak mog�abym zapomnie�?��� zawo�a�o jej serce, lecz milcza�a z obawy, �e znowu m�g�by zamilkn��.

��Wprowadzili�my �Dalekopatrz�c�� do portu i weszli�my na nabrze�e� po marmurowych stopniach. I ci ludzie, wszyscy ci ludzie� A ty podnios�a� r�k�, �eby pokaza� ten Pier�cie�

��I trzyma�am twoj� d�o�; panicznie si� ba�am: te twarze, g�osy, kolory, wie�e, chor�gwie i transparenty, z�oto, srebro i muzyka, a wszystkim, co zna�am, by�e� ty� obok mnie, kiedy tak szli�my�

��Rz�dcy Kr�lewskiego Domu powiedli nas do st�p Wie�y Erreth-Akbego ulicami pe�nymi ludzi. Wspi�li�my si� na wysokie stopnie, tylko my dwoje. Pami�tasz?

Skin�a g�ow�. Po�o�y�a d�onie na ziemi, czuj�c jej ziarnisty ch��d.

��Otworzy�em drzwi. By�y ci�kie, troch� si� zacina�y. I weszli�my do �rodka. Pami�tasz?

By�o tak, jak gdyby prosi�, aby rozproszy�a jego w�tpliwo�ci�� �Czy to si� naprawd� zdarzy�o? Czy dobrze pami�tam?�

��To by�a wielka, wysoka sala�� powiedzia�a.�� Sprawi�a, �e pomy�la�am o mojej Sali, gdzie zosta�am Po�art�, ale tylko, dlatego, �e by�a tak wysoka. �wiat�o pada�o w d� z okien wie�y, a jego strumienie krzy�owa�y si� jak miecze.

��I tron�� wtr�ci�.

��Tron, tak, ca�y z�oty i karmazynowy. Lecz pusty. Jak tron w Sali w Atuanie.

��Nie teraz�� odrzek�. Spojrza� na ni� przez zielone p�dy cebuli. Jego twarz by�a napi�ta, pe�na zadumy, jak gdyby pr�bowa� nazwa� rado��, kt�rej nie m�g� obj�� my�l�.�� Jest kr�l w Havnorze�� oznajmi�.�� W centrum �wiata. Co zosta�o przepowiedziane, spe�ni�o si�. Run zosta� uzdrowiony i �wiat sta� si� ca�o�ci�. Nadesz�y dni pokoju. On�

Przerwa� i spu�ci� wzrok zaciskaj�c d�onie.

��Przeni�s� mnie ze �mierci do �ycia. Arren z Enlandu. Lebannen z pie�ni, kt�re b�d� �piewane. Przybra� swoje prawdziwe imi�: Lebannen, Kr�l Ziemiomorza.

��Czy to jest, zatem to�� zapyta�a, kl�kaj�c i przygl�daj�c mu si�.

��To uczucie rado�ci, wchodzenia w �wiat�o? Nie odpowiedzia�. �Kr�l w Havnorze��� pomy�la�a i powt�rzy�a g�o�no:

��Kr�l w Havnorze!

By� w niej obraz tego pi�knego miasta, szerokich ulic, wie� z marmuru, krytych dach�wkami i spi�owych dach�w, statk�w o bia�ych �aglach w porcie, cudownej komnaty tronowej, gdzie promienie s�o�ca pada�y jak miecze, bogactwa, godno�ci i harmonii, porz�dku, jaki tam utrzymywano. Z tego jasnego centrum widzia�a �ad rozchodz�cy si� na zewn�trz�� jak doskona�e kr�gi na wodzie, jak prosta, wybrukowana ulica albo statek �egluj�cy z wiatrem: pod��anie w�a�ciw� drog�, przynoszenie pokoju.

��Dobrze zrobi�e�, drogi przyjacielu�� powiedzia�a.

Wykona� nieznaczny gest, jak gdyby chcia� powstrzyma� jej s�owa, a p�niej odwr�ci� si� przyciskaj�c d�o� do ust. Nie mog�a znie�� widoku jego �ez. Schyli�a si� wracaj�c do pracy. Szarpn�a jeden chwast i drugi, uparty korzonek p�k�. Grzeba�a r�koma pr�buj�c znale�� jego koniec w szorstkiej glebie, w mroku ziemi.

��Goha�� powiedzia�a Therru swoim s�abym, p�kni�tym g�osem, staj�c w bramie, i Tenar obejrza�a si� za siebie. P�twarz dziecka spogl�da�a wprost na ni� widz�cym i o�lepionym okiem. Tenar pomy�la�a: �Czy powinnam jej powiedzie�, �e w Havnorze jest kr�l?�

Wsta�a i podesz�a do bramy, aby lepiej s�ysze� Therru. Beech powiedzia�, �e kiedy dziecko le�a�o nieprzytomne w ognisku, wdycha�o ogie�. �Jej g�os jest wypalony��� wyja�ni�.

��Pilnowa�am Sippy�� szepn�a Therru�� ale wydosta�a si� z �arnowcowego pastwiska. Nie mog� jej znale��.

Jej mowa by�a jak zawsze d�uga. Dr�a�a od biegu i powstrzymywanego p�aczu. �Nie mo�emy p�aka� wszyscy naraz�� powiedzia�a do siebie Tenar.�� To g�upie, nie mo�emy sobie na to pozwoli�.

��Krogulcze!�� zawo�a�a odwracaj�c si�.�� Koza uciek�a. Natychmiast powsta� z miejsca i podszed� do bramy.

��Sprawd� w ch�odni nad strumykiem�� rzek�.

Patrzy� na Therru, jakby nie dostrzega� jej odra�aj�cych blizn, jak gdyby ledwie widzia� j� sam��� dziecko, kt�re zgubi�o koz�, kt�re musia�o znale�� koz�. To w�a�nie koz� widzia�.

��Albo uciek�a, aby przy��czy� si� do wielkiego stada�� doda�. Therru ju� bieg�a nad strumyk.

��Czy ona jest twoj� c�rk�?�� zapyta� Tenar. Nigdy przedtem nie powiedzia� ani s�owa na temat dziecka i przez chwil� wszystkim, o czym mog�a my�le� Tenar, by�o �jacy� dziwni s� m�czy�ni�.

��Nie, ani moj� wnuczk�. Ale moim dzieckiem�� odpar�a. Co kaza�o jej znowu kpi�, szydzi� z niego?

Wyszed� przez bram� w chwili, gdy Sippy, jak br�zowo-bia�a b�yskawica, p�dzi�a w ich kierunku �cigana przez Thernu, widoczn� gdzie� w dali.

��Hej!�� krzykn�� nagle Ged i jednym susem zatarasowa� kozie drog�, kieruj�c j� prosto w otwart� bram� i ramiona Tenar. Kobiecie uda�o si� chwyci� lu�n� sk�rzan� obro�� Sippy. Koza natychmiast stan�a nieruchomo, potulna jak baranek, spogl�daj�c jednym ��tym okiem na Tenar, a drugim na rz�dki cebuli.

��Precz!�� rozkaza�a Tenar wyprowadzaj�c j� z koziego raju na kamieniste pastwisko, gdzie by�o jej miejsce.

Ged usiad� na ziemi, r�wnie zadyszany jak Therru lub nawet bardziej, gdy� z trudem chwyta� powietrze i najwyra�niej kr�ci�o mu si� w g�owie. Ale przynajmniej nie p�aka�. Zaufaj kozie�� ona wszystko zniszczy.

��Heather nie powinna by�a ci kaza� pilnowa� Sippy�� zwr�ci�a si� Tenar do Therru.�� Nikt nie mo�e upilnowa� Sippy. Je�li znowu si� wydostanie, powiedz o tym Heather i nie martw si�. Dobrze?

Therru skin�a g�ow�. Patrzy�a na Geda. Rzadko spogl�da�a na ludzi�� a jeszcze rzadziej na m�czyzn�� d�u�ej ni� przez chwil�. Ale jemu przygl�da�a si� pewnie, zadzieraj�c g�ow� jak wr�belek. Czy rodzi� si� bohater?

Min�� ju� ponad miesi�c od letniego przesilenia, lecz na szczycie zwr�conego ku zachodowi Overfell wieczory wci�� by�y d�ugie. Therru wraca�a p�no z ca�odziennych wypraw po zio�a z Cioteczk� Moss i zawsze by�a zbyt zm�czona, by je��. Tenar k�ad�a j� do ��ka, a sama siada�a obok i �piewa�a jej. Dziewczynka, nie mog�c spa�, kuli�a si� na pos�aniu jak sparali�owane zwierz�tko i szeroko otwartymi oczyma wpatrywa�a si� w swoje halucynacje, a� zapad�a w stan, kt�ry nie by� ani snem, ani jaw�, ale by� pe�en koszmar�w, kt�re nawiedza�y Therru�� nieobecn� i nieosi�galn�. Tenar odkry�a, �e mo�e temu zapobiec trzymaj�c j� i �piewaj�c jej do snu. Kiedy ko�czy�y jej si� piosenki, kt�re pozna�a b�d�c �on� rolnika w Dolinie �rodkowej, �piewa�a nie ko�cz�ce si� kargijskie pie�ni, kt�rych nauczy�a si� jako dziecko-kap�anka w�r�d Grobowc�w Atuanu. Usypia�a, wi�c dziecko monotonnym g�osem i melodyjnym zawodzeniem ofiar dla Bezimiennych Mocy i Pustego Tronu, kt�ry teraz by� wype�niony py�em i gruzem trz�sienia ziemi. Nie wyczuwa�a w tych pie�niach �adnej mocy poza t�, kt�r� posiada pie�� sama w sobie. Lubi�a �piewa� w swoim w�asnym j�zyku, mimo �e nie zna�a piosenek, kt�re ka�da matka �piewa�a dziecku w Atuanie, piosenek, kt�re �piewa�a dla niej jej matka. I tym razem Therru zapad�a nareszcie w g��boki sen. Tenar zsun�a dziewczynk� ze swoich kolan na ��ko i zaczeka�a chwil�, aby upewni� si�, �e �pi. W�wczas, rozejrzawszy si� dooko�a, z niemal winowajczyni po�piechem, a mimo to z namaszczeniem i uczuciem olbrzymiej przyjemno�ci, przy�o�y�a swoj� w�sk�, jasn� d�o� do tej strony twarzy dziecka, gdzie oko i policzek zosta�y wypalone przez ogie�. Pod tym dotykiem bezw�osa blizna znika�a. Cia�o by�o nieuszkodzone�� dzieci�ca, okr�g�a, delikatna, u�piona twarzyczka. Jakby jej dotyk odtwarza� prawd�. Lekko, niech�tnie, podnios�a d�o� i ujrza�a ubytek nie do naprawienia, ran�, kt�ra nigdy si� nie zagoi.

Pochyli�a si� i poca�owa�a blizn�, szybko wsta�a i wysz�a z domu.

S�o�ce zachodzi�o w niezmierzonej, perlistej mgle. Nikogo nie by�o w pobli�u. Krogulec by� prawdopodobnie w lesie. Zacz�� odwiedz�c gr�b Ogiona, sp�dzaj�c ca�e godziny w tym cichym miejscu pod bukiem, a kiedy nabra� wi�cej si�y, zasmakowa� w przechadzkach po le�nych �cie�kach, kt�re uwielbia� Ogion. Po�ywienie najwyra�niej nie mia�o dla niego smaku; Tenar musia�a prosi�, �eby jad�. Unika� towarzystwa, poszukuj�c jedynie samotno�ci. Therru by�a gotowa i�� za nim wsz�dzie i w�a�ciwie nie przeszkadza�a mu, gdy��� jak on�� trwa�a w milczeniu. A jednak po jakim� czasie z niecierpliwo�ci� odsy�a� dziecko do domu i szed� dalej sam. Tenar nie wiedzia�a, gdzie ko�czy�y si� jego w�dr�wki. Wraca� p�no, rzuca� si� na ��ko i zasypia�, po czym rankiem odchodzi� znowu, cz�sto zanim zbudzi�a si� ona i dziecko. Zostawia�a mu chleb i mi�so, kt�re bra� ze sob�. Ujrza�a teraz, jak idzie przez ��k� �cie�k�, kt�ra wydawa�a si� tak d�ug� i trudn�, kiedy pomaga�a Ogionowi przemierzy� j� po raz ostatni. Szed� przez roz�wietlone powietrze, przygi�te wiatrem trawy, krocz�c pewnie, zamkni�ty w swoim upartym cierpieniu, twardy jak kamie�.

��Czy b�dziesz w pobli�u domu?�� zapyta�a go z pewnego oddalenia.�� Therru �pi. Chc� si� troch� przej��.

��Tak. Id��� odrzek�.

Posz�a, rozwa�aj�c oboj�tno�� m�czyzny wobec konieczno�ci, kt�re rz�dz� kobiet�: tego, �e kto� musi by� niedaleko �pi�cego dziecka, �e czyja� wolno�� oznacza brak wolno�ci drugiego. Chyba, �e zostanie osi�gni�ta pewna zmienna r�wnowaga. Jak w przypadku cia�a posuwaj�cego si� naprz�d, jak ona teraz, na dw�ch nogach�� najpierw jedna, potem druga. Na tym polega�a ta szczeg�lna sztuka: chodzenie� P�niej uwag� Tenar przyci�gn�y pog��biaj�ce si� barwy nieba i �agodny nap�r wiatru. Kontynuowa�a przechadzk� ju� bez metafor, a� dosz�a do urwiska piaskowca. Zatrzyma�a si� tam i patrzy�a, jak s�o�ce pogr��a si� w pogodnej, r�owej mgie�ce.

Ukl�k�a i odnalaz�a oczyma, a potem ko�cami palc�w, d�ug�, p�ytk�, zamazan� bruzd� w skale�� �lad ogona Kalessina. Raz za razem wodzi�a po niej palcami, wpatruj�c si� w dalekie otch�anie zmierzchu i marz�c. Wypowiedzia�a jedno s�owo. Tym razem imi� nie by�o ogniem w jej ustach, lecz zasycza�o i mi�kko wysun�o si� spomi�dzy jej warg:

��Kalessin�

Skierowa�a wzrok na wsch�d. Wierzcho�ki G�ry Gont czerwieni�y si� ponad lasami, �owi�c �wiat�o, kt�rego nie by�o tu, na dole. Kolor przygasa�, kiedy im si� przygl�da�a. Odwr�ci�a wzrok, a kiedy spojrza�a ponownie, szczyt by� szary, niewyra�ny, lesiste zbocze okry� mrok.

Czeka�a na wieczorn� gwiazd�. Kiedy za�wieci�a ponad mg��, kobieta wolno pow�drowa�a do domu. Dom, nie-dom. Dlaczego by�a tu, w domu Ogiona, nie w swoim w�asnym domu na farmie? Dlaczego dogl�da�a Ogionowych k�z i cebuli, a nie swych w�asnych sad�w i stad? �Czekaj��� powiedzia� i czeka�a. Przyby� smok i Ged mia� si� teraz dobrze, a w ka�dym razie�� nie najgorzej. Zrobi�a, co do niej nale�a�o. Prowadzi�a gospodarstwo. Nie by�a ju� potrzebna. Nadszed� czas, aby odej��.

A jednak nie mog�a my�le� o opuszczeniu tej wysokiej p�ki skalnej, tego sokolego gniazda i o powrocie na niziny, do bezwietrznego wn�trza kraju spokojnych farm. Kiedy o tym my�la�a, serce w niej zamiera�o i pogr��a�a si� w smutku. A co ze snem, kt�ry tutaj �ni�a, pod ma�ym oknem wychodz�cym na zach�d? Co ze smokiem, kt�ry przyby� tu do niej? Drzwi domu jak zwykle sta�y otworem dla �wiat�a i powietrza. Krogulec siedzia� bez lampy na niskim siedzisku obok oczyszczonego paleniska. Cz�sto tam siada�. Pomy�la�a, �e by�o to jego miejsce z czas�w, kiedy by� ch�opcem i terminowa� u Ogiona. To by�o tak�e jej miejsce, owej zimy, kiedy by�a uczennic� Ogiona.

Spojrza� w jej kierunku, kiedy wchodzi�a, ale jego wzrok nie zatrzyma� si� na wej�ciu, lecz na prawo od niego, w ciemnym k�cie za drzwiami. Sta�a tam laska Ogiona, ci�ki, d�bowy kij wysoko�ci samego m�czyzny, o r�koje�ci wyg�adzonej od noszenia. Obok niego Therru umie�ci�a leszczynow� witk� i olchowy kij, kt�re Te-nar wyci�a dla nich w drodze do Re Albi.

�Jego laska z cisowego drewna, jego laska czarnoksi�nika, kt�r� da� mu Ogion� Gdzie ona jest?�� pomy�la�a Tenar.�� Dlaczego do tej pory nie zastanawia�am si� nad tym.�

W domu panowa� mrok i zaduch. Tenar poczu�a przygn�bienie�� pragn�a, �eby Krogulec tu zosta�, �eby z ni� porozmawia�, ale teraz, kiedy tam siedzia�, nie mia�a mu nic do powiedzenia. Ani on jej.

��Przysz�o mi do g�owy�� rzek�a wreszcie, uk�adaj�c cztery miski na d�bowym kredensie�� �e ju� czas, �ebym wr�ci�a na swoj� farm�.

Nie odezwa� si�. Mo�liwe, �e skin�� g�ow�, lecz Tenar�� odwr�cona plecami�� nie mog�a tego widzie�. Nagle poczu�a si� zm�czona, chcia�a si� po�o�y�. Ale on tu siedzia� i nie by�o jeszcze ciemno�� nie mog�a rozebra� si� przed nim. Poczucie wstydu i skr�powania rozz�o�ci�o j�. Mia�a w�a�nie poprosi� m�czyzn�, �eby wyszed� na chwil�, kiedy z wahaniem przem�wi�.

��Ksi�gi. Ksi�gi Ogiona. Runy i Dwie Ksi�gi Wiedzy. Czy zabierzesz je ze sob�?

��Ze sob�?

��By�a� jego ostatni� uczennic�.

Podesz�a do paleniska i usiad�a naprzeciw niego na tr�jnogim krze�le Ogiona.

��Nauczy�am si� pisa� runy hardyckie, ale na pewno zapomnia�am wi�kszo�ci z nich. Nauczy� mnie kilku s��w j�zyka, kt�rym m�wi� smoki. Troch� z tego pami�tam. Ale nic wi�cej. Nie zosta�am adeptk�, czarodziejk�. Wysz�am za m��, przecie� wiesz. Czy Ogion pozostawi�by swoje ksi�gi m�dro�ci �onie rolnika?

Po chwili powiedzia� g�osem bez wyrazu:

��Czy zatem nie zostawi� ich komu�?

��Tobie. To nie ulega w�tpliwo�ci. Krogulec nic nie odrzek�.

��By�e� jego ostatnim terminatorem, jego dum� i przyjacielem. Nigdy tego nie powiedzia�, ale jego ksi�gi nale�� do ciebie.

��Co mam z nimi zrobi�?

Wpatrywa�a si� w niego szeroko otwartymi oczyma. Zachodnie okno o�wietla�o pok�j nik�ym blaskiem. Ponura, bezlitosna, niewyt�umaczalna w�ciek�o�� w jego g�osie wzbudzi�a jej gniew.

��Ty, Arcymagu, pytasz mnie? Dlaczego robisz ze mnie g�upsz� ni� jestem, Ged?

W�wczas podni�s� si�. G�os mu dr�a�.

��Ale, czy ty nie� czy nie widzisz� to wszystko jest sko�czone� stracone!

Siedzia�a nadal wpatruj�c si� w niego, pr�buj�c zobaczy� jego twarz w p�mroku.

��Nie mam ju� mocy, nic. Odda�em j�� zu�y�em� wszystko, co posiada�em. �eby zamkn�� Tak, aby� A wi�c dokona�o si�, sko�czone.

Pr�bowa�a zaprzeczy� temu, co powiedzia�, ale nie mog�a.

��To by�o jak wylanie odrobiny wody�� powiedzia�.�� Kubka wody na piasek. W suchej krainie. Musia�em to zrobi�. Ale teraz nie mam nic do picia. A jak� r�nic� to stanowi�o, jak� r�nic� stanowi jeden kubek wody na ca�� pustyni�? Czy pustynia znika?� Ach! S�uchaj!� Cie� szepta� tak do mnie zza tamtych drzwi: �S�uchaj! S�uchaj!� I kiedy by�em m�ody, uda�em si� do suchej krainy. I spotka�em go tam, sta�em si� nim, po�lubi�em swoj� �mier�. Ona da�a mi �ycie. Wod�, wod� �ycia. By�em fontann�, �r�d�em� tryskaj�cym, rozdaj�cym. Lecz tam nie p�yn� �r�d�a. Ostatecznie wszystkim, co posiada�em, by� jeden kubek wody i musia�em wyla� go na piasek w korycie Suchej Rzeki, na ska�y pogr��one w ciemno�ci. Wi�c dokona�o si�. Sko�czone.

S�ysza�a wystarczaj�co du�o od Ogiona i od samego Geda, by wiedzie�, o jakiej krainie teraz m�wi�. I wiedzia�a te�, �e chocia� u�ywa� obrazowych wyra�e�, nie by�y one maskami prawdy, lecz sam� prawd�, tak�, jak� on pozna�. Wiedzia�a r�wnie�, �e musi zaprzeczy� temu, co powiedzia�, bez wzgl�du na to, czy by�o to zgodne z prawd�.

��Nie dajesz sobie czasu, Ged�� odezwa�a si�.�� Powr�t ze �mierci musi by� d�ug� podr󿹅 nawet na grzbiecie smoka. B�dzie wymaga� czasu. Czasu i spokoju, milczenia, ciszy. Zosta�e� zraniony. Wyzdrowiejesz.

Przez d�u�szy czas sta� w milczeniu. Tenar pomy�la�a, �e wypowiedzia�a w�a�ciwe s�owa i doda�a mu troch� otuchy. Ale w ko�cu m�czyzna zapyta�:

��Tak jak to dziecko?

To by�o jak n�, tak ostry, �e nie czu�a, jak wbija si� w jej cia�o.

��Nie wiem�� m�wi� dalej tym samym cichym, osch�ym g�osem�� dlaczego j� wzi�a� wiedz�c, �e nikt nie mo�e jej uzdrowi�. Wiedz�c, czym musi by� jej �ycie. Przypuszczam, �e to jest cz�ci� czasu, w kt�rym �yli�my�� mrocznego czasu, wieku upadku, czasu dobiegaj�cego ko�ca. My�l�, �e wzi�a� j�, tak jak ja wyszed�em na spotkanie swojemu wrogowi, poniewa� by�o to wszystko, co mog�em zrobi�. I tak musimy przetrwa� do nowych czas�w z trofeami naszego zwyci�stwa nad z�em. Ty ze swoim poparzonym dzieckiem, a ja z niczym.

Rozpacz przemawia r�wno, spokojnym g�osem.

Tenar odwr�ci�a si�, aby spojrze� na lask� maga stoj�c� w mrocznym miejscu na prawo od drzwi. Nie by�o w niej �wiat�a. Ca�a by�a ciemna, wewn�trz i na zewn�trz. Przez otwarte drzwi wida� by�o kilka dalekich i bladych gwiazd. Kobieta popatrzy�a na nie. Chcia�a wiedzie�, jakie to by�y gwiazdy. Wsta�a i po omacku podesz�a do drzwi. Mg�a podnios�a si� i przes�ania�a niebo. Jedn� z gwiazd, kt�re Tenar widzia�a z wn�trza domu, by�a letnia gwiazdka, kt�r� w Atuanie, w jej rodzinnej mowie nazywano Tehanu. Nie zna�a drugiej. Nie wiedzia�a, jak tutaj, po hardycku nazywano Tehanu ani jak brzmia�o jej prawdziwe imi�, kt�rym nazywa�y j� smoki. Wiedzia�a tylko, jak nazywa�aby j� jej matka: Tehanu, Tehanu. Tenar, Tenar�

��Ged�� powiedzia�a nie odwracaj�c si�.�� Kto ci� wychowywa�, kiedy by�e� dzieckiem?

Podszed�, aby stan�� obok niej, r�wnie� wpatruj�c si� w zamglony horyzont morza, gwiazdy i wznosz�cy si� ponad nimi mroczny masyw g�ry.

��Nikt wa�ny�� odrzek�.�� Moja matka zmar�a, gdy by�em niemowl�ciem. By�o kilku starszych braci. Nie pami�tam ich. By� m�j ojciec, kowal. I siostra mojej matki. By�a czarownic� Dziesi�ciu Olch.

��Cioteczka Moss�� wtr�ci�a Tenar.

��M�odsza. Posiada�a troch� mocy.

��Jak mia�a na imi�? Milcza� przez chwil�.

��Nie pami�tam�� powiedzia� wolno. Po chwili rzek�:

��Nauczy�a mnie imion. Sok�, sok� pielgrzym, orze�, rybo��w, jastrz�b go��biarz, krogulec�

��Jak nazywacie t� gwiazd�? T� bia��, tam, wysoko.

��Serce �ab�dzia�� odrzek� podnosz�c wzrok.�� W Dziesi�ciu Olchach nazywali j� Strza��.

Nie wypowiedzia� jednak jej imienia w J�zyku Tworzenia ani te� prawdziwych imion jastrz�bia, soko�a i krogulca, kt�rych nauczy�a go czarownica.

��To, co powiedzia�em� tam, w �rodku� by�o b��dne�� powiedzia� mi�kko.�� Nie powinienem si� w og�le odzywa�. Wybacz mi.

��Je�li nie b�dziesz si� odzywa�, co mog� zrobi� poza odej�ciem od ciebie?�� Odwr�ci�a si� ku niemu.�� Dlaczego my�lisz tylko o sobie? Zawsze o sobie? Wyjd� na chwilꠗ rzek�a do niego, gniewna.�� Chc� przygotowa� si� do snu.

Oszo�omiony, wyszed� mamrocz�c przeprosiny, a ona, udawszy si� do alkowy, wy�lizn�a si� z ubrania, wsun�a si� do ��ka i ukry�a twarz w s�odkim cieple jedwabistego karku Therru.

�Wiedz�c, czym musi by� jej �ycie��

Jej z�o�� na niego, jej g�upie zaprzeczenie prawdziwo�ci tego, co powiedzia�, mia�o swoje �r�d�o w rozczarowaniu. Mimo, �e Lark m�wi�a dziesi�tki razy, �e nie ma na to �adnej rady, wci�� jeszcze mia�a nadziej�, �e Tenar potrafi uleczy� oparzenia i wbrew wszystkim swoim zapewnieniom, �e nawet Ogion nie potrafi�by tego uczyni�, sama Tenar �ywi�a nadziej�, �e Ged uzdrowi Therru�� �e po�o�y d�o� na bli�nie, a ona zagoi si�, �lepe oko zab�y�nie, zniekszta�cona r�ka zn�w b�dzie delikatna, zrujnowane �ycie�� nietkni�te.

�Wiedz�c, czym musi by� jej �ycie��

Odwr�cone twarze, znaki chroni�cego przed z�em, przera�enie i ciekawo��, niezdrowa lito�� i zagro�enie, gdy� krzywda przyci�ga krzywd� I nigdy �adnych ludzkich ramion. Nigdy nikogo, kto by j� obj��. Nikogo opr�cz Tenar. Och, on mia� racj�, dziecko powinno by�o umrze�, powinno by� martwe. Powinny by�y pozwoli� dziewczynce odej�� do suchej krainy, ona, Lark i Ivy�� w�cibskie, okrutne, stare kobiety o mi�kkich sercach. Mia� racj�, zawsze mia� racj�. Lecz w takim razie ci m�czy�ni, kt�rzy u�yli jej do swoich potrzeb i zabaw, ta kobieta, kt�ra pozwoli�a im j� wykorzysta栗 oni mieli racj� bij�c dziecko do nieprzytomno�ci i wrzucaj�c je do ognia, aby spali�o si� na �mier�. Tylko nie byli dok�adni. Stracili zimn� krew, pozostawili w niej troch� �ycia. To by� b��d. I wszystko, co ona�� Tenar, robi�a, by�o b��dne. Jako dziecko zosta�a oddana mocom ciemno�ci. Zosta�a przez nie po�arta, pozwolono, aby zosta�a po�arta. Czy my�la�a, �e kiedy przep�ynie morze, nauczy si� obcych j�zyk�w, zostanie �on� m�czyzny, matk� dzieci, kiedy zwyczajnie prze�yje swe �ycie, �e wtedy stanie si� kimkolwiek innym poza tym, kim by�a�� s�ug� mocy ciemno�ci, ich po�ywieniem, ich w�asno�ci�, kt�rej u�ywa�y dla swoich potrzeb i zabaw? Zniszczona, przyci�ga�a do siebie to, co by�o zniszczone, cz�� swojej w�asnej ruiny, cia�o swego w�asnego z�a.

W�osy Therru by�y delikatne, ciep�e i mia�y s�odki zapach. Le�a�a zwini�ta w cieple ramion Tenar, �ni�c. Jakie z�o mog�aby stanowi�? To jej wyrz�dzono z�o, z�o nie do naprawienia, ale ona nie by�a z�a. Nie by�a stracona, nie stracona, nie stracona. Le��c bez ruchu Tenar wr�ci�a pami�ci� do �wiat�a ze swojego snu, otch�ani �wietlistego powietrza, imienia smoka, imienia gwiazdy, Serca �ab�dzia, Strza�y, Tehanu.

Przeczesywa�a czarn� koz�, aby uprz��� uzyskan� w ten spos�b czyst� we�n� i zabra� j� do tkacza, kt�ry przerobi j� na tkanin�, jedwabiste �runo� Wyspy Gont. Stara czarna koza by�a przeczesywana tysi�ce razy i lubi�a to, sk�ania�a si� ku szturchaj�cym i szarpi�cym drucianym z�bom zgrzeb�a. Szaro-czarne wyczeski uros�y do rozmiar�w mi�kkiej, brudnej chmury, kt�r� Tenar wepchn�a wreszcie do siatki. W ramach podzi�kowania wydosta�a kilka rzep�w z fr�dzli uszu kozy i po przyjacielsku poklepa�a jej bok. �Bee!��� bekn�a koza i odbieg�a truchtem. Tenar wysz�a z ogrodzonego pastwiska i stan�a przed domem rozgl�daj�c si� po ��ce, aby upewni� si�, �e Therru wci�� si� tam bawi.

Moss pokaza�a dziewczynce, jak ple�� kosze z trawy i�� cho� jej okaleczona r�ka by�a niezgrabna�� Therru zacz�a si� tego uczy�. Siedzia�a w trawie na ��ce ze swoj� rob�tk� na kolanach, ale nie pracowa�a. Przygl�da�a si� Krogulcowi.

Sta� w sporym oddaleniu, bli�ej kraw�dzi urwiska. By� odwr�cony plecami i nie wiedzia�, �e ktokolwiek mu si� przygl�da. Obserwowa� ptaka, m�od� pustu�k�, a ona z kolei obserwowa�a jak�� niewielk� zdobycz, kt�r� dostrzeg�a w trawie. Wisia�a w powietrzu trzepocz�c skrzyd�ami, pragn�c sp�oszy� nomic� lub mysz, przestraszy� j� tak, by pop�dzi�a do swojej nory. M�czyzna sta� wpatruj�c si� w ptaka poch�oni�ty, r�wnie g�odny. Powoli podni�s� praw� r�k�, trzymaj�c przedrami� poziomo, i zdawa� si� przemawia�, cho� jego s�owa porywa� wiatr. Pustu�ka zmieni�a zamiar i krzycz�c wysokim, chrapliwym, p�acz�cym g�osem wznios�a si� lotem strza�y i pomkn�a w kierunku lasu. M�czyzna opu�ci� rami� i sta� nieruchomo, �ledz�c wzrokiem ptaka. Dziecko i kobieta milcza�y. Tylko ptak frun��, odlatywa� na wolno��.

��Przyby� do mnie kiedy� pod postaci� soko�a, soko�a pielgrzyma�� powiedzia� Ogion, przy ogniu, pewnego zimowego dnia. Opowiada� jej o czarach Przemiany, o przeobra�eniach, o magu Bord-gerze, kt�ry sta� si� nied�wiedziem.�� Przylecia� do mnie z p�nocnego zachodu. Przynios�em go tutaj i postawi�em przy ogniu. Nie m�g� m�wi�. Mog�em mu pom�c, poniewa� go zna�em. Zdo�a� zrzuci� posta� soko�a i znowu by� cz�owiekiem. Ale zawsze mia� w sobie co� z soko�a. W jego wiosce nazywali go Krogulcem, poniewa� dzikie soko�y przylatywa�y do� na d�wi�k jego s�owa. Kim jeste�my? Co to znaczy by� cz�owiekiem? Zanim otrzyma� imi�, zanim posiad� wiedz�, zanim zdoby� moc, by� w nim sok� i cz�owiek, i mag, i wi�cej�� by� tym, czego nie potrafimy nazwa�. I tacy jeste�my wszyscy.

Dziewczyna siedz�ca przy kominku, wpatruj�ca si� w ogie�, zas�uchana, ujrza�a soko�a. Ujrza�a cz�owieka. Widzia�a, jak ptaki przylatywa�y do niego, przybywa�y na d�wi�k jego s�owa, kiedy wzywa� je po imieniu. Przylatywa�y trzepocz�c skrzyd�ami, aby trzyma� si� jego ramienia swoimi srogimi szponami. Ujrza�a siebie jako soko�a, dzikiego ptaka.

Pewnego popo�udnia w domu maga zjawi� si� Townsend, handlarz owiec, kt�ry kiedy� przyni�s� na D�bow� Farm� wiadomo�� od Ogiona.

��Czy teraz, kiedy odszed� pan Ogion, sprzedasz kozy?

��Mog�abym, naturalnie�� odrzek�a Tenar. Rzeczywi�cie zastanawia�a si�, w jaki spos�b da sobie rad�, je�li pozostanie w Re Albi. Jak ka�dego czarnoksi�nika, Ogiona utrzymywali ludzie, kt�rym s�u�y�y jego umiej�tno�ci i moce�� czyli w tym przypadku wszyscy mieszka�cy Gontu. Gdyby tylko poprosi�, z wdzi�czno�ci� dano by mu wszystko, czego potrzebowa�. Nigdy jednak nie musia� prosi�. Musia� raczej rozdawa� nadmiar �ywno�ci, szat, przybor�w, �ywego inwentarza oraz wszystkich artyku��w pierwszej potrzeby i ozd�b, kt�re mu podsuwano lub po prostu zostawiano na jego progu. �Co mam z nimi robi�?��� pyta� zak�opotany, stoj�c z r�koma pe�nymi oburzonych, skrzecz�cych kurcz�t, jard�w obi� �ciennych albo garnk�w marynowanych burak�w. Ale Tenar pozostawi�a �rodki do �ycia w Dolinie �rodkowej. Kiedy opuszcza�a j� tak nagle, nie zastanawia�a si� nad tym, jak d�ugo b�dzie mog�a zosta�. Nie zabra�a ze sob� siedmiu kawa�k�w ko�ci s�oniowej�� skarbu Flinta. Zreszt� pieni�dze te by�y u�yteczne jedynie przy okazji kupna ziemi czy �ywego inwentarza lub przy handlowaniu z jakim� kupcem z Portu Gont, sprzedaj�cym futra pellawi lub jedwabie z Lorbanery bogatym rolnikom i pomniejszym w�adcom Gontu. Farma Flinta dostarcza�a jej wszystkiego, czego ona i Therru potrzebowa�y do jedzenia i ubrania, ale sze�� k�z Ogiona oraz jego fasola i cebula s�u�y�y raczej jego przyjemno�ci ni� zaspokajaniu potrzeby. Tenar �y�a z jego spi�ami, z dar�w wie�niak�w, kt�rzy dawali jej prezenty przez wzgl�d na maga, a tak�e dzi�ki Cioteczce Moss. Zaledwie wczoraj czarownica powiedzia�a:

��Kochanie, mojej kurze z pier�cieniem na szyi wyklu�y si� piskl�ta. Przynios� ci dwa, trzy kurcz�tka, kiedy zaczn� grzeba� w ziemi. Mag nie chcia� ich trzyma�. M�wi�, �e s� zbyt ha�a�liwe i niem�dre. Ale co to za dom bez kurcz�t przy drzwiach?

Rzeczywi�cie, kury Moss swobodnie wchodzi�y i wychodzi�y z jej domu, spa�y na jej ��ku i wzbogaca�y wonie niewiarygodnie ciemnej, zadymionej, cuchn�cej izby.

��Mam br�zowobia�� jednoroczn� k�zk�, b�dzie z niej �wietna dojna koza�� zwr�ci�a si�Tenar do m�czyzny o ostrych rysach.

��My�la�em raczej o ca�ym stadku�� odpar�.�� Jest ich tylko pi�� czy sze��, prawda?

��Sze��. S� tam, na pastwisku, je�li chcesz je obejrze�.

��Zrobi� to.

Jednak nie ruszy� si� z miejsca. Oczywi�cie �adna ze stron nie mog�a okaza� nadmiernego zapa�u.

��Widzia�a�, jak przyp�yn�� ten okr�t?�� zapyta�.

Dom Ogiona zwr�cony by� na zach�d i p�noc i mo�na by�o z niego zobaczy� jedynie skaliste przyl�dki u wylotu zatoki�� Zbrojne Urwiska. Z samego miasteczka w kilku miejscach mo�na by�o spogl�da� w d� na spadzist� drog� wiod�c� do Portu Gont i ujrze� doki oraz ca�� przysta�. Obserwowanie statk�w stanowi�o w Re Albi sta�e zaj�cie. Na �awce za ku�ni�, sk�d by� najlepszy widok, siedzia�a zazwyczaj para starc�w i chocia� mogli oni nigdy w �yciu nie przeby� pi�tnastu mil tego zygzakowatego traktu do Portu Gont, obserwowali przyj�cia i odej�cia statk�w jak widowisko, niezwyk�e, a jednak znajome, dostarczaj�ce im niema�ej rozrywki.

��Z Havnoru, tak powiedzia� ch�opak kowala. By� na dole w Porcie, �eby targowa� si� o sztaby. Wr�ci� wczoraj p�nym wieczorem. Ten wielki okr�t jest z Wielkiego Portu Havnor, powiedzia�.

Prawdopodobnie zagadywa� j�, aby odwr�ci� jej my�li od ceny k�z, a chytro�� w jego spojrzeniu by�a prawdopodobnie czym� wpisanym tam na sta�e. Lecz Wielki Port Havnor niewiele handlowa� z Gontem, ubog� i odosobnion� wysp�, s�awn� jedynie z czarnoksi�nik�w, pirat�w i k�z, i co� w s�owach �wielki okr�t� zaniepokoi�o i zaalarmowa�o Tenar, cho� nie wiedzia�a dlaczego.

��Powiedzia�, �e m�wi�, �e w Havnorze jest teraz kr�l�� ci�gn�� handlarz owiec, spogl�daj�c na ni� z ukosa.

��To by�oby wspania�e�� odrzek�a Tenar. Townsend przytakn��.

��M�g�by rozp�dzi� ten cudzoziemski mottach. Tenar uprzejmie skin�a swoj� cudzoziemsk� g�ow�.

��Ale by� mo�e s� w Porcie tacy, kt�rzy nie b�d� zadowoleni.

Mia� na my�li kapitan�w statk�w pirackich z Gontu, kt�rych kontrola nad pohidniowo-wschodnimi morzami wzros�a i ugruntowa�a si� w ostatnich latach do tego stopnia, �e wiele spo�r�d dawnych po��cze� handlowych z centralnymi wyspami Archipelagu zosta�o przerwanych lub porzuconych. To z kolei doprowadzi�o do ub�stwa wszystkich mieszka�c�w Gontu opr�cz pirat�w. A jednak piraci, w oczach wi�kszo�ci Gontyjczyk�w, byli bohaterami. Tenar orientowa�a si�, �e jej syn by� �eglarzem na statku pirackim. I by� mo�e dzi�ki temu by� bezpieczniejszy ni� na solidnym statku handlowym. Lepszy rekin ni� �led��� jak mawiano.

��Niekt�rzy nigdy nie s� zadowoleni, wszystko jedno z czego�� powiedzia�a Tenar, machinalnie dostosowuj�c si� do regu� konwersacji, lecz tak nimi zniecierpliwiona, �e doda�a wstaj�c:�� Poka�� ci kozy. Mo�esz je obejrze�. Nie wiem, czy sprzedamy wszystkie, czy kt�r�kolwiek.

Zaprowadzi�a m�czyzn� do bramy �arnowcowego pastwiska i odesz�a. Nie lubi�a go. Nie by� winien temu, �e przyni�s� jej z�e wie�ci wtedy, a by� mo�e i teraz, ale w jego wzroku by�o co�, co w Tenar budzi�o odraz�. Nie chcia�a mu sprzeda� k�z Ogiona. Nawet Sippy.

Kiedy m�czyzna odszed� nie dobiwszy targu, ogarn�� j� niepok�j. Powiedzia�a do niego: �Nie wiem, czy sprzedamy�, a nierozs�dnie by�o m�wi� my zamiast ja, kiedy Townsend nie ��da� rozmowy z Krogulcem, a nawet o nim nie wspomnia�, czego nale�a�o si� spodziewa� po m�czy�nie targuj�cym si� z kobiet�. Zw�aszcza, je�li ona odrzuca jego ofert�.

Nie wiedzia�a, co o Krogulcu, o jego obecno�ci i nieobecno�ci, s�dzono w miasteczku. Ogion, pow�ci�gliwy, milcz�cy i w pewien spos�b budz�cy l�k, by� ich w�asnym magiem i wsp�wie�niakiem. Z Krogulca mogli by� dumni, jak ze znakomitej osobisto�ci, arcymaga, kt�ry mieszka� kr�ciutko w Re Albi i czyni� cudowne rzeczy, okpiwaj�c smoka na Dziewi��dziesi�ciu Wyspach, przynosz�c sk�d� tam Pier�cie� Erreth-Akbego. Ale nie znali go. Bo te� on nie zna� ich. Odk�d przyby�, nie poszed� do miasteczka, tylko do lasu, na odludzie. Tenar nie rozmy�la�a nad tym wcze�niej, lecz stroni� od miasteczka z takim uporem, jak czyni�a to Therru.

Musieli o nim rozmawia�. To by�o miasteczko i ludzie rozmawiali. Lecz plotkowanie na temat czyn�w czarnoksi�nik�w i mag�w nie posuwa�o si� daleko. Sprawa by�a zbyt niesamowita, �ycie ludzi posiadaj�cych moc by�o zbyt niezwyk�e, zbyt r�ne od ich w�asnego �ycia. S�ysza�a, jak wie�niacy z Doliny �rodkowej m�wili �Daj spok�j�, gdy kto� zaczyna� zbyt swobodnie spekulowa� na temat wizyty zaklinacza pogody lub ich w�asnego czarodzieja, Beecha. �Daj spok�j. On idzie swoj� drog�, nie nasz��.

Co si� tyczy jej samej, to nie podawali w w�tpliwo��, �e powinna przed�u�y� sw�j pobyt, by piel�gnowa� i obs�ugiwa� cz�owieka obdarzonego moc�. Znowu by� to przypadek �Daj spok�j�. Sama niewiele bywa�a w miasteczku, nie odnoszono si� do niej ani przyja�nie, ani nieprzyja�nie. Mieszka�a tam kiedy�, w chacie tkacza Fana, by�a wychowank� starego maga, pos�a� po ni� Townsen-da�� wszystko to by�o w porz�dku. Lecz p�niej przyby�a z dzieckiem, na kt�re strach by�o spojrze�. Kto z w�asnej woli przechadza�by si� z nim w bia�y dzie�? A jakiego rodzaju kobieta by�aby uczennic� czarnoksi�nika? By�a cudzoziemk� i z pewno�ci� czarownic�. Niemniej jednak by�a �on� bogatego rolnika, tam, daleko w dole, w Dolinie �rodkowej, mimo �e on ju� nie �y�, a ona by�a wdow�. No c�, kto m�g� zrozumie� zwyczaje ludu czarownic? �Daj spok�j, lepiej daj spok�j��

Spotka�a Arcymaga Ziemiomorza, kiedy przechodzi� obok ogrodowego p�otu. Powiedzia�a:

��M�wi�, �e przyp�yn�� okr�t z Miasta Havnor. Zatrzyma� si�. Wykona� gwa�towny ruch, jakby zrywa� si� do ucieczki, ale zaraz si� opanowa�.

��Ged!�� zawo�a�a.�� O co chodzi?

��Nie mogꠗ odrzek�.�� Nie mog� przed nimi stan��.

��Przed kim?

��Przed lud�mi od niego. Od kr�la.

Jego twarz poszarza�a, jak wtedy, gdy znalaz� si� tu po raz pierwszy i rozgl�da� si� za kryj�wk�.

Jego przera�enie by�o tak ogromne i tak bezbronne, �e my�la�a tylko o tym, jak mu oszcz�dzi� tych prze�y�.

��Nie musisz ich przyjmowa�. Je�li kto� przyjdzie, odprawi� go. Wr�� teraz do domu. Ca�y dzie� nie jad�e�.

��By� tam jaki� cz�owiek�� powiedzia�.

��Townsend, pyta� o cen� k�z. Odes�a�am go. No, chod�. Poszed� z ni� i kiedy znale�li si� w domu, zamkn�� drzwi.

��Oni z pewno�ci� nie mogliby wyrz�dzi� ci krzywdy, Ged. Dlaczego mieliby to zrobi�?

Usiad� przy stole i potrz�sn�� g�ow�.

��Nie, nie.

��Czy wiedz�, �e tu jeste�?

��Nie wiem.

��Czego ty si� boisz?�� zapyta�a z powag�, bez zniecierpliwienia. Przy�o�y� d�onie do twarzy, pocieraj�c skronie i czo�o, patrz�c w d�.

��By�em��� odezwa� si�.�� Nie jestem� To by�o wszystko, co potrafi� powiedzie�. Powstrzyma�a go m�wi�c:

��W porz�dku, w porz�dku.�� Nie �mia�a go dotkn��, �eby nie pog��bi� jego upokorzenia jakimkolwiek pozorem lito�ci. Rozz�o�ci�a si� na niego i za niego.

��To nie ich sprawa�� zawo�a�a�� gdzie jeste� czy kim jeste�, czy te�, co chcesz robi�! Je�li przyjd� w�szy�, mog� odej�� ciekawi.�� By�o to powiedzenie Lark. Dr�czy�a j� t�sknota za towarzystwem pospolitej, konsekwentnie my�l�cej kobiety.�� Tak czy owak, ten okr�t mo�e nie mie� z tob� zupe�nie nic wsp�lnego. Mog� �ciga� pirat�w. Dobrze b�dzie, kiedy kr�l wreszcie zabierze si� do tego� Znalaz�am troch� wina w g��bi kredensu, par� butelek, ciekawa jestem, jak d�ugo Ogion je tam chomikowa�. My�l�, �e szklanka wina dobrze zrobi nam obojgu. I troch� chleba z serem. Ma�a ju� zjad�a i posz�a z Heather �apa� �aby. Na kolacj� mog� by� �abie udka. Ale na razie chleb z serem. I wino. Zastanawiam si�, sk�d pochodzi, kto je przyni�s� Ogionowi, ile ma lat?�� Papla�a tak, troch� bez sensu, wybawiaj�c go od konieczno�ci udzielania jakiej� odpowiedzi czy te� mylnej interpretacji milczenia. Przesta�a dopiero, kiedy przesz�o mu zawstydzenie, zjad� troch� i wypi� szklank� starego, �agodnego, czerwonego wina.

��Najlepiej b�dzie, je�li p�jd�, Tenar�� powiedzia�.�� Dop�ki nie naucz� si� by� tym, czym teraz jestem.

��P�jdziesz? Dok�d?

��W g�ry.

��W�druj�c, jak Ogion?�� Spojrza�a na niego. Pami�ta�a, jak chodzi�a z nim po drogach Atuanu, drwi�c z niego:�� Czy czarnoksi�nicy cz�sto �ebrz�?�� A on odpowiedzia�:�� Tak, ale staraj� si� dawa� co� w zamian.

Zapyta�a ostro�nie:

��Czy m�g�by� na razie radzi� sobie jako zaklinacz pogody albo poszukiwacz?�� Nape�ni�a jego szklank�.

��Nie�� odrzek�.�� Nic z tego. Nic z tego.

Nie wierzy�a mu. Pragn�a zbuntowa� si�, zaprzeczy�, powiedzie� do niego: �Jak to mo�liwe, jak mo�esz tak m�wi栗 jakby� zapomnia� wszystkiego, co wiesz, wszystkiego, czego nauczy�e� si� od Ogiona i na Roke, podczas swoich podr�y! To niemo�liwe, �eby� zapomnia� s��w, imion, czynno�ci swojej sztuki. Nauczy�e� si�, zdoby�e� swoj� moc!��� Powstrzyma�a si� od powiedzenia tego. Mrukn�a tylko:

��Nie rozumiem. Jak to wszystko mo�e�

��Kubek wody�� odrzek� przechylaj�c nieco szklank�, jak gdyby wylewa� wino. A po chwili doda�:�� Nie rozumiem tylko, dlaczego przyni�s� mnie z powrotem. Okrucie�stwem jest dobro� m�odych� Tak wi�c jestem tutaj. Musz� da� sobie z tym rad�, a� b�d� m�g� wr�ci�.

Niezupe�nie wiedzia�a, co mia� na my�li, ale us�ysza�a nut� pot�pienia czy te� skargi, kt�ra w jego g�osie wstrz�sn�a ni� i wzbudzi�a jej gniew. Odezwa�a si� sztywno:

��To Kalessin przyni�s� ci� tutaj.

W domu panowa� mrok, gdy� drzwi by�y zamkni�te i tylko ma�e zachodnie okno wpuszcza�o do �rodka �wiat�o p�nego popo�udnia. Nie mog�a dostrzec wyrazu jego twarzy, lecz wkr�tce z tajemniczym u�miechem podni�s� ku niej szklank� i napi� si� z niej.

��To wino�� powiedzia��� musia� przynie�� Ogionowi jaki� wielki kupiec albo pirat. Nigdy nie pi�em r�wnie dobrego. Nawet w Hav-norze.�� Obr�ci� w d�oniach p�kat� szklank�, spogl�daj�c na ni� z g�ry.�� Nazw� si� jako� i wyrusz� na drug� stron� g�ry, do Armouth i Wschodniego Lasu, sk�d pochodz�. B�d� tam kosi� siano. Zawsze jest praca przy sianokosach i �niwach.

Nie wiedzia�a, co odpowiedzie�. W tym stanie i z takim wygl�dem otrzyma�by tak� prac� jedynie z lito�ci lub okrucie�stwa. A gdyby j� dosta�, nie by�by w stanie jej wykona�.

��Drogi nie s� ju� takie jak dawniej�� zwr�ci�a si� do niego.�� Ostatnimi laty wsz�dzie grasuj� z�odzieje i bandy. Cudzoziemski mot�och, jak m�wi m�j przyjaciel Townsend. Nie jest ju� bezpiecznie chodzi� w pojedynk�.

Przygl�da�a mu si� w p�mroku, �eby zobaczy�, jak przyj�� jej s�owa i zastanawia�a si�, jakie to musi by� uczucie�� nigdy nie ba� si� ludzkiej istoty. I jakie to b�dzie uczucie�� konieczno�� nauczenia si� strachu.

��Ogion stale chodzi���� zacz�� i ugryz� si� w j�zyk. Przypomnia� sobie, �e Ogion by� magiem.

��W po�udniowej cz�ci wyspy�� rzek�a Tenar�� jest mn�stwo stad. Owce, kozy, byd�o. Przed D�ugim Ta�cem p�dz� je na wzg�rza i wypasaj� je tam a� do pory deszczowej. Zawsze potrzebuj� pasterzy.�� Wypi�a �yk wina. By�o w jej ustach jak imi� smoka.�� Ale dlaczego nie mo�esz po prostu zosta� tutaj?

��Nie w domu Ogiona. To pierwsze miejsce, do kt�rego przyjd�.

��No i co, je�li rzeczywi�cie przyjd�? Czego b�d� od ciebie chcieli?

���ebym by� tym, czym by�em.

Zmrozi�o j� uczucie �alu i osamotnienia, kt�re us�ysza�a w jego g�osie. Milcza�a, pr�buj�c sobie przypomnie�, jakie to by�o uczucie: by� pot�n�, by� Po�art�, Jedyn� Kap�ank� Grobowc�w Atuanu, a p�niej utraci� to, rzuci�, sta� si� tylko Tenar, tylko sob� sam�. My�la�a o tym, jak to by�o�� by� kobiet� w kwiecie wieku, matk� i �on�, a potem straci� to wszystko, starzej�c si� i zostaj�c bezsiln� wdow�. By� mo�e jedynie m�czyzna m�g� si� tak czu�. Kobieta przywyk�a do ha�by. A mo�e Cioteczka Moss mia�a racjꠗ kiedy zabrak�o j�dra, skorupa by�a pusta. �My�li wied�my��� pomy�la�a. Zatem, aby zmieni� bieg jego my�li i swoich w�asnych, a tak�e, poniewa� �agodne, ogniste wino rozwi�za�o jej j�zyk i zaostrzy�o dowcip, powiedzia�a:

��Wiesz, my�la�am� o tym, jak Ogion mnie uczy�, a ja nie chcia�am tak dalej �y�, tylko posz�am i znalaz�am sobie swojego rolnika i po�lubi�am go� My�la�am, kiedy to zrobi�am, my�la�am w dniu mojego �lubu: �Ged b�dzie z�y, gdy o tym us�yszy!��� Za�mia�a si� m�wi�c te s�owa.

��By�em. Czeka�a.

��By�em rozczarowany�� powiedzia�.

��Z�y�� rzek�a.

��Z�y�� zgodzi� si�.

Nape�ni� jej szklank�.

��Posiada�em wtedy moc rozpoznawania mocy�� powiedzia�.�� A ty� ty ja�nia�a� w tym okropnym miejscu, w Labiryncie, w tym mroku�

��Dobrze, zatem powiedz mi:, co powinnam by�a uczyni� ze swoj� moc� i wiedz�, kt�r� pr�bowa� mi wpoi� Ogion?

��U�ywa� jej.

��Jak?

��Tak, jak u�ywana jest Sztuka Magiczna.

��Przez kogo?

��Przez czarnoksi�nik�w�� odrzek� jakby z b�lem.

��Magia oznacza umiej�tno�ci, kunszty czarodziej�w, mag�w.

��C� innego mog�aby oznacza�?

��Czy to wszystko, co kiedykolwiek mog�a oznacza�? Zaduma� si�, rzucaj�c jej przelotne spojrzenia.

��Kiedy Ogion uczy� mnie�� powiedzia�a�� tu, przy kominku, s��w Dawnej Mowy, by�y one r�wnie �atwe i r�wnie trudne w moich ustach, jak w jego. Przypomnia�o to uczenie si� j�zyka, kt�rym m�wi�am, zanim przysz�am na �wiat. Ale reszta�� wiedza, runy mocy, zakl�cia, regu�y, wzbudzanie pot�g�� to by�o dla mnie zupe�nie martwe. J�zyk kogo� innego. My�la�am, �e mog�abym by� przebrana za wojownika, z pik�, mieczem, pi�ropuszem i tak dalej. Lecz to przebranie nie pasowa�oby, prawda? Co zrobi�abym z mieczem? Czy uczyni�by mnie bohaterem? By�abym sob� w �le le��cym stroju i trudno by�oby mi chodzi�.

Wypi�a ma�y �yk wina.

��Wi�c zdj�am to wszystko�� doda�a.�� I za�o�y�am w�asne ubranie.

��Co powiedzia� Ogion, kiedy go porzuci�a�?

��Co zwykle m�wi� Ogion?

Wzbudzi�o to znowu nik�y u�miech. Nie odezwa� si� jednak ani s�owem.

Tenar skin�a g�ow�. Po chwili ci�gn�a ciszej:

��Przyj�� mnie, poniewa� ty przyprowadzi�e� mnie do niego. Nie chcia� �adnych uczni�w po tobie i nigdy by nie przyj�� dziewczyny, chyba �e od ciebie, na twoj� pro�b�. Ale kocha� mnie. I szanowa�. A ja kocha�am i szanowa�am jego. Lecz nie potrafi� da� mi tego, czego chcia�am, a ja nie potrafi�am wzi�� tego, co m�g� mi da�. Wiedzia� o tym. Ale inaczej by�o, kiedy zobaczy� Therru. W przededniu swojej �mierci. Ty m�wisz i Moss m�wi, �e moc poznaje moc. Nie wiem, co w niej zobaczy�, ale powiedzia�: �Naucz j�!� I powiedzia��

Ged czeka�.

��Powiedzia�:�� �B�d� si� jej l�ka�.� I doda�: �Naucz j� wszystkiego* Nie Roke�. Nie wiem, co mia� na my�li.Sk�d mog� wiedzie�? Gdybym tu z nim zosta�a, mog�abym wiedzie�, mog�abym j� nauczy�. Ale my�la�am: �Przyjdzie Ged, b�dzie wiedzia�. B�dzie wiedzia�, czego j� nauczy�, co musi wiedzie�, moja skrzywdzona�.

��Nie wiem�� odrzek� bardzo cicho.�� Wiedzia�em� W tym dziecku widz� tylko� wyrz�dzon� krzywd�. Z�o. Wypi� wino.

��Nic nie mog� jej da栗 doda�.

Rozleg�o si� chrobocz�ce pukanie do drzwi. Zerwa� si� natychmiast z tym samym bezradnym skr�tem cia�a, szukaj�c wzrokiem kryj�wki. Tenar podesz�a do drzwi, uchyli�a je i poczu�a zapach Moss, zanim ujrza�a j� sam�.

��W miasteczku�� szepn�a stara kobieta dramatycznie�� m�wi�, �e r�ni �wietni ludzie nadchodz� z Portu, z wielkiego statku, kt�ry przyp�yn�� z Miasta Havnor. M�wi�, �e przybywaj� za Arcymagiem.

��On nie chce ich widzie栗 odrzek�a s�abo. Nie mia�a poj�cia, co robi�.

��Niew�tpliwie�� zgodzi�a si� wied�ma. A po chwili oczekiwania doda�a:�� W takim razie gdzie on jest?

��Tutaj�� odezwa� si� Krogulec, podchodz�c do drzwi i otwieraj�c je szerzej. Moss zmierzy�a go wzrokiem i nie powiedzia�a ani s�owa.

��Czy oni wiedz�, gdzie jestem?

��Nie ode mnie�� odpar�a Moss.

��Je�eli tu przyjd��� rzek�a Tenar�� wszystko, co musisz zrobi�, to odprawi� ich precz� ostatecznie jeste� Arcymagiem� Ani on, ani Moss, nie zwracali na ni� uwagi.

��Nie przyjd� do mojego domu�� o�wiadczy�a Moss.�� Chod�, je�li chcesz.

Pod��y� za ni� spojrzawszy na Tenar, lecz bez s�owa.

��Ale co ja mam im powiedzie�?�� zapyta�a.

��Nic, kochanie�� odrzek�a czarownica.

Heather i Therru wr�ci�y z bagien z siedmioma martwymi �abami w siatce i Tenar zaj�a si� odcinaniem i obdzieraniem ze sk�ry udek na kolacj� my�liwych. Ko�czy�a w�a�nie, kiedy us�ysza�a na zewn�trz jakie� g�osy i podni�s�szy wzrok w stron� otwartych drzwi, ujrza�a stoj�cych w nich ludzi�� m�czyzn w kapeluszach, z�ot� ni�, blask�

��Pani Goha?�� odezwa� si� uprzejmy g�os.

��Wejd�cie!�� odrzek�a.

Weszli�� pi�ciu wysokich, okaza�ych m�czyzn, kt�rzy w izbie o niskim stropie sprawiali wra�enie, jak gdyby by�o ich dwakro� wi�cej. Rozejrzeli si� wok� siebie i Tenar zobaczy�a to, co oni.

Ujrzeli stoj�c� przy stole kobiet� trzymaj�c� d�ugi, ostry n�. Na stole le�a�a deska do krojenia, a na niej, z jednej strony kupka nagich, zielonkawo-bia�ych n�g, z drugiej�� stos t�ustych, pokrwawionych, martwych �ab. Co� przyczai�o si� w cieniu za drzwiami�� dziecko, lecz dziecko zdeformowane, �le stworzone, o p�-twarzy i kleszczowatej d�oni. Na ��ku w alkowie, poni�ej pojedynczego okna, siedzia�a du�a, ko�cista m�oda kobieta, wpatruj�ca si� w nich wytrzeszczonymi oczyma, z szeroko otwartymi ustami. Jej r�ce by�y zakrwawione i ub�ocone, a ociekaj�ca wilgoci� sp�dnica cuchn�a bagienn� wod�. Gdy spostrzeg�a, �e na ni� patrz�, usi�owa�a zas�oni� twarz sp�dnic�, obna�aj�c nogi a� po uda.

Odwr�cili wzrok od niej i od dziecka i nie by�o nikogo innego, na kogo mogliby patrze�, opr�cz kobiety z martwymi �abami.

��Pani Goha�� powt�rzy� jeden z nich.

��Tak si� nazywam�� odrzek�a.

��Przybywamy z Hanvoru, od kr�la�� oznajmi� uprzejmy g�os. Pod �wiat�o nie mog�a dojrze� wyra�nie jego twarzy.�� Poszukujemy Arcymaga, Krogulca z Gontu. Kr�l Lebannen ma zosta� ukoronowany jesieni� i pragnie mie� przy sobie Arcymaga, swego pana i przyjaciela, by przygotowa� si� do koronacji i ukoronowa� go, je�li taka b�dzie jego wola.

M�czyzna przemawia� pewnie i ceremonialnie, jak do damy w pa�acu. Mia� na sobie bryczesy ze sk�ry i lnian� koszul�, zakurzon� od wspinaczki z Port Gont, lecz by� to pi�kny str�j, ze z�otym haftem pod szyj�.

��Nie ma go tu�� powiedzia�a Tenar.

Dwaj mali ch�opcy z miasteczka zajrzeli do �rodka, cofn�li si�, zn�w zajrzeli i pierzchn�li z wrzaskiem.

��Mo�e mog�aby� powiedzie� nam, gdzie on jest, pani Goho�� rzek� m�czyzna.

��Nie mog�.

Spojrza�a na nich wszystkich. Strach przed nimi, kt�ry z pocz�tku poczu�a�� powsta�y by� mo�e z paniki Krogulca lub ze zwyk�ego niem�drego podniecenia na widok obcych�� ust�powa�. Oto sta�a w domu Ogiona i dobrze wiedzia�a, dlaczego Ogion nigdy nie obawia� si� wielkich ludzi.

��Musicie by� strudzeni po takiej d�ugiej drodze�� powiedzia�a.�� Usi�d�cie prosz�. Oto wino. Prosz�, musz� umy� szklanki.

Zanios�a desk� do krojenia do kredensu, w�o�y�a �abie udka do spi�ami, zeskroba�a reszt� do wiadra na pomyje, kt�re Heather zanosi �winiom Tkacza Fana, obmy�a w miednicy r�ce, ramiona i n�, nala�a �wie�ej wody i wyp�uka�a dwie szklanki, z kt�rych pi�a ona i Krogulec. W komodzie by�a jeszcze jedna szklanka i dwa gliniane kubki bez uszu. Ustawi�a je na stole i nala�a go�ciom wina. W butelce zosta�o dok�adnie tyle, by wystarczy�o dla wszystkich. Wymienili spojrzenia i nie usiedli. Usprawiedliwia� to niedob�r krzese�. Tym niemniej zasady go�cinno�ci zmusza�y ich do przyj�cia tego, co proponowa�a. Ka�dy z m�czyzn wzi�� od niej szklank� lub kubek z grzecznym mrukni�ciem. Pozdrawiaj�c j�, wypili.

��S�owo daj�!�� powiedzia� jeden z nich.

��Andrady. P�ne �niwa�� oznajmi� drugi, z oczami szeroko otwartymi ze zdumienia. Trzeci potrz�sn�� g�ow�.

��Andrady. Rok Smoka�� o�wiadczy� uroczy�cie. Czwarty skin�� g�ow� i ponownie wypi� ma�y �yk, pe�en czci. Pi�ty, kt�ry by� pierwszym, kt�ry przem�wi�, raz jeszcze podni�s� gliniany kubek w kierunku Tenar i rzek�:

��Zaszczycasz nas kr�lewskim winem, pani.

��Ono nale�a�o do Ogiona�� odpar�a.�� To by� dom Ogiona. To jest dom Aihala. Wiedzieli�cie o tym, moi panowie?

��Tak, pani. Kr�l wys�a� nas do tego domu, przypuszczaj�c, �e przyb�dzie tu arcymag, a kiedy na Roke i do Hanvoru nadesz�a wie�� o �mierci jego mistrza, utwierdzi� si� w swoim przypuszczeniu. Lecz to smok uni�s� arcymaga z Roke. I od tego czasu na Roke ani do kr�la nie dotar�a od niego �adna wie�� ani pos�anie. Bardzo le�y to kr�lowi na sercu i jest w interesie nas wszystkich, by dowiedzie� si�, �e arcymag jest tutaj i �e cieszy si� dobrym zdrowiem. Czy przyby� tu, pani?

��Nie mog� powiedzie栗 odrzek�a, lecz by� to kiepski wykr�t i wiedzia�a, �e m�czy�ni my�leli tak samo. Wyprostowa�a si�, staj�c za sto�em.�� Chcia�am powiedzie�, �e nie powiem. My�l�, �e je�li arcymag zapragnie przyj��, to przyjdzie. Je�li nie �yczy sobie zosta� odnalezionym, nie znajdziecie go. Z pewno�ci� nie b�dziecie go szuka� wbrew jego woli.

Najstarszy z m�czyzn i najwy�szy zarazem, powiedzia�:

��Kr�lewska wola jest nasz�.

Pierwszy m�wca odezwa� si� bardziej pojednawczym tonem:

��Jeste�my jedynie pos�a�cami. Co jest mi�dzy kr�lem a arcymagiem Wysp, jest mi�dzy nami. My pragniemy tylko przynie�� wiadomo�� i odpowied�.

��Je�li zdo�am, upewni� si�, czy dotar�a do niego wasza wiadomo��.

��A odpowied�?�� nalega� najstarszy m�czyzna. Nie odezwa�a si� ani s�owem, a pierwszy z m�wc�w powiedzia�:

��Zatrzymamy si� tu na kilka dni w domu W�adcy Re Albi, kt�ry, us�yszawszy o przybyciu naszego statku, zaofiarowa� nam swoj� go�cinno��.

Wyczu�a zastawion� pu�apk� czy te� zaciskaj�c� si� p�tl�, cho� nie wiedzia�a, sk�d si� wzi�o to wra�enie. Zarazi�a si� od Krogulca jego poczuciem w�asnej s�abo�ci. W roztargnieniu skorzysta�a z tego, �e wygl�da�a na zwyczajn� gospodyni� w �rednim wieku. Ale czy by�o to pozorne? To tak�e by�a prawda i sprawy te by�y subtelniejsze nawet ni� pozory i zmiany kszta�tu czarnoksi�nik�w. Pochyli�a g�ow� i rzek�a:

��B�dzie to stosowniejsze ze wzgl�du na wygod� waszych lordowskich mo�ci. Jak widzicie, �yjemy tu bardzo skromnie, tak jak czyni� stary mag.

��I pijecie andradzkie wino�� rzek� ten, kt�ry rozpozna� rocznik, przystojny m�czyzna o bystrym spojrzeniu i ujmuj�cym u�miechu. Kobieta, odgrywaj�c swoj� rol�, trzyma�a g�ow� spuszczon�. Lecz kiedy po�egnali si� i wyszli g�siego, wiedzia�a, �e�� na kogo by nie wygl�da�a i kim by nie by�a�� je�li nie wiedzieli jeszcze, �e jest Tenar Nosz�c� Pier�cie�, dowiedz� si� o tym niebawem. I dowiedz� si�, �e ona sama zna arcymaga i rzeczywi�cie stanowi ich drog� do niego, skoro s� zdecydowani go odszuka�.

Kiedy odeszli, wyda�a ci�kie westchnienie. Heather zrobi�a to samo i w�wczas w ko�cu zamkn�a usta.

��To dopiero�� powiedzia�a tonem g��bokiego, pe�nego zadowolenia i posz�a zobaczy�, gdzie si� podzia�y kozy.

Therru wysz�a z ciemnego k�ta za drzwiami, gdzie zabarykadowa�a si� przed obcymi za pomoc� �aski Ogiona, olchowego kija Tenar i swojej w�asnej leszczynowej witki. Porusza�a si� sztywno, bokiem, nie podnosz�c wzroku, pochylaj�c zniszczon� stron� twarzy w kierunku ramienia w spos�b, kt�rego prawie ca�kiem zaniecha�a, odk�d tutaj mieszka�y. Tenar podesz�a do dziecka i ukl�k�a, by wzi�� je w ramiona.

��Therru�� rzek�a.�� Oni ci� nie zrani�. Nie chc� zrobi� nic z�ego. Dziewczynka nie chcia�a na ni� spojrze�. Pozwala�a Tenar obejmowa� si� jak kloc drewna.

��Je�li tak b�dziesz chcia�a, nie wpuszcz� ich wi�cej do domu. Po chwili dziecko poruszy�o si� nieco i zapyta�o swoim chrapliwym, st�umionym g�osem:

��Co oni zrobi� Krogulcowi?

��Nic�� odrzek�a Tenar.�� �adnej krzywdy! Przychodz�� chc� okaza� mu sw�j szacunek.

Lecz zaczyna�a zdawa� sobie spraw� z tego, czym b�dzie dla niego usi�owanie oddawania mu honor�w, zaprzeczaj�c jego stracie, odmawiaj�c mu jego �alu po tym, co utraci�, zmuszaj�c go do tego, by odgrywa� rol� kogo�, kim ju� nie by�.

Kiedy wypu�ci�a Therru z obj��, ta posz�a do kom�rki i przynios�a stamt�d miot�� Ogiona. Pracowicie zamiot�a pod�og� w miejscach, gdzie stali m�czy�ni z Havnoru, zamiataj�c ich �lady, wymiataj�c za drzwi kurz z ich st�p. Przygl�daj�c si� jej, Tenar powzi�a decyzj�.

Podesz�a do p�ki, na kt�rej sta�y trzy wielkie ksi�gi Ogiona i przeszuka�a j�. Znalaz�a kilka g�sich pi�r i na wp� wyschni�t� flaszk� atramentu, lecz ani skrawka papieru czy pergaminu. Nie chcia�a niszczy� czego� tak �wi�tego jak ksi��ka, ale zacisn�a z�by i wyrwa�a cienki pasek papieru z nie zapisanej wyklejki Ksi�gi Run�w. Usiad�a przy stole, umoczy�a pi�ro i zacz�a pisa�. Ani atrament, ani s�owa nie przychodzi�y �atwo. Nie pisa�a chyba niczego od czasu, kiedy siedzia�a przy tym samym stole �wier� wieku temu, a Ogion zagl�da� przez jej rami�, ucz�c j� ruch�w hardyckich i Wielkich Run�w Mocy. Napisa�a: id� d�bowa farma w dolinie �rodkowej do clerbrooka powiedz goha przysy�a dba� o ogr�d i owce.

Przeczytanie tego jeszcze raz zaj�o jej prawie tyle samo, co napisanie. Therru sko�czy�a ju� zamiata� i bacznie si� jej przygl�da�a. Tenar doda�a dwa s�owa: dzi� wieczorem.

��Gdzie jest Heather?�� zwr�ci�a si� do dziecka sk�adaj�c papier.

��Chc�, �eby zanios�a to do domu Cioteczki Moss.

Mia�a wielk� ochot� i�� sama, zobaczy� Krogulca, lecz nie �mia�a z obawy, �e obserwowali j�, aby zaprowadzi�a ich do niego.

��Ja p�jdꠗ szepn�a Therru. Tenar spojrza�a na ni� ostro.

��B�dziesz musia�a i�� sama, Therru. Obok miasteczka. Dziewczynka skin�a g�ow�.

��Daj to tylko jemu!

Ponownie skin�a g�ow�.

Tenar wetkn�a papier do kieszeni dziecka, obj�a je, poca�owa�a i pu�ci�a. Therru posz�a, nie kul�c si� ju� i nie posuwaj�c bokiem, lecz biegn�c swobodnie. �Frun�c�� pomy�la�a Tenar, patrz�c, jak dziewczynka znika w wieczornym �wietle za ciemn� futryn� drzwi�� lec�c jak ptak, smok, dziecko, wolna istota.�

Therru wr�ci�a niebawem z odpowiedzi� Krogulca:

��Powiedzia�, �e odejdzie dzi� wieczorem.

Tenar przyj�a t� wiadomo�� z zadowoleniem, uspokojona, �e zaakceptowa� jej plan, �e ucieknie od tych pos�a�c�w i wiadomo�ci, kt�rych si� obawia�. Dopiero, kiedy poda�a Heather i Therru ich uczt� z �abich udek, po�o�y�a dziewczynk� spa�, za�piewa�a jej, a potem czuwa�a sama, bez lampy czy �wiat�a ognia p�on�cego w kominku, dopiero wtedy serce zacz�o w niej zamiera�. Odszed�. Nie by� silny, by� zdezorientowany i niepewny, potrzebowa� przyjaci�, a ona wysy�a�a go daleko od tych, kt�rzy pragn�li nimi by�. Odszed�, a ona musia�a zosta�, by trzyma� psy go�cze z dala od jego tropu, by dowiedzie� si� przynajmniej, czy zostali w Goncie, czy po�eglowali z powrotem do Havnoru. Zrozumia�a, jak niedorzeczn� by�a jego panika i to, �e ona sama si� tej panice podda�a. R�wnie bezsensowne by�o to, �e on odszed�. M�g� po prostu ukry� si� w domu Moss, kt�ry by� ostatnim miejscem na ca�ym Ziemiomorzu, gdzie kr�l szuka�by arcymaga. By�oby znacznie lepiej, gdyby pozosta� tam, dop�ki nie odp�yn� wys�a�cy. M�g�by w�wczas wr�ci� tu, do domu Ogiona, gdzie by�o jego miejsce. I wszystko by�oby jak przedtem: ona opiekowa�aby si� nim, dop�ki nie odzyska swojej si�y, a on dotrzymywa�by jej towarzystwa.

Jaki� cie� pojawi� si� w drzwiach:

��Tsssst! Nie �pisz?�� Wesz�a Cioteczka Moss.�� Nareszcie wyruszy��� powiedzia�a tonem spiskowca, pe�nym triumfu.�� Poszed� drog� przez stary las. M�wi�, �e jutro p�jdzie na skr�ty do Doliny �rodkowej, przez Oak Springs.

��To dobrze�� rzek�a Tenar.

Moss, �mielsza ni� zwykle, usiad�a nie czekaj�c na zaproszenie.

��Da�am mu na drog� bochenek chleba i kawa�ek sera.

��Dzi�kuj�, Moss. To �adnie z twojej strony.

��Pani Goho.�� G�os Moss w ciemno�ci przybra� melodyjne brzmienie przywodz�ce na my�l cichy �piew i rzucanie urok�w.�� Jest pewna rzecz, kt�r� chcia�am ci powiedzie�, kochanie. Nie chc� przy tym wykracza� poza to, co mog� wiedzie�. Zdaj� sobie spraw�, �e �y�a� pomi�dzy wielkimi lud�mi i sama by�a� jedn� z nich i my�l o tym zamyka mi usta. A jednak wiem o rzeczach, o kt�rych nie masz poj�cia pomimo ca�ej znajomo�ci run�w, Dawnej Mowy i wszystkiego, czego nauczy�a� si� od czarnoksi�nik�w i w obcych krajach.

��To prawda, Moss.

��No w�a�nie. Ot�, kiedy rozmawia�y�my o tym, w jaki spos�b czarownica rozpoznaje czarownic�, a moc rozpoznaje moc, powiedzia�am o tym, kt�ry w�a�nie odszed�, �e nie jest teraz �adnym magiem, bez wzgl�du na to, czy by� nim kiedy�. Ty jednak nie chcia�a� przyzna� mi racji. Ale ja mia�am racj�, prawda?

��Tak.

��Tak, mia�am.

��Sam to powiedzia�.

��Oczywi�cie, �e powiedzia�. Musz� przyzna�, �e on nie k�amie ani nie m�wi, �e to jest tamtym, a tamto jest tym, a� cz�owiek nie wie, o co chodzi. Nie nale�y te� do tych, co pr�buj� powozi� fur� bez wo�u. Ale powiem otwarcie: ciesz� si�, �e odszed�, bo tak nie mog�o by�, nie mog�o tak by� d�u�ej, bo by�o z nim teraz inaczej i w og�le.

Pomijaj�c przeno�ni� o powo�eniu fur� bez wo�u, Tenar nie mia�a poj�cia, o czym m�wi stara kobieta.

��Nie wiem, dlaczego tak si� boi�� powiedzia�a.�� To znaczy, cz�ciowo wiem, ale nie rozumiem, dlaczego czuje taki wstyd. Wiem jednak, �e uwa�a, i� powinien by� umrze�. I wiem, �e �ycie daje przyjemno�� i chwa��, kiedy ma si� prac� do wykonania i jest si� w staniej� wykona�. A je�li cz�owiek nie mo�e wykona� pracy, je�li nie ma takiej mo�liwo�ci, to co mu pozostaje? Trzeba co� mie�

Moss s�ucha�a i potakiwa�a niczym s�owom m�dro�ci, lecz po ma�ej pauzie rzek�a:

��Dziwna to rzecz dla starca, by� pi�tnastoletnim ch�opcem! Bardzo dziwna!

Tenar o ma�o nie zapyta�a:�, Co ty wygadujesz, Moss?�, lecz co� jej przeszkodzi�o. U�wiadomi�a sobie, �e nas�uchiwa�a powrotu, Geda z jego w��cz�gi po stoku g�ry, �e nas�uch wia�a d�wi�ku jego g�osu, �e jej cia�o zaprzecza�o jego nieobecno�ci. Spojrza�a na czarownicꠗ bezkszta�tn� bry�� czerni usadowion� na krze�le Ogiona przy pustym kominku.

��Ach�� westchn�a, gdy� raptem przysz�o jej do g�owy mn�stwo my�li naraz.

��Oto, dlaczego�� rzek�a.�� Oto, dlaczego ja nigdy� Po d�ugiej chwili milczenia, Tenar odezwa�a si�:

��Czy oni� czy czarodzieje� czy to jest zakl�cie?

��A jak�e, a jak�e, kochanie�� odrzek�a Moss.�� Zaczarowuj� siebie samych. Niekt�rzy powiedz� ci, �e dokonuj� wymiany, przypominaj�cej ma��e�stwo odwr�cone wstecz, ze �lubami i wszystkim, i st�d czerpi� swoj� moc. Ale dla mnie to brzmi fa�szywie�� jak zajmowanie si� Starymi Mocami bardziej, ni� czyni to prawdziwy czarownik. A stary mag, on powiedzia� mi, �e nie robi� nic podobnego. Chocia� zna�am kilka czarownic, kt�re to robi�y i nie popad�y przez to w �adne wielkie nieszcz�cie.

��Te, kt�re mnie wychowywa�y, robi�y to, przyrzekaj�c dziewictwo.

��O, tak, �adnych m�czyzn, powiedzia�a� mi, a tymczasem one� Straszne!

��Ale dlaczego, ale dlaczego� dlaczego nigdy nie pomy�la�am� Czarownica za�mia�a si� g�o�no.

��Bo to jest ich moc, kochanie. Nie my�lisz! Nie mo�esz! I oni te� nie mog�, skoro raz rzucili sw�j czar. Jak mogliby? Obdarzeni swoj� moc�? Nie mog�oby tak by�, prawda? Nie mog�oby tak by�. Nie dostajesz, p�ki nie oddasz tyle samo. Oczywi�cie, �e tak w�a�nie jest. Wi�c czarownicy wiedz� o tym, ludzie posiadaj�cy moc wiedz� o tym lepiej ni� ktokolwiek. Ale wiesz, z drugiej strony, niepokoj�c� rzecz� jest dla m�czyzny nie by� m�czyzn�, bez wzgl�du na to, czy potrafi przywo�ywa� na d� s�o�ce z nieba. Wi�c usuwaj� to dok�adnie ze swoich my�li za pomoc� zakl�� zwi�zywania. W�a�nie tak. Nawet w tych z�ych czasach, kiedy czary schodz� na manowce i w og�le, nie s�ysza�am jeszcze o czarodzieju, kt�ry z�ama�by to zakl�cie pragn�c u�y� mocy dla zaspokojenia chuci swojego cia�a. Nawet najgorszy ba�by si� to zrobi�. Oczywi�cie s� tacy, co b�d� wypr�bowywa� swoje w�asne zakl�cia uwodzenia na wiejskich kobietach, ale z tego, co widz�, nie ma z tych zakl�� zbyt wielkiej pociechy. Sprawa polega na tym, �e jedna moc jest r�wnie pot�na jak ka�da inna, a ka�da idzie w�asn� drog�. Tak ja to widz�.

Tenar siedzia�a rozmy�laj�c nad tym, co us�ysza�a. W ko�cu powiedzia�a:

��Oni oddzielaj� si� od innych.

��Tak. Czarnoksi�nik musi to robi�.

��Ale ty nie.

��Ja? Ja jestem tylko star� czarownic�, kochanie.

��Jak star�?

Po chwili g�os Moss odezwa� si� w ciemno�ci z nutk� rozbawienia:

��Na tyle star�, by unika� k�opot�w.

��Ale powiedzia�a�� Nie �y�a� w celibacie.

��Co to jest, kochanie?

��Jak czarnoksi�nicy.

��Och, nie. Nie, nie! Nigdy nie by�o, na co patrze�, ale by� spos�b, w jaki ja mog�am patrze� na nich� nie czaruj�c, wiesz, kochanie, wiesz, co mam na my�li� Jest taki spos�b patrzenia, �e on musia� do mnie przyj��. To by�o pewne jak to, �e wrona zakracze. Za dzie� albo dwa, albo trzy musia� do mnie przyj�栗 �potrzebuj� lekarstwa na parchy mojego psa�, �potrzebuj� naparu z zi� dla mojej chorej babuni��� lecz ja wiedzia�am, czego naprawd� potrzebowali i je�li mi si� podobali, mogli to dosta�. I dla przyjemno�ci, dla przyjemno�ci�� nie jestem jedn� z nich, chocia� mo�e niekt�re czarownice s�, ale one ha�bi� nasze rzemios�o. Wykonuj� swoje rzemios�o dla zap�aty, lecz do�wiadczam rozkoszy za darmo�� oto, co m�wi�. Nie, �eby to by�a sama przyjemno��. Szala�am za pewnym m�czyzn� przez d�ugi czas, przez lata. By� przystojny, ale mia� twarde, zimne serce. Nie �yje od dawna. Ojciec tego Townsenda, co wr�ci�, �eby tu zamieszka�, znasz go. Och, tak bardzo pragn�am m�czyzny, �e rzeczywi�cie pos�u�y�am si� swoj� sztuk�, zu�y�am na niego niejedno zakl�cie, ale wszystko na pr�no. Wszystko na nic. Nie ma krwi w rzepie� A tutaj, do Re Albi przyby�am jako dziewczyna przede wszystkim dlatego, �e popad�am w tarapaty z m�czyzn� w Porcie Gont. Nie mog� jednak o tym m�wi�, bo jego krewni byli bogatymi i pot�nymi lud�mi. To oni mieli moc, nie ja! Nie chcieli, �eby ich syn wi�za� si� z tak� pospolit� dziewk� jak ja, nazywali mnie plugaw� fl�dr� i usun�liby mnie z drogi, jak gdyby zabijali kota, gdybym nie uciek�a tu, na g�r�. Lecz och, naprawd� podoba� mi si� ten ch�opak, ze swoimi okr�g�ymi, g�adkimi ramionami i nogami i wielkimi, czarnymi oczyma. Widz� go wyra�nie mimo up�ywu tych wszystkich lat�

Przez d�ug� chwil� milcza�y w ciemno�ci.

��Kiedy mia�a� m�czyzn�, Moss� Czy musia�a� zrezygnowa� ze swojej mocy?

��Ani trochꠗ odpar�a zadowolona z siebie czarownica.

��Ale m�wi�a�, �e nie dostaje si�, je�eli sienie odda. Czy zatem m�czy�ni r�ni� si� tym od kobiet?

��A czym si� nie r�ni�?

��Nie wiem�� rzek�a Tenar.�� Wydaje mi si�, �e wymy�lamy wi�kszo�� z tych r�nic, a p�niej na nie narzekamy. Nie rozumiem, dlaczego Sztuka Magiczna, dlaczego moc powinna by� r�na dla czarownik�w i czarownic. Chyba, �e sama moc jest r�na. Albo sztuka.

��M�czyzna rozdaje, kochanie. Kobieta zbiera. Tenar siedzia�a milcz�ca, ale nie usatysfakcjonowana.

��Nasza moc wydaje si� by� niewielk� przy ich mocy�� powiedzia�a Moss.�� Ale si�ga g��biej. Ca�a jest korzeniami. Jest jak stare zaro�la je�yn. A moc czarnoksi�nika jest jak jod�a: mo�e by� wielka, wysoka i wspania�a, ale powali j� burza. Nic nie zabije krzaku je�yny.�� Wyda�a z siebie chichot, najwyra�niej zadowolona ze swego por�wnania.�� Dobrze, zatem!�� rzek�a dziarsko.�� Wi�c jak powiedzia�am, mo�e i dobrze si� sta�o, �e poszed� swoj� drog� i usun�� si� z twojej drogi, �eby ludzie w miasteczku nie zacz�li plotkowa�.

��Plotkowa�?

��Jeste� szanowan� kobiet�, kochanie, a reputacja jest bogactwem kobiety.

��Jej bogactwem�� powt�rzy�a Tenar w ten sam oboj�tny spos�b. P�niej powiedzia�a to raz jeszcze:�� Jej bogactwem. Jej skarbem. Jej warto�ci���� Nie mog�c siedzie� bez ruchu, wsta�a rozprostowuj�c plecy i ramiona.�� Jak smoki kt�re znalaz�y jaskini�, kt�re zbudowa�y fortece dla swoich skarb�w, �eby by� bezpiecznymi, �eby spa� na swoim skarbie, �eby sta� si� swoim skarbem. Zbieraj, zbieraj i nigdy nie rozdawaj!

��Poznasz warto�� dobrej reputacji�� odezwa�a si� oschle, Moss�� kiedy j� stracisz. Ona nie jest wszystkim. Ale trudno zape�ni� miejsce po niej.

��Czy zrezygnowa�aby� z bycia czarownic�, aby by� szanowan�, Moss?

��Nie wiem�� odrzek�a po chwili Moss w zamy�leniu.�� W�tpi�, czy wiedzia�abym, jak. By� mo�e mam jeden dar, ale nie mam drugiego.

Tenar podesz�a do niej i chwyci�a j� za r�ce. Zaskoczona tym gestem, Moss wsta�a odsuwaj�c si� nieco, lecz Tenar przyci�gn�a j� do siebie i uca�owa�a w policzek.

Starsza kobieta podnios�a jedn� r�k� i nie�mia�o dotkn�a w�os�w Tenar�� jedna pieszczota, tak jak mia� zwyczaj robi� Ogion. Potem odsun�a si�, mrukn�a, �e musi i�� do domu i zacz�a zbiera� si� do wyj�cia.

��Czy wola�aby�, �ebym zosta�a�� zapyta�a przy drzwiach�� skoro kr�c� si� tu ci cudzoziemcy?

��Id��� odpar�a Tenar.�� Jestem przyzwyczajona do cudzoziemc�w.

Tej nocy, kiedy le�a�a zasypiaj�c, wkroczy�a znowu w niezmierzone otch�anie wiatru i �wiat�a, lecz �wiat�o by�o zadymione, czerwone, pomara�czowo-czerwone i bursztynowe, jak gdyby samo powietrze by�o ogniem. By�a w tym �ywiole i jednocze�nie jej nie by�o. Lecia�a na wietrze i by�a wiatrem, powiewem wiatru, si��, kt�ra si� uwolni�a. I nie wo�a� jej �aden g�os.

Rankiem usiad�a na progu rozczesuj�c w�osy. Nie by�a blondynk�, jak wi�kszo�� Kargijczyk�w. Mia�a blad� cer�, lecz jej w�osy by�y ciemne. Wci�� by�y ciemne i niemal ca�kiem pozbawione nitek siwizny. Umy�a je u�ywaj�c wody, kt�r� grza�a, aby upra� w niej odzie�, bowiem postanowi�a po�wi�ci� ten dzie� na pranie, skoro Ged odszed� i jej dobra reputacja by�a bezpieczna. Wysuszy�a w�osy na s�o�cu, szczotkuj�c je. W gor�cy, wietrzny poranek, iskry pod��a�y za szczotk� i cichutko strzela�y na rozwianych ko�cach w�os�w kobiety.

Therru podesz�a i stan�a za ni� przygl�daj�c si� jej. Tenar odwr�ci�a si� i ujrza�a j� tak przej�t�, �e niemal dr��c�.

��O co chodzi, ptaszynko?

��Lataj�cy ogie� powiedzia�o dziecko z obaw� albo triumfem.�� Na ca�ym niebie!

��To tylko iskry z moich w�os�w�� odrzeka�a troch� zaskoczona Tenar. Therru u�miechn�a si�. �Chyba nigdy wcze�niej tego nie robi�a��� pomy�la�a kobieta. Dziewczynka wyci�gn�a obie r�ce, t� ca�� i t� poparzon�, jak gdyby chcia�a dotkn�� i pod��y� za lotem czego�, co by�o wok� rozpuszczonych, unosz�cych si� na wietrze w�os�w Tenar.

��Ognie, wszystkie lataj�ce�� powt�rzy�a i za�mia�a si�.

W tym momencie Tenar po raz pierwszy postawi�a sobie pytanie�� jak Therru j� widzi, jak widzi �wiat? I zda�a sobie spraw� z tego, ze nie wie, �e nie mo�e wiedzie�, co widzi si� okiem, kt�re zosta�o wypalone. I wr�ci�y do niej s�owa Ogiona: �B�d� si� jej l�ka�, lecz nie odczuwa�a strachu przed dzieckem. Zamiast tego ponownie wyszczotkowa�a w�osy, energicznie, tak �eby polecia�y iskry, i raz jeszcze us�ysza�a ochryp�y, radosny �miech.

Upra�a prze�cierad�a, �cierki do naczy�, swoj� bielizn� i zapasow� sukni� oraz sukienki Therru i, upewniwszy si�, �e kozy s� na pastwisku, roz�o�y�a to wszystko na ��ce, aby wysch�o na trawie. Obci��y�a rzeczy kamieniami, gdy� porywisty wiatr wia� z p�no letni� gwa�towno�ci�.

Therru ros�a. Wci�� by�a ma�a i szczup�a jak na sw�j wiek�� musia�a mie� oko�o o�miu lat�� lecz w ci�gu ostatnich paru miesi�cy, kiedy jej rany w ko�cu si� zagoi�y i nie sprawia�y b�lu, zacz�a wi�cej biega� tu i tam i wi�cej je��. Szybko wyrasta�a ze swoich ubra�, kt�re donasza�a po najm�odszym dziecku Lark, pi�cioletniej dziewczynce.

Tenar pomy�la�a, �e mog�aby p�j�� do miasteczka, pogaw�dzi� z Tkaczem Fanem i zobaczy�, czy nie ma on resztek tkaniny, kt�re da�by w zamian za pomyje, kt�re ona wysy�a dla jego �wi�. Chcia�aby uszy� co� dla Therru. I chcia�aby r�wnie� porozmawia� z Fanem. �mier� Ogiona i choroba Geda zatrzymywa�y j� z dala od miasteczka i ludzi, kt�rych tam zna�a. Odci�ga�y j� jak zawsze od tego, co zna�a, co potrafi�a robi�, od �wiata, kt�ry wybra�a by w nim �y栗 �wiata nie kr�l�w i kr�lowych, pot�nych mocy i domini�w, wy�szych kunszt�w, podr�y i przyg�d, lecz zwyczajnych ludzi robi�cych zwyczajne rzeczy, jak wychodzenie za m��, wychowywanie dzieci, prowadzenie gospodarstwa, szycie i robienie przepierki. Pomy�la�a to z pewnego rodzaju m�ciwo�ci�, jak gdyby chcia�a, �eby us�ysza� j� Ged, kt�ry bez w�tpienia znajdowa� si� teraz w po�owie drogi do Doliny �rodkowej. Wyobrazi�a go sobie na drodze, nie opodal doliny, w kt�rej ona i Therru spa�y. Wyobrazi�a sobie szczup�ego m�czyzn� o w�osach koloni popio�u, id�cego samotnie i w milczeniu, z po�ow� bochenka chleba czarownicy w kieszeni i brzemieniem cierpie� w sercu.

�By� mo�e nadszed� czas, �eby� si� dowiedzia��� pomy�la�a.�� Czas, �eby� si� dowiedzia�, �e nie nauczy�e� si� niczego na Roke!�

Kiedy tak przemawia�a do niego w my�lach, inne wyobra�enie przysz�o jej do g�owy. Zobaczy�a obok Geda jednego z m�czyzn, kt�rzy stali na tej drodze czekaj�c na ni� i Therru. Mimowolnie krzykn�a:�� Ged, uwa�aj!�� boj�c si� o niego, nie mia� bowiem przy sobie nawet kija. To nie tego wielkiego typa o ow�osionych wargach ujrza�a, lecz innego spo�r�d nich, do�� m�odego m�czyzn� w sk�rzanej czapce, kt�ry intensywnie wpatrywa� si� w Therru. My�la�a o tym wszystkim, a kiedy upewni�a si�, �e Therru jest z Heather, wyruszy�a do miasta. Podnios�a wzrok, by ujrze� ma�� chatk� tu� obok domu Fana, w kt�rej mieszka�a, kiedy tutaj �y�a. Pomi�dzy ni� a domem przechodzi� jaki� cz�owiek. By� to m�czyzna, kt�rego pami�ta�a, wyobra�a�a sobie, m�czyzna w sk�rzanej czapce. Mija� chatk� i dom tkacza. Nie widzia� jej. Obserwowa�a, jak nie zatrzymuj�c si� szed� ulic� miasteczka. Zmierza� albo do zakr�tu drogi, albo do dworu. Tenar �ledzi�a go z pewnej odleg�o�ci, dop�ki nie przekona�a si�, jaki wybra� kierunek. Poszed� dalej, pod g�r�, w kierunku posiad�o�ci W�adcy Re Alb i, a nie drog�, kt�r� szed� Ged.

Zawr�ci�a, zatem i z�o�y�a wizyt� staremu Fanowi. Cho� prawie pustelnik, jak wielu tkaczy, Fan by� na sw�j nie�mia�y spos�b uprzejmy dla kargijskiej dziewczyny i jednocze�nie czujny. Du� ludzi strzeg�o jej reputacji! Fan, teraz niemal�e �lepy, mia� terminatork�, kt�ra wykonywa�a wi�kszo�� roboty tkackiej. Cieszy� si�, �e ma go�cia. Usiad� uroczy�cie na starym rze�bionym krze�le, pod przedmiotem, od kt�rego pochodzi�o jego imi� u�ytkowe: bardzo du�ym, malowanym wachlarzem, skarbem jego rodziny�� darem, jak g�osi�a fama, hojnego korsarza dla jego dziadka za po�pieszne utkanie �agla w czas potrzeby.Roz�o�ony wachlarz wisia� na �cianie. Delikatnie malowani m�czy�ni i kobiety, w przezroczystych r�owych, jadeitowych i lazurowych szatach, wie�e, mosty i chor�gwie Wielkiego Portu Havnor�� wszystko to Tenar widzia�a wiele razy. Cz�sto przyprowadzano tu podr�nych, �eby obejrzeli wachlarz. Wszyscy zgodnie twierdzili, �e jest to najpi�kniejsza rzecz w miasteczku. Podziwia�a go wiedz�c, �e sprawi to przyjemno�� staremu cz�owiekowi, a tak�e dlatego, �e rzeczywi�cie by� bardzo pi�kny, za� starzec rzek�:

��Niewiele r�wnie pi�knych rzeczy widzia�a� w swoich podr�ach, co?

��Nie, nie. W Dolinie �rodkowej nie ma niczego podobnego�� odrzeka�a.

��Kiedy by�a� tutaj, w mojej chatce, czy pokaza�em ci kiedy� jego drug� stron�?

��Drug� stron�? Nie�� powiedzia�a i nie by�o ju� innej rady�� musia� zdj�� wachlarz ze �ciany. Ale to ona musia�a wej�� na krzes�o i odczepi� go starannie, poniewa� starzec nie do�� dobrze widzia� i nie by� w stanie tego zrobi�. Kierowa� ni� z niepokojem. Poda�a starcowi wachlarz, a ten przyjrza� mu si� bacznie swoim zamglonym wzrokiem, z�o�y� go do po�owy, aby si� upewni�, �e �eberka poruszaj� si� swobodnie, nast�pnie z�o�y�, odwr�ci� i wr�czy� kobiecie.

��Roz�� go powoli�� powiedzia�.

Tak te� zrobi�a.

Smoki drgn�y, kiedy poruszy�y si� fa�dy wachlarza. Namalowane na po��k�ym jedwabiu, bladoczerwone, niebieskie i zielone smoki ustawi�y si� tam, gdzie po drugiej stronie sta�y postacie ludzi, po�r�d chmur i g�rskich wierzcho�k�w.

��Podnie� go do �wiat�a�� rzek� stary Fan.

Zrobi�a to i ujrza�a dwie strony, dwa obrazy zlewaj�ce si� w jeden pod wp�ywem �wiat�a s�cz�cego si� przez jedwab. Chmury i szczyty by�y wie�ami miasta, m�czy�ni i kobiety byli uskrzydleni, a smoki spogl�da�y ludzkimi oczyma.

��Widzisz?

��Widzꠗ odrzek�a p�g�osem.

��Ja teraz nie mog�, ale widz� to oczyma duszy. Niewielu osobom to pokazuj�.

��Jest cudowne.

��Zamierza�em pokaza� to staremu magowi�� powiedzia� Fan.�� Nigdy tego nie zrobi�em.

Tenar raz jeszcze odwr�ci�a wachlarz do �wiat�a, po czym umie�ci�a go na dawnym miejscu tak, �e smoki ukry�y si� w mroku, a m�czy�ni i kobiety spacerowali w dziennym �wietle. Fan zabra� j� ze sob� do chlewa, �eby obejrza�a jego �winie, �adn� par� tucz�c� si� na jesienne kie�basy. Dyskutowali nad wadami Heather jako roznosicielki pomyj dla �wi�. Tenar powiedzia�a, �e potrzebuje skrawka materia�u na sukienk� dla dziecka i tkacz z przyjemno�ci� wyci�gn�� dla niej pe�n� szeroko�� cienkiego lnianego p��tna po�cielowego, podczas gdy m�oda kobieta, kt�ra by�a jego terminatork� i kt�ra zdawa�a si� przej�� zar�wno jego brak towarzysko�ci jak i jego rzemios�o, z nachmurzon� twarz� r�wnomiernie klekota�a przy szerokim warsztacie tkackim.

W drodze do domu Tenar wyobrazi�a sobie Therru siedz�c� przy tych krosnach. To by�oby przyzwoite �r�d�o utrzymania. Przewa�aj�ca cz�� pracy by�o nudna, wci�� taka sama, lecz tkactwo stanowi�o zaszczytne zaj�cie, a w niekt�rych r�kach by�o szlachetn� sztuk�. Ludzie spodziewali si� po tkaczach tego, �e b�d� odrobin� nie�miali, cz�sto nie�onaci i zamkni�ci w sobie przy swojej pracy, a pomimo tego cieszyli si� oni szacunkiem. Poza tym pracuj�c w domu przy warsztacie tkackim, Therru nie musia�aby pokazywa� swojej twarzy. Tylko, co z kleszczowat� d�oni�? Czy ta d�o� mog�aby obs�ugiwa� krosna? I czy dziewczynka przez ca�e �ycie mia�a si� ukrywa�?

Ale co mia�a robi�? �Wiedz�c, czym musi by� jej �ycie��.

Tenar zmusi�a si� do my�lenia o czym� innym. O sukience, kt�r� uszyje. Sukienki c�reczki Lark uszyte by�y z grubego samodzia�u, w kolorze jednolitym jak b�oto. Mog�aby ufarbowa� po�ow� tego p��tna�� mo�e na ��to albo czerwono�� marzann� z bagien; a p�niej obszerny fartuch lub bia�a sukienka z falbank�. Czy dziecko mia�o by� ukryte przy krosnach w mroku i nigdy nie mie� falbanki przy sp�dniczce? Je�li b�dzie kroi� rozwa�nie, zosta�oby dosy� na zmian� bielizny i drugi fartuch.

��Therru!�� zawo�a�a zbli�aj�c si� do domu. Kiedy wychodzi�a, Heather i Therru by�y na �amowcowym pastwisku. Zawo�a�a ponownie, pragn�c pokaza� Therru materia� i opowiedzie� jej o sukience. Z ch�odni nad potokiem nadesz�a Heather. Rozgl�da�a si� dooko�a i ci�gn�a na sznurku Sippy.

��Gdzie jest Therru?

��Z tob��� odpar�a Heather tak pogodnie, �e Tenar rozejrza�a si� szukaj�c wzrokiem dziecka, zanim zrozumia�a, �e Heather nie ma poj�cia, gdzie ona jest i po prostu wyrazi�a swoje �yczenie.

��Gdzie j� zostawi�a�?

Heather nie wiedzia�a. Nigdy przedtem nie porzuca�a Therru; zdawa�a si� rozumie�, �e nale�y j� mie� wci�� mniej lub bardziej na oku, niczym koz�. Lecz mo�e to w�a�nie Therru rozumia�a to przez ca�y czas i trzyma�a si� w zasi�gu wzroku? Tak my�la�a Te-nar, kiedy, nie doczekawszy si� od Heather �adnej zrozumia�ej informacji, zacz�a szuka� dziecka i wo�a� je, nie otrzymuj�c jednak �adnej odpowiedzi.Tak d�ugo, jak mog�a, trzyma�a si� z dala od kraw�dzi urwiska. Pierwszego dnia ich pobytu tutaj wyt�umaczy�a, Therru, �e nie wolno jej nigdy samej schodzi� spadzistymi polami rozci�gaj�cymi si� poni�ej domu ani wzd�u� stromej granicy na p�noc od niego, poniewa� patrz�c jednym okiem nie mo�na z ca�kowit� pewno�ci� oceni� odleg�o�ci czy te� g��boko�ci. Dziewczynka by�a pos�uszna. Zawsze by�a pos�uszna. Ale dzieci zapominaj�. Nie, ona by nie zapomnia�a. Ale mog�a dosta� si� w pobli�e kraw�dzi nie wiedz�c o tym. Nie, na pewno posz�a do domu Moss. Na pewno�� by�a tam sama zesz�ej nocy, wi�c posz�a tam znowu. Ale� tak, oczywi�cie. Nie by�o jej tam. Moss jej nie widzia�a.

��Znajd� j�, znajd� j�, kochanie�� zapewni�a czarownica. Ale zamiast p�j�� na le�n� �cie�k�, �eby poszuka� dziecka, czego spodziewa�a si� po niej Tenar, Moss zacz�a zwi�zywa� w�osy w w�ze� przygotowuj�c si� do rzucenia zakl�cia znajdowania.

Tenar pobieg�a z powrotem do domu Ogiona, wci�� wo�aj�c. I tym razem spojrza�a w d� na strome pola poni�ej domu, maj�c nadziej� ujrze� tam ma�� figurk�, skulon� i bawi�c� si� mi�dzy otoczakami. Lecz wszystkim, co zobaczy�a na kra�cu tych spadzistych p�l, by�o morze�� pofa�dowane i mroczne, wi�c zakr�ci�o jej si� w g�owie i poczu�a rosn�ce przygn�bienie. Posz�a na gr�b Ogiona i troch� dalej le�n� �cie�k�, wci�� nawo�uj�c. Kiedy wr�ci�a przez ��k�, pustu�ka polowa�a w tym samym miejscu, w kt�rym Ged obserwowa� j� ostatnio. Tym razem rzuci�a si� na zdobycz, uderzy�a i wzbi�a si� w powietrze z jakim� niewielkim stworzeniem w szponach. Pr�dko pofrun�a do lasu. �Karmi swoje m�ode��� pomy�la�a Tenar. Wszelkiego rodzaju my�li przechodzi�y jej przez g�ow�, niezwykle �ywe i precyzyjne. Mija�a suche ju� pranie, roz�o�one na trawie. Musi je zebra� przed wieczorem. Musi dok�adniej poszuka� naoko�o domu, ch�odni i ob�rki. To by�a jej wina. To ona spowodowa�a to, co si� sta�o, tym, �e my�la�a o zrobieniu z Themi tkaczki, zamkni�ciu jej w odosobnieniu, w ciemno�ci, �eby pracowa�a, �eby by�a szanowana. Kiedy Ogion powiedzia�: �Naucz j�, naucz j� wszystkiego, Tenar!�. Kiedy wiedzia�a, ze z�o, kt�re nie mo�e by� naprawione, musi zosta� przekroczone. Kiedy wiedzia�a, �e to dziecko zosta�o jej darowane, a ona zaniedba�a swoje obowi�zki, zawiod�a jego zaufanie, straci�a je, straci�a jedyny wielki skarb. Przeszukawszy ka�dy k�t pozosta�ych budynk�w, wesz�a do domu, ponownie zajrza�a do alkowy i rozejrza�a si� dooko�a drugiego ��ka. Nala�a sobie wody, poniewa� jej usta by�y suche jak piasek. Za drzwiami trzy kije z drewna�� laska Ogiona i kije podr�ne�� poruszy�y si� w cieniu i jeden z nich powiedzia�:

��Tutaj.

Dziecko kuli�o si� w tym ciemnym k�cie, wci�gni�te w g��b w�asnego cia�a, z g�ow� przechylon� do ramienia, szczelnie �ci�gni�tymi r�koma i nogami i zamkni�tym jedynym okiem. Zdawa�o si� by� nie wi�ksze od ma�ego pieska.

��Ptaszku, wr�belku, p�omyczku, co ci jest? Co si� sta�o? Co oni ci teraz zrobili?

Tenar obj�a ma�e cia�ko, zamkni�te i sztywne jak kamie�, ko�ysz�c je w ramionach.

��Jak mog�a� tak mnie przestraszy�? Jak mog�a� chowa� si� przede mn�? Och, by�am taka rozgniewana!

Zap�aka�a, a jej �zy spada�y na dziewcz�c� twarzyczk�.

��Och, Therru, Therru, Therru, nie kryj si� przede mn�!

Dreszcz przebieg� przez �ci�gni�te cz�onki i powoli zacz�y si� rozlu�nia�. Therru poruszy�a si� i nagle przylgn�a do Tenar przywieraj�c cia�niej, a� �ciska�a j� rozpaczliwie. Nie p�aka�a. Nigdy nie p�aka�a. By� mo�e wypalono z niej �zy, nie mia�a �adnej. Wyda�a jednak z siebie przeci�g�y, j�kliwy, �kaj�cy d�wi�k. Tenar trzyma�a j� ko�ysz�c. Rozpaczliwy u�cisk rozlu�ni� si� bardzo, bardzo powoli. G�owa spocz�a na piersi Tenar.

��Powiedz mi�� mrukn�a kobieta, a dziecko odpowiedzia�o swoim zduszonym, chrapliwym szeptem:

��On tu przyszed�.

Pierwsza my�l Tenar dotyczy�a Geda i jej my�li, wci�� poruszaj�ce si� z pr�dko�ci� strachu, uchwyci�y to, dostrzeg�y kim �on� by� dla niej i u�miechn�y si� szerokim, wymuszonym u�miechem, lecz min�y to w przelocie, pod��aj�c na poszukiwanie.

��Kto tu przyszed�?

�adnej odpowiedzi, tylko pewnego rodzaju wewn�trzne dr�enie.

��M�czyzna�� powiedzia�a spokojnie Tenar.�� M�czyzna w sk�rzanej czapce.

Therru kiwn�a g�ow�.

��Widzia�y�my go na drodze, kiedy sz�y�my tutaj. �adnej reakcji.

��Czterej m�czy�ni�� ci, na kt�rych by�am z�a, pami�tasz? By� jednym z nich.

Przypomnia�a sobie jednak, jak Therru trzyma�a g�ow� opuszczon� kryj�c poparzon� stron� twarzy, nie podnosz�c wzroku, tak jak zawsze robi�a przy obcych.

��Znasz go, Therru?

��Tak.

��Od� od czasu, kiedy mieszka�a� w obozie nad rzek�?

Jedno skinienie g�owy.

Ramiona Tenar zacisn�y si� wok� dziecka.

��Przyszed� tutaj?�� zapyta�a i ca�y strach, jaki czu�a, przemieni� si� w gniew, we w�ciek�o��, kt�ra p�on�a w jej ciele niczym s�up ognia. Za�mia�a siꠗ �Ha!��� i przypomnia�a sobie w tym momencie Kalessina i jego �miech.

Ale nad ogniem trzeba zapanowa�. A dziecko trzeba pocieszy�.

��Czy on ci� widzia�?

��Schowa�am si�.

Po chwili Tenar powiedzia�a g�aszcz�c Therru:

��On ci� nigdy nie dotknie, Therru. Zrozum mnie i uwierz mi: on nigdy wi�cej ci� nie dotknie. Nigdy wi�cej ci� nie zobaczy, chyba �e ja b�d� z tob�, a wtedy b�dzie mia� do czynienia ze mn�. Czy rozumiesz, moja kochana, moja drogocenna, moja pi�kna? Nie musisz si� go ba�. Nie wolno ci si� go ba�. On chce, �eby� si� go ba�a. �ywi si� twoim strachem. B�dziemy go g�odzi�, Therru. B�dziemy morzy� go g�odem, dop�ki nie po�re sam siebie. Dop�ki nie ud�awi si� ogryzaj�c ko�ci w�asnych r�k� Ach, ach, ach, nie s�uchaj mnie teraz, jestem tylko z�a, tylko z�a� Jestem czerwona? Czy jestem teraz czerwona jak Gontyjka? Jak smok, jestem czerwona?�� Pr�bowa�a �artowa�; a Therru spojrza�a jej w twarz, podnosz�c swoj� dr��c�, zmi�t� przez ogie� towarzyszk� i powiedzia�a:

��Tak. Jeste� czerwonym smokiem.

My�l o tym, �e m�czyzna przyszed� do domu, by� w domu, powr�ci�, �eby przyjrze� si� swojemu dzie�u, by� mo�e my�la� o jego poprawieniu, my�l ta, ilekro� powraca�a do Tenar, przychodzi�a mniej jako my�l, a bardziej jako atak md�o�ci. Lecz obrzydzenie wypali�o si� w gniewie. Wsta�y i umy�y si�, a Tenar dosz�a do wniosku, �e tym, co w�a�nie odczuwa ponad wszystko, jest g��d.

��Mam pusty �o��dek�� rzek�a do Therru i roz�o�y�a przed nimi obfity posi�ek sk�adaj�cy si� z chleba z serem, zimnej fasoli w oleju i zio�ach, pokrojonej cebuli i suszonej kie�basy. Therru zjad�a sporo, a Tenar jeszcze wi�cej.

Kiedy sprz�tn�y, powiedzia�a:

��Na razie, Therru, wcale nie b�d� ci� opuszcza�, a ty nie b�dziesz opuszcza� mnie. Dobrze? Powinny�my obie p�j�� teraz do domu Cioteczki Moss. Rzuci�a czar, �eby ci� odnale�� i nie musi ju� zawraca� sobie nim g�owy, lecz mo�e o tym nie wie.

Therru przesta�a si� porusza�. Rzuci�a jedno spojrzenie na otwarte wej�cie i cofn�a si� przed nim.

��Musimy te� przynie�� pranie. W drodze powrotnej. A kiedy wr�cimy, poka�� ci materia�, kt�ry dzisiaj dosta�am. Na sukienk�. Na now� sukienk�, dla ciebie. Czerwon� sukienk�.

Dziecko sta�o kurcz�c si� w sobie.

��Kiedy si� ukrywamy, Therru, karmimy go. My b�dziemy je��. I b�dziemy go g�odzi�. Chod� ze mn�.

Trudno��, bariera tego wyj�cia na zewn�trz by�a dla Therru olbrzymia. Wzdrygn�a si� przed nim, zakry�a twarz, dygota�a, potyka�a si�. Okrucie�stwem by�o zmusza� j�, by to przekroczy�a, okrucie�stwem wyp�dza� j� z ukrycia, lecz Tenar nie mia�a lito�ci.

��Chod��� rzek�a i dziecko ruszy�o.

R�ka w r�k� posz�y przez pola do domu Moss. Raz czy dwa razy Therru zdo�a�a podnie�� g�ow�.

Moss nie by�a zdziwiona ich widokiem, ale zachowywa�a si� dziwnie. Kaza�a Therru pobiec do wn�trza domu, �eby zobaczy� m�ode piskl�ta kury z pier�cieniem na szyi i wybra� z nich dwa dla siebie; Therru natychmiast znikn�a w tym schronieniu.

��Ca�y czas by�a w domu�� oznajmi�a Tenar.�� Schowa�a si�.

��Dobrze zrobi�a�� odrzek�a Moss.

��Dlaczego?�� spyta�a szorstko Tenar. Nie by�a w nastroju do ukrywania si�.

��W pobli�u� w pobli�u s� istoty�� rzek�a czarownica nie z�owrogo, lecz z niepokojem.

��W pobli�u s� �otrzy�� odpar�a Tenar, a Moss spojrza�a na ni� i cofn�a si� nieco.

��No, no�� powiedzia�a.�� No, kochanie. Masz wok� siebie ogie�, blask ognia wok� twojej g�owy. Rzuci�am czar, �eby znale�� dziecko, ale nie poszed� dobrze. W jaki� spos�b poszed� w�asn� drog� i nie wiem jeszcze, czy dobieg� do ko�ca. Jestem oszo�omiona. Widzia�am wielkie istoty. Szuka�am ma�ej dziewczynki, ale zobaczy�am je, lataj�ce w g�rach, lataj�ce w chmurach. A teraz ty masz co� wok� siebie, jakby twoje w�osy by�y w ogniu. Co jest nie tak, co si� sta�o?

��M�czyzna w sk�rzanej czapce�� rzek�a Tenar.�� Do�� m�ody m�czyzna. Dosy� przystojny. Na ramieniu kubraka ma rozdarty szew. Widzia�a� go w pobli�u?

Moss skin�a g�ow�.

��Zatrudnili go przy sianokosach na dworze.

��M�wi�am ci, �e ona�� Tenar spojrza�a na dom�� by�a z kobiet� i dwoma m�czyznami? To jeden z nich.

��Chcesz powiedzie�, jeden z tych, co�

��Tak.

Moss stan�a jak drewniany pos�g starej kobiety.

��Nie wiem�� powiedzia�a w ko�cu.�� My�la�am, �e wiem dosy�. Ale to nieprawda. Po co� Po co przyszed�? �eby j� zobaczy�?

��Je�li jest ojcem, by� mo�e przyszed�, �eby jej za��da�.

��Za��da� jej?

��Jest jego w�asno�ci�.

Tenar m�wi�a jednostajnie. Podnios�a oczy na masyw G�ry Gont.

��My�l� jednak, �e to nie ojciec. My�l�, �e to ten drugi. Ten, kt�ry przyszed� i powiedzia� mojej przyjaci�ce w wiosce, �e dziecko �zrani�o si�.

Moss by�a wci�� oszo�omiona, wci�� przestraszona swoim w�asnym zakl�ciem i wizj� zawzi�tej Tenar, obecno�ci� ohydnego z�a. Z zatroskaniem potrz�sn�a g�ow�.

��Nie wiem�� powiedzia�a.�� My�la�am, �e wiem dosy�. Jak on m�g� wr�ci�?

���eby je�栗 odrzek�a Tenar.�� �eby je��. Nie b�d� wi�cej zostawia� jej samej. Ale jutro, Moss, mo�e poprosz� ci�, �eby� zatrzyma�a j� tu jak�� godzin�, wczesnym rankiem. Czy by�aby� tak dobra i zrobi�a to, kiedy ja p�jd� do dworu?

��Tak, kochanie. Oczywi�cie. Mog�abym na�o�y� na ni� czar ukrycia, je�li chcesz. Ale� Ale oni s� tam na g�rze, wielcy ludzie z Kr�lewskiego Miasta�

��W takim razie mog� zobaczy�, jak �yje prosty lud�� odpar�a Tenar i Moss ponownie cofn�a si�, jak gdyby przed pr�dem iskier przyniesionych w jej stron� z ognia na wietrze.

Rozci�gni�ci d�ugim sznurem w poprzek zbocza, kosili siano na lordowskiej ��ce, w jaskrawych cieniach poranka. Z tej odleg�o�ci Tenar widzia�a, �e w�r�d kosiarzy s� trzy kobiety, jeden ch�opiec i zgarbiony, posiwia�y m�czyzna. Wspi�a si� w�r�d rz�d�w skoszonego siana i zapyta�a jedn� z kobiet o m�czyzn� w sk�rzanej czapce.

��Ach, ten z Yalmouth�� powiedzia�a kosiarka.�� Nie wiem, gdzie si� podzia�.

Zbli�yli si� inni, zadowoleni z przerwy w pracy. �adne z nich nie wiedzia�o, gdzie jest m�czyzna z Doliny �rodkowej ani dlaczego nie kosi razem z nimi.

��Tacy d�ugo nie wytrzymuj��� powiedzia� m�czyzna.�� Niezaradny. Znasz go, pani?

��Nie z w�asnej woli�� odrzek�a Tenar.�� Kr�ci� si� ko�o mojego domu, przestraszy� dziecko. Nie wiem nawet, jak si� nazywa.

��Nazywa si� Handy�� wyrwa� si� ch�opiec. Inni patrzyli na ni� w milczeniu albo odwr�cili wzrok. Zaczynali zdawa� sobie spraw� z tego, kim musi by� ta kargijska kobieta w domu starego maga. Byli dzier�awcami W�adcy Re Albi, nieufnymi wobec wie�niak�w, �le patrz�cymi na wszystko, co mia�o co� wsp�lnego z Ogionem. Naostrzyli kosy, odwr�cili si�, ponownie rozci�gn�li si� d�ugim sznurem i zabrali si� energicznie do pracy. Tenar zesz�a ze zboczy, min�a szereg drzew orzechowych i skierowa�a si� ku drodze. Sta� na niej m�czyzna i najwyra�niej czeka� na kogo�. Serce Tenar zadr�a�o. Przyspieszy�a kroku. By� to Aspen, czarodziej z dworu. Sta� we wdzi�cznej pozie, opar�szy si� na swojej wysokiej, sosnowej lasce w cieniu przydro�nego drzewa. Kiedy kobieta wysz�a na drog�, zapyta�:

��Szukasz pracy?

��Nie.

��M�j pan potrzebuje r�k do pracy w polu. Ta upalna pogoda wkr�tce si� zmieni, siano musi by� zebrane.

Dla Gohy, wdowy po Flincie, to, co powiedzia�, by�o odpowiednie, wi�c Goha odpowiedzia�a mu grzecznie:

��Bez w�tpienia twoja zr�czno�� zdo�a odwr�ci� deszcz od p�l do czasu, kiedy siano zostanie zebrane.

Wiedzia� jednak, �e by�a kobiet�, kt�rej Ogion umieraj�c wyjawi� swoje prawdziwe imi�, a skoro tak, to jego s�owa by�y tak obrzydliwe i rozmy�lnie fa�szywe, �e mog�y s�u�y� za wyra�ne ostrze�enie. Mia�a w�a�nie zapyta� go, czy nie wie, gdzie jest m�czyzna imieniem Handy. Zamiast tego powiedzia�a:

��Przysz�am, �eby powiedzie� tutejszemu nadzorcy, �e cz�owiek, kt�rego przyj�� do pracy przy sianokosach, opu�ci� moj� wie� jako z�odziej i co� jeszcze gorszego i nie jest godzien przebywa� w pobli�u tego domu. Ale wygl�da na to, �e ten cz�owiek si� wyni�s�.

Spokojnie przypatrywa�a si� Aspenowi, dop�ki nie odpowiedzia� z wysi�kiem:

��Nie wiem nic o tych ludziach.

Tego ranka po �mierci Ogiona s�dzi�a, �e Aspen jest wysokim, przystojnym m�odzie�cem w szarym p�aszczu i ze srebrn� lask�. Teraz nie wygl�da� na takiego m�odego, za jakiego go uwa�a�a, czy te� by� m�ody, lecz w jaki� spos�b wysuszony i zwi�d�y. Jego spojrzenie i g�os by�y teraz otwarcie pogardliwe i kobieta odpowiedzia�a mu g�osem Gony:

��Niew�tpliwie. Prosz� o wybaczenie. Nie chcia�a mie� z nim �adnych k�opot�w. Zabiera�a si� do odej�cia w drog� powrotn� do miasteczka, ale Aspen krzykn��:

��Czekaj! Zatrzyma�a si�.

��Z�odziej i co� gorszego, m�wisz, ale oszczerstwo jest tanie, a j�zyk kobiety gorszy ni� jakikolwiek z�odziej. Przysz�a� tu na g�r�, �eby narobi� z�ej krwi pomi�dzy robotnikami pracuj�cymi w polu rzucaj�c kalumnie i k�amstwa, smocze nasienie, kt�re rozsiewa za sob� ka�da wied�ma. Czy my�la�a�, �e nie wiem, �e jeste� czarownic�? Kiedy zobaczy�em to plugawe diabl�, kt�re lgnie do ciebie, czy my�lisz, �e nie wiedzia�em, w jaki spos�b zosta�o zrodzone i dla jakich cel�w? Dobrze uczyni� cz�owiek, kt�ry pr�bowa� zniszczy� tego stwora, ale dzie�o nie zosta�o uko�czone. Przeciwstawi�a� mi si� kiedy� nad cia�em starego czarnoksi�nika i wtedy powstrzyma�em si� od ukarania ci�, przez wzgl�d na niego i na obecno�� innych. Ale teraz posun�a� si� za daleko i ostrzegam ci�, kobieto! Nie pozwol� ci postawi� stopy na terenie tej posiad�o�ci. A je�li post�pisz wbrew mojej woli albo o�mielisz si� tak bardzo, by znowu si� do mnie odezwa�, karz� wyp�dzi� ci� z Re Albi i z Overfell, z psami u pi�t. Zrozumia�a� mnie?

��Nie�� odrzek�a Tenar.�� Nigdy nie rozumia�am takich ludzi jak ty.

Odwr�ci�a si� i ruszy�a w drog�. Co� niczym g�askaj�cy dotyk przebieg�o jej po plecach i w�osy podnios�y si� jej na g�owie. Odwr�ci�a si� gwa�townie, �eby ujrze�, jak czarodziej wyci�ga lask� w jej kierunku, jak gromadz� si� wok� niej mroczne b�yskawice i jak jego wargi rozchylaj� si�, by przem�wi�. Pomy�la�a w tym momencie:, �Poniewa� Ged utraci� swoj� magi�, my�la�am, �e stracili j� wszyscy, ale by�am w b��dzie!� W tym samym momencie us�ysza�a:

��No, no. Co my tu mamy?

Dwaj spo�r�d m�czyzn z Havnoru wyszli na drog� z wi�niowych sad�w znajduj�cych si� po drugiej jej stronie. Spogl�dali to na Aspena, to na Tenar, z uprzejmym wyrazem twarzy, jak gdyby �a�uj�c, �e musz� przeszkodzi� czarodziejowi w rzucaniu kl�twy na wdow� w �rednim wieku. Ale to musia�o by� tylko z�udzenie.

��Pani Goha�� rzek� m�czyzna w haftowanej z�otem koszuli i sk�oni� si� przed ni�.

Drugi, jasnooki, r�wnie� pozdrowi� j� z u�miechem.

��Pani Goha�� powiedzia��� jest jedyn�, kt�ra niczym kr�l nosi swoje prawdziwe imi� otwarcie i, jak s�dz�, bez obawy. Mieszkaj�c na Goncie mo�e wole�, aby�my u�ywali jej gontyjskiego imienia. Lecz, znaj�c jej czyny, prosz� o okazanie jej szacunku, gdy� nosi�a ona Pier�cie�, kt�rego nie nosi�a �adna kobieta od czas�w Elfarran.�� Opad� na jedno kolano, jak gdyby by�a to najnaturalniejsza rzecz na �wiecie, bardzo lekko i szybko uj�� praw� d�o� Tenar i dotkn�� czo�em jej nadgarstka. Uwolni� j� i wsta� u�miechaj�c si� tym uprzejmym, porozumiewawczym u�miechem.

��Ach!�� westchn�a Tenar, podniecona i na wskro� przej�ta gor�cem.�� Na �wiecie istniej� wszelkiego rodzaju moce! Dzi�kuj�.

Czarodziej sta� bez ruchu patrz�c szeroko otwartymi oczyma. Zme�� w ustach kl�tw� i cofn�� lask�, lecz wok� niej i wok� jego oczu wci�� widoczna by�a ciemno��. Nie mia�a poj�cia, czy wiedzia�, czy te� dopiero teraz si� dowiedzia�, �e ona jest Tenar Nosz�c� Pier�cie�. To nie mia�o znaczenia, Nie m�g� jej bardziej nienawidzi�. Jej wina polega�a na tym, �e by�a kobiet�. Nic nie mog�o pom�c w tej sytuacji ani nic jej naprawi�. �adna kara nie by�a wystarczaj�ca. Patrzy� na to, co zrobiono Therru i pochwala� to.

��Panie�� zwr�ci�a si� teraz do starszego m�czyzny�� cokolwiek mniejszego ni� uczciwo�� i szczero�� wydaje si� brakiem szacunku wobec kr�la, w kt�rego imieniu przemawiacie i dzia�acie. Chcia�abym szanowa� kr�la i jego pos�a�c�w. Lecz m�j w�asny honor wymaga milczenia, dop�ki nie zwolni mnie z niego m�j przyjaciel. Ja� Jestem pewna, moi panowie, �e wy�le on do was jak�� wiadomo�� w swoim czasie. Tylko dajcie mu czas, b�agam was.

��Z ca�� pewno�ci��� odrzek� jeden, a drugi doda�:

��Tyle czasu, ile potrzebuje. A twoje zaufanie, pani, zaszczyca nas nade wszystko.

Ruszy�a w ko�cu drog� do Re Albi, wstrz��ni�ta bezlitosn� nienawi�ci� czarodzieja, swoj� w�asn� gniewn� pogard�, swoim przera�eniem, kiedy nagle dowiedzia�a si� o jego woli i mocy uczynienia jej krzywdy, nag�ym kresem tego przera�enia w schronieniu zaofiarowanym przez wys�annik�w kr�la�� ludzi, kt�rzy przybyli statkiem o bia�ych �aglach z samego portu, Wie�y Miecza i Tronu, centrum prawa i porz�dku. Jej serce unios�o si� z wdzi�czno�ci�. Rzeczywi�cie by� kr�l na tym tronie, a w jego koronie najwa�niejszym klejnotem b�dzie Run Pokoju.

Podoba�a jej si� twarz m�odszego m�czyzny�� m�dra i dobrotliwa�� i spos�b, w jaki ukl�k� przed ni� niczym przed kr�low�. I jego u�miech, w kt�rym ukryty by� �art. Odwr�ci�a si�, by spojrze� za siebie. Dwaj wys�annicy kroczyli drog� do dworu z czarodziejem Aspenem. Zdawali si� konwersowa� z nim po przyjacielsku, jak gdyby nic si� nie sta�o. St�umi�o to fal� jej pe�nego nadziei zaufania. Co prawda byli dworzanami. Nie ich spraw� by�o spiera� si�, os�dza� i pot�pia�. A on by� czarodziejem i to czarodziejem ich gospodarza. �Mimo to�� pomy�la�a�� nie musieli spacerowa� i rozmawia� z nim tak swobodnie.�

Ludzie z Havnoru pozostali jeszcze kilka dni w go�cinie u W�adcy Re Albi, maj�c by� mo�e nadziej�, �e arcymag zmieni zdanie i przyb�dzie do nich, lecz nie szukali go ani te� nie nagabywali Tenar o miejsce jego pobytu. Kiedy wreszcie odp�yn�li, Tenar powiedzia�a sobie, �e musi zdecydowa� si�, co robi�. Nie by�o �adnego istotnego powodu, �eby tu zosta�a i dwa przekonywaj�ce powody do odej�cia: Aspen i Handy. �adnemu nie mog�a ufa�, �e zostawiaj� i Themi w spokoju.

A jednak trudno jej by�o si� zdecydowa�, poniewa� trudno by�o nawet my�le� o odej�ciu. Opuszczaj�c teraz Re Albi porzuca�a Ogiona, traci�a go tak, jak nie traci�a go, kiedy prowadzi�a jego gospodarstwo i pe��a jego cebul�. I my�la�a: 'Tam w dole, nigdy nie b�d� marzy�a o niebie. Tu, gdzie przylecia� Kalessin, by�am Tenar� Na dole, w Dolinie �rodkowej, znowu b�dzie tylko Goh�. Zwleka�a. Powiedzia�a do siebie: �Czy mam si� ba� tych �ajdak�w, uciec przed nimi? W�a�nie tego ode mnie chc�. Czy maj� mnie zmusi�, �ebym przychodzi�a i odchodzi�a zale�nie od ich woli?� I dodawa�a: �Tylko sko�cz� robi� ser�. Trzyma�a Themi zawsze przy sobie. A dni mija�y.

Moss przysz�a z plotk� do opowiedzenia. Tenar pyta�a j� o czarodzieja Aspena, nie opowiadaj�c jej ca�ej historii, lecz m�wi�c, �e jej grozi��� i rzeczywi�cie mog�o to by� wszystkim, co zamierza� zrobi�. Moss na og�l nie zbli�a�a si� do posiad�o�ci starego w�adcy, by�a jednak ciekawa, co si� tam dzia�o i sk�onna znale�� okazj�, by pogaw�dzi� z kilkoma tamtejszymi znajomymi, z kobiet�, od kt�rej nauczy�a si� po�o�nictwa i z innymi, kt�rym s�u�y�a jako znachorka i poszukiwaczka. Nak�oni�a je do rozmowy o wypadkach we dworze. Wszystkie one nienawidzi�y Aspena, a wi�c gotowe by�y o nim m�wi�, lecz trzeba by�o odbiera� ich opowie�ci jako efekt z�o�liwo�ci i strachu. Mimo to pomi�dzy fantazjami by�y fakty. Sama Moss po�wiadcza�a, �e dop�ki trzy lata temu nie przyby� Aspen, m�odszy w�adca, wnuk, by� zdrowym, cho� nie�mia�ym, ponurym m�czyzn�. �Jakby przestraszonym��� powiedzia�a. P�niej, mniej wi�cej wtedy, kiedy zmar�a matka m�odego w�adcy, stary w�adca pos�a� na Roke po czarodzieja.�� �Po co? Mimo, �e pan Ogion by� w odleg�o�ci niespe�na mili? A oni wszyscy we dworze sami s� czarownikami�.

Ale Aspen przyby�. Z�o�y� Ogionowi swoje uszanowanie i nic wi�cej i zawsze�� m�wi�a Moss�� pozostawa� na g�rze, w rezydencji. Odt�d coraz mniej widywano wnuka i m�wiono, �e dniem i noc� le�y w ��ku. �Jak chore dziecko, zupe�nie uschni�ty��� powiedzia�a jedna z kobiet, kt�re by�y we dworze w jakiej� sprawie. Lecz stary w�adca�� maj�cy sto lat albo wi�cej, twierdzi�a Moss, kt�ra nie l�ka�a si� liczb i nie mia�a dla nich szacunku�� stary w�adca kwit�. �Pe�en soku��� m�wili. Za� jeden z m�czyzn, gdy� �yczyli sobie, aby tylko m�czy�ni us�ugiwali im we dworze, powiedzia� jednej z kobiet, �e stary w�adca naj�� czarodzieja, by ten uczyni� go wiecznie �ywym, i �e czarodziej robi� to �ywi�c go �yciem wnuka. I m�czyzna nie widzia� w tym nic z�ego, m�wi�c:

��Kto by nie chcia� �y� wiecznie?

��No c󿠗 rzek�a zaskoczona Tenar.�� To brzydka historia. Czy nie m�wi� o tym w miasteczku?

Moss wzruszy�a ramionami. Znowu by�a to kwestia �Daj spok�j�. Poczynania pot�nych nie powinny by� os�dzane przez nie posiadaj�cych mocy. Istnia�a tak�e niejasna �lepa krolewskosc, zakorzenienie w miejscu: starzec by� ich w�adc�, W�adc� Re Albi i to, co czyni�, nikogo nie powinno zajmowa� Najwyra�niej Moss sama to czu�a.

��Ryzykowne�� rzek�a.�� Taka sztuczka nie mo�e si� uda�.�� Nie nazwa�a jej jednak nikczemn�.

We dworze nie wida� by�o �ladu po cz�owieku imieniem Handy. Pragn�c upewni� si�, �e opu�ci� on Overfell, Tenar zapyta�a paru znajomych w miasteczku, czy nie widzieli takiego cz�owieka, lecz otrzymywa�a niech�tne i wymijaj�ce odpowiedzi. Nie chcieli w �aden spos�b miesza� si� w jej sprawy. �Daj spok�j��. Jedynie stary Fan traktowa� j� jak przyjaci�k� i wsp�wie�niaczk�. By� mo�e, dlatego, �e jego wzrok by� tak zamglony, i� nie m�g� wyra�nie dostrzec Therru.

Zabiera�a teraz dziecko ze sob�, kiedy sz�a do miasteczka czy te� w og�le oddala�a si� od domu.

Therru nie uwa�a�a tej niewoli za m�cz�c�. Trzyma�a si� blisko Tenar, jak ma�e dziecko, pracuj�c z ni� lub bawi�c si�. Bawi�a si� koci� ko�ysk�, wyplataniem koszyk�w i par� ko�cianych figurek, kt�re Tenar znalaz�a w ma�ej torebce z trawy na jednej z p�ek Ogiona. By�o to zwierz�, kt�re mog�o by� psem albo owc�, i posta� mog�ca by� kobiet� lub m�czyzn�. Dla Tenar nie mia�y one znamion mocy ani niebezpiecze�stwa, a Moss rzek�a: �Po prostu zabawki�. Dla Therru by�y wielk� magi�. Czasem godzinami przestawia�a je z miejsca na miejsce we wzorach jakiej� milcz�cej opowie�ci. Nie odzywa�a si� podczas zabawy. Czasami budowa�a domy dla osoby i zwierz�cia, kamienne kopce, chaty z b�ota i s�omy. Byli zawsze w jej kieszeni, w swoim woreczku z trawy. Uczy�a si� prz���. Potrafi�a trzyma� k�dziel w poparzonej d�oni i obraca� wrzeciono drug�. Odk�d tu by�y, regularnie przeczesywa�a kozy i mia�y ju� do uprzedzenia pe�en worek jedwabistej koziej sier�ci.

�Ale� ja powinnam j� uczy栗 my�la�a strapiona Tenar.�� Naucz j� wszystkiego, powiedzia� Ogion, a czego ja j� ucz�? Gotowania i prz�dzenia?��� Wtem inna cz�� jej umys�u odezwa�a si� g�osem Gony:�� �A czy nie s� to prawdziwe kunszty, potrzebne i szczytne? Czy m�dro�� to tylko s�owa?� Niemniej jednak martwi�a si� t� spraw� i pewnego popo�udnia, kiedy Therru szarpa�a kozi� we�n�, by j� oczy�ci� i rozplata�, a ona gr�plowa�a j� w cieniu brzoskwiniowego drzewa, powiedzia�a:

��Therru, by� mo�e ju� czas, �eby� zacz�a si� uczy� prawdziwych imion rzeczy. Jest j�zyk, w kt�rym wszystkie rzeczy nosz� swoje prawdziwe imiona, a czyn i s�owo s� jednym. M�wi�c tym j�zykiem Segoy wyd�wign�� wyspy z g��bin. Jest to j�zyk, kt�rym przemawiaj� smoki.

Dziecko s�ucha�o w milczeniu. Tenar od�o�y�a swoje zgrzeb�a i podnios�a z ziemi ma�y kamyk.

��W tej mowie�� rzek�a�� to jest tolk.

Therru przygl�da�a si� temu, co robi�a i powt�rzy�a s�owo tolk, lecz bezg�o�nie, jedynie formuj�c je ustami, �ci�gni�tymi nieco z prawej strony przez blizn�. Kamie� le�a� na d�oni Tenar. Kamie�.

Obie milcza�y.

��Jeszcze nie�� odezwa�a si� Tenar.�� To nie jest to, czego musz� ci� teraz nauczy�.�� Upu�ci�a kamyk na ziemi� i podnios�a swoje zgrzeb�a oraz gar�� k��biastej we�ny, kt�r� Therru przygotowywa�a do gr�plowania.�� Mo�e, kiedy b�dziesz mia�a prawdziwe imi�, mo�e wtedy przyjdzie pora. Nie teraz. Teraz s�uchaj. Teraz jest pora na opowie�ci, czas, aby� zacz�a si� uczy� opowie�ci. Mog� opowiedzie� ci histori� z Archipelagu i z Kraj�w Kargadu. Opowiada�am ci histori�, kt�rej nauczy�am si� od mojego przyjaciela Aihala Milcz�cego. Teraz opowiem ci t�, kt�rej nauczy�am si� od mojej przyjaci�ki Lark, kiedy opowiada�a j� swoim dzieciom i moim. Jest to historia o Andaurze i Avad. Tak dawno, jak wieczno��, tak daleko jak Selidor, �y� m�czyzna zwany Andaurem, drwal, kt�ry w�drowa� samotnie po wzg�rzach. Pewnego dnia, g��boko w lesie, �ci�� olbrzymi d�b. Padaj�c, drzewo zawo�a�o do� ludzkim g�osem�

By�o to dla nich przyjemne popo�udnie. Lecz noc�, le��c obok pogr��onego we �nie dziecka, Tenar nie mog�a spa�. By�a niespokojna, niepokoi�a j� jedna drobna obawa za drug��� �czy zamkn�am bram� pastwiska?�, �czy r�ka boli mnie od gr�plowania, czy to pocz�tek artretyzmu?� i tak dalej. P�niej zaniepokoi�a si� bardzo, wydawa�o jej si�, bowiem, �e s�yszy ha�asy pod domem. �Dlaczego nie postara�am si� o psa?��� pomy�la�a. G�upia. Nie mie� psa. Kobieta i dziecko, kt�re mieszkaj� same, powinny mie� psa w dzisiejszych czasach. �Ale� to jest dom Ogio-na! Nikt nie przyszed�by tu, �eby czyni� z�o. Ale Ogion jest martwy, pogrzebany w korzeniach drzewa na skraju lasu. I nikt nie przyjdzie. Krogulec odszed�, uciek�. Nawet ju� nie Krogulec, cz�o-wiek-cie�, �adnego po�ytku dla kogokolwiek, martwy cz�owiek zmuszony do tego, by �y�. a ja nie mam �adnej si�y, nie ma we mnie dobra. Wymawiam s�owo Tworzenia i zamiera ono w moich ustach, jest bez znaczenia. Kamie�. Jestem kobiet�, star� kobiet�, s�ab�, g�upi�. Wszystko, co robi�, jest z�e. Wszystko, czego dotykam, przemienia si� w popio�y, cie�, kamie�. Jestem stworem ciemno�ci, obrzmia�ym ciemno�ci�. Jedynie ogie� mo�e mnie oczy�ci�. Tylko ogie� mo�e mnie po�re�, strawi� mnie, jak��

Podnios�a si� i wrzasn�a na ca�y g�os w swoim w�asnym j�zyku: �B�d� odrzucona, kl�two i odwr�� si�!��� po czym wyci�gn�a prawe rami� i opu�ci�a je wskazuj�c wprost na zamkni�te drzwi. Nast�pnie, wyskoczywszy z ��ka, podesz�a do drzwi, otworzy�a je gwa�towym ruchem i krzykn�a w pochmurn� noc:

��Przychodzisz za p�no, Aspen. Zosta�am po�arta dawno temu. Id� oczy�ci� w�asny dom!

Nie by�o �adnej odpowiedzi, �adnego d�wi�ku, tylko md�y, kwa�ny, ohydny sw�d spalenizny�� przypalonej tkaniny lub w�os�w. Zamkn�a drzwi, postawi�a przy nich lask� Ogiona i sprawdzi�a, czy Therru wci�� �pi. Ona sama nie spa�a tej nocy.

Rankiem zabra�a Therru do miasteczka, aby zapyta� Fana, czy nie b�dzie potrzebowa� ich prz�dzy. By� to pretekst, �eby wydosta� si� z domu i cho� przez ma�� chwil� by� pomi�dzy lud�mi. Starzec powiedzia�, �e ch�tnie utka prz�dz� i rozmawiali przez kilka minut pod olbrzymim malowanym wachlarzem, podczas gdy terminatorka rzuca�a gniewne spojrzenia i zawzi�cie klekota�a krosnami. Kiedy opu�ci�y dom Fana, kto� uskoczy� za r�g ma�ej chatki, w kt�rej Tenar niegdy� mieszka�a. Co�, osy lub pszczo�y, k�sa�o szyj� i g�ow� Tenar i wsz�dzie doko�a s�ycha� by�o stukot deszczu, ulewy z piorunami, lecz nie by�o chmur. Kamienie. Ujrza�a, jak otoczaki uderzaj� w ziemi�. Therru przystan�a, zaintrygowana, rozgl�daj�c si� dooko�a. Paru ch�opc�w wybiega�o zza chatki, kryj�c si� w cieniu jej �cian. G�o�no krzyczeli do siebie nawzajem i �miali si�.

��Chod��� rzek�a Tenar i posz�y do Ogionowego domu.

Tenar dr�a�a i dr�enie zwi�ksza�o si� w miar�, jak sz�y. Pr�bowa�a ukry� je przed Therru, kt�ra�� nie rozumiej�c, co si� sta�o�� wygl�da�a na zmartwion�, lecz nie przestraszon�. Skoro tylko wesz�y do domu, Tenar wiedzia�a, �e kto� by� tam podczas ich wizyty w miasteczku. Cuchn�o spalonym mi�sem i w�osami. Narzuta ich ��ka by�a zmi�ta. Kiedy pr�bowa�a zastanowi� si�, co robi�, zrozumia�a, �e ci��y na niej zakl�cie. Zosta�o rzucone i czeka�o na ni�. Nie mog�a powstrzyma� dr�enia, a jej umys� by� zmieszany, powolny, niezdolny do podj�cia decyzji. Nie mog�a my�le�. Wypowiedzia�a s�owo, prawdziwe imi� kamienia i rzucono nim w ni�, w jej twarz, w twarz z�a, odra�aj�c� twarz� O�mieli�a si� m�wi� Nie mog�a m�wi�

Pomy�la�a w swoim w�asnym j�zyku: �Nie mog� my�le� po hardycku. Nie wolno mi�.

Mog�a my�le� po kargijsku. Niezbyt szybko. By�o tak, jakby musia�a prosi� dziewczyn� imieniem Arha, kt�r� by�a dawno temu, aby wysz�a z mroku i my�la�a za ni�. �eby jej pomog�a. Tak jak pomaga�a jej zesz�ej nocy, odwracaj�c kl�tw� czarodzieja z powrotem na niego. Arha nie zna�a wielu rzeczy, kt�re zna�y Tenar i Goha, lecz wiedzia�a, jak rzuca� kl�tw�, jak �y� w ciemno�ci i jak milcze�. Trudno by�o to zrobi栗 milcze�. Chcia�a krzycze�. Chcia�a rozmawia栗 p�j�� do Moss i opowiedzie� jej, co si� sta�o, dlaczego musi i��, przynajmniej po�egna� si�. Pr�bowa�a powiedzie� do Heather:

��Kozy s� teraz twoje, Heather.�� I zdo�a�a wypowiedzie� to po hardycku, tak aby Heather zrozumia�a, lecz Heather nie rozumia�a. Wytrzeszcza�a oczy i za�mia�a si�:

��O, to kozy pana Ogiona!�� odpar�a.

�Zatem� ty��� stara�a si� powiedzie� Tenar�� trzymaj je dalej dla niego�, lecz wesz�a w ni� �miertelna choroba i us�ysza�a sw�j g�os m�wi�cy ostro:

��Wariatko, p�g��wku, idiotko, babo!

Heather spojrza�a na ni� wytrzeszczonymi oczyma i przesta�a si� �mia�. Tenar zas�oni�a usta r�k�. Wzi�a Heather i obr�ci�a j� tak, aby patrzy�a na sery dojrzewaj�ce w ob�rce, i wskazywa�a na nie i na Heather, tam i z powrotem, a� Heather skin�a niezdecydowanie g�ow� i ponownie si� za�mia�a, poniewa� kobieta zachowywa�a si� tak dziecinnie. Tenar kiwn�a do Therru.

��Chod�!�� wesz�a do domu, gdzie obrzydliwy fetor przybra� na sile, sprawiaj�c, �e Therru skuli�a si�.

Tenar wyj�a ich tobo�ki i podr�ne obuwie. Do swojego tobo�ka w�o�y�a zapasow� sukni� i bielizn�, dwie stare sukienki Therru, do po�owy uszyt� now� i zaoszcz�dzony materia�, wrzeciona, kt�re wystruga�a dla siebie i Therru, oraz troch� �ywno�ci i glinian� butelk� wody na drog�.

Do tobo�ka Therru pow�drowa�y jej najlepsze koszyki, ko�ciana posta� i ko�ciane zwierz� w swojej torebce z trawy, kilka pi�r, ma�a mata-labirynt, kt�re da�a jej Moss, oraz woreczek orzech�w i rodzynek.

Chcia�a powiedzie�: �Id� podla� brzoskwini�, lecz nie �mia�a. Wyprowadzi�a dziewczynk� przed dom i pokaza�a jej. Therru troskliwie podla�a male�ki kie�ek. Zamiot�y i uporz�dkowa�y dom, pracuj�c szybko, w milczeniu. Tenar postawi�a dzban z powrotem na p�ce i zobaczy�a na drugim jej korku trzy olbrzymie ksi�gi, ksi�gi Ogiona.

Ujrza�a je Arha i by�y one dla niej niczym, wielkimi sk�rzanymi pud�ami pe�nymi papieru.

Lecz Tenar utkwi�a w nich wzrok i zagryz�a knykie�, z wysi�kiem marszcz�c brwi, aby si� zdecydowa�, aby wiedzie�, co robi� i aby wiedzie�, jak je przenie��. Nie mog�a ich nie��. Ale musia�a. Nie mog�y zosta� tu, w zbezczeszczonym domu. W domu, do kt�rego zawita�a nienawi��. By�y jego. Ogiona. Geda. Jej. Wiedza. Naucz j� wszystkiego! Opr�ni�a z we�ny i prz�dzy worek, w kt�rym zamierza�a je nie��, w�o�y�a ksi�gi, jedna na drug�, i zwi�za�a szyjk� torby sk�rzanym paskiem z p�tl� do trzymania. Po czym rzek�a:

��Musimy ju� i��, Therru.

M�wi�a po kargijsku, lecz imi� dziecka by�o takie samo, by�o kargijskim s�owem�� p�omie�, p�oni�cie. I dziecko podesz�o nie zadaj�c �adnych pyta�, nios�c sw�j ma�y skarb w tobo�ku na plecach. Podnios�y swoje kije podr�ne, p�d leszczyny i ga��� olchy. Postawi�y lask� Ogiona w ciemnym k�cie przy drzwiach. Drzwi domu zostawi�y otwarte dla wiatru od morza.

Zwierz�cy zmys� poprowadzi� Tenar z dala od p�l i z dala od drogi na wzg�rzu, obok kt�rej przesz�a. Trzymaj�c Therru za r�k�, posz�a na skr�ty opadaj�cymi stromo pastwiskami, w kierunku drogi dla woz�w, kt�ra wiod�a zygzakiem w d�, do Portu Gont. Wiedzia�a, �e je�li spotka Aspena, b�dzie zgubiona i obawia�a si�, �e mo�e czeka� na ni� na drodze. Ale mo�e nie na tej drodze.

Po przebyciu jakiej� mili mog�a ju� jasno my�le�. Pierwsz� rzecz�, o kt�rej pomy�la�a, by�o to, �e wybra�a w�a�ciw� drog�. Wraca�y, bowiem do niej hardyckie s�owa, a po chwili�� s�owa Prawdziwej Mowy. Schyli�a si�, podnios�a kamie� i trzyma�a go w d�oni, m�wi�c w my�lach: tolk, po czym w�o�y�a ten kamie� do kieszeni. Spojrza�a w dal na rozleg�e p�aszczyzny powietrza i chmur i powiedzia�a w my�lach: Kalessin. I jej umys� rozja�ni� si�, staj�c si� r�wnie czystym jak to powietrze.

Wesz�y w d�ug� przesiek� zacienion� przez wysokie, trawiaste nasypy i odkrywki ska�y. Tu znowu poczu�a lekki niepok�j. Kiedy dotar�y do zakr�tu, ujrza�y u swych st�p ciemnob��kitn� zatok� i wy�aniaj�cy si� z niej, pomi�dzy Zbrojnymi Urwiskami, pi�kny okr�t pod pe�nymi �aglami. Tenar l�ka�a si� ostatniego takiego statku, lecz nie tego. Chcia�a zbiec drog� na jego spotkanie.

Tego nie mog�a zrobi�. Sz�y krokiem Therru. By�o to lepsze tempo ni� dwa miesi�ce temu, a schodzenie z g�ry u�atwia�o im marsz. Jednak okr�t p�dzi� im na spotkanie. W jego �agle daj magiczny wiatr; przemkn�� przez zatok� niczym lec�cy �ab�d�. Wp�yn�� do portu, zanim Tenar i Therru znalaz�y si� w po�owie drogi do nast�pnego zakr�tu traktu.

Wszelkie miasta by�y dla Tenar miejscami niezwyk�ymi. Nigdy w nich nie mieszka�a. Widzia�a najwi�ksze miasto Ziemiomorza, Havnor, raz, przez chwil�; i po�eglowa�a z Gedem do Portu Gont przed laty, ale wspi�li si� na drog� do Overfell nie zatrzymuj�c si� na ulicach. Jedynym innym miastem, jakie zna�a, by�o Yalmouth�� senne, s�oneczne, portowe miasteczko, w kt�rym przybycie statku przywo��cego towary z Andrad�w by�o wielkim wydarzeniem, a wi�kszo�� rozm�w mieszka�c�w dotyczy�a suszonych ryb.

Ona i dziecko wesz�y na ulice Portu Gont, kiedy s�o�ce by�o wci�� do�� wysoko ponad zachodnim morzem. Therru przesz�a pi�tna�cie mil bez s�owa skargi, cho� oczywi�cie by�a zm�czona. Tenar r�wnie� by�a zm�czona, gdy� nie spa�a poprzedniej nocy. Ksi�gi Ogiona tak�e stanowi�y ci�kie brzemi�. W po�owie drogi w�o�y�a je do tobo�ka, kt�ry nios�a na plecach, a �ywno�� i odzie� do worka na we�n�. By�o to lepsze rozwi�zanie, lecz nie doskona�e. Tak wi�c, krocz�c z mozo�em mi�dzy pojedynczymi domami, dosz�y do bramy miasta, gdzie droga, przebiegaj�c pomi�dzy dwoma wyrze�bionymi w kamieniu smokami, przemienia�a si� w ulic�. Tam te� m�czyzna, stra�nik bramy, zmierzy� je wzrokiem. Therru pochyli�a poparzon� twarz w kierunku ramienia i ukry�a spalon� d�o� pod fartuszkiem sukienki.

��Czy udajesz si� do domu w mie�cie, pani?�� zapyta� stra�nik, badawczo przygl�daj�c si� Therru.

Tenar nie wiedzia�a, co powiedzie�. Nie wiedzia�a, �e przy bramach miasta s� stra�nicy. Nie mia�a, czym zap�aci� poborcy myta ani ober�y�cie. Nie zna�a nikogo w Porcie Gont�� opr�cz�� pomy�la�a�� czarodzieja, tego, kt�ry przyszed�, aby pochowa� Ogiona, jak on si� nazywa�? Lecz nie wiedzia�a, jak si� nazywa�. Sta�a tam z otwartymi ustami, niczym Heather.

��Id�cie, id�cie�� powiedzia� stra�nik, znudzony i odwr�ci� si�.

Chcia�a go zapyta�, gdzie znajdzie drog� na po�udnie przez przyl�dki, drog� wiod�c� wybrze�em do Yalmouth, lecz nie �mia�a ponownie wzbudzi� jego zainteresowania, �eby nie zdecydowa�, �e mimo wszystko jest w��cz�g� albo czarownic�, albo czymkolwiek, czego on i kamienne smoki nie powinni wpuszcza� do Portu Gont. Przesz�y, wi�c pomi�dzy smokami�� Therru podnios�a g�ow�, troch�, aby je zobaczy栗 i podrepta�y po kocich �bach, coraz bardziej zdumione, oszo�omione i zmieszane. Tenar wydawa�o si�, �e nie by�o nikogo ani niczego, czego nie wpuszczono by do Portu Gont. By�o tam wszystko. Wysokie domy z kamienia, fury, wozy, byd�o, os�y, place targowe, sklepy, t�umy, ludzie, ludzie�� im dalej sz�y, tym wi�cej by�o ludzi. Therru przylgn�a do r�ki Tenar, id�c bokiem i ukrywaj�c twarz we w�osach. Tenar trzyma�a kurczowo r�k� Therru.

Nie wyobra�a�a sobie, jak mog�aby tu pozosta�, jedyn� wi�c rzecz� do zrobienia by�o wyruszy� na po�udnie i i�� a� do zapadni�cia zmroku, maj�c nadziej�, �e rozbij� ob�z w lesie. Tenar wybra�a szerok� kobiet� w szerokim bia�ym fartuchu, kt�ra zamyka�a okiennice sklepu, i przesz�a przez ulic� zdecydowana zapyta� j� o drog� z miasta na po�udnie. J�drna, czerwona twarz kobiety wygl�da�a do�� sympatycznie, lecz kiedy Tenar zbiera�a si� na odwag�, by do niej przym�wi�, Therru chwyci�a j� mocno, jakby pr�buj�c si� przed ni� ukry�, i podni�s�szy wzrok Tenar ujrza�a nadchodz�cego w jej kierunku m�czyzn� w sk�rzanej czapce. Zauwa�y� j� w tej samej chwili. Zatrzyma� si�. Tenar schwyci�a Therru i na po�y ci�gn�a j� za sob�, na po�y odwraca�a jej twarz.

��Chod�!�� powiedzia�a i wielkimi krokami ruszy�a prosto przed siebie, obok m�czyzny. Skoro pozostawi�a go w tyle, przyspieszy�a kroku, schodz�c w kierunku migocz�cej zachodem s�o�ca wody oraz dok�w i nabrze�y rozci�gaj�cych si� u st�p spadzistej ulicy. Therru bieg�a razem z ni�, oddychaj�c ci�ko, tak jak oddycha�a po tym, jak zosta�a poparzona.

Wysokie maszty ko�ysa�y si� na tle czerwono-��tego nieba. Okr�t ze zwini�tymi �aglami sta� przy kamiennym molo, za wios�ow� galer�. Tenar obejrza�a si� za siebie. M�czyzna szed� tu� za nimi. Nie spieszy� si�. Wybieg�a na molo, lecz po przebyciu d�ugiej drogi, Therru potyka�a si� i nie mog�a i�� dalej, niezdolna do z�apania oddechu. Tenar podnios�a j� i dziecko uchwyci�o si� jej, kryj�c twarz na ramieniu kobiety. Lecz Tenar ledwo mog�a si� porusza�, obci��ona w ten spos�b. Dr�a�y pod ni� nogi. Zrobi�a krok i jeszcze jeden, i jeszcze jeden. Dosz�a do ma�ego, drewnianego pomostu przerzuconego mi�dzy molo a pok�adem statku. Po�o�y�a d�o� na jego por�czy. Z pok�adu przypatrywa� si� jej �eglarz�� �ysy, �ylasty, muskularny.

��Co si� sta�o, prosz� pani?�� zapyta�.

��Czy� Czy to statek z Havnoru?

��Z Kr�lewskiego Miasta, pewnie.

��Wpu�� mnie na pok�ad!

��No, nie mog� tego zrobi栗 odpar� m�czyzna, szczerz�c z�by, lecz jego wzrok przesuwa� si�; �eglarz spogl�da� teraz na cz�owieka, kt�ry podszed� i stan�� obok Tenar.

��Nie musisz ucieka栗 zwr�ci� si� do niej Handy.�� Nie zamierzam ci zrobi� nic z�ego. Nie chc� ci� skrzywdzi�. Nie rozumiesz. To ja sprowadzi�em dla niej pomoc, prawda? Naprawd� �a�owa�em tego, co si� sta�o. Chc� ci przy niej pom�c.�� Wyci�gn�� r�k�, jak gdyby czu� nieprzepart� ch�� dotkni�cia Therru. Tenar nie mog�a si� ruszy�. Przyrzek�a Therru, �e on nigdy wi�cej jej nie dotknie. Zobaczy�a, jak jego r�ka dotyka nagiego, dr��cego ramienia dziecka.

��Czego od niej chcesz?�� odezwa� si� inny g�os. Inny �eglarz zaj�� miejsce �ysego: m�ody m�czyzna. Tenar wydawa�o si�, �e to jej syn.

Handy by� skory do m�wienia:

��Ona ma� ona zabra�a mojego dzieciaka. Moj� siostrzenic�. Ona jest moja. Zaczarowa�a j�, uciek�a z ni�, widzisz�

Zupe�nie nie mog�a m�wi�. S�owa znowu od niej odesz�y, zosta�y jej odebrane. M�ody �eglarz nie by� jej synem. Mia� szczup�� i surow� twarz o bystrych oczach. Patrz�c na niego, odnalaz�a s�owa:

��Pozw�l mi wej�� na pok�ad. Prosz�! M�ody cz�owiek wyci�gn�� r�k�. Uj�a j�, a on wci�gn�� j� przez k�adk� na pok�ad okr�tu.

��Czekaj tu�� rzek� do Handy'ego, a do niej powiedzia�:

��Chod� za mn�.

Lecz nogi nie chcia�y jej podtrzymywa�. Run�a jak k�oda na pok�ad statku z Havnoru, wypuszczaj�c z r�k ci�ki worek, ale przywieraj�c do dziecka.

��Nie pozw�lcie mu jej zabra�, och, nie oddawajcie im jej, ju� nie, ju� nie, ju� nie!

Nie chcia�a pu�ci� dziecka, nie chcia�a im go odda�. Na pok�adzie statku byli sami m�czy�ni. Dopiero do d�ugim czasie zacz�o do niej dociera� to, co m�wili, co si� sta�o, co si� dzia�o. Kiedy poj�a, kim jest m�ody m�czyzna, ten, kt�rego wzi�a za swojego syna, zdawa�o si� jej, �e rozumia�a to od samego pocz�tku, tylko nie by�a w stanie o tym my�le�. Nie by�a w stanie my�le� o czymkolwiek.

Wr�ci� na pok�ad z dok�w i sta� teraz obok k�adki rozmawiaj�c z siwow�osym m�czyzn�, s�dz�c z wygl�du�� kapitanem statku. Spogl�da� na Tenar, kt�r� pozostawiono skulon�, z Therru, w rogu pok�adu pomi�dzy balustrad� a wielk� wind� kotwiczn�. Zm�czenie po d�ugim dniu odnios�o zwyci�stwo nad strachem Therru. Spa�a g��bokim snem, przytulona do Tenar, ze swoim ma�y zawini�tkiem zamiast poduszki i p�aszczem zamiast koca. Tenar wsta�a powoli, a m�ody cz�owiek natychmiast do niej podszed�. Wyg�adzi�a sp�dnic� i pr�bowa�a poprawi� w�osy.

��Jestem Tenar z Atuanu�� rzek�a. M�czyzna sta� bez ruchu. Powiedzia�a:�� My�l�, �e jeste� kr�lem.

By� bardzo m�ody, m�odszy od jej syna, Sparka. M�g� mie� zaledwie dwadzie�cia lat. Lecz dostrzeg�a w jego wygl�dzie co�, co wcale nie by�o m�ode. Co� w jego spojrzeniu, co sprawi�o, �e pomy�la�a: �On przeszed� przez ogie�.

��Nazywam si� Lebannen z Enladu, pani�� powiedzia� i mia� w�a�nie z�o�y� jej uk�on lub nawet ukl�kn�� przed ni�. Chwyci�a jego d�onie tak, �e stan�li twarz� w twarz.

��Nie przede mn��� zawo�a�a�� ani ja przed tob�! Roze�mia� si� ze zdziwieniem i trzyma� j� za r�ce, utkwiwszy w niej szczere spojrzenie.

��Sk�d wiedzia�a�, �e ci� szukam? Czy sz�a� do mnie, kiedy ten cz�owiek�?

��Nie, nie. Ucieka�am� przed nim� przed� przed bandytami� Pr�bowa�am wr�ci� do domu, to wszystko.

��Do Atuanu?

��Och, nie! Na moj� farm�. W Dolinie �rodkowej. Tu, na Goncie.�� Ona r�wnie� si� za�mia�a, przez �zy. Teraz mo�na by�o wyp�aka� �zy. Pu�ci�a d�onie kr�la, aby m�c wytrze� oczy.

��Gdzie to jest�� Dolina �rodkowa?�� zapyta�.

��Na po�udniowym wschodzie, nie opodal tamtych przyl�dk�w. Yalmouth jest portem.

��Zabierzemy ci� tam�� rzek� zadowolony, �e mo�e jej to zaoferowa�.

U�miechn�a si� i wytar�a oczy, kiwaj�c g�ow� na znak zgody.

��Szklanka wina. Troch� jedzenia, troch� odpoczynku�� powiedzia��� i ��ko dla twojego dziecka.�� Kapitan statku, przys�uchuj�cy si� dyskretnie, wyda� rozkazy.

�ysy �eglarz, kt�rego pami�ta�a�� jak jej si� wydawa�o�� z dawnych czas�w, wyst�pi� naprz�d. Zamierza� podnie�� Therru. Tenar stan�a mi�dzy nim a dzieckiem. Nie mog�a pozwoli� mu jej dotkn��.

��Ja ja zaniosꠗ powiedzia�a nienaturalnie wysokim g�osem.

��Tam s� schody, prosz� pani. Ja to zrobiꠗ odpar� �eglarz i wiedzia�a, �e jest uprzejmy, a jednak nie mog�a pozwoli� mu dotkn�� Therru.

��Pozw�lcie mnie�� powiedzia� m�ody cz�owiek, kr�l, pytaj�c j� wzrokiem o pozwolenie. Ukl�k�, wzi�� �pi�ce dziecko z desek pok�adu, podszed� do luku i ostro�nie zni�s� dziewczynk� po stromych schodach. Tenar pod��a�a za nim. Po�o�y� dziewczynk� na koi w male�kiej kabinie, z zak�opotaniem, czule. Otuli� j� p�aszczem. Tenar pozwoli�a mu to zrobi�.

W wi�kszej kabinie, kt�ra przebiega�a przez ruf� statku, z d�ugim oknem wychodz�cym na oblan� �wiat�em zmierzchu zatok�, poprosi� j�, aby usiad�a przy d�bowym stole. Wzi�� tac� od ch�opca, kt�ry j� przyni�s�, rozla� czerwone wino do kielich�w z ci�kiego szk�a, poda� jej owoce i ciastka. Skosztowa�a wina.

��Jest bardzo dobre, ale nie z Roku Smoka�� oznajmi�a. Spojrza�a na ni� ze zdumieniem, jak pierwszy lepszy ch�opak.

��Z Enlandu, nie z Andrad�w�� odrzek� potulnie.

��Jest bardzo delikatne�� zapewnia�a go i ponownie wypi�a. Wzi�a ciastko. By�o to kruche ciasto, bardzo po�ywne. Zielone i bursztynowe winogrona by�y s�odkie i cierpkie. �ywy smak po�ywienia i wina by� niczym liny, kt�rymi przycumowano statek�� na nowo wi�za� j� ze �wiatem, z jej my�lami.

��Bardzo si� ba�am�� rzek�a w formie przeprosin.�� My�l�, �e wkr�tce znowu b�d� sob�. Wczoraj� nie, dzisiaj, dzisiaj rano� rzucono na mnie� zakl�cie��� Wypowiedzenie tego s�owa by�o niemal niemo�liwe, zaj�kn�a si� na nim:�� K� kl�tw�. Odebra�a mi mow� i rozum, jak s�dz�. U� uciek�y�my przed ni�, ale pobieg�y�my prosto do cz�owieka, cz�owieka, kt�ry�

Z rozpacz� podnios�a oczy na m�odzie�ca. Jego powa�ny wzrok pozwoli� jej powiedzie� to, co musia�o zosta� powiedziane.

��By� jednym z ludzi, kt�rzy okaleczyli dziecko. On i jej rodzice. Zgwa�cili, pobili i poparzyli j�; te rzeczy si� zdarzaj�, m�j panie. Te rzeczy zdarzaj� si� dzieciom. I on wci�� j� �ledzi, �eby si� do niej dobra�. I�

Powstrzyma�a si� i wypi�a wino.

��I tak od niego przybieg�am do ciebie. Do przystani.

Spojrza�a na niskie, rze�bione belki kajuty, wypolerowany st�, srebrn� tac�, szczup��, spokojn� twarz m�odego cz�owieka. Mia� ciemne, mi�kkie w�osy i br�zowo-czerwon� sk�r�. Ubrany by� dobrze i prosto, bez �adnych �a�cuch�w, pier�cieni czy innych zewn�trznych oznak w�adzy. �Lecz wygl�da tak, jak powinien wygl�da� kr�l��� pomy�la�a.

��Przykro mi, �e pozwoli�em temu cz�owiekowi odej�栗 powiedzia�.�� Ale mo�na go odnale��. Kim by� ten, kt�ry rzuci� na ciebie zakl�cie?

��Czarodziejem.�� Nie chcia�a wyjawi� imienia. Nie chcia�a my�le� o tym wszystkim. Pragn�a mie� ich wszystkich za sob�. �adnej zemsty, �adnego po�cigu. Zostawi� ich i ich nienawi��, pozostawi� ich za sob�, zapomnie�.

Lebannen nie nalega�, lecz zapyta�:

��Czy na swojej farmie b�dziesz bezpieczna od tych ludzi?

��My�l�, �e tak. Gdybym nie by�a taka zm�czona, taka zdezorientowana przez� przez� gdybym nie mia�a takiego zam�tu w g�owie, �e nie mog�am my�le�, nie ba�abym si� Handy'ego. Co on m�g� zrobi�? W obecno�ci wszystkich ludzi na ulicy? Nie powinnam by�a przed nim ucieka�. Ale wszystkim, co czu�am, by� jej strach. Ona jest taka ma�a, wszystko, co mo�e zrobi�, to ba� si� go. B�dzie musia�a si� nauczy� nie czu� tego strachu. Musz� j� tego nauczy慠� Majaczy�a. My�li przychodzi�y jej do g�owy w j�zyku kargijskim. Czy m�wi�a po kargijsku? M�odzieniec pomy�la�by, �e jest szalona�� stara, szalona, paplaj�ca kobieta. Spojrza�a na niego ukradkiem. Jego ciemne oczy nie patrzy�y na ni�; przypatrywa� si� ma�emu, nieruchomemu, czystemu p�omieniowi szklanej lampy, kt�ra zwisa�a nisko ponad sto�em. Jego twarz by�a zbyt smutna, jak na twarz m�odego cz�owieka.

��Przyby�e�, �eby go odnale�栗 odezwa�a si�.�� Arcymaga. Krogulca.

��Geda�� rzek� spogl�daj�c na ni� z nik�ym u�miechem.�� I on i ja jeste�my znani pod naszymi prawdziwymi imionami.

��Ty i ja, tak. Ale on tylko dla ciebie i dla mnie. Skin�� g�ow�.

��Grozi mu niebezpiecze�stwo od zawistnych ludzi, ludzi z�ej woli i nie ma on teraz �adnej� �adnej obrony. Wiesz o tym?

Nie mog�a zmusi� si� do tego, aby wyrazi� si� ja�niej, lecz Lebannen odrzek�:

��Powiedzia� mi, �e jego moc, jako maga, jest stracona. Zosta�a zu�yta w akcie, kt�ry ocali� mnie i nas wszystkich. Lecz trudno by�o w to uwierzy�. Nie chcia�em w to wierzy�.

��Ja r�wnie�. Ale tak jest. I dlatego on��� Znowu si� zawaha�a.�� Chce by� sam, dop�ki jego rany si� nie zagoj��� powiedzia�a wreszcie ostro�nie.

Lebannen rzek�:

��On i ja byli�my razem w mrocznej krainie, suchej krainie. Umarli�my razem. Razem przeprawiali�my si� przez tamte g�ry. Jest droga. Zna� j�. Lecz imi� tych g�r brzmi: B�l. Kamienie� Kamienie rani� i rany te goj� si� d�ugo.

Spu�ci� wzrok na swoje r�ce. Tenar pomy�la�a o d�oniach Geda, porysowanych i pokrytych bliznami, zaci�ni�tych na swoich ranach.

Jej w�asna d�o� zamyka�a si� na ma�ym kamyku w jej kieszeni, s�owie, kt�re podnios�a na stromej drodze.

��Dlaczego ukrywa si� przede mn�?�� krzykn�� z �alem m�odzieniec. Potem doda� spokojnie:�� Rzeczywi�cie, mia�em nadziej� go zobaczy�. Lecz je�li sobie tego nie �yczy, koniec na tym, rzecz jasna.�� Rozpozna�a dworsko��, uprzejmo��, godno�� pos�a�c�w z Havnoru i doceni�a j�, zna�a jej warto��. Lecz kocha�a go za jego �al.

��Na pewno do ciebie przyjdzie. Tylko daj mu czas. Odni�s� tak powa�ne rany� wszystko zosta�o mu odebrane� Ale kiedy o tobie m�wi�, kiedy wymawia� twoje imi�, och, wtedy widzia�am go przez chwil� takim, jakim by�� jakim znowu b�dzie� Sama duma!

��Duma?�� powt�rzy� Lebannen, jakby zaskoczony.

��Tak. Oczywi�cie, duma. Kto ma by� dumny, je�li nie on?

��Zawsze my�la�em o nim jako� By� taki cierpliwy�� powiedzia� Lebannen, a p�niej za�mia� si� z nietrafno�ci swego okre�lenia.

��Teraz nie ma cierpliwo�ci�� rzek�a Tenar�� i jest dla siebie surowy poza wszelkie granice rozs�dku. My�l�, �e nie mo�emy nic dla niego zrobi�. Mo�emy tylko pozwoli� mu p�j�� w�asn� drog� i znale�� si� na ko�cu swojego postronka, jak m�wi� na Goncie, kiedy kto� jest u kresu si���� Nagle znalaz�a si� na ko�cu swojego w�asnego postronka, tak zm�czona, �e czu�a si� chora.�� Wydaje mi si�, �e musz� teraz odpocz�栗 powiedzia�a. Natychmiast wsta�.

��Pani Tenar, powiedzia�a�, �e uciek�a� przed jednym wrogiem, a znalaz�a� innego. Ale ja przyby�em poszukuj�c przyjaciela i znalaz�em innego.

U�miechn�a si� na t� jego uprzejmo��. �Jaki� to mi�y ch�opiec��� pomy�la�a.

Kiedy si� obudzi�a, ca�y statek by� w ruchu: rozbrzmiewa� skrzypieniem i j�kiem wr�g, g�uchym odg�osem st�p biegaj�cych po pok�adzie, �opotem p��tna i krzykami �eglarzy. Trudno by�o do-budzi� Therru i wsta�a zaspana, by� mo�e rozgor�czkowana, chocia� zawsze by�a taka ciep�a, �e Tenar trudno by�o oceni� jej temperatur�. Skruszona za to, �e ci�gn�a s�abowite dziecko pi�tna�cie mil piechot� i za wszystko, co si� wczoraj wydarzy�o, Tenar pr�bowa�a j� rozweseli� opowiadaj�c o tym, �e s� teraz na statku, �e na pok�adzie jest prawdziwy kr�l i �e ma�a izdebka, w kt�rej si� znajduj�, jest w�asnym pokojem kr�la, �e statek zabiera je do domu, na farm�, i ciocia Lark b�dzie na nie czeka� w domu, a by� mo�e b�dzie tam r�wnie� Krogulec. Nawet to nie wzbudzi�o zainteresowania Therru. By�a oboj�tna, apatyczna, niema.

Na jej ma�ej, szczup�ej r�czce Tenar dostrzeg�a �lad: cztery palce, czerwone niczym pi�tno, jak od mia�d��cego u�cisku. Lecz Handy nie chwyci� jej. Dotkn�� tylko. Tenar powiedzia�a jej, przyrzek�a, �e on nigdy wi�cej jej nie dotknie. Obietnica zosta�a z�amana. Jej s�owo nic nie znaczy�o. Jakie s�owo znaczy�o cokolwiek wobec g�uchej przemocy?

Schyli�a si� i poca�owa�a znaki na r�czce Therru.

��Szkoda, �e nie mia�am czasu, �eby sko�czy� twoj� czerwon� sukienkꠗ rzek�a.�� Kr�l pewnie chcia�by j� zobaczy�. Ale z drugiej strony, przypuszczam, �e ludzie nie nosz� na statku swoich najlepszych stroj�w, nawet kr�lowie.

Themi usiad�a na koi, z przechylon� g�ow� i nie odpowiedzia�a. Tenar wyszczotkowa�a jej w�osy. Odrasta�y wreszcie g�sto, tworz�c jedwabist�, czarn� zas�on� nad poparzonymi cz�ciami sk�ry g�owy.

��Jeste� g�odna, ptaszynko? Wczoraj wieczorem nie jad�a� nic na kolacj�. Mo�e kr�l da nam �niadanie. Ubieg�ej nocy da� mi ciastka i winogrona.

�adnej odpowiedzi. Kiedy Tenar powiedzia�a, �e ju� czas opu�ci� kajut�, Therru us�ucha�a.

Na pok�adzie sta�a z g�ow� przechylon� do ramienia. Nie podnios�a wzroku na bia�e �agle pe�ne porannego wiatru ani na iskrz�c� si� wod�, ani na G�r� Gont, wznosz�c� ku niebu swoje cielsko i majestat lasu, urwiska i wierzcho�ek. Nie podnios�a g�owy, kiedy przem�wi� do niej Lebannen.

��Therru�� powiedzia�a mi�kko Tenar, kl�kaj�c przy niej.�� Odpowiedz, kiedy m�wi do ciebie kr�l.

Milcza�a. Wyraz twarzy Lebannena, kiedy ten si� jej przypatrywa�, by� nieprzenikniony. By� mo�e by�a to maska, uprzejma maska pokrywaj�ca odraz�, wstrz�s. Lecz spojrzenie jego ciemnych oczu by�o spokojne. Bardzo lekko dotkn�} ramienia dziecka i rzek�:

��To musi by� dla ciebie niezwyk�e: obudzi� si� na �rodku morza.

Zjad�a tylko troch� owoc�w. Kiedy Tenar zapyta�a j�, czy chce wr�ci� do kajuty, skin�a g�ow�. Z b�lem serca Tenar pozostawi�a j� skulon� w koi i powr�ci�a na pok�ad. Okr�t przep�y wa� pomi�dzy Zbrojnymi Urwiskami�� wynios�ymi, pos�pnymi �cianami, kt�re zdawa�y si� pochyla� nad �aglami. �ucznicy stoj�cy na warcie w niewielkich fortach przypominaj�cych gniazda jask�ek b�otnych wysoko, na urwiskach, spogl�dali w d� na tych na pok�adzie, a �eglarze krzyczeli do nich ochoczo.

��Droga dla kr�la!�� wo�ali, a z g�ry dobieg�a odpowied� niewiele g�o�niejsza od krzyku jask�ek z wysoko�ci: �Kr�l!�

Lebannen sta� na wysokim dziobie statku z kapitanem i starszym, szczup�ym, w�skookim m�czyzn� w szarym p�aszczu maga z Wyspy Roke. Ged nosi� taki p�aszcz, czysty i delikatny, w dniu, w kt�rym przynie�li Pier�cie� Erreth-Akbego do Wie�y Miecza; stary, poplamiony, brudny i znoszony w podr�y, s�u�y� mu za koc na zimnych kamieniach grobowc�w Atuanu i na ziemi pustynnych g�r, kiedy razem przemierzali tamte g�ry. My�la�a o tym, gdy piana przelecia�a obok burt okr�tu i wysokie urwiska pozosta�y daleko w tyle. Kiedy statek wyp�yn�� poza ostatnie rafy i ko�ysz�c si� po�eglowa� na wsch�d, podeszli do niej trzej m�czy�ni. Lebannen rzek�:

��Pani, oto Mistrz Wiatr�w z Wyspy Roke.

Mag uk�oni� si�, spogl�daj�c na ni� z pochwa�� w swych przenikliwych oczach, a tak�e z ciekawo�ci�. �Cz�owiek, kt�ry lubi wiedzie�, kt�r�dy wieje wiatr��� pomy�la�a.

��Teraz nie musz� �ywi� nadziei, �e ta pi�kna pogoda si� utrzyma, lecz mog� na to liczy栗 zwr�ci�a si� do niego.

��Jestem tylko �adunkiem w taki dzie� jak ten�� odpar� mag.�� Poza tym, kiedy statkiem kieruje taki �eglarz jak Mistrz Serrathen, kt� potrzebuje zaklinacza pogody?

�Jeste�my tacy uprzejmi�� pomy�la�a�� same Panie, Panowie i Mistrzowie, same uk�ony i komplementy.� Rzuci�a spojrzenie m�odemu kr�lowi. Patrzy� na ni� z u�miechem, lecz z rezerw�.

Poczu�a si� tak, jak czu�a si� w Havnorze jako dziewczyna: obc�, niezr�czn� po�r�d ich g�adkich s��wek. Ale poniewa� nie by�a teraz dziewczyn�, nie by�a przera�ona, lecz tylko dziwi�a si� temu, w jaki spos�b m�czy�ni porz�dkuj� sw�j �wiat w ten taniec masek i jak �atwo kobieta mo�e nauczy� si� go ta�czy�. Powiedzieli jej, �e dop�yni�cie do Yalmouth zabierze im tylko jeden dzie�. Z tym pomy�lnym wiatrem w �aglach zawin� tam p�nym popo�udniem.

Wci�� bardzo zm�czona d�ugim strapieniem i wysi�kiem poprzedniego dnia, z ulg� usadowi�a si� na siedzeniu, kt�re �ysy �eglarz sporz�dzi� dla niej ze s�omianego siennika i kawa�ka p��tna �aglowego. Przypatrywa�a si� falom i zarysowi G�ry Gont�� b��kitnemu i niewyra�nemu w �wietle po�udnia, zmieniaj�cemu si�, kiedy okr��ali strome wybrze�a oddaleni od nich jedynie o mil� lub dwie. Przynios�a Therru na g�r� i dziecko le�a�o obok niej w s�o�cu, rozgl�daj�c si� lub drzemi�c.

Inny �eglarz, ogorza�y, bezz�bny, podszed� na bosych stopach o podeszwach przypominaj�cych kopyta i odra�aj�co zdeformowanych palcach i po�o�y� co� na p��tnie obok Therru.

��Dla ma�ej dziewczynki�� powiedzia� ochryple i oddali� si� niezw�ocznie, cho� niezbyt daleko. Od czasu do czasu z nadziej� spogl�da� znad swojej roboty, aby sprawdzi�, czy podoba� jej si� podarunek, ale po chwili gwa�townie spuszcza� wzrok, udaj�c poch�oni�tego prac�.

Therru nie chcia�a dotkn�� ma�ej, owini�tej w materia� paczuszki. Musia�a otworzy� j� Tenar. By�a to doskona�a rze�ba d�ugo�ci kciuka, przedstawiaj�ca delfina, z ko�ci i ko�ci s�oniowej.

��Mo�e mieszka� w twojej torebce z trawy�� rzek�a Tenar.�� Z innymi ko�cianymi lud�mi.

Na to Therru o�ywi�a si� na tyle, �eby wyj�� swoj� torebk� z trawy i w�o�y� do niej delfina. Ale to Tenar musia�a p�j�� podzi�kowa� skromnemu dawcy. Therru nie chcia�a na niego patrze� ani te� si� do� odezwa�. Po chwili poprosi�a, aby wr�ci�y do kabiny i Tenar pozostawi�a j� tam w towarzystwie ko�cianej osoby, ko�cianego zwierz�cia i delfina.

'Tak �atwo�� pomy�la�a z w�ciek�o�ci��� tak �atwo by�o Handy'emu odebra� jej blask s�o�ca, odebra� jej okr�t, kr�la i jej dzieci�stwo, a tak trudno to zwr�ci�! Rok sp�dzi�am pr�buj�c jej to da�, a on jednym dotkni�ciem odbiera i wyrzuca precz. I jak� ma z tego korzy�栗 jaka jest jego nagroda, jego moc? Czy moc� jest to� pustka?�

Do��czy�a do kr�la i maga przy balustradzie statku. S�o�ce mia�o si� ju� dobrze ku zachodowi i okr�t sun�� poprzez splendor �wiat�a, kt�re sprawi�o, �e pomy�la�a o swoim �nie w locie ze smokami.

��Pani Tenar�� przem�wi� kr�l.�� Nie powierzam ci �adnej wiadomo�ci dla naszego przyjaciela. Wydaje mi si�, �e gdybym to zrobi�, na�o�y�bym na ciebie brzemi�, a tak�e naruszy�bym jego wolno��. Nie chc� uczyni� �adnej z tych rzeczy. Mam by� ukoronowany w ci�gu miesi�ca. Gdyby to on trzyma� koron�, moje panowanie rozpocz�oby si� tak, jak pragnie moje serce. Lecz czy b�dzie tam, czy te� nie�� to on przywi�d� mnie do mego kr�lestwa. On uczyni� mnie kr�lem. Nie zapomn� o tym.

��Wiem, �e o tym nie zapomnisz�� odrzek�a �agodnie. By� taki skupiony, taki powa�ny, uzbrojony w pot�g� swojej w�adzy, a mimo to taki wra�liwy w swej uczciwo�ci, czysto�ci swojej woli. Wsp�czu�a mu w duchu. My�la�a, �e pozna� b�l, ale b�dzie go poznawa� raz za razem, przez ca�e �ycie i niczego z tego nie zapomni.

Przeto nie chcia�, jak Handy, wybra� naj�atwiejszego wyj�cia.

��Ch�tnie zanios� wiadomo�栗 powiedzia�a.�� To �adne brzemi�. Czy j� us�yszy�� to zale�y od niego. Mistrz Wiatr�w u�miechn�� si� szeroko.

��Jak zawsze�� wtr�ci�.�� Cokolwiek czyni�, zale�a�o od niego.

��D�ugo go znasz?

��Nawet d�u�ej ni� ty, pani. Uczy�em go�� odrzek� mag.�� Tego, czego mog�em� Przyby� do Szko�y na Roke, wiesz, jako ch�opiec, z listem od Ogiona, informuj�cym nas, �e posiada on wielk� moc. Lecz kiedy po raz pierwszy by�em z nim w �odzi, �eby nauczy� go, jak przemawia� do wiatru, to wiesz, wywo�a� tr�b� wodn�. Zrozumia�em wtedy, co nas czeka. Pomy�la�em: �Albo utopi si�, zanim osi�gnie wiek szesnastu lat, albo zostanie arcymagiem przed czterdziestk��� A mo�e tylko lubi� my�le�, �e tak pomy�la�em.

��Czy on wci�� jest arcymagiem?�� zapyta�a Tenar. Pytanie zdawa�o si� zdradza� straszn� ignorancj�, a kiedy powita�o je milczenie, przestraszy�a si�, �e �wiadczy�o o czym� gorszym ni� ignorancja. Mag odezwa� si� w ko�cu:

��Nie ma teraz Arcymaga Roke. Ton jego g�osu by� niezmiernie ostro�ny i precyzyjny.

Nie �mia�a zapyta�, co chcia� przez to powiedzie�.

��My�lꠗ rzek� kr�l�� �e ten, kt�ry uzdrowi� Run Pokoju, mo�e nale�e� do ka�dej rady tego kr�lestwa: Nie s�dzisz, panie? Po kolejnej pauzie i najwyra�niej z wysi�kiem, mag przyzna�:

��Oczywi�cie.

Kr�l czeka�, ale on nie odezwa� si� wi�cej. Lebannen spojrza� w dal na jasn� tafl� wody i rzek�, jak gdyby zaczyna� opowie��:

��Kiedy on i ja przybyli�my na Roke z najdalszego zachodu, unoszeni przez smoka��� Zrobi� przerw�, a imi� smoka�� Kallessin�� wypowiada�o si� w my�lach Tenar jak uderzenie gongu.

���smok zostawi� mnie tam, a jego poni�s� w dal. Od�wierny Domu Roke powiedzia� w�wczas: �Sko�czy� z czynieniem. Wraca do domu�. I przedtem�� na pla�y Selidoru�� kaza� mi zostawi� swoj� lask� i powiedzia�, �e nie jest ju� teraz magiem. Wi�c Mistrzowie z Roke zgromadzili si�, aby wybra� nowego arcymaga. Przyj�li mnie pomi�dzy siebie, abym m�g� dowiedzie� si� tego, co kr�l powinien wiedzie� o Radzie M�drc�w. Zast�powa�em r�wnie� jednego spo�r�d nich: Thoriona, Mistrza Przywo�a�, kt�rego sztuka zosta�a obr�cona przeciwko niemu samemu przez pot�ne z�o, kt�re odnalaz� i kt�remu po�o�y� kres m�j pan, Krogulec. Kiedy byli�my tam, w suchej krainie, mi�dzy murem i �a�cuchem g�r, widzia�em Thoriona. M�j pan przemawia� do�, wskazuj�c mu drog� powrotn� do �ycia, wiod�c� przez mur. Lecz on nie skorzysta� z niej. Nie powr�ci�.

M�odzieniec mocno trzyma� si� nadburcia swymi silnymi, pi�knymi d�o�mi. Kiedy m�wi�, wci�� wpatrywa� si� w morze. Milcza� przez chwil�, a p�niej podj�� opowie��.

��Tak, wi�c powi�kszy�em liczb� dziewi�ciu tych, kt�rzy spotkali si�, aby wybra� nowego arcymaga.

��Oni s�� rozumnymi lud�mi�� rzek� rzucaj�c Tenar spojrzenie.�� Nie tylko uczonymi w swoim kunszcie, ale m�drymi. Wykorzystuj� swoje r�nice, jak widzia�em wcze�niej, aby umocni� sw� decyzj�. Ale tym razem�

��Faktem jest�� wtr�ci� Mistrz Wiatr�w widz�c, �e Lebannen nie chce, by wygl�da�o na to, �e krytykuje Mistrz�w z Roke�� �e by�y mi�dzy nami same r�nice i �adnej decyzji. Nie mogli�my doj�� do �adnego porozumienia. Przecie� arcymag nie by� martwy�� �y�. Jednak nie by� magiem�� a mimo to wci�� by� panem smok�w, jak si� zdawa�o� I poniewa� nasz Mistrz Przemian wci�� by� wstrz��ni�ty obr�ceniem si� jego w�asnej sztuki przeciwko niemu i wierzy�, �e Przywo�acz powr�ci ze �mierci, i b�aga� nas, aby�my na niego zaczekali� I poniewa� Mistrz Wzor�w wcale nie chcia� zabiera� g�osu. Jest Kargiem, pani, jak ty sama; wiedzia�a� o tym? Przyby� do nas z Karego-At.�� Przygl�da� si� jej swym przenikliwym wzrokiem: Kt�r�dy wieje wiatr?�� A wi�c z powodu tego wszystkiego znale�li�my si� w kropce. Kiedy Od�wierny poprosi� o imiona tych, spo�r�d kt�rych mieli�my wybra�, nie pad�o ani jedno imi�. Ka�dy patrzy� na pozosta�ych�

��Ja patrzy�em w ziemiꠗ przyzna� Lebannen.

��Wi�c w ko�cu spojrzeli�my w stron� tego, kt�ry zna imiona: Mistrz Imion. On za� przygl�da� si� Mistrzowi Wzor�w, kt�ry nie odezwa� si� ani s�owem, lecz siedzia� tam pomi�dzy swoimi drzewami niczym pniak. To w�a�nie w Gaju si� spotkali�my, wiesz, w�r�d tych drzew, kt�rych korzenie s� g��bsze ni� wyspy. By�o to p�nym wieczorem. Czasem pomi�dzy tymi drzewami jest �wiat�o, lecz nie tej nocy. By�o ciemno, �adnego �wiat�a gwiazd, pochmurne niebo ponad listowiem. I wtedy Mistrz Wzor�w wsta� i przem�wi��� ale w swoim w�asnym j�zyku, nie w Dawnej Mowie, nie po hardycku, lecz w j�zyku kargijskim. Niewielu spo�r�d nas go zna�o czy cho�by wiedzia�o, jaka to by�a mowa, nie wiedzieli�my wi�c, co o tym my�le�. Lecz Dawca Imion wyja�ni� nam, co powiedzia� Mistrz Wzor�w. Rzek�: �Kobieta na Goncie�. Przerwa�. Nie patrzy� ju� na ni�. Po chwili zapyta�a:

��Nic wi�cej?

��Ani s�owa wi�cej. Kiedy nalegali�my, patrzy� na nas szeroko otwartymi oczyma i nie potrafi� odpowiedzie�. Mia� wizj�, widzisz�� dostrzega� on kszta�t rzeczy, wzorzec. Niewiele z tego mo�na u�o�y� w s�owa, a jeszcze mniej w my�li. Nie wiedzia�, co my�le� o tym, co powiedzia�. A w ka�dym razie wiedzia� tyle, co i my. Lecz by�o to wszystko, co mieli�my. Mistrzowie z Roke byli nauczycielami, a Mistrz Wiatr�w by� bardzo dobrym nauczycielem; nie m�g� si� wi�c powstrzyma� od uczynienia swej opowie�ci zrozumia��. By� mo�e bardziej zrozumia��, ni� sobie �yczy�. Raz jeszcze spojrza� na Tenar i odwr�ci� wzrok.

��Tak, wi�c, widzisz, wygl�da�o na to, �e powinni�my przyby� na Gont. Ale, po co? Szukaj�c, kogo? �Kobieta��� niewiele, �eby przyst�pi� do dzia�ania. Najwyra�niej kobieta ta ma nas prowadzi�, w jaki� spos�b wskaza� nam drog� do naszego arcymaga. A zarazem, jak mo�e si� domy�lasz, pani, to o tobie by�a mowa�� o jakiej�, bowiem innej kobiecie z Gontu kiedykolwiek s�yszeli�my. Nie jest to wielka wyspa, lecz twoja s�awa jest wielka. P�niej jeden z nas powiedzia�: �Ona zaprowadzi nas do Ogiona�. Wiedzieli�my jectoak wszyscy, �e Ogion dawno temu odm�wi� zostania arcymagiem i pewnie nie zechcia�by przyj�� tej godno�ci teraz, kiedy by� stary i schorowany. I rzeczywi�cie, jak s�dz�, Ogion umiera� podczas naszej rozmowy. Wtem inny zawo�a�: �Ale� ona zaprowadzi nas r�wnie� do Krogulca!�. I wtedy naprawd� znale�li�my si� w mroku.

��Naprawdꠗ wtr�ci� Lebannen.�� Bo zacz�� pada� deszcz, tam, mi�dzy drzewami.�� U�miechn�� si�.�� My�la�em, �e ju� nigdy wi�cej nie us�ysz�, jak pada deszcz. Sprawi�o mi to wielk� rado��.

��Dziewi�ciu z nas mokrych�� rzek� Mistrz Wiatr�w�� i jeden z nas szcz�liwy.

Tenar za�mia�a si�. To by�o silniejsze od niej�� lubi�a tego m�czyzn�. Je�li tak si� jej wystrzega�, wypada�o jej wystrzega� si� jego. Lecz wobec Lebannena i w obecno�ci Lebannena tylko szczero�� pop�aca�a.

��Zatem wasza �kobieta na Goncie� nie mo�e by� mn�, gdy� ja nie zaprowadz� was do Krogulca.

��Moim zdaniem�� odrzek� mag z widoczn� i by� mo�e prawdziw� szczero�ci��� to nie mog�a� by� ty, pani. Przede wszystkim Mistrz Wiatr�w wypowiedzia�by twoje imi�, kiedy mia� wizj�. Bardzo niewielu ludzi nosi otwarcie swoje prawdziwe imiona. Lecz Rada Roke poleci�a mi zapyta� ci�, czy wiesz o jakiej� kobiecie na tej wyspie, kt�ra mog�aby by� t�, kt�rej szukamy�� siostr� lub matk� cz�owieka posiadaj�cego moc, lub nawet jego nauczycielk�; istniej�, bowiem czarownice bardzo m�dre na sw�j spos�b. Mo�e Ogion zna� tak� kobiet�? M�wi�, �e zna� ka�d� dusz� na tej wyspie, mimo �e mieszka� sam i w�drowa� po odludziu. Chcia�bym, �eby �y�, aby nas teraz wspom�c. My�la�a ju� o rybaczce z opowie�ci Ogiona. Jednak kobieta ta by�a stara, kiedy zna� j� Ogion, przed laty, i do tej pory musia�a ju� umrze�. �Chocia��� pomy�la�a�� mawiano, �e smoki �yj� bardzo d�ugo.�

Nie odzywa�a si� przez chwil�, a potem rzek�a tylko:

��Nie znam nikogo tego pokroju.

Czu�a pohamowane zniecierpliwienie maga. �Czego ona chce?��� my�la� niew�tpliwie. A ona zastanawia�a si�, dlaczego nie mo�e mu powiedzie�. Jego g�uchota zmusza�a j� do milczenia. Nie mog�a nawet powiedzie� mu, �e jest g�uchy.

��A wi�c�� odezwa�a si� wreszcie�� nie ma �adnego arcymaga Ziemiomorza. Ale jest kr�l.

��W kt�rym dobrze ulokowali�my nasz� nadziej� i zaufanie�� doda� mag z serdeczno�ci�, z kt�r� by�o mu do twarzy. Lebannen, przygl�daj�c si� i s�uchaj�c, u�miechn�� si�.

��W minionych latach�� rzek�a Tenar niezdecydowanie�� wiele by�o zmartwie�, wiele by�o nieszcz��. Moja� ma�a dziewczynka� Takie rzeczy by�y a� nadto powszednie. I s�ysza�am, jak m�czy�ni i kobiety posiadaj�cy moc m�wili o zaniku czy te� zmianie swojej mocy.

��Ten, kt�rego arcymag i m�j pan pokona� w suchej krainie, ten Cob, sta� si� przyczyn� nieopisanego z�a i zniszczenia. D�ugo jeszcze b�dziemy naprawia� nasz� sztuk�, uzdrawia� naszych czarnoksi�nik�w i nasze czamoksi�stwo�� powiedzia� stanowczo mag.

��Zastanawiam si�, czy mog�oby by� wi�cej do zrobienia ni� naprawianie i uzdrawianie�� rzek�a.�� Chocia� to te�, oczywi�cie.�� Ale zastanawiam si�, czy to mo�liwe, �e� �e kto� taki jak Cob m�g� posi��� tak� moc, poniewa� rzeczy ju� si� zmienia�y� i �e nast�powa�a, nast�pi�a, zmiana, wielka zmiana? I �e to w�a�nie z powodu tej zmiany mamy znowu kr�la w Ziemiomorzu�� by� mo�e kr�la zamiast arcymaga?

Mistrz Wiatr�w spojrza� na ni�, jak gdyby zobaczy� bardzo odleg�� chmur� burzow� na najdalszym horyzoncie. Podni�s� nawet praw� r�k� w ulotnym ge�cie, pierwszym szkicu zakl�cia zwi�zuj�cego wiatr, po czym ponownie j� opu�ci�.

��Nie obawiaj si�, pani�� powiedzia�.�� Roke i Sztuka Magiczna przetrwa. Nasz skarb jest dobrze strze�ony!

��Powiedz to Kalessinowi�� odpar�a nagle nie mog�c �cierpie� ca�kowitej nie�wiadomo�ci jego braku szacunku. Sprawi�o to, rzecz jasna, �e otworzy� szeroko oczy ze zdumienia. Us�ysza� imi� smoka. Lecz to nie zmusi�o go, aby us�ysza� Tenar.

W jaki� spos�b on, kt�ry nigdy nie s�ucha� kobiety, odk�d jego matka �piewa�a mu ostatni� ko�ysank�, m�g�by j� us�ysze�?

��To prawda�� zabra� g�os Lebannen.�� Kalessin przyby� na wysp� Roke, o kt�rej m�wi�, �e jest ca�kowicie bezpieczna od smok�w. I to nie dzi�ki jakiemu� zakl�ciu mojego pana, gdy� nie posiada� on ju� w�wczas mocy� Nie s�dz� jednak, Mistrzu Wiatr�w, �eby pani Tenar obawia�a si� o siebie.

Mag uczyni� �arliw� pr�b� naprawienia swego wyst�pku.

��Przepraszam, pani�� rzek�.�� M�wi�em jak do zwyczajnej kobiety. O ma�o si� nie roze�mia�a. Mog�a nim wstrz�sn��. Powiedzia�a tylko oboj�tnym tonem:

��Moje obawy s� zwyczajnymi obawami.�� Bez sensu; nie s�ysza� jej.

Lecz m�ody kr�l milcza� i s�ucha�.

Ch�opiec okr�towy wysoko, w przyprawiaj�cym o zawr�t g�owy, ko�ysz�cym si� �wiecie maszt�w, �agli i takielunku, zawo�a� czysto i s�odko:

��Miasto za przyl�dkiem!�� I po chwili ci, kt�rzy byli na dole, na pok�adzie, ujrzeli nat�ok ciemnoszarych dach�w, iglice b��kitnego dymu, kilka szklanych okien, �owi�cych blask zachodz�cego s�o�ca, oraz doki i mola zatoki Yalmouth na tle at�asowo b��kitnej wody.

��Czy mam wprowadzi� stadek do portu, czy ty to zrobisz panie?�� zapyta� kapitan okr�tu, a Mistrz Wiatr�w odrzek�:�� Wprowad� go, mistrzu. Nie chc� mie� do czynienia z t� kup� wrak�w!�� machaj�c r�k� wskaza� na tuziny statk�w rybackich za�miecaj�cych zatok�.

Wi�c kr�lewski okr�t, niczym �ab�d� w�r�d kacz�tek, wp�yn�� do portu halsuj�c wolno, pozdrawiany przez ka�d� ��d�, jak� mija�.

Tenar przegl�da�a doki, lecz nie by�o tam �adnego innego statku �eglugi morskiej.

��Mam syna �eglarza�� zwr�ci�a si� do Lebannena.�� My�la�am, �e jego statek b�dzie w porcie.

��Jaki to statek?

��By� trzecim matem na �Mewie z Eskel�, ale to by�o ponad dwa lata temu. M�g� zmieni� statek. Jest niespokojnym cz�owiekiem.�� U�miechn�a si�.�� Kiedy ujrza�am ci� po raz pierwszy, my�la�am, �e jeste� moim synem. W niczym go nie przypominasz, jedynie w tym, �e jeste� wysoki, szczup�y i m�ody. A ja by�am zdezorientowana, przera�ona� Zwyczajne obawy.

Mag wspi�� si� na stanowisko kapita�skie na dziobie statku. Tenar i Lebannen zostali sami.

��Zbyt du�o jest zwyczajnego strachu�� rzek� m�odzieniec. By�a to jej jedyna szansa porozmawiania z nim na osobno�ci. Wypowiada�a po�pieszne i niepewne s�owa:

��Chcia�am powiedzie� ale to nie ma sensu� lecz czy nie mog�oby tak by�, �e na Goncie jest kobieta, nie wiem kto, nie mam poj�cia, ale mo�liwe, �e jest albo b�dzie, albo mo�e by�, kobieta i �e oni szukaj��� �e potrzebuj��� jej. Czy to niemo�liwe?

S�ucha�. On nie by� g�uchy. Zmarszczy� brwi, skupiony, jak gdyby stara� si� zrozumie� obcy j�zyk. I odrzek� tylko, p�szeptem:�� By� mo�e.

Rybaczka wrzasn�a w swej male�kiej ��dce:�� Sk�d?�� a ch�opak w takielunku odkrzykn�� niczym piej�cy kogut:�� Z Kr�lewskiego Miasta!

��Jak si� nazywa ten statek�� zapyta�a Tenar.�� M�j syn zapyta, jakim statkiem p�yn�am.

���Delfin��� odpowiedzia� Lebannen u�miechaj�c si� do niej. �M�j synu, m�j kr�lu, m�j drogi ch�opcze�� pomy�la�a.�� Jak�e chcia�abym mie� ci� blisko siebie.�

��Musz� i�� po moj� ma���� rzek�a.

��W jaki spos�b dostaniesz si� do domu?

��Piechot�. To tylko kilka mil w g�r� kotliny.�� Wskaza�a za miasto, w g��b l�du, gdzie pomi�dzy dwoma ramionami g�ry, niczym w podo�ku, le�a�a rozleg�a i sk�pana w s�o�cu Dolina �rodkowa.�� Wioska jest nad rzek�, a moja farma�� p� mili od wioski. To pi�kny zak�tek twojego kr�lestwa.

��Ale czy b�dziesz bezpieczna?

��O tak. Dzisiejsz� noc sp�dz� z moj� c�rk�, tu, w Yalmouth. A w wiosce na wszystkich mo�na polega�. Nie b�d� sama.

Ich oczy spotka�y si� na chwil�, lecz �adne nie wym�wi�o imienia, o kt�rym oboje my�leli.

��Czy oni przyb�d� znowu z Roke?�� zapyta�a.�� Poszukuj�c �kobiety na Goncie� albo jego?

��Nie jego. Tego, je�li ponownie to zaproponuj�, ja im zabroniꠗ odrzek� Lebannen nie u�wiadamiaj�c sobie, jak wiele powiedzia� jej w tych trzech s�owach.�� Lecz co si� tyczy ich poszukiwa� nowego arcymaga lub kobiety z wizji Mistrza Wzor�w, to tak, one mog� przywie�� ich tutaj. I by� mo�e do ciebie.

��B�d� mile widziani w Dolinie �rodkowej�� rzek�a.�� Cho� nie tak mile widziani, jak by�by� ty.

��Przyjad�, kiedy b�d� m�g��� powiedzia� troch� surowo, a troch� t�sknie.�� Je�eli b�d� m�g�.

Kiedy mieszka�cy Yalmouth dowiedzieli si�, �e przyp�yn�� okr�t z Havnoru, wi�kszo�� z nich zesz�a do portu, aby zobaczy� m�odego kr�la, opiewanego w pie�niach. Nie znali jeszcze tych pie�ni, lecz znali dawne, a stary Relli przyszed� ze swoj� harf� i za�piewa� fragment Czyn�w Morreda, gdy� kr�l Ziemiomorza na pewno by� spadkobierc� Morreda. Niebawem sam w�adca wyszed� na pok�ad�� najm�odszy, najwy�szy i najprzystojniejszy, jaki m�g� by�. Obok niego sta� mag z Roke oraz kobieta i ma�a dziewczynka w starych p�aszczach, niewiele lepszych od �ebraczych �ach�w. Kr�l traktowa� je, jakby by�y kr�low� i ksi�niczk�, wi�c mo�e nimi by�y.

��Mo�e to jego matka?�� zaciekawi�a si� Shinny, a Apple odrzek�a:

��Moja. A to jest Therru.�� Jednak nie zacz�a przepycha� si� przez t�um, nawet, kiedy oficer ze statku zszed� na l�d, zapraszaj�c starego Relliego na pok�ad, aby zagra� dla kr�la.

Czeka�a wraz z innymi. Widzia�a, jak kr�l przyjmuje dostojnik�w z Yalmouth i s�ysza�a, jak �piewa dla� Relli. Patrzy�a, jak �egna swych go�ci, gdy��� jak m�wili ludzie�� okr�t zamierza� jeszcze przed zmrokiem wyp�yn�� ponownie na pe�ne morze i uda� si� w drog� do domu, do Havnoru. Ostatnimi, kt�re przesz�y przez trap, by�y Themi i Tenar. Kr�l oficjalnie u�cisn�� obie, przyk�adaj�c policzek do policzka i kl�kaj�c, by obj�� Themi. �Ach!��� westchn�� t�um na nabrze�u. S�o�ce zachodzi�o w z�otej mgle, k�ad�c przez zatok� wielki z�oty szlak, kiedy ta dw�jka schodzi�a na l�d. Tenar taszczy�a ci�ki tobo�ek i torb�. Therru schyli�a g�ow� i ukry�a twarz we w�osach. Wci�gni�to trap, �eglarze skoczyli do takielun-ku i okr�t �Delfin�, rozbrzmiewaj�cy komendami oficer�w, odwr�ci� si� i wyruszy� w drog�. W�wczas Apple nareszcie utorowa�a sobie drog� przez t�um.

��Witaj, matko�� rzek�a, a Tenar odpowiedzia�a:�� Witaj c�rko. Uca�owa�y si�, Apple podnios�a Therru i zawo�a�a:

��Jak ty uros�a�? Jeste� dwa razy wi�ksza, ni� by�a�. Chod�cie, chod�cie ze mn� do domu.

A jednak Apple by�a nieco onie�mielona w obecno�ci swojej matki, tego wieczora, w mi�ym domu swego m�a, kupca. Spojrza�a na ni� kilka razy zadumanym, niemal ostro�nym wzrokiem.

��Wesz, matko, nigdy nie znaczy�o to dla mnie wiele�� powiedzia�a przy drzwiach sypialni Tenar.�� To wszystko: Run Pokoju i ty, przynosz�ca Pier�cie� do Havnoru. To by�o zupe�nie jak jedna z pie�ni. Tysi�c lat temu! Ale to naprawd� by�a� ty�� prawda?

��To by�a dziewczyna z Atuanu�� odrzek�a Tenar.�� Tysi�c lat temu. Wydaje mi si�, �e mog�abym spa� przez tysi�c lat W�a�nie teraz.

��No to id� do ��ka.�� Apple odwr�ci�a si�, po czym zawr�ci�a z lamp� w r�ku.�� Kr�lewska ca�u�nico.

��Co ty opowiadasz?�� burkn�a Tenar.

Apple i jej m�� chcieli zatrzyma� Tenar przez par� dni, lecz zdecydowa�a ona uda� si� na farm�. Apple i Therru posz�y z ni� wzd�u� spokojnej, srebrzystej Kahedy. Lato przeradza�o si� w jesie�. S�o�ce wci�� by�o upalne, lecz wia� ch�odny wiatr. Zakurzone listowie drzew wygl�da�o jak zm�czone. Pola by�y skoszone lub trwa�y na nich �niwa.

Apple m�wi�a o tym, o ile silniejsza jest Therru i z jakim wigorem teraz kroczy.

��Szkoda, �e nie widzia�a� jej w Re Albi�� rzek�a Tenar.�� Zanim��� i przerwa�a. Postanowi�a nie martwi� tym wszystkim swojej c�rki.

��Co si� sta�o?�� zapyta�a Apple, tak wyra�nie zdecydowana wiedzie�, �e Tenar podda�a si� i odrzek�a niskim g�osem:�� Jeden z nich.

Therru by�a kilka jard�w przed nimi�� d�ugonoga, w sukience, z kt�rej wyros�a. Id�c wypatrywa�a je�yn w �ywop�otach.

��Jej ojciec?�� spyta�a Apple, a my�l ta wywo�a�a w niej obrzydzenie.

��Lark m�wi�a, �e ten, kt�ry wydaje si� by� ojcem, nazywa si� Hake. Ten jest m�odszy. To ten, kt�ry przyszed�, do Lark, �eby jej powiedzie�. Nazywa si� Handy. On� w��czy� si� po Re Albi. A p�niej pechowo wpad�y�my na niego w Porcie Gont. Ale kr�l go odprawi�. I teraz ja jestem tutaj, a on tam i wszystko sko�czone.

��Ale Therru si� ba�a�� rzek�a surowo Apple. Tenar skin�a g�ow�.

��Dlaczego posz�a� do Portu Gont?

��Och, ot� ten Handy pracowa� dla cz�owieka� czarodzieja w domu w�adcy Re Albi, kt�ry poczu� do mnie niech�慠� Pr�bowa�a przypomnie� sobie imi� u�ytkowe czarodzieja i nie potrafi�a; wszystkim, co przychodzi�o jej na my�l, by�o Tuaho, kargijskie s�owo oznaczaj�ce pewne drzewo, ale nie pami�ta�a, jakie dok�adnie.

��Wi�c?

��No c�, wygl�da�o na to, �e lepiej b�dzie po prostu wr�ci� do domu.

��Ale za co ten czarodziej ci� nie lubi�?

��G��wnie za to, �e jestem kobiet�.

��Pni. Sk�rka starego sera.

��Sk�rka m�odego sera, w tym przypadku.

��Jeszcze gorzej. Nikt, kogo znam lu w pobli�u, nie widzia� jej rodzic�w, je�li to jest w�a�ciwe s�owo na ich okre�lenie. Je�eli jednak wci�� si� tu kr�c�, to nie chc�, �eby� by�a sama w domu na farmie.

Przyjemnie jest by� otaczan� matczyn� opiek� przez c�rk� i przyjmowa� t� opiek� jak dziecko. Tenar jednak odpar�a niecierpliwie:

��Nic mi si� nie stanie!

��Mog�aby� przynajmniej postara� si� o psa.

��My�la�am o tym. Mo�e kto� w wiosce ma szczeniaka. Zapytamy Lark, kiedy do niej wst�pimy.

��Nie szczeniaka, matko. Psa.

��Ale m�odego. Takiego, z kt�rym mog�aby si� bawi� Therru�� broni�a si�.

��Mi�ego szczeniaka, kt�ry b�dzie si� �asi� do w�amywaczy�� odpar�a Apple. Kroczy�a dalej, ho�a i szarooka, �miej�c si� ze swej matki.

Dotar�y do wioski oko�o po�udnia. Lark powita�a Tenar i Therru obfito�ci� u�cisk�w, poca�unk�w, pyta� i jedzenia. �agodny m�� Lark i inni wie�niacy wst�powali, by przywita� si� z Tenar. Czu�a szcz�cie powrotu do domu.

Lark i dwoje najm�odszych spo�r�d jej siedmiorga dzieci towarzyszyli im w drodze na farm�. Dzieci zna�y oczywi�cie Therru od czasu, kiedy Lark po raz pierwszy przynios�a j� do domu i by�y do niej przyzwyczajone. Jednak dwumiesi�czna roz��ka sprawi�a, �e z pocz�tku byty nie�mia�e. Wobec nich, a nawet wobec Lark, Therru pozosta�a zamkni�ta w sobie, bierna, jak za dawnych, z�ych czas�w.

��Jest wyczerpana, zdezorientowana tymi wszystkimi podr�ami. Przezwyci�y to. Nadzwyczaj szybko wraca do zdrowia�� powiedzia�a Tenar do Lark, lecz Apple nie mia�a zamiaru pozwoli� jej poprzesta� na tym.

��Jeden z nich zjawi� si� i nastraszy� j� i matkꠗ rzek�a. I po trochu, wsp�lnymi si�ami, c�rka i przyjaci�ka wydoby�y od Tenar relacj� ze wszystkich prze�y�. A kiedy otworzy�y wyzi�biony, duszny, wype�niony kurzem dom, przewietrzy�y po�ciel, pokiwa�y g�owami nad kie�kuj�c� cebul�, w�o�y�y odrobin� �ywno�ci do spi�arni i wstawi�y wielki kocio� zupy na wieczerz�, Tenar trudno by�o opowiada�. Teraz jako� nie mog�a im powiedzie�, co uczyni� czarodziej. �Zakl�cie�� rzek�a wymijaj�co�� a by� mo�e to on wys�a� za ni� Handy'ego�. Kiedy jednak zacz�a m�wi� o kr�lu, s�owa pop�yn�y nieprzerwanym strumieniem.

��A tam by� on�� kr�l! Niczym ostrze szpady. I Handy cofn�� si� i kurczy� przed nim. A ja my�la�am, �e to Spark! My�la�am, naprawd� my�la�am przez moment, by�am taka� taka zdenerwowana�

��No�� rzek�a Apple.�� To wszystko w porz�dku, bo Shinny my�la�a, �e jeste� jego matk�. Kiedy na przystani przygl�da�y�my si�, jak przybywasz w chwale. Poca�owa�a go, wiesz, Ciociu Lark. Poca�owa�a kr�la�� ot tak. My�la�am, �e uca�uje te� tego maga. Ale nie zrobi�a tego.

��Do g�owy mi by nie przysz�o, co� takiego. Jakiego maga?�� odezwa�a si� Lark z g�ow� w kredensie.�� Gdzie jest tw�j worek z m�k�, Goha?

��Trzymasz na nim r�k�. Rokijski mag, przyby� poszukuj�c nowego arcymaga.

��Tutaj?

��Czemu nie?�� odpar�a Apple.�� Ostatni by� z Gontu, nieprawda�? Niewiele jednak czasu sp�dzili na szukaniu. Po�eglowali z powrotem prosto do Havnoru, jak tylko pozbyli si� matki.

��Co ty powiesz?

��M�wi�, �e szuka kobiety�� m�wi�a dalej Tenar.�� �Kobiety na Goncie�. Lecz nie wydawa� si� by� zbytnio uradowany swoim zadaniem.

��Czarnoksi�nik szukaj�cy kobiety? O, to co� nowego�� zdziwi�a si� Lark.�� My�la�am, �e do tego czasu stocz� j� wo�ki, ale jest zupe�nie dobra. Upiek� par� bochenk�w chleba, dobrze? Gdzie jest olej?

��B�d� musia�a spu�ci� troch� z garnka w ch�odni. O, Shandy! A wi�c jeste�! Jak si� masz? Jak si� ma Clearbrook? Co s�ycha�? Sprzeda�a� jagni�ta?

Zasiedli w dziewi�tk� do wieczerzy. W �agodnym, ��tym blasku wieczora, w kuchni o kamiennej pod�odze, przy d�ugim, gospodarskim stole Therru zacz�a unosi� nieco g�ow� i odezwa�a si� kilka razy do innych dzieci. Wci�� jednak kuli�a si� i kiedy zapad� zmierzch, usiad�a tak, by jej widz�ce oko mog�o obserwowa� okno.

Dopiero, kiedy Lark wraz ze swymi dzie�mi posz�a do domu, a Apple �piewa�a Therru do snu, Tenar�� zmywaj�c naczynia z Shandy�� zapyta�a o Geda. Jako� nie chcia�a tego robi�, kiedy s�ucha�y Lark i Apple. Musia�aby wiele wyja�nia�. Zupe�nie zapomnia�a wspomnie� o jego pobycie w Re Albi. I nie chcia�a ju� wi�cej rozmawia� o Re Albi. Jej umys� zdawa� si� mrocznie�, kiedy pr�bowa�a o tym my�le�.

��Czy w zesz�ym miesi�cu przyszed� tu ode mnie m�czyzna� �eby pom�c przy pracy?

��Och, zupe�nie zapomnia�am!�� zawo�a�a Shandy.�� Masz na my�li Soko�a�� tego z bliznami na twarzy?

��Tak�� odrzek�a Tenar.�� Soko�a.

��O, tak, c�, przypuszczam, �e b�dzie na G�rze Gor�cych �r�de�, nad Lissu, z owcami Serry'ego. Przyszed� tu i m�wi�, jak to go przys�a�a�, a tutaj nie by�o dla niego ani odrobiny pracy, wiesz, skoro Clearbrook i jak dogl�damy owiec, ja zajmuj� si� mleczarni�, a stary Tiff i Sis pomagaj� mi, kiedy trzeba, wi�c �ama�am sobie g�ow�, ale Clearbrook m�wi tak: �Id� spyta� cz�owieka Ser-ry'ego, nadzorc� Rolnika Serry'ego nad Kahedanan, czy na wysokich pastwiskach nie potrzebuj� pasterzy��� powiedzia� mu Clearbrook i to w�a�nie zrobi�. I z miejsca przyj�li go do pracy. Wi�c niew�tpliwie jesieni� wr�ci na d� ze stadami. Tam na g�rze, na D�ugich Turniach nad Lissu, na wysokich pastwiskach. My�l�, �e mo�e to do k�z go chcieli. Mi�y go��. Owce albo kozy, nie pami�tam, kt�re. Mam nadziej�, �e to dla ciebie dobrze, �e nie zatrzymali�my go tutaj, Goha, ale naprawd� nie by�o dla niego ani odrobiny pracy, skoro jestem ja, Clearbrook i stary Tiff. I Sis zebra�a len. A on powiedzia�, �e by� pasterzem tam, sk�d pochodzi, za g�r�, gdzie� nad Armouth, chocia� m�wi�, �e nigdy nie pasa� owiec. Mo�e to przy kozach go zatrudnili.

��By� mo�e�� odrzek�a Tenar. Zrobi�o jej si� l�ej na sercu, a jednocze�nie poczu�a rozczarowanie. Chcia�a wiedzie�, �e jest bezpieczny i zdr�w, ale pragn�a r�wnie� zasta� go tutaj.

�Wystarczy jednak�� powiedzia�a do siebie�� po prostu by� w domu�. I mo�e lepiej, �e go tu nie by�o, �e nie by�o tu tego wszystkiego. Raz na zawsze pozostawi�a za sob� wszystkie smutki, sny, czary i obawy Re Albi. By�a tutaj, teraz i to by� dom�� te kamienne pod�ogi i �ciany, te okna o ma�ych szybach, za kt�rymi w blasku gwiazd sta�y mroczne d�by, te spokojne, posprz�tane pokoje. Tej nocy d�ugo nie mog�a zasn��. Jej c�rka spa�a w s�siedniej izbie, w pokoju dziecinnym z Themi, a Tenar le�a�a w swoim ��ku, w ��ku swego m�a, sama.

Zasn�a. Kiedy si� obudzi�a, nie pami�ta�a �adnego snu.

Po kilku dniach na farmie, przesta�a ju� niemal wraca� my�l� do lata sp�dzonego na Overfell. To by�o dawno temu i daleko stad. Mimo, �e Shandy upiera�a si� przy tym, �e w gospodarstwie nie by�o ani odrobiny pracy, Tenar odkry�a mn�stwo rzeczy, kt�re wymaga�y zrobienia: wszystko, co nie zosta�o za�atwione przez ca�e lato i wszystko, co musia�o by� zrobione w porze zbior�w na polach i w mleczarni. Pracowa�a od �witu do zmroku, a je�li przypadkiem mia�a godzin� na odpoczynek�� prz�d�a albo szy�a dla Therru. Sko�czy�a wreszcie czerwon� sukienk� i by�a to pi�kna sukienka z bia�ym fartuszkiem od �wi�ta i pomara�czowo-br�zowym, na co dzie�.

��Teraz wygl�dasz pi�knie!�� rzek�a Tenar z dum�, kiedy Therru po raz pierwszy j� przymierzy�a. Therru odwr�ci�a twarz.

��Jeste� pi�kna�� powiedzia�a, Tenar innym tonem.�� Pos�uchaj mnie, Therru. Chod� tutaj. Masz blizny, szpetne blizny, poniewa� uczyniono ci krzywd�. Co� strasznego. Ludzie widz� blizny. Lecz widz� r�wnie� ciebie, a ty nie jeste� tymi bliznami. Nie jeste� szpetna. Nie jeste� z�a. Jeste� Therru i jeste� pi�kna. Jeste� Therru, kt�ra mo�e pracowa�, chodzi�, biega� i pi�knie ta�czy� w czerwonej sukience.

Dziewczynka s�ucha�a z mi�kk�, nieuszkodzon� cz�ci� twarzy r�wnie pozbawion� wyrazu jak cz�� nieruchoma, pokryta mask� blizn. Spu�ci�a wzrok na d�onie Tenar i nagle dotkn�a ich swymi ma�ymi paluszkami.

��To pi�kna sukienka�� odezwa�a si� swoim s�abym, ochryp�ym g�osem.

Kiedy Tenar zosta�a sama i zwija�a skrawki czerwonej tkaniny, piek�ce �zy nap�yn�y jej do oczu. Czu�a si� skarcona. Dobrze zrobi�a, �e uszy�a t� sukienk� i powiedzia�a dziecku prawd�. Lecz dobro i prawda nie wystarczy�y. Poza dobrem i prawd� by�a luka, pustka, przepa��. Mi�o��, jej mi�o�� dla Therru i Therru dla niej, zbudowa�a most ponad t� przepa�ci�, most z paj�czej sieci, ale ten most nie zamkn�� przepa�ci. Ona pozosta�a. I dziecko wiedzia�o o tym lepiej ni� ona.

Nadszed� dzie� r�wnonocy. Jaskrawe s�o�ce jesieni p�on�o poprzez mg��. Pierwszy br�z b�ysn�� w li�ciach d�b�w. Szoruj�c miski po �mietanie w mleczarni, przy oknie i drzwiach szeroko otwartych na wonne powietrze, Tenar my�la�a o tym, �e jej m�ody kr�l zostanie tego dnia ukoronowany w Havnorze. Panowie i panie b�d� si� przechadza� w swoich b��kitnych, zielonych i karmazyno-wych szatach, lecz on b�dzie ubrany na bia�o. Wejdzie do Wie�y Miecza, po tych samych stopniach, na kt�re wspinali si� ona i Ged. Na jego g�owie umieszcz� koron� Morreda. Odwr�ci si�, kiedy zabrzmi� tr�bki i zasi�dzie na tronie, kt�ry by� pusty przez tak wiele lat. Spojrzy na swoje kr�lestwo tymi ciemnymi oczyma, kt�re pozna�y, czym jest b�l i czym jest strach.

�Panuj dobrze, panuj d�ugo, biedny ch�opcze!�� pomy�la�a.�� To Ged powinien by� w�o�y� koron� na jego g�ow�. Powinien by� pojecha�.�

Ale Ged wypasa� owce czy te� kozy bogacza, na wysokich pastwiskach. By�a pi�kna, sucha, z�ota jesie� i siadanie zostan� sprowadzone na d�, dop�ki tam, wysoko, nie spadnie �nieg. Kiedy Tenar posz�a do miasteczka, nie omieszka�a zajrze� do chatki Ivy, na ko�cu Mili Lane. To, �e pozna�a Moss w Re Albi, sprawi�o, �e zapragn�a pozna� lepiej Ivy, o ile zdo�a�aby pokona� podejrzliwo�� i zawi�� czarownicy. Brakowa�o jej Moss, mimo �e tutaj mia�a przy sobie Lark. Uczy�a si� od niej i pokocha�a j�, a Moss da�a zar�wno jej, jak i Therru co�, czego potrzebowa�y. Mia�a nadziej� znale�� tu co� podobnego. Jednak Ivy, cho� o wiele czystsza i rzetelniejsza od Moss, nie mia�a zamiaru zrezygnowa� z niech�ci do Tenar. Traktowa�a dowody jej przyja�ni ze wzgard�, na kt�r��� przyznawa�a Tenar�� by� mo�e zas�ugiwa�y. �Ty idziesz swoj� drog�, ja id� swoj���� m�wi�a jej czarownica bez s��w. I Tenar by�a pos�uszna, chocia� nadal odnosi�a si� do Ivy z wyra�nym szacunkiem, kiedy si� spotyka�y. Uwa�a�a, �e lekcewa�y�a j� zbyt cz�sto i zbyt d�ugo i winna jej by�a wynagrodzenie. Najwyra�niej akceptuj�c to, czarownica przyjmowa�a swoj� nale�no�� z niezmiennym gniewem.

W po�owie jesieni do doliny przyby� czarownik Beech, wezwany przez bogatego rolnika, aby wyleczy� jego podagr�. Zatrzymywa� si�, jak zawsze, na kr�tko we wsiach Doliny �rodkowej i sp�dzi� jedno popo�udnie na D�bowej Farmie badaj�c stan zdrowia Therru i rozmawiaj�c z Tenar. Chcia� wiedzie� wszystko, co mog�a mu powiedzie� na temat ostatnich dni Ogiona. By� uczniem ucznia Ogiona i gor�cym wielbicielem maga Gontu. Tenar przekona�a si�, �e mo�e m�wi� o Ogionie r�wnie �atwo, jak o innych ludziach z Re Albi, powiedzia�a wi�c wszystko, co potrafi�a. Kiedy sko�czy�a, zapyta� ostro�nie:

��A arcymag�� czy on przyjecha�?

��Tak�� odrzek�a Tenar.

Beech, g�adkosk�ry, czterdziestoletni m�czyzna o �agodnym wygl�dzie, ze sk�onno�ci� do oty�o�ci, z ciemnymi p�kolami pod oczyma, kt�re przeczy�y uprzejmo�ci oblicza, spojrza� na ni� i nie spyta� o nic.

��Przyby� po �mierci Ogiona. I odszed��� rzek�a. I zaraz doda�a:�� Nie jest ju� arcymagiem. Wiedzia�e� o tym? Beech skin�� g�ow�.

��Czy jest jaka� wie�� o wyborze nowego arcymaga? Czarownik potrz�sn�� g�ow�.

��Niedawno przyp�yn�� statek z Enlad�w, ale jego za�oga nie m�wi�a o niczym poza koronacj�. Byli ni� ca�kowicie poch�oni�ci! I mam wra�enie, �e wszystkie wr�by by�y pomy�lne. Je�li dobra wola mag�w jest cenna, to nasz m�ody kr�l jest bogatym cz�owiekiem� I aktywnym, jak si� zdaje. Tu� zanim opu�ci�em Yalmouth, z Portu Gont nadszed� l�dem rozkaz dla szlachty, kupc�w oraz burmistrza i jego rady, aby zgromadzili si� i dopilnowali, by bailiffowie okr�gu byli zacnymi i odpowiedzialnymi lud�mi, gdy� s� oni teraz przedstawicielami kr�la, maj� wype�nia� jego wol� i stanowi� jego prawo. C�, mo�esz sobie wyobrazi�, jak powita� to Lord Heno!

Heno by� s�awnym patronem pirat�w i wi�kszo�� bailiff�w i szeryf�w morskich z Po�udniowego Gontu d�ugo siedzia�a u niego w kieszeni.

��Znale�li si� jednak ludzie, kt�rzy z poparciem kr�la sk�onni byli stawi� czo�a Lordowi Heno�� m�wi� dalej Beech.�� Z miejsca zdymisjonowali star� klik� i mianowali pi�tnastu nowych bailiff�w, przyzwoitych ludzi, op�acanych z funduszu burmistrza. Heno wypad� stamt�d jak burza, poprzysi�gaj�c zemst�. To nowy czas! Oczywi�cie nie od razu, lecz ju� nadchodzi. Szkoda, �e Mistrz Ogion tego nie do�y�.

��Do�y��� odrzek�a Tenar.�� Kiedy umiera�, u�miechn�� si� i powiedzia�: �Wszystko si� zmieni�o��

Beech przyj�� jej s�owa ze zwyk�ym spokojem powoli kiwaj�c g�ow�.

��Wszystko si� zmieni�o�� powt�rzy�. Po chwili powiedzia�:

��Ma�a ma si� bardzo dobrze.

��Tak� Czasami jednak my�l�, �e nie do�� dobrze.

��Pani Goho�� rzek� czarownik.�� Gdybym ja czy jakikolwiek czarownik albo czarownica, czy te�, o�mielam si� powiedzie�, czarnoksi�nik opiekowa� si� ni� i u�y� dla niej ca�ej uzdrowicielskiej mocy Sztuki Magicznej przez wszystkie te miesi�ce od czasu, kiedy zosta�a skrzywdzona, nie powodzi�oby jej si� lepiej. By� mo�e nie tak dobrze, jak teraz. Zrobi�a� wszystko, co mo�na by�o zrobi�, pani. Uczyni�a� cud.

Wzruszy�a j� jego szczera pochwa�a, a mimo to zasmuci�a i powiedzia�a mu, dlaczego.

��To nie wystarczy�� rzek�a.�� Nie potrafi� jej uleczy�. Ona jest� Co mam robi�? Co si� z ni� stanie? Boj� si�.

��O ni�?

��Boj� si�, poniewa� jej strach przyci�ga do niej przyczyn� jej obaw. Boj� si�, poniewa�� Lecz nie mog�a znale�� na to s��w.

��Je�li b�dzie �y�a w strachu, b�dzie czyni� z�o�� rzek�a wreszcie.�� Tego si� boj�.

Czarownik zaduma� si�.

��My�la�em�� odezwa� si� w ko�cu z wahaniem�� �e mo�e, je�li posiada dar, a przypuszczam, �e tak, to mog�aby przyuczy� si� troch� Sztuki. I gdyby zosta�a czarownic�, jej� wygl�d nie przemawia�by tak bardzo przeciwko niej. By� mo�e��� Odchrz�kn��.�� S� czarownice, kt�re wykonuj� bardzo zaszczytn� pracꠗ doda�.

Tenar przeci�gn�a mi�dzy palcami troch� nici, kt�r� uprz�d�a, sprawdzaj�c jej g�adko�� i wytrzyma�o��.

��Ogion przykaza� mi j� uczy�. �Naucz j� wszystkiego��� powiedzia�, a potem doda�: �Nie Roke�. Nie wiem, co mia� na my�li. Beech odpowiedzia� bez wahania.

��Chcia� powiedzie�, �e nauka na Roke�� Wy�sze Kunszty�� nie by�aby odpowiednia dla dziewczyny. Nie m�wi�c ju� o dziewczynie tak upo�ledzonej. Ale je�li powiedzia�, �eby nauczy� j� wszystkiego opr�cz tej wiedzy, wygl�da�oby na to, �e on r�wnie� zauwa�y�, i� jej droga mog�aby �mia�o by� drog� czarownicy.�� Znowu si� zamy�li�, z wi�ksz� pewno�ci�, gdy� mia� po swej stronie wag� opinii Ogiona.�� Za rok lub dwa, kiedy podro�nie i b�dzie silniejsza, mog�aby� pomy�le� o poproszeniu Ivy, �eby zacz�a j� odrobin� uczy�. Nie za du�o, oczywi�cie, dop�ki nie otrzyma swego prawdziwego imienia. Tenar odczu�a nag�y, silny op�r wobec tej sugestii. Nie odezwa�a si� ani s�owem, ale Beech by� wra�liwym cz�owiekiem.

��Ivy jest surowa�� rzek�.�� Lecz to, co potrafi, robi uczciwie. A nie mo�na tego powiedzie� o wszystkich czarownicach. S�aby jak babskie czary, wiesz i z�o�liwy jak babskie czary \ Znam jednak czarownice obdarzone prawdziw� moc� uzdrawiania. Uzdrawianie przystoi kobiecie. Jest dla niej naturalne. A dziewczynka mog�aby mie� do tego szczeg�lne zaci�cie� skoro sama jest tak poraniona.

Tenar pomy�la�a, �e jego �yczliwo�� jest niewinna. Podzi�kowa�a mu m�wi�c, �e musi dobrze zastanowi� si� nad tym, co powiedzia�. I naprawd� to zrobi�a.

Przed ko�cem miesi�ca wie�niacy z Doliny �rodkowej zgromadzili si� w Okr�g�ej Stodole Sodevy, aby mianowa� swoich w�asnych bailiff�w i urz�dnik�w pokoju i na�o�y� na siebie podatek, przeznaczony na pobory dla nich. Takie by�y kr�lewskie rozkazy, przyniesione burmistrzom i starszy�nie wiosek i by�y wype�niane z ochot�, gdy� na drogach, jak zawsze, by�o wielu bezczelnych �ebrak�w i z�odziei, a rolnicy i wie�niacy gor�co pragn�li porz�dku i bezpiecze�stwa. Powtarzali sobie kilka nieprzyjemnych pog�osek, takich jak ta, �e Lord Heno utworzy� Rad� �otr�w i werbowa� wszystkich szubrawc�w w okolicy, by chodzili bandami i rozbijali g�owy urz�dnik�w kr�lewskich, ale wi�kszo�� ludzi rzek�a na to �Niech tylko spr�buj�!� Rozeszli si� do dom�w m�wi�c sobie nawzajem, ze teraz uczciwy cz�owiek mo�e noc� spa� bezpiecznie w ��ku i �e to, co idzie �le, kr�l doprowadza do �adu, chocia� podatki przekraczaj� wszelkie granice rozs�dku i ludzie nigdy nie wyjd� z n�dzy, pr�buj�c je sp�aci�.

Tenar rada by�a dowiedzie� si� o tym wszystkim, ale nie przej�a si� tym za bardzo. Pracowa�a bardzo ci�ko. Odk�d dotar�a do domu, niemal bezwiednie postanowi�a, �e nie pozwoli my�li o Handym czy jakimkolwiek podobnym �otrze rz�dzi� �yciem Therru lub jej w�asnym. Nie mog�a stale trzyma� dziewczynki przy sobie, a tym samym odnawia�a jej obawy, wiecznie przypominaj�ce o tym, co nie pozwala�o jej �y�. Aby zdrowo si� rozwija�, dziecko musi by� wolne i musi wiedzie�, �e jest wolne.

Stopniowo pozby�a si� boja�liwego sposobu bycia, wyprostowa�a si� i sama chodzi�a po farmie i bocznych drogach, a nawet do wioski. Tenar nie udziela�a jej ani s�owa przestrogi, nawet, kiedy musia�a si� od tego powstrzymywa�. Therru by� bezpieczna na farmie, bezpieczna w wiosce, nikt nie zamierza� jej zrani栗 to nale�a�o traktowa� jako rzecz nie ulegaj�c� w�tpliwo�ci. I rzeczywi�cie Tenar niezbyt cz�sto poddawa�a to w w�tpliwo��. Z ni� sam�, z Shandy i Clearbrookiem w pobli�u domu, z Sis i Tiffem na dole w ni�szym domu, z rodzin� Lark w ca�ej wiosce i ze s�odk� jesieni� Doliny �rodkowej�� jaka krzywda mog�a si� sta� dziecku?

Wystara�a si� r�wnie� o psa, kiedy us�ysza�a o takim, jakiego chcia�a: jednym z wielkich, szarych, kud�atych gontyjskich owczark�w.

Od czasu do czasu my�la�a jak kiedy�, w Re Albi: �Musz� uczy� to dziecko! Ogion tak powiedzia��. A jednak wydawa�o si�, �e dziecko nie nauczy�o si� niczego opr�cz pracy na farmie i opowie�ci�� wieczorami, kiedy te stawa�y si� kr�tsze i Tenar zacz�a siadywa� z Therru po kolacji przy kuchennym ogniu, tu� przed snem. By� mo�e Beech mia� racj� i Therru powinna zosta� wys�ana do czarownicy, �eby nauczy� si� tego, co wiedzia�y czarownice. To by�o lepsze ni� pos�anie jej na praktyk� do tkacza, jak zamierza�a uczyni� Tenar. Lecz nie a� tak dalece lepsze. Wci�� by�a niezbyt du�a i niewiele wiedzia�a jak na sw�j wiek, gdy� nie uczono jej niczego, zanim przyby�a na D�bow� Farm�. By�a niczym ma�e zwierz�tko, ledwo znaj�ce ludzk� mow� i nie posiadaj�ce �adnych ludzkich umiej�tno�ci. Uczy�a si� szybko i by�a o wiele bardziej pracowita od niesfornych dziewczynek i roze�mianych, leniwych ch�opc�w Lark. Umia�a sprz�ta�, podawa� do sto�u i prz���, troch� gotowa�, troch� szy�, dogl�da� drobiu, przyprowadza� krowy i wykonywa� doskona�� prac� w mleczami. Prawdziwa gospodarska dziewka�� nazwa� j� stary Tiff, odrobin� si� przypochlebiaj�c. Tenar widzia�a r�wnie�, jak ukradkiem uczyni� znak chroni�cy przed z�em, kiedy mija�a go Therru. Jak wi�kszo�� ludzi, Tiff s�dzi�, �e cz�owiek jest tym, co mu si� przydarza. Bogaty i silny musi posiada� cnoty; ten, kt�remu wyrz�dzono z�o, musi by� z�y i mo�e zosta� s�usznie ukarany.

W takim razie nie na wiele zda�oby si�, gdyby Therru zosta�a najprawdziwsz� gospodarsk� dziewk� na Goncie. Nawet dobrobyt nie pomniejszy�by widocznego pi�tna tego, co jej zrobiono. Beech my�la� o tym, by zosta�a czarownic� akceptuj�c to pi�tno i robi�c z niego u�ytek. Czy w�a�nie to mia� na my�li Ogion, gdy powiedzia�: �Nie Roke�; gdy powiedzia�: �B�d� si� jej l�ka�? Czy to by�o wszystko?

Pewnego dnia, kiedy przypadkiem zetkn�y si� na wiejskiej ulicy, Tenar zwr�ci�a si� do Ivy:

��Chc� ci zada� pewne pytanie, pani Ivy. W sprawie twego fachu. Wied�ma zmierzy�a j� jadowitym spojrzeniem.

��Mego fachu, czy�by? Tenar skin�a g�ow�.

��Chod�, zatem�� rzek�a Ivy wzruszywszy ramionami i poprowadzi�a j� uliczk� Mili Lane do swego ma�ego domu.

Nie by� on siedliskiem infamii i kurcz�t, jak dom Moss, lecz by� domem czarownicy: belki g�sto zawieszone susz�cymi si� zio�ami, ogie� zasypany szarym popio�em z jednym male�kim w�gielkiem mrugaj�cym jak czerwone oko, t�usty czarny kot z jednym bia�ym w�sem, �pi�cy na wysokiej p�ce, i wsz�dzie obfito�� ma�ych pude�ek, garnk�w, dzbank�w, tacek i zakorkowanych butelek, wszystko aromatyczne, cierpkie, s�odkie i dziwne.

��Co mog� dla ciebie zrobi�, pani Goho?�� zapyta�a oschle Ivy, kiedy znalaz�y si� w �rodku.

��Powiedz mi, z �aski swojej, czy my�lisz, �e moja wychowanka Therru, ma jaki� dar do twojej sztuki�� jak�� moc w sobie?

��Ona? Oczywi�cie�� odrzek�a wied�ma.

Rych�a i lekcewa��ca odpowied� nieco zbi�a Tenar z tropu.

��No c󿠗 odezwa�a siꠗ zdaje si�, �e Beech te� tak s�dzi�.

���lepy nietoperz w jaskini by to dostrzeg��� powiedzia�a Ivy.�� Czy to wszystko?

��Nie. Potrzebuj� twojej rady. Kiedy zadam pytanie, b�dziesz mog�a mi poda� cen� odpowiedzi. Zgoda?

��Zgoda.

��Czy powinnam odda� Therru do terminu na czarownic�, kiedy b�dzie troch� starsza?

Ivy milcza�a przez chwil�, decyduj�c si� na swoje honorarium, jak s�dzi�a Tenar. Zamiast tego odpowiedzia�a na pytanie.

��Nie wzi�abym jej�� rzek�a.

��Dlaczego?

��Ba�abym siꠗ odpar�a wied�ma, utkwiwszy nagle w Tenar dzikie spojrzenie.

��Ba�a? Czego?

��Jej! Czym ona jest?

��Dzieckiem. Dzieckiem, z kt�rym brutalnie post�piono!

��To nie wszystko, czym jest.

Mroczny gniew wst�pi� w Tenar i zapyta�a:

��Czy w takim razie uczennica wied�my musi by� dziewic�? Ivy wytrzeszczy�a na ni� oczy. Po chwili rzek�a:

��Nie to mia�am na my�li.

��A co mia�a� na my�li?

��Chc� powiedzie�, �e nie wiem, czym ona jest. Chc� powiedzie�, �e kiedy patrzy na mnie tym jednym widz�cym i jednym �lepym okiem, nie wiem, co widzi. Widz�, jak przechadzasz si� z ni�, jakby by�a pierwszym lepszym dzieckiem i my�l�: �Czym one s�?� Jak� si�� posiada ta kobieta, nie jest, bowiem wariatk�, �eby trzyma� za r�k� ogie�, �eby prz��� ni� tr�b� powietrzn�? M�wi�, pani, �e jako dziecko sama mieszka�a� z Dawnymi, Mrocznymi, Tymi, Kt�rzy S� Pod Stopami, i �e by�a� kr�low� i s�ug� tych mocy. Mo�e w�a�nie, dlatego nie boisz si� tej. Jak� ona jest moc�, nie wiem, nie m�wi�. Lecz wiem, �e to przekracza granice mojej wiedzy, czy Beecha, czy te� wszystkich czarownic i czarodziej�w, jakich kiedykolwiek zna�am! Udziel� ci rady, pani, za darmo. Oto ona: Strze� si�! Strze� si� jej w dniu, w kt�rym odnajdzie swoj� si��! To wszystko.

��Dzi�kuj� ci, pani Ivy�� odrzek�a Tenar z ceremonialno�ci� Kap�anki Grobowc�w Atuanu i wysz�a z ciep�ej izby aa s�aby, przenikliwy wiatr ko�ca jesieni.

Wci�� by�a rozgniewana. Nikt nie chcia� jej pom�c�� my�la�a. Wiedzia�a, �e to zadanie przekracza jej si�y, nie musieli jej tego m�wi栗 lecz �adne z nich nie chcia�o jej pom�c. Ogion umar�, stara Moss deklamowa�a, Ivy ostrzega�a, Beech trzyma� si� z dala, a Ged�� jedyny, kt�ry naprawd� m�g� pom�c�� Ged uciek�. Umkn�� jak zbity pies i nie przys�a� jej �adnego znaku ani wiadomo�ci, nigdy nie pomy�la� o niej czy o Therru, lecz tylko o swojej drogocennej ha�bie. To by�o jego dziecko, jego wychowanka. To by�o wszystko, o co dba�. Nigdy nie troszczy� si� o ni�, nie my�la� o niej, tylko o mocy�� jej mocy, swojej mocy, w jaki spos�b m�g� z niej korzysta�, w jaki spos�b m�g� wydoby� z niej wi�cej mocy. Sk�adaj�c z�amany Pier�cie�, tworz�c Run, os�dzaj�c kr�la na tronie. A kiedy straci� swoj� moc, wci�� by�a ona wszystkim, o czym potrafi� my�le�: �e zosta�a stracona, zgubiona, pozostawi�a go samemu sobie, jego ha�bie, jego pustce.

�Nie jeste� uczciwa��� rzek�a Goha do Tenar.

�Uczciwa!�� �achn�a si� Tenar.�� A czy on gra� uczciwie?�

'Tak�� odrzek�a Goha.�� Gra�. Albo pr�bowa�.�

�C�, zatem mo�e gra� uczciwie z kozami, kt�re wypasa; nic mnie to nie obchodzi��� odpar�a Tenar, mozolnie maszeruj�c w stron� domu, na wietrze i w pierwszym, rzadkim, zimnym deszczu.

��Mo�e dzi� w nocy spadnie �nieg�� powiedzia� dzier�awca Tlff, spotkawszy j� na drodze w�r�d ��k nad Kahed�.

���nieg tak wcze�nie? Mam nadziej�, �e nie.

I kiedy s�o�ce by�o ju� nisko, chwyci� mr�z: deszczowe ka�u�e i poid�a zaszkli�y si�, a potem pokry�y si� lodem; trzciny nad Kahed� znieruchomia�y; sam wiatr ucich� jakby zamarzni�ty, niezdolny do tego, aby si� poruszy�. Przy ogniu�� wonniejszym ni� ogie� Ivy, gdy� drzewo pochodzi�o ze starej jab�oni, kt�ra zosta�a �ci�ta w sadzie zesz�ej wiosny�� usiad�a Tenar i Therru, by prz��� i rozmawia� po kolacji.

��Opowiedz histori� o kocich duchach�� poprosi�a Therru swoim ochryp�ym g�osem, kiedy pu�ci�a w ruch ko�owrotek, aby uprz��� k��b ciemnej, jedwabistej koziej we�ny.

��To letnia historia. Therru zadar�a g�ow�.

��Zimowe historie powinny by� wielkimi historiami. Zim� uczysz si� Stworzenia Ea, tak aby� mog�a �piewa� j� na D�ugim Ta�cu, gdy przyjdzie lato. Zim� uczysz si� Zimowej Kol�dy i Czyn�w M�odego Kr�la, a na Festiwalu Powrotu S�o�ca, kiedy s�o�ce zwraca si� na p�noc, �eby sprowadzi� wiosn�, mo�esz je za�piewa�.

��Nie umiem �piewa栗 wyszepta�a dziewczynka. Tenar odwija�a uprzedzon� we�n� z k�dzieli i zwija�a j� w k��bek zgrabnymi i miarowymi ruchami r�k.

��Nie tylko g�os �piewa�� rzek�a.�� Umys� �piewa. Naj�adniejszy g�os na �wiecie na nic si� nie zda, je�li umys� nie zna pie�ni.�� Rozsup�a�a ostatni kawa�ek nici, kt�ry zosta� uprzedzony jako pierwszy.�� Posiadasz si��, Therru, a si�a, kt�ra jest nie�wiadoma, jest niebezpieczna.

��Jak ci, kt�rzy nie chcieli si� uczy栗 powiedzia�a Themi.�� Dzicy.�� Tenar nie wiedzia�a, co ma na my�li i rzuci�a jej pytaj�ce spojrzenie.�� Ci, kt�rzy zostali na zachodzie�� doda�a Therru.

��Aha�� smoki�� w pie�ni Kobiety z Kemay. Tak. W�a�nie. A wi�c:, od kt�rej zaczniemy�� jak wyspy zosta�y wyd�wigni�te z morza czy jak Kr�l Morred przegna� Czarne Okr�ty?

��Wyspy�� szepn�a Therru. Tenar mia�a raczej nadziej�, �e wybierze Czyny M�odego Kr�la, poniewa� widzia�a twarz Lebannena jako oblicze Morreda; jednak wyb�r dziecka by� s�uszny.

��Bardzo dobrze�� odrzek�a. Podnios�a wzrok na wielkie Ksi�gi Wiedzy Ogiona na p�ce nad kominkiem, dodaj�c sobie odwagi, �e gdyby zapomnia�a, mo�e znale�� tam s�owa; wci�gn�a powietrze i zacz�a.

Przed snem Therru dowiedzia�a si� o tym, jak Segoy wyd�wign�� z g��bin Czasu pierwsz� z wysp. Zamiast jej �piewa�, Tenar usiad�a na ��ku otuliwszy dziewczynk� ko�dr� i razem recytowa�y cicho pierwsz� strof� pie�ni Tworzenia. Tenar zanios�a ma�� lampk� oliwn� z powrotem do kuchni, ws�uchuj�c si� w absolutn� cisz�. Mr�z sku� �wiat, uwi�zi� go. Nie by�o wida� �adnej gwiazdy. Ciemno�� napiera�a na pojedyncze okno kuchni. Od kamiennych pod��g ci�gn�o ch�odem. Wr�ci�a do ognia, bo nie by�a jeszcze �pi�ca. Wznios�e s�owa pie�ni poruszy�y jej ducha, a od czasu rozmowy z Ivy wci�� jeszcze by�a rozgniewana i niespokojna. Wzi�a pogrzebacz, aby wznieci� ma�y p�omie� z polana znajduj�cego si� w g��bi kominka. Kiedy uderzy�a w polano, d�wi�k rozleg� si� echem na ty�ach domu.

Wyprostowa�a si� i stan�a nas�uchuj�c.

Znowu: ciche, st�umione, g�uche uderzenie�� przed domem. W okno mleczami?

Wci�� z pogrzebaczem w r�ku, Tenar przesz�a mroczn� sieni� do drzwi, kt�re wychodzi�y na ch�odni�. Za ch�odni� by�a mleczarnia. Dom zosta� zbudowany na niskim pag�rku i oba te pomieszczenia zag��bia�y si� na powr�t we wzg�rze, niczym piwnice. Ch�odnia mia�a tylko otwory wentylacyjne; mleczarnia mia�a drzwi i okno, niskie i szerokie jak okno w kuchni. Stoj�c przy drzwiach ch�odni Tenar s�ysza�a odg�osy wywa�ania tego okna i szepcz�ce m�skie g�osy.

Flint by� metodycznym gospodarzem. Wszystkie drzwi tego domu, opr�cz jednych, posiada�y po ka�dej stronie zasuw�, t�gi kawa� �eliwa umieszczony w prowadnicach. Wszystkie by�y utrzymane w czysto�ci i naoliwione; �adne nie by�y nigdy zamkni�te. Zasun�a rygiel w poprzek drzwi ch�odni. Bezg�o�nie w�lizn�� si� na miejsce, przylegaj�ce �ci�le do ci�kiej �elaznej szczeliny w o�cie�u. S�ysza�a, jak otwarto zewn�trzne drzwi mleczarni. Jeden z m�czyzn pomy�la� w ko�cu o tym, aby je sprawdzi�, zanim wy�amali okno i odkry�, �e nie by�y zamkni�te. Ponownie us�ysza�a szepty. P�niej zapad�a cisza, na tyle d�uga, �eby Tenar us�ysza�a bicie swego serca b�bni�ce jej w uszach tak g�o�no, �e przerazi�a si�, i� nie us�yszy spoza niego �adnego d�wi�ku. Czu�a, jak dr�� jej nogi i jak ch��d pod�ogi zakrada si� pod jej sp�dnic� niczym lodowata d�o�.

��Otwarte�� szepn�� obok niej m�ski g�os, a jej serce zabi�o bole�nie. Po�o�y�a d�o� na ryglu my�l�c, �e jest otwarty�� odemkn�a go, nie zamkn�a.�� Niemal przesun�a go z powrotem, kiedy us�ysza�a, �e drzwi pomi�dzy ch�odni� a mleczarni� skrzypi�, otwieraj�c si�. Zna�a ten zgrzyt g�rnego zawiasu. Zna�a r�wnie� g�os, kt�ry si� odezwa�.

��To jest spi�arnia�� powiedzia� Handy, a p�niej, kiedy drzwi, pod kt�rymi sta�a, za�omota�y o zasuw�, doda�:�� Te s� zamkni�te.

Ponownie za�omota�y. Cienki brzeszczot �wiat�a, jak ostrze no�a, �mign�� pomi�dzy drzwiami a o�cie�em. Dotkn�� jej piersi i kobieta cofn�a si�, jak gdyby j� skaleczy�. Drzwi zastuka�y jeszcze raz, lecz nieznacznie. By�y solidne, pewnie zawieszone na zawiasach i zasuwa by�a mocna.

Szeptali po drugiej stronie drzwi. Wiedzia�a, �e planowali obej�� dom i sprawdzi� drzwi frontowe. Pobieg�a do nich i zaryglowa�a je, chocia� nie by�a w pe�ni �wiadoma tego, co robi. Mo�e to by� koszmar senny. Mia�a kiedy� ten sen, �e pr�bowali dosta� si� do domu, �e wciskali cienkie no�e przez szpary w drzwiach. Drzwi�� czy by�y jakie� inne drzwi, przez kt�re mogliby si� dosta� do �rodka? Okna�� okiennice w sypialni. Jej oddech sta� si� tak kr�tki, �e my�la�a, i� nie dotrze do pokoju Therru, lecz by�a tam, zamkn�a na szybie ci�kie, drewniane okiennice. Zawiasy by�y sztywne i poruszy�y si� z trzaskiem. Teraz wiedzieli. Teraz nadchodzili. Przyjd� pod okno s�siedniej izby. B�d� tam, zanim zd��y zamkn�� okiennice. I byli. Ujrza�a twarze, plamy poruszaj�ce si� w mroku na zewn�trz, kiedy pr�bowa�a uwolni� lew� okiennic� ze skobla. Zaci�a si�. Nie mog�a jej poruszy�. Bia�a r�ka dotkn�a szyby, przyklejaj�c si� do niej.

��Jest tam.

��Wpu�� nas. Nie zrobimy ci krzywdy.

��Chcemy tylko z tob� porozmawia�.

��On chce tylko zobaczy� swoj� ma�� dziewczynk�.

Uwolni�a okiennic� i przyci�gn�a j� do okna. Gdyby jednak rozbili szyb�, mogliby otworzy� okiennic� jednym pchni�ciem. Jedyne zamkni�cie stanowi� haczyk, kt�ry wyskoczy�by z drewna, je�li u�yliby si�y.

��Wpu�� nas, a my ci� nie skrzywdzimy�� powiedzia� jeden z g�os�w.

S�ysza�a ich stopy na zamarzni�tej ziemi, skrzypi�ce w opad�ych li�ciach. Czy Therru si� przebudzi�a? �oskot zamykanych okiennic m�g� j� obudzi�, lecz nie wyda�a �adnego d�wi�ku. Tenar stan�a w drzwiach pomi�dzy swoj� izb� a sypialni� Therru. By�o ciemno i cicho. Ba�a si� dotkn�� dziewczynki i obudzi� j�. Musia�a zosta� z ni� w pokoju. Musia�a o ni� walczy�. Mia�a w r�ku pogrzebacz; gdzie go podzia�a? Od�o�y�a go, �eby zamkn�� okiennice. Nie mog�a go znale��. Szuka�a po omacku w mroku izby, kt�ra zdawa�a si� nie mie� �cian. Drzwi frontowe, kt�re prowadzi�y do kuchni, za�omota�y, wstrz�sane w swojej framudze. Gdyby mog�a znale�� pogrzebacz, pozosta�aby tu, walczy�aby z nimi.

��Tutaj!�� zawo�a� jeden z nich i kobieta wiedzia�a, co znalaz�. Spogl�da� na kuchenne okno, szerokie, z nie zamkni�tymi okiennicami.

Podesz�a�� bardzo wolno, po omacku�� do drzwi izby. Teraz by� to pok�j Therru. Kiedy� by�a to izba jej dzieci. Pok�j dziecinny. W�a�nie, dlatego po wewn�trznej stronie drzwi nie by�o zamka. �eby dzieci nie mog�y zamkn�� si� w �rodku i przestraszy� si�, gdyby rygiel si� zaci��.

Po przeciwnej stronie wzg�rza, za sadem, Ciearbrook i Shandy spali w swojej chacie. Gdyby zawo�a�a, mo�e us�ysza�aby Shandy. Gdyby otworzy�a okno sypialni i krzykn�a�� albo je�liby obudzi�a Therru i gdyby wyskoczy�y przez okno i przebieg�y przez sad�� lecz m�czy�ni byli tam, w�a�nie tam, i czekali. To by�o wi�cej, ni� mog�a znie��. Okowy mro�nego przera�enia, kt�re j� wi�za�y, p�k�y. W gniewie pobiega do kuchni, kt�ra w jej oczach by�a czerwonym �wiat�em, porwa�a z pnia d�ugi, ostry, rze�nicki n�, odsun�a zasuw� i stan�a w drzwiach.

��Chod�cie, zatem!�� krzykn�a.

Us�ysza�a wycie, chrapliwy oddech i zaraz potem, wrzask:�� Uwa�aj!�� Inny rykn��:�� Tutaj! Tutaj!

Potem zapad�a cisza.

�wiat�o z otwartych drzwi przemkn�o po czarnym lodzie ka�u�, zal�ni�o na czarnych ga��ziach d�b�w i na opad�ych, srebrnych li�ciach, a kiedy jej oczy przyzwyczai�y si� do ciemno�ci, ujrza�a, �e co� podpe�za do niej �cie�k�, jaka� ciemna bry�a podkrada si� do niej wydaj�c wysokie zawodz�ce �kanie. Czarna posta� podbieg�a i b�yskawicznie rzuci�a si� naprz�d, zab�ys�y d�ugie ostrza.

��Tenar!

��Zatrzymaj si� tam�� krzykn�a podnosz�c n�.

��Tenar! To ja�� Sok�, Krogulec!

��Zosta� tam�� powt�rzy�a.

Posta� stan�a nieruchomo obok czarnej masy le��cej na �cie�ce. Nik�e �wiat�o pada�o na korpus, twarz, wid�y o d�ugich z�bach, trzymane na sztorc niczym laska czarnoksi�nika.

��Czy to ty?�� zapyta�a.

Kl�cza� teraz przy ciemnym kszta�cie le��cym na �cie�ce.

��Chyba go zabi�em�� powiedzia�. Spojrza� przez rami�, wsta�. Nie by�o znaku obecno�ci innych m�czyzn.

��Gdzie oni s�?

��Uciekli. Podaj mi d�o�, Tenar.

W jednej d�oni trzyma�a n�. Drug� chwyci�a r�k� m�czyzny, kt�ry le�a� skulony na �cie�ce. Ged uj�� go pod rami� i przetaszczyli go przez pr�g, do domu. Le�a� na kamiennej pod�odze kuchni, a krew wyp�ywa�a z jego piersi i brzucha jak woda z dzbana. G�rna warga obna�a�a z�by i wida� by�o tylko bia�ka jego oczu.

��Zamknij drzwi�� powiedzia� Ged i Tenar wykona�a jego polecenie.

��P��tna s� w szafie�� rzek�a, a on przyni�s� prze�cierad�o i podar� je na banda�e. Obwi�za�a nimi brzuch i pier� m�czyzny, w kt�r� trzy z czterech z�b�w wide� wbi�y si� z ca�ej si�y, pozostawiaj�c trzy poszarpane �r�d�a krwi, kt�ra �cieka�a strugami, kiedy Ged podtrzymywa� tors m�czyzny tak, aby Tenar mog�a owin�� banda�e.

��Co ty tu robisz? Przyszed�e� z nimi?

��Tak. Ale oni o tym nie wiedzieli. To mniej wi�cej wszystko, co mo�esz zrobi�, Tenar.�� Opu�ci� cia�o m�czyzny i odchyli� si� oddychaj�c ci�ko i wycieraj�c twarz grzbietem zakrwawionej d�oni.

��Chyba go zabi�em�� powiedzia� znowu.

��Mo�liwe.�� Tenar przygl�da�a si�, jak jaskrawoczerwone plamy pokrywa�y powoli ci�kie p��tno, kt�re spowija�o szczup��, ow�osion� pier� i brzuch m�czyzny. Wsta�a i zako�ysa�a si�, bardzo kr�ci�o jej si� w g�owie.�� Usi�d� przy ogniu�� rzek�a.�� Musisz by� zmarzni�ty.

Nie wiedzia�a, w jaki spos�b pozna�a go w mroku na zewn�trz. By� mo�e po g�osie. Mia� na sobie gruby, pasterski, zimowy p�aszcz ze strzy�onej we�ny, obr�cony sk�rzan� stron� na wierzch, i wyci�gni�t�, zrobion� na drutach pastersk� czapk�; jego blad� twarz pokrywa�y bruzdy, w�osy by�y d�ugie i siwe. Pachnia� dymem drzewnym, mrozem i koz�. Mia� dreszcze, dr�a� na ca�ym ciele.

��Usi�d� przy ogniu�� powt�rzy�a.�� Do�� do niego drewna. Tak te� zrobi�. Tenar nape�ni�a kocio�ek i zawiesi�a go na jego �elaznym ramieniu nad ogniem.

Na jej sp�dnicy by�a krew, u�y�a wi�c resztek p��tna umoczonych w zimnej wodzie, by j� oczy�ci�. Poda�a �cierk� Gedowi, aby usun�� krew ze swoich d�oni.

��Co masz na my�li�� zapyta�a.�� Przyszed�e� z nimi, ale oni o tym nie wiedzieli?

��Schodzi�em. Z g�ry. Na drodze ze �r�de� Kahedy.�� M�wi� matowym g�osem, jakby zadyszany, a dr�enie sprawia�o, �e jego mowa by�a niewyra�na.�� Us�ysza�em za sob� ludzi i zszed�em na bok. Do lasu. Nie mia�em ochoty rozmawia�. Nie wiem. Co� w nich by�o. Ba�em si� ich.

Niecierpliwie skin�a g�ow� i usiad�a po drugiej stronie kominka, pochylaj�c si� do przodu, aby s�ucha�, z d�o�mi silnie zaci�ni�tymi na podo�ku. Wilgotna sp�dnica zi�bi�a jej nogi.

��Kiedy przechodzili obok, us�ysza�em, jak jeden z nich powiedzia�: �D�bowa Farma�. Wtedy poszed�em za nimi. Jeden z nich nie przestawa� m�wi�. O dziecku.

��Co m�wi�?

Milcza�. W ko�cu rzek�:

���e zamierzaj� odzyska�. Ukara� j�, powiedzia�. I odp�aci� ci pi�knym za nadobne. Za to, �e j� ukrad�a�, powiedzia�. Powiedzia���� Ged przerwa�.

���e mnie r�wnie� ukarze.

��Oni wszyscy m�wili. O, o tym.

��Ten nie jest Handym.�� Wskaza�a g�ow� w kierunku m�czyzny le��cego na pod�odze.�� Czy to�

��Powiedzia�, �e ona jest jego.�� Ged r�wnie� spojrza� na m�czyzn� i z powrotem na ogie�.�� On umiera. Powinni�my sprowadzi� pomoc.

��Nie umrze�� odpar�a Tenar.�� Rankiem p�jd� od Ivy. Inni s� ci�gle tam na zewn�trz. Ilu ich jest?

��Dw�ch.

��Jak umrze, to umrze, je�eli b�dzie �y�, b�dzie �y�. �adne z nas nie wychodzi.�� Zerwa�a si� na r�wne nogi w przyp�ywie strachu.�� Czy ty przynios�e� wid�y, Ged?

Wskaza� na nie. Cztery d�ugie z�by l�ni�y, oparte o �cian� przy drzwiach.

Ponownie usiad�a na zydlu przy kominku, lecz teraz ona dr�a�a, trz�s�a si� od st�p do g��w, jak wcze�niej on. Si�gn�� przez kominek, by dotkn�� jej r�ki.

��Ju� dobrze�� powiedzia�.

��Co b�dzie, je�li ci�gle s� tam, na zewn�trz?

��Uciekli.

��Mogli wr�ci�.

��Dw�ch przeciwko dwojgu? I my mamy wid�y. �ciszy�a g�os do szeptu i powiedzia�a z przera�eniem:

��Kosy s� w przybud�wce stodo�y. Potrz�sn�� g�ow�.

��Uciekli. Zobaczyli�� jego i ciebie w drzwiach.

��Co zrobili�cie?

��Zaatakowa� mnie. Wi�c i ja zaatakowa�em jego.

��Chodzi mi o to, co by�o wcze�niej. Na drodze.

��Zmarzli w czasie marszu. Zacz�o pada�, a oni zmarzli i zacz�li rozmawia� o przyj�ciu tutaj. Przedtem tylko ten jeden rozmawia� o dziecku i o tobie, o daniu� daniu nauczki��� Zasch�o mu w gardle.�� Chce mi si� pi栗 powiedzia�.

��Mnie te�. Woda si� jeszcze nie gotuje. M�w dalej. Odetchn�� i spr�bowa� opowiedzie� spoi�cie swoj� histori�.

��Pozostali dwaj niewiele go s�uchali. By� mo�e s�yszeli to wszystko wcze�niej. �pieszyli si�. �eby dotrze� do Yalmouth. Jak gdyby uciekali przed kim�. Umykali. Ale zrobi�o si� zimno, a on wci�� m�wi� o D�bowej Farmie i ten w czapce powiedzia�: �A wi�c czemu� by nie p�j�� tam po prostu i nie sp�dzi� nocy z��

��Z wdow�, tak?

Ged ukry� twarz w d�oniach. Czeka�a.

Poprawi� polana w kominku i kontynuowa� spokojnie.

��P�niej zgubi�em ich na chwil�. Droga wesz�a w dolin�, nie mog�em, wi�c pod��a� wzd�u� traktu, lasem, tu� za nimi. Musia�em zej�� na bok, przez pola, trzymaj�c si� z dala od ich wzroku. Nie znam tego kraju, tylko drogi. Ba�em si�, �e je�li przetn� pola, zgubi� si�, nie trafi� do domu. I �ciemnia�o si�. Pomy�la�em, �e przegapi�em dom, min��em go. Wr�ci�em na trakt i prawie wpad�em na nich�� tam na zakr�cie. Widzieli mijaj�cego ich starca. Zdecydowali si� zaczeka�, a� si� �ciemni i b�d� pewni, �e nikt inny nie przyjdzie. Czekali w stodole. Ja zosta�em na zewn�trz. Zaledwie przez �cian� od nich.

��Musia�e� zmarzn�栗 rzek�a Tenar g�ucho.

��By�o zimno.�� Wyci�gn�� r�ce do ognia, jak gdyby my�l o tym ponownie przej�a go ch�odem.�� Znalaz�em wid�y przy drzwiach przybud�wki. Kiedy wyszli, udali si� na ty�y domu. Mog�em wtedy podej�� do frontowych drzwi, �eby ci� ostrzec�� oto, co powinienem by� zrobi�, lecz wszystkim, o czym potrafi�em my�le�, by�o to, aby ich zaskoczy�. My�la�em, �e to moja jedyna przewaga, szansa� My�la�em, �e dom b�dzie zamkni�ty i b�d� musieli si� w�ama�. Ale p�niej us�ysza�em, jak wchodz� do �rodka, tam z ty�u. Wszed�em za nimi do mleczarni. Ledwo si� wydosta�em, kiedy podeszli do zamkni�tych drzwi.�� Za�mia� si� niepewnie.�� Przeszli tu� obok mnie w ciemno�ci. Mog�em im podstawi� nog� Jeden z nich mia� krzemie� i krzesiwo, spali� troch� hubki, kiedy chcieli zobaczy� zamek. Wyszli przed dom. S�ysza�em, jak zamykasz okiennice; wiedzia�em, �e ich us�ysza�a�. Rozmawiali o rozbiciu okna, przy kt�rym ci� zobaczyli. Potem ten w czapce dostrzeg� okno�� to okno��� Kiwn�� g�ow� w stron� kuchennego okna, z jego szerokim wewn�trznym parapetem.�� Powiedzia�: �Dajcie mi kamie�, wywal� je�, a oni podeszli tam, gdzie by� i mieli w�a�nie podsadzi� go na parapet. Zawy�em, wi�c i on upad�, a jeden z nich�� ten�� rzuci� si� biegiem prosto na mnie.

��Ach, ach�� chwyta� powietrze m�czyzna le��cy na pod�odze, jak gdyby opowiada� histori� Geda za niego. Ged wsta� i pochyli� si� nad nim.

��On chyba umiera.

��Nie, nie umiera�� odrzek�a Tenar. Nie mog�a ca�kowicie powstrzyma� dygotania, lecz by�o to teraz tylko wewn�trzne dr�enie. Kocio�ek szumia�. Zrobi�a dzbanek herbaty i po�o�y�a d�onie na grubych, glinianych �ciankach imbryka. Nape�ni�a dwa kubki, potem trzeci, do kt�rego dola�a troch� zimnej wody.�� Jest za gor�ca do picia�� powiedzia�a Gedowi�� potrzymaj j� najpierw chwil�. Zobacz�, czy to w niego wejdzie.�� Usiad�a na pod�odze obok g�owy m�czyzny, podnios�a j� na jednej r�ce, przy�o�y�a kubek ostudzonej herbaty do jego ust, wepchn�a kraw�d� naczynia mi�dzy obna�one z�by. Ciep�y p�yn wp�yn�� mu do ust. Prze�kn��. Nie umrze�� stwierdzi�a.�� Pod�oga jest jak l�d. Pom� mi go przenie�� bli�ej ognia.

Ged zabra� si� do zdejmowania pledu z �awy, kt�ra bieg�a wzd�u� �ciany pomi�dzy kominkiem a sieni�.

��Nie bierz tego, to dobry kawa�ek roboty tkackiej�� powstrzyma�a go Tenar, posz�a do ust�pu i przynios�a stamt�d znoszony wojskowy p�aszcz, kt�ry roz�cieli�a jako pos�anie dla m�czyzny.

Wci�gn�li na� bezw�adne cia�o i otulili je nim. Przemoczone, czerwone plamy na banda�ach nie powi�ksza�y si� ju�. Tenar podnios�a si� i stan�a bez ruchu.

��Therru�� powiedzia�a.

Ged rozejrza� si� doko�a, lecz nie by�o tam dziecka. Tenar po�piesznie wysz�a z izby.

Pok�j dziecinny, pok�j dziecka, by� ca�kowicie ciemny i cichy. Po omacku znalaz�a drog� do ��ka i po�o�y�a r�k� na ciep�ym zagi�ciu koca ponad ramieniem Therru.

��Therru?

Dziecko oddycha�o spokojnie. Nie obudzi�o si�. Tenar czu�a ciep�o jej cia�a niczym promieniowanie w zimnej izbie.

Wychodz�c przesun�a d�oni� po komodzie i dotkn�a zimnego metalu: pogrzebacz, kt�ry po�o�y�a, kiedy zamyka�a okiennice. Zanios�a go z powrotem do kuchni, przekroczy�a cia�o m�czyzny i zawiesi�a pogrzebacz na haczyku na kominku. Stan�a spogl�daj�c w d� na ogie�.

��Nie mog�am nic zrobi栗 odezwa�a si�.�� Co powinnam by�a uczyni�? Uciec�� od razu�� krzycze� i pobiec do Clearbrooka i Shandy. Nie mieliby czasu, �eby skrzywdzi� Themi.

��Oni byliby w domu z ni�, a ty na zewn�trz, ze starym m�czyzn� i kobiet�. Albo mogli zabra� j� i uciec. Zrobi�a�, co mog�a�. To, co uczyni�a�, by�o w�a�ciwe. Zrobione we w�a�ciwym momencie. �wiat�o z domu, ty wychodz�ca z no�em i ja tam�� widzieli wtedy wid�y�� i jego na ziemi. Wi�c uciekli.

��Ci, co mogli�� rzek�a Tenar. Odwr�ci�a si� i szturchn�a nieco nog� m�czyzny czubkiem buta, jak gdyby by� obiektem, kt�rego by�a troch� ciekawa, a kt�ry wzbudza� w niej troch� wstr�t, jak martwa �mija.

��Ty zrobi�e� w�a�ciw� rzecz�� powiedzia�a.

��My�l�, �e nawet ich nie widzia�. Wbieg� prosto na nie. To by�o jak��� Nie powiedzia�, jakie to by�o. Powiedzia�:�� Wypij swoj� herbat�.�� I dola� sobie z dzbanka stoj�cego na ceg�ach paleniska.�� Jest dobra. Usi�d��� rzek�, a ona zrobi�a to.

��Kiedy by�em ch�opcem�� odezwa� si� po pewnym czasie�� Kargowie najechali moj� wie�. Mieli piki�� d�ugie, z pi�rami przywi�zanymi do drzewca�

Skin�a g�ow�.

��Wojownicy Boskich Braci�� rzek�a.

��Uczyni�em� czar mg�y. �eby ich zdezorientowa�. Ale przyszli� Kilku z nich. Widzia�em, jak jeden wbieg� prosto na wid�y�� jak ten. Tylko przesz�y przez niego na wylot Poni�ej pasa.

��Ty ugodzi�e� w �ebro�� powiedzia�a Tenar. Kiwn�� g�ow�.

��To by� jedyny b��d, jaki zrobi�e��� doda�a. Teraz ona szcz�ka�a z�bami. Wypi�a herbat�.�� Ged�� rzek�a�� co b�dzie, je�li oni wr�c�?

��Nie wr�c�.

��Mogliby podpali� dom.

��Ten dom?�� Rozejrza� si� po kamiennych �cianach.

��Stodo��.

��Oni nie wr�c��� odpar� uparcie.

��Nie.

Ostro�nie trzymali kubki, grzej�c na nich d�onie.

��Przespa�a to.

��Dobrze zrobi�a.

��Ale zobaczy go� tutaj� rano� Spojrzeli na siebie.

��Gdybym go zabi��� gdyby umar�!�� rzek� Ged z w�ciek�o�ci�.�� M�g�bym go wywlec i pogrzeba�.

��Zr�b to.

Potrz�sn�� tylko gniewnie g�ow�.

��Co to za r�nica, dlaczego, dlaczego nie mo�emy tego zrobi�!�� zapyta�a Tenar.

��Nie wiem.

��Skoro tylko si� przeja�ni�

��Wynios� go z domu. Taczki. Starzec mo�e mi pom�c.

��Nie mo�e ju� niczego d�wiga�. Ja ci pomog�.

��Zawioz� go do wioski. Jest tam jaki� uzdrawiacz?

��Czarownica, Ivy.

Poczu�a si� nagle bezgranicznie zm�czona. Ledwie mog�a utrzyma� kubek w d�oni.

��Jest wi�cej herbaty�� powiedzia�a ze zdr�twia�ym j�zykiem.

Nala� sobie jeszcze jeden kubek.

Ogie� ta�czy� przed jej oczami. P�omienie pl�sa�y, strzela�y w g�r�, opada�y, rozja�nia�y si� znowu kontrastuj�c z zakopconym kamieniem, bladym niebem, otch�aniami wieczoru, g��biami powietrza i �wiat�a ponad �wiatem. ��te, pomara�czowe, pomara�czowo-czerwone p�omienie, czerwone j�zyki ognia, ogniste j�zyki, s�owa, kt�rych nie mog�a wypowiedzie�.

��Tenar.

��Nazywamy t� gwiazd� Tehanu�� odezwa�a si�.

��Tenar, moja droga. Chod�. Chod� ze mn�.

Nie byli przy ogniu. Byli w ciemno�ci�� w mrocznej sieni. W ciemnym korytarzu. Byli tam wcze�niej, prowadzili si� nawzajem, pod��ali za sob� nawzajem, w mroku pod ziemi�.

��Oto droga�� powiedzia�a.

Budzi�a si�, nie chc�c si� obudzi�. Nik�a szaro�� prze�wieca�a przez w�skie szpary w okiennicach. Dlaczego okiennice by�y zamkni�te? Po�piesznie wsta�a i przesz�a sieni� do kuchni. Nikt nie siedzia� przy ogniu, nikt nie le�a� na pod�odze. Nie by�o ani �ladu po kimkolwiek, czymkolwiek. Poza imbrykiem i trzema kubkami na stole.

Therru wsta�a o wschodzie s�o�ca i, jak co dzie�, zjad�y �niadanie. Sprz�taj�c ze sto�u, dziewczynka zapyta�a:�� Co si� sta�o?�� Unios�a r�g mokrego p��tna z balii stoj�cej w spi�arni. Woda w balii by�a zm�tnia�a od br�zowej czerwieni.

��Och, m�j okres nadszed� wcze�nie�� odrzek�a Tenar, wstrz��ni�ta swoim k�amstwem.

Therru sta�a przez moment bez ruchu, z rozszerzonymi nozdrzami i nieruchom� g�ow�, niczym w�sz�ce zwierz�. Potem wrzuci�a p��tno z powrotem do wody i wysz�a nakarmi� kurcz�ta.

Tenar czu�a si� chora, �ama�o j� w ko�ciach. Wci�� by�o zimno, pozostawa�a, wi�c pod dachem najd�u�ej, jak mog�a. Pr�bowa�a zatrzyma� Therru w domu, lecz kiedy przy przenikliwym wietrze wysz�o s�o�ce, Therru zapragn�a wybiec na dw�r.

��Zosta� z Shandy w sadzie�� poleci�a Tenar.

Therru wysz�a nie m�wi�c ani s�owa.

Zniszczenie mi�ni i gruba blizna usztywni�y poparzon� i zdeformowan� stron� twarzy dziewczynki, lecz kiedy blizny zestarza�y si�, a Tenar po latach pr�b nauczy�a si� nie odwraca� wzroku od jej szpetoty, ale dostrzega� j� jako twarz, zauwa�y�a, �e posiada ona swoj� w�asn� mimik�. Kiedy Therru by�a przestraszona, spalona i ociemnia�a strona �zamyka�a siꔠ� jak my�la�a Tenar�� �ci�gaj�c si�, t�ej�c� Kiedy by�a podniecona lub przej�ta, nawet �lepy oczod� zdawa� si� spogl�da�, a blizny czerwienia�y i by�y gor�ce w dotyku. Teraz, kiedy wychodzi�a, wygl�da�a przedziwnie, jak gdyby jej twarz wcale nie by�a ludzka; zwierz�, jakie� niezwyk�e, dzikie stworzenie o zrogowacia�ej sk�rze, z jednym b�yszcz�cym okiem, milcz�ce, p�ochliwe.

Tenar wiedzia�a, �e skoro po raz pierwszy j� ok�ama�a, Therru po raz pierwszy zamierza�a nie by� jej pos�uszn�. Po raz pierwszy, lecz nie ostatni.

Z ci�kim westchnieniem usiad�a przy kominku i przez chwil� oddawa�a si� bezczynno�ci.

Pukanie do drzwi: Clearbrook i Ged�� nie, musi nazywa� go Soko�em�� Sok� stoj�cy na progu. Stary Clearbrook by� przepe�niony ch�ci� rozmowy i poczuciem wa�no�ci. Ged�� ponury, cichy i pot�ny w swoim oblepionym brudem p�aszczu z owczej sk�ry.

��Wejd�cie�� powiedzia�a.�� Napijcie si� herbaty. Co s�ycha�?

��Pr�bowali uciec do Yalmouth, ale ludzie z Kahedanan, urz�dnicy miejscy, znale�li ich w szopie Cherry'ego�� oznajmi� Clearbrook wymachuj�c pi�ci�.

��Uciek�?�� Ogarn�o j� przera�enie.

��Pozostali dwaj�� odrzek� Ged.�� Nie on.

��Widzisz, znale�li cia�o w starych jatkach na Okr�g�ym Wzg�rzu, ca�e porozbijane na kawa�ki, tam na g�rze w starych jatkach, ko�o Kahedanan, wi�c dziesi�ciu, dwunastu z nich z miejsca mianowa�o si� urz�dnikami i wyruszy�o za nimi w po�cig. Zesz�ej nocy trwa�y poszukiwania po wszystkich wsiach, a dzisiejszego ranka, przed samym �witem, znale�li ich ukrytych w szopie Cherry'ego. Byli na p� zamarzni�ci.

��Zatem on nie �yje?�� zapyta�a zdezorientowana.

Ged wy�uska� si� z ci�kiego p�aszcza i siedzia� teraz przy drzwiach na krze�le o trzcinowym siedzeniu, rozwi�zuj�c sk�rzane getry.

��On �yje�� powiedzia� swoim spokojnym g�osem.�� Jest u Ivy. Zawioz�em go dzi� rano fur� do gnoju. Przed �witem na trakcie byli ludzie �cigaj�cy ca�� ich tr�jk�. Zabili kobiet� na wzg�rzach.

��Jak� kobiet�?�� wyszepta�a Tenar.

Spojrza�a Gedowi w oczy. Nieznacznie skin�� g�ow�.

Clearbrook chcia� sam opowiedzie� histori� i m�wi� dalej, g�o�no:

��Gada�em z niekt�rymi lud�mi stamt�d i powiedzieli mi, �e ca�a czw�rka w��czy�a si� w pobli�u Kahedanan, a kobieta przychodzi�a do miasteczka na �ebry, ca�a pobita i z oparzeniami i siniakami na ca�ym ciele. To ci m�czy�ni j� posy�ali, widzisz, �eby tak �ebra�a i potem wraca�a do nich, a ludziom m�wi�a, �e jak wr�ci z niczym, zbij� j� jeszcze bardziej, odpowiadali, wi�c:, po co wraca�? Ale m�wi�a, �e gdyby nie wr�ci�a, przyszliby po ni�, widzisz, i zawsze z nimi odchodzi�a. Lecz potem w ko�cu posun�li si� za daleko i zat�ukli j� na �mier�. Zostawili jej cia�o w starych jatkach, tam gdzie zosta�o jeszcze troch� smrodu, wiesz, mo�e my�leli, �e ukryj� to, co zrobili. P�niej odeszli, tu na d�, w�a�nie zesz�ej nocy. Dlaczego nie krzycza�a� ani nie wzywa�a� pomocy zesz�ego wieczora, Goha? Sok� m�wi, �e byli tutaj, zakradali si� w pobli�e domu, kiedy na nich natrafi�. Na pewno bym us�ysza� albo Shandy, ma lepszy s�uch ode mnie. M�wi�a� jej ju�? Tenar potrz�sn�a g�ow�.

��P�jd� jej powiedzie栗 rzek� starzec, zachwycony, �e b�dzie pierwszy z wiadomo�ci�, i pocz�apa� przez podw�rze. Zawr�ci� w p�l drogi.�� Nie pomy�la�bym nigdy, �e jeste� zdatny do wide�!�� krzykn�� do Geda, klepn�� si� w udo ze �miechem i poszed� dalej.

Ged wy�lizn�� si� z ci�kich getr�w, zdj�� zab�ocone buty, postawi� je na progu i w po�czochach podszed� do ognia. We�niane spodnie, kaftan i koszula�� gontyjski pasterz o sprytnym obliczu, jastrz�bim nosie i czystych, ciemnych oczach.

��Zaraz b�d� tu ludzie�� odezwa� si�.�� Przyjd�, �eby opowiedzie� ci o tym wszystkim i jeszcze raz us�ysze�, co si� tu sta�o. Tych dw�ch, kt�rzy uciekli, trzymaj� teraz zamkni�tych w pustej piwnicy i pilnuje ich pi�tnastu czy dwudziestu ludzi, a dwudziestu czy trzydziestu ch�opc�w pr�buje na nich zerkn�慠� Ziewn��, potrz�sn�� ramionami i r�koma, by je rozlu�ni� i spojrzawszy na Tenar zapyta�, czy mo�e usi��� przy ogniu.

Gestem wskaza�a na zydel przy kominku.

��Musisz by� zm�czony�� szepn�a.

��Spa�em troch�, tutaj, zesz�ej nocy. Nie mog�em oprze� si� senno�ci.�� Zn�w ziewn��. Podni�s� na ni� wzrok sprawdzaj�c, jak si� czuje.

��To by�a matka Therru�� rzek�a. Jej g�os nie wzni�s� si� ponad szept.

Skin�� g�ow�. Siedzia� przechylaj�c si� nieco do przodu, opar�szy r�ce na kolanach, jak czyni� to Flint, wpatruj�c si� w ogie�. Byli bardzo podobni i kra�cowo odmienni, tak r�ni jak zakopany kamie� i szybuj�cy ptak. Bola�o j� serce, bola�y j� ko�ci, a jej umys� rozdarty by� pomi�dzy z�ym przeczuciem, �alem, pami�tnym strachem i k�opotliw� lekko�ci�.

��Czarownica ma naszego cz�owieka�� powiedzia�.�� Zwi�zanego, na wypadek, gdyby poczu� si� zdrowszy. Dziury w nim zapcha�a paj�czyn� i zakl�ciami tamuj�cymi up�yw krwi. M�wi, �e b�dzie �y�, �eby wisie�.

��Wisie�.

��To zale�y od S�d�w Kr�lewskich, teraz, gdy znowu si� zbieraj�. Zostanie powieszony albo zes�any do niewolniczej pracy. Potrz�sn�a g�ow� marszcz�c brwi.

��Nie pozwoli�aby� mu odej�� tak po prostu, Tenar�� powiedzia� �agodnie, przygl�daj�c si� jej.

��Nie.

��Musz� zosta� ukarani�� rzek�, wci�� j� obserwuj�c.

��Ukarani. To on tak powiedzia�. Ukara� dziecko. Jest z�e. Musi zosta� ukarane. Ukara� mnie za to, �e je wzi�am. Za to, �e jestem��� M�wi�a z wysi�kiem.�� Nie chc� kary! To nie powinno si� by�o zdarzy�! Szkoda, �e go nie zabi�e�!

��Robi�em, co w mojej mocy�� odpar� Ged.

Po d�u�szej chwili roze�mia�a si� dr��cym g�osem.

��Oczywi�cie.

��Pomy�l, jakie to by�oby �atwe�� powiedzia�, ponownie zagl�daj�c w w�gle�� kiedy by�em czarnoksi�nikiem. M�g�bym rzuci� na nich zakl�cie zwi�zuj�ce, tam na drodze, zanim by si� zorientowali. M�g�bym zaprowadzi� ich prosto do Yalmouth, jak stado owiec. Albo zesz�ej nocy, tutaj, pomy�l o fajerwerkach, jakie m�g�bym wystrzeli�! Nie wiedzieliby nawet, co ich ugodzi�o.

��I tak nie wiedz��� odrzek�a.

Spojrza� na ni�. W jego oku dostrzeg�a ledwo widoczny, niepowstrzymany b�ysk triumfu.

��Nie�� powiedzia�.�� Nie wiedz�.

��Zdatny do wide��� mrukn�a. Ziewn�} szeroko.

��Czemu nie wejdziesz i nie prze�pisz si� troch�? Chyba, �e chcesz zabawi� towarzystwo. Widz�, �e nadchodz� Lark i Daisy z kilkorgiem dzieci.�� Wsta�a, aby wyjrze� przez okno.

��Zrobi� tak�� odrzek� i wymkn�� si�.

Lark i jej m��, Daisy�� �ona kowala i inni znajomi z wioski przychodzili przez ca�y dzie� opowiada� i dowiadywa� si� wszystkiego, tak jak zapowiedzia� Ged. Tenar stwierdzi�a, �e ich towarzystwo tchnie w ni� nowe �ycie, odrywa j� od sta�ej obecno�ci przera�enia ubieg�ej nocy, a� mog�a zacz�� wspomina� to jako co�, co si� zdarzy�o, a nie co�, co si� dzia�o, co musi si� jej zawsze przytrafia�.

Therru r�wnie� musia�a nauczy� si� to robi�, pomy�la�a, lecz nie z jedn� noc��� ze swoim �yciem.

Kiedy inni odeszli, zwr�ci�a si� do Lark:

��Jestem na siebie w�ciek�a za to, �e by�am taka g�upia.

��Przecie� ci m�wi�am, �eby� dobrze zamyka�a drzwi.

��Nie� A mo�e� To w�a�nie to.

��Wiem�� rzek�a Lark.

��Ale chodzi�o mi o to, �e kiedy tu byli�� mog�am wybiec i sprowadzi� Shandy i Clearbrooka�� mo�e mog�am zabra� Therru. Mog�am te� p�j�� do przybud�wki i sama wzi�� wid�y. Albo no�yce do jab�oni. Maj� siedem st�p d�ugo�ci i ostrze jak brzytwa. Czemu tego nie zrobi�am? Dlaczego nie zrobi�am czegokolwiek? Czemu po prostu si� zamkn�am�� cho� nie warto by�o pr�bowa�? Gdyby jego�� gdyby Soko�a tam nie by�o� Wszystkim, co zrobi�am, by�o uwi�zienie siebie i Therru w pu�apce. W ko�cu podesz�am do drzwi z rze�nickim no�em i wrzasn�am na nich. By�am na wp� oszala�a. Lecz to by ich nie odstraszy�o.

��Nie wiem�� odrzek�a Lark.�� To by�o szalone, ale mo�e� Nie wiem. Co mog�a� zrobi� poza zamkni�ciem drzwi? To jest tak, jak gdyby�my przez ca�e nasze �ycie zamyka�y drzwi. To dom, w kt�rym mieszkamy.

Spojrza�y doko�a na kamienne �ciany, kamienne pod�ogi, kamienny kominek, nas�onecznione okno kuchni D�bowej Farmy, domu Rolnika Flinta.

��Ta dziewczyna, ta kobieta, kt�r� zamordowali�� zacz�a Lark, spojrzawszy przenikliwie na Tenar.�� To by�a ta sama. Tenar skin�a g�ow�.

��Jeden z nich powiedzia�, �e by�a w ci��y. W czwartym albo pi�tym miesi�cu. Obie milcza�y.

��Z�apana w pu�apkꠗ odezwa�a si� Tenar. Lark wyprostowa�a si� i siedzia�a tak, z d�o�mi wspartymi na t�gich udach, ze znieruchomia�ym, przystojnym obliczem.

��Strach�� powiedzia�a.�� Czego tak si� boimy? Dlaczego pozwalamy im m�wi� nam, �e si� boimy? Czego oni si� boj�?�� Podnios�a po�czoch�, kt�r� cerowa�a, obr�ci�a j� w d�oniach, chwil� milcza�a, w ko�cu rzek�a:�� Po co oni si� nas boj�?

Tenar prz�d�a i nie odpowiada�a.

Do izby wbieg�a Therru i Lark powita�a j�:

��Oto i moje kochanie! Chod�, u�ci�nij mnie, moja kochana dziewczyneczko!

Therru przytuli�a si� do niej po�piesznie.

��Co to za ludzi z�apano?�� zapyta�a swoim chrapliwym, bezbarwnym g�osem, spogl�daj�c to na Lark, to na Tenar. Tenar zatrzyma�a ko�owrotek. Przem�wi�a powoli.

��Jednym by� Handy. Jednym by� m�czyzna imieniem Shag. Ten, kt�ry by� ranny, nazywa si� Hake.�� Nie spuszcza�a wzroku z twarzy Therru. Ujrza�a ogie�, czerwieniej�c� blizn�.�� Zdaje si�, �e kobieta, kt�r� zabili, nazywa�a si� Senny.

��Senini�� szepn�o dziecko. Tenar skin�a g�ow�.

��Zabili j� na �mier�? Ponownie skin�a g�ow�.

��Tadpole m�wi, �e byli tutaj. Jeszcze raz skin�a g�ow�.

Dziewczynka rozejrza�a si� po izbie, tak jak uczyni�y to kobiety; lecz jej spojrzenie by�o zupe�nie niewidz�ce, nie dostrzega�a �cian.

��Zabijecie ich?

��Mog� by� powieszeni.

��Na �mier�?

��Tak.

Therru kiwn�a g�ow�, niemal oboj�tnie. Znowu wysz�a z izby, do��czaj�c do dzieci Lark przy obudowie studni.

Dwie kobiety nic nie m�wi�y. Prz�d�y i cerowa�y, w milczeniu, przy ogniu w domu Flinta.

Po d�ugim czasie Lark zapyta�a:

��Co si� sta�o z twoim go�ciem, pasterzem, kt�ry przyszed� tu za nimi? M�wi�a�, �e nazywa si� Sok�?

���pi tam�� odrzek�a Tenar wskazuj�c g�ow� na ty� domu.

��Aha�� mrukn�a Lark. Ko�owrotek warkota�.

��Zna�am go wcze�niej.

��Aha.w Re Albi, tak?

Tenar skin�a g�ow�. Ko�owrotek warkota�.

���eby �ledzi� tych trzech i zmierzy� si� z nimi w ciemno�ci z wid�ami, to wymaga�o troch� odwagi. Nie jest m�odzie�cem, prawda?

��Nie.�� Po chwili ci�gn�a dalej:�� By� chory i potrzebowa� pracy. Pos�a�am go, wi�c za g�r�, z wiadomo�ci� dla Clearbrooka, �eby go tu zatrudni�. Ale Clearbrook my�li, �e mo�e jeszcze robi� wszystko sam, wi�c wys�a� go nad �r�d�a do letniego wypasu. Wraca� stamt�d.

��Wobec tego pewnie go tu zatrzymasz?

��Je�eli b�dzie chcia��� odrzek�a Tenar.

Jeszcze jedna grupa przyby�a z wioski na D�bow� Farm�, by wys�ucha� opowie�ci Gohy i opowiedzie� jej o swoim udziale w pojmaniu morderc�w, obejrze� wid�y, por�wna� ich cztery d�ugie z�by z trzema krwawymi plamami na banda�ach cz�owieka imieniem Hake i przedyskutowa� to wszystko raz jeszcze. Tenar cieszy�a si� z nadej�cia wieczoru, zawo�a�a Therru do domu i zamkn�a drzwi.

Podnios�a r�k�, by zamkn�� je na zasuw�. Opu�ci�a d�o� i zmusi�a si�, �eby odwr�ci� si� od nich i pozostawi� je nie zabezpieczone.

��W twoim pokoju jest Krogulec�� poinformowa�a j� Therru, przynosz�c do kuchni jajka z ch�odni.

��Zamierza�am ci powiedzie�, �e jest tutaj. Przepraszam.

��Znam go�� odpar�a Therru myj�c w spi�arni twarz i d�onie. I kiedy wszed� Ged, z ci�kimi powiekami i rozczochrany, podesz�a prosto do niego i unios�a ramiona.

��Therru�� powiedzia�, podni�s� j� i obj��. Przylgn�a do niego na kr�tko, po czym wyrwa�a si� na wolno��.

��Znam pocz�tkow� cz�� Stworzenia�� zwr�ci�a si� do niego.

��Za�piewasz mi j�?�� Ponownie pytaj�c Tenar wzrokiem o pozwolenie, usiad� na swym miejscu przy kominku.

��Mog� j� tylko powiedzie�.

Skin�� g�ow� i czeka�, z do�� surowym wyrazem twarzy. Dziecko wyrecytowa�o:

G�os dziecka przypomina� d�wi�k, jaki daje metal przeci�gni�ty po szkle, szelest suchych li�ci, syk p�on�cego ognia. Dosz�a do ko�ca pierwszej strofy:

W�wczas z piany wynurzy�a si� jasna Za.

Ged skin�� g�ow� na znak zwi�z�ej, stanowczej aprobaty.

��Dobrze�� pochwali�.

��Wczoraj wieczorem�� powiedzia�a Tenar.�� Nauczy�a si� jej wczoraj wieczorem. Wydaje si�, jakby to by�o rok temu.

��Mog� nauczy� si� wi�cej�� rzek�a Therru.

��Nauczysz siꠗ odpowiedzia� jej Ged.

��Teraz prosz� sko�czy� sprz�tanie�� wtr�ci�a Tenar i dziecko us�ucha�o.

��Co mam robi�?�� zapyta� Ged. Tenar zawaha�a si�, spogl�daj�c na niego.

��Trzeba nape�ni� i podgrza� kocio�ek. Skin�� g�ow� i zani�s� kocio�ek do pompy. Przygotowali i zjedli kolacj�, a potem uprz�tn�li ze sto�u.

��Powiedz jeszcze raz Tworzenie tak daleko, jak umiesz�� powiedzia� Ged do Therru, siedz�c przy kominku�� i b�dziemy kontynuowa� od tego miejsca.

Wyrecytowa�a drug� strof� raz z nim, raz z Tenar, a raz sama.

��Do ��ka�� przynagli�a Tenar.

��Nie opowiedzia�a� Krogulcowi o kr�lu.

��Ty mu opowiedz�� rzek�a Tenar, rozbawiona tym pretekstem do zw�oki.

Therru zwr�ci�a si� do Geda. Jej twarz, pokryta bliznami i nienaruszona, widz�ca i �lepa, by�a przej�ta, gorej�ca.

��Kr�l przyby� statkiem. Mia� miecz. Da� mi ko�cianego delfina. Jego okr�t frun��, aleja by�am chora, bo dotkn�� mnie Handy. Lecz kr�l dotkn�� mnie tam i znak odszed�.�� Pokaza�a swoje kr�g�e, szczup�e rami�. Tenar wytrzeszczy�a oczy. Zapomnia�a o znaku.

��Kt�rego� dnia chc� polecie� tam, gdzie mieszka�� powiedzia�a Therru Gedowi. Skin�� g�ow�.�� Zrobi� to�� doda�a.�� Znasz go?

��Tak. Znam go. Odby�em z nim d�ug� podr�.

��Dok�d?

��Tam, gdzie nie wschodzi s�o�ce i nie zachodz� gwiazdy. I z powrotem z tego miejsca.

��Lecia�e�? Potrz�sn�� g�ow�.

��Potrafi� tylko chodzi栗 odrzek�.

Dziewczynka zaduma�a si�, a potem, jak gdyby zadowolona, powiedzia�a �Dobranoc� i oddali�a si� do swego pokoju. Tenar posz�a za ni�, ale Therru nie chcia�a, �eby �piewano jej do snu.

��Mog� powiedzie� w ciemno�ci Tworzenie�� o�wiadczy�a.�� Obie strofy.

Tenar powr�ci�a do kuchni i ponownie usiad�a przy kominku naprzeciw Geda.

��Jak ona si� zmienia!�� westchn�a.�� Nie mog� za ni� nad��y�. Jestem za stara, �eby wychowywa� dziecko. A ona� Jest mi pos�uszna, ale tylko, dlatego, �e tak chce.

��To jedyne usprawiedliwienie dla pos�usze�stwa�� zauwa�y� Ged.

��Ale kiedy wpadnie na pomys�, �eby mi si� sprzeciwi�, co mam zrobi�? Jest w niej dziko��. Czasami jest moj� Therru, czasami jest czym� innym, nieosi�galnym. Pyta�am Ivy, czy pomy�la�aby o jej przyuczeniu. Beech podsun�� mi t� my�l. Ivy odm�wi�a. �Czemu nie?��� zapyta�am. �Boj� si� jej��� odpar�a� Lecz ty si� jej nie l�kasz. Ani ona ciebie. Ty i Lebannen jeste�cie jedynymi m�czyznami, kt�rym pozwoli�a si� dotkn��. Ja pozwoli�am temu� temu Handy'emu� Nie mog� o tym m�wi�. Och, jestem zm�czona! Nic nie rozumiem�

Ged w�o�y� wi�zk� do ognia, aby p�on�� ma�y i powolny, i oboje przygl�dali si� skokom i migotaniu p�omieni.

��Chcia�abym, �eby� tu zosta�, Ged�� rzek�a.�� Je�li zechcesz.�� Nie odpowiedzia� od razu. Doda�a:�� Mo�e wybierasz si� do Havnoru�

��Nie, nie. Nie mam, dok�d i��. Szuka�em pracy.

��C�, jest tu mn�stwo do zrobienia. Clearbrook nie chce si� do tego przyzna�, ale jego artretyzm czyni go niemal niezdatnym do czegokolwiek poza ogrodnictwem. Odk�d wr�ci�am, potrzebuj� pomocy. Mog�am powiedzie� staremu durniowi, co o nim my�l�, za to, �e wys�a� ci� na g�r�, ale to nie ma sensu. Nie chcia�by s�ucha�.

��To by�o dla mnie dobre�� powiedzia� Ged�� To by� czas, kt�rego potrzebowa�em.

��Pasa�e� owce?

��Kozy. Na samym szczycie pastwisk. Ch�opak, kt�rego mieli, zachorowa� i Serry zatrudni� mnie, wys�a� mnie tam na g�r� pierwszego dnia. Trzymaj� je tam wysoko i do p�na, wi�c we�na ro�nie g�sto. W ostatnim miesi�cu mia�em g�r� niemal�e dla siebie. Serry przys�a� mi ten p�aszcz i troch� zapas�w i kaza� utrzymywa� stado najwy�ej i najd�u�ej, jak b�d� m�g�. Tak te� robi�em. By�o �wietnie, tam na g�rze.

��Samotny�� rzek�a.

Skin�� g�ow�, lekko u�miechni�ty.

��Zawsze by�e� sam.

��Tak, by�em.

Nie odezwa�a si� ani s�owem. Spojrza� na ni�.

��Chcia�bym tu pracowa栗 powiedzia�.

��Zatem za�atwione�� odrzek�a. Po chwili doda�a:�� W ka�dym razie na zim�.

Tej nocy mr�z przybra� na sile. Ich �wiat by� doskonale cichy poza szeptem ognia. Milczenie by�o jak obecno�� mi�dzy nimi. Podnios�a g�ow� i spojrza�a na niego.

��No?�� rzek�a.�� W czyim ��ku mam spa�, Ged? Dziecka czy twoim?

Wci�gn�� powietrze. Przem�wi� niskim g�osem.

��Moim, je�li zechcesz.

��Zechc�.

Powstrzymywa�o go milczenie. Widzia�a wysi�ek, jaki robi�, aby si� z niego wyrwa�.

��Je�eli b�dziesz mia�a do mnie cierpliwo�栗 powiedzia�.

��Mam do ciebie cierpliwo�� od dwudziestu pi�ciu lat�� odrzek�a. Popatrzy�a na niego i roze�mia�a si�.�� Chod�, no chod�, m�j kochany. Lepiej p�no ni� wcale! Jestem tylko star� kobiet�� Nic nie jest zmarnowane, nic nie jest nigdy zmarnowane. Ty mnie tego nauczy�e�.�� Wsta�a, on r�wnie� wsta�; wyci�gn�a r�ce i on je chwyci�. Padli sobie w obj�cia i ich u�cisk zacie�ni� si�. Obejmowali si� tak szale�czo, tak serdecznie, �e zapomnieli o wszystkim poza sob� nawzajem. Nie mia�o znaczenia, w kt�rym ��ku zamierzali spa�. Tej nocy le�eli na obmurzu paleniska i tam Tenar nauczy�a Geda misterium, kt�rego nie m�g� nauczy� go najm�drszy m�czyzna.

Raz podsyci� ogie� i przyni�s� z �awy �dobr� robot� tkack��. Tym razem Tenar nie mia�a nic przeciwko temu. Jej p�aszcz i jego kaftan z owczej sk�ry zast�powa�y im koce.

Obudzili si� ponownie o �wicie. Nik�e srebrzyste �wiat�o pada�o na ciemne, na wp� bezlistne ga��zie d�b�w za oknem. Tenar wypr�y�a si� na ca�� d�ugo��, by czu� na sobie jego ciep�o. Po chwili mrukn�a:

��On tu le�a�. Hake. Dok�adnie pod nami� Ged wyda� s�aby pomruk protestu.

��Teraz naprawd� jeste� m�czyzn��� powiedzia�a.�� Po pierwsze: przebi�e� drugiego m�czyzn� tak, �e by� pe�en dziur, po drugie: le�ysz z kobiet�. Przypuszczam, �e to w�a�ciwa kolejno��.

��Cicho!�� mrukn�� odwracaj�c si� od niej, k�ad�c g�ow� na jej ramieniu.�� Nie m�w ju� nic.

��B�d�, Ged. Biedaku! Nie ma we mnie lito�ci, tylko sprawiedliwo��. Nie nauczono mnie lito�ci. Mi�o�� to jedyna �aska, jak� posiadam. Och, Ged, nie b�j si� mnie! By�e� m�czyzn�, kiedy po raz pierwszy ci� ujrza�am! To nie bro� i nie kobieta mo�e stworzy� m�czyzn�, ani te� magia, ani jakakolwiek moc, nic poza nim samym.

Le�eli w cieple i b�ogim milczeniu.

��Powiedz mi co�.

Zamrucza� sennie na znak zgody.

��Jak to si� sta�o, �e us�ysza�e� to, co m�wili? Hake, Handy i ten trzeci. Jak to si� sta�o, �e by�e� w�a�nie tam, w�a�nie wtedy?

Uni�s� si� na jednym �okciu, by m�c patrze� na jej twarz. Jego w�asna twarz by�a tak otwarta i wra�liwa w swoim wyrazie spokoju, spe�nienia i delikatno�ci, �e Tenar musia�a si�gn�� w g�r� i dotkn�� jego ust tam, gdzie poca�owa�a go po raz pierwszy, przed miesi�cami. I to doprowadzi�o do tego, �e znowu wzi�� j� w ramiona i rozmowa potoczy�a si� dalej bez s��w.

Nale�a�o dope�ni� formalno�ci. Najwa�niejsz� z nich by�o powiadomienie Clearbrooka i innych dzier�awc�w z D�bowej Farmy, �e Tenar zast�pi�a �starego pana� pracownikiem najemnym. Zrobi�a to niezw�ocznie i bez ogr�dek. Nie mieli na to wp�ywu ani te� nie stanowi�o to dla nich �adnej gro�by. Posiadanie przez wdow� w�asno�ci jej m�a uwarunkowane by�o nieistnieniem m�skiego dziedzica lub pretendenta. Spadkobierc� by� syn Flinta, �eglarz, a wdowa po Flincie jedynie opiekowa�a si� farm� pod nieobecno�� dziedzica. Gdyby umar�a, prawo sprawowania zarz�du nad farm� przesz�oby na Clearbrooka; gdyby za� Spark nigdy jej nie za��da�, przypad�aby dalekiemu kuzynowi Flinta z Kahedanan. Dwie pary, kt�re nie posiada�y ziemi, lecz by�y �ywo zainteresowane dzia�aniem i zyskowno�ci� gospodarstwa, nie mog�y by� usuni�te przez �adnego m�czyzn�, z kt�rym wi�za�a si� wdowa, nawet gdyby go po�lubi�a. Tenar obawia�a si� jednak, �e mogliby czu� si� ura�eni jej brakiem wierno�ci Flintowi, kt�rego przecie� znali d�u�ej ni� ona. Na szcz�cie nie mieli nic przeciwko jej decyzji. �Sok� zdoby� ich aprobat� jednym d�gni�ciem wide�. W dodatku to, �e kobieta chcia�a mie� w domu m�czyzn�, by j� chroni�, �wiadczy�o tylko o jej zdrowym rozs�dku. A skoro wzi�a go do ��ka, c�, apetyty wd�w by�y przys�owiowe. I by�a przecie� cudzoziemk�.

Stanowisko wie�niak�w by�o podobne. Troch� szept�w i chichotania, lecz niewiele wi�cej. Wygl�da�o na to, �e bycie szanowan� by�o �atwiejsze, ni� s�dzi�a Moss. A mo�e to u�ywane dobra straci�y swoj� warto��.

Czu�a si� tak samo zbrukana i poni�ona przez akceptacj� ze strony ludzi, jak by�aby przez ich dezaprobat�. Jedynie Lark uwolni�a j� od wstydu nie wydaj�c �adnych s�d�w i nie u�ywaj�c s��w�� m�czyzna, kobieta, wdowa, cudzoziemka�� zamiast tego, co widzia�a, lecz po prostu patrz�c, przygl�daj�c si� jej i Soko�owi z zainteresowaniem, ciekawo�ci�, zazdro�ci� i wielkoduszno�ci�.

Albowiem Lark nie dostrzega�a Soko�a poprzez s�owa �pastuch�, �pracownik najemny�, �m�� wdowy�, lecz spogl�da�a na niego samego i zauwa�y�a wiele rzeczy, kt�re j� zaintrygowa�y. Jego powaga i prostota nie by�y wi�ksze ni� te, kt�re cechowa�y innych m�czyzn, jakich zna�a, lecz r�ni�y si� od nich gatunkiem. Widzia�a w nim jak�� wielko��, na pewno nie wzrost i obw�d w pasie, lecz dusz� i umys�. Zwr�ci�a si� do Ivy:

��Ten cz�owiek nie mieszka� w�r�d k�z przez ca�e �ycie. Wie wi�cej o �wiecie ni� o farmie.

��Powiedzia�abym, �e jest czarownikiem, kt�ry zosta� przekl�ty lub w jaki� spos�b utraci� swoj� moc�� odrzek�a wied�ma.�� To si� zdarza.

��Aha�� mrukn�a Lark.

Jednak s�owo �arcymag� by�o zbyt wielkie i wznios�e, aby sprowadza� je z dalekich parad i pa�ac�w i dopasowywa� do ciemno-okiego, szarow�osego m�czyzny z D�bowej Farmy, nigdy te� tego nie robi�a. Gdyby to uczyni�a, nie mog�aby by� z nim tak swobodna. Nawet my�l o tym, �e by� czarownikiem, trocheja niepokoi�a, gdy� s�owo to wchodzi�o w drog� m�czy�nie, dop�ki nie ujrza�a go ponownie. Siedzia� na jednej ze starych jab�oni w sadzie obcinaj�c martwe ga��zie i pozdrowi� j� g�o�no, kiedy zbli�y�a si� do farmy. Pomy�la�a, �e jego imi� dobrze pasowa�o do niego, usadowionego tam w g�rze; pomacha�a w jego stron� i u�miechn�a si� id�c dalej.

Tenar nie zapomnia�a pytania, kt�re zada�a mu na obmurzu paleniska pod p�aszczem z owczej sk�ry. Zada�a je powt�rnie, kilka dni lub miesi�cy p�niej�� czas up�ywa� im s�odko i beztrosko w kamiennym domu, na skutej zim� farmie.

��Wcale mi nie powiedzia�e��� zacz�a�� jak dosz�o do tego, �e us�ysza�e� ich rozmow� na drodze.

��Chyba ci m�wi�em. Zszed�em na bok, ukry�em si�, gdy us�ysza�em, �e id� za mn� ludzie.

��Dlaczego?

��By�em sam i wiedzia�em, �e w okolicy grasuj� bandy.

��Tak, oczywi�cie. Ale czy w chwili, gdy ci� mijali, Hake m�wi� o Therru?

��Zdaje si�, �e powiedzia�: �D�bowa Farma�.

��To wszystko jest ca�kiem mo�liwe. Tylko wydaje si� takie dogodne.

Wiedz�c, �e mu wierzy, po�o�y� si� i czeka�.

��Takie rzeczy przytrafiaj� si� czarnoksi�nikom�� powiedzia�a.

��I innym.

��By� mo�e.

��Moja droga, chyba nie pr�bujesz� przywr�ci� mnie na stanowisko?

��Nie. Nie, wcale nie. Czy rozs�dnie by�oby to czyni�? Gdyby� by� czarnoksi�nikiem, czy by�by� tutaj?

Le�eli w wielkim �o�u o d�bowej ramie, dobrze przykryci owczymi sk�rami i pierzynami, jako �e izba nie posiada�a kominka, a noc� chwyci� t�gi mr�z i spad� �nieg.

��Lecz oto, co chc� wiedzie�. Czy istnieje co� poza tym, co nazywasz moc�, co�� by� mo�e�� j� poprzedza? Albo co�, czego tylko pewnym sposobem u�ywania jest moc? Co� w tym rodzaju. Ogion powiedzia� kiedy� o tobie, �e zanim zdoby�e� jak�kolwiek wiedz� czy praktyk� jako czarnoksi�nik, by�e� magiem. Urodzony mag�� powiedzia�. Wyobrazi�am, wi�c sobie, �e, aby mie� moc, cz�owiek musi najpierw mie� na ni� miejsce. Pustk� do zape�nienia. I im wi�ksza jest ta pustka, tym wi�cej mocy mo�e j� zape�ni�. Lecz je�li wcale nie ma si� mocy albo zosta�a odebrana, albo rozdana�� ona wci�� tam b�dzie.

��Ta pustka�� wtr�ci�.

���Pustka� to jakie� s�owo na jej okre�lenie. Mo�e niezbyt w�a�ciwe s�owo.

���Mo�liwo��?�� zapyta� i potrz�sn�� g�ow�.�� To, co mo�e by� sta� si�.

��S�dz�, �e znalaz�e� si� na tym trakcie, w�a�nie tam i w�a�nie wtedy, z tego powodu�� poniewa� w�a�nie to ci si� przytrafia. Nie sprawi�e�, �e to si� zdarzy�o. Nie spowodowa�e� tego. Nie sta�o si� to z powodu twojej �mocy�. To przydarzy�o si� tobie. Z powodu twojej� pustki.

Po chwili odrzek�:

��Nie jest to dalekie od tego, czego uczono mnie jako ch�opca na Roke: �e prawdziwa magia tkwi w czynieniu tego, co musi si� uczyni�. I tylko tego. Ale to, co m�wisz, si�ga dalej. Nie czyni�, lecz do�wiadczy� uczynienia.

��My�l�, �e nie ca�kiem o to chodzi. Przypomina to bardziej co�, z czego wyrasta prawdziwe czynienie. Czy� nie przyby�e� i nie uratowa�e� mi �ycia�� czy� nie przeszy�e� Haka wid�ami? To by�o �czynienie�, w porz�dku, czynienie tego, co musi si� uczyni�

Znowu si� zamy�li� i w ko�cu zapyta� j�:

��Czy t� m�dro�� wpojono ci, kiedy by�a� Kap�ank� Grobowc�w?

��Nie.�� Przeci�gn�a si�, wpatruj�c si� w mrok.�� Arh� uczono, �e aby by� pot�n�, musi z�o�y� ofiar�. Po�wi�ci� siebie i innych. Transakcja: da�, �eby dosta�. I nie mog� powiedzie�, �eby by�o to niezgodne z prawd�. Lec? moja dusza nie mo�e �y� w tym ciasnym miejscu�� co� za co�, z�b za z�b, �mier� za �ycie� Wolno�� jest poza tym. Poza zap�at�, nagrod�, wykupem�� poza wszystkimi transakcjami i r�wnowagami jest wolno��.

��Drzwi pomi�dzy nimi�� powiedzia� mi�kko.

Tej nocy Tenar mia�a sen. �ni�o jej si�, �e ujrza�a przej�cie ze Stworzenia Ea. By�o to ma�e okno z chropowatego, zamglonego, ci�kiego szk�a, osadzone nisko w zachodniej �cianie starego domu ponad morzem. Okno by�o zamkni�te. Zosta�o zaryglowane. Chcia�a je odemkn��, lecz by�o jakie� s�owo czy klucz, co�, czego zapomnia�a, s�owo, klucz, imi�, bez kt�rego nie mog�a go otworzy�. Szuka�a go w izbie z kamienia, kt�ra mala�a i mrocznia�a, dop�ki nie poczu�a, �e Ged obejmuje j�, pr�buj�c j� zbudzi� i pocieszy� s�owami:

��Ju� dobrze, moja kochana, wszystko b�dzie dobrze!

��Nie mog� si� uwolni�!�� krzykn�a, przywieraj�c do niego. Uspokoi� j�, g�aszcz�c jej w�osy; le�eli razem, a on szepn��:

��Sp�jrz.

Wzeszed� s�dziwy ksi�yc. Jego bia�y blask odbija� si� od �niegu i wpada� do wn�trza izby, gdy� z powodu zimna Tenar nie zamkn�a okiennic. Ca�e powietrze nad nimi by�o roz�wietlone. Le�eli w cieniu, lecz wydawa�o si�, �e sufit jest tylko woalem pomi�dzy nimi a bezkresnymi, srebrnymi, niezm�conymi g��biami �wiat�a.

By�a to na Goncie zima ci�kich �nieg�w. D�uga zima. Zbiory by�y dobre. By�o pod dostatkiem po�ywienia dla zwierz�t i ludzi i niewiele roboty poza jedzeniem i wygrzewaniem si� przy ogniu.

Therru zna�a Stworzenie Ea od pocz�tku do ko�ca. W dniu Powrotu S�o�ca recytowa�a Zimow� Kol�d� i Czyny M�odego Kr�la. Wiedzia�a, jak obchodzi� si� ze spieczon� sk�rk� na placku, jak prz��� na ko�owrotku i jak robi� myd�o. Zna�a nazw� i zastosowanie ka�dej ro�liny, jak� wida� by�o ponad �niegiem, i posiada�a sporo innej wiedzy, o zio�ach i s�owach, kt�r� zgromadzi� Ged podczas swojego terminu u Ogiona i d�ugich lat sp�dzonych w Szkole na Roke. Nie zdj�� on jednak z p�ki nad kominkiem Run�w ani Ksi�g Wiedzy, nie nauczy� te� dziecka �adnego s�owa J�zyka Tworzenia.

Rozmawia� o tym z Tenar. Opowiedzia�a mu, jak uczy�a Therru jednego s�owa�� tolk, a p�niej zaniecha�a tej nauki, gdy� nie wydawa�o jej si� to w�a�ciwe, cho� nie wiedzia�a dlaczego.

��My�la�am, �e to mo�e dlatego, �e nigdy naprawd� nie m�wi�am tym j�zykiem, nigdy nie wykorzystywa�am go w magii. Mysia�am, �e mo�e powinna nauczy� si� go od kogo�, kto naprawd� nim w�ada.

��Nie jest nim �aden m�czyzna.

��Tym bardziej �adna kobieta.

��Chodzi�o mi o to, �e tylko smoki u�ywaj� go jako swej mowy.

��Czy one si� go ucz�?

Nie spieszy� z odpowiedzi�, najwyra�niej przypominaj�c sobie wszystko, co mu opowiadano i co wiedzia� na temat smok�w.

��Nie wiem�� odrzek� wreszcie.�� C� my o nich wiemy? Czy ucz� tak jak my: matka�� dziecko, starszy�� m�odszego? Czy te� s� jak zwierz�ta, ucz� si� niekt�rych rzeczy, lecz rodz�c si� posiadaj� wi�kszo�� swojej wiedzy? Nawet tego nie wiemy. Domy�lani si� jednak, �e smok i mowa smoka stanowi� jedno��. Jedn� istot�.

��I nie w�adaj� �adnym innym j�zykiem. Skin�� g�ow�.

��Nie ucz� siꠗ rzek�.�� S�.

Przez kuchni� przesz�a Therru. Jednym z jej zada� by�o nape�nianie skrzyni na drewno do podpa�ki i tym w�a�nie by�a zaj�ta. Okutana w skr�cony kaftan z jagni�cej sk�ry i czapk�, biega�a tam i z powrotem, z drewutni do kuchni. Wrzuci�a sw�j �adunek do skrzyni w k�cie przy kominku i ponownie wyruszy�a w drog�.

��Co ona �piewa?�� spyta� Gei.

��Therru?

��Kiedy jest sama.

��Ale� ona nigdy nie �piewa. Nie umie.

��Na sw�j spos�b. �Na zachodzie dalszym ni� zach�d��

��Ach!�� zawo�a�a Tenar.�� Ta historia! Czy Ogion nigdy nie opowiada� ci o Kobiecie z Kemay?

��Nie�� odrzek�.�� Opowiedz mi.

Prz�d�c opowiedzia�a mu histori�, a cichy warkot ko�owrotka towarzyszy� s�owom opowie�ci. Na jej zako�czenie rzek�a:

��Kiedy Mistrz Wiatr�w powiedzia� mi, �e przyby� poszukuj�c �kobiety na Goncie�, pomy�la�am o niej. Ale ona na pewno ju� nie �yje. I, tak czy owak, w jaki spos�b rybaczka, kt�ra by�a smokiem, mog�aby zosta� arcymagiem?!

��C�, Mistrz Wzor�w nie powiedzia�, �e kobieta na Goncie ma zosta� arcymagiem�� zauwa�y� Ged. Cerowa� paskudnie rozdarte spodnie, siedz�c na parapecie okna, aby wykorzysta� tyle �wiat�a, ile dostarcza� pochmurny dzie�. Od Powrotu S�o�ca min�o p� miesi�ca i nasta�a najmro�niejsza pora.

��Co zatem powiedzia�?

���Kobieta na Goncie�. Tak mi m�wi�a�.

��Ale oni pytali, kto ma by� nast�pnym arcymagiem.

��I nie otrzymali na to pytanie �adnej odpowiedzi.

��Niesko�czone s� spory mag�w�� odpar�a Tenar raczej oschle. Ged odgryz� nitk� i okr�ci� niewykorzystany kawa�ek wok� dw�ch palc�w.

��Na Roke nauczy�em si� troch� pos�ugiwa� kalamburami�� przyzna�.�� Lecz my�l�, �e to nie jest kalambur. �Kobieta na Goncie� nie mo�e zosta� arcymagiem. �adna kobieta nie mo�e by� arcymagiem. Zostaj�c nim zniweczy�aby to, czym si� sta�a. Magowie z Roke to m�czy�ni�� ich moc jest m�sk� moc�, ich wiedza�� m�sk� wiedz�. Zar�wno m�sko��, jak i magia zbudowane s� na jednej skale: moc nale�y do m�czyzn. Gdyby kobiety posiada�y moc, czym�e byliby m�czy�ni, je�li nie kobietami, kt�re nie mog� rodzi� dzieci? A czym by�yby kobiety, je�li nie m�czyznami, kt�rzy to potrafi�?

��Ha�� zawo�a�a Tenar. I zaraz zapyta�a sprytnie:�� Czy� nie by�o kr�lowych? Czy� nie by�y one kobietami posiadaj�cymi moc?

��Kr�lowa to tylko kr�l-kobieta. Parskn�a.

��Chodzi mi o to, �e m�czy�ni dali jej moc. Pozwolili jej korzysta� ze swojej mocy. Lecz nie nale�y do niej, prawda? To nie, dlatego, �e jest kobiet�, posiada moc, lecz na przek�r temu.

Skin�a g�ow�. Przeci�gn�a si�, prostuj�c zgi�te przy ko�owrotku plecy.

��W takim razie, czym jest kobieca moc?

��Nie s�dz�, �eby�my to wiedzieli.

��Kiedy kobieta posiada moc dlatego, �e jest kobiet�? Przypuszczam, �e przy swoich dzieciach. Na chwil�

��Mo�e w swoim domu. Rozejrza�a si� po kuchni.

��Ale drzwi s� zamkni�te�� rzek�a.�� Zamkni�te na klucz.

��Poniewa� jeste� cenna.

��O, tak. Jeste�my drogocenne. Jak d�ugo jeste�my bezsilne?� Pami�tam, kiedy po raz pierwszy to zrozumia�am! Kossil grozi�a mi�� mnie, Jedynej Kap�ance Grobowc�w. I uprzytomni�am sobie, �e jestem bezradna. Oddawano mi honory, lecz to ona posiada�a moc, od Boga-kr�la, m�czyzny. Och, to mnie rozz�o�ci�o! I przerazi�o mnie� Rozmawia�am kiedy� o tym z Lark. Powiedzia�a: �Dlaczego m�czy�ni boj� si� kobiet?�

��Je�li twoja si�a jest tylko s�abo�ci� innych, �yjesz w strachu�� stwierdzi� Ged.

��Tak, to prawda. Ale kobiety chyba boj� si� w�asnej si�y, boj� si� samych siebie.

��Czy nigdy nie uczy si� ich, aby sobie ufa�y?�� zapyta� Ged, a kiedy m�wi� te s�owa, ponownie wesz�a Therru, zaj�ta swoj� prac�. Ged i Tenar wymienili spojrzenia.

��Nie�� odrzek�a.�� Zaufanie nie jest tym, czego nas uczono.�� Przygl�da�a si�, jak dziecko uk�ada drewno w skrzyni.�� Gdyby� moc by�a zaufaniem�� westchn�a.�� Lubi� to s�owo. Gdyby nie by�o wszystkich tych uk�ad�w�� jeden po drugim�� kr�lowie, mistrzowie, magowie i posiadacze. Prawdziwa moc, prawdziwa wolno��, tkwi�aby w zaufaniu, nie w przemocy.

��Tak jak dzieci ufaj� swoim rodzicom�� powiedzia�. Oboje zamilkli.

��W obecnym stanie rzeczy�� odezwa� siꠗ nawet zaufanie ulega zepsuciu. M�czy�ni na Roke ufaj� sobie samym i sobie nawzajem. Ich moc jest czysta, nic nie plami jej czysto�ci, bior� wi�c t� czysto�� za m�dro��. Nie mog� sobie wyobrazi� czynienia �le.

Podnios�a na niego wzrok. Nigdy dot�d nie m�wi� tak o Roke, ca�kowicie spoza niej, wolny od niej.

��Mo�e potrzebuj� tam kilku kobiet, by wskaza�y im t� mo�liwo�栗 powiedzia�a, a on za�mia� si�. Ponownie pu�ci�a w ruch ko�owrotek.

��Wci�� nie rozumiem, dlaczego, je�li mog� istnie� kr�lowie-kobiety, nie mo�e by� kobiet-arcymag�w. Therru s�ucha�a.

��Gor�cy �nieg, sucha woda�� przytoczy� Ged gontyjskie powiedzenie.�� Kr�lowie obdarzani s� moc� przez innych. Moc maga nale�y do niego�� do niego samego.

��I jest to m�ska moc. Gdy� nie wiemy nawet, czym jest moc kobiety. W porz�dku. Rozumiem. Ale mimo to, dlaczego nie potrafi� znale�� arcymaga�� arcymaga-m�czyzny?

Ged bada� wzrokiem postrz�piony szew spodni.

��No c󿠗 odrzek�.�� Je�eli Mistrz Wzor�w nie odpowiada� na ich pytanie, odpowiada� na to, kt�rego nie zadali. By� mo�e tym, co musz� zrobi�, jest postawienie tego pytania.

��Czy to zagadka?�� spyta�a Therru.

��Tak�� powiedzia�a Tenar.�� Ale nie znamy zagadki, znamy tylko jej rozwi�zanie. Brzmi ono: Kobieta na Goncie.

��Jest ich wiele�� odrzek�a Therru po chwili namys�u. Najwidoczniej zadowoliwszy si� tym, wysz�a po kolejny �adunek drewna na podpa�k�. Ged �ledzi� j� wzrokiem.

���Wszystko si� zmieni�o��� powiedzia�.�� Wszystko� Czasami my�l�, Tenar� Zastanawiam si�, czy panowanie Lebannena nie jest jedynie pocz�tkiem. Drzwiami� A on�� od�wiernym. Kt�ry nie przechodzi�

��Wydaje si� by� taki m�ody�� rzek�a czule Tenar.

��R�wnie m�ody jak Morred, kiedy zmierzy� si� z Czarnymi Okr�tami. R�wnie m�ody jak ja, kiedy��� Przerwa�, wygl�daj�c przez okno na szare, zamarzni�te pola, poprzez bezlistne drzewa.�� Albo ty, Tenar, w tym mrocznym miejscu� Czym jest m�odo�� czy wiek? Czasami my�l�, �e moje �ycie jest jak lec�ca jask�ka widziana przez szpar� w murze. Umar�em i odrodzi�em si�, jedno i drugie w suchej krainie i tu, pod s�o�cem, niejeden raz. I Tworzenie m�wi nam, �e powr�cili�my wszyscy i wiecznie wracamy do �r�d�a i �e �r�d�o to jest niewyczerpane. Tylko w umieraniu �ycie� My�la�em o tym, kiedy by�em na g�rze z kozami, a dzie� trwa� wiecznie i nie min�� jeszcze czas, zanim nadszed� wiecz�r i zn�w poranek� Poj��em kozi� wiedz�. Pomy�la�em wi�c: �Po c� si� smuc�? Jakiego cz�owieka op�akuj�? Geda-arcymaga? Czemu So-k�-pasterz jest chory z �alu i wstydu? C� takiego uczyni�em, czego powinienem si� wstydzi�?�

��Nic�� zawo�a�a Tenar.�� Nic, nigdy!

��O, tak�� powiedzia� Ged.�� Ca�a wielko�� cz�owieka oparta jest na wstydzie, zbudowana z niego. Wi�c Sok�-pasterz op�akiwa� Geda-arcymaga. I dogl�da� k�z, czego nale�a�oby oczekiwa� od ch�opca w jego wieku�

Po chwili Tenar u�miechn�a si�. Powiedzia�a, troch� wstydliwie:

��Moss m�wi�a, �e mia�e� oko�o pi�tnastu lat.

��To by�oby bliskie prawdy. Ogion nada� mi imi� jesieni�; a nast�pnego lata odp�yn��em na Roke� Kim by� ten ch�opiec? Pustka�wolno��.

��Kim jest Therru, Ged?

Nie odpowiada�, a� pomy�la�a, �e nie zamierza odpowiedzie�, a p�niej rzek�:

��Po tym, co jej zrobiono�� jaka wolno�� j� czeka?

��Zatem jeste�my nasz� wolno�ci�?

��My�l�, �e tak.

��Zdawa�e� si� by�, w swojej mocy, tak wolnym, jak tylko mo�e by� cz�owiek. Lecz jakim kosztem? Co czyni�o ci� wolnym? A ja� zosta�am stworzona, urobiona jak glina, wol� kobiet s�u��cych Dawnym Mocom lub s�u��cych m�czyznom, kt�rzy stworzyli wszystkie s�u�by, drogi i miejsca, nie wiem ju� kt�rym. Potem uwolni�am siꠗ z tob�, na moment, i z Ogionem. Ale to nie by�a moja wolno��. Tylko dawa�a mi wyb�r; i wybra�am. Postanowi�am ukszta�towa� siebie jak glin� na u�ytek gospodarstwa, rolnika i naszych dzieci. Uczyni�am si� naczyniem. Znam jego kszta�t. Lecz nie glin�. �ycie zata�czy�o ze mn�. Znam ta�ce. Ale nie wiem, kim jest tancerz.

��A ona�� rzek� Ged po d�ugim milczeniu�� je�li kiedykolwiek b�dzie ta�czy�

��B�d� si� jej l�ka栗 szepn�a Tenar. Wtedy do izby powr�ci�a Therru i rozmowa zesz�a na ciasto chlebowe rosn�ce w skrzyni obok pieca. Rozmawiali tak, cicho i d�ugo, przechodz�c od jednej rzeczy do drugiej, przez p� kr�tkiego dnia, prz�d�c i zszywaj�c razem swoje �ywoty za pomoc� s��w; lata, czyny i my�li, kt�rych nie dzielili. P�niej znowu zamilkli, pracuj�c, rozmy�laj�c i marz�c, a milcz�ce dziecko by�o z nimi.

Tak min�a zima, a� nadesz�a pora kocenia si� owiec i praca sta�a si� bardzo ci�ka, podczas gdy dni wyd�u�a�y si� i rozja�nia�y. Potem jask�ki przyfrun�y z wysp pod s�o�cem, z Po�udniowych Rubie�y, gdzie gwiazda Gobardon �wieci w konstelacji Kresu; ale wszystkie rozmowy mi�dzy jask�kami dotyczy�y pocz�tku.

Podobnie jak jask�ki, wraz z powrotem wiosny, pomi�dzy wyspami zacz�y kr��y� statki. We wsiach m�wiono, a by�a to wiadomo�� z drugiej r�ki z Yalmouth, �e kr�lewskie okr�ty z�upi�y �upie�c�w, doprowadzi�y maj�tnych pirat�w do ruiny, skonfiskowa�y ich statki i fortuny. Sam Lord Heno wys�a� swoje trzy naj�wietniejsze, najszybsze okr�ty, pod dow�dztwem czarownika-wilka morskiego imieniem Tai�y, kt�rego obawia�y si� wszystkie statki handlowe od Solca po Andrady; jego flota mia�a wci�gn�� okr�ty kr�lewskie w zasadzk� z dala od Oran�a i zniszczy� je. Ale to w�a�nie jeden z kr�lewskich statk�w wp�yn�� do Zatoki Yalmouth z Tallym w kajdanach na pok�adzie i z rozkazem eskortowania Lorda Heno do Portu Gont, by zosta� os�dzony za piractwo i morderstwo. Heno zabarykadowa� si� w swym kamiennym dworze na wzg�rzach za Yalmouth, lecz zaniedba� rozpalenia ognia, jako �e by�a ciep�a wiosenna pogoda; wi�c pi�ciu lub sze�ciu m�odych kr�lewskich �o�nierzy wpad�o do niego przez komin i ca�y oddzia� poprowadzi� go skutego przez ulice Yalmouth, a nast�pnie odda� w r�ce sprawiedliwo�ci.

Dowiedziawszy si� o tym, Ged rzek� z mi�o�ci� i dum�:

��Wszystko, co mo�e zrobi� kr�l, zrobi on dobrze.

Handy'ego i Shaga bezzw�ocznie wyprowadzono na p�nocn� drog� do Portu Gont, a kiedy rany Haka wystarczaj�co si� zagoi�y, zosta� on tam przewieziony statkiem, aby by� os�dzonym w s�dzie kr�lewskim za morderstwo. Wiadomo�� o ich skazaniu na galery wywo�a�a w Dolinie �rodkowej wiele zadowolenia i wzajemnych gratulacji, kt�rym Tenar, a obok niej Therru, przys�uchiwa�y si� w milczeniu.

Przyp�yn�y inne statki, przywo��c ludzi wys�anych przez kr�la. Nie wszyscy cieszyli si� popularno�ci� w�r�d mieszczan i wie�niak�w prymitywnego Gontu; szeryfowie kr�lewscy, przys�ani, aby z�o�yli sprawozdania na temat systemu bailirf�w i urz�dnik�w pokoju oraz aby wys�uchali skarg i za�ale� pospolitego ludu; sekretarze i poborcy podatkowi; szlachetnie urodzeni wizytatorzy ma�ych w�adc�w Gontu, dyskretnie zasi�gaj�cy informacji co do ich wierno�ci Koronie w Havnorze oraz czarnoksi�nicy, kt�rzy chadzali tu i tam, zdaj�c si� robi� ma�o, a m�wi� jeszcze mniej.

��My�l�, �e w gruncie rzeczy oni poszukuj� nowego arcymaga�� rzek�a Tenar.

��Albo tropi� nadu�ycia sztuki�� odpar� Ged.�� Magii, kt�ra zesz�a na manowce.

Tenar zamierza�a powiedzie�: �Powinni zatem zajrze� na dw�r Re Albii�, ale zaj�kn�a si� przy tych s�owach. �Co ja chcia�am powiedzie�?�� pomy�la�a.�� Czy opowiada�am Gedowi o� Robi� si� zapominalska. Co to ja chcia�am powiedzie� Gedowi? O tym, �e lepiej b�dzie, je�li naprawimy bram� ni�szego pastwiska, zanim krowy uciekn�.�

Zawsze by�o mn�stwo rzeczy, o kt�rych musia�a pami�ta栗 sprawy farmy. �Nigdy nie robisz jednej rzeczy��� powiedzia� kiedy� Ogion. Nawet z pomoc� Geda, wszystkie swoje my�li i dni po�wi�ca�a sprawom farmy. Dzieli� z ni� domowe prace, tak jak nie czyni� tego Flint, lecz Flint by� rolnikiem, a Ged nie. Uczy� si� szybko, ale te� wiele by�o do nauczenia. Pracowali. Teraz niewiele pozostawa�o czasu na rozmow�. U schy�ku dnia jedli razem kolacj�, razem s�ali ��ko, spali, budzili si� o �wicie i wracali do pracy i tak w k�ko, niczym ko�o m�yna wodnego, wznosz�ce si� pe�ne i opr�niaj�ce si� po�r�d dni przypominaj�cych wodospad jasnej wody.

��Witaj, matko�� odezwa� si� szczup�y m�czyzna stoj�cy przy bramie. Pomy�la�a, �e to najstarszy syn Lark, i rzek�a:

��Co ci� sprowadza ch�opcze?�� Po czym przyjrza�a mu si� ponad gdacz�cymi kurami i paraduj�cymi g�siami.

��Spark!�� krzykn�a i ruszy�a biegiem do niego, rozp�dzaj�c dr�b.

��No, no�� powiedzia�.�� Nie przesadzaj. Pozwoli� jej si� obj�� i pog�aska� po twarzy. Wszed� do domu i usiad� w kuchni przy stole.

��Jad�e�? Widzia�e� si� z Apple?

��M�g�bym co� zje��.

Przetrz�sa�a dobrze zaopatrzon� spi�arni�.

��Na jakim statku jeste�. Ci�gle na �Mewie�?

��Nie.�� U�miechn�� si� bez humoru.�� Za�oga si� rozpad�a. Przej�li go ludzie kr�la.

��Ale� to nie by� piracki statek�

��Nie.

��To dlaczego?

��Powiedzieli, �e kapitan przemyca� jakie� towary, kt�rych szukali�� odrzek� niech�tnie. By� chudy jak zawsze, ale wygl�da� bardzo dojrzale�� opalony na ciemny br�z, z prostymi w�osami i d�ug�, w�sk� twarz�, podobn� do twarzy Flinta, lecz jeszcze w�sz�, twardsz�.

��Gdzie ojciec?

Tenar stan�a bez ruchu.

��Nie wst�pi�e� do swojej siostry.

��Nie�� odrzek�, oboj�tny.

��Flint zmar� trzy lata temu�� powiedzia�a.�� Od udaru. Clearbrook znalaz� go na polach, na �cie�ce powy�ej zagr�d dla jagni�t. To by�o przed trzema laty.

Zapad�o milczenie. Nie wiedzia�, co powiedzie� albo nie mia� nic do powiedzenia. Postawi�a przed nim straw�. Zacz�� je�� tak �apczywie, �e natychmiast na�o�y�a mu wi�cej.

��Kiedy ostatni raz mia�e� co� w ustach?

Wzruszy� ramionami i jad� dalej. Usiad�a przy stole naprzeciw niego. P�nowiosenny blask s�o�ca zala� niskie okno po drugiej stronie sto�u i pad� na mosi�n� krat� kominka. Wreszcie odsun�� talerz.

��No to, kto zajmuje si� farm�?�� spyta�.

��Jakie to ma dla ciebie znaczenie, synu?�� zapyta�a �agodnie, ale oschle.

��Jest moja�� odrzek� podobnym tonem.

Po chwili Tenar wsta�a i uprz�tn�a naczynia.

��Rzeczywi�cie.

��Oczywi�cie, mo�esz zosta栗 powiedzia� niezr�cznie, by� mo�e usi�uj�c za�artowa�; nie by� jednak dowcipnym cz�owiekiem.�� tary Clearbrook jest jeszcze tutaj?

��Wszyscy wci�� tu s�. I cz�owiek zwany Soko�em, i dziecko, kt�re wychowuj�. Tu w domu. B�dziesz musia� spa� na strychu. Ustawi� drabin�.�� Znowu stan�a naprzeciw niego.�� A zatem, czy przyjecha�e� tu na sta�e?

��Mo�liwe.

W ten sam spos�b Flint odpowiada� na jej pytania przez dwadzie�cia lat, odmawiaj�c jej prawa ich zadawania przez to, �e nigdy nie m�wi� �tak� ani �nie�, zachowuj�c wolno�� opart� na jej niewiedzy. �Ubogi i w�ski rodzaj wolno�ci��� pomy�la�a.

��Biedny ch�opcze�� rzek�a�� twoja za�oga rozbita, tw�j ojciec martwy i obcy ludzie w twoim domu, a wszystko w ci�gu jednego dnia. B�dziesz potrzebowa� troch� czasu, by przyzwyczai� si� do tego wszystkiego. Przykro mi, m�j synu. Ale ciesz� si�, �e tu jeste�. Cz�sto o tobie my�la�am, na morzach, w�r�d sztorm�w, zim�.

Nie odezwa� si� ani s�owem. Nie mia� nic do zaoferowania, a nie potrafi� przyjmowa�. Odsun�� krzes�o i w�a�nie mia� wsta�, gdy wesz�a Therru. Otworzy� szeroko oczy, na wp� podni�s�szy si� z �awy.

��Co jej si� sta�o?�� spyta�.

��Zosta�a poparzona. Oto m�j syn, o kt�rym ci opowiada�am, Therru. �eglarz, Spark. Therru jest twoj� siostr�, Spark.

��Siostr�!

��Przez adopcj�.

��Siostr�!�� powt�rzy�, rozejrza� si� po kuchni jak gdyby w poszukiwaniu �wiadka i utkwi� zdumiony wzrok w swojej matce. Odwzajemni�a spojrzenie.

Wyszed�, omijaj�c szerokim �ukiem Therru, kt�ra sta�a bez ruchu. Zatrzasn�� za sob� drzwi.

Tenar chcia�a przem�wi� do Therru, nie mog�a jednak wydoby� z siebie ani s�owa.

��Nie p�acz�� rzek�o dziecko, kt�re nie p�aka�o, podchodz�c do niej i dotykaj�c jej r�ki.�� Czy on ci� zrani�?

��Och, Therru! Niech ci� u�cisn�!�� Usiad�a przy stole z Therru w ramionach, cho� dziewczynka stawa�a si� zbyt du�a, by j� przytula� i nigdy nie nauczy�a si� robi� tego swobodnie. Tenar obejmowa�a j� i p�aka�a, a Therru pochyli�a sw� pokryt� bliznami twarzyczk� ku twarzy Tenar, a� sta�a si� ona mokra od �ez.

Ged i Spark przyszli o zmierzchu z przeciwleg�ych ko�c�w farmy. Spark najwidoczniej rozmawia� z Clearbrookiem i przemy�la� sytuacj�, za� Ged stara� si� j� oceni�. Bardzo niewiele m�wiono przy kolacji, a i to ostro�nie. Spark nie uskar�a� si� na to, �e nie odzyska� swojego w�asnego pokoju, lecz wdrapa� si� po drabinie na strych, jak na �eglarza przysta�o, i by� najwidoczniej zadowolony z pos�ania, jakie przygotowa�a mu tam matka, gdy� nie wr�ci� na d� a� do p�nego ranka. Za��da� w�wczas �niadania i spodziewa� si�, �e zostanie mu ono podane. Jego ojcu us�ugiwa�a matka, �ona i c�rka. Czy by� gorszym m�czyzn� ni� jego ojciec? Czy Tenar mia�a mu tego dowie��? Poda�a mu posi�ek, uprz�tn�a po nim ze sto�u i powr�ci�a do sadu, gdzie wraz z Therru i Shandy wypala�a plag� g�sienic barczatki, kt�ra grozi�a zniszczeniem �wie�o zawi�zanych owoc�w.

Spark oddali� si�, aby do��czy� do Clearbrooka i Tiffa. Odt�d przebywa� g��wnie z nimi. Mija�y dni. Ci�k� prac� wymagaj�c� musku��w, a tak�e prac� fachow� przy owcach i zbiorach wykonywali Ged, Shandy i Tenar, podczas gdy dwaj starcy, kt�rzy sp�dzili tam ca�e �ycie, robotnicy ojca Sparka, oprowadzali go opowiadaj�c, jak zarz�dzaj� farm�. Naprawd� wierzyli, �e kieruj� tym wszystkim i dzielili si� z nim t� wiar�. Tenar �le czu�a si� w domu. Jedynie pod go�ym niebem, przy pracy w gospodarstwie, odczuwa�a ulg� w gniewie i wstydzie, jaki przynosi�a jej obecno�� Sparka.

��Moja kolej�� zwr�ci�a si� do Geda w rozgwie�d�onym mroku ich izby.�� Kolej na mnie, by straci� to, z czego by�am najbardziej dumna.

��Co straci�a�?

��Swego syna. Syna, kt�rego nie wychowa�am na cz�owieka. Zawiod�am. Zawiod�am go.�� Zagryz�a warg�, wpatruj�c si� w ciemno��, nie uroniwszy �zy.

Ged nie pr�bowa� si� z ni� spiera� ani odwodzi� jej od �alu. Zapyta�:

��Czy my�lisz, �e zostanie?

��Tak. Boi si� spr�bowa� powrotu na morze. Nie powiedzia� mi prawdy albo nie ca�� prawd� o swoim statku. By� drugim matem. Przypuszczam, �e by� zamieszany w przew�z kradzionych towar�w. Piractwo z drugiej r�ki. Nie dbam o to. Wszyscy gontyjscy �eglarze s� po trosze piratami. Ale on k�amie. K�amie. Jest o ciebie zazdrosny. Nieuczciwy, zawistny cz�owiek.

��Raczej przestraszony�� odrzek� Ged.�� Nie nikczemny. A to jest jego farma.

��To niech j� sobie we�mie! I oby by�a dla niego tak szczodra, jak�

��Nie, kochanie�� przerwa� Ged, powstrzymuj�c j� zar�wno g�osem, jak r�koma.�� Nie m�w, nie wypowiadaj z�ego s�owa!�� By� tak natarczywy, tak szczerze przej�ty, �e jej gniew przemieni� si� ca�kowicie w mi�o��, kt�ra by�a jego �r�d�em i kobieta zawo�a�a:

��Nie przekl�abym jego ani tego miejsca! Nie chcia�am tego! Tylko sprawia mi to tak� przykro��, przynosi taki wstyd! Tak mi przykro, Ged!

��Nie, nie, nie. Moja droga, nie dbam o to, co ten ch�opak o mnie my�li. Ale jest bardzo surowy dla ciebie.

��I dla Therru. Traktuje j� jak� Powiedzia�, powiedzia� do mnie: �Co ona zrobi�a, �e tak wygl�da?� Co ona zrobi�a�!

Ged pog�aska� j� po w�osach, jak czyni� to cz�sto. Lekka, powolna, powtarzaj�ca si� pieszczota usypia�a ich oboje mi�osn� przyjemno�ci�.

��M�g�bym znowu wyruszy� pasa� kozy�� rzek� wreszcie.�� To by ci tu wszystko u�atwi�o. Opr�cz pracy�

��Wola�abym i�� z tob�.

Pog�aska� j� po w�osach i zdawa� si� rozwa�a� jej s�owa.

��Chyba mogliby�my�� powiedzia�.�� Tam, na g�rze, nad Lissu, by�o par� rodzin wypasaj�cych owce. Ale p�niej nadchodzi zima�

��Mo�e zatrudni�by nas jaki� rolnik. Znam si� na pracy� i owcach� a ty znasz si� na kozach� i szybko uczysz si� wszystkiego.

��Zdatny do wide��� mrukn��. Odpowiedzia� mu jej przerywany �miech.

Nast�pnego ranka Spark wsta� wcze�nie, aby zje�� z nimi �niadanie, poniewa� wybiera� si� na ryby ze starym Tiffem. Wsta� od sto�u, m�wi�c z wi�kszym poczuciem przyzwoito�ci ni� zwykle:

��Przynios� mn�stwo ryb na kolacj�.

Minionej nocy Tenar podj�a decyzj�. Powiedzia�a:

��Czekaj. Mo�esz sprz�tn�� ze sto�u, Spark. W�� naczynia do zlewu i polej je wod�. Zmyje sieje razem z naczyniami po kolacji. Gapi� si� przez moment, po czym rzek� zak�adaj�c czapk�:

��To babska robota.

��To robota ka�dego, kto je w tej kuchni.

��Nie moja�� odpar� stanowczo i wyszed�. Pod��y�a za nim. Stan�a na progu.

��Soko�a, a nie twoja?�� zapyta�a.

Kiwn�� tylko g�ow�, przechodz�c przez podw�rze.

��Za p�no�� westchn�a, zawracaj�c do kuchni.�� Nie uda�o mi si�.�� Czu�a zmarszczki na swej twarzy, �ci�gaj�ce sk�r� wok� ust, pomi�dzy oczyma.�� Mo�na podlewa� kamie� rzek�a�� lecz on nie uro�nie.

��Trzeba zaczyna�, kiedy s� m�odzi i niedojrzali�� odpar� Ged.�� Jak ja.

Tym razem nie mog�a si� za�mia�. Wracaj�c do domu po ca�odziennej pracy, ujrzeli cz�owieka rozmawiaj�cego ze Sparkiem przy bramie frontowej.

��To ten typek z Re Albi, prawda?�� zapyta� Ged, ciesz�cy si� doskona�ym wzrokiem.

��Chod�, Therru�� ponagli�a Tenar, gdy dziecko stan�o w miejscu.�� Jaki typek?�� By�a raczej kr�tkowidzem, wi�c spojrza�a na podw�rze mru��c oczy.�� Ach, to ten, jak mu tam, sprzedawca owiec, Townsend. Po co tu wr�ci�, padlino�erny kruk!

Przez ca�y dzie� by�a w wojowniczym nastroju, wi�c Ged i Therru roztropnie zachowywali teraz milczenie.

Zbli�y�a si� do m�czyzn stoj�cych przy bramie.

��Czy przyszed�e� w sprawie jagni�t, Townsend? Sp�ni�e� si� o rok, ale kilka tegorocznych jest jeszcze w owczarni.

��Tak te� powiedzia� mi gospodarz�� rzek� Townsend.

��Doprawdy?�� burkn�a Tenar.

Pod wp�ywem jej tonu, twarz Sparka pociemnia�a jeszcze bardziej.

��W takim razie, nie b�d� przeszkadza� tobie i gospodarzowi�� stwierdzi�a i w�a�nie zbiera�a si� do odej�cia, kiedy Townsend powiedzia�:

��Mam dla ciebie wiadomo��, Goha.

��Do trzech razy sztuka.

��Stara czarownica, wiesz, stara Moss, jest w z�ej formie. Powiedzia�a, jako �e szed�em do Doliny �rodkowej, powiedzia�a: �Powiedz pani Gosze, �e chcia�abym j� zobaczy�, zanim umr�, je�li jest szansa, �e przyjdzie�.

�Kruk, padlino�erny kruk��� pomy�la�a Tenar, spogl�daj�c z nienawi�ci� na zwiastuna z�ych wie�ci.

��Jest chora?

���miertelnie chora�� odrzek� Townsend z g�upim u�miechem, kt�ry m�g� wyra�a� wsp�czucie.�� Zachorowa�a zim� i szybko traci si�y, wi�c kaza�a ci powiedzie�, �e bardzo chce ci� zobaczy�, zanim umrze.

��Dzi�kuj� ci za przyniesienie wiadomo�ci�� rzek�a pow�ci�gliwie Tenar i odwr�ci�a si�, aby p�j�� do domu. Townsend poszed� ze Sparkiem do owczarni.

Kiedy przygotowywali obiad, Tenar powiedzia�a do Geda i Therru:�� Musz� i��.

��Oczywi�cie�� zgodzi� si� Ged.�� Ca�a nasza tr�jka, je�li zechcesz.

��Naprawd�?�� Po raz pierwszy tego dnia jej twarz poja�nia�a, chmura burzowa rozwia�a si�.�� Och�� westchn�a�� to� to dobrze� nie chcia�am prosi�, my�la�am, �e mo�e� Therru, czy mia�aby� ochot� wr�ci� do ma�ego domku, domu Ogiona, na jaki� czas?

Therru stan�a nieruchomo, zastanawiaj�c si�.

��Mog�abym zobaczy� moje drzewko brzoskwiniowe�� powiedzia�a.

��Tak. I Heather, i Sippy, i Moss�� biedna Moss! Och, t�skni�am, pragn�am wr�ci� tam, na g�r�, ale nie wydawa�o mi si� to s�uszne. Trzeba by�o prowadzi� farm� i w og�le�

Zdawa�o si� jej, �e istnia�a jaka� inna przyczyna, z powodu, kt�rej nie wr�ci�a, nie pozwoli�a sobie na my�lenie o powrocie, a� do teraz nie zdawa�a sobie nawet sprawy z tego, �e pragn�a powrotu; lecz jakikolwiek by� to pow�d, wymyka� si� jak cie�, zapomniane s�owo.

��Ciekawa jestem, czy ktokolwiek opiekuje si� Moss, czy ktokolwiek pos�a� po znachora. Jest jedyn� znachork� na Overfell, lecz z pewno�ci� na dole, w Porcie Gont s� tacy ludzie, kt�rzy mogliby jej pom�c. Ach, biedna Moss! Chc� i�� Jest zbyt p�no, ale jutro, jutro wczesnym rankiem. A gospodarz sam mo�e sobie zrobi� �niadanie!

��Nauczy siꠗ powiedzia� Ged.

��Nie, nie nauczy. Znajdzie jak�� idiotk�, kt�ra b�dzie to robi� za niego. Ach!�� Rozejrza�a si� po kuchni z bystr� i srog� min�.�� Z przykro�ci� zostawiam jej dwadzie�cia lat, w ci�gu, kt�rych szorowa�am ten st�. Mam nadziej�, �e to doceni.

Spark przyprowadzi� Townsenda na obiad, lecz sprzedawca nie chcia� zosta� na noc, cho� oczywi�cie zaproponowano mu nocleg ze zwyk�� go�cinno�ci�. By�oby to jedno z ich ��ek i Tenar nie podoba� si� ten pomys�. Z przyjemno�ci� obserwowa�a, jak odchodzi do swoich gospodarzy w wiosce, w b��kitnym p�mroku wiosennego wieczoru.

��Jutro z samego rana wyruszymy do Re Albi, synu�� zwr�ci�a si� do Sparka.�� Sok�, Therru i ja. Wygl�da� na troch� przestraszonego.

��Ot, tak sobie, wyruszycie?

��Tak te� i ty odszed�e�, tak te� i wr�ci�e��� odrzek�a matka.�� Teraz sp�jrz tutaj, Spark: to jest skarbonka twojego ojca. Znajduje si� w niej siedem kawa�k�w ko�ci s�oniowej i �etony kredytowe od starego Bridgemana, ale on nigdy nie zap�aci, nie ma, czym zap�aci�. Te cztery andradzkie kawa�ki zarobi� Flint sprzedaj�c owcze sk�ry okr�towemu dostawcy konfekcji w Yalmouth przez cztery lata z rz�du, kiedy by�e� ma�ym ch�opcem. Tymi trzema havnorskimi zap�aci� nam Tholy za farm� High Creek. Kaza�am twojemu ojcu kupi� t� farm� i pomog�am mu j� uprz�tn�� i sprzeda�. Wezm� te trzy kawa�ki, bo je zarobi�am. Reszta i farma�� s� twoje. Jeste� gospodarzem.

Wysoki, szczup�y m�odzieniec sta� nieruchomo, ze spojrzeniem utkwionym w skarbonce.

��We� to wszystko. Nie chc� tego�� powiedzia� niskim g�osem.

��Nie potrzebuj� tego. Ale dzi�kuj� ci, m�j synu. Zatrzymaj cztery kawa�ki. Kiedy si� o�enisz, uwa�aj je za m�j podarunek dla twojej �ony.

Od�o�y�a pude�ko na miejsce pod wielkim talerzem, na najwy�szej p�ce kredensu, gdzie zawsze trzyma� je Flint.

��Therru, spakuj teraz swoje rzeczy, bo wyruszymy bardzo wcze�nie.

��Kiedy wracacie?�� zapyta� Spark, a brzmienie jego g�osu przywiod�o jej na my�l niespokojne, chorowite dziecko, jakim by� kiedy�. Ale odrzek�a tylko:

��Nie wiem, m�j drogi. Je�li b�dziesz mnie potrzebowa�, przyjd�. Zaj�a si� wyci�ganiem ich podr�nego obuwia i tobo�k�w.

��Spark�� odezwa�a si�.�� Mo�esz co� dla mnie zrobi�? Siedzia� na zydlu przy kominku, niepewny i przygn�biony.

��Co?

��Zejd� w najbli�szym czasie do Yalmouth i odwied� swoj� siostr�. Powiedz jej, �e wr�ci�am na Overfell. Powiedz jej, �eby wys�a�a wiadomo��, kiedy b�dzie mnie potrzebowa�.

Skin�� g�ow�. Przygl�da� si� Gedowi, kt�ry spakowa� ju� sw�j niewielki dobytek ze zr�czno�ci� i szybko�ci� kogo�, kto du�o podr�owa�, i ustawia� teraz naczynia, aby pozostawi� kuchni� w nale�ytym porz�dku. Zrobiwszy to, usiad� naprzeciwko Sparka i zaczaj przeci�ga� nowy sznurek przez oczka swojego tobo�ka, �eby go zawi�za�.

��U�ywaj� do tego specjalnego w�z�a�� odezwa� si� Spark.�� Marynarskiego w�z�a.

Ged bez s�owa wr�czy� mu paczk� i przypatrywa� si�, jak Spark w milczeniu demonstruje w�ze�.

��Zobacz, przesuwa siꠗ powiedzia�, a Ged kiwn�� g�ow�.

Opu�cili farm� w mroku i ch�odzie poranka. �wiat�o s�oneczne dociera�o p�no na zachodni� stron� G�ry Gont i tylko marsz pozwala� im zachowa� ciep�o, dop�ki wreszcie s�o�ce nie wynurzy�o si� zza wielkiego masywu po�udniowego szczytu i nie za�wieci�o im w plecy.

Therru by�a dwakro� lepszym piechurem ni� zesz�ego lata, niemniej jednak by�a to dla nich dwudniowa wyprawa. Po po�udniu Tenar zapyta�a:

��Czy b�dziemy pr�bowali dotrze� dzisiaj do Oak Springs? Jest tam co� w rodzaju gospody. Wypi�y�my tam kubek mleka, pami�tasz, Therru?

Ged wpatrywa� si� w g�rski stok z nieobecnym wyrazem twarzy.

��Znam takie miejsce�

���wietnie�� rzek�a Tenar.

Na kr�tko zanim doszli do wysokiego zakr�tu traktu, z kt�rego mo�na by�o ujrze� Port Gont, Ged skr�ci� z drogi do lasu, kt�ry porasta� strome zbocza wznosz�ce si� ponad traktem. Zachodz�ce s�once wysy�a�o uko�ne, czerwono-z�ote promienie w mrok panuj�cy tam w�r�d pni i ga��zi. Wspinali si� przez jakie� p� mili, �cie�k�, kt�rej Tenar nie mog�a dostrzec, a� wyszli na niewielki stopie� czy te� p�k� g�rskiego stoku, ��k� os�oni�t� przed wiatrem przez rozci�gaj�ce si� za ni� urwiska i otaczaj�ce j� drzewa. Mo�na by�o stamt�d zobaczy� wzniesienia g�ry na p�nocy, a pomi�dzy wierzcho�kami olbrzymich jode� roztacza� si� widok na zachodnie morze. Ca�kowit� cisz� przerywa� tylko wiatr szumi�cy w jod�ach. G�rski skowronek �piewa� d�ugo i s�odko, hen, w g�rze, w blasku s�o�ca, po czym opad� do swego gniazdka w trawie nie tkni�tej ludzk� stop�.

Ca�a tr�jka jad�a chleb z serem. Patrzyli, jak ciemno�� podnosi si� z morza. Urz�dzili sobie pos�anie z p�aszczy i u�o�yli si� do snu, Therru obok Tenar, Tenar tu� przy Gedzie. Tenar obudzi�a si� w �rodku nocy. W pobli�u pohukiwa�a sowa, d�wi�czna, powtarzaj�ca si� nuta przywodzi�a na my�l dzwon, a w oddali, na szczycie g�ry, jej towarzysz odpowiada� niczym duch dzwonu. Tenar pomy�la�a: �Popatrz�, jak gwiazdy zachodz� za morze�, lecz natychmiast usn�a ze spokojnym sercem.

Zbudziwszy si� szarym �witem ujrza�a, �e Ged siedzi wyprostowany obok niej, w p�aszczu naci�gni�tym na ramiona, spogl�daj�c ku zachodowi. Jego �niada twarz by�a nieruchoma, przepe�niona cisz�, tak�, jak� ujrza�a kiedy�, dawno temu, na pla�y Atuanu. Nie opuszcza� wzroku, jak wtedy; wpatrywa� si� w bezkresny zach�d. Pod��aj�c za jego wzrokiem zobaczy�a nadchodz�cy dzie�, rozlewaj�cy si� po niebie r�owo-��tym blaskiem.

Odwr�ci� si� do niej, a ona powiedzia�a:

��Kocham ci�, odk�d po raz pierwszy ci� ujrza�am.

��Dawczyni �ycia�� rzek� i przechyli� si� do przodu, ca�uj�c jej pier� i usta. Obj�a go na moment. Wstali, obudzili Therru i wyruszyli w drog�; kiedy jednak weszli mi�dzy drzewa, Tenar obejrza�a si� na ma�� ��k�, jak gdyby polecaj�c jej dotrzyma� danej sobie obietnicy szcz�cia.

Pierwszego dnia podr�y ich celem by�a w�dr�wka. Tego dnia mieli dotrze� do Re Albi. Wi�cej uwagi po�wi�ca�a Tenar Cioteczce Moss, zastanawiaj�c si�, co jej si� przytrafi�o i czy rzeczywi�cie jest umieraj�ca. W miar� jednak up�ywu czasu i drogi, jej umys� nie chcia� skupi� si� na my�li o Moss czy te� na jakiejkolwiek my�li. By�a strudzona. Nie chcia�a jeszcze raz zam�cza� si� t� drog� do �mierci. Min�li Oak Springs, zeszli do w�wozu, po czym znowu podj�li wspinaczk�. Przez ostatni, d�ugi, stromy odcinek drogi na Overfell, Tenar z trudem podnosi�a nogi, a jej my�li by�y ot�pia�e i pogmatwane, przyczepia�y si� do jednego s�owa lub wyobra�enia, dop�ki nie utraci�o ono sensu�� do kredensu w domu Ogiona albo s��w: ko�ciany delfin, kt�re przysz�y jej do g�owy na widok torebki z zabawkami Therru i powtarza�y si� bez ko�ca.

Ged szed� naprz�d wielkimi krokami, swym swobodnym chodem w�drowca, a Therru mozolnie st�pa�a tu� obok niego, ta sama Therru, kt�r� nie dalej ni� przed rokiem wyczerpa�a ta d�uga wspinaczka i kt�r� trzeba by�o nie��. Lecz tamto zdarzy�o si� po d�u�szym dniu marszu, a dziewczynka wraca�a jeszcze do zdrowia po karze, jak� jej wymierzono.

Tenar starza�a si�. Stawa�a si� zbyt stara, aby odbywa� tak d�ug� drog� tak szybko. Trudno by�o i�� pod g�r�. Stara kobieta powinna siedzie� w domu, przy kominku. Ko�ciany delfin, ko�ciany delfin. Ko�ciany, zwi�zany, zakl�cie zwi�zuj�ce. Ko�ciany cz�owiek i ko�ciane zwierz�. Szli na przedzie. Czekali na ni�. By�a powolna. By�a zm�czona. Z trudem pokona�a ostatni odcinek wzg�rza i zbli�y�a si� do nich, kiedy droga wysz�a na poziom Overfell. Na lewo by�y dachy Re Albi, nachylone w kierunku kraw�dzi urwiska. Na prawo�� droga wznosi�a si� do dworu.

��T�dy�� powiedzia�a Tenar.

��Nie�� zaprotestowa�o dziecko, wskazuj�c w lewo, na miasteczko.

��T�dy�� powt�rzy�a Tenar i skr�ci�a w prawo. Ged poszed� za ni�.

Szli po�r�d orzechowych sad�w i poros�ych traw� p�l. By�o ciep�e, p�ne popo�udnie wczesnego lata. Ptaki �piewa�y w drzewach sadu w pobli�u i w oddali. Droga z wielkiego domu wyszed� im na spotkanie ten, kt�rego imienia nie mog�a sobie przypomnie�.

��Witam!�� rzek� i przystan��, u�miechaj�c si� do nich. Zatrzymali si�.

��C� za wielkie osobisto�ci przyby�y, by zaszczyci� dom W�adcy Re Albi�� powiedzia�. Tuaho to nie by�o jego imi�. Ko�ciany delfin, ko�ciane zwierz�, ko�ciane dziecko.

��Ja�nie Pan Arcymag!�� Pochyli� si� i Ged z�o�y� mu uk�on.

��I Ja�nie Pani Tenar z Atuanu!�� Sk�oni� si� jej nawet ni�ej, a ona ukl�k�a na drodze. G�owa jej opad�a, a� po�o�y�a d�onie na ziemi i schyla�a si�, dop�ki jej usta r�wnie� nie znalaz�y si� w pyle drogi.

��Teraz czo�gaj siꠗ rozkaza� i kobieta zacz�a pe�zn�� w jego kierunku.

��St�j�� powiedzia�, a ona zatrzyma�a si�.

��Mo�ecie m�wi�?�� zapyta�. Milcza�a, gdy� �adne s�owa nie przychodzi�y jej do g�owy, lecz Ged odpowiedzia� swym normalnym, spokojnym g�osem:

��Tak.

��Gdzie jest potw�r?

��Nie wiem.

��My�la�em, �e wied�ma przyprowadzi ze sob� swoj� krewn�. Lecz zamiast niej przywiod�a ciebie. Lord Arcymag Krogulec. C� za znakomity zast�pca! Wszystko, co mog� zrobi� z wied�mami i potworami, to oczy�ci� z nich �wiat, Ale z tob�, kt�ry by�e� niegdy� cz�owiekiem, mog� rozmawia�; ty jeste� przynajmniej zdolny do rozs�dnej rozmowy. I zdolny poj�� kar�. My�la�e�, jak mniemam, �e jeste� bezpieczny, skoro osadzi�e� na tronie swego kr�la i zniszczy�e� mego pana, naszego pana. S�dzi�e�, �e post�pi�e� wed�ug swojej woli i zniweczy�e� obietnic� wiecznego �ycia, nieprawda�?

��Nie�� odrzek� g�os Geda.

Nie widzia�a ich. Mog�a dostrzec jedynie py� drogi i czu� jego smak w ustach. Us�ysza�a, jak przem�wi� Ged. Powiedzia�:

��W umieraniu jest �ycie.

��Kwacz, kwacz, cytuj Pie�ni, Mistrzu z Roke. Nauczycielu! Jaki� to zabawny widok, wielki arcymag wystrojony jak pastuch, a w nim ani krzty magii, ani s�owa mocy. Czy mo�esz rzuci� czar, arcymagu? Cho�by ma�y czar�� cho�by male�kie zakl�cie iluzji? Nie? Ani s�owa? M�j pan ci� pokona�. Czy teraz to wiesz? Nie zwyci�y�e� go. Jego moc �yje! M�g�bym utrzyma� ci� tu przy �yciu przez jaki� czas, aby� ujrza� t� moc, moj� moc. Aby� ujrza� starca, kt�rego chroni� przed �mierci�. I m�g�bym wykorzysta� do tego twoje �ycie, gdybym go potrzebowa��� i aby� ujrza�, jak tw�j w�cibski kr�l robi z siebie g�upca, ze swoimi mizdrz�cymi si� lordami i g�upimi czarodziejami szukaj�cymi kobiety! Kobieta ma nami w�ada�! Lecz panowanie jest tutaj, w�adza jest tutaj, tu, w tym domu. Przez ca�y ten rok gromadzi�em wok� siebie ludzi, kt�rzy znaj� prawdziw� moc. Sprowadza�em ich te� z Roke sprzed nos�w nauczycieli. A tak�e z Havnoru, sprzed nosa tak zwanego Syna Morreda, co chce, �eby rz�dzi�a nim kobieta, twego kr�la, kt�ry uwa�a, i� jest tak bezpieczny, �e mo�e by� znany pod swym prawdziwym imieniem. Czy znasz moje imi�, arcymagu? Czy pami�tasz mnie, sprzed czterech lat, kiedy by�e� wielkim Mistrzem Mistrz�w, a ja skromnym uczniem na Roke?

��Nazywa�e� si� Aspen�� odpowiedzia� cierpliwy g�os.

��A moje prawdziwe imi�?

��Nie znam twego prawdziwego imienia.

��Co? Ty go nie znasz? Nie umiesz go odkry�? Czy� magowie nie znaj� wszystkich imion?

��Nie jestem magiem.

��O, powt�rz to.

��Nie jestem magiem.

��Lubi� s�ucha�, jak to m�wisz. Powt�rz to.

��Nie jestem magiem.

��Ale ja jestem!

��Tak.

��Powiedz to!

��Jeste� magiem.

��Ach! To lepsze ni� my�la�em! Chcia�em z�owi� w�gorza, a z�apa�em wieloryby. Chod�cie, zatem, chod�cie pozna� moich przyjaci�. Ty mo�esz i��. Ona mo�e si� czo�ga�.

Poszli, wi�c drog� do dworu W�adcy Re Albi i weszli do �rodka, Tenar�� na r�kach i kolanach po trakcie i po marmurowych stopniach, wiod�cych a� do drzwi, i po marmurowych posadzkach sal i komnat.

Wewn�trz domu by�o ciemno. Wraz z ciemno�ci� mrok wkrad� si� w umys� Tenar tak, �e coraz mniej rozumia�a z tego, co m�wiono. Niekt�re tylko s�owa i g�osy dociera�y do niej wyra�nie. Rozumia�a to, co m�wi� Ged, i kiedy przemawia�, pomy�la�a o jego imieniu i przylgn�a do niego w duchu. Odzywa� si� jednak bardzo rzadko i tylko, aby odpowiedzie� temu, kt�rego imi� nie brzmia�o Tuaho. Ten przemawia� teraz do niej, nazywaj�c j� Suk�.

��To moje nowe zwierz�tko�� powiedzia� do innych m�czyzn, kilku z tych, kt�rzy znajdowali si� w ciemno�ci, gdzie �wiece rzuca�y cienie.�� Widzicie, jak dobrze jest wytresowana? Fikaj koz�y, Suko!�� Przekozio�kowa�a, a m�czy�ni za�miali si�.

��Mia�a szczeniꠗ rzek��� kt�rego ukarania zamierza�em doko�czy�, jako �e pozostawiono je na wp� spalone. Lecz zamiast tego przyprowadzi�a mi ptaszka, kt�rego z�apa�a�� krogulca. Jutro nauczymy go lata�.

Inne g�osy wypowiada�y jakie� s�owa, lecz nie rozumia�a ju� wi�cej s��w.

Zaci�ni�to jej co� wok� szyi i zmuszono do wczo�gania si� po dalszych schodach do izby przesi�kni�tej woni� moczu, gnij�cego mi�sa i s�odkich kwiat�w. G�osy przem�wi�y. D�o� zimna niczym kamie� uderzy�a j� lekko w g�ow�, podczas gdy co� �mia�o si�: �Eh, eh, eh�, jak stare skrzypi�ce drzwi, otwierane i zamykane. P�niej kopni�to j� i kazano czo�ga� si� po salach. Nie potrafi�a pe�za� do�� szybko, wi�c kopano j� w piersi i usta. Potem drzwi, kt�re zamkn�y si� z hukiem, i cisza, i ciemno��. Us�ysza�a czyj� p�acz i pomy�la�a, �e to dziecko, jej dziecko. Nie chcia�a, aby dziecko p�aka�o. W ko�cu przesta�o.

Dziewczynka skr�ci�a w lewo i zanim si� obejrza�a, skry�a si� w cieniu kwitn�cego �ywop�otu.

Cz�owiek zwany Aspenem, kt�rego imi� brzmia�o Erisen, a kt�rego widzia�a jako rozwidlon� i pokr�con� ciemno��, zwi�za� jej matk� i ojca, rzemieniem przez jej j�zyk i rzemieniem przez jego serce, i poprowadzi� ich w kierunku miejsca, w kt�rym si� ukry�. Wo� tego miejsca przyprawia�a j� o md�o�ci, ale dziewczynka ruszy�a za nimi, aby sprawdzi�, co si� stanie. Cz�owiek wprowadzi� ich i zamkn�� za nimi drzwi. Nie mog�a tam wej��. Wiedzia�a, �e musi lecie�, ale nie potrafi�a lata�; nie by�a jedn� ze skrzydlatych.

Najszybciej jak mog�a, pobieg�a przez pola, obok domu Cioteczki Moss, obok domu Ogiona i obory, na �cie�k� wzd�u� urwiska i na jego skraj, gdzie nie wolno jej by�o chodzi�, poniewa� widzia�a je tylko jednym okiem. By�a ostro�na. Spojrza�a uwa�nie tym okiem. Sta�a na kraw�dzi. Woda by�a daleko w dole, a hen, w oddali zachodzi�o s�o�ce. Spojrza�a na zach�d drugim okiem i zawo�a�a innym g�osem imi�, kt�re s�ysza�a we �nie swojej matki.

Nie czeka�a na odpowied�, lecz odwr�ci�a si� i pobieg�a z powrotem�� najpierw za dom Ogiona, aby zobaczy�, czyjej drzewko brzoskwiniowe uros�o. Stare sta�o obwieszone mn�stwem ma�ych, zielonych brzoskwi�, lecz nie by�o ani �ladu sadzonki. Zjad�y j� kozy. Albo usch�a, bo nikt jej nie podlewa�. Dziewczynka sta�a chwileczk� spogl�daj�c w ziemi�, po czym wzi�a g��boki oddech i pobieg�a dalej, przez pola, z powrotem do domu Cioteczki Moss. Kurcz�ta wracaj�ce na noc do kurnika popiskiwa�y i trzepota�y skrzyde�kami, protestuj�c przeciwko jej wej�ciu. Ma�a chata sta�a mroczna i przesycona zapachami.

��Cioteczka Moss?�� zapyta�a g�osem, kt�ry przeznaczony by� dla tych ludzi.

��Kto tam?

Stara kobieta le�a�a skulona w ��ku. By�a przestraszona i pr�bowa�a otoczy� si� kamieniem, aby trzyma� wszystkich z dala od siebie, lecz nie uda�o si� jej; nie mia�a do�� si�y.

��Kto to? Kto tam? Och, kochanie. O, drogie dziecko, moja ma�a spalona, moja �liczna, co ty tu robisz? Gdzie ona jest, twoja matka, och, czy jest tutaj? Czy ona przysz�a? Nie wchod�, nie wchod� kochanie, ci��y nade mn� kl�twa, przekl�� star� kobiet�, nie podchod�, bo mnie! Nie zbli�aj si�!

P�aka�a. Dziecko wyci�gn�o r�k� i dotkn�o jej.

��Zimno ci�� powiedzia�o.

��Jeste� jak ogie�, dziecko, twoja d�o� mnie parzy. Och, nie patrz na mnie! On sprawi�, �e moje cia�o gnije i usycha, i znowu gnije, ale nie pozwoli mi umrze栗 powiedzia�, �e ci� tu sprowadz�. Pr�bowa�am umrze�, pr�bowa�am, ale utrzyma� mnie, utrzyma� mnie przy �yciu wbrew mojej woli, nie pozwoli� mi umrze�. Och, pozw�l mi umrze�!

��Nie powinna� umiera栗 rzek�o dziecko, marszcz�c brwi.

��Dziecko�� wyszepta�a stara kobieta.�� Kochanie, nazwij mnie moim imieniem.

��Hatha�� powiedzia�o dziecko.

��Ach! Wiedzia�am� Uwolnij mnie, kochanie!

��Musz� zaczeka栗 odrzek�o dziecko.�� A� przyb�d�. Czarownica le�a�a spokojnie, oddychaj�c bez b�lu.

��A�, kto przyb�dzie, kochanie?�� szepn�a.

��M�j lud.

Wielka, zimna d�o� czarownicy le�a�a jak wi�zka chrustu w d�oni dziewczynki. Trzyma�a j� mocno. Na zewn�trz chaty by�o teraz r�wnie ciemno jak wewn�trz niej. Hatha, kt�r� nazywano Moss, spa�a; i wkr�tce dziecko siedz�ce na pod�odze przy jej ��ku, z kur� usadowion� nie opodal, r�wnie� spa�o.

M�czy�ni przyszli o �wicie. Powiedzia�:

��Wstawaj, Suko! Wstawaj!

Wspar�a si� na r�kach i kolanach. Za�mia� si�, m�wi�c:

��Ca�� drog� na nogach! Jeste� m�dr� suk�, potrafisz chodzi� na tylnych �apach, prawda? O to chodzi. Udajesz cz�owieka! Mamy teraz spos�b na chodzenie. Dalej�e!

Rzemie� otacza� wci�� jej szyj� i m�czyzna szarpn�� go. Posz�a zanim.

��Masz, ty j� prowad��� powiedzia� i teraz w�a�nie ten, kt�rego kocha�a, lecz nie zna�a ju� jego imienia, trzyma� pasek.

Wyszli z mroku. Kamie� rozst�pi� si�, by ich przepu�ci�, i zawar� si� za nimi. By� zawsze tu� obok niej i tego, kt�ry trzyma� rzemie�. Inni szli z ty�u, trzech lub czterech m�czyzn.

Pola by�y szare od rosy. G�ra odcina�a si� ciemn� plam� na tle bladego nieba. Ptaki zaczyna�y coraz g�o�niej �piewa� w sadach i �ywop�otach. Dotarli do kraw�dzi �wiata i szli przez chwil� wzd�u� niej, dop�ki nie doszli do miejsca, gdzie jedyny grunt stanowi�a ska�a, a kraw�d� by�a bardzo w�ska. W skale by�a jaka� linia i kobieta przyjrza�a si� jej.

��Mo�e j� zepchn�栗 powiedzia�.�� A potem mo�e pofrun�� sok�, zupe�nie sam.

Odwi�za� rzemie� z jej szyi.

��Id� i sta� na brzegu�� rozkaza�. Pod��y�a za znakiem w skale a� do kraw�dzi. Pod ni� by�o morze i nic innego. Poza ni� by�o powietrze.

��Teraz Krogulec j� zepchnie�� odezwa� si�.�� Ale przedtem by� mo�e chcia�aby co� powiedzie�. Ma tak wiele do powiedzenia. Kobiety zawsze maj�. Czy chcia�aby� nam co� powiedzie�, pani Tenar?

Nie mog�a m�wi�, ale wskaza�a na niebo ponad morzem.

��Albatros�� powiedzia�.

Za�mia�a si� g�o�no.

W otch�aniach �wiat�a, od bramy nieba, nadlatywa� smok, a za wij�cym si�, opancerzonym cielskiem ci�gn�a si� smuga ognia. Wtedy Tenar przem�wi�a.

��Kalessin!�� krzykn�a, po czym, odwr�ciwszy si�, chwyci�a Geda za r�k� i poci�gn�a go w d�, na ska��. Przetoczy� si� nad nimi ryk ognia. Zagrzechota�a kolczuga i wiatr zagwizda� w uniesionych skrzyd�ach. Przypominaj�ce ostrza kos pazury zaszczeka�y o ska��.

Wiatr wia� od morza. Male�ki oset, rosn�cy w szczelinie ska�y obok jej d�oni, porusza� si� na wietrze. Przy niej by� Ged. Kulili si� rami� przy ramieniu, maj�c za sob� morze, a przed sob��� smoka. Ged przem�wi� ochryp�ym, dr��cym g�osem, w smoczym j�zyku. Tenar zrozumia�a s�owa, kt�re brzmia�y:

��Dzi�kujemy ci, Najstarszy.

Patrz�c na Tenar Kalessin odezwa� si� pot�nym g�osem przypominaj�cym d�wi�k, jaki wydaje gong pocierany metalow� miot��:

��Aro Tehanu?

��Dziecko�� rzek�a Tenar.�� Therru!�� Zerwa�a si� na nogi, aby biec, szuka� swojego dziecka. Ujrza�a, jak nadchodzi wzd�u� kraw�dzi ska�y, mi�dzy g�r� a morzem, w kierunku smoka.

��Nie biegnij, Therru!�� krzykn�a, lecz dziewczynka dostrzeg�a j� i bieg�a wprost do niej. Przylgn�y do siebie.

Smok odwr�ci� swoj� ogromn�, ciemnordzaw� g�ow�, by przyjrze� si� im obydwoma oczyma. Jamy nozdrzy, wielkie jak kot�y, jarzy�y si� od ognia i unosi�y si� z nich wst�gi dymu. �ar smoczego cielska przebija� si� przez zimny morski wiatr.

��Tehanu�� powiedzia� smok.

Dziecko odwr�ci�o si�, �eby na niego spojrze�.

��Kalessin�� rzek�o.

W�wczas Ged, kt�ry pozostawa� na kl�czkach, wsta�, aczkolwiek na dr��cych nogach, chwytaj�c rami� Tenar, by odzyska� r�wnowag�. Roze�mia� si�.

��Teraz wiem, kto ci� wezwa�, Najstarszy!�� zawo�a�.

��Ja�� powiedzia�a dziewczynka.�� Nie wiedzia�am, co innego mog� zrobi�, Segoyu.

Wci�� spogl�da�a na smoka i przemawia�a w j�zyku smok�w, s�owami Tworzenia.

��To dobrze, dziecko�� odrzek� smok.�� D�ugo ci� szuka�em.

��Czy polecimy tam teraz?�� zapyta�o dziecko.�� Tam, gdzie s� inni, na inny wiatr.

��Porzuci�aby� ich?

��Nie�� odpar�a dziewczynka.�� Czy oni nie mog� polecie�?

��Nie mog� polecie�. Ich �ycie jest tutaj.

��Zostan� z nimi�� o�wiadczy�o dziecko z nieco zapartym tchem. Kalessin odwr�ci� �eb, by wyda� ogromny, gor�cy podmuch �miechu, lekcewa�enia, rado�ci czy te� gniewu.

��Hah!�� Po czym, ponownie spogl�daj�c na dziecko, rzek�:�� To dobrze. Masz tu co� do zrobienia.

��Wiem�� odpar�o dziecko.

��Wr�c� po ciebie�� powiedzia� Kalessin.�� W swoim czasie.�� A do Geda i Tenar:�� Oddaj� wam swoje dziecko, jak wy oddacie mi swoje.

��W swoim czasie�� rzek�a Tenar.

Kalessin nieznacznie skin�� swoj� olbrzymi� g�ow� i d�uga paszcza o szablastych z�bach wykrzywi�a si� nieco.

Ged i Tenar odsun�li si� na bok wraz z Therru, gdy smok odwr�ci� si�, wlok�c sw�j pancerz po skalnej p�ce, ostro�nie stawiaj�c szponiaste stopy, zbieraj�c sw�j czarny zad niczym kot, a� wzbi� si� w powietrze. Skrzyd�a strzeli�y w g�r�, karmazynowe w nowym �wietle, kolczasty ogon zad�wi�cza� na skalistej powierzchni urwiska i stw�r odlecia�, znikn���� mewa, jask�ka, my�l.

Na jego miejscu le�a�y przypalone strz�py materia�u i sk�ry i inne rzeczy.

��Chod�my st�d�� powiedzia� Ged.

Ale kobieta i dziecko sta�y i przygl�da�y si� tym rzeczom.

��To ko�ciani ludzie�� rzek�a Therru. Po czym odwr�ci�a si� i wyruszy�a w drog�. Sz�a w�sk� �cie�k� przed m�czyzn� i kobiet�.

��Jej mowa ojczysta�� powiedzia� Ged�� J�zyk jej matki.

��Tehanu�� odrzek�a Tenar.�� Ma na imi� Tehanu.

��Chod�cie!�� zawo�a�o dziecko, ogl�daj�c si� na nich.�� Cioteczka Moss jest chora.

Zdo�ali wynie�� Moss na �wiat�o i powietrze, obmy� jej rany i spali� cuchn�ce prze�cierad�a z jej ��ka, podczas gdy Therru przynios�a czyst� po�ciel z domu Ogiona. Przyprowadzi�a tak�e ze sob� Heather, dziewczyn� od k�z. Z pomoc� Heather u�o�yli star� kobiet� wygodnie w jej ��ku, z jej kurcz�tami; i Heather obieca�a wr�ci� do nich z czym� do jedzenia.

��Kto� musi zej�� do Portu Gont�� powiedzia� Ged�� po tamtejszego czarodzieja. �eby zaopiekowa� si� Moss; mo�na j� uzdrowi�. Kto� musi r�wnie� p�j�� do dwom. Teraz starzec umrze. Wnuk m�g�by �y�, je�eli oczy�ci si� dom��� Siedzia� na progu chaty Moss. Opar� g�ow� o framug� drzwi, w blasku s�o�ca, i zamkn�� oczy.�� Dlaczego robimy to, co robimy?�� zapyta�.

Tenar my�a twarz, d�onie i r�ce w miednicy czystej wody, kt�rej nabra�a z pompy. Sko�czywszy toalet�, obejrza�a si� za siebie. Kra�cowo wyczerpany Ged zapad� w sen z twarz� lekko podniesion� do �wiat�a poranka. Usiad�a obok niego na progu i po�o�y�a g�ow� na jego ramieniu. �Zostali�my oszcz�dzeni?�� pomy�la�a�� Jak to si� sta�o, �e zostali�my oszcz�dzeni?�

Opu�ci�a wzrok na d�o� Geda, rozlu�nion� i otwart� na glinianym stopniu. Pomy�la�a o o�cie poruszaj�cym si� na wietrze i szponiastych stopach smoka o czerwonych i z�otych �uskach. By�a na wp� pogr��ona we �nie, kiedy usiad�o obok niej dziecko.

��Tehanu�� mrukn�a.

��Ma�e drzewko usch�o�� rzek�o dziecko. Po chwili znu�ony, senny umys� Tenar zrozumia� i przebudzi� si� wystarczaj�co, by da� odpowied�.

��Czy na starym drzewie s� brzoskwinie?

M�wi�y szeptem, �eby nie obudzi� �pi�cego m�czyzny.

��Tylko ma�e, zielone.

��Dojrzej� po D�ugim Ta�cu. Ju� nied�ugo.

��Czy mo�emy jak�� zasadzi�?

��Niejedn�, je�li chcesz. Czy dom jest w porz�dku?

��Jest pusty.

��Czy mamy tam zamieszka�?�� Rozbudzi�a si� jeszcze bardziej i otoczy�a dziecko ramieniem.�� Mam pieni�dze�� rzek�a.�� Do��, by kupi� stado k�z i zimowe pastwisko Turby'ego, je�eli jest jeszcze do sprzedania. Ged wie, dok�d zabra� stado na g�r�, latem� Ciekawe, czy we�na, kt�r� gr�plowa�y�my, jeszcze tam jest��� M�wi�c te s�owa, pomy�la�a: � Zostawili�my ksi�gi, ksi�gi Ogiona! Na kominku na D�bowej Farmie�� dla Sparka, biedny ch�opiec, nie umie odczyta� z nich ani s�owa�!

Nie wydawa�o si� to jednak wa�ne. Bez w�tpienia trzeba by�o nauczy� si� nowych rzeczy. Mog�a wys�a� kogo� po ksi�gi, gdyby Ged ich potrzebowa�. I po sw�j ko�owrotek. Mog�a te� p�j�� sama, jesieni�, odwiedzi� syna, pogaw�dzi� z Lark i zosta� jaki� czas z Apple. Musia�y na nowo obsia� ogr�dek Ogiona, je�li chcia�y mie� tego lata jakiekolwiek w�asne warzywa. Pomy�la�a o rz�dach fasoli i zapachu jej kwiat�w. Pomy�la�a o ma�ym oknie wychodz�cym na zach�d.

��S�dz�, �e mo�emy tu zamieszka栗 powiedzia�a.