sfArthurC.ClarkeRama �le bulu�maRendezvous with Rama2010-07-10trenHaereticusdoc2fb, FictionBook Editor 2.4, ImageFB2, fb2cut 2.5.4, fb2cut 2.6.22010-07-107CB2DC40-58B1-4093-B681-E48062BF308A2Rama �le bulu�ma
<p>Arthur Clarke</p><p>Rama �le bulu�ma</p>

(Rendezvous with Rama)

<p>UZAY MUHAFIZLARI</p>

Sonunda bu erge� olacakt�. 30 Haziran 1908 tarihinde Moskova � evren �l��lerine oranla �ok k���k kalan � u� saat ve d�rt bin kilometre ile yerle bir olmaktan kurtuldu. Tekrar, 12 �ubat 1947�de 20. y�zy�l�n ikinci b�y�k meteoru, yeni bulunmu� olan uranyum bombas�na meydan okuyan bir patlama ile, Vladivostok�un d�rt y�z kilometreden daha yak�n�na d���nce, ba�ka bir Rus �ehri daha yok olmaktan ucuz kurtulmu� oldu.

O g�nlerde; bir zamanlar Ay�m y�z�n� delik de�ik etmi� olan bu kozmik bombard�man�n seyrek de olsa D�n-ya�ya �arpmalar�na kar�� insanlar�n yapabilece�i hi�bir �ey yoktu � 1908 ve 1947 meteorlar� insanlar�n yerle�ik olma-,d��� vah�i topraklara d��m��t�, fakat 21. y�zy�l�n sonuna do�ru D�nya�da art�k b�yle g�ksel cisimlere hedef olabilecek bo� bir b�lge kalmam��, insanlar bir kutuptan di�erine kadar b�t�n D�nya�y� doldurmu�tu ve art�k bunun sonucundan da ka��n�lamazd�.

2077 y�l�n�n �ok g�zel ge�mi� olan yaz�n�n 11 Eyl�l g�n�, Grini� zaman�yla saat 9.46 da, Avrupa�da ya�ayanlar�n �o�u g�ky�z�n�n do�usunda g�zleri kama�t�ran bir ate� topu g�rd�ler. Bu cisim birka� saniye i�inde G�ne�ten fazla bir parlakl��a eri�ti ve arkas�nda b�y�k bir gaz ve toz bulutu b�rakarak g�kte sessizce, fakat h�zla ilerledi.

Avusturya�n�n �zerinde bir yerde �ok �iddetli patlamalarla par�alanmaya ba�lad�, patlamalar�n �iddetinden bir milyondan fazla insan�n kulaklar�nda devaml� hasar olu�tu, ancak bu insanlar �ansl� ki�ilerdi.

Saniyede elli kilometre h�zla ilerleyen binlerce ton kaya ve metal par�as�, y�zy�llar�n eme�ini birka� yak�c� saniye i�inde yok ederek Kuzey italya d�zl�klerine �arpt�. Padua ve Verona �ehirleri yery�z�nden silindiler. G�kten gelen bu �eki� darbesiyle co�up karaya � h�cum eden Adriyatik denizi, Venedik�i b�t�n�yle ve bir daha ��kma-macasma sular�n alt�na g�md�.

Alt� y�z bin insan �ld� ve toplam hasar bir trilyon dolardan fazlayd�. Fakat; sanat, tarih, bilim ve �zellikle insanl���n u�rad��� kay�p hi�bir �ekilde hesaplanamazd�. Sanki b�y�k bir sava�a girilmi� ve bu sava� bir tek sabahta kaybedilmi�ti. �arpmadan olu�an ve g��e y�kselen tozlar�n yava� yava� yery�z�ne ��kmesine kadar ge�en aylar boyunca b�t�n D�nya, Krakatoa�dan sonra g�r�lebilen en g�rkemli �afak ve guruplar� izledi.

�lk �ok atlat�ld�ktan sonra insanl�k; �nceki �a�larda rastlanmayan bir birlik ve kararl�l�kla hareket etti. Art�k anla��lm��t� ki, b�yle bir felaket belki bin y�l daha olmayabilir fakat belki de ertesi g�n tekrarlanabilirdi. Tekrarland��� takdirde ise sonu� jdaha da k�t� olacakt�.

�yle ise: Bir daha b�yle bir olay olmamal�yd�.

Y�z y�l kadar �nce, daha fakir olan D�nya�n�n �ok s�n�rl� kaynaklar�na ra�men, insanlar intihar edercesine g�ky�z�ne birbirlerini imha edecek silahlar g�ndererek servetlerini bo� yere harcam��lard�. B�t�n bu �abalar�n ba�ar�l� olmamas�na kar�� elde edilen tecr�beler unutulmam��t�. �imdi bunlar daha y�ce bir ama� i�in daha geni� �apta kullan�lacakt�. Art�k b�yle bir felakete yol a�abilecek kadar b�y�k hi�bir meteorun D�nya�n�n savunmas�n� yarmas�na izin verilmeyecekti.

B�ylece Uzay Muhaf�z� projesi ba�lad� ve el� y�l sonra da, onu yaratanlar�n hi� beklemedi�i bir �ekilde, kurulu�unun ne kadar yerinde oldu�unu kan�tlad�.

<p>DAVETS�Z M�SAF�R</p>

2130 y�llar�nda Merih�te �slenmi� radarlar hemen hemen g�nde bir d�zine yeni asteroid buluyordu � Uzay Muhaf�zl��� komp�terleri derhal onlar�n y�r�ngelerini hesapl�yor ve ald�klar� bilgileri b�y�k bilgi depolar�na aktar�yorlard�; b�ylece isteyen astronom, onlar�n birikmi� istatistiklerini inceleyip bilgi alabiiiyordu.

�lk bin asteroidin saptanmas�, bu k���k d�nyalar�n en b�y��� olan Ceres�in 19. y�zy�l baslar�nda ke�fedilmesinden sonra, y�z yirmi be� y�ldan biraz fazla zaman alm��t�. Y�zlercesi bulunmu�, kaybolmu� ve yeniden bulunmu�tu; o derece yo�un k�meler halinde olanlar� vard� ki, bunalm�� bir astronom onlara �G�ky�z�n�n ha�arat�� ad�n� takm��t�. Ayn� astronom Uzay Muhaf�zl���n�n �imdi yar�m milyon asteroidi izledi�ini bilse muhakkak ki b�y�k bir �a�k�nl��a d��erdi.

Sadece be� dev � Ceres, Pallas, Juno, Eunomia ve Vesta�nm � �aplar� iki y�z metreyi a�abiliyordu. B�y�k bir k�sm� ise, ancak b�y�k�e bir park� doldurabilecek kaya par�alar�ndan ibaretti. Hemen hemen hepsi Merih�in gerisinde kalan bir y�r�ngede dolan�yordu. Sadece G�ne��e do�ru biraz yakla�an bir y�r�nge izleyen ve D�nya i�in tehlike yaratabilecek birka� tanesi Uzay Muhaf�zl��� taraf�ndan dikkatle izleniyordu. Ve bunlar�n hi�biri G�ne� Sistemimizin gelecek tarihi i�inde D�nya�n�n bir milyon kilometreden yak�n�na yakla�mayacakt�.

Hen�z J�piter�in y�r�ngesi d���nda iken ke�fedilen cisim, ke�fedildi�i y�la g�re ilk defa 31/439 olarak kataloglara ge�irildi. Bulundu�u yer bak�m�ndan bir anormallik g�r�lmemi�ti, ��nk� bir s�r� asteroid, Sat�rn�den daha uzak mesafelere gider, sonra tekrar uzak efendileri olan G�ne��e d�nerdi, i�lerinde en uzak mesafede d�nen Thule 2, Uran�s�e o derece yakla��rd� ki, bu asteroidin, Uran�s��n elinden ka��rd��� bir uydusu oldu�u zannediliyordu.

Bu kadar uzak mesafeden cisimle yap�lan ilk radar temas� olduk�a ola�and��� sonu� vermi�ti; 31/439�un olduk�a b�y�k bir yap�da oldu�u belli oluyordu. Ekolar�n �iddetinden komp�terler en az k�rk kilometrelik bir �ap hesaplad�lar. B�yle bir dev y�z y�ld�r ke�fedilmemi�ti ve g�zden ka�m�� olmas� da akl�n alabilece�i bir �ey de�ildi.

Sonra y�r�ngesi hesapland� ve s�r, yerini daha b�y���ne b�rakarak ��z�ld�. 31/439 normal bir asteroidin her birka� y�lda bir, saat dakikli�i ile tekrarlad��� elips �eklinde bir yol izlemiyordu. O, y�ld�zlardan gelen ve G�ne� Sis-temi�ne ilk ve son ziyaretini yapan yaln�z bir ziyaret�iydi. O derece s�ratli yol al�yordu ki, G�ne��in �ekim g�c�n�n onu yakalamas�na imk�n yoktu. H�zla i�erilere dalacak, J�piter, Merih, D�nya, Ven�s ve Merk�r��n y�r�ngelerinden ge�ecek, G�ne��in etraf�nda dolan�rken daha da h�z kazanacak ve tekrar bilinmeyene do�ru yol alacakt�.

Bu noktada komp�terler �Hey oradakiler, ilgin� bir-�ey bulduk,� i�areti vermeye ba�lad�lar ve ilk defa olarak 31/439 insanlar�n ilgisini �ekti. Uzay Muhaf�zl��� Merkezi ge�ici bir heyecan dalgas� ile �alkaland�. Y�ld�zlararas� �gezgin� sadece bir numara olmaktan ��kar�larak ona bir isim verildi. Yunan ve Roma mitolojisinden art�k b�km�� olan astronomlar �oktand�r Hindu tanr�lar� �zerinde �al���yorlard�. B�ylece 31/439, Rama ismini ald�.

Birka� g�n i�in haber �evreleri ziyaret�i hakk�nda epeyce g�r�lt� kopard�lar, ancak bu g�r�lt� bilgi noksanl��� nedeniyle �ok �apra��kt�. Rama hakk�nda sadece iki �ey kesin olarak biliniyordu � ilgin� y�r�ngesi ve yakla��k b�y�kl���� � Bunlar bile radar ekolar�n�n sa�lad��� bilgilere dayan�larak elde edilen yakla��k rakamlard�. Teleskoptan Rama, h�l� belirgin bir disk vermeyecek kadar k���k, zay�f ���kl�, on be�inci kadirden bir y�ld�z gibi g�r�n�yordu. Ancak G�ne� Sistemi�nin kalbine do�ru dald�k�a, sonsuza kadar g�zden kaybolmadan �nce, her g�n biraz daha b�y�yecekti. D�nya etraf�nda y�r�ngede olan g�zlemevleri onun �ekli ve b�y�kl��� hakk�nda daha kesin bilgiler sa�lamay� ba�aracaklard�. Bol zamanlan vard�; belki de gelecek aylar i�inde g�revli bir uzay arac�, ona yeteri kadar yakla��p g�zel foto�raflar �ekebilecekti. Ger�ek bir bulu�man�n ba�ar�l� olaca��na jhtimal verilmiyordu. Saatte y�z bin kilometreden fazla bir h�zla, gezegenlerin y�r�ngelerini keserek ilerleyen bir cisimle fiziksel bir temas� sa�lamak i�in gerekli enerji �ok pahal�ya mal olacakt�.

B�ylece D�nya k�sa s�rede Rama�y� unuttu; fakat astronomlar unutmad�lar ve heyecanlar�, bu yeni asteroidin onlara her g�n yeni bilmeceler sundu�u aylar boyunca gittik�e artt�.

Her �eyden �nce Rama�n�n ���k e�risiyle ilgili bir problem vard�. Rama�da ���k e�risi diye bir �ey yoktu.

Ayr�nt�s�z; bilinen b�t�n asteroidler birka� saatlik devrelerde donukla��p parlakla�arak ���klar�nda ufak de�i�iklikler g�sterirlerdi. �ki y�z y�ldan beri yap�lan g�zlemler bunun, muntazam olmayan bi�imlerinin ve eksenleri �evresinde d�nmelerinin ka��n�lmaz bir sonucu oldu�unu g�stermi�ti. Y�r�ngeleri boyunca ilerlerken kendi �evrelerinde de d�n�nce G�ne� �����n� yans�tan y�zeyleri devaml� olarak de�i�mekte ve parlakl�klar� da buna g�re azal�p �o�almaktayd� � Rama b�yle bir de�i�iklik g�stermiyordu. Ya hi� ekseni etraf�nda d�nm�yordu, ya da tam anlam�yla simetrik bir yap�ya sahipti. �ki a��klama da yeterli derecede a��k de�ildi.

Konu bu noktada birka� ay hi�bir ilerleme g�stermeden kald�, ��nk� D�nya �evresinde dolanan b�y�k teleskoplardan hi�birinin evrenin derinliklerini g�zetleme gibi �nemli bir g�revi durdurulamazd�. Uzay astronomisi pahal� bir u�ra�t� ve b�y�k bir teleskopla yap�lacak bir dakikal�k bir �al��ma bin dolardan daha fazlaya mal oluyordu.

E�er �ok �nemli bir program, bozuk ��kan elli sentlik bir kapasit�r nedeniyle ertelenmese, Dr. William Stenton on be� dakikal�k bir s�re i�in iki y�z metrelik reflekt�r� kullanma �ans�n� daha uzun bir s�re ele ge�ireme-yecekti. Ba�ka bir astronom i�in talihsiz bir olay onun �ans� olmu�tu.

BiN Stenton ertesi g�n ald��� sonu�lan s�ra bulup da komp�tere verinceye kadar, daha ne yakalam�� oldu�unu bilmiyordu. Hatta sonu�lar komp�ter ekran�nda belirdikten sonra bile onlar�n ne anlatt���n� anlamas� birka� dakika s�rd�.

Rama�dan yans�yan G�ne� ����� yo�unluk bak�m�ndan hep ayn� de�ildi. Farkedilmesi �ok zor, �ok k���k, fakat ayn� zamanda �ok muntazam bir de�i�me g�steriyordu. T�pk� di�er asteroidler gibi Rama da ekseni etraf�nda d�n�yordu. Fakat bir asteroidin normal bir g�n� birka� saat s�r�yorsa, Rama�mnki, sadece d�rt dakikayd�.

Dr. Stenton baz� �abuk hesaplar yapt�. Kar��s�nda beliren rakamlar ona bile inan�lmas� �ok g�� geldi. Bu k���k d�nyan�n ekvatorundaki d�nme h�z� saatte bin kilometreden fazla olmal�yd�; kutuplar� d���nda bir yere ini� yapmak �ok tehlikeli olabilirdi. Rama�n�n ekvatorundaki santrif�j kuvvet o b�lgede a��kta olan herhangi bir cismi yakla��k olarak 1 gravitelik bir g��le uzaya savurmaya yeterdi. Rama; �zerinde hi�bir zaman kozmik yosun tu-tunamayan, yuvarlanan bir ta�t�. B�yle bir cismin, bu �artlarda �oktan milyonlarca par�aya ayr�lmadan sa�lam kalabilmesi �a��rt�c� bir �eydi.

K�rk kilometre �ap�nda, d�rt dakikal�k bir d�nme devresine sahip bir k�tle � bu, astronomik tablodaki cisimlerin hangisine s��ard�? � Dr. Stenton d�� g�c� olduk � 10 �a kuvvetli ve �e�itli olas�l�klara kolayca ge�ebilen bir insand�. O anda akl�na tak�lan d���nce onu birka� dakika rahats�z etti. Yukar�ca sayd��� niteliklere g�ksel hayvanat bah�esinde tek uyan �rnek sadece i�ine ��km�� bir y�ld�z olabilirdi. Belki de Rama; santimetre k�p� milyarlarca ton �eken, ��lg�nca d�nen bir n�tron k�re� bir �l� g�ne�ti.

Bir anda H. G. Wells�in �lmez klasi�i �Y�ld�z� Dr. Stenton�un haf�zas�nda b�t�n tazeli�i ve deh�etiyle canland�. O kitab� k���k bir �ocukken okumu�tu. Astronomiye ilgisini kam��layan da zaten bu kitap olmu�tu. Yaz�l���ndan bu yana iki y�z y�ldan fazla zaman ge�mesine ra�men kitap, sihir ve canl�l���ndan bir �ey kaybetmemi�ti. Y�ld�zlardan gelen ziyaret�inin J�piter�e �arpt�ktan sonra G�ne��e do�ru d��erken D�nya�n�n yak�n�ndan ge�mesiyle olu�turdu�u kas�rgalar�n, dev dalgalar�n, denize kayan, yok olan �ehirlerin zihninde �izdi�i resimleri hi� unutmam��t�. Ger�i ihtiyar Wells�in �izdi�i y�ld�z so�uk de�il, akkor haldeydi ve yok etme g�c�n� �s�dan al�yordu; fakat bu pek �nemli de�ildi, ��nk� Rama sadece G�ne� �����n� yans�tan so�uk bir cisim de olsa, �ekim g�c�yle ate� kadar kolayl�kla �ld�r�c� olabilirdi.

G�ne� Sistemi�ne giren y�ld�z k�tlesinde herhangi bir cisim gezegenlerin y�r�ngelerini tam anlam�yla bozacakt�. Bu nedenle D�nya�n�n G�ne��e veya y�ld�zlara do�ru birka� milyon millik bir y�r�nge de�i�ikli�i �ok hassas bir dengesi olan iklimlerde de�i�ikli�e yol a�acakt�. Ya Antarktika�deki buzdan takke eriyerek b�t�n al�ak b�lgeleri suya bo�acak ya da okyanuslar donarak b�t�n D�nya�y� sonsuz bir k��a mahk�m edecekti. Bu felaketlere her iki y�nde de ufak bir oynama yeterli olacakt�.

Birden Dr. Stenton rahatlad� ve derin bir soluk ald�. B�t�n bunlar�n hepsi sa�mayd�, onun gibi bir bilim adam� bu kayg�lar�ndan dolay� utanmal�yd�.

Rama hi�bir �ekilde s�k��m��, b�z�lm�� maddeden olu�amazd�. Y�ld�z k�tlesinde hi�bir �i�im birtak�m anor � �mal de�i�iklikler yaratmadan ve daha �nce farkedilmeden G�ne� Sistemi�nin bu kadar i�ine giremezdi. Di�er gezegenlerin y�r�ngeleri �oktan etkilenmi� olurdu. Zaten Nept�n, Pl�to ve Persephone bu �ekilde bulunmam�� m�yd�? Hay�r� �l� bir g�ne� k�tlesinde bir cismin farkedil-meden i�eri s�zmas� kesinlikle olamazd�.

Ancak, kimbilir, b�yle bir karanl�k y�ld�zla kar��la�mak ne kadar heyecanl� olurdu� Yaz�k.

Fakat bir g�n nas�l olsa�

<p>RAMA ve S�TA</p>

Uzay Dan��ma Merkezi (U.D.M.)�nin ola�an�st� toplant�s� olduk�a k�sa ve f�rt�nal� ge�mi�ti. 22. y�zy�lda bile ya�l� ve tutucu bilim adamlar�n�n kilit y�netim pozisyonlar�n� tutmalar�n� engelleyici bir �nlem bulunamam��t�. Asl�nda bu hi�bir zaman �nlenemeyecek bir problemdi.

��leri daha da k�t�le�tiren, U.D.M.�nin �imdiki idare heyeti ba�kan�n�n �nl� astrofizik�i profes�r (Emeritus) Olaf Davidson olu�uydu. Profes�r Davidson, bir galaksiden daha k���k g�kcisimleri ile ilgilenecek kadar al�al-maz ve �nyarg�lar�n� gizli tutmak gibi bir zahmete de katlanmazd�. Biliminin y�zde doksan�n�n art�k uzay �a��nda do�mu� ara�lara dayand���n� kabul etmek zorunda kalmas�na ra�men, bu durumdan hi� de memnun olmad���n� a��k�a ortaya koyard�. Profes�r�n �nl� meslek hayat� boyunca en az �� kez, uydular onun garip teorilerini kan�tlamak i�in uzaya a��lm��lar, fakat her defas�nda da tersini kan�tlayarak geri d�nm��lerdi.

Meclisin �n�ndeki sorun olduk�a a��kt�. Rama�n�n ola�and��� bir �i�im oldu�una ku�ku yoktu,�� ancak acaba �nemli bir cisim miydi?�� Bir s�re sonra d�nmemek �zere sonsuza gitmi� olacakt�, bu nedenle harekete ge�meleri i�in �ok s�n�rl� bir zamanlan vard� � �imdi ka��r�lan bir f�rsat bir daha ele ge�meyebilirdi.

Korkun� derecede pahal�ya mal olmu� bir uzay sondas� yak�nda Merih�ten Nept�n ve �tesine hareket edecekti. Bu ara� ufak bir de�i�iklikle Rama ile bulu�abilecek y�ksek h�zda bir mermi gibi kullan�labilirdi. Uydunun Rama�nm �zerine inmesi d���n�lemezdi. Bu, iki cisim saatte iki y�z bin kilometre h�zla birbirinin yan�ndan ge�erken, yap�lan en h�zl� kay�t olacakt�. Rama sadece birka� dakika s�reyle yo�un bir �ekilde g�zlenebilecek, ger�ek bir yak�n g�r�n�m� ise bir saniyeden az s�recekti. Fakat uygun gere�lerle bu s�re bir�ok sorunun cevaplanmas�na yeter de artard� bile.

Profes�r Davidson asl�nda Nept�n�e g�nderilecek araca da gereksiz g�z�yle bak�yordu. Ancak bu daha evvel programlanm�� bir ara�t�rmayd�. Bu nedenle zaten bo�-yere yap�lm�� bir masrafa daha yenisinin eklenmesine gerek g�rmedi�ini s�yledi. Asteroid izleme konusuyla i�neli bir dille alay ettikten sonra as�l masraf gerektiren yerin yeniden canlanan �Yarat�l���n B�y�k Patlama Teorisbni kan�tlamak i�in Ay�da acele kurulmas� gereken y�ksek ay�-r���m interferometresi oldu�unu belirtti.

Bu tehlikeli bir taktik hatayd�, ��nk� Profes�r�n taraftar oldu�u teoriye kar��t olan, �Yenilenmi� De�i�meyen Evren Teorisi�nin en ate�li �� taraftar�, ayn� zamanda meclisin de �yesiydi. Asteroid pe�inde ko�man�n para israf� oldu�u konusunda i�lerinden Profes�r Davidson�a hak vermelerine ra�men�

Profes�r Davidson oylamay� bir oyla kaybetti.

�� ay sonra Sita ad� verilen uzay sondas� Merih�in birinci uydusu Phobos�tan hareket ediyordu. U�u� s�resi yedi haftayd� ve ara� kar��la�maya be� dakika kal�ncaya kadar tam yolla ilerleyecek �ekilde ayarlanm��t�. Kar��la�ma an�nda bir s�r� foto�raf makinesi ve televizyon kameras� ortaya ��kt� ve Rama b�t�n y�nlerinden foto�raflarla tesbit edildi.

On kilometre uzaktan al�nan ilk resimler insanl���n b�t�n �al��malar�n� bir anda durdurdu. Milyarlarca televizyon ekran�nda hi�bir �zelli�i belli olmayan, fakat her saniye daha b�y�yen k���k bir silindir belirmi�ti. G�r�nt� b�y�kl��� iki kat�na ��kt�ktan sonra kimse art�k Rama�nm do�al bir �i�im oldu�unu sanm�yordu.

G�vdesi silindir bi�iminde ve tornadan yeni ��km���as�na kusursuzdu � Merkez noktalar� birbirinden elli kilometre uzakl�kta ve iki ucu olduk�a d�zd�. Bir y�z�nde, merkeze yak�n bir yerde birka� ufak yap�ya benzer �ey d���nda hemen hemen hi�bir �ey g�r�lm�yordu � Rama komik bir �ekilde evlerde kullan�lan s�radan bir buhar tenceresine benziyordu.

Rama az sonra ekranlar� dolduracak kadar b�y�d�. Y�zeyi t�pk� Ay gibi koyu, �l� bir gri renksizlikteydi. Bir nokta d���nda, �zerinde hi�bir i�aret yoktu. Silindirinin ortalar�na do�ru bir kilometre geni�li�inde bir leke veya bir s�va g�ze �arp�yordu, sanki as�rlar �nce bir �ey ona �arpm�� ve da��lm��t�.

Bu �arpman�n Rama�nm d�nen duvarlar�nda en k���k bir hasar yapt���n� belirten hi�bir iz yoktu. Ancak Rama�nm parlakl���nda �ok k���k de�i�iklik meydana getiren bu leke Dr. Stenton�un bulu�una yol a�m��t�.

Di�er kameralardan al�nan resimler bilgilere yeni bir �ey eklemedi. Ancak uzay sondas�n�n di�er ara�lar� Rama�nm �ekim g�c�n� �l�erek D�nya�ya �ok �nemli ba�ka bir bilgi verdiler � Silindirin k�tlesi.

Rama kat� bir �i�im olamayacak kadar �ok hafifti. Art�k herkes ger�e�i g�r�yordu; Rama�nm i�inin bo� oldu�u a��k�a ortadayd�.

�oktand�r �mitle ve kayg�yla beklenen kar��la�ma nihayet olmu�tu. �nsanl�k y�ld�zlardan gelen ilk konu�unu kabul etmek �zereydi.

<p>BULU�MA</p>

Kumandan Norton bulu�man�n son dakikalar�na kadar tekrar tekrar izledi�i o televizyon yay�nlar�n� hi� unutmuyordu. Ancak o yay�nlarda hi�bir elektronik arac�n aktaramayaca�� bir �ey vard�. Bu da Rama�n�n insan� etkileyen, bunaltan b�y�kl���yd�.

Ay gibi veya D�nya gibi cisimlere ini� yaparken b�yle bir etkiye hi� kap�lmam��t�. Onlar birer d�nyayd� ve b�y�k olmalar� do�ald�. Kald� ki o, Rama�dan biraz daha b�y�k olan J�piter 8�e de ini� yapm��t�, olduk�a k���k olmas�na ra�men o bile do�al bir g�k�ismiydi.

��inde bulundu�u paradoksu a��klamak �ok kolayd�. �zerine inmek �zere oldu�u �ey, el yap�s� bir ara�t�; insan�n �imdiye kadar uzaya koyabildi�i en b�y�k �eyden milyonlarca defa daha b�y�k bir ara�. Rama�n�n k�tlesi en az on milyon kere milyon tondu. B�yle bir yap�t her t�zay adam�nda sadece hayranl�k uyand�rmakla kalmaz, birlikte sayg� ve korku hislerini de getirirdi. Bu ya�lanmam�� metal y���n�n�n kendilerine do�ru y�kseldik�e g�ky�z�n� doldurmas� onda bir de�ersizlik hatta garip bir h�z�n hissinin do�mas�na yol a��yordu.

�nceki deneylerine tamamen yeni olarak burada tehlike hissi de duyuyordu. Daha �nceki ini�lerinde sonucun ne olaca��n� bilirdi; her zaman i�in bir kaza olas�l��� vardi, fakat bir kaza onlar i�in s�rpriz olmazd�. Rama�da ise kesin olarak bildi�i �ey sadece s�rprizdi.

�imdi Endeavour silindirin kuzey kutbunun �zerinde yava� yava� d�nen diskin tam merkezine bin metreden daha yak�n bir uzakl�kta hafif�e dolan�yordu. Bu taraf silindirin G�ne� g�ren y�z� oldu�u i�in mahsus se�ilmi�ti. Rama d�nd�k�e merkeze yak�n olan yerlerdeki bilmece yap�lar�n g�lgeleri, metal d�zl�k �zerinde uzun �izgiler meydana getiriyordu. Rama�n�n kuzey y�z�, d�rt dakikal�k g�n�n�n h�zl� ge�i�ini �l�en dev bir g�ne� saatine benziyordu.

Be� bin tonluk bir uzay gemisini d�nen bir diskin tam ortas�na indirmek Kumandan Norton�u rahats�z eden fikirlerin en hafifiydi. Bunun b�y�k bir uzay istasyonuna inmekten fark� yoktu. Endeavour�un yan jetleri ona Rama ile e�it bir d�nme h�z� sa�lam��t� bile, ve Te�men Joe Cal-vert�in gemiyi seyir komp�teri yard�m� ile veya kendi ba��na bir kar tanesi yumu�akl��� ile a�a�� indirece�ini biliyordu. Joe g�zlerini ekrandan ay�rmadan ��� dakika sonra� dedi, �Rama�n�n anti-maddeden yap�l�p yap�lmad���n� anlayaca��z�.

Norton, Rama�n�n orijini hakk�nda o t�yler �rpertici teorilerden birini hat�rlay�nca g�l�msedi. E�er olas�l���na pek inanmad��� bu teori do�ru ise birka� saniye sonra G�ne� Sistemi kurulu�undan bu yana en b�y�k patlamaya �ahit olacakt�. On binlerce tonun birlikte yok olu�u gezegenlere yeni bir G�ne� sa�layacakt�.

Ancak g�rev �izelgesi bu uzak olas�l��� bile hesaba katm��t�. Endeavour emniyetli bir uzakl�k olan bin kilometreden jetlerinden birini Rama�ya do�ru p�sk�rtt�. Geni�leyen buhar ve duman hedefe vard��� zaman hi�bir �ey olmad�. Birka� miligram i�in bile olsa madde anti � madde temas� korkun� patlamalar dizisine yol a�abilirdi.

B�t�n uzay kumandanlar� gibi Norton�da �ok tedbirli bir adamd�. Rama�n�n kuzey y�z�n� uzun uzun ve dikkatle inceleyerek inecekleri noktay� se�ti � Biraz d���nd�kten sonra �ok belirgin olan bir noktaya,�� eksenin 1617 tam ortas�na � inmekten vazge�ti. Y�z metre �ap�nda olduk�a net i�aretlenmi� daire �eklinde bir disk kutbun tam ortas�na konmu�tu. Norton bunun �ok b�y�k bir hava deli�inin d�� kap�s� oldu�undan ku�kulan�yordu. Bu i�i bo� d�nyay� in�a eden yarat�klar uzay gemilerini de i�eri alabilmek i�in bir yol b�rakm�� olmal�yd�lar. Bu nokta ana giri� i�in en uygun yerdi ve Norton kendi uzay arac� ile �n kap�y� kapatman�n uygun bir�ey olmad���n� d���nd�.

Fakat bu d���nce ortaya ba�ka problemler ��kard�. E�er Endeavour eksenden birka� metre �teye bile konsa, Rama�n�n h�zl� d�n��� onu kutuptan �teye s�r�klemeye ba�layabilirdi. Ba�lang��ta santrf�j kuvvet, zay�f fakat devaml� ve amans�z olacakt�. Kumandan Norton gemisinin kutup d�zl���nde kaymas�, her dakika daha �ok h�z kazanarak saatte bin kilometre h�zla diskin kenar�ndan bo�lu�a savrulmas� d���ncesine tahamm�l bile edemezdi.

Rama�n�n D�nya�n�n binde biri kadar olan �ekim g�c�n�n bunu engellemesi m�mk�nd�. Bu g�� Endeavour�u birka� tonluk bir �ekimle yerinde tutabilir ve e�er y�zey de yeterli derecede sert ise gemi kutba yak�n bir yerde kalabilirdi. Fakat Kumandan Norton bilinmeyen bir s�rt�nme g�c� ile bilinen bir santrf�j g�c�n nas�l dengelenece�ini bilemezdi.

�ans eseri olarak Rama�y� in�a edenler buna bir ��z�m de getirmi�lerdi. Kutup ekseninin etraf�nda e�it aral�klarla �� tane on metre kadar �ap� olan ila� t�p� �eklinde yap� yer al�yordu. E�er Endeavour bunlardan ikisinin aras�na inerse santrf�j s�r�klenme onu bu yap�lardan birine biti�tirecek uzay gemisi de, t�pk� bir geminin dalgalar�n etkisiyle r�ht�ma yap��mas� gibi, yerinde sa�lamca kalacakt�.

Joe �on be� saniyeye kadar iniyoruz,� derken dikkatini dokunmak zorunda kalmamak i�in dua etti�i yedek kontrollere vermi�ti. Kumandan Norton b�t�n bunlar�n �ok k�sa bir zaman s�resine s��mas� gerekti�ini �ok iyi biliyordu. ��phesiz bu, bir bu�uk y�zy�l �nce Ay�a yap�lan ini�ten sonra ger�ekle�en en �nemli ini�ti.

Gri ila� kutular� kontrol kulesinin yan�ndan yukar� y�kseldiler, tepki jetlerinin son t�slamalar� duyuldu, sonra da olduk�a kuvvetli bir sars�nt� hissedildi.

Son haftalar boyunca Kumandan Norton bu anda D�nya�ya neler s�yleyece�ini d���nm��t�. ��te o an gelip �atm��t�. S�yleyece�i s�zleri sanki tarih se�ti ve Norton otomatik bir �ekilde ge�mi�in yank�s�n� tekrarlad�.

�Rama �ss�. Endeavour kondu.� Daha bir ay �nce b�yle bir �eyin olabilece�i akl�na gelmezdi. Emir geldi�i zaman gemisi, asteroid alarm sinyallerini kontrol ve bozulanlar� de�i�tirme gibi, normal g�rev turundayd�. Rama G�ne� etraf�nda k�vr�l�p kendini y�ld�zlara f�rlatmadan �nce onunla bulu�abilecek yap�da ve uzakl�kta olan elde mevcut tek ara� Endeavour�du. B�yle oldu�u halde G�ne� Ara�t�rma B�l�m��n�n �� gemisinin t�m yak�t�n� almalar� gerekmi�ti. Bu gemilere tankerler yak�t g�t�r�nceye kadar ��� de bo�lukta �aresiz olarak s�r�klenmeye devam edeceklerdi. Norton; Calipso, Beagle ve Challenger�in kaptanlar�n�n onunla uzun bir s�re ahbapl�k etmekten ka��nacaklar�ndan korkuyordu.

B�t�n bu fazla yak�ta ra�men uzun ve zorlu bir takip olmu�tu. Endeavour onu yakalad��� zaman Rama Ven�s��n y�r�ngesi i�ine girmi�ti bile. Bu ger�ekten hi�bir uzay gemisinin ba�aramayaca�� bir zaferdi. Art�k �nlerindeki haftalar�n bir saniyesinin bile bo�a harcanmamas� gerekiyordu. D�nya�da Dinlerce bilim adam� b�yle bir inceleme f�rsat� i�in seve seve ruhlar�n� bile satarlard�, ancak �imdi ellerinden, olaylar� dudaklar�n� �s�rarak televizyondan izlemek ve Rama�daki �al��malar�n en iyi �ekilde nas�l yap�labilece�ini d���nmekten ba�ka, bir�ey gelmiyordu. Ara�t�rmalara kat�lma isteklerinde hakl�yd�lar, fakat yap�labilecek hi�bir �ey yoktu. G�k mekani�inin amans�z kanunlar� Endeavour�un insanl���n Rama ile temas kurabilecek ilk ve son uzay gemisi olmas�na karar vermi�ti.

D�nya�dan devaml� olarak ald��� ���tler Norton�un sorumlulu�unu hi� hafifletmiyordu. E�er ani kararlar vermesi gerekse kimse ona yard�m edemezdi. G�rev kont � 19 rol ile radyo temas� zaman a���� �u anda on dakikayd� ve gittik�e de artmaktayd�. Elektronik haberle�me bulunmadan �nceki g�nlerde, emirlerini m�h�rl� zarflar i�inde alan, merkezle devaml� haberle�me olanaklar� olmayan ge�mi�in b�y�k denizcilerini s�k s�k d���n�rd�. Acaba onlar hata yapm��lar m�yd�? Kimse bilemezdi.

Ayn� zamanda baz� kararlar�n da D�nya�ya b�rak�laca��na memnundu. �imdi Endeavour�un y�r�ngesi Rama ile birle�mi�ti. �kisi tek bir v�cut halinde G�ne��e do�ru gidiyorlard�. K�rk g�n sonra G�ne��e en yak�n noktaya vararak yirmi milyon kilometre yak�n�ndan ge�eceklerdi. Bu mesafe �ok tehlikeli oldu�undan �ok �nceden Endeavour geri kalan yak�t�n� kendisini daha emin bir y�r�ngeye sokmak i�in kullanacakt�. Rama�dan tamamiyle ayr�lmadan �nce onu incelemek i�in �� hafta kadar s�releri vard�.

Bundan sonra i� D�nya�ya d���yordu. Endeavour �aresiz bir �ekilde kendisini yakla��k olarak elli bin y�lda di�er y�ld�zlara ula�t�racak bir y�r�ngede h�zla gitmekte olacakt�. Endi�elenmeleri ���tlenmi�ti. G�rev Kontrol onlar�n yak�t�n� tamamlamaya, gerekirse pe�lerinden hi�bir masraftan ka��nmadan yak�t tankerleri g�ndermeye ve b�t�n yak�t bo�alt�ld�ktan sonra tankerleri uzayda terketmeyi g�ze ald�klar�na dair onlara s�z vermi�ti. Rama, her riski g�ze almaya de�en bir �d�ld�. �ntihar g�revi d���nda.

Ancak, i� buna bile dayanabilirdi. Kumandan Norton bu konuda ger�ek�i d���n�yordu. Y�zy�llard�r ilk kez tam anlam�yla esrarengiz bir cisim insanlar�n kar��s�na dikilmi�ti. Esrar ne bilim adamlar�n�n ne de politikac�lar�n kabul edebilece�i bir durumdu. E�er bu s�rr� ��zmenin bir bedeli varsa Endeavour ve m�rettebat� feda edilebilirdi.

<p>�LK EVA</p>

Rama bir mezar kadar sessizdi. Kimbilir, belki de ger�ekten �yleydi. Ne hi�bir frekans �zerinden herhangi bir radyo sinyali, ne G�ne��in artan �s�s�n�n yol a�t��� mikro-sars�nt�lar d���nda sismograflar�n saptayabilece�i ufak bir sars�nt�, ne bir elektrik cereyan�, ne radyoaktivite� Rama u�ursuz denebilecek bir �ekilde susuyordu. O kadar ki bir asteroidin bile daha g�r�lt�l� oldu�unu d���n�yorlard�.

Norton kendi kendine �Ne bekliyorduk ki?� diye sordu. �Bir kar��lama komitesi mi?� D�� k�r�kl���na m� u�ram��t� yoksa ferahlam�� m�yd�, bir t�rl� karar veremiyordu. Art�k her durumda insiyatifin onun �zerinde kald��� ortadayd�.

Ona verilen emirlere g�re yirmi d�rt saat bekleyecek sonra ��k�p etraf� inceleyecekti. O ilk g�n gemide kimse uyuyamad�. G�revli olmayan m�rettebat bile hi�bir yarar� olmadan Rama�y� sonda eden �e�itli aletlerle u�ra�makla yahut sadece g�zetleme pencerelerinden geometrik, ruhsuz manzaray� seyretmekle vakit ge�irdiler. Bu d�nya canl� m�yd�? Bu soruyu kendilerine defalarca sordular. Yoksa �l� m�yd�? Yoksa sadece uyuyor muydu? �lk EVA�da Norton yan�na sadece bir arkada� ald�. Dayan�kl� ve becerikli ya�am � destek subay� Te�men Kari Mercer. Geminin g�r�� uzakl���n�n d���na ��kmaya hi� niyeti yoktu, e�er ortaya bir mesele ��karsa, hi� olmazsa gemisi emniyette olurdu. Bununla beraber bir �nlem olarak m�rettebattan ikj ki�iyi giyimli olarak ��k�� kap�s�n�n d���na dikti.

Rama�n�n birka� graml�k birle�ik �ekim ve santrf�j g�c� onlara ne zorluk veriyor ne de g��l�k ��kart�yordu. T�m�yle kendi jetlerine g�venmek zorundayd�lar. Norton ilk f�rsatta gemi ile ila� kutular� aras�na a� �eklinde k�lavuz ipleri germeye karar verdi. B�ylece o b�lgede yak�t harcamadan dola�abileceklerdi.

En yak�n ila� kutusu ��k�� kap�s�ndan on metre uzaktayd�. Norton ilk �nce ini� s�ras�ndaki �arpman�n gemiye bir hasar verip vermedi�ini kontrol etmek istiyordu. En-deavour e�ri duvar�n �zerinde birka� tonluk bir bas�n� ile duruyordu. Bu bas�nc�n her yerde ayn� oldu�una emin olduktan sonra yuvarlak yap�n�n etraf�nda dola�arak ne oldu�unu anlamaya �al��t�.

Norton daha birka� metre yol alm��t� ki kar��s�na d�z ve madeni g�r�n��l� bir duvar ��kt�, jlk �nce bunun hi�bir yararl� g�revi olmayan garip bir dekorasyon oldu�unu zannetti. Daire �eklinde dizilmi� alt� tane derin oluk veya delik duvar�n i�ine oyulmu�tu ve onlar�n i�inden �embersiz d�men dolab� parmakl�klar�n� and�ran ha� �eklinde alt� �ubuk uzan�yordu, en ortada k���k bir tekerlek vard�. Duvara g�m�lm�� gibi duran tekerle�in ne y�ne do�ru d�nece�ini belirten hi�bir i�aret yoktu.

Gittik�e b�y�yen bir heyecanla d�men dolab� parmakl�klar�n�n u�lar�n�n bir elin (k�skac�n veya dokuna�lar�n) tutabilmesi i�in daha derin �ekilde oyulmu� oldu�unu g�rd�. E�er biri �n�ne durup duvardan destek alarak parmakl�klar� kendine do�ru �ekerse�

Bir kadife yumu�akl���yla tekerlek duvardan ��kt�. Norton bu uzay arac� d���ndaki her b�l�m�n as�rlar �nce vakum kayna�� yap�ld���na ve yerinden oynamayaca��na inand���ndan elinde d�men tekerle�i ile ortada kal�verin-ce son derece hayret etmi�ti. Gemisinin d�menine ge�mi� eski yelkenlilerin kaptanlar�ndan birine benziyordu.

Ba�l���ndaki g�ne� siperi y�z�n�n ifadesini Mercer�-den saklad��� i�in �ok memnundu.

�a��rm�� fakat ayn� zamanda kendine k�zm��t�; belki ilk hatas�n� yapm��t� bile. Acaba Rama�n�n i�inde alarm zilleri �al�yor muydu? Acaba bu d���ncesizce hareketi tehlikeli bir mekanizmay� harekete ge�irmi� miydi? Fakat Endeavour�dan hi�bir de�i�iklik olmad��� raporu geldi. Gemideki ara�lar hafif �s� ��t�rt�lar� ve onun hareketlerinden ba�ka hi�bir �ey kaydetmemi�lerdi.

�Evet Kaptan � tekerle�i �evirecek misin?� Norton bir kez daha kendisine verilen emirleri d���nd�. �� Karar�n� kendin ver fakat ihtiyatl� ol�� E�er her hareketini g�rev kontrola dan��acak olsa hi�bir �ey yapamazd�. Mercer�e sordu: �Senin d���ncen ne Kari?� �Bunun bir ��k�� kap�s�n�n el kontrol� oldu�u belli. Belkide enerji d��mesi halinde acele durumlarda kullan�lmak i�in yap�lm��t�r. Ne kadar ileri olursa olsun her teknoloji b�yle �nlemlere muhakkak ba� vurur.� �O halde muhakkak ar�zalara kar�� da otomatik kontrol� vard�r,� diye Norton kendi kendine s�ylendi. �Ancak sistem i�in bir tehlike yoksa �al���r bu�� D�men dolab�n�n kar��l�kl� iki �ubu�unu elleriyle kavrad�, ayaklar�n� s�k�ca yerde dayad� ve tekerle�i d�nd�rmeyi denedi, tekerlek hareket etmedi. �Bana yard�m et� dedi Mercer�e. Her ikisi de birer �ubuktan tutarak b�t�n g��leriyle tekerle�i �evirmeye �al��t�lar fakat en ufak bir k�m�ldama olmad�.

Elbette Rama�daki saatlerin ve t�rbi�onlar�n onlar�n D�nya�da al��t�klar� y�ne d�nmesi �art de�ildi.

�Di�er y�n� deneyelim� diye Mercer teklif etti. Bu kez mukavemet yoktu, tekerlek rahat�a tam bir daire �evirdi, sonra �ok yumu�ak �ekilde bir mekanizma �al��maya ba�lad�.

Yar�m metre �tede ila� t�p�n�n yuvarlak duvar� bir intiridye kabu�u a��l�r gibi yava��a hareket etme�e ba�lad�. D��ar� ka�an havan�n etkisiyle i�erden f�rlayan bir ka� toz par�as� �zerlerine d��en G�ne��in etkisiyle elmas par�alar� gibi panldad�lar.

Rama�ya giden yol a��lm��t�.

<p>KOM�TE</p>

Dr. Bose s�k s�k Birle�ik Gezegenler Genel Merkezi�-nin Ay�da kurulmas�yla ciddi bir hata i�lenmi� oldu�unu d���n�rd�. Ka��n�lmaz bir �ekilde D�nya, t�pk� �u anda bulunduklar� salonun kubbesinden g�r�nen manzaraya hakim oldu�u gibi, b�t�n olaylara da h�kmetmek istiyordu. Bu merkezin burada kurulmas� madem ki gerekliydi� O zaman ke�ke Ay��n di�er y�z�nde� �u, insan� b�y�leyen mavi diskin ���nlar�n� yayamad��� yerde yap�lsayd�.

Ancak, bir de�i�iklik i�in art�k �ok ge�ti. Asl�nda ba�ka bir ��z�m �ekli de yoktu. Koloniler ho�lans�n veya ho�lanmas�n D�nya, �imdi ve gelecek y�zy�llar boyunca G�ne� Sistemi�nin k�lt�rel ve ekonomik efendisi olmakta devam edecekti.

Dr. Bose D�nya�da do�mu� ve otuzuna gelmeden Merih�e g�� etmemi�ti � Bu nedenle politik duruma olduk�a tarafs�z bir �ekilde bakabilece�ini d���n�yordu. Art�k, uzay taksisi ile be� saatlik bir uzakl�kta olmas�na ra�men do�mu� oldu�u gezegene hi� d�nmeyece�ini biliyordu. 115 ya��nda ve sa�l��� m�kemmeldi, fakat, �mr�n�n �o�unu ya�ad��� bir �ekim g�c�nden ayr�l�p �� kat� fazla bir �ekim g�c�ne al��ma i�lemlerine art�k katlanamazd�. Do�du�u d�nyadan sonsuza kadar s�rg�n edilmi�ti. Fakat fazla hassas bir insan olmad���ndan bu onu pek rahats�z etmiyordu.

Onu rahats�z eden tek �ey, tekrar her y�l ayn� tan�d�k y�zlerle �al��mak zorunda kalmas�yd�. T�bb�n harikalar�n� inkar etmiyordu ve zaman� da yerinde tutmak gibi bir d���ncesi ku�kusuz ki yoktu. Fakat, �u konferans masas�n�n �evresinde oturan adamlardan baz�lar� ile yar�m y�zy�ldan fazla bir s�redir birlikte �al���yor, hemen hemen her konuda neler s�yleyeceklerini ne t�r oy kullanacaklar�n� kesinlikle biliyordu. Aras�ra i�inden, bir g�n i�lerinde birinin hi� beklenmedik bir�ey � olduk�a ��lg�nca da olsa � yapmas�n� dilerdi.

Kimbilir, belki di�erleri de onun hakk�nda ayn� �eyleri d���n�yorlard�.

Rama komitesi �u anda olduk�a k���kt�, fakat k�sa bir s�re sonra say�s�n�n artaca��na ku�ku yoktu. Alt� meslekta�� Merk�r, D�nya, Ay, Ganymede, Titan ve Triton�dan gelen Birle�ik Gezegenler temsilcileri � toplant�ya �ahsen kat�l�yorlard�. Buna mecburdular ��nk� G�ne� Sistemindeki uzakl�klar hen�z elektronik diplomasiye izin vermiyordu. D�nya�daki saniyelik haberle�melere al���k baz� ya�l� devlet adamlar� radyo dalgalar�n�n gezegenler aras�ndaki b�y�k u�urumlar� a�mas� i�in dakikalar� hatta saatler gerekti�i fikrine kendilerini bir t�rl� al��t�ram�yorlard�. D�nya ile uzak �ocuklar� aras�nda y�zy�ze konu�man�n imkans�z oldu�u kendilerine s�ylendi�i zaman; �Siz bilim adamlar� bu konuda da bir�eyler yapamaz m�s�n�z�� �eklinde �ikayetleri s�k s�k rastlanan bir �eydi. Yaln�z Ay, bir bu�uk saniyelik haberle�me avantaj�n�n b�t�n politik ve psikolojik sonu�lar�na katlanmak zorundayd�. Astronomik ya�am�n bu ger�e�i y�z�nden Ay � Yaln�z Ay � her zaman D�nya�n�n bir banliy�s� olarak kalacakt�.

Toplant�ya, komiteye yard�mc� olan birka� ki�i daha kat�l�yordu. Astrofizik�i Profes�r Davidson eski bir tan�d�kt�. Her zamanki sinirli hali bug�n �zerinde yoktu. Dr. Bose�in Rama�ya ilk sonda at�lmas� konusunda ge�en f�rt�nal� toplant�dan haberi yoktu, fakat meslekta�lar� o toplant�y� Profes�r Davidson�a bir t�rl� unutturmuyorlard�.

Dr. Thelma Price say�s�z televizyon programlar�yla tan�n�rd�. �n�n� elli y�l �nce b�y�k deniz m�zesi � Akdeniz� in sular�n�n bo�alt�lmas�n�n yol a�t��� arkeolojik patlamayla sa�lam��t�.

Dr. Bose eski Yunan, Roma ve bir d�zine ba�ka uygarl���n kay�p hazinelerinin tekrar g�n �����na ��kar�lmas�n�n o g�nlerde yaratt��� heyecan� h�l� hat�rl�yordu. Bu, Merih�te ya�amak zorunda kald���na �z�ld��� birka� olaydan biri olmu�tu.

Uzay biologu Carlisle Perera ve bilim tarih�isi Dennis Solomons da komiteye se�ilmi� tan�nm�� ki�ilerdi. Dr. Bose, yirminci y�zy�l sonlar�nda Bewerly Hills�de bulu�a erme dinsel t�renleri �zerine bilim ve erotizmi birle�tiren eseriyle �n yapm�� olan Condrad Taylor�un komitede bulunmas�ndan rahats�zl�k duyuyordu.

Hi� kimse Sir Levvis Sands��n komitede bulunma hakk� �zerinde en k���k bir s�z bile s�yleyemezdi. Bilgisini ancak efendili�i a�abilen bir insan� Sir Levvis�in ancak kendisine �a��n�n Arnold Toynbee�i dendi�i zaman sinirlendi�i s�ylenirdi.

Bu b�y�k tarih�i toplant�da �ahsen bulunmuyordu. B�yle �ok �nemli bir toplant� i�in bile olsa D�nya�dan ayr�lmay� inatla reddetmi�ti. Asl�ndan zor ay�rt edilebilen stereo g�r�nt�s� Dr. Bose�nin sa��ndaki iskemlede yer al�yordu. Sanki g�r�nt�y� tamamlamak i�in biri de �n�ne bir bardak su koymu�tu. Dr. Bose b�yle teknolojik zorlamalar�n gereksiz bir yutturmaca oldu�u kan�s�ndayd�, fakat b�y�kl��� su g�t�rmeyen bir�ok insan�n ayn� anda iki yerde bulunmaktan zevk almas� ne kadar �a��rt�c�yd�. Ba-zan da bu elektronik mucize tats�z �anss�zl�klara yol a��yordu. Diplomatik bir kabulde birinin stereogram�n i�inden ge�meye �al���p hatas�n� �ok ge� farketti�ini g�rm��t�. Bir projeksiyonla el s�k��maya kalkan ba�ka birini seyretmek daha komikti.

Merih�in Birle�ik Gezegenlerdeki b�y�k el�isi da��lm�� olan d���ncelerini toparlad�, bo�az�n� temizledi ve: �Baylar� dedi �Komite toplant�s� a��lm��t�r � Az rastlanan yeteneklerin az rastlanan bir durum i�in bir araya gelmi� oldu�unu s�ylemekle pek hata yapmad�^�m� san�yorum. Baylar, Genel Sekreterin bize verdi�i emre g�re Rama�da ortaya ��kan sorunlar� de�erlendirecek ve gerekli oldu�u zaman Kumandan Norton�a talimat verece�iz.� Bu a��klama, konunun son derece basitle�tirilerek ortaya konmas�yd� ve herkes ger�e�in fark�ndayd�. �ok acele bir durum ortaya ��kmad�k�a Komite Norton ile temas edemiyecekti � Asl�nda onun komitenin varl���n� bile duyaca�� ��pheliydi. Komite, Birle�ik Gezegenler Bilim Kurumu taraf�ndan ge�ici olarak kurulmu�tu, al�nan sonu�lar Komite Ba�kan� taraf�ndan do�rudan do�ruya Genel Sek-reter�e iletilecekti. �Uzay Muhaf�zl���� Birle�ik Gezegenlerin bir b�l�m� idi, fakat bilim de�il yaln�z operasyon y�n�yle. Teorik olarak Rama komitesi veya ba�ka biri Kumandan Norton�u aray�p ona yararl� olabilecek ���tlerde bulunmakta serbestti.

Fakat derin uzay haberle�mesi pahal�yd�. Endeavour ile temas, yaln�z �al��malar�nda disiplin ve yeterlili�i ile �nl�, ba��ms�z bir kurulu� olan Planetcom arac�l���yla yap�lacakt�. Planetcom�dan b�yle bir hat sa�lamak uzun s�re alacakt�. Bir yerde, baz� insanlar bunu sa�lamak i�in u�ra��yorlard�, fakat �u anda Planetcom�un kat� y�rekli kom-p�terlerinin Rama Komitesinin varl���ndan haberi yoktu.

D�nya el�isi Sir Robert McCay �Bu Kumandan Norton� dedi ��zerinde b�y�k sorumluluklar ta��yor. Nas�l bir insan acaba?� Profes�r Davidson parmaklar�n� haf�za defterinin anahtarlar� �zerinde dola�t�r�rken �Buna ben cevap verebilirim� dedi. Bir ekran dolusu bilgiyi ka�lar�n� �atarak bir s�re inceledikten sonra acele �zetlemeye ba�lad�.

�William Tsien Norton, do�um 2077 Brisbane Okyanusya. Sydney, Bombay ve Houston da e�itim g�rm��. Sonra be� y�l Astrograd�da itici g��ler �zerine uzmanl�k �al��mas�. 2102�de g�reve ba�lam��, bilinen r�tbelerden ge�erek y�kselmi�. ���nc� Persephone seferinde te�men olmu�, Ven�s�te �s sa�lamak i�in yap�lan be�inci te�ebb�ste g�ze �arpm��� daha� �rnek al�nabilecek bir sicil� �ifte vatanda�l�k� D�nya ve Merih� Brisbane�de bir e�i bir �ocu�u. Merih � Port LoWell�de bir e�i iki �ocu�u var, ���nc�ye de niyetli�

Taylor saf�a sordu �E� mi?� Profes�r di�erlerinin g�zlerinde beliren g�l�msemeyi g�rmeden �Hay�r� dedi ����nc� �ocuk�� Masan�n etraf�nda k���k g�l��meler oldu. Komitede fazlal�kta olan D�nyal�lar ise e�lenmekten �ok imrenmi�e benziyorlard�, ��nk� bir as�rl�k ciddi bir �abaya ra�men D�nya hala n�fusunu hedefi olan bir milyar�n alt�na indirememi�ti.

�� G�ne� inceleme gemisi Endeavour�a kumandan tayin edilmi�. �lk seferi J�piter�in retrograt uydular�na olmu�� sonra� asteroid g�revindeyken bu operasyona haz�rlanmas� emredilmi�� Rama ile zaman�nda bulu�may� ba�arm��-� Profes�r ekran� temizliyerek arkada�lar�na bakt�. �Kan�mca� dedi �B�yle k�sa bir s�rede bulabildi�imiz tek adam�n o olmas�ndan dolay� �ok �ansl�y�z. Her zamanki gibi s�radan kaptanlardan biri olabilirdi.� Abart�lm�� �ekilde Uzay Yollar��n�n tahta bacakl�, aksi, bir elinde tabanca di�erinde k�l�� olarak karikat�rize edilen kaptanlar�n� kastediyordu.

Merk�r (N�fus 112.500 fakat art�yor) el�isi itiraz ettir �Sicili onun iyi yeti�mi� bir eleman oldu�unu g�steriyor. Fakat, b�yle tam anlam�yla yeni bir durumda nas�l davranacakt�r?� Sir Levvis Sands D�nya�da bo�az�n� temizledi, bir bu�uk saniye sonra ayn� �eyi Ay�da da yapt�. �Yeni bir durum de�il bu� diye Merk�r�l�ye hat�rlatt�. �Son kez �� as�r �nce ayn� durum meydana geldi. E�er Rama �l� veya terkedilmi� ise � ki b�t�n veriler bunu g�steriyor � Norton �oktan yok olmu� bir k�lt�r�n kal�nt�lar�n� inceliyen bir arkeolog durumunda olacakt�r� kendisini onaylad���n� g�rd��� Dr. Price�a ba��yla zarif bir selam verdikten sonra devam etti �Bunun apa��k �rnekleri Truva�da Schliemann ve Angkor Vat�da da Mouhot�tur. Tehlike en az d�zeydedir. Fakat, elbette bir kaza olas�l��� hi�bir zaman hat�rdan ��kar�lmamal�d�r.� Dr. Price sordu �Fakat, herkesin bahsetti�i bubi tuzaklar�, tetikli mekanizmalar, Pandora halk� s�ylentilerine ne diyorsunuz?� �Pandora m�?� Merk�r el�isi merakla sordu �Nedir bu?� Sir Robert bir diplomat�n hi�bir zaman tak�nmaktan ho�lanmad��� s�k�nt�l� bir ifadeyle �Sa�ma bir d���nce ak�m�� dedi �Buna inananlara g�re Rama ciddi bir tehlike ta��yor� a��lmamas� gereken bir kutu� biliyorsunuz�� Fakat Merk�rl�n�n bildi�ini pek de sanm�yordu. Merk�r�de klasiklerin ��retimine pek �nem verilmiyordu.

Conrad Taylor �Pandora paranoyas�� diye homurdand�. �Elbette b�yle �eylerin olmas� m�mk�nd�r, fakat ileri bir uygarl�k neden b�yle �ocuk�a oyunlar oynamak istesin?� Sir Robert tamamlad�. �Bu tats�z s�ylentileri dikkate olmasak bile; canl�, i�inde ya�anabilir bir Rama bulmam�z �ok daha k�t� bir rastlant� olur. O zaman durum, teknolojik d�zeyleri birbirinden farkl� iki k�lt�r�n kar��la�mas� olacakt�r � Pizarro ve �nkalar, Peary ve Japonlar, Avrupa ve Afrika� sonu� taraflardan biri veya heriki taraf i�in ka��n�lmaz �ekilde felaket olacakt�r. Herhangi bir �neride bulunmuyorum yaln�z daha �nce olmu� b�yle olaylar� belirtmek istiyorum.

�Te�ekk�r ederiz Sir Robert� dedi Dr. Bose. ��inden de �u k���k komitede bile iki tane sir bulunmas�n�n ne kadar s�k�c� bir�ey oldu�unu d���n�yordu. Son zamanlarda asalet unvan� ancak birka� �ngilizin kurtulabildi�i bir �eref haline gelmi�ti. �Eminim ki hepimiz bu korku veren olas�l�klar� d���nd�k. Fakat, e�er Rama�nm i�indeki yarat�klar� nas�l desek� k�t� niyetliyseler bizim yapacaklar�m�z�n sonuca ne gibi etkisi olabilir?�

�E�er onlardan uzakla��rsak bizi �nemsemeyebilirler.� �Nas�l!�� Milyarlarca kilometre ve binlerce y�l yolculuk ettikten sonra m�?� Tart��ma en kritik noktaya gelmi�ti Dr. Bose iskemlesinde arkaya yaslanarak �ok az konu�tu ve ortaya ��kacak fikri bekledi.

Sonu� tam onun tahmin etti�i gibi olmu� ve herkes hemen hemen ayn� karara varm��t�. Kumandan Norton�un ilk kap�y� a�t�ktan sonra ikinciyi de a�mamas� d���n�lemezdi.

<p>�K� E�</p>

Kumandan Norton ara s�ra e�lerinin onun g�nderdi�i vidoegramlar� kar��la�t�rmalar�n�n ba��na birs�r� dert a�aca��n� d���n�rd�. O zaman ��kacak g�r�lt�n�n yan�nda her e�i i�in ayr� video doldurmas� gerekecekti. �imdi ise uzun bir video dolduruyor, kopyesini ��kart�yor, birbirinin ayn� olan bu mesajlar� D�nya ve Merih�e postalamadan evvel sadece sonuna baz� �zel haberler ve sevgiler ekliyordu.

E�lerinin b�yle bir kar��la�t�rmay� yapabilmeleri, yaln�z uzay adamlar�na uygulanan indirimli tarife �zerinden bile olsa, pahal� ve imkans�zd�. E�leri birbiriyle �ok iyi ili�kiler i�indeydiler. Do�um g�nlerinde, y�ld�n�mlerinde kar��l�kl� ola�an kutlama mesajlar� g�nderirlerdi. Fakat her�eye ra�men k�zlar birbirleriyle hi� kar��la�mam��lard� ve belki de hi� kar��la�amayacaklard�. Myrna Merih�te do�mu� oldu�undan D�nya�n�n y�ksek �ekim g�c�ne katlanamaz, Caroline ise yery�z�ndeki en uzun yolculuk olan yirmi be� dakikadan bile nefret ederdi.

Norton iki taraf� da idare edecek bir ba�lang��tan sonra; �Bu yay�n� bir g�n geciktirdi�imden dolay� �z�r dilerim� diye anlatmaya ba�lad� �Fakat ister inan ister inanma tam otuz saattir geminin d���ndayd�m� sak�n tela�lanma her �ey kontrol alt�nda ve m�kemmel y�r�yor, iki g�n�m�z� ald� ama hava deli�i karma�as�n�n hemen hemen t�m�n� inceledik. E�er �imdiki bilgimiz olsayd� iki saatta i�in i�inden ��kard�k. Fakat hi�bir �eyi �ansa b�rakamazd�k. Arkam�zdan kapanm�yaca��na emin olmak i�in b�t�n kilitleri uzaktan kumandal� kameralar g�ndererek defalarca kontrol ettik� her kilit bir taraf�nda k���k bir oluk olan basit bir d�ner silindir. Bu oluktan yararlanarak silindiri y�z seksen derece d�nd�r�nce kap� kolayca a��l�yor, b�ylece i�eri ad�m�n� at�yorsun� yani havada y�zerek giriyorsun� Bu Rama�l�lar her �eyi iyice garantiye alm��lar; d�� g�vde ile ila� kutusunun giri�i aras�nda bu silindir kilitlerden pe�pe�e �� tane var� D���n ki biri bu kilidi a�a-may�p patlay�c� madde kullansa pe�inden ayn� kilidi ta��yan bir kap� var, sonra bir tane daha� Bu daha ba�lang��, son kilit yakla��k yar�m kilometre uzunlu�unda d�z bir koridora a��l�yor. Koridor �ok temiz ve tertipli. Her birka� metrede belki de ���klar�n yerle�tirildi�i k���k, gemi pencerelerine benzer lumbozlar var. Fakat �imdi her�ey tam anlam�yla karanl�k ve� sana rahat�a s�yleyebilirim� �rk�t�c�. Ayr�ca koridor boyunca uzanan ve kar��l�kl� duvarlara oyulmu� bir santimetre geni�li�inde iki paralel oluk var. Bunlar�n, i�inde e�ya veya canl� ta��yan bir arac�n raylar� oldu�unu tahmin ediyoruz. E�er bunu i�letebilirsek bize �ok kolayl�k sa�l�yacak. T�nelin yar�m kilometre uzunlu�undan bahsetmi�tim. Sismik deneylerimiz de bize Ra-ma�n�n kabu�unun bu kal�nl�kta oldu�unu g�stermi�ti., yani hemen hemen bu kal�nl��� a�m�� durumday�z. Tabii t�nelin sonunda o silindir kilitlerden bulunca hi� �a�mad�k., evet. pe�inden bir tane daha sonra bir tane daha. Rama�l�lar anla��lan her �eyi ��l� yapmay� seviyorlar. �imdi art�k son h�crede., son kilidin kar��s�nday�z ve i�eri girmeden �nce D�nya�dan son emri bekliyoruz. Rama�n�n i�i birka� metre �temizde. �u bekleyi� bir bitse �ok memnun olaca��m.� �Benim ikinci kaptan Jerry Kirchoffu hat�rlars�n. Onun hakiki kitaplardan olu�an b�y�k bir k�t�phanesi var. Bu nedenle de bir t�rl� D�nya�dan g�� edemiyor. ��te Jerry bana aynen b�yle bir olay�n yirmi birinci� hay�r yirminci y�zy�l�n ba�lar�nda da oldu�unu anlatt�. Bir arkeolog h�rs�zlar taraf�ndan soyulmam�� bir M�s�r firavunu mezar� bulmu�. Adamlar� son duvar� buluncaya kadar odadan odaya ge�erek yollar�n� kazm��lar. Son duvar� da k�rd�ktan sonra i�eri bir lamba tutup kafalar�n� delikten uzat�nca kendilerini harikulade e�yalar, alt�n ve m�cevherlerle dolu bir hazinenin kar��s�nda bulmu�lar.� �Belki buras� da bir mezard�r; gitgide daha da �ok mezara benziyor. �imdi bile ne en k���k bir ses ne de en k���k bir canl�l�k belirtisi var. Neyse� Yar�n anl�yaca��z�� Kumandan Norton kay�t d��mesini kapatt�. Ailelerine ayr� �zel mesajlara ba�lamadan �nce daha neler anlatabilirim diye d���nd�. Normal olarak bu kadar a��klamaya gerek duymazd�. Fakat bu �ok ender rastlan�lacak bir durumdu. Belki de sevdiklerine yollayaca�� son video olacakt� � Burada neler yapt���n� onlara a��klamak zorunda hissediyordu kendini.

Zaten onlar bu resimleri g�r�p sesini dinlemekte olduklar� zaman kendisi iyi de olsa k�t� de olsa Rama�n�n i�inde olacakt�.

<p>DEL�KTEN ��ER�</p>

Norton �oktan �lm�� olan M�s�r uygarl��� arkeologuna kendini bu kadar yak�n hi� hissetmemi�ti. Hovvard Carter�in Tutankamen�in mezar�na kafas�n� uzatmas�ndan beri hi�bir insan b�yle an ya�amam��t� � kald� ki bir k�yaslama yapmak bile g�l�n� derecede sa�ma olurdu.

Tutankamen daha d�n � d�rt bin y�ldan bile az bir s�re �nce g�m�lm��t�. Rama ise belki de insanl�ktan bile daha eskiydi. Krallar vadisindeki k���k mezar, i�inde dola��lm�� k���k koridorlar�n aras�nda kaybolmu�tu, fakat �u son kilidin arkas�ndaki alan en az bir milyon kez daha b�y�kt�. Kapsad��� d���n�len hazine ise � hayal g�c�n�n �tesindeydi.

En az be� dakika radyo ba�lant�lar�ndan kimsenin sesi gelmedi. M�kemmel yeti�tirilmi� eva ekibi b�t�n kontrol-lar tamam oldu�u halde konu�muyordu. Sadece Mer-�er eliyle �tamam� i�areti vererek a��lm�� olan t�neli g�sterdi. Sanki herkes bu tarihi an� gereksiz k���k konu�malarla bozmak istemiyordu. Kumandan Norton�un da bu anda s�yleyecek hi�bir �eyi yoktu. El fenerinin d��mesini itti, jetlerini ate�ledi ve emniyet ipini pe�inde s�r�kleyerek k�sa koridora dald�. Az sonra Rama�n�n i�indeydi.

Neyin i�indeydi? �n�nde tam bir karanl�k vard�; fenerinin ����� hi�bir �eyde yans�ma yapm�yor, par�ldam�yor-du. Bunu bekliyor fakat inanm�yordu. B�t�n hesaplar kar�� duvar�n onlarca kilometre uzakta oldu�unu g�steriyordu; fakat �imdi g�zleri de ona bunun ger�ek oldu�unu kan�tl�yordu. Bu karanl���n i�inde yava� yava� s�r�klenirken birdenbire hi�bir zaman, hatta ilk Eva�smda bile hissetmedi�i bir �iddetle, emniyet ipinin g�venli�ini arad�. Bu �ok sa�mayd�, o, ���k y�llar�na� megaparseklere ba�� d�nmeden kar�� koyabilmi�ti; o halde birka� k�bik kilometrelik bo�luktan neden rahats�z olsundu? Midesi kas�lm�� bir halde bu d���ncelerle s�r�klenirken biten emniyet ipinin ucundaki mekanizma onu belirgin bir geri z�plama ile durdurdu. Fenerinin bo� yere ara�t�ran ���nlar�n� �n�ndeki hi�likten, ��kt��� y�zeyi inceliyebilmek i�in geriye �evirdi.

B�y�k bir kraterin ortas�nda bulunan k���k bir kraterin �zerinde bo�lukta durdu�u hissine kap�lm��t� � Her tajafta t�m�yle geometrik, kusursuz ve yapma oldu�u belli birtak�m setler ve rampalar. Kompleksi �����n eri�ti�i yerlere kadar uzan�yordu. Y�z metre kadar ileride kendi girdi�inin benzeri olan iki hava deli�inin ��k��lar�n� g�rd�.

Hepsi bu kadard�. Manzaran�n yabanc� veya ola�an d��� hi�bir y�n� yoktu. Asl�nda buras� terkedilmi� bir maden oca��na �ok benziyordu. Norton belirsiz bir hayal k�r�kl��� duydu; bu kadar �abadan sonra hi� olmazsa biraz dramatik hatta do�a �st� bir bulu� olmal�yd�. Sonra kendine daha sadece bir ka� y�z metreyi g�rebildi�ini hat�rlatt�. G�r�� alan�n�n d���ndaki karanl�k umdu�undan fazla harikalar� kaps�yor olabilirdi.

Endi�eyle bekliyen arkada�lar�na bilgi verdikten sonra ���aret fi�e�ini at�yorum� dedi. �iki dakika s�reli. ��te gidiyor.� B�t�n g�c�yle k���k silindiri yukar� do�ru � veya d��ar�.do�ru � f�rlatt� ve disk fenerin ����� altmdd� gittik�e kaybolurken saniyeleri saymaya ba�lad�. �eyrek dakikaya varmadan disk g�zden kaybolmu�tu. Y�ze vard��� zaman g�zlerini koruyarak kameray� �evirdi. Zamanlamas� her zaman iyiydi, ortal�k ���kla ayd�nland��� zaman sadece iki saniye hata yapm��t�. Bu kez hayal k�r�kl���na u�ramas� i�in r\eden yoktu.

Milyonlarca mum ����� g�c�nde bir i�aret fi�e�inin bile bu muazzam bo�lu�u ayd�nlatmas�na imkan yoktu, fakat �imdi onun plan�n� kavrayabilecek ve korkun� �l��lerini anlayabilecek kadar g�rebiliyordu. En az on kilometre geni�li�i, belirsiz bir uzunlu�u olan derin bir silindirin bir u�undayd�. Ana eksenden g�r�� a��s�na g�re e�ri duvarlar �zerinde o kadar �ok ayr�nt� g�r�yordu ki bunlar�n en k���k par�as�n� bile akl� alm�yordu. B�t�n bir d�nyaya bir i�aret fi�e�inin ����� alt�nda bak�yordu ve g�r�nt�y� akl�nda dondurmak i�in b�y�k �aba harc�yordu.

Etraf�nda, �krater�in setlerle dolu rampalar� g�ky�z�n� �evreliyen duvarlarla birle�inceye kadar y�kseliyordu. Hay�r � bu izlenim yanl��t�. D�nya ve uzayla ilgili i�g�d�lerinden kurtulmal� ve kendini bu koordinatlar sistemine g�re ayarlamal�yd�.

Bir kere; bu garip, d��� i�inde olan d�nyan�n en a�a�� de�il en yukar� noktas�ndayd� � Buradan b�t�n y�nler yukar� de�il a�a��yd�. E�er ana eksenden ayr�l�p e�ri duvara do�ru yakla��rsa � ki art�k onu da duvar olarak d���nmemeliydi � �ekim yava� yava� artacakt�. Silindirin i� y�zeyine vard��� zaman onun �zerinde herhangi bir noktada ayaklar� y�ld�zlara ba�� da d�nen silindirin merkezine do�ru dik olarak durabilecekti. Bu kavram onun i�in olduk�a bilinen bir �eydi; uzay u�u�lar�n�n ilk ba�lad��� zamandan beri santrf�j kuvvet �ekim yaratmak i�in kulan�lmaktayd�. �nsan� �rk�ten, sersemleten sadece uygulaman�n �ap�n�n b�y�kl���yd�. Uzay istasyonlar�n�n en b�y���, Syncsat Be��in �ap� ikiy�z metreden daha k���kt�. Bu �l��n�n y�z kat b�y�kl���ne akl�n al��mas� i�in biraz zaman isterdi.

Onu kavrayan manzara t�p� ���kl� ve g�lgeli alanlarla benek benekti. Bunlar ormanlar, tarlalar, donmu� g�ller veya �ehirler olabilirdi. Uzakl�k ve i�aret fi�e�inin zay�flayan ayd�nl��� kesin bir tan�mlamay� imkans�zla�t�r�yordu. Dar �izgiler, �ok zay�f bir �ekilde g�r�lebilen geometrik bir �ebeke olu�turan caddeler, kanallar veya d�zenlenmi� nehirler olabilirdi. Silindirin sonlar�nda, g�r�� s�n�r�n�n sonunda daha koyu siyahl�kta bir �erit vard�: Ve bu d�nyan�n ortas�nda tam bir �ember �eviriyordu. Norton birden eski insanlar�n D�nya�y� �evreledi�ine inand��� okyanus efsanesini hat�rlad�.

Burada, belki de daha garip bir deniz vard�. Dairesel de�il silindirik bir deniz. Acaba, y�ld�zlararas� gecede donmadan evvel dalgalar�, gelgitleri, ak�nt�lar� ve bal�klar� var m�yd�? ��aret fi�e�i eriyerek s�nd�; bilinmiyeni ke�if an� sona ermi�ti: Fakat Norton ya�ad��� s�rece bu g�r�nt�lerin zihninde yanaca��n� biliyordu. Gelece�in bulu�lar� ne getirirse getirsin, hi�bir zaman bu ilk izlenimi silemiyecek ve tarih, yabanc� br uygarl���n eserlerini ilk g�ren insan olma ayr�cal���n� ondan hi� alam�ya�akt�.

<p>ARA�TIRMA</p>

��imdi silindirin ekseninden be� tane uzun s�re dayanan fi�e�i att�k, b�ylece b�t�n yanma s�resince �ok iyi foto�raf �ekme olana�� bulduk. Tan�mlayabildi�imiz ancak birka� tane olmas�na kar�� b�t�n ana g�r�nt�lerin haritas�n� yapt�k, onlara ge�ici isimler verdik.� ��� bo�luk elli kilometre uzunlu�unda ve on alt� kilometre geni�li�inde. �ki u� olduk�a karma��k geometrik d�zende ve k�se gibi �ukur. Bizim tarafa kuzey yar�m k�re ad�n� verdik ve ilk �ss�m�z� burada, eksende kuruyoruz.� �Ana t�nelden yay�larak 120 derece ilerde a�a�� yukar� bir kilometre uzunlu�unda �� merdiven var � ��� de hemen �ukurun etraf�n� �eviren bir set veya yuvarlak bi�imde bir platoda sona eriyor. Ve bunun �zerinden ba�l�-yarak bu merdivenlerin y�n�n� izleyen ba�ka �� ayr� ve �ok uzun merdiven a�a�� d�zl��e kadar uzan�yor. Sadece e�it aral�kl� �� teli olan bir �emsiye d���n�rseniz Rama�-n�n bu y�n� hususunda iyi bir fikriniz olur.� �Bu tellerin herbiri birer merdiven; eksene do�ru dik fakat a�a��daki d�zl��e yakla�t�k�a yava� yava� yass�la-��yor. Merdivenler � biz onlara Alfa, Beta ve Gamma isimlerini verdik � devaml� de�il, be� tane daire �eklinde terasla kesiliyor. Bulundu�umuz yerden a�a�� d�zl��e kadar yirmi otuz bin aras�nda basamak oldu�unu tahmin ediyoruz� herhalde sadece acele durumlarda kullan�yorlard�, yoksa Rama�l�lar�n � veya onlara ne isim vereceksek � d�nyalar�n�n eksenine ula�mak i�in ba�ka bir yol kullanmam�� olmalar� ak�l al�r �ey de�il.� �G�ney yar�m k�renin olduk�a de�i�ik g�r�nt�s� var, �nce merdivenleri ve d�zg�n bir ana hava deli�i yok. Bunun yerine eksen boyunca ��k�nt� yapan kilometreler boyunda bir boynuz ile �evresinde alt� daha k���k boynuz var. Genel g�r�n�� �ok garip ve ne anlama geldi�ini kav-r�yam�yoruz.� �Silindirin iki ucundaki �ukurlar�n aras�nda kalan silin-dirik b�lgeye ana d�zl�k ad�n� verdik. Tam anlam�yla e�ri bir �eyi tarif ederken �d�z� deyimini kullanmak sa�ma gibi g�r�n�yor fakat biz bunu ��yle a��kl�yoruz; ortaya indi�imiz zaman yer bize d�z g�z�kecek � t�pk� bir �i�enin i�inde dolanan bir kar�ncaya oras�n�n d�z gelmesi gibi.� �Ana d�zl�kteki en �arp�c� �ekillerden biri tam ortadan silindiri bir �ember gibi saran on kilometre kal�nl���nda koyu �erit. Buza benziyor, bu nedenle biz de ona silin-dirik deniz ad�n� verdik. Denizin tam ortas�nda uzun yap�larla kapl� on kilometre uzunluk iki kilometre geni�li�inde b�y�k oval bir ada var. Bize eski Manhattan�� �ok hat�rlatt���ndan ona da New-York ad�n� verdik. Fakat bunun bir �ehir oldu�unu sanm�yorum, daha �ok b�y�k bir fabrika veya kimyasal i�lem tesisine benziyor.

�Fakat di�er yandan baz� kasabalar veya �ehirler var. Hi� olmazsa alt� tane; e�er insanlar i�in yap�lm��larsa herbiri en az elli bin insan� barmd�rabilir. Onlar� Roma, Pekin, Paris, Moskova, Londra ve Tokyo diye isimlendirdik��

�ehirler birbirine yollar ve demiryollar�na benzeyen baz� �eylerle ba�lan�yor.� �Bu donmu� d�nya kal�nt�s�nda as�rlar boyunca ara�t�rma yap�labilecek kadar malzeme var. �n�m�zde ke�fedilecek d�rt bin metrekarelik alan fakat bunu yapabilmek i�in sadece birka� hafta bulunuyor. ��eri girdi�imizden beri akl�mdan ��kmayan iki sorunun cevab�n� acaba ��renebilecek miyiz? Kimdi bunlar? Ve ba�lar�na ne geldi?�

Kay�t burada bitiyordu � D�nya ve Ay�da Rama Komitesi �yeleri arkalar�na yaslanarak �nlerine yay�lm�� olan foto�raf ve haritalar� incelemeye ba�lad�lar. Bunlar� daha �nce saatlerce incelemi� olduklar� halde Kumandan Nor-ton�un sesi onlara hi�bir resmin anlatam�yaca�� bir boyut kazand�rm��t�. O, ger�ekten orada bulunmu�tu � uzun zaman s�rm�� olan gecesinin i�aret fi�ekleriyle ayd�nlat�lmas� an�nda bu ola�an �st�, d��� i�inde olan d�nyaya kendi g�zleriyle bakm��t�. Ve o, bu d�nyay� ke�fedecek ekibi y�netecek adamd�.

Dr. Perara, galiba bize anlatmak istedi�iniz baz� fikirleriniz var.� El�i Bose, bir an ya�l� bilim adam� ve aralar�ndaki tek astronom olan profes�r Davidson�a ilk s�z� vermesi gerekti�ini d���nd�. Fakat ya�l� evren bilimcinin h�l� hafif bir �ok ge�irmekte oldu�u ve kendini toplamam�� oldu�u g�r�l�yordu. B�t�n profesyonel meslek ya�am� boyunca Profes�r, evrene dev �ekim, m�knat�sl�k ve radyasyon g��lerinin egemen oldu�u bir alan g�z�yle bakm��t�. Hayat�n maddenin d�zeninde �nemli oldu�una hi� inanmam�� ve D�nya, Merih ve J�piter�de hayat�n belirmesini de t�m�yle rastlant�ya ba�lam��t�.

Fakat �imdi hayat�n sadece G�ne� Sistemi d���nda da var oldu�u de�il, ayn� zamanda insanl���n eri�ebildi�inin veya �n�ndeki y�zy�llarda eri�ebilece�ini umdu�unun �ok �tesindeki �l��lerde var oldu�una ait bir kan�t vard�. �stelik Rama�nm bulunu�u, Profes�r Olaf��n y�llard�r savundu�u ba�ka bir fikre de meydan okuyordu. Ara s�ra g�n�ls�z bir �ekilde, ba�ka y�ld�z sistemlerinde hayat olabilece�ini kabul etmi�ti � fakat bu onca manas�z bir tart��mayd� ve o herzaman hayat�n y�ld�zlararas� u�urumlar� a�may� ba�aramayaca�� fikrini savunmu�tu.

E�er Kumandan Norton�un bu d�nyan�n bir mezar oldu�u hususundaki d���ncesi do�ru ise, Romal�lar belki de ger�ekten ba�aramam��lard�. Fakat hi� olmazsa gelece�e y�ksek g�venlerini g�steren bir giri�imde bulunmu�lard�. E�er b�yle bir olay bir kere olduysa, �� milyardan fazla g�ne�i olan Samanyolunda defalarca tekrarlanm�� demekti� ve biri� bir yerde, sonunda ba�ar�l� olmu� olmal�yd�.

Bu da, Dr. Carlisle Perera�nm hi�bir kan�t� olmayan fakat olduk�a taraftar toplam�� olan y�llard�r savundu�u teziydi. Dr. Perera �imdi �ok mutlu fakat ayn� oranda d�� k�r�kl���na u�ram�� bir insand�. Rama onun g�r��lerini harikulade bir �ekilde kan�tl�yordu � fakat o ise; Rama�dan i�eri giremiyor hatta onu g�zleriyle bile g�remiyordu. �u anda �eyten birdenbire ona g�z�kerek aniden onu Rama� ya nakletmeyi teklif etse, �artlar�n� bile okumadan �n�ne s�rece�i s�zle�meye imzas�n� atard�.

�Evet say�n el�i� diye s�ze ba�lad�.

��lginizi �ekece�ini umdu�um bir bilgi verece�im. Bence Rama ku�kusuz bir (uzay Nuh gemisi)dir. Bu astronomik literat�rde eski bir d���ncedir. Bu yoldan y�ld�zlararas� ko-lonizasyonu teklif eden bir kitab� 1929 da yay�nlanm�� olan �ngiliz fizik�isi J. D. Kernal�e kadar bu fikri geri izleyebildim � evet iki y�z y�l �nce. Ve b�y�k Rus �nc�s� Tsilkovski buna benzer bir d���nceyi daha da �nce ortaya koymu�tu.� �E�er bir y�ld�z sisteminden di�erine gitmek isterseniz �n�n�zde �e�itli se�enekler vard�r. I��k h�z�n�n en son limit oldu�unu varsayarak � aksine bir�ey duyulmamas�na kar��n bu da kesin olarak halledilmemi�tir � Profes�r Davidson� dan protesto yerine yaln�z bir hiddet homurtusu duyuldu � ya k���k bir gemi ile h�zl� bir yolculuk yahut da b�y��� ile yava� bir yolculuk yapabilirsiniz.� �Bir uzay arac�n�n ���k h�z�n�n y�zde doksan be�ine e-ri�memesi i�in bir neden yoktur. Bunun da anlam� kom�u y�ld�zlara be� y�ldan on y�la kadar bir yolculuk demektir-�zellikle ya�am s�releri as�rlarla �l��lebilen yarat�klar i�in s�k�c� fakat yap�lamayacak bir�ey de�il. Bizimkilerden daha b�y�k olmayan gemilerle bu s�rede yolculuklar d���n�lebilir.� �Fakat, belki ta��nan y�kler nedeniyle b�yle bir h�z m�mk�n olam�yabilir; d�n��� olmayacak bir yolculuk i�in bile olsa yolculu�un sonunda yava�lamak i�in yak�t ta��man�z gerekti�ini d���n�n. O zaman zaman�n�z� daha uzun tutmak daha ak�ll� bir i� olur-on bin�� y�z bin y�l��.

�Bernal ve di�erleri bunun, birka� kilometre uzunlu�unda ve nesiller boyu devam edecek yolculuklarda binlerce yolcu ta��yabilen hareketli k���k d�nyalarla ger�ekle�tirilebilece�ini d���nm��ler. ��phesiz bu, b�t�n yiyecek ve di�er harcanabilen �eylerin yeniden i�lenip kullan�l�r hale getirildi�i s�k� �ekilde kapal� bir devre olacakt�r. Fakat, zaten D�nya da bu �ekilde �al��maktad�r. daha geni� bir �apta.� �Baz� yazarlar bu gibi uzay gemilerinin tam bir k�re �eklinde in�a edilmesi gerekti�ini ileri s�rerken baz�lar� t�p. k� Rama�da buldu�umuz gibi santrf�j kuvvetin yapma bir �ekim yaratabilmesi i�in i�i bo� bir silindir �eklinde olmas�n� teklif ediyorlar��.

Profes�r Davidson bu sa�ma konu�maya daha fazla katlanamazd�. �Santrf�j kuvvet diye bir�ey yoktur� dedi. �Bu m�hendislerin bir hayalidir � Sadece s�redurum bir ger�ektir.� �Elbette �ok hakl�s�n�z� diye Perera kabul etti �Bilimle yeni kar��la�m�� kimseleri buna inand�rmak �ok zor olabilir. Fakat matematik kesinlik gereksiz g�z�k�yor�� Dr. Bose biraz �fkeli bir tav�rla araya girdi. �Bravo, bravo. Ne demek istedi�inizi biliyoruz veya bildi�imizi san�yoruz. L�tfen konu�malar� ki�isel �eki�me haline sokmay�n�z.� �Pekala, fakat ben yaln�z Rama�da kavramsal olarak yeni hi�bir �ey olmad���n� belirtmek istiyordum, sadece �l��leri �ok �a��rt�c�. �nsanl�k bu gibi gemileri iki y�z y�ld�r hayal ediyor. �imdi m�sadenizle ba�ka bir konuya dokunmak istiyorum. Rama ne kadar s�redir uzayda seyahat etmektedir? onun y�r�ngesi ve h�z� hakk�nda elimizde kesin rakamlar var. Hi� yolundan sapmam�� oldu�unu farzetsek, onun durumunu milyonlarca y�l geriye kadar izleyebiliriz. Onun yak�n bir y�ld�zdan geldi�ini tahmin edenler var. Fakat bu yanl��. Benim Hesaplar�ma g�re Rama son kez bir y�ld�z�n yan�ndan geceli iki y�z bin y�l olmu�tur, ve bu da d�zensiz de�i�ken bir y�ld�zd�r � hayat olan bir G�ne� Sistemi i�in d���nebilece�iniz en uygunsuz y�ld�z. Elli ile bir aras�nda de�i�en parlakl��� var; �evresinde d�nd���n� d���nebilece�imiz bir gezegen her birka� y�lda bir f�r�nlanmakta veya donmaktan olmal�d�r.� Dr. Price araya girdi; �Bir fikrim var. Belki de bu her�eyi a��kl�yor. Bir zamanlar�n normal bir g�ne�i zamanla karars�z hale gelmi� olabilir. Bu nedenle de Rama�l�lar yeni bir g�ne� aramak zorunda kalm�� olabilirler.� Dr. Perera ya�l� arkeologu takdir etti�inden s�zlerini bitirmesini bekledi. Fakat i�in bu derece basitle�tirilmesi-ne hem k�z�yor, hem de �z�l�yordu. Kibarca; �Bunu dikkate ald�k� dedi. �Fakat y�ld�z evrimi hakk�ndaki �imdiki teorilerimiz do�ruysa bu y�ld�z hi�bir zaman kararl�, olamam�� ve hi�bir zaman da hayat ta��yan gezegenleri olmam��t�r. Demek oluyor ki Rama uzayda en az ikiy�zbin y�ldan beri yolculuk yapmaktad�r� belki de bir milyon y�ldan fazla� �imdi Rama so�uk, karanl�k ve belirgin �ekilde �l�. Ben bunun nedenini bildi�imi san�yorum. Rama�l�larm ba�ka �aresi kalmam�� olabilir � belki de Ra-ma�l�lar bir felaketten ka��yorlard� � fakat hesaplar� yanl�� ��kt�.� �Hi�bir kapal� ekoloji y�zde y�z rand�manl� olamaz; her zaman kullan�lamayan, ziyan olan maddeler � �evrede bir azalma ve art�klar�n bir birikimi olur. Bir gezegeni zehirlemek ve yok etmek i�in milyonlarca y�l gerekir, fakat eninde sonunda bu olur. Okyanuslar kurur ve atmosfer ka�ar�� �Bizim �l��lerimize g�re Rama ola�an�st� b�y�k � fakat evrensel �l��lere g�re ise �ok k���k bir gezegen. Benim hesaplar�m g�vdesindeki s�z�nt�lara ve ekolojisinin ancak bin y�l kendini kurtarabildi�ini g�steren biyolojik bir d�nem ile ilgili akla yak�n tahminlere dayan�yor. En �ok on bin y�l dayanabilmi� olduklar�n� kabul edebilirim.�

�Bu, Rama�nm yolculuk etti�i h�zla Galaksi�nin merkezindeki birbirine yak�n y�ld�zlar aras�nda ge�i� i�in yeterli olabilir. Fakat burada, spiral kollar�n da��n�k y�ld�z n�fusu aras�nda de�il. Rama hedefine eri�emeden b�t�n kaynaklar�n� t�ketmi� bir gemi, y�ld�zlar aras�nda s�r�klenen bir harabedir.� �Bu teoriye bir tek ciddi bir ftiraz vard�r ve bunu da i�imizden biri ileri s�rmeden ortaya koyaca��m. Rama�nm y�r�ngesi G�ne� Sistemi�ne o derece muntazam ayarlanm�� ki, bir rastlant� olas�l���n� ortadan kald�r�yor. Asl�nda, �u anda G�ne��e do�ru rahats�z edici �ekilde yakla��yor. Endeavour fazla �s�nmay� �nlemek i�in Rama G�ne��e en yak�n noktaya gelmeden �ok �nce ondan ayr�lacak.� �Rama�nm bu durumunu anlamakta epeyce zorluk �ekiyorum. Belki de Rama�nm i�inde, onu in�a edenler �ld�kten binlerce y�l sonra bile h�l� i�leyen ve onu en yak�n y�ld�za y�nelten bir �e�it otomatik termal idare merkezi vard�r.� �Ve onlar �ld�ler. Buna b�t�n �n�m� ortaya koyar�m. ��erden ald���m�z b�t�n �rnekler tam anlam�yla steril � bir tek mikro organizma bile bulamad�k. Ya�am�n ge�ici olarak durdurulmas� hakk�ndaki konu�malara kulak asmay�n. Hibernasyon tekniklerinin yaln�z birka� as�r yararl� olabildi�ine ait temel nedenler vard�r � Biz ise burada bin kez daha fazla zaman s�resi i�in konu�uyoruz.� �B�ylece Pandorac�lar�n ve onlar�n sempatizanlar�n�n korkmalar�na neden kalm�yor. Bana gelince� �zg�n�m. Ba�ka bir zeki �rnekle kar��la�mak kimbilir ne-kadar harikulade olurdu.� �Fakat, sonunda �ok eski bir sorunun cevab�n� verebiliyoruz. Yaln�z de�iliz. Y�ld�zlar art�k bize hi�bir zaman eskisi gibi g�z�kmeyecek.�

<p>KARANLI�A �N��</p>

Kumandan Norton bu i�i asl�nda kendisi yapmay� �iddetle arzu ediyordu � Fakat kaptan olarak ilk g�revi gemisini d���nmekti. Bu ilk incelemede �ok k�t� giden bir durum olursa gemiyi kurtarmaya ko�mak zorunda kalabilirdi.

O zaman ikinci kaptanlardan Kari Mercer tek se�ene�i oluyordu. Norton i�inden Karl�m bu g�rev i�in daha uygun oldu�unu d���nd�.

Ya�am destek sistemleri �zerinde bir uzman olan Mercer bu konudaki standart ders kitaplar�n�n �o�unu yazm��t�. Say�s�z tip malzemeyi en tehlikeli �artlar alt�nda s�k s�k �ahsen incelemi�ti ve onun biyolojik geri itilim kontrol� �ok �nl�yd�. Bir saniye i�inde nab�z at��lar�n�n say�s�n� y�zde elli d���rebilir, ve solunumunu on dakikal�k bir s�re i�in durdurabilirdi. Bu faydal� k���k hileler onun hayat�n� birka� kez kurtarm��t�.

B�t�n bu yetenek ve bilgisine ra�men Mercer d�� g�c�nden yoksundu. Ona g�re en tehlikeli deneyler ve g�revler yaln�z yap�lmas� gereken i�lerdi. Hi�bir zaman gereksiz risklere girmez, ve cesaret denilen bir �eyin varl���n� d���nmezdi.

Masas�n�n �zerinde duran iki vecize onun hayat hakk�ndaki felsefesini �ok g�zel a��kl�yordu. Bir tanesi �Ne Unuttun?� diye soruyor, di�eri ise �Cesareti Yok Et� ���d�n� veriyordu. Asl�nda Mercer filodaki en cesur insan olarak tan�n�rd� ve bu da onu sinirlendiren tek �eydi.

Mercer onunla gelecek ikinci adam� d���nmeden se�ti. Ayr�lmaz arkada�� Te�men Joe Calvert. Bu iki adam�n ortak y�nferinin ne oldu�unu anlamak zordu. Narin yap�l�, olduk�a uzun ve s�ska bir insan olan U�u� Subay� Calvert, eski sinema sanat�na kar�� b�y�k ilgisini payla�mayan, temkinli ve kolay heyecanlanmayan arkada��ndan on ya� gen�ti.

Fakat �im�e�in nerede �akaca��n� kimse bilemez. Y�llar �nce Mercer ve Calvert �ok sa�lam bir dostluk kurmu�lard�. Bu herzaman rastlanan bir �eydi. Az rastlanan �ey, onlar�n d�nyada ikisine de birer �ocuk do�urmu� olan ayn� e�i payla�makta olu�lar�yd�. Kumandan Norton bu ola�an�st� kad�nla bir g�n tan��may� �midediyordu. ��gen en az be� y�ld�r gayet uyumlu bir �ekilde devam etmekteydi ve bozulaca�a da benzemiyordu.

Bir ke�if tak�m� i�in iki ki�i yeterli de�ildi; uzun deneyler �� ki�inin en uygun ekip oldu�unu g�stermi�ti. Bir ki�i kaybedilse bile geriye kalan iki ki�inin tehlikeden ka�ma �anslar� olabilirdi. Halbuki kalan bir ki�i olursa panik onu da yok edebilirdi. Uzun s�re d���nd�kten sonra Norton teknik �avu� VVillard Myron�u se�ti. Her�eyi i�lete-bilen � i�lemiyor ise daha iyisini yapabilen � bir mekanik dahi. Myron yabanc� bir malzemenin par�alar�n� tan�yabilecek en iyi adamd�. Astrotek�teki do�entlik g�revinden ald��� uzun bir izinden sonra �avu� tekrar yery�z�nde bir g�rev almak istememi�, gerek�e olarak da daha yetenekli meslekta�lar�na engel olmak istemedi�ini ileri s�rm��t�. Hi� kimse bu a��klamay� ciddiye almam��t�, genel kan� VVill� de h�rs diye bir�ey bulunmad��� yolundayd�. Uzayda �avu� olmay� seviyordu, fakat Profes�r Myron olamazd�. �n�ndeki say�s�z �avu� gibi o da g�� ve sorumluluk aras�ndaki ideal uzla�may� se�mi�ti.

Son hava deli�inden s�z�l�p Rama�n�n a��rl�ks�z ekseninde y�zmeye ba�lad�klar� zaman Te�men Calvert kendini, s�k s�k oldu�u gibi, bir film sahnesinin i�inde buldu. Bu al��kanl���n� tedavi ettirmesi gerekti�ini aras�ra d���n�rd�, fakat hayale dalman�n ona bir zarar vermedi�i ger�ekti, hatta bazen �ok k�t� ve s�k�c� durumlar� ilgin� hale getirmeye bile yar�yordu � kim bilir?�� Belki de bir g�n hayat�n� kurtarmaya da yar�yabilirdi. Fairbanks, Connery veya Hiroshi�nin benzer durumlarda neler yapt�klar�n� hat�rlayabilirdi�

�Bu kez yirminci y�zy�l�n birinci yar�s�ndaki sava�lardan birinin i�ine girmek �zereydi; Mercer �� ki�ilik ke�if heyetini bilnmeyen topraklara g�t�ren �avu�tu. Kendilerini �ok b�y�k bir bomba �ukurunun dibinde farzetmek zor de�ildi. Sanki bomban�n �iddeti �ukurun etraf�nda birtak�m setler olu�turmu�tu.� Krater aral�kl� bir �ekilde yerle�tirilmi� �� tane plazma ���lda�� ile ayd�nlat�lm��t�. Bunlar Rama�n�n giri� b�l�m�n� hemen hemen hi�bir g�lgeye yol a�mayacak �ekilde ayd�nlat�yordu. Fakat bu ayd�nl���n arkas�nda � en uzak teras�n kenar�ndan itibaren. karanl�k ve s�r vard�.

Zihninden Calvert orada neler bulundu�unu biliyordu. �nce bir kilometre geni�li�inde daire bir d�zl�k vard�. Buray� t�pk� geni� demiryoluna benzeyen �� ayr� merdiven sanki �� simetrik par�aya ay�r�yordu. Merdivenlerin basamaklar� dairenin y�zeyine hi�bir ��k�nt� meydana getirmeyecek �ekilde birle�tirilmi�ti. D�zenleme o derece simetrikti ki, merdivenlerden herhangi biri se�ilebilirdi. ��eri girdikleri hava deli�ine en yak�n olan Alfa, ini� i�in se�ilmi�, hava deli�ine de Alfa hava deli�i ad� verilmi�ti.

Merdivenlerin basamaklar�n�n birbirinden olduk�a aral�kl� olmas� onlar i�in problem te�kil etmiyordu. Eksenden yar�m kilometre uzakla�t�klar� halde �ekim h�l� D�nyan�n on ��te biri kadard�. Herbiri en az y�zkilo kadar a��rl�kta te�hizat ve ya�am destek cihaz� ta��d�klar� halde ini�te hi� bir g��l�k �ekmiyorlard�.

Kumandan Norton ve destek tak�m� Alfa hava deli�inden kraterin dibine kadar uzat�lm�� emniyet ipleri boyunca onlarla birlikte geldiler. Buradan sonra, ���ldaklar�n ayd�nlatabildi�i alan�n d���nda, Rama�n�n karanl��� �nlerinde uzan�yordu. Ba�l�klar�n�n oyna�an ���klar� alt�nda g�r�lebilen tek �ey merdivenin ilk birka� y�z metresiydi. Daha �tede her�ey yava� yava� �ekilsizle�erek kayboluyordu.

�Ve �imdi� Kari Mercer kendi kendine s�ylendi �ilk karar�m� vermek zorunday�m. Bu merdivenleri yukar� m� ��kaca��m yoksa a�a�� m� inece�im?� Bu soru �nemsiz de�ildi. Esas olarak h�l� s�f�r �ekim g�c� i�indeydiler ve bir insan bu durumda her iki fikri de kabul edebilirdi. Biraz gayretle Mercer kendini, yatay bir d�zl�k �st�nde oldu�una veya dikey bir duvarla kar�� kar��ya bulundu�una veya bir u�urumun kenar�nda durmakta oldu�una inand�rabilirdi. Karma��k bir g�rev alm�� bir s�r� astronotun yanl�� koordinatlar se�i� nedeniyle ciddi psikolojik problemlerle kar��la�t�klar� bilinen bir �eydi.

Mercer ba�� �nde olarak y�zer gibi gitmeye karar verdi. Ba�ka t�rl� bir ini� �ok hantalca olacakt�, ayr�ca bu yolla �n�nde neler bulundu�unu kolayl�kla g�rebilecekti. B�ylece ilk birka� y�z metrede yukar� t�rmanmakta oldu�u d���ncesine kap�lacak, ancak gittik�e artan �ekim g�c� onu bu fikrinden ay�rmaya ve tam z�t �ekilde d���nmeye zorlayacakt�.

�lk basama�� kavrad� ve kendini yava��a merdivenler boyunca �ekmeye ba�lad�. Hareket t�pk� deniz dibinde y�z�yormu��as�na kolayd� � ayr�ca burada arkas�nda suyun girdab�n�n yaratt��� hafif �ekim de yoktu. O kadar kolay ilerliyordu ki, i�inde �ok daha h�zl� gitmek arzusu uyand�. Fakat Mercer b�yle al���lm���n d��� durumlarda acele etmeyecek kadar tecr�beliydi.

Ba�l���ndaki kulakl�klardan iki arkada��n�n muntazam soluklar�n� duyuyordu. Bu, onlar�n durumunun iyi oldu�unu g�sterdi�inden gereksiz konu�malarla vakit kaybetmedi. Arkaya bakmak i�in b�y�k arzu duymas�na ra�men merdivenin ucundaki platforma ininceye kadar riske girmemeye karar verdi.

Basamaklar d�zenli olarak yar�m�ar metre aral�klarla yerle�tirilmi�ti. T�rmanman�n ilk b�l�m�nde Mercer birka� tanesini atlayarak ge�mi�, fakat onlar� dikkatle saymay� ihmal etmemi�ti, iki y�z�nc� basamak yak�nlar�nda a��rl��� ilk olarak belirgin �ekilde hissetmeye ba�lad�. Rama�n�n d�n��� kendini belli etmeye ba�lam��t�.

D�rt y�z�nc� basamakta hissetti�i a��rl���n yakla��k olarak be� kilo oldu�unu hesaplad�. Bu, ona bir zorluk ��karm�yordu, fakat s�k� bir �ekilde a�a�� do�ru �ekilirken art�k yukar� t�rmand���n� d���nmek gittik�e zorla��yordu.

Be� y�z�nc� basamak dinlenmek i�in uygun bir yerdi. Rama�n�n h�l� onlara bir zorluk ��karmamas�na ve kollar�n� yaln�z kendisine y�n vermek i�in kullanmas�na ra�men, Mercer kol adalelerinin yoruldu�unu hissediyordu.

�Hersey yolunda kaptan� diye raporunu verdi, �ilk terasa olan yar� yolu ge�tik say�l�r. Jo�. Will� nas�ls�n�z?� Joe Calvert cevap verdi: �iyiyim� Neden durdun?� �avu� Myron ekledi: �Ben de iyiyim, fakat yan �ekim g�c�ne dikkat edin, gittik�e artmaya ba�lad�.� Mercer de bunun fark�na varm��t�. Basamaklar� tutmay� b�rakt��� zaman sa�a do�ru �ekildi�ini hissediyordu. Bunun Rama�n�n d�nmesinin bir etkisi oldu�unu �ok iyi biliyordu, fakat gene de esrarengiz bir g�c�n onu hafif�e merdivenlerden uza�a itti�i fikrine kap�l�yordu.

Belki de art�k merdivenleri ayaklar� �zerinde inme zaman� gelmi�ti. �imdi art�k �a�a��� s�zc��� fiziksel bir anlam kazanmaya ba�l�yordu. Birka� saniyelik bir denge bozulmas�n� g�ze almaya karar verdi.

�Dikkat � geriye d�n�yorum�� Merdiveni s�k� bir �ekilde tutarak kollar� yard�m�yla kendini y�z seksen derece d�nd�rd�. Arkada�lar�n�n ���klar� nedeniyle bir an hi�bir �ey g�remedi, sonra �ok yukar�larda � pimdi art�k ger�ekten yukar�da � platformun kenar�nda �ok hafif bir ayd�nl�k g�rd�: Bu ayd�nl�kta onu dikkatle.izleyen Kumandan Norton ve destek tak�m�n�n siluetleri g�z�k�yordu. �ok uzakta ve �ok ufak g�r�n�yorlard�. G�ven verici �ekilde onlara elini sallad�.

Ellerini merdivenlerden ay�rarak Rama�n�n art�k hissedilmeye ba�lanan �ekim g�c�ne kendini b�rakt�. Bir basamaktan di�erine d���� iki saniyeden fazla zaman al�yordu. D�nya�da ayn� s�rede bir insan otuz metre d��erdi.

D��me h�z� o derece s�k�c� bir yava�l�ktayd� ki Mercer elleri yard�m�yla birka� merdiven atlayarak h�zlanmay� ve b�ylece zaman kazanmay� tercih etti. �ok h�zland���n� hissetti�i zaman ayaklan yard�m�yla kendini frenliyordu.

Yedi y�z�nc� basamakta bir daha durarak ba�l���n�n �����n� a�a��ya �evirdi; t�pk� hesaplad��� gibi ilk teras ve ondan ba�layan daha s�k basamaklar elli metre kadar a�a��dayd�.

Birka� dakika sonra son basama�a gelmi�lerdi. Aylarca uzayda dola�t�ktan sonra sert bir y�zey �zerinde dimdik durmak ve ayaklar�n�n alt�nda bu sertli�i hissetmek �ok garip bir histi. A��rl�klar� �imdi on kilodan azd�, fakat bu bile sa�lamca durduklar� hissini duymalar�na yetiyordu. Mercer g�zlerini kapatarak bir an i�in D�nya�nm �zerinde oldu�unu d���nd�.

�zerinde durduklar� set veya platform on metre kadar geni�likteydi, her iki taraftan yukar� do�ru e�riliyor ve karanl�kta kayboluyordu. Mercer onun tam bir daire �evirdi�ini biliyordu. E�er onun �zerinde y�r�se, be� kilometre sonra tam bir tur att�ktan sonra y�r�meye ba�lad���n� noktaya gelecekti, yani Rama�nm i�inde ufak bir tur atm�� olacakt�.

Fakat, buradaki �ekim g�c�n�n azl��� nedeniyle ger�ek bir y�r�y�� imkans�zd�. �nsan ancak dev ad�mlarla ilerliyebilece�inden bu y�r�y�� �ok tehlikeli olabilirdi.

I��klar�n�n eri�ebildi�i yerden daha uzaklara kadar uzanarak karanl�kta kaybolan basamaklardan ini� �ok kolay g�z�k�yordu. Fakat her iki taraftan ba�layarak a�a�� uzanan merdiven parmakl�klar�na tutunmak �artt�, ��nk� dikkatsiz bir ad�m insan�n bo�lu�a u�arak y�z metre kadar a�a��daki di�er rampaya d��mesine yol a�abilirdi. D���� nedeniyle �arpma, a��rl�ks�zl�ktan dolay�, fazla sert olmayacakt�, fakat sonu�lar� zarars�z olmayabilirdi � Rama�n�n d�n��� merdiveni sola �ekmi� olacak b�ylece d��en v�cut hi�bir engele rastlamadan yakla��k yedi kilometre a�a��daki d�zl��e �arpacakt�.

Mercer, kayarak inmenin cehennemi bir �ey olaca��n� d���nd�. Bu �ekim g�c�nde bile en az h�z�n saatte birka� y�z kilometre olaca�� belliydi. Ba�� �nde olarak b�yle bir ini�te belki yeterli bir s�rt�nme sa�lanarak h�z azalt�labilirdi. Bu sa�lanabilirse Rama�n�n en alt y�z�ne inebilmek i�in belki de en uygun yol bu olacakt�. Fakat �nceden �ok dikkatli bir deneme yap�lmas� �artt�.

�Kaptan� dedi. �Merdivenden inmekte bir sak�nca g�rm�yorum. Raz� olursan�z ikinci platforma kadar ini�e devam etmek ve merdivendeki ini� h�z�m�z� �l�mek istiyorum.� Norton teredd�ts�z cevaplad�.

�Devam et� l�zum olmamas�na ra�men ekledi, �dikkatli ol.� Mercer�in i�in esas�n� anlamas� �ok uzun s�rmedi. Bu on ikide bir �ekim d�zeyinde basamaklar� normal �ekilde inmeye imkan yoktu. B�yle bir ini� yava� �ekilmi� bir filme benzeyen son derece yorucu bir tak�m hareketlerle oluyordu; tek �are basamaklar� hi� d���nmeden iki eliyle merdiven parmakl�klar�n� kavrayarak kendini a�a�� do�ru �ekmekti.

�alvert de ayn� sonuca varm��t�. Mercer�e seslendi: �Bu basamaklar yukar� ��kmak i�in yap�lm��, a�a�� inmek i�in de�il. Bu merdivenleri �ekim g�c�ne kar�� hareket ederken rahat�a kullanabilirsin, fakat a�a�� ini� �ok rahats�z edici. Alay edebilirsiniz, fakat bence en iyi ini� yolu merdiven parmakl�klar�ndan kayarak inmek.� �Bu sa�ma� diyerek �avu� Myron itiraz etti: �Rama� l�lar�n b�yle bir davran��ta bulunduklar�n� sanm�yorum.�

�Ben asl�nda onlar�n bu merdivenleri kulland�klar�n� hi� sanm�yorum � bunlar�n acil bir durum i�in yap�ld�klar� belli. Buralara ��kmak i�in mekanik bir ta��ma sistemi kullanm�� olmal�lar. Belki telle �ekilen bir vagon. Bu da giri� t�nelindeki oluklar� a��klayabilir.� �Ben onlar� hep su oldu�u gibi d���nd�m. Her ikisi de olabilir. Acaba burada hi� ya�mur ya��yor mu?� Mercer.

�Olabilir� dedi. �Bence Joe hakl�. Bir deneyelim bakal�m� ben gidiyorum.� El veya ele benzeyen �eyler i�in yap�lm�� olan merdiven parmakl���, aral�kl� �ekilde yerle�tirilmi� bir metre y�ksekli�inde direklerle desteklenmi� p�r�zs�z, yass� metal bir �ubuktu. Mercer onun �zerine ata biner gibi oturdu, elleriyle sa�layabilece�i frenleme g�c�n� bir �l�t�kten sonra kendini b�rakarak kaymaya ba�lad�.

Sessiz bir �ekilde ve yava��a, ba�l�k lambas�n�n �����n�n ayd�nl��� alt�nda, h�z alarak karanl��a do�ru elli metre kadar indikten sonra arkada�lar�n� da �a��rd�.

A��k�a belli etmemelerine ra�men kendilerini �ocuk gibi hissediyorlard�. �ki dakikadan k�sa bir s�rede g�ven ve rahatl�k i�inde bir kilometre yol indiler. H�zl� gittiklerini hissettikleri anda kayd�klar� �ubu�u elleriyle s�karak gerekli fren ve yava�lamay� yap�yorlard�. �kinci platforma indikleri zaman Kumandan Norton onlara seslendi: ��yice e�lendi�inizi umar�m. Fakat geriye t�rman�� o kadar kolay olmayacak.� Artan �ekim g�c�n� denemek i�in platformda a�a�� yukar� dola�an Mercer, �Bende bunu denemek istiyorum� dedi. �Burada �ekim g�c� D�n-ya�n�n onda biri kadar � insan fark� hemen hissediyor.� Platformun sonuna kadar y�r�d� � daha do�rusu kayd�, ve ba�l���n�n �����n� merdivenin a�a�� inen k�sm�na �evirdi. I����n eri�ti�i yere kadar merdiven az �nce indiklerinin ayn�s� gibi g�z�k�yordu. Asl�nda daha �nce al�nm�� foto�raflar dikkatle incelendi�i zaman artan �ekim oran�nda basamaklar�n y�ksekliklerinin yava� yava� azald��� g�r�lm��t�. Basamaklar bu uzun ��k���n her noktas�nda, her basamak i�in ayn� �abay� gerektirecek �ekilde ayarlanm��t�.

Mercer yukar�, �imdi onlardan yakla��k iki kilometre yukar�da olan Rama�n�n giri� deli�ine bakt�. �ok hafif bir ���k ve �n�nde k���k siluetlerle delik, korkun� �ekilde uzak g�r�n�yordu.

�lk defa olarak bu ola�an�st� merdivenin t�m�n� g�rmedi�ine �ok memnun oldu. D�� g�c�n�n noksanl���na ve sa�lam sinirlerine ra�men kendini on alt� kilometre y�ksekli�inde dikey bir taba��n tam ortas�nda bulunan ve yukar� t�rmanmaya �al��an bir b�cek gibi g�r�nce nas�l davranaca��n� bilemiyordu. �u ana kadar karanl��a bir s�k�nt� g�z�yle bakm��t�, �imdi ise.karanl�ktan �ok memnundu. Norton�a rapor verdi: �S�cakl�kta bir de�i�iklik yok, h�l� donma noktas�n�n biraz alt�nda. Fakat hava bas�nc� tahmin etti�imiz gibi art�yor � �� y�z milibar civar�nda. Bu kadar az oksijen kapsayan bir yerde bile nefes al�nabilece�ini tahmin ediyorum. Daha a�a��larda solunum hi� problem olmayacak ve bu da ara�t�rmalar�m�z� son derece kolayla�t�racak. Ne bulu� de�il mi?�� solunum ayg�t� kullanmadan �zerinde ya�ayabilece�imiz bir d�nya! Bu havadan bir soluk alaca��m.� Yukar�da Kumandan Norton rahats�z bir �ekilde k�m�ldand�. Fakat Mercer ne yapt���n� �ok-iyi biliyordu. Kendini garantiye almak i�in gerekli b�t�n testleri yapm��t�.

Mercer ba�l�ktaki bas�nc� e�itledi, emniyet mandal�n� a�t� ve cam� biraz aralad�, �nce tedbirli bir soluk ald�� Sonra derin bir soluk daha.

Rama�n�n havas� t�pk� fiziksel ��r�menin binlerce y�l �nce bitti�i bir mezar gibi �l� ve k�f kokuluydu. Mercer in y�llard�r ya�am destek sistemlerini en zor �artlar alt�nda inceleyerek yeti�mi� ultra hassas burnu bile tan�nabilecek en k���k bir koku alam�yordu. Sadece kokuda madensel bir tat vard�. Mercer birdenbire Ay�a inen ilk astronotlar�n Ay Mod�l��n� yeniden bas�n�larken yan�k barut kokusu duyduklar�n� rapor ettiklerini hat�rlad�. �Kartal�m kabini, onu dolduran havaya bula�an Ay tozu nedeniyle Rama gibi kokuyor olmal�yd�.

Ba�l���n� yeniden kapayarak kilitledi ve ci�erlerindeki yabanc� havay� bo�altt�. Bu havayla ya�am�n� devam ettiremezdi. Hatta Everest�in zirvesindeki havaya al���k bir da�c� bile burada �abucak �l�rd�. Fakat birka� kilometre daha a�a��da durum herhalde �ok farkl�yd�.

Art�k burada yapaca�� bir�ey kalm�� m�yd�? Al���k olmad��� hafif bir �ekim g�c�n�n verdi�i tatl� rahatl�k d���nda ba�ka bir �ey yoktu. Az sonra �ekim olmayan giri� t�neline d�neceklerinden buraya pek al��makta istemiyordu, �Geri d�n�yoruz kaptan� dedi. �B�t�n yolu sonuna kadar gitmeye haz�rlan�ncaya kadar art�k daha fazla ilerlememize gerek yok.� �Tamam, d�n���n�z� zamanla �l��yoruz, fakat acele etmeyin.� Merdivenleri ��er d�rder z�playarak ��kmaya ba�lay�nca Mercer, Calvert�in �ok hakl� oldu�unu bir kere daha kabul etti. Bu merdivenler a�a�� de�il, yukar� do�ru y�r�mek i�in yap�lm��t�. Bir insan arkas�na bakmad�k�a ve y�kselen e�rinin ba� d�nd�r�c� u�urumunu d���nmedik�e t�rman�� �ok kolay bir deneme oluyordu. Fakat, iki y�z ad�mdan sonra bald�r kaslar�nda baz� a�r�lar hissetmeye ba�lad� ve yava�lamaya karar verdi. Arkas�ndakiler de ayn� �eyi yapt�lar. Omuzunun �zerinden geriye k�sa bir bak�� at�nca onlar�n epeyce geride kalm�� olduklar�n� g�rd�.

T�rman�� t�m�yle olays�z ge�iyordu, �nlerinde yaln�z sonsuzmu��as�na uzanan merdivenler vard�. En �st platformun hemen dibindeki basamakta bir kez daha durduklar� zaman art�k a��k�a yorgunluktan sallan�yorlard�. On dakika dinlendikten sonra son dikey kilometreyi de ��kmaya ba�lad�lar.

Z�pla � bir basamak yakala � z�pla � yakala � z�pla � yakala� bu i� kolay, fakat o derece s�k�c� bir tekrarlamayd� ki dikkatsizlik tehlikesi yarat�yordu. Merdivenin yar�s�nda be� dakika daha dinlendiler. Art�k bacak-

lan kadar kollar� da a�r�maya ba�lam��t�. Mercer bir kez daha t�rmand�klar� bu dikey merdivenlerin sadece bir b�l�m�n� g�rmelerinin ne kadar iyi bir �ey oldu�unu d���nd�. Merdivenin, ���klar�n�n ula�t��� yerin az �tesine kadar uzand���na ve biraz sonra bitece�ine kendini inand�rmak zor de�ildi.

Z�pla. bir basamak yakala � z�pla� sonra birdenbire merdivenler ger�ekten bitiverdi. Art�k tekrar a��rl�ks�z eksen d�nyas�nda ve kendilerini endi�eyle bekleyen arkada�lar�n�n arasmdayd�lar. B�t�n yolculuk bir saatten biraz az s�rm��t� ve hepsi al�akg�n�ll� bir ba�ar� duygusu i�indeydiler.

Fakat kendilerinden b�yle memnun olmalar� i�in hen�z �ok erkendi. ��nk�, b�t�n bu �abaya ra�men bu dev merdivenin ancak sekizde birini y�r�m��lerdi.

<p>ERKEKLER, KAD�NLAR VE MAYMUNLAR</p>

Kumandan Norton �ok eskidenberi baz� kad�nlar�n uzay gemilerine al�nmamalar� gerekti�ini d���n�rd�. A��rl�ks�zl�k onlar�n g���slerine insan� fena halde �a��rtan baz� �eyler yap�yordu. Hareketsiz durduklar� zaman neyse ama, bir harekete ve ahenkli titre�imlere ba�lad�klar� zaman s�cak kanl� bir erke�in dayanabilece�inden �ok daha fazla tahrik edici oluyorlard�. Norton hi� de�ilse en az bir uzay kazas�n�n, �st� fazla geli�mi� bir bayan subay�n kontrol kabininden ge�i�inin, g�revliler aras�nda yaratt��� zihin kar���kl���ndan oldu�una emindi.

Bu teorisini bir defas�nda, onun bu d���ncelere dalmas�na bilhassa yol a�an, gemi doktoru Laura Ernst�e a�m��t�. �kisinin de birbirini gayet iyi tan�d�klar�n� a��klamaya gerek yoktu. Y�llarca �nce D�nya�da, kar��l�kl� yaln�zl�k ve �z�nt� an�nda bir kere beraber olmu�lard�. Bunu bir daha tekrarlamay� d���nm�yorlard� (ancak bundan kim emin olabilirdi), ��nk� ikisi i�in de zaman �ok �eyi de�i�tirmi�ti. Fakat ne zaman bu g�zel yap�l� doktor Kaptan�n kabinine girse, eski bir tutkunun ani bir s�z�s� Nor-ton�un i�ini yakard�. Laura da onun bu hislerinin fark�ndayd�. �kisi de de bu oyundan gizli bir mutluluk duyuyorlard�. Laura.

�Bili� dedi. �Bizim da�c�lar� muayene ettim. Kari ve Joe�nin durumlar� �ok iyi � yapt�klar� i�e g�re b�t�n belirtiler normal. Fakat Will belirli bir bitkinlik ve kilo kayb� g�steriyor. Fazla a��klamaya girmeyece�im fakat gemide yapmaya mecbur oldu�u jimnasti�i yapt���n� sanm�yorum ve bu i�ten kaytaran yaln�z o de�il, santrf�j odas�nda baz� aldatmalar yap�l�yor, bir daha b�yle �eyler olursa rapor etmek zorunda kalaca��m. L�tfen bunu gemiye yay�nla.� �Anl�yorum Doktor, fakat ortada bir mazeret var, biliyorsun adamlar�m �ok �al���yorlard�.� �Evet, fakat sadece beyinleri ve parmaklar� ile, v�cutlar� ile de�il � yani kilogram metre ile �l��len ger�ek bir �al��ma yapm�yorlar. E�er Rama�y� ke�fede�eksek ger�ek bir bedensel �al��ma yapmak zorunday�z.� �Yani� sence bunu ba�arabilir miyiz?� �E�er tedbirli davran�rsak evet. Kari ve ben ikinci platformda solunum ayg�tlar�m�z� terkedece�imizi varsayarak �ok akla yatk�n bir plan yapt�k. Bu elbette �ok �ansl� bir rastlant� ve b�t�n lojistik hesaplar�m�z� de�i�tiriyor. H�l� oksijeni olan bir d�nya fikrine bir t�rl� al��amad�m� b�ylece sadece yiyecek, su ve �s� elbiselerine ihtiyac�m�z olacak. Sonra i�e ba�layabiliriz. A�a�� inmek �ok kolay, Yolun b�y�k k�sm�n� herhalde o muntazam parmakl�klar�n �zerinden kayarak inece�iz. Chips�e para��t frenli bir t�r k�zak �zerinde �al��mas�n� s�yledim. Tayfalar i�in kullanmak tehlikesini g�ze alamasak bile kumanya ve te�hizat i�in kullanabiliriz.� �G�zel! bu, yolculu�u on dakikaya indirir, aksi halde ini� bir saatimizi al�rd�.� �Yukar� t�rman�� tahmininden de zor olacak. �ki kez bir saatlik dinlenme dahil alt� saat s�re tan�may� d���n�yorum. Daha sonra, tecr�be kazan�p kaslar�m�z� geli�tirdik�e bu s�reyi yava� yava� k�saltabiliriz.� �Ya psikolojik fakt�rler?� �B�yle bir ortamda ne olaca��n� kestirmek zor. Karanl�k en b�y�k problem olabilir.� �Ana giri�e b�y�k projekt�rler koyduraca��m. Yanlar�nda ta��d�klar� lambalardan ayr� olarak her ke�if kolu �zerlerinde projekt�rlerden birinin �����n� bulacak.�

�G�zel � bunun �ok faydas� olur.� �Ba�ka bir nokta daha var; �ok tedbirli davran�p merdivenlerin yar�s�na kadar bir gurup daha yollayarak sonra geri mi ��karal�m, yoksa ilk seferde b�t�n yolu inelim mi?� �Bol zaman�m�z olsayd� ben de tedbirli davran�rd�m, fakat vaktimiz �ok az. B�t�n yolu inip hemen ara�t�rmaya ba�lamakta bir tehlike g�rm�yorum.� �Te�ekk�rler Laura, ben de bunu bilmek istiyordum. �kinci Kaptana detaylar �zerinde �al��mas� i�in talimat verece�im. Ayr�ca herkesin g�nde yirmi dakika yar�m G de santrf�j odas�nda �al��mas�n� emredece�im. Bu seni tatmin eder mi?� �Hay�r. Rama�n�n dibinde 0,6 G bas�n� var, ben de bir emniyet pay� b�rakmak istiyorum. �� �eyrek G olsun.� �Of� of�� �On dakika s�reli�� �Bunu halledebilirim�� �G�nde iki kez.� �Laura sen �ok zalim ve sert bir kad�ns�n. Fakat �yle olsun. Haberi tam yemek �ncesi yay�nlayaca��m. Belki birka� ki�inin i�tah� ka�ar.� Norton, Kari Mercer�i ilk kez olarak b�yle huzursuz g�r�yordu. Her zamanki gibi i�ini iyi planlam�� olan Kari on be� dakika onunla lojistik problemler �zerinde g�r��t�, fakat bir �eyin onu rahats�z etti�i belli oluyordu. Bunun ne oldu�unu kesin olarak bildi�i halde Norton, o a��l�ncaya kadar sab�rla bekledi. En sonunda Kari; �Kaptan� dedi. �Bu gurubu y�netmenizin do�ru olaca��na emin misiniz? E�er i�ler yolunda gitmezse� benim feda edilmem daha do�ru olur. Hem ben Rama�n�n i�inde herkesten fazla � elli metre bile olsa. ilerledim.� �Hakl�s�n, fakat art�k kumandan�n birliklerini y�netme zaman� geldi, hem bu yolculu�un bir �ncekinden daha tehlikeli olaca��n� sanm�yoruz. Bir tehlike sezdi�im anda o merdivenlerden Ay olimpiyatlar�na yara��r h�zla ��kaca��ma emin ol.�

Ba�ka itirazlar beklediyse de olmad�, fakat Kar� h�l� mutsuz g�r�n�yordu, Norton onun Galvert�i d���nd���n� biliyordu. S�z�n� espriyle tamamlad�: �Bu t�rmanma yar���nda da Joe�nin beni ge�ece�ine iddiaya girerim.� Koca adam biraz rahatlam��t�, y�z�nde hafif bir g�l�mseme dola�t�.

�Hepsi ayn� Bili� dedi. �Ke�ke yanma ba�kas�n� olsayd�n.� �Yan�mda daha �nce a�a��da dola�m�� bir ki�inin bulunmas�n� istedim. Myron�u alam�yorum, ��nk� Herr Doktor Profes�r�e g�re onun h�l� iki kilo fazlas� var. B�y�klar�n� bile tra� etse yarar� yok.� ��� numara kim olacak?� �Hen�z karar vermedim. Bu Laura�ya ba�l�.� �Kendisi de gitmek istiyor.� �Kim istemiyor ki? Fakat a�a�� inebilecekler listesinin ba��na kendisini koyarsa epey ��phelenirim do�rusu.� Te�men Mercer ka��tlar�n� toplay�p kabini terkettik-ten sonra Norton i�inde b�y�k bir yaln�zl�k hissi duydu. B�t�n m�rettebat�n � onun tahminine g�re en az y�zde seksen be�inin � kad�n-erkek kar��l�kl� birtak�m duygusal ili�kilere girdiklerini, hatta, ba�ka gemilerde kaptanlar�n da b�yle davrand���n� biliyordu. Fakat o b�yle �eyler yapamazd�. Endeavour�un i�indeki disiplin geni� �l��de, y�ksek d�zeyde e�itilmi� kad�nlar ve erkekler aras�ndaki kar��l�kl� sayg�ya dayan�yorsa da Norton�un durumunun �nemi onun daha farkl� davranmas�n� gerektiriyordu. Sorumlulu�u tekti ve belirli bir dereceye kadar, en yak�n arkada�lar�ndan bile, uzak durmas� gerekiyordu. Herhangi yak�n bir ili�ki, etrafta de�i�ik d���ncelere yol a�abilir ve personelin morali �zerinde olumsuz etki yapabilirdi. Bu nedenle iki r�tbeden a�a�� ili�kiler genellikle �nleniyordu. Bunun d���nda gemide seksi y�neten tek kural �koridorlarda yapmad�k�a ve maymunlar� �rk�tmedik�e serbest� idi.

Endeavour�da d�rt tane s�per �empanze vard�. Ger�e�i s�ylemek gerekirse bu isim pek de do�ru de�ildi, ��nk�, geminin insan olmayan bu m�rettebat� �empanze soyundan gelmiyordu. S�f�r �ekim g�c�nde uzun ve her-yere dolanabilen bir kuyruk b�y�k bir avantajd�. �empanzeleri e�itip insanlara yard�m ettirebilme �abalar� �ok s�k�c� ba�ar�s�zl�klara yol a�m��t�. Bu b�y�k, k�sa kuyruklu hayvanlar �zerindeki deneyler ba�ar�s�zl�kla sonu�lan�nca S�per�empanze �irketi maymun krall���na el atm��t�.

Blackie, Blondie, Goldie ve Brovvnie�nin soylar� eski ve yeni d�nyan�n en zeki �rneklerine ve do�a d��� sentetik genlere kadar uzan�yordu. Yeti�tirilmeleri ve e�itimleri vasat bir uzay adam� i�in harcanan paray� hemen hemen e�itti. Fakat onlar da bu harcamalara de�diklerini kan�tlam��lard�. Herbiri otuz kilodan az geliyor ve bir insan�n yar�s� kadar oksijen ve yiyecek harc�yorlard�. Ev bak�m�, basit yemekleri pi�irme, alet ta��ma ve d�zinelerle ba�ka al���lm�� i�lerde, 2,75 insan yerini tutuyorlard�.

Bu 2,75, �irketin bir s�r� zaman. hareket et�dlerine dayanan bir rakamd�. �ok �a��rt�c� ve genellikle itirazlara yol a�mas�na ra�men ger�e�e benziyordu. Maymunlar g�nde on be� saat �al��maktan �ok mutlu oluyor ve en s�radan, en s�k�c� i�leri yaparken hi� yak�nm�yorlard�. B�ylece insanlar�, insan i�leriyle ba�ba�a b�rak�yorlard� ki, bir uzay gemisinde bu, hayati �nem ta��yan bir yard�md�.

En yak�n akrabalar� vah�i maymunlar�n aksine, En-deavour�un maymunlar� uysal, s�z dinler ve fazla merakl� olmayan hayvanlard�. Yumurtal�klar� al�nm�� oldu�undan seks problemleri de yoktu. Bu da baz� garip davran��larda bulunmalar�n� engelliyordu. Dikkatli, evcil ve oto-bur olan bu hayvanlar �ok temizdiler, kokmuyorlard�. M�kemmel bir ev hayvan� olabilirlerdi ancak parasal y�nden buna kimsenin g�c� yetmezdi.

B�t�n bu avantajlara ra�men gemide maymun bulundurmak baz� problemlere yol a��yordu. Onlara ayr�lm�� bir b�l�m gerekliydi � ve �zerinde elbette �Maymun Evi� yaz�yordu. Birlikte ya�ad�klar� k���k oda her zaman p�r�l

p�r�ld�, ayr�ca televizyon, oyunlar ve programlanm�� e�itim makineleriyle doluydu. Kazalardan sak�nmak i�in geminin teknik b�l�mlerine girmeleri kesinlikle yasaklanm��t�. Bu b�l�mlerin giri�leri k�rm�z�ya boyanm��t�. Maymunlar o �ekilde programlanm��lard� ki, psikolojik olarak o i�aretleri ge�meleri imkans�zd�.

Di�er taraftan haberle�me problemi vard�. Maymunlar�n IQ derecelen�a yak�nd� ve �ngilizce birka� y�z s�zc��� anlayabiliyor, fakat konu�am�yorlard�. Gerek �empanzelere gerek maymunlara insan sesi gibi ahenkli bir kord vermek m�mk�n olamam��t�, bu nedenle de onlar i�aret diliyle konu�may� ��renmi�lerdi.

Temel i�aretler basitti ve kolayca ��renilebiliyordu bu nedenle de gemideki herkes al���lm�� i�aretleri anl�yordu. Fakat gemide ak�c� ve d�zg�n maymunca konu�abilen tek ki�i, maymunlar�n bak�c�s� � ba� kabin memuru Mc Andrevvs idi.

Gemide her zaman yap�lan �akalardan biri, �avu� Ravie Mc Andrevvs�in de bir maymuna benzedi�iydi. Bu bir hakaret say�lmazd�, ��nk� maymunlar k�sa ve renkli postlar�yla, zarif hareketleriyle asl�nda �ok yak���kl� hayvanlard�. Ayr�ca �evrelerine kar�� sevgi ile doluydular. Tayfalar�n hepsi i�lerinden birine kendi hayvan�ym�� gibi ba�lanm��t�. Norton�un en �ok sevdi�i Goldie idi.

Fakat maymunlara b�yle ba�lanmak ortaya ba�ka bir problem ��kar�yordu, bu da onlar�n Uzayda kullan�lmalar�na kar�� ��kanlar�n s�k s�k ileri s�rd�kleri bir fikirdi. Maymunlar belirli ve d���k d�zeyde i�ler yapmaya al��m�� olduklar�ndan acil bir,durumda hi�bir i�e yaram�yorlard�. Kendileri tehlike i�inde ^olduklar� kadar insan arkada�lar� i�in de tehlike yarat�yorlard�. Onlara uzay elbiselerini kullanmay� ��retme �abalar� ba�ar�s�zl�kla sonu�lanm��t�. Bu i� onlar�n anlay��lar�n�n �ok �tesinde ve karma��kt�.

Kimse bu konu hakk�nda konu�mak istemiyordu, fakat geminin g�vdesinde bir yar�k a��lsa veya gemiyi terk-etmek i�in bir emir al�nsa, ne yap�laca��n� �ok iyi biliyorlard�. Bu olay uzay tarihinde bir kere olmu�tu. Maymunlar�n bak�c�s� g�revini �ok fazlas�yla yerine getirmi� ve �ld�rd��� hayvanlar�n yan�nda kendini de ayn� zehirle zehirlemi� olarak bulunmu�tu. Bu olaydan sonra hayvanlar� ac�s�z olarak �ld�rme g�revi hayvanlarla daha az duygusal ili�kiye girebilen birinci t�p subay�na verilmi�ti.

Norton hi� olmazsa bu sorumlulu�un kaptan�n omuzlar�na y�klenmemi� oldu�una �ok memnundu. Goldie�yi �ld�r�rken duyaca�� vicdan azab�ndan �ok az�n� duyarak �ld�rebilece�i bir�ok insan tan�yordu.

<p>TANRILARIN MERD�VENLER�</p>

Rama�n�n berrak, so�uk atmosferinde projekt�rden gelen ���nlar sanki yokmu��as�na, hi�bir ���n demeti olu�turmadan ge�iyor, ana giri�ten �� kilometre a�a��da, y�z metre geni�li�inde �ok b�y�k oval merdivenin bir k�sm�n� ayd�nlat�yor ve etraf� saran karanl�kta ��l ortas�ndaki bir vaha gibi par�ld�yarak h�l� be� kilometre altlar�nda olan e�ri d�zl��� s�p�r�yordu. Bu �����n ortas�nda kar�ncalara benzeyen ��l� bir gurup a�a��ya inerken �nlerinde uzun g�lgeler olu�uyordu.

Durum tam umduklar� ve bekledikleri gibiydi � tam anlam�yla olays�z bir ini�. Birinci platformda biraz durmu�lar ve Norton dar ve e�ri y�zeyde, ikinci platforma inmeden, y�z metre kadar y�r�m��t�. �kinci platformda oksijen cihazlar�n� ��karm��lar ve mekanik bir yard�m olmadan nefes alabilmenin garip zevkini tatmaya ba�lam��lard�. �imdi ara�t�rmalar�n� rahatl�k; ve bir insan� uzayda tehdit edebilecek en b�y�k tehlikeden uzak bir �ekilde yapabilirlerdi. Art�k elbiselerinde bir delik a��lmas� veya oksijen rezervinin t�kenmesi gibi korkulardan-kurtulmu�lard�.

Bu arada be�inci platforma varm��lard�, �nlerinde inilecek sadece bir merdiven kalm��t�. Art�k �ekim. D�nyadakinin hemen hemen yar�s�na e�it hale gelmi�ti. Sonunda Rama�n�n santrf�j d�n��� ger�ek g�c�n� g�stermeye ba�lam��t�. Kendilerini her gezegende h�k�m s�ren ve en k���k bir ayak kaymas�n� bile ac�mas�zca cezaland�ran amans�z g�ce � yer�ekimine teslim etmi�lerdi. A�a�� ini� h�l� �ok kolayd�, fakat bu binlerce ve binlerce merdiveni geri ��kma d���ncesi onlar� olduk�a rahats�z etmeye ba�lam��t�.

Merdivenler �ok yukar�da ba� d�nd�r�c� dikli�i b�rakm��t� ve gittik�e yatay bir e�imle a�a�� uzan�yordu, e�im ba�lang��ta 5�e, 1 iken �imdi Ve, 5�ti. Gerek fiziksel, gerekse psikolojik y�nden basamaklardan normal bir ini� art�k m�mk�nd�. Sadece hava bas�nc�n�n azl��� onlara bu merdiveni D�nya �zerinde inmediklerini hat�rlat�yordu. Norton bir zamanlar eski bir Aztek kentinin kal�nt�lar�n� ziyaret etmi�ti. O ziyarette edindi�i tecr�beyi �imdi y�zlerce kez g�z�nde b�y�terek hat�rl�yordu. Burada da ayn� hayranl�k, esrar ve ka��n�lmaz �ekilde yok olmu� bir ge�mi�in h�zn� vard�. Ancak zaman ve yer bak�m�ndan �l��ler o derece b�y�k ve de�i�ikti ki, insan akl� do�ru h�k�m veremiyor, bir s�re ge�tikten sonra uyum sa�layabiliyordu. Norton Rama�y� t�m�yle inceieyebilme �ans�n� bulabilecek miydi? Bunu merak ediyordu.

Di�er taraftan D�nya�daki harabelerle Rama aras�nda ba�ka bir farkl�l�k daha vard�. Rama, D�nya�da sa�lam kalm�� herhangi bir yap�dan � hatta B�y�k Piramit�ten y�zlerce kez daha eskiydi. Fakat her �ey o kadar yeni g�r�n�yordu ki! Hi�bir a��nma ve y�pranma izi yoktu.

Norton bu bilmecenin �zerinde epeyce d���nd� ve kendince ge�ici bir a��klama buldu. �u ana kadar inceledikleri her�ey �ok ender olarak kullan�lan acil ihtiya� destek sistemiydi. D�nyada bilinmeyen bedensel bir yap�ya sahip olmalar� d���nda, Rama�l�lar�n bu inan�lmaz merdiveni ve karanl�kta g�z�kmeyen iki arkada��n� ��k�p indiklerini sanm�yordu. Belki de bu merdivenler Rama ilk in�a edilirken gerekmi� ve o zamandan beri kullan�lmam��t�. Bu fikir ilk anda akla yatk�n geliyorsa da yine i�i rahat de�ildi� bir yerde� bir eksiklik vard�.

Son kilometreyi kaymad�lar, bunun yerine iki basama�� kapsayan uzun, yumu�ak ad�mlarla indiler. Norton kaslar�n� daha s�k� bir �al��maya zorlamalar� gerekti�ini ��nk� yak�nda buna �ok ihtiya�lar� olaca��n� d���nd�.

Bu d���nceler aras�nda birdenbire merdivenlerin sonu geliverdi � �nlerinde, ana giri�in projekt�rlerinin onlara zay�f �ekilde eri�en ����� alt�nda birka� y�z metre �te-lerindeki karanl�kta kaybolan koyu gri bir d�zl�k vard�.

Norton ba��n� kald�rarak art�k kendilerinden sekiz kilometre yukar�da olan ���k kayna��na bakt�. Mercer�in oradan onlar� teleskopla izledi�ini biliyordu. Ne�eli bir ifadeyle ona el sallad�. Radyosundan �Kaptan�n�z konu�uyor� diye seslendi, �Hepimiz �ok iyiyiz � olay yok. Planlad���m�z gibi devam ediyoruz.� Mercer cevaplad�.

�G�zel, sizi izliyoruz.� Bir anl�k bir sessizlikten sonra ba�ka bir ses devreye girdi. �Ben ikinci kaptan, gemiden konu�uyorum. Kaptan, ger�ekten bu yeterli de�il. Biliyorsunuz haber ajanslar� bir haftad�r k�yameti kopar�yorlar. �l�ms�z bir �iir beklemiyoruz, ama deminkinden daha iyi bir�eyler s�yleyemez misiniz?� Kaptan g�ld�: �Deneyelim, fakat hen�z ortada g�r�lecek bir�ey olmad���n� belirteyim. Burada �ey� bir tek spot ����� olan b�y�k karart�lm�� sahnede duruyor gibiyiz. Merdivenin ilk birka� y�z basama�� karanl�kta g�zden kayboluncaya kadar �zerimizde y�kseliyor. D�zl���n g�rebildi�imiz k�sm� m�kemmel �ekilde d�z � yani bu g�rebildi�imiz s�n�rl� b�lgede e�rilik g�r�lemeyecek kadar az. ��te hepsi bu kadar.� �Biraz izlenimlerinizi anlat�r m�s�n�z?� �Peki, buras� h�l� �ok so�uk � donma noktas� alt�nda � �s� elbiselerimizi giydi�imize �ok memnunuz. Ve elbette her taraf �ok sessiz. Her zaman arka planda bir par�a g�r�lt� olan D�nya�da, uzayda d���nebildinim her yerden daha sessiz. Burada her ses yutuluyor; �evremizdeki alan o derece b�y�k ki hi�bir yank� duyulmuyor. �ok garip bir yer, fakat buna al��aca��m�z� umuyorum.�

�Te�ekk�rler kaptan. Ba�ka kim konu�acak� Joe, Boris?� Olduk�a �enesi d���k bir insan olan Te�men Joe Calvert, konu�maya zorland���ndan memnundu.

�Ba�ka bir d�nyan�n �zerinde y�r�yebilmenin ve onun do�al atmosferini soluyabilmenin ilk kez ger�ekle�ti�ini d���nmekten kendimi alam�yorum. asl�nda do�al s�zc��� b�yle bir yere �ok az yak��an bir anlat�m oluyor. Bununla beraber Rama, onu yapanlar�n d�nyas�n� yans�t�yor olmal�. Bizim uzay gemilerimizin k���k d�nyalar olu�u gibi. �imdi elimizde bulunan iki �rne�e bakarak bir karara varmak zor. Acaba b�t�n zeki hayat t�rleri oksijen yiyenler midir? G�rd���m�z yap�tlar�ndan anlad���m�za g�re Rama�l�lar insana benzeyen yarat�klar belki boylan bizden y�zde elli fazla. Ne dersin Boris? o> Norton Calvert�in Boris�e tak�ld���n� d���nd� ve Bo-ris�in tepkisinin ne olaca��n� merak etti.

Gemi arkada�lar�na g�re Boris Rodrigo bir bilmece idi. Sessiz ve a��r ba�l� Muhabere Subay� m�rettebat aras�nda �ok �nl�yd�, fakat hi�bir zaman aralar�na fazla girmez ve sanki ba�ka bir d�nyan�n insan�ym�� gibi onlardan uzak dururdu.

Boris �Be�inci Kozmonot � �sa� kilisesinin ciddi bir �yesiydi. Norton �nceki d�rt Kozmonot-�sa�ya ne oldu�unu ��renecek zaman� bir t�rl� bulamam��t� ve kilisenin ayin ve kurallar� hakk�nda da hi�bir �ey bilmiyordu. Fakat inan�lar�n�n ana ilkesi biliniyordu: �sa�n�n uzaydan gelen bir ziyaret�i oldu�una inan�larak b�t�n teoloji bu d���nce �zerine kurulmu�tu.

Kilisenin taraftarlar�n�n bir �o�unun �e�itli g�revlerle uzayda �al��malar� �ok normal say�l�yordu; istisnas�z hepsi yeterli, d�r�st ve tam anlam�yla g�venilir insanlard�. Herkes taraf�ndan sevilir ve sayg� g�r�rlerdi. Ba�kalar�n� kendi dinlerine �evirmek i�in etkilemeye �al��mazlard�. Fakat b�t�n bunlara ra�men garip bir taraflar� vard�. �leri bilimsel ve teknik e�itim g�rm�� bu adamlar�n ger�ek leri ��renmelerine ra�men b�yle �eylere nas�l inand�klar�na Norton�un bir t�rl� akl� alm�yordu.

Joe�nin olduk�a �a��rt�c� sorusuna Te�men Rodrigo� n�n cevab�n� beklerken Norton kendisi ile gelecek ekip ete-manlarm� nas�l se�ti�ini d���nd�. Boris�i bedensel uygunlu�u, teknik yeterli�i, tam anlam�yla g�venilir bir insan olu�u nedeniyle ���nc� adam olarak se�mi�ti. Acaba ayn� zamanda Te�men�i fark�nda olmadan kafas�ndaki merak nedeniyle mi yan�na alm��t�? B�yle bir dinsel g�r��� olan bir insan Rama�n�n ger�ekleri kar��s�nda nas�l davranacakt�? Belki inanc�n� sarsacak bir �eyle kar��la�acak� belki de onu kan�tlayan bir�ey bulacakt�.

Boris Rodrigo her zamanki tedbiri ile Joe�nin tuza��na d��medi.

�Oksijen soluyan yarat�klar olduklar� belli� dedi. ��nsana benzeyen yarat�klar da olabilirler. Bekleyelim, g�rece�iz. Biraz �ansla neye benzediklerini ��renebiliriz. Burada resimler, heykeller hatta e�er bunlara �ehir diyebi-lirsek bu �ehirlerde cesetlerini bile bulabiliriz.� Calvert �mitle devam etti.

�Ve en yak�n �ehir yaln�z sekiz kilometre �temizde.� Norton �evet� diye d���nd�, fakat sekiz kilometre de geriye d�n��, sonra da tekrar t�rman�lacak �u bunalt�c� merdivenler� bu riske girebilir miydi? Paris ad�n� verdikleri �ehre �abuk ve k�sa bir ziyaret Norton�un ilk yap�lacak i�ler plan� i�indeydi, ve �imdi karar vermek zorundayd�. Yirmi d�rt saat a�a��da kalmalar�na yetecek bol su ve yiyecekleri vard�. Ana giri�teki destek ekibi taraf�ndan devaml� g�z alt�nda olacaklard�. Bu p�r�zs�z ve �ok hafif �ekilde k�vr�lan metal d�zl�kte bir kaza hemen hemen imkans�zd�. Akla gelebilecek tek tehlike yorgunluk olabilirdi. Paris�e kolayca varabilirlerdi, ancak ondan sonra birka� foto�raf �ekip birka� ufak par�a toplad�ktan sonra geri d�necek g�c� bulabilecekler miydi? Fakat b�yle k�sa bir ziyaret bile �ok �nemli olabilirdi, ��nk� Rama h�zla Endeavour i�in �ok tehlikeli olan G�ne��e en yak�n noktaya ilerliyordu.

Bu durumda verilecek karar�n bir k�sm� onun �zerinde de�ildi. Yukar�da� gemide Dr. Laura Ernst, onlar�n v�cuduna ili�tirilmi� bio � telemetrik al�c�lar�n verilerini izliyordu. E�er olumsuz cevap verirse bu yolculuk yap�lamaz demekti.

�Laura� diye seslendi �ne diyorsun?� �Otuz dakika dinlenin, be� y�z kalorilik enerji al�n, sonra yola ��kabilirsiniz.� �Te�ekk�rler Doktor� diyerek Joe Calvert araya girdi, �art�k mutlu �lebilirim. Her zaman Paris�i g�rmek istemi�tim. Monmarte, i�te geliyoruz.�

<p>RAMA�NIN D�ZL���</p>

O sonsuz merdivenlerden sonra yatay bir y�zey �zerinde y�r�mek onlara garip bir rahatl�k veriyordu. �nlerinde uzanan d�zl�k, ���kla ayd�nlanan b�lgenin s�n�rlar� boyunca tam anlam�yla d�zd�, daha �telerinde y�kselen e�im belli oluyordu. �ok geni� ve e�ri bir vadide y�r�d�kleri hissine kap�l�yorlard�. Ola�and��� b�y�kl�kte bir silindirin i�inde y�r�d�klerine ve onlar� �evreleyen ���k dairesinin d���nda yery�z�n�n �evrelerinde y�kselerek g�ky�z� ile birle�ti�ine inanmak son derece g��t�.

Kendilerine g�venmelerine ve gizli bir heyecan duymalar�na ra�men bir s�re y�r�d�kten sonra Rama�mn insan� etkileyen sessizli�i a��r bir �ekilde onlar�n �zerine ��kmeye ba�lad�. Her ad�m, her ses en k���k bir yank� yapmadan hemen kayboluyordu. Yar�m kilometreden biraz fazla yol ald�ktan sonra Te�men Calvert buna daha fazla dayanamad�.

B�t�n ba�ar�lar�n�n yan�nda Te�men Calvert�in az rastlanan bir yetene�i vard� � �sl�k �alma sanat�. Etraftan te�vik edilsin veya edilmesin �sl���yla son iki y�z y�l�n filim-lerinden �nl� temalar� rahat�a ��karabilirdi. Kendi kendine Disney�in yedi c�celerinin �heigh-ho, heigh-ho, �tis off to work we go� mar��n� �almaya ba�lad�. Sonra onun bu duruma uymad���n� g�r�nce �Kwai Nehri Mar���na ge�ti. Daha sonra kronolojik s�rada bir d�zine kadar par�a �aldiktan sonra Krassman��n yirminci y�zy�lda yapt��� Napoleon�un fon m�zi�i ile bitirdi.

Bu iyi bir deneme olmu�tu, fakat ne�elendirmek bir yana moral art�r�c� olarak bile i�e yaramam��t�. Rama�n�n hafif par�alar yerine Bach, Beethoven, Sibelius veya Tu-an Sun�un ihti�am�na ihtiyac� vard�. Norton tam ona ileride kar��la�acaklar� g��l�kler nedeniyle nefesini tutmas�n� s�ylemeyi d���n�rken gen� subay bo� yere �aba harcad���n� farkederek �sl��� kesti. Bundan sonraki b�l�m�, gemi ile yap�lan seyrek konu�malar d���nda, sessizlik i�inde y�r�d�ler. Rama ilk raundu kazanm��t�.

Bu ilk yolculukta Norton yollar�ndan ufak bir sapma yapmaya karar verdi. Paris, merdivenlerin bitti�i yerle si-lindirik deniz aras�ndaki d�z yolun tam ortasmdayd�, fakat yollar�n�n bir kilometre kadar sa��nda �ok g�ze �arpan, olduk�a esrarl� ve �D�z Vadi� diye isimlendirdikleri bir �ekil vard�. Buras� k�rk metre derinli�inde, y�z metre geni�li�inde, kenarlar� meyilli bir oluk veya hendek idi. Onu ge�ici olarak bir sulama hende�i veya kanal� olarak tan�mlam��lard�. T�pk� merdivenler gibi bunun da Rama�n�n e�ri y�zeyi �zerinde yerle�tirilmi� iki tane daha benzeri vard�.

�� vadi de on kilometre uzunluktayd� ve denizin �n�nde birdenbire bitiyorlard� � e�er su ta��maya yar�yorlarsa bu �ok garipti. Denizin di�er yan�nda ayn� �ekil tekrarlan�yordu, �� tane daha on kilometrelik hendek de g�ney kutup b�lgesinde uzan�yordu.

On be� dakikal�k rahat bir y�r�y��ten sonra d�z vadinin yan�na geldiler ve bir s�re onun derinli�ini incelediler. M�kemmel �ekilde d�z olan duvarlar, �zerinde hi�bir tutunacak yer olmadan altm�� derece e�imle a�a��ya iniyordu. Zemini t�pk� buza benzeyen d�z ve beyaz bir madde kaplam��t�. Buradan al�nacak bir �rnek bir�ok soruya cevap verebilirdi. Norton bir denemeye karar verdi, Calvert ve Rodrigo onun tutundu�u emniyet ipini yava� yava� salarlarken e�ri duvardan a�a�� inmeye ba�ladi. Vadinin dibine indi�i zaman buz �st�ne basarken hissedilen kayganl��� bulaca��n� zannediyordu, fakat �ok ge�meden yan�ld���n� anlad�. S�rt�nme �ok b�y�k ve bast��� yer �ok sa�lamd�. Bu madde bir t�r cam veya kristale benziyordu. Parma��yla dokundu onun so�uk, sert ve direngen oldu�unu g�rd�.

Ana giri�teki projekt�re s�rt�n� �evirerek g�zlerini kama�maktan koruyan Norton donmu� bir g�l�n derinliklerini g�rmeye �al��an bir insan gibi bu kristal derinlikleri incelemek istedi. Fakat hi�bir �ey belli olmuyordu. Hatta ba�l���n�n lambas�n� yak�ndan �zerine tutmas� bile bir i�e yaramad�. Bu madde �effaf de�il yar�-�effaft�. E�er donmu� bir s�v� ise ku�kusuz erime noktas� sudan daha y�ksekti.

Jeoloji tak�m�ndan ��kard��� bir �eki� ile maddeye hafif�e vurdu; alet donuk, ahenksiz bir t�nlamayla geri s��rad�. Daha sert vurdu, gene sonu� alamad�. Tam b�t�n g�c�yle vuracakt� ki ani bir his onu durdurdu.

Bu maddeyi sonunda k�raca��ndan ku�kusu yoktu. Fakat k�rsa ne olacakt�? B�y�k bir pencere cam�n� k�ran bir vah�iden fark� kalmayacakt�. Nas�l olsa ilerde daha iyi bir inceleme yapacaklard�, hem �imdilik olduk�a de�erli bilgi de toplam��t�. Art�k bunun bir kanal olmad��� da bir ger�ekti. Bu sadece birdenbire ba�lay�p, birdenbire biten ve hi�bir yere ula�amayan garip bir hendekti. Bir zamanlar s�v� ta��m��sa rastlanmas� ola�an olan lekeler, kuruyan ��k�nt�lerin olu�turdu�u tabakalar neredeydi? Her-�ey, Rama�y� in�a edenler sanki d�n buray� terketmi�ler gibi parlak ve temizdi.

Bir kez daha Rama�n�n temel s�rr� ile y�z y�ze gelmi�ti, ve bu kez ka��nmak imkans�zd�. Kumandan Norton hayal g�c� makul �l��de bir insand�, zaten kuruntulara ve hayallere kendini fazla kapt�rm�� olsa bu g�nk� yerine gelemezdi. Fakat �imdi ilk kez olarak i�inde tam anlam�yla bir �nsezi de�il, sanki bir bekleyi� hissi vard�. Hi�bir �ey g�r�nd��� gibi de�ildi; bu yepyeni fakat ayn� anda milyonlarca y�l ya�l� yerde �ok� �ok garip bir�ey vard�.

D���nceler i�inde k���k vadinin uzunlu�u boyunca y�r�meye ba�lad�. H�l� onun beline ba�l� ipi tutan arkada�lar� u�urumun �st�nden onunla beraber y�r�d�ler. Norton daha fazla bir�ey bulabilece�ini sanm�yordu, fakat kendini kapt�rd��� hislerin hemen kesilmesini istemiyordu. Onu rahats�z eden ba�ka bir �ey daha vard�, bunun da Rama�n�n a��klayamad��� yenili�i ile ilgisi yoktu.

On-on be� metre kadar y�r�m��t� ki birden bunun ne oldu�unu anlad�.

Bu yeri biliyordu. Burada daha �nce bulunmu�tu. D�nya�da veya ba�ka bir gezegen �zerinde b�yle rahats�z edici hislere kap�lma olaylar� az rastlanan �ey de�ildi. Bir�ok insan aras�ra baz� olaylar� daha �nce ya�ad�klar� hislerine kap�l�rlar, fakat bunu eski bir foto�raf veya b�y�k bir rastlant� gibi kar��layarak �zerinde durmaz, unuturlard�. Veya ba�ka bir ak�ldan ald�klar� telepatik bir haber veya geleceklerinden bir g�r�nt� olarak kabul ederlerdi.

Fakat, hi�bir insan�n daha �nce g�rmedi�i bir yeri tan�mak � i�te bu �ok sars�c�yd�. Norton birka� saniye y�r�mekte oldu�u kristal y�zey �zerinde duygular�n� g��-lendirebilmek i�in k�m�ldamadan durdu. D�zenli evreni tersine d�nm�� ve o, b�t�n ya�am� boyunca inatla reddet ti�i sa�mal�klara inanacak duruma gelmi�ti.

Sonra, birden b�y�k bir ferahl�k duydu. Sa�lam mant���n�n yard�m�yla, onu s�kan, bo�an hisler iyice hat�rlad��� bir gen�lik an�s�na d�n��t�.

Evet, ger�ekten bir zamanlar b�yle meyilli bir �ekilde a�a�� inen duvarlar aras�nda durmu� ve onlar�n �ok uzakta birle�ircesine uzakla�t���n� seyretmi�ti. Fakat duvarlar metal de�il, �ok temiz bi�ilmi� �imenle ve bast��� yer de sert kristalle de�il, k�r�k ta�larla kapl�yd�.

Bu olay otuz y�l �nce �ngiltere�deki bir yaz tatilinde olmu�tu. Bir k�z talebe y�z�nden (onun y�z�n� hat�rl�yor � fakat ismi akl�na gelmiyordu.) sonralar� bilim ve m�hendislik mezunlar� aras�nda �ok pop�ler olan end�striyel arkeoloji derslerini izlemi�ti. Terkedilmi� k�m�r madenlerini ve pamuk fabrikalar�n� ke�fetmi�ler, harap olmu� maden eritme ocaklar� ve buhar makineleri �zerine t�rmanm��lar, h�l� tehlikeli ilkel n�kleer reakt�rler �zerinde inan�lmaz geziler yapm��lar ve restore edilmi� motor yollar� �zerinde paha bi�ilmez t�rbinle i�leyen antikalar� kullanm��lard�.

�nsanlar g�nl�k kulland�klar� ara�lar� saklamak zahmetine nadiren katland�klar�ndan, g�rd�kleri her�ey hakiki de�ildi. Fakat kopyesini yapmalar� gerekince bunu b�y�k bir dikkatle yeniden yapm��lard�.

B�ylece gen� Bili Norton kendini B�y�k Bat� Demir-yolu�nun otuz kilometre uzunlu�undaki d�md�z yolu �zerinde saatte y�z kilometre h�zla giden ve iki y�z ya��nda g�z�ken bir lokomotifin oca��na k�m�r atarken buluver-mi�ti. Demiryolu ger�ekten eskiydi. Ortaya ��kar�lmas�, �zerinde tren i�ler hale gelmesi b�y�k �aba ve masraf gerektirmi�ti.

D�d�k �alarak bir tepenin i�inden dalm��lar, dumanl�, k�v�lc�mlar�n ayd�nlatt��� bir karanl�kta �a��lacak kadar uzun bir yol gittikten sonra t�nelden derin, e�ri ve �imen-li duvarlar�n aras�nda kalm�� tam anlam�yla d�z bir vadiye ��km��lard�. �oktan unutmu� oldu�u bu sahne �imdi hemen hemen ayn� olarak �n�nde uzan�yordu.

Te�men Rodrigo seslendi, �Ne oluyor kaptan, bir �ey mi buldunuz?� Norton kendini i�inde bulundu�u ger�e�e �ekerken zihnindeki bask�n�n bir k�sm�ndan kurtuldu�unu hissetti. Burada bir s�r vard� � evet; fakat bu, insan anlay���n�n �tesinde olamazd�. Bir ders alm��t� ve bu deneyi arkada�lar�na anlatmaya hen�z haz�r de�ildi. Ne pahas�na olursa olsun Rama�n�n onu ezmesine izin vermemeliydi. Bu, ba�ar�s�zl��a yol a�abilirdi. �Hay�r� diye cevap verdi �burada bir �ey yok. Beni yukar� �ekin. Do�ruca Paris�e gidiyoruz.�

<p>FIRTINA UYARISI</p>

Merih�in Birle�ik Gezegenlerdeki B�y�k El�isi; �Komiteyi toplant�ya �a��rmam�n nedeni� diye s�ze ba�lad�. �Dr. Perera�mn bize anlataca�� �nemli bir bulu�u oldu�unu bildirmesidir. Kendisi Kumandan Norton ile �ncelikli kanal� kullanarak hemen temasa ge�memiz i�in �srar ediyor. Bu epeyce g�� olacak. Dr. Perera�mn a��klamas� olduk�a teknik bir konu oldu�u i�in, buna ge�meden �imdiki durumumuzun bir �zetini yapmak yerinde olacak. Dr. Price bir rapor haz�rlad�. Oh, evet, burada bulunmayanlar�n �z�r mesajlar� da var. Sir Levvis Sands bir konferansa ba�kanl�k etti�inden bizimle birlikte olam�yor, ve Dr. Taylor da �z�r dileyerek gelemeyece�ini bildiriyor.� B�y�kel�i bu sonuncunun toplant�da bulunmay���na ger�ekten memnundu. Kendisine fazla bir �al��ma alan� vermeyece�i belli olduktan sonra antropologun Rama�ya kar�� ilgisi h�zla kaybolmu�tu. Bir�oklar� gibi Dr. Taylor da bu hareketli k���k d�nyan�n �l� oldu�unu ��renince �ok b�y�k d�� k�r�kl���na u�ram��t�. �imdi art�k Rama�l�-lar�n dinsel t�renleri ve davran�� �ekilleri hakk�nda sansasyonel kitaplar ve makaleler yazma imkan� yoktu. Di�erleri iskeletleri kaz�p �anak ��mlek s�n�flayabilirlerdi. Bu gibi i�ler Comad Taylor�a g�re de�ildi. Onu komiteye geri getirebilecek tek �ey Rama�da Thera veya Pompei�nin �nl� fresklerine benzeyen erotik sanat eserlerinin bulunu�u olabilirdi.

Arkeolog Thelma Price tam aksi g�r��teydi, kaz�lar yap�lmas�n� ve harabelerin bilimsel ara�t�rmalar� engelleyecek ki�ilerden temizlenmesini istiyordu. Akdeniz�in yata�� �ehir planlamac�lar� ve manzara ressamlar� temizlendikten sonra ara�t�rmalara uygun hale getirilebilmi�ti. Rama ise b�yle bir i� i�in idealdi, sadece y�z milyon kilometre uzakta olu�u ve onu �ahsen ziyaret edememesi �ok �an s�k�c� bir durumdu. Arkeolog; �Bildi�iniz gibi� diyerek s�ze ba�lad�, �Kumandan Norton hi�bir olayla kar��la�madan otuz kilometrelik bir geziyi tamamlam�� bulunuyor. Haritalar�n�zda �D�z Vadi� ad�yla g�sterilen garip kanal� inceledi. Bu kanal�n ne i�in yap�ld��� anla��lamad�, fakat � Silindirik Deniz�deki kesinti d���nda � Rama�mn hemen hemen boyuna e�it �ekilde uzanmas� nedeniyle �nemli oldu�u belli ve dairesel d�nyada 120 derece aral�klarla yerle�tirilmi� iki benzeri daha var.� �Sonra gurup sola � e�er kuzey kutbunu esas al�rsak do�uya � d�nerek Paris�e ilerledi. Ana giri�teki teleskop kamera ile al�nan �u foto�rafta g�rece�iniz gibi, Paris birka� y�z binadan olu�an ve aralar�nda geni� caddeler bulunan bir gurup.� ��imdi �u foto�raflar Kumandan Norton�un gurubu taraf�ndan oraya vard�klar� zaman �ekilmi�. E�er Paris bir �ehirse �ok garip bir �ehir. Hi�bir evin penceresi ve hatta kap�s� biie olmad���na dikkat edin! Hepsi d�md�z dikd�rtgen prizma �eklinde ve birbirinin ayn� olarak otuz be� metre y�ksekli�inde. Ve hepsi de yerden garip �ekilde y�kselmi� � hi�bir ba�lant� yeri veya kaynak izi yok � bir duvar�n yerle birle�ti�i yeri g�steren �u foto�rafa bak�n � yerle kesintisiz �ekilde birle�iyor.� �Ben �ahsen buras�n�n bir yerle�im merkezi de�il, bir depo, malzeme deposu oldu�unu san�yorum. Bu d���ncemi destekleyen �u foto�rafa bak�n�� ��u yakla��k be� santimetre geni�li�inde oluk veya raylar b�t�n caddeler boyunca uzan�yor, ve her eve bir kol ayr�larak do�ruca duvardan i�eri giriyor. Yirminci y�zy�l ba�lar�ndaki tramvay yollan ile �a��rt�c� bir benzerli�i var. Bu raylar�n bir ta��ma sisteminin par�as� oldu�u apa��k ortada.� �Her eve bir genel ta��ma sistemi yapmay� hi� d���nmedik. Bu ekonomik y�nden �ok ak�ls�zca bir hareket olurdu � insanlar her zaman bir ka� y�z metreyi y�r�yebilirler. Fakat bu binalar a��r malzeme depolar� olarak kullanm�yorlarsa bu raylar o zaman bir anlam kazan�yor.� D�nya el�isi s�z ald�: �Bir soru sorabilir miyim?� �Elbette Sir Robert.� �Kumandan Norton bir tek binaya bile giremedi mi?� �Hay�r; raporunu dinledi�iniz zaman onun bo� yere epey �aba harcam�� oldu�unu anlayacaks�n�z. Bir ara bu binalara ancak yer alt�ndan girilebilece�ini sanm��, sonra bu ta��ma sistemi oluklar�n� bulunca fikrini de�i�tirmi�.� �Zorla girmeyi denedi mi?� �Patlay�c� maddeler ve a��r aletler olmadan bunu yapamazd�. Ayr�ca di�er yakla��mlar ba�ar�s�zl��a u�ramadan bunu yapmak istemedi.� Dennis Solomons birden araya girdi: �Buldum� Kozalama yap�lm��.� �Pardon� anlayamad�m.� Bilim tarih�isi a��klad�: �Bu, bir ka� y�zy�l evvel geli�tirilmi� bir tekniktir. Di�er bir ad� da � naftalinlemek � saklamak istedi�iniz bir �ey varsa plastik bir zarf i�ine yerle�tirir, i�ine de etkisiz bir gaz doldurup m�h�rlersiniz. Bu tekni�in esas amac�, sava�lar aras�nda askeri malzemeyi saklamakt�. Bir defas�nda b�t�n bir gemi i�in uygulama yap�ld�. �imdi bile depo s�k�nt�s� �eken m�zelerde kullan�l�yor. Smithsonian Enstit�s�ndeki y�zlerce y�ll�k kozalarda neler bulundu�unu bilen pek yok.� Carlisle Perera pek sab�rl� bir insan de�ildi. Bombas�n� patlatmak i�in i�i i�ine s��m�yordu ve art�k kendini tutamayacakt�.

�L�tfen Bay El�i!� diyerek y�ksek sesle araya girdi, �b�t�n bunlar �ok ilgin�, fakat verece�im bilginin �ok acele oldu�unu hissediyorum.� �Ba�ka bir nokta yoksa� buyurun Dr. Perera.� Conrad Taylor�un aksine uzay biologu Rama�y� d�� k�r�kl��� yaratan bir yer gibi g�rm�yordu. Art�k onun da Rama�da hayat bulmay� beklemedi�i bir ger�ekti. fakat eninde sonunda bu fantastik d�nyay� yaratan varl�klar�n bir tak�m kal�nt�lar�n�n bulunaca��na emindi. Ara�t�rmalar daha yeni ba�lam��t�, fakat Endeavour�un �imdiki, neredeyse G�ne��e s�rt�necek bi�imdeki y�r�ngesinden ka�mas�ndan �nce kullanabilecekleri zaman da �ok s�n�rl�yd�.

Fakat �imdi, e�er hesaplar� do�ru ise, insanl���n Rama ile olan temas� korktu�undan da k�sa olacakt�. Bir nokta g�zden ka�m��t� � ��nk� o kadar b�y�kt� ki kimse dikkat etmemi�ti.

�Son ald���m�z bilgilere g�re� Perera s�ze ba�lad�. �Rama�da bir gurup Silindirik Deniz�e do�ru yol al�rken Kumandan Norton y�netiminde ba�ka bir gurup da Alfa merdivenlerinin dibinde bir �s kurmakla me�gul. Bu �s kurulduktan sonra Norton ayn� anda iki ke�if gurubu daha g�ndermeyi d���n�yor. Bu yoldan elindeki s�n�rl� insan g�c�n� en etkin �ekilde kullanmak istiyor.� �Bu iyi bir plan. Fakat bunu yerine getirmeye vakitleri yok. Yani, acele alarm verilmesini ve en az yirmi d�rt saat i�in t�m�yle geri �ekilmeye derhal haz�rlanmalar�n� istiyorum. Nedenini de derhal a��klayay�m�

�Rama�daki olduk�a belirgin bir anormalli�i kimsenin farkedememesi �ok garip. �u anda Ven�s��n y�r�ngesi i�inde � buna ra�men i�erisi h�l� donma noktas�nda. Fakat bulundu�u yerde G�ne� �����n� direkt olarak alan bir cismin �s�s� be� y�z derecedir!� �Bunun nedeni a��k� Rama �s�nacak vakit bulamad�. Y�ld�zlar aras� uzayda mutlak s�f�ra � eksi iki y�z yetmi� derece � kadar so�umu� olmal�d�r. �imdi ise G�ne��e yakla��yor, d�� kabu�u �u anda erimi� bir kur�un kadar s�cak olmal�. Fakat �s� yar�m kilometrelik kabuktan i�eriye ge�inceye kadar i�i so�uk kalacak.�

�S�cak bir kabu�un i�ine dondurma konan �ir yiyecek vard�� ismini hat�rlayam�yorum�� �Pi�mi� Alaska� maalesef Birle�ik Gezegenlerdeki ziyafetlerin de �nl� tatl�s�d�r.� �Te�ekk�rler Sir Robert? ��te Rama�da �u andaki durum budur, fakat uzun s�rmeyecek. B�t�n ge�ti�imiz haftalar boyunca G�ne� �s�s� i�eri i�lemekle me�guld� ve bir ka� saat i�inde i�erde b�y�k bir �s� y�kselmesi bekliyoruz. Is� m�kemmel bir tropik iklim s�cakl���ndan fazla olmayacak. Fakat as�l mesele bu de�il, Rama�y� gene de bir s�re i�in bo�altmak zorunda kalaca��z.� ��yleyse problem nedir?� �Size bir tek kelime ile cevap verece�im Bay El�i. F�rt�nalar.�

<p>DEN�Z�N KIYISI</p>

�imdi Rama�nm i�inde yirmiden fazla kad�n ve erkek vard� � alt� tanesi a�a�� d�zl�kte, geri kalanlar� da hava deli�inden ve merdivenlerden a�a�� te�hizat ve yiyecek ta��yorlard�. Gemi, g�revde b�rak�lmas� gereken en az m�rettebat d���nda hemen hemen terkedilmi�ti. M�rettebat aras�nda Endeavour�un art�k d�rt maymun taraf�ndan y�netildi�i ve Goldie�ye vekil-kumandan r�tbesi verildi�i �akas� dola��yordu.

Bu ilk geziler i�in Norton, insanlar�n ilk uzay u�u�lar�ndan beri kulland�klar� �nemli yer kurallar�n� uygula/noktayd�. Her gurupta bir tane � fakat yaln�z bir tane � tecr�beli ki�inin bulunmas�n� kararla�t�rm��t�. B�ylece herkes en k�sa yoldan zorunlu tecr�be kazanmak zorunda kalacakt�.

Silindirik Deniz�e yol alacak ilk guruba gemi doktoru Laura Ernst�in ba�kanl�k etmesine ra�men, Paris�ten hen�z d�nm�� olan Te�men Boris Rodrigo tecr�beli yard�mc� olarak onun yan�nda bulunacakt�. ���nc� �ye, �avu� Pieter Rousseau daha evvel destek tak�m�yla birlikte ana giri�te bulunmu�tu: �avu� Pieter uzay ara�t�rmalar� te�hizat� �zerinde bir uzmand�, fakat bu yolculukta yaln�z g�zlerine ve k���k bir ta��nabilir teleskoba g�venmek zorundayd�.

Alfa merdivenlerinin dibinden deniz k�y�s�na kadar on be� kilometre vard� � bu uzunluk Rama�nm d���k �ekiminde D�nya �l��lerine g�re sekiz kilometreye denk oluyordu. Kendi koydu�u sa�l�k kurallar�na uymak zorunda olan Dr. Laura Ernst canl� ad�mlarla ilerliyordu. Yar� yolda otuz dakika mola verdikten sonra b�t�n yolu t�m�yle olays�z �� saatte tamamlad�lar. Rama�n�n yank�s�z karanl��� boyunca Giri� Kontrol��n projekt�r ����� alt�nda yapt�klar� bu yolculuk �ok monoton ge�mi�ti. I��k havuzu onlarla beraber ilerledik�e yava� yava� uzun ve dar bir elips ��kline d�n���yordu. I��k boyunun b�yle uzamas� ilerlediklerinin tek belirtisi oluyordu. E�er Giri� Kontrol�daki g�zc�ler onlara uzakl�k rakamlar�n� vermeseler bir kilometre mi, yoksa be� kilometre mi yol ald�klar�n� tahmin edemezlerdi. Sadece milyonlarca y�ld�r s�ren gecede �zerinde hi�bir ek yeri olmayan, d�md�z metal y�zeyde a��r a��r ilerliyorlard�.

Fakat sonunda, �ok uzakta, art�k zay�f �ekilde onlara ula�an �����n s�n�rlar�nda yeni bir �ey vard�. Normal bir d�nya �zerinde buna ufuk denirdi. Yakla�t�k�a �zerinde y�r�d�kleri d�zl���n aniden kesildi�ini g�rd�ler. Deniz k�y�s�na yakla�m��lard�.

Giri� Kontrol: �Yaln�z y�z metre ilerinizde� dedi. �Yava�lasamz iyi olur.� Bu uyar�ya gerek yoktu. Onlar yava�lam��lard� bile. Kenar�nda durduklar� d�zl�kten deniz k�y�sma. tabii e�er bu da o esrarengiz kristale benzeyen maddeden de�il de bir deniz ise � elli metrelik dik bir u�urum vard�. Norton� un herkese Rama�n�n i�inde g�rd�kleri herhangi bir �eyi alman�n tehlikeli olaca��n� anlatmas�na ra�men baz�lar� h�l� denizin buzdan yap�lm�� oldu�undan ku�kulan�yorlard�! Acaba hangi akla yatk�n bir nedenle g�ney k�y�lar�ndaki u�urum buradaki gibi elli metre de�il de, be� y�z metre y�kseklikteydi? Sanki d�nyan�n sonuna yakla��yorlard�: �nlerindeki oval ���k gittik�e k�salarak birdenbire kesiliverdi. Fakat akta denizin e�ri y�zeyi �zerinde korkun� ve am�� g�lgeleri her hareketlerini �rk�t�c� �ekilde b�y�terek g�z�kt�. Bu g�lgeler �����n i�inde y�r�d�k�e onlara yol boyu arkada�l�k etmi�ti. Fakat u�urumun kenar�nda k�r�l�p buzda yans�y�nca art�k onlar�n bir par�as� gibi g�r�nm�yorlard�. Silindirik Deniz�de ya�ayan ve b�lgelerine girecek davetsiz misafirlerle hesapla�maya haz�rlanan yarat�klara benziyorlard�.

Elli metrelik u�urumun kenar�nda durduklar�ndan ilk kez olarak Rama�n�n e�rili�ini de�erlendirme m�mk�n olabiliyordu, i�lerinden hi�biri donmu� bir g�l�n yukar�ya k�vr�larak b�t�n bir Silindirik y�zeyi kaplad���n� g�rmemi�ti. Bu kesinlikle tedirgin edici bir g�r�nt�yd� ve g�zleri ba�ka bir yorum yapabilmek i�in onlara yard�mc� olmaya �al���yordu. Bir zamanlar g�z aldanmalar� �zerine �al��ma yapm�� olan Dr. Ernst bile ilk anlarda yatay olarak e�ri bir k�rfeze bakmakta oldu�unu sand�. Bu fantastik ger�e�i kabullenebilmek i�in bilin�li bir �aba harcamak gerekiyordu.

Yaln�z tam �nlerinde, Rama�n�n eksenine paralel olan hat normalli�ini koruyordu. Sadece bu y�nde g�r�nt� ve mant�k aras�nda bir uyum vard�. Burada � hi� olmazsa birka� kilometre i�in � Rama d�z g�r�n�yordu ve d�zd� de� Ve orada, bi�imi bozulmu� g�lgelerinin arkas�nda, �����n s�n�rlar�n�n d���nda Silindirik Deniz�e h�kmeden ada yat�yordu. �Giri� Kontrol�� Dr. Ernst radyodan seslendi, �l�tfen ����� New-York�a �evirin.� Oval ���k denize do�ru kayarken Rama�n�n gecesi birden �zerlerine ��k�verdi. G�r�nmeyen u�urumun ayaklar� dibinde olmas�n�n bilinciyle hepsi birka� metre geriye �ekildiler. Sonra, sanki sihirli bir sahne de�i�imiyle New-York�un kuleleri ortaya ��kt�.

Buras�n� eski Manhattan�a benzeti� �ok y�zeyseldi. D�nya�n�n ge�itlisinin y�ld�zlardan gelen benzeri kendine has bir �zellik ta��yordu. Dr. Ernst New-York�a bakt�k�a buran�n bir �ehir olamayaca�ma daha �ok emin oluyordu.

�nsanlar�n yerle�im yerlerinin �o�u gibi yasl� New-York hi�bir zaman bitirilememi�ti; �imdi bile planlamas� devam ediyordu. Halbuki bu yer ba�tan ba�a �yle kompleks bir simetri ve d�zene sahipti ki. insan�n zihni kar���yordu. Buras� �st�n bir zek� taraf�ndan d���n�l�p planlanm�� ve sonra da t�pk� belirli bir ama� i�in yap�lm�� bir makine gibi, tamamlanm��t�. Bundan sonra b�y�me veya de�i�me imk�n� yoktu.

I��lda��n ayd�nl��� yava� yava� uzak kuleler, kubbeler, birbirine ba�l� k�reler ve �apraz borular �zerinde dola�t�. Ara s�ra d�z bir y�zey �zerine d��en �����n onlara do�ru yans�mas� nedeniyle par�lt�lar olu�uyordu, ilk kez yans�ma oldu�unda hepsi �ok �a��rd�lar. Sanki orada� o garip adada birisi onlara i�aret veriyordu�

Fakat buradan, ana giri�ten al�nm�� olan foto�raflarda zaten b�y�k bir detayla g�sterilen �ekillerden fazla bir �ey g�rmelerine imk�n yoktu. Birka� dakika sonra �����n tekrar kendi �zerlerine �evrilmesini istediler ve u�urum boyunca do�uya do�ru y�r�meye ba�lad�lar. Akla yatk�n bir d���nceye g�re, bir yerde, muhakkak denize do�ru inen bir merdiven veya rampa olmal�yd�. Bir zamanlar usta bir gemici olan m�rettebattan biri ilgin� bir varsay�mda bulunmu�tu. �avu� Ruby Barnes: �Nerede deniz varsa,� demi�ti, �orada muhakkak limanlar, doklar ve gemiler vard�r. Bir k�lt�r�n her �eyini, gemilerini in�a �eklini inceleyerek ��renebilirsiniz.� Arkada�lar� bunun olduk�a s�n�rl� bir g�r�� oldu�unu d���n�yorlard� ama hi� de�ilse olduk�a te�vik ediciydi.

Dr. Ernst tam aramaktan vazge�ip a�a��ya iple inmeye haz�rlan�rken, Te�men Rodrigo, dar merdivenleri g�rd�. U�urum kenar�n�n yapt��� g�lge ve tutunacak bir trabzan�n olmay��� merdivenin g�zden ka�mas�na yol a�m��t�. Merdiven belirli bir yere inmiyordu, elli metrelik dikey duvar� bir merdiven i�in olduk�a dik bir e�imle iniyor ve denizin y�zeyinin alt�nda kayboluyordu.

Ba�l�klar�n�n �����yla merdivenleri ayd�nlatt�lar ve hi�bir tehlike g�rmediler. Dr. Ernst a�a�� inmek i�in kumandan Norton�un iznini ald�. Bir dakika sonra da denizin y�zeyini dikkatle kontrol ediyordu.

Ayaklar� hemen hemen hi�bir s�rt�nme ile kar��la�madan ileri geri kayd�. Bu madde t�pk� buza benziyordu� ger�ekten de buzdu.

�ekiciyle buza vurdu ve buz k�r�lmas� seslerini tan�d�, sonra hi�bir zorluk �ekmeden istedi�i kadar par�a toplad�. Baz�lar� onlar� ����a tutuncaya kadar elinde erimi�ti bile. S�v� hafif yo�un ve bulan�k bir suya benziyordu. Tedbirli bir �ekilde koklad�. Rodrigo yukar�dan ku�kuyla seslendi: �Nas�l? Tehlikeli mi?� ��nan bana Boris, buralarda benim dedekt�rlerimden ka�m�� bir vir�s olsayd�, sigorta poli�elerimizin bedeli bir hafta �nce �denmi� olurdu.� Fakat Boris�in d���ncesi farkl�yd�: Yap�lm�� olan b�t�n testlere ra�men az da olsa, bu maddenin zehirli olmas� veya bilinmeyen bir hastal�k ta��mas� olas�l��� vard�. Normal �artlar alt�nda Dr. Ernst en k���k bir riski g�ze almazd�. �imdi ise zaman k�sa ve oynanan kumar �ok b�y�kt�. E�er ilerde Endeavour�u karantinaya almak gerekse bile bu, onun bilgi y�k� i�in �ok ufak bir bedel olacakt�.

Dr. Ernst devam etti: �Evet, bu bir su, fakat i�ilmesi g�ze al�namayacak nitelikte bir su � t�pk� bozulmu� bir yosun k�lt�r� gibi kokuyor. Laboratuvara gitmek i�in sab�rs�zlan�yorum.� �Buz, �zerinde y�r�necek kadar sa�lam m� Doktor?� �Evet, bir kaya gibi sert.� ��yleyse New York�a kadar gidebiliriz.� �Gidebilir miyiz Pieter? Hi� buz �zerinde d�rt kilometre y�r�meyi denedin mi?� �Oh� ne demek istedi�ini anl�yorum. Depodan paten istesek ne diyeceklerini bir d���n�n. ��imizden �o�u paten kullanmay� bile bilmiyor. Hatta gemide bilen oldu�unu da sanm�yorum.� Boris Rodrigo s�ze kar��t�.

�Ba�ka bir problem daha var. Fark�nda m�s�n�z, �s� donma noktas�n�n �zerine y�kseldi. �ok ge�meden buz eriyecek. D�rt kilometre y�zebilecek ka� uzay adam� vard�r? Ben de�il��

Dr. Ernst merdivenleri ��karak onlar�n yan�na geldi ve elindeki i�i su �rne�i dolu �i�eyi zaferle havaya kald�rarak: �Birka� santilitre kirli bir su i�in uzun bir y�r�y�� oldu� dedi, �fakat bu su bize Rama hakk�nda �u ana kadar bulduklar�m�zdan �ok fazla �eyler ��retebilir. Haydi art�k eve d�nelim.� Ana Giri��in uzak ���klar�na d�nerek Rama�n�n az �ekim g�c� i�in en uygun y�r�y�� olarak saptad�klar� yumu�ak, uzun ve rahat ad�mlarla ilerlemeye ba�lad�lar. Donmu� denizin ortas�nda duran adan�n gizledi�i s�rlar�n etkisiyle s�k s�k geriye bak�yorlard�.

Ve yaln�z bir kez Dr. Ernst yana��nda hafif bir r�zg�r hissetti�ini sand�, fakat bir daha tekrarlanmad��� i�in �abucak unuttu.

<p>KAELAKEKUA</p>

B�y�kel�i Bose sesinde b�y�k bir sab�r ve uysall�kla: �Bildi�iniz gibi Dr. Perera� dedi �sizin matematiksel meteoroloji bilginize i�imizden �ok az� eri�ebilir. Bu nedenle bilgisizli�imize anlay�� g�sterin.� Uzay biyologu hi� de al�akg�n�ll� de�ildi.

�Memnuniyetle,� dedi. �Size bunu en iyi �ekilde �ok yak�nda Rama�n�n i�inde neler olaca��n� anlatarak a��klayabilirim.� �G�ne� �s� dalgalar� i�eriye ula�t���nda Rama�n�n i�indeki �s� art�k y�kselmek �zeredir. Son ald���m bilgiye g�re donma noktas�n�n �zerine varm�� durumda. Yak�nda Silindirik Deniz�in buzlar� ��z�lmeye ba�layacak, fakat D�nya�daki su k�tlelerinin aksine erime suyun dibinden yukar�ya do�ru olacak. Bu, birtak�m garip etkilere yol a�abilir fakat ben daha �ok atmosferle ilgileniyorum.� �Atmosfer �s�nd�k�a Rama�n�n i�indeki hava geni�leyecek � ve ana eksene y�kselmeye ba�layacak. ��te mesele burada. Yer d�zeyinde hava olduk�a durgun ve Rama�n�n saatte sekiz y�z kilometrelik d�n�� h�z�n� payla��yor. Fakat eksene do�ru y�kseldik�e bu h�z� korumak isteyecek � tabii ba�aramayacak. Sonu� �ok �iddetli r�zg�rlar ve anaforlar do�uracak; ben saatte iki-�� y�z kilometre h�zla esen r�zg�rlar olaca��n� tahmin ediyorum.�

��unu da belirteyim, bunun �ok benzeri olaylar D�nyam�zda da oluyor. D�nya�n�n saatte bin alt� y�z kilometrelik d�n�� h�z�n� ekvatorda payla�an hava y�kselerek g�ney ve kuzeye da��ld�k�a ayn� problemle kar��la��r.� �Ah� Alize r�zg�rlar�! Bunu co�rafya derslerimden hat�rl�yorum.� ��ok do�ru Sir Robert. Rama yak�nda �ok �iddetli alizelere sahne olacak. Bu r�zg�rlar�n birka� saat s�rece�ini tahmin ediyorum, sonra bir t�r dengelenme sa�lanacak. Fakat bu arada kumandan Norton�a en k�sa zamanda Ra-ma�y� bo�altmas�n� bildirmeliyiz. Kendisine g�nderilmesini teklif etti�im mesaj� takdim ediyorum.� Norton biraz d�� g�c� ile kendini Asya veya Amerika�n�n �ss�z b�lgelerindeki da�lar�n eteklerinde kurmu� oldu�u bir kampta gecelemekte oldu�una inand�rabilece�ini d���n�yordu. Uyku torbalar� y���n�, a��l�r kapan�r iskemleler � masalar, ta��nabilir enerji kayna��, ayd�nlatma gere�leri, elektrosan tuvaletler ve �e�itli bilimsel ara�larla � bir de bunlara ya�am destek sistemi olmadan �evrede dola�an kad�n ve erkekler eklenince � buras� D�nya�n�n herhangi bir k��esinden farks�zd�.

Her �eyin hava delikleri zinciri boyunca insan eliyle ta��narak ana giri�ten a�a��ya para��tl� k�zaklarla yollanmas�, sonra tekrar a�a��da da��lm�� k�zaklar�n toplanarak ambalajlar�n�n da insan eliyle a��lmas� nedeniyle Alfa Kam-p��n� kurmak �ok zor olmu�tu. Aras�ra fren para��tleri ar�zalanm�� ve malzeme d�zl�kte merdivenlerden bir veya birka� kilometre uza�a d��m��t�. M�rettebattan baz�lar� uza�a d��en bu malzemeyi gidip getirmeyi teklif etmi�lerse de Norton bunu kesin �ekilde yasaklam��t�. Acil bir durumda bu yasa�� kald�rmay� d���nebilirdi.

A�a�� indirilen b�t�n bu malzeme burada kalacakt�. Bunlar�n geri ta��nmas� d���n�lemezdi � asl�nda imk�ns�zd�. Kumandan Norton aras�ra bu kadar �ok d�k�nt�y� garip �ekilde temiz olan bu yerde b�rakmak zorunda kalaca��ndan dolay� utan� duyuyordu. Ayr�lma zaman� gelince �ok de�erlenecek zamanlar�n�n bir k�sm�n� feda ederek her �eyi derli toplu bir �ekle sokarak b�rakmay� d���n�yordu. Belki hi� olmayacak bir �eydi ama milyonlarca y�l sonra Rama ba�ka bir y�ld�z sistemine girince tekrar ziyaret�ileri olabilirdi, Norton onlarda D�nya hakk�nda iyi bir izlenim uyand�rmak istiyordu.

Bu arada �ok daha �nemli bir sorun ile kar�� kar��yayd�. Son yirmi d�rt saat i�inde Merih ve D�nya�dan hemen hemen birbirine benzer iki mesaj alm��t�. Mesajlar�n benzerli�i garip bir rastlant� olu�turuyordu. Belki de ayr� gezegenlerde ya�ayan e�leri b�yle bir durumda birbirleri ile dertle�me ihtiyac�n� duymu�lard�.

ikisi de Norton�a, daha �ok dolayl� �ekilde, art�k b�y�k bir kahraman olmas�na ra�men h�l� aile sorumluluklar� oldu�unu hat�rlat�yorlard�.

Kumandan bir iskemle alarak kamp� �evreleyen ���k havuzunun d���ndaki karanl��a y�r�d�. Ancak b�ylece kendi problemleriyle ba�ba�a kalabilecekti, ayr�ca etraftaki kar���kl�ktan da uzakla�mak istiyordu. Kamptaki organize karma�aya s�rt�n� d�nerek iskemleye oturdu ve boynunda ta��d��� teype kayda ba�lad�.

�Orjinali �ahsi dosyama, kopyeleri ise Merih ve D�nya�ya.� �Merhaba sevgilim.�� Evet biliyorum, mektup yazmakta �ok tembel davrand�m, fakat bir haftad�r gemiye ayak basmad�m. Gemide b�rakt���m�z iskelet m�rettebat d���nda hepimiz Rama�n�n i�inde, merdivenlerin dibinde Alfa ad�n� verdi�imiz kampta kal�yoruz.� ��imdi ana d�zl��� incelemek i�in �� grup yollam�� durumday�m, fakat her �eyi y�r�yerek yapmak zorunda kald���m�zdan �ok yava� ilerleme kaydediyoruz. Ah bir ta��ma arac�m�z olsayd�� Birka� elektrikli bisiklet ke�if i�leri i�in en m�kemmel ara� olurdu.> �Benim t�p subay� Dr. Ernst ile tan��m��t�n�� Norton bir an d���nd�. Laura�y� e�lerinden biri ile tan��t�rm��t�� ama hangisi ile� en iyisi buray� ��karmak�

Az �nce s�ylediklerini sildikten sonra devam etti:

�Benim t�p subay� Dr. Ernst buradan on be� kilometre uzakl�ktaki Silindirik Deniz�e giden ilk gruba ba�kanl�k etti ve oras�n�n d���nd���m�z gibi donmu� sudan olu�tu�unu kan�tlad�. � Fakat bu suyu kimsenin i�mek isteyece�ini sanm�yorum. Dr. Ernst�in dedi�ine g�re bu denize suland�r�lm�� bir organik �orba denilebilir, i�inde fosfatlar, nitratlar ve d�zinelerle madensel tuz olmas�na ra�men en k���k bir hayat i�areti � hatta �l� mikroorganizmalar bile � yok. Yani Rama�l�lar�n biyokimyas� hakk�nda h�l� bir �ey ��renemedik� belki de bizimkinden �ok farkl� de�ildir.� Bir �ey hafif�e sa�lar�n� ok�ad�, b�t�n bu u�ra��s� aras�nda Norton sa� tra�� olmaya vakit bulamam��t�. Bir dahq uzay ba�l���n� takmadan bu i�i halletmeye karar verdi.

�Denizin bu taraf�ndaki Paris ve di�er �ehirlere yapt���m�z yolculuklar�n filmlerini g�rm��s�nd�r� Londra, Roma, Moskova� bunlar�n i�inde bir �ey ya�amas� i�in yap�ld�klar�na inanmak �ok zor. Paris b�y�k bir malzeme deposuna benziyor. Londra birbirine borularla ba�l� bir s�r� silindir kolleksiyonu ve pompalama istasyonunu and�r�yor. Her�ey m�h�rlenmi�; patlay�c� madde veya laser kullanmadan i�eri girip incelemeye imk�n yok. Bu yolu da ba�ka �are kalmad�k�a denemeyece�iz.� �Roma ve Moskova�ya gelince�� Arkas�ndan bir ses duydu: ��z�r dilerim kaptan, D�nya�dan �ncelikli bir haber var.� � Norton ��imdi ne var� diye d���nd�, insan aileleriyle dertle�mek i�in birka� dakika ay�ramaz m�yd�?..

Mesaj� �avu�tan ald� o kadar �nemli olmad���na kendini inand�rmak i�in �abucak g�zden ge�irdi. Sonra� a��r a��r yeniden okudu.

Bu Rama Komitesi de nereden ��km��t�? Neden b�yle bir komitenin varl���n� �imdiye kadar duymam��t�? Asl�nda bir s�r� derne�in ve profesyonel grubun kendisiyle temas kurmaya �al��t�klar�n� ve G�rev Kontrol�un onu bunlardan �ok iyi korudu�unu biliyordu. E�er bu haber �ok �nemli olmasayd� ona ula�t�rmazlard�.

�ki y�z kilometre h�zla esen r�zg�rlar � birdenbire ba�lama olas�l���� i�te bunlar �zerinde d���n�lecek �eylerdi. Fakat son derece sakin bir gecede b�yle bir uyar�y� ciddiye almak �ok zordu ve tam etkin ke�if �al��malar�na oba�lam��ken �rkm�� bir fare gibi ka�mak ona �ok sa�ma geliyordu.

Norton bir �eyin etkisiyle yeniden da��l�p g�zlerine d��en sa�lar�n� d�zeltmek i�in elini kald�rm��t� ki, hareketini tamamlayamadan dondu kald�.

Son birka� saat i�inde kaz kez r�zg�r esintisi hissetmi�ti? Bu o kadar hafif olmu�tu ki �nemsememi�ti bile, ne de olsa kendisi yelkenli gemi de�il uzay gemisi kaptan�yd�. �u ana kadar hava de�i�ikliklerine en k���k profesyonel ilgi duymam��t�. Acaba ilk Endeavour�un kaptan� onun yerinde olsa ne yapard�? Norton son birka� y�ld�r kar��la�t��� her zor durumda kendine bu soruyu sormu�tu. Bu onun kimseye a�mad��� s�rr�yd� ve hayattaki en �nemli �eyleri gibi bu da bir rastlant� sonucu do�mu�tu.

Endeavour�un ismini tarihin en �nemli gemilerinin birinden ald���n� bilmeden gemide birka� ay kaptanl�k yapm��t�. Asl�nda son d�rt y�zy�l s�resince denizlerde en az bir d�zine, uzayda ise iki tane Endeavour olmu�tu. Fakat hepsinin atas�. Kaptan James Cook�un 1768�1771 y�llar� aras�nda Dunya�n�n etraf�n� dola�t��� 370 tonluk b�y�k k�m�r gemisiydi.

Norton �nceleri basit bir merak iken �abucak b�y�k bir ilgiye � adeta sabit fikre � d�n��en bir h�rsla Cook hakk�nda ne bulursa okumaya ba�lam��t�. Belki de �imdi b�t�n zamanlar�n bu en �nl� k��ifi hakk�nda Dunya�n�n en yetkili ki�isiydi ve Cook�un b�t�n seyir jurnallerinin her b�l�m�n� i�ten biliyordu.

Bir insan�n o kadar ilkel ara�larla o kadar �ok �ey yapabilmesi inan�l�r gibi de�ildi. Ayr�ca Cook sadece �st�n bir denizci de�il, ayn� zamanda bir bilim adam� ve � o sert disiplin devrinde bile � bir h�manistti. Adamlar�na o zamana g�re duyulmam�� ve al���lmam�� �ekilde iyi davranm��, ayn� davran��� yeni ke�fetti�i �lkelerdeki d��man tav�rl� vah�ilere de tekrarlam��t�.

Hi�bir zaman o f�rsat� bulamayaca��n� bildi�i halde, Cook�un D�nya �evresindeki yolculuklar�ndan birini tekrarlamak Norton�un en b�y�k arzular�ndan biriydi. Bir zamanlar kutup y�r�ngesinde B�y�k Engel Kayal�klar� �zerinde u�arken Kaptan Cook�u hayrete d���recek kadar harikulade fakat k�sa bir ba�lang�� yapm��t�. Bulutsuz bir g�n�n erken saatleriydi ve o, d�rt y�z kilometre yukar�dan o �ld�r�c� duvar�n Oueensland k�y�lar� boyunca uzanan beyaz k�p�klerini seyretmi�ti.

Kayal�klar�n iki bin kilometrelik uzant�s�n�n �zerinden ge�i� be� dakika kadar s�rm�� ve Norton, Endeavour�un haftalar s�ren korkutucu yolculu�unu bir bak��ta g�rebilmi�ti. Teleskoptan, geminin kayal�klardan yedi�i �l�mc�l darbeden sonra tamir i�in �ekildi�i Cooktovvn�u g�zlemi�ti.

Bir y�l sonra Hawai Derin Uzay Dinleme Istasyonu�na yapt��� ziyaret onun hi� unutamad��� bir olay daha ya�amas�na yol a�m��t�. K���k bir motorla Kaelakekua k�rfezine yapt�klar� yolculukta, ��plak volkanik kayalar�n aras�ndan ge�erken kendisini ger�ekten �a��rtan, hatta biraz sarsan derin duygulara kap�lm��t�. K�lavuz onun da dahil oldu�u bilginler, m�hendisler ve astronomlar grubunu 68�in b�y�k tsunamisinin yok etti�i an�t�n yerine konmu� olan parlak metalin yan�na g�t�rm�� ve tam deniz k�y�s�ndaki siyah, kaygan kayan�n �zerine �ak�lm�� olan k���k plaketin �zerine e�ilen Norton, �zerinden k���k dalgalar ge�en �u sat�rlar� okumu�tu:

�BU NOKTANIN YAKININDA KAPTAN JAMES COOK �LD�R�LM��T�R. 14 �UBAT 1779. 19 A�USTOS 1928 TAR�H�NDE COOK YUZELL�NC� YIL KOM�SYONU TARAFINDAN KONAN ORJ�NAL PLAKET, 14 �UBAT 2079 TAR�H�NDE COOK �� Y�Z�NC� YIL KOM�SYONU TARAFINDAN DE���T�R�LM��T�R.�

Bu, y�llarca �nce ve y�z milyon kilometre �tede olmu�tu. Fakat b�yle anlarda Cook�un ona g�ven veren varl���n� yan�nda hissediyordu. �u anda zihninin gizli derinliklerinde ona soruyordu: �Evet Kaptan� bana ne ���tlerdin?� Sa�lam karar vermesine yeterli veriler olmayan ve yaln�z i�g�d�s�yle hareket etmesi gereken durumlarda oynad��� k���k bir oyundu bu. �ok uzaklarda kalm�� olan Kaelakekua k�rfezinden beri Cook�un dehas� onun her zaman do�ru karar vermesine yard�mc� olmu�tu.

Haberi getiren �avu�, Kumandan� Rama�mn gecesini derin d���ncelere dalm�� seyrederken, sab�rla bekledi. Ra-ma�n�n karanl��� d�rt kilometre kadar uzakta ara�t�rma yapan gruplar�n bulunduklar� yerden hafif�e g�r�len ���klar� nedeniyle art�k kesintisiz de�ildi.

Norton acil durumda onlar� bir saat i�inde toplayabilece�ini d���nd�. Evet bu karar� �imdilik yeterliydi.

�avu�a d�nerek: ��u mesaj� Spacecom kanal� ile Rama Komitesi�ne g�nder,� dedi. �Uyar�n�za te�ekk�r ederim. De�erlendirecek ve gerekli �nlemleri alaca��m. L�tfen �birdenbire ba�lamak� demekle ne kasdetti�inizi a��klay�n. Sayg�lar. Norton. Endeavour Kaptan�.� Kamp�n parlak ���klar� alt�nda habercinin g�zden kaybolu�unu izledikten sonra tekrar teybini a�t�. Fakat d���nce dizisi kaybolmu�tu ve bu g�n art�k ayn� havaya girebilece�ini sanm�yordu. Mektup bitirilmek i�in ba�ka bir g�n� beklemek zorundayd�.

G�revini ihmal etti�i zamanlarda da Cook onun yard�m�na gelirdi. Akl�na birdenbire zavall� Elizabeth Cook�un on alt� y�ll�k evlilik hayat�nda kocas�n� ne kadar aral�kl� ve k�sa s�reli g�rebilmi� oldu�u geldi. Buna ra�men ona alt� �ocuk vermi� ve hepsinden de �ok ya�am��t�.

Kendisinden ���k h�z�yla on dakika uzakta olan e�lerinin yak�nmaya haklar� yoktu�

<p>BAHAR</p>

Rama�da ge�irdikleri ilk gecelerde uyumak pek kolay olmam��t�. Karanl�k ve onun gizledi�i s�ralar onlara �ok bunalt�c� geliyordu. Fakat en tedirgin edici olan etken sessizlikti. Ses yoklu�u hi�bir zaman do�al bir ortam de�ildi. �nsan�n b�t�n duyular�n�n her zaman baz� verilere ihtiya. c� oluyordu. E�er duyular bunlardan yoksun kal�rlarsa, zihin bunlar�n yerine ge�ecek �eyleri kendisi yarat�rd�.

Ve uyuyanlar�n �o�u garip sesler, hatta insan sesleri duyduklar�ndan yak�nmaya ba�lad�lar. Bunlar�n bir hayal �r�n� oldu�u ku�kusuzdu, ��nk� uyan�k olanlar bir �ey duymuyorlard�. Sonunda Gemi Doktoru Ernst �ok basit fakat etkili bir tedavi y�ntemi buldu. Uyku devrelerinde kampta art�k �ok hafif ve yat��t�r�c� bir m�zik �al�n�yordu.

Bu gece Kumandan Norton bu tedaviyi gereksiz buldu. Kulaklar�n� zorlayarak karanl��� dinliyor, ne duymay� umdu�unu �ok iyi biliyordu. Aras�ra �ok hafif bir r�zg�r y�z�n� ok�uyorsa da bunlar, uzaklardan �iddetlenen bir f�rt�nan�n beJirt�eri olmaktan �ok uzakt�. Di�er taraftan ke�if gruplar� anormal bir durum rapor etmemi�lerdi.

Sonunda gemi saatiyle gece yar�s�na do�ru o da uyudu. Her zaman kampta bir n�bet�i ve acele bir haber gelmesi olas�l���na kar�� bir muhabere tayfas� n�bette b�rak�l�yordu. Ba�ka bir �nlem almaya gerek g�r�lmemi�ti.

Norton�u ve b�t�n kamp� bir anda uyand�ran sesi hi�bir kas�rga ��karamazd�. Sanki g�k �zerlerine ��k�yor veya Rama ortas�ndan iki par�aya ayr�l�yociu. �nce bir �ey y�rt�l�yormu�casma korkun� bir cay�rt�, arkas�ndan da milyonlarca kristal ev y�k�l�yormu�cas�na uzun s�reli cam k�r�lmas� �at�rt�lar� duyuldu. Birka� dakika s�ren bu kulaklar� sa��r edici g�r�lt� onlara saatler gibi gelmi�ti. Hafifleyerek devam eden g�r�lt� biraz uzakla��nca Norton radyo temas� kurabildi. �Giri� kontrol! Ne oluyor?� �Bir saniye Kaptan. Ses denizden geliyor, projekt�r� oraya tutuyoruz.� Sekiz kilometre yukarda, Rama�n�n ekseninden Giri� Kontrol�un ����� d�zl�kte dolanarak ilerledi. Denizi bulduktan sonra onu izleyerek yava� yava� yukar�lara t�rmand�. Silindirik y�zeyin d�rtte birini gitmi�ti ki birden durdu.

Orada, g�ky�z�nde � oray� g�ky�z� olarak d���nme hatas�n� hala yapabiliyorlard� � ola�an�st� �eyler oluyordu. �lk bak��ta Norton�a deniz kayn�yormu� gibi geldi. Deniz art�k ebedi k���n etkisiyle durgun ve donmu� durumda de�ildi. Kilometrelerce geni�likte �ok b�y�k bir b�lge renk de�i�tiriyor ve geni� bir beyaz �erit buzun �zerinde ilerliyordu.

Birdenbire bir kilometre geni�li�inde bir dilim, a��lan bir kap� gibi, yukar� k�vr�lmaya ba�lad�. Yava� yava� ve akla durgunluk veren bir heybetle projekt�r�n ����� alt�nda pa-r�ld�yarak ve ���ld�yarak g��e do�ru y�kseldi�. sonra geri kayarak sular�n alt�nda kaybolurken, b�y�k bir g�r�lt� ile d��t��� yerden k�p�ren sular, dev dalgalarla her yana sald�rd�.

O anda Kumandan Norton ne oldu�unu birden kavrad�. Buzlar ��z�l�yordu. B�t�n ge�en g�nler ve haftalar boyunca denizin derinliklerinde erime ba�lam��t�. D��en buzlar�n b�y�k g�r�lt�s� d�nyay� doldurarak hala Rama�n�n g�klerinde yank�lanmakta oldu�undan d���ncelerini toparlamak zordu. Buna ra�men Norton bu dramatik g�r�nt�n�n nas�l olu�tu�una bir a��klama bulmaya �al���yordu. D�nya�da donmu� bir g�l veya nehirde buzlar ��z�lmeye ba�lad��� zaman b�yle �eyler olmazd�.

Fakat� elbette! �u anda Bunun nas�l olabildi�i a��k�a ortadayd�. G�ne� �s�s� Rama�n�n g�vdesinden s�zarak i�eri i�leyince denizdeki buz dibinden ��z�lmeye ba�lam��t�. Suya d�n��en buzun daha az bir yer kaplad��� bilinen bir �eydi. Demek ki deniz, �st tabaka kal�n buzun alt�nda eriyerek al�alm�� ve onu desteksiz b�rakm��t�. Bunun yaratt��� gerilim g�nden g�ne artm��t�, �imdi ise Rama�n�n ekvatorunu �evreleyen buz, ana dayana��n� kaybetmi� bir k�pr� gibi ��kmekteydi. Art�k buz y�zlerce y�zen adaya b�l�nmekte, bunlar da �zerinde y�zd�kleri denizde birbirleriyle �arp���p s�k��maktayd�lar. Bu durum hepsi eriyinceye kadar s�recekti. New York�a k�zaklarla gitmek i�in yapt�klar� plan� hat�rlay�nca Norton kan�n�n dondu�unu hissetti.

G�r�lt� ve karga�a yava� yava� azal�yordu. Buz ile su aras�ndaki sava�ta ge�ici bir uzla�ma sa�lanm��t�. Birka� saat sonra, �s� y�kselmeye devam ettik�e, son buz k�r�nt�lar� da yok olacakt�. Fakat uzun devrede. Rama G�ne� etraf�nda dolan�p tekrar y�ld�zlararas� gecede yol almaya ba�lay�nca, zafer gene buzun olacakt�.

Norton duruma hakim olmas� gerekti�ini d���nd� ve radyodan denize en yak�n grubu arad�. Te�men Rodrigo�-nun hemen cevap vermesi onu �ok sevindirmi�ti Hay�r, su onlara ula�amam��, b�y�k dalgalar�n hi�biri u�urumu a�amam��t�. Te�men Rodrigo sakin bir �ekilde ekledi.

�B�ylece denizin y�ksek bir u�urumla ayr�lma nedenini de ��renmi� oluyoruz.� Norton onun dedi�ini sessizce kabul etmesine ra�men bu a��klaman�n g�ney k�y�lar�n�n neden on kat daha y�ksek u�urumla ayr�lm�� oldu�unu pek belirtemedi�ini d���n�yordu.

Ana giri�teki projekt�r denizin �evresinde d�nmeye devam ediyodu. Canlanan deniz yava� yava� sakinle�mekte ve devrilen buz par�alar� art�k etrafa k�p�kler sa�arak yay�lan dev dalgalar yaratmamaktayd�. Ana karga�a sona ermi�ti.

Fakat Rama art�k sessiz de�ildi, uzun uykusundan u-yanm��t�. S�k s�k aysberglerin birbirine �arpmas�ndan veya s�rt�nmesinden do�an sesler duyuluyordu.

Norton bahar�n biraz ge� geldi�ini d���nd�, fakat art�k k�� sona ermi�ti.

Ve tekrar r�zgar ba�lam��t�, hem de eskisinden daha kuvvetli �ekilde� Rama onlar� yeterince uyar�yordu; art�k gitme zaman� gelmi�ti.

Yar� yola yakla�t��� zaman Norton yukardaki ve a�a��daki g�r�nt�leri gizleyen karanl��a bir minnet duydu. �st�nde on binden fazla basamak uzand���n� bilmesine ve bunlar�n nas�l dik helezonlar �izerek y�kseldi�ini g�zlerinde canland�rabilmesine ra�men, bunlar�n yaln�z k���k bir b�l�m�n� g�rebilmesi, g�r�nt�y� daha dayan�l�r �ekle sokuyordu.

Bu onun merdivenleri ikinci ��k���yd�, birincide yapt��� hatalardan olduk�a ders alm��t�. Bu d���k �ekim g�c�nde insanda h�zl� ��kma arzusu uyan�yordu. Her ad�m o kadar kolayd� ki yava� ve uyumlu ad�mlarla bir t�rman�� yapmak bu merdivenleri ilk kez ��kan bir kimse i�in imkans�zd�. Fakat acele uyumsuz ad�mlarla ba�lanan bir ��k��ta ilk bin basamaktan sonra kaslarda ve kal�alarda garip a�r�lar beliriyor, varl��� hi� akla gelmeyen kaslar protestoya ba�l�yorlard�. Bu nedenle de daha uzun dinlenme devreleri gerekiyordu. T�rman���n sonuna do�ru dinlenmeye, t�rmanmaktan daha �ok zaman ay�rmak zorunda kalm��, bu bile yeterli olmam��t�. T�rman��� izleyen iki g�n a�r�l� bacak kramplar� �ekmi�ti. E�er geminin a��rl�ks�z ortam�nda olmasayd� y�r�yecek g�c� bile bulamayacakt�.

Bu nedenle bu kez kendine eziyet edercesine bir yava�l�kla, t�pk� ya�l� bir adam gibi, t�rmanmaya ba�lad�. D�zl��� en son terkeden o olmu�tu, adamlar� onun �zerinde yar�m kilometre uzunlu�unda bir dizi olu�turuyorlard�. G�ze g�r�nmeyen e�ri merdivenlerde ba�l�klarmdaki ���klar�n oyna�arak uzay��� tuhaf bir g�r�nt�yd�.

G�revin b�yle ba�ar�s�zl�kla sonu�lanmas�na �z�l�yordu. Bunun ge�ici bir geri �ekili� olmas�n� diledi. Ana giri�e vard�klar� zaman atmosferdeki kar���kl���n dinmesini bekleyebilirlerdi. Belki de oras� f�rt�nan�n merkezi oldu�undan atmosfer durgun olacakt�. Orada ba�layacak f�rt�nan�n ge�mesini g�ven i�inde beklemeleri m�mk�n olabilirdi. Bulunduklar� yer ile D�nya�y� kar��la�t�rd�. En durgun �artlarda bile D�nya�n�n meteorolojisi fevkal�de kompleks bir durum g�steriyprdu. Birka� y�zy�ld�r s�regelen incelemelere ra�men D�nya�ya ait hava tahminleri h�l� g�venilir de�ildi. Rama ise t�m�yle yeni bir sistem olmakla kalmay�p son birka� saatte y�kselen birka� derecelik �s� nedeniyle �ok h�zl� de�i�ikliklere sahne oluyordu. Akl�n� kurcalayan bir nokta da t�m�yle de�i�ik y�nlerden gelen birka� sert r�zg�r sa�na�� d���nda hen�z kendisinden ka�t�klar� kas�rgan�n bir belirtisinin olmay���yd�.

Art�k be� kilometre t�rmanm��lard�, d���k ve gittik�e azalan yer�ekiminde bu yolculuk D�nya�da iki kilometreden daha az bir t�rman��a e�itti. Eksenden � �� kilometre uzakl�ktaki ���nc� platformda bir saat kadar dinlenerek hafif �eylerle kar�nlar�n� doyurdular ve bacaklar�na masaj yapt�lar. Buras� rahatl�kla nefes alabilecekleri son noktayd�. T�pk� eski zaman Himalaya da�c�lar� gibi oksijen cihazlar�n� burada b�rakm��lard�, �imdi onlar� son t�rman�� i�in yeniden tak�yorlard�.

Bir saat sonra birinci platforma varan basamaklar� bitirmi�lerdi. �nlerinde t�rmanacak bir kilometre kalm��t�. Neyse ki �ekim art�k D�nya�n�n y�zde birka�� kadar azalm��t�. Yar�m saat daha dinleni�, dikkatli bir oksijen kontrol�, art�k son t�rman�� i�in haz�rlard�.

Norton bir daha adamlar�n�n �n�nde, birbirinden yirmi�er metre aral�klarla t�rmanmalar�n� kontrol etti. Bu noktadan �tesi �ok yava�, dikkatli ve son derece s�k�c� bir t�rman�� olacakt�. En iyi usul b�t�n d���ncelerden s�yr�larak t�rmand��� basamaklar� saymakt� � y�z., iki y�z., �� y�z., d�rt y�z�

Bin iki y�z�nc� basama�a gelmi�ti, birdenbire bir gariplik oldu�unu farketti. Hemen g�zlerinin �n�ndeki basamaklar�n �zerinde parlayan ���k, olmas� gereken renkte de�ildi � ve �ok da parlakt�.

Kumandan Norton durumunu kontrola veya adamlar�-rm� uyarmaya vakit bulamadan her �ey birka� saniye i�inde oluverdi.

I����n sessiz bir darbesiyle Rama�da birden �afak s�kt�.

<p>�AFAK</p>

I��k o derece parlakt� ki Norton bir dakika kadar g�zlerini s�ms�k� kapatmak zorunda kald�. Sonra hafif�e a�maya cesaret ederek aralam�� oldu�u g�zkapaklar�n�n aras�ndan y�z�nden birka� santimetre uzakl�ktaki basamaklar� seyretti. Birka� kez g�z k�rparak istemeden g�zlerinden s�z�len ya�lar�n dinmesini bekledi ve sonra yava� yava� arkas�ndaki ayd�nl�k d�nyaya d�nd�.

G�r�nt�ye yaln�z birka� saniye dayanabildi, sonra tekrar g�zlerini kapatmaya mecbur oldu. Dayan�lmaz olan �����n �iddeti de�ildi. O bu gibi �eylere dayanacak bir e�itimden ge�mi�ti ve buna kendini al��t�rabilirdi. Dayan�lmaz olan, Rama�n�n t�m�yle ilk kez ortaya ��kan ve insan�n kan�n� donduran deh�etli g�r�nt�s�yd�.

Norton ne g�rece�ini �ok iyi biliyordu, buna ra�men g�r�nt� onu sersemletmi�, kontrol edemedi�i bir titreme ve heyecan n�betine kap�lm��t�. Elleri t�pk� bo�ulmak �zere olan bir insan�n korku ve tela�la cankurtaran simidine sar�lmas� gibi basamaklara yap��m��t�. Kol kaslar� gev�emeye ve saatler s�ren t�rman��tan yorulan bacaklar� da ��z�lmeye ba�lam��t�. E�er �ok d���k bir �ekim alan�nda bulunmasa d��ebilirdi.

Sonra g�rm�� oldu�u e�itim duruma h�kim olmaya ve panik kar��s�ndaki �nlemlerini almaya ba�lad�. G�zlerini h�l� kapal� tutarak ve etraf�ndaki m�thi� g�r�nt�y� unutmaya �al��arak derin, uzun nefesler al�p ci�erlerini oksienle doldurmaya ve yorgunlu�un zehirlerini v�cudundan atmaya ba�lad�.

Sonunda kendini biraz daha iyi hissetti, fakat d���nd��� baz� �eyleri yapmadan g�zlerini a�mayacakt�. Sa� elini merdivenden ay�rmak i�in b�y�k �aba harcamas� gerekti � elleriyle adeta yaramaz bir �ocukla konu�ur gibi konu�mak zorunda kalm��t� � nihayet bir elini merdivenden ay�rarak beline g�t�rebildi. Emniyet kemerinin bir ucunu �engelinden ��kararak tokas�n� en yak�n basama�a sa�lamca tak�p kilitledi. �imdi art�k ne olursa olsun d��me tehlikesi yoktu.

Norton birka� derin nefes daha ald�, sonra � h�l� g�zlerin kapal� tutarak � radyosunun d��mesini a�t�, i�inden sesinin sakin ve g�ven verici �ekilde ��kmas�n� diliyerek konu�tu.

�Kaptan konu�uyor. Herkes iyi mi?� �simleri bir bir kontrol edip, baz�lar� �rkek ve titrek bir sesle de olsa, cevap al�rken, kendisine olan g�ven ve kontrol� yava� yava� yeniden kazand���n� hissetti. B�t�n adamlar� g�vendeydi ve onun �nderli�ini bekliyorlard�. Kumandan oldu�unu unutmamal�yd�.

��evrenizdeki g�r�nt� �ok m�thi�� diye konu�tu. �Bunu g�rmeye dayanabilece�inizi akl�n�z kesmeden sak�n g�zlerinizi a�may�n. Dayanamayaca��n� hisseden geriye bakmadan t�rmanmaya devam etsin. Unutmay�n yak�nda s�f�r �ekim g�c�nde olacaks�n�z. Yani d��me tehlikesi yok.� Bu husus e�itilmi� uzay adamlar�na hat�rlat�lmas� gerekmeyen en basit ger�ekti, fakat Norton bile bunu demin-denberi kendi kendine tekrarl�yordu. S�f�r �ekim d���ncesi onu tehlikeden koruyan bir t�ls�md�. G�zleri ona ne s�ylerse s�ylesin s�f�r �ekim g�c�nde Rama onu sekiz kilometre a�a��daki d�zl��e �ekip yok edemezdi.

G�zlerini tekrar a��p �evresindeki d�nyay� incelemek art�k onun i�in bir g�ven ve gurur konusu haline gelmi�ti. Fakat �nce v�cudunu kontrol alt�na almas� laz�md�.

Bir eliyle merdivenleri b�rakarak kolunu bir kanca gibi basamaklardan birine ge�irdi. Yumruklar�n� s�k�p a�arak kas kramplar�n�n ge�mesini bekledi, sonra� kendini olduk�a rahat hissedince g�zlerini a�t� ve tekrar Rama�ya d�nd�.

�lk farketti�i �ey mavilik olmu�tu. G�ky�z�n� dolduran bu ayd�nl��� g�ne� ����� olarak d���nmeye imk�n yoktu. Bu bir elektrik ark�ndan gelen ���k olmal�yd�. ��yleyse� Norton d���nd�, �Rama�n�n g�ne�i bizimkinden daha s�cak olmal��. Bu astronomlar� ilgilendiren bir konuydu.

�imdi �D�z Vadi� ad�n� verdikleri o esrarengiz olu�un ve be� arkada��n�n ne i�e yarad�klar� anla��l�yordu. Bunlar dev boyutlarda ���k �izgilerinden ba�ka bir �ey de�illerdi. Rama, �evresi boyunca simetrik olarak yerle�tirilmi� alt� tane �izgisel g�ne�e sahipti. Bunlar�n her birinden geni� bir ���k yelpazesi ana eksene do�ru yay�l�yor ve d�nyan�n kar��s�na gelen y�z�n� ayd�nlat�yordu. Norton bu ���klar�n birbirini izler �ekilde yak�larak gece ve g�nd�z etkisi verilip verilmedi�ini, yoksa buran�n s�rekli g�nd�z� olan bir d�nya olarak m� kalaca��n� merak etti. Nas�l olsa g�receklerdi.

Bu k�reltici ���k �izgilerine uzun s�reli bak�� g�zlerini yeniden incitmi�ti, asl�nda onlar� yeniden kapatmak i�in bir neden buldu�una �ok memnundu. O ana kadar zihni ilk g�r�nt�n�n etkisinden hen�z kurtulamam��t�. Kendini toparlad�k�a daha ciddi konular �zerinde d���nmeye ba�lad�.

Rama�n�n ���klar�n� kim veya ne yakm��t�? �nsanlar�n uygulayabilece�i en duyarl� testlerin sonu�lar�na g�re bu d�nya sterildi. �imdi ise do�al g��lerin hareketleri ile a��klanam�yacak baz� �eyler oluyordu. Burada hayat bulunmayabilirdi, fakat belki de bilin� ve duyarl�l�k vard�� belki de robotlar milyonlarca y�ll�k uykular�ndan uyanmaktayd�lar� belki de bu ���k patlamas� program d��� bir kaza, bir spazm veya yakla�t�klar� yeni bir g�ne�in s�cakl���na son vah�i cevab� veren makinelerin �mitsiz �l�m ��rp�nmas�yd�. K�sa bir s�re sonra belki de sonsuza kadar uyanmamak �zere dinlenmeye �ekileceklerdi.

Fakat Norton Rama�n�n bu kadar basit �ekilde a��klanabilece�ine inanm�yordu. Bilmecenin ta�lar�, h�l� bir �o�u eksik olmas�na ra�men yerine oturmaya ba�lam��t�. Kafas�n� bilinmeyenler kurcal�yordu. Hi�bir y�pranma izi g�r�lememesi� sanki Rama daha d�n yarat�lm�� gibi insanda uyanan yenilik hissi� bunlar� anl�yam�yordu.

Bu d���ncelerin asl�nda ona korku hisleri yaratmas� laz�md�. Fakat o b�yle duygulara kap�lmam��t�, tam aksine Norton bir canl�l�k, hatta bir ne�e hissediyordu. Burada, bulmay� umduklar�ndan �ok daha fazla ke�fedilecek �ey vard�. Kendi kendine �Bekle bakal�m� dedi. �Rama Komitesi bu olanlar� bir duysun�.

Sonra, kararl� bir serinkanl�l�kla g�zlerini a�t� ve g�rd��� her �eyi dikkatle incelemeye ba�lad�.

�nce bir t�r bak�� d�zeni kurmak zorundayd�. �u anda insanl���n bu g�ne kadar g�rd��� en b�y�k kapal� sahaya bak�yordu, bunun i�inde yolunu bulabilmesi i�in bir mant�k haritas� yapmas� laz�md�.

Zay�f �ekim g�c� ona bu konuda hi� yard�mc� olmuyordu, ��nk� az bir �aba ile yukar� ve a�a�� kavramlar�n� istedi�i y�ne �evirebilirdi. Fakat baz� y�nler psikolojik bak�mdan sak�ncal� oldu�undan bunlar� akl�ndan hemen silmek zorundayd�.

En emin yol on alt� kilometre geni�li�inde ve elli metre derinli�inde dev bir kuyunun dibinde durdu�unu d���nmekti. B�yle bir d���ncenin avantaj� d��me korkusunu akl�ndan silmesi oluyor fakat ba�ka sak�ncalar do�uruyordu.

Norton bu �ekilde d���n�rse Rama�n�n silindirik i� y�zeyi etraf�nda kule �eklinde y�kselmi� oluyordu ve bu y�kselen �ehirlerin, kasabalar�n, �e�itli renklerde b�l�nm�� belirli yap�daki b�lgelerin duvarlara sa�lam bir �ekilde tespit edilmi� oldu�unu, �zerine devrilmeyece�ini ve tam tepesindeki tavandan sarkan �e�itli kompleks yap�lar�n ve boynuz �eklindeki u�lar�n D�nya�daki b�y�k konser salonlar�nda tam tepelerinden sarkan b�y�k avizelerden daha sinir bozucu olmad���n� kabul etmek zorundayd�. Fakat bu g�r��e uymayan tek �ey Silindirik Deniz�di.

Orada, yukar�da, kuyunun tam ortas�nda hi�bir dayana�� olmadan tam bir �ember �eviren bir su ku�a��� bunun su oldu�una hi�bir ku�kulan kalmam��t�� aras�ra i�inde h�l� erimemi� birka� buz k�tlesinin par�ldad��� canl� mavi renkte bir su k�tlesi� Yirmi kilometre yukar�da, silindirin i� y�z�nde tam bir daire �eviren bir deniz� bu d���nd��� d�zene uymayan bir g�r�nt�yd�. Bu nedenle ba�ka a��klama aramaya ba�lad�.

Bir anda akl�nda sahne doksan derece d�nd�. Demin d���nd��� derin kuyu birdenbire iki taraf� kapal� uzun bir t�nele d�n��m��t�. �imdi a�a�� kavram� alt�nda uzayan merdivenlerin y�n�nde oluyordu ve art�k Norton bu g�r�� a��s�ndan bu d�nyay� in�a eden mimarlar�n ger�ek ama�lar�n� anl�yabiliyor ve onlar�n g�z�yle bakabiliyordu.

Hafif�e e�ri ve on alt� kilometre y�ksekli�inde bir u�urumu t�rman�yordu. Bu y�ksekli�in yar�s�, yukarda kalan ve art�k g�ky�z� olarak kabul edece�i e�ri tavana kadar uzan�yordu. Alt�nda, basamaklar be� y�z metre inerek ilk teras veya platforma ula��yordu. Orada parmakl�kl� merdivenler ba�l�yor ve bu d���k �ekim b�lgesinde hemen hemen dik bir �ekilde a�a��lara uzan�yor; sonra, artan �ekime paralel olarak yava� yava� e�im kazanarak be� platform daha ge�tikten sonra uzaktaki ana d�zl��e var�yordu. Norton ilk birka� kilometre basamaklar� se�ebiliyordu, fakat ondan sonra basamaklar d�zg�n bir �erit gibi g�z�k�yorlard�.

Bu muazzam merdivenin ini� g�r�nt�s� o kadar heybetliydi ki onun ger�ek �l��lerini kavrayabilmek �ok zordu. Norton bir zamanlar Everest Tepesi�nin �evresinde u�mu� ve b�y�kl���ne hayran kalm��t�. Bu merdivenlerin de Hi-malayalar kadar y�ksek oldu�unu d���nd�, ancak bir kar��la�t�rma yapmak �ok anlams�zd� Di�er taraftan �zerinde, g�ky�z�nde e�imli bir �ekilde silindirin �evresindeki de�i�ik yerlere uzanan di�er iki merdiven, Beta ve Gamma ile de bir kar��la�t�rma yapmak m�mk�n de�ildi. Alfa�n�n benzeri olmalar�na ra�men onunla ters y�nlere uzanmalar� olduk�a ak�l kar��t�r�c� bir g�r�nt�yd�. Norton art�k hafif�e geriye e�ilerek onlara k�sa bir g�z atabilecek kadar kendine g�ven kazanm��t�. Sonunda bu merdivenlerin varl���n� unutman�n en iyi �ey olaca��na karar verdi.

Rama ile ilgili olarak d���nd��� iki g�r�� d�zeninin yan�nda hi� akl�na getirmek istemedi�i bir g�r�nt� daha vard�. Bu da ilk d���nd��� gibi dikey bir kuyu veya silindirde bu kez t�pk� bir sine�in e�ri bir tavanda tepesi a�a�� durmas� gjbi kendinin tavandan a�a��ya sallanmakta oldu�u fikriydi � a�a��ya elli kilometrelik bir d��me korkusu� Norton bu g�r�nt�n�n zihnini kemirdi�ini hissetti�i anda bilin�sizce basamaklara sar�lmamak i�in kendini zor tuttu.

Bu korkular�n zamanla kaybolaca��na ve �zellikle uzay�n ger�ekleriyle kar��la�mak i�in yeti�tirilmi� insanlar i�in Rama�nm bu gariplik ve harikalar�n�n, korkun�lu�unu kaybedece�ine emindi. Belki; D�nya�dan hi� ayr�lmam��, onu �evreleyen y�ld�zlar� hi� g�rmemi� bir insan bu g�r�nt�lere dayanamazd�. Fakat, e�er bunlara g���s gerecek insanlar varsa � inat�� bir kararl�l�kla Norton kendine s�z verdi � bunlar Endeavour�un Kaptan ve tayfalar� olacakt�.

Kronometresine g�z att�, bu d���ncelere dalal� iki dakika olmu�, fakat sanki bir �m�r ge�mi�ti. �zerindeki durgunlu�u atmak i�in b�y�k �aba harcayarak, gittik�e zay�flayan �ekim g�c�nde kendini merdivenin son y�z metresinde yava� yava� yukar� �ekmeye ba�lad�. Giri� t�nelin� girmeden �nce Rama�ya d�nerek son kez h�zla g�zden ge�irdi.

Son birka� dakikada Rama yine de�i�mi�ti. Denizden bir sis y�kselmekteydi. Hayalet �eklindeki dumanlar ilk d�rt y�z metreden sonra Rama�nm d�n�� y�n�ne do�ru keskin bir e�im yap�yorlar, sonra da yukar�lara t�rmanan havan�n h�z�n� art�rma �abas� nedeniyle �alkant�l� bir girdab�n i�inde kayboluyorlard�. Bu silindirik d�nyan�n alize r�zg�rlar� g�klerdeki d�zenini kurmaya ba�lam��t� ve bilinmeyen �a�lar�n ilk tropik f�rt�nas� ba�lamak �zereydi.

<p>MERK�R��N UYARISI</p>

Haftalar sonra ilk kez Rama Komitesi b�t�n �yelerinin kat�lmas�yla toplanm��t�. Profes�r Solomons derin okyanus �ukurlar�nda y�netti�i maden arama ara�t�rmalar�n� b�rakarak Pasifik�in derinliklerinden ortaya ��km��t�. Ve Rama� n�n cans�z sanat eserlerinden ba�ka �eyler ta��ma olas�l��� belirince Dr. Taylor�un yeniden Komite�de g�r�nmesi kimseyi �a��rtmam��t�.

Ba�kan, Rama�daki f�rt�na hakk�ndaki g�r��� do�ru ��kan Dr. Carlisle Perera�nm her zamankinden daha �ok gururlu ve tart��ma kabul etmeyecek kadar iddial� olmas�n� bekliyordu. Fakat Dr. Perera�nm �a��lacak �ekilde a��rba�l�� hatta neredeyse s�k�lganl��a varan tav�rla, sanki bunlara lay�k de�ilmi� gibi, tebrikleri kabul etti�ini g�r�nce say�n B�y�k El�i �ok �a��rd�.

Asl�nda uzay biyologu kendisini �ok mahcup hissediyordu. Silindirik Deniz�in g�r�lmeye de�er bir g�r�nt�yle ��z�lmesi olas�l���, f�rt�na r�zg�rlar�na g�re �ok daha belirgin olmas�na ra�men o bunu g�zden ka��rm��t�. S�cak havan�n y�kselece�ini hat�rlay�p s�cak buzun eriyip b�z�lece�im d���nememek pek gurur duyaca�� bir ba�ar�jde-�ildi. Fakat, her �eye ra�men, k�sa s�rede bu duygulardan kurtulacak ve kendine olan g�veni tekrar b�t�n heybeliyle geri gelecekti.

Ba�kan ona s�z vererek, ba�ka ne gibi iklim de�i�iklikleri bekledi�ini kendilerine a��klamas�n� istedi�i zaman. Dr. Perera s�zlerini dikkatle se�me zorunlu�unu duydu.

�Bir �eyi dikkate alman�z gerekli,� diyerek s�ze ba�lad�. �Rama gibi garip bir d�nyan�n meteorolojisi, bir s�r� ba�ka s�rprizler gizleyebilir. Fakat, e�er hesaplar�ma do�ru ise, art�k ba�ka f�rt�na olmayacak ve durum i�erde yak�nda sakinle�ecek. G�ne��e en yak�n noktaya kadar hafif bir �s� y�kselmesi olacak ve sonra� fakat bundan sonras� bizi ilgilendirmiyor, ��nk� Endeavour bundan �ok �nce Rama�dan ayr�lm�� olacak.� �O halde yak�nda tekrar g�venle i�eri girmek m�mk�n olabilir?� ��ey� herhalde� bunu kesin �ekilde k�rk sekiz saat i�inde anlayabiliriz.� Merk�r El�isi: �Muhakkak i�eri girmeliyiz� dedi. �Art�k Rama hakk�ndaki her�eyi en k�sa zamanda ��renmek zorunday�z. Durum �imdi t�m�yle de�i�mi� bulunuyor.� �Ne demek istedi�inizi bildi�imizi san�yorum. Fakat l�tfen bir a��klama yapar m�s�n�z?� �Elbette. Bu g�ne kadar Rama�n�n cans�z � hi� de�ilse idaresiz oldu�unu san�yorduk. Fakat art�k onun kaderine terkedilmi� bir harabe oldu�unu d���nemeyiz. Rama, i�inde hi�bir hayat t�r� bulunmasa bile, belki de bizim i�in �ok tehlikeli olabilecek belirli bir g�revi yerine getirmek i�in programlanm�� robot mekanizmalar taraf�ndan y�netilmektedir. �imdi s�yleyece�im �ey size olduk�a tats�z gelebilir, art�k kendimizi koruma �nlemlerini d���nmemiz gerekir.� Etraftan protesto sesleri y�kselmeye ba�lam��t�. Ba�kan sessizli�i yeniden sa�lamak i�in elini kald�rd�.

�Baylar b�rak�n say�n El�i bitirsin� dedi. �Ortaya konan fikri be�ensek de be�enmesek de ciddiye almak zorunday�z.�

Dr. Conrad Taylor: �Say�n El�i�ye olan b�y�k sayg�ma ra�men� derken sesinin tonunda bir sayg� ifadesi yoktu. �K�t� niyetli bir ziyaret korkusu gibi �ocuk�a d���nceleri akl�m�zdan ��karmal�y�z. Rama�l�lar gibi �ok ileri bir uygarl�k d�zeyine eri�mi� yarat�klar�n buna paralel olarak geli�mi� bir ahlak anlay��lar� olmal�d�r. Aksi takdirde, az daha bizim yirminci y�zy�lda yapmak �zere oldu�umuz gibi, kendilerini �oktan yok ederlerdi. Bu konuyu son kitab�m �Ethos ve Cosmos�da �ok a��k �ekilde i�lemi�tim. Size g�ndermi� oldu�um n�shay� herhalde alm��s�n�zd�r.� �Evet� te�ekk�r ederim� fakat bir s�r� i�in a��rl��� alt�nda� biliyorsunuz� ne yaz�k ki takdim b�l�m�nden �tesini hen�z okuyamad�m. Her�eye ra�men ana tezi biliyorum. Fakat dikkatinizi �ekmek istedi�im nokta �u� Bir kar�nca y���n�na k�t� niyetli bir davran��ta bulunmasak bile yuvalar�n�n yan�na bir ev yapmaya kalkarsak�� �Bu da Pandora hik�yesi kadar sakat bir d���nce� bu� y�ld�zlararas� yabanc� d��manl���ndan ba�ka bir �ey de�il!� Ba�kan araya girmek zorunda kald�: �L�tfen baylar! Bu konu�malarla bir yere varamay�z. Bay El�i h�l� s�z sizde.� Ba�kan bu arada, aralar�ndaki �� y�z seksen bin kilometre mesafeden, t�pk� patlatmaya haz�r bir volkan gibi kendini zorla tutmaya �al��an Conrad Taylor�a dik dik bak�yordu. Merk�r El�isi: �Te�ekk�r ederim,� dedi. �Belki ortada hi�bir tehlike yoktur, fakat insan �rk�n�n gelece�i bahis konusu olunca hi�bir �eyi �ansa b�rakamay�z. Ve� a��k�a s�ylemek gerekirse biz Merk�rl�ler bu i�le daha �ok ilgileniyoruz. Alarma ge�mek i�in de herkesten fazla nedenimiz var.� Dr. Taylor duyulabilir bir �ekilde homurdand�, fakat Ay�dan gelen ikinci bir dik bak��a boyun e�erek konu�mad�.

Ba�kan sordu: �Neden di�er gezegenlerden �ok Merk�r?�

�Durumun ne kadar h�zla de�i�ti�ine dikkat edin. Rama �u anda bizim y�r�ngemiz i�inde. G�ne� etraf�nda d�nerek tekrar uzaya yol alaca�� yaln�z bir varsay�mdan ibaret. Ya frenleme manevralar�na ba�larsa? Bunu yaparsa G�ne��e en yak�n noktada yapacakt�r, yani bu g�nden ba�layarak otuz g�n sonra. Bilim adamlar�m bana, e�er orada t�m h�z de�i�imi ger�ekle�irse, Rama�n�n G�ne��ten yirmi be� milyon kilometre uzakta dairesel bir y�r�ngeye yerle�ebilece�ini s�ylediler. Oradan da Rama b�t�n G�ne� Sistemi�ne h�kim olabilir.� Uzun bir s�re kimse � Conrad Taylor bile � bir kelime konu�mad�. Komite �yelerinin hepsi, el�ilerinin a��k �ekilde g�sterdi�i gibi, �u Merk�rl�lerin ne �etin insanlar oldu�unu d���n�yorlard�.

Bir�oklar�na g�re Merk�r, cehennemin �ok yak�n bir �rne�iydi ve daha k�t�s�ne rastlan�ncaya kadar da �yle kalacakt�. Fakat Merk�rl�ler; y�l�ndan daha uzun g�nleri, �ifte g�n do�u� ve bat��lar�, erimi� madenden nehirleri olan bu garip gezegenleriyle gurur duyuyorlard�. Ay, Merih hatta di�er gezegenler onunla k�yaslanmayacak kadar rahat bir ortam i�indeydiler. �nsanl�k � e�er bir g�n ba�arabilirse � Ven�s�e ininceye kadar Merk�r�den daha d��man bir �evre ile kar��la�m�yacakt�.

Fakat, her�eye ra�men bu d�nya bir�ok nedenle G�ne� Sistemi�nin anahtar� durumuna gelmi�ti. Ge�mi�e bak�ld��� zaman �ok belirgin olan baz� �eylerin o zaman g�zden ka�m�� oldu�u anla��l�yordu. Ger�ek anla��ld��� zaman ise uzay �a�� ba�l�yal� y�z y�l� ge�mi�ti ve art�k Merk�rl�ler bu ger�e�i kimsenin unutmas�na izin vermeyecek �ekilde davran�yorlard�.

�nsanlar daha Merk�r�e gelmeden �nce gezegenin anormal yo�unlu�u onun a��r elementler bak�m�ndan �ok zengin oldu�u hakk�nda birtak�m ipu�lar� vermi�ti. �imdi ise, zenginli�i h�l� herkesi hayrete d���r�yor ve medeniyetin gerektirdi�i temel madenlerin bir g�n t�kenmesi endi�esini en az bin y�l i�in erteliyordu. Ve bu zenginlik, bulunabilecek en iyi yerdeydi. G�ne� kuvvetinin D�nyadan on kat fazla oldu�u bir yerde.

Sonsuz enerji � sonsuz metal� i�te Merk�r buydu. B�y�k manyetik f�rlat�c�lar� i�lenmi� maddeleri G�ne� Sisteminin herhangi bir yerine g�nderilebilirdi. Ayr�ca Merk�r sentetik transuranyum izotoplar� veya saf radyasyon halinde enerji de ihra� edebiliyordu. Hatta bir g�n Merk�r laserlerinin dev J�piter�i eritece�i �ne s�r�l�yordu. Fakat b�yle bir s�ylenti bile di�er gezegenlerde ho� kar��lanm�yordu. J�piter�i pi�irebilecek kadar geli�mi� bir teknoloji, gezegenler aras� �antaj i�in �ok �zendirici bir unsur olurdu.

B�yle bir ku�kunun varl��� Merk�rl�lere kar�� genel tutumu olduk�a etkilemi�ti. Onlar; dayan�kl�l�k ve m�hendislik ustal�klar� nedeniyle sayg� g�r�rler ve b�yle korkulu bir d�nyay� fethedebilmeyi ba�ard�klar�ndan dolay� da takdir edilirlerdi. Fakat kimse taraf�ndan sevilmez ve ayn� oranda da g�venilmezlerdi.

Di�er taraftan, onlar�n g�r��lerinin de hakl� bir y�n� oldu�unu d���nmek m�mk�nd�. S�k s�k yap�lan bir �akaya g�re Merk�rl�ler G�ne��e kendi arazileri g�z�yle bakarlard�. T�pk� bir zamanlar Vikinglerin denize, Nepal-lilerin Himalayalara ve Eskimolarm da tundralara ba�l�l��� gibi onlar da G�ne��e derin bir sevgi ve nefret hisleri ile ba�l�yd�lar. E�er hayatlar�na h�kmeden ve kontrol eden bu do�al g�� ile aralar�na ba�ka bir �ey girerse huzursuz olacaklar� ve bunu kabul etmeyecekleri bir ger�ekti.

Ba�kan sonunda sessizli�i bozdu. Hindistan�da bulundu�u zamanlar G�ne��in nas�l s�cak oldu�unu hat�rl�yordu, Merk�r��n G�ne��ini d���nmek bile istemiyordu. Mer-k�rl�leri incelikten yoksun teknolojik barbarlar olarak kabul etmesine ra�men, her konuyu �ok ciddiye ald�klar�n� iyi biliyor ve ona g�re davran�yordu. Yumu�ak bir sesle: �S�ylediklerinizde hakl� taraflar var Bay El�i� dedi. �Bir �neriniz var m�?� �Evet say�n Ba�kan. Al�nacak �nlemleri d���nmeden �nce baz� ger�ekleri ��renmemiz laz�m. Rama�n�n � e�er bu terimi kullanmam�z do�ru ise � co�rafyas�n� �ok iyi biliyoruz. Fakat onun kapasitesi hakk�nda hi� bir bilgimiz yok. B�t�n meselenin anahtar� da i�te burada; Rama�n�n itici bir g�� sistemi var m�? Y�r�nge de�i�tirebilir mi? Bu konuda Dr. Perera�mn g�r��leriyle �ok ilgileniyorum.� Uzay biyologu: �Bu konu �zerinde �ok d���nd�m,� dedi. �Elbette Rama�ya �imdiki h�z� ve y�r�ngesi itici bir t�r roketle sa�lanm��. Fakat bunun d��a tak�l� bir roket oldu�u belli. E�er geminin i�inde b�yle bir sistem olsayd� bir izini bulurduk. D�� kabu�un bir yerinde roket egzos borular� veya buna benzer �eyler g�rmemiz laz�md�.� �Gizlenmi� olabilir.� �Do�ru, fakat bundan bir sonu� ��kmaz, ��nk� yak�t tanklar�, enerji kaynaklar� nerede? Ana g�vde t�m�yle kat�. Bunu sismik deneylerle kesin olarak saptad�k. Kuzey kutubundaki t�nellerin hepsi de giri� deli�i sistemleri olu�turuyor. Geriye Kumandan Norton�un on kilometre geni�li�indeki su �eridi nedeniyle hen�z ge�emedi�i Rama�n�n g�ney ucu kal�yor. G�ney kutbunda ilgi uyand�ran �e�itli mekanizmalar ve de�i�ik yap�lar var � foto�raflar�n� g�rd�n�z. Acaba bunlar nedir? ��inizden biri tahmin y�r�tebilir mi? Hi�bir �eyden emin olamay�z. Fakat emin oldu�um bir tek �ey var. E�er Rama�n�n bir t�r itici g�� sistemi varsa bu t�m�yle bizim �imdiki bilgilerimizin d���nda bir �ey olmal�. Asl�nda bu g�� herkesin iki y�z y�ld�r s�z�n� etti�i inan�lmaz �uzay g�d�m�� olabilir.� �Bunu imkans�z olarak kabul etmiyor musunuz?� �Elbette hay�r. E�er Rama�n�n uzay g�d�m� ile yo! ald���n� kan�tlayabilirsek � nas�l i�ledi�i hakk�nda hi�bir �ey ��renemesek bile � en b�y�k bulu�u yapm�� oluruz. Hi� de�ilse b�yle bir �eyin m�mk�n olabilece�ini anlam�� oluruz.� D�nya El�isi �a�k�n bir ifadeyle sordu: �Bu uzay g�d�m� nedir?� �Roket prensiplerine g�re �al��mayan bir t�r itici g�� sistemi Sir Robert. �ekim g�c�n� yok etmek � e�er m�mk�n olursa � bu i�i m�kemmel g�rebilir. �u anda b�yle bir g�d�m� nas�l sa�l�yabilece�imize dair hi�bir bilgimiz yok. Baz� bilginler b�yle bir �eyin varl���ndan bile ku�ku duyuyorlar.� Profes�r Davidson araya girdi: �B�yle bir �ey yoktur. Nevton bunu �ok g�zel a��klam��t�r. Tepkisi olmayan bir hareket sa�lanamaz. Bana inan�n.� Perera ola�an d��� bir yumu�akl�kla: �Hakl� olabilirsiniz,� dedi. �Fakat, e�er Rama�n�n uzay g�d�m� yoksa, hi�bir g�d�m� yok demektir. ��nk� bildi�imiz itici g�� sistemleri ve bunlar i�in gerekli b�y�k yak�t tanklar� i�in hi�bir yer ayr�lmam��.� Dennis Solomons: �Yani� dedi. �Koca bir d�nya itile kak�la d�nd�r�lm��� peki i�indeki cisimlere ne diyorsunuz? Hepsinin da��l�p sa��lmas� gerekirdi. Ak�l al�r �ey de�il.� �Hakl�s�n�z, fakat belki de h�zland�rma �ok yava� olmu�tur. En b�y�k problem Silindirik Deniz�deki su olmal�yd�. Onu d�k�lmeden nas�l korumu�lar�� Perera�mn sesi yava�layarak kayboldu ve g�zleri parlamaya ba�lad�. Birden ba�layan bir sara n�beti veya kalp krizi sanc�lar�na kp�lm�� gibi g�r�n�yordu. Meslekta�lar� onu kayg�yla izlerken birden kendini toparlad� ve yumru�unu �n�ndeki masaya vurarak hayk�rd�: �Elbette! Bu her �eyi a��kl�yor! G�ney k�y�lar�ndaki u�urum� �imdi anlam kazan�yor!� Ay El�isi homurdand�: �Benim i�in de�il.� Sanki orada bulunan b�t�n diplomatlar�n ad�na konu�mu�tu. Perera s�zlerine devam ederken heyecanla �n�ndeki haritay� a�t�: �Rama�n�n �u uzunlu�una kesitine bir bak�n�z. Sizde de bu haritan�n kopyeleri var. Silindirik Deniz iki u�urum aras�nda kal�yor ve Rama�y� i�ten t�m�yle �evreliyor. Kuzeydeki u�urum yaln�z elli metre y�kseklikte, g�neydeki u�urumun ise yakla��k olarak yar�m kilometre y�ksekli�i var. Bu b�y�k fark neden? Hi�birimiz buna mant�kl� bir neden bulamad�k. Fakat, Rama�nm kendisini ileri do�ru itebildi�in! ve kuzey ucu �nde olmak �zere h�z kazanabildi�ini kabul edersek, denizdeki su geriye do�ru hareket e�ilimi g�sterecek ve g�ney taraftaki su d�zeyi y�kselecektir � belki de y�zlerce metre. B�ylece u�urum onu �nleyecektir. Bir hesaplayal�m�

Perera ��lg�nca hesap yapmaya ba�lad�. �a��lacak kadar k�sa s�re sonra � yirmi saniyeden fazla s�rm�� olamazd� � ba��n� kald�rarak onlara zaferle bakt�.

�Bu u�urumlar�n y�ksekliklerini bilince Rama�nm ula�abilece�i en son h�z� hesaplamak m�mk�nd�r. E�er 1 G nin y�zde ikisinden fazla h�z yaparsa deniz g�ney k�tas�n� kaplayacakt�r.� �Ellide bir G! Fakat bu �ok b�y�k bir h�z de�il.� �On milyon megatonluk bir k�tle i�in yeterlidir. Ve astronomik manevralar i�in de gerekli olan budur.� Merk�r B�y�kel�isi: ��ok te�ekk�r ederiz Dr. Perera,� dedi. �Bize �zerinde d���nmemiz gereken �ok �ey verdiniz. Say�n ba�kan, Kumandan Norton�a g�ney kutbu b�lgesini muhakkak incelemesinin �ok �nemli oldu�unu bildirebilir miyiz?� �Elinden geleni yap�yor. Biliyorsunuz deniz b�y�k bir engel olu�turuyor. Bir �e�it sal yapmaya u�ra��yorlar, b�ylece hi� olmazsa New-York�a ula�abilecekler.� �G�ney kutbu �ok daha �nemli olmal�. Bu arada bu konular� Genel Meclis�e g�t�rmek istiyorum, izninizi alabilir miyim?� Hi�bir itiraz � Dr. Taylor�dan bile � yoktu. Fakat tam Komite �yeleri �nlerindeki d��meleri �evirerek devreleri kapatmak �zereyken Sir Levvis elini kald�rd�.

Ya�l� tarih�i �ok ender konu�urdu, fakat konu�tu�u zaman da herkes dinlerdi. �Kabul edelim ki Rama�y� hareketli ve yukarda sayd�klar�n�z� yapabilecek kapasitede bulduk. Askeri �evrelerde eski bir deyim vard�r: �Kapasite bir niyet anlam�na gelmez�� Merk�r El�isi sordu: �Onun niyetini anlamak i�in ne kadar bekleyebiliriz? Anlad���m�z zaman ise belki de �ok ge� kalm�� olaca��z.�

�Zaten �u an�n bile �ok ge� oldu�una inan�yorum. Kan�mca art�k Rama�y� etkileyebilmek i�in elimizden bir �ey gelmez. Asl�nda istesek de ona bir �ey yapabilir miydik pek sanm�yorum.� �Bunu kabul etmiyorum Sir Levvis. E�er gerekirse yapabilece�imiz �ok �ey var. Fakat zaman tehlikeli bir �ekilde k�sal�yor. �unu unutmamal�y�z Rama G�ne��in alevleriyle �s�nan bir kozmik yumurtad�r. Her an �atlaya bilir.�

Komite ba�kan� Merk�r El�isi�ne hayretle bakakald�. B�t�n diplomatl�k ya�am� boyunca b�yle hayrete kap�ld��� �ok enderdi.

Bir Merk�rl�n�n konu�mas�n� b�yle �iirsel bir hayal g�c�yle s�sl�yebilece�i akl�n�n k��esinden bile ge�mezdi.

<p>KUTSAL K�TAP</p>

M�rettebattan biri ona �Kumandan� veya daha k�t�s� �Bay Norton� diye hitap etti�i zaman ortada ciddi bir�ey var demekti. Norton, Boris Rodrigo�nun onun yan�na bu �ekilde girdi�ini g�r�nce �demek ki, i� daha da ciddi� diye d���nd�, ��nk� normal zamanlarda bile Te�men Rodrigo son derece a��rba�l� ve dengeli bir insand�. Kabinin kap�s� kapan�rken Norton sordu: �Mesele nedir Boris?� �Kumandan�m D�nya�ya direkt bir mesaj g�ndermek i�in gemi �nceli�i hakk�n� kullanma izni istiyorum.� Bu, yeni de�il, fakat ender rastlanan bir durumdu. D�nya ile normal haberle�me en yak�n gezegen kanal� ile yap�l�yordu � �u g�nlerde Merk�r��n arac�l���n� kullan�yorlard� � Asl�nda, arada bir gezegen bile olsa g�nderilen haberin D�nya�ya ula�mas� i�in �ok k�sa bir s�re yeterliydi. Fakat, genellikle haberler, ilgili �ahs�n masas�na be� veya alt� saatlik gecikmelerle varabiliyordu, yani, zaman�n y�zde doksan dokuzu bo� yere harcan�yordu. Bu arada �ok acele durumlar i�in kaptan�n takdir hakk�na b�rak�lan daha direkt fakat daha pahal� kanallar kullan�labiliyordu. Norton: �Biliyorsun� dedi. �Bunun i�in bana �ok ge�erli bir neden g�stermek zorundas�n. ��nk� elde bulunan b�t�n kanallar�m�z D�nya�ya bilgi nakli i�in t�kanm�� durumda. Bu acele i� ki�isel bir konu mu?� �Hay�r kumandan�m, bu ondan daha �nemli bir �ey. Ana kiliseye bir haber g�ndermek istiyorum.� Norton i�inden �tamam� diye s�ylendi ��imdi bunun i�inden nas�l ��kaca��m!� �Bunu a��klarsan �ok memnun olurum.� Norton bu soruyu merak� kadar ba�ka nedenlerle de soruyordu. E�er haberle�emenin b�yle yo�un oldu�u bir zamanda Boris�e istedi�i �nceli�i verecek olursa, ilerde bu nedenle kar��la�abilece�i bir soruya cevab� haz�r olmal�yd�.

Kar��s�nda sakin mavi g�zler onunkiler� dikilmi� bak�yordu. Norton Boris�in kendine g�venli ve sakin halini kaybetti�ini hi� g�rmemi�ti. Filodaki b�t�n �Kozmonot-�sa� �yeleri de Boris gibiydiler. Bu, inan�lar�n�n onlara sa�lad��� yararlardan biriydi, ayr�ca onlar�n iyi birer uzay adam� olmalar�na yard�mc� oluyordu. Fakat bazen bu kesin inan�lar�, kendilerine bu kilisenin l�tuflar� inmemi� talihsizler aras�nda ho�nutsuzluk yarat�yordu.

�Rama�n�n amac�yla ilgili kumandan�m. Bunu anlad���m� san�yorum.� �Devam et.� �Duruma bir bak�n. ��te t�m�yle bo� ve i�inde hayat olmayan bir d�nya � fakat insan ya�am�na elveri�li. Suyu var, soluk alabildi�imiz bir atmosferi var. Uzay�n sonsuz derinliklerinden kusursuzca ayarlanm�� bir �ekilde G�ne� Sistemi�ne geliyor. E�er bu bir rastlant� ise olduk�a inan�lmaz bir �ey. Di�er taraftan �ok yeni� sanki hi� kullan�lmam�� gibi.� Norton �B�t�n bunlar� defalarca konu�tuk� diye d���nd�. Boris�in bunlara ekleyebilece�i ne olabilirdi? ��nanc�m�z bize, ne bi�imde, nas�l gelece�ini belirtmemi� olmas�na ra�men, b�yle bir ziyareti beklememizi s�yl�yor� �ncil�de de baz� ip u�lar� var. Bu e�er ikinci geli� de�ilse ikinci k�yamet i�aretidir. Biliyorsunuz Nuh�un hikayesi birincisini anlatmaktad�r. Ben Rama�n�n kozmik bir �Nuh gemisi� oldu�una ve buraya kurtar�lmaya de�er olanlar� kurtarmaya geldi�ine inan�yorum.� Kaptan�n kabinine bir s�re sessizlik ��kt�. Norton s�yleyecek s�z bulam�yor de�ildi. Aksine akl�na o kadar �ok soru geliyordu ki, bunlardan hangisinin Boris�i incitmeyece�ini d���n�yordu. Sonunda elinden geldi�i kadar yumu�ak ve anlay��l� tonla konu�maya �al��t�: �Bu �ok ilgin� bir fikir. Her ne kadar seninle ayn� inanc� payla�m�yorsak da bu g�r���n bir insan�n ancak d�� k�r�kl���na u�rayarak kabul edebilece�i bir �ey.� Norton kendi dinsel g�r��lerinden s�yr�lm��, ne fazla kuramsal, ne de fazla �vg� dolu bir �ekilde davran�yordu. Ne de olsa Rodrigo�nun fikirleri �imdiye kadar duydu�u en az yar�m d�zine teori kadar ikna ediciydi. E�er insan �rk�n�n ba��na bir felaket gelmek �zere olsa ve yard�msever �st�n zekal� yarat�klar bunun fark�na varsa� evet bu da bir fikirdi ve duruma uygun bir a��klama oluyordu. Fakat h�l� ortada baz� problemler vard�.

�Birka� soru soraca��m Boris. Rama �� hafta sonra G�ne��e en yak�n noktaya varacak, sonra onun �evresinde d�nerek geldi�inden daha b�y�k h�zla G�ne� Sistemi� ni d�nmemek �zere terkedecek. inand���n gibi bir k�yamet g�n�ne veya �u� se�ilmi� insanlar� buraya ta��mak i�in pek zaman yok. Fakat sen bunun yap�labilece�ini s�yl�yorsun.� ��ok do�ru. ��nk� Rama G�ne��e en yak�n noktaya ula�t��� zaman h�z�n� azaltacak ve bir park y�r�ngesine girecek. Belki de bu y�r�nge D�nya�nmkiyle kesi�en bir e�ri olacak. Burada yeniden bir h�z de�i�imi yaparak D�nya ile bulu�may� sa�layacak.� Bu a��klama rahats�z edici �ekilde ikna ediciydi. E-�er Rama G�ne� Sisteminde kalmak isterse izleyece�i en iyi yol bu olacakt�. Bu b�y�k h�zda yava�laman�n en iyi yolu G�ne��e m�mk�n oldu�u kadar �ok yana�mak ve frenleme manevralar�na orada ba�lamakt�. E�er Rodrigo�nun teorisinde bir ger�ek � veya bunun ba�ka bir �ekli � varsa yak�nda denenmeye koyulacakt�.

�Bir nokta daha Boris. Rama�y� �imdi ne kontrol ediyor?� �Bu konuda hi�bir fikir y�r�temeyece�im. Kendisi t�m�yle bir robot olabilir. Veyahut ta� bir ruh. Bu da i�inde neden biyolojik hayat t�r� bulamad���m�z� a��klar.

�Perili asteroid��� bu isim nas�l birdenbire akl�na gelivermi�ti. Sonra y�llar �nce okudu�u sa�ma bir hikaye oldu�unu hat�rlad�. Boris�e bu hikayeyi okuyup okumad���n� sormaman�n daha iyi olaca��n� d���nd�. Di�er inanm��lar�n da bu t�r kitaplardan ho�land�klar� ku�kuluydu.

Norton birden karar�n� verdi.

�Sana ne yapaca��m�z� s�yleyeyim Boris,� dedi. Bu konu�may� daha zor �ekle sokmadan bitirmek istiyor ve iyi bir ��z�m yolu buldu�una inan�yordu.

�D���ncelerini� eh� bin birime s��acak kadar �zetleyebilir misin?� �Evet, zannederim.� �G�zel, e�er bu fikirleri a��k bir bilimsel teori �ekline de sokabilirsen, en �ncelikli yoldan Rama Komitesi� ne ve ayn� anda kopyas�n� da kilisene yollar�m. B�ylece herkes memnun olur.� �Te�ekk�r ederim kumandan�m. Beni �ok sevindirdiniz.� �Oh, bunu vicdan�m� rahatlatmak i�in yap�yorum sanma. Komite�nin bu rapor �zerine ne yapaca��n� merak ediyorum. Seninle bu fikrinin baz� yerlerinde ayn� �ekilde d���nmememe ra�men, �nemli bir noktaya dokunmu� olabilirsin.� �Bunu G�ne��e en yak�n noktada anlayaca��z, de�il mi?� �Evet, anlayaca��z.� Boris Rodrigo kabini terk etti�i zaman Norton kaptan k�pr�s�n� arayarak gerekli emirleri verdi. ��inden bu problemi olduk�a temiz bir �ekilde ��zd���n� d���n�yordu. Hem ya Boris hakl�ysa�

Kurtar�lanlar aras�nda olma �ans�n� art�rm�� olabilirdi.

<p>FIRTINADAN SONRA</p>

Alfa hava deli�i kompleksinin art�k tan�d�k koridorlar�nda ilerlerken Norton sab�rs�zl�klar�n�n tedbirli davranmalar�n� yendi�ini d���n�yordu. Endeavour�un g�vertesinde, gerekti�i zaman hemen havalan�p Rama�y� terketme-ye haz�r bir �ekilde, k�rk sekiz saat � iki k�ymetli g�n � beklemi�lerdi. Fakat hi�bir �ey olmam��, Rama�n�n i�inde b�rak�lan aletler hi�bir ola�an d��� uyar� kaydetmemi�ti. Ana giri�teki televizyon kameras� da �mitlerini bo�a ��karm�� ve g�r�� s�n�r�n� birka� metreye indiren ve daha yeni �ekilmeye ba�layan bir sisle k�rlenmi�ti.

Son hava deli�inin kap�s�n� a��p ana giri�in etraf�na a� gibi gerdikleri iplerin �evresinde y�zmeye ba�lay�nca, Norton ���ktaki de�i�ikli�e �ok �a��rd�. I��k art�k ac� bir mavilikte de�ildi. �ok daha yumu�ak ve nazik �ekilde par�ld�yor ve ona D�nya�daki hafif sisli ve ayd�nl�k bir g�n� hat�rlat�yordu.

Bu d�nyan�n ortas�na, eksene do�ru bakt� ve g�ney kutbundaki garip da�lara kadar her yeri kaplayan �ekilsiz ve beyaz bir t�nelden ba�ka bir�ey g�remedi. Rama� n�n i�i t�m�yle bulutlarla kapl�yd� ve a�a��daki d�zl���n g�r�lebilece�i herhangi bir bo�luk yoktu. Bu bulut tabakas�n�n d��� kesin bir bi�imle s�n�rlanm��t�. Bulutlar bu d�nen d�nyada be� veya alt� kilometre geni�li�inde ve i�inde birka� tek sirrus bulutu bulunan bir ana g�bek b�rakarak, b�y�k bir silindirin i�inde daha k���k bir silindir olu�turmu�tu.

Bu ola�an�st� b�y�k bulut borusu her yan�ndan Rama� n�n alt� yapay g�ne�i taraf�ndan ayd�nlan�yordu. Kuzey k�tadaki �� tanesinin yayg�n ���k �eritleri halinde olduk�a belirgin olmas�na kar��l�k Silindirik Deniz�in arka taraf�nda kalanlar devaml� ve parlak bir �erit halinde birle�mi�ti.

Norton kendine bu bulutlar�n alt�nda �imdi neler oldu�unu sordu. G�receklerdi. Fakat hi� olmazsa bulutlar� Rama�n�n ekseni etraf�nda m�kemmel bir simetri ile toplayan f�rt�na dinmi�ti. Ba�ka s�rprizler olmad��� s�rece a�a��ya inmekte bir sak�nca yoktu.

Bu d�n�� gezisinde, Rama�ya ilk ini�i yapan tak�m� kullanmak en uygun yol olacakt�. �avu� Myron � t�pk� Endeavour�un b�t�n di�er m�rettebat� gibi � art�k Dr. Ernst�in fiziksel �artlar�na t�m�yle uyabiliyordu, hatta �avu� eski �niformalar� �st�ne bol geldi�inden giyim masraflar�n� doktordan isteyece�ini s�yl�yordu.

Norton; Mercer, �alvert ve Myron�un h�zla ve kendilerine g�venerek merdivenlerden nas�l kayd�klar�n� seyrederken ne kadar �ok �eyin de�i�ti�ini d���nd�. �lk seferde so�uk ve karanl��a inmi�lerdi, �imdi ise ���k ve s�cakl��a do�ru ilerliyorlard�. Ayr�ca daha evvelki ini�lerinde Rama�n�n �l� oldu�una emindiler. Bu d���nce h�l� biyolojik anlamda ger�ek olabilirdi. Fakat art�k bfr�eyler harekete ge�mi�ti. Boris Rodrigo�nun s�zleri belki de �ok �eyi a��kl�yordu. Rama�n�n ruhu uyanm��t�.

�lk merdivenin dibindeki platformdan daha a�a��ya inmeye haz�rland�klar� zaman Mercer her zamanki atmosfer testini yapmaya ba�lad�. Baz� �eyleri her zaman �ok ciddiye al�rd�; hatta �evresindekilerin oksijen ayg�tlar� olmadan rahat�a nefes ald�klar�n� g�rse bile ba�l���n� a�madan �nce atmosferi muhakkak kontrol etti�i bilinirdi. B�yle a��r� tedbirli olu�unun nedeni soruldu�unda: ���nk� insan duyular� yeterince duyarl� de�ildir de ondan� diye cevap verirdi, �bir an iyi oldu�unuzu san�rs�n�z, fakat ikinci derin nefesinizde y�z�st� yere d��ebilirsiniz.� �l�� ayg�t�n� inceledikten sonra homurdand�: �Allah kahretsin!� �alvert sordu: �Ne oldu?� �Bozulmu�, �ok y�ksek rakam g�steriyor. Garip, b�yle bir ar�zas� oldu�unu sanm�yordum. Daha yola ��kmadan oksijen ayg�t�mda kontrol etmi�tim.� Ufak analiz ayg�t�n�n fi�ini oksijen ayg�t�n�n kontrol deli�ine soktu; sonra bir s�re d���nceli bir �ekilde durdu. Arkada�lar� korkuyla kar���k bir ilgiyle onu izliyorlard�. Karl�� rahats�z eden bir �eyin �ok ciddiye al�nmas� gerekirdi.

Aleti fi�ten ��kard�, tekrar Rama�n�n atmosferini kontrol i�in kulland�, sonra ana giri�e seslendi: �Kaptan, oradaki oksijen oran�n� �l�ermisiniz?� �ste�inin cevab�n� almas� gere�inden fazla s�rd�, sonra radyodan Norton�un sesi duyuldu: �Benim �l�� aletim bozuk galiba.� Mercer�in y�z�nde hafif bir g�l�mseme dola�t�: �Y�zde elliden fazla de�il mi?� �Evet, bu ne demek oluyor?� �Bu, hepimiz ba�l�klar�m�z� ��karabiliriz demek oluyor. Ne dersiniz?� Norton, Mercer�in sesindeki �akac� tonla cevap verdi: �Emin de�ilim. Her �ey o kadar ger�ek olamayacak kadar m�kemmel ki!� B�t�n uzay adamlar� gibi Norton da ger�ek olamayacak kadar m�kemmel olan �eylere kar�� b�y�k ku�ku duyard�.

Mercer ba�l���n�n cam�n� biraz aralayarak tedbirli bir nefes ald�. �lk kez olarak bu y�kseklikte hava, m�kemmel nefes al�nabilecek nitelikteydi. Ge�tikleri g�nlerde m�rettebat aras�nda �e�itli solunum yak�nmalar�na yol a�an a��r� kuruluk ve k�f kokulu �l� hava yok olmu�tu. Buna denizdeki buzlar�n erimesinin yol a�t��� ku�kusuzdu. Havada insana �ok ho� gelen bir s�cakl�k ve rutubet vard�. Mercer �t�pk� bir yaz ak�am� gibi� diye d���nd�. Rama�n�n i�indeki iklim son birka� g�n i�inde �arp�c� bir �ekilde de�i�mi�ti.

Fakat neden? Artan rutubet bir problem de�ildi, fakat oksijen oran�ndaki �a��rt�c� art��� a��klamak �ok zordu.

Tekrar ini�e ba�lad�klar� zaman Mercer kafas�ndan bir s�r� hesap yapmaya ba�lad�, birdenbire bulut katman�na girdikleri zaman h�l� bir sonuca ula�amam��t�.

Ge�i�in �ok ani olu�u onlar i�in �arp�c� bir deney oldu. Berrak bir havada, d�zg�n maden trabzanlar �zerinde, bu d�rtte bir �ekim b�lgesinde fazla h�z kazanmamak i�in elleriyle fren yaparak kayarlarken, birdenbire etraf� k�relten beyaz bir sis i�ine girmi�ler ve g�r�� uzakl��� birka� metreye d��m��t�. Mercer o kadar �abuk fren yapt� ki arkas�ndan kayan Calvert az daha ona �arp�yordu, fakat Myron Calvert�e �yle bir taslad� ki onu trab-zandan a�a��ya yuvarl�yordu.

�Yava� olun� dedi Mercer. �Birbirimizi ancak g�recek kadar aral�kl� kayal�m. Fazla h�zlanmamaya dikkat edin, ��nk� birdenbire durmam gerekebilir.� Korku veren bir sessizlikte sisin i�inde kayarak inmeye devam ettiler. Calvert Mercer�i on metre kadar �n�nde belirsiz bir g�lge �eklinde g�rebiliyordu, arkas�na bakt��� zaman ise Myron ayn� uzakl�k ve g�r�nt�deydi. Bir bak�ma bu, Rama gecesinin karanl���nda kaymaktan daha �rk�t�c�yd�. �lk ini�lerinde hi� olmazsa ���klar, �nlerinde ne oldu�unu onlara g�steriyordu. Fakat bu durum, k�t� g�r�� �artlar� alt�nda a��k denizde dal�� yapmaya benziyordu.

Ne kadar yol ald�klar�n� s�ylemek imkans�zd�. Calvert hemen hemen d�rd�nc� platforma yakla�t�klar�n� d���n�rken Mercer bir daha ani bir fren yapt�. Bir araya geldikleri zaman onlara f�s�ldad�: �Dinleyin! Bir �ey duyuyor musunuz?� Bir dakika kadar sonra Myron: �Evet� dedi. �R�zgar sesine benziyor.� Calvert bundan pek emin de�ildi. Ba��n� sa�a sola �evirerek sisin i�inden onlara kadar gelen hafif m�r�lt�n�n yerini bulmaya �al��t�, sonra �mitsiz bir �ekilde vazge�ti.

Kaymaya devam ettiler, d�rd�nc� platforma vard�lar ove be�inciye do�ru yola koyuldular. Bu arada ses tan�d�k b�r �ekle b�r�nerek gittik�e g��leniyordu. Be�inci platforma inen basamaklar�n tam yar�s�na gelmi�lerdi ki Myron onlara seslendi: �Art�k �imdi tan�d�n�z de�il mi?� Daha �nce de tan�yabilirlerdi, fakat bu, yery�z�nden ba�ka bir d�nyaya yak��t�rmay� d���nmedikleri bir �eydi. Sisin i�inden gelen ve uzakl���n� tam olarak saptayama-d�klar� bu ses, y�ksek bir yerden devaml� d�k�len bir suyun g�r�lt�s�yd�.

Birka� dakika sonra bulut tavan� ba�lad��� gibi birdenbire bitiverdi ve �zerlerindeki al�ak bulutlardan yans�yan ���kla daha �ok ayd�nlanan Rama g�nd�z�n�n g�z kama�t�ran parlakl���na ��kt�lar, iyi tan�d�klar� o e�ri d�zl�k altlar�ndayd�, �imdi akl�n ve hislerin daha rahat kabul edebilece�i bir bi�imdeydi. ���nk� �evirdi�i tam �ember bulutlar nedeniyle g�r�lemiyordu. Geni� bir vadi boyunca bakt�klar�n� farzetmek �ok kolayd� ve b�ylece denizin yukar� do�ru olan e�imi de d��a do�ru gibi g�z�k�yordu.

Be�inci ve sondan bir evvelki platformda bulutlardan art�k kurtulduklar�n� haber vermek ve dikkatli bir g�zlem yapmak i�in durdular. G�rd�kleri kadar�yla a�a��daki d�zl�kte hi�bir �ey de�i�memi�ti. Fakat, yukar�da, kuzey kubbede Rama ba�ka bir harika sergilemeye ba�lam��t�.

Demek duyduklar� sesin geldi�i yer buras�yd�? �� veya d�rt kilometre uzakta, ��k�� yeri bulutlar�n aras�na gizlenmi� bir �elale g�r�n�yordu. U?un bir s�re neredeyse g�zlerine inanamayan bir sessizlikle bu g�r�nt�y� seyrettiler. Mant�klar� onlara bu d�nen d�nyada d��en hi�bir cismin d�z bir hat boyunca ilerleyemeyece�ini s�ylemesine ra�men ��kt��� yerden itibaren Rama�n�n e�imine uygun olarak kilometrelerce uzunlukta bir e�ri �izerek denize d�k�len bu �elalede insan� �rk�ten m�thi� bir do�a d��� g�r�nt� vard�.

En sonunda Marcer: �E�er Galile bu d�nyada do�mu� olsayd�� dedi. �Dinamik kanunlar�yla u�ra��rken akl�n� ka��r�rd�.�

Calvert cevap verdi: �Ben o kanunlar� biliyorum ve akl�m� da ka��rmak �zereyim. Bu g�r�nt� seni rahats�z etmiyor mu profes�r?� �avu� Myron: �Neden etsin?� dedi. �Yana �ekim etkisini �ok a��k �ekilde kan�tlayan m�kemmel bir g�steri bu. ��rencilerimden baz�lar�na bunu g�sterebilmeyi �ok isterdim.� Mercer d���nceli bir �ekilde Silindirik Deniz�in e�ri �eridini seyrediyordu: �Suya ne oldu�una dikkat ettiniz mi?� diye sordu.

�Evet� art�k koyu mavi de�il, sanki bezelye ye�ili� bu neyi g�steriyor?� �Belki de bir zamanlar D�nya�da olmu� bir �eyi g�steriyor. Dr. Laura denizi hayat verebilmek i�in biraz silkinmesi gereken organik bir �orba olarak nitelemi�ti. Belki de �imdi onun dedikleri olmu�tur.� �Birka� g�n i�inde D�nya�ya g�re milyonlarca y�ll�k bir d�nem ge�irmi�.� �Son tahminlere g�re �� y�z yetmi� be� milyon y�ll�k bir d�nem� Demek ki oksijen bu nedenle artm��. Hayat olmayan bir devreden fotosentez yapan bitkilere k�rk sekiz saat i�inde s��ramak� Rama yar�n ortaya daha neler ��karacak �ok merak ediyorum.� Merdivenlerin dibine ula�t�klar� zaman bir �a�k�nl�k daha ge�irdiler, ilk bak��ta kamptan ge�en bir �eyin oray� alt �st etti�ini ve baz� k���k e�yay� da al�p g�t�rd���n� sanm��lard�. Fakat k�sa bir incelemeden sonra kap�ld�klar� tela� bir tur utanma duygusuna d�n��t�.

Su�lu yaln�z r�zgard�. B�rakt�klar� b�t�n e�yay� oradan ayr�lmadan ba�lam�� olmalar�na ra�men baz� ipler fevkal�de kuvvetli boralar y�z�nden kopmu� olmal�yd�. Da��lm�� olan e�yalar�n� toplamak ve d�zeltmek kimbilir ka� g�nlerini alacakt�.

�te yandan ortada ba�ka �nemli bir de�i�iklik g�ze �arpm�yordu. Hatta bahar�n k�sa �m�rl� f�rt�nas� sona erdikten sonra Rama�n�n sessizli�i de geri gelmi�ti. Ve orada, d�zl���n sonunda, milyonlarca y�ld�r �zerinde gidecek gemiyi bekleyen sakin bir deniz vard�.

<p>S�L�ND�R�K DEN�Z�DE YOLCULUK</p>

�i�inizden biri bir �i�e �ampanya ile bu yeni gemiye isim vermeyecek mi?� �E�er gemide �ampanya olsayd� bile b�yle canicesi-ne harcanmas�na izin vermezdim. Hem art�k �ok ge�, onu denize indirdik bile.� �Hi� olmazsa y�z�yor, iddiay� kazand�n Jimmy. D�n-ya�ya d�nd���m�zde borcumu �derim.� �Bir �s�m koymal�y�z, teklifi olan var m�?� Bu �akala�malara neden olan cisim �imdi, Silindirik Deniz�e inen merdivenlerin biraz �tesinde, sakin sularda hafif hafif sallan�yordu. Bu, alt� tane bo� malzeme f���s�n�n hafif bir maden �er�eve ile birle�tirilmesiyle yap�lm�� k���k bir sald�. Onu Alfa kamp�nda in�a etmek, birle�tirmek ve on kilometrelik d�zl�kte kolayca tak�l�p ��-kar�labilen tekerlekler �zerinde deniz k�y�s�na kadar ta��mak b�t�n m�rettebat�n birka� g�nl�k enerjisini t�ketmi�ti. Bu �aba, kar��l��� al�nmas� gereken bir kumard�.

Kazan�lacak �d�l g�ze al�nacak riske de�erdi. Be� kilometre �tede, g�lgesiz ayd�nl���n ortas�nda, bilmece kuleleriyle par�ld�yan New-York, Rama�ya girdikleri g�nden beri onlarla alay edercesine y�kseliyordu.

Hi� kimsenin bu �ehrin � veya �ehir de�il ba�ka bir �eyin � bu d�nya�n�n g-er�ek kalbi oldu�undan ku�ku�u yoktu. Rama�da ba�ka hi�bir �ey yapamasalar bile, New-York�a ula�malar� �artt�.

�H�l� gemiye bir isim veremedik Kaptan, ne diyorsunuz?� Norton g�ld�, fakat sonra birden ciddile�erek: �Bir isim buldum� dedi. �Ona Resolution ad�n� verelim.� �Neden?� �Bu Cook�un gemilerinden birinin ismiydi. G�zel bir isimdir, hay�rl� olsun.� Sayg�l� bir sessizlik oldu, sonra geminin projesinin ve yap�m�n�n b�t�n sorumlulu�unu ta��yan �avu� Barnes u� g�n�ll� istedi. Orada bulunanlar�n hepsi ellerini kald�rd�lar.

�Kusura bakmay�n, yaln�z �� tane cankurtaran yele�imiz var. Boris, Jimmy, Pieter sizin biraz denizcili�iniz var, gelin �unu �al��t�ral�m.� Kimse bir han�m �avu�un bu operasyonu y�netmesinin garip oldu�unu akl�na bile getirmiyordu. �avu� Ruby Barnes gemide deniz kaptanl��� sertifikas� olan tek insand�, bu da meseleyi hallediyordu. O, Pasif�kte yar��an yelkenlileri idare etmi�ti, birka� kilometrelik �l� ve sakin denizin onun yeteneklerine kar�� koyabilmesi pek zay�f bir olas�l�kt�.

�avu� Barnes, ana giri�te denizi ilk g�rd��� andan beri bu yolculu�u akl�na koymu�tu. Binlerce y�ld�r insanlar kendi D�nyalar�n�n sular�na meydan okumu�lar, fakat hi�bir denizci b�yle bir f�rsatla y�zy�ze gelmemi�ti. Son birka� g�nd�r �ocuklu�undan hat�rlad��� bir tekerlemeyi �imdiki duruma uydurarak akl�na takm��t� ve durmadan i�inden tekrarl�yordu. �A��l�yoruz Silindirik Deniz�e��. ��te �imdi yapmak �zere oldu�u da zaten buydu.

Yolcular� kovadan bozma koltuklar�na oturdular ve Ruby kontak anahtar�n� �evirdi, yirmi kilovatl�k motor �al��maya ba�lad�, di�liler bulan�kla�t�. h�zla d�nen pervanenin arkas�ndaki su kaynamaya ba�lad� ve Resolution seyircilerin alk��lar� aras�nda ileri at�ld�.

Ruby bu y�kle saatte on be� kilometreyi bulaca��n� umuyordu, asl�nda on kilometreyi biraz a�mak ta ona yeterdi. U�urum boyunca yar�m kilometrelik bir rota s�n�r olarak saptanm��t�. Gidi� d�n�� be� bucuk dakika s�rd�. D�n��te motorun h�z� saatte on iki kilometreye ��km��t�, Ruby bundan �ok memnundu.

Motor g�c� olmadan da �� enerjik k�rek�i ve usta y�netimi ile Ruby, bu h�z�n d�rtte birine eri�ebilirdi. B�ylece, e�er motor bozulacak olursa sahile birka� saat i�inde d�nebilirlerdi. Kulland�klar� dayan�kl� elektrik pilleri onlara bu d�nyada tam bir tur atabilmek i�in yeterli g�c� sa�layabilirdi, ayr�ca, Ruby yan�na iki de yedek pil alm��t�� Art�k sis tamamen da��lm�� oldu�undan onun gibi �ok tedbirli bir denizci bile bu denize pusulas�z a��labilirdi.

Karaya ayak bast�ktan sonra usta bir selam verdi: �Resolution�un ilk yolculu�u ba�ar�yla tamamland� Kaptan. Art�k talimat�n�z� bekliyorum.� ��ok g�zel� amiral. Ne zaman yola ��kabiliriz?� �Gere�ler y�klenip liman �efi izin verdikten sonra.� ��yle ise �afakta yola ��k�yoruz.� �Peki efendim.� Harita �zerinde be� kilometrelik bir su par�as� fazla bir yol de�ilmi� gibi g�z�k�yordu, fakat o su par�as�n�n tam ortas�nda olan biri i�in durum �ok farkl�yd�. On dakikadan beri yol al�yorlard�, kuzey k�tas�n�n elli metrelik u�urumu �a��lacak kadar gerilerde kalm��t�. Buna kar��l�k New-York, olmas� gerekenden de b�y�k ve yak�n g�z�k�yordu.

Onlar, zaman�n b�y�k k�sm�n� karay� seyrederek de�il denizin harikulade g�r�nt�s�yle ilgilenerek ge�irmi�lerdi. Yolculu�un ba�lar�ndaki sinirli �akalar sona ermi�ti, yeni bir deney ge�iriyorlard� ve i�inde bulunduklar� durum �ok heyecan vericiydi.

Ne zaman Norton kendine art�k Rama�ya al��t���n� s�ylese, o kar��s�na yeni bir s�rpriz ��kart�yordu. Resolu-

tion homurdanarak d�zg�n bir yolla ilerlerken kendilerini dev bir dalgan�n yakalam�� oldu�u hissine kap�l�yorlard� � �yle bir dalga ki her iki taraflar�nda dikey bir duruma gelinceye kadar y�kseliyor ve iki ucu on alt� kilometre yukar�da s�v� bir kemer olu�turarak, �zerlerinde sallan�r �ekilde birle�iyordu. Ger�ek ve mant�k onlara ne derse desin, yolculardan hi�biri bu milyonlarca ton suyun her an g�klerden �zerlerine ��kebilece�i korkusundan uzun s�re kurtulamad�.

Buna kar�� genellikle ne�eli bir hava i�indeydiler. Ortada ger�ek bir tehlike yokken tehlike hissine kap�l�yorlard�, bu arada denizin de her an yeni s�rprizler yaratmas� olas�l���n� ak�llar�ndan ��karm�yorlard�.

Bu �ok m�mk�nd�, Mercer�in hesaplar�na g�re su art�k canl�yd�. Bir �ay ka���� dolusu suda D�nya sular�ndaki planktonlar�n en eski �rneklerine benzeyen binlerce silindirik tek h�creli mikroorganizma kayna��yordu.

Bu organizmalar da �a��rt�c� farkl�l�klar g�steriyorlard�. Yery�z�ndeki en ilkel hayat �e�itlerine bile ya�amlar�n� s�rd�rmek i�in gerekli olan �eylere hi�bir gereksinim duymamalar� yan�nda bir �ekirdekleri bile yoktu.

Art�k gemi doktorlu�u yan�nda onlara bir bilim adam� ve ara�t�rmac� olarak yard�mda bulunan Laura Ernst her ne kadar bu mikroorganizmalar�n oksijen art���nda rol oynad�klar�n� kan�tlam��sa da, bu i�te ba�ka bir fakt�r�n de etkin oldu�u hususunda ku�kular vard�. Bu denli y�ksek oksijen art���na yol a�abilmek i�in say�lar�n�n milyarlar� a�mas� laz�md�.

Fakat bu mikroorganizmalar�n say�lar� s�ratle azal�yordu. Rama �afa��n�n ilk saatlerinde �ok fazla say�da olduklar� a��kt�. Sanki o g�n Rama�da D�nya�dan trilyon kere h�zl� bir zaman �l��s�n� kapsayan bir hayat patlamas� olmu�tu. �imdi ise, belki de art�k kendilerini t�ketmi� olan mikroorganizmalar denizin ak�nt�lar�yla s�r�klenerek par�alanmakta ve kimyasal birikimlerini tekrar kullan�lmak �zere denize bo�altmaktayd�lar. Dr. Ernst gemicileri uyarm��t�:

�E�er bu suyun i�inde y�zmeniz gerekirse a�zm�zr s�ms�k� kapal� tutun. Hemen t�k�rebilirseniz birka� damlan�n zarar� olmaz, fakat bu garip, organik ve madensel tuzlar�n birle�erek olu�turduklar� zehirli �orbay� yutarsan�z� sizlere bir de panzehir haz�rlamak zorunda kalmak istemem.� Neyse ki bu tehlike olduk�a uzak g�r�n�yordu. �zerinde y�zd��� tanklar�n bir ka�� delinse bile, Resolution batmadan su �st�nde kalabilirdi. Bunu duydu�u zaman Joe Calvert karamsar �ekilde homurdanm��t�: �Titanik�i hat�rlay�n.� Resolution batsa bile, kaba fakat yararl� cankurtaran yelekleri onlar�n ba�lar�n� su �st�nde tutmaya yeterliydi. Laura bu konuda pe�in h�k�ml� olmay� pek istemiyordu ama, denizde bu ceketlerle y�zmenin ne derece yararl� olaca�� konusunda ku�kulan vard�, denenmesini de pek tavsiye etmezdi.

Yirmi dakikal�k devaml� bir ilerlemeden sonra New-York �ok uzaklardan seyrettikleri bir ada olmaktan ��karak ger�ek bir yere benzemeye ba�lam��t�. Teleskoplardan ve b�y�t�lm�� foto�raflardan tan�d�klar� ayr�nt�lar art�k masif, kat� cisimler olarak kar��lar�na serilmi�ti. Bu �ehrin de, Rama�n�n bir�ok yeri gibi, ��l� olarak in�a edilmi� oldu�unu g�rmek onlar� pek �a��rtmam��t�. New � York uzun ve oval temel �zerinde y�kselen birbirinin ayn� �� dairesel kompleks veya s�per yap� k�mesinden oju�-mu�tu. Ana giri�ten alm�� olduklar� foto�raflarda her k�menin kendisinin de t�pk� bir pastan�n derecelik �� e�it par�aya ayr�l��� gibi, �� par�aya ayr�ld��� g�r�l�yordu. Bu, ke�if �al��malar�n� olduk�a kolayla�t�racakt�. ��nk� dokuzda birini incelemekle New-York�un t�m�n� gezmi� olacaklard�. Bu bile en az bir kilometre karelik alan ve baz�lar� y�zlerce metre y�ksekli�inde bina ve makinelerin incelenmesini gerektirece�inden, olduk�a b�y�k bir giri�im olacakt�.

G�r�n��e g�re Rama�l�lar bu ��l� tekrarlamay� y�ksek derecede bir sanat olarak geli�tirmi�lerdi. Bu �zellikleri; giri� deliklerinde, merdivenlerde, yapay g�ne�lerde �ok iyi sergilenmi�ti. Ayr�ca gereken yerlerde daha da ileri gittikleri g�r�l�yordu. New-York ��l�n�n ��l�s� tekrar�n bir �rne�iydi.

Ruby, Resolution�u aday� �evreleyen duvar veya setin �st�ne, denizden y�kselen bir merdivenin g�r�ld��� ana komplekse do�ru g�t�r�yordu. Hatta orada deniz k�y�s�nda gemilerin ba�lanabilece�i palamar babas�na benzeyen bir �ey bile vard�. Bunu g�rd��� zaman Ruby �ok heyecanland�. Art�k bu ola�an �st� denizlerinde Romal�lar�n kulland�klar� gemilerden birini bulmad�k�a rahat etmeyecekti.

Sahile ilk Norton ��kt� ve arkada�lar�na d�nerek: �Ben duvar�n �st�ne ��k�ncaya kadar burada bekleyin� dedi. �Elimle i�aret verdi�im zaman Pieter ve Boris yan�ma gelecekler. Ruby, sen gemide kalacaks�n, her an buradan ayr�lmam�z i�in gemiyi haz�r bulunduracaks�n. Bana bir �ey olursa Karl�a bildirin ve onun talimat�n� bekleyin. Kararlar�n�zda dikkatli olun. sak�n kahramanl��a kalk��may�n. Anla��ld� m�?� �Evet kaptan, iyi �anslar!.� Kumandan Norton �ansa pek inanmazd�. Bir i�le ilgili b�t�n fakt�rleri incelemeden ve kurtulu� yollar�n� �nceden garantiye almak i�in b�t�n ara�t�rmalar� yapmadan hi�bir riske girmezdi. Fakat Rama bir kez daha onu sevgili kurallar�n�n baz�lar�na uymamaya zorluyordu. Burada her fakt�r bir bilinmezlikti � t�pk� �� y�z elli y�l �nce Pasifik�in ve B�y�k Engel Kayal�klar�n�n, kahraman�na bilinmez oldu�u gibi� evet� inanmad��� �ansa burada �ok ihtiyac� vard�.

��kt��� merdivenler, denizin kar�� yan�nda a�a�� indikleri merdivenlerin benzeriydi. Kar�� k�y�daki arkada�lar�n�n �imdi kendisini teleskoplar�nda d�z bir a��dan izlediklerini biliyordu. �D�z� s�zc��� burada do�ru anlamda kullan�lm�� oluyordu. Rama�n�n eksenine paralel bi�imde � yaln�z bu bi�imde � bak�ld��� zaman deniz ger�ekten d�zd�. Bu da Rama�ya has garipliklerden biriydi ve evrende bu �zelli�i ta��yan tek su k�tlesi belki de buydu. ��nk� b�t�n d�nyalarda her deniz veya g�l b�t�n y�nlere e�it e�imi olan bir k�renin �zerindeydi.

S�zlerinin kaydedilmesi ve kendisini be� kilometre geriden dikkatle izleyen arkada�lar�na bilgi vermek i�in; �Tepeye yakla��yorum� dedi. �H�l� tam bir sessizlik var. Radyasyon normal, bu duvar�n herhangi bir �eye siper olmas� olas�l���na kar�� �l�� aletini ba��m�n �st�ne kald�r�yorum. E�er di�er tarafta d��manlar varsa �nce ona ate� etsinler.� �aka yap�yordu. Fakat asl�nda basit �nlemlerle tehlikeleri �nlemek m�mk�n ise riske girmek sa�ma olurdu.

Son ad�m�n� at�nca �st�ne ��kt��� duvar�n on metre kal�nl���nda oldu�unu g�rd�, i� tarafta de�i�ik d�zenlerde rampalar ve merdivenler yirmi metre a�a��daki �ehrin ana d�zeyine kadar iniyordu. �u anda New-York�u t�m�yle �evreleyen b�y�k bir duvar�n �zerinde duruyor ve g�r�nt�s�n� sanki bir trib�n�n tepesinden seyrediyordu.

Karma��kl��� nedeniyle insan� �ok �a��rtan bir g�r�nt�yd� bu. �lk i�i kameras� ile �ehrin yava� bir panaro-mik g�r�nt�s�n� almak oldu. Sonra arkada�lar�na el sal-l�yarak radyodan seslendi.

�Hi�bir hareket belirtisi yok, her�ey sessiz. Haydi yukar� gelin, ara�t�rmaya ba�l�yoruz.�

<p>NEW-YORK, RAMA</p>

Norton on dakika i�inde buras�n�n bir �ehir de�il, ma-fcine oldu�una karar verdi ve aday� t�m�yle dola�t�ktan sonra bu fikri de�i�tirecek hi�bir �eye rastlamad�. ��inde ya�ayanlar ne t�r bir yarat�k olursa olsun bir �ehirde yerle�me yerlerine benzer �eyler olmas� gerekirdi. Yer alt�nda olmalar� olas�l��� hari�, bu �ehirde b�yle bir �ey yoktu. Yerle�me merkezleri yer alt�nda ise giri� kap�lar�, merdivenler veya asans�rler neredeydi? Hi� olmazsa bir kap� olarak niteleyebilece�i tek bir yer bile bulamam��t�.

Bu yerin D�nya�da g�rd��� tek benzeri; dev bir pet-rokimya fabrikas�yd�. Fakat burada hammadde y���nlar� ve bunlar� �evreye ta��mak i�in gerekli nakliye sistemine benzer �eyler de yoktu. Ayr�ca burada bir �retim yap�l�yorsa bunlar�n ��k�� yeri neresiydi? �retilen �ey ne olabilirdi? Bunlar�n hepsi �ok �a��rt�c�yd�, ayn� zamanda �ok sinir bozucuydu.

Sonunda dayanamad� ve kendisini dinleyenlere seslendi: �Bir tahmin y�r�tmek isteyen var m�? E�er bu bir fabrika ise ne �retiyor? Hammaddelerini nereden al�yor?� Kar�� k�y�dan Kari Mercer:

�Bir fikrim var kaptan� dedi. �Denizden yararland���n� d���nsek. Doktora g�re bu suda d���nebilece�imiz hemen hemen her madde bulunuyor.� Bu d���nce akla yatk�nd� ve Norton da zaten b�yle d���nm��t�. Binalar�n i�ine denize uzanan borular yerle�tirilmi� olabilirdi, bir bak�ma da b�yle bir kimyasal fabrikan�n zaten bol miktarda suya ihtiyac� olmal�yd�. Fakat Norton akla yatk�n cevaplara her zaman ku�ku duymu�tu, sonunda o kadar s�k yanl�� ��kt���n� g�rm��t� ki� �Bu iyi bir fikir Kari; Fakat New-York bu deniz suyuyla ne yap�yor?� Bir s�re gemiden, ana giri�ten, ve kuzey d�zl���nden kimse cevap vermedi. Sonra hi� beklenmeyen bir ses konu�tu: �Bu �ok kolay kaptan, fakat hepiniz bana g�leceksiniz.� �Hay�r g�lmeyece�iz Ravi. Anlat!� Ba�kamarot ve maymunlar�n bak�c�s� olan �avu� Ravi McAndrews teknik bir konuyla ilgili bir g�r��mede gemide fikir y�r�tebilecek en son insand�. Zek�s� normal, bilimsel yeterlili�i en alt d�zeyde idi. Fakat her zaman ne�eli, ac�ks�zl� ve herkesin sevgi duydu�u bir insand�.

�Evet, bunun bir fabrika oldu�u belli kaptan ve belki de deniz onun hammaddesini sa�l�yor � bu ba�ka yollardan da olsa aynen D�nya�da da olmaktad�r � ben New-York�un Romal�lar� yapan bir makine oldu�una inan�yorum.� Birisi, bir yerde hafif�e g�ld�, fakat �abuk kendini toparlayarak kimli�ini belli etmedi. Kumandan k�sa bir sessizlikten sonra: �Biliyor musun Ravi� dedi. �Bu d���ncen do�ru olabilecek kadar ��lg�nca. Fakat burada iken bunun do�rulu�unu g�rmeyi pek istemem� hi� olmazsa ana k�taya geri d�n�nceye kadar.� Bu g�ksel New-York yakla��k Manhattan Adas� kadar b�y�kt�, fakat geometrisi ondan �ok farkl�yd�. Birka� d�z yol d���nda, k�sa ve merkezleri bir olan kemerler ve onlar� birle�tiren radyal oluklar labirentlerinden olu�mu�tu. ��k�r ki insan�n Rama�n�n i�inde yolunu kaybetmesine imk�n yoktu, g�ky�z�ne bir bak�� bu d�nyan�n kuzey � g�ney eksenini hemen bulmaya yeterliydi.

Her k��ede panoramik g�r�nt�ler �ekmek i�in durdular. Bu y�zlerce resim s�n�fland�r�ld��� zamarr, �ehrin tam �l��l� bir modelini in�a edebilmek, yorucu fakat o oranda zevkli bir �al��ma olacakt�. Norton ortaya ��kan bilmecenin bilim adamlar�n� nesiller boyu u�ra�t�raca��n� d���nd�.

Buradaki sessizli�e al��mak, Rama�n�n kuzey d�zl�-��ndeki duruma g�re daha zordu. B�yle bir �ehir-makine birtak�m sesler ��karmal�yd�, fakat ne en hafif bir elektrik vm�lt�s�, ne de en k���k bir makine homurtusu duyuluyordu. Norton bir�ok kez kulaklar�n� yere veya binalar�n duvar�na dayayarak dikkatle dinledi, kendi kalbinin �arpmas�ndan ba�ka bir ses duyamad�.

Bu makineler uykudayd�; bir �t�k� bile ��karm�yorlard�. Acaba tekrar canlanacaklar m�yd�? Ne ama�la canlanacaklard�? Her �ey o kadar kusursuz bir durumdayd� ki, sab�rl� ve gizli bir komp�terin bir tek devreyi kapatmas�yla b�t�n bu karma�an�n canlanaca��na inanmak zor de�ildi.

Sonunda �ehrin arka taraf�na ula�t�klar� zaman, onu �evreleyen duvar�n �st�ne t�rmand�lar ve denizin g�ney b�l�m�n� incelemeye ba�lad�lar. Norton uzun s�re onlar� Rama�n�n di�er yar�s�ndan � teleskop incelemelerinin onlar �zerinde b�rakt��� izlenime g�re en kompleks ve de�i�ik yar�s�ndan � ay�ran be� y�z metre uzunlu�undaki u�urumu inceledi. Bakt��� ac�dan duvar, u�ursuz ve engelleyici bir siyahl�k olarak g�r�n�yordu. Sanki bir k�tay� �eviren bir cezaevi duvar�yd�. B�t�n �evresi boyunca t�rmanabilecekleri bir merdiven veya ba�ka bir yol yoktu.

Norton, Romal�lar�n New-York�ton g�ney k�tas�na nas�l ula�abildiklerini d���nd�. Belki de denizin alt�ndan giden bir t�r yeralt� ta��ma sistemi vard�, fakat bunun yan�nda u�aklar� da olmal�yd�. New-York�ta ini� alan� olarak kullan�labilecek bir s�r� a��k b�lge vard�. Bir Rama ta��t arac� bulabilmek en b�y�k ba�ar�lar�ndan biri olacakt� bir de onu i�letmeyi ba�arabilirlerse� ve e�er ta��ttaki enerji kayna�� da birka� y�z bin y�l sonra h�l� �al���yorsa�

�evrelerinde hangar veya garaj olarak kabul edebilecekleri �e�itli yap�lar g�r�l�yordu, fakat hepsi sanki kaplan�p m�h�rlenmi� gibi kap�s�z, penceresiz ve d�md�zd�. Norton �z�nt�yle sonunda patlay�c�lar veya laser ���nlar� kullanmak zorunda kalacaklar�n� d���nd�. Bu karar�ndan zorunlu kalmad�k�a son dakikaya kadar ka��nmak niyetindeydi.

Kaba kuvvet kullanmamak konusunda direnmesi k�smen gurur, k�smen de korkudan ileri geliyordu. Anlamad��� bir �eyi y�kan teknolojik bir barbar gibi davranmak istemiyordu. Ne de olsa bu d�nyada davetsiz konuk olarak bulunuyorlard� ve buna g�re davranmalar� gerekirdi.

Korkusuna gelince buna korkudan �ok, bir kuruntu veya �nsezi denebilirdi � Romal�lar�n her �eyi �ok iyi planlam�� olduklar�n� g�rmesinden ileri geliyordu. Onlar�n, mallar�n� korumak i�in alm�� olduklar� �nlemlerle kar��la�may� hi� istemiyordu. Ana k�taya d�nmeye ba�lad�klar� zaman Rama ile ilgili bilgilerine bir �ey ekleyememi�lerdi.

<p>YUSUF�UK B�CE��</p>

Te�men James Pak, Endeavour�da bulunan en k���k r�tbeli subayd� ve bu yolculuk da onun derin uzayda yapt��� d�rd�nc� g�revdi. H�rsl�yd�, y�kselme zaman� gelmi�ti, di�er taraftan bir s�r� kural� bozmakla su�lan�yordu. Bu nedenle d���nd��� �ey �zerinde karar vermesi uzun bir s�re ald�.

Bu bir kumar olacakt�; e�er kaybederse ba�� iyice derde girecekti. Yaln�z mesle�ini tehlikeye atmakla kalmayacak, belki de can�n� riske sokacakt�. Fakat e�er kazan�rsa bir kahraman olacakt�. Karar verebilmesine yol a�an olay ise bu d���nceler de�ildi. E�er hi�bir �ey yapmazsa �mr�n�n sonuna kadar bu �ans� ka��rm�� oldu�una �z�lece�ini kesin olarak biliyordu. Gene de kaptandan �zel bir g�r��me isterken h�l� teredd�t i�indeydi.

Norton gen� subay�n y�z�ndeki karars�z anlat�m� incelerken kendine �Bu kez ne var acaba?� diye soruyordu. Boris Rodrigo ile aralar�nda ge�en ilgin� konu�may� hat�rlad�� hay�r� bu o t�r bir g�r��me olmayacakt�, Jimmy kesinlikle dindar bir tip de�ildi, onun, i�i d���nda g�r�len b�t�n u�ra�lar�, ikisini de bir arada m�kemmel y�r�tt��� spor ve seksti.

M�rettebatla ilgili olarak kar��la�t��� ilk problem bu de�ildi ve Norton bunun sonuncu da olmayaca��n� biliyordu. Bu kabinde bir kumandan�n kar��la�abilece�i b�t�n problemlerle � g�rev s�ras�nda program d��� bir do�um gibi klasik bir s�rpriz hari� � kar��la�m��t�. Bu do�um konusunda art�k bir zaman meselesi oldu�u yolunda gemide say�s�z �akalar yap�l�yordu.

�Evet Jimmy, ne var?� �Bir fikrim var kumandan�m. G�ney k�tas�na � hatta g�ney kutbuna nas�l ula�abilece�imizi biliyorum.� �Anl�yorum. Bunu nas�l yapmam�z� �neriyorsun?� ��ey� oraya u�arak efendim.� �Jimmy, bu konuda elimde tam be� �neri var � D�n-ya�dan gelen sa�mal�klar� da eklersen daha fazla. Uzay jetlerimizi bu i�e g�re ayqrlama �areleri arad�k, fakat havan�n varl��� ve �ekim g�c� onlar� yetersiz k�l�yor. On kilometre yol almadan yak�tlar� t�kenecek.� �Bunu biliyorum. Fakat benim �nerim daha de�i�ik.� Te�men Pak��n davran���nda kendine tam bir g�ven fakat h�kim olmaya �al��t��� bir sinirlilik a��k�a g�ze �arp�yordu. Norton olduk�a �a��rm��t�. Bu �ocuk neden korkuyordu? Yapaca�� mant�ks�z bir �neriye bile ne kumandan�n ne de kimsenin g�lmeyece�ini bilmesi gerekirdi.

�Evet! Devam et. E�er i�imize yararsa y�kselmenin �ne al�nmas�n� sa�lar�m.� Bu yar� ciddi yar� �aka s�zler Jimmy�nin �zerinde bekledi�i etkiyi uyand�rmad�, Jimmy zorla g�l�msemeye �al��t�, birka� kez s�ze yanl�� ba�lay�p kekeledikten sonra konuya dolayl� yoldan girmeye karar verdi.

�Biliyorsunuz kumandan�m, ge�en y�l Ay Olimpiyat-lar��na kat�lm��t�m.� �Evet kazanamad���na �z�ld�m.� �Kulland���m ara� �ok k�t�yd�. Hatan�n nerede oldu�unu biliyordum. Merih�te gizlice bu konu �zerinde �al��an arkada�lar�m var. Herkesi �a��rtmak istiyorduk�� �Merih�te mi? Fakat orada bu sporla�� �Qok kimse u�ra�m�yor � Bu spor orada �ok yeni, yaln�z Xante Spor Sahas�nda denendi. Bu spor i�in G�ne� Sistemindeki en iyi hava dinami�i Merih�te bulunu-

yor. E�er o atmosferde u�abilirseniz, her yerde u�abilirsiniz� �imdi, benim d���ncem �u: E�er Merihliler b�t�n teknik bilgilerini kullanarak, �ekim g�c� Merih�in yar�s� olan Ay�da �al��abilecek bir ara� yapsalar�� �Bu mant�kl� bir d���nce, fakat bize ne yarar� olacak?� Asl�nda Norton onun nereye varmak istedi�ini anlam��t�, fakat ana noktaya yine Jimmy�nin dokunmas�n� istiyordu.

���te, Lovvell �ehrinde ya�ayan baz� arkada�lar�mla i�birli�i kurdum. Bana �imdiye kadar hi� g�r�lmemi� baz� �zellikleri olan m�kemmel bir u�ucu yapt�lar. Ay �ekiminde. Olimpiyat Stad�nda b�y�k heyecan yaratacak.� �Ve sen de alt�n madalyay� kazanacaks�n.� �Umar�m.� �Bir bakal�m. E�er senin d���nceni do�ru anlad�ysam, alt�da bir �ekim g�c�nde Ay Olitnpiyatlar��na kat�labilecek bir hava bisikleti, Rama�n�n �ekimsiz ortam�nda �ok daha ba�ar�l� olabilir. Onunla eksen boyunca kuzey kutbundan g�ney kutbuna u�up geri d�nebilirsin.� �Evet � Kolayca. Sadece gidi� hi� durmadan �� saat s�rer. Ayr�ca eksenden uzakla�mad�k�a istenen yerde durup rahat�a dinlenmek m�mk�n.� ��ok parlak bir fikir, seni kutlar�m. Yaz�k ki hava bisikletleri normal uzay ara�t�rma malzemesi aras�nda olmad���ndan gemi deposunda bulunmuyor.� Jimmy s�yleyeceklerini toplamakta zorluk �ekiyor gibiydi. A�z�n� birka� kez a��p kapad�, bir �ey s�ylemek istedi, sonra sustu.

�Pekala Jimmy, kay�tlara ge�mek i�in de�il, yaln�z �ok merak etti�imden soruyorum. O nesneyi gemiye nas�l soktun?� ��ey� e�lence malzemesi aras�nda.� �Eh! Pek de yanl�� say�lmaz. A��rl��� ne kadar?� �Yaln�z yirmi kilogram.�

�Yaln�z m�?.. Gene de pek korktu�um kadar de�il. As-Imda bu a��rl�kta bir hava bisikleti yapabilmenize �ok �a�-tm.� �On be� kilo gelenleri de var. Fakat onlar �ok narin yap�da oluyor ve basit bir d�n�� bile yapmaya kalk�nca genellikle katlan�veriyorlar. Benim Yusuf�uk B�ce�imde b�yle bir tehlike yok. Demin anlatt���m gibi tam bir hava akrobat�d�r o.� �Yusuf�uk � g�zel isim. �imdi bana onu nas�l kullanmay� planlad���n� anlat, ben de seni y�kselttireyim mi? Yoksa harp divan�na m� vereyim, yahut her ikisini de mi yapay�m, karar verece�im.�

<p>�LK U�U�</p>

Yusuf�uk ger�ekten g�zel bir isimdi. Uzun ve uca do�ru incelen kanatlar�, de�i�ik y�nlerden vuran ���klar�n etkisiyle par�lday�p g�kku�a�� renkleri yans�tmasa, hemen hemen g�zle g�r�lemiyordu. Sanki bir u�ak �ekline sokulmu� narin bir s�sleme, bir sabun k�p���yle kaplanm��t�. U�a�� kaplayan zarf, yaln�z birka� molek�l kal�nl���nda, fakat saatte elli kilometrelik bir u�u�un hareketlerine dayanabilecek kadar sa�lam, ince bir organik filmdi.

U�ucunun hareket enerjisini sa�layan ve hareketlerini kontrol eden pilot � bu iki i�i de bir arada yapmak zorundayd� � hava mukavemetini �nlemek i�in u�a��n tam ortas�ndaki �ok k���k bir yerde yar� yatay durumda oturuyordu. Kontrol ayg�t�; ileri, geri, sa�a ve sola manevralar� y�neten basit bir �ubuktu. U�aktaki tek ara� burun k�sm�na as�l� ve r�zg�r�n y�n�n� g�steren ince bir kurdeleydi.

U�ucu ana giri�te monte edildikten sonra, Jimmy Pak ona kimsenin dokunmas�na izin vermemi�ti. Hantal ve beceriksizce bir tutu� tek bir tel inceli�indeki g�vde iskeletini kolayl�kla k�rabilir ve o par�ldayan kanatlar hoyrat parmaklar�n kurban� olabilirdi. Alet o kadar �effaft� ki orada bir �eyin durdu�una inanmak �ok zordu.

Jimmy�nin aletin i�ine giri�ini seyrederken Kumandan Norton�un akl�nda ba�ka d���nceler vard�. E�er bu tel kal�nl���ndaki �er�eveden bir tanesi, e�er Yusuf�uk Si-lindirik Deniz�in �b�r yanmdayken k�r�lacak olursa, Jimmy sa� olarak a�a�� inmeyi basarsa da geri d�nmek i�in yol bulamayacakt�. Di�er taraftan uzay ara�t�rmalar�n�n en kutsal kurallar�ndan birini �i�neyerek, bilinmeyen ve hi�bir �ekilde yard�m imk�n� olmayan bir b�lgeye, bir insan� tek ba��na g�nderiyorlard�. Tek tesellileri onu devaml� g�z alt�nda tutabilme ve her an onunla temas halinde olabilme �anslar� olmas�yd�. Bir felaketle de kar��la�sa ona ne oldu�unu kesinlikle bileceklerdi.

Bununla beraber; bu f�rsat ka��r�lmayacak kadar g�zeldi. E�er insan kadere veya gelece�e inan�yorsa, Ra-ma�n�n �b�r yan�na ula�mak ve g�ney kutbunun d�rt yan�n� ve gizledi�i s�rlar� g�rmek i�in ele ge�en bu f�rsat� ka��rmak, bu inan�lara ihanet etmek olurdu. Jimmy m�rettebat�n hepsinden b�y�k bir i�e giri�ti�ini biliyordu. Fakat bu, g�ze al�nmas� gereken bir riskti, e�er ba�ar�s�z olursa, bu da oyunun bir kural�yd�. �nsan her zaman kazanamazd� ya� Dr. Laura Ernst onu uyarmaya ba�lad�.

��imdi beni iyi dinle Jimmy, kendini �ok fazla yormaman �nemli. Unutma, burada, eksende oksijen d�zeyi �ok d���k. Solu�unun kesildi�ini hissetti�in anda dur ve otuz saniye derin nefes al� fazla da de�il.� Jimmy kontrollar� denerken onun s�ylediklerini dalg�n bir �ekilde onayl�yordu. K���k pilot kabininin be� metre gerisinde bir dikme �zerinde tek bir par�adan olu�an havalanma ve d�men sistemi d�nmeye, kanad�n tam ortas�nda bulunan sark�k, k���k kanat��klar da a�a�� yukar� oynamaya ba�lad�.

Joe Calvert iki y�z elli y�ll�k sava� filimlerinin etkisiyle: �Pervaneyi �evirmemi ister misin?� dedi. �Ate�leme! Konta�� a�!� Belki de Jimmy�den ba�ka kimse onun neden bah-

setti�ini anlam�yordu, fakat bu hali gergin havay� gidermeye yaram��t�.

Jimmy ayak pedallar�n� �ok yava� �ekilde �evirmeye ba�lad�, t�pk� kanatlar ve g�vde gibi, hafif bir iskeletin �ok ince film tabakas�yla kaplanmas� suretiyle yap�lm�� olan narin pervane d�nmeye ba�lad�. Birka� devir yapt�ktan sonra g�ze hi� g�r�nmez oldu� ve Yusuf�uk yola ��kt�.

ilk �nce ana giri�ten Rama�n�n ekseni boyunca d�md�z ileri gitti, y�z metre sonra pedal �evirmeyi b�rakt�. T�m�yle aerodinamik bir arac�n havada hareketsiz olarak durdu�unu g�rmek �ok garipti. �ok b�y�k uzay istasyonlar� i�inde yap�labilen k���k �apta baz� uygulamalar d���nda, herhalde b�yle bir �ey ilk kez g�r�l�yordu. Norton seslendi: �Rahat kullanabiliyor musun?� ��al��mas� iyi fakat dengesi �ok zay�f. Bunun nedenini biliyorum � �ekimsizlik. Bir kilometre kadar al�alsam iyi olacak.� �Hey! Bir dakika� Bu emniyetli mi?� Jimmy y�kseklik kaybederek en b�y�k avantaj�ndan fedak�rl�k yap�yordu. Kesinlikle eksende kald��� s�rece o ve Yusuf�uk tam anlam�yla a��rl�ks�zd�lar. Hi� g�� sarfet-meden istedi�i yerde durabilir, hatta dilerse bir uyku bile �ekebilirdi. Fakat Rama�n�n etraf�nda d�nd��� ana �izgiden ayr�ld��� takdirde, santrf�j g�c�n yana �ekim etkisinin a��rl��� kendini g�stermeye ba�layacakt�.

Bu �ekilde, kendini bu y�kseklikte tutmay� ba�aramad��� s�rece y�kseklik kaybedecek, ayn� anda da a��rl�k kazanacakt�. Bu, gittik�e h�zlanan bir hareket olacak ve sonu felaketle bitecekti. Rama d�zl���ndeki �ekim, Yu-suf�uk�un �al��mas� i�in d���n�len ortam�n iki kat�yd�. Jimmy ba�ar�l� �ekilde g�venli bir ini� yapsa bile bir daha havalanamazd�.

Fakat o, b�t�n bunlar� d���nm��t� ve bu g�venle kumandan�na cevap verdi: �Onda bir G�yi hi�bir s�k�nt� �ekmeden kald�rabilirim. Ayr�ca Yusuf�uk yo�un bir atmosferde daha kolay y�netilebilir.� Yava�, tembel bir �ekilde spiral �izen Yusuf�uk, Alfa merdivenlerini izleyerek g�ky�z�nde s�z�ld�. Baz� y�nlerden bak�ld���nda hava bisikleti hemen hemen g�r�nmez oluyor, Jimmy de bo�lukta bir yere oturmu� ��lg�nca pedal �evirir gibi g�r�n�yordu. Bazen saatte otuz kilometrelik bir h�za eri�iyor, sonra birden pedal �evirmeyi b�rakarak tekrar h�zlanmadan �nce u�a��n kontrollar�n� inceliyordu. Bu arada Rama�nm e�ri duvarlar�ndan uzak kalmaya da �zen g�steriyordu.

Yusuf�uk�un eksenden daha alt y�ksekliklerde daha kolay idare edilebilece�i �ok ge�meden a��k�a anla��lm��t�. Art�k dengesini bulmu�tu ve her a��da kendi etraf�nda yuvarlanm�yordu, o kadar ki, kanatlar� yedi kilometre a�a��daki d�zl��e her an paralel �ekilde u�maya ba�lam��t�. Jimmy �e�itli b�y�kl�kte geni� daireler �izdikten sonra tekrar yukar� t�rmanmaya ba�lad�. Sonunda ana giri�te kendisini izleyen arkada�lar�ndan birka� metre uzakta durdu ve hi� akla gelmeyen bir konuyu, bu havada u�an �r�mcek a��n� ana giri�e nas�l yana�t�raca��n� d���nmeye ba�lad�.

Norton yar� �aka sordu: �Bir ip atal�m m�?� �Hay�r kaptan bu i�i kendim halletmem laz�m � G�ney Kutbuna gitti�im zaman kimseden yard�m isteyemeyece�ini.� Bir s�re oturdu�u yerde d���nd�. Sonra Yusuf�u�u �ok k�sa pedal darbeleriyle yava� yava� ana giri�e yakla�t�rmaya ba�lad�. Her pedal darbesi aras�nda �ok hafif de olsa havan�n �eki�i nedeniyle h�z� kesiliyordu. Ana giri�e be� metre kala, hava bisikleti �ok yava� bir �ekilde ilerlerken Jimmy gemisini terk etti, ona giri�in �evresine gerili iplere do�ru y�zd�, tuttu ve hemen d�nerek di�er eliyle yakla�an bisikleti durdurdu. Bu manevralar o kadar ustaca yap�lm��t� ki �evredekilerin alk��lar�yla kar��land�.

Joe Calvert onu sevin�le kucaklad�: �M�kemmel bir g�steriydi�� �Bu i� �ok d�zensiz oldu. Fakat art�k ne yapaca��m� biliyorum. Yirmi metrelik bir ipe ba�l� yap��kan bomba alaca��m, onunla nereye istersem yana�abilirim.� Doktor emretti: �Bile�ini bana uzat Jimmy ve �u torbaya da �fle. Biraz da kan �rne�i alaca��m. Nefes al�p vermekte zorluk �ektin mi?� �Bu y�kseklikte evet� hey� ni�in kan alacaks�n�z?� ��eker d�zeyi i�in. Ancak bundan sonra sana ne kadar enerji harcad���n� s�yleyebilirim. Bu g�rev i�in yeteri kadar yak�t ta��d���ndan emin olmam�z laz�m� Bu arada akl�ma gelmi�ken soray�m; hava bisikletinde en uzun s�re havada kalma rekoru ne kadar?� ��ki saat yirmi be� dakika, �� nokta alt� saniye. Ay�da elbette � olimpik kubbe �evresinde iki kilometrelik tur.� �Ve sen buna alt� saat dayanabilece�ini d���n�yorsun!� ��stedi�im an durup dinlenebilece�ime g�re, kolayca dayanabilirim. Ay�da hava bisikleti kullanmak, buraya oranla iki kat zordur.� �Tamam Jimmy � Laboratuvara gidelim. Bu �rnekleri analiz ettikten sonra sana git veya gitme diyebilirim. Pe�in �mit vermek istemem fakat � bu i�i ba�arabilece�ini san�yorum.� Jimmy�nin heyecandan bembeyaz olan y�z�ne b�y�k bir tebess�m yay�ld�. Dr. Ernst ile birlikte gemiye d�nmek �zere koridorda ilerlerken arkada�lar�na seslendi.

�L�tfen u�ucuya el s�rmeyin. Kimsenin yumru�unu kanatlardan ge�irmesini istemiyorum.� Kumandan s�z verdi: �Merak etme, bunu sa�layaca��m Jimmy.� Sonra radyodan seslendi: �Yusuf�uk herkese yasak b�lge ilan edilmi�tir� Ben dahil.�

<p>RAMA�NIN SES�</p>

Giri�ti�i maceran�n b�y�kl��� Silindirik Deniz�in k�y�lar�na var�ncaya kadar Jimmy Pak�� pek sarsmam��t�. O ana kadar bilinen b�lgelerin �zerinde u�uyordu. Felakete yol a�abilecek bir ar�za olmad��� takdirde her zaman g�venle ini� yapabilir ve �sse, arkada�lar�n�n yan�na birka� saat i�inde y�r�yerek d�nebilirdi Bu tercih art�k kalmam��t�. E�er denize inmek zorunda kal�rsa onun zehirli sular�nda bo�ulmas� olas�l��� �ok kuvvetliydi. G�ney k�tas�na g�venli bir ini� yapsa bile, En-deavour, Rama�n�n G�ne��e yakla�an y�r�ngesinden ayr�lmak zorunda kalmadan evvel onu kurtarmalar� m�mk�n olamayabilirdi.

Di�er taraftan b�t�n bu d���nd�klerinin ba��na gelebilecek en k���k tehlikeler oldu�unu kavrayabilecek kadar zekiydi. �zerinde u�tu�u t�m�yle bilinmez bu b�lge her an de�i�ik s�rprizler ortaya ��karabilirdi. Ya burada onun davetsiz ziyaretini ho� kar��lamayan u�an yarat�klar varsa? Havada bir g�vercinden daha b�y�k bir �eyle kap��mak hi� ho�una gitmezdi. Uygun bir yere rastlayacak birka� gaga darbesi Yusuf�u�un hava dinami�ini yok edebilirdi.

Fakat; e�er tehlike olmasa ne ba�ar� ne de macera hissi olurdu. �u anda milyonlarca ki�i onunla seve seve yer de�i�tirmeye raz�yd�. Jimmy yaln�z hi� kimsenin �imdiye kadar gidemedi�i de�il, hi�bir zaman da gidemeyece�i yerlere ula�mak �zereydi. J�m tarihte Rama�n�n g�ney b�lgelerini dola�abilen tek insan o olacakt�. Ne zaman korku dalgas�n�n onun kavrad���n� hissetse bunlar� hat�rl�yordu.

Art�k, etraf�n� �evreleyen d�nyan�n ortas�nda, bo�lukta oturmaya iyice al��m��t�. Ana eksenden iki kilometre a�a�� d��m�� oldu�undan yukar� ve a�a�� kavramlar� onun i�in iyice belirginle�iyordu. Yery�z� yaln�z alt� kilometre alt�nda, g�ky�z� ise on kilometre �st�ndeydi. Londra �ehri, yukar�da tepe noktas�na yak�n yerde ba� a�a�� g�r�n�yor, buna kar��l�k Nevv-York, alt�nda ve d�z bir �ekilde duruyordu.

Giri� kontrol ona seslendi: �Yusuf�uk, olduk�a a�a�� d��t�n� Eksenden iki bin iki y�z metre.� �Te�ekk�rler. Y�kseklik kazanaca��m. �ki bin metreye gelince haber verin.� Buna dikkat etmesi laz�md�. Do�al olarak u�ucunun y�kseklik kaybetme e�ilimi vard� ve Jimmy�ye tam olarak nerede oldu�unu s�yleyecek aletleri de yoktu. E�er s�f�r �ekim b�lgesinden �ok uzakla�acak olursa tekrar ortaya t�rmanamayabilirdi. ��k�r ki geni� bir hata pay� ve ana giri�ten onu devaml� izleyen biri vard�.

Art�k denizin �st�ndeydi ve saatte yirmi kilometre h�zla pedal �eviriyordu. Be� dakika sonra New-York�un �zerinde olacakt�. Ada, Silindirik Deniz�in �evresinde durmadan dolanan bir gemiye benziyordu.

New-York�a ula�t��� zaman, k���k televizyon kameras�n�n hareketsiz ve titre�imsiz g�r�nt�ler yollayabilme-si i�in, birka� kez durarak �ehrin �zerinde bir tur att�. Binalar�n, kulelerin, end�stri fabrikalar�n�n ve enerji istasyonlar�n�n � veya bunlara ne denebilirse. panoramik g�r�nt�s� b�y�leyici fakat anlams�zd�. Bu �ehrin kompleks yap�s�n� ne kadar incelerse incelesin hi�bir �ey anlayamayaca�� ortadayd�. Kamera onun kavrayabilece�inden �ok daha fazla ayr�nt�y� kaydedebilir ve bir g�n � belki de 143 y�llar sonra � bir bilim adam� onlarda Rama�n�n s�rlar�n�n anahtar�n� bulabilirdi.

New-York�tan ayr�ld�ktan sonra, denizin di�er yar�s�n� ge�mesi on be� dakika s�rd�. Fark�nda de�ildi, fakat suyun �st�nde daha h�zl� yol al�yordu. Ancak g�ney sahiline ula�t�ktan sonra bilin�d��� olarak gev�edi ve h�z� saatte birka� kilometre d��t�. Art�k t�m�yle yabanc� topraklar �st�ndeydi, fakat hi� olmazsa alt�nda kara vard�. Denizin g�ney s�n�r�n� olu�turan b�y�k u�urumu ge�tikten sonra, TV kameras� ile yava��a bu b�l�m�n �evresinde tam bir tur att�, �Fevkal�de!� dedi giri� kontrol �bu, harita yap�mc�lar� �ok mutlu edecek, kendini nas�l hissediyorsun?� ��ok iyiyim � yaln�z~biraz yorgun, fakat tahmin etti�im kadar de�il. Kutuptan ne kadar uzaktay�m?� �On be� nokta alt� kilometre.� �On kilometre kal�nca bana haber verin, o zaman biraz dinlenirim. Y�kseklik kaybetmememe dikkat edin. Kutba be� kilometre kal�nca tekrar y�kselmeye ba�layaca��m.� Yirmi dakika sonra, d�nya �zerine kapanmaya ba�lam��t�. Rama�n�n silindirik k�sm�n�n sonuna gelmi�, g�ney kubbesine giriyordu.

Buras�n� Rama�n�n di�er ucundaki kubbede bulunan ana giri�teki teleskoplardan saatlerce izlemi� ve co�rafyas�n� t�m�yle ezberlemi�ti. Bu bile onu �evresindeki hayret verici manzaraya tam anlam�yla haz�rlamam��t�.

Rama�n�n kuzey ve g�ney u�lar� birbirinden t�m�yle farkl�yd�. Burada ��l� merdivenler, dar ve ortak merkezli plato serileri, ana giri�ten d�zl��e kadar d�md�z uzanan bir kubbe yoktu. Bunun yerine kubbeden eksen boyunca uzanan muazzam bir ana boynuz ve onun �evresini e�it aral�klarla �evreleyen yar�s� b�y�kl�kte alt� k���k boynuz vard�. B�t�n k�me, bir ma�aran�n tepesinden sarkan ve hayret uyand�racak kadar simetrik bir sark�tlar gurubuna benziyordu. Di�er taraftan, bak�� a��s�n� de-

�i�tirin�e de bir kraterin dibine in�a edilmi� bir Kambo�ya tap�na��n�n helezonlar�n� and�r�yordu.

Bu ince uzun ve ucuna do�ru sivrile�en kuleleri birle�tiren ve onlardan a�a�� inerek kubbenin e�ri d�zl���ne ula�an dayanma kemerleri, bir d�nyan�n a��rl���m �ekebilecek kadar sa�lam g�r�n�yorlard�. Belki de, Dun-ya�da birinin ileri s�rd��� gibi bunlar egzotik bir g�d�m sisteminin elemanlar� g�revi.ni yap�yorlard�.

Te�men Pak merkezdeki boynuza dikkatle yakla�t� ve aralar�nda y�z metre kal�nca pedal �evirmeyi keserek Yusuf�uk�u durdurdu. Radyasyon d�zeyini �l�t�, sonu� Rama�da �imdiye kadar bulunan �ok d���k d�zeyden hi� farkl� de�ildi. Burada baz� g��ler etkin durumda ise bunlar, insanlar�n hi�bir arac�n�n saptayamayaca�� g��ler olmal�yd�. Bunlarla kar��la�mak da ka��namayaca�� ba�ka bir riskti. Ana giri� endi�eyle sordu: �Ne g�rebiliyorsun?� �Yaln�z B�y�k Boynuz � kesinlikle p�r�zs�z � �st�nde hi�bir i�aret yok � ucu o kadar sivri ki i�ne olarak kullanabilirsiniz. Neredeyse yan�na gitmeye korkaca��m.� Yar� �aka yar� ciddi konu�uyordu. B�yle muazzam bir cismin geometrik olarak bu derece m�kemmel incelti-lebilmesi inan�lmaz bir �eydi. Jimmy i�nelere ge�irilerek yap�lm�� b�cek koleksiyonlar� g�rm��t�, sevgili Yusuf�u�unun da ayn� sona u�ramas� hi� ho�una gitmezdi.

Boynuz, �n�nde birka� metrelik bir �apa ula��ncaya kadar yava� yava� pedal �evirdi. Sonra tekrar durdu. K���k bir kutuyu a�t�, yava��a i�inden bir beyzbol topu b�y�kl���nde bir k�re ��kard� ve onu boynuza do�ru f�rlatt�. Top havada giderken pe�inden zorla g�r�lebilen �ok ince bir ipi de s�r�kl�yordu.

Bomba p�r�zs�z ve e�ri y�zeye �arpt� ve yap��t�. Jimmy �nce ipi hafif�e �ekerek denedi, sonra daha kuvvetle as�ld�. Bir bal�kf m�rf a��n� �ekmesi gibi, Yusuf�uk�u yava� yava� � tak�t��� isme �ok uyan � B�y�k Boynuz� un ucuna elini de�dirip bir temas sa�lay�ncaya kadar yana�t�rd�. �Buna da bir t�r tu� diyebilirsiniz� diyerek ana giri�e rapor vermeye ba�lad�, �insanda cam hissini uyand�r�yor � hi�bir s�rt�nme yok ve �ok hafif bir �s� var. Yap��kan bomba iyi i� g�rd�. �imdi mikrofonu deniyorum� bakal�m emici ayaklar sa�lam tutuyor mu?., �imdi fi�i tak�yorum� bir �ey duyabiliyor musunuz?� Ana giri�te uzun bir sessizlik oldu. Sonra s�k�nt�l� bir ses konu�tu: �Allah kahretsin� normal �s� ��t�rt�lar� d���nda bir �ey yok. Boynuza bir maden par�as�yla vurur musun? Hi� olmazsa i�inin bo� olup olmad���n� ��reniriz.� �Peki� �imdi ne yapay�m?� �Boynuz boyunca u�man� ve her yar�m kilometrede bir tam g�r�nt� vermeni istiyoruz. Bu arada ola�and��� bir �ey g�r�rsen bizi ara. Sonra, e�er tehlikesiz olaca��na karar verirsen k���k boynuzlardan birinin yan�na gidebilirsin. Fakat tekrar s�f�r G�ye bir problemle kar��la�madan geri d�nebilece�ine emin olmadan buna giri�me.� �Eksenden a�a�� �� kilometre� bu Ay �ekiminden biraz fazla olacak. Yusuf�uk bu �ekim i�in yap�ld�, yaln�z biraz daha fazla �al��mam gerekecek.� �Jimmy, Kaptan konu�uyor. Benim bu konudaki d���ncem ba�ka. Yollad���n resimlerden anlad���ma g�re k���k boynuzlar da b�y���n ayn�. Yak�nla�t�r�c� objektifler kullanarak onlar�n resimlerini al daha iyi. �ok �nemli oldu�una inand���n bir �eyi g�rmedik�e d���k �ekim b�lgesinden ayr�lman� istemiyorum� bunu gerekti�i zaman konu�uruz.� �Peki Kaptan.� Jimmy�nin sesinde bir ferahlama vard�. �B�y�k Boynuz�a yak�n kalmaya �al���r�m, i�te tekrar yola ��k�yoruz.� Kendini ince ve y�ksek da�lar�n aras�nda kalrm� dar bir vadiye do�ru d���yor hissetti. B�y�k Boynuz �imdi �st�nde bir kilometre y�kselen bir kule gibi g�r�n�yordu ve k���k boynuzlar�n alt� sivri ucu onun �evresinde, oldu�undan daha korkun� bir g�r�nt� i�indeydi. Alttaki e�imli k�s�mlar� �evreleyen dayanma direkleri ve kemerleri kompleksi ona do�ru h�zla yakla��yordu. Bu dev mimarinin bir yerine g�venli bir ini� yapmak m�mk�n olabilecek miydi? Gittik�e geni�leyen eteklerindeki artan �ekimin, yap��kan bomban�n zay�f g�c�n� etkisiz hale getirece�i B�y�k Boynuz�a bir ini� yapabilmesi art�k imk�ns�zd�.

G�ney kutbuna daha da yakla�t�k�a, kendini �ok b�y�k bir katedralin kemerli �at�s� alt�nda u�an bir ser�eye benzetmeye ba�lad� � kald� ki �imdiye kadar in�a edilebilen en b�y�k katedral bu yerin ancak y�zde biri b�y�k-l���ndeydi. Buran�n dinsel bir yap�t veya buna benzer bir yer oldu�unu d���nd�, fakat hemen bu fikrinden vazge�ti. Rama�n�n hi�bir yerinde artistik bir anlat�m izine rast-layamam��lard�. Her �ey t�m�yle g�revseldi.Belki Romal�lar evrenin b�t�n s�rlar�n� bildiklerine inan�yorlar ve insanl��� pe�inden s�r�kleyen dinsel �zlem ve ama�lar�n korkular�na art�k esir olmuyorlard�.

Bunlar, Jimmy�nin genellikle pek derin olmayan felsefesine olduk�a yabanc� ve �rk�t�c� d���ncelerdi. Jimmy birden uzaktaki arkada�lar�yla yeniden temas kurmak ve durumunu onlara bildirmek arzusunu duydu. Ana giri�: �Bir daha tekrarla Yusuf�uk� dedi. �Seni anlayam�yoruz� yay�n bozuluyor.� �Tekrar ediyorum� Alt� numaral� k���k boynuzun dibine yakla�t�m, kendimi iyice yana�t�rmak i�in yap��kan bombay� kullan�yorum.� �Seni k�smen anlad�k. Bizi duyabiliyor musun?� �Evet �ok iyi. Tekrarl�yorum �ok iyi.� �L�tfen rakamlar� saymaya ba�la.� �Bir, iki, ��, d�rt�� �Vazge� bundan. Bize on be� saniye sinyal g�nder sonra tekrar konu�.� �Tamam.� Jimmy, Rama�n�n neresinde olursa olsun kendisinin bulunmas�n� sa�layacak d���k g��l� sinyal arac�n�n d��mesini �evirdi ve saniyeleri saymaya ba�lad�. Tekrar konu�maya ba�lad���nda sesi olduk�a ku�kuluydu: �Ne oluyor? �imdi beni duyabiliyor musunuz?�

Galiba duymuyorlard�, ��nk� kar��dan on be� saniyelik TV yay�n� istediler. Jimmy iki kez daha sorusunu tekrarlad�ktan sonra ancak cevap alabildi: �Bizi duydu�una sevindik Jimmy. Fakat senin u�ta �ok garip �eyler oluyor. Dinle.� Radyodan ona dinlettikleri bantta �nce kendi sinyalinin tan�d�k �sl���n� duydu. Bir an i�in ona her �ey �ok normal gibi gelmi�ti, fakat sonra, yay�nda garip bir bozulma olmaya ve bin saykll�k �sl�k, sanki derin nab�z at��lar�na benzeyen titre�imlerle de�i�meye ba�lad�. Bu titre�imler i�itme duyusunun en d���k s�n�rlar�nda kalacak kadar hafifti ve bir t�r �ok derin bas tonundayd�. �yle bir ritmi vard� ki her titre�im duyulabiliyordu. Di�er taraftan bu de�i�imin kendisi de de�i�mekteydi, yakla��k olarak be� saniyelik aralarla y�kseliyor, al�al�yor, y�kseliyor, al�al�yordu.

Jimmy bunun haberle�me cihaz�ndaki bir ar�zadan meydana geldi�ini d���nmedi bile. Bu ses d��ardan geliyordu. Fakat neydi bu? Ne anlama geliyordu? Bunlar onun d�� g�c�n�n d���ndayd�.

Ana giri�tekilerin durumu da ondan farkl� de�ildi, fakat hi� olmazsa sonunda bir fikir ileri s�rd�ler: ��ok yo�un bir t�r alan i�inde oldu�unu san�yoruz � belki de manyetik � yakla��k on saykl frekansta� tehlike yaratabilecek kadar kuvvetli olabilir. Oradan hemen uzakla�man� istiyoruz. Bu g�� yaln�z bulundu�un b�lgede s�n�rl� olabilir, bu nedenle uzakla��rken sinyal d��meni gene a�, biz ara s�ra onu sana geri �alar�z, sen de b�ylece nerede bu etkiden kurtuldu�unu anlayabilirsin.� Jimmy hemen boynuza yana�ma fikrinden vazge�erek tela�la bomban�n ipini �ekip yap��t��� yerden kurtard�. Kulakl�klar�nda titre�en sesleri dinlerken. Yusuf�uk�a geni� bir daire �izdirmeye ba�lad�. Birka� metre gittikten sonra, giri� kontrol�n etkinin belirli bir yerde s�n�rl� oldu�u tahminini do�rular gibi, sesin yo�unlu�unun azalmaya ba�lad���n� s�yleyebilirdi.

Sesi ancak beyninin derinliklerinde hafif bir at�� gibi son olarak hissedebildi�i noktada bir an duraklad�. �lkel bir vah�i de dev bir enerji transformat�r�n�n hafif m�r�lt�lar�n� herhalde b�yle anlams�z bir korku ile dinleyebilirdi. Fakat bu vah�i hi� olmazsa i�itti�i sesin g�ksel enerjiden gelen bir uyar� oldu�unu d���nebilecek kadar bir tahmin y�r�tebilirdi. Kendisi ise�

Bu ses ne anlama gelirse gelsin, Jimmy ondan uzakla�t���na memnundu. Buras�, g�ney kutbunun heybetli mimarisi aras�nda, yaln�z bir adam�n Rama�n�n sesini dinleyebilece�i bir yer de�ildi.

<p>ELEKTR�K R�ZG�RI</p>

Jimmy ana giri� y�n�ne d�nd��� zaman Rama�n�n kuzey ucunun inan�lmayacak kadar uzakta oldu�unu g�rd�. �� dev merdiven bile bu d�nyan�n o ucunu kapatan kubbenin �n�nde silik bir Y �eklinde g�r�l�yordu. Silin-dirik Deniz�in �eridi, e�er �karus gibi ince kanatlar�ndan biri k�r�lacak olursa, onu yutmay� bekleyen geni� ve tehdit edici bir engeldi.

Fakat bu yolu bir problemle kar��la�madan gelmi�ti, �imdi kendisini biraz yorgun hissetmesine ra�men art�k korkacak bir �ey olmad���n� biliyordu. Daha getirdi�i yiyecek ve suya dokunmam��t� bile ve dinlenmeyi d���nemeyecek kadar da heyecanl�yd�. D�n�� yolculu�unda rahatlayacak ve dinlenecekti. Di�er taraftan yuvaya d�n�� yolculu�unun geli�ten yirmi kilometre daha k�sa s�rebilece�ini d���nd�k�e ne�esi yerine geliyordu. Denizden kurtulduktan sonra kuzey k�tas�nda herhangi bir yere acil ini� yapabilirdi. Bu olduk�a s�k�c� bir �ey olacakt�, ��nk� uzun ve yorucu bir y�r�y�� yapmak zorunda kalacakt� � daha k�t�s� Yusuf�uk�u terk etmek zorunda kalacakt�.

Art�k B�y�k Boynuz�a do�ru y�kseklik kazan�yordu. Boynuz�un sivri ucu h�l� onun bir kilometre �n�ne uzan�yordu, Jimmy bazen b�t�n D�nya�n�n �zerinde d�nd��� eksenin bu oldu�u d���ncesine kap�l�yordu.

B�y�k Boynuz�un ucuna yakla�t��� zaman garip bir hisse kap�ld���n� farketti. Bir �nsezi� fiziksel oldu�u kadar ruhsal bir rahats�zl�k ��km��t� �zerine. Birdenbire akl�na bir zamanlar okudu�u ve onu �u anda b�sb�t�n huzursuz eden, bir c�mle geldi: �Birisi mezar�n�n �st�nde y�r�yor.� �lk �nce bu hissi �nemsememeye �al��arak d�zg�n �ekilde pedal �evirmeye devam etti. Ana giri�e hen�z anlam veremedi�i b�yle bir keyifsizli�i bildirmeye hi� niyeti yoktu, fakat �st�ndeki gerginlik artt�k�a durumunu ar�latman�n daha iyi olaca��n� d���nmeye ba�lad�. Bu ruhsal bir durum olamazd�, e�er �yle olsayd�, zihni �u andaki kadar g��l� �al��amazd� ve di�er taraftan art�k iyice derisinin kar�ncalanmaya ba�lad���n� hissediyordu.

Ciddi �ekilde tehlikenin kokusunu almaya ba�lam��t�. Bo�lukta arac�n� durdurarak durumunu incelemeye ba�lad�. Bu sars�c� ve a��r duyular�n onun i�in yeni bir �ey olmay��� durumu daha da g��le�tiriyordu. Jimmy bunlarla daha �nce de kar��la�m��t�, fakat nerede oldu�unu hat�rlam�yordu.

�evresine g�z gezdirdi. Hi�bir �ey de�i�memi�ti. B�y�k Boynuz�un sivri ucu birka� y�z metre �st�nde Rama�n�n g�ky�z�n� b�t�n heybeliyle kapl�yor, sekiz kilometre a�a��da, g�ney k�tas�n�n hi�bir insan�n g�remeyece�i harikalarla dolu karma��k yap�lar� uzan�yordu. Bu t�m�yle yabanc� fakat ana hatlar�n� olduk�a tan�d��� g�r�nt�de onda bu hisleri uyand�racak bir neden g�remedi.

Elinin arkas�n� bir �ey g�d�kl�yordu, bir an orada bir b�ce�in y�r�d���n� sand� ve bakmadan di�er eliyle b�ce�i kovmaya �al��t�. Bu hareketin yar�s�na gelmi�ti ki ne yapt���n�n fark�na vard�. G�d�klanman�n nedenini anlamaya �al���rken aptall���na da k�z�yordu. Elbette� �imdiye kadar kimse Rama�da bir b�cek g�rmemi�ti�

Elini kald�rarak b�y�k bir �a�k�nl�kla incelemeye ba�lad� ��nk� g�d�klanma hissini h�l� duyuyordu. Az sonra elindeki b�t�n t�ylerin dimdik havada durdu�unu g�rd�. B�t�n kol t�yleri de dirse�ine kadar ayn� �ekildeydi. Elferiyle kontrol etti�i zaman sa�lar�n�n aa dimdik oldu�unu anlad�.

Demek mesele buydu. �u anda son derece g��l� bir elektrik alan� i�indeydi. Onu huzursuz eden a��r bask� bazen D�nya�daki y�ld�r�ml�-�im�ekli f�rt�nalarda �zerine ��ken s�k�nt�n�n benzeriydi.

Bu bulu�un getirece�i sonu�lar� bir an i�inde kavrayan Jimmy pani�e kap�lmak �zereydi. Daha �nce hayat�nda ger�ek bir tehlike i�inde hi� bulunmam��t�. Bazen b�t�n uzay adamlar� gibi �ok yer kaplayan te�hizat�n yaratt��� s�k�nt� ve sinirlilik anlar� olmu�, bazan da tecr�besizlikten do�an hatalar nedeniyle korkulu bir durum i�inde bulundu�unu sanm��t�. Fakat bu olaylar�n hi�biri birka� dakikadan fazla s�rmemi� ve genellikle kendisi bunlar� ��z�mleyip tela��na g�lm��t�.

Bu kez o kadar kolay kurtulabilece�e benzemiyordu. Kendini her an �zerine ate�lerini bo�altabilecek dev g��lerin h�k�m s�rd��� d��man bir g�kte ��plak ve yaln�z hissediyordu. Kolayl�kla k�r�labilecek bir yap�ya sahip olan Yusuf�uk, art�k onun i�in en sa�lam bir �r�mcek a��ndan daha az dayan�kl�yd�. F�rt�nan�n ilk patlamas� onu �ok k���k par�alara ay�rabilirdi. Tela�la seslendi: �Ana giri�, �evremde durgun elektrik olu�uyor. Her an bir f�rt�na patlayabilir.� S�zlerini bitirdi�i anda arkas�nda titre�en ����� fark-etti. ilk g�rl�menin �at�rd�s� ona ula�t��� zaman i�inden ona kadar saym��t�. Bu �� kilometre demek oluyordu� Yani k���k boynuzlar�n �evresinde bir �eyler olmaya ba�lam��t�. Onlara do�ru bakt���nda alt� i�nenin her birinin ate�ler i�inde oldu�unu g�rd�. Sanki her biri birer y�ld�r�m kayna��ym�� gibi u�lar�nda y�zlerce metreye uzanan �atall� �erareler dansediyordu.

Gerilerde olan �eyler daha b�y�k �apta B�y�k Boy-nuz�un sivri ucunda da olmaya ba�layabilirdi. Yapaca�� en do�ru �ey bu tehlikeli yap�ttan m�mk�n oldu�u kadar uza�a ka�mak ve sakin hava aramakt�. Tekrar pedal �evirmeye ve Yusuf�uk�a b�y�k bir y�k y�klememeye �aba

sarf ederek h�z kazanmaya �al��t�. Ayn� zamanda, bunun y�ksek �ekim b�lgesine girmek anlam�na geldi�ini bildi�i halde, y�kseklik kaybetmeye ba�lad�. B�yle bir riski g�ze almaya haz�rd�. Sekiz kilometre onun hesab�na g�re yerden yeterli bir y�kseklikti.

B�y�k Boynuz�un u�ursuz sivri ucu hen�z g�ze g�r�n�r �erarelerden uzakt�, fakat �evresinde muazzam bir potansiyelin toplanmakta oldu�u ku�kusuzdu. Zaman zaman arkas�ndaki g�kg�r�lt�leri Rama�n�n i�inde yuvarlanarak b�y�k patlamalar olu�turuyordu. Birden Jimmy b�yle a��k ve temiz bir havada f�rt�na olmas�n�n ne kadar garip oldu�unu d���nd�. Sonra, bunun ola�an�st� bir meteorolojik olay olmad���n� anlad�. Asl�nda bu, Rama�n�n g�ney kubbesinin derinliklerinde gizli bir kaynaktan gelen �nemsiz bir enerji s�z�nt�s�yd�. Fakat neden �imdi olmu�tu? Daha �nemlisi bunu ne izleyecekti? �imdi B�y�k Boynuz�un ucunu biraz ge�mi�ti ve az sonra herhangi bir y�ld�r�m bo�almas�n�n s�n�r� d���na ��kaca��n� umuyordu. Fakat bu kez de kar��s�na yeni bir problem ��km��, hava anaforlar i�inde �alkalanmaya ba�lam��t�. Jimmy, Yusuf�uk�u kontrol etmekte g��l�k �ekiyordu. Nereden ortaya ��kt��� belli olmayan bir r�zg�r ortal��� kar��t�rm��t� ve daha �iddetlenirse bisikletin ince iskeleti tehlikeye girecekti. B�t�n g�c�yle pedal �evirerek hava darbelerini h�z ve v�cudunun hareketleriyle �nlemeye �al��t�. Yusuf�uk zaten onun v�cudunun bir uzant�s� gibiydi. Bu hareketleriyle k�smen ba�ar�l� olmas�na ra�men bisikletin ana kiri�inden gelen hafif protesto �at�rt�lar� ve her r�zg�r sa�ana��nda kanatlar�n a�a�� yukar� oynay�� �ekli hi� ho�una gitmiyordu.

Di�er yandan onu endi�elendiren ba�ka bir �ey daha vard�. B�y�k Boynuz y�n�nden geldi�ini sand��� ve gittik�e g��lenen bir f�s�lt� duymaya ba�lam��t�. Bu t�pk� b�y�k bas�n�la gelen gaz�n bir supaptan yapt��� ka�ak nedeniyle ��kard��� sese benziyordu. Jimmy sava�makta oldu�u ani r�zg�rla bunun bir ili�kisi olup olmad���n� merak etti. Fakat nedeni ne olursa olsun bu da zaten fazlas�yla var olan dertlerine bir yenisini eklemi�ti.

Zaman zaman bu ola�an�st� olaylar�, heyecandan ve yorgunluktan nefesi kesilmi� halde, ana giri�e �zetliyordu. Fakat oradan kimse ona bir ���t veremiyor hatta neler oldu�una dair bir fikir bile y�r�temiyordu. Ancak, art�k onlar� bir daha g�rme umudunu yitirmeye ba�lamas�na ra�men, arkada�lar�n�n sesini duymak Jimmy�ye g�ven veriyordu.

Havadaki anafor ve �alkalanma artmakta devam ediyordu. Sanki b�y�k bir hava ak�nt�s�na kap�lm��t� � Bunu da bir zamanlar D�nya�da �ok y�kseklerde plan�r kullan�rken rekor denemek i�in yapt���n� hat�rl�yordu � Fakat b�yle berrak bir g�nde Rama�n�n i�inde b�yle g��l� hava ak�m� yaratan ne olabilirdi? Bu kez kendine do�ru soruyu sormu�tu. Biraz d���nd�kten sonra da do�ru cevab� buldu.

Duydu�u f�s�lt� B�y�k Boynuz�un �evresinde biriktirdi�i ku�kusuz olan a��r� iyonla�may� ta��yan elektrik r�zg�r�ndan olu�uyordu. Elektrik y�kl� hava Rama�n�n ekseni boyunca yay�lmaya ve arkas�nda kalan y�ksek bas�n� merkezi de oraya akan havayla dolmaya ba�lm��t�.

Arkas�nda kalan ve art�k onu �ok tehlikeli �ekilde tehdit eden dev i�neye bakarak, ondan patlayacak f�rt�nan�n s�n�rlar�n� saptamaya �al��t�. Belki de en iyi taktik kula��na g�venerek u�mak ve o u�ursuz t�slamadan m�mk�n oldu�u kadar uza�a ka�makt�.

Fakat Rama ondan bu �ans� esirgedi. Arkas�nda bir alev tabakas� parlad�. Jimmy, B�y�k Boynuz�un ucundan uzanan bir alevin alt� �eride ayr�larak her birinin k���k boynuzlardan birinin ucuna uzand���n� g�rebilecek zaman� buldu� Sonra hava darbesi ona yeti�ti.

<p>�KARUS</p>

Yusuf�uk yava� yava� etraf�nda par�alan�rken Jimmy Pak durumunu radyo ile ancak bildirebildi: �Kanatlar b�k�l�yor� d���yorum� d���yorum!� Sol kanat tam ortas�ndan �at�rdayarak koptu ve ayr�lan par�a d��en bir yaprak gibi s�z�lerek a�a��larda kayboldu. Sa� kanat ise daha karma��k bir g�steriyle tam dibinden �yle bir a��yla b�k�ld� ki ucu geriye gelerek kuyru�un �st�ne yap��t�. Jimmy kendisini g�ky�z�nden yava� yava� d��en bir u�urtman�n �zerinde oturuyor sand�.

Buna ra�men tam anlam�yla �aresiz de�ildi. Pedallar ve pervane h�l� �al���yordu. G�c� olduk�a u�ucuyu biraz kontrol edebilme �ans� vard�. Belki daha be� dakika onu kullanabilirdi.

Denize ula�ma �ans� var m�yd�? Hay�r � Deniz �ok, �ok uzaktayd�. Sonra h�l� D�nya�daki �artlara g�re d���nd���n� farketti. �ok iyi bir y�z�c� olmas�na ra�men denizden kurtar�lmas� saatler alacakt�, bu arada denizin zehirli sular�n�n onu �ld�rece�ine ku�ku yoktu. Tek �aresi karaya inebilmekti. Dik g�ney u�urumu sonra d���nece�i bir engel olacakt� � e�er bir �sonra� varsa.

Bu onda bir �ekim g�c�nde �ok yava� d���yordu, fakat yak�nda eksenden uzakla�t�k�a, gittik�e h�zlanacakt�. Di�er taraftan havadaki anaforlar ve �alkant�, durumu daha karma��k hale getirmi�ti ve �ans eseri olarak onun b�y�k bir d��me h�z� kazanmas�n� engelliyordu. Pervaneyi �evirmese bile kaba bir para��t gibi hareket edecekti. Jimmy�nin sa�layabildi�i birka� kilograml�k itme g�c� hayat ve �l�m aras�ndaki fark� belirleyecekti ve onun da tek �midi buydu.

Ana giri� konu�may� kesmi�ti. Arkada�lar� onun ba��na gelenleri t�m�yle g�r�yor, s�zlerinin ona yararl� olamayaca��n� biliyorlard�. Jimmy �u anda hayat�n�n en ustal�kl� u�u�unu yap�yordu. Buruk bir espriyle i�inden seyircisinin �ok az oldu�unu ve ne yaz�k ki g�sterisinin en ustaca k�s�mlar�n� anlayamayacaklar�n� d���nd�.

A�a��ya geni� bir �ember �izerek iniyordu. U�ucunun g�vdesini m�mk�n oldu�u kadar d�z tutmay� ba�arabildi-�i takdirde kurtulma �ans� olduk�a fazlayd�. Pedal �evirmesi Yusuf�uk�u u�ar vaziyette tutmaya yard�m ediyordu ama fazla zorlay�p zaten k�r�lm�� olan kanatlar�n g�vdeden ayr�lmas�na yol a�mak istemiyordu. Daireler �izerken y�n� ne zaman g�neye d�nse, Rama�nm onun �erefine d�zenledi�i fantastik g�steriyi daha fazla takdir ediyordu.

B�y�k Boynuz�un ucundan, alt�ndaki alt� sivri i�neye �erare ak�m� h�l� devam ediyordu, fakat bu ak�m �imdi s�rayla d�ner bir d�zen g�stermeye ba�lam��t�. Alt� sivri ate� �eridi, Rama�nm d�n���ne ters y�nde, her birka� saniyede bir tur atarak d�n�yordu. Jimmy dev bir elektrik motorunun �al��mas�n� izledi�ini sand�, belki de bu ger�e�e pek uzak bir d���nce de�ildi.

Geni� �emberler �izerek alt�ndaki d�zl��e ula�an yolun yar�s�na gelmi�ti ki, bu hava fi�ekleri g�sterisi birdenbire sona erdi. Havadaki gerilimin azald���n� hissediyor ve bakmaya gerek g�rmeden kollar�ndaki t�ylerin art�k dik durmad���n� biliyordu. Hayat� i�in vermekte oldu�u sava��n son birka� dakikas�nda onu engelleyecek veya akl�n� kar��t�racak bir �ey kalmam��t�.

�imdi ini� yapaca�� b�lgeden emin olmas� gerekiyordu. Bu nedenle a�a��y� daha dikkatle incelemeye ba�lad�. Bu b�lgenin b�y�k k�sm� ona bir bilmece gibi g�r�nen dama tahtas� gibi b�l�mlere ayr�lm��t�. Sanki deli bir manzara bah��van�na akl�ndan ge�enleri en son noktas�na kadar uygulamas� i�in yetki verilmi� ve o bildi�ini yaparken de hi� kar���lmam��t�. Dama tahtas�n�n karelerinin bir kenar� yakla��k olarak bir kilometre uzunluktayd� ve �o�u d�md�zd�. Bunlar�n kat� oldu�undan ku�ku duyuyordu, ayr�ca renkleri ve yap�lar� �ok de�i�ikti. Karar verebilmek i�in son dakikaya kadar beklemeyi uygun buldu� e�er bir se�me �ans� olabilirse.

�ni�e birka� y�z metre kala ana giri�i son kez arad�.

�Bisikleti h�l� biraz kontrol edebiliyorum� birka� dakikaya kadar inmi� olaca��m� sizi sonra arar�m.� Bu �ok iyimser bir konu�mayd� ve herkes bunun fark�ndayd�. Jimmy korkusuzca ve sonuna kadar sava�arak d��t���n� arkada�lar�n�n bilmesini istiyordu.

Ger�ekten de b�y�k bir korku hissetmiyordu. �zellikle kendini cesur bir insan olarak d���nmedi�inden, bu onu �a��rt�yordu. Sanki kendisine tamamen yabanc� birinin m�cadelesini seyrediyor ve hi� kar��m�yordu. Daha �ok, hava dinami�inin �ok ilgin� bir problemini inceliyor ve �e�itli parametreler de�i�tirerek sonu�lar�n� g�zl�yordu. Hemen hemen duydu�u tek heyecan � en �nemlisi yakla�an Ay Olimpiyatlar� olan � ka��rd��� f�rsatlar i�in duydu�u hafif bir �z�nt�yd�. Gelecek i�in �u anda kesinlikle bildi�i tek �ey vard�: Yusuf�uk art�k Ay�da hi�bir zaman yar��amaya-cakt�.

Y�z metre daha kalm��t�; ilerleme h�z� olduk�a uygun g�z�k�yordu, fakat acaba d��me h�z� neydi? ��te� �ans� biraz iyi gidiyordu inmek �zere oldu�u yer tam anlam�yla d�zd�. Art�k b�t�n g�c�yle pervaneyi son kez ve en h�zl� �ekilde d�nd�rmeliydi� �imdi! G�revini yapm�� olan sa� kanat sonunda k�k�nden y�rt�larak ayr�ld�. Yusuf�uk havada yuvarlanmaya ba�lam��t�. Jimmy v�cudunu d�n�� y�n�n�n aksine atarak durumu d�zeltmeye �al��t�. Yere �arpt��� zaman on alt� kilometre yukardaki d�nyan�n e�ri g�r�nt�s�ne bak�yordu.

G�ky�z�n�n ona kar�� bu kadar sert olu�u �ok haks�z ve mant�ks�z bir davran��t�.

<p>�LK KAR�ILA�MA</p>

Jimmy Pak kendine geldi�i zaman ilk hissetti�i �ey �iddetli bir ba� a�r�s� oldu. Bunu sevin�le kar��lad�, ��nk� ona ya�ad���n� kan�tl�yordu.

Sonra k�m�ldamaya �al��t�. Bir anda v�cudunun her yerinden a�r� ve s�z�lar y�kselince durdu. Anlayabildi�i kadar�yla hi�bir yeri de k�r�lmam��t�.

Bunlardan sonra g�zlerini a�maya cesaret etti, fakat do�ruca d�nyan�n tavanmdaki ���k �izgisine bakt���n� g�r�nce hemen kapatt�. Ba� a�r�s� olan bir insana b�yle bir g�r�nt� iyi de�ildi.

Orada yat�p g�c�n� toplamaya �al���rken g�zlerini ne zaman a�mas�n�n do�ru olaca��n� d���n�yordu. Birdenbire �ok yak�n�ndan �at�rt�l� bir �i�neme sesi duydu. Ba��n� yava��a sesin geldi�i y�ne �evirdi, bakmaya cesaret etti � az daha tekrar bay�l�yordu.

Kendisine be� metreden daha az uzakta b�y�k bir yengece benzeyen bir yarat�k, zavall� Yusuf�uk�un enkaz�n� yiyordu. Jimmy biraz akl�n� ba��na toplay�nca, daha i�tah a��c� bir yiyecek oldu�unu anlay�p k�ska�lar�yla her an onu kavramas� korkusu i�inde, yava��a ve sessizce yuvarlanarak canavardan uzakla�maya �al��t�. Aralar�ndaki a��kl��� on metreye ��kard� ve s�rt�n� zorla bir yere yaslayarak oturdu. O ise Jimmy�nin fark�na bile varmam�� gibi g�z�k�yordu.

Daha uzak mesafeden bu �ey o kadar korkun� g�z�km�yordu. Alt� tane �� eklemli baca��n ta��d��� iki metre uzunlu�unda, bir metre geni�li�inde al�ak ve yass� bir v�cudu vard�. Jimmy onun Yusuf�uk�u yedi�ini d���nmekle yan�ld���n� g�r�yordu. Onda a��za benzer bir �ey yoktu. Yarat�k asl�nda makas bi�imindeki k�ska�lar�yla uzay bisikletini ufak b�l�mlere ay�rarak temiz bir par�alama i�i yap�yordu. K���k, insan ellerine benzeyen bir dizi manip�lat�r, bisikletin par�alar�n� hayvan�n s�rt�nda gittik�e b�y�yen y���n�n �zerine ta��yordu.

Acaba bu bir hayvan m�yd�? Jimmy ilk anda onun bir hayvan oldu�unu sanm��t�, fakat �imdi daha ba�ka d���n�yordu. Bu yarat���n olduk�a y�ksek bir zek�y� g�steren ama�l� davran��lar� vard�. Herhangi bir yarat���n � yuva yapmak i�in malzeme toplama g�d�s� d���nda � uzay bisikletinin da��lm�� par�alar�n� i�g�d�sel olarak toplamas� i�in bir neden g�remiyordu.

Jimmy, ona t�m�yle �nem vermez g�z�ken yenge�ten ku�kulu g�zlerini ay�rmadan aya�a kalkmaya �al��t�. Birka� titrek ad�m ona tekrar y�r�yebilece�ini g�steriyordu, fakat, �u alt� aya��n yapabilece�ini d���nd��� h�z� da ge�ebilece�ini pek sanm�yordu. Sonra, �al��t���na hi� ku�ku duymadan radyosunu a�t�. Kendisinin kurtulabildi�i bir �arpman�n �ok sa�lam elektronik araca hi�bir �ey yapamad���na emindi.

�Giri� kontrol� dedi yava��a. �Beni duyuyor musunuz?� �Tanr�ya ��k�r! �yi misin?� �Biraz sars�lm�� durumday�m. �una bir bak�n.� Yusuf�u�un kanad�n�n son k�sm�n�n par�alan���n�n kaydedilebilmesi i�in kameras�n� tam zaman�nda �evirmeyi ba�arm��t�.

�Bu Allan�n belas� �ey de ne?�� neden senin bisikleti �i�niyor?� �Ke�ke bilseydim!�� Yusuf�uk�u bitirdi. Benim �zerimde de ayn� �eyi denemesi olas�l���na kar�� geri �ekiliyorum.�

G�zlerini yenge�ten ay�rmadan yava� yava� geri �ekilmeye ba�lad�. Yarat�k �imdi gitik�e geni�leyen �emberler �iziyor, g�r�n��e g�re g�zden ka��rd��� par�alar olup olmad���n� ara�t�r�yordu. B�ylece Jimmy ilk kez olarak onu t�m�yle incelemek f�rsat�n� buldu.

Art�k �st�ndeki ilk �oku atlatm�� oldu�undan, bunun olduk�a sevimli bir yarat�k oldu�unu kabul etmeye ba�lam��t�. D���nmeden verdi�i yenge� ismi asl�nda olduk�a yanl�� bir fikir uyand�r�yordu. E�er olamayacak kadar b�y�k olmasa ona hamamb�ce�i ismi daha uygun d��erdi. �st kabu�u harikulade metalik bir parlakl�ktayd�, bir bak�ma Jimmy onun metal oldu�una yemin etmeye haz�rd�.

Bu �ok ilgin� bir fikirdi. Acaba bu bir hayvan de�il de robot olabilir miydi? Akl�nda bu d���nceyle yengece, anatomisinin b�t�n ayr�nt�lar�n� inceleyerek, daha dikkatli bakt�. A��z olmas� gereken yerde bir s�r� alet g�r�l�yordu. Bunlar Jimmy�ye b�t�n kabaday� delikanl�lar�n ta��maktan ho�land�klar� ve �e�itli i�lerde kullan�labilen b��aklar� hat�rlatt�. Yarat���n a�z�nda kerpetenler, sondalar, e�eler hatta matkaba benzeyen bir �ey de vard�. Fakat bunlar�n hi�birinden kesin emin olam�yordu. Asl�nda D�nya�da b�cek d�nyas� bu aletlerin hepsine, hatta daha fazlas�na �st�nl�k sa�lard�. Hayvan veya robot konusunda bir karar veremedi.

Konuyu halledebilecek olan g�zler durumu daha belirsiz hale soktu. Ba��n i�ine o derece derine g�m�lm��lerdi ki, merceklerinin kristalden mi yoksa jelatinden mi yap�lm�� oldu�unu s�ylemek m�mk�n de�ildi. Olduk�a ifadesiz ve �a��lacak kadar berrak mavi renkteydiler. Birka� kez Jimmy�ye do�ru �evrildikleri halde en k���k bir ilgi belirtisi g�stermemi�lerdi. Jimmy belki de pe�in h�k�mle yarat���n zek�s� �zerinde karara vard�. Robot veya hayvan� bir insan�n varl���n� �nemsemeyen bir yarat���n zek�s� pek parlak olamazd�.

�imdi, yenge� �emberler �izmeyi b�rakm��t�. Sanki duyulmayan bir haberi dinler gibi birka� saniye durdu. Sonra deniz y�n�nde garip bir y�r�y��le yola koyuldu. Saatte d�rt veya be� kilometre h�zla tam bir d�z hat �izerek yol almaya ba�lam��t�. Yenge� ancak birka� y�z metre gittikten sonra Jimmy�nin h�l� hafif �ok ge�iren kafas�, sevgili Yusuf�u�unun son zavall� par�alar�n�n ondan uzakla�t���n� farkedebildi. Hemen, kararl� ve k�zg�n bir takibe ba�lad�.

Bu davran��� t�m�yle mant�ks�z da de�ildi. Yenge� denize do�ru y�r�yordu ve e�er onu kurtarmalar� m�mk�n olabilirse, bu ancak deniz y�n�nden olacakt�. Di�er taraftan, bu yarat���n ganimetini ne yapaca��n� merak ediyordu. Bu, onun ama�lar� ve zek�s� hakk�nda daha belirgin ipu�lar� verecekti.

H�l� h�rpalanm�� ve gergin durumda oldu�undan, ama�l� bir yol izleyen yengeci yakalamas� birka� dakika s�rd�, yeti�tikten sonra da, yarat���n onun varl���na k�zmad���na emin olmak i�in, onu aralar�nda sayg�l� bir aral�k b�rakarak izlemeye ba�lad�. Birden su termosu ile acil yiyecek paketinin Yusuf�u�un kal�nt�lar� aras�nda oldu�unu g�rd� ve o anda a� ve susuz oldu�unu hissetti.

Orada�b�t�n bu yar�m d�nyadaki tek yiyecek ve su� insafs�zca ve saatte be� kilometre h�zla kendisinden uzakla�maktayd�. Tehlikesi ne olursa olsun, onlar� ele ge�irmeliydi.

Sa� arkadan yana�arak yenge� ile aras�ndaki a��kl��� kapad�. Onunla ayn� h�zla y�r�meye dikkat ederken hayvan�n ayaklar�n�n karma��k ritmini her an onlar�n nerede oldu�unu bilecek kadar dikkatle inceledi. Haz�r oldu�u zaman hafif�e ��z�r dilerim� diye m�r�ldanarak e�yalar�n� kapt�. Jimmy bir g�n yankesicilerin ustal�klar�n� deneyece�ini hi� d���nmemi�ti ve ba�ar�s� nedeniyle �ok sevin�liydi. Bir saniyeden az bir s�re i�inde yarat�ktan tekrar uzakla�m�� ve yenge� h�z�n� hi� azaltmam��t�.

On � on be� metre geri kalarak dudaklar�n� termostan ald��� suyla �slatt� ve bir dilim et konsantresi �i�nemeye ba�lad�. Bu k���k zafer onu �ok mutlu etmi�ti, �imdi art�k karanl�k gelece�ini d���nmeyi bile g�ze alabilirdi.

Ya�am olduk�a �mit de var demekti. Fakat kendisini kurtarabilecekleri bir yol akl�na gelmiyordu. Arkada�lar� denizi assalar bile, kendisi yar�m kilometre a�a��ya, onlara nas�l ula�abilecekti? Giri� kontrol ona �Nas�l olsa seni a�a�� indirecek bir yol bulaca��z� diye s�z vermi�ti �bu u�urum bir yerde ge�it vermeden bu d�nyan�n �evresini tam olarak dola�m�yor elbette�.

Az daha �neden olmas�n?� diye onlara cevap vermek gelmi�ti i�inden. Sonra bunun do�ru olmayaca��n� d���nm��t�.

Rama�n�n i�inde y�r�menin en garip y�nlerinden biri de her � zaman insan�n hedefini g�rebilmesiydi. Burada, d�nyan�n e�ri olu�u hi�bir �eyi gizlemiyordu. Jimmy bir s�redir yengecin hedefinin ne oldu�unu kestirmeye ba�lam��t�, iki yan�ndan y�kselip ��st�nde birle�eyen arazide, tam tepede yar�m kilometre geni�li�inde bir �ukur g�r�n�yor �, du. Bu, g�ney k�tas�nda bulunan �� �ukurdan biriydi. Ana! giri�ten bunlar�n ne kadar derin olduklar�n� anlamak m�mk�n olamam��t�. ���ne de �nl� Ay kraterlerinin isimleri verilmi�ti ve �imdi onlar Kopernik�e yakla��yorlard�. Etraf�n� saran da�lar ve ortas�ndan y�kselen sivri tepeler olmad���ndan bu isim ona pek uygun d��m�yordu. Rama�n�n Ko-pernik�i yaln�z derin bir baca veya kuyuydu.

��ine bakabilecek kadar yakla�t��� zaman Jimmy en az yar�m kilometre a�a��da u�ursuz, kur�uni mavi bir havuz g�rd�. Bu y�kseklik deniz d�zeyine tam uygun d���yordu, birbirlerine ba�l� olup olmad�klar�n� merak etti, Kuyunun a�a��lar�na do�ru d�nerek uzanan t�m�yle dik duvarlar�n i�inde oyulmu� spiral bir rampa vard�. Bu, insanda t�pk� �ok b�y�k bir topun namlusundan i�eri bak t��� izlenimini uyand�r�yordu. Jimmy rampay� izleyerek a�a �� do�ru g�zleriyle birka� tur atmaya �al��t�ysa da bunu ba�aramad���n� g�rerek �a��rd�. Fakat biraz inceleyince bu yan�lg�n�n asl�nda bir rampa sand��� �eyin derece ara l�klarla ba�layarak a�a�� inen �� rampay� birbirine kar��t�r mas�ndan ileri geldi�ini anlad�. Bunlar kusursuz bir d�zeni g�steriyorlard�. Asl�nda Rama, herhangi bir b�l�m�yle de �il t�m bir mimari yap� olarak b�y�k bir g�� an�t�n� simgeli yordu.

�� rampa da do�ruca havuzun kenar�na kadar iniyor ve suyun donuk y�zeyinin alt�nda kayboluyorlard�. Jimmy su hatt�na yak�n yerlerde bir grup siyah t�nel veya ma�ara g�rd�. Bunlar�n �ok �rk�t�c� bir g�r�n��� vard� ve Jimmy i�inde ya�ayanlar olup olmad���n� merak etti. Belki de Ra-mal�lar hem suda hem karada ya�ayan amfibi t�r�ndendi-ler.

Yenge�, kuyunun kenar�na yakla��rken Jimmy onun rampalardan birinden inece�ini ve Yusuf�u�un kal�nt�lar�n� belki de onu de�erlendirecek bir varl��a g�t�rece�ini tahmin ediyordu. Fakat bunun yerine yarat�k do�ruca u�urumun kenar�na y�r�d�, birka� santimetrelik bir hatan�n bile felaketle sonu�lanaca�� belli olmas�na ra�men, v�cudun hemen hemen yar�s�n� teredd�t bile etmeden bo�lu�a uzatt� ve birden sert bir �ekilde silkindi. Yusuf�u�un par�alar� derinliklere do�ru s�z�lmeye ba�lam��t�. Onlar�n d�����n� seyreden Jimmy�nin g�zleri ya�larla doldu. Bu yarat���n olduk�a zeki oldu�una istemeyerek karar verdi.

��plerini bo�altt�ktan sonra yenge� �evresinde bir d�nd� ve on metre gerisinde bulunan Jimmy�ye do�ru y�r�meye ba�lad�. Jimmy �Acaba bana da ayn� i�lemi mi yapacak?� diye d���n�rken, h�zla yakla�an canavar� ana giri�e g�steren kameray� tutan elinin titremedi�ini �mit ediyordu.

�Ne diyorsunuz?� diye f�s�ldarken yararl� bir cevap alaca��n� pek sanm�yordu. �u anda bir tarih yaratt���n� d���nmek bile onu sakinle�tiremezdi. Biranda akl�nda b�yle bir kar��la�ma i�in d���n�len �e�itli modeller geldi. �u ana kadar b�t�n o fikirler saf bir teoriydi. Kendisi ise bu fikirleri pratikte uygulayacak ilk insan olacakt�.

Giri� kontrol ona f�s�lt�yla cevap verdi: �D��man oldu�una karar vermeden sak�n ka�ma.� �Ka�mak m�? Nereye?� Jimmy kendine sordu. Y�z metrelik k�sa mesafeli bir ko�uda bu �eye fark yapaca��na emindi, fakat uzun bir kovalamacada onun kendisini yava� yava� y�pratarak yakalayaca��n� ac� bir �ekilde biliyordu.

Jimmy yava��a ellerini havaya kald�rd�. �nsanlar y�llard�r bu jest �zerinde m�naka�a ediyorlard�. Acaba evrende her yarat�k bunu �G�r�yorsun� silahs�z�m� �eklinde yorumlayacak m�yd�? Fakat kimse de daha iyisini d���nememi�ti.

Yenge� onun bu hareketine ne bir tepki g�sterdi ne de y�r�y���n� yava�latt�. Jimmy�ye hi� �nem vermeden tam yan�ndan ge�ti ve ne yapt���n� bilir ad�mlarla g�neye do�ru ilerlemeye ba�lad�. Homo Sapiens�in temsilcisi, ilk temas kurdu�u yabanc� bir yarat���n, onun varl���na bile ald�r�� etmeden Rama d�zl���nde uzakla�mas�n� elleri havada seyrederken kendini son derece k���k d��m�� hissediyordu.

Jimmy hayat�nda hi�bir zaman bu derece a�a��lanma-m��t�. Neyse ki olaylar�n g�l�n� yan�n� g�rme huyu k�sa s�rede yard�m�na yeti�ti. Ne de olsa canl� bir ��p kamyonu taraf�ndan �nemsenmemek o kadar m�him bir olay say�lmazd�. Fakat ya bu nesne onu uzun s�redir arad��� karde�i olarak ba�r�na basmaya kalksa neler olurdu�

Tekrar Kopernik�in kenar�na yakla�t� ve a�a��daki durgun sular� incelemeye ba�lad�. �lk kez olarak baz�lar� olduk�a b�y�k birtak�m belirsiz g�lgelerin su y�zeyinin alt�nda gidip geldiklerinin fark�na vard�. Birden i�lerinden biri en yak�n spiral rampaya ilerledi ve �ok ayakl� tanka benzeyen bir �ey rampadan yukar� ��kmaya ba�lad�. Jimmy onun yapt��� h�za g�re yukar�ya ��kmas�n�n en az bir saat s�rece�ini d���nd�. E�er bu bir tehditse, �ok yava� ilerleyen bir tehditti.

Sonra, birdenbire, su hatt�na yak�n yerdeki ma�araya benzeyen deliklerin yak�n�nda, �ok h�zl� bir hareketten olu�an bir titre�im farketti. Bir �ey �ok s�ratle rampadan ��k�yor fakat o bir t�rl� g�r���n� onun �st�nde sabitle�tire-medi�inden bu �eyi belirli bir �ekle sokam�yordu. Sanki insan b�y�kl���nde bir hortum veya kum f�rt�nas�n� g�zlemekteydi�

G�zlerini k�rp��t�rd� ve ba��n� sallad�, birka� saniye g�zlerini kapad�. Tekrar a�t��� zaman g�r�nt�ler kaybolmu�tu.

Belki de yere �arpmadan olan sars�nt� onu tahmin etti-�indan daha �ok sarsm��t�. �lk kez d�� g�rme gibi bir �ey ba��na geliyordu ve bundan da ana giri�e hi� bahsetmeyecekti.

Az �nce bu rampalar� incelemek i�in a�a��ya inmeye karar vermi�ti. Fakat �imdi bunun bo� yere yorgunluk ve enerji kayb� olaca��n� d���n�yordu.

Biraz �nce g�rd���n� sand��� d�ner hayaletin bu karar�n verilmesiyle hi�bir ilgisi yoktu.

Hem de hi� yoktu, ��nk� Jimmy hayaletlere inanmazd�!�

<p>���EK</p>

Az �nceki uzun y�r�y�� ve harcad��� �aba Jimmy�Yi susatm��t�. Fakat bu �lkede insan�n i�ebilece�i su olmad���n� �ok iyi biliyordu. Termosundaki su ile belki bir hafta idare edebilirdi � fakat ne ama�la? D�nya�daki en iyi beyinlerin yak�nda bu problem �zerinde d���nmeye ba�layacaklar�n� ve Kumandan Norton�un �e�itli �neriler bombard�man�na tutulaca��n� biliyordu. Fakat Jimmy, kendisini bu yar�m kilometre y�ksekli�indeki u�urumdan a�a�� indirebilecek hi�bir yol d���nemiyordu. Elinde yeteri kadar uzun bir ip olsa bile, u�urumun yak�n�nda onu ba�layabilece�i hi�bir �ey yoktu.

Her �eye ra�men m�cadele etmeden yenilgiyi kabullenmek k���lt�c�yd� ve erkekli�e yak��mazd�. Kendisine ancak deniz y�n�nden bir yard�m gelebilirdi ve o da denize do�ru ilerlerken, hi�bir �ey olmam�� gibi g�revini yapmaya devam edebilirdi. Ge�mek zorunda oldu�u bu de�i�ik b�lgeyi kendisinden ba�ka kimse inceleyemeyecek ve foto�raflar�n� �ekemeyecekti ve bunlar da belki ona �l�m�nden sonra �l�ms�zl�k sa�layacakt�. Fakat o, b�yle bo� aldatmacalar yerine sa� kal�p ba�ka ba�ar�lar kazanmay� ye�lerdi.

Zavall� Yusuf�uk�un u�u�uyla denizden yaln�z �� kilometre uzaktayd�, ancak �zerindeki arazinin baz� b�l�mleri b�y�k engeller olu�turdu�undan d�z bir yol izlemesi im-

kans�z g�r�n�yordu. Fakat �e�itli rota se�enekleri oldu�undan bu onun i�in problem yaratmayacakt�. Jimmy b�t�n bunlar� iki yan�ndan y�kselip on alt� kilometre �st�nde birle�en e�ri haritada m�kemmel bir �ekilde g�rebiliyordu.

Bol zaman� vard�. Onu do�ru yolundan ay�rsa bile, i�e en ilgin� buldu�u g�r�nt�y� incelemekle ba�layacakt�. Sa�a do�ru yar�m kilometre �tede kesme kristalden yap�lm�� gibi veya dev bir m�cevher sergisi gibi par�ldayan bir kare vard�. Belki de bu d���nceler Jimmy�nin ad�mlar�n� h�zland�rmas�na yol a�t�. En aptal bir adam�n bile herhalde birka� bin metre kare dolusu m�cevhere hafif bir ilgi g�stermesi beklenirdi.

Yan�na gitti�i zaman bunlar�n, kuma benzeyen bir yatak �st�nde milyonlarca kuvartz kristali oldu�unu g�r�nce pek de d�� k�r�kl���na u�ramad�. Kristallere biti�ik olan kare daha ilgin�ti; en az bir ve en �ok be� metre y�kseklikte i�i bo� metal direklerin birbirine �ok yak�n s�ralar halinde dizilmesinden olu�mu� �ok de�i�ik bir g�r�nt�yd� bu. Buran�n i�inden ge�mek tamamen imk�ns�zd�. Ancak bir tank bu borular orman�n� yar�p a�abilirdi, Jimmy ilk yol kav�a��na gelinceye kadar kristallerle borular�n aras�ndaki yolda y�r�d�. �imdi sa��nda kalan kare, �r�lm�� tellerden yap�lm�� b�y�k bir hal�y� and�r�yordu. Hal�n�n tellerinden birini s�kmeye �al��t�, fakat bir tekini bile k�rmay� ba�aramad�.

Solundaki kare alt�gen bi�iminde ta�lardan yap�lm�� bir mozayikti. Ta�lar birbiriyle o kadar d�z ve p�r�zs�z �ekilde birle�tirilmi�ti ki, aralar�nda bir tek birle�me �izgisi bile g�r�lm�yordu. E�er ta�lar�n her biri tek tek g�kku�a��n�n de�i�ik renklerine boyal� olmasa; buras�n�n tek par�adan yap�lm�� bir d�zey oldu�u san�labilirdi. Jimmy, ayn� renge boyal� biti�ik iki ta� bulabilmek ve bu yoldan s�n�rlar�n� saptayabilmek i�in dakikalarca u�ra�t�ysa da b�yle bir rastlant� g�remedi.

B�t�n bu g�r�nt�leri kameras�yla yava� bir pan yaparak ana giri�e aktard�ktan sonra �a�k�n bir �ekilde arkada�lar�na sordu:

�B�t�n bunlar i�in ne d���n�yorsunuz? Kendimi dev bir bilmecenin i�ine hapsedilmi� gibi hissediyorum. Yoksa buras� bir Rama sanat galerisi mi?� �Biz de senin kadar �a�k�nl�k i�indeyiz Jimmy, fakat bu ana kadar Romal�lar�n sanatla u�ra�t�klar�na dair bir ize rastlayamad�k. Herhangi bir karara varmadan �nce daha fazla �rnek incelememiz l�z�m.� Bir sonraki kav�akta buldu�u iki �rne�in de pek yarar� olmam��t�. Bunlardan biri t�m�yle bo�-d�md�z ve �l� bir grilikte, sert fakat el s�r�nce kaygan bir his uyand�ran bir d�zl�kt�. Di�eri ise �zerinde milyarlarca ve milyarlarca k���k delik olan yumu�ak bir s�nger g�r�n�m�ndeydi. Buras�n� aya��yla denedi�i zaman b�t�n y�zey, yeni stabilize edilmi� batakl�k kumu gibi, i� bunalt�c� bir esneklikle hafif�e oynam��t�.

Bundan sonraki kav�akta t�pk� yeni s�r�lm�� bir tarlaya benzeyen bir kareyle kar��la�t�, fakat burada saban taraf�ndan a��lan yar�klar hep ayn� bi�imde ve bir metre derinlikteydi. Bunlar�n yap�ld��� maddenin �st� bir e�e veya rendeyi and�ran dokudayd�. Jimmy bunlar�n �st�nde �ok durmad�, ��nk� buna biti�ik kare, �imdiye kadar rastlad�klar� i�inde ilgisini en fazla �eken olmu�tu. Hi� olmazsa sonunda anlayabildi�i bir �eye rastlam��t�, fakat bu da D�nya g�r���yle olduk�a tedirgin edici bir g�r�nt�yd�.

B�t�n kare tel �rg�lerle �evrelenmi�ti. Bu o kadar tan�d�k bir �eydi ki, D�nya�da b�yle bir �eye rastlasa bir daha incelemeye gerek g�rmezdi. Madenden yap�lm��a benzeyen be�er metre aral�kl� direkler vard� ve bunlar�n aras�nda �ok gergin alt��ar tel her iki dire�i birbirine ba�l�yordu.

Bu tel �rg�n�n arkas�nda tam benzeri olan ikinci bir tel �rg� ve tabii onun da arkas�nda bir ���nc�s� vard�. Rama tekrarlamalar�n�n ba�ka bir tipik �rne�iydi bu. Tel �rg�lerin arkas�na ne hapsedilmi�se i�erden ��kma �ans� hi� yoktu. E�er bunun i�inde baz� hayvanlar tutuluyorsa, bunlar�n i�eri girip ��kaca�� bir yer veya kap� g�r�lm�yor-

du. Bunlar�n yerine karenin tam ortac�nda Kopernik�in k���k bir taklidi olan tek bir delik vard�.

Ba�ka �artlar alt�nda Jimmy belki teredd�t ederdi, fakat �imdi kaybedecek bir �eyi yoktu. T�rmanarak h�zla �� engeli de a�t� ve deli�e yakla�arak i�ine bakt�.

Kopernik�in z�tt�na bu kuyu yaln�z elli metre derinlikteydi. A�a��da her biri bir fili i�ine alabilecek kadar b�y�k �� t�nel ��k��� vard� ve hepsi de bu kadard�.

G�r�nt�y� bir s�re inceledikten sonra Jimmy, a�a��daki d�zl�kten yukar�ya ancak bir asans�rle ��k�labilece�ini, en mant�kl� ��z�m olarak kabul etti. Fakat ��kar�lan �eyin ne oldu�unun hi� mi hi� merak etmiyordu. Yaln�z olduk�a b�y�k ve belki de olduk�a tehlikeli olabilece�ini tahmin ediyordu.

Bunu izleyen birka� saat s�resince deniz k�y�s�nda on kilometreden fazla y�r�d�. Art�k dama tahtas� kareleri zihninde birbirine kar��maya ba�lam��t�. Sanki dev ku� kafeslerine benzeyen, a� �eklinde telden �r�l�, t�m�yle kapal� yap�lar g�rm��, ba�ka yerde donmu� s�v�dan yap�lm�� havuzlara benzeyen ve �zerinde girdap izi gibi �ekiller olan havuzlarla kar��la�m��t�. Ancak bu havuzlar� ihtiyatla kontrol edince kat� olduklar�n� anlam��t�. ��lerinde o derece koyu siyah renkte olan bir tanesi vard� ki, ne oldu�unu iyice g�rmek bile m�mk�n olamam��t�. Jimmy ancak dokunma duyusu ile orada bir �ey oldu�unu anlayabilmi�ti.

Bu arada art�k �ok ustaca haz�rlanm�� ve de�i�ik bir d�zen g�steren bir b�lgeye geldi�ini farketmeye ba�lad�. G�neye do�ru, birbirini izler bi�imde � daha ba�ka bir kelime bulam�yordu � birtak�m tarlalar dizisi uzan�yordu. Sanki D�nya�da bir deneme �iftli�ini geziyor gibiydi. Her kare Rama�n�n metalik manzaras�nda ilk kez rastlad��� �ekilde �ok muntazam tesfiye edilmi� toprak par�alar�n� and�r�yordu.

B�y�k tarlalar bakir, cans�z ve hi�bir zaman ekilmemi� olan ekinlerini bekliyor gibiydiler. Jimmy bunlar�n yap�lma amac�n�n ne oldu�unu merak etti. Romal�lar gibi ileri d�zeyde bir uygarl���n tar�mla u�ra�mas� inan�l�r �ey de�ildi, ��nk� D�nya�da bile art�k �ift�ilik bir t�r e�lence i�in yap�lan bir u�ra� ve l�ks yiyecekler kayna��yd�. Fakat gene de bu g�rd�klerinin kusursuz d�zenlenmi� tarlalar odu�u-na yemin edebilirdi. D�nya�daki tarlalar elbette buradakiler kadar kusursuz d�zenlenmi� olamazd�. Burada her kare �effaf ve sert bir plastik tabakayla, bir sera gibi, kaplanm��t�. Bir �rnek almak i�in ufak bir par�a kesmek istedi, fakat b��a�� plasti�in �zerinde ufak bir �izik bile olu�-turamad�.

Daha i�erlerde ba�ka tarlalar da vard�, bir�o�unun i�inde belki de t�rman�c� bitkilere destek g�revi yapan, �ubuklar ve tellerden olu�mu� karma��k yap�lar bulunuyordu. Hepsi sanki derin k�� g�nlerindeki yapraks�z a�a�lar gibi ��plak ve terkedilmi� haldeydiler. Bunlar�n g�rd��� k���n �ok uzun ve m�thi� oldu�u ku�kusuzdu ve bu birka� haftal�k ���k ve s�cakl�k, o k�� tekrar geri gelmeden �nce k�sa bir yaz mevsimi gibiydi.

Jimmy birden onu durdurup g�neyin metal labiretle-rini daha dikkatli incelemeye y�nelten �eyin ne oldu�unu bilmiyordu. Belki de bilin�alt�ndan �evresindeki her ayr�nt�y� dikkatle inceleyen zihni, bu tamamen fantastik ve yabanc� manzarada �ok daha farkl� bir g�r�nt� saptam�� olmal�yd�.

Yakla��k �eyrek kilometre �tede, bir �ubuklar ve teller kafesinin ortas�nda, bir tek renk bene�i par�ld�yordu. O kadar k���k ve o derece zor farkedilir bir p�r�lt�yd� ki, sanki g�rme yetene�inin s�n�rlarmdayd�. D�nya�da bu tan�d�k g�r�nt�ye kimse ikinci kez kafas�n� bile �evirip bakmazd�. FakaUcu�kusuz �u anda onu fark edi�inin en b�y�k nedeni de belki de ona D�nya�y� hat�rlatmas�yd��

Giri� kontrola, g�r���nde bir hata olmad���na ve bunun i�indeki bir arzunun yan�lg�s� olmad���na emin olmadan hi�bir �ey s�ylemeyecekti. Birka� metreye yakla��n-caya kadar, onun bildi�i bi�imde bir hayat�n Rama�n�n steril ve mikropsuz d�nyas�nda ye�erebilece�inden tam anlam�yla nas�l emin olabilirdi? Fakat, i�te�g�ney k�tas�n�n bir k��esinde, yaln�z bir g�rkem i�inde Rama�da bir �i�ek a�m��t�.

Jimmy yakla�t�k�a g�r�nt�de bir �eyin kendisine ters geldi�ini hissediyordu. Araziyi, belki de istenmeyen hayat �e�itlerinin toprak katman�n� kirletmesini �nlemek i�in, kaplayan �rt�de bir delik vard� ve bu delikten bir insan�n k���k parma�� kal�nl���nda ye�il bir sap uzanm�� ve yan�ndaki kafese sar�larak yukar�lara y�kselmi�ti. Yerden bir metre yukarda Jimmy�in tan�d��� b�t�n bitkilerden farkl� bi�imde, daha �ok t�ye benzeyen mavimt�rak yapraklar g�r�l�yordu. Sap, g�z hizas�nda tek bir �i�ekle sona eriyordu. Jimmy bunu ilk bak��ta tek bir �i�ek sand�ysa da, asl�nda bunun s�k�ca birbirine yana�m�� �� ayr� �i�ek oldu�unu g�r�nce hi� �a��rmad�.

�i�e�in ta�yapraklar� yakla��k be� santimetre uzunlu�unda, parlak renkli borulardan olu�mu�tu. Her �i�ekte en az elli ta�yaprak vard� ve o derece canl� metalik maviler, menek�eler ve ye�iller i�inde par�ld�yordu ki, bitkiler krall���ndaki herhangi bir �eyden �ok, bir kelebe�i and�r�yorlard�. Jimmy�nin botanik hakk�nda hemen hemen hi� fikri yoktu, fakat gene de bu �i�ekte D�nya�aakilere benzer ta�yapraklar� ve �reme organlar�na benzer �eyler g�remeyince �ok �a��rd�. D�nya�daki �i�eklere olan bu benzerli�in bir rastlant� olup olamayaca��n� d���nd�. Belki de bu, daha �ok mercan poliplerine benzer bir �eydi. Her iki durumda da bu �i�ek, d�lleme arac� veya yiyecek olarak, k���k ve havada u�an yarat�klar�n varl���n� kan�tl�yordu. Asl�nda bunlar hi� de �nemli de�ildi. Bilimsel ayr�nt�lar� ne olursa olsun, Jimmy i�in bu bir �i�ekti. Bu garip harikan�n sanki Rama�ya t�m�yle ters d��en varl���, Jim-my�de onu bir daha g�remeyece�i hissini uyand�r�yordu; ve bu nedenle de �i�e�i ele ge�irmeye karar verdi.

Bu kolay olmayacakt�. �i�ek ondan on metreden biraz fazla uzakta ve ince �ubuklardan yap�lm�� kafes �eklinde engellerle ayr�lm�� durumdayd�. Engeller k�p �eklinde ve her iki taraf�nda k�rkar santimlik aral�klar b�rakarak �e�itli s�ralar olu�turmu� durumdayd�. Jimmy e�er zay�f, s�r�m gibi olmasayd� hi�bir zaman uzay bisikleti kullanamazd�. Bu nedenle k�plerin aras�ndaki k�rk santim aral�ktaki ince labirentten kolayl�kla k�vr�larak s�r�nebilece�ini biliyordu. Fakat tekrar d��ar� ��kmaya gelince i� de�i�iyordu. O darac�k yerde d�nmek imk�ns�z olaca��ndan geri geri s�r�nerek ��kmak zorunda kalacakt�.

�i�e�i tan�mlay�p, m�mk�n olan her a��dan onlara televizyonla g�sterdi�i zaman giri� kontrol onun bu bulu�una �ok memnun olmu�tu. Jimmy �Onu koparmaya gidiyorum� dedi�i zaman da hi� itiraz etmediler, zaten o da edeceklerini sanm�yordu, i�inde bulundu�u �artlarda hayat� onun say�l�rd� ve ne isterse yapabilirdi.

B�t�n giysilerini ��kard�, d�zg�n metal �ubuklar� kavrad� ve solucan gibi k�vr�larak �er�evenin i�inde ilerlemeye ba�lad�. Bu olduk�a zor bir i� olacakt�. Kendisini h�cresinin parmakl�klar� aras�ndan s�yr�larak ka�maya �al��an bir su�luya benzetti. T�m�yle labirentin i�ine girdikten sonra, bir problem ��kmayaca��na emin olmak i�in geriye do�ru s�r�nerek ilerlemeyi denedi. Bu i� ileriye gitmekten �ok daha zordu, ��nk� ellerini kendini �ekmek i�in de�il, geriye itmek i�in kullanmak zorunda kal�yordu. Durumu inceledikten sonra, kendini tuza�a d��m�� bir insan gibi hissetmesi i�in bir neden olmad���na ve bu i�i ba�arabilece�ine karar verdi.

Jimmy her zaman, kendi d���nce ve hislerini analiz etmekten �ok, i�g�d�leriyle davranan hareketli bir insand�. �ok zor �artlar alt�nda �ubuklar aras�ndaki dar koridorlar aras�nda s�r�n�rken b�yle Don Ki�ot�vari bir g�steriye neden kalk��t���n� kendine soruyordu. Hayat� boyunca �i�eklere kar�� bir ilgi duymam��t�, fakat �imdi bir tanesini ele ge�irebilmek i�in kalan son enerjisini ortaya koyuyordu.

Bu �rne�in tek ve b�y�k bir bilimsel de�eri oldu�u ger�ekti. Fakat Jimmy onu hayatla ve do�du�u gezegenle tek ba�� oldu�u i�in istiyordu.

Buna ra�men �i�e�i koparmak i�in elini uzatt��� zaman ani bir vicdan azab� hissetti. Belki de bu, Rama�n�n i�inde yeti�en tek �i�ekti; bunu koparmaya hakk� var m�yd�? E�er bir �z�r bulmas� gerekliyse; bu �i�e�in Romal�lar�n planlar� d���nda bir kaza oldu�unu, belki de milyonlarca y�l ge� � veya erken b�y�yen bir yanl��l�k oldu�unu ileri s�rebilirdi. Fakat asl�nda bir �z�re de ihtiyac� yoktu, zaten karars�zl��� bir an s�rm��t�. Uzand�� sap� kavrad� ve sert bir �ekilde �ekti.

�i�ek sap�ndan �ok kolay ayr�lm��t�, Jimmy ayr�ca iki de yaprak kopard�, sonra labirentte yava� yava� geri gitmeye ba�lad�. �imdi yaln�z tek eli serbest oldu�undan, geriye �ekili� son derece zor, hatta azap verici oluyordu. Az sonra biraz soluk alabilmek i�in durmak zorunda kald� ve o anda g�z� uzakla�t��� bitkiye tak�ld�. T�ye benzeyen yapraklar kapanmaya ve ba�s�z kalan sap, sar�ld��� kafesten ��z�lmeye ba�lam��t�. Jimmy bu g�r�nt�y� b�y�k bir hayret ve deh�etle izlerken b�t�n bitkinin, a��r �ekilde yaralanm�� bir y�lan gibi, yava� yava� ��kt����delikten topra��n i�ine �ekildi�ini g�rd�.

Jimmy kendi kendine �fevkal�de g�zel bir �eyi yaralad�m, fakat sonra da Rama onu �ld�rd�� diye d���nd�.

Oysa Jimmy yaln�z hakk� oldu�una inand��� bir �eyi alm��t�.

<p>EN Y�KSEK HIZ</p>

Kumandan Norton hen�z Rama�da insan kayb�na u�ramam��t� ve �u andan sonra da b�yle bir �eye niyeti yoktu. Jimmy daha g�ney kutbu y�n�nde u�u�a ba�lamadan, bir kaza olmas� halinde onu nas�l kurtaraca��n� d���nmeye ba�lam��t�. Fakat bu �yle ��z�m� zor bir �eyle d�n��m��t� ki, hi�bir sonuca varamam��, sadece elle tutulabilir b�t�n olas�l�klar� g�zden ge�irme �ans�n� bulabilmi�ti.

D���k �ekim g�c�nde bile olsa, yar�m kilometrelik dik bir u�urumu kim t�rmanabilirdi? Uygun donat�m ve e�itimle bu �ok kolay olabilirdi. Fakat Endeavour�un deposunda da�lara t�rman�l�rken kullan�lan �iviler ve onlar� �akacak olan tabancalar yoktu. Kimse bu ayna gibi d�z ve sert y�zeye, yukar� t�rmanabilmek i�in gerekli y�zlerce �iviyi �akacak ba�ka bir yol bulam�yordu.

Baz�lar� ger�ekten ��lg�nca olan bir s�r� ba�ka ��z�m yolu da d���nmemi� de�ildi. Belki vantuzlu ayakkab�lar giymi� bir maymun u�urumu ��kmay� ger�ekle�tirebilirdi. Bu d���nce yararl� bile olsa b�yle bir donat�m�n yap�l�p denenmesi, maymunun onu kullanabilecek �ekilde e�itilmesi ne kadar s�re isterdi? Di�er taraftan bir insan�n ayn� i�i tekrarlayabilmek i�in gerekli g�c� g�sterebilece�i de ku�kuluydu.

Ayr�ca daha ileri bir teknoloji de kullanabilirlerdi. EVA jetleri akl�n� �ok kurcalam��t�. Fakat bunlar s�f�r G de �al��mak i�in haz�rlanm�� olduklar�ndan itici g��leri �ok azd�. Rama�n�n �ok d���k �ekimine ra�men bir insan�n a��rl���n� havaland�rmalar� imk�ns�zd�.

Bir kurtarma ipi ta��yan otomatik kontroll� bir EVA jeti yapmak acaba m�mk�n olamaz m�yd�? Bunu �avu� My-ron�a a�acak olduysa da hemen pi�man oldu, ��nk� �avu� birka� c�mle ile bu fikri hemen ��r�tm��t�. M�hendis karma��k baz� denge problemlerine i�aret etmi�ti. Bunlar ��z�lmeyecek �eyler de�ildi, fakat uzun s�re alabilirdi � belki de gerekti�inden fazla uzun s�re.

Ya balonlar? E�er bir zarf yapabilseler ve yeterince yo�un bir gaz� �s�tarak i�ine doldurabilseler� bunda zay�f da olsa bir �mit vard�.

Norton�un vazge�emedi�i tek yakla��m yolu bu iken olay bir anda teori olmaktan ��karak Birle�ik Gezegenler D�nyalar�nda b�t�n haberlere h�kim oldu ve herkes taraf�ndan bir �l�m-kal�m konusu olarak kabul edilmeye ba�land�.

Jimmy deniz k�y�s�ndaki ara�t�rmalar�n� s�rd�r�rken. G�ne� Sistemindeki delilerin �o�u onu kurtarmaya �al���yorlard�. Filo Genel Kararg�h�nda b�t�n fikirler de�erlendiriliyor ve ancak binde biri Endeavour�a g�nderiliyordu. Dr. �arlisle Perera, Endeavour ile biri Uzay Ara�t�rma�n�n kendi haberle�me hatt�, di�eri de Planetcom�un �Rama �nceli�i� kanal� ile iki kez temas kurmu�tu. G�nderdi�i haber, bilim adam�n�n d���nce olarak be� dakikas�n� ve komp�-terde de bir milisaniyelik zaman�n� alm��t�.

�lk anda. Kumandan Norton bunun �ok k�t� bir �aka oldu�unu sand�. Sonra g�nderenin imzas�n� ve ekte g�nderilen hesaplar� g�rd� ve birden anlat�lmak istenen �eyi kavrad�. Mesaj� Kari Mercer�e uzat�rken sesine m�mk�n oldu�u kadar tarafs�z bir ton vermeye �al���yordu: �Buna ne diyorsun?� Kari k���d� h�zla okuduktan sonra: �Evet� k�r �eytan! Hakl� elbette.� �Emin misin?�

�F�rt�na hakk�nda da hakl� ��kmad� m�? Bunu d���nmemiz laz�md�. Kendimi aptal gibi g�r�yorum.� �Son s�yledi�inde yaln�z de�ilsin. Fakat ortaya ikinci bir problem ��k�yor� Bunu Jimmy�e nas�l anlataca��z?� �Bence anlatmamal�y�z� en son dakikaya kadar. E�er onun yerinde ben olsayd�m b�yle yapman�z� ye�lerdim. Ona kendisini kurtarma yolunu buldu�umuzu s�yleyin.� Silindirik Deniz�in b�t�n �evresini g�rebilmesine ve genel olarak da Resolution�un gelece�i y�n� bilmesine ra�men Jimmy k���k tekneyi ancak New York�u ge�tikten �ok sonra farkedebildi. Bu ufac�k �eyin alt� ki�i ve onu kurtarmak i�in getirilen donat�m� ta��d���na inanmak �ok zordu.

Tekne sahile bir kilometre kadar yakla�t�ktan sonra Kumandan Norton�u tan�d� ve el sallamaya ba�lad�. Az sonra Kaptan da onu g�r�p el sallarken radyodan ona sesleniyordu: �Seni iyi durumda g�rd���me �ok sevindim Jimmy. Seni burada b�rakmayaca��m�za s�z vermi�tim. �imdi bana inand�n m�?� �Pek de�il* diye d���nd� Jimmy, �u ana kadar b�t�n o konu�malar�n onun moralini y�ksek tutmak i�in kullan�lan bir taktik oldu�unu d���nm��t�. Fakat kumandan da herhalde denizi sadece ona veda etmek i�in a�mam��t�. Bir �eyler �zerinde u�ra�m�� olmal�yd�lar. Onlara ne�eyle cevap verdi: �A�a��da, g�vertede oldu�um zaman size daha �ok inanaca��m Kaptan. �imdi bana bu i�i nas�l yapaca��m� s�yler misiniz?� Art�k Resolution yava�l�yordu. U�urumun dibinden y�z metre a��ktayd� �imdi ve Jimmy�nin g�rd��� kadar�yla da hi�bir ola�an d��� donat�m ta��m�yordu. Zaten o da ne g�rmeyi umdu�unu pek bilmiyordu.

��zg�n�m Jimmy� fakat senin �ok fazla kuruntuya kap�lman� istemedik.� Al bakal�m� bu pek tekin bir konu�ma de�ildi� tanr� a�k�na kaptan ne demek istiyordu?

Resolution onun be� y�z metre alt�nda ve elli metre a����nda durdu. Kumandan onunla tekrar konu�urken Jimmy onlar� ku�bak��� g�r�yordu.

���te b�yle Jimmy. Sonu�ta sana bir �ey olmayacak, fakat ba�arabilmek i�in �ok so�ukkanl� olmak gerekir. Sende de bunun fazlas�yla var oldu�unu biliyoruz. A�a�� atlayacaks�n Jimmy.� �Be� y�z metre!� �Evet, fakat sadece yar�m �ekim g�c�nde.� �Demek �yle?.. Siz yery�z�nde hi� iki y�z elli metre d��t�n�z m�?� ��eneni kapa yoksa ilk iznini iptal ederim. Bu fikri sen de d���nebilirdin, en y�ksek h�z konusu� Bu atmosferde iki y�z veya iki bin metre de d��sen, saatte doksan kilometreden fazla h�za ula�amazs�n. Evet� doksan kilometre pek rahat bir h�z de�il, fakat bunu da biraz makaslayabiliriz, senin yapmak zorunda oldu�un da bu. �imdi beni dikkatli dinle�� �Olur,� dedi Jimmy. �Belki ba�ar�r�m.� Bir daha Kumandan�n�n s�z�n� kesmedi ve Norton bitirdikten sonra da bir yorumda bulunmad�. Evet� bu fikir mant�kl�yd� ve o derece olmayacak �ekilde basitti ki, ancak bir dahi bunu d���nebilirdi. Ve tabii� bu i�i kendi yapmak zorunda olmayan bir dahi�

Jimmy, kendisine yapaca�� bu g�steride biraz psikolojik destek sa�layacak kadar, y�ksekten dal�� yapmay� veya para��tle atlamay� hi� denememi�ti. Bir insana u�urum �st�ne konmu� bir tahtada y�r�menin �ok kolay oldu�u s�ylense ve tahtan�n kusursuz bir sa�laml�k ve denge ile yerle�tirilmi� oldu�u kan�tlansa bile o insan bu i�i yapmaktan h�l� �ekinebilirdi. Kendi durumu da buna benziyordu. Jimmy �imdi Kumandan�n�n onun kurtar�lma i�lemi hakk�nda o ana kadar neden ka�amak konu�tu�unu anl�yordu. Norton Jimmy�ye bu i�i kafas�nda kurma ve itiraz etme zaman� b�rakmam��t�.

Norton yar�m kilometre a�a��dan ona inand�r�c� bir sesle:

�Seni aceleye zorlamak istemiyorum,� diyordu. �Fakat ne kadar �abuk davramrsan o kadar iyi olur.� Jimmy elindeki de�erli hat�raya, Rama�da yeti�en tek �i�e�e bakt�. Mendilini ��kararak onu dikkatle sard�, kuma�� hafif�e d���mledi ve u�urumun kenar�ndan a�a�� b�rakt�.

Mendil ona g�ven veren bir yava�l�kla a�a�� s�z�lmeye ba�lad�� k���ld�� k���ld�� k���ld� ve g�zden kayboldu. Fakat Jimmy a�a��dakilerin onu g�rd���n� biliyordu, ��nk� Resolution h�zla o yana gitmeye ba�lam��t�. Kumandan b�y�k bir heyecanla: �Fevkal�de,� dedi. �Buna senin ismini vereceklerine eminim. Pek�l� seni bekliyoruz.� Jimmy bu tropik iklimde herkesin giydi�i tek �st giysisi olan g�mle�ini ��kard� ve onu d���nceli �ekilde eline gerdi. G�ney k�tas�ndaki yolculu�u s�ras�nda ka� kez az daha onu atmay� d���nm��t�. �imdi ise bu g�mlek hayat�n� kurtarmaya yarayacakt�.

Son kez tek ba��na dola�t��� bu e�ri d�nyaya, b�y�k ve k���k boynuzlar�n uzak, sevimsiz i�nelerine bakt�� sonra g�mle�i sa� eliyle s�ms�k� kavrayarak u�urumun kenar�na h�zla ko�tu ve kendini m�mk�n oldu�u kadar uza�a f�rlatt�.

Art�k acele etmesine gerek kalmam��t�. Bu deneme yirmi saniye s�recekti, gerekli �nlemleri ald�ktan sonra bu ini�in tad�n� ��karabilirdi! �evresindeki r�zg�r gittik�e sertle�iyor ve Resolution ayaklar�n�n dibinden h�zla ona y�kseliyordu. Hi� vakit kaybetmeden iki eliyle kavrad��� g�mle�ini ba��n�n �st�ne kald�rarak gerdi, h�cum eden hava, kuma��n i�ine dolarak g�mle�i biraz �i�irdi.

Bir para��t olarak bunun pek ba�ar�l� oldu�u s�ylenemezdi. D��me h�z�nda yaratt��� birka� kilometrelik bir azalma, yararl� fakat o kadar �nemli de�ildi. Asl�nda g�mlek �ok daha �nemli bir g�rev yap�yor, onun v�cudunun dik durmas�n� sa�l�yordu. B�ylece denize bir ok gibi dimdik inebilecekti.

Jimmy, kendisinin hi� hareket etmedi�i, fakat alt�nda ki denizin onun �st�ne geldi�i hissine kap�lm��t�. Korkma-d���na kendini o kadar inand�rm��t� ki, i�inden Kaptan�a, kendisini karanl�kta b�rak�p daha �nce bu plan� a��klamad��� i�in biraz �fke bile duyuyordu. Demek Kaptan, onun bu konuyu kafas�nda kurdu�u takdirde atlamaktan korkaca��na ger�ekten inanm��t��

Son anda g�mle�i b�rakt�, derin bir nefes ald�, a�z�n� ve burnunu elleriyle kapad� ve kendisine verilen talimata uyarak v�cudunu dik ve gergin duruma getirirken ayaklar�n� birbirine yap��t�rd�. Suya bir m�zrak gibi tertemiz dalacakt��

Kumandan ona garanti vermi�ti: �Sanki D�nya�daki gibi bir tramplenden suya dalmaktan hi� fark� olmayacak� e�er suya iyi bir giri� yaparsan.� O sormu�tu: �Ya yapamazsam?� �O zaman tekrar yukar� ��k�p bir daha denersin.� Bir �ey ayaklar�n�n alt�na �arpt�. Sert fakat �iddetli de�il� milyonlarca yap��kan el v�cudunu t�rmal�yor, artan bas�n�, kulaklar�nda �iddetli u�ultular yap�yordu. G�zleri s�ms�k� kapal� olmas�na ra�men �evresindeki karanl���n gittik�e artt���n� ve Silindirik Deniz�in karanl�klar�na s�r�klendi�ini hissediyordu.

B�t�n g�c�yle yukar�ya, gittik�e zay�flayan ����a do�ru y�zmeye ba�lad�. G�zlerini hafif�e aralamaktan ba�ka bir g�r�� yolu yoktu. Bunu yapt��� zaman da zehirli su bir asit gibi g�zlerini ac�tt�. Kendisine as�rlar kadar uzun gelen bir s�re suyla bo�u�tuktan sonra ka� kez y�n�n� kaybedip derinlere dalmakta oldu�unu sanarak g�zlerini tekrar aralamaya cesaret etti�ini hat�rlam�yordu. Fakat bu �abuk g�z atmalar�n her keresinde �����n biraz daha g��lendi�ini g�rm��t�.

Sudan d��ar� f�rlad��� zaman g�zleri h�l� s�ms�k� kapal�yd�. Derin bir nefes alarak patlamak �zere olan ci�erlerini havayla doldurdu ve s�rt�st� yatarak etrafa bak�nd�.

Resolution tam yolla ona do�ru geliyordu, birka� saniye sonra g��l� kollar onu kavrayarak g�verteye �ektiler.

Kumandan�n ilk sorusu kayg� doluydu: �Su yuttun mu?� �Sanm�yorum.� �Yuttunsa da hemen ��karmaya bak. Bu iyi. Kendini nas�l hissediyorsun?� �Pek emin de�ilim. Birka� dakikaya kadar s�yleyebilirim. Oh� hepinize te�ekk�r ederim.� Birka� dakika ge�meden Jimmy nas�l oldu�unu anlamaya ba�lam��t� bile. Peri�an bir �ekilde f�s�ldad�: �Ben� galiba hastalan�yorum.� Kurtar�c�lar� onu �z�nt�yle s�zerken, Jimmy�nin bu davran���n� ustal���na bir hakaret sayan �avu� Barnes itiraz etti: �Bu sakin, d�md�z denizde mi?� Kumandan Norton eliyle g�ky�z�n� �evreleyen su �eridini i�aret ederken: �Buna pek de d�z denmez,� dedi. �Fakat merak etme Jimmy, �u z�mb�rt�dan biraz yutmu� olabilirsin. En k�sa s�rede i�indekileri bo�altmaya �al��.� Jimmy kendini pek kahramanca olmayan bir �ekilde ve ba�ar�s�zca zorlarken arkalar�nda, g�ky�z�nde b�y�k bir ���k par�lt�s� oldu. B�t�n g�zler birden g�ney kutbuna �evrilmi� ve Jimmy de o anda hastal���n� unutmu�tu. Boynuzlar tekrar hava fi�e�i g�sterilerine ba�lam��lard�.

Ana boynuzla k���k arkada�lar� aras�nda bir kilometreye yak�n uzunlukta alev s�tunlar� dansetmeye ba�lam��t�. T�pk� elektrikten yap�lm�� bir atl�kar�ncan�n �evresine ate�ten kurdelelerle ba�l� g�r�nmeyen dans�zler gibi, bir kez daha o heybetli d�n��lerine ba�lad�lar. Fakat �imdi gittik�e h�zlan�yorlard�. H�zland�lar� h�zland�lar� sonunda ate�ten, titreyen bir koni halinde par�ldamaya ba�lad�lar.

Bu, �imdiye kadar Rama�da g�rd�kleri her �eyden daha nefes kesici bir g�r�nt�yd�. Buna ek olarak, az sonra derinden ve ola�an�st� bir g�c� simgeleyen �at�rt�l� bir g�r�lt� duyuldu. G�steri be� dakika kadar s�rd�. Sonra� sanki biri bir d��meyi �evirmi�cesine birden kesiliverdi.

Norton y�ksek sesle s�ylendi: �Rama Komitesi buna ne diyecek �ok merak ediyorum.� Sonra �evresindekilere sordu. �Bu konuda bir fikir y�r�tmek isteyen var m�?� Kimse cevap verecek zaman bulamad�, ��nk� o anda ana giri� tela�la onlar� arad�: �Resolution� hissettiniz mi? Size bir �ey olmad� ya!� �Neyi hissettik mi?� �Bir deprem oldu�unu san�yoruz� �u hava fi�ekleri g�sterisi biter bitmez.� �Bir hasar var m�?� �Sanmam. �ok �iddetli de�ildi� fakat bizi biraz sallad�.� �Bir �ey duymad�k. Bu denizin ortas�nda zaten duyamazd�k.� �Elbette� amma sa�mal�yorum. Neyse �imdi her �ey eskisi gibi� bir daha sefere kadar.� Norton i�inden yank�lad� �Evet, bir daha sefere kadar.� Rama�n�n s�rr� gittik�e b�y�yordu. Onu ke�fettik�e daha anlamaz oluyorlard�. Ba�l���n�n i�inden ana giri�in ba��rt�s� bir daha ��nlad�: �Kaptan� bak�n� g�ky�z�nde!� Norton g�zlerini kald�rarak denizi h�zla taramaya ba�lad�. Tam doruk noktas�na var�ncaya kadar bir �ey g�remedi, d�nyan�n tam di�er ucunda birden tak�ld�: �Tanr�m,� diye f�s�ldarken �Bir daha sefer�in i�te orada oldu�unu g�r�yordu.

Silindirik Deniz�in sonsuz e�risinde b�y�k bir deprem dalgas� h�zla onlara do�ru ko�uyordu.

<p>DALGA</p>

Bu heyecan ve karga�a an�nda bile Norton�un ilk d���ncesi gemisi olmu�tu: �Endeavour� diye endi�eyle seslendi. �Durum raporu.� �Her �ey tamam Kaptan.� ikinci kaptan�n sesi g�ven vericiydi. �Hafif bir sars�nt� hissettik, fakat bir hasara yol a�acak kadar de�il. Rama�da hafif bir y�n de�i�ikli�i oldu � k�pr� bunun s�f�r nokta iki derece oldu�unu s�yl�yor. Eksendeki d�n�� h�z�n�n da biraz de�i�ti�ini bildiriyorlar � bunun ger�ek de�erini birka� dakika sonra anlayaca��z.� Norton; �Demek k�p�rdamaya ba�lad�� diye d���nd� �umdu�umuzdan da �nce. Halbuki y�r�nge de�i�ikli�i i�in en mant�kl� yer olan G�ne��e en yak�n noktadan h�l� epeyce uzaktay�z. Fakat, ku�kusuz bir t�r rota d�zenlemeleri yap�lmaya ba�land�. Ba�ka �oklar da bekleyebiliriz. Bu arada, i�te, ilk �okun etkileri olduk�a belirgin �ekilde yukar�da g�kten �zerlerine d�k�l�rcesine yakla�an e�ri su �eridinde g�r�l�yordu. Dalga h�l� onlardan on kilometre uzaktayd� ve kuzey k�y�lar�ndan g�ney k�y�lar�na kadar b�t�n deniz boyunca uzan�yordu. Karaya yak�n yerlerde k�p�kl�, beyaz bir duvar gibi g�r�n�yor, fakat daha derin sularda, zorlukla farkedilen ve her iki sahile �arparak k�r�lan k�s�mlar�na oranla �ok daha h�zl� ilerleyen mavi bir �erit halini al�yordu. Sahilin s�� b�l�mlerinin �eki�i, dalgay�

b�k�lmeye zorlayarak orta b�l�m�n gittik�e daha fazla ilerlemesini ve her an biraz daha �nde yol almas�n� sa�l�yordu. Norton acele: ��avu�,� dedi. �Bu senin i�in, biz ne yapabiliriz?� �avu� Barnes sal� durdurarak durumu dikkatle incelemeye ba�lam��t�. Norton onun hi�bir korku izi olmayan, daha �ok yar��maya ba�lamak �zere olan usta bir atlet gibi, huzur ve heyecan okunan y�z�ne bakt�k�a rahatl�yordu.

�Ke�ke iskandil arac�m�z olsayd�,� dedi �avu�. �Derin sularda olsayd�k korkacak bir �ey kalmazd�.� ��yleyse g�vendeyiz. ��nk� h�l� k�y�dan d�rt kilometre uzaktay�z.� �Umar�m, fakat durumu iyice incelemek istiyorum.� Barnes tekrar motoru �al��t�rd�. Resolution �evresinde bir tur att�ktan sonra yakla�an dalgaya burun vererek ilerlemeye ba�lad�. Norton h�zla ilerleyen orta b�l�m�n onlara be� dakikadan az s�rede ula�aca��n� san�yordu. Ayn� zamanda dalgan�n bu �ekliyle ciddi bir tehlike yaratmayaca��n� da g�r�yordu. ��nk� �zerlerine gelen �-ey, tekneyi biraz sallamaktan fazla bir �ey yapamayacak, yaln�z bir metre y�ksekli�inde k���c�k bir dalgayd�. As�l yan gerilerde kalan ve sahillere �arpan k�p�k duvarlar� ger�ek bir tehlikeydi.

Birden, denizin tam ortas�nda, dalgan�n bir yere �arpmas�ndan olu�an k�p�kler belirdi. Dalgan�n, su d�zeyinin hemen alt�nda kalm��, birka� kilometre uzunlu�unda bir duvara �arpt��� belliydi. Ayn� anda, k�r�lan bu dalga �n�ndeki derin suya ko�arken k�p�kler i�inde katlanmaya ba�lad�.

Norton ��nleme duvarlar� diye d���nd� �t�pk� Endea-vour�un yak�t tanklar�nda oldu�u gibi � fakat burada binlerce kez b�y�k �apta. Herhangi bir dalgay� en k�sa s�rede s�nd�rebilmek i�in bunlar herhalde denizde �ok karma��k �ekilde da��lm�� durumdalar. Fakat bizim i�in en �nemli ve tehlikeli nokta; acaba bu duvarlardan birinin �st�nde miyiz?�

�avu� Barnes da onun gibi d���n�yor olmal�yd� ki Re-solution�u durdurarak demir att�. Be� metre indikten sonra demir dibi bulmu�tu.

�Demiri �ekin� diye arkada�lar�na hayk�rd�. �Buradan uzakla�mal�y�z.� Norton ona g�n�lden kat�l�yordu, fakat hangi y�ne? �avu� tam yolla art�k onlardan sadece be� kilometre �tede olan dalgaya do�ru gidiyordu, ilk kez olarak Norton dalgan�n yakla��rken ��kard��� sesi duydu � yan�lg�s�z tan�yabilece�i, fakat Rama�n�n i�inde i�itmeyi hi� ummad��� k�kremeydi bu. Sonra sesin �iddeti de�i�ti, orta b�l�m bir daha k�r�l�yor, yeniden k�p�kler olu�uyordu.

Her birinin e�it aral�klarla konmu� oldu�unu kabul ederek bu su alt� engelleri aras�ndaki uzakl��� kestirmeye �al��t�. E�er yamlm�yorsa dalgan�n bir duvara daha rastlamas� laz�md�. Sal� iki duvar aras�ndaki derin b�lgede tutabilecek olurlarsa tam anlam�yla g�ven i�inde olacaklard�.

�avu� Barnes motoru durdurarak yeniden demir att�, hi�bir yere tak�lmayan demir otuz metre derine gitmi�ti, rahat bir nefes alarak: �Art�k rahat�z,� dedi. �Fakat gene de motoru i�ler durumda tutaca��m.� �imdi onlara h�zla yakla�an ve g�zle ancak farkedile-bilen k���k mavi dalga d���nda denizin ortas� �ok sakindi, yaln�z k�y�lara vuran dalgalar�n k�p�kleri g�r�n�yordu. �avu�, Resolution�u dalgan�n geldi�i y�nde, her an tam yolla ileri f�rlamaya haz�r �ekilde tutuyordu.

Sonra, onlardan sadece iki kilometre �tede deniz bir daha k�p�rmeye, beyaz yeleli bir �fke gibi �nlerinde y�kselmeye ba�lad�. G�r�lt�s� b�t�n d�nyay� dolduruyordu. Silindirik Deniz�in on alt� kilometre y�kseklikte �zerlerinde birle�en dev dalgas�n�n �st�nde k���k g�r�nen bu dalga, da�lardan k�kreyerek yuvarlanan bir ��� gibi a�a��ya geliyordu ve bu k���k dalga onlar� �ld�rebilecek kadar b�y�kt�.

�avu� Barnes arkada�lar�n�n y�z�ndeki ifadeyi g�r-

m�� olmal�yd�, dalgan�n g�r�lt�s�n� bast�ran bir sesle hayk�rd�: �Neden korkuyorsunuz? Ben bundan daha b�y�kleri ile ba�a ��kt�m.� Bu pek do�ru say�lmazd�, ��nk� �avu� onlara daha �nceki denemelerinde alt�nda derme �atma bir sal de�il, �ok sa�lam ve dalgalara dayan�kl� bir tekne oldu�unu s�ylememi�ti.

�E�er denize atlaman�z gerekirse ben size s�yleyince-ye kadar bekleyin. �imdi cankurtaran yeleklerinizi kontrol edin.� Norton �Bu k�z bir harika� diye d���n�yordu. ��u durumun her an�ndan sanki sava�maya giden bir Viking sava���s� gibi zevk ald��� belli. Belki de hakl� � e�er yerimizi yanl�� hesaplamam��sak.� Dalga gitgide yukar�lara k�vr�larak y�kselmeye devam ediyordu. Rama�n�n �zerlerine do�ru k�vr�lan e�rili�i belki de onun b�y�kl���n� abartmal� bir �ekle sokuyordu. Fakat gene de m�thi� bir g�r�n��� vard� � yolundaki her �eyi ac�mas�zca yok edebilecek, kar�� konulmaz bir do�a g�c�yd� bu.

Sonra, bu muazzam g�r�nt�, birka� saniye i�inde t�pk� temelleri alt�ndan �ekilmi� gibi katlanarak ��k�verdi. Dalga, denize g�m�l� engeli a��p tekrar derin suya gelmi�ti. Bir dakika sonra onlara ula�t��� zaman Resolution sadece birka� kez a�a�� yukar� salland�. �avu� Barnes bu sallant�n�n bitmesini bile beklemeden Resolution�a �evresinde ufak bir tur att�r�p son h�zla kuzeye yola koyuldu.

�Sa�ol Ruby � �ok m�kemmeldi. Fakat dalga bir tur at�p tekrar bizi yakalay�ncaya kadar k�y�ya varabilecek miyiz?� �Belki varamay�z, ��nk� dalga yirmi dakika sonra tekrar gelecek. Fakat o zamana kadar b�t�n g�c�n� kaybedece�inden farketmeyece�iz bile.� Art�k dalga tehlikesini atlatm�� olduklar�ndan olduk�a rahatlam�� ve yolculu�un tad�n� ��karmaya ba�lam��lard� � fakat hi�biri karaya ayak basmad�k�a tam anlam�yla rahatlayamayaca��n� biliyordu. Dalgan�n yaratt��� kar���kl�k �evrelerinde ufak girdaplar olu�turmu� ve ortal��� aside benzeyen tuhaf bir koku kaplam��t�. Jimmy �Ezilmi� kar�ncalar gibi kokuyor� diyerek hemen ad�n� koydu. Koku �iddetli ve tats�z olmas�na ra�men hi�birinde deniz tutmas�na yol a�acak bulant�lara neden olmam��t�. O kadar yabanc� bir kokuydu ki, insan psikolojisi buna kar��l�k veremiyordu.

Bir dakika sonra, art�k onlardan uzakla�arak g�ky�z�ne t�rmanmakta olan dalga bir sonraki su engeline �arpt�, bu kez arkadan g�rd�kleri manzara o derece etkili de�ildi ve yolcularda az �nceki korkular�ndan dolay� bir utan� yaratt�. G�venleri yerine gelmi� ve kendilerini Silindirik De-niz�in efendileri olarak g�rmeye ba�lam��lard�.

Bu nedenle de, y�z metreden daha az ilerde yava� d�nen bir tekerle�e benzeyen bir �ey sudan f�rlad��� zaman, u�rad�klar� �ok �ok daha b�y�k oldu. Be� metre uzunlu�undaki g�vdesi, sular damlayarak ve metalik renklerle parlayarak Rama�n�n parlak ����� alt�nda bir an havada kalan yarat�k, b�y�k bir g�r�lt�yle ve etrafa sular s��ratarak denize d��t��� zaman hepsinin sanki kan� donmu�tu. Bu, boru �eklindeki kollar�yla denizin y�z�n� d�ven �ey dev bir deniz y�ld�z�na benziyordu.

�lk bak��ta bunun bir hayvan m�, yoksa bir makine mi oldu�unu s�ylemek �ok zordu. Yarat�k biraz ��rp�nd�, sonra suyun �st�nde yan d�nd� ve dalgan�n yaratt��� ufak ��rp�nt�lar�n aras�nda sallanmaya ba�lad� Art�k onun ana bir diskten ��karak birle�en dokuz kolu oldu�unu g�rebiliyorlard�. Kollar�n ikisi, diskin alt�ndaki birle�me yerinden k�r�lm��, geli�ig�zel sallan�yordu. Di�er kollar�n�n u�lar�nda �e�itli, karma��k aletler koleksiyonu g�ze �arp�yordu. Bunlar bir anda Jimmy�ye rastlad��� yengeci hat�rlatt�. Her iki yarat�k da ayn� evrim �izgisinden � veya ayn� �izim tahtas�ndan ge�mi�lerdi.

Diskin tam ortas�nda i�inde �� g�z olan d�ner bir taret vard�. G�zlerden ikisi kapal�, biri a��kt�. A��k olan da bulan�k ve g�r�nt� alamaz bir haldeydi. Az �nce denizi alt�st eden dalgan�n dipte yaratt��� kar���kl�k nedeniyle yukanlara f�rlayan garip bir canavar�n can �eki�mesini seyrettiklerinden kimsenin ku�kusu yoktu.

Sonra onun yaln�z olmad���n� farkettiler. �evresinde rahat�a y�zerek onun hafif k�m�ldayan kollar�n� �s�ran, �ok iri �stakozlara benzeyen iki hayvan vard�. Canavar sa�lam kalan kollar�ndaki g��l� k�ska�lar�yla her ikisiyle de kolayca ba�a ��kabilece�i halde, onlar�n kendisini par�alamalar�na hi� direnmiyordu.

Jimmy bir kez daha Yusuf�uk�u par�alayan yengeci hat�rlad�. Bir s�re denizde s�ren tek y�nl� m�cadeleyi dikkatle izledi, art�k d���nd���n�n do�ru oldu�una emindi.

�Bak�n Kaptan,� diye f�s�ldad�. �G�r�yor musunuz? Onu yemiyorlar, a��zlar� bile yok. Sadece onu par�alara ay�r�yorlar. Zavall� Yusuf�uk�un da ba��na ayn� �eyler gelmi�ti.� �Evet. Onu par�al�yorlar, t�pk�� t�pk� k�r�k bir makine gibi fakat�� havay� koklayarak devam etti: �Hi�bir makine de b�yle kokmaz.� Birden ba�ka bir d���nce Norton�u tela�land�rd�: �Tanr�m� ya bize de ayn� �eyi yapmaya kalkarlarsa! Ruby, bizi en k�sa s�rede sahile g�t�rmelisin.� Resolution, pillerinin bir daha kullan�lamayacak �ekilde zorlanmas� pahas�na ileri at�ld�. Arkalar�nda dev deniz y�ld�z�n�n � buna verecek ba�ka isim bulamam��lard� � dokuz kolu da yava� yava� makaslan�yordu. Sonunda bu garip tablo denizin derinliklerinde kayboldu.

Kendilerini izleyen olmam��t�, fakat Resolution merdivenlere yana��p hepsi karaya ��k�ncaya kadar rahat nefes alamad�lar. Norton bu esrarengiz fakat ayn� zamanda art�k u�ursuz olarak g�rmeye ba�lad��� su �eridine bakt�ktan sonra bir daha kimsenin bu sulara a��lmamas�na karar verdi. Burada bilinmeyen �ok �ey vard�.

Tekrar New York�un kulelerini, duvarlar�n� ve onun arkas�nda g�z�ken k�tan�n siyah u�urumunu inceledi. Art�k onlar� ziyaret etmeyeceklerdi ve onlar da bu merakl� insanlardan kurtulmu�lard�.

Bir daha Rama�n�n tanr�lar�n� k�zd�rmayacakt�.

<p>�R�MCEK</p>

Norton kesin emir yay�nlam��t�. Bundan sonra Alfa kamp�nda her grup en az �� ki�iden olu�acak ve bunlardan bir tanesi her zaman n�bette olacakt�. Ayr�ca ara�t�rma ve inceleme turunda bulunan b�t�n ekipler de ayn� �ekilde davranacakt�. Tehlikeli olmalar� m�mk�n olan baz� yarat�klar Rama�n�n i�inde dola�maya ba�lam��lard�. Hen�z hi�biri d��manca bir harekette bulunmad�ysa da, tedbirli bir kumandan i�i �ansa b�rakamazd�.

Bu tedbirlere ek olarak, ana giri�te g��l� bir teleskopla onlar� izleyen devaml� bir g�zc� bulunacakt�. Bu her yere hakim noktadan Rama�n�n i�inin t�m� rahat�a g�zlenebilirdi, g�ney kutbu bile oradan sanki birka� y�z metre �te-deymi� gibi g�z�k�yordu. E�ri ana d�zl��e yay�lm�� b�t�n gruplar g�zlem alt�nda tutulacakt�. Bu �ekilde bir s�rprizle kar��la�ma olas�l��� ortadan kald�r�lmak istenmi�ti. Evet, bu iyi bir pland�� fakat t�m�yle ba�ar�s�zl��a u�rad�.

G�n�n son yeme�inden sonra, uyku saati olarak saptanan 22�den az �nce, Norton, Rodrigo, Calvert ve Dr. Lau-ra Ernst Merk�r�deki Inferno kentinde bulunan vericiden onlar i�in �ze! olarak televizyonla yay�nlanan normal ak�am haberlerini izliyorlard�. �zellikle Jimmy�nin g�ney k�tas�n� ve kendilerinin Silindirik Deniz�den geriye d�n��lerini g�steren filmlerle �ok ilgilendiler� bu b�l�mler, seyreden herkesi �ok heyecanland�rm��t�. Bilim adamlar�, haber yorumcular� ve Rama Komitesi �yeleri, genellikle birbirine z�t fikirler ileri s�rd�ler. Jimmy�nin kar��la�t��� yengece ben-

zer yarat���n bir hayvan m�? Bir makine mi? Ger�ek bir Ra-mal� m�? Yoksa bu kategorilerin hi�birine uymayan ba�ka bir �ey mi oldu�u konusunda kimse fikir birli�ine varam�-yordu.

Biraz mide bulant�s� ve �rpertiyle dev deniz y�ld�z�n�n �stakozlar taraf�ndan par�alan���n� sessizce seyrederken birden art�k yaln�z olmad�klar�n� farkettiler. Kampta davetsiz bir konuk vard�.

Onu ilk farkeden Dr. Laura Ernst olmu�tu. �lk anda b�y�k bir �a�k�nl�kla donup kalan Laura kendisini toplamaya �al��arak: �K�m�ldama Bili,� dedi. ��imdi yava��a sa�a bak.� Norton ba��n� �evirdi. On metre �tesinde �ok ince �� baca��n �st�nde bir futbol topundan b�y�k olmayan k�resel bir v�cut g�rd�. V�cudun �evresinde 360 derecelik g�r�� a��s� sa�lad��� belli olan �� b�y�k ve ifadesiz g�z bulunuyordu. G�zlerinin alt�ndan da �� tane kam��ya benzeyen uzant�lar veya duyargalar sallan�yordu. Yarat�k bir insandan daha fazla uzun de�ildi ve tehlikeli olamayacak kadar narin bir g�r�n��� vard�. Fakat bunlar, onun kimsenin haberi olmadan i�eri s�zmas�na yol a�an dikkatsizliklerini mazur g�steremezdi. Yarat�k bu g�r�n���yle Norton�-da �� ayakl� bir �r�mcek izlenimi yaratm��t�. D�nya�da hi�bir yarat�kta g�r�lmeyen bu �� ayakla nas�l y�r�meyi ba�ard���n� merak etmeye ba�lad�.

Televizyon vericisinin sesini k�sarken f�s�ldad�: �Buna ne diyorsun Doktor?� �Her zamanki ��l� Rama simetrisi.� �Bize zarar verecek bir taraf�n� g�remiyorum, belki �u kam��larla tats�z i�ler yapabilir� belki de denizanalar�-n�nki gibi zehirlidir. Yerinizden k�m�ldamay�n. Ne yapaca��n� izleyelim.� Onlar� hi�bir ilgi belirtisi g�stermeden birka� dakika s�zen yarat�k birden hareket etti � ve o anda onun yanlar�na kadar geli�inin neden fark�na varamad�klar�n� anlad�lar. �ok h�zl�yd� ve d�zl�kte o derece ola�and��� bir d�nme hareketiyle ilerliyordu ki, insan g�z� ve zihninin bunu izlemesi son derece zordu.

Asl�nda �ok y�ksek h�zl� bir kamera ile al�nan bir filmin yava� olarak oynat�lmas� bu meseleyi ��zebilirdi. Fakat Norton�un �u anda anlad���na g�re, her bacak yarat���n h�zla d�nd�rd��� v�cuduna bir eksen mili g�revini yap�yordu. Di�er taraftan pek emin olmamas�na ra�men ona, her birka� ad�mda yarat�k v�cudunun d�n�� y�n�n� de�i�tiriyor gibi gelmi�ti. Hareket halinde iken yere de�en, kam��lar k���k ve titrek k�v�lc�mlar ��kar�yordu. T�m�yle kestirmek pek kolay de�ildi, fakat yarat���n h�z� saatte otuz kilometre kadar vard�.

Yarat�k b�t�n kamp� h�zla kontrol etti. Hi�bir �eyi atlamadan her donat�m par�as�n�; yataklar�, iskemleleri, masalar�, haberle�me cihaz�n�, yiyecek paketlerini, elektrosan-lan, kameralar�, su tanklar�n�, aletleri� her �eyi ufak dokunmalarla inceliyordu. Yaln�z kendisini izleyen d�rt ki�iye yakla�mad�, insanlarla onlar�n cans�z e�yalar� aras�ndaki fark� �izebilecek kadar ak�ll� oldu�u belliydi. Davran��lar�, onun son derece metotlu bir merak veya ara�t�rma g�d�s� olan bir yarat�k oldu�u konusunda kesin izlenim uyand�rm��t�.

O, ayaklar� �zerinde h�zla d�nerek ara�t�rmalar�na devam ederken, Laura arzu dolu bir heyecanla: ��unu inceleyebilmek isterdim,� dedi. �Onu yakain-maya �al��acak m�y�z?� Calvert�in sorusu �ok mant�kl�yd�: �Nas�l?� �Biliyorsunuz� ilkel avc�lar h�zl� ko�an hayvanlar� bir ipin iki ucuna sard�klar� a��rl�klarla ala�a�� edebiliyorlard�. Bu yakalama �ekli hayvanlar� incitmiyordu bile.� �Bunu ba�arabilece�imizden ku�kuluyum,� dedi Nor ton. �Fakat emin bile olsak g�ze alamay�z. Bir kere bu ya rat���n zek� d�zeyini bilmiyoruz. Sonra anlatt���n yol on lar�n ince bacaklar�n� kolayca k�rar. Son olarak da kendi mizi burnumuzun ucuna kadar belan�n i�inde buluruz� Ra � ma�da, D�nya�da ve her yerde.�

�Fakat bir �rnek ele ge�irip incelemem laz�m!� �Bu yarat�klardan biri seninle i�birli�i yapmay� kabul edinceye kadar Jimmy�nin �i�e�i ile yetinmek zorundas�n. �iddet kullanmak yok. D�nya�ya gelen baz� ak�ll� yarat�klar seni iyi bir �rnek g�r�p ameliyat masas�na yat�rsalard� ne hissederdin?� �Onu par�alamak istemiyorum ki,� diyen Laura�mn sesi pek inand�r�c� de�ildi. �Ben yaln�z onu incelemek istiyorum.� �Eh� d��ardan gelen yarat�klar da sana kar�� aynt hisleri besleyebilirlerdi. Fakat sen, onlara g�veninceye kadar kimbilir ne korkular ge�irirdin. Bu yarat���n bir tehdit olarak kabul edece�i hi�bir davran��ta bulunmamal�y�z.� Norton gemi y�netmeli�ini tekrarl�yordu, zaten Laura da bunu biliyordu. Bilimin istekleri, uzay diplomasisi yan�nda daha az �nemseniyordu. Asl�nda bu konuyu fazla uzatmakta bir anlam yoktu, ��nk� y�netmeliklere uyan bir iyi davran�� konusuydu bu. Ne de olsa hepsi burada konuk olarak bulunuyorlard� ve i�eri girmek i�in de kimseden izin almam��lard�.

Yarat�k incelemesini bitirmi�e benziyordu. Kampta son h�zla bir t�r daha att�, sonra birden merdivenlere y�neldi. Laura f�s�ldad�: �Merdivenleri nas�l ��kaca��n� �ok merak ediyorum.� Sorusu �abucak cevaplanm��t�. �r�mcek onlara hi� ald�rmadan yanlar�ndan ge�ti, hi�bir s�k�nt� �ekmeden ve h�z�n� hi� azaltmadan merdivenlerden ��kmaya ba�lad�.

�Ana giri�� diye seslendi Norton. �Az sonra bir konu�unuz olacak. Alfa merdiveni alt�nc� platforma bak�n. Ayr�ca� akl�ma gelmi�ken bizi �ok iyi g�zetledi�iniz i�in te�ekk�r ederim.� Bir dakika i�inde ana giri�ten �z�r dileyen sesler duyuldu, sonra: ��ey� Kaptan,� dedi g�zc�. �Ancak siz s�yledikten sonra orada bir �ey oldu�unu farkedebildim� nedir bu?� �Ben de senden fazla bir �ey bilmiyorum.� Sonra Norton genel alarm d��mesine bast�.

�Alfa kamp� b�t�n istasyonlar� ar�yor. Az �nce �r�mce�e benzeyen �� ayakl� bir yarat�k taraf�ndan ziyaret edildik. Bacaklar� �ok ince, iki metreye yakla�an boyu ve k�resel bir g�vdesi var. D�ner hareketlerle �ok h�zl� yol al�yor. Zarars�z g�r�n��� var fakat �ok merakl�. Sizler fark�na varmadan aran�za s�zabilir. L�tfen cevap verin.� �lk cevap be� kilometre do�udaki Londra�dan geldi: �Burada ola�and��� bir �ey yok Kaptan.� Ayn� uzakl�kta fakat bat�da olan Roma�dan uykulu ve ku�kulu bir ses cevap verdi: �Burada da ayn� Kaptan, oh� bir dakika�� �Ne oldu?� �Kalemimi bir dakika �nce yan�ma koymu�tum� �imdi yok! Nas�l?., tamam!� �Mant�kl� konu�sana!� ��nanmayacaks�n�z kaptan. Baz� notlar tutuyordum� biliyorsunuz bo� vakitlerimde kimseyi rahats�z etmeden baz� yaz�lar yazar�m� yakla��k iki y�z y�ll�k olan en sevdi�im t�kenmezkalemimi kullan�yordum� i�te �imdi be� metre ilerde yerde duruyor! Anl�yorum� neyse bir �ey olmam��.� �Oraya nas�l gitmi�?� ��ey� belki biraz i�im ge�mi�tir. Biliyorsunuz� �ok yorucu Bir g�n ge�irdik.� Norton i�ini �ekti fakat bir �ey s�ylemedi. O kadar az say�da adam� ve bir d�nyay� ke�fetmek i�in o kadar da az zaman� vard� ki! �stekli ve gayretli olmak her zaman yorgunlu�a �st�n gelemiyordu. Norton baz� gereksiz risklere girip girmedi�ini d���nd�. Belki de adamlar�n� bu kadar k���k gruplara ay�r�p bu kadar b�y�k sahaya da��tmakla hata ediyordu. Fakat h�zla ge�ip giden g�nlerin ve �evrelerinde ��z�lemeden duran s�rlar�n iyice fark�ndayd�. Her ge�en g�n bir �eyler olaca��na ve Rama G�ne��e en yak�n noktaya varmadan onu terk etmek zorunda kalacaklar�na daha �ok inan�yordu � �lk y�r�nge de�i�ikli�i oldu�u andan beri i�inde bu his vard�.

��imdi� ana giri�, Roma, Londra � herkes beni iyi din-

le�in.� dedi. �Gece boyunca her yar�m saatte bir rapor istiyorum. �u andan itibaren her an konuklar�m�z olmas�n� bekleyebiliriz. Bunlar�n baz�lar� tehlikeli olabilir, fakat, ne olursa olsun olay ��karmamal�y�z. Bu konudaki y�netmeli�i biliyorsunuz.� Bu do�ruydu ve e�itimlerinin bir par�as�yd�. Fakat i�lerinden hi�biri uzun s�redir onlara teorik olarak ��retilen �D�� d�nyalardan gelen ak�ll� yarat�klarla fiziksel kar��la�-ma�n�n �m�rleri boyunca ger�ekle�ece�ini � hatta kendilerinin b�yle durumla kar��la�acaklar�n� hi� d���nmemi�lerdi.

E�itim ve ger�ek birbirinden t�m�yle farkl� �eylerdi. ��lerinden hi�biri, eski insanlara has �kendini koruma� i�g�d�s�n�n kritik bir durumda tekrar ortaya ��kmayaca��ndan emin olamazd�. Fakat Rama�n�n i�inde kar��la�acaklar� her varl���n iyi niyetli ve zarars�z oldu�unu kabul etmek zorundayd�lar. En son dakikaya� hatta daha �tesine kadar�

Kumandan Norton ilk y�ld�zlararas� sava�� ba�latan insan olarak tarihe ge�mek istemiyordu.

Birka� saat i�inde y�zlerce �r�mcek ortaya ��km��t�. Ana d�zl���n her yerinde dola��yorlard�. Teleskoptan g�ney k�tas�n�n da bunlarla dolup ta�t��� g�r�l�yordu. Fakat, New York adas�nda bir tane bile yoktu.

�r�mcekler k��iflere ald�r�� bile etmiyorlard�. Her ne kadar Norton aras�ra Dr. Ernst�in g�zlerinde baz� vah�i par�lt�lar yakal�yorsa da, bir s�re sonra k��ifler de onlara ald�rmamaya ba�lad�lar. Norton �r�mceklerden birinin �z�c� bir kaza ge�irmesi kadar hi�bir �eyin doktoru memnun edemeyece�ini biliyordu. B�yle, bilimin yarar�na olan bir durumda ona engel olamazd�.

�r�mceklerin pek ak�ll� olmad�klar�na karar vermi�lerdi. G�vdeleri bir beyin s��acak kadar b�y�k de�ildi. Hareket etmek i�in harcad�klar� enerjiyi nereye depolam�� olduklar�n� anlamak �ok zordu. Fakat davran��lar� merak uyand�racak kadar ama�l� ve i�birlik�i bir d�zen g�steriyordu. Sanki her yerdeymi� gibi g�z�k�yorlar, fakat bir yeri de ikinci kez ziyaret etmiyorlard�. Norton onlar�n bu halini inceledik�e bir �eyler arad�klar�n� sanmaya ba�lam��t�. Fakat arad�klar� �ey ne ise hen�z onu bulmu�a benzemi-yorlard�.

�r�mcekler �� b�y�k merdivenle alay edercesine ana giri�e kadar ��kt�lar. Dikey k�s�mlar�, s�f�r �ekim g�c� olan yerlerde bile, bu h�zla nas�l ��kt�klar� pek a��kl��a kavu�mam��t�. Laura onlar�n ayaklar�nda emici vantuzlar oldu�unu ileri s�r�yordu.

Ve sonra, Laura b�y�k bir sevin�le �zledi�i �rne�e kavu�tu. Ana giri� onlara bir �r�mce�in dikey b�l�mlerden birinden d��t���n� ve birinci platformun �st�nde �l� veya g��s�z halde yatt���n� haber vermi�ti. Laura�nm ana d�zl�kten birinci platforma ��kma s�resi, hi�bir zaman k�nlamayan bir rekor olarak kald�.

Laura platforma ��kt��� zaman, d���k �ekim g�c�nde bir d��me olmas�na ra�men, yarat���n �� aya��n�n da k�r�lm�� oldu�unu g�rd�. G�zleri h�l� a��k olmas�na ra�men d��ardan yap�lan hi�bir teste olumlu reaksiyon g�stermiyordu. Taze bir insan cesedi bile bundan daha canl� olurdu. Laura karar�n� verdi. �d�l�n� Endeavour�a ta��y�nca te�rih tak�m�yla onun �st�nde �al��maya ba�layacakt�.

�r�mcek o derece narindi ki, neredeyse onun yard�m� olmadan par�alara ayr�lacakt�. �nce bacaklar� mafsallar�ndan ay�rd�. Sonra, �� b�y�k daireye b�l�nm�� ve portakal gibi soyulabilen nazik �st kabuk �st�nde �al��maya ba�lad�. Tan�y�p te�his edebilece�i hi�bir �ey g�rmedi�inden, ku�kulu birka� saniyeden sonra dikkatle bir seri foto�raf �ekti ve sonra ne�terini eline ald�.

Nerede�n kesmeye ba�lasayd�? ��inden g�zlerini kapat�p ne�teri rastgele bir yere saplamak geliyordu. Fakat bu da pek bilimsel olmayacakt�.

Ne�ter hi�bir direnmeyle kar��la�madan derinlere indi. Bir saniye sonra da Operat�r Doktor Ernst�in hi� de kad�nca olmayan ba��rt�s� Endeavour�un her yan�nda ve Ra-maVa ��nl�yordu.

�avu� McAndrevvs�in �rken maymunlar� yat��t�rmas� tam yirmi dakika s�rd�.

<p>SAYIN B�Y�KEL�� �Z�R D�L�YORLAR</p>

Merih el�isi konu�may� a�t�: �Hepinizin �ok iyi bildi�i gibi, son toplant�m�zdan bu yana �ok �ey oldu. G�r���p karar vermemiz gereken bir s�r� konu var. Bu nedenle Merk�r�den de�erli meslekta��m�z�n aram�zda bulunamad���na �ok �zg�n oldu�umu belirtmek isterim.� Bu s�zler pek do�ru de�ildi. Dr. Bose, Say�n Merk�r B�y�kel�isinin toplant�da bulunamay���ndan sadece �z�nt� duymakla kalm�yordu, do�rusunu s�ylemek gerekirse olduk�a endi�eleniyordu. B�t�n diplomatik i�g�d�leri ona bir �eyler d�nd���n� s�yl�yor ve bilgi kaynaklar�n�n kusursuz olmas�na ra�men, hi�bir ipucu elde edemiyordu.

B�y�kel�inin �z�r mektubu �ok nazik ve t�m�yle bir �ey anlatmayacak kadar basmakal�pt�. Say�n B�y�kel�i a-cele ve geri b�rakamayaca�� kadar �nemli bir i�i nedeniyle �ahsen veya video yoluyla toplant�ya kat�lamayaca�m �z�lerek bildiriyordu. Dr. Bose, Rama�dan daha acele veya �nemli bir i�in olabilece�ine inanam�yordu.

��ki �yemiz konu�mak i�in s�z istediler. �lk s�z� Profes�r Davidson�a vermek istiyorum.� Komitedeki di�er bilim adamlar� aras�nda bir heyecan dalgas� esti. ��lerinden copu, �ok iyi bilinen bir kozmik g�r��e sahip olan astronomun Uzay Dan��ma Merkezi�nin �dare Meclisi Ba�kanl���na uygun bir adam olmad���n� d���n�yorlard�. Profes�r herkeste, y�ld�zlar ve galaksilerden olu�an muhte�em evrende, insanlardan ba�ka zek� belirtisi g�sterecek ba�ka hayat t�r�ne rastlama �ans�n�n olmad���na kesinlikle inand���na ve b�yle bir �eyi aramakla u�ra�man�n bo� caba harcamak oldu�unu d���nd���ne dair olumsuz izlenimler b�rakm��t�. Bu d���nceleri onu, tam z�dd� d���nceleri savunan Dr. Perera gibi uzay biyologlar�na sevdiremiyordu. Onlara g�re ise evrenin t�m amac� zek�y� �retmekti, esas olan zek�yd�, astronomik harikalar onlar i�in alay konusuydu. ��l� madde� deyimi ise en e�lendikleri �eydi.

�Say�n el�i� Profes�r konu�maya ba�lam��t�, �Son birka� g�nd�r Rama�n�n garip davran��lar�n� inceliyorum ve baz�lar� olduk�a �a��rt�c� olsa da buldu�um sonu�lar� takdim etmek istiyorum.� Dr. Perera olduk�a �a��rm�� g�r�n�yordu. Profes�r Davidson�u �a��rtan her �eyi b�t�n g�c�yle destekleyebilirdi. Profes�r devam etti:

�Her �eyden �nce gen� Te�men g�ney yar�mk�resine u�tu�u zaman ola�an�st� olaylar dizisi oldu. Elektrik de�arjlar�; seyredilmesi �ok ilgin� olmas�na ra�men, o kadar �nemli de�il. Olduk�a k���k enerji ta��d�klar�n� kan�tlamak �ok kolay. Bunlar Rama�n�n d�n�� h�z�n�n ve y�r�nge e�iminin de�i�mesiyle, yani uzaydaki y�n�yle ilgili. ��te bu tahmin edilemeyecek kadar b�y�k bir enerji miktar�n� g�steriyor. Mr� �ey� Mr. Pak��n az daha hayat�na mal olacak olan de�arjlar bu enerjinin sadece ufak bir b�l�m�. Belki de g�ney kutbundaki dev �im�ek g�sterileriyle zay�flat�lmas� gereken bir s�k�nt�. Bundan iki sonu� ��kart�yorum.�� �Bir uzay gemisi � fantastik b�y�kl���ne ra�men Rama�-ya bir uzay gemisi demeliyiz � durumunda baz� de�i�iklikler yapmaya ba�lad��� zaman y�r�nge de�i�ikli�ine haz�rlan�yor demektir. Bu nedenle de, Rama�n�n y�ld�zlara geri d�nmek yerine. G�ne�imizin ba�ka bir gezegeni olmaya haz�rland���na inananlar�n fikirlerini ciddiye almanvz gerekir.�� �Bu durumda Endeavour alarga etmeye � uzay jemileri i�in de b�yle denir de�il mi?�� derhal haz�rlanmal�d�r. Rama�ya h�l� biti�ik durumda yol ald���ndan ger�ek bir tehlike i�indedir. Asl�nda Kumandan Norton�un b�t�n bu olas�l�klar� g�z �n�ne ald���na eminim, fakat ona ek bir uyar� g�ndermemiz gerekti�ine inan�yorum.� ��ok te�ekk�r ederiz Profes�r Davidson. Evet� Dr. Solomons?� Bilim tarih�isi s�z istemi�ti: �Bu konuda kafam� kurcalayan bir d���nceyi a�mak istiyorum. Anla��ld���na g�re Rama, d�n�� h�z�ndaki de�i�ikli�i herhangi bir jet veya ba�ka bir reaksiyon aleti kullanmadan ger�ekle�tirmi�. Bana g�re iki se�enek kal�yor: Birincisi, i�inde jiroskop veya benzeri ara�lar� varsa bunlar�n a��r� b�y�kl�kte olmalar� laz�m. �yleyse neredeler? Di�er taraftan bizim bildi�imiz fizik kurallar�n� tersine �evirecek ikinci se�enek ise reaksiyonsuz bir itici g�� sistemidir. Buna da uzay g�d�m� deniyor ve Profes�r Davidson da buna inanm�yor. E�er durum b�yle ise, Rama�n�n yapamayaca�� bir �ey yoktur ve yapacaklar�n� ise, en kaba fiziksel d�zeyde bile, �nceden kestirmemize imk�n yoktur.� Diplomatlar bu iki konu�ma sonunda olduk�a �a��rm��lard�. Profes�r Davidson zaten bug�n yeterince yaln�z kalm��t�. Berabere kalmay� kabul edemezdi.

�E�er izin verirseniz, vazge�meye zorlanmad�k�a ben fizik kanunlar�na ba�l� kalmaya kararl�y�m. E�er Rama�n�n i�inde baz� jiroskoplar bulamad�ysak, bu �ok iyi ara�t�rma yapmad���m�zdan veya do�ru yere bakmad���m�zdan olmu�tur.� B�y�kel�i Bose, Dr. Perera�n�n sab�rs�zland���n� g�r�yordu. Uzay biyologunun asl�nda ba�ar�yla yaratt��� spek�lasyon nedeniyle herkesten �ok mutlu olmas� gerekirdi. Fakat o bunlar� hi�bir zaman yeterli bulmam��t�. �oktand�r verimini art�rmaya ba�layan bilimi ona d�n gece yeni bulu�lar getirmi�ti ve ilk kez olarak elinde fiziksel ger�ekler vard�.

��ok g�zel,� dedi Dr. Bose. �E�er ba�ka konu�ma yoksa� Dr. Perera�n�rubize �ok �nemli bilgiler verece�ini biliyorum.� �Te�ekk�r say�n B�y�kel�i. Hepinizin bildi�i gibi en sonunda Rama hayat bi�imi ile ilgili bir �rnek elde edebildik. Endeavour T�p Subay� Operat�r Dr. Ernst par�alad��� �r�mce�e benzer yarat�kla ilgili tam bir raporu bize yollad��� ��unu s�ylemeliyim ki elde etti�i sonu�lar�n baz�lar� �ok �a��rt�c� ve ba�ka �artlar alt�nda olsayd�k bunlara inanmay� kesinlikle reddederdim. �r�mcek t�m�yle organik bir yap�ya sahip, fakat kimyas� bizimkinden �e�itli y�nlerden farkl�l�k g�steriyor. ��inde olduk�a b�y�k oranda hafif madenler bulunuyor. Her �eye ra�men ona bir hayvan demekte �e�itli temel nedenlerle teredd�t ediyorum.�� ��lk �nce; bir a�z�, midesi, haz�m sistemi� yani yemek yiyebilece�i hi�bir �eyi yok. Ayr�ca hava alabilece�i bir delik, ci�er, kan ve �reme organlar� gibi �eyler de bulunmuyor.��

��yle ise onda neler bulundu�unu merak edebilirsiniz. S�yleyeyim; �� aya��n� ve �� duyargas�n� kontrol eden basit bir kas yap�s� var. Ayr�ca beyni var, olduk�a kompleks bir yap�da ve b�y�k b�l�m� yarat���n ola�an�st� geli�mi� �� g�zl� g�rme duyusunu y�netiyor. Fakat.! v�cudunun y�zde sekseni bal pete�i �eklinde b�y�k pillerden olu�mu� ve bu piller de, yarat��� kesmeye ba�lad��� zaman Dr. Ernst�e olduk�a tats�z bir �aka yapt�. E�er biraz dikkat etseydi bunu zaman�nda farkedebilirdi. ��nk�, ancak bir avu� deniz hayvanjmnda bulunmas�na ra�men, D�nya�da da e�i bulunan tek Rama b�nyesi bu.�� ��r�mce�in b�y�k b�l�m�, t�pk� elektrikli y�lan ve torpil bal�klar�nda g�rd�klerimize �ok benzeyen bir bataryadan ba�ka bir �ey de�il. B�yle oldu�u halde yarat�k bunlar� kendini savunmak i�in kullanm�yor. Bu g�� onun enerji kayna��. Bu nedenle de yiyecek ve nefes alacak organlar� bulunmuyor. Yani yarat���n b�yle ilkel ara�lara ihtiyac� yok. Bunun da anlam�� bu yarat�k vakum bir ortamda evindeki kadar rahatt�r.�� ��imdi elimizde �yle bir yarat�k modeli var ki, b�t�n ama�lar� ve davran��lar� ne olursa olsun, hareket eden bir g�zden ba�ka bir �ey de�il, hi�bir i� g�rebilecek organ� yok, o duyargalar �ok g��s�z. B�t�n bunlar� bana ba�kas� anlatm�� olsa ben bu yarat��a bir ke�if ve ara�t�rma ayg�t� derdim.�� �Onun davran��lar� t�m�yle bu anlat�ma uyuyor. ��nk� �r�mceklerin b�t�n yapt�klar� etrafa ko�u�up her �eye bakmak, incelemek. Evet b�t�n yapt�klar� bu.��

�Fakat di�er hayvanlar farkl�. Yenge�, deniz y�ld�z�, k�pekbal�klar� � ba�ka isimler de konabilir � bunlar �evrelerindeki e�yalar�n yerini de�i�tirebilirler ve her birinin belirli bir g�rev i�in yeti�tirildikleri belli. Bunlar�n da elektrikle i�lediklerini san�yorum ��nk�, �r�mcek gibi hi�birinde a��za benzer bir �ey g�r�lm�yor.�� �Bu a��klamalar�mdan ��kan biyolojik problemleri hepinizin anlad���n� san�yorum. Bu gibi yarat�klar do�al bir geli�im g�sterebilir mi? Hi� sanm�yorum. Bunlar t�pk� belirli i�ler i�in yap�lm�� makinelere benziyorlar. E�er bir isim vermem gerekiyorsa, ben bunlar�n robot olduklar�n� s�yleyebilirim � biyolojik robotlar � i�te bunun D�nya �zerinde bir e�i yok.�� �E�er Rama bir uzay gemisi ise bunlar onun m�rettebat�n�n bir k�sm�d�r. Nas�l do�duklar� � veya yarat�ld�klar� � konusuna gelince; bunu size a��klayamam. Fakat cevab�n orada� New York�ta oldu�unu tahmin ediyorum. E�er Kumandan Norton ve adamlar� Rama�da daha yeteri kadar kalacak olurlarsa, gittik�e artan say�da ve �imdiden kes-tirilemeyecek davran��lar� olan daha kompleks yarat�klara rastlamalar� m�mk�nd�r� hatta bu �izginin sonunda bu d.�nyan�n ger�ek yarat�c�lar� Romal�larla kar��la�abilirler� ve baylar b�yle bir �ey oldu�u zaman da, art�k hi�bir ku�ku kalmayacakt�r��

<p>�ZEL TESL�M</p>

�zel haberle�me ayg�t� onu zorla uyand�rd��� zaman, Kumandan� Norton �ok derin bir uykuda ve tatl� r�yalar i�indeydi. Ailesiyle birlikte Merih�te tatil yap�yordu. G�ne� Sistemi�nin en m�thi� volkan� Nix Olimpica�nm karlarla kapl� zirvesinin �evresinde u�uyorlard�. K���k Bili tam ona bir �eyler s�ylemek �zereydi� �imdi bunlar�n ne oldu�unu hi� ��renemeyecekti.

R�ya yar�m kalm��t�, ger�ek ise gemiden onu arayan ikinci kaptan�yd�. �Sizi uyand�rd���ma �zg�n�m Kaptan,� dedi Te�men Jerry Kirchoff. �Genel Kararg�h�tan bir mesaj ald�k. U� kat �ncelikli.� �Oku bana.� �Okuyamam, �ifreli.�� Yaln�z kumandan a�abilir.� Norton art�k iyice uyanm��t�. B�t�n meslek ya�am� boyunca bu mesajlardan �� tane alm��t�, her seferinde de bunlar dert getirmi�ti.

�Hay aksi,� dedi. ��imdi ne yapaca��z?� �kinci kaptan cevap vermedi, ikisi de konunun ne oldu�unu biliyorlard�. B�yle bir mesaj� Kumandan�n a�mas� y�netmelik uyar�nca �artt�. Asl�nda normal olarak, bir kumandan b�rosundan birka� dakikal�k uzakl�kta olurdu, bu nedenle de �ifre kitab� �zel dolab�ndayd�. �u anda yola ��ksa bitkin bir halde ancak d�rt veya be� saat sonra gemide olabilirdi. Bu, AAA �ncelikli mesaj� halletmenin do�ru yolu de�ildi. Biraz d���nd�kten sonra: �Jerry� dedi. �Yay�n masas�nda kim var?� �Kimse yok, sizi kendim arad�m?� �Kay�t cihaz� kapal� m�?� �Kurallara ayk�r� olarak evet.�

Norton g�l�msedi, Jerry �imdiye kadar �al��t��� erv iyi ikinci kaptand� ve her �eyi d���n�rd�.

��ok iyi. Anahtar�m�n nerede oldu�unu biliyorsun. Sonra beni ara.� Bunu izleyen on dakikay� olabildi�i kadar sakin ve ba�ka problemleri d���nerek ge�irmeye �al��t�ysa da pek ba�ar�l� olamad�. Asl�nda, gelen mesaj�n i�indekileri �nceden tahmin etti�ini san�yor ve �st�nde pek kafa yormak istemiyordu. Yaln�z mesaj� g�rmek istiyordu. D���nmesi gereken di�er konular� sonraya b�rakmaya karar verdi.

ikinci Kaptan onu tekrar arad��� zaman olduk�a gergin bir tonda konu�tu�u hissediliyordu: �O kadar acele de�ilmi� Kaptan � bir saat gecikmesi pek fark etmez. Bu nedenle size radyo ile bildirmemeyi tercih ediyorum. A�a��ya bir haberci ile yollayaca��m.� �Fakat ni�in� oh� pek�l� senin yarg�na g�venirim. Haberi hava deli�inden kim getirecek?� �Ben getirece�im. Ana giri�e geldi�im zaman sizi arar�m.� �Gemide yetkili olarak Laura m� kal�yor?� �En �ok bir saat. Sonra hemen gemiye d�nece�im.� Bir t�p subay� hi�bir zaman aktif bir gemi kumandan�n�n g�rd��� e�itimden ge�mezdi. Zaten onlardan b�yle bir �ey de beklenmezdi. Acil durumlarda bazen onlara bu t�r g�revler verildi�i olurdu. Fakat bu gibi olaylar Genel Kararg�h taraf�ndan istenmiyordu. Ancak� nas�l olsa bu gece kurallardan biri �i�nenmi�ti, ikincisi de�

�Kay�tlara g�re gemiyi hi� terketmedin. Laura�y� uyand�rd�n m�?� �Evet, bu f�rsata �ok sevindi.� ��yi ki doktorlar s�r tutmaya al���kt�rlar. Oh � mesaj�n al�nd���n� bildirdin mi?� �Evet, sizin imzan�zla.� ��yleyse bekliyorum.� �imdi art�k kayg�l� bir bekleyi� ba�l�yordu. �O kadar acele de�ilmi� � radyo ile bildirmemeyi tercih ediyorum�� bir �ey iyice belli olmu�tu. Kumandan�a bu gece art�k uyku yoktu.

<p>B�OT G�ZC�S�</p>

�avu� Pieter Rousseau bu i�i neden g�n�ll� olarak istedi�ini bilmiyordu. Bir bak�ma bu, �ocukluk r�yalar�n�n ger�ekle�mesi gibiydi. Be�, alt� ya��ndan beri teleskoplar onu adeta b�y�lemi�ti ve gen�li�inin b�y�k k�sm� her t�r ve b�y�kl�kte mercek toplamakla ge�mi�ti. Bunlar� kartondan yapt��� borulara yerle�tirerek gittik�e daha g��l� teleskoplar yapm��, b�ylece Ay��, gezegenleri, yak�n uzay istasyonlar�n� ve evinin otuz kilometre �evresindeki araziyi yak�ndan tan�r hale gelmi�ti.

Kolorado Da�lar� aras�nda, her y�n� harikulade ve bitmez t�kenmez manzaralarla dolu olan do�um yeri y�n�nden de �ansl� say�l�rd�. Tam bir g�ven ve rahatl�k i�inde, her y�l bir s�r� dikkatsiz da�c�n�n hayat�na mal olan doruklar� inceliyor; her kayan�n, her a�ac�n yerini ezbere biliyordu. Yeterince �evreyi tan�mas�na ra�men, daha �tesini de d���nebiliyor, teleskopunun ula�t��� yerlerin d���nda, her tepenin arkas�nda, ola�an�st� yarat�klarla dolu d�nyalar�n oldu�unu d��l�yordu. Uzun y�llar merceklerinin ona yakla�t�rd��� yerleri gezmemi�ti, ��nk� ger�eklerin d��lerle ba�da�mayaca��n� �ok iyi biliyordu.

�imdi ise; Rama�n�n ekseninden gen�li�inin en ��lg�n d��lerinin �tesinde harikalar� g�zleme �ans�n� bulmu�tu. �n�nde b�t�n bir d�nya uzan�yordu � bunun k���k bir d�nya oldu�u ger�ekti, fakat, �l� ve hi� de�i�meyen bir yer bile olsa, d�rt bin kilometre karelik bir alan� incelemek bir insan�n b�t�n �mr�n� alabilirdi.

Oysa, art�k b�t�n sonsuz de�i�imleriyle ya�am Rama� ya gelmi�ti. E�er bu biyolojik robotlar canl� de�illerse, �ok iyi birer taklit olduklar� ortadayd� �Biot� kelimesini kimin buldu�unu kimse bilmiyordu. Sanki bir anda kendili�inden ortaya ��km�� ve herkes taraf�ndan kullan�lmaya ba�lanm��t�. Bu duruma g�re ana giri�te Pieter, ��ef Biot G�zc�s� oluyordu. Ve onlar� inceledik�e davran��lar�n� anlamaya ba�lad���na inan�yordu.

�r�mcekler hareketli al�c�lard�. G�rme duyusunu � belki de dokunma duyusu ile birlikte � kullanarak Rama� n�n b�t�n i�ini inceliyorlard�. Bazen y�zlercesi tam h�zla sa�a sola ko�u�uyor fakat bir iki g�n i�inde de yok oluyorlard�. �imdi ortal�kta bir tane bile g�rmek �ok zordu.

Onlar�n yerine �ok ilgin� ve etkileyici yarat�klarla dolu bir hayvanlar kolleksiyonu ortaya ��km��t�. Herbirine uygun bir isim bulmak pek zor olmam��t�. B�y�k, yast�k gibi yumu�ak ayakl� ve Rama�n�n alt� yapay g�ne�inin �zerinde dola�arak onu cilalar ve temizler gibi davranan �Pencere silicileri� vard�. Bunlar�n b�y�k g�lgeleri d�nyan�n �b�r yan�nda korkun� �ekiller yarat�yor, bazen de belirli b�lgelerde ge�ici G�ne� tutulmalar�na yol a��yordu.

Yusuf�uk�u par�alayan yenge� �le� yiyiciydi�. Ona benzeyen bir s�r� hayvan Alfa Kamp��na yakla�arak d�zenli �ekilde �evreye y���lan ��pleri ta�maya ba�lam��lard�. E�er Norton ve Mercer onlar�n �n�ne kararl� bir �ekilde dikilip geri �ekilmeye zorlamasalar, her �eyi ta��maya kalkacaklard�. Uzla�ma olduk�a kayg� verici fakat temiz �ekilde olmu�tu. Bundan sonra le� yiyiciler nelere dokunmalar�na izin verildi�ini anlam��lar ve muntazam aral�klarla kampa u�rayarak hizmetlerine gerek olup olmad���n� kontrol etmeye ba�lam��lard�. Bu, en uygun ve yararl� anla�ma olmu�tu ve le� yiyicilerin veya �evrede onlar� kontrol eden varl���n �ok y�ksek zek� d�zeyi oldu�unu kan�tlam��t�.

Rama�da ��p temizlemek �ok kolayd�. Her �ey, belki de yeniden kullan�labilecek par�alara ayr�lmak �zere, denize at�l�yordu. ��lem �ok h�zl�yd�. Resolution, Ruby Bar-nes�i b�y�k �z�nt�ye bo�arak, bir gecede yok olmu�tu. Norton, k�z� teknenin g�revini m�kemmel bir �ekilde yerine getirdi�i ve art�k onu kimsenin kullanmas�na nas�l olsa izin veremeyece�ini s�yleyerek teselli etmi�ti. ��nk� k�pekbal�klar�, le� yiyicileri kadar anlay��l� olmayabilirlerdi.

Bilinmeyen bir gezegeni bulan hi�bir astronom, yeni tip bir biot g�r�p, teleskopuyla onun g�zel bir resmini �eken Pieter kadar mutlu olamazd�. Ne yaz�k ki en ilgin� �rneklerin g�ney k�tas�nda oldu�u g�r�l�yordu. Bunlar orada, boynuzlar�n �evresinde anla��lmaz �eyl�r yap�yorlard�. Emici ayaklar� olan k�rkayak t�r�nden bir hayvan�n zaman zaman B�y�k Boynuz�u inceledi�i g�r�l�yordu. Pieter bir an i�in k���k boynuzlar�n �evresinde hipopotam ile buldozer aras�nda bir k�pr� olu�turan iri yar� bir hayvan g�rd���ne emindi. Hatta orada hareketli bir vin� g�revi yapan �ifte boyunlu bir z�rafa bile vard�.

Rama�n�n da, her uzay gemisi gibi, yapt��� uzun yolculuktan sonra denenmeye, kontrola ve tamire ihtiyac� oldu�u ortadayd�. M�rettebat� da b�t�n g��leriyle buna �al���yorlard�. Acaba yolcular ne zaman ortaya ��kacakt�? Biotlar� s�n�fland�rmak Pieter�in tek g�revi de�ildi. Bir g�revi de her an Rama d�zl���nde ke�if g�revi yapan iki veya �� grubu da izleyerek ba�lar�na bir dert gelmemesini sa�lamak ve onlara bir �ey yakla�acak olursa haber vermekti. Her alt� saatte bir bu i�e ayr�labilen ba�ka arkada��yla yer de�i�tiriyordu. Birka� kez on iki saatten fazla g�revde kald��� olmu�tu. Bunun sonucu olarak da Rama�n�n co�rafyas�n� herkesten �ok iyi biliyordu. Art�k Rama, onun i�in gen�li�inin Kolorado Da�lan kadar tan�d�kt�.

Jerry Kirchoff Alfa hava deli�inde g�r�nd��� zaman, Pieter ola�an�st� bir �ey oldu�unu hemen anlam��t�. Uyku devrelerinde personel de�i�imi yap�lmazd� ve �imdi g�rev saatine g�re gece yar�s�n� ge�iyordu. Sonra birden Jerry� nin gemide kalan tek yetkili subay oldu�unu hat�rlad� ve bu kural d��� duruma b�sb�t�n �a��rd�.

�Jerry� gemide yetkili kim var?� �kinci Kaptan so�uk bir �ekilde: �Ben,� diye cevap verdi ve ba�l���n�n �n�n� a�arken ekledi: �G�revde iken k�pr�den ayr�laca��m� d���nmezsin de�il mi?� Elbisesinin cebini a�arak �st�nde �konsantre portakal suyu. Be� litre i�in� yaz�l� k���k bir teneke kutu ��kard�.

�Bu i�i iyi beceriyorsun Pieter,� dedi. �Kaptan bunu bekliyor.� Pieter kutuyu eliyle tartt�.

�Umar�m i�ine yeterli a��rl�k koymu�sundur, ��nk� bazen birinci platforma tak�l�p kal�yorlar.� �Eh� uzman sensin.� Bu do�ruydu. Ana giri�teki g�zc�ler, unutulmu� veya acele gerek duyulan baz� k���k maddeleri a�a��ya f�rlatmakta bol pratik yapmak f�rsat�n� bulmu�lard�. Bu i�in ana noktas�; at�lan maddeyi d���k bas�n� b�lgesinde bir yere tak�lmadan ge�irebilecek ve yana �ekim etkisinin sekiz kilometrelik d����te onu kamp�n �ok a����na �ekmemesini sa�layabilecek bir at�� yapmakt�.

Pieter yere sa�lamca bast�, teneke kutuyu s�k�ca kavrayarak b�t�n h�z�yla u�urumdan a�a��ya f�rlatt�. Do�ru Kamp Alfa�y� hedef almam��, at���n� otuz derece kadar yukar�dan yapm��t�.

Hava s�rt�nmesi hemen kutuyu yakalayarak ilk h�z�n� kesti ve �ekim g�c� etkisini g�stererek kutuyu artan bir h�zla a�a�� �ekmeye ba�lad�. Kutu ilk merdivenlere d��t�, �arparak yava� bir s��rama ile ilk terastan kurtuldu.

�Art�k tamam,� dedi Pieter. �Bir iddiaya var m�s�n?� �Hay�r, sen ne olaca��n� biliyorsun.� �Hi� sporcu de�ilsin. Fakat sana ne olaca��n� s�yleyeyim. Kamp�n �� y�z metre yak�n�na d��ecek.� �Bu pek yak�n de�il gibi geldi bana.� �Bu i�i ara s�ra denemelisin. Bir kere Joe�nin birka� kilometre uza�a at�� yapt���n� g�rd�m.� Kutu art�k �ekime iyice yakalanm�� ve kuzey kubbesinin e�imine uygun bir e�ri �izerek a�a�� d��meye ba�lam��t�. ikinci terasa vard��� zaman ise bu �ekim ve s�rt�nmede kazanabilece�i en y�ksek h�za � saatte yirmi otuz kilometre aras� � ula�m��t�.

Pieter teleskopun arkas�na ge�erek kutuyu izlemeye �al��t�.

��imdi g�rece�iz. On dakikaya kadar a�a��ya varm�� olacak. Ah, i�te Kaptan g�z�kt�� bu a��dan hepsini tan�maya al��t�m art�k� �imdi bize bak�yor.� �Bu teleskop sana bir g�� kazand�rm�� gibi geldi ba � na.> �Oh, evet, Rama�da ayn� anda neler oldu�unu tek bilen benim. Hi� de�ilse bildi�imi san�yorum.� Bir s�re daha kutunun d�����n� izleyen Pieter: �Ke�ke iddiaya girseydin,� dedi. �Kaptan yaln�z elli metre y�r�mek zorunda� kutuyu g�rd�� g�rev tamam.� �Te�ekk�r ederim Pieter, iyi i� basard�n. �imdi tekrar uykuna d�nebilirsin.� �Uyku mu? Ne diyorsun saat O4�e kadar n�betteyim.� ��zg�n�m, herhalde uykudas�n. Yoksa benim buraya geldi�imi ve b�t�n bu olanlar� r�yanda nas�l g�rebilirdin?�

�UZAY ARA�TIRMA�DAN � UZAY ARA�TIRMA GEM�S� ENDEAVOUR�UN KAPTANINA. AAA �NCEL�KL�. OKUNUP YOK ED�LECEK. KAYDI OLMAYACAK. UZAY MUHAFIZLI�I�NIN B�LD�RD���NE G�RE ON � ON �K� G�N �NCE MERK�R�DEN RAMA Y�N�NDE ULTRA Y�KSEK HIZDA B�R ARA� HAVALANMI� BULUNUYOR. E�ER B�R Y�R�NGE DE����KL��� OLMAZSA VARI� 322. G�N SAAT 15 OLACAK. BUNDAN EVVEL RAMA�Y! BO�ALTMANIZ GEREKEB�L�R. TEKRAR B�LG� VERECE��Z � BA�KUMANDAN.�

Norton tarihi akl�nda tutabilmek i�in mesaj� en az on kez okudu. Rama�nm i�inde zaman� izleyebilmek �ok zordu. Takvimli saatine bak�nca 315. g�nde olduklar�n� g�rd�. Demek ki kendilerine bir haftal�k bir s�re kal�yordu.

Bu haber, i�inde yaz�l� olanlar y�n�nden de�il fakat ima etti�i �eyler y�n�nden t�yler �rperticiydi. Merk�rl�ler gizli �ekilde bir ara� havatand�rm��lard�. Bu uzay hukukuna z�t bir tutum oluyordu. Sonu� �ok a��kt�. Bu ara� ancak bir mermi olabilirdi.

Fakat ni�in? Endeavour�u tehlikeye atmay� g�ze almalar� anla��lmaz �eydi.Belki de Merk�rl�lerden geni� bilgi i�eren bir uyar� alacakt�. Acil bir durumda birka� saat i�inde Rama�dan ayr�labilirdi. Fakat bunu son derece sert bir protesto ve Ba�kumandan��n direkt emri ile yapacakt�.

Yava� ve d���nceli bir �ekilde ya�am destek sistemi boyunca y�r�yerek mesaj� elektrosan�n i�ine att�. Makinenin i�inde laser �����n�n parlak alevi g�venlik �nleminin yerine geldi�ini bildiriyordu, i�inden b�t�n problemlerin b�yle �abuk ve temiz �ekilde halledilmemesinin �ok k�t� oldu�unu d���nd�.

MERM�

Mermi, plazma fren jetlerinin parlamas� Endeavour�un ona teleskobunda g�r�nd��� zaman, daha be� milyon kilometre uzaktayd�. Bu arada art�k s�r ortaya yay�lm�� ve Norton, isteksiz oldu�u y�z�nden okunarak, ikinci kaptana Rama�y� belki de bo�altmak zorunda kalacaklar�n� anlatm��t�. Fakat olaylar ona ba�ka ��k�� yolu g�stermedik�e Rama�y� terketmeye hen�z niyeti yoktu.

Frenleme i�lerini bitirdi�i zaman, Merk�r�den gelen bu istenmeyen konuk Rama�dan yaln�z elli kilometre �tedeydi ve TV kameralar� ile onu inceledi�i belli oluyordu. Teleskoptan biri �nde, di�eri arkada olan iki kamera iyice g�z�k�yordu. Di�er yandan bir s�r� k���k anten ve bunlar�n aras�nda �ok uzaklardaki Merk�r�e devaml� y�nelik duran, ucu tabak �eklinde, daha b�y�k bir anten daha g�r�l�yordu. Norton bu antenlerden ne gibi emirler geldi�ini ve ne t�r bilgilerin geri gitti�ini merak etti.

Fakat Merk�rl�ler hen�z bir a��klama veya uyan yay�nlamam��lard�. Endeavour, G�ne� Sistemindeki b�t�n yay�nlardan yaln�z bir tek �ey ��renebilmi�ti: B�t�n h�z rekorlar�n� k�rarak buraya ula�an bu uzay arac�, onu yapanlar�n amac�n�n bir par�as�yd� ve bu ama� Birle�ik Gezegenler Merk�r El�isinin, Genel Kurul�da �� saat sonra yapaca�� konu�ma sonunda anla��lacakt�.

Mermi hen�z resmen ortada yoktu. �st�nde hi�bir tan�tma i�areti ta��m�yor, herhangi bir standart frekans �zerinden de sinyal vermiyordu. Bu, uzay hukukunun kesin �ekilde bozulmas� demek oluyordu. Fakat Uzay Muhaf�zl��� bile hen�z resmi bir protesto a��klamam��t�. Herkes Merk�r��n bundan sonra ne yapaca��n� sinirli bir sab�rs�zl�kla bekliyordu.

Merminin varl��� ve geldi�i y�n a��klanal� �� g�n ge�ti�i halde Merk�rl�ler inat�� bir �ekilde susuyorlard�. �stedikleri zaman bu �ekilde davranmay� �ok iyi bilirlerdi.

Baz� psikologlar, Merk�r�de do�mu� ve b�y�m�� bir kimsenin mant���n� tam olarak anlaman�n kesinlikle imk�ns�z oldu�unu ileri s�r�yorlard�. U� kat fazla �ekim g�c�ne sahip D�nya�dan sonsuza kadar s�rg�n edilmi�lerdi. Merk�rl�ler Ay�� ziyaret edebilir ve aradaki k�sa mesafeden atalar�n�n � hatta anne ve babalar�n�n � do�du�u gezegeni seyredebilirlerdi. Fakat oraya hi� inemeyeceklerini bilirlerdi. Bunun ka��n�lmaz sonucu olarak da b�yle bir �eyi hi� arzu etmediklerini ileri s�rerlerdi.

Bu k���mser g�r�nd�kleri tatl� ya�murlar�, dalgal� tarlalar�, g�lleri, denizleri, mavi g�ky�z�n�� her �eyi ancak filmler ve TV�den tan�y�p izleyebiliyorlard�. ��nk� kendi gezegenleri �yle bir G�ne� enerjisiyle y�kanmaktayd� ki, g�nd�z �s�s� alt� y�z derecenin �st�ne ��k�yordu. Bu nedenle de d�nyalar�n�n bu sertli�ine hi�bir �ekilde y�zeyde dayanamayacaklar�n� biliyorlar ve bu �evreden t�m�yle izole ettikleri yerlerde ya�amlar�n� s�rd�r�yorlard�. Kapal� kentler i�inde ya�ad�klar�ndan fiziksel y�nden �ok g��s�zlerdi. Bir Merk�rl�, D�nya�n�n y�ksek �ekimine katlansa bile, ekvator �st�ndeki bir �lkenin s�cak bir g�n�nde g�c�n� h�zla kaybederdi.

��te b�t�n bunlar, onlar� sert huylu insanlar yapm��t�. Bu vah�i ve inat�� gezegenin derinliklerine inebilmek i�in kar��la�t�klar� m�hendislik problemleri ve ya�amak i�in gerekli �eyleri ondan al�rken verdikleri b�y�k sava��n yaratt��� psikolojik bask�lar, g��l�klere dayan�kl� ve bir bak�ma takdir edilecek bir k�lt�r ortaya ��karm��t�. E�er bir �eye s�z verirlerse Merk�rl�lere g�venebilirdiniz, ��nk� s�zlerini tutarlard�. Kendi yapt�klar� bir �akaya g�re, e�er bir g�n G�ne� nova haline gelecek olursa onu kontrol alt�na alarak b�y�mesinin �n�ne ge�ebileceklerini ancak bunu yapmak i�in de �nceden fiyat�n� bilmeleri gerekti�ini s�ylerlerdi. Merk�rl� olmayan bir �akaya g�re de sanat, felsefe veya soyut matemati�e ilgi duyan bir ��renci, ila�l� sular i�inde bitki yeti�tirilen �iftliklere s�r�l�yordu. Fakat su�lular ve ruh hastalan i�in bu bir �aka olmaktan ��k�yordu. Su�, Merk�r��n kald�rabilece�i bir l�ks de�ildi.

Kumandan Norton bir kez Merk�r�de bulunmu� ve b�t�n konuklar gibi son derece etkilenmi�ti. Orada bir�ok dost edinmi�ti. Lucifer kentinden bir k�za ���k olmu�, hatta onunla �� y�ll�k bir anla�ma bile imzalamaya kalkm��t�. Fakat k�z�n ailesinin Ven�s y�r�ngesi d���nda bir damat istememesi a��r basm��t�.

K�pr� ona seslendi: �Kaptan, D�nya�dan �� �ncelikli bir mesaj var. Ses ve onu do�rulayan �ifre Ba�kumandana ait. Almaya haz�r m�s�n�z?� ��ifreyi kontrol edin ve dosyalay�n, konu�may� bana ba�lay�n.� Amiral Hendrix uzay tarihinde az rastlanan bir konuyu ele almaktan �ok, sanki g�nl�k bir filo emrini yay�nl�yormu� gibi sakin g�r�n�yordu. Fakat, ne de olsa bombadan elli kilometre uzakta olan o de�ildi.

�Ba�kumandan�dan Endeavour Kumandan��na. �imdi size durumun bizim g�r���m�ze g�re k�sa bir de�erlendirmesini yapaca��m. Genel Kurul�un saat 14�te toplanaca��n� biliyorsunuz ve siz de toplant�y� izleyeceksiniz. Daha sonra bizlere dan��madan derhal baz� kararlar alman�z gerekebilir.�� �Bize g�nderdi�iniz foto�raflar� inceledik. Mermi, standart bir uzay sondas�, yaln�z y�ksek itici g��le takviye edilmi�. Ba�lang��taki y�ksek h�z i�in belki laser kullan�lm�� olabilir. B�y�kl��� ve k�tlesi 500�den 1000 megaton g�c�nde bir f�zyon bombas� i�in yeterli. Merk�rl�ler madencilik i�lerinde genellikle 100 kullanmaya al���k olduklar�ndan b�yle bir sava� ba�l���n� mermiye takmakta zorluk �ekmemi�lerdir.�� �Uzmanlar�m�z bize bunun Rama�y� yok edebilmek i�in en d���k g�� oldu�unu hesaplad�lar. E�er d�� kabu�un ince bir yerinde � Silindirik Deniz�in alt�nda � patlat�lacak olursa kabuk k�r�lacak ve g�vdenin d�n�� h�z� da onun par�alanmas�n� kolayla�t�racakt�r.�� �E�er Merk�rl�ler b�yle bir �eyi planl�yorlarsa, size oradan ayr�lmak i�in yeterli zaman b�rakacaklar�n� tahmin ediyorum. Bilgi olarak �unlar� not edin; b�yle bir bombadan f��k�racak gamma ���klar� sizin i�in bin kilometre uzakl��a kadar tehlikeli olabilir.�� �Fakat, en ciddi tehlike bu de�il. Rama�n�n tonlarca gelen ve saatte binlerce kilometre h�zla d�nerek ilerleyecek olan par�alar� sizi her uzakl�kta yok edebilir. Bu nedenle d�nen eksen boyunca uzakla�man�z� ���tleriz, ��nk� Rama�n�n par�alar� bir tek o y�nde da��lamaz. Sizin i�in on bin kilometre olduk�a g�venli bir s�n�r olabilir.�� �Bu mesaj durdurulmadan ve dinlene-meyen g�venli bir kanaldan size ula�t�r�laca��ndan konu�mam� a��k olarak yap�yorum. Cevab�n�z ve bizimle di�er temaslar�n�z g�venli kanallardan gelemeyece�i i�in dikkatli konu�un ve gerekirse kod kollan�n. Genel Kurul toplant�s�ndan sonra sizi hemen arayaca��m. Mesaj bitmi�tir. Ba�kumandan.�

<p>GENEL KURUL</p>

Tarih kitaplar�na g�re � bir�ok kimsenin h�l� inanmad��� bir say� � eski Birle�mi� Milletlerin �yesi oldu�u zamanlar olmu�. Birle�ik Gezegenlerin ise sadece yedi �yesi vard�. Bu dile aras�ra olduk�a kalabal�k olduklar� izlenimi yarat�yordu. G�ne��ten uzakl�k s�ras�na g�re �yeler; Merk�r, D�nya, Ay, Merih, Ganymede, Titan ve Triton�du.

Bu liste belki gelecekte d�zeltilmesi gereken bir s�r� hatay� ve belirsizlikleri kaps�yordu. Kritikler, Birle�ik Gezegenler �yelerinin �o�unun asl�nda gezegen de�il, uydu olduklar�n� ve J�piter, Sat�rn, Uran�s ve Nept�n gibi d�rt devin bu listeye al�nmamalar�n�n �ok sa�ma oldu�unu belirtmekten yorulmuyorlard�.

Fakat bu gaz devlerinde kimse ya�am�yordu ve belki de hi�bir zaman ya�ayamayacakt�. Listede olmayan bir ba�ka gezegen Ven�s i�in de ayn� durum vard�. En hevesli gezegen m�hendisleri bile, Ven�s�� evcille�tirebilmek i�in as�rlar ge�mesi gerekti�inde fikir birli�ine varm��lard�. Bu arada Merk�rl�ler de ona g�z dikmi�lerdi ve ku�kusuz �zerinde uzun vadeli planlar yap�yorlard�.

D�nya ve Ay��n ayr� olarak temsil edilmesi de bir anla�mazl�k nedeniydi. Di�er �yeler bunun, G�ne� Sisteminin bir k��esine b�y�k g�� sa�lad���n� ileri s�r�yorlard�. Fakat Ay�da � D�nya�n�n d���nda � b�t�n d�nyalardan fazla insan ya��yordu ve Birle�ik Gezegenler�in toplant� merkeziydi, ayr�ca D�nya ve Ay��n hemen hemen hi�bir konuda fikir birli�ine vard�klar� pek g�r�lmemi�ti ve bu halleriyle tehlikeli bir blok olu�turmaktan �ok uzakt�lar.

Merk�r taraf�ndan y�netilen Icarian grubu ve y�r�ngeleri Sat�rn��n arkas�na uzanan ve Titan��n �st�nde hak iddia etti�i birka� tanesi d���nda Merih, b�t�n asteroidlerin y�netimini �stlenmi�ti. Bir g�n Pallas, Vesta, Juno ve Ce-res gibi b�y�k asteroidler de kendi el�ilerini bulunduracak kadar �nem kazanacaklar ve Birle�ik Gezegenler�in �ye say�s� da iki basamakl� bir say� olacakt�.

Ganymede, sadece G�ne� Sistemindeki her �eyin toplam�ndan fazla k�tlesi olan J�piter�i de�il, onun elliden fazla uydusunu da temsil ediyordu. Bu uydulardan bir tanesi asteroid ku�a�� taraf�ndan yakaland��� takdirde ortaya ��kan durum hukuk�ular aras�nda h�l� s�ren tart��malara yol a��yordu.

Titan; Sat�rn��, onun halkalar�n� ve otuza yak�n uydusunu y�netiyordu. Triton�un durumu ise �ok daha kar���kt�. Nept�n��n bu b�y�k uydusu G�ne� Sisteminde devaml� yerle�im yeri olan en d�� g�ksel cisimdi. Bunun sonucu olarak da el�isi bir s�r� yeri temsil etmek zorunda kal�yordu. El�i; Uran�s ve hen�z hi�birinde yerle�im yap�lmam�� sekiz ay�n�, Nept�n ve di�er �� uydusunu, Pl�to�yu ve yaln�z ve ays�z Persophone�u temsil etmek zorundayd�. E�er ilerde Persophone d���nda da gezegenler bulunacak olursa, bunlar da Triton�un sorumlulu�una b�rak�lacakt�. Bunlar yetmiyormu� gibi bu en son karanl���n el�isinin �Kuyruklu y�ld�zlar ne olacak?� sorusunu duyanlar olmu�tu. Bu problemin �ok ilerde halledilmesi d���n�lebilirdi.

Fakat, art�k bir bak�ma bu ��ok ileri�nin �imdi kar��lar�na dikildi�ini g�r�yorlard�. Baz� tariflere g�re, Rama bir kuyrukluy�ld�zd�.

Kuyrukluy�ld�zlar, y�ld�zlararas� derinliklerden gelen ve �o�u G�ne��e, Rama�dan daha yak�n hiperbolik y�r�ngeler �izen ziyaret�ilerdi. �yi bir uzay avukat� bunlardan iyi i� ��kar�rd� ve Merk�r El�isi de bunlar�n en iyisiydi.

�Say�n Merk�r B�y�kel�isi�ne s�z veriyorum.� Delegeler, G�ne��e olan uzakl�klar� s�ras�yla, yar�m daire �izerek oturmu� olduklar�ndan, Merk�rl�, ba�kan�n tam sa��nda oturuyordu. Son dakikaya kadar ba��n� �n�ndeki komp�terden kald�rmam��t�. �imdi, ekrandaki yaz�lar� yaln�z onun g�rmesini sa�layan senkronize g�zl�kleri ��kard�, �n�ndeki yaz�l� notlar�n bulundu�u k���tlar� ald� ve canl� bir �ekilde aya�a kalkt�.

�Say�n Ba�kan, sayg�de�er delege arkada�lar�m, kar��la�t���m�z durumun k�sa bir �zetini yaparak s�zlerime ba�lamak istiyorum.� Baz� delegeler ve dinleyiciler aras�nda bu �k�sa bir �zet� c�mlesi hafif homuTtulara yol a�t�ysa da, hepsi Merk�rl�-lerin s�yledikleri �eyi yapt�klar�n� biliyorlard�.

�Rama ad� verilen dev uzay gemisi veya yapay as-teroid, bir y�l kadar �nce hen�z J�piter�in arkas�ndaki b�lgede ke�fedilmi�ti. �lk �nce onun G�ne��in �evresinde d�n�p tekrar y�ld�zlara uzanan hiperbolik bir y�r�nge �zerinde hareket eden do�al bir cisim oldu�u san�lm��t�.�� �Ger�ek yap�s� anla��ld��� zaman Uzay Ara�t�rma Gemisi Endeavour�a onunla bulu�ma emri verildi. Hepimizin bu e�siz g�revi bu kadar etkin �ekilde ba�ar�yla yerine getirdiklerinden dolay� Kumandan Norton ve m�rettebat�n� kutlayaca��m�zdan eminim.�� �ilk �nce Rama�mn �l� oldu�una ve binlerce y�ld�r o kadar donmu� bir cisimde yeniden canlanman�n � hibernasyonun � m�mk�n olamayaca��na inan�ld�. Bu, biyolojik anlamda h�l� do�ru olabilir. Ya�ayan bir organizma veya daha kompleks t�rlerinin hibernasyona kondu�u zaman birka� as�rdan fazla ya�ayamayaca�� �zerine madde konusunu inceleyenler aras�nda fikir birli�i oldu�u g�r�l�yor. Mutlak s�f�rda bile fazla puanta etkileri erge�, yeniden canlanmay� sa�layacak h�cresel yap�y� son derece bozuyor. Bu nedenle de Rama�mn b�y�k arkeolojik �nemi olmas�na kar��l�k, hi�bir astropolitik problem yaratmayaca�� san�lm��t�.��

�Fakat, Rama�n�n G�ne��i bu derece hassas bi�imde hedef almas�n�n bir rastlant� olamayaca��na ilk anda i�aret edenler olmas�na ra�men, bu derece rahat davranmam�z�n b�y�k bir tecr�besizlik oldu�u anla��l�yor.�� �Ayr�ca; Rama�mn istenilen hedefe vard���, fakat onu kontrol eden zek�n�n �mr�n�n buna yetmedi�i yani bunun ba�ar�l� olmam�� bir deneme oldu�u tart���labilirdi, tart���lm��t�r da. Bu g�r�� de �ok basit bir ger�e�i yans�tm�� oluyor, ��nk� o zaman, �u anda kar��la�t���m�z varl�klar� k���msemi� oluyoruz.�� �Bizim dikkate almad���m�z tek �ey biyolojik olmayan bir ya�amd�r. E�er Dr. Pe-rera�n�n b�t�n ger�eklere t�m�yle uyan ve �ok mant�kl� teorisini kabul edersek, �imdi Rama�mn i�inde g�r�len yarat�klar�n k�sa bir s�re �nceye kadar neden g�r�nmediklerini anlar�z. Modeller veya kal�plar bir t�r merkez bilgi bankas�na depolanm��t�r ve zaman� gelince de eldeki hammaddelerden � b�y�k bir olas�l�kla Silindirik Deniz�deki madensel/organik �orbadan � �retiliyorlar. B�yle bir beceri bizim yeteneklerimizin d���ndad�r, fakat fazla teorik problemler getirmiyor. Biz de kat� madde devrelerinin, ya�ayan maddenin �tesine, hi�bir kayba u�ramadan, sonsuz bir s�re i�in bilgi depolayabildi�ini biliyoruz.�� �Demek oluyor ki, onu in�a edenler kim olursa olsun, Rama tam anlam�yla i�ler durumdad�r ve mimarlar�n�n amac�na hizmet etmektedir. Bizim g�r���m�ze g�re, ister Romal�lar bir milyon y�l �nce �lm�� olsunlar, ister her an yeniden yarat�larak u�aklar�n�n yan�na kat�ls�nlar, hi�bir �ey de�i�miyor. Onlarla veya onlar olmadan arzular� yap�lmaktad�r ve yap�lmaya da devam edilecektir.�� ��imdi Rama art�k bize itici g�c�n�n �al��t���n� kan�tlad�. Birka� g�n sonra G�ne��e en yak�n, yani yeni bir y�r�nge de�i�ikli�i yapmas� en mant�kl� noktaya varm�� olacakt�r. Bu nedenle yak�nda benim h�k�metimin yetki sahas�na giren bir b�lgede dola�makta olan yeni bir gezegenimiz olabilir. Yahut Rama ba�ka de�i�iklikler de yaparak G�ne��ten herhangi bir uzakl�kta ba�ka bir y�r�nge se�ebilir. Hatta bir ana gezegenin bile uydusu olabilir � �rne�in D�nya�n�n���

�Bu nedenle delege arkada�lar�m biz, baz�lar� ger�ekten ciddi olan, b�t�n noktalar� inceden inceye g�zden ge�irdik. Bu yarat�klar�n muhakkak iyi niyetli olacaklar�n� ve bize kar��mayacaklar�n� iddia etmek safl�k olur. E�er bizim G�ne� Sistemimize gelmi�lerse bu bir �eye ihtiya�lar� oldu�u i�indir. Fakat yaln�z bilimimizden yararlanmak i�in geldilerse, bu bilginin nas�l kullan�laca��n� bir d���n�n��� ��imdi kar��m�zda bizden y�zlerce belki de binlerce y�l ileride olan bir teknoloji ve hi�bir zaman temas kurma �ans�n� bulamayaca��m�z bir k�lt�r var. Rama�n�n i�indeki biyolojik robotlar�n � biotlar�n � davran��lar�n�, Kumandan Norton�un bize g�nderdi�i filmlerden inceledik ve belirli baz� sonu�lara vard�k. Bu sonu�lar� da size aktarmak istiyorum.�� �Merk�r�de g�zlem yapabildi�imiz bu t�r hayat �ekilleri ne yaz�k ki yok. Fakat D�nya�daki hayvanlar biliminin b�t�n kay�tlar� elbette var. ��lerinden bir tanesi ile Rama aras�nda kesin paralel �izgiler bulduk. Bu bir termit kolonisidir. T�pk� Rama gibi onlar�n da kontrol edilen bir �evresi var. T�pk� Rama gibi onun �al��mas� da bir seri uzmanla�m�� biyolojik makinelere dayan�yor � i��iler, sava���lar, krali�e � Rama�n�n da bir krali�esi olup olmad���n� merak ediyorum. Bence New York denen ada ayn� g�revi yerine getirmekte.�� ��imdi bu benzetimi daha ileri g�t�rmek gereksiz, elbette baz� noktalarda ayr�l�klar da var. Fakat bu �rne�i �n�n�ze getirme nedenimiz �u.�� ��nsanlar ve termitler aras�nda ne kadar i�birli�i ve kar��l�kl� anlay�� olabilir? ��karlar�m�z �at��mad��� s�rece birbirimize katlanabiliriz. Fakat biri di�erinin arazi ve kaynaklar�n� ele ge�irmek isterse kar��s�ndakine hi� aman vermez.��

��ok ��k�r ki yeterli ve ba�arma azmiyle kararl� oldu�umuzda her zaman bizi zafere ula�t�racak teknoloji ve zek�m�z var. Fakat bu her zaman kolay olmuyor, uzun devrede son zaferin termitlere ait olaca��na inananlar da var.�� �Bunu akl�m�zdan ��karmadan Rama�n�n bizim uygarl���m�za kar�� m�thi� bir tehlike olu�turabilece�ini � dikkat ederseniz olu�turaca��n� demiyorum � bir d���n�n. En k�t� sonu� ortaya ��kt�ktan sonra ona kar�� gelebilmek i�in ne yap�labilir? Sadece konu�mak, spek�lasyon yapmaktan ba�ka hi�bir �ey���

���te delege arkada�lar�m Merk�r bundan da fazlas�n� yapm��t�r. Gerekti�i zaman G�ne� Sistemimizin b�t�nl���n� korumak i�in b�t�n ad�mlar� atmam�za yetki veren 2057 y�l� uzay antla�mas�n�n 34. maddesine g�re hareket ederek Rama�-ya y�ksek enerjili bir n�kleer mermi yollam�� bulunuyoruz. Bu �nleme ba�vurmak zorunda kalmasayd�k �ok mutlu olacakt�k. Fakat �imdi, eskiden oldu�u gibi art�k �aresiz de�iliz.��

�Bir �n g�r��me yapmadan tek yanl� davrand���m�z m�naka�a edilebilir. Bunu kabul ediyoruz. Fakat, burada bulunanlardan bir ki�i bile � b�t�n sayg�lar�mla Say�n Ba�kan � �n�m�zdeki bu k�sa s�rede bir anla�maya varabilece�imizi d���nebilir mi? Biz yaln�z kendi ad�m�za de�il, b�t�n insanl�k ad�na davrand���m�za inan�yoruz. Gelecek nesiller bir g�n bu ileri g�r���m�z i�in bize te�ekk�r edecektir.��

�Rama gibi harikulade bir yap�t�n yok edilmesinin bir trajedi � hatta bir su� � oldu�unu kabul ediyoruz. E�er insanl��� bir riske sokmadan bundan ka��n�-labilece�i hususunda herhangi bir g�r�� varsa bunu dinlemekten �ok memnun olaca��z. ��nk� biz bulamad�k ve zaman da h�zla ge�iyor.�� �Birka� g�n sonra, Rama, G�ne��e en yak�n noktas�na ula�madan �nce se�imi yapmak zorunday�z. Elbette Endeavour�a geni� s�reli bir uyar�da bulunaca��z. Fakat Kumandan Norton�a her an bir saatlik s�re i�inde hareket etmeye haz�r olmas�n� ���tl�yoruz. ��nk�, Rama�n�n ba�ka dramatik de�i�ikliklere ba�lamas� bir an meselesidir.�� �Hepsi bu kadar Say�n Ba�kan, delege arkada�lar�m. Beni dikkatle dinledi�iniz i�in te�ekk�r ederim. Yard�mlar�n�z� bekliyoruz.�

<p>KUMANDANIN KARARI</p>

�Ee Rod? Ne dersin? Merk�rl�lerin inanc� seninkilere uyuyor mu?� �Fazlas�yla kumandan�m,� diyen Rodrigo�nun y�z�nde tats�z bir g�l�mseme vard�. �Bence bu iyi ve k�t� g��ler aras�nda bitmeyen bir sava�. Fakat bazen insanlar�n da bu sava�ta bir yan� tutmalar� gerekebilir.� Norton da buna benzer �eyler d���nm��t�. Merk�r1 �n tutumu Boris�te bir �ok yaratm�� olmal�yd�. Fakat Bo-ris b�yle bir oldubittiyi boynunu b�k�p sessizce kabullenecek bir tip de�ildi. B�t�n �Kozmonot-�sa� taraftarlar� enerjik ve inat�� insanlard�. Bir bak�ma Merk�rl�lere �a��lacak derecede benzer y�nleri vard�.

�Bu konu�mandan kafandan baz� d���nceler ge�ti�ini anl�yorum Boris.� �Evet kumandan�m �ok basit bir plan. Bombay� g��s�z duruma getirmemiz laz�m.� �Anl�yorum� peki bunu nas�l yapmay� �neriyorsun?� �Bir �ift tel kesici pense ile.� Kar��s�ndaki ba�ka biri olsayd�, Norton onun �aka yapt���n� zannedebilirdi. Fakat Boris Rodrigo de�il.

��imdi bir dakika! Bomban�n �st� kameralarla kapl�. Merk�rl�lerin hi�bir �ey yapmadan oturup seni seyredeceklerini mi san�yorsun?�

�Elbette. Yapabilecekleri tek �ey bu. Sinyaller ve g�r�nt�ler onlara ula�t��� zaman i� i�ten ge�mi� olacak. Bu i�i on dakikada kolayca bitirebilirim.� �Anl�yorum. ��lg�na d�necekleri muhakkak. Fakat ya bombada bubi tuzaklar� varsa ve senin dokunmanla bir patlama olursa?� �B�yle bir �ey olaca��n� pek sanm�yorum. Ne ama�la tuzak kuracaklar? Bu bomba �zel olarak bir derin uzay g�revi i�in haz�rlanm��. Sadece, kesin emir d���nda kaza patlamas�n� �nlemek i�in bir s�r� g�venlik arac� ile donat�lm��t�r. Merk�rl�ler d��ardan gelecek bir sald�r� d���nmemi�lerdir bile. Her �eye ra�men ben bu riski g�ze almaya haz�r�m� ve bu i�i gemiyi de tehlikeye sokmadan kolayca ba�arabilirim. Her �eyi hesaplad�m.� �Bundan eminim,� dedi Norton. Fikir harikulade �ekici ve ba�vuru �ekli de �ok inand�r�c�yd�. �zellikle; d�� k�r�kl���na u�ram��, sinirli Merk�rl�ler fikrini �ok be�enmi�ti.. �ld�r�c� oyuncaklar�na ne oldu�unu �ok ge� fark ettikleri zaman tepkilerinin ne olaca��n� seyredebilmek i�in �ok �ey vermeye haz�rd�.

Fakat yap�lacak i�in �ok zor yanlar� vard� ve Norton konuyu d���nd�k�e bu zorluklar daha da art�yorlard�. �u anda mesle�inin en �etin ve d�n�m noktas� olabilecek karar�n� vermekle kar�� kar��yayd� Yapmak niyetinde olduklar� i�i �abuk de�erlendirmek hatal� olabilirdi. Norton, bir kumandan�n bir daha kar��la�mayaca�� en �nemli karar� vermek durumundayd�. T�m insan �rk�n�n gelece�i buna ba�l� olabilirdi. Ya Merk�rl�ler hakl�ysa? Rodrigo ��kt�ktan sonra �Rahats�z Etmeyin� d��mesini �evirdi. Son kez bu d��meyi ne zaman kulland���n� hat�rlam�yordu, hatta �al�st���n� g�r�nce biraz �a��rm��t�. Simdi, kalabal�k ve hareketli gemisinin kalbinde tamam�yla � zaman�n derinliklerinden onu izleyen Kaptan James Cook�un portresi d���nda yaln�zd� Masas�nda ��taatsizlik burada biter� yaz�l� bir levha bulunan Amerika Birle�ik Devletleri�nin bir ba�kan� i�in bir yerde duydu�u hik�ye vard�. � Acaba Roosevelt miydi yoksa Perez mi?. Norton bu �itaatsizlik� kelimesiyle neyin anlat�lmak istendi�ini pek anlayamam��t�. Fakat �u anda b�yle bir �eyin kafas�nda oldu�unu biliyordu.

Hi�bir �ey yapmayarak Merk�rl�lerin ona g�nderece�i terk uyar�s�n� bekleyebilirdi. Bu gelece�in tarihine nas�l ge�ecekti. �l�m�nden sonra �nl� veya �ns�z bir ki�i olmak Norton�un �nem verdi�i bir �ey de�ildi. Fakat, �nlemek elinde oldu�u halde, kozmik bir su�a yard�m eden bir insan olarak da hat�rlanmak istemiyordu.

Di�er taraftan plan kusursuzdu. Tahmin etti�i gibi Rodrigo her olas�l��� d���nerek, hatta kurcaland��� zaman bomban�n patlamas� gibi uzak bir tehlikeyi bile hesaba katarak, b�t�n ayr�nt�lar �zerinde �al��m��t�. B�yle bir �ey olursa Endeavour, Rama�n�n �rt�s� arkas�nda g�vende olacakt�. Te�men Rodrigo�ya gelince bir anda ilahlar�na kavu�may� b�y�k bir gururla g�ze alm��a benziyordu.

Bombay� ba�ar�l� �ekilde etkisiz hale getirseler bile bu, konuyu ��z�mlemekten �ok uzakt�. Onlar� durduracak ba�ka bir yol bulununcaya kadar, Merk�rl�ler bir daha deneme yapabilirlerdi. Fakat hi� olmazsa birka� haftal�k zaman kazan�lm�� olacak ve kendisine ba�ka bir mermi ula��ncaya kadar Rama �oktan G�ne��e en yak�n noktas�ndan ge�mi� olacakt�. O zaman da bu tela�a kap�lanlar�n b�y�k korkular� ��r�m�� olacakt�, yahut da tam aksi�

�Harekete ge�mek veya ge�memek, b�t�n sorun buradayd��. Norton, Danimarka Prensi�ne �imdiye kadar hi� bu kadar yak�nl�k duymam��t�. Ne y�nden d���nse, iyi veya k�t� olas�l�klar tam bir dengede kal�yordu. B�t�n kararlar i�inde moral y�n�nden en g�� alan�yla kar�� kar��yayd�. E�er se�imi yanl��sa �ok �abuk ��renecekti. Fakat e�er do�ruysa hi�bir zaman kan�tlama �ans�n� bulamayabilirdi.

Mant�ksal tart��malara s���nman�n, gelece�in de�i�ik ve sonsuz haritalar�n� �izmenin bir yarar� yoktu. Bu yol insan� ayn� �emberde devaml� olarak d�nmeye zorluyordu. Art�k i�inden gelen sesi dinlemenin zaman� gelmi�ti.

Sakin ve kendisine y�zy�llar�n �tesinden bakan g�zlere d�nd�: �Seninle ayn� fikirdeyim Kaptan� diye f�s�ldad�, �insan �rk� vicdan�yla birlikte ya�amal�. Merk�rl�ler ne derse desin sadece hayatta kalmak her �ey de�ildir.� K�pr�y� �a��ran d��meye bast� ve yava��a: �Te�men Rodrigo,� dedi, �seninle konu�mak istiyorum.� Sonra g�zlerini kapatarak ellerini iskemlesinin arkas�na att� ve birka� dakikal�k tam bir dinlenmenin zevkine varmaya haz�rland�.

Bir daha bu f�rsat� bulabilmesi i�in uzun s�re ge�mesi gerekebilirdi.

<p>SABOTAJCI</p>

K���k hava motosikletinin �st�nden b�t�n gereksiz donat�m ��kar�lm��t� Motosiklet �imdi sadece itme, y�netme ve ya�am destek sistemlerini �st�nde ta��yan basit bir �er�eveden ba�ka bir �ey de�ildi. Hatta pilotun oturaca�� yer bile fazla y�k�n her kilosunun g�rev s�resini etkileyece�i d���n�lerek s�k�lm��t�.

Bu, en �nemlisi olmasa bile, Rodrigo�nun yaln�z gitmek istemesinin nedenlerinden biriydi. O kadar kolay bir i� olacakt� ki, yard�mc�ya gerek yoktu. Di�er taraftan ba�ka bir yolcunun a��rl��� ona birka� dakikal�k fazla s�reye mal olabilirdi. �imdi bu ��plak motosiklet ��te bir G�ye kadar h�zlanabilir ve Endeavour�la bomba aras�ndaki yolu d�rt dakikada alabilirdi. Geriye alt� dakika kal�yordu, bu da ona yeterliydi.

Rodrigo gemiyi terk ettikten sonra yaln�z bir kez arkas�na bakt� ve planlad��� gibi ana eksenden havalanarak kuzey y�z�n�n d�nen diski boyunca yava��a ilerledi. Bombaya ula��ncaya kadar Rama�n�n kal�nl���n� aralar�na koyacakt�.

Kutup b�lgesini a�arken h�zlanmad�. Burada aceleye gerek yoktu. ��nk� bomban�n kameralar� onu burada yakalayamazd�. Bu yoldan yak�t tasarrufu da yapabiliyordu. Sonra� Rama�n�n e�imli kenar�ndan ileri f�rladi � i�te bomba oradayd�. G�ne� ����� alt�nda, yap�ld��� geze�enden daha vah�i par�lt�larla parl�yordu.

Rodrigo y�netim devrelerine �oktan gerekli program� vermi�ti. Bombaya kadar yapaca�� yolculu�u otomatik olarak kontrol edecek olan d��meye bast�. Jetler bir an i�inde tam h�z yapmaya ba�lad�lar ve motosiklet birden ileri at�ld�. �lk anda kazand��� a��rl�k Rodrigo�da ezilmekte oldu�u hissini uyand�rm��t�, fakat k�sa s�rede buna al��t�. Ne de olsa bu �ekimin iki kat�na Rama�da rahat�a katlanm�� � hatta �� kat� olan D�nya�da da do�mu�tu.

Motosiklet do�ru bombaya ilerlerken, elli kilometre uzunlu�undaki silindirin e�ri d�� duvar� ondan yava� yava� uzakla��yordu. Son derece p�r�zs�z ve �st�nde hi�bir i�aret olmad���ndan, Rama�n�n b�y�kl���n� kestirmek son derece g��t� � o kadar ki, ekseni �evresinde d�nmekte oldu�unu bile anlamak hemen hemen imk�ns�zd�.

G�reve ba�layal� y�z saniye olmu�tu. Yar� yola yakla��yordu. Bomba h�l� bir ayr�nt� g�stermeyecek kadar �ok uzaktayd�. Fakat simsiyah uzayda �ok daha parlak g�z�k�yordu. Hi�bir y�ld�z�, hatta parlak D�nya�y� yahut g�z kama�t�r�c� Ven�s�� g�rememesi ona �ok garip geliyordu. Fakat buna g�zlerini G�ne��in �ld�r�c� parlakl���ndan koruyan koyu filitrelerin neden oldu�unu biliyordu. Rodrigo bir rekor k�rmakta oldu�unu d���nd�. Belki de �imdiye kadar hi�bir insan G�ne��e bu kadar yak�n yerde uzay gemisi d���nda bir �al��ma yapmam��t�. G�ne��te-ki canl�l���n bug�nlerde normal olmas� da onun i�in bir �anst�.

Iki dakika/on saniye sonra ani manevra d��mesi yan�p s�nmeye ba�lad�, iti� g�c� s�f�ra indi ve motosiklet 180 derece d�nd�kten sonra tam g��le itme tekrar ba�lad�. Bu, onu ayn� ��lg�nca h�zla � saniyede �� metre � frenlemeye ba�lam��t�. Yava�lamas� iyi olacakt�, ��nk� yak�t�n�n yakla��k yar�s�n� bitirmi�ti. Bomba yirmi be� kilometre uza��ndayd�, iki dakika sonra orada olacakt�. Saatte on be� kilometrelik son h�za varm��t�. Bir uzay motosikleti i�in bunun bir delilik oldu�u s�ylenebilirdi, belki de ba�ka bir rekor daha k�rm��t�. Fakat onun i�in bu yolculuk al���lm�� bir eva�dan ba�ka bir �ey de�ildi ve neler yapaca��n� kesinlikle biliyordu.

Bomba gittik�e b�y�yordu. Art�k Rodrigo onun g�r�nmeyen gezegen Merk�r�e devaml� d�n�k duran antenini g�rebiliyordu. Oradan giden ���nlar gittik�e yakla�an motosikletin g�r�nt�s�n� son �� dakikad�r ���k h�z�yla ta��yordu. Merk�r�e ula�mak i�in daha iki dakika gitmeleri laz�md�.

Merk�rl�ler onu g�r�nce ne yapacaklard�? Elbette �nce bir �a�k�nl�k devresi ge�irecekler, sonra hemen onun bombayla bulu�maya geldi�ini anlayarak onu g�rmelerinden ka� dakika �nce yola ��km�� oldu�unu hesaplayacaklard�. Belki, devaml� g�zc� olan subay, bir �st yetkiliye haber verecekti � bu daha �ok zaman kazanmas� demek olacakt�. En k�t� olas�l��� d���nse � yani g�revli subay�n bombay� patlatma yetkisi olup onu g�r�nce hemen d��meye bassa � bu emrin bombaya gelmesi i�in be� dakika ge�mesi gerekecekti.

Rodrigo bu i�te kumar oynam�yordu � Kozmonot �sa taraftarlar� hi� kumar oynamazlard� � Merk�r�den b�yle ani bir tepki gelmeyece�inden kesinlikle emindi. Merk�rl�ler Endeavour�dan gelen bu ke�if arac�n�n amac�ndan ku�kulansalar bile onu yok etmekte teredd�t edecekler ve muhakkak �nce onunla temas kurmaya �al��acaklard� � bu da onlar�n daha �ok zaman kaybetmelerine yol a�acakt�.

Ortada daha iyi ba�ka bir neden vard�. Merk�rl�ler basit bir motosiklet i�in bir gigatonluk bombay� ziyan etmezlerdi. Hedefinden yirmi kilometre �tede patlayaca��ndan bo�una harcanm�� olacakt�. �nce onu hareket ettirmeleri gerekirdi. Evet, �ok bol zaman� vard�� fakat gene de en k�t�s�n� d���nmek zorundayd�.

Sanki mermiyi iten g�� en k�sa s�rede gelecekmi� gibi davranacakt�� yaln�z be� dakika.

Motosiklet son birka� y�z metreyi yakla��rken, Rodrigo uzak mesafeden al�nm�� foto�raflardan inceledi�i ayr�nt�lar� hemen tan�maya ba�lad�. �ncelemi� oldu�u resim koleksiyonu bir anda metal ve plastik y���n�na, yani �ld�r�c� ger�e�e d�n��m��t�.

Bomba yakla��k on metre uzunlu�unda ve �� metre �ap�nda bir silindirdi � garip bir rastlant�yla Rama�n�n �l��leriyle ayn� oranda yap�lm��t�. Ta��y�c� bir arac�n iskeletine kafes �eklinde k�sa l kiri�leriyle birle�tirilmi�ti. Bir nedenle� belki orta a��rl���n yerine iyi oturmas� i�in bomba, ta��y�c�n�n ekseni �zerine dik a�� yapacak �ekilde yerle�tirilmi�ti. Bu haliyle u�ursuz bir �eki� ba�� izlenimi veriyordu. Asl�nda ger�ekten de bir d�nyay� ezebilecek g��te bir �eki�ti.

Bomban�n her iki ucundan bantlarla sar�lm�� iki kablo k�mesi, silindirik y�zeyin yan�ndan ge�ip kafesin i�ine giriyor ve ta��y�c�n�n i�inde kayboluyordu. Demek b�t�n ba�lant� ve kontrol buradayd�. Bomban�n �st�nde antene benzer bir �ey g�r�lm�yordu. Rodrigo sadece bir-iki kablo k�mesini kesmek zorundayd�. Sonra geriye zarars�z ve hareketsiz bir maden y���n�ndan ba�ka bir �ey kalmayacakt�.

Bununla kar��la�may� beklemesine ra�men, bu i� ona gerekenden daha kolay g�r�nmeye ba�lam��t�. Saatine g�z att�. E�er Merk�rl�ler Rama�n�n �evresinden ��kt��� andan beri gemiyi g�zl�yor olsalar bile, onun varl���n� fark etmeleri i�in daha otuz saniye vard�. Hi� rahats�z edilmeden, rahat�a �al��abilece�i tarn be� dakikas� � ve bundan daha uzun s�re kazanmas� i�in de y�zde doksan olas�l�k vard�.

Motosiklet t�m�yle duruncaya kadar s�r�klendikten sonra Rodrigo bomban�n �at�s�n� kancayla yakalad�. �ki arac� sa�lam �ekilde birbirine yap��acak bi�imde kancalarla ba�lad�. Bu i� sadece saniyelerini alm��t�. Aletlerini zaten yolda se�mi�ti. Hemen pilot yerini terk etti. A��r uzay giysilerinin sertli�i onu biraz sendeletti.

Az sonra kendini ufak bir madeni levhay� incelerken buldu: ENERJ� M�HEND�SL��� B�L�M� D k�sm� 47. Sunset Bulvar� Vulkanopolis 17464 B�LG� ICIN MR. HENRY K. JONES�E BA�VURUN Rodrigo birka� dakika sonra Mr. Jones�in �ok me�gul olaca��n� d���nd�. G��l� kablo kesicileri kablolar �zerinde k�sa bir �al��ma yapt�lar, ilk teller koptu�u anda Rodrigo birka� santimetre �tesindeki cehennem ate�ini d���nd�, e�er yapt��� i� o ate�in teti�ini �ekmi�se bunu hi� bilemeyecekti.

Saatine tekrar bakt�, yapt��� i� bir dakikadan az s�rm��t�, yani program� i�inde y�r�yordu. �imdi s�ra arka kablolardayd� � Sonra; �aresiz ve k�zg�n Merk�rl�lerin g�z� �n�nde eve do�ru yol alabilirdi.

�kinci kablo k�mesi �zerinde tam �al��maya ba�lam��ken dokundu�u madende hafif bir titre�im hissetti, �a�k�nl�kta merminin g�vdesi boyunca geriye bakt�.

Ara�, tipik mavi-menek�e plazma alevleri p�sk�rterek durum kontrol jetlerinden birinin �evresinde d�nmekteydi. Bomba harekete haz�rlan�yordu.

Rodrigo�nun Rama�n�n arkas�nda kaybolmas�ndan iki dakika sonra Merk�r�den gelen mesaj k�sa ve kahrediciydi. �Endeavour Kaptan��na Merk�r Uzay Kontrol Irferno VVest�ten. Bu mesaj� ald�ktan sonra Rama�n�n �evresinden uzakla�mak i�in bir saatiniz var. En y�ksek h�zla d�n�� ekseni y�n�nde uzakla�man�z� ���tleriz, Mesaj� ald���n�z� bildirin, mesaj bitmi�tir.� Norton bunu inanamayan bir hayretle, sonra hiddetle okudu. Bir an b�t�n m�rettebat�n�n Rama�n�n i�inde oldu�unu ve hepsini ��karmak i�in saatler gerekti�ini onlara bildirmek gibi �ocuk�a bir arzuya kap�ld�. Fakat bu yarars�zd� � Merk�rl�lerin sinirlerini ve kararl�l�klar�n� s�namak d���nda.

Fakat neden!. G�ne��e en yak�n noktaya varmadan birka� g�n �nce harekete ge�meye neden karar vermi�lerdi? Kamuoyunun b�y�k �l��de artan bask�s�n�n onlar� bu yola itti�ini ve i�i bir oldubittiye getirerek sonu�land�rmak istediklerini d���nd�. Bu pek inan�lacak bir a��klama olmam��t�. Bu t�r duygusall�k Merk�rl�lere �zg� de�ildi.

Rodrigo�yu geri �a��rabilecek hi�bir yol yoktu, ��nk� motosiklet Rama�n�n radyo ba�lant�s�n� engelleyen g�lgesi i�indeydi ve tekrar g�r�� �izgisine gelinceye kadar ba�lant� kuramayacaklard�. Bu da g�revin ba�ar�lmas� � veya ba�ar�s�zl�kla sonu�lanmas�ndan �nce olamazd�.

Bunun sonucunu beklemek zorundayd�. �imdilik bol vakti vard� � tam elli dakika. Bundan sonra da Merk�r�e en etkileyici cevab� vermeye karar vermi�ti.

Gelen mesaj� g�rmezlikten gelecek ve Merk�rl�lerin ne yapacaklar�n� bekleyecekti.

Mermi hareket etmeye ba�lay�nca Rodrigo�nun ilk hissetti�i �ey fiziksel bir korkudan �ok, y�k�c� bir duygu olmu�tu.

O, evrenin kesin kanunlara; Tanrfn�n bile � ve elbette Merk�rl�lerin bile � d���na ��kamayaca�� kanunlara g�re y�netildi�ine inan�yordu. Hi�bir mesaj ���ktan h�zl� yol almazd� ve kendisi de Merk�r��n bir �ey yapabilmesinden be� dakika �nde olmal�yd�.

Bomban�n bu hareketi sadece bir rastlant� olabilirdi. Fantastik, belki �ld�r�c�, fakat bunun d���nda bir �ey olmayan bir rastlant�. �ans eseri olarak o Endeavour�u terk etti�i anda bir kontrol sinyali bombaya g�nderilmi� olmal�yd�. Kendisi elli kilometre yol al�rken bu sinyal seksen milyon kilometre yol alm��t�.

Belki de bu, arac�n i�indeki bir yerde a��r� �s�nmay� �nlemek i�in, sadece otomatik olarak yap�lan bir ayarlamayd�. Y�zey �s�s�n�n bin be� y�z dereceye yakla�t��� b�lgeler vard�. Bu nedenle de Rodrigo m�mk�n oldu�u kadar g�lgede kalmaya �al���yordu.

�kinci bir jet, birincinin verdi�i d�n��� kontrol alt�na almak i�in �al��maya ba�lad�. Hay�r� bu sadece bir �s� ayarlamas� de�ildi. Bomba kendisine Rama�y� hedef alacak �ekilde d�nmeye ba�lam��t�.

B�t�n bunlar�n neden �u anda oldu�unu d���nmenin bir yarar� yoktu, Bomban�n yava� h�zlanan bir ara� olu�u lehine bir unsurdu. Merminin en y�ksek ba�lang�� h�z� onda bir G olabilirdi, bu h�zda da Rodrigo bombaya yap���k kalabilirdi.

Motosikleti bomban�n �evresine ba�layan kancalar� ve elbisesindeki emniyet kordonunu kontrol etti. Kararl�l���na ek olarak so�uk bir �fke kafas�nda gittik�e b�y�-yordu. Bu manevra Merk�rl�lerin hi�bir uyar�da bulunmadan ve Endeavour�a ka�ma f�rsat� vermeden bombay� patlatmak �zere olduklar� anlam�na m� jgeliyordu? Bu �ok inan�lmaz� vah�ice ve G�ne� Sisteminin b�t�n gezegenlerini kendi kar��lar�na almay� hesaplayacak kadar aptalca bir davran��t�. Kendi el�ilerinin o heybetli s�z veri�ini unutturacak ne olmu�tu? Planlan ne olursa olsun, onlardan bunun hesab�n� soracakt�.

Merk�r�den gelen ikinci mesaj birincinin ayn�y-di ve on dakika sonra gelmi�ti. Demek s�reyi uzatm��lard�� Norton�un h�l� bir saati vard�. Merk�rl�lerin Endea-vour�dan kendilerine g�nderilecek bir mesaj�n yolda ge�irece�i s�reyi bekledikten sonra tekrar onu arayacaklar� belliydi.

�imdi ortaya ba�ka bir fakt�r daha ��km��t�. �u ana kadar art�k Rodrigo�yu g�rm�� ve birka� dakika �nce de harekete ge�mi� olmalar� laz�md�. Bu konuda g�nderdikleri talimat yolda olmal�yd� ve her an Endeavour�a ula�mas� beklenebilirdi.

Asl�nda Endeavour Rama�dan ayr�lmaya haz�r olmal�yd�. Rama�n�n g�ky�z�n� dolduran k�tlesi her an akkor hale gelerek �ok k�sa bir s�re i�in de olsa g�ky�z�nde ge�ici bir zaferle G�ne��i g�lgede b�rakabilirdi.

Ana iti� geldi�i zaman Rodrigo merminin �st�ne g�venli bir �ekilde yerle�mi�ti. Yirmi saniye sonra jetler yeniden durdu. Rodrigo akl�ndan �abuk bir hesap yapt�. Bu jetlerle arac�n en y�ksek h�z� saatte on be� kilometreden fazla olamazdL Yani bomban�n Rama�ya ula�mas� bir � saate yak�n bir s�re alacakt�. Belki de bomba, daha �abuk harekete ge�ebilmek i�in Rama�ya yakla��p tekrar duracakt�. E�er niyet bu ise ak�ll� bir �nlemdi, fakat, Merk�rl�ler bu i�te �ok ge� kalm��lard�.

Rodrigo kontrol etmeden zaman�n fark�nda olmas�na ra�men tekrar saatine bakt�. Art�k �imdi Merk�r�de onun kas�tl� olarak bombaya do�ru ilerledi�ini ve iki kilometreden daha yak�na gelmi� oldu�unu g�r�yorlard�. Ku�kusuz, niyetini de anlam��lar ve bunu bomba �st�nde de uygulay�p uygulamayaca��n� merak etmeye ba�lam��lard�, ikinci kablo k�mesini de birincisi kadar kolay halletti. Her iyi i��i gibi Rodrigo da kullanaca�� aletleri iyi se�mi�ti. Bomba art�k zarars�z hale getirilmi�ti. Daha do�rusu uzaktan kumanda ile patlat�lamazd�.

Fakat ger�ekle�mesi m�mk�n ba�ka bir nokta daha vard� ve Rodrigo bunu da g�z�n�ne almadan ge�emezdi. Ortada d�� ba�lant� sigortalar�na benzer bir �eyler g�r�lm�yordu. Fakat i�erde �arpma etkisiyle �al��abilecek sigortalar bulunabilirdi. Merk�rl�ler h�l� ara�lar�n�n hareketlerini kontrol alt�nda tutabiliyorlard� ve istedikleri an onu Rama�n�n �st�ne sevkederek �arpmay� sa�layabilirlerdi. Rodrigo�nun i�i hen�z tam anlam�yla bitmemi�ti.

Bu andan itibaren Merk�r��n bir yerindeki kontrol odas�nda onun elinde basit bir tel kesici pense ile merminin d���nda dola�arak insanl���n yapt��� en m�thi� silah� etkisiz hale getirdi�ini seyredeceklerdi. ��inden kameraya el sallamak geldi, fakat bunun pek a��rba�l� bir davran�� olmayaca��n� d���nd�. Ne de olsa burada tarihi de�i�tiriyordu ve ilerdeki y�llarda milyonlarca insan bu sahneleri izleyecekti. Elbette, e�er Merk�rl�ler kay�tlar� k�zg�nl�kla yok etmezlerse� Kald� ki etseler de onlar� pek haks�z bulmazd�.

Uzun menzilli antenin tak�ld��� deste�e uzand�, eliyle yava� yava� antenin ucundaki b�y�k taba�� kendine e�di, sad�k penseleri tek kanalla bir s�r� i� g�ren bu iletim arac�yla yan�ndaki laser al�c�s�na benzeyen bir par�an�n tellerini b�k�p par�alayarak k�sa ve temiz bir i� g�rd�ler. Son par�ay� da kestikten sonra anten yava� yava� sallanmaya ba�lad�. Bu beklemedi�i durum, arac�n Merk�r�le olan ba�lant�s�n� yok etti�ini anlay�ncaya kadar onu �ok �a��rtt�. Art�k be� dakika sonra Merk�rl�ler u�aklar� ile olan b�t�n temas� kaybedeceklerdi. �imdi mermi yaln�z g��s�z de�il, ayn� zamanda k�r ve sa��rd�.

Rodrigo yava��a tekrar motosikletine t�rmand�, kelep�eleri serbest b�rakt�, hareket ederek ufak bir tur att�, sonra tamponlar� merminin ortas�na yava��a dokunacak �ekilde yakla�t�, dokundu� sonra motosikleti tam h�zla yirmi saniye �al��t�rd��

Defalarca itmesine ra�men motosiklet ancak �ok yava� ve tembelce biraz k�m�ldad�. Rodrigo iti� g�c�n� s�f�ra getirdikten sonra dikkatle bomban�n yeni y�n�n� ve h�z�n� �l�t�.

Bomba art�k Rama�n�n olduk�a uza��ndan ge�ecekti� ayr�ca ilerde yeri kesin olarak saptanabilecekti� ne de olsa �ok de�erli bir malzemeydi.

Te�men Rodrigo hastal�k derecesinde namuslu bir insand�. Merk�rl�lerin onu mallar�n�n kayb�na yol a�t��� gibi bir nedenle su�lamalar�n� istemezdi.

<p>KAHRAMAN</p>

�Sevgilim� diye ba�lad� Norton. �Bu sa�mal�k bizim bir g�nden fazla zaman kaybetmemize neden oldu. fakat hi� olmazsa bana seninle dertle�me f�rsat�n� verdi�� �H�l� gemideyim ve kutup eksenindeki yerimizi bozmad�k. Bir saat �nce sanki normal g�zetleme g�revinden d�n�yormu� gibi sakin g�r�nen Rodrigo�yu gemiye ald�k. Bir daha hi�birimizin Merk�r�� ziyaret edebilece�ini sanm�yorum. Kafam� kurcalayan nokta; acaba D�nya�ya d�nd���m�z zaman bir kahraman olarak m� yoksa bir hain olarak m� kar��lanaca��z? Fakat benim vicdan�m rahat. Do�ru olan �eyi yapt���m�za eminim. Romal�lar bir �te�ekk�r ederiz� diyecekler mi merak ediyorum�� �Burada ancak iki g�n daha kalabiliriz. Rama gibi bizi G�ne�� ten koruyan bir kilometreye yak�n kal�nl�kta �rt�m�z yok. Endeavour�un g�vdesinde �imdiden tehlikeli s�cak noktalar belirmeye ba�lad� ve i�erden baz� perdeler koymak zorunda kald�k. �zg�n�m� seni kendi dertlerimle s�kmak istemezdim..� ��imdi Rama�y� son bir kez ziyaret edebilecek s�remiz var ve bundan m�mk�n oldu�unca fazla yararlanmak istiyorum. Merak etme� riske girmeye de hi� niyetim yok.� Norton kayd� durdurdu. Son s�zleri pek ger�e�i yans�tm�yordu. Rama�n�n i�inde ge�en her anda tehlike ve belirsizlik vard�. Hi� kimse anlay���n�n d���ndaki g��lerin h�k�m s�rd��� o ortamda kendini ger�ekten rahat hissedemezdi. Ve Norton bir daha geri d�n�l�p ba�ka ara�t�rmalara giri�ilemeyece�ini bildi�i i�in bu son yolculukta �ans�n� biraz daha fazla zorlamak istiyordu.

�K�rk sekiz saat i�inde bu g�revi tamamlam�� olaca��z. Sonra ne olacak, bu h�l� belirsiz. Bildi�in gibi bu y�r�ngeye girebilmek i�in hemen hemen yak�t�m�z�n t�m�n� bitirdik. Dunya�ya zaman�nda d�nmemizi sa�layacak yak�t tankerinin bizimle bulu�mak �zere hareket etti�i haberini h�l� bekliyorum. Yoksa Merih�e do�ru yava� yava� d��mek zorunda kalaca��z. Her iki halde de y�lba��nda evde olaca��m�z� san�yorum. O�lana s�yle ona bir bebek biot getiremedi�im i�in �ok �zg�n�m, ��nk� burada �yle k���k hayvan yok�� �Hepimiz �ok iyi, fakat �ok yorgunuz. B�t�n bunlardan sonra uzun bir tatili hak ettim, b�ylece kaybetti�imiz g�nlerin ac�s�n� ��kart�r�z. Hakk�mda ne derlerse desinler, bir kahramanla evlendi�ini iddia edebilirsin. Bir d�nya kurtaran adamla ka� kad�n evlidir ki?� Her zamanki gibi kopyesini ��kartmadan �nce her iki ailesine de g�nderebilece�ine emin olmak i�in teypi dikkatle dinledi. Hangi e�ini daha �nce g�rebilece�ini bilememesi ona �ok garip geliyordu. Fakat Norton�un program� gezegenlerin amans�z y�r�ngeleri y�z�nden en az bir y�l �nceden kararla�t�r�lm��t�.

Fakat b�t�n bunlar Rama�dan �nceki g�nlere aitti. Art�k hi�bir �ey eskisi gibi olmayacakt�.

<p>CAM TAPINAK</p>

�E�er bunu denemeye kalkarsak� dedi Kari Mercer, �biotlar bizi durdurmaz m� dersiniz?� �Olabilir, asl�nda ��renmek istedi�im �eylerden biri de bu� neden hepiniz bana �yle bak�yorsunuz?� Mercer duda��ndaki hafif g�l�msemeyi art�k gizlemeye gerek g�rm�yordu. Kaptan�na tak�lmak hususundaki teredd�d�n� yenerek: �D���n�yordum da Kaptan� dedi. �Siz sanki Rama� nm sahibiymi� gibi davran�p �u ana kadar binalar�n i�ine girmek i�in yapt���m�z her �neriyi reddediyordunuz. Bu ani d�n�� neden? Yoksa Merk�rl�lerin davran��lar� m� sizi etkiledi?� Norton g�lmeye ba�lad�. Bu �ok zekice sorulmu� bir soruydu ve verebilece�i cevab�n da do�ru oldu�una pek emin de�ildi.

�Evet� dedi, �belki fazlas�yla tedbirliydim� ortaya ��kmas� m�mk�n tehlikelerden ka��nmak istedim. Fakat bu son �ans�m�z. Geri �ekilmeye zorlansak bile kaybedecek fazla �eyimiz yok.� �Kazas�z belas�z �ekilebilirsek e�er�� �Elbette, fakat biotlar �u ana kadar bize hi�bir d��manl�k g�stermediler ve �r�mceklerin d���nda burada bizi yakalayabilecek h�zda bir �ey oldu�unu sanm�yorum� e�er ka�mak zorunda kal�rsak tabii.�

�Bence fazla korkmamam�z gerekiyor kaptan, ��nk� bir rastlant� sonucu olarak biotlar�n bize neden b�yle kibar davrand�klar�n� buldum.� �Yeni bir teori i�in olduk�a ge� kalmad�n m�?� �Gene de anlataca��m. Bunlar bizi Romal�lar san�yorlar, bir oksijen yiyiciyi di�erinden ay�ram�yorlar.� �Bu kadar aptal olduklar�n� sanm�yorum.� �Bu aptall�k de�il. Onlar belirli i�ler i�in programlanm��lar, biz de onlar�n ilgi �er�evesinin i�inde de�iliz.� �Belki de hakl�s�n� Bunu yak�nda ��renece�iz� Londra�da i�e ba�lar ba�lamaz.� Joe Calvert o eski banka soygunu filimlerinden her zaman ha�lanm��t� fakat hi�bir zaman bir soyguna kar��aca��n� d���nmemi�ti� Evet� esas olarak �u anda yapt��� buydu.

Londra�n�n �ss�z caddeleri �imdi ona tehditlerle dolu g�z�k�yordu. Asl�nda bu hissin yaln�z su�lu vicdan�ndan geldi�ini biliyordu. Bu, etraflar�n� �evreleyen penceresi! ve m�h�rl� yap�lar�n, yapt�klar�n� g�zetleyen ve istilac�lar arazilerine el atar atmaz k�zg�n k�meler halinde �zerlerine sald�racak yarat�klarla dolu oldu�una ger�ekten inanm�yordu. Bir bak�ma bu binalar kompleksinin de, di�er �ehirler gibi, sadece bir depolama veya ar�iv b�lgesi oldu�una kesinlikle emindi.

Fakat bu kez, bir s�r� eski cinayet dram�nda g�rd���, gibi, ba�ka olaylarla kar��la�acaklar�n� d���nmeye ba�lam��t�. Burada ��nlayan ziller, �ten sirenler belki yoktu. Fakat Rama�n�n kendine has bir t�r alarm sistemi oldu�unu kabul etmeleri gerekiyordu, yoksa biotlar hizmetlerine gerek duyuldu�unu nereden anlayacaklard�? �Koruyucu g�zl��� olmayanlar s�rt�n� d�ns�n� diye �avu� Myron emretti. Laser kayna��n�n ucundaki alevin etkisiyle havan�n kendisi de yanmaya ba�lay�nca ortal��� nitrik asit kokusu kaplam��t�, bir taraftan da insanl���n do�u�undan �nce gizlenmi� olan s�rlar�n yolunu a�an ate�ten b��a��n devaml� c�z�rt�s� duyuluyordu.

Bu yo�un g�ce dayanabilecek hi�bir madde yoktu ve kesme i�i dakikada birka� metrelik bir h�zla d�zg�n �ekilde devam etti. �a��lacak kadar k�sa s�rede bir insan�n i�eri girebilece�i geni�likti bir b�l�m kesilmi�ti.

Kesili b�l�m hi� k�m�ldam�yordu, bu nedenle �avu� Myron onu hafif�e itti� sonra daha sert �ekilde� en sonunda da b�t�n g�c�yle vurdu� kesilen b�l�m yava��a ve yank�lar yapan bir g�r�lt�yle i�eri devrildi.

T�pki Rama�ya ilk giri�inde oldu�u gibi Norton o eski M�s�r mezar�n� a�an arkeologu hat�rlad�. Ba�l���n�n �����n� yakarak a��lan delikten i�eri girerken alt�n p�r�lt�la-nyla kar��la�may� beklemiyordu.

�amdan yap�lm�� bir Yunan tap�na��� Norton�un ilk izlenimi buydu. Yap� bir metre geni�li�inde, tavandan tabana kadar uzanan, s�ra s�ra dikey kristal s�tunlarla doluydu� ba�l���ndaki �����n ula�amad��� karanl�klara kadar uzanan y�zlerce kristal s�tun.

Norton en yak�n s�tuna y�r�yerek �����n� i�ine tuttu. Silindirik bir mercekten ge�mi� gibi k�r�lan ���k arkadaki s�tunlar dizisinde tekrar tekrar odak noktas�nda toplan�p her tekrarda gittik�e zay�flayarak yelpaze gibi da��ld�. Norton kendisini karma��k bir optik g�sterinin ortas�nda hissetti.

Pratik bir insan olan Mercer.

��ok sevimli� dedi. �Fakat ne anlama geliyor? Bu camdan s�tunlar orman�na kimin ihtiyac� var?� Norton s�tunlardan birine hqfif�e vurdu. Kat�yd� ve kristalden �ok, madensel bir ses veriyordu. Tam anlam�yla �a��rm��t�, birden akl�na �ok evvel duydu�u bir ���t geldi �teredd�tte oldu�un zaman bir �ey s�yleme, bir �ey yapma, ge� git�. Birincinin ayn� olan ikinci s�tuna yakla��rken Mercer�in hayretle kendisine seslendi�ini duydu.

�Kaptan, bu s�tunun bo� oldu�una yemin edebilirdim, fakat �imdi i�inde bir �ey var.� Norton ona bakt�: �Nerede? Bir �ey g�remiyorum.�

Mercer�in parma��yla g�sterdi�i yere bakt�, hi�bir �ey g�remedi, s�tun h�l� t�m�yle �effaft�.

Mercer ku�kulu bir �ekilde s�ylendi: �Oradan g�remezsin kaptan, bu tarafa gel. Kahretsin� �imdi kaybettim!� Calvert sordu: �Burada neler oluyor?� Halbuki birka� dakika �nce bekledi�i cevaba olduk�a yak�n tahminlerde bulunmu�tu.

S�tunlar her a��dan veya b�t�n ayd�nlatmalara kar�� �effaf de�ildi. �evrelerinde dola��ld��� zaman cisimler, t�pk� amber i�inde g�m�l� kalm�� sinekler gibi, birden g�z�n�ne ��k�yor, sonra tekrar birden kayboluveriyordu. Hepsi birbirinden farkl� d�zinelerle cisim vard�. Kesinlikle ger�ek, kat� ve sanki uzayda kaplad�klar� hacim b�y�kl���nde g�r�n�yorlard�.

�Hologramlar� dedi Calvert. �T�pk� D�nya�daki bir m�ze gibi�� Bu �ok belirgin bir a��klamayd�, fakat Rama�n�n i�inde olduklar�n� unutmayan Norton bunu ku�kuyla kabul etti. Di�er s�tunlar� inceleyip i�lerinde depolanan hayalleri g�rd�k�e ku�kusu gitgide art�yordu.

B�y�k ve garip eller i�in yap�lm�� el aletleri, �i�eler, be� parmaktan fazlas� i�in yap�lm��a benzeyen klavyeli k���k makineler, bilimsel ara�lar, �a��rt�c� �ekilde D�n-ya�dakilere benzeyen ev tencereleri, D�nya�daki bir masan�n �st�nde olsa ikinci bir bak��a gerek duyulmayacak kadar normal b��aklar ve tabaklar� hepsi oradayd�. Ayr�ca y�zlerce de daha az tan�mlanabilen cisim vard�. Bunlar�n baz�lar� ayn� s�tun i�inde kar���k olarak duruyorlard�. B�yle bir m�zenin elbette mant�ksal bir d�zeni olmal� ve cisimlerin belli bir ay�r�ma g�re dizilmeleri gerekirdi. Bu ise bir s�r� h�rdavat�n rastgele toplanmas�ndan olu�mu� bir koleksiyona benziyordu.

Kristal s�tunlar�n i�inden bir s�r� anla��lmas� zor e�yan�n resmini �ektiler. Cisimlerin bu kadar de�i�ik tipte olmas� birden Norton�a bir ipucu vecdi. Belki bu bir koleksiyon de�il, bir katalogdu. Geli�ig�zel haz�rlanm��a benzeyen, fakat m�kemmel bir mant�k sistemine dayal� bir katalog. Bir l�gat veya alfabetik listeden elde edilebilecek en ters biti�tirmeleri d���nd� ve bu d���ncesini arkada�lar�na a�t�.

�Ne demek istedi�ini anl�yorum� dedi Mercer, �Romal�lar da bizim alfabetik listemize g�re d�zenlenen bir m�zede kamera ile kampanay� yan yana, g�rselerdi�� Calvert birka� saniye d���nd�kten sonra ekledi: �Yahut kitaplar�n yan�nda kilitleri�� Daha uyumsuz e�le�tirmeler yaparak bu oyunu saatlerce oynayabilirlerdi.

�Fikir bu� dedi Norton, �Buras� �� boyutlu g�r�nt�lerin� kal�plar�n� kat� projelerin� ne isim verirseniz s�raland��� bir katalog olabilir.� �Hangi ama�la?� �Eh, biotlar � hakk�ndaki teoriyi biliyorsun� �u kendilerine gerek duyulmad��� s�rece ortada g�r�nmeyip sonra bir yerde depolanm�� �rnekten yarat�lmalar�� sentezle ortaya ��kar�lmalar� fikri�� Mercer d���nceli bir �ekilde: �Anl�yorum� dedi, �yani bir Romal� ihtiya� duydu�u bir �ey i�in do�ru kod numaras�n�n d��mesine bast��� zaman, bir kopyesi buradaki �rnekten imal ediliyor.� �Bunun gibi bir �ey, fakat rica ederim bana pratik ayr�nt�lar�n� sorma.� Aras�nda ilerledikleri s�tunlar devaml� �ekilde b�y�-yordu, �imdi art�k �aplar� iki metreden daha b�y�kt�. G�r�nt�ler de buna uygun olarak b�y�mekteydi. Anlayamad�klar� �ok hassas nedenlerle Romal�lar�n bire bir �l��lere sad�k kald�klar� a��k�a belli oluyordu. Norton bu durumda ger�ekten �ok b�y�k bir �eyin modelini nas�l depolad�klar�n� �ok merak etti.

�nceleme h�zlar�n� art�rabilmek i�in, d�rd� kristal s�tunlar�n aras�nda da��ld�lar. H�zl� ge�en g�r�nt�leri kameralar�nda odaklad�klar� anda resim �ekiyorlard�. Norton bunun �a��rt�c� bir �ans oldu�unu d���nd�, fakat bu �ans� da hak etmi�ti. Zaten bu Rama eserleri resimli katalogundan daha iyi bir se�enekleri de yoktu. Fakat di�er yandan bu, olduk�a d�� k�r�kl��� uyand�ran bir durumdu. Burada ger�ek bir �ey yoktu. Sadece kolay anla��lamayan ���k �rnekleri ve karanl�k� Bu kat� cisimlere benzeyen �eylerin ne yaz�k ki orada olmad���n� biliyordu.

Bunu bildi�i halde Norton birka� kez laserle s�tunlardan birinin i�ine dal�p D�nya�ya g�t�recek bir �ey elde edebilmek i�in dayan�lmaz bir istek duydu. Fakat ayn� hisler ona bu giri�imin aynadaki g�r�nt�s�n� yakala-mayg_j;al��an bir maymunun davran���ndan farkl� bir �ey olmayaca��n� s�yl�yordu.

Optik araca benzeyen bir cismin foto�raf�n� �ekerken Calvert�in ba��rt�s�n� duyunca s�tunlar aras�ndan h�zla ona ko�tu: �Kaptan� Kari� Will� �una bak�n!� Joe �abuk heyecanlanan bir insand�, fakat buldu�u �ey de bu a��r� g�sterisini hakl� ��kartacak bir g�r�nt�yd�.

�ki metre �ap�ndaki s�tunlardan birinin i�inde dik duran, insandan daha uzun bir yarat�k i�in yap�ld��� belli bir giysi veya �niforma g�r�n�yordu. �ok dar bir orta metal bant, bel� g���s veya D�nya zoolojisine g�re bilinmeyen bir b�lgeyi sar�yordu. Bu banttan �� ince tabaka y�kselerek bir metre kadar �apta ve tam daire �eklinde bir ku�akta bitiyordu. Bunun �evresinde b�rak�lan deliklerin anlam� a��kt�. Bunlar yaln�z �st uzant�lar veya kollar i�in b�rak�lm�� olabilirdi. Tam �� tane�

Say�s�z keseler, tokalar, �zerine silahlar�n veya aletlerin as�laca�� omuz kay��lar�, borular ve elektrik kumandalar�, hatta D�nya�daki bir laboratuvarda kullan�lanlardan hi� fark� olmayan k���k siyah kutular g�r�l�yordu. B�t�n bu d�zenlemenin onu kullanan yarat���n giysilerinin bir par�as� oldu�u belli olmas�na ra�men, bir uzay elbisesi kadar karma��kt�.

Ve, acaba bu yarat�k bir Romal� m�yd�? Norton kendine bunu soruyordu. Belki hi� ��renemeyeceklerdi, fakat yarat���n zeki oldu�u belliydi, hi�bir hayvan bu derece karma��k te�hizatla ba�a ��kamazd�.

�iki bu�uk metre� dedi Mercer d���nceli bir �ekilde, �ba��n� da saym�yorum. Acaba neye benziyordu?� �U� kollu ve �� ayakl� olmas� kuvvetli bir ihtimal. �r�mceklerle ayn� planda, ancak �ok daha b�y�k �l��de. Bunun bir rastlant� oldu�unu san�yor musun?� �Hay�r, sanm�yorum. Biz de robotlar�m�z� kendi g�r�nt�m�ze g�re yap�yoruz. Romal�lar�n da ayn� �ekilde davrand���n� d���nebiliriz.� �ok etkilenmi� g�r�nen Calvert kar��s�ndaki g�r�nt�ye ku�ku ve �ekingenlikle bak�yordu. F�s�ldayarak konu�tu: �Burada oldu�umuzu biliyorlar m� acaba?� �Sanm�yorum� dedi Mercer, �onlar�n bilin� veya hislerinin e�i�ine bile ula�amad�k� Fakat Merk�rl�ler az daha bu i�i ba�ar�yorlard�.� Pieter tela�l� bir sesle onlar� ana giri�ten arad��� zaman h�l� o s�tunun �n�nden ayr�lamam��lard�.

�Kaptan d��ar� ��ksan�z iyi olacak.� �Ne oluyor? Biotlar bu yana m� geliyorlar?� �Hay�r� �ok daha �nemli. I��klar s�n�yor. �

<p>GER� �EK�L��</p>

Laserle a�t�klar� delikten d��ar� tela�la f�rlad��� zaman, Rama�nm alt� g�ne�i de Norton�a eskisi kadar parlak g�z�kt�. Bir an �Pieter�in hata yapt��� belli1 diye d���nd�� Halbuki hata, Pieter�in yapmayaca�� bir �eydi.

Sanki Pieter onun b�yle d���nd���n� biliyormu� gibi �z�r dileyen bir sesle a��klad�: �O kadar yava� oldu ki, ben bir de�i�iklik farkedin-ceye kadar uzun bir s�re ge�ti. �imdi art�k ku�kum yok� fotometre �l��s�n� ald�m y�zde k�rk d��me g�steriyor.� �imdi, cam tap�na��n karanl���ndan ��kan g�zleri kendini ����a ayarlad�ka Norton ona inanmaya ba�lam��t�. Rama�nm uzun g�n� sona ermeye ba�l�yordu.

Ortal�k h�l� eskisi gibi s�cak olmas�na ra�men Norton titredi�ini hissetti. B�yle bir hisse D�nya�da fevkalade g�zel bir yaz g�n�nde de kap�ld���n� hat�rl�yordu. G�ky�z�nde hi� bulut olmamas�na ra�men g�kten karanl�k ya��yormu� veya G�ne� t�m g�c�n� yitiriyormu� gibi ���kta ilk anda a��klayamad��� bir zay�flama olmu�tu. Sonra bunun bir k�smi G�ne� tutulmas� oldu�unu anlam��t�.

Kararl� bir ifadeyle, �Tamam� dedi. �Eve d�n�yoruz. B�t�n te�hizat� burada b�rak�n, art�k onlara ihtiyac�m�z olmayacak.�

Bir par�a planl� hareket etmi� olman�n onlara �imdi yararl� olaca��n� umuyordu, Londra�y� �zellikle b�yle bir ka��� i�in se�mi�ti. ��nk� di�er �ehirlerin hi�biri merdivenlere bu kadar yak�n de�ildi. Beta merdivenlerinin ucu sadece d�rt kilometre �telerindeydi.

Uzun ve rahat ad�mlarla ko�ar gibi gitmeye ba�lad�lar. Yar�m �ekim g�c�nde bu en rahat y�r�me �ekliydi. Norton kendini ve arkada�lar�n� fazla yormada.n en k�sa zamanda d�zl���n sonuna ula�t�raca��n� umdu�u bir h�zla ilerlemeye ba�lam��t�. Beta�ya vard�ktan sonra daha t�rmanmalar� gereken sekiz kilometre oldu�unu ac� �ekilde biliyordu. Fakat t�rmanmaya ba�lad�klar� zaman kendilerini daha g�vende hissedecekti.

Merdivenlere olduk�a yakla�m��lard�, ilk sars�nt�y� duydular. �ok hafifti. Norton i�g�d�sel olarak g�neye d�n�p boynuzlar�n �evresinde yeni havai fi�ek g�sterileri olup olmad���n� kontrol etti. Fakat Rama hi�bir �eyi iki kez tekrarlam�yordu. E�er bu i�ne ucu kadar keskin da�lar aras�nda elektrik de�arjlar� oluyorsa, bunlar g�zle g�r�lmeyecek kadar hafifti.

�K�pr�� diye seslendi, �bunu fark ettiniz mi?� �Evet Kaptan. �ok hafif bir �ok. Ba�ka bir durum de�i�ikli�i olabilir. Jiroskoptan �l�� al�yoruz. v hen�z bir �ey yok� bir dakika! sonu� olumlu. �imdi fqrk ettim� saniyede bir mikro radyondan az fakat devaml�.� Demek Rama d�nmeye ba�lam��t�. Eskiden hissettikleri �oklar bir yanl��l�k olabilirdi. Fakat art�k bu durum bir ger�ekti.

�H�z art�yor� be� mikro radyon. Hey! Bu �oku duydunuz mu?� �Elbette duyduk. Geminin b�t�n sistemlerini i�ler duruma getirin. Buradan acele ayr�lmak zorunda kalabiliriz.� �Herhangi bir y�r�nge de�i�ikli�i bekliyor musunuz? G�ne��e en yak�n noktadan olduk�a uzaktay�z.� �Rama�nm bizim hesaplar�m�za g�re. hareket etti�ini pek sanm�yorum. Beta�ya ula�mak �zereyiz. Orada be� dakika dinlenece�iz.�

Be� dakika kesinlikle yetersizdi, fakat onlara be� as�r gibi gelecekti. Art�k �����n zay�flad���na, hem de �ok h�zla zay�flad���na ku�ku yoktu. Hepsinin ba�l���nda fener olmas�na ra�men burada bir karanl�k fikrine dayanam�yorlard�. Psikolojik olarak sonsuz g�n �����na o kadar al��m��lard� ki, bu d�nyay� ilk kez hangi �artlar alt�nda ziyaret ettiklerini hat�rlam�yorlard� bile. Ka�mak� silindirik duvarlar�n bir kilometre arkas�nda kalan G�ne� �����na ula�mak i�in bunalt�c� bir korkuya kap�lm��lard�. Norton seslendi: �Ana giri�, projekt�r �al���yor mu? Ona acele ihtiyac�m�z olabilir.�

�Evet Kaptan, i�te geliyor.� Ba�lar�n�n sekiz kilometre �st�nde projekt�r�n ����� g�ven verici �ekilde parlamaya ba�lad�. Rama�n�n art�k olduk�a zay�flayan g�nd�z� i�inde ���k onlara �ok parlak g�r�n�yordu. Daha �nce i�lerine yaram��t� ve �imdi onlara bir kez daha yol g�sterecekti.

Norton bunun �imdiye kadar yapt�klar� en zor ve en sinir bozucu ��k�� olaca��n� biliyordu. Ne olursa olsun, acele etmelerine imk�n yoktu. E�er kendilerini a��r� �ekilde yoracak olurlarsa, bu ba� d�nd�r�c� ��k���n bir yerinde ��kmeleri ve s�z�ldayan kaslar�n�n onlar�n hareket etmesine izin vermesini beklemeleri gerekecekti. �u ana kadar b�yle bir uzay g�revini en iyi �ekilde yerine getirebilecek bir ekip olduklar�n� kan�tlam��lard�. Fakat et ve kan�n da yapabilece�inin bir s�n�r� vard�.

Bir saatlik devaml� ve yorucu bir ��k��tan sonra d�zl�kten �� kilometre yukar�ya, merdivenlerin d�rd�nc� platformuna ula�m��lard�. Bundan sonra i� daha kolayla�acakt�. Art�k �ekim, D�nya�ya oranla ��te bire d��m��t�. Ara s�ra ufak sars�nt�lar olmas� d���nda hen�z ba�ka ola�and��� bir durum yoktu ve h�l� bol miktarda ���k vard�. Bu kez de olduk�a iyimser d���ncelere kap�larak adeta d�zl��� erken terk ettiklerine �z�lmeye ba�lam��lard�. Fakat art�k geriye d�n�� yoktu. Bir saat �nce hepsi Rama�n�n d�zl���nde son kez y�r�m��lerdi.

D�rd�nc� platformda on dakikal�k dinlenme s�resinde Joe Calvert birden hayretle ba��rd�.

�Bu ses neydi kaptan?� �Ses..? Ben bir �ey duymad�m.� ��ok kuvvetli bir �sl�k� sonra zay�flad�. Duymu� olmal�s�n�z.� �Senin kulaklar�n benimkinden gen� oh! �imdi duydum.� Isl�k her yerden geliyor gibiydi. K�sa s�rede hepsinin i�ine istercesine kuvvetlendi� sonra yava��a hafifledi ve birdenbire durdu.

Birka� saniye sonra �sl�k yeniden duyularak ayn� �eyleri tekrarlad�. Bir fener kulesi sireninden sislerle �rt�l� geceye yay�lan h�z�nl� ve uyar�c� tondayd�. Bunda bir haber vard�� acele bir haber. Onlar�n kulaklar� i�in ayarlanma-m��t�, fakat hissediyorlard�. Sonra� bu i�i kesin sonuca ba�lamak istercesine haber ���klarla g��lendirilmeye ba�land�.

I��klar art�k s�nmeye yak�n derecede zay�flam��lard�, sonra birden parlamaya ba�lad�lar. T�pk� birbiri pe�inden yuvarlanan y�zlerce ���k k�resi, bir zamanlar bu d�nyay� ayd�nlatm�� olan alt� dar vadide h�zla kaymaya ba�lad�. Her iki kutuptan da denize do�ru muntazam diziler halinde ve insan� adeta hipnotize ederek kay�yorlard�. Bunun bir anlam� olabilirdi. �Denize�� ���klar �a��r�yorlard�� �Deniz� denize�. Ve bu dayan�lmas� �ok zor bir �a�r�yd�. O derece ki geriye d�n�p Rama�n�n sular�nda huzur aramak gibi zorlay�c� hislere kap�lmamak imk�ns�zd�. Norton acele yukar� seslendi. �Giri� kontrol, ne oldu�unu g�rebiliyor musunuz?� Pieter �a�k�n� biraz da korkulu bir sesle ona cevap verdi: �Evet kaptan. G�ney yar�mk�reye bak�yorum. Orada h�l� fazla say�da biot var. ��lerinde vin�ler, buldozerler gibi b�y�klerle bir s�r� le� yiyici g�r�yorum. Hepsi de onlarda bug�ne kadar g�rmedi�im bir h�zla denize do�ru ko�uyorlar. ��te bir vin� u�urumdan a�a�� atl�yor, t�pk� Jimmy gibi� fakat a�a�� ondan h�zl� d���yor� suya �arp�nca par�aland�� i�te k�pekbal�klar� geliyor� onu par�al�yorlar� �f� hi� tatl� g�r�n�� de�il� �imdi ana d�zl��e bak�yorum� i�te bozulmu�a benzeyen bir buldozer var� durmadan kendi �evresinde daireler �izip duruyor� �imdi de bir �ift yenge� onu par�alamaya ba�lad�lar� Kaptan bir an �nce yukar�ya ��ksan�z iyi olacak.� Norton ona b�y�k bir i�tenlikle cevap verdi: �inan bana en k�sa s�rede oraya gelmeye �al��aca��z.� Rama f�rt�naya haz�rlanan bir tekne gibi ambar kapaklar�n� kapatmaya ba�lam��t�. Bu fikir Norton�u bir anda b�y�k bir korkunun i�ine itti. D���ncelerini bir t�rl� mant�ksal bir temele dayand�ram�yprdu. Art�k tam anlam�yla ger�ek�i de d���nemiyordu, �u anda ona hakim olan iki his vard�, ka�ma arzusu veya h�l� g�ky�z�nde par�ldayan ���klar�n biotlara kat�larak denize y�r�mesi i�in ona verdikleri emir.

Merdivende bir b�l�m daha� kaslar�nda biriken zehirlerin d��ar� s�z�lmesi i�in on dakikal�k bir dinlenme� sonra tekrar ��k��a ba�la� ��k�lacak iki kilometre daha� fakat bunu d���nmemeye �al��al�m�

Artan �sl�klar�n ��ld�rt�c� g�r�lt�s� birden kesiliverdi. Ayn� anda d�z vadiler boyunca ko�u�makta olan ate� toplar�n�n denize ak�m� durdu. Rama�n�n alt� �izgisel g�ne�i de tekrar bir ���k bant� �eklini ald�lar.

Fakat ���klar�n� h�zla kaybediyorlar� bazen sanki gittik�e zay�flayan enerji kaynaklar�ndan muazzam �ekilmeler oluyormu� gibi ara s�ra parlay�p tekrar s�n�yorlard�. T�rmananlar ayaklar�n�n dibinde s�k s�k hafif titremeler hissediyorlard�. K�pr�, Rama�n�n h�l� t�pk� zay�f bir manyetik alan etkisine kap�lm�� bir pusula gibi, zor farkedilen bir yava�l�kla d�nmekte oldu�unu bildiriyordu. Bu, belki de g�ven verici bir durumdu. Rama d�n���n� durdurdu�u zaman Norton ger�ekten korkmaya ba�layacakt�.

Pieter art�k ortal�kta hi�bir biot g�r�nmedi�ini bildirdi. �imdi Rama�n�n i�inde hareket eden tek �ey, kuzey kubbesinin e�ri y�zeyinde azap verici bir yava�l�kla yukar� t�rmanan birka� insand�.

Norton ilk t�rman���ndaki ba� d�nmesini �oktan atlatm��t�. Fakat �imdi yeni bir korku ona hakim olmaya ba�l�yordu. Burada, d�zl�kten ana giri�e kadar olan sonsuz t�rman��lar�nda �ok �aresizdiler. Ya Rama durum de�i�tirmeyi tamamlay�p birden h�zlanmaya ba�larsa! H�zlanman�n eksen boyunca olmas� �ok m�mk�nd�. E�er bu h�zlanma kuzey y�n�ne do�ru olursa, bu bir problem olmayacakt�. Sadece t�rmanmakta olduklar� merdivenlere biraz daha s�k�ca yap��acaklard�. Fakat h�zlanma e�er g�ney y�n�nde olursa, bo�lu�a f�rlayarak �ok a�a��da kalan d�zl��e d��eceklerdi.

Norton bu h�zlanman�n �ok az hissedilecek �iddette olaca��na kendini inand�rmaya �al��t�. Dr. Perera�n�n hesaplar� �ok a��kt�. Rama be�te bir G den fazla bir h�za ula�amazd�, aksi takdirde Silindirik Deniz�in sular� u�urumu t�rman�p g�ney k�tas�n� sular alt�nda b�rak�rd�. Fakat Pe-rera bu hesaplan tepesinde y�kselen ve her an �zerine ��kebilecek binlerce ton maden y���n�n�n i�inde de�il, d�nyadaki rahat �al��ma rnasasmm ba��nda yaom��t�. Ya Rama periyodik su bask�nlar� i�in d�zenlenmi�se�

Hay�r� Bu, trilyonlarca tonluk �eyin yeterli bir h�zlanma kazanmadan birden ileri at�larak onu bo�lu�a f�rlataca��n� d���nmek �ok sa�mayd�. B�yle d���nmesine ra�men Norton t�rman���n geri kalan b�l�m�nde trabzan-lar�n g�venli�inden hi� uzak kalmad�.

�m�r kadar uzun bir s�re sonunda merdivenler bitmi�, �nlerinde yaln�z y�z metrelik bir b�l�m kalm��t�. Bu b�l�m� t�rmanmak gerekmeyecekti. ��nk� ana giri�te m�rettebattan biri uzatt��� bir kabloyla, azalan �ekim g�c�n�n de yard�m�yla, onlar� kolayca yukar� �ekebilirdi. Y�z metrelik bu dik merdivenin, dibinde be� kilo gelen insan, tepede yakla��k s�f�r kiloya d���yordu.

Norton yukar� �ekilirken rahatlam��t�. Ara s�ra trabzanlar� tutarak h�l� onu merdivenlerden uzakla�t�rmak isteyen yana �ekim g�c�n� kontrol ediyordu. Rama�y� son kez seyrederken a�r�yan kaslar�n� bile unutmu�tu.

Rama�n�n i�i �imdi D�nya�daki bir dolunay gecesi ay-d�nl���ndayd�. Her �ey a��k bir �ekilde g�r�lebiliyor, fakat ince ayr�nt�lar art�k se�ilmiyordu. G�ney kutbu hafif par�ldayan bir sisle k�smen �rt�lm��t�. Yaln�z B�y�k Boy-nuz�un sivri ucu bu sisin aras�ndan f�rlam��t� ve �nden, k���k bir siyah nokta gibi g�z�k�yordu.

Denizin arkas�nda kalan, dikkatle haritas�n� ��kard�klar�, fakat onlar i�in bir bilinmeyen olarak kalan k�ta, gene o her zamanki geli�ig�zel dizilmi�, yamal� �ekliyle kar��s�ndayd�. �ok yandan g�r�nd��� ve �ok karma��k ayr�nt�lar� oldu�u i�in Norton ona, incelemekten �ok sadece bir g�z atmakla yetindi.

G�zlerini Silindirik Deniz�in Rama�y� �evreleyen �eridinde dola�t�rd��� zaman, ilk kez olarak denizin dalgal� oldu�unu farketti. Dalgalar geometrik denebilecek bir d�zenle k�y�ya vurmaya ba�lam��lard�. Rama�n�n manevralar� �ok hafif de olsa, etkisini g�stermeye ba�lam��t�. E�er Resolution ile bu denizi ge�mesini istese �avu� Barnes� in dalgalarla sava�maktan b�y�k zevk alaca��ndan emindi.

New-York, Londra, Paris, Moskova, Roma� b�t�n �ehirlere elveda derken Romal�lar�n, yol a�t��� baz� zararlardan dolay� onu ba���lamalar�n� diledi. Belki b�t�n bunlar�n bilim u�runa yap�ld���n� anlayacaklard�.

Sonra, birden kendini ana giri�te buldu ve sab�rs�z eller onu �ekerek hava delikleri boyunca ta��maya ba�lad�lar. Elleri ve ayaklar� a��r� yorgunluktan o derece kontrol edemedi�i bir titreme i�indeydi ki, kendi ba��na hareket edebilecek g�c� bulam�yordu. Bu nedenle kendisine fel�li bir yatalak gibi davran�lmasmdan memnundu.

Ana giri�ten i�eri ilk s�z�ld��� anda Rama�n�n simsiyah g�ky�z�n�n �zerine ��kt���n� sanm��t�. �imdi de hava deli�i bu manzaralar� ondan sonsuza kadar saklayarak arkas�ndan kapan�yordu.

�Rama G�ne��e en yak�n noktaya geldi�i zaman gecenin geri gelmesi ne garip� diye d���nd�.

<p>UZAY G�D�M�</p>

Norton y�z kilometrelik bir uzakl���n uygun bir g�ven pay� oldu�una karar vermi�ti. �imdi Rama onlara bordas�n� vermi�, G�ne��i t�m�yle kapatan �ok b�y�k bir dikd�rtgendi. Norton bu f�rsattan yararlan�p Endeavour�u onun g�lgesi i�inde u�urmaya ba�lad�. Bu �ekilde geminin so�utma sistemi �st�ndeki y�k� al�p gecikmi� bak�m ve tamirat�n yap�lmas�n� sa�lam�� oluyordu. Rama�n�n koruyucu g�lge konisi her an ortadan kaybolaca��ndan, bundan m�mk�n oldu�u kadar �ok yararlanmak istiyordu.

Rama h�l� d�n�yordu. �u ana kadar yakla��k on be� derece d�nm��t�. Yak�nda bir y�r�nge de�i�ikli�i yapaca�� art�k kesindi. Birle�ik Gezegenler�de heyecan art�k bir isteri d�zeyine varm��t�. Fakat bu heyecan�n en k���k bir b�l�m� bile Endeavour�a yans�m�yordu. M�rettebat fiziksel ye duygusal y�nden neredeyse t�kenmi�ti. Kuzey Kutup �ss�nden hareketlerinden sonra, n�bette b�rak�lan birka� ki�i d���nda herkes on iki saat uyudu. Doktorun emriyle Norton elektro-sedasyon kullanmas�na ra�men r�yas�nda sonsuz merdivenler t�rmand���n� g�rd�.

�kinci g�n gemide her �ey hemen hemen normale d�nm��t�. Rama�n�n ke�fi ve incelenmesi sanki ba�ka bir ya�am�n b�l�m� gibi geride kalm��t�. Norton birikmi� b�ro i�leriyle u�ra�maya ve gelecek i�in planlar yapmaya ba�lad�. Bu arada Uzay Ara�t�rma�n�n hatta Uzay Muha-f�zl����n�n radyo kanallar�ndan, her nas�lsa s�zmay� ba�aran baz� r�portaj isteklerini reddetmi�ti. Merk�r�den hi� ses ��km�yordu ve Birle�ik Gezegenlerin Genel Kurul toplant�s�, bir saat i�inde toplanmaya haz�rken, ertelenmi�ti.

Rama�dan oyna�lar�ndan otuz saat sonra, Norton ilk kez tatl� bir uyku i�indeyken, sars�larak uyand�r�ld�. Sersemlemi� bir halde �nce k�fretti sonra da her iyi kumandan gibi hemen kendini toparlayarak Kari Mercer�e sordu: �D�nmeyi durdurdu mu?� �Evet. Bir kaya gibi hareketsiz.�

�K�pr�ye gidelim.� B�t�n gemi ayaktayd�. Maymunlar bile ortal�kta bir-�eyler d�nd���n� hissetmi�ler, tela�l� sesler ��kar�yorlard�. �avu� Mc Andrevvs onlar� birka� h�zl� el i�aretiyle yat��t�rd�. Norton koltu�una oturup emniyet kay���n� beline takarken bunun da yanl�� bir alarm olup olmad���n� d���n�yordu.

Rama �imdi uzaktan silindir bi�iminde bir k�t�k gibi g�z�k�yordu. G�ne��in yak�c� ucu bir kenar�ndan g�r�nmeye ba�lam��t�. Norton Endeavour�u Rama�n�n yaratt��� yapay G�ne� tutulmas�n�n g�lgesine s�rerek parlak y�ld�zlar�n �n�nde par�ldayan Korona�n�n inciye benzeyen g�rkemini seyretti. En az yar�m milyon kilometre y�ksekli�e ula�an �ok b�y�k bir f��k�rma g�r�l�yordu; Alev G�ne��ten o kadar y�kseklere f��k�rm��t� ki, olu�turdu�u dallar�yla t�pk� k�rm�z� bir a�aca benziyordu.

��imdi art�k bekleyece�iz� diye d���nd�. ��nemli olan sab�r, her an harekete ge�meye haz�r olmal� ve ne kadar uzun s�rerse s�rs�n b�t�n al�c� ara�lar� ve kameralar� i�ler tutmal�y�z�� Fakat, birden garip �eyler olmaya ba�lad�� sanki itici jetleri �al��t�r�lm�� ve gemi hareket ediyormu� gibi, y�ld�zlar yer de�i�tirmeye ba�lam��t�. O elini kontrollara s�rmemi�ti bile� makineler ger�ekten �al��makta olsalar hissetmesi gerekirdi.

Calvert tela�la seyir masas�ndan ona seslendi: �Kaptan! Yuvarlan�yoruz� y�ld�zlara bak�n! Bir �ey anlayam�yorum ��nk� ara�lar�m�z�n hi�biri �al��m�yor.� �Jiroskoplar �al���yor mu?� �T�m�yle normal� s�f�rda titre�iyor. Fakat biz saniyede birka� derece kay�yoruz.� �Bu imk�ns�z!� �Tabii imk�ns�z� fakat isterseniz kontrol edin�� Her �ey bozuk olsa bile kendi g�zlerine g�venmek zorundayd�lar. Norton�un y�ld�zlar�n hareket etmekte olduklar�ndan ku�kusu yoktu� i�te lumbozun kenar�ndan ge�en Sirr�s�t�. Ya evren Kopernik �ncesi astronomisinde oldu�u gibi birden Endeavour�un �evresinde d�nmeye karar vermi�ti, ya da y�ld�zlar yerinde duruyor, fakat En-deavour d�n�yordu.

Elbette ikinci a��klama daha mant�kl�yd�. Fakat beraberinde bu ilk �a�k�nl�k an�nda ��zemedi�i bir s�r� paradoks getirmi�ti. E�er gemi ger�ekten bu h�zla d�nmekte olsayd� bunu hissetmesi gerekirdi� hi� olmazsa eski bir deyimle �pantolonunu koydu�u yer1 titrerdi. Ayr�ca ji-roskoplarm hepsi de ayn� anda bozulmam��lard� ya� teker teker ayn� anda�

Geriye bir tek cevap kal�yordu. Endeavour�un her atomu b�y�k bir g�c�n etkisi alt�na girmi�ti� yaln�z �ok g��l� bir �ekim g�c� bu etkiyi yaratabilirdi. �evrede b�yle bir etki yaratabilecek tek g�� de�

Birden y�ld�zlar kayboldu. G�ne��in k�reltici diski Rama�n�n arkas�ndan ortaya ��kt� ve parlakl��� onlar� g�ky�z�nden sildi.

�Radar�n ne g�sterdi�ini okuyabiliyor musun? Dopp-ler neyi g�steriyor?� Norton bunlar�n da �al��mad��� cevab�na kendini haz�rlam��t�. Fakat yan�l�yordu.

Rama sonunda yola koyulmu�tu. Orta denebilecek bir h�z olan 0,015 G ile h�zlanmaya ba�lam��t�. Norton, Dr. Perera�n�n �ok memnun olaca��n� d���nd�, ��nk� o en �ok 0,02 G lik bir h�z tahmin etmi�ti� Ve Endeavour gittik�e h�zlanan Rama�n�n anaforuna yakalanm�� bir gemi le�i gibi d�n�yor, d�n�yordu�

Saatler ge�tik�e Rama�n�n h�z� d�zg�n �ekilde artmaya ba�lad�. Rama, Endeavour�dan, gittik�e artan bir h�zla uzakla��yordu. Aralar�ndaki uzakl�k artt�k�a Endeavo-ur�daki garip davran��lar yava� yava� azald�. S�reduru-mun normal yasalar� tekrar i�lemeye ba�lam��t�. Az daha ne gibi bir enerjinin pen�esine yakalanmak �zere olduklar�n� anlam��lard�. Norton, Endeavour�u Rama hareket etmeden �nce g�venli bir uzakl�kta tuttu�una i�inden ��kretti.

Rama�n�n nas�l ilerledi�ine gelince; bu konuda gene her �ey bir s�rd�. Fakat ortada olan bir ger�ek vard�. Rama�y� yeni y�r�ngesine sokacak itme g�c�yle ilgili hi�bir jet gaz�, hi�bir plazma iyonla�mas� ���n�� hi�bir �ey g�r�lm�yordu. Bu durumu �a�k�nl�k ve inanmazl�kla s�ylenen �avu�-Profes�r Myron�dan daha iyi kimse ortaya koyamazd�.

�i�te Nevvton�un ���nc� kanunu g�me gidiyor.� Fakat, ertesi g�n kendini G�ne��ten d��ar� bir y�r�ngeye sokmak i�in kalan son yak�t�n� da harcayacak olan Endeavour, Nevvton�un ���nc� kanununa g�re hareket etmek zorundayd�. De�i�iklik �ok az farkedilir bi�imde olacak fakat onun G�ne��e olan uzakl���n� on milyon kilometreye ��karacakt�. Bu da onlar� ate�te yanarak �lmekten kurtararak geminin so�utma sistemlerinin y�zde doksan be� kapasiteyle �al��mas�n� sa�layacakt�.

Onlar kendi manevralar�n� tamamlad�klar� zaman, Rama iki y�z bin kilometre uzaklar�ndayd�. G�ne��in parlakl��� nedeniyle onu g�rmeleri �ok zor oluyordu, fakat radar �l��leriyle kesin yerini saptayabiliyorlard�. G�zlemlerine devam ettik�e yeni bilmecelerle kar��la�maya ba�lad�lar.

Rama�n�n inan�lmaz sonu�tan ka�amayaca��na emin oluncaya kadar �l��m rakamlar�n� tekrar tekrar incelediler. Merk�rl�lerin b�t�n korkular�n�n Rodrigo�nun kahramanl���n�n. Genel Kurul�daki parlak bilimsel konu�malar�n hepsinin� hepsinin t�m�yle bo� oldu�u ortadayd�.

Norton elindeki kesin sonu�lara bakarken �Ne ac� bir kozmik sonu� diye d���nd�. Milyonlarca y�l m�kemmel bir �ekilde kendini y�nettikten sonra Rama�n�n kom-p�terleri k���k bir hata yapm��lard�� belki de bir e�itli�in i�aretini art�dan eksiye de�i�tiren k���k bir hata.

Herkes Rama�n�n h�z kaybedece�ini ve b�ylece G�ne��in �ekim g�c�ne yakalanarak G�ne� Sistemi�nin yeni bir gezegeni olaca��n� sanm��t�. Halbuki o tam tersini yap�yordu.

Rama h�z kazan�yordu� hem de en k�t� y�nde.

Rama her saniye daha artan bir h�zla G�ne��e do�ru d���yordu.

<p>ATE� KU�U</p>

Yeni y�r�ngesinin hatlar� daha belirgin �ekilde ortaya ��kt�k�a, Rama�n�n kendisini yakla�an felaketten kurtarabilece�ini d���nmek art�k imk�ns�zd�. Erimi� ve kaynayan hidrojen cehenneminin yar�m milyon kilometreden daha yak�n�ndan ge�en bir y�r�ngeden ancak birka� kuyrukluy�ld�z s�yr�labilmi�ti. B�yle bir yakla�maya hi�bir kat� madde dayanamazd�. Rama�n�n d�� kabu�unu olu�turan sert kar���m daha bu uzakl���n on kat�nda erimeye ba�lard�.

Endeavour art�k kendisi i�in tehlikeli olan s�n�r� ge�erek herkesi rahata kavu�turmu�tu. G�ne��le aras�ndaki uzakl��� da gittik�e a��yordu. Rama ise G�ne��e yakla�abilece�inden �ok daha yak�n bir y�r�nge izliyordu. Art�k Korona�n�n en d�� sa�aklar�n�n i�indeydi. Endeavour� dakiler bu dram�n son perdesini trib�nden izlemeye haz�rlan�yorlard�.

Sonra, G�ne��ten be� milyon kilometre uzakta ve gittik�e h�zlan�rken Rama kozas�n� �rmeye ba�lad�. O ana kadar Endeavour�un teleskoplar�n�n en son g�c� ile k���k, parlak bir �ubuk gibi g�z�k�yordu. Birden t�pk� ufukta sisler i�inden g�r�len bir y�ld�z gibi, ���klar sa�arak par�ldamaya ba�lad�. Bu haliyle sanki par�aland��� etkisi uyand�r�yordu. G�r�nt�n�n da��ld���n� g�rd��� an Norton b�yle harikulade bir �eyin yok olu�undan b�y�k bir �z�nt� duydu. Sonra birden Rama�n�n h�l� orada oldu�unu, fakat �evresinin titreyen sisli bir ���kla kaplanm�� bulundu�unu anlad�.

Ve birden bu da kayboldu. Bu kez parlak, y�ld�za benzer ve belirgin bir disk vermeyen bir cisim ortaya ��km��t�� sanki Rama birden b�z�lerek k���k bir top halini al�vermi�ti.

Onlar ne oldu�unu anlay�ncaya kadar uzun bir s�re ge�ti. Rama ger�ekten kaybolmu�tu. �imdi y�z kilometre �ap�nda, m�kemmel bir yans�t�c� k�re ile �evrilmi�ti. B�t�n g�rebildikleri; G�ne��in, bu k�renin onlara o; d�n�k y�zeyindeki yans�mas�yd�. Bu koruyucu k�p���n j ortas�nda Rama, G�ne� cehenneminden t�m�yle korunuyordu.

Saatler ge�tik�e k�p�k �ekil de�i�tirmeye, G�ne��in o b�lgedeki g�r�nt�s� de uzamaya, bozulmaya ba�lad�. K�re gittik�e bir elips �ekline d�n���yor ve uzun ekseni de Rama�n�n u�u� y�n�n� g�steriyordu. Bu andan itibaren iki y�z y�ldan beri devaml� olarak G�ne��i izleyen �e�itli robot rasathanelerden normal d��� durum bildiren ilk raporlar gelmeye ba�lad�.

Rama�n�n �evresindeki b�lgede G�ne��in manyetik alan�nda bir �eyler oluyordu. Korona�y� bir a� gibi �ren ve korkun� s�cak iyonize gaz k�tlelerini bazen G�ne��in ezici �ekim g�c�n� bile tan�mayan bir h�zla bir milyon kilometreye kadar f�rlatan g�� �izgileri, bu parlak elipsin �evresinde �ekillenmeye ba�lam��lard�. Hen�z g�zle bir �ey g�r�lemiyordu, fakat y�r�ngedeki ara�lar manyetik ak�mdaki ve ultra violet radyasyondaki her de�i�imi an�nda haber veriyorlard�.

�imdi art�k g�z bile Korona�daki de�i�ikli�i g�rebiliyordu. G�ne��in d�� atmosferinin yukar�lar�nda, y�z bin kilometre kadar uzunlukta, hafif�e par�ldayan bir boru veya t�nel belirmi�ti. Bu t�nel Rama�n�n izledi�i y�r�ngeye e�ilmi�ti ve Rama� veya onu �evreleyen koruyucu k�p�k� par�ldayan bir ba� gibi, her an gittik�e h�zlanarak, pe�inde bu hayalet t�nelle birlikte Korona�nm i�in � do ilerliyordu.

Roma harekete ba�lad��� ilk anlarda yaln�z h�z kazan�yordu, �imdi ise saniyede iki y�z bin kilometreden fazla h�za ula�m��t�. Art�k G�ne��in esiri olmas� gibi bir problem kalmam��t�. Sonunda Rama�n�n takti�i ortaya ��km��t�; G�ne��e o kadar yakla�mas�n�n sebebi, onun enerjisini kayna��nda �almak ve son ve bilinmeyen hedefine giden yolda daha h�zl� olabilmek i�in bu yoldan h�z ve enerji kazanmakt�.

Anla��ld���na g�re enerjiden de fazla �eyler al�yordu. Kimse bunun ne oldu�undan emin olamazd�, ��nk� en yak�n g�zlem ara�lar� otuz milyon kilometre uzaktayd�. Fakat G�ne��ten Rama�ya do�ru bir madde ak�m� oldu�una dair belirtiler vard�. Sanki Rama uzayda ge�en on bin asr�n s�z�nt�lar�n� ve eksiklerini tamaml�yordu.

H�zlanarak� daha da h�zlanarak Rama, �imdiye kadar hi�bir cismin ula�amad��� kadar b�y�k bir h�zla G�ne��in �evresinde d�nd�, iki saatten az bir s�rede hareket y�n� doksan dereceden fazla sapm��t�. Bu da; bar���� bir niyet ta��d���n�n ve son derece rahats�z etti�i d�nyalara hi�bir ilgi duymad���n�n son ve kesin kan�t�yd�. Art�k G�ne��in �evresinden, b�t�n gezegenlerin i�inde dola�t��� b�lgenin d���na, g�ney g�klerine d��meye ba�lam��t�.

Son hedefi olup olmad��� hakk�nda kesin bir �ey s�ylenemezdi, ama Rama, B�y�k Macellan Bulutu�nun tam ortas�na ve Samanyolu�nun �tesindeki yaln�z u�urumlara gidiyordu.

<p>PERDE ARASI</p>

Kap�s�ndaki hafif t�k�rt�y� duyan Norton dalg�n �ekilde seslendi. �Girin.� �Sana bir haberim var Bili. M�rettebat harekete ge�meden �nce ilk ben davranay�m dedim. Hem ne de olsa haber benim b�l�mle ilgili�� Norton h�l� �ok uzaklardayd�. Ellerini ba��n�n alt�na koymu�, g�zleri yar� kapal�, ����� zay�flat�lm�� kabininde yat�yordu� Asl�nda uyuklam�yordu fakat son g�nlerin olaylar� g�z�n�n �n�nden silinmiyordu.

Birka� kez g�zlerini k�rp��t�rd�� kendini toparlamaya �al��t�: ��zg�n�m Laura. Anlayamad�m. Neden bahsediyorsun?� �Sak�n unuttu�unu s�yleme!..� �Alay etme. Son zamanlarda akl�mda o kadar �ok �ey vard� ki�� Dr. Ernst bir iskemleyi yuvalar�ndan ��kartarak onun yan�na �ekti ve oturdu. �Gezegenleraras� krizler gelir ge�er, fakat Merih b�rokrasisinin �ark� h�l� d�n�yor. Buna Rama�n�n da yard�m� oldu�unu san�yorum. �ansl�s�n ki Merk�rl�ierden izin almana gerek yoktu.� Anlamaya ba�lam��t�: �Oh� Port Lovvell izin verdi mi?�

�Bundan fazlas�n� da yapt�lar� harekete ge�tiler bile.� Laura elindeki k���da bir g�z att�ktan sonra �derhal� dedi, �belki de �u anda kar�n yeni o�luna hamile kalm��t�r� tebrikler.� Hizmete al�nd��� zaman, uzayda ge�irece�i y�llarda kar��la�aca�� radyasyon g�z �n�ne al�narak Norton �reme y�n�nden k�s�rla�t�r�lm��t�. Radyasyon kar��m�� bir �reme g�ze al�namazd�, iki y�z milyon kilometre uzaktaki Merih�te �u anda g�revini yapmakta olan sperm, otuz y�l �nce ondan al�n�p muhafaza edilen k�medendi.

Norton do�uma kadar evde olup olamayaca��n� d���nd�, izini, dinlenmeyi, bir astronotun hi� bilemeyece�i normal aile hayat�n� hak etmi�ti. �imdi g�revleri esas olarak bitmi�ti. Gev�emeye, kendinin ve ailelerinin gelece�ini bir kez daha d���nmeye ihtiyac� vard�. Evet, bir s�r�evde olmak ve kaybolan zaman�n yerini doldurmak iyi olacakt�� her bak�mdan�

Laura hafif�e itiraz etti: �Buraya geli�im t�m�yle i� nedeniyle idi.� �Bunca y�ldan sonra,� dedi Norton, �Birbirimizi daha iyi tan�yoruz. Hem �u anda g�revde de�ilsin.�

�ok sonra Laura sordu: ��imdi ne d���n�yorsun? Duygusal olmaya ba�lamad���n� umar�m.� �Bizi de�il, Rama�y� d���n�yordum. Onu �zleyece�im.� ��ltifat�na te�ekk�r ederim.� Norton onu kollar�nda s�kt�. B�t�n gece boyunca kart dola��m� kesilmeden birbirine sar�l�p yatman�n, a��rl�ks�zl���n en iyi y�nlerinden biri oldu�unu s�k s�k d���n�rd�. Bir G de sevi�menin son derece s�k�c� ve a��r olmas� nedeniyle D�nya�da art�k b�yle �eylerden zevk almad���n� iddia edenler vard�.

��ok kuvvetle hissetti�im bir ger�ek var Laura,� dedi. �Kad�nlara oranla erkeklerin ruhsal yap�lar� galiba daha karma��k� Ne demek istedi�imi anlatam�yorum. Fakat �ok ciddi olarak bir �eyler kaybetti�imi hissediyorum�� �Pek anlayamad�m.� �Durumumu doktor g�z�yle g�rmemelisin� Sonra tek neden bu de�il, oh, bo� ver.� Vazge�mi�ti, i�inde bu lundu�u karma��k hisleri Laura�ya anlatmas� �ok zordu� hatta kendisine bile. Beklenenin �st�nde ba�ar� g�sterdi�i kesindi. Adamlar�n�n Rama�da bulduklar� �eyler bilim adamlar�n� y�llarca u�ra�t�rmaya yeterdi. Hepsinden �nemlisi b�t�n bunlar� bir tek bile kay�p vermeden ba�arm��t�.

Fakat, ayn� zamanda ba�ar�s�zl��a da u�ram��t�. Bunun �st�ne s�n�rs�z spek�lasyon yap�labilirdi� Romal�lar�n yarat�l�� ve ama�lar� hakk�nda h�l� hi�bir �ey bilinmiyordu. Onlar G�ne� Sistemi�ni bir yak�t yenileme dura�� veya voltaj y�kseltme istasyonu olarak kullanm��lar. Ve sonra onlar� g�rmezlikten gelip hi�e sayarak, daha �nemli g�revlerine yollanm��lard�. Belki de insan �rk� diye bir �eyin var oldu�unu hi� bilemeyeceklerdi. B�yle b�y�k farkl�l�k, herhangi bir kas�tl� hakaretten daha ac�yd�.

Norton, Rama�ya son kez g�z att��� zaman, k���k bir y�ld�z, Ven�s��n �tesinde h�zla ilerliyordu. Norton ya�am�n�n bir b�l�m�n�n onunla gitti�ini hissediyordu. Hen�z elli be� ya��ndayd�, fakat gen�li�ini orada� o e�ri d�zl�kte� art�k hi�bir insan�n ula�amayaca�� bir h�zla uzakla�an s�rlar�n ve harikalar�n aras�nda b�rakt���n� biliyordu. Gelecek ona ne �erefler, ne ba�ar�lar getirirse getirsin, �mr�n�n geri kalan k�sm�nda her zaman bir eksiklik ve ka��rd��� f�rsatlar�n bilincini hissedecekti.

��te hislerini kendisine a�m��t�. Fakat bu konuda daha dikkatli d���nmesi gerekirdi.

Ve� �ok uzakta� D�nya�da� Dr. Carlisle Perera, huzursuz bir uykudan, bilin�alt�ndan gelip h�l� beyninde yank�lanan �u mesajla nas�l uyand���n� hen�z kimseye anlatmam��t�.

�Romal�lar her �eyi �� kez yaparlar.�

/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCAJhAZADASIAAhEBAxEB/8QAHQAAAAYDAQAAAAAAAAAAAAAAAAMEBQYHAQIICf/EAGIQAAEDAwIDAwYJBwUMBwQJBQECAwQABREGEgchMRNBUQgUIjJhcRUjQlKBkaGxwRYkM2Jy0fA0Q4Ky4RclNVNjc3SDkqKz8QkmNkSTo8I3VHWUGCc4VVZkhLTiRUbD0vL/xAAaAQACAwEBAAAAAAAAAAAAAAAAAgEDBAUG/8QAOhEAAgIBAwIEBAMGBQQDAAAAAAECAxEEEiEFMRMiQVEyYXGBBhQjFUKRobHBJDM0UtFy4fDxJUNi/9oADAMBAAIRAxEAPwDjKhW9OTdjuLttXcGGg9Hb5rUhWdvvqMgNZpba7ZNuTi24TC3i2grVtHQCkqBmnrTGoZun0z0RNhTNjqYc3DmAe8HuNDz6EDIrkSPCtKyTk1ihEgoUKFSAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAB1rfdWlZoAypWa1rOKxQAKFChQAKFChQAb2Lg6DNaEKHWnLT0xqHckOvtdq18pHjVn8MtDwdYz5M9lTHwfDALzbhxu3Zxj6jUNlc7NpTlCpLMsTj6bncbchtMOM5+jLmVJSVYT7zTB2CvN+2wcZqVyOnkJoVuE+jmjUsHsd9AZCRyrfGBurQihkkYoACTg5pQwgOEnwFJh1oxCyhR28sigGGMoDzob8TWHWw2+tsd1aNrKHApPUUFkrdUo9TQQa4A5mtflcq3cOcDFZZUlK8kZxQTkyApKfSFB0jAFGvSUrRgJogqBwTUYAxmtkmtDQBqQaD2wfCgsHNbwpK2H/OOvPH104uQCqy/CAI/S7MVD4FfAhJ2NAE53U4WhaW5HbyObOwggU2uqyR3BNbtuBLe0HOTzFBD5C19l5w72Zw3k7RW9plCHMQ6rBQDzTRDqUqWdo20WAQeZxQMlksjhxdH9McTNL3zLrLKJrQz/k3PRV9GK08o+wtaf4u3mPGccdjSHPOGnFj1grnTBDuTj9vjQpLoUmKT2Z8M/8AIVZXFyIvVPBTTmv+0LhgTHLRJWfSUv5SVFX3Un7yXuVJ4eCjDWUrWkEBSgD1ANa0KsLzbPtrWhQoAFChQoAFChQoAFChQoAFChQoA2qXW/hpru4QmpsLS9xfjPIC23EN8lA99RaGwt+Yyw2kqW44lKR4knFeklokfAWjbHaiMGPAZQfftpW+TLq9V+XipYyeemo9Han04yh2/WK4W5Dhwhb7RSk/TRdg0rqG/tuuWa0ypyWiEuFlGQknpmu2PKmguX/gdNKgO1t+JrZx8xQz9hNVp5B2rI0ORqPSb6R28sInRjj1tnJafqxTYZXHWZqlZjs/+CiP7mmu/wD8KXT/AMKm666R1LaR/fOxXGKPnLjqCfrx3d/hXfnEHiJadD21u43v9A892LZCFc1fVRmkdc6V1/pxyXb0ty42eyktKSCpsnuUnr9lInJvBS+pYg5uHC+Z59aY0vqHUzj7dgs8q4rjpCnUsI3FAOcE/UadHuG+u2VbXNI3dJ/0c111wq0vF0HxY1TJ0+k/B10iMuR2iPVIUd6R7ATyqcz9fwmtcsaNe7H4UfZD6U4PTwp2nnkl9SXeCyjg4cNtdkAt6QvH/wAuaT3DQOs7cgPTdNXJlJVtG5g9a7117ryNpGPGnXt1qNGffDCVYV1NN/Hy+yLZwsmXViMlxLYae2k8lJ3p5/UaNr9EL+03xmPd4OLBwi4mKAI0ddSDzHxY/fTMdG6p/Kf8mDYZ/wANY/kXZfG+PT3c69JtKajF/wBN229xU4YmRkPtj9UiuSrjxRtZ8sJnWPYOu29t7zBwfK/Rdlu/2/sFDWC3T62V27K7FTnhHxKGSdFXrl/+Xrew8POJUyA67adO3jzV0ltwpbKQdquYP0ivRfUV2NqtEu4vKHm8dtTjijyCUgZzVVeTdxBGsdEz3GYqw5DuL27PzXFFaPsNTt820zftNup2qHCOLNQ6K1rpaM09ebJcIDElZaQVNnCz4fbT7B4ZcT02ttuNo+5PxJKkvI+J9YVfXl66iYRpzT2msfnb0gzc+CUgo+3f9lXlwU1Izqnhbp+7Q8480Qy8Dzw4j0V8/eKNvOCyfUH4UbFFYkcGDhlxAnKdYY0bOC45+MATzGfZR39yXimY/Y/kbc+yb/yVddcPeKzeoOLmtNMxWMSIm7sFbs7uyXsXyxywakfEfihbdA2OFdNQB5xEuSqO2ltPRSc/uoUZY3J8Fcuo7bfB2Ld7cnBt/wCF+v7HC89uelrgxH+f2ROKhhBBIIII7jXpzwz4iWDiLp5y6WhClNNOBl5p1OChR6j6udcWeV9oqDovjFJatbIahXJhM5tAHooUpSgpI+lJP00OO3k16bWeNKUXHDRTQBzUw0xwy13qlsP2PTFxlM9O0DRCfrpz8nnSsbWfFyyWGcAqG44pySg/LbQkqI+yvQnVV9sehNJPXWaWoNqgISnCE4CRkJSAB35IGKVJyeETqdX4GOM5PPm48EOKduZ7aVo249n85CQr8ags23zYEpcafFfiPo9Zt5soUPeDXpTwm4p6e4hxZr1ifW75opKXAtJSRnOOR9xrnL/pBozaNSaSkIYShT0OT2iwMbyHE9frp5LCyLp9b41mzbj6nLTnMg4rVWE1lIU4rAoPNrQrCqXJuC81sUnlisAZTkUNyhQSA1kVgmgDQBvgbcZpRHdUCFZOB3UlGQqjAvYgjxoFaFDnJxK/W3D1cUGOyOdwwqt2IstyC7NSlRbaVhRx0pMAFKPP25owQkGNIbdK9x27aTvJKV8jkUa2UgLIHQdaIUQTnJoJSN2lbZIV4Grl0ZcrjceFmsdHMelClNIuzYK/0a2tu7b76pVXXNWZwBnhrW7Npe/Q3OO5AcH7fSlayLbxHJWVChQpiwFChQoAFChQoAFChQoAFChQoA2Az0oEEHBBBrZh1TKwtBIUDkHwreXIelPrkPrK3VnKlE8yaAJJwptartxHsFv2kl6e19QVmuuvKuv7um9DQpcR4tylyEtMkeI6/Yk1z75IsFE7jbalvp3JisuyOnzU5FdMcXLXonUcZVk1ncxDxMMiNlW1WNvd9Zojnujj9Qsrd0arO2CUCJF1NoR63kh6Hc7SppHtC2sffXK3kZsLjcfI8d5rsnmYclt1HgoJNdQ6CNva0zbRb5LKoTUfzdt3tf8AZSmqC4Xw/wAnfLRuUBPqLkSVJ/1qd/8A6qVPHJRo3xbWWl5UmjL3rTh4xF08y5JmxZ6HuwR8tO1ST9Wc/RTJ5K3DjUWhGL5I1IluM5OQ2ltkL3YCN3P/AHqlHGrWE/htpsalhs+doVJRH7LcUYUoE5JweXI/Z40VwN4hs8UIEmY7FcjyLcvdIZ3bm1BdO4rKwymFli0ri48e5Ftd8ZtO6G4q9kMTmBDw6Y/Vlaue3r/AqM8OtZ2ziD5XsLUdtYdYimAtDaXPnJbP76rrysNEwNH8SAq2uuqi3RjztCXDkoVuwoZ8M1jyOv8A292Xw2Pf1DQ5YOhVpoV0O2L5aOgPLUS2rg827j4xFzaP2GoHxB8oTS+ouDMnSLMCSLg/bWo24t8twCQrnn2VY3lottJ4HPq/nU3Jj7SquFjRNLc8i9OojbRCT9Gej3BxxuLwl0Syr11WRnb9VUanyYNQvay/KAXyGG/P/POx2d3ab9uc/R0q+OEsdt7hFpBSuakWVjH+ya5YkccdfMcQHLQzJbajovHZ9ns9L9Jt/j202Ekk2Y6fHlZOVPrjJ1xr5xUvQuom1jl8Gy0/+UaozyACVaX1U3jIMxgf7iqv7XDIRoW/Ngel8GyVH6WzXP3/AEf7wTpvVqe9MuMr/dVUzXYjT86e36r+iIz/ANICj/rxpv8AVtyx/wCZVzeRYvtOAFrA+ROkj/zKpry/1dprPTKh8q2rP/mGrd8iNeOBEBJPW4Sf61QviZbN/wCAh9V/VlZeTkNvle64Tj/7y/8A3AqzfKY4fXniXpa22vTpj+dRJ631h1eOW3bVbeT4Nvlk64T/APEv+OKtHyjde3LhbpyBerXHS89PuC2fSVjA27qIY2ci6qU1rI+HHLwGeTHw0unDbSk+He5bLkuZJS+tDXNLQSnGM99c1+WZrK16w4tlVnkecR7ZETCW4n1VOJUoqx7irH0V1LwB103xR0Q/crhD7IiR5pIbB+nr7jXI/lX6UtekOMk+32ZotQn2G5SUFWcKXnd9oNFmEkkaNA5SnOU1iQu8isbuPts/0ST/AMI10l5abQ/uB3Ln/wD1GN/WNc3+RQM8frZ/okn/AIRro/y2Nw4B3Hw+EY39Y1DfkY+o41sDjnhbxI1Rw7lTJGmpDDC5iEoe7VveFBJJHL6aN4u8StU8RpdukaldYUuE0pDIab2DCiCeX0VNPJT4WWfiddL81eZkiPGt0VCkhrrlwkHn9FDyreFtn4ZXWwNWe4SJse4RVk9t1SWyAOf00mZY+Ru/S8X/APRSO7A9Gj0hK2SXDzpOeR5VkkkVJcDmAQOlYSM9a3UobMAc6MYb3oOaCW8BG0ZxWQkeFZKefWsqAHQ0MMmB7q2Ce/FYJx0rYL5YoyQydcMdXwtNi4wbpAZm2+5Nhp5twerjOFD3ZqM6gjNouj70RP5k6smOpI9FSfZTWaerI+y/IjQ7o875g3n1eqM+FLjAnwjKlKu12k8s4NGPMBJUlOOQzW1wbSzKdbad7RBOQoUQtXRWTgjmabsOuQvFPWjri7aNT2y6s47SJKbeGfYoUz48KNjO7TUMGJaFChUjAoUKFABzSO0o5TiPM0MBpIUhalFY6qBxy+jFJ217KLoIaBQoUKCQUKPjR5ElwNR2HHVq6JQkkmn636J1ZN5w7BcXf9VUN4AjVCn+TpDU8b+UWC5I/wD06jTTLiyYjnZyY7rKx1S4gpP1GhMDq3yDLJCVb77qYqBmtOiGlPzUFO7P1mlXlw6ViuaXteqmnCH4kjzZxGfWStOR9qa5Y09qO/WEPCyXWVAD2O17Fe3fjOM/WaOvOq9SXeEYVzvk6XH3by066Snd44psYjgwS0snqfG3fbB25wE0e3auCOnFxJwUZyBNcyfVU5z2/RTieGtvd4qxeIrUrbcGo/Zqbz6K1bdoV9VcOWrXer7VbWrdb9Qzo8VkENtpdOEjOcD66NHETW4OfymuOf8AOmljhrDM1mgudkp1yXPc7j48aPa1bwe1DDW+G3YrBnNc/lNJUv7cY+mqc8g9pEiNqyLub3dm0R6e0HBqgpPErXUmG9DkaouLsd9tTbiFO5CkqGCPqNM2ndR3zTr7j9jukm3uup2LWyvBUnwNTwpZXYuhoXHTOlvk6m8vnTTKLHprUoOHm3FQHP2SCtP9VX11FfITsMCfrK7X2S+A9ao6S23+3y3fZVI6m1zq7U0FuDf79MuMdpe9CH17sHxpBYb/AHqwuuu2W5yoDjyNjimFlO5Oc4NEuclsdNt0/g5+56E8bNKw9WcLb7CkrA/NlSGV59Vxr0x/VNeemmoKLjqK2QXlbGZUtplah3BSwCftp4la41sqKWJGo7oWnkc0F84Uk1FkrcSsKSpQIOQfA1LaYaHSy06km85ef5YPUvT1nYsEGHaY60mNEZSyzz+SB/bXIOqOH9qT5Y0TTwkDzS4zkT3E+G4F0p+tP21TX5fa3SsP/lNdxjkF+cKpqXfr0u+N31V0lquaFhaZRcJcBHQ5qW8lGn0Mqd2Jd1jsepUyDHnQ5EB/CmpDS2XBnuUkg/fXH3k7aitPCrjdqnQl1nbbZLlGK3IX0DrSj2effuIz41R44j6+Vkp1Vdz7njUZmypU2a5NlPOvSXVlbjqySpSj1JPjUzlFvMRdP06dcZRsaw8dvkekfEfhppXiHHjovEdMjzdW5l1CsKSD1AIPTpS1S9G8K9CtJcLNts9saOADzUepx4rP31572ribr21RRDg6ouLLI6I7Qqx9dN2pdX6j1IEi+XqfcAjoH3SQPopt8UuO5X+zbp4jOa2p9jqzyOI0LUl815xIdwi5SJq20dwQh0lavvH1VYvlYaVh3/gjeJMxQQ9aG/P4y/BSORT9IJFcEWPUuorFEfiWm7TIEeTzeQyvaHPf40tuuvdYXWC5BuGorhKiuDC2nHcpV9FV7vLg0y0WdQrlLsddeQGoHhjeRkZ+FM4/1YqE/wDSBWKBEv8ApvUDH8suDDjMjnyw1s2/1zXOWnNW6l06l5NgvM22h7BdEd0pCyOhP11pqPVGodRqaVfbtLuCmc9n27hVtz1xU5W1IaGlcdS7c8MmPk4ari6O4w2a7zyEQ/jGX1n5KVtqTn6yK7+1Vp+w670c7abkpufa56ULCm1ZGArclST4+2vLoBTnQHlUv0rxO1xphtDFmv8AMYYQfQZ35SPoqU1jDE1misunGytrK9z0D4Y8ONNcNrdJiacjFsyl7n3XDlSsdBn2VV3GvT+n+JPlDaK0pcpSXYUa1yXprbTg3ZzlKfZnFctXfjLxMubK2Zer7r2a+qUPFH3YqKWvUF8tt5TeoV0ls3FPMSQ4SsfSaMxSwimjQ6mNjtsktzR0B5ZfCrRugY1iuelWfNPPVqZcjdpn1U53fvrm04qQau1fqPV8huTqK8zLktkEN9qchsHqEjupgz/k1fVScZOpWpKCUnlmE8h1pTDeCCcqNJyUeJ+qseiOhP1UDOOTKSnmcVqFDPShzPIJUfoozslbNxbWAOpKeVAGqVDHStmz1G2tCRnlQJI5g0AHJQAn0udHwwArkcUkST3c6MClDrkVDRDWRVBeYjzSp1oKaBwRRk3zZ8vKjoISOYSKbUq5Kx3nrSqA4tLxShQ9IYOaAawJRyTuoJIHp1hzkvHdWqjj3VPYnuF0KFCgYFChQoAFChQoA2qV8NdH3HWWpWbXDaJSSC4sfJR41FBXSXkYQk41FdQfjGmex/8AUKhlV9nh1ufsXBpDSOmtDRGYUOzsSJLY9OS4Enn/AB/bUlTc31n4pEdsfNQ2n8RTbuK3VLXzJOT7TVbcZeKK+H9+ixLY2J85SdzzTg2obR3UqisHnH4uos8vLLcM58D4xEdfsU2n8BSO6WXS+orcYd901CmHaB2hRg8v7efh7KrDhPx0t+sr0nT98tqbfOlnbGeb9JJX3VbIDrR7NYpoxQs1dQ8NtP6nM/lHcK9PaBu1iuVjddNuuUgodYX/ADWCnH15P1V0FO4UcLGIrS1aTiuEoQCdueo9/Wqx8uFDo0rphbnIl9YPv7MVY/CPXUfiJw6jXFIDUyGpEec3/lEo9b3HrSyhuW1my++50xuUse4V/cr4Tf8A4JYX9OPxqqvLA4a6L0hpKxXjTNsFuckSFMLbSeS8o3Z+yr8aT2jqEA43KCc+81z55ZevYV0TC0LHYUqXapCXnXT8nLeNv206iooXQ3X2XLLyvU5m51ithzrChig9AYpbY4/nV4hxTz7aQ21j9pQH40kA51YHk+2g3zjJpuCGe1AmB1xP6qPSP3UPhZFm9sW/Y7gRo/Rdtt0KEvSttfcZZCVOON5WeXXNEt6Z0UD8ZpO3K/1Sf305X9S13N1SfVPSiv5urPDhJZZ5P83dF8SIdxp0Po+6cH9SqtWnYjU6HEMphbDGFJUj0j/uhVcFd1emduiM3GPcLNIRuYnRXGHOeOSklJ++vNu/29y03+fa3QQuJJcYOf1VEfhSYS7Ha6bbKxS3vL4OnvITstnutr1W5dbREuHYrj7O3bCtmUqzj6qvh3T2ikEob0fasePZD91cj+SXxKkaM1t8BdiHYd+faYdz1SrmEkf7Vdiz2vM5rjXXbTRinHBi6lO2u3KeExAqxaMGEJ0fbM/5sUoj2HRZ9BzR1t94bpj4kart+htHK1PdobkuOHkMpbbOCVKz7R4VWdo8p3RsqalmTa5sBk9XF+lj6BmlhRQ+6Ma/OS5i218i2NQcO+GN/ZDVx0mzkeopoBG2uVPKM4Jf3O3G7xY3npen3/51xPpNKPRJPeP4512AxIt9ws0K8WmSmTCmp3suoOQRyra8WhrVujL9pWVhSZsJTbWfknx+jlUyrio+VYNOk1tkLVGx5T+xQXkQaW0xqHSGoH75ZIs9bMtCUqdGceiTVzHh7wq7YufkNBJ/ZrnPyONf/kvqSToKbB3JvcrZ2vzHUjGMV1W+wIklxkk4CtoJ600YRayNr7dRXe0pYXoIrZw94aSYUxDWiba0Utkg7M9xrhjgHb4F248abt9wiNSYbty2rYWPRUOfIiu1uLGvYvC/h3LvjrXnEmQoR4jPz3FA4z7AMk+6uRfJFtEq98erTKaT6EJTkx0+GAQPtUKVwSeEbNHbY6pzsecHYt+4c8LXpBak6JtS/aEYpBL4a8Ljpm8GNou3hTFvcIOzoQjl0qTy1GRLXsGSpRKfbVbeUBxWt/DDTS7GhgTb7dorqTH3+iwhSdvaK/DxppVxSbOdRqdRbZGGcp9/p6kW8iSy6en8KbvNutlhTXU3MgF2OleAGk+P01dPwRpNPTSNnx/o6P3Vy95FXENVsvCtBSGAY11kKcbc7w4U4x9ldSvtdi6v9RZT9XL8KXw4OGWh9bO2Ooll49jT4H0mrn+SFn/+XR+6s/BOksDGj7KVd4MZPL7KYeI+trBw5hQLlqNMhMaa8WmkNI3k4AJPu5j+MZiVt8ovhVc7i3FLs9guqCAtyOoJH01Hg0ooj+aksxTx/EtFEHTDfq6Rsg90Ro/+mon5QVusR8nzV7sSx2+IpuJlKmoyEFKt6OhFS5xA83S40d7bgCkLHQg1GePbWPJ11kT3wh/XRUyrjBPCLdHqLHbFOTab9Tzm7hQFDuFAUp6XJtvIPKjWnTnChRB9lbIV6QqGQDblZCaOYyh1KVUQFELKhWVOEuA1KDAfJIcUVoGRSQFWCaVxFoShSVDrSYA7z4VCBBdChQqRgUKFCgBSWcMpd7Vrn8nd6Q+iiK1ragAV0x5GQJsOrcHub+6uZ66d8ipO6w6u9zf3VDMmu/yJFxRlHzhpJ71j765R8qFZPF2eAeSWWh/u11iyjc+1jqHE/fXJ3lQI7Pi5PSepZa/q1Fa2o5nS+bvsQHTNy+BdQW+7dkHTEktvhBONxSoHH2V1u95Tegnn0vKt9wCgBn4iuM6FOm12OrfpK78b/Qvzym+LOm+I1lssSyJkpMN9a3e2Rt6pAGKmnkUjfovVOPkym/6iq5SwK6v8h0btF6wz3SGv6hoz5sszavTxhpPCj2yv6l52hKFyo6VHl2qa4n8pxKU8dNUBPTt2/wDgt12vbE/nsdQ6domuKfKfTjjpqU9xdaP/AJKKiHZGHpGPFf0/4KyScUDzrFCg9Ab1fPkQWpUzjCq5Y9C3W919R8M+iPvqhvorrLyGLZ5vpvVWoMemoNwUn9rKvxFSuGjLrLNlLL4ZC5RQFcyokmoFwb1Y/qyZrOK8rLlpuqm2P8xkj70n6MVP232oNunXB5e1qKwpxw9SAAST9FcxeRPfnJPFy+wn0NpF6guuEFPVSVbvxNO/9r7M8/p9PuhOeMuKOobW6tua242cZUPvrijyr7J8Cccb2Ej4udsmo/1iRn7Qa7WW2pt5QHLYv8a5w8u+0D4R0tqVn/vUZyI5/QVvR/XVRNcZLekTxa4+5QXDE44kabPhdY3/ABE16KagUFXyQg9OX3CvOfhwrZxB08s91zj/APETXo9qVpJvLxT1OKiHxNl/Wfih9yoPK7/+z4n/AOLNfjXEFeiPErSsPXmmDpS6SVxIi3kPIkI6oUnP76ru1eStoeNJD87UMqWynmG8ev8AViolF7nwW6DV00aeMJPklHkui4f3AbN8I9pjt3PN9/8AidytuPZ1x7MVaWnEtszHHk9EtnP1imu3RrfbLJFtFub7GDDRsZSR0qG8eOKFm4eaCmMR5zT99uDKmYbTRyWyflq9gq9pJHGxK+5uK5bOVOCrwe8pawvM/onL4Vo+tVd23kf31e9p/CvP3yeCr+7hpEk5/vm2ftr0FvI/vqfb+6krWUb+tP8AVivZZKH8uVRPCjTTKRlTl6OB3n4pf76lXkzcPW+H3DtMqQE/lDeWw8+SnCmEfJbz7Ovv+ySa00pbdVvWP4XW4tm03BE1pCehUnxqRrcMhztFk56e4eFGzMssonrMUqqP3CtSaitWi9IXDVV7WERY7JGPlOLPqoT7ScfVXnNrzVNx1fquff7m4pb0p1SkpKiQ0jPooT4ADlXQ3l3X6/fCNhsXYlmw+bdu2R0fd6HP7Ix9dcujrSWvnB1+mUKFfiZ5Za/kjtLXx2sAx6ri1fUhVdxzATNfb/XV99cU+RyhSuO9oz8lt9X1Nqrtp0Zuj6v1lffTV/Cc/q7/AF/sUB5fR7TQ2j/ES3h/5aa49AAIzzFeluodO6V1YxHj6ttDNybirK2Eu9EkjB5e0U3DhPwbP/8AYcD/AGD++q0pPhI16bX001KEmUbp3ytGLVpu3293SLkmREjtsKX53t37UgZxt5dKaOKHlOt614dXXSLelDDVcWwhT5mbtuFhXTaM9Mdam/lh8PNCab4PRLvpvTUC1yk3BtntGh6RSrdnP1Vxrj0sip3yfEjRp9FpeLa1/UyRigmsGsppTcBQKVYNbNpyvlWX1Ba9xrZKghQKaMBkKxlSk1jbhQzRjah2hKqMkBKlo2UBkLCqXsR2ZbDrgd29ijmn59I+yOM4NHRWXEhSyMcuQqCGN1ChQqRwUKFCgAUKFCgDfNdL+RK4oRNXD5PZMnH+1muZ66U8iR0edatj/IMRk/1s1DMutWaJF8x297rOP8Yn765H8qhBRxgnoP8AiGSP9muuoauzkocxkIUDjxrlPyuWtnF+U8UnbIhsqb/2anujldMf6zfyKjgxXJcxqKyMuOK2p99WcngDxNUkKFobwRkfHpqC6IS6vVtpbaTlwzGse7cM/ZmvQS6XOYJSGw678UlFQzo6zVS0+Nqzk4R15w21doePHkaktpiNSVlDSt2dxq//ACF/TsuqWvkl1nd9Rpz8s5+RL4V2lazlKLinJ/oqpj8ht7srfrJknmWWnE/UaF5XyZ7b/wAxo3PGOV/VF+2UpRKjBXQuJrjLyrGQ1xzvwHRQaV/5Sa7KtYzcIwPRLiT9orjfytFhfHK9KT0CGf8AhppscL7mHo8XG37f8Ec4MaIHELX0DSvnQied7vjcertST+FdBR/JKhsytp1aj/dqpvJDcLfHmwkf5X/hqrsxcw/CZc+Y59lQoqS5N3UNZZRKKh6nBHGfRDnDzX8/SzkoSxHCFoeHy0qSCPvrrLyYrcbVwFtTpG43F918j2ZwKoPyzHC5xskLx61vjD/crrDR9qRZuGmmbSkBsIgtKA9pTuP308VtkV9Qt3aaL9wjVkOXdtB6hstuUGp1whmOwon5SuX41SvBngbr3QvEO0almOwExoyldsEvZJQpJB5fTVwax1fpvREaLO1I+80w84UN9l624c6aFce+EyowDN7kc/Q5tq3fVRsTfLxgwV6i5VPwoblIny3O0cccJ9dSlfWTVWeV7ZhcuAqLinm7bLg29/RVlB/rCrGiSIs2BHnQZLcmNIbC23EHIINN2ubQL/wo1bZnSCt2ApTXsUkFQP1gUN+XAuis2XxZwRoclOtbGsf/AHjH/wCImvSbULZTc3OfMgffXmtozKdX2Yn5NwY/4ia9Kr/uVdFqPgPvpqlw2betLzQ+4yaguNp09aHbtfJKIUJpaULeWoBIJIHU++mKBxL4dXO4R4UPV9vWt7knKsel4UxeV9z8nSR/8SY/rVwolSkLCkkgg5BFTObjLCKNJ0uGpqU5yeT06mRghIjJIII5Ed9Uf5RvA+13bRtx1xY33lXWC12khpS9wWhHUJq0+GEl6Zwi0nOlq3yF2torX87lgfdTxqFX/UHVDWfQNqfP+4aizEs47Iy6OcqL0l6vBwV5OXPjZpUf/n04+o16DXn/AAgsfx6orz58m/J446SHjPT9xr0GvP8AhZY7v/4imqfH3NnW1+pH6FfcWtaK0KzpuY8nMW5XLzNzPyeR9L6KmywkKTsWlxK0haFJIIUk9DVJ+Xd6PCjTShzIuxwfb2KqfvJS12jW3D/4HkKSbvbAlDhWfSWjuVU7vO0ZbNP/AIaFsV37/wBiU8btCxuInCybaFJzd7eDIt7uOaVfN9x76873kLadcacSUrbUUqBGCCORFeosVwsyUAKwCrCq4x8svh61pTWrOo7VH2Wq9grIA5IeHrD6etV2xw8o6fSdTuj4Mnyhs8jHP93GEe/zR/8Aq12ukrMqSFd7q64p8i//ANuML/Q3v6tdqSCv4QcCehcXU1/D/wCfIxdYX+I+y/qQLjfxOgcLGbNKm2l24/CSnNqG17cBG3PP+kKr5HlgWRHq6Kmp90hFIv8ApAf8FaDHslf/AOKuTwjtHm2x8pQHL30rlnlcG3RaCmVEZTWWy+eP/lAxOJui2dNRNPO29tElMguuPhRyM8sAe2qDHgK9AbF5PvCNrTlq+FLC4qb5s2t1ZeUCpeATkZ9vjUW8oThFw10xwXvWpLDYkRprCGw2tJ6bnEp/Gkk3nLNlGoojHw6/4HExGKyk4rKjmsJTmjBsyDACudKWwjYd1ELASa2QpIByaANcczjpWU5zyrHXOKCMg0ZAXJfdEFxneClRz9NFsFZTgrwCKwSgpBRTnYWbUt5Yur5bbA5YPU0ojeCOUKFCmLQUKFCgAUKFCgDbNXt5GF+i2ziW/a5RCE3OIttCz8lafSH3VRGaU22bKt05mdCfWxIZWFtuIOCkigruh4kHH3PQ+c0qK6Aobkk5SodCKj2vtE6X4g21qNfo7yJTC1ebS2VDc2k/JI7x/GM1AOGHlFWK7Wpmz8QR5rLHITW2/i1+j8r5hqx7TqrQ85ky4GqYj0b2uJChSSim92Tzrrv00sNEa4f8FdH6PuCrkJMm5S0foivKNv1VOQv0l9or1qSwtV6HmPKbZ1MwdqcnKhTLqXijwy02HFSr758sf93aG5VWVw4w+Cu2226blhsi/lhgtcLYMcc8zE/zdKPJi0LN0lpiZdLqnPwoygxkbuno1T3Hnjazr21M2e320sxmnN/aLPM/RXUWibpYpnDHTZN6hA+ZoJPaDlypHlzNVqnptEozWHkWx3eyfB8FVTXFTgZL1zxAl6jjahiwm5u0rQ80rkRyIyPYAPoq5Am0lw9nemP9ofvpRGRaezPaXpj/AGh++nxJrCMlGp8CW6D5+jKx4OcGIPDW+fDs66tXK4dmpEfsh6KM99WgkZezj0jRq27b2W9N6hKR49oKNgotf6RN8hL9naCp8PHYqu1Mrpbps534qaMe1z5VbFrdeDTQgR5EjtPmp+T/AB3V0BNT2rqWwfikAhv9kVV7F1s0Dyxpj0mY23Gc08lveVct+5PfVkv3TSr7zjjeqbc1u7t4OKeKeW0X6uW6NcX2wv5lfeUnw6uWudGR5tqeaD1nDj6kLPrIKeePbyrjjR2np+qdSQ7DbEb5cxzs2h4mvQyXdtKsacuqXL9AfU9bnAsBXo52KriDybbjGtHG/S1wmuBqO1M9NR7gUqH40k02+/c6fTbcUyjj4f5+p23pexK0toezaZcdDz1tipZW4ByJ9lL7aW2lkP8ANlxJbcHik9a2ul60lNnF5Oo4LWfW/OBSJu5aSDjal6rtigTnAfxV6hhpYxk4EpyfL5Zzxp3gMLZx3Q1NkD8n4Sk3BDnP0xu3Jb+j7q6dnygt3ePiwsYFV/J1XoljjO8qbfoRbctSRnteWakT+tdAOTQn8oIbY8Uu+rVdb2p4NOtvlfKLkuMdkn/wb650i3xA4dT9HOPJYWsJWw4U7tqwrIOK88L/AGx6z3qdaZRT5xCkOR3cdNyFFJ+0V6RWfXegIDxWNVWxeR663RkV548T5MKdxH1HOtrwdhybnIeZc+clThUD9tJZ3ydXpEmoyjjhfI7x4OhR4C6MOD/g9j7jUnVGROZkW14kMzY64y8frjFVr5P3EbRqOC2n7fdtQQ4ki3xzHdbeXtPoqOMePIip3aOIHDeRN86japtqlJ6AuYxVy5ijiXRxfNezf9Tnbyb+Dz9v433WTNmDsdIStyMD9OpQO36h19tdPyVdo+44vlk1WHB/WOkFa34jOOaghIZmXRtUZRcx2iOyAyKsP4a0Z2P/AGng9n/pLdFacVyi/qFsrLOfb+pFOPOgXuJnDRdohvJalW14y2M96gn8QVCuYvIynuwONsCKlwhEtpaFp8cJzXaY1JpSFa5zjeobYtBYUSfOkcuR9tcL+THOgWvjnbZc55LTDbjg7QnkBzFVPKnls3aFyeknW/RHdcxAbmObiRlfKmLihoqDxC0RI0tcVhLh+MivY5tuDp9fSnqTqbRD73aHU1t/oyk0nY1boqLJU7+U1uOB8uUmrnHesHFqcqZqafK/89yg/JK4VybDeLzq25SkF2C87bo7aOe4j1lH7K6DLhI6c/Gq14Iax0g5Zr3Cf1RGZek3mQ+zle3KFYxUyuGr9DW6Slqbq+2tDbu5uYB+mlUfLtLtVZK6e+XdjRxa4W6f4li1flBPlxvg4KS35uPWSe72VH9L+Tnwwskxm4BVxmvR3O0bDiyBuHTNTJPEnhYU7DrO2H/X/wBlaJ4m8LEEo/Li2o/139lRsiWQ1V8IqEW8fQlS3QXlOBOARtAz0T4VW3lYE/8A0Zryf8pF/wD3CakbHEvhXg/9e7R/86iqz8qTiLoi9cB7hY7FqWBPlyJkctssL3EhLm4/dS244Y/T6pK5ZWPscUVkZoc84paUsiLzBDp9lV5PUNiFZ51gdetAevWVDHSgkyOYoDdisA8qMSlZTz6UENgZIzRqwoig2hKelavKUDyoZD5ElChQoHBQoUKABQoUKABQoUKAM0M1is0AAE93Kgc99CsUAClLUqU0na1JeQPBLhFJhU24Q2y13jVrcC6N723Gzs/a7qJPA0YbiKi4Th0lyR/rVfvrYXW5gcrhKH+tV++r2maM0a3lL8Tsg1yJ/jNZhaN0E8Moi9rs58v4FZVqYM3vpd3bHPt6lEfClz/9/l/+Kr99AXS5D/v8v/xlVN+MGhBo5+HKgvdtbp27s93NSFD5Jp34J6Ntd7tVxut7h9sy1yaPdy61dKxKO4yw005WeFjkqmRIdkL3vuLdXjG5SiTReT7frrqCxaC0Bd3l2tVpLKnEna5v9TlyP1mud48JqJqtFvuXxbLUvsZGfkgKwaiu6NnYs1Ois0zSs9Rq7Z7GO1cx+0awkkEEEg+IrqW88OeHEJCCmEXdw5ED1qgnHXQunbLpG26g01HLTRkqiyB7duUn7FUkNRGbwiy7pt1MN8+xSpWv5yvrrUrV4n66vDhBonTlz0cbzfIipEh+R2aMqwMezlUvuWgOHzOl7lJ8y7F1qE72bn+VSlW37dtQ9TGM9vqH7OtdHjrscvkknJ60OdS7hTaGb3ri3wn2+1YLmXB4p766De0nw97XAtDRQPk+nTW3xraTJ0nTbdXFyr7I5NoVaflIaXtemtZwxY4hjW6Zb23ko/ym5QX9wqrgOdXJ5MDWGTXgxZLVqDXkKBfHi3B5rc8FY+T9NS3yj9JaQ01OtjmlHUp857TziN2m5KcbduPrNPHk7WPTd0sdxenHE1pfxeOtSjiNp3RDOnJE66M/nm5DbT75+Tu6ZrJLUKNqR04aCc9P4+eDl3PgMUMnHU/XXY9o0hoGQxCWzp9LgKApRBVyH/PlVDeUlB03A4luwtMsBmG1HQHEI7nee78Ksp1CtbSRRqdFKiKlJlZI3q9FJI+mgcg7SrBFPWizGa1RC89SHGO1HaCus79atChKH2NPQy06kfoxUX6lU4yidFoJ6ttQeGjjDPtNOdntr0wkqQsNeOcV1haDohKksKtNuJHLC8ZpfxftGmjwY1HIgWCHHejREbHEt+mn0h30lerU3jGC2/pVlcHNNNI5AaUq33Hcyo9ozz60XdJq7hK84dUrtFcutI1nIrCK2HLwAEDxrJKfbWCfZQBqCQKCe6gnNbKCe6tRnuqQDBzIzUl1pcYcz4NbiABMaG2yogesodaYImFSG2z8pQFLdTsx493fbin4rcP6CqMFclkaVD0uVZPMc615it0gnrQkNk0UKOYyRWixU34SaQn60vyrVAIScZWvGdqfHFSvYWyWyO59iEHNbU7artDtlvky2uK3+bOKRv243Y76aaglPInoUKFA4KFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFCgKANqd9JLLepLesLKMPJ5g9KaacNP/4bh/51NRJ8DV98HRmtYy5tjvkdppx5PwctxtB69Oo+iqp4LO3IaojtOOLETIylfTOR+FWxd5ciBb/PnXSW0w0l9XdjByD9FNOmLzZNRpkM2phliQgAnCcHG4c65ddnkawenspzqIT3CbjdLaRwvbivkF9ctopR4fpSfq6Uu4Gw1s8N3g96ji3HAn2FAIqC8btP3C3sRbkuT21vddKEp+asgmrU0XDNr0bCjOu9lHMU4cHXKgNv2DFWyaVaXuZKlJ6qyeOw3aSuDtyRLfgkAw5CmXD0IKCCcVVPH63fBnFK6FJ9CYG5qP8AWJCj9uasLhlYZVggy4rrrb4W6VoUhXrdP3U0eU9CLz+nL6yzhp2H5qfehWUp+pVGmxGbig6krLKK7Z91wTexrU9oazSHVlSi0rmffj8KL1jAF94a3e2Mne4UtSWk/rN/vzSrQbPnfC61hxrkmEt0ueCu766ZeHU1+66IjT1KKlBRaePuOKzSg6pbzsRlXqalp33ayH6PbTD0dZo5T2a+xSVo/WKU5+6s8Xwtzg9dHGxtSxLYQcd6VL5/aaQ6pmKjXvTttYWULkSCoj9RCef15p84tx1I4GXg9Ct6KsHxHaJqyqGbFJlOrsX5SVcOyWCu/JdjIe1lMkONZEeKVJVjoase6z2YWvzYc5cci+dZ956VHfJaZ7LTl9kLQMPrDJX3jlTtfdKTnuJ/5XMT2nokaOj+cTv/AOXhTahpzefYo6bKyiiOz1fI2+U7FVP0Ppy8oG8RX1xXCe7eMj7RXOtdWcS44vPB/UUUjtFRiiY3t7uz5n7FVynyxWvS2eJXk43VqvC1MolveTA2XdYymg5s/N8nPf1qYeU+hA0NaTjkbkefj8WqoJ5M8rsdeLbUgqDjChy9gNWD5T6kucPrclIwG7p97ZqqWPHN9bcelt47vBO+DDZVobT63c4XEQPtNcscSx/9Yeot5J/vi9/XNdR8GJbi9CacbWnl5ujn4VQx00NY+ULK08pzsmZd1dStfgOuanSVqMpFPVWlVU8emSBxIKGo6ZshRQ2lYO3vPPp9ldeWC5Q126wSlRy2y4ztAz37eR+2q9498ItOaU0k/crJNeeMFSEqSpWckqUMn6qlmkGpNz0nZ2QptLfZFbaiMAAITy+uk1M00mi3odXnkptop9jhxxB/LiTOs1qUFJkuOMrJ6gqpVxA4q6xRbrvoq9QG4j7gTGlHvHLny91PCuOt3tN6XFiWsPPx3iw16frEKI6VB+Idm1nqG/XXWNysMtluW4HnF7cgHaBV1bzhzMWqlGvdGltorrB3VjnmjlY3Vocbq0nNNdue+spR7aynbW2EjvoDIZ2P5v2tE4xS6Ay9Mc7Jhpbiz0SgZJpHJBSrFM2QjLCg2vdnnW0p5TyufSiMHrRiiFNjA50pITnBo0nKeVF++slWRgUBgz31YvAzVLWlNVrmOI7Qut9mBuxzNVxR0V1TD6HU+slQI+ipi8PJVdUra3B+pZXHy7quGrm2lsNtuR2A2/2aNoUojPL6CKrVunvWl8/KG9u3NTXZLcSAU56YpiQagmtbVgJoUKFBaChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAAVJuHVscu+sIEFs4K3M/VUbpy05eJliu7NzgL2PtZ2miSyPB4Z1c5avhGJNsSsJRJhOMhfgot4H3mqF4NQn2OJ6ba+hTLrSlocSRzSUq5g/UaLHFnVIVu7ZvPWo7b9V3SFq53U7Sk+euurcXy9E785++slVEopp+p09RrYTnCUfQvriVpm4al09EhJR2aIc1K1D56CCM06ToV0l6QnWyEz2T7cb4lajgDbkj7gKppPGDU+CT2f2furKOMepwFJ+LwRju/dVS088rPZF0+oU7ZNZ3Mf+CUnUd8vj6X3nTFZyHMfI/j/lU54r2SRqjhclhCUtv2x4OpyfWzlP3VROideXrSq5iraR+dnLlOszirqd+NJiBxsMv43DHSrXTJWbkVQ1tctKqbHyX5w8t70TRlrgPrTnzfaSOgy2U/jUN8nth22zL9o66JBdjvFzH0D/nVeQ+L+o4sJuMlLR7JISFeOKa7fxFv0PWEzU6XczZm3tjnGcJxR4MmmmPLXVqcZ1rlLBaN+t7t28ohqPaxlm0Np7QfM6n8am3EC1v37h3eLG36DuULYx37VBf31znZ+IF+t2q5upEvb5s3PbKPLNPB4v6oOR8Vz8aWVEt0Wn2Ir1tSpshNcyZdXBSySbNodiI6P0jilO4784+7mPoqttTp1hauMh021OeDLsxK2G+XpsKVy+7HvpktXGbVNqaaaj9l8Uc/xypm1XxFv2oNet6weLTM5vbsShPojFTCiabc13I1PUIzhXCvOI9/mdY6as5U6/bn2O1iS43m7nv27a4317Y16a1ndrG4BuhyltDHhnl9mKmVq40awgSNwW04aiOpZFw1DcpeoZbvayZbhcc95qdLTKpYbKup6urU2Kytdyy/Jisj7l0m6h2kNRUlvkPEVZHGbS72pOH7gjuhtyNMD4B7xsxXPeiNfXzSMSbDtriS3KI3JPTNPb/GHVciE5EcU2ptYwoUttE5W70y2vW0x0apkvXJfWhYsmz6VskRZKuzioyUim3TXC9R4izdYsXFcba44+hKhg5Iqjk8XNYMBtMea2lDSAkJKc8h3Upc4064caLRmNDcMZSnFLCm2Hr3L79do7oRjKPwrBevFaBJufDO7R1qKn3ltbiTgDClEUv0lZn7TbLXGcTuZZb5ncOeW04x9Nc1XDifq2bEXGkTEqQUjcPHBo2JxY1nGbQ03NQEoGEgjOBUPSTxhMmHVKFNylFrJbds4QwY2qW9SKml7fKW8GQnlncTirN4lmYrg3qxSkkNpt6ggDkBgA1yuvivrZaOw+EEoTncMDGKLufEzWF0sj9omXPfEeBS4nvUKZaeyUlKT7FM9bpoVOumLyyC5VQAJNGKSM8qyUADNbUcRmEoxzrcI3nGawkAp61hIwrANM0LkfLdiGkqiPfG460yvnKiTSqPlod+aRPZzzqAQWn1j4UYhxQQU91aoSB1Nbp2g47qgZo2MdSWwrHWiCDuIxzp3U+0uOhLY9Ki4TIlOuICQFgVIqkIGwOzI76CNu4JNKloYaiuIX+lBomMwpwpUOtGScha+lFqp3eh5Y+M6+yiI9vkyJCI7LLi3VnCUBJyTQQmNlChQoHBQoUKABQoUKANqkegLE3qHUka1uPdiHjjftzj6KjlPWjrw5YtRQ7k2MlpYyKiS4LK/mWrceEun4Strl0cJ9jav30lHDDT6xlu6Of+Gf31MnHDNQ1NIOJCN/OmTVt2Gm4DUx9o7HjsRt+Urn/HdXKjdbKWEz0c9JpIVbmhm/uXWbP+F3P/AA/7abNVcIbpCgOXGySG7oygbloQMLAA5nr3VIrTr2y32W1CSx5m+RhJPyj91TCC7IiyGkJeKHVH0R84fdTS1M6n5iqOhp1Mc1MpbQWgpWqosl1mU3HMdzYpC+77DUoPBrset8Yz/nP7KfHpTVk4ny4EE+bNXiOmV2afVS5lQUkfVmn7cpKkIOedTfqZwa+YaLptV8HJvldym+IehntKQ4k92Q3IbkuFACCR3E04aN4ayL/ZWrmH0NMuHGCr2A/jTzx11Ey9Ah6YDLqnIy+37ReB6JBFLeDmoPO9NOadbZIeZX2m8K6pwBWidklXu9TDptNVPU+H+6JXuDiA+y38KtI34wOvWibPwf7a5XS3zLk00YboSFZ6gip4hwMsPLwTtSSfqNRPRmr2b5ru8ILXZfCPpMc/le/2+jyqmF9k4tr0Ond0/SU6mNUn3CTwbthPxWpR9n2VH+LXDxGjbba5rcztkz1rR/s4q02ea+xHrqOAKrzj7qd25TYmnnIvZ/Ba1K/2sVOl1E7ZYYnVunafSVbod2VRUp4c6Z/KvUjVq7fse076i+KlnDC//k5q+LPA5eofprdPOODz9O12JSLFlcEoDBwb6KSak4MMWzQ1y1LHuwe8xb3lvx9LHKrGuikuuIkNn0HkpWPRx1AqO8WdSKsHDlyxeb5F4QpAc3dNqudc6nUTnPaeo6h0rTafTO1dyF8COGsHiCLiZs8RPNRnJqTRuCVifl7fylGM1HPJ61N8FXd+0hrPnwxv8Ogq0mVOImFnHNB5Y9lGrvnXNJeovSOmafU6eVsvQpjixw8Vo7VsOxwX/PPPWO0bP9I/uqY6Z4UQIMVmfqSRgOt/yYeuv1fH+PbTjabsdV8TZc6ax23wE0tgZA9bcfS+scqkbzrsolSskAZ/j+PfUXaieVFF3Sej6ayErreUnhBUfR/DuOz2SbOZIPjyoqZw04dXZrawfgtzNV9L4oxkXUpaYdcig4K/6XyatG1dldrFEu9racUh/O5Kfk4xSylfWsyNdWl6VrJbKu5Wd44Rv2XXUCNJ/OLFLdwJTVW4jgRoDzYF5bwPspm4nTJdq4auXppG16PNYCEq6HmetPWlbndr5ZYt4OeyltpXz934VbK2TipHJh0uHizqfDSyMsjhFw9j3VyDul9euN1U5x+0bF0Vrs2+2hz4PejoeYK+pB61f0xl9LqnXMr51BPKmgGfYbDqTGeyCojn07yn7qNLdKUmmT1jp1FFUbKyL8ANF2XVHwhKvre9hhGAPHpzz9P2VPZXD3h4DgQ5g/1bdI+CsIW/h2X8/Gyf6p5/jUkbSFnxrPqdTNTxE6nSei6a7TK2xcsbJXB/Ri9K3K4QzKD7Edx1pR2j1UkkYx7K5ttrXnl0jxseu8BXTHFzUU7Smgu2hdJwMU/0kq/D7q5/4bRPPdbW5nHV0E1u08pODlI851PT1Q1Kqq4R0jC0Xw8ZsVuauliJmGMkun9b3Yre16Z4dNzexOmmhnl2h/sFK54Q1KSy2CEtNpbAznpWEBDiwcda5P5ix+p61dF0a5cPQp7yk9KQNJa7iKtDIats2IHG0DuUFEK/CqyfeakDCuVdC+VVGM/QenL5tz5rLXHcXn56c9Peiub3Cg+rXbpk5RyzwOrpjVY4R7ITrSkKIBrYJGKw2gFRzR7Yb7Mg9auwZ2bRWnJDyWWUFTijhKR1Jo09tAkOgjCvVIP20s0vNEG49sGG3HE821L+QfEUhvEgSJi3DyUTzxQLnIhcWVnJNbMOrbPomiT1rdspHWgfA8RLg6zKafQcKQQpOU55in9Os9QfDjd3aktokIG1JDY5VDkPZNHpJPfUPJU64v0G6tq1oVJcChQoUACgKFCgDZXWjIqsSGz4KorvoA4VkdaAR0laJDa9M2xkFWUpVu5dKjPGCJMm6OhFhtTyWJXPbzIBB/fUksyNumrarAytsg59hrMt5ENkGQ4Nij6pPomuJCWy7ej1lmmjfp0m8FJ6Z0/dJF5iARHG0hxKipfIADnV/rQVy4rKVoc7JkAFPjjNJoTltmsgwPNVOhPpAK9IUTd4V0et7otTiG5hOxtKzjnTaix3SSawNoqFoouaeSH6lf8AOONlohsPB3zb4ntP6S+vv/Gp+5vbuSQtxAUlzOc9/jVI6QTPg8UYfwsl1uW3Jy+lwelV3zCV3Z1YHJTxwPpp9ZHG1FHRZOSsfuU1x3c38QFqVz/NGfu5/bRvAUoGrFlZx8X/AMvtovj0lKNfEJ5/mbH9Wlvk8MNP637N84SW+f1cq3TX6P2ONo+dXH6lvQFuv2u8uqG5JhuZOO/YqqM4JIC+IMBIVtO4EE+ORXRMURmrPqCPEG5rzdwg+zYqucuDhQOIVr3q2oDwJI8MisukjtpZ1Oqy/wDkUXmy0gX9v/P/AI1SvH9JTxbvp+ctoj/wkVdkzY3eitpe7asqT9FU15Q6QOKNwV89tk/+Uio0HeRf+IlhVr5Fd0ptX+EI3+eR99KbTYrvdw4bbAdkhHrbBnFLF6evNodblXC3usNIWNxWK6TaPMKEjoUr3xYHqcorfq+6ob5STeNO6ZP68n+tUvYLZg25SP8A3VsK94yD91RDykl505pn9uT/AFq5Wl5tbR7PrOY6KEX6FfcHyr8u7cEjJLieX0iulLU0fyuSHkpT6S1H/YJrmjhEtSOIVn6BJkJGf491dW2lmONYjtFJcCsnn0HxZptdnxIoy9Ds26W3Hoik+EMlpHFHU8B1e0ypbiE56H41VWdDSmz3lvzlsqbQCFjGcgj+2uc9cTH7LxQvUqCvsltT3FI28h6xNWXpPjDb5sVuHqBnY6EgdtjIJAH7qfU0t+eJPRuqQqrelu4Qi1hwUnO3F+bpeVHlxnlF1LBOFJTzOKaLTrXWfD+1GxTLUptCVjaXE8uhHWrls7kOdDRMslzZWXRuCQvCqdGJsSW2qHqG2sS4xAGFt+mOvPNVx1LaUbUPZ0dwUrtHZyc66t4qXvUel39PyWWmoz60uKx4pVmrx4WKcd0NY4yN4ShsJOOh5A5+2qv4+cM7dptpGpdNKS5aXVYdTuz2a1HpVucHFBGhdNkAL3JRuB9uKuvcfCW3sZOnO7x7HbzLBK9RwEtQzhYQ56uPpqvOJcN688MJ1mawXEr84T4ko5gfTzFLtX395rirCs7r3xUiK4vf85WR+44o2R8XvG7dms0nGie6KOpoa5a3TSqm/UZNHRyxom1xeY/NkLWNvytop9saGlNKXn+lTdeJiLVpmfcV+qy0VdcZ9n09KTcPlPL0lbpDxJU+O0KvEkAn76zSi2vEfqdKi5QmtLHsv7G3lMwUNcILWtDu8+dDl9K6qfyeIKpuslST6AjpSskDwNW15SCh/cYhqxvKJiOfvKqivkr29wputwcaAQpIbBPtNdJvbpW0eTrg7OoqMvRsse+tKi268XdS/QisdqCf2TUX4ZXQ3PSbFwLnaHt3Eq9nhUs4ntzX+Hd8hWqP2zy46WyAOZ5VXfBaHe7RY5FousExUdruQpQ58xWFJfl2/U71epnLqKhL4UmT7iNC+HuBeoYI6xT52P8AV4X/AP7fXXIHdXa+kUGTNlW5w/m8qOttwe9JA++uL7zEXCucqCsEGNIcaORg5Sog8u7pW/QzbgcD8Q0Rr1WF6oKS4nZisBe2iV8jyrJV6OK3HAwHqczjFYfa781hpIPWnpt+zNWx5LjSlSVY7JXcnxzQyM4I7trOKyo861zQOZSSFUoQ5miEnJrZIIVQKwqhQoUDAoUKFAAoUKFAGcUE81j31mldnhO3G5sQ2fXdWEiglHRNjQF6Qs6irntcH28qjnGJkDh7GeScLTMKVc+ZGBipTBhPWqzRYEhaVKQknA+TkDlTbrO1/D+llWdC0tvdsHEuKPLpXDqko6j5HqNVXZPTJRXKKKtFwmQJbL0V91GFj0Qrka6EjPPOxY9weUlDj7YV6B9mKr+zcK5kaUZEqYy42yUqKR7xVpyGIUe1x0IZIWhO0KV061br7YTxGHdFfS67aU429mQ/iqwh7VukLxDQkF3EWRj1sp9VRHuUr6qmMxKU3dpfUqePJzl31AuKM4QNS6ch56SEOOfqdEfjzqe3ZoObZTTgcad9NKh+tzpb03CLZf09whdZXD5/zKU49J2a7/8A0jP3UZwFUW9YBX6qfvqweJOixrPzWXAW21corHYLLhwl5AzsAHzhnmfZ0pLovQ72lMvznsTD6gHzfurXO+PhYZzNPorVqk0uMllaXx+Sd+J/S+bH+q5XNfB7H90K1g9FvAfj+FX8/fYdk0ndA/kFcYgfSlQqkODthmTL4m6MHAhEqznvpNLJKptl2tTt16jFc5LsmsJF8Wy0NoJ5Dwql/KHR2fE6UjwjMf1BVwhcmU+qa4NpJ5qHKopxF0G9q3Vrl0j3FpltbaUkLT0wKp0VqjnJ1euaSd2xw7o08mqexGttyQTtcWcJKk5z9P0098XrhJncOLoXFpwlxrCUpx/OeP0Un0pptvS0BMZDyXVqUStxKs5+jurPEmO87wvvEhkAMoW0FFR5+v8A20Ke7V8PgWel8Lp3nj5hyh9o5BgfGY+IHd3VE/KPH/VbTR/yj331I9NSU3LSNvubKgUtI7Jwd4PKlep7Bb9XaXZtU6QI7sVRWw8e7OaSiarue43dVolq+nwdXJQ3DHd+Xdn2EcpKa6js727VpSFbiN2PD1DVXaH4au2G5fCTsliWtlXoqR0GO/7KsSzNFExy5vPpbZjBSln+iabVXxnZHbzgz9J0c9Np7VesbkVVZtCxtdcStV+eSkxkxpKiOf62KlbXk/2OVBcRFvgL6UlSe/JxTbwIe+E9e6pnZSGZC1lOT6w3mrOgqkWu5CWG8JSrbz6EEGr7r5Qlgw6HpVOp07t7s5LhXK7afuShDlOsrjPEdTgEHGK6F4a3WVqXRhuU0EymVBBXn1uZFIdV8KtOXee7cW5q4JkLK3G08xkmpBpWEm2Q02iAkFlKldBjd151VqtTXZBY7mjoeg1NNsn2ijbW2x7hFqSE6lCg2z2ycjOFDvpDwldJ0VZFBZTtCEq59Bgc6zxTlIg6SNjbdbROvBDASo9Ek4NOWj7OjT8SHaZmFdghAXtPXCRSTntoUWboQVmvsth2SIX5QE42viZpa6Rz2eW8LPintNp+81Ztzt6URIssO9oJjHa/0v8AnUS8pnSrN30PC1db/i/g3c2tv9Uq5/vqS8OZY1Nw7tj2fjWWsZ9vzabULfXGRy+lXPTaqyrPt/Ff+iB8crg1bOGwhAfHXCUlO/5iRzI+nFSbR7WOG9hcHXsf3VAuPgN11zYtKB0jskAujuGSftwDVntwTZrRCsx5iK36Jz1B6fdS6lKNUYmrpu+/Xzt9EMHlEf8AsNY/05v7zSbgNDMbh/2Web60L+vJ/GpNqDT8XWOi3rBMkGOgLL7bngsdBRlstke1WuNboqlBuO2lvp0xyppXpVJC1aWcdfZP0NL3dbTpucy3qK5m3hXq7lZ3UyjWWnrzeW4dvu3nLhOEelu9H+PpxzpZxw0Q3qjh07ezJ7GZYWHXufy0hOSn/dFVZ5Nmk2b/AHt26uv9j5jzqVpYbXNsRdV1C1arjFYL20869Av7ARtUlSwlWRkEVzZ5RVo+CeMl9SB8VKkedt+530vvzXRWVRZu4q3lDhwfaDUS8p/TVquWgoeuwHWrlHcbiOfNW3vXj7aTp8traD8R0ynCM16dzl9bZzWgznFHOEpVzrVGFLrso8bk22kJye+tfW9GjnlDdsNaBklJUmmIDPNMsdsTyFJCMdKXx1kxlMqpKWzg+ylwCYWgYVSpCAaSIGVUpaUQcVKBiShQoVAwKFChQAKFChQBtTzo24NW3U0CY/8AomnkqWfZTJQqGsrBMXh5OhZfEbR78hztE7v1s0gl670wlxtTEwqHzfCqJrIrL+TgdD9p3+50CeIGkHo3xL8vP+L9X1aRyuLkFm2FiPHBeH6Nz/nVE0KlaSBEupXMdtRXmbfbs5cZzu95Z6+A7qnvD3iOLbGFqvnavRPn1VlCr7K4zWGZqNROie+D5Om2taaPCmpcaf8AGJ57P1v4+ijJmvNH7FzpE/LiRyR7a5goVjegg3nJ0n1u5xxhE84h68f1C+5Hj/FxAcAeNPPBXV1jsEebEvJKO2GUqzVVUK1+FHbt9DDXrLIXePnMvmdIv8TNJJjrjIV6GMpxtpvtvErSiW3A+qRve5DG2ufqFUfk4YN667qVLdwdAp4gaOHZZeeaDW79H61JtW8SNKzeGt3sEEvKflbezLiP1s1RBrFNDSwg8oq1PWNTqIuM3wybcPdZP6WkBKj20Nz9I3V3aZ1zoK6pKX5HYu7N21fKuW6AJFNbp4WPLF0vVtTpobIPj5nTf5c6OtPb7bqS74fPqu9b8VX7nb3bTaR5pFd/SLHU1VFClr0sK3lFmq61qdTDZN8Dzp+/3SwTEyLZJLKgc8sc6uTT/HKHIgpjahtwU6kfpgTz+qqCoVZZVGzuY9NrbtP8DOpbRqONf2jKgNks9wz0+vFM2peJ0PTHawmYLwme0fvqT8F5NpRom2+aebtvbPjVnkqot5XRsz0SwvRSk3Idp2pT/iz0/q1gqog5uLR6fV6/U1aWNsJrzexU0nWs26axh3y7EupacBDY+SKui48cdKvlP5g5kDHpoV+6uaKz3c63WUQnjJ5zTdS1Gmzsfc6XufFnS164cXHTDEB0GTuK8+3PfUb4JcV7RoizSLReWZDgUUlPZI3YUM4z9dU3Al9iyU+NJXVFbxX4mp8GCiovsUS1lsrZWt8snN81om7cXPyreB7ASA4hHggdE1Z03jhp+SUINvW5tT8vP7q54a/S1uv9LUTphPuW6fqN+nzsfc6EhccdPspB+D3EY+bu/dQPHu0ecfyB8o+dj9/7q5857qMdYKkb6R6Kl90W/tvV/wC4vjVnHW1XbRd3sUe3OIcuMZTG8r9UEEZ6e2oJwf4iM6BVIC4a5bcj10pOKgIZSBnPOiVZzirPy8Nuz0M09fdKxWt+Y6BkcfbE87n8lHVk95Wio9xO4wx9V8PTpSPaXYo84bd7Rbm44R3VUqm9qc4pM4rFRDTQg8ouv6tqtRBwnLKM5yKw3yVQaBIzg1kDnVqOfjBl0550dHUoN4FE7BjJNHMAbfRphZC+1QHripTbYCS330XNt8iKSHGyoeI6VrBXLYUrsHSkK64pam4SFtFh47sfKNRnAoxd9bb6XLgSGR2ymD2TnqLpvKedHcYIoUKFA4KFChQAKFChQAKFGr2Y5UVQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFAVtQBrQrJFYoAcIV2uERvs48txpI7gaLmzpU1QXLkOPEchuPSimozruOzQV58KebZp2VJ5KSWwe81GA3jEE56CjG2lrOAg/VUzi6aYjOfGK3e+nJiBGbVhLKT9FNtyJvINFtsl07UNml1w0/cIYbLjR9P2dKm0VhDT+ENj6qlN3kqlW5hl8ocUhPrEc6Hw0hJy2lJIgym3U5jq5nwpTNgPs7dzSglXsqzUxWuxUpbSSR05VmU0y+w2lUdJPuqYxT7jR3z+EqXsHM9DRqAsjZVrMWe2uxVJdhjefVUD094760gcPGri/8Amkpto+C886jt3CSa7oqd+M8kZycUkWtQ5Vdd84XXvzbAYz7qrDVWn7hYpojz2Sz7VjFGRYSyNJkrU0GvCiVnu8aMUjYc+NFuIUAKlosQ4MXBUaAYaQDu76SNeicnpWrXJYCu+jy0vJR40oGrwSU8qNhKQ2n0hRT6VoGKy2Ts5iggNZm9i+ooHrUfGkclBwetTcG8ucqMKsHnyxUMNo5Tb7KlMsxHl/FM+i2MdKUxtOyl2oXJxKUx9+ASetN7jbfwYXQEqOeZ8KWMXOdKszVscdV2Dat4APWjAmCPITlYBo19gNpCgrNFthO/may6r0sZ5VJazQ1rQoUEgrIrFCgDPWhQFDqcUADrQxRjrRb6mixkmgAY54o5xhbaEqWMbulaJ5OinjUk4XMMPBoM9kjZsoAY6FChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQBnFbA4reKw7JfSyyncpVTmwaMe84BmigWUsESh2uZNWBHQpWefMVPbBoKOqKt6fubXtzz8atXSOmNPPR2oi3UR3lKB34p715Yo1jiiG28l4KTuCx4VYq88mGzV4fhlKptUWOSG05xRraMEIGRmnVbCQ7npk1mU0hCSoAHAo2pGqKecM0YhplNFKxzT0rQxeyHooORSy2ryQUju50+Q4rEuKpayApJoSXqWxq5yyKx4y1L3be+nVqIVKAOR76fotqbBSRz50/uWhHYb1NcwORAqMvuXyjHhZIVMjvNNJbKeR761ZjLcQE7elSWdAUtCM/VSm2wAlsjZ6VQ2+UXRqUfMMiIGFoShkqT7qWPwVow4whSVCpTAYCMegDzp8ZhxUFKlthW4VU3zhlNtqhLalkiVinTlSGEpSo9m7mlfGy3MajYYiTLOyl8N/pQPT51JLXbmW7h8UgDdzFP4ca+GkybgyJPz9/yqSUnhc+hitlCNudvGE0cb6l4eajgl1+PAMuK1/i21ck1B1JUFFJBBHca74uj8GI645b44YU54ndt939uaq3ipweg6pgP3vTqGol3b9ZhGEpd5E9B7qtT55HU0+ywcvQ47jx/ZpWsuDB+bUv0VpF+7Xc2uarzGU16IS530m1RZF6f1Cu3ytrvZH1kdDTNCOZEJilF45GCetFkOBI8Kd7jbzIcLyFBOegpqfQtHolWcVA6fA9aSXb1y1CWOeKR3Vtlc55LGAkHlSBklKso5E1ha1B7Kle+pxkVR5N0JIaLWa1aUWspzSpER6XlbKSfcKEaA4h746lHGtSSk4IoK6Y76Nkr3r3AUTzzmpGMqTt61uhO6sOHNZaOBUYJCj1oVsQetBI76kAFJAzWBy50YpQIxWiUlRxQAFrUr1jmtaVJ7JtBDnNVJj61BAB1rNa0KjBIDQoUKkAUKFCgAUKFCgAUKFCgAUKFCgDIpVbYL857s2QffR1pt7s+QlCRhGeZqyLDZGIjKQhI3eNSkNGO4b9O2NqE4h4tbl1NowedUHD6IAxisxGmm+ewUsQk7uSeRq9cFjpj6mQVhG1CtqvGjO1mugIdfK0+2glohW49K3wc4TTon8vGXZBDsBlxW/1cCkTltKwMHIzTt2CgMqORRzTClo9AcqVuI0dP5uRkhxA26RnlTu1FKAS2Tg0bHhhSiSnmKcWmQG9tVMvdO3uOSLav4IRISocjTvb7pETblMvIyvGMmmSG48pHm4Wdg7qOjMdo5sI55qFDnkzLTLhSfYNV5u4sFJGe4U42yH2it+AR7KQPxC09sUnHLkacbEpbDfpL5ZpZrngs1Ek6nKPoLocEpJTjINL0wdwBUrG2lcJTK2xk4NLWGgQdozVE6tzyjlT1rzysCNqO4HQWk4ArM6O64oFauYp4jIQlOD1rL8cqVuAyKJVcFFerxMYDbg4vkd2PGj40Z6M92jfoEU4dn6eDyHso9LXLl09tU7W/sbPziawVzxk4dO6itLerNJjzO+QB2igP5/5ya5TuV4l3SVIXObLcpJ+Nz1Ku/wB3ur0BtjgjOoWRkd4rnfyrOFLdvT/dF0yziG9/hCOlvkg/P9nt+utMZZyzJp7c+Q50U4+pJJUcCkZKnM9aUMPgtEEZxRZWFA7UgU+TYlg1KFISFYo1mO2++g59brWCpfZgYyKOaIDPojCqCGyaaXvMzTCZ0BpppZLe3tBzOKabB8HXy8ON3ieYrfM9p7aRR7bclW1dyIUGQrapZVSVlMV6Qww4tKUbvTcqcZK8DMApStoTW6Yryl7QiiwtQXuCudbCQ+lW4OGoL8C82a4FjtlQ3G2vnrpJGSntcZpTKvVwlshmRLdW18xPKkDAJc5UBgwokKKetYSFKISEknwFbFpxLm3HOnBCI8aMHA5mR4VGSW8CQQZGeaNvvrRxpbeQaNdmSXFZccwe6i2XF7ipXpe+pAJ6K6GsrxnlStyShTRBbGaSYB50AjShQoUEgoUKFAAoUKFAAoUKFAAoUKFAGedKbdEcmSUtoBwepolltbjgbQMk1YemLQ3DhJW8kb1c80AK9PW1EKKE95p+aWkJCR61JEYIwml1til5W5XdTpZNUI4F8UEpBNPsVtHmhVu502xYq0pAxmnyIytMUgt5q6DLHETpa5UEtc+lOAiOqxsacP0UqYtcpXWK4fooeTSlCPxNDaiGX1oBOBnupcuKlk7Bz5U5s2uY2oHzdQx7KMcjLXnewdw9lQ4tckuypLKaE9utsdyIXFEBfhW3mQByMGnCPHIYBSgpPhRyIjiuqSaqfuZnb6tiCC1tcBNHtMK86K0JJ50uYjJTnPdT1aIrafTKc02xGW7Uqte4wOIUtai6kjlWIbR9VPjT/e46FISUJA591N7DSGl476SclF4K1cp1Z7BsQLQvFSC2OBCML76a2G0knJwac2Gj2INLJY4OTbiTHBISeaRSlBK0hFN8cqHLJNLYxJB7jSZaMUsbjVbIQDypRDYb7LLn1UBuUMYo4JSAM1MEsjKTccGrjYT+jpxgNwLtbntP3eO2/ClpKVocGRg91I1NkDlW8blnfTKPDRUpnDvlEcMZfDDXL0LG+0zVF2A6Ohbz6ufEdDVdhjlmvQzjZoSHxO4VP2gJCrxb0l23uEc9/wA33EcjXBXmkiJHchy2S09GdU0tJ65ScGlzh4O3Rd40Nw29khDed+a1bwrlzFHrjgoyBit2EpSnb2e402R8ihy4PCxG2hxzswvdyX63vHf7KaY7NGK7bzj4qjv+7foPjqCVwMtYNGqTitCKC4ATkVlB2qzWwVhNFE5NBArVLdzypOreo7ia1BNZVnA50Algxz763QsoFF450CMHrQSA1itqxigDFChQoAFChQoAFChQoAFChQoAFChR0RkvSUNJ+UaAJTw9trL0lUmUFbAMJwanWG/UHSmi0RUw4qGE+FSzSmnrhfJAjQGVuc+Zx0pkiyK9WN7TCc+hnPhU70Zo293Xs3Y0U9keqzyx/wAqkZ03o3QkNb+oZwmzwQW2Byye7n3/AMcqb7hrfV+pA5F09b/gqEkYS4BtyPd3/wAcqthB+pnn1OMY/prj3ZPoOkdN2uITeboguNj4zY4nH8fVTBc+InCyyAsxYrc10d/r/dmos5p15yL2V6nyZZV653bN31UkXarDGz5uw0z+yjH3Vr2zivKsHClrPEk3ZNyXslgWXHj7Fayq1aYU4hv1PiCOff1puR5R18UoJRpIoUTyylIqP3BKe0WhuOOVRK4H4xSlMYwayNSXqaYqqX7v82WrO8o++RQ32mmkEfK2D+PwpOPKabz/AHx0mjs/83//ACqoZzyXWwF0zSWUlYKarbZfGuD9DpK3eUPoCWlCbhYjHKjzIHSpzaOIXCO+qbjQbx5rIWM4V0FcXdi0pxKVNg8/Cl6bVFDqXNhB9lNGTXcSenr/AHZNHcSLLb5rh+BbrEmgettWnKftpU/Y5dvj/Gba4XYu2oLZNEiy3SXH9nabvvzV46B406rt9uxfVfCaf8Wn5v01cro45RRbXdHGHkt1EOSlCw/07qTGKpLgKuvdRmnuIejNSRmg5LFulufzal469P391PT1veDfbtKbfjH1XUKyDWayO4WOofIhZikkL28qc0hPZpRisw2jsAVShLfpdOlS4+XJRO7LwOUNiEhoEpG4iky0BDqilPKtmRuHXpW+NwOahpbcmV2NSMNo3DNGlvaQBWzCNozR6QM5NMkkQ7JGqE+jRJTuOaVFOPprXssp295o2tkKxoMhu+auBzvrmfy3NHC0XOJrCz2/DEr0ZrgHob1dPrrpI/pcfx3URqrTzestAX3TMhIV5xEUGcjoscwR7c4qqcecG3R27Ll88I87rXEvMp/EKzyH/c2alF24fapgQmbm/ZJqGnADnszhJPj3Uu4f8ZdacP567elqG64yTHU260MpOcHJHWpXP8qDXbjTsR6FAkNLO7BbGB7PGmjtfc6tqv8A3Cq42n7w/JP5qr4v5eKSX2y3SzBlc+I6yh8EtLUOSx7DVpac8oi8w7uqVP0taH4rpw822gIJHszS/jdxS0lq/T0CBZbWI0Nkc2nOrfhtoaWM5BTtclHb/M54zyorvrYHlWo61BuMmtTW5rXvoA2SOdAis4wqgqgDUd9DFYFbn1aCDXqK2J9DFYHStTQSDuod1A1igAUKFCgAUKFCgAUKFCgDNSLQsHzy4k49UVHqtPhbaHZDMcR05deIqG8EpEv0RpCZqW5phxxtbTzdWTgIHfk1YuotS2zS6WtGaFZMy6O4D7yVZ7PxJ9ns76L1Ze06XtzWhtKR0L1FclKS66E/o0+J/Dxp/wBA6NgaRtvnD57e5uJSuXJcRlSlHu9/gKvrj/E5Os1m7/p9hlsfD5tAbuuoHvP53rFTh9RX6vh7O+n6W8021htsIp4muqU2SrpUPvMlKHCAa6FMNqSRwJSldJtsab1J3el0AqL3KeVYSjHtpdfJW/cArliodMkKSeSulJZJHSpjJIVOSiy4VFPPxqL3Z9S3SpPVR6U5SJapDJSCAQKjbjhD/pq5A1lmzXVB5C3VFSVZ60S0lLgwTzFZkLSt07TyotpPoKUFYxVTNKAUYcwO6j3VOEJSTypKlXfmsLeIUOdRnAYyKBuzk9KebOpJ5FWBTAhwjqaUQ1K7TIXgeFTjDElHMR31BEjyg3sdIdHqLSelSPh/xG1/ohQZdX8IRP8AErVnl9P39fAim15+xtWhpTT2Z4XzRmmnUV2lXKQp5aw0pQx6HLFQ+5VF4jg6/wCGmv8AS+vIJkQprMOafWiuK7/Yal6W19t2S07VVxLwj0XJvt9aYt896JN9IsPtnbsq/dJcUrxpS6N6Z4ppUQF9nHuWPRX7/A++rOWuTn30RWNsssuAN4rYDFatvpebS816TK+aFjooZoz4vuOKSXDwc6Msm+0lPurLR7jWG3ClO3xoBHt50yYyDm8E7cVns0qVjkcUUlXKsIWEKxg86Mi4yZcJSfRHOllpkliagn1TyNJnOeSBRLSyOffVdkWlyMnL07nF3lb6Ua0vx0urkcARrti4IHgpz1/97J+mqkf9P1a6w8vqzh6yaV1UOTra1Q3P2VJ3j7jXJxw5+jqtLDPV0WeJWp+4nIxkE0HQVpwKUtxFKX6XhWiEYkbPbTpluRvzThb7W/MCltDKUjco+FI9lOduu6oFvfjtJBVITtWT3D2UpY2Nbp9I0WPWrJOaxUkhqeZrBFbsisq5ZqWhMifvrOcigRzNZSnlUDGO6sd1ZVyOKwaCTFChQoAFChQoAFChQoAFChQoAMQMqAHOui+GT8LSti+G5g7NTbXxQ+Tn+P3VQOn2A7eYrauYLgzXQ+nLGrWWt4NjgsN/B0XY5J/X29E4/o591PDvldyq+yMK3uJnwg0s6pl/Wl7O64zXMpHehHzfo/51O572Rlvk34U6TGW2FFlptKG0ckpSO6maejPMch4VujWksHkbb5WS3MarjL2NEZqEXqWVKJqQagd7MqFQu5SAW1Hvq+XAaTzDLcnjnanvFMjzSVDcT0pfMUUEuOHAApluFyhNwnQV4WRkVmnjB1IKTY33EmO6pSTyI7qYZLoUAonvohy8leUqO4d1N7kjeFYV0NZXJG+FcsCztAlW7PWtg5lJwaay+ojBrdt5Wwk0iZdsFzZJ5CtHFYVg9azbnkpeRu6GlNxQ2Xxt6mgh8BSOm4mtkEk5SqsFklHI86cLXGa25c61LfIje2I2KK+058q3Cipwc+lKpiG1LynkBSMABZ2nlS+o2cxL48l1CTqQP59RtzPs9Gro1Vp23amt0iFdGw6l9O1R7wfGqK8lR1RuN3CjzS25t/2av6GsqWefyavz5cnH1Ef1WVhp+7ah4LXbzG67rpot5zHaHmqL/Z6vP8avO2Tod0tjMy3yG5EV9AW06hWQc93vpvkxbfdLU/a7jHRIiyUKQ6hY5EEYqnYUi68DNZfBtxfMjQ9zd+Kd6+Z7v/TVclGD8q4Kf9T/ANX9f+5fycCjB0pNFUxIjtSY7wfYeQFtODopJ76UIV1QrAxyFDZj3c4ChyVgmjS0FkODqKRpWSrJ7qUpcUUb08gKhy4H2YmGvbkDBHvpEt5KVZBpbIlJWhQUPSNNTqB6wPKqr7HF4RZp4P17kF8raJ8N+T5cZCEEuW6Wy7/RBAJ+pRrhdhe0cq9ENcRxd+DOs7atIKl254ge0JOD9YFedcMFatp7qSl5id/p/NH3HNMgFvcOXKm5D/Zv7z40ZJVtOxNELaJqw2YNSOdFLHOjynnRLg50zGRpmtm+taUY0edQSw9sYNaLPp1u2a0PNWakUwRyrIwE1hR7q0zyxU4AB61qetbii1daUZGKFZNYoJBQoUKABQoUKABQoUKAHPT7my8Rl/riu3OA1g+A9HO3l/AmT18v2P34H41xvwutfw1r+zWrGfOJKU/j+FegkqKiI3HtzOxLMZlKUpT3VdSss4/Vp4io+4gmYXkppjuTgS2fGnh5WxsimGYU8y50rfVyebm8EPve9zrVb6nvtutr/ZvOgueANOvGTXtstmYdsPaudDXPl9nvT5XnDjilE+2qr71F4R2em6KVkFN9mSy96lkXeaiPHeDbeduSMU4tcMdT3BhMiCpM1lQyUpXzFVklxaVBQUeR8alOmteal0+sqts9xI70nmKxuSl3Ox4M6/gCbhp27QHXWZEFxC2lbVd4pdbNAaunIDsW0vqbUnclWw4NOcLiXPdZlN3JhqQuSoErKOYq+NH+UNbIllh2RizMLfYaCVKwOdQlH1Zm1F19a8kMs53VojVSMhy0PJUn1gR0qPSmHoz6mXkFKh3V0VduO9zn315k2dDLJ9n8fx3VTfEi6s3bVbs5pvsg5zIxRKKS4Y2nusnLE4Y+5GmtyFg9Kc4LDkyWlIGaRvltTYIODSywz1QnwsJ3Cl7miWSbDRT/AMHtPYPxnqL+T+zSLUmlbhp4R5jqezQ/6ialNt4rMjTrlnlwgf8AFrx6v/KonqzU8q+yY63Xytlj1E91NmOODDWr3LzIYJCHOaykjNFsMJPUnNP7kqK7GbUtACVGkbi4IacCOSgeRqMYZbGzMSyvJ0b7LVy2Wj+nbV/VxXQMbITjvzXLfCq/s2bVMCY8cNNuJz9ddTWyTBuodm2yQHW9/TPpc/1asT9DBqnhqXuOsNRH6TnRup7Lb9X2Fenrm2FR3xtz3gnln7aLhkJ5EZ99K08lBY7qrmznpZKn4RXGfonVL/CXVr63HI6e2ssgfLb+af8AZ+qrl3hY9NBSRyNV7x+007f7DDvVoSRqOyv9vEcHVYHMo+mnzQ99e1Fpe3Xd9stuvsAvox0X31D54Hukp4m+G+6JHHWO1OBSl19Lg7NSu6m9LqQrw5UWl3c+M8hUvK4QKGXkVOnHLuxSdtJcJR6qaPJRjrmtEnK+XSqdnJfv2IPbhoXZrnGJ3dtHUkp8Rg5rzRDZbccaIwUEp+o16ZwnOzlvnp+brG7w6V5tXpvF+uDaeQTLWn7T+6mSwdPpzzGf2/uJVK30UpRRS23s9s/2NPFrtAm+cZU032KN3rZzU5wb3LBGFdaJX61GKzmiVHnTMsRg1lvrWK3bxuqBg5HStR1NGe6iz1NCENBzVW5R6Oa0T69KVgdlTgIyedY76BrFIOCgaFCgAVkUBUosVqj3ONnPMfpKlIWUsEaALnQVrtxy76lV9jsRz2NrHJxhPaftVHCkAc/WpchGWROaxQoCpGLp8kO0OXLjFFlhOW4SVLUfCux726HLi8sKByr7uX4Vzx5DEBtMXU15IG9koaSfDNXq85lZq+nlHm+qW7rsCd1e44+dVUeUTq5vStqZZiuJ89c5JSDzB8atS4TIdq0/Lu0x0IajDPMda4X4lapmaw1NIuUhwqbzhoHuTVsrtkcepTodL+YsefhRH5sx6ZIVIfVvcV1NJyeVaUKxnqcGyRmtlDBFakYozbuKakDdpOVCnmwvJjXNKz0FNKUlDwFKE5GVA86MFc+SaagusCaUKZSG1VFrilxaysqyKIYUVKG5WaWqcbUypJqChR8MblZ5ClTQO0Y5UUlB60oZGRzpmWtoyArdRzLi9hbFbNAbjnwpfa4Ta4z7yjzFRjgolPDwFpdKWAgKzSRsrUtWKDaSQo576whC2j76PQIr1FMdSkucqnvD7Ut0sM9LsaSpDSjnZ4VA4pCXOdP9ldHnAQalFVuGsNHUGl+JtuuLaGrox2DxwA4OiqnzEiO+2FNLCkeKa5ctbrXooNWZojUEiC32biiWPFXsp2jkWUJPKLhaDZBbIyFCmG3KZgaqVp9ltLaJTO9hA6A/KpZZp7clrtG6j+voT5uVu1BbWi7JhOemj5yDyNKnkw4JKU+t34pNkByjgvGCnluGaTOqwvJqE88Gut5FxPIZOBitQr0CaIUvDe5YynFbsqQU5SeVDWVhBLjuOli9K8dl4tH7hXnZrKG7A1te4zuRsmuY+lRP416O6eLIkOSP8Ugn7a86dd3N+9anu7r5CtspzCx8r0jRJYW06nSXmMpfQaLdKDMtKm3ChYIIUO6ni9rZS2gQpnaBwZV6GCn2H+yo2lGOdGBeKRo6e3IkeTtVgUSaNK9y+daOAZyKktRrmh30BW7YyugkOQPRopQ9KjScCtOtCEwYBxWFqrB9asKqRjShWxrWoJBQrOKxQBtUi4fzIUTULKrgfzc8lVG6yCQQQaCGiztQRIMV6bF7Vhtpr4xvn1qtZH6c++pTEsV31FbHbqHkLbY9BZzUbuLCYsx1hDnaoQrCV4xu+igqrWBMSO6gOtGONFAyaL76C4668iBlf5A6tfwcF9G324TVwJ+Vn21WXkRrR/c1vSMD9Ord/s1aXZ9pI2+PKr6VhJnkepy/xU19P6IpfyrdTm1aLZsEclt6cvLn7P8Ay3VycUHHWrf8q67vz+KBYByzFYSEfjVSFWarseZHe6dX4Wnj8+RKRisUY4K0ApDoI35E0ut7aFDmab8EUfHWpKgAaBJLIql/FO4rQ8vSTWylBSxvrZaRy29KkRLBojJJNL7c2lxxIUe+k7AHpCj2UlKwUmjAs2Ot1t3ZS14O/aOqPVpHEYLjuKUeeO7duetJxKdaXkY5VPDKPMuwaqM40+QE5V4VlMlxtpaD6OetJzPd7ftieZrTti4VKWMg0fUZI2QvB5HkaMUtQ5URjAAxyo1AKk5V3dKh/InAqZPognrTzaU5cB76ZmUkNjvqQWYD0TjNTEqmib2E9qEoPICrAsLaVFJ7hUH0mwFPYJyDVg2ZnsAQDn2VfBHM1E8E0sDm11CUerTxrJ7zHR11ujIz5rHUtWPYCfd3d9MVsG1pAR1pyvsxxvSl3Ydb7RmRb3m3E+IKcfjS2Lyt+xy93KQo07dol+0bZb7F9SWxuPv/ALK1kkdx6VEvJ4PaeT/ZHF/zcpaB9v7qksrLhc2d1U9ng2wjFWOMV2bX8G0LN4Uwk5rbIS3y6mk6QBGBBoyOV9qnvFSuSZRHpUpcfSeoJSOXY291w/QhRrzjgMGS066r1lLJru3jBdvgbgTq+YORkRUxM+G9WK4etIAidon1aJPDwdLpyxU5+/8AYbg2ptZSRyrQpwo46U6Olt7IGM0h7I7imlfJ0YyEIbygqFEjvBo1pzaCmiVH0jQXIxRjfrVpRrHNzFBLN8Vn5FbY54p80kza/PlfCmOyx35qclTeCMn1qxildyLSpjq2EFDZUcJKs4+mk2DmoLDKEFxzAFbKaU07hQI94pXZZaIMzzhad2OiaW6tvYvdxEtLAZAbSjlQGRjUkpPI1qKXJTFQPSUTSM9anAJ5HGJIaRbZbK2kqU5t2qPVOD3U29/Ktm0la9uay4jY4UVBJbPDnRNwvOhX7jHuYYjh341s1XusIDVr1LNhMvB5ttfJfjQt+pL1As0i0RZ7jcN/12wetNBJJySSfbU54wUxrxJyz3NnHSvrRXfQNYqC4618heYfyZ1ZGV0GFj6qvm1x98hSvBJP18vxrmfyFrqgamvVicH8phlY+iuoLWktTnBjl2R+8VooXB4/rK23SPP3ixK884iagk5ye3IH1VEgc7akfEFBRrS9qPQyD91RknpVGeT1NC8i+i/oKH0BKOVFxQCvnRZcJGKPht7yaCzsYkpGOVEtEhdKnGzkg0ShGT0oyCYegb+dHobK+VLdP2t2dckMc9nrE+ylUCCqXdXozGMpWUjPsowUuYhbawQKOSjCzitV5beIPccUHHMJ5d9GRAntT2pCu6t1r3ELHUUUrBX7ayj18joKhsZIVssh1nKkgYopCAlZGeVZW6cAJV1rKkYAJ76b6kZNupAHSlLTJWOXdRlvhuSCEoRSmY25HbKcbSO+o+hW5YEzSVBWO6n+0eiUjFMsU/FjPWpFY2+YUeYphJsnel/RUkjkasKzoKkZ6moDpzakAjmasjSTKn3Airoo5OqY/WsqQ2Qfk9KM1i64zo27Ogjc1CcWn3isgpQ4Ej5PWo/xkmGHw4vKk53PRFMox85WAPtIq2xYi/oc2tb7Iw92KuAiPNfJ9sbbnVyStz7/AN9OsqQoPHbSi0xFWLhbpG0PfpWYCSv9oj8KaJ57WWz2Vcy1+bP0OzRzl+7k/wCf/ckDK0KZb3+FGpcQl5vZ40lV8WkUZa2FvPl0HCGQFqV4cxUpuM8x4EjFTWStuN9+gP3aRw3nycsXeKHHXP8A3dxKkqSquYL3bJmnrxJtEpstLYWRt6hafkrB7wRz5VYGq7ivWPGO+S2QXEsMqZZV+xRupLYNZ8Kvy4YV2kywHzK4p/yR/R1Z3bZ1aV4cIx9ypwvaskUY2hTmVDrRKSnO4DlR0d1QJI6VHc0NYGRNBVAUDUl5gU+aTsz97lusR3G0KabLh3nGQKY6UR3nGF72VqQrGMpOKhkNZD3E7XSfbilMdlx9QS3RUnCGsK60dZJHYzEknlij1K38Infb8ykqSOYNJmxuUTSi8qKpROaRIWUjlUoePI7Mw29uXE5zWjMBsySgghJrLNyT5ts25UKKauBUcrGMUcFb8QfrppsQdNtXMnm4v4uogrrT5ebzJnJYS+7vDSNiB4J7qZkjNTkaKwapOKClbq2bTuSa0IwagsMUKyaxQAKAoUKALh8ka7NWfjTblPEBMlCo3P8AX5V29EU98Oy29hS2nfhRHLlXmxpa6uWTUVuu7SiFRXku5HsNellhu8e+6ZtN1jYdZnpR6aeXNVWVywec63TmUZe55/cao/mfFO/xfmPj7UJqCPNqCQSMVdvlh2j4I4vF8MYZlMJP7eOR/Cqhu+wMthI61E35n9TraOX+HrXyQ0nvFLYHWkq0Y5066dY7aQrPzKU1TeI5CkqKnVCtGBtKtw76wpRRIOKMUUlNSIx4t96VEUpbbYSot7AfbTfEnPRJanmXSl05JPvpJuzWNuTQLtwHqeWtwk99GBYUgJJ5gUnUcKyKAVleajBLQfGHxgUemaPcADhI760QUhgDvrPMpyaMFbD0oSGwe/NGyG1Jwsc04pMjeU+ylCnVdh2R6eNCB4HfSl0cYkOpbQn4xO0k9R7qdNS/Gwo/6MbPX/W99ROG52L/AGiOtSi7pfe0vGuK2CGnHuz345bv7aVozTW1pjIgZJA6DpViaHhQ5FskreWEvBI2Jz1qvoaMrFSrTqVtupIcIIVzqxBas8k+ssd1pwpUnIyMCp5p1LyWHFJOBux7hUZtjiHYyVIHxgHM+NSrTwWVrC+QKentq1PJyNQ/QdYRcz2nX1qi2v483V2pNPaOt6wW1SBJloHcj21LbiYtniSbg+7saYb7UqPdyqO+T/EkuzdQ8Ubis9lKyxbUnw9lFqykZqI4zP7fx/8ARLtcTVJu/mSXMtxGw2geOBUOtMl525NttZwVYIo7Ukp4pU+r0lKyd3fmtNKtSt7UpTfJBClVz8xlyd2vfRFpkyubiS8E5pBqKajTmg75e1qWCxCWlOw+lz8KLmKWs9pzqqPKo1A/B0lbrGwraZQSXOfVOP7PtpnJzRXRUlLYisOC7L864Xie6SQlha1rPiRUt8ml9iVre86MmOBUK/R3YhQehUsfgcU1cGmTE0LqO4uIISY/Z5xyyT/ZTJw9ukfT/EOyX9CjtaktuLAPPduzV64flOjqPgIhMjrt9ymWx1OHYb62FjwKVFOPsrMdmrp8oLh+mfxJnals0hMa1XrbLQjwUUjf9asn6aarVwB4j3CI1dbGmLMiO/5Tb/H8ZpFIHbF9yi6FChTGoyaygEqSBWtHRRmQge2gBROS4l1QcHSk7SzvBBxSm6Orckqz0pFnb060LuJFZiHydyn8KrL8UtNBeetEqcKiD31st5a07VHlUkrgJoVnFYqBgwBSq2RnpWiVlNZKj1qci4JBYfMWwvzrGMUzXHs1S3Cx+jzyokrPjWpVULsQo4lk0oVk1igcFChWRQBv3V255Iuo3bpwWNsKtz9qmeiB1CO6uIqv/wAirVosnER2xSCDDujOwpPQLHQ1K4aZh6hV4tEkTvyzbI/ddHQtWsNKCYsrsiMdEnv+uuU5p7bHZ869KuLGnImoeHl1shaTtfYVswOiu4/XXnZEsFzZu6rc7EdQ8FbcFPU55Y8amffJi6Zfmrw/9owLbcCeYo63LcSsgU4XeM7EcXGeQUqSSDnqCKbmORpTrKWQx1OHcmgMKrbaVuc+laqAGaYjuYTisEc81onO6jinlUAYz6IzRjISVYo1hjtG/dQQ1tUc+NAjfAcpocttKHWAGAQeeKX2y2KfSpXXlSaRGdDpRnkKCpzyYjlBY2KAzWEoTswrrmsNIPb7D4Vu56CPS61JDCnGuzfG3oav/hpbYWruBV502Eh67w3PO4if2aoPO/nU64ParVpbWMOZglnOHB455VHcz6mvMU13TyR5uM7HVh5GxY9ZPge8VKtMRe0koPiedSLjPYDBujN5jsYh3RztWyB8/nQ0bbuefqq2Ky8Ffjb4biaWqOlLR93KpdZGnJDjbbfrrpjtsQlpv7aSa11M7aGmbdaUl26vfyVDZ9JJ8cVY47Vk5cv1LNq7hWtpE7Wup7doOz42hX98nB0Q3+tVi3QRbbAg6TtCAiJb20oUPnEdabdB6ej8OdHPCTiXqG7DtJLjnyaaTOMl55TbhDgQpYX4+NYLpRbW1m/SabdFvGUlx9X6jBfpwMl5tPNCV+jVg6SNvTpJLq0/HuqIz4VULS1TLiI3aZWrJI+mrOsoDUZuKDhCBz99LGO3k1auttpZHyBCxMKsZZAytdca8a9QOap4hzHW1doxHPZMpPftrrDiBqp/SvDm5SWHGu3S0pTQPU1xbpSJIveq4qV5cflSc4HeVGmrW7gs0q7y9i1GA9Z+CfYKSEfCMhISOhOE/wBlV1Y7cuXfGQhW3YdwB6cudWx5QDabCmx6UScqhxi4tQ6FR5fvqt9EblaugoUTha9pHiTV03z5TRqrF4Z0jKsL81iyMOgnMRrP1AfhVtWFkWm3R4DThQhvOKR2+0lCoanQPiYjWPrP7qc3Ejtv0leZ198rLIxiR02iPhebseY9ChQr0prBRjasOpNaZ5Vsj1xQButWXVGijWyuThrSgAChQoUAbk8q1BoZ5VigDJod1YoUAZrYDIzWAOVbp9QmggLI50CMVtkba1PWgkxQoUKANqctPT37deIc2Ooh5p3fkU2YNZGR0oIayejfBDXaNVWjzCa4BcG2wpOT+kSOuPdXNHlQ2SXo/iezqCE0puFPVvTy5dp8qlHByTdZGjBfNOvFV3sbnaLaSebjPyvfV46yiWfjhwYdMVtHwsy12jaPltuj1hin7rB5twen1W9fD6o4p1G+qdJMhYwtRKlHxJpnQkinWdvEh6I+2WX2FlDiD1SQcGkLgxSJHcjwsBaVmtFEZ51oQc8zW2Me2mHSMIPp4PSj20BR51rtykECl8OIXEhY6Uos5bQ5pxCCkAc++tZoQp8lHTHOnKRam2W2nO05qHOk8WK156Gy5kK60ZwUKZLuHMdlyK92jpSvckJSEbs5ps1Qj++8khosBLqsJVzpx0MWbbqaC6XvzXtk9p9dJdZy451JclMrDrS3lFCk8xUvsZovMxnjtIC9/wDOKrMlsrmqRjCU9VVi3uoW+Fnqg0/XTzKVNfkwmQGyOg8PGgdvBGHWQHSEjl3U52hKkvoUeo6Vh5oK6DpS23s5WknlipS5Hk/IXRY9bQp+jJOn9Ssdt2Uf8wc+Y4On1URpi3hwIUTgVWnn7UFrfJXtPyR3q91WLw5sOrNZodCI6oFvSkDtHlbT7we6rIN92c+dcYR2x7MUm/SpE9zT2nB5zcMpQVdzQUeZPtFWpb9MRNMW5F8vG2VecBLQPUEdx9g60XDb0/o6J2NkjA3THxspwfx86oZqC+PvPO5eJ3+v86qrJyeUu5fpen/mdsu0F2+Zteby/cHnXHXSXCTlXjTKxPebU4U89qTTVJeCXWsuq2D0lY93SmidfXkyRGtqBIddWlOzHNKScbjVDg5Rwzo6q5LEKuxJ9BR+1uEiepgpA3Dny3VOYilrkoQFBO4jcScDFNNijKiW1MVXJaOZPvpn4m3xWl9MLJdZ+EpeQwkqzjly+mnUXhfIqjX+i2/UinlG69ty9Ss2CJHMhuCz5u+e5R7/AH1HOCGmSjVCr640G7fHSXkOH5IHOo7FlrvdyL86MlUlYCVKxzWo1bevn7foTg9FixyRPlYDyMcwk01aw8jaOG1qJUXE7VL2rtWy7q48XEpWW0cu4Ur4Gld04v6dgMsFwecgupI7u+klgiWZ62yZD6ksvjm2j9Y1afkeadR+WN21VIaBbiDaw54HvqqyeyMpC2yVinWdNSncy3QRtSlW0DwApJNJUWiwSFA9aZ5NycJUtSyVFXP20dafOVSnFuPBTK+Sf1a8s1JzO2tJ4Nab7HnDQoUK9eYzOKyk4NYoCgDKjlRNYxQNDNAGKFZoUAYrJod9ZVQBgUO+gOtDvoAyDRyQOwI76KxgVjccYoINayaxWendQSYrIGa3S2Vq9EUstscOP4coIbwJA2vcE4pQYi0o3mne4SIzUnLDY5bc8/CipEwOsUFXiE18nzXA0NxAiSpRzbpZDMlB6FJ5HNdH6xttz4f6uGtdEqU7apBD78RHNO1XM4H01ylw00fctc6rjWuA2otKdBdX8xPea7tfiMWy1wbOVh9uNHS2VkesQMGnUucHJ6gkrNy7+qOXePELTmpZDet9OfmypXObG8D4/wAdO+qVfbOTiuxOKPCZjUdrdfseIctzm4kVyzqfSV90vJdj3OMotpWR2wH31Ek+7L9HfXKOxPt2XqRrbz586VstBYrVIQTgdaNQFA8qg2tjs/p2bFsSLs4B5m6rak/rULU62078Z6lFP3efJtbdqcfPmzStyUe2kozU8IqmpSWGLb04XFZSrlSWLjtQQrnisKQonmSaCUlKhgUZI2ilt51Gdys86AKnAo1utkFsHNaL7JlvK3MUYIwGxOVOdrn9ny/appgCXPeSxbIb0txXLCEnlVl6M4Ia71KWSYphMO8y4oYG33moSKbHGOMsh706NHilb6tpUeg51KdC6avGqVZs0B99s59PaeWKvXQHk/6OtKXntQLauTrPUA7/AMKmEi9w7JAEHTTCY7TI9cDFM+FyYY2u6ahWskK09wh0lplKZ+rpDsy5dQz6/wD/AM+ynHU2tloi+b2tgW+I36Gxuohf9TGbNeefdKnc81VHZN4a7Fxs/KpXP0hxk6tXTatPiy7lr0Hs6mQZAQ8fi886e9QzNFXNIdhvuNPODZ2Gz/e/g5qpnJiVE7FZ8BTTMnLQ9kuZPefCjaorhFWoxdY3ua+5YcbT8ZWqm4rs1SI7jQbK1nkFeNHaa0G3bNQyJjz6pB3BKFnptB5im/hdGvNyQ9Kuqd0XktlR6t+wmrd0hbk3Nyc3kENMqcSs9ARzqmc3FLPdmTT1yjOTXwoZLzJiWkybk6lKIjTZJ3q5ZxXLusNRS9WakfnKWfNUOq7Jr2+NWXxw1dEvNlFibKUJiu/GqQr1+ffVdaStzl1vgiw2lqbOEgNp501e5cM6HjJxUCbcAtPtTJR1VKw3bofxjhc6Hb+6mHi3qxzVWpZb4x2AOxsewVYXGC7wNNaEh6U0260084Pz4Dr3DP8AZ9FUIonn2ZzVsk4MvzCNaUe77hapD0bCmh2hPLFdj8MrEvSPDyzxHW+zkymRJfH7YBH3mqD8mrRJ1nxFYfkI7S2wClx33/x+FdQ6+uTTl+WpIw00rsQAPkp6VzupScafqXdLohdrEsdu/wAxBcHErYU3uSknmKxYpi4jO1xe8g9TSGWpiUyFJCgW1ZHPrQdkMSUBJSWiDkkVxJbsZTPUumM4qMlx6nBVZArKiDW7aNxr1R5c0xQqSyWrWxbWijmv5dMrgjuPnsxhGOVRkSM9wiFZ5VstOCcVqEkkVI5nqeXfSuDFW6XPRJ2iiEN+lkeNPNvkmKFILWd5wTioYk5YGZ9BQrBGK0b5q50qunN/kMCkpHIYqSY9jCuSqwBmskc63aAoJN2GyUk1oociKUskBBFEpGVGgXISEk8sUtgxHJbyWWUFbijhIAySaWMQkmN2pFKrFMNtnImNtglv1c+NArsyayobdvihtwYlFe1xPhTed6DSm6yVzZS5i+S1r3ECk3pr50Co0POlWnrVNvt7j2i3tF2RIVtSkUQhDjryGGW1LdWQlKUjJJPcK7G8mrhJH0fYmdW31PaXaUPiWv8AFDxqUVXXxpjukS7hBoODw20q1EbZC7rKG99z5nh95p5ujC3mVqSo7hzz304TFLUrKjnkBSVxWEK9IYx0p1LJxHZKM1JdxiTdTEjZKyHB399N+nhaJ79wZ1DHS8076fxg9Lw/joaJ1UwoDtG149nfUWamls9f2qlWtcI7lXTqtRHxJd2H6o4HaH1IlT1qkiFK+SD6FVnfvJw1bCJXbp4kp7gPT5VagvBacz2pPuOKVx9VzG3MMy3mx7HcUrcF3B9O1kVmEty+aOcLjwk4gwkBTlkU4gHmQFJ++kzOhNXh1KXbEptPteFdYI1xJIwZgV7/APlR7etHeRKkK+gfupmqv9xklDqEf/rRym7w+1k852Ee0oSvu3KP4Cnaz8FuIk59KFwUR28c17CofbXTKtZPuPkpUlvI5FO0/hRf5Vy5ENalzlH0u4gUn6afcWS1qhhwwynrB5OOo5CFfClyDLTZyrCgjl9FTazcC9AWVImXG6Lkup57EL3c6cL1f5faIQX1jtE8/jDzqMTb6W1q7RSjg4GTmoys+VGijp9lkM3TwWpC/I7TMRMuz6fbcGNvbrHU003TX1xkIcQy75u2QAUt948KgEzVTz1iS0s4QlWQjNRyVqRPostHG/Gcd1WLclgNPpdLVzbyyzbZr8WdiWl4BfnDSkel1NQe/auEprDCyjBxioberm86soTg45ZPWmGQ672gytXPrVTqcu5DlCE90OEPL9zUuQUhXUfXSJyWonmrINNi3FFYJ61oFrUoIAJp5JPhETslZ5pDk/LajtKcBAAzTlpDTj99U2+6kpb+RvRTrw/0l28jzi5ubI3XYR1qybRBYTKREt6QhsepuXUN4Q9Gmdktr4+Zi0MOMxDEicm20+kPZ41GeIGv/wAm2HrXaZKPO3mdrpCvVyKHEPUybDAei22W25LV8WpaTjAqint8y6mS+VvOuk7l9TnwFURbm8PsatW64RUF3C2GlynFNnc4tSiT4kk1cdhjQuHWk250hKkXKUn4hJ6pB7zTXpaxQdN2H8pb0Eo57mWlfKPXnUI1pqi56kmpekyNzaAQ0nGNo8KsUpLysSMI04mxtvU2Xcpz0qSrK3FkqOevOkcVlUl9qBDaVIkvq2IQnmedFzVbGAs9c+r3muhPJZ4bmI2/rjUcdCFbfzRpwezkaIJNqJlst25sb59C1+Eumbbw24esR0t/3ylthyQCefMUyXR0zVB5Azkd59tPd8nmS5IecWlCs+iKisF5srcDvo49tcnqMk7NsnlHqPwto5Qolc1hs1tzzTs7Ae6egsU5vttZQ3+rUfbjw2pD0mEEhTy8rUn5Rp4QPOFKaUQnanPvrmxWeDv3eXEmcNDAFbMqCVitTisJ5qr1J4nAvdPaNZFIgSlWKO7RSUYohWc5qOwqRulG7NYKCkjlRjKgN2aNUpJ7PlUoGwhO4LJ8DT2iYyIBwgF3PKm55sF1OOhp2tEATVOraHJpPMUrK5sKXDZmNOPLd7MpRzzTGtKWzyOad71JDrTbTbezaj4zFMwSSedTFDRNF86yg4NHlr0c0URipLMm6Vd1GhIxkUmSOdGIcIOKgVocErcEUNdyq2aCinZ4Vo2vc0B3ijjlKRjqqhFLNFp7qylLbTallQx7aMUnIqWcJ9CTOIWsIloiNlURtYVKcHRKe+p+Qbtqcn6FoeSXwuTdrh+W+oI6lQI5/Nm1DG5XjXUM6Up1fPk2nkhPzR4Vo3Gg2WzRNP2lCW4sNsIG0Y3EDqaJd29lz61KW1nEvt8WW4STZLTYTlwel3ZpskSCArb0UKxPhh6YhW4hKBnFIpqxyGcCq1PLK647pcCOartWi0r1ah8u39pIDbRwSrlUlnSEobPPJzTFIllE5pwpwhPOn2yyj0Wg3Ri/oMl2jvwnCw4Cl1PJXKmR6Ytokj0iO+rCv0Vi7sm5NAEAYWArnmoTMjJRkEfSBVuzsbtPqpTj80hvRdnuVbLvEhtnANJnWUI6eNEyEhPL2U3DMl2psUhc3eH1IHxnIjGKCdRKaAbPpHOKYlKwrPSimWkuuqO7Ck8/fStNPBkv1DlDBI71e31OxnivIQMYpuuDsiQ0JpGGVHGabJUtspCVjmKQvXN1UZMUufFA520iT7FO6Swh3VID0TsSvJKsg0zyHML3IPMcqKgTW2ZzKnklxoLBUAe6jZsmM9PdcioAQpfJIpnl8oqz5trE6XHFkqUocjzzRTs6Ojf2zqcjIFYhxJk5x1EdhacK6nvqQWjRLEhxK7j6Xp5KRQ3x5iyEG5YjyM1ubkXKbGYiW/c0v0VOE+r4VaFi0jDt1mNylp3vJc7LZt6Ec6FvgtMqREt7G4g7wQnGR3U6+cpaiPuXeR2TKFdps3YyTyqmU0+x1KNBL4pvAsjvuSWwEN7GEcwNuBjxqH8QNfRLPEVCtDvaTlHm+FdCe6o/xJ4kSJAbtenECNGA2LfzzxVcQWJE49mhXbPKX6WU5yR31EYuQmosj8K4DkOSblJdEkqLzvM88jPXlVgaT0bGs7qbzqFzs0BAW00T6xHOl2kdIW+wWp++alStBSAWGj1URUQ1xqi4XyXs5txmf0TXsq7aoLkqrripOyzua8Q9WSdRy0suANx2SUtISMJx3E+2oiMNI3OHCU99bT3EdolSzsSBuVVrcEeHo1rL84mM4tBbwtZHfVXLfPcz3aiKTsl2CuAnDJ7VmoG9QXdhSLRDwoJc5BZrpy5SWHYnwfFaDMdnAbSOXIVlxiFZrQ1a7T2Pm7SQFFIxupuhIEyRtS4nb3nNJKW6SjWZU5yjK234V2EDkFqQh/c7tITkAn21HZMFaYxU22vK1bendU/REtbKz2rqXeR5BVY+EbSiIGm0tEhfTHOsluhlKx7ng7eg/FGn0mnXh+b3IVp/TLkaAIzTakhJ5bzT/YtNLU+sSyQFDahW7lSmbe5CXUphR+0z1yv99FXbU0qyMxplxZjNxlHnuc/d/ZS16GnxVDeY9d+LL5weK2jz8AT4Vhvbu6UbgIODWmBkkV0jVk2WoAYAohXSt+dbJbKxyqEgzgLRkmthmj2mClXOsON8iRU5wRkDW9SgT3U+Wpb0dClR153daYwVoQnHf1pwtsgtpUgA5NQyufIZ5oFtblK55yaRSG2xlKT6WaWuKdbUUrGOVI1gFW7FBEWJiT6tBTfoZpSWwRuA50FNnaBjrQNuCUMrWk7RmiUNLK8Hup1insUHAzmiG0jtyo+NSuCN4S+lxDSdqSMd9YbeXtG48xTq6UraCAmm5TG13HdUAp5NmVSpLzMaM2p115W1CEjJJruXyfNCjhxoVpyQALxPAcdz8kez+PeKpzyOeHLN2ur2trwkiHb/AORgj5fj/H411JMdD7nar6H1R4Uy45ZzddqM+SD+omAyfaa0kApQawF+nRMx4hBqU88nOwIZRAV17qZJ7qTyz0pVPkEb8HnUdmOLAUSadOOODo6epKPIhu0kDckVH5b4wVZpdMcHanceoqNTXlKcUkHlmmhNy4O7TGuqG4c7RdpLE4RGncdqduPneyphqKyLjANvM4WfH3VW+kW3Juuba1n0O2B+np+Jroe9riXCapMr52KwajXy080mk0LCMrfMUfP0+6veGFZ200SrFdowSrsyQqnHizqK+cMNc5ej9tYpW0t8vUUlX2/xinmx8VNJ3yOyFgA+31UfjWuqe9FF0fFeSq3Y11MhbS4KkgH0TuzmiYjVzZuBaVEcIx3jFXHIetT0/dDmW8tHn6/q05IiInS/OI8Vlv3bR9+KLWo45M1mks9UUNJttxfPosKKfk8uVataXvT7g/N0pb+du/CrxvFrMbmphDaPk4Ho0o+DZEqztukpHzF0m8mND28sqE8OJ3YB2UtxpBIJwevsqW6Q0TZfO2kysq5Hke81JnIXZM5lXKM2g+r6eedIZGqdN2B+PIduLbq0E9oARUb2x56OG3uJpFlRHdWmMyUhBIASCaPttqkrdJwBkcyogUwTuMcBHn6LMylwOA81DPOqpvmtNUXZ5Sw72CAfV3YzUSTsWGy2q1VxwkWze9UwtOylqQymU4kYSSftqoNW6jvGpLg445JSzHzzbB9anG1Il3SUzAktqkdry7Ud3sqQwOFrNlvm6/ySzFUO0Rnw8KIVIzy1c58EO0tp64351pqC0VNtq2qJ76tNuz2Xhy+y7PLcqYU70gHOPZRN51rYdPWl63aegAPujaHR8n21Vlwus26SO1mvrdV0yo9KuUlAiLnHklOodbzb0/JRKATHUn4tPgajz06Em3Kfk47dDgCAO8U0PyGUo2rUdxOAkcyatbgXwZuWq50e/alZciWlKt7SFjBcA6VX3KrpJLdJ4Ql4VcLZOv74JsiM8zbWtmSRtSvvzXUi27PYLAzp2xxewaYVtJHfij5EqHbrcbdbmxFYShKNrfLOP4+0+NRN+ftmZrNbZwsdzFS5XZTfC7C6dHlKgMy1qHZlSkKV+tUFumrGbCx2SVjt3lfFjPtA/GnqbfnURzBcWezKlKCP1qpTila71er9ao1laW6+8OzIT/NgHGftqzQXxhbva7FvU9JK/SeBKWFLk6Ot7VqXa4twkvqDy2/TSe7+MCk4nwGHfio6DSPTGkbom3xIl5npVIQ3tIHsSB+FOPwJCju4cUT9Ned1Fu6yUn6s9VoOnaCFEfV4N035p5ttTTHaZ9blUN4rSYL0Fh24/wAnj5fW17lJqd25+1W9bjbjaU55jlVMa1v1qvknV+m50cvXt3a3aWx8hPor3Vf0/LtU2+xm6vGEKWoRwuOTlmQEZzRSACcCjFkLVjFGtNhPPFd9mTODRDIIoxDYRShoApPKtSOfIVGcitmjygCQKTqX6NKpTe1/bWjbG9eKnuCeAlPpY8e6na2sAJKnSAB30niRC66pI+TUqtUW0L088h53847qGJOZFLk8Xnd45DGKKCQUjNKHUp3AY760CfS6cqEyewVgg47q2J9IGlCWgeYFANYycUEZClYUU92KMQ0CrNBaBjAHOsoChQgYZSnS9gn6v1TBsVuaKnpLgSSOe0ZHP7ftpJI+LYJ+bXT/AJGGivMoEvXF1YwXPQi5Rzx40PhZK7LfCjkuqw2OJpHTcPTNu/QRG/jPavvo8mjH1qWta1qKlLOST30nJqJZb5OJjyhb4KACKRylgNnNK5CwECme4yBu2io3Y4GghqurnM4NRme+kA06zncEjOajVzWpGTSLcdeiEhqukjDlRm6yyF05zH1rkrqMX7zhT4ZjYU+4cNJHiT7T3eJ5Vctylho13zjFbM9iW8FWH7jrtMpDSliHyGB9Jq7TDluvk47/AJwonhhptrRmiWXVsoXcpXpqcI+ginJUuaE72420fO3g1h1dNeU5ywUaXqdzj+jXle4z8QeHSuJGj37M88yJLI7SMs/P7v7ftriq5aYlWK9y7Pdo5ZlxFlK0Z8DjIx3HFegWlJchEpcmaQ000M7s+tnOa5f4h224cY+M+oJWimwoW2PsOP8AvG36OtaaK1GPDyZlq7J2z8SOMLLKjZcnRyCxKdRj2k/fmneHqa8R0bTMeX9X4YpHJRMtE1yBfIioMxs4Lbh50aw5Fdq9wRc7JP1JAzr+/q08Ir00l5PSm5esb3JjAOzlBSfbRKEWoCj4irSFdBQoZK/EwNKrxdZaR5xNU6odyFHFaebuSeRDilHruGakD79kZXhqMocvDvoIv8RgpLUYeiehHWp2QT7k+LOTxgK07pC4zAtpDJQD3hODipA9oSDbksruU1tJPrJUeeKJna5nqY7dhpLKsgeiMVF7hdbjOkKW++4tSuZOeQ9lM3D0Kq0/Ew5E1jarsdhLXmLAdea73P3fdTDrDWt11JJ/PX/0f6P+P4zUVe9N3JolK1LeDMQF+QVYS0gbiaSUslyWBS+604j0j8Z86tLRHm3OciDaoy5khfQI6D6asnh9wP1PqqaxMvTZtluIyonqoV0bo7TeiuH0JqLYofayh68k9Sark9ry+xnlfGPEOX7Fd8KOA1vsDDOodbBUieE9olg9EE9M1a1zvTLrDMOGjzeOynakJ5Cmu/XUy5XbPO7llOKj8yS4OaDyrLO7dwlgeGlc3unLLD71dHFqCE93WmydN3tgE9OtESZPaQVvJ9YHnUdE5bktbZJ2gc6XbnBp8LZuHK5K7V1tv37qeeHUyRa7w/Oispe3N9n6Y5DpUPNxaw4O2/V31P8Ahk3GdssiUhwObV5Ofp/dV+mi23lmPq1yjVFe2BfdNQykTmgGjkjwpikTbnLllWwAbqfdRXPTFvkYmXWFHV8gLcx9+KjF01/pKJK83j+cz1+EZha/tAx9tUrpdOc2zwjfH8XShDZptM2/Vvt9uBfcIEhbzT6pGAv9f+PtrS06Ng/lc1fcZljvxUev/EO6sRh5jpF1z/FmStKaa9L8YNVXzUwtb0GFDabbU24N/wApPX2fxyq+mmml5jycvqHU+p9Qr8O1KK+RzKyhKcZxvHfTra20piuKUnKhzzSKE22pOHDkk5zTzHfaRDdZQkZUMZpnydSbGtTPyvkmgyxhWO6jkgqGPkispB3Z7hTkZCZTX5y4vx5Ci2kKATnrS2UysKSCOZGTRaWxuHPmKglAirUyVqA54wayy6UJUE9e+jEJGVJPUmtHkBJJxioyK0aLCCzhJwaLKcDFYXgEbTWxV3GpJRhrAJBNGJXzweVaDG6sfLoAMIJXkYxWzLSlubPGtOQA51hSlNsreSfVqXwHcf8AQOnH9Wa6tunmkFaXnQXyPko9td7C2Q7FAhWOAhCI8RhKBt76o3yNtJsQNLXDXVwQFSpq+yikjmlHsq71LK1FSjknqaj0yc7VPM9vsFPg4NJz0yTRz6+YSaTPK5EE4GKXh5TM6QmlOego55VHJz2XDk05yXFLSQnpUeuajkgHJzVazJrk0U1iKcopCsGopdVqKlEn0U99Ps1TikEA9D9dRi+rcaUW1clEZ2+NNGWOTpV27fKMdyd+N+LpRpKNEc1TDfl+kUpVtSe/pTaspWPTOFfZU44eaDf1RGTew8GGornxR7leNaI3xqakzDqYu1OHuXE/dEqtdvDxAAb5fx9FJ371AaYPaOUjt2lMMYek7/d/HsqFcSrlEtV0NkgL3XAMKeI/VGPvzy8a4Mn+YvznGT0unjpaaI155RHOIOupcS3XAwnAtwZSnJqT+RLazYtF3XUFwyPP5A7PxOOX8e+qH1x5xKYhFDKlKuT2EYPtrqzSVqNj0TaLUF7kNQmyBuzgnNejknxk8m1GMZRj6sceJGg9C8Q2F/CDQankeg8BhQNc0658n7W2nZCnLSv4Tg59FCfWxXTAf+L30dEuclr9C7y9tUZT7iwVlfNb/wCP4HD9/tlzs6jHutsmRir1Heyy2f6VIoDsdx4N9od/uru29G3XeH2E+Ew/7V5P41FZPD/QEwIdlWcNOIHMt9Po6mlU4+5L1Fse9f8AM45mPNecqLkoN4OOasUV28QHnJBSDyKeea63l8IOGUlRdENbijzxjFGw+FvCuMj4y2KdUB6qk9Kdyx8RbHURfaLOVY8mM/HEZouOrUcpSEEkmpNozR10v4Wz8FSY7yDkFbZAUK6fY01oeIpg26yMtLQQUqIBzUgjh9lbjsSMwgOp2goGCKTcv3WVTnOT+FHOOnfJ2v1xuiXdQ3FuIwVFTjSRnIHd1q4NL8OdE6ORiBa0yn1J5urT0P1VJ7k05b46ZDykqJ54zmm6DfUId7VbSHNg5JUjIFLK3a84LVVbdDzMX3GTcDDb2BTe0YSlvlgfVUKkzZxWUtlvCCdwKeeaetR6wktLbLDbDWPBOOtQ9m7SY01cht4Jcd5nFZpzi3uaNelplVHhG70kvOZKiFE9a2u8hbVtSg8lt+NNb0kolBe5KhuztrfVVzbnyG2kjslO+FQ/MhLLnvWQi3XK3RY0x+eHCOzwnZ3qzWvDlheo9crtseOphgtqWt5Y6nFS/T+lrUm2JkS3Q4vAPZY6mpeyYEG3LNrhNMSezUS5jmTira0nLDMk5Se/DI67oGwwJb6HoKHnUK3KWSEDB9tLpeh7FdZpTark7Aioi9m+lqUpPM+0VW0mHxEv0SabrdnIRX6KVJA6fRUs4Uaan6fiPyX7zInFw4WFqOPqquvbTLb4u4W6F2op8V14DIHCfRMScJb9tEpxv5chXalfvzRt4t0CD8Xa4LLLTfTlUodmITkK+moxf5aEwXij+jVF02x9Ppt0k2V3ry9y5C2EPKC0sn1h4VFkR4c3Vt2vdrglqJJG+P7/AJW32Uv1S4+8l5cRvd2Y5pNSDhxb88JIkkx/jvPnW+07Td6H7vD7KuqTUXJk6+cacbVwc2xYoGCnokUe2nKSPbWzWQDnlmjdm1Ponma05OgPtvs4iWB24vNZbc9Bn9rP4YNR3+e+mnbzx74I8zLp7ML349tIG/0if2qZMrSwaySsOqKTuyiimShK0lxOfGj5KcY7ia1YbSXgjruqR/Qdhaob6HHG3dqko3Co/I7QHaoc6dyh1G1IyO6ipsQhRVnJKeVQ3kWMsMZA3n0jW4Scel0o4tHrnFaufo9qhz8anGCzIWQnkE1lQSMGsoTkcq1WjCxjkKAAlQ3dKuryZdBWPXdwuMS4KbPm8RRUgKyTu9HmO6qUSAFEnp310B5EdvkjU191GyCIbUYsft1KeOCi+Hl3ex0LZoEGw6Stljt6NjMRkJ99HJX6HWk759DrWqFnbiob5wczBpKeIX16UgmSz7uVHTcpJNNco70kd4qiUsN5LYoQvS1dqQkkikM1QSwtxWKElSkE4PPNJLuosxNyuQUO+qcJySybFwhnmzMxyts7TUPu8txwlSuaqeri7mOsoOTnlUblulxSwsbeXKtdSwJuG54leXEnB+yrq4Jz5x4fuRmGiUJc5kfK91Ux5t5ywlsbfSUE8+/PdVydo/pLh1bYEDtWHzHU58X8v5tPKmNi8xbTqJVSyo5Hs/DHbfo3d3zM1CtXcO7/AHPXEO/IuCYg2dhJRn+a5n8adLBpPXdx02xcb5fZiRJ5t7NieX1Ut+DVxGAy/dVOnGOvM++stTopllFuv1mr1te2iK+vcih0dB1Fxlt1qgt74Fsc7Z576sfdV4XBO6YtIHxahgVAIGo9KaEYG1h4yJf8pkufwamM7U1mbjMzUvrd7VveECt9l0LX4ue5x9D03U1RjUoN4/u8hjsYBBHTFIXXYcVPxrqQSfGmK6aqdksrU38WCKiUp6VJV2inFqx7axyulF4TPX6D8LW2c3vCJvPvsRDZDJKyDTK3fZTsgICNoJplbTIUyVcumakGkUtvvBDjfMDqarU/MsnZ1PQ9HoNNJtbmvmSW0o3pU+v5IpDcBuUp1HyqdY64rMR0xxlQ5U0xot6myxGjxspBzWi57eDwa80t3ob2eQyUqLnVFPD094soTG6Ko6zaMedDzs2SllvHjWYFrtMG3lu536GAPQ/lHpVlldCPZkyjOz4YsimtL2IzCIzryEFY3JK1dTUSeuzgS00hbaVE5yFdRU5uty4VqlITddRMlaQCO07/ALKQzdccDWH1IRcWVFvlyXjPuqh384SOjp98a/NAgl1mqkEL5qSg45cwabnpiN+FKTkdOfOrFc17wSchLDT6B4hS85+2mC43rgpN2rRNYbdKhzxnlURvnnGwsqosn2WCPwH4gnB17o2mhqy/2xUlmXbbatpvtANiMq3fR/GDTzIg6ImvfmV5j4PT9X38yfrApoTo+E4z+aXyCENvgJSl3m4PwrS5qXD4K59Ivj58dvp/yWlb7TP/ACb+FYhRJSpIG1PVJxTbp64PvMveeNqZWCUlK+WKkmjZKk3xeniexQoJxtPLdina56ai3ph+IUlonKVuJ5HOamMFKKnFnPdllb/WgMKLO7N/Snk37fGndiGGY7jTXxbYqLaahXrTtxlMXh4yorjn5u/8rbj5f9lTQkFLeD8Y4PTrn2y2S4OhRc9TVh9iKXSW2n1BhWzIB76gmoZzrUVSHU43cxT5qZxS7ojs17exG0jxqL391MhZEg+i2nninacn3Kq7oVV/CQ25XOJI229DgL051tlKOeSFKAUfoGTVmvmDYbSxpKP+iihTjtRLhJp613/iY1dWnj5na/jHMj0P9r+PfU31Pa4U6VLeZe81ckI7EPo9H+l3/wDOtj8pxtS92Dkhn0j34pUtnEdDnfnlRQbKXOXSlCVHYAeaQa0tHYyElW1sp7iedHRkIRklII7qydpSfQGCeVag7chX0VGCHyYfHaO58B0opr0FlZ5EdKMfPpbgccqSuZWoEKwKkkcZctSmA4cZFEm4qxnb3UkCSoH0/R9tZ2gijJG31NHCsqCuorRStxIKaMd3ABBGK0KcIPOpySaDakgZ61g4Cj31sEhaQccxWpGQcHBoRKCnQVrQy2Cpx07EJHeTXcfB3S69EcMLZalACZJR28j3muWeAGlXdWcWLY0prfDt7gff9uOifpxXat0eD8tRAwEDYB7v7c1DMuplnAhcSOy3GiFnCSRSlxOWTSJ9W1JIqG8GNpiSa6eyOetNSXkpVl7mKUXR9Ia686ZHXV9nk8xVNi5NMasxDrk7G7VZpPd3fhS19i0Gx5uyrHP1qQyXluJUpXq4poakSAVBv1KVdy+2v9NP2I7eCplxTbmU8h0phdJ7Q5VkGny9rBCype4qz1qOtKSo9OYrVAp7D7oyGmbfITKV/wA5hXuzVtcQLc9iW+yvtgy3tabHfyqvODMES9WRgHE9oFElHj31bNyjPokvlaSepFVXXOvGDXodP4zk0xLoziJKXYVQJEAofYSW2kLHIIximDVl7tOnihd8eDMmcAWADywTT7arG9OmKnNsko9VOeQUR1FUz5QWjtQ3/X0R8ZaioZCME8msd4q1tSjkWlLTycYdkKtaOtXO3LWz6RUQlv286nlobWdEwWn2UNuxW0t/rHlUBjWtEODFaluqUGcel0zjvq07rKtzWjrc22QuQpClLUOvsFZ7E9qwdX8P6p/m3u7MYEOFbDjRIII61oMttOdkrtElPqDurSKh1bhC0KS0U9ac7ZF2eoASe81RYoxPc2X4TcUIokR+S5kkgYFWVZocZqJHSkBCwnmqocorYfCUpGDT1GmOOJCcnIFVTsbjwcvqFdl8YtvCHRhSGHTvUOu6kPEG4Xe38Pb/AHmw+jKixFOsrCsbSP48RRC8qcypR8KeIoLtmuMNQyh+KpBqlLc1k5eo08YR3ROQvy51nfIzsydqab8Z+kbbOz/ZI50Wi4XBMFbC50iQkq3fHr3UGtE6zU7I8xtKwymSsDfj533VOtP8JdbSILkh+Alr/F/K++ur5Inl53Sxl8kCkphpj71R2i6SMHYKbFW5uZLCRGY6EpHZj6avBjyfLpfICnF3ZuO8lYWAlXqJPdTtbPJ9nQFR1uXNCi2FNhW/nz76WN9T9SlWWL3OdzB7JRYWw0UA+rtGBRXwfDcWWzHZIxzASK6Xu/k1NSo7amL682v5/a8irwqPueThOabcWLi+CQeYeHKkeqqXqWwdk/crq1zWS2ymMdrZ+LVjljbypFpRi6wrvJkhT6WPOisJSoqCgTjnVl2bgReWYdxaTcNyx6bIKgTk8qaDorVem/OmNhkJBSFNlYBVjkcUynBkZvh7mXtX3hrUCdQtTnkvRSHiC5hPo9e7wq0vKI4oXq26S0/dNKbI8e6xg45JQM4V3pqo9U2i7x7ajza0qdedb7vVH7WatTyanWNVcMn7Fqy3szHLPJ2NsLTzCfGmrUZehmtlbP1JLwuv51noaPLkHtX0oSh1ak4JPjTk52dlvEZ7451tHp4WsqzyFP7Ldo05ZZirdDLbMRlbrbSEAbsVQ3C3jP8Al/f7rAvEJmI72BENDfjn91UauG6OUdTo0tt2H2E3FO4uwtcQJCFOdjJKyW1Hl7KjM/X0q1y5cWBHZeemtFrskjcTnpg92Kn/ABksTE7hU7cGMm5sq7ZHjtTu6fVUS8l/Q35R39zVV4T/AHuYwGw73qHIj+PvpNI98OR+sVqq6W0tvhHpJzTXCdTt2eCJkxvtXF+CPm/T9VRmHf7FqUzmLdLP5mdm9HzqszXkf4StbrcP4teNjY7sd1QHR+iLTovR8643j9M6f5v5a/q6VZatqcvY4k33g+5ysUOJJ5jJo2I0osL7RQ2g04zoSWHQ8pwFCjypER8atv5PdWo6DeREVJ3YOTk8qxyLmCOVKERSokgelnlWjjKmz6VSNkLeSCojuxRCQDlIGcUpeSEo686LZaV6ShUEo0SkAhIGfGsvJBA20apsjkeZIrfYlLJCzzoI5EagVDpWdoSjxo0gFGRy51pg4oJCOdaLIQhSipIwknmcUrbjuOupbaSVrUcBIHOnfSeljfdaWaxPAjz2SAseAFMmw3Rj3Z0b5IWmDpvQL+pJzH55eF7mcjoj3/xzq1S2sknxpylR4lvgwbNCb2MwWQ0KS4VRjKTMe7dJv3Cks/EqBpmuPxaFCnl1xTbZBqOT3+2llkVD4J2obLkw4GO1KsgjkKa1NrU0lKhjPXFOFweWg9gD6AHIUS2pG1OTg46Gs828mjyqMSP3hQbbSznGTTFMmqadbiI5oUeZp21C4FSkp24GetNfYx3LiysK9U5VTQTK75xSIzqSNKgzXGnuRSrlTI1vLtTPinLbul38+aGwLc6e5OKjNsaSthZV6wVyq9FMLMxySrhQ+YermHh6K0+kFd3SrehS3rtOEZslSldTj21SWhG33dQMsjIRnBVV2aMl22yXB5y4vht0+hGz8o1RL40mdrRKtaWdjKr4667vmmuKdr0vZnXG4zRbXtTyK1E8+lS/VrkiXI7WUlWVMhSSoY7qeOJOmLZcNQRb1OhpduDIy26R6SaYNTS5L6RuGQwjYk46itE5RRz6oOVfHdld6vuclNuO8JUgJCAQMbRVi29ph3TFskoBUVNjcT0BqB39kSNPusqSPT5D2HNTqwuvsaPtkRxCClCANw7zis12Uso6P4dSdzjLug9aylsJwCKVR29oy2SSaRhmS7uW22SkdfZTtZm1FtO4d9ZPiPbXzioZyJ9izI2rzuxSyIpxCgkj3GlLyUeeNlQAOOQ8aIfkstJAI9Mn6qreeyMdmpgo5Yod/SpOMZ686dWHVtxeqQT19LuphdcddfbTsIyfClE9DiVdmSobhg8qsWnk4ZONqeoVZUe5MYkuN8DtRewY5LVlWB303a71NbtOTIMAyFuecj0MDcPsqO6WtsiOwuKlxfYp9Ib1ZpGYL03iDZvhFbrsaPux83u/D3culWPT57s4a1Ci8xiTC0S3JLxRlodkO0XVa6x8oFi13tUFuziShDmHljopf9lPvHX4U01w9vt8jKCXElDbZB7l+tXMSpEmZpgS1xMLC+az1Ur+2r7NDVHCiYdNr7rcztWC7HfKVmpRub06o88c+X2Zoi0eUJNuU56K5b1R/R3Aev8AbmqFjJkvHnShqA41KZe8VcvfSw0VHqjc9ZOHwpHQunuMk696gNuRbSmSvanknbyTzyams996Japl7k24TfRLqkjBUnlzwKrzyfrRFZ1tc5stpDzy4WxgKTn4zqT9VW/a9xlKS8GksjmrdySEDrn6KunooR7GKXWr4vnBUEDiFp2+NFyInBCMEfr/AKyasThnNgCQ95gAkym9h5evXL2qIbcTiXe3LD8RC88e7NSeg5irJ4RX6dBmWFib20t0yfjHG/S9H9aqVSqnmB1NT1SGor2zrWfdcHQc5svMOJUeRBBFVZpvhrpPTuoVXSLALUgklr0vR+qrYlJShak561HbwwVy0bOgqy55hg51eFPAh+DosuH8Hq6LKs/Uacm7hYdPM2ywIeZhqkrUW2QOa1ePIUSuE6l5HZ9aSL0VCXrJrWEhx92cxG7BhG70EDOScePd7qw6FcuJ0uryUlG0kinWwtTi1D0vV9lRriT239y93+emOyfiv2PR3U5PtOhCQsn0vW9lb6thee2W1D9E1HXvc/XrRu3cHPhZ5t5x3cv8Dj/OfiKbO+hQrTEmIZF/TD+O+ip/y/476FCpYwmm+un/ADdYi/ole+hQqSUKWvU+ikfd9NChQyEBz1E+4Vj5Z94oUKgketJ/9ooX+cT/AFhVg8Fv/tCWz9p3+saFCmRnt/sdV3b/AAiv6PuotdChSiw+ERzf0X9Kokv/AAquhQpZ9yz1EN5/SJpCfVNChWefcv8A3SNai9dHuqOq/laPfQoVcY5fCJNQ/oWv2zSeH/JB/nBQoVdDuVR+Ak/DH/tKx/pA++l/Fj/tdpz/AOJf+oUKFZLv82J2NP8A6KwtXU36Rv8AzSP6gqB3X+STf2aFCtUu6MK+EiDv8iVU4i/9koH7bn/ooUKru/yzo/h3/WMfrD/gpz9mjbZ+gHvoUKw1nqb+7NXv5en9impz+WmhQqyr/NObrf8AKH4fypP7Ao6b/K0+4UKFdNnlH3Fto/nvdSY/9oWPdQoVRL90X3C/KG/9h19/zR/GuT2/+yx/o/dQoVdqO5np+L/z5DfbPWd/Yp1j/oo/+fFChVUTRaW7w8/7TK/aP4Vbqv8AB1y/0Rz7qFCtM+5x/wB5/Y5Qa/wpcv8ATXPwqecN/wDDTHvFChWS74Gb5fCdFzv0x/aNR68fpT76FCqrjau4rg/yhr3GnKP6g95oUKz6TuzXrfgiCZ1R76xeP8B/RQoVdX3Mi+A//9k=