Uchwycenie pocz�tkowego momentu danej manii jest prawie niemo�liwe. Ka�da moda i sza� ma zazwyczaj �r�d�a w g��bokiej przesz�o�ci i dotarcie do nich to przedsi�wzi�cie znacznie trudniejsze ni� dotarcie do �r�de� Nilu.

Po pierwsze, w wypadku mody istnieje prawdopodobnie kilka �r�de�, a po drugie, stykamy si� tu z bogactwem ludzkich zachowa�. Speke i Burton mieli do czynienia jedynie z krokodylami, wodospadami i much� tse-tse. Po trzecie, wiemy, jak funkcjonuj� rzeki, jak p�yn� od �r�d�a do uj�cia. Mania natomiast wybucha znik�d i jakby bez powodu. Na przyk�ad skoki na elastycznej linie. Albo lampy wulkaniczne.

To samo dotyczy odkry� naukowych. Ludzie na og� my�l�, �e nauka to racjonalne rozumowanie, systematyczne kroki od pierwotnej hipotezy przez eksperyment do ostatecznych wniosk�w. Doktor Chin, kt�remu w ostatnim roku przyznano Grant Niebnitza, napisa�: �Proces odkrycia naukowego jest logicznym przed�u�eniem obserwacji przez eksperyment�.

Nic bardziej niezgodnego z prawd�. Ten proces przypomina inne ludzkie osi�gni�cia�� jest bez�adny, cz�sto prowadzi w niew�a�ciwych kierunkach, decyduj�c� rol� gra w nim przypadek. Przypomnijmy sobie Aleksandra Fleminga�� odkry� penicylin�, bo przez okno do jego laboratorium wlecia� zarodnik ple�ni i zakazi� kultury bakteryjne.

Albo Roentgen. Pracowa� z lamp� katodow� otoczon� czarnymi kartonami, gdy zauwa�y� b�ysk po przeciwnej stronie laboratorium. To �wieci� papier pokryty warstw� platynocyjan-ku baru, mimo �e nie pada�o na niego �wiat�o lampy. Zaciekawiony fizyk wsun�� r�k� mi�dzy lamp� a ekran i zobaczy� zarys ko�ci w�asnej d�oni.

Przypomnijmy sobie Galvaniego. Badaj�c uk�ad nerwowy �aby, odkry� pr�d elektryczny. Albo Messier. Nie szuka� galaktyk, ale je znalaz�. Poszukiwa� komet. Nani�s� galaktyki na mapy nieba tylko po to, by podczas dalszych obserwacji ju� si� nimi wi�cej nie zajmowa�.

Nie znaczy to jednak, �e doktor Chin nie zas�uguje na miliondolarowe finansowanie z Grantu Niebnitza. Nie musimy rozumie�, jak co� dzia�a, by�my potrafili to robi�. Na przyk�ad prowadzi� samoch�d. Zainicjowa� jak�� mod�. Zakocha� si�.

O czym to ja m�wi�am? Aha, o tym, jak powstaj� odkrycia naukowe. Prowadz�cy do nich ci�g wydarze� podobnie jak ci�g wydarze� prowadz�cych do powstania manii�� jest zwykle tak zawi�y i chaotyczny, �e trudno go prze�ledzi�. Ja jednak wiem dok�adnie, jak zacz�� si� jeden z nich i kto go rozpocz��.

By�o to drugiego pa�dziernika, w poniedzia�ek. O dziewi�tej rano. W laboratorium statystycznym HiTeku zmaga�am si� z pud�em wycink�w prasowych na temat kr�tkich fryzur. Zapomnia�am si� przedstawi�: nazywam si� Sandra Foster, pracuj� w HiTeku, w dziale Bada� i Rozwoju. Ca�y weekend przegl�da�am po��k�e gazety z lat dwudziestych, �The Saturday Evening Post� i �The Delineator�, pracowicie usi�uj�c dobrn�� do pocz�tk�w szale�stwa kr�tkich w�os�w, usi�uj�c ustali�, co spowodowa�o, �e wszystkie Amerykanki nagle obci�y swe �wspania�e sploty�, nie bacz�c na nacisk spo�eczny, wyg�aszane wsz�dzie mora�y i trwaj�c� cztery tysi�ce lat tradycj� w�os�w d�ugich.

Zgromadzi�am mn�stwo nowego materia�u: artyku��w, og�osze�, odsy�aczy. Poklasyfikowa�am je wed�ug dat i kategorii. Flip zwin�a mi zszywacz, Desiderata nie mog�a znale�� drugiego, wi�c w�o�y�am wszystko w stos do pud�a i teraz taszczy�am je do swego gabinetu.

By�o ci�kie. Wykonali je ci sami ludzie, kt�rzy produkuj� papierowe torby dla supermarket�w, wi�c gdy cisn�am je na ziemi� przed laboratorium, by otworzy� drzwi, rozerwa�o si� z jednej strony. Cz�ciowo je nios�am, cz�ciowo ci�gn�am do sto�u. Ju� k�ad�am na nim ca�y materia�, ale pud�o nagle p�k�o.

Przez rozerwany bok ruszy�a lawina wycink�w. Nie zd��y�am wt�oczy� jej z powrotem do �rodka. Schyli�am si�, gdy drzwi otworzy�y si� na o�cie� i wesz�a naburmuszona Flip. Usta mia�a pomalowne na czarno, na sobie czarny gorset i kr�tk� czarn� sp�dniczk� ze sk�ry. D�wiga�a karton podobny do mojego.

��Dostarczanie paczek nie nale�y do moich obowi�zk�w�� powiedzia�a.�� Pani sama powinna to sobie zabra� z sekretariatu.

��Nie wiedzia�am, �e mam przesy�kꠗ odpar�am. Jedn� r�k� trzyma�am swoje pud�o, drug� si�ga�am po le��c� na �rodku sto�u ta�m� klej�c�.�� Prosz� to gdzie� postawi�.

Wywr�ci�a oczyma.

��Powinni wys�a� zawiadomienie, �e nadesz�a do pani paczka.

Jasne, pomy�la�am z�a, a do twoich obowi�zk�w nale�y dor�czanie zawiadomie�. To wyja�nia, dlaczego go nie dosta�am.

��Czy mog�aby� mi poda� ta�m�?�� poprosi�am.

��Do obowi�zk�w asystent�w mi�dzywydzia�owych nie nale�y spe�nianie osobistych pos�ug ani podawanie pracownikom kawy�� o�wiadczy�a Flip.

��Przysuni�cie ta�my nie jest osobist� pos�ug�. Flip westchn�a.

��Ja jestem od dostarczania poczty mi�dzywydzia�owej.

Odgarn�a w�osy. Tydzie� temu ogoli�a sobie g�ow�, ale zostawi�a d�ugie pasmo z przodu, najprawdopodobniej po to by odrzuca� je, gdy czu�a si� wykorzystywana.

Flip to moja kara za pr�b� zwolnienia jej poprzedniczki, Desideraty. Tamta by�a bezmy�lna, t�pa i zupe�nie pozbawiona inicjatywy. Mylnie dostarcza�a poczt�, b��dnie zapisywa�a przekazywane mi wiadomo�ci, trwoni�a ca�y czas na ogl�danie rozdwojonych ko�c�w swych w�os�w. Pracowa�a ze mn� dwa miesi�ce. Wreszcie gdy pomyli�a telefony, przez co straci�am rz�dowy grant, posz�am do Dyrekcji, za��da�am jej zwolnienia i przyj�cia kogo� innego. Kogokolwiek. Wychodzi�am z za�o�enia, �e gorszej osoby ju� by� nie mo�e. Jak�e si� myli�am!

Dyrekcja przesun�a Desiderat� do Dzia�u Zaopatrzenia (w HiTeku nikogo si� nie zwalnia z wyj�tkiem uczonych, ale nawet my nie dostajemy r�owej karteczki oznaczaj�cej zwolnienie; nasze projekty badawcze zostaj� po prostu anulowane z powodu braku funduszy) i zatrudni�a Flip, dziewczyn� z k�kiem w nosie oraz tatua�em przedstawiaj�cym sow� bia��. Mia�a zwyczaj wzdycha� i przewraca� oczyma, gdy si� j� o cokolwiek poprosi�o. Nie wyst�puj� o jej zwolnienie. Boj� si�. Nigdy nie wiadomo, kogo przyjm� na jej miejsce.

Flip g�o�no westchn�a.

��Ta paczka jest naprawd� ci�ka.

��Wi�c j� postaw�� poradzi�am, wyci�gaj�c r�k� po ta�m�.

By�a niemal w moim zasi�gu. Powoli przesuwa�am d�o�, przytrzymuj�c r�wnocze�nie bok pud�a i g��biej pochylaj�c si� nad sto�em. Palcami ju� prawie dotyka�am ta�my�

��To jest kruche�� o�wiadczy�a Flip, podchodz�c do mnie i upuszczaj�c paczk�.

Wyci�gn�am obie r�ce, by pochwyci� pakunek, ale r�bn�� o st�. W moim pudle odpad� bok i papiery wysypa�y si� na pod�og�.

��Nast�pnym razem niech sobie pani sama to przyniesie.�� Flip pomaszerowa�a do drzwi, depcz�c po wycinkach.

Potrz�sn�am paczk�, by przekona� si�, czy nic si� nie st�uk�o. Nic podejrzanego nie us�ysza�am. Spojrza�am na wierzch przesy�ki. Nie napisano nigdzie: �Ostro�nie szk�o!�, wydrukowano natomiast: �Materia� nietrwa�y!� I zaadresowano do doktor Alicji Turnbull.

��To nie do mnie�� stwierdzi�am, ale Flip by�a ju� za drzwiami. Przesz�am przez papiery i krzykn�am:�� To nie moja paczka! Jest adresowana do doktor Turnbull z Biologicznego.

Westchn�a.

��Musisz to zanie�� do doktor Turnbull�� t�umaczy�am. Przewr�ci�a oczyma.

��Najpierw musz� dostarczy� reszt� poczty mi�dzywydzia�owej�� odpar�a, odrzucaj�c pukiel z czo�a.

Pocz�apa�a korytarzem, upuszczaj�c po drodze dwie przesy�ki.

��Jak wszystko rozniesiesz, �eby� mi tu wr�ci�a i zabra�a paczk�!�� zawo�a�am za ni�.�� To materia� wra�liwy�� doda�am. U�wiadomi�am sobie jednak, �e nieuctwo jest w modzie, a �materia� wra�liwy� to s�owa trzysylabowe.�� Mo�e zgni栗 wyja�ni�am.

Ogolona g�owa nawet si� nie odwr�ci�a. Otworzy�y si� natomiast drzwi w po�owie korytarza i wychyli�a si� z nich Gina.

��Co ona tym razem zrobi�a?�� spyta�a.

��Podanie ta�my zalicza si� teraz do osobistych pos�ug�� poinformowa�am j�.

Gina podesz�a bli�ej.

��Dotar�o to do ciebie?�� Wr�czy�a mi niebiesk� karteczk�. Og�oszenie o zebraniu. Sobota. Sto��wka. Wszyscy pracownicy HiTeku, wydzia�y Bada� i Rozwoju r�wnie�.�� Flip mia�a to wszystkim dostarczy�.

��Co ma by� na tym zebraniu?

��Dyrekcja organizuje kolejne seminarium�� powiedzia�a.�� To oznacza �wiczenie wra�liwo�ci, taka nowa nazwa, a dla nas wi�cej papierkowej roboty. Chyba wezm� zwolnienie lekarskie. Za dwa tygodnie s� urodziny Brittany, musz� przygotowa� wystr�j na przyj�cie. Jak si� teraz dekoruje domy na przyj�cia urodzinowe? Cyrk? Dziki Zach�d?

��Power Rangers�� odpar�am.�� Czy zanosi si� na reorganizacj� wydzia��w?

Na ostatnim seminarium Dyrekcja postanowi�a powo�a� stanowisko, kt�re obecnie zajmowa�a Flip, jak cz�� �GARZ-a (��czno�� Grupowa Aktywnej Reformy Zarz�dzania). Mo�e tym razem zlikwiduj� asystent�w mi�dzywydzia�owych i sko�czy si� na tym, �e sama sobie b�d� robi�a kserokopie, roznosi�a poczt� i pobiera�a przesy�ki. I tak zreszt� wszystko to ju� robi� osobi�cie.

��Nie znosz� Power Rangers�w�� o�wiadczy�a Gina.�� Wyja�nij mi, jak mogli osi�gn�� tak� popularno��.

Cofn�a si� do swego laboratorium, a ja powr�ci�am do studi�w nad kr�tkimi fryzurami. �atwo zrozumie�, czemu sta�y si� popularne. Nie trzeba by�o wi�cej upina� kok�w grzebieniami i spinkami; po umyciu w�os�w nie czeka�o si� tydzie�, a� wyschn�. Podczas drugiej wojny �wiatowej piel�gniarki �cina�y w�osy w obawie przed zawszeniem, a p�niej zaakceptowa�y lekko�� i swobod�, jak� uzyska�y dzi�ki nowemu uczesaniu. Mia�o ono r�wnie� wiele oczywistych zalet przy uprawianiu innych szale�stw tamtych czas�w�� jazdy na rowerze i tenisa.

Ale dlaczego kr�tkie fryzury nie wesz�y w mod� w 1918 roku? Dlaczego up�yn�y a� cztery lata, gdy nagle bez �adnych widocznych powod�w sta�y si� przebojem? Zak�ady fryzjerskie by�y zat�oczone, a firmy produkuj�ce spinki bankrutowa�y z dnia na dzie�. W 1921 roku ostrzy�enie na pazia by�o na tyle niezwyk�e, �e uczesane tak kobiety trafia�y na ok�adki pism, niekt�re nawet zwalniano z pracy. W 1925 roku fryzura by�a ju� bardzo popularna�� zdj�cia absolwentek college��w ukazuj� dziewcz�ta z kr�tkimi w�osami, podobnie ilustracje w czasopismach. Kapelusze przybra�y kszta�t dzwon�w, zbyt obcis�y dla d�ugich w�os�w. Co si� wydarzy�o? Co wywo�a�o t� mod�?

Do ko�ca dnia porz�dkowa�am porozrzucane wycinki prasowe. Wydawa�oby si�, �e stronice magazyn�w z lat dwudziestych powinny by� po��k�e i szorstkie. Nic podobnego. �liskie jak w�gorze, pe�z�y po kafelkach, miesza�y si�, rozk�ada�y wachlarzem, pozbywa�y spinaczy.

Segregowa�am wszystko na pod�odze. Na jednym stole laboratoryjnym pe�no by�o wycink�w o spr�ynuj�cych kijach pogo�� Flip mia�a wykona� kserokopie, ale nie zrobi�a tego. Na drugim stole le�a�y papiery z moimi danymi na temat jitter-bugu. Ale i tak oba sto�y nie wystarcza�y, by pomie�ci� rozmaite kupki, na jakie to wszystko uk�ada�am�� ca�e artyku�y po�wi�cone kr�tkiej fryzurze; uwagi na temat flappers�w�� awangardowych dziewczyn lat dwudziestych; uwagi sarkastyczne, uwagi oboj�tne, uwagi pe�ne dezprobaty, uwagi �artobliwe, uwagi pe�ne zgrozy i oburzenia; ilustrowane og�oszenia; oznaki akceptacji fryzur przez panie w �rednim wieku, przez dzieci, przez osoby starsze; nowe modele poklasyfikowa-ne wed�ug dat, rejon�w kraju (obszary miejskie, obszary wiejskie); uwagi pogardliwe; uwagi wyra�aj�ce pe�n� aprobat�; pierwsze oznaki schy�ku tej mody; wreszcie obwieszczenie, �e mania przemin�a.

O czwartej pi��dziesi�t pi�� ca�� pod�og� laboratorium pokrywa�y pliki wycink�w, a Flip si� jeszcze nie pojawi�a. St�paj�c ostro�nie mi�dzy pouk�adanymi papierami, podesz�am do sto�u, by obejrze� paczk�. Oddzia� Biologii znajdowa� si� wprawdzie w drugim ko�cu budynku, ale to nie mia�o znaczenia. Na przesy�ce napisano przecie� �Materia� nietrwa�y!� i cho� w latach dziewi��dziesi�tych brak odpowiedzialno�ci sta� si� bardzo modny, nie zd��y� jednak ogarn�� wszystkich warstw spo�ecznych. Wzi�am pud�o i ponios�am je do doktor Turnbull.

Wa�y�o ton�. Gdy przesz�am z nim dwa pi�tra i cztery korytarze, zrozumia�am, dlaczego nieodpowiedzialno�� tak si� rozpowszechni�a. Mia�am przynajmniej okazj� zwiedzi� skrzyd�o budynku, do kt�rego nigdy przedtem nie zajrza�am. Nie wiedzia�am nawet dok�adnie, gdzie mie�ci si� Biologia, ale chyba pod��a�am w dobrym kierunku. W powietrzu czu�o si� wilgo� i dobiega� lekki zoologiczny ha�as. Sz�am za tymi d�wi�kami jeszcze pi�tro w d�, potem d�ugim korytarzem. Gabinet doktor Turnbull znajdowa� si� oczywi�cie na samym ko�cu.

Drzwi by�y zamkni�te. Pukaj�c, poprawia�am sobie pud�o. Odczeka�am. Cisza. Przesun�am paczk�, przypar�am j� biodrem do �ciany i pr�bowa�am nacisn�� klamk�. Drzwi si� nie otworzy�y.

Nie u�miecha�o mi si� wleczenie tego ci�aru z powrotem do mojego laboratorium, a potem szukanie jakiej� lod�wki. Spojrza�am w g��b korytarza. Wszystkie pokoje by�y pozamykane, najprawdopodobniej na klucz, ale pod jednymi drzwiami, po�rodku korytarza na lewo, ja�nia�o pasmo �wiat�a.

Poprawi�am sobie pakunek, kt�ry stawa� si� coraz ci�szy, i ponios�am go w tamtym kierunku. Zapuka�am. Nikt si� nie odezwa�, ale gdy nacisn�am klamk�, drzwi ust�pi�y. W �rodku zobaczy�am d�ungl�: kamery wideo, sprz�t komputerowy, otwarte pud�a, pl�tanina przewod�w.

��Dzie� dobry, czy kto� tu jest?!�� zawo�a�am.

Us�ysza�am pochrz�kiwanie. Mia�am nadziej�, �e to nie mieszkaniec tutejszej mena�erii. Spojrza�am na tabliczk� na drzwiach.

��Doktor O�Reilly?

��Tak, s�ucham?�� M�ski g�os dobieg� spod metalowego pud�a przypominaj�cego piec.

Podesz�am i zobaczy�am dwie obci�gni�te sztruksem nogi wystaj�ce na zewn�trz, w�r�d porozrzucanych narz�dzi.

��Przynios�am paczk� dla doktor Turnbull�� powiedzia�am do n�g.�� Nie ma jej w gabinecie. Czy m�g�by� to przechowa�?

��Postaw gdzie��� powiedzia� niecierpliwie.

Rozejrza�am si�, szukaj�c wolnego miejsca, nie zastawionego sprz�tem elektronicznym, nie pokrytego siatk� na kojce dla drobiu.

��Tylko nie na sprz�cie�� powiedzia�y nogi ostrzegawczo.�� Na pod�odze. Ostro�nie.

Odsun�am na bok kabel oraz dwa modemy i postawi�am pud�o.

��To ma nalepk� �Materia� nietrwa�y!��� poinformowa�am, kucn�wszy obok n�g.�� Musisz wstawi� do lod�wki.

��Dobra�� odpar�.

Wy�oni�o si� piegowate rami� w pomi�tym bia�ym r�kawie i zacz�o poklepywa� pod�og� wok� pud�a.

Le�a�a tam ta�ma klej�ca, poza zasi�giem r�ki.

��Szukasz ta�my?�� spyta�am, wk�adaj�c mu rolk� w d�o�. Palce si� zacisn�y.

��Nie chcesz ta�my?�� Rozejrza�am si�, sprawdzaj�c, o co tu jeszcze mog�oby chodzi�.�� Kombinerki? �rubokr�t krzy�owy?

Nogi i ramiona znikn�y pod piecem, wynurzy�a si� natomiast g�owa�� piegowata twarz, okulary grube jak dno butelki do coca-coli.

��Przepraszam. My�la�em, �e to ta dziewczyna od poczty.

��Flip. To ona pomy�kowo dostarczy�a przesy�k� do mojego gabinetu.

��Tego si� mo�na po niej spodziewa�.�� Wysun�� si� spod pieca i wsta�.�� Bardzo przepraszam�� otrzepywa� si� z kurzu�� na og� nie jestem nieuprzejmy w stosunku do os�b roznosz�cych poczt�. Ale ta Flip�

��Rozumiem�� kiwn�am g�ow� ze wsp�czuciem. Przejecha� d�oni� po jasnych w�osach.

��Kiedy ostatnio przynios�a tu paczk�, postawi�a j� na monitorze. Pude�ko spad�o i roztrzaska�o kamer� wideo.

��To podobne do Flip�� odpar�am, ale w zasadzie go nie s�ucha�am. Przygl�da�am mu si� z uwag�.

Kto� taki jak ja, kto sp�dzi� mn�stwo czasu na analizowaniu rozmaitych m�d i manii, porafi je natychmiast wytropi�. Obro�ca przyrody, jogger, gie�dziarz, terrorysta miejski. Doktor O�Reilly nie nale�a� do �adnej z tych grup. By� mniej wi�cej w moim wieku, mniej wi�cej mojego wzrostu. Mia� na sobie fartuch laboratoryjny i sztruksowe spodnie, prane tyle razy, �e straci�y pr��ki na kolanach. Pr�cz tego si� zbieg�y i nie si�ga�y teraz kostek. Na dole nogawek widnia�a wyblak�a linia�� �lad po od�o�eniu.

Og�lnie�� zw�aszcza gdy si� uwzgl�dni�o te grube okulary�� powinien sprawia� wra�enie zwariowanego naukowca. Ale nie sprawia�. Przyczynia�y si� do tego piegi oraz para p��ciennych tenis�wek, niegdy� bia�ych, teraz nieokre�lonego koloru, dziurawych na palcach, z postrz�pionymi szwami. A zwariowani naukowcy nosz� czarne buty i bia�e skarpetki. Ten facet nie zak�ada� nawet skuwek na d�ugopisy, cho� powinien. Na g�rnej kieszeni fartucha zobaczy�am dwie plamy niebieskiego tuszu i kleks po markerze. Dolna kiesze� mia�a naderwany szew. By�o w nim jeszcze co�, czego nie potrafi�am uchwyci�, a co uniemo�liwia�o mi zaliczenie go do jakiejkolwiek grupy.

Zerka�am k�tem oka, usi�uj�c zrozumie� co to takiego. On patrzy� na mnie z zaciekawieniem.

��Zanios�am pud�o do gabinetu doktor Turnbull, ale ona posz�a ju� do domu.

��Mia�a dzi� spotkanie w sprawie grantu. Jest bardzo dobra w zdobywaniu grant�w.

��W tych czasach to najwa�niejsza kwalifikacja uczonego�� stwierdzi�am.

��Tak�� odpar� kwa�no.�� Chcia�bym j� mie�.

��Jestem Sandra Foster, z Socjologii. Wytar� d�o� o spodnie i u�cisn�� mi r�k�.

��Bennett O�Reilly.

To te� by�o dziwne. Facet w moim wieku powinien mie� na imi� Matt lub Mike, lub cho�by�� nie daj Bo�e�� Troy. Ale Bennett?

��Jeste� biologiem?�� spyta�am.

��Teoria chaosu.

��Czy to nie oksymoron? U�miechn�� si�.

��W moim wykonaniu�� owszem, tak to wygl�da. Dlatego m�j projekt przestano finansowa� i musia�em przenie�� si� do HiTeku.

Mo�e w�a�nie dlatego by�o w nim co� dziwnego, a sztruksy i p��cienne tenis�wki to obecnie str�j badaczy chaosu. Ale nie, przecie� doktor Applegate, z Chemii, te� zajmowa� si� chaosem, a ubiera� si� jak wszyscy inni z dzia�u Bada� i Rozwoju: flanelowa koszula, czapka baseballowa, d�insy, adidasy.

I prawie wszyscy w HiTeku pracowali nie w swojej specjalno�ci. W nauce, jak w innych dziedzinach, panuj� mody i szale�stwa. Teoria strun, eugenika, mesmeryzm. Teoria chaosu by�a na fali przez kilka lat, cho� r�wnocze�nie du�o ha�asu robiono wok� zimnej fuzji i do�wiadcze� w Utah. Mo�e zreszt� mody te by�y powi�zane. Obie dziedziny jednak zosta�y wyparte przez in�ynieri� genetyczn�. Je�li doktor O�Reilly chce uzyska� pieni�dze z grantu, musi porzuci� chaos i postawi� na lepszego konia.

Pochyli� si� nad pud�em.

��Nie mam lod�wki. Musz� umie�ci� to na zewn�trz na ganku.�� Podni�s� paczk�, mrucz�c co� pod nosem.�� Rety, ale ci�kie. Flip dostarczy�a to do ciebie, �eby nie nie�� tu daleko na d�.�� Pom�g� sobie sztruksowym kolanem.�� Dzi�ki w imieniu doktor Turnbull i wszystkich ofiar Flip.�� Ruszy� po�r�d pl�taniny przyrz�d�w.

Nale�a�o si� zbiera�, a je�li ju� m�wimy o grantach, to przed p�j�ciem do domu powinnam poselekcjonowa� jeszcze ponad po�ow� materia��w na temat kr�tkich fryzur. Nadal jednak pr�bowa�am zrozumie�, co takiego niezwyk�ego jest w tym cz�owieku. Posz�am za nim przez labirynt urz�dze�.

��Czy to wszystko robota Flip?�� zapyta�am, przeciskaj�c si� mi�dzy dwoma stosami pude�.

��Nie. Przygotowuj� nowe badania�� odpar�, depcz�c po zwoju przewod�w.

��Mianowicie?�� Odsun�am zwisaj�c� plastikow� sie�.

��Dyfuzja informacji.�� Otworzy� drzwi i wkroczy� na ganek.�� Tu jest dostatecznie zimno.�� Postawi� pud�o.

��Z pewno�ci�.

Skuli�am ramiona przed pa�dziernikowym wiatrem. Ganek wychodzi� na du�y zamkni�ty wybieg okolony wysokim murem, przykryty z g�ry drucian� siatk�. Po drugiej stronie znajdowa�a si� brama.

��Tu prowadzimy do�wiadczenia z du�ymi zwierz�tami�� wyja�ni� O�Reilly.�� My�la�em, �e do lipca dostarcz� mi ma�py, mog�yby wtedy przebywa� na zewn�trz, ale przesy�anie papier�w trwa�o d�u�ej, ni� pocz�tkowo przypuszcza�em.

��Ma�py?

��Badania dotycz� przep�ywu informacji w stadzie makak�w. Jednego osobnika uczymy jakiej� nowej umiej�tno�ci, a potem obserwujemy i dokumentujemy rozprzestrzenianie si� tej wiedzy w�r�d reszty gromady. Chodzi mi o wyznaczenie proporcji mi�dzy praktycznymi a niepraktycznymi umiej�tno�ciami. Jedn� z ma�p ucz� niepraktycznych sztuczek o niskim progu przyswajalno�ci i wielu stopniach zaawansowania�

��Jak na przyk�ad hula-hoop�� wtr�ci�am.

Postawi� pud�o na zewn�trz, tu� za drzwiami.

��Hula-hoop?

��Hula-hoop lub miniaturowy golf, albo twist. Wszystkie maj� niski pr�g przyswajalno�ci. Dlatego b�yskawiczne szachy czy szermierka nigdy nie stan� si� mani�.

Poprawi� okulary na nosie.

��Badam r�ne manie. Co je wywo�uje, sk�d si� bior��� wyja�ni�am.

��A sk�d si� bior�?

��Nie mam poj�cia. Ale je�li nie wr�c� do pracy, nigdy si� nie dowiem.�� Wyci�gn�am r�k�.�� Mi�o mi by�o ci� pozna�. Brodzi�am w�r�d urz�dze�. O�Reilly szed� za mn�.

��Nigdy nie pomy�la�em o nauczeniu ich kr�cenia hula-hoop.

Mia�am ochot� powiedzie�, �e tutaj by�oby na to za ma�o miejsca, ale zbli�a�a si� sz�sta, a ja przed p�j�ciem do domu musia�am przynajmniej zebra� swoje stosy papier�w z pod�ogi i powk�ada� je do teczek.

Po�egna�am si� z doktorem O�Reillym i wr�ci�am na Socjologi�. W korytarzu sta�a Flip, d�onie opar�a na biodrach obci�gni�tych sk�rzan� sp�dniczk�.

��Wr�ci�am, a pani nie by�o.�� Powiedzia�a to takim tonem, jakbym pozostawi�a j� ton�c� w bagnie.

��Zesz�am do Biologii�� odpar�am.

��Musia�am tu i�� a� z Dzia�u Kadr.�� Odrzuci�a kosmyk.�� Powiedzia�a pani, �ebym wr�ci�a.

��Nie mog�am si� doczeka� i sama zanios�am paczk�.

Mia�am nadziej� us�ysze� jakie� usprawiedliwienie; mo�e powie, �e roznoszenie poczty to przecie� jej obowi�zek. O �wi�ta naiwno�ci! To by oznacza�o przyznanie, �e jest za cokolwiek odpowiedzialna.

��Rozejrza�am si� po pani gabinecie�� powiedzia�a z odcieniem moralnej wy�szo�ci.�� Czekaj�c na pani� pozbiera�am z pod�ogi te porozrzucane �mieci i wyrzuci�am je do kosza.

�r�d�a Tamizy nie przypominaj� �r�de�. Wygl�daj� jak niezbyt wilgotne pastwisko. Nie ma tam �adnej ro�linno�ci wodnej. Gdyby nie stara studnia wype�niona kamieniami, nie mo�na by nawet zlokalizowa� tego punktu. Krowy, zupe�nie nie zainteresowane kamieniami, �a�� leniwie wok� �r�d�a, skubi�c jaskry i trybul�, nie�wiadome, �e co� wa�nego rozpoczyna si� tu� pod ich kopytami.

W nauce wszystko jest jeszcze mniej wyraziste. Jab�ko spada; czajnik pyrka. Aleksander Fleming przed wyjazdem na weekend spogl�da po raz ostatni na laboratorium i nie dostrzega nic specjalnego w tym, �e przez uchylone okno wlatuj� sadze z pobliskiej stacji Paddington. Zbiera notatki, m�wi asystentowi, by niczego nie rusza�. Zamyka drzwi. Nawet nie zauwa�a, �e przykrywka jednej z p�ytek Petriego zsun�a si� na bok. My�li o wakacjach, o sprawunkach, kt�re musi za�atwi�, o powrocie do domu.

Ze mn� by�o podobnie. Flip zmi�a wszystkie moje wycinki, po czym wrzuci�a je do kosza. Wiedzia�am, �e dzi� wiecz�r nie zdo�am wszystkiego uporz�dkowa� na nowo. W rezultacie nie tylko nie zauwa�y�am pierwszego szcz�liwego przypadku prowadz�cego do naukowego odkrycia, ale w�a�nie przeoczy�am drugi. I trzeci.

Postawi�am kosz na stole, na artyku�ach o jitterbugu, oklei�am go z g�ry ta�m� i przylepi�am napis: �Nie rusza�. To dotyczy ciebie, Flip�. Potem posz�am do samochodu. W drodze na parking przypomnia�am sobie, co wiem na temat jej umiej�tno�ci czytania. Zawr�ci�am, by zabra� kosz ze swego gabinetu.

Gdy otwiera�am drzwi, zadzwoni� telefon.

��Cze�栗 zabrzmia� g�os Billy�ego Raya.�� Zgadnij, gdzie jestem.

��W Wyoming?�� Billy Ray by� farmerem w Laramie. Umawia�am si� z nim, gdy przeprowadza�am badania na temat ta�ca kowbojskiego.

��W Montanie�� powiedzia�.�� W po�owie drogi mi�dzy Lod-ge Grass i Billings.�� Dzwoni� zatem z telefonu kom�rkowego.�� Jad�, by zobaczy� targheesy. To teraz ostatni krzyk mody.

Chyba chodzi�o o krowy. Podczas moich studi�w nad ta�cem kowbojskim hitem by�y longhorny aberdee�skie. Billy Ray to mi�y facet, chodz�ca encyklopedia w dziedzinie aktualnych manii na wsiach Zachodu. Dwie pieczenie przy jednym ogniu.

��W sobot� b�d� w Denver�� dotar�o do mnie przez j�kanie telefonu, co oznacza�o, �e Billy Ray wychodzi z zasi�gu sieci.�� Seminarium na temat informatyzacji i komputeryzacji rancz.

Zastanawia�am si�, jaki akronim mo�na tu utworzy�. Komputeryzacja Rancz o Wielotorowej Aktywno�ci.

��Wi�c tak sobie my�l�, czyby�my nie wyskoczyli razem na kolacj�. W Boulder jest nowa knajpa z kuchni� w stylu prerii. A preria to ostatni krzyk restauracyjnej mody.

��Wybacz, ale mam zaleg�o�ci�� odpar�am, spogl�daj�c na kosz na stole.�� W ten weekend musz� troch� popracowa�.

��Wprowad� wszystko do komputera i niech robi za ciebie. Ja mam w swoim pececie ca�e ranczo.

��Wiem.�� Chcia�abym, �eby to by�o takie proste.

��Powinna� sobie sprawi� skaner tekstu.�� Rady Billy�ego Raya przedziera�y si� przez coraz silniejsze buczenie.�� Wtedy nie musia�by� nawet nic wklepywa�.

Ciekawe, czy skaner tekstu porafi przeczyta� kulki papieru.

Brz�czenie przesz�o w krakanie.

Powiedzia� co� w rodzaju �c�, mo�e nast�pnym razem� i znikn�� w kom�rkowym niebycie.

Od�o�y�am sw�j niekom�rkowy telefon i podnios�am kosz. Pod nim, cz�ciowo pogrzebane przez notatki na temat jitter-bugu, le�a�y ksi��ki z biblioteki, kt�re powinnam by�a odda� dwa dni temu. U�o�y�am je na wierzchu kosza�� ta�ma klej�ca wytrzyma�a�� zabra�am to wszystko do samochodu i pojecha�am do biblioteki.

W pracy studiuj� rozmaite trendy, niekt�re do�� odra�aj�ce, wi�c uwa�am, �e moim obowi�zkiem po pracy jest stymulowanie trend�w, kt�rych rozw�j uwa�am za po��dany. Na przyk�ad w��czanie kierunkowskaz�w przy zmianie pas�w ruchu lub konsumpcja sernik�w wiede�skich. I czytanie.

Biblioteki s� ponadto wspania�ym miejscem obserwacji trend�w w dziedzinie bestseler�w, kierowania bibliotekami oraz stroj�w bibliotekarek.

��Lorraine, na co s� w tym tygodniu zapisy?�� zapyta�am bibliotekarki. Mia�a na sobie bluz� w czarno-bia�e ciapki z napisem �Fantascycna�, w uszach czarno-bia�e kolczyki w kszta�cie krowy.

��Prowadzeni przez los�� odpar�a.�� Ca�y czas. Lista zapis�w ma kilometr. Pani jest na��� sprawdzi�a w komputerze�� pi�tym miejscu. By�a pani na sz�stym, ale pani Roxbury zrezygnowa�a.

��O, doprawdy?�� spyta�am zainteresowana.

Moda na ksi��ki nie wygasa zwykle przed ukazaniem si� kontynuacji, kiedy to czytelnicy dochodz� do wniosku, �e maj� ju� dosy�. Dowodem jest Opowie�� Oliuera i Powolny walc w Cedar Bend. I dlatego Przemin�o z wiatrem utrzyma�a si� prawie sze�� lat, w wyniku czego tysi�ce nieszcz�snych ch�opc�w musia�o �y� z imieniem Rhett albo nawet gorzej�� Ashley. Gdyby Margaret Mitchell napisa�a Powolny walc w Tara Bend, wszystko wygas�oby znacznie wcze�niej. No w�a�nie, musz� sprawdzi�, czy zainteresowanie Przemin�o z wiatrem spad�o po ukazaniu si� Scarlett.

��Niech pani nie robi sobie nadziei w zwi�zku z Losem�� powiedzia�a Lorraine.�� Pani Roxbury wycofa�a si�, bo nie chcia�a d�u�ej czeka� i kupi�a sobie ksi��k�.�� Pokr�ci�a g�ow�, krowie kolczyki ko�ysa�y si� przez chwil�.�� Co ludzie w tym widz�?

A co w 1890 roku ludzie widzieli w Ma�ym lordzie, tej przes�odzonej opowie�ci o ch�opcu o d�ugich lokach, kt�ry odziedziczy� zamek w Anglii? Nie wiadomo, ale powie�� Frances Hodg-son Burnett by�a bestselerem. Wielki sukces odnios�y r�wnie� oparta na niej sztuka i film z Mary Pickford (mia�a d�ugie loki). Zapocz�tkowa�o to mod� na aksamitne ubranka i sta�o si� udr�k� ca�ego pokolenia ch�opc�w, kt�rym matki zakr�ca�y loki, zmusza�y do noszenia koronkowych ko�nierzyk�w i nadawa�y imi� Cedric, cho� synowie z pewno�ci� woleliby nawet Ashley.

��Co jest jeszcze na zapisy?

��Nowy John Grisham i Stephen King, Anio�y z nieba, Dotkni�cie anielskiego skrzyd�a, Niebia�skie spotkanie trzeciego stopnia, Anio� obok ciebie, Anio�y, anio�y wsz�dzie, Jak zmusi� twego anio�a str�a, by za ciebie pracowa� oraz Anio�y w sali konferencyjnej.

To wszystko si� nie liczy�o. Grisham i King by�y po prostu bestselerami, a moda na anio�y trwa�a ju� od roku.

��Zapisa� pani� na co�?�� spyta�a Lorraine.�� Anio�y w sali konferencyjnej s� naprawd� �wietne.

��Nie, dzi�kujꠗ odpar�am.�� Mo�e jest co� nowego? Zmarszczy�a brwi.

��Chyba tak��� spojrza�a na ekran.�� Nowelizacja Ma�ych kobietek. Nie, to nie to.

Podzi�kowa�am jej i posz�am do p�ek. Wzi�am Berenice obcina w�osy F. Scotta Fitzgeralda i par� krymina��w, bo zawieraj� zawsze proste zagadki: �Jak morderca dosta� si� do zamkni�tego pokoju?�, a nie na przyk�ad �Co powoduje trendy?� albo �Co ja takiego zrobi�am, �e jestem skazana na Flip?� Potem posz�am do dzia�u literatury klasycznej.

W ostatnich latach najstraszniejszym trendem w zarz�dzaniu bibliotekami jest tak zwane liczenie si� z potrzebami czytelnika. Oznacza to po kilkana�cie egzemplarzy Most�w w Madison County oraz ksi��ek Danielle Steel, w zwi�zku z tym brakuje miejsca na p�kach. Bibliotekarze radz� sobie w ten spos�b, �e pozbywaj� si� ksi��ek, kt�rych ostatnio nikt nie wypo�ycza�.

��Dlaczego wyrzucacie Dickensa?�� zapyta�am Lorraine w ubieg�ym roku podczas wyprzeda�y ksi��ek bibliotecznych. Pokaza�am jej egzemplarz Domu na pustkowiu.�� Jak mo�ecie usuwa� Dickensa?

��Nikt tego nie wypo�ycza. Je�li przez rok nikt nie bierze danej ksi��ki, zdejmujemy j� z p�ki�� wyja�ni�a. Mia�a wtedy na sobie bluz� z napisem �Misiaczek na zawsze� i kolczyki w kszta�cie pluszowych misi�w.�� Najwyra�niej nikt tego nie czyta.

��I nikt nigdy nie przeczyta, gdy� nie b�dzie jej mo�na wypo�yczy栗 odpar�am.�� Dom na pustkowiu to wspania�a ksi��ka.

��Ma pani okazj� j� kupi�.

Mieli�my wi�c do czynienia z trendem takim samym jak wszystkie inne; jako socjolog powinnam obserwowa� to z zainteresowaniem i dotrze� do �r�de�. Nie zrobi�am tego. Zacz�am natomiast wypo�ycza� ksi��ki. Wszystkie: ulubione, kt�rych nigdy nie bra�am, gdy� mia�am je w domu, ca�� klasyk�, stare tomy w p��ciennej oprawie, kt�re kto� mo�e chcia�by kiedy� przeczyta�, gdy minie obecna moda na sentymentalny ch�am.

Teraz wzi�am Zamienione pud�o na cze�� dzisiejszych wydarze� oraz Czarnoksi�nika ze Szmaragdowego Grodu na cze�� doktora O�Reilly�ego, kt�remu nogi wystawa�y spod metalowej skrzyni. Sz�am dalej przy p�kach na B i szuka�am Bennetta. Opowie�ci o dw�ch siostrach nie by�o�� prawdopodobnie wyl�dowa�y na wyprzeda�y�� ale tu� przy Becketcie sta�a Droga cz�owiecza Butlera, wi�c mo�e Opowie�ci o dw�ch siostrach zosta�y b��dnie umieszczone.

Ruszy�am wzd�u� p�ek, wypatruj�c ksi��ki grubej, oprawnej w p��tno i nie zaczytanej. Borges; Wichrowe wzg�rza bra�am ju� w tym roku; Rupert Brooke; Robert Browning Dzie�a zebrane. Nie by� to Arnold Bennett, ale oba te t�uste tomy mia�y introligatorskie grzbiety, a w �rodku staromodn� kieszonk� i kart� wypo�ycze�. Wzi�am obydwa, a tak�e Borgesa.

��Przypomnia�am sobie, na co jeszcze s� zapisy�� powiedzia�a Lorraine.�� Nowo��, Przewodnik po �wiecie dobrych wr�ek.

��To dla dzieci?

��Nie. To o obecno�ci dobrych wr�ek w naszym codziennym �yciu.

Poda�a mi ksi��k� z podr�cznej p�ki. Na ok�adce dobra wr�ka wychyla�a si� zza komputera. Egzemplarz spe�nia� kryteria modnej ksi��ki: mia� zaledwie osiemdziesi�t stron. Mosty w Madison County mia�y sto dziewi��dziesi�t dwie strony, Mewa Jonathana Liuingstona�� dziewi��dziesi�t trzy, a Do widzenia, panie Chips, wielki przeb�j 1934 roku�� tylko osiemdziesi�t cztery.

Ksi��ka o wr�kach zawiera�a bzdury. Tytu�y rozdzia��w brzmia�y: �Jak skontaktowa� si� ze sw� wewn�trzn� wr�k��, �Jak wr�ki pomagaj� uzyska� sukces w �wiecie wielkich korporacji�, �Nie zwracajcie uwagi na niedowiark�w�.

��Prosz� wpisa� mnie na listꠗ poprosi�am. Poda�am jej Browninga.

��Tego nie wypo�yczano ju� prawie od roku�� zauwa�y�a.

��Naprawd�? No to teraz ja wypo�yczam. Wzi�am Borgesa, Browninga, Bauma i posz�am na obiad do �Matki Ziemi�.

W �Matce Ziemi� karmi� nie�le, a mro�on� herbat� podaj� tak dobr�, �e zamawiam j� przez okr�g�y rok. Ponadto jest to znakomite miejsce do studiowania trend�w. Nie tylko potrawy s� na czasie (obecnie wegetaria�skie z biouprawy), lecz r�wnie� kelnerzy. Przed restauracj� stoi stela� z alternatywnymi gazetami.

Wzi�am kilka z nich i wesz�am do �rodka. W drzwiach i w przedsionku t�oczyli si� ludzie, chc�cy dosta� si� do wn�trza. Na pewno tutejsza mro�ona herbata zrobi�a si� modna. Podesz�am do kelnerki obci�tej jak wi�niarka, w szortach do joggingu i sportowych sanda�ach.

To jeszcze jedna z m�d�� kelnerki ubieraj� si� tak, by jak najmniej przypomina� kelnerki. Prawdopodobnie po to, by nie mo�na ich by�o znale��, gdy chce si� dosta� rachunek.

��Nazwa pani grupy i liczba os�b?�� spyta�a. Trzyma�a tabliczk� z co najmniej dwudziestoma nazwiskami.

��Jedna, Foster�� odpar�am.�� Si�d� w sali dla pal�cych lub dla niepal�cych, gdzie szybciej. By�a zgorszona.

��Nie mamy sali dla pal�cych. Czy nie wie pani, co czeka pani� z powodu palenia?

Zwykle szybsze znalezienie miejsca w restauracji, pomy�la�am, ale dziewczyna gotowa by�a ju� wykre�li� mnie z listy, wi�c doda�am:

��Osobi�cie nie pal�, ale po prostu mog� siedzie� z palaczami.

��Przebywanie w towarzystwie os�b pal�cych jest tak samo szkodliwe�� stwierdzi�a i postawi�a X przy moim nazwisku, co prawdopodobnie oznacza�o, �e pr�dzej kaktus mi na d�oni wyro�nie, ni� dostan� tu stolik.�� Zawo�am pani��� rzek�a, przewracaj�c oczyma. Mia�am nadziej�, �e to nie jest teraz ostatni krzyk mody.

Usiad�am na �awce przy wej�ciu i zacz�am czyta� gazety pe�ne artyku��w o prawach zwierz�t i og�osze� firm usuwaj�cych tatua�e. Spojrza�am na strony og�osze� osobistych. Nie s� teraz najwi�kszym hitem. By�y na fali w p�nych latach osiemdziesi�tych, a potem, jak wiele manii, zamiast zupe�nie znikn��, znalaz�y sobie w spo�ecze�stwie ma��, lecz stabiln� nisz�.

W ten spos�b ko�czy wiele m�d. Na przyk�ad CB radio, tak popularne przez kilka miesi�cy, �e �Nadaj�, nadaj� sta�o si� powszechn� od�ywk� i ka�dy mia� ksyw� w rodzaju �Gor�ca mamu�ka�. Potem CB radia u�ywali tylko kierowcy ci�ar�wek i motocykli�ci. Rowery, gra Monopol, krzy��wki�� to wszystko gdzie� sobie �yje. Og�oszenia osobiste zadomowi�y si� w gazetach alternatywnych.

W ramach trend�w istniej� podtrendy; r�wnie� og�oszenia osobiste mia�y swe w�asne nurty. Przez pewien czas na fali by�y rozmaite odmiany seksu. Teraz powodzenie ma wypoczynek na �wie�ym powietrzu.

��Foster, grupa jednoosobowa�� powiedzia�a kelnerka z pe�n� dezaprobaty min� i poprowadzi�a mnie do stolika tu� przy kuchni.�� Ju� dwa lata temu zakazali�my palenia�� oznajmi�a i rzuci�a menu na blat.

Spojrza�am na wyb�r da�, by przekona� si�, czy nadal serwuj� rogaliki francuskie z suszonymi pomidorami i kie�kami, po czym wr�ci�am do og�osze�. Jogging wyszed� z mody, liczy�o si� chodzenie po g�rach i sp�ywy kajakowe. Oraz anio�y. Jedno z og�osze� nosi�o nag��wek NIEBIA�SKI POS�ANIEC, inne brzmia�o: �Czy twoje anio�y podpowiedzia�y ci, by� do mnie zadzwoni�? Moje kaza�y zamie�ci� to og�oszenie�. Wyda�o mi si� to nieprawdopodobne.

Powodzenie mia�a r�wnie� praca duchowa, spirytualistyka i uko�niki. Poszukuj� S/R/B; Orientalny/india�ski/rozw�j osobowo�ci; szukam partnera do zabawy na ca�e �ycie. Wszyscy si� nadajemy, no nie?

Podszed� naburmuszony kelner, r�wnie� w szortach do joggingu i sanda�ach sportowych. Na pewno widzia� ten X. Odezwa�am si� pierwsza, by nie dopu�ci� do wyk�adu na temat szkodliwo�ci nikotyny.

��Poprosz� francuskie rogaliki z kie�kami i mro�on� herbat�.

��Nie serwujemy ju� tego.

��Kie�k�w?

��Herbaty.�� Otworzy� jad�ospis i wskaza� praw� stron�.�� Tu mamy napoje.

Rzeczywi�cie. Ca�a kartka: espresso, cappuccino, cafe lat-te, cafe mocha, cafe cacao. Herbaty brak.

��Lubi�am wasz� mro�on� herbat�.

��Nikt ju� tego nie pije.

Bo usun�li�cie j� z menu, pomy�la�am. Ciekawe, czy stosuj� tutaj t� sam� zasad� co w bibliotece. Powinnam by�a tu cz�ciej zagl�da�, a kiedy ju� przychodzi�am�� zamawia� wi�cej, by uchroni� herbat� przed skasowaniem. Mia�am r�wnie� poczucie winy, gdy� najwyra�niej przepu�ci�am moment narodzin trendu czy te� pocz�tki nowego etapu.

Moda na espresso trwa�a od paru lat, g��wnie na Wschodnim Wybrze�u i w Seattle, gdzie si� zacz�a. W ubieg�ych latach wiele szale�stw przysz�o z Seattle: kapele rockowe, styl grunge, cafe latte. Przedtem wszelkie nowinki bra�y si� z Los Angeles, jeszcze wcze�niej z Nowego Jorku. Ostatnio Boulder wykazuje oznaki kolejnego o�rodka mody, ale dotarcie espresso do Boulder jest raczej skutkiem praw rynku, a nie naukowym przyk�adem na funkcjonowanie mody. Chcia�abym jednak zobaczy�, jak rodzi si� mania i poszuka� jej �r�de�.

��Poprosz� cafe latte�� powiedzia�am.

��Pojedyncza czy podw�jna?

��Podw�jna.

��W szklance czy w fili�ance?

��W szklance.

��Posypana cynamonem czy czekolad�?

��Czekolad�.

��P�s�odka czy gorzka?

Nie mia�am racji, m�wi�c doktorowi O�Reilly�emu, �e wszystkie mody maj� niski pr�g przyswajalno�ci.

Po kilku dalszych ustaleniach, gdy musia�am okre�li�, czy cukier ma by� w kostkach czy nierafinowany, mleko odt�uszczone czy dwuprocentowe, kelner poszed�, a ja wr�ci�am do og�osze�.

Jak zwykle uczciwo�� nie by�a w modzie; wszyscy m�czy�ni �wysocy, przystojni, finansowo niezale�ni�; kobiety �szykow-

ne, smuk�e, wra�liwe�. Wszyscy K/M �atrakcyjni, wyrafinowani, troskliwi�. Ka�dy mia� �niesamowite poczucie humoru�, w co w�tpi�am. Szukali wra�liwych, inteligentnych, ekologicznych, romantycznych, zdecydowanych NP.

NP. Co to takiego NP? Norweski pi�cioboista? Narodowy patriota? Naturalny pieszczoch? A tu mamy TNP. Tabuizowane nowe pieszczoty? Zajrza�am do s�owniczka skr�t�w. Oczywi�cie. Tylko niepal�cy.

Wysportowane, przystojne, czu�e osoby, kt�re zamieszczaj� te anonsy, myl� chyba og�oszenia osobiste z katalogiem odzie�y. Poprosz� produkt numer D2481 w kolorze jaskrawoczerwo-nym. Rozmiar ma�y. A ci wymieniaj� zwykle kolor, kszta�t, i �eby nie by�o �adnych kot�w ani ps�w! Jednak zapotrzebowanie na niepal�cych znacznie si� zwi�kszy�o od czasu, gdy to ostatnio zlicza�am. Wyj�am z torebki czerwony d�ugopis i zacz�am zakre�la�.

Kiedy podano mi kanapk� i skomplikowan� kaw�, strona by�a czerwona. Zjad�am kanapk�, popija�am kaw� i dalej zakre�la�am.

Moda na niepalenie zacz�a si� w p�nych latach siedemdziesi�tych i rozwija�a si� torem typowym dla manii awersyj-nych, ale czy�by w�a�nie stawa�a si� kapry�na? �Rasa, religia, pogl�dy polityczne, preferencje seksualne dowolne. Niepal�cy��� brzmia�o jedno z og�osze�. NIEPAL�CY du�ymi literami.

�Ma lubi� przygody, �mia�y, niepal�cy, podejmuj�cy wyzwania�. �Ja: osi�gn��em sukces, lecz doskwiera mi samotno��. Ty: czu�a, troskliwa, niepal�ca, bezdzietna�. I moje ulubione: �Rozpaczliwie poszukuj� kogo�, kto kroczy w rytm nietypowych marsz�w, szydzi z konwencji, nie dba o to, co na fali. Palacze niech si� nie zg�aszaj��.

Kto� mi sta� za plecami. Najprawdopodobniej kelner, by wyg�osi� pogadank� na temat nikotyny.

��Nie wiedzia�am, �e pani bywa tutaj�� powiedzia�a Flip, przewracaj�c oczyma.

��Ja r�wnie� nie wiedzia�am, �e ty tutaj bywasz�� odpar�am.

A skoro ju� to wiem, moja noga w tym miejscu wi�cej nie postanie, pomy�la�am. Zw�aszcza �e ju� nie podaj� mro�onej herbaty.

��Og�oszenia osobiste, co?�� Wyci�gn�a szyj�, by popatrze�, co zaznaczy�am.�� Niech je sobie czyta ten, kto jest w beznadziejnej sytuacji.

Ja jestem, pomy�la�am. Zastanawia�am si� gor�czkowo, czy Flip wchodzi�a do gabinetu, by opr�ni� kosze. I czy na pewno zamkn�am samoch�d?

��Nie potrzebuj� sztucznej pomocy. Mam Brine�a.�� Wskaza�a ch�opaka o ogolonej g�owie, w glanach oraz �wiekach w nosie, brwiach i dolnej wardze. Nie patrzy�am jednak na niego, lecz na wyci�gni�ta r�k� Flip, przyozdobion� trzema szerokimi szarymi bransoletami nad d�oni�, na przedramieniu i tu� poni�ej �okcia. Ta�ma klej�ca.

Zrozumia�am teraz dzisiejsz� uwag� o �osobistych pos�ugach�. Je�li to ma by� ostatni sza�, ja si� poddaj�.

��Musz� i�栗 powiedzia�am, zbieraj�c gazety i wypatruj�c nerwowo kelnera. Nie mog�am go dostrzec, gdy� by� ubrany tak jak wszyscy obecni. Zostawi�am dwudziestk� na stoliku i prawie pobieg�am do wyj�cia.

��Ona mnie w og�le nie docenia�� s�ysza�am Flip �al�c� si� Brine�owi.�� Mog�aby mi przynajmniej podzi�kowa� za posprz�tanie gabinetu.

Samoch�d by� zamkni�ty na klucz. Jad�c do domu, z pewn� weso�o�ci� rozmy�la�am o szarych bransoletach. Przecie� Flip kiedy� b�dzie musia�a je zdejmowa�. My�la�am r�wnie� o Brinie i Billym Rayu, kt�ry nosi� stetson, zw�ane d�insy i pos�ugiwa� si� pagerem. Oraz o tym, jakim osi�gni�ciem jest bez-stylowo�� doktora O�Reilly�ego.

Obecnie prawie wszystko ma sw�j styl: kurtki lotnicze, spodnie do jazdy na rowerze, afryka�skie bluzki, mundury, za obszerne d�insy, za ciasne koszule bez ko�nierzyka, buty turystyczne, sanda�y ortopedyczne. Teraz, gdy nosi si� sprane flanelowe grunge�owe koszule i ocieplan� bielizn�, trudno wymy�li� co�, co nie jest w jakim� stylu. A jednak Bennettowi to si� uda�o.

W�osy mia� za d�ugie, spodnie�� za kr�tkie, ale chodzi�o o co� wi�cej. W jednej z kapel rockowych gra perkusista, kt�ry na scen� ubiera si� w legginsy cyklisty i zaplata warkoczyki. Wygl�da przy tym jak ostatni krzyk mody. I nie chodzi�o o okulary. We�my na przyk�ad Eltona Johna czy Buddy Holly�ego.

Dr�czy�o mnie to przez ca�y wiecz�r. Mo�e powinnam go spyta�, czy mog� podj�� nad nim studia. Mo�e przebywaj�c ko�o niego, gdy b�dzie uczy� ma�py hula-hoop, zorientowa�abym si�, jak potrafi zachowa� wolno�� od mody. Badaj�c niemod�, otrzymam prawdopodobnie pewne wskaz�wki na temat jej przeciwie�stwa. Albo powinnam pojecha� do domu, uprasowa� wycinki prasowe i pr�bowa� zrozumie�, co nagle sk�oni�o dwa miliony kobiet do chwycenia za no�yczki i obci�cia swych wspania�ych pukli.

Niczego nie zrelizowa�am. W domu przeczyta�am Browninga. Szczuro�ap z Hamelin, wiersz�� czy to nie dziwne?�� traktuj�cy o manii. Zacz�am Pippa przechodzi, d�ugi poemat o w�oskiej dziewczynie z Asolo. Pracowa�a w fabryce i mia�a tylko jeden dzie� wolny w roku (musia� to by� z pewno�ci� w�oski oddzia� HiTeku), kt�ry sp�dza�a na w�dr�wkach w�r�d dom�w. �piewa�a pod oknami ��limak w ig�ach sosny; W trzepocie skowronek�, inspiruj�c wszystkich.

Chcia�abym, �eby pojawi�a si� pod mym oknem i zes�a�a mi natchnienie. Ale takie rzeczy si� nie zdarzaj�. Inspiracja musia�a nadej�� tak, jak to zwykle w nauce bywa�� nale�a�o wyg�adzi� papierowe kulki i wprowadzi� dane do komputera. Pr�by i b��dy. I znowu pr�by.

Myli�am si�. Inspiracja ju� nadesz�a, ale ja jeszcze o tym po prostu nie wiedzia�am.

W �rod� mieli�my spotkanie ca�ej za�ogi. Omal si� nie sp�ni�am. Posz�am do Dzia�u Zaopatrzenia, by wyci�gn�� od Desideraty pude�ko spinaczy. Ona jednak albo nie wiedzia�a, co to jest, albo gdzie tego szuka�. Gdy przyby�am wreszcie do sto��wki, wszystkie miejsca by�y zaj�te.

Gina pomacha�a do mnie z drugiego ko�ca sali i wskaza�a puste krzes�o obok siebie. Przecisn�am si� tam, gdy Dyrekcja m�wi�a:

��My w HiTeku nigdy nie ustajemy w d��eniu do doskona�o�ci.

��O co chodzi?�� spyta�am szeptem Gin�.

��Dyrekcja chce udowodni�, �e ponad wszelk� w�tpliwo�� ma zbyt ma�o pracy�� wymamrota�a cicho.�� Wynale�li wi�c nowy akronim i w�a�nie teraz go opracowuj�.

���podstaw� naszego ekscytuj�cego nowego programu zarz�dzania jest pomys�owo��.�� Przedstawiciel Dyrekcji grubym markerem wypisa� wielkie P i O na du�ej bia�ej karcie.�� Pomys�owo�� to kamie� w�gielny dobrej firmy.

Rozejrza�am si�, szukaj�c doktora O�Reilly�ego. Pod �cian�, niedbale oparta, siedzia�a nad�ta Flip. R�ce mia�a opasane ta�m� klej�c�.

��Pomys�owo�� wymaga umiej�tno�ci. A kto jest �r�d�em wszelkich umiej�tno�ci w HiTeku? Wy, pa�stwo naukowcy!�� powiedzia�a Dyrekcja. Napisa�a du�e N.

Uda�o mi si� wreszcie dostrzec doktora O�Reilly�ego. Sta� przy bufecie, obok sztu�c�w, trzymaj�c r�ce w kieszeniach. Dzi� by� nieco lepiej ubrany, ale nie o wiele lepiej. Br�zowy blezer z anilany nie pasowa� odcieniem do br�zowych sztruks�w, a koszula w bia�o-br�zow� krat� nie pasowa�a ani do swetra, ani do spodni.

��Pomys�owo�� naukowa nie jest w�a�ciwie wykorzystana, je�li nie zostanie ukierunkowana na reformy.�� Przedstawiciel Dyrekcji wpisa� U i R.�� Pomys�owo�� Naukowa Ukierunkowana Reformatorsko�� wyrecytowa� triumfalnie, wskazuj�c kolejne litery.�� W skr�cie PONUR.

��Celne okre�lenie�� mrukn�a Gina.

��Podstaw� PONUR-u s� Sugestie Za�ogi.�� Dyrekcja napisa�a markerem SZ.�� Prosz�, �eby pa�stwo podzielili si� na zespo�y robocze i przedstawili list� pi�ciu najwa�niejszych spraw.�� Na tablicy pojawi�o si� 5.

Doktor O�Reilly nadal sta� przy sztu�cach. My�la�am, czy-by go nie zaprosi� do naszej grupy, ale Gina ju� pochwyci�a Sar� z Chemii i Elaine z Dzia�u Kadr, kt�ra mia�a na sobie opask� tenisow� i spodnie do jazdy na rowerze.

��Pi�� problem�w�� powt�rzy�a Dyrekcja, a Elaine natychmiast wyj�a notatnik i ponumerowa�a strony od jednej do pi�ciu�� mog�cych si� przyczyni� do polepszenia �rodowiska pracy w HiTeku.

��Zwolni� Flip�� zaproponowa�am cicho.

��Czy wiecie, co mi wczoraj zmajstrowa�a?�� powiedzia�a Sara.�� Wszystkie moje karty do�wiadcze� umie�ci�a pod L, bo niby �laboratorium�.

��Mam zapisa�?�� spyta�a Elaine.

��Nie�� odpar�a Gina�� ale wy wszystkie zapiszcie lub zapami�tajcie. Przyj�cie urodzinowe Brittany, osiemnastego o drugiej. Jeste�cie zaproszone. Prezenty, torty, ale �adnych Power Rangers�w. Postawi�am spraw� twardo. Powiedzia�am Brittany, �e mo�e mie� dowolne przyj�cie, aby nie w stylu Power Rangers.

Doktor O�Reilly usiad� wreszcie przy stole po�rodku jadalni i zdj�� blezer. Nic si� nie polepszy�o�� ujawni� si� jedynie krawat, kt�ry nie mia� w sobie ani krztyny stylu.

��Czy kiedykolwiek widzia�y�cie Power Rangers�w?�� spyta�a Gina.

��Nie mog� przyj�栗 odpar�a Sara.�� Bior� udzia� w biegu na dziesi�� kilometr�w z Paulem Ottermeyerem.

��My�la�am, �e chodzisz z Tedem�� zdziwi�a si� Gina.

��Ted ma problemy z �yciem uczuciowym�� wyja�ni�a Sara�� i dop�ki nie nauczy si� ich rozwi�zywa�, nie ma sensu, by�my wchodzili w bardziej trwa�y zwi�zek.

��Zatem zdecydowa�a� si� na biegi d�ugodystansowe?�� pyta�a Gina.

��Powinna� spr�bowa� marsz�w po schodach�� poradzi�a Elaine z Dzia�u Kadr.�� To rozwija muskulatur� wszechstronniej ni� biegi.

Opar�am brod� na d�oni i kontemplowa�am krawat doktora O�Reilly�ego. Krawaty s� jak pozosta�e cz�ci m�skiej garderoby. Teraz niemal wszystko jest na czasie. Ale to dopiero niedawna tendencja. Krawaty w paski by�y modne w 1860 roku, o barwie lawendy�� w 1890. Na muszki panowa� sza� w latach dwudziestych, na r�cznie malowane tancerki�� w latach czterdziestych, na jaskrawe stokrotki�� w sze��dziesi�tych; wte-

dy wszystko, co nie by�o akurat na fali, traktowano jako zacofane. Natomiast obecnie wszelkie poprzednie style s� dopuszczalne, a ponadto: krawat-sznureczek, bandany i zawsze aktualne bezkrawacie. Krawat Bennetta nie nale�a� do �adnej z tych kategorii�� by� po prostu okropny.

��Na co patrzysz?�� spyta�a Gina.

��Na doktora O�Reilly�ego�� odpar�am. Zastanawia�am si�, czy Bennett jest a� w takim wieku, �e m�g� sobie kupi� ten krawat, gdy jego fason by� w modzie.

��Tego �wira z Biologii?�� Elaine wyci�gn�a szyj�.

��Fatalny krawat�� stwierdzi�a Gina.

��I te okulary�� doda�a Sara.�� S� tak grube, �e nie mo�na nawet okre�li�, jakie ma oczy.

��Szare�� powiedzia�am, ale Elaine i Sara wr�ci�y ju� do tematu marsz�w po schodach.

��Najlepsze schody s� na kampusie, w budynku nauk technicznych�� m�wi�a Elaine.�� Sze��dziesi�t osiem stopni, ale s� na og� zat�oczone. Wi�c zwykle trenuj� na tych w �Koniczynce�.

��Ted mieszka w �Irysie��� poinformowa�a nas Sara.�� Musi wyodr�bni� u siebie ducha m�skiego wojownika, gdy� nigdy nie b�dzie potrafi� zaakceptowa� �e�skiej cz�ci swej osobowo�ci.

��Dobrze, moi pa�stwo�� zn�w odezwa�a si� Dyrekcja.�� Czy sformu�owali ju� pa�stwo swoje problemy? Flip, prosz�, zbierz notatki.

Elaine mia�a przera�on� min�. Gina zabra�a od niej list� i szybko napisa�a:

�r�d�a Kolorado r�wnie� nie przypominaj� pocz�tku rzeki. Znajduj� si� w lodowcu w Green River Mountains i wygl�daj� jak przysypany �niegiem, zarzucony kamieniami kawa�ek tundry.

Jednak nawet podczas najt�szej zimy co� si� tam topi�� tu kropelka, tam stru�ka; na obszarpanych brzegach lodowca tworzy si� warstwa wody �ciekaj�ca na zmarzni�t� ziemi�. Spada i zamarza, zbiera si� powoli, niedostrzegalnie.

Z badaniami naukowymi jest podobnie. Niecz�sto zdarzaj� si� ol�nienia takie, jakiego dozna� Archimedes, gdy wchodzi� do wanny i nagle przysz�o mu do g�owy, jak zmierzy� ci�ar w�a�ciwy metalu. Przewa�nie wszystko polega na pr�bach i b��dach, ponownych pr�bach, zbieraniu danych, eliminacji zmiennych, obserwowaniu wynik�w, ustalaniu, co si� nie zgadza.

Popatrzmy na Arno Penziasa i Roberta Wilsona. Chcieli zmierzy� bezwgl�dne nat�enie promieniowania radiowego kosmosu, najpierw jednak musieli pozby� si� szumu t�a w detektorze.

Przenie�li detektor na wie�, by wyeliminowa� szum miejski, sygna�y stacji radarowych i zak��cenia atmosferyczne. To pomog�o, nadal jednak mieli szum t�a.

Zastanawiali si�, co go wywo�uje. Ptaki? Weszli na dach i obejrzeli lejkowat� anten�. Istotnie, gnie�dzi�y si� tam go��bie, pozostawiaj�c odchody, kt�re mog�y powodowa� zak��cenia.

Przep�dzili go��bie, oczy�cili anten�, uszczelnili wszystkie otwory i p�kni�cia (najprawdopodobniej ta�m� klej�c�), ale szum nie znikn��.

Trudno. Co jeszcze mog�o by� przyczyn�? Strumienie elektron�w z pr�b atomowych? W�wczas szum powinien si� zmniejsza�, gdy� pr�by zosta�y zakazane w 1963 roku. Przeprowadzili dziesi�tki pomiar�w, ale nat�enie szumu si� nie zmniejsza�o.

Otrzymywali t� sam� warto��, bez wzgl�du na to, na jak� cz�� nieba kierowali anten�, co ju� zupe�nie si� nie dawa�o wyja�ni�.

Uparcie ponawiali testy, sprawdzali, przyklejali i odklejali ta�m�, skrobali go��bie odchody i dopiero po pi�ciu latach rozpaczliwych pr�b zdali sobie spraw�, �e to wcale nie by� szum t�a, lecz mikrofale, echo Wielkiego Wybuchu.

W pi�tek Flip przynios�a mi nowe formularze podania o przyznanie funduszy�� sze��dziesi�t osiem stron, �le zszytych. Trzy strony wypad�y, gdy Flip cz�apa�a przez drzwi, a dwie kolejne, gdy wr�cza�a mi papiery.

��Dzi�kuj�, Flip�� powiedzia�am z u�miechem.

Poprzedniego wieczora dotar�am do dw�ch trzecich poematu Pippa przechodzi. Pippa namawia dw�ch strasznie rozpustnych kochank�w, by si� nawzajem pozabijali, przekonuje zdradzonego studenta, by przed�o�y� mi�o�� nad zemst�, oraz sprowadza sko�czonych nicponi na �cie�k� cnoty. A wszystko to osi�ga �piewaj�c �Pora roku�� wiosna; Wiosn� wczesny dzionek�. Pomy�le�, czego mog�aby dokona�, dysponuj�c kart� biblioteczn�.

�Mo�esz zmieni� �wiat�� brzmi przes�anie Browninga.�� Zachowuj�c si� dziarsko i sygnalizuj�c skr�t w lewo, jedna, jedyna osoba potrafi pozytywnie oddzia�ywa� na spo�ecze�stwo�.

Szczuro�ap z Hamelin dowodzi, �e poeta wiedzia� r�wnie�, jak dzia�aj� trendy.

Nigdy nie dostrzeg�am pozytywnych skutk�w takich dzia�a�, ale Pippa r�wnie� nie. Gdy nast�pnego dnia wr�ci�a do pracy w tkalni jedwabiu, nie zdawa�a sobie sprawy, ile dobrego uczyni�a. Wyobra�am j� sobie na zebraniu za�ogi, zwo�anym przez dyrekcj�, by przedstawi� nowy system zarz�dzania PLAGA. Tu� po �wiczeniach wra�liwo�ci jej kolega szepcze:

��No, Pippa, jak sp�dzi�a� wolny dzie�?

A Pippa tylko wzrusza ramionami i odpowiada:

��Nic szczeg�lnego nie robi�am. Spacerowa�am sobie.

Wi�c by� mo�e, mam wi�kszy wp�yw na rozw�j czytelnictwa i w��czanie kierunkowskaz�w, ni� mi si� wydaje. A zachowuj�c si� mi�o i uprzejmie, powstrzymuj� zalewaj�ce nas chamstwo.

No tak, ale Browning nigdy nie spotka� Flip. Warto jednak pr�bowa�. Pociesza�a mnie �wiadomo��, �e przynajmniej nie mog�am niczego pogorszy�.

Wi�c cho� Flip nie podnios�a kartek z pod�ogi, a nawet nast�pi�a na jedn� z nich, u�miechn�am si� do niej.

��Jak si� dzi� czujesz?�� spyta�am.

��Ooo, cudownie�� odparta sarkastycznie.�� Wprost nadzwyczajnie.�� Siad�a na stole na wycinkach o kr�tkich fryzurach.�� Nie uwierzy pani, co oni mi ka�� robi�.

Troch� popracowa�?�� pomy�la�am bezlito�nie, ale zaraz przypomnia�am sobie, �e postanowi�am i�� w �lady Pippy.

��Jacy �oni�?�� spyta�am, schylaj�c si� po rozrzucone kartki.

��Ta ca�a Dyrekcja�� odparta, przewracaj�c oczyma. Mia�a na sobie jadowicie ��te rajstopy, nier�wno ufarbowany podkoszulek i osobliw� kamizelk�, kr�tk�, dziwnie zebran� na karku i pod pachami.�� Czy wie pani, w jaki spos�b mam dosta� nowy tytu� i pomocnika?

��O, doprawdy?�� u�miecha�am si� nadal.�� Dostaniesz nowy tytu�?

��Taaa. Jestem ��cznikiem komunikacji mi�dzywydzia�owej�� odpowiedzia�a.�� Ale �eby dali mi pomoc, mam zasi��� w komisji do spraw przyj��. Po godzinach pracy.

D� kamizelki wyko�czony by� rz�dem zatrzask�w. Tego stylu jeszcze nigdy nie widzia�am. Flip nosi to prawdopodobnie do�em do g�ry, pomy�la�am.

��Przecie� chodzi�o o to, �e jestem przepracowana i dlatego potrzebuj� asystenta, no nie? Czy pani mnie s�ucha?

Noszenie ubra� w inny spos�b, ni� wyobra�a� sobie projektant, to zawsze aktualny styl: nie zawi�zane sznurowad�a, czapki baseballowe odwr�cone daszkiem do ty�u, krawaty jako paski, koszulki jako sukienki. Nie mo�na tego fasonu sprzedawa�, bo nic on nie kosztuje. I nie ma w tym nic nowego. Licealistki w 1955 roku wk�ada�y swetry zapi�ciem do ty�u. W latach dwudziestych ich matki, w kr�tkich sp�dniczkach, nie zapina�y sprz�czek wysokich but�w. Gdy ta�czy�y charlestona, ruszaj�c ramionami jak kurczak skrzyd�ami, metalowe sprz�czki podskakiwa�y i pobrz�kiwa�y �flap, flap�, st�d si� wzi�a nazwa �flapper�. Ale charleston pojawi� si� dopiero w 1923 roku, a wyraz �flapper� u�ywany by� ju� w 1920.�� No wi�c chce pani tego s�ucha� czy nie?

Nic dziwnego, �e Pippa �piewa�a pod oknami ludzi. Gdyby musia�a znosi� ich towarzystwo, nie by�aby a� tak weso�a. Usi�owa�am przybra� zainteresowan� min�.

��Kto jest jeszcze w tej komisji?

��Nie wiem. Ale m�wi�am pani, nie mam czasu si� tym zajmowa�.

��Czy�by nie zale�a�o ci na dostaniu odpowiedniego asystenta?

��Je�li mia�abym zostawa� po godzinach, to nie�� odparta, z irytacj� wyci�gaj�c spod siebie wycinki prasowe.�� Ale w pani gabinecie ba�agan! Nigdy tu pani nie sprz�ta?

����limak w ig�ach sosny; W trzepocie skowronek��� zadeklamowa�am.

��Co takiego? Browning si� myli�.

��Bardzo bym chcia�a porozmawia栗 powiedzia�am�� ale musz� wype�ni� te formularze.

Flip nawet si� nie ruszy�a. Bez wyra�nego celu przegl�da�a moje wycinki.

��Zr�b mi kserokopie tych wszystkich artyku��w. Natychmiast. Nim p�jdziesz na zebranie komisji.

Ani drgn�a. Wzi�am o��wek, podpi�am do uproszczonego formularza kartki, kt�re wypad�y, i skupi�am si� na jego wype�nianiu.

Nigdy si� specjalnie nie martwi�am o fundusze. To prawda, �e w nauce i przemy�le panuj� mody, ale zach�anno�� jest zawsze na fali. W HiTeku chcieliby wiedzie�, co wywo�uje rozmaite manie, by mogli wymy�li� jak�� now�. A badania statystyczne s� tanie. Potrzebowa�am jedynie komputera z wi�ksz� pami�ci�. Nie oznacza�o to jednak, �e mog�am zlekcewa�y� formularze. Nawet gdyby� opracowa� absolutnie skuteczn� metod� wytwarzania z�ota z o�owiu, je�li nie wype�nisz formularzy i nie oddasz ich w terminie, Dyrekcja unicestwi ci� w mgnieniu oka.

Cel projektu, metody eksperymentalne, przewidywane rezultaty, ranking analizy macierzowej. Ranking analizy macierzowej?

Odwr�ci�am stron� w poszukiwaniu instrukcji i kartka wypad�a. Nie zamieszczono �adnej instrukcji ani tu, ani na ko�cu formularza.

��Czy do��czone by�y instrukcje?�� spyta�am Flip.

��Sk�d mog� wiedzie�?�� Wsta�a.�� A to co takiego? Podetkn�a mi jeden wycinek pod nos. Reklam�, na kt�rej uczesana na pazia blondynka sta�a obok hupmobilu.

��Chodzi ci o samoch�d?

��Nieee�� odpar�a, d�ugo wypuszczaj�c powietrze.�� Te jej w�osy.

��Pa��� powiedzia�am, pochylaj�c si� nad kartk�, by zobaczy�, czy to fryzura w stylu Eton, czy ch�opczycy. By�a pokarbowana w r�wne fale po obu stronach g�owy.�� Fale Marcela�� wyja�ni�am.�� To taka trwa�a zrobiona specjalnym elektrycznym aparatem. Jego u�ywanie by�o niemal tak samo przyjemne jak borowanie z�b�w.

Jednak Flip ju� straci�a zainteresowanie.

��Je�li ka�� komu� zostawa� po pracy albo robi� co� ekstra, to powinni p�aci� nadgodziny. Na przyk�ad za zszywanie tych wszystkich formularzy i roznoszenie. Nawet a� tam daleko, do Biologicznego.

��Dostarczy�a� je doktorowi O�Reilly�emu?�� Pami�ta�am, �e ma zwyczaj utyka� przesy�ki po bli�ej po�o�onych pokojach.

��Oczywi�cie. Nawet mi nie podzi�kowa�. Co za �wuk!

���wuk?

Nie spos�b nad��y� za trendami j�zykowymi. Nawet nie staram si� tego robi� z pozycji naukowej, jednak znam slang, poniewa� u�ywa si� go do opisywania mody. Ale tego wyra�enia nie s�ysza�am nigdy.

��Nie wie pani, co to �wuk?�� spyta�a takim tonem, �e wola�abym, by Pippa we W�oszech rozdawa�a ludziom klapsy.�� Zacofany. Bez polotu. Cyber-fucio. �wuk.�� Przebiera�a obwinie-tymi ta�m� ramionami, usi�uj�c znale�� odpowiednie s�owo.�� Kompletnie staromodny, bez stylu�� powiela�a i z przesadn� Stacj� wysz�a z pokoju ca�a w ta�mie klej�cej i w za�o�onej do�em do g�ry kamizelce. Wycink�w nie zabra�a.

W sobot� rano zadzwoniono do mnie z biblioteki z informacj�, �e przesun�am si� na czo�o listy os�b zapisanych na Prowadzeni przez los. Pojecha�am wi�c do Boulder po ksi��k� i prezent dla Brittany.

��Je�li pani chce, mo�e pani wzi�� r�wnie� Anio�y, anio�y wsz�dzie�� powiedzia�a Lorraine. Dzi� mia�a na sobie bluz� z dalmaty�czykiem, a w uszach czerwone kolczyki w kszta�cie hydrant�w.�� Dokupili�my wreszcie dwa dodatkowe egzemplarze. Akurat teraz, gdy nikt ju� tego nie bierze.

Kiedy Lorraine przeje�d�a�a pi�rem �wietlnym po Prowadzonych przez los, przekartkowa�am Anio�y.

�Tw�j anio� str� towarzyszy ci wsz�dzie�� pisano.�� Jest zawsze obok ciebie�.

Rysunek przedstawia� anio�a z du�ymi skrzyd�ami wychylaj�cego si� zza plec�w kobiety stoj�cej w kolejce do kasy w sklepie spo�ywczym.

�Mo�esz je ignorowa�, mo�esz nawet udawa�, �e nie istniej�, lecz to ich nie przegoni�.

Dop�ki moda na to nie przeminie, pomy�la�am.

Wypo�yczy�am Prowadzonych przez los i ksi��k� na temat teorii chaosu z diagramami Mandelbrota, by mie� pretekst do wyprawy na Biologi� i obejrzenia, w co ubrany jest doktor O�Reilly. Potem pojecha�am do centrum handlowego na Pearl Street.

Lorraine mia�a racj�. W ksi�garni wyprzedawano Anio� w moim mieszkaniu i Gotowanie z cherubinem, a cen� na Anielski kalendarz obni�ono o po�ow�. Przed wej�ciem urz�dzono du�� ekspozycj� Spotkania z wr�kami czwartego stopnia.

Posz�am na g�r� do dzia�u dzieci�cego, by obejrze� kolejne ksi��ki o wr�kach: Kwietne wr�ki (to ju� by�o w modzie wcze�niej, oko�o roku 1910); Wr�ki, wr�ki wsz�dzie; Wr�ki, wr�ki wsz�dzie, tom drugi; Kraina weso�ych wr�ek. R�wnie� Kr�l Lew, ksi��ki o Batmanie, Power Rangersach�i na temat Barbie.

Znalaz�am wreszcie Ropuchy i diamenty w twardej ok�adce. Uwielbia�am to jako dziecko. Wyst�puje tam wr�ka, ale nie ze skrzyd�ami lila i kapeluszem w kszta�cie niebieskiego kwiatu dzwoneczka. W ksi��ce dziewczynka udziela pomocy odra�aj�cej starej kobiecie, kt�ra okazuje si� dobr� wr�k� w przebraniu. Warto�ci g��bsze kontra pozory. Lubi� ten rodzaj przypowie�ci.

Kupi�am ksi��k� i wysz�am na ulic�. By� pi�kny dzie� babiego lata, niebo b��kitne, powietrze rze�kie. Centrum handlowe przy Pearl Street jest w sobot� wspania�ym miejscem do analizy trend�w, gdy� po pierwsze, przewijaj� si� tam t�umy ludzi, a po drugie, Boulder jest strasznie tip-top. Ludzie z innych cz�ci stanu nazywaj� to miasto Ludowa Republika Boulder. Na ulicach mo�na tu spotka� stoiska rozmaitych wyznawc�w New Age�u, stragany z falaflami i ulicznych grajk�w.

Muzyka uliczna te� ma swoje manie. Gitary si� prze�y�y, znowu popularne s� bongosy. Po raz pierwszy by�y modne w 1958 roku, w szczycie powodzenia big-bitu; maj� bardzo niski pr�g przyswajalno�ci. �Uczes ze str�kiem� w stylu Flip jest na fali, podobnie �dawanie do rozumienia uczesem�. I ta�ma klej�ca. Widzia�am dwoje ludzi z paskami wok� r�kaw�w, a jeden m�czyzna w dredlokach i w kapeluszu mia� ta�m� na szyi�� co� podobnego nosili Francuzi podczas mody a la victime po rewolucji.

Tak si� przypadkowo sk�ada, �e w�wczas panowa�a moda na kr�tkie fryzury, odnowiona potem dopiero w latach dwudziestych dwudziestego wieku. Arystokraci �cinali w�osy, by �atwiej wszystko sz�o na gilotynie, a w okresie cesarstwa krewni i przyjaciele nosili kr�tkie w�osy jako wyraz ho�du dla ofiar. Wi�zali r�wnie� wok� szyi w�skie czerwone kokardy. W�tpi� jednak, czy cz�owiek w dredlokach to samo mia� na my�li. A mo�e jednak?

Sko�czy�y si� plecaki, wkroczy�y ma�e, dyndaj�ce na cienkim pasku portfele. Tak�e kozaczki na ko�uszku, d�insy z dziur� na kolanie i flanelowe koszule w kratk�. Ani �ladu sztruks�w. Jazda na deskorolkach po chodniku, bez odrobiny szacunku dla ludzkiego �ycia, by�a niezwykle modna, podobnie powolny spacer we czw�rk�, bez zwracania uwagi na otoczenie. S�oneczniki wypad�y, popularne by�y fio�ki. Tako� wygl�d w stylu Sinead O�Connor i obwijanie w�os�w. Wsz�dzie widzia�o si� d�ugie cienkie pasma w�os�w ciasno przeplecione barwn� nici�.

Kryszta�y i aromaterapia prze�y�y si�, zast�pione najwyra�niej przez rozrywki folklorystyczne. Agencje New Age�u oferowa�y irokeskie sauny, terapi� w rosyjskiej bani i peruwia�sk� przygod� wizjonersk��� za dwie osoby 249 dolar�w, z posi�kami w��cznie. Zauwa�y�am dwie etiopskie restauracje, filipi�skie delikatesy i w�zek sprzedaj�cy grzanki Indian Nawaho.

Ponadto kilka kawiarni, kt�re wyros�y jak grzyby po deszczu: �Wyskok�, �Espresso ekspress�, �Cafe Lottie�, �Fili�anka u Joego�, �Cafe Java�.

Po chwili mia�am dosy� omijania klaun�w i deskorolkarzy, wi�c zasz�am do �Matki Ziemi�, kt�ra teraz nazywa�a si� �Cafe Krakatau� (na wsch�d od Jawy). Wewn�trz by�o r�wnie t�oczno jak w alejkach centrum. Kelnerka z pasmem w�os�w na �ysej czaszce zapisywa�a nazwiska.

��Czy chce pan usi��� przy wsp�lnym stole?�� pyta�a ch�opaka przede mn�, wskazuj�c d�ugi st�, przy kt�rym siedzia�o dwoje os�b po przeciwnych ko�cach blatu.

Ten styl trafi� do nas z Londynu, gdzie obcy ludzie musz� siedzie� razem przy stole, by wymienia� najnowsze plotki na temat ksi�cia Karola i Kamili. U nas si� to niespecjalnie przyj�o. Obcy wol� tu m�wi� o Rush Limbaughu lub w�asnych im-plantach w�os�w.

Kilka razy siedzia�am przy wsp�lnym stole, gdy tylko ten obyczaj do nas zawita�. S�dzi�am, �e uzyskam w ten spos�b �wietn� okazj� do kontaktu z trendami w pogl�dach i w j�zyku. Pr�bka mi jednak wystarczy�a. Fakt, �e ludzie czego� do�wiadczaj�, nie oznacza jeszcze, �e potrafi� to sformu�owa�. Wszyscy gospodarze talk-show (kt�re jak rak rozros�y si� w niekontrolowany spos�b i kt�rym wkr�tce grozi wymarcie z powodu braku po�ywienia) ju� dawno powinni to sobie u�wiadomi�.

��Je�li nie wybior� wsp�lnego sto�u, jak d�ugo b�d� musia� czeka�?�� spyta� ch�opak. Kelnerka westchn�a.

��Nie wiem. Mo�e czterdzie�ci minut.

Mia�am nadziej�, �e nie staje si� to aktualnym trendem.

��Ile?�� spyta�a z kolei mnie.

��Dwie�� odpar�am, by nie posadzili mnie przy wsp�lnym stole.�� Foster.

��Chodzi o pani imi�.

��A dlaczego?

Przewr�ci�a oczyma.

���ebym mog�a pani� zawo�a�.

��Sandra�� powiedzia�am.

��Jak to si� pisze?

No nie, tylko mi nie m�wcie, �e teraz styl a la Flip sta� si� trendem, pomy�la�am.

Przeliterowa�am, wzi�am alternatywne gazety i usadowi�am si� w rogu. Nie mia�o sensu przegl�danie og�osze� osobistych, dop�ki nie znalaz�am si� przy stole, ale artyku�y by�y r�wnie ciekawe. Wymy�lono now� metod� usuwania tatua�y laserem; w Berkeley zabroniono palenia tak�e na zewn�trz budynk�w; obowi�zkowym kolorem na wiosn� by� postmodernistyczny r�; ma��e�stwa znowu s� popularne.

��ycie razem na koci� �ap� jest przebrzmia�e�� cytowano jedn� ze znamienitych aktorek.�� Wracaj� diamentowe pier�cionki, wesela, wierno��.

��Susie!�� zawo�a�a kelnerka. Nikt nie odpowiedzia�.

��Susie, grupa dwuosobowa�� powt�rzy�a, odrzucaj�c sw�j mysi ogonek.�� Susie.

Dosz�am do wniosku, �e albo chodzi o mnie, albo kto� zrezygnowa� i wyszed�.

��Tutaj�� powiedzia�am.

Kelner ostrzy�ony na trzech pajac�w poprowadzi� mnie do stolika przy oknie, gdzie siedzia�o si� z kolanami wklinowany-mi ciasno pod blat.

��Chc� od razu z�o�y� zam�wienie�� powiedzia�am, nim zd��y� odej��.

��My�la�em, �e z pani� jest jeszcze jedna osoba.

��Zaraz dojdzie. Poprosz� podw�jn� cafe latte z chudym mlekiem, w szklance, posypane p�gorzk� czekolad��� wymieni�am inteligentnie.

Kelner westchn�� i czeka� na ci�g dalszy.

��Do tego br�zowy cukier�� doda�am.

Przewr�ci� oczyma.

��Sumatra, Yergacheffe czy Sulawesi?�� zapyta�. Spojrza�am w menu po pomoc, ale by� tam jedynie cytat z Kahlila Gibrana.

��Sumatra�� odpar�am, gdy� wiedzia�am, gdzie to le�y. Znowu westchn��.

��W stylu kalifornijskim czy Seattle?

��Seattle.

��Z�?

��Z �y�eczk�?�� zgadywa�am pe�na nadziei. Przewr�ci� oczyma.

��Z jakim sokiem?

Klonowym? Wydawa�o si� to ma�o prawdopodobne.

��Malinowym�� oznajmi�am.

To najwyra�niej by�a jedna z mo�liwo�ci. Pocz�apa� gdzie�, a ja otworzy�am gazet� na stronie og�osze� osobistych. Nie mia�o sensu zakre�la� teraz �niepal�cych��� pojawiali si� w ka�dym og�oszeniu. W dw�ch figurowali nawet w nag��wku. A jedna osoba, bardzo inteligentna, niezwykle przystojna i wysportowana, wymieni�a ich a� dwukrotnie.

S�owo �przyjaciel� przebrzmia�o, pieni� si� �kontakt duchowy�. Dwa razy wspomniano wr�ki. Zauwa�y�am nowy skr�t: GK. �MJSR szuka KBSNP. Musi by� GK. Po�udnie od Ba-seline, zach�d od Dwudziestej �smej�. Zakre�li�am to i spojrza�am do s�owniczka: GK�� geograficznie kompatybilny. Nie by�o wi�cej zapotrzebowania na GK, ale w jednym og�oszeniu wymieniono: �preferowany rejon ulica handlowa w Boulder�, a w innym: �Valmont lub Pearl, tylko dom 2500�.

W�a�nie, rozmiar siedem, i niech poczta dostarczy mi to pod drzwi. Pomy�la�am ciep�o o Billym Rayu, kt�remu chcia�o si� jecha� a� z Laramie, by zaprosi� mnie na kolacj�.

��Przestan� tu przychodzi栗 powiedzia�a Flip, sadowi�c si� naprzeciw mnie. Mia�a na sobie sukienk� jak dla lalki, r�owe podkolan�wki a� do ud i par� pensjonarskich p�bucik�w, wszystko w�o�one mniej wi�cej w dobr� stron�.�� Kolejka jest na czterdzie�ci minut.

A ty powinna� w niej stan��, pomy�la�am.

��Maj� tu wsp�lny st󳠗 stwierdzi�am.

��Nikt tam nie siada. Tylko �wuki i dr�twole�� powiedzia�a.�� Raz �e�my usiedli z Brinem przy wsp�lnym stole.�� Pochyli�a si�, by podci�gn�� podkolan�wki.

Ta�my klej�cej nie zauwa�y�am. Flip skin�a na kelnera.

��Z chudym mlekiem w szklance Jazula i ma�o piany�� zam�wi�a nonszalancko. Spojrza�a na mnie.�� Brine zam�wi� lat-te z Sumatr�.�� Wzi�a moj� torb� z ksi�garni.�� Co to takiego?

��Prezent urodzinowy dla c�reczki doktor Damati. Wyj�a zawarto�� i obraca�a j� w d�oniach.

��To ksi��ka�� poinformowa�am.

��Nie mieli na wideo?�� W�o�y�a ksi��k� z powrotem do torby.�� Ja bym jej kupi�a Barbie.�� Odrzuci�a pasmo w�os�w. Teraz zobaczy�am, �e mia�a ta�m� klej�c� na czole. Po�rodku, w wyci�tym otworze, wida� by�o co�, co przypomina�o ma�e �n� wytatuowane mi�dzy brwiami.

��Co masz wytatuowane?

��To nie tatua��� odpar�a, odgarniaj�c w�osy, bym mog�a si� przyjrze�. Rzeczywi�cie, by�o to ma�e �n�.�� Teraz nikt nie robi sobie tatua�y.

Ju� chcia�am jej przypomnie� o sowie bia�ej, ale zauwa�y�am, �e zaklejona jest ta�m��� ma�e k�eczko tam, gdzie przedtem by�a sowa.

��Tatua�e s� sztuczne. Wpuszczaj� ci pod sk�r� chemikalia i kancerogeny�� powiedzia�a.�� A to jest pi�tno.

��Pi�tno?�� spyta�am. Po co w�a�ciwie rozpocz�am t� rozmow�?

��Pi�tno jest naturalne. Nie wstrzykujesz sobie niczego. Ujawniasz tylko to, co ju� by�o w ciele. Wie pani, ogie� to jeden z czterech �ywio��w.

Sara z Chemicznego by�aby zachwycona.

��Nigdy czego� takiego nie widzia�am�� stwierdzi�am.�� Co oznacza to �n�?

Spojrza�a zdezorientowana.

��Co oznacza? Nic nie oznacza. To jest �n�. Rozumie pani, ja naturalna. To osobiste wyznanie.

Zaniecha�am pytania, dlaczego jej osobiste wyznanie jest tak skromne albo czy nie wydaje jej si�, �e kto� m�g�by uzna� to za skr�t od �niekompetentna�.

��To jest �n��� o�wiadczy�a.�� Osoba, kt�ra nie potrzebuje nikogo, zw�aszcza �wuka, co siada przy wsp�lnym stole i zamawia Sumatr�.�� Westchn�a g��boko.

Kelner przyni�s� nam kaw� w szerokich fili�ankach, co mog�o by� trendem, ale prawdopodobnie by�o po prostu praktyczne. Nalewanie gor�cego napoju do w�skiej szklanki mog�o si� tragicznie sko�czy�.

Flip znowu westchn�a i z przygn�bion� min� zliza�a pian� z �y�ki o d�ugiej r�czce.

��Czy czu�a pani kiedy� �wi�d?

Poniewa� nie mia�am poj�cia, co w tym wypadku znaczy �wi�d, r�wnie� obliza�am w�asn� �y�k�, maj�c nadziej�, �e pytanie by�o retoryczne.

Istotnie.

��No, tak jak dzi�. Jest weekend, a ja tkwi� tu z pani�.�� Westchn�a i przewr�ci�a oczyma.�� Faceci s� do bani.

Zrozumia�am z tego, �e mia�a na my�li Brine�a�� ch�opaka w glanach, ponak�uwanego �wiekami.

���ycie jest do bani. Pytam siebie, co ja w tej pracy robi�. Niewiele, pomy�la�am.

��Wszystko jest do bani. Donik�d cz�owiek nie zmierza, niczego cz�owiek nie osi�ga. A ja mam dwadzie�cia dwa lata!�� Zjad�a ca�� �y�k� pianki.�� No bo dlaczego ja nigdy nie mog� spotka� faceta, co nie jest �wukiem?

Mo�e to z powodu tego tatua�u na czole, pomy�la�am, ale zaraz u�wiadomi�am sobie, �e ze mn� te� nie jest lepiej.

��To tak jak w tek�cie Groupthink.�� Spojrza�a na mnie wyczekuj�co, ale potem wypu�ci�a z p�uc tyle powietrza, �e my�la�am, i� zupe�nie oklapnie.�� Nie wie pani co to Groupthink? To najwa�niejsza kapela w Seattle. W ich piosence tak leci: �Rozkr�cam si� na starcie, pluj�, nic nie robi�, tylko czuj� �wi�d�. Tu jest obskurnie�� popatrzy�a na mnie w�ciekle, jakby to by�a moja wina.�� Musz� si� st�d zbiera�.

Schwyci�a sw�j rachunek i pocz�apa�a przez t�um do naszego kelnera.

Po chwili podszed� do mojego stolika i poda� mi ten rachunek.

��Pani znajoma powiedzia�a, �e pani p�aci�� o�wiadczy�.�� I �e mi pani ma da� dwadzie�cia procent napiwku.

Gdy Flip sobie posz�a, wr�ci�am do og�osze�. Sprawia�y wra�enie smutnych i rozpaczliwych.

�K/R/B, bardzo samotna, szuka kogo�, kto naprawd� potrafi zrozumie�.

Spacerowa�am po centrum handlowym, spogl�daj�c na podkoszulki z wr�kami, poduszki z wr�kami, myde�ka i wod� toaletow� o nazwie �Czarodziejka� w butelce w kszta�cie kwiatu. W sklepie papierniczym mieli karty z �yczeniami, kalendarze i papier do pakowania�� wszystko we wr�kowe wzory. Widzia�am czajnik we wr�ki i porcelan� ��cz�c� w sobie kilka trend�w: kubek do cafe latte ozdobiony wr�k� przebran� za fio�ek.

S�o�ce znik�o, dzie� poszarza�, och�odzi�o si�. Zanosi�o si� nawet na �nieg. Zasz�am do �Ostatniego Krzyku Mody�, by si� ogrza� i zobaczy�, jak dok�adnie wygl�da postmodernistyczny r�.

Moda na kolory zwi�zana jest na og� z post�pem technicznym. W latach siedemdziesi�tych dziewi�tnastego wieku, po prze�omie w przemy�le farbiarskim, pojawi�y si� kolory fio�ko-wor�owy i turkusowy, w latach sze��dziesi�tych naszego stulecia�� barwy �wiec�ce, p�niej opalizuj�cy br�z i szmaragd na karoseriach samochod�w.

Nowych barw nie wymy�la si� cz�sto, ale ten fakt nie peszy projektant�w mody. Po prostu nadaj� nowe nazwy starym kolorom. Na przyk�ad �szokuj�cy r� Elsy Schiaparelli w latach dwudziestych, czy �chanelowski be��, b�d�cy przedtem nijakim be�em. Mo�na te� nazwa� kolor czyim� imieniem, bez wzgl�du na to, czy dana osoba to nosi�a. Na przyk�ad wiktoria�ski b��kit, ziele�, czerwie� i zawsze popularna�� a przy tym maj�ca nazw� o wiele bardziej konsekwentn��� wiktoria�ska czer�.

Ekspedientka w �Ostatnim Krzyku Mody� rozmawia�a ze swym ch�opakiem przez telefon i starannie ogl�da�a ko�ce swych w�os�w.

��Czy maj� pa�stwo co� w r�u postmodernistycznym?�� spyta�am.

��Taaa�� odpar�a dziewczyna agresywnie i wr�ci�a do telefonu.�� Musz� tu obs�u�y� jedn� kobietꠗ powiedzia�a, z trzaskiem od�o�y�a s�uchawk� i powlok�a si� ku wieszakom, szuraj�c nogami.

To musi by� teraz w modzie, pomy�la�am, id�c za ni�. Jest moda na Flip.

Przesz�a obok stoiska z bluzami w anio�y, przecenionymi o siedemdziesi�t pi�� procent, i wskaza�a rz�d stela�y.

��To jest r� po-mo.�� Przewr�ci�a oczyma.�� Nie postmodernistyczny.

��Najmodniejszy kolor tej jesieni�� powiedzia�am.

��Niewa�ne�� odpar�a i powlok�a si� z powrotem do telefonu.

Ja tymczasem ogl�da�am �najbardziej sza�owy kolor od lat sze��dziesi�tych�.

Nic nowego. Po raz pierwszy, oko�o 1928 roku, nazywa� si� r�any popi�, a powt�rnie, w 1954 roku, go��bior�owy.

W obu wypadkach by� to ponury, szarawy r�, odbieraj�cy barw� w�osom i sk�rze. Nie wp�yn�o to jednak na jego niesamowit� popularno��. Bez w�tpienia obecnie znowu si� przyjmie w nowym wcieleniu po-mo.

Nazwa nieco gorsza od r�anego popio�u, ale nazwy nie musz� by� pon�tne, by co� zrobi�o furor�. We�my na przyk�ad �wszawy�, kolor roku 1776. A sza�em na dworze Ludwika XVI by��� nie �artujꠗ �pchli�. I nie po prostu �pchli�. Sta� si� tak popularny, �e zyska� wiele apetycznych odcieni: m�odopchli, staropchli, pchli brzuszek, pchle n�ki, mlecznopchli.

Kupi�am metr wst��ki w odcieniu po-mo r�u, by mie� to w laboratorium. Ekspedientka musia�a wi�c od�o�y� s�uchawk�.

��To s�u�y do owijania w�os�w�� poinformowa�a mnie, spojrza�a z dezaprobat� na moj� kr�tk� fryzur� i �le mi wyda�a reszt�.

��Podoba si� pani r� po-mo?�� spyta�am. Westchn�a.

��To obowi�zuj�cy kolor na jesie�.

Naturalnie. W tym le�a�a tajemnica wszystkich m�d: instynkt stadny. Ka�dy chcia� wygl�da� tak jak wszyscy. Dlatego kupowali sobie bia�e ko�uszki, spodnie rybaczki, bikini. Kto� jednak pierwszy musia� w�o�y� buty na platformach czy obci�� w�osy, a to oznacza�o przeciwstawienie si� instynktowi stadnemu.

Swoje za ma�o reszty wraz z tasiemk� w�o�y�am do torebki (trzyma�am j�, bardzo teraz niemodnie, na ramieniu) i wysz�am na ulic�. �nieg popadywa�; uliczni grajkowie odziani w sanda�y air-bag i ekwadorskie koszule dr�eli z zimna. W�o�y�am r�kawiczki z jednym palcem�� co� zupe�nie �wukowego�� i posz�am w kierunku biblioteki. Ogl�da�am po drodze wystawy szykownych sklep�w oraz kioski z bajglami i ogarnia�o mnie coraz wi�ksze przygn�bienie. Nie mia�am poj�cia, sk�d bior� si� mody, nawet ten lansowany obecnie postmodernistyczny r�. Projektant nie mo�e zmusi� ludzi do kupowania i noszenia rzeczy w danym kolorze, do uk�adania na ten temat dowcip�w, a gazet�� do zamieszczania wst�pniak�w �Na co zanosi si� w modzie?�

Projektanci mody potrafi� sprawi�, by co� sta�o si� popularne w jednym sezonie, zw�aszcza �e w sklepach niczego innego nie mo�na znale��, ale nie s� w stanie zrobi� z tego sza�u. W 1971 roku usi�owali wprowadzi� sp�dnice midi i zupe�nie im si� nie uda�o. Przez lata przewidywali powr�t kapeluszy; daremnie. �eby co� sta�o si� prawdziw� mani�, reklama nie wystarcza. Trzeba czego� jeszcze, ale nie mia�am poj�cia co to takiego.

Im wi�cej zdobywa�am danych, tym bardziej by�am przekonana, �e nie w nich tkwi odpowied�. Zwi�kszone poczucie niezale�no�ci, obawa przed zawszeniem, u�atwiona jazda na rowerze to tylko p�niejsze wyja�nienia zjawiska, kt�rego nikt nie rozumia�. Zw�aszcza ja.

Zastanawia�am si� nawet, czy zajmuj� si� w�a�ciw� dziedzin�. Nie mia�am satysfakcji z pracy, wszystko, co robi�, wydawa�o mi si� bez sensu, czu�am jaki�� �wi�d.

To przez Flip, pomy�la�am. Przez to, �e wspomnia�a Bri-ne�a i Groupthink. Ona ma w sobie co� z antyanio�a str�a. Wsz�dzie za mn� chodzi, przeszkadza, zamiast pomaga�, i wprowadza mnie w z�y nastr�j. Ale nie pozwol�, by popsu�a mi weekend. Wystarczy, �e psuje mi reszt� tygodnia.

Kupi�am kawa�ek sernika po wiede�sku i posz�am do biblioteki, by wypo�yczy� Szkar�atne god�o odwagi, Zielon� dolin�, Kolor purpury. Kiedy w to szare popo�udnie przemarzni�ta wraca�am do domu, kiepski nastr�j jednak mi nie mija�. Nie mog�am si� zabra� do pracy.

Zacz�am czyta� ksi��k� o teorii chaosu, lecz przygn�bi�o mnie to jeszcze bardziej. Uk�ady chaotyczne maj� tyle zmiennych, �e niepodobna przewidzie� zachowania si� systemu, nawet gdyby dzia�a� wed�ug logicznych, prostych zasad. A nie dzia�a tak.

Ka�da zmienna oddzia�uje z ka�d� inn�, zderzaj�c si� i splataj�c w nieoczekiwany spos�b, uruchamiaj�c p�tle iteracyjne wchodz�ce wielokrotnie do uk�adu, przecinaj�ce i wi���ce nawzajem zmienne na tyle r�nych sposob�w, �e nic dziwnego, i� motyl mo�e w takim uk�adzie wywo�a� katastrof�. Albo nie wywo�a� nic.

Zrozumia�am, dlaczego doktor O�Reilly chcia� bada� uk�ad o niewielkiej liczbie zmiennych. Ale co oznacza�o �niewielkiej�? W ksi��ce pisano, �e wszystko jest zmienn�: entropia, grawitacja, oddzia�ywanie kwantowe pojedynczego elektronu lub nawet odzia�ywanie gwiazdy w odleg�ej cz�ci kosmosu.

Je�li wi�c doktor O�Reilly mia� racj� i na jego system nie wp�ywa�y zewn�trzne czynniki X, nie mo�na by�o uwzgl�dni� w obliczeniach wszystkich zmiennych ani nawet ustali�, czym one s�.

To wszystko przypomina�o mi rozw�j manii. Zastanawia�am si�, jakich zmiennych nie wzi�am pod uwag�, wi�c gdy zadzwoni� Billy Ray, uchwyci�am si� go jak ton�cy brzytwy.

��Tak si� ciesz�, �e zadzwoni�e��� wyzna�am szczerze.�� Praca posz�a mi szybciej, ni� przypuszcza�am, wi�c jednak mam wolne. Gdzie jeste�?

��W drodze do Bozeman. Gdy powiedzia�a� mi, �e jeste� zaj�ta, zrezygnowa�em z tego seminarium i postanowi�em pojecha� po targheesy, kt�rych d�ugo szuka�em.�� Przerwa�, a ja us�ysza�am ostrzegawcze buczenie jego telefonu kom�rkowego.�� Wr�c� w poniedzia�ek. Mo�e by�my w przysz�ym tygodniu wyskoczyli na kolacj�?

Mam ochot� na kolacj� akurat dzi� wiecz�r, pomy�la�am zrz�dliwie.

��Znakomicie. Zadzwo�, jak wr�cisz�� rzuci�am do s�uchawki. Buczenie si� wzmog�o.

��Szkoda, �e si� tak mij��� odpar� i wyszed� z zasi�gu.

Stan�am przy oknie, spojrza�am na pluch� i posz�am do ��ka z Prowadzonymi przez los. Przeczyta�am od deski do deski, co nie stanowi�o specjalnego wyczynu, gdy� ksi��ka liczy�a zaledwie dziewi��dziesi�t cztery strony. Napisana by�a tak n�dznie, �e po prostu musia�a sta� si� przebojem.

Jej g��wna teza g�osi�a, �e wszystko jest zarz�dzane i organizowane przez anio�y str�e, a bohaterka na�ogowo wyg�asza�a kwestie w rodzaju:

�Wszystko ma sw�j pow�d, Derek! Zerwa�e� nasze zar�czyny i spa�e� z Edwin�, i przyczyni�e� si� do jej �mierci, a ja szuka�am pocieszenia u Paola, pojecha�am z nim do Nepalu, by pozna� znaczenie cierpienia i rozpaczy, bez kt�rych prawdziwa mi�o�� nie jest mo�liwa. To wszystko�� katastrofa poci�gu, samob�jstwo Lilith, narkomania Halyarda, za�amanie na gie�dzie�� zdarzy�o si� po to, by�my mogli by� razem. Och, Derek, wszystko ma jak�� przyczyn�!�

Z wyj�tkiem obcinania w�os�w. O trzeciej obudzi�am si�, w g�owie ta�czy�a mi Iren� Castle i skaka�y kije golfowe. To samo przytrafi�o si� Henri Poincaremu. Przez wiele, wiele dni rozmy�la� nad jak�� matematyczn� funkcj�, a pewnego wieczora wypi� za du�o kawy (kt�ra z pewno�ci� dzia�a�a w taki sam spos�b jak z�a literatura) i nie m�g� zasn��. Pomys�y matematyczne zacz�y t�oczy� mu si� do g�owy.

A Friedrich Kekule? Zaduma� si� w autobusie i dostrzeg� podskakuj�ce dziko �a�cuchy atom�w w�gla. Nagle jeden z tych �a�cuch�w zwin�� si� jak w�� gryz�cy w�asny ogon, two-

rz�c pier�cie�. W ten spos�b Kekule wynalaz� pier�cie� benzenowy, rewolucjonizuj�c chemi� organiczn�.

Iren� Castle porzuci�a kije golfowe i zata�czy�a walca ze zmian� zwlekaj�c�. Zapali�am �wiat�o, otworzy�am Browninga.

Okaza�o si�, �e poeta zna� Flip. Napisa� wiersz �Monolog w hiszpa�skim klasztorze�. To w�a�nie o niej. �Grrr, ty �winio��� tak napisa�, zapewne po tym, jak zgniot�a w kulki wszystkie jego wiersze. Ponadto: �Oto w mym sercu odraza�. Postanowi�am zacytowa� to Flip nast�pnym razem, gdy zostawi mnie z rachunkiem.

Przez ca�y weekend prasowa�am wycinki i usi�owa�am zrozumie� uproszczony formularz podania o przyznanie funduszy. Co oznacza�o �Parametry pokrycia zasi�gu�? A �Ranking prio-rytyzacji efektywno�ciowej�? A co rozumieli przez �wymieni� ramowe ograniczenia praw autorskich�? W por�wnaniu z tym szukanie �r�d�a kr�tkich fryzur (a cho�by nawet Nilu) wydawa�o si� pestk�.

Nikt te� nie wiedzia�, co znaczy �klasyfikacja EDI�. W poniedzia�ek wszyscy zachodzili do laboratorium statystycznego i si� o to dopytywali.

Sara zajrza�a przed po�udniem. Wetkn�a g�ow� przez drzwi.

��Czy wiesz, jak wype�ni� te g�upie papiery?

��Nie�� odpar�am.

��Co to wed�ug ciebie jest �wsp�czynnik narastania wydatk�w�?�� Opar�a si� o framug�.�� Czy nie czujesz czasami, �e powinna� wszystko rzuci� i zacz�� od nowa?

Owszem, pomy�la�am, spogl�daj�c na monitor komputera. Przez ca�y ranek czyta�am wycinki, wyci�ga�am z nich istotne wed�ug mnie informacje, zapisywa�am je na dysk oraz uk�ada�am program do obr�bki i interpretacji statystycznej. Billy Ray okre�li�by to jako �pakowanie do komputera i naciskanie guzika�.

Nacisn�am w�a�nie guzik i oto co za niespodzianka: nie by�o �adnej niespodzianki. Istnia�a korelacja mi�dzy liczb� czynnych zawodowo kobiet a liczb� oburzonych artyku��w na temat kr�tkich w�os�w, a jeszcze silniejszy zwi�zek mi�dzy liczb� fryzur na pazia a sprzeda�� papieros�w; �adnego natomiast powi�zania mi�dzy d�ugo�ci� w�os�w a d�ugo�ci� sp�dnic, co mog�am przewidzie�. R�bek sp�dnicy obni�y� si� do po�owy �ydki w 1926 roku, w�osy natomiast stawa�y si� coraz kr�tsze, a� do za�amania w 1929 roku, przy czym obci�cie na ch�opczyc� pojawi�o si� w 1925 roku, a jeszcze kr�tsze strzy�enie w stylu Eton w 1926.

Najsilniejsza korelacja wyst�pi�a w przypadku kapeluszy w kszta�cie dzwonu, co podpiera teori� �wozu przed koniem� i ponad wszelk� w�tpliwo�� udowadnia, �e statystyka to nie wszystko.

��Ostatnio popadam w depresj� z powodu tej sprawy�� m�wi�a Sara.�� Zawsze uwa�a�am, �e chodzi po prostu o wy�szy ni� u mnie pr�g wchodzenia we wzajemne relacje, ale s�dzi�am te�, �e to mo�e cz�� struktury odmowy, nieod��czna od stosunk�w wsp�zale�no�ci.

M�wi o Tedzie, kt�ry po prostu nie chce si� �eni�, wyja�ni�am sobie w duchu.

��A w ten weekend tak sobie dumam: o co chodzi? Ja post�puj� �cie�k� intymno�ci, a on jest na odga��zieniu?

���wi�d�� powiedzia�am.

��Co takiego?

��To co czujesz. Jakby� rozkr�ca�a si� na starcie. Czy przypadkiem nie natkn�a� si� na Flip podczas tego weekendu?

��Widzia�am j� dzi� z rana�� odpar�a.�� Przynios�a mi poczt� doktora Applegate�a.

Antyanio� w�druje przez �wiat, siej�c mrok i zniszczenie.

��No c�, p�jd� do Dyrekcji. Mo�e tam mi kto� powie, co to takiego �wsp�czynnik narastania wydatk�w�.�� I wysz�a.

Wr�ci�am do swych danych na temat kr�tkich fryzur. Przyjrza�am si� rozmieszczeniu terytorialnemu w 1923, potem w 1922 roku. Ujawni�y si� skupiska w Nowym Jorku i Hollywood, co nie wywo�ywa�o zdziwienia, oraz w St. Paul w Minnesocie i Marydale w Ohio, co ju� by�o zaskakuj�ce. Na wyczucie wybra�am Montgomery w Alabamie. Skupisko zbyt ma�e, statystycznie nieistotne, ale to wystarcza�o, by wyja�ni� skupisko w St. Paul. W Montgomery F. Scott Fitzgerald pozna� Zeld�, a St. Paul by�o jego rodzinnym miastem. Mieszka�cy z pewno�ci� usi�owali dotrzyma� kroku bohaterce opowiadania Bereni-ce obcina w�osy. Nie wyja�nia�o to jednak przypadku Marydale w Ohio. Zrobi�am rozmieszczenie terytorialne dla 1921 roku. W Marydale skupisko istnia�o r�wnie� wtedy.

��Ma pani.�� Flip podsun�a mi moj� poczt� pod nos.

Widocznie nikt jej nie powiedzia�, �e teraz nosi si� r� po-mo, gdy� mia�a na sobie w�ciekle jaskrawoniebiesk� sp�dniczk� i legginsy oraz ca�y zestaw ta�m klej�cych.

��Ciesz� si�, �e tu zasz�a��� powiedzia�am, zgarniaj�c stos wycink�w prasowych.�� Jeste� mi winna dwa dwadzie�cia za cafe latte. Skopiuj mi to wszystko. A, poczekaj.�� Poda�am jej og�oszenia osobiste, kt�re przejrza�am w sobot�, i dwa artyku�y o anio�ach.�� Zr�b po jednej kopii.

��Nie wierz� w anio�y�� o�wiadczy�a. Jak zwykle w pierwszej linii.

��Kiedy� wierzy�am, ale od czasu historii z Brinem ju� nie wierz�. No bo je�li naprawd� mia�abym anio�a str�a, toby mnie pocieszy�, jak mia�am do�ek, i by mi za�atwi� zwolnienie z komisji i tak dalej.

��A we wr�ki wierzysz?

��Chodzi pani o dobre wr�ki?�� spyta�a.�� Oczywi�cie, jeszcze jak.

Oczywi�cie.

Wr�ci�am do kr�tkich fryzur. Marydale w Ohio. Dlaczego by�o to tak gor�ce miejsce, je�li chodzi o kr�tkie fryzury? Gor�ce, powt�rzy�am sobie. Mo�e z powodu niezwyk�ych upa��w w Ohio latem 1921? D�ugie w�osy lepi�y si� do szyi i kobiety powiedzia�y sobie: �Do��, wi�cej tego nie zniesiemy�.

Pobra�am dane na temat pogody w stanie Ohio mi�dzy czerwcem a wrze�niem i zacz�am szuka� Marydale.

��Masz woln� chwilk�?!�� zawo�a� kto� od drzwi. Elaine z Dzia�u Kadr. Na czole mia�a opask�, na twarzy kwa�n� min�.�� Czy wiesz, co mo�e znaczy� �wsp�czynniki formatu ogranicze� kooperanckich�?

��Nie mam poj�cia. Pyta�a� w Dyrekcji?

��By�am u nich dwa razy, ale nie mog�am si� dosta�. K��bi� si� tam straszne t�umy.�� Westchn�a g��boko.�� Jestem totalnie zestresowana. Posz�aby� po�wiczy�?

��Wchodzenie po schodach? Potrz�sn�a zdecydowanie g�ow�.

��Wchodzenie po schodach nie rozwija muskulatury. Lepsza jest wspinaczka po �cianie. W sali gimnastycznej na Dwudziestej �smej Ulicy. Maj� tam haki i ca�e wyposa�enie.

��Nie, dzi�kuj�. �ciany mam tu na miejscu�� odpar�am.

Rozejrza�a si� krytycznie i wysz�a. A ja wr�ci�am do kr�tkich fryzur. W 1921 roku temperatury w Marydale kszta�towa�y si� nieco poni�ej �redniej. Nie by�o to rodzinne miasto ani Iren� Castle, ani Isadory Duncan.

Zostawi�am na razie t� miejscowo�� i porobi�am wykresy Pareto oraz zapu�ci�am programy na regresj�. Otrzyma�am s�ab� korelacj� mi�dzy chodzeniem do ko�cio�a a kr�tkimi fryzu-

rami, ale silny zwi�zek mi�dzy kr�tkimi fryzurami a sprzeda�� hupmobil�w. Jednak program nie wykaza� takiej korelacji mi�dzy sprzeda�� packard�w czy forda modelu T. Natomiast bardzo silna korelacja ujawni�a si� mi�dzy kr�tkimi fryzurami a liczb� kobiet zatrudnionych jako piel�gniarki. Pobra�am spis ameryka�skich szpitali w 1921 roku. W promieniu stu kilometr�w od Mary dale nie by�o ani jednego.

Wesz�a Gina. Z jej miny mo�na by�o wyczyta� niepok�j.

��Nie wiem, jak wype�ni� formularz�� powiedzia�am, nim zd��y�a o cokolwiek zapyta�.�� Nikt tego nie wie.

��Naprawd�?�� odpar�a wymijaj�co�� Nawet na to nie spojrza�am. Ca�y czas siedz� w tej g�upiej komisji rozpatruj�cej kandydat�w na asystent�w dla Flip. Co wed�ug ciebie jest najwa�niejsz� kwalifikacj� takiej osoby?

��By� przeciwie�stwem Flip�� stwierdzi�am, a gdy Gina si� nie roze�mia�a, doda�am:�� Fachowo��, pogodne usposobienie, ch�� do pracy.

��No w�a�nie�� popar�a mnie.�� Je�li zatem zg�asza si� kto� o tych zaletach, natychmiast go zatrudnisz, prawda? I je�li ta osoba ma jeszcze dodatkowe przymioty, tak jak ta pani, nie odrzucasz jej z powodu jakiej� ma�ej u�omno�ci i nie tracisz czasu na przes�uchiwanie kilkudziesi�ciu innych kandydat�w. Zw�aszcza je�li masz tyle roboty, na przyk�ad wype�nianie tych dziwacznych formularzy i przygotowanie przyj�cia urodzinowego. Wiesz, co Brittany wybra�a, gdy o�wiadczy�am jej, �e nie ma mowy o Power Rangersach? Barneya! A ona przecie� jest kompetentna, ma pogodne usposobienie i ochot� do pracy. Mam racj�?

Nie wiedzia�am, czy Gina m�wi o Brittany czy o kandydatce na asystentk�.

��Barney to co� okropnego�� powiedzia�am.

��W�a�nie�� odpar�a Gina, jakbym dostarczy�a argument�w na jej tez�.�� Ja g�osuj� za jej zatrudnieniem.�� I energicznie wysz�a.

Wr�ci�am do komputera. Kapelusze w kszta�cie dzwonu, hupmobile, Marydale w stanie Ohio. Raczej �adna z tych rzeczy nie wywo�a�a mody na kr�tkie fryzury. A wi�c co nagle spowodowa�o t� mani�?

Wesz�a Flip ze stert� wycink�w i og�osze� osobistych, kt�re jej da�am przed chwil�.

��Co ja mia�am z tym zrobi�?�� zapyta�a.

We wtorek Dyrekcja zwo�a�a kolejne zebranie.

��Chc� wyja�ni� ten uproszczony formularz�� powiedzia�am do Giny, schodz�c do bufetu.

��Mam nadziej�.�� Wygl�da�a na zgn�bion� jeszcze bardziej ni� wczoraj.�� Dla odmiany mi�o by by�o zobaczy� kogo� na pozycjach obronnych.

Mia�am zamiar zapyta�, co ma na my�li, ale w�a�nie zauwa�y�am w drugim ko�cu sali doktora O�Reilly�ego rozmawiaj�cego z doktor Turnbull. Mia�a na sobie kostium w odcieniu po-mo r�u (bez poduszek na ramionach), on natomiast�� wzorzyst� koszul� z nonironu z lat siedemdziesi�tych. Nim to wszystko zarejestrowa�am, Gina zasiad�a przy naszym stole z Sar�, Elaine i kilkoma innymi osobami.

Podesz�am do nich, przygotowana na rozmow� o problemach �ycia osobistego i marsz�w wysi�kowych, ale dyskusja dotyczy�a nowej asystentki Flip.

��Nie s�dzi�am, �e mo�na przyj�� kogo� gorszego od Flip�� powiedzia�a Elaine.�� Jak mog�a�, Gino!

��Ona jest bardzo kompetentna�� broni�a si� Gina.�� Zna Windowsy, pakiet program�w statystycznych i wie, jak naprawi� zepsut� kopiark�.

��To wszystko nie ma znaczenia�� rzek�a kobieta z Fizyki, cho� wed�ug mnie mia�o to znaczenie.

��Ja z ni� nie zamierzam wsp�pracowa栗 odezwa� si� cz�owiek z Rozwoju Produkcji.�� I nie m�w mi, �e nie wiedzia�a�, �e nale�y do takich. Wystarczy na ni� spojrze�, �eby si� przekona�.

Nietolerancja to jeden z najstarszych i najobrzydliwszych trend�w i tylko dlatego jest stale popularna, �e obiekt si� zmienia: hugenoci, Korea�czycy, homoseksuali�ci, muzu�manie, Tut-si, �ydzi, kwakrzy, wilki, Serbowie, gospodynie domowe z Salem. Przychodzi kolej na ka�d� niemal grup�, byle tylko by�a nieliczna i czym� si� od otoczenia r�ni�a. Schemat jest zawsze podobny�� dezaprobata, izolacja, demonizacja, prze�ladowania. Dlatego warto by znale�� przyczyn� uruchamiaj�c� te tendencje. Ja w tym wypadku wola�abym je unieruchomi� na zawsze.

��Podobne osoby nie powinny dostawa� pracy w tak du�ej firmie jak HiTek�� stwierdzi�a Sara, kt�r� w zasadzie lubi�, mimo jej psychologicznego be�kotu na temat Teda.

A doktor Applegate, kt�ry nie powinien tego m�wi�, doda� zdegustowany:

��Je�li j� zwolnicie, mo�e was poda� do s�du za dyskryminacj�. To jest najgorsze w tej ca�ej akcji afirmatywnej.

Zastanawia�am si�, do jakiej dziwacznej grupki nale�y ta nieszcz�sna nowa asystentka Flip. Pochodzi z Ameryki Po�udniowej, jest lesbijk�, cz�onkini� NRA?

��Jej noga nie postanie w moim laboratorium�� o�wiadczy�a kobieta w turbanie.�� Nie mam zamiaru ryzykowa� zdrowia.

��Ale ona nie b�dzie pali�a w pracy�� zapewnia�a Gina.�� Potrafi pisa� na maszynie z pr�dko�ci� stu uderze� na minut�.

��Co ty wygadujesz!�� rzek�a Elaine.�� Nie czyta�a� raportu FDA o szkodliwo�ci biernego palenia?

Z drugiej jednak strony s� chwile, kiedy miast reformowa� ras� ludzk�, mia�abym ochot� ca�kowicie j� opu�ci� i zosta� na przyk�ad makakiem doktora O�Reilly�ego. One maj� z pewno�ci� wi�cej rozumu.

Ju� mia�am to powiedzie� Elaine, gdy O�Reilly schwyci� mnie za r�k�.

��Usi�d� ze mn�.�� I odci�gn�� mnie.�� B�dziesz moim partnerem, gdyby Dyrekcja przeprowadza�a nowe �wiczenia wra�liwo�ci.�� Spojrza� na mnie niepewnie.�� Chyba �e wolisz siedzie� z tamtymi znajomymi.

��Nie�� odpar�am. W�a�nie skupiali si� wok� Giny.�� W tej chwili nie.

��Dobrze. Podczas ostatnich �wicze� wra�liwo�ci popad�em na Flip.�� Usiedli�my.�� No wi�c, jak post�puj� badania nad trendami?

��W og�le nie post�puj�. Wybra�am kr�tkie fryzury, gdy� chodzi�o mi o mani� powsta�� bez wyra�nej przyczyny. Wi�kszo�� m�d spowodowana jest prze�omem technicznym. Nylon, ��ka wodne, �wiec�ce adidasy�

���Prywatne schrony przeciwatomowe. Kiwn�am g�ow�.

��Albo s� wynikiem reklamy, jak zgaduj-zgadula, pluszowe misie�

���I prywatne schrony przeciwatomowe.

��W�a�nie. Fryzura nic nie kosztowa�a, jedynie tyle co wizy-

ta u fryzjera. A je�li kto� i na to nie mia� pieni�dzy, musia� tylko ciachn�� no�yczkami, a to narz�dzie jest dost�pne od dawna.�� Ju� zaczyna�am wzdycha�, ale u�wiadomi�am sobie, �e upodobni� si� w ten spos�b do Flip.

��W czym wi�c trudno��?�� spyta� Bennett.

��W tym, �e sza� kr�tkich fryzur nie mia� wyra�nej przyczyny. Przez chwil� wydawa�o mi si�, �e mo�e chodzi� o Iren� Ca-stle, ale okaza�o si�, �e na�ladowa�a ona mod� holendersk�, a jeszcze rok wcze�niej podobny styl uczesania popularny by� w Pary�u. Inne zjawiska nie wykazuj� korelacji w badanym przeze mnie okresie. Czy s�ysza�e� kiedykolwiek o mie�cie Marydale w Ohio?

��Dzie� dobry pa�stwu�� powiedzia� przedstawiciel Dyrekcji z podium. Mia� na sobie koszulk� polo, na nogach sportowe buty, na twarzy pogodny u�miech.�� Witamy wszystkich z prawdziw� rado�ci�.

��O co tym razem chodzi?�� szepn�am do Bennetta.

��Typuj�, �e o nowy akronim�� odpar� cicho.�� Generalna ��czno�ciowa Unifikacja Pracownik�w.�� Napisa� pierwsze litery w swym notatniku. G�UP.

��Porz�dek dzienny przewiduje dzi� kilka spraw�� zakomunikowa�a Dyrekcja.�� Po pierwsze, niekt�rzy z pa�stwa mieli drobne trudno�ci z wype�nieniem uproszczonego formularza alokacji funduszy. Otrzymaj� pa�stwo ok�lnik, kt�ry wyja�ni wszystkie w�tpliwo�ci. ��cznik komunikacji mi�dzywydzia�owej sporz�dza w�a�nie kopie.

Bennett opar� g�ow� na stole.

��Po drugie, chcia�bym zakomunikowa�, �e w HiTeku przyjmujemy od tego tygodnia zasad� stroj�w nieformalnych. To nowy pomys�, wprowadzany przez przoduj�ce korporacje. Lu�ne ubranie stymuluje swobodniejsz� atmosfer� w pracy i silniejsze wsp�oddzia�ywanie mi�dzy kolegami. Oczekuj� wi�c, �e od jutra b�d� pa�stwo przychodzi� do pracy swobodnie ubrani.

Zrezygnowa�am ze s�uchania i zacz�am uwa�nie przygl�da� si� Bennettowi. Wygl�da� strasznie. Koszula z poliestru mia�a wz�r w ma�e stokrotki w r�nych odcieniach br�zu, jednak �aden z nich nie pasowa� do br�zowych sztruks�w. Na wierzch doktor O�Reilly w�o�y� rozpinany sweter w mysim kolorze.

Niewa�ne tu by�o samo ubranie. Serial The Brady Bunch wprowadzi� mod� na lata siedemdziesi�te. Flip mia�a wczoraj na sobie satynowe spodnie w stylu disco; buty na platformach i z�ote �a�cuchy widzia�o si� wsz�dzie w sklepach w Boulder. Bennett jednak nie wygl�da� retro. Wygl�da� jak �wuk. Mia�am wra�enie, �e gdyby nawet w�o�y� kurtk� lotnicz� i adidasy, nadal by tak wygl�da�. Jakby by� z samej swej natury antytrendowy.

Ale to r�wnie� nie to. Wiele szale�stw powsta�o z negacji obowi�zuj�cej linii. W latach sze��dziesi�tych d�ugie w�osy by�y protestem wobec strzy�enia na je�a z lat pi��dziesi�tych; kr�tkie, p�askie, nie uwydatniaj�ce kszta�t�w sukienki z lat dwudziestych to reakcja na przesadne wiktoria�skie turniury i gorsety.

Bennett nie by� buntownikiem, raczej oboj�tnym na wszelk� mod�. Jednak w�a�ciwszym okre�leniem by�oby: odporny.

Je�li wi�c by� odporny na szale�stwa mody, czy oznacza�o to, �e wywo�uje je jaki� wirus? Spojrza�am na Gin�, obok kt�rej siedzieli przy stole Elaine i doktor Applegate i z powa�nymi minami szeptali o rozedmie p�uc oraz ostrze�eniu ministra zdrowia. Czy Bennett by� rzeczywi�cie odporny na mod� czy tylko kompletnie staromodny, jak to okre�li�a Flip?

Otworzy�am notatnik, napisa�am: �Zatrudnili asystentk� Flip� i podsun�am to O�Reilly�emu.

Odpisa� mi: �Wiem. Spotka�em j� dzisiaj. Ma na imi� Shirl�.

�Czy wiesz, �e ona pali?��� napisa�am i obserwowa�am jego min�, gdy to czyta�. Ani si� nie zdziwi�, ani nie okaza� odrazy.

�Flip mi o tym m�wi�a�� odpisa�.�� Powiedzia�a, �e Shirl za-truje �rodowisko pracy. Przygania� kocio� garnkowi�.

U�miechn�am si�.

�Co oznacza �n� wytatuowane na czole Flip?��� napisa�. �To nie jest tatua�, ale pi�tno��� sprostowa�am. �Niekompetentna, niezno�na?�

��Nowatorstwo�� m�wi�a Dyrekcja, a my z Bennettem spojrzeli�my na siebie zawstydzeni.�� Tak oto dochodzimy do trzeciego punktu naszego zebrania. Kto z pa�stwa wie, co to jest Grant Niebnitza?

Ja wiedzia�am. I cho� nikt nie podni�s� r�ki, mog�am si� za�o�y�, �e wszyscy wiedzieli. To najwi�kszy grant naukowy, wi�kszy nawet ni� Grant MacArthura. W zasadzie nie nak�ada on �adnych dodatkowych ogranicze�. Naukowiec dostaje pieni�dze i mo�e je wyda� na dowolne badania. Albo opala� si� na Bahamach.

Jest to r�wnie� najbardziej tajemniczy ze wszystkich gran-t�w. Nikt nie wie, kto go przyznaje, za co i kiedy. W ubieg�ym roku przyznano go Lawrence�owi Chinowi, zajmuj�cemu si� sztuczn� inteligencj�; cztery osoby otrzyma�y go rok wcze�niej, a jeszcze poprzednio przez trzy lata nie zosta� przyznany nikomu. Ludzie z komitetu Niebnitza (nikt nie wie, kto to taki) zlatywali od czasu do czasu jak te anio�y z nieba na jakiego� zaskoczonego naukowca i sprawiali, �e ju� nigdy nie musia� wype�nia� uproszczonego formularza alokacji fundusz�w.

Nie stawia si� �adnych ��da�, nie wymaga papier�w, nie faworyzuje �adnej dziedziny badawczej. Wybra�cy sprzed dw�ch lat to: laureat Nagrody Nobla, asystent na uczelni, chemik z francuskiego instytutu naukowego, wynalazca amator. Jeden natomiast fakt znany jest z ca�� pewno�ci��� wysoko�� grantu. Dyrekcja pisa�a to w�a�nie na du�ej karcie: 1�000�000 dolar�w.

��Zdobywca Grantu Niebnitza otrzymuje milion dolar�w, kt�re mo�e wyda� na dowolne wybrane przez siebie badania.�� Dyrekcja zerwa�a z tablicy kart�.�� Grant Niebnitza przyznawany jest za wra�liwo�� naukow�.�� Napisa� �nauka�.�� Za my�lenie dywergentne.�� Napisa� �my�lenie�.�� I za stosowne predyspozycje do dokonania istotnego odkrycia.�� Doda� �odkrycie�, po czym postuka� wska�nikiem poszczeg�lne s�owa.�� Nauka. My�lenie. Odkrycie.

��Co to wszystko ma wsp�lnego z nami?�� spyta� cicho Ben-nett.

��Dwa lata temu Grant Niebnitza dosta� pewien instytut w Pary�u�� powiedzia�a Dyrekcja.

��Wcale nie, otrzyma� go naukowiec, kt�ry tam pracuje�� szepn�am.

��A tam stosuje si� przestarza�e techniki zarz�dzania�� stwierdzi�a Dyrekcja.

��O nie!�� mrukn�am.�� Dyrekcja oczekuje, �e zdob�dziemy Grant Niebnitza!

��Ale przecie� nikt nawet nie wie, jak si� go przyznaje�� powiedzia� cicho Bennett.

Dyrekcja spojrza�a na nas lodowato.

��Komitet Grantu Niebnitza szuka wybitnych tw�rczych projekt�w, mog�cych si� przyczyni� do istotnego odkrycia naukowego, a o to chodzi w PONURze. Teraz prosz� pa�stwa o dobranie si� w grupach i zapisanie pi�ciu rzeczy, kt�re mog� pa�stwo zrobi�, by uzyska� Grant Niebnitza.

��Modli� siꠗ zaproponowa� Bennett. Wzi�am kartk� i zapisa�am:

Nast�pnego dnia, gdy wywraca�am laboratorium do g�ry nogami w poszukiwaniu wycink�w prasowych, kt�re da�am Flip do skopiowania, dosz�am do wniosku, �e nowa asystentka musia�a by� przydzielona do Biologii. Dlatego Bennett j� tam spotka�. W po�udnie odwiedzi�a mnie Gina.

��Nie dbam o to, co m�wi�. Zatrudniaj�c j� post�pi�am s�usznie�� powiedzia�a. Wygl�da�a na osob� zaszczut�.�� Shirl prawid�owo wydrukowa�a i pouk�ada�a dwadzie�cia egzempla-

r�y mojego artyku�u. Nic mnie nie obchodzi, �e wdycham wt�r-no-wt�rny dym.

��Wt�rno-wt�rny dym?

��Flip nazywa tak powietrze wydychane przez palaczy. Ale ja si� tym nie przejmuj�. Warto.

��Shirl zosta�a przydzielona do was? Gina skin�a g�ow�.

��Dzi� rano dostarczy�a mi listy. Moje listy. Musisz postara� si�, by przydzielono j� r�wnie� do ciebie.

��Postaram siꠗ opar�am.

�atwiej jednak by�o to powiedzie�, ni� zrobi�. Maj�c asystentk�, Flip (wraz z moimi wycinkami) znikn�a z powierzchni ziemi. Dwukrotnie przeszuka�am ca�y budynek; bufet, gdzie na ka�dym stole znajdowa� si� du�y napis PALENIE WZBRONIONE; Dzia� Zaopatrzenia, gdzie Desiderata usi�owa�a zrozumie�, co to jest cartridge do drukarki. W ko�cu zasta�am Flip w moim laboratorium. Siedzia�a przy moim komputerze i co� pisa�a.

Usun�a napis z ekranu, nim zdo�a�am zobaczy�, co to takiego, i podskoczy�a. Powiedzia�abym, �e mia�a skruszon� min�, o ile w og�le zdolna by�aby do skruchy.

��Pani go nie u�ywa�a�� stwierdzi�a.�� Pani tu nawet nie by�o.

��Czy zrobi�a� mi odbitki tych artyku��w, kt�re da�am ci w poniedzia�ek?

Patrzy�a, jakby nie rozumiej�c.

��Na wierzchu by�y og�oszenia osobiste. Odrzuci�a z czo�a pasmo w�os�w.

��Czy m�wi�c o mnie, u�y�aby pani s�owa �elegancka�?

Jej d�ugie cienkie pasmo w�os�w owija� teraz w�ciekle niebieski kordonek. Ta�ma klej�ca na czole, z wyci�tym otworem, obramowywa�a �n�.

��Nie�� odpar�am.

��Nie mo�na wymaga�, �eby cz�owiek by� wszystkim�� powiedzia�a bez zwi�zku.�� Niewa�ne. Nie wiem, dlaczego pani tak si� zaczytuje og�oszeniami. Ma pani przecie� tego swojego kowboja.

��Co?

��Billy Boy Jaki�tam�� powiedzia�a i machn�a d�oni� w kierunku telefonu.�� Dzwoni� i powiedzia�, �e jest w mie�cie na jakim� seminarium i ma si� pani z nim spotka� na kolacji. Dzi� wiecz�r. W �Stokrotce Nebraski� czy w czym� takim. O si�dmej.

Spojrza�am na notes przy telefonie. Kartka by�a czysta.

��Zapisa�a� wiadomo��? Westchn�a.

��Nie mog� robi� wszystkiego. Przecie� dlatego dali mi asystentk�. Wi�c nie pracowa�abym tak ci�ko, ale tamta jest palaczk� i po�owa ludzi nie chce jej u siebie w laboratorium. Wi�c musz� kopiowa� sama te wszystkie papiery i zasuwa� do Biologicznego. Wed�ug mnie, palaczy powinno si� zmusi�, �eby rzucili palenie.

��Do kogo j� przydzieli�a�?

��Do Biologii, do Opracowywania Nowych Produkt�w, na Chemi� i Fizyk�, do Kadr i do Ksi�gowo�ci. Do wszystkich ludzi, co na mnie wrzeszcz� i robi� mi r�ne inne �wi�stwa. Albo zamkn�� do obozu czy co� w tym gu�cie, �eby nie nara�ali pozosta�ych na wdychanie dymu.

��Dlaczego nie przydzieli�a� jej do mnie? Nie przeszkadza mi jej palenie.

Flip opar�a d�onie na biodrach, na niebieskiej sk�rzanej sp�dniczce.

��To wywo�uje raka, wie pani�� powiedzia�a.�� A poza tym nigdy bym jej nie przydzieli�a do pani. Pani jedyna tu jest dla mnie cho� troch� mi�a.

Kolacja mia�a by� w �R�y Kansas� o pi�tej trzydzie�ci.

��Wi�c przekazano ci wiadomo��?�� spyta� Billy Ray. Wyszed� do mnie na parking. Ubrany by� w czarne d�insy, czarno-bia�� kowbojsk� koszul� i bia�y stetson. Mia� teraz d�u�sze w�osy, ni� gdy widzia�am go ostatnim razem. Zatem d�ugie w�osy wracaj�.

��W przybli�eniu�� odpar�am.�� W ka�dym razie jestem.

��Przepraszam, �e musia�em si� um�wi� na kolacj� tak wcze�nie. Wieczorem mamy seminarium na temat �Nawadnianie w In-ternecie�. Nie chcia�bym tego opu�ci�.�� Wzi�� mnie pod r�k�.�� S�ysza�em, �e to teraz najbardziej sza�owe miejsce w mie�cie.

Istotnie. Kolejka zapowiada�a si� co najmniej na p� godziny, nawet je�li mia�o si� wcze�niejsz� rezerwacj�. Ka�da oczekuj�ca kobieta ubrana by�a w r� po-mo.

��Dosta�e� te targheesy?�� spyta�am Billy�ego, opieraj�c si� o tablic� PALENIE KATEGORYCZNIE WZBRONIONE.

��Tak. S� wspania�e. Niskie koszty �ywienia, wysoka tolerancja na zimno, ponad siedem kilo we�ny w sezonie.

��We�na? My�la�am, �e targheesy to krowy.

��Nikt ju� nie hoduje kr�w�� odpar� takim tonem, jakbym by�a zobowi�zana o tym wiedzie�.�� Chodzi o cholesterol. Mi�so jagni�ce ma ni�szy wska�nik cholesterolu, a zgrzebna we�na ma by� najmodniejsz� tkanin� tej zimy.

��Bobby Jay!�� zawo�a�a kelnerka w fartuszku w czerwon� kratk� i z tasiemkami we w�osach.

��To my�� powiedzia�am.

��Nie chcemy siedzie� w pobli�u sali, kt�ra kiedy� by�a dla pal�cych�� o�wiadczy� Billy Ray.

Poszli�my za kelnerk�.

Moda na s�oneczniki zawita�a tu najwyra�niej po to, by wyzion�� ducha. Wi�y si� na bia�ym p�ocie z palik�w otaczaj�cym nasz st�, tkwi�y w ramach na �cianie, wymalowano je na drzwiach toalety, wydrukowano na serwetkach; po�rodku obrusa w s�oneczniki, w s�oju na konfitury sta� du�y sztuczny bukiet.

��Niez�e, co?�� spyta� Billy Ray, otwieraj�c jad�ospis w kszta�cie s�onecznika.�� Wszyscy m�wi�, �e nast�pnym wielkim szale�stwem stanie si� preria.

��My�la�am, �e zgrzebna we�na�� wymamrota�am.

Zajrza�am do menu. Kuchnia z prerii mo�e nie by�a ostra, ale do�� ci�kostrawna: sma�ony kurczak, sos �mietanowy, kaczany kukurydzy, wszystko przyrz�dzone �jak u mamy�.

��Co� do picia?�� spyta� kelner w zamszowych spodniach i bandanie w s�oneczniki.

Spojrza�am w jad�ospis. Mieli espresso, cappuccino i oczywi�cie cafe latte, wielki hit na prerii. Nie mieli mro�onej herbaty.

��Mro�ona herbata to nap�j stanu Kansas�� zwr�ci�am si� do kelnera.�� Powinni�cie to mie�.

Ten najwyra�niej pobiera� nauki od Flip. Wywr�ci� oczyma, fachowo westchn�� i odpar�:

��Mro�ona herbata jest outre.

Jeszcze nikt na prerii nie wypowiada� takiego s�owa, pomy�la�am, ale Billy Ray ju� zamawia� dla nas klops wo�owy, puree ziemniaczane i cappuccino.

��Opowiedz mi o tym swoim problemie, kt�ry zajmuje ci nawet weekendy. Opowiedzia�am.

��Ca�a trudno�� polega na tym, �e istnieje mn�stwo przyczyn�� stwierdzi�am, gdy opisa�am mu, czym si� zajmuj�.�� R�wnouprawnienie kobiet, jazda na rowerze, francuski projektant Poiret, pierwsza wojna �wiatowa i Coco Chanel, kt�rej wybuch piecyka osmali� w�osy. Niestety, nic nie jest chyba g��wn� przyczyn�.

Podano nam potrawy na br�zowych ceramicznych talerzach w s�oneczniki. Sur�wk� z kapusty udekorowano �wie�� bazyli��� nie przypominam sobie, �eby to zio�o ros�o na prerii�� a na klopsie po�o�ono plasterki cytryny.

Jedli�my, a Billy Ray opowiada� mi o zaletach hodowli owiec. Odznacza�y si� zdrowiem, przynosi�y doch�d, stado by�o �atwe do prowadzenia i dawa�o si� wsz�dzie wypasa�. Ch�tniej bym w to wszystko wierzy�a, gdyby tego samego nie m�wi� mi p� roku temu na temat longhorn�w.

��Zam�wi� pa�stwo co� na deser?�� Kelner przyni�s� kart� s�odko�ci.

Wyobra�a�am sobie, �e na prerii zaproponuj� nam ciasto agrestowe lub mo�e brzoskwinie z puszki, ale w menu byli starzy delikwenci: creme brulee, tiramisu i �nasz najnowszy deser: pudding chlebowy�.

To nawet brzmia�o jak lokalny deser z Kansas, co� co przychodzi spo�ywa�, gdy zdechnie ostatnia krowa, a koniki polne ze�r� plon.

��Poprosz� tiramisu�� powiedzia�am.

��Dla mnie r�wnie��� zam�wi� Billy Ray.�� Nigdy nie lubi�em pudding�w chlebowych. To tak jakby si� jad�o odpadki.

��Wszyscy przepadaj� za naszym puddingiem chlebowym�� rzek� kelner ura�ony.�� To nasz najpopularniejszy deser.

Badanie trend�w ma t� przykr� cech�, �e nigdy nie mo�esz si� wy��czy�. Siedzisz ze znajomym, jesz tiramisu i zamiast my�le� o tym, jaki to mi�y cz�owiek, tw�j umys� bada trendy w deserach, kt�re zawsze wydaj� si� zawiesiste i nadziane kaloriami wprost proporcjonalnie do spo�ecznej obsesji na temat odchudzania.

Na przyk�ad tiramisu: warstwa czekolady, bitej �mietany i dwa rodzaje sera. A takie ciasto z karmelizowanego cukru�� hit lat czterdziestych mimo racjonowania �ywno�ci w okresie wojny.

Keks z ananasem to pie�� lat dwudziestych i mam nadziej�, �e w najbli�szym czasie nie powr�ci; ciasto szyfonowe�� lata pi��dziesi�te; czekoladowe fondue�� lata sze��dziesi�te.

Ciekawe, czy Bennett jest r�wnie� odporny na mody w �ywieniu i co s�dzi o puddingu chlebowym oraz serniku po wie-de�sku.

��Znowu rozmy�lasz o tych kr�tkich fryzurach?�� spyta� Billy Ray.�� Mo�e rozpatrujesz zbyt wiele rzeczy naraz. Ta konferencja, w kt�rej bior� udzia�, zaleca zapo.

��Zapo?

��Za po. Zaw�zij pole. Wyeliminuj rzeczy uboczne, skoncentruj si� na najwa�niejszych zmiennych. Te kr�tkie fryzury maj� jedno �r�d�o, prawda? Zaw�zij pole do badania najbardziej prawdopodobnych przyczyn i na tym si� skup. To naprawd� pomaga. Wypr�bowa�em to w przypadku �wierzbu owiec. Nie chcia�aby� zajrze� na t� konferencj�?

��Musz� wst�pi� do biblioteki�� odpar�am.

��Powinna� przeczyta� Pi�� etap�w prosto do sukcesu. Po kolacji Billy Ray poszed� zapowa�, a ja w bibliotece szuka�am Browninga. Lorraine dzi� nie by�o. Na jej stanowisku dy-

�urowa�a nad�ta dziewczyna, przyozdobiona ta�m� klej�c�, z w�osami poowijanymi tasiemk�.

��Przetrzymana trzy tygodnie�� o�wiadczy�a.

��To niemo�liwe�� odpar�am.�� Wypo�yczy�am j� w ubieg�ym tygodniu i odda�am w poniedzia�ek.

W poniedzia�ek wypr�bowa�am na Flip wiersz o w�oskiej dziewczynie i przekona�am si�, �e Browning nie wiedzia�, o czym m�wi. Odda�am wi�c Browninga, a wzi�am Otella, kolejn� opowie�� o nadmiernym uleganiu wp�ywom.

Bibliotekarka westchn�a.

��Z komputera wynika, �e jest wypo�yczony. Sprawdza�a pani w domu?

��Czy jest dzi� Lorraine?�� spyta�am. Dziewczyna wywr�ci�a oczyma.

��Nieee.

Lepiej na ni� poczeka�, pomy�la�am i posz�am do p�ki z Browningiem.

Dzie� zebranych na niej nie by�o. Nie mog�am sobie przypomnie� tytu�u ksi��ki poleconej mi przez Billy�ego Raya. Wyci�gn�am dwie pozycje Willi Cather, kt�ra zna�a si� na gotowaniu w prerii, oraz Z dala od zgie�ku. Pami�ta�am, �e to o baranach. Potem spacerowa�am w�r�d rega��w, usi�uj�c sobie przypomnie� tytu� ksi��ki, o kt�rej m�wi� Billy, i poszukuj�c natchnienia.

Biblioteki s� odpowiedzialne za wiele naukowych odkry�. Darwin czyta� dla rozrywki Malthusa (to wiele m�wi o Darwinie), a Alfred Wegener przechadza� si� po bibliotece Uniwersytetu w Marburgu, od niechcenia kr�ci� globusem i przegl�da� artyku�y naukowe, a� sformu�owa� teori� dryfu kontynent�w. Mnie jednak nic nie przychodzi�o do g�owy, nawet tytu� ksi��ki poleconej przez Billy�ego. Przesz�am do dzia�u ksi��ek o biznesie, spodziewaj�c si�, �e tam sobie przypomn�, gdy nagle to dostrzeg�am.

Co� o zaw�aniu pola i eliminacji w�tk�w pobocznych.

�To ma tylko jedn� przyczyn�, prawda?��� powiedzia� Billy Ray.

Nieprawda. W uk�adach liniowych mo�e tak jest, ale kr�tkie fryzury to przecie� nie owczy �wierzb, to raczej jeden z uk�ad�w chaotycznych, jakie bada� Bennett. Kilkadziesi�t zmiennych, a wszystkie istotne. Nawzajem si� zasila�y, iterowa-�y i reiterowa�y, krzy�owa�y, kolidowa�y, wp�ywa�y na siebie w trudny do przewidzenia spos�b. Mo�e problem nie polega� na tym, �e wyodr�bni�am zbyt wiele przyczyn, ale �e mia�am ich zbyt ma�o, niewystarczaj�co. Z p�ki z socjologi� wzi�am Te szalone lata dwudzieste, potem Flappersy, samochodziki i przesiadywanie na masztach oraz Lata 1920-30. Studium socjologiczne. Wzi�am tyle ksi��ek na temat tamtego okresu, �e ledwo je zdo�a�am unie��, i podesz�am do biurka.

��Ma pani ksi��k� przetrzyman� cztery tygodnie�� powiedzia�a dziewczyna.

Wr�ci�am do domu, podekscytowana my�l�, �e wreszcie jestem na w�a�ciwym tropie, i zabra�am si� za opracowywanie nowych zmiennych.

Lata dwudzieste obfitowa�y w rozmaite szale�stwa: jazz, piersi�wki, zwijane po�czochy, zwariowane ta�ce, futra z szop�w, mah-d�ong, maratony biegaczy, maratony taneczne, maratony ca�owania, siedzenie na maszcie, siedzenie na drzewie, rozwi�zywanie krzy��wek. A gdzie� w�r�d tych pomalowanych na czerwono kolan, p�aszczy od deszczu i wy�cig�w na bujanych fotelach tkwi�a przyczyna sza�u kr�tkich fryzur.

Pracowa�am do p�na, po czym posz�am do ��ka ze Z dala od zgielku. Mia�am racj�. Ksi��ka m�wi�a o baranach. I maniach. W pi�tym rozdziale jedna z owiec spada z wysokiego brzegu, a inne id� w jej �lady, rzucaj�c si� kolejno w d�, na ska�y.

Rzeka to nie jest po prostu szeroki strumie�. To zlewisko kilkudziesi�ciu, czasami nawet setek dop�yw�w. Na przyk�ad syberyjska Lena zbiera wody z prawie dw�ch i p� miliona kilometr�w kwadratowych, jej dop�ywami s� Kirenga, Olekma, Witim i A�dan oraz tysi�ce mniejszych strumieni i potok�w. Niekt�re z nich p�yn� z wielkiej odleg�o�ci, s� bardzo pokr�tne i a� trudno sobie wyobrazi�, �e docieraj� do Leny.

Do odkrycia naukowego prowadz� cz�sto zdarzenia przypadkowe i zupe�nie z nauk� nie zwi�zane. Na przyk�ad odra.

Einstein zachorowa� na ni�, gdy mia� cztery lata. Rodzice, chc�c dostarczy� dziecku rozrywki, podarowali mu kompas. A r�wnocze�nie klucz do wszech�wiata.

�ycie Fleminga to jedno pasmo przypadkowych zdarze�. Zacz�o si� od tego, �e jego tatu� by� ogrodnikiem w posiad�o�ci Churchilla. Dziesi�cioletni Winston wpad� pewnego razu do stawu i ojciec Fleminga go uratowa�, za co wdzi�czna rodzina wynagrodzi�a go w ten spos�b, �e op�aci�a jego synowi, Aleksandrowi, szko�� medyczn�.

A na przyk�ad tacy Penzias i Wilson. Robert Dicke z Uniwersytetu Princeton rozmawia� z P.J.E. Peeblesem o sposobie szacowania temperatury podczas Wielkiego Wybuchu. Peebles dokona� tych oblicze�, doszed� do wniosku, �e by�o wtedy tak gor�co, i� obecnie da si� wykry� promieniowanie reliktowe, zasugerowa� wi�c Peterowi G. Rollowi i Davidowi T. Wilkinsono-wi, �e powinni przegl�da� pasmo mikrofal.

Peebles (czy �ledzicie m�j wyw�d?) mia� wyk�ad na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa, podczas kt�rego opowiedzia� o badaniach Roi�a i Wilkinsona. Ken Turner z Instytutu Carne-giego by� na tym wyk�adzie i wspomnia� o nim Bernardowi Bur-kemu z MIT-u, przyjacielowi Penziasa. (Czy nadal wszystko jest jasne?)

Gdy Penzias zadzwoni� do Burkego w zupe�nie innej sprawie (prawdopodobnie m�wi� o przyj�ciu urodzinowym swej c�reczki), wspomnia� o tym strasznym szumie t�a. I Burk� poradzi� mu, by zadzwoni� do Wilkinsona i Roi�a.

W ci�gu nast�pnego tygodnia wydarzy�o si� kilka rzeczy.

Wprowadzi�am do komputera dane na temat siedzenia na maszcie i gry mah-d�ong, Dyrekcja og�osi�a, �e budynek HiTe-ku jest stref� dla niepal�cych, c�reczka Giny, Brittany, sko�czy�a pi�� lat, a doktor Turnbull�� kto by si� tego spodziewa��� zawita�a w moim pokoju.

Mia�a na sobie jedwabn� bluzk� sportow� w kolorze po-mo r�u, takie� d�insy i przyjacielski u�miech.

Str�j �wiadczy� o tym, �e wdra�a�a dyrekcyjne zalecenie co do ubior�w. A o czym �wiadczy� u�miech�� nie wiedzia�am.

��Doktor Foster�� powiedzia�a, aplikuj�c mi jego pe�n� dawkꠗ w�a�nie z pani� chcia�am porozmawia�.

��Szuka pani przesy�ki?�� spyta�am wojowniczo.�� Flip tu jeszcze dzi� nie zagl�da�a.

Za�mia�a si� pogodnie, d�wi�cznie. Nie s�dzi�am, �e by�a zdolna do takiego �miechu.

��M�wmy sobie po imieniu�� zaproponowa�a.�� Nie chodzi o przesy�k�. Po prostu wpad�am, by pogada�. Musimy si� lepiej pozna�. Rozmawia�y�my zaledwie par� razy.

Jeden raz, sprostowa�am w my�lach, i wtedy na mnie wrzeszcza�a�. O co teraz tak naprawd� chodzi?

��A wi�c�� powiedzia�a, siadaj�c na stole i zak�adaj�c nog� na nogꠗ gdzie studiowa�a�?

W HiTeku �lepiej si� pozna� oznacza�o zwykle: �masz jakiego� ch�opaka?� lub, w przypadku Elaine, �czy uprawiasz �wiczenia wysi�kowe?� Ale mo�e Alicja uznawa�a inny model pogaduszek.

��Doktorat robi�am w Baylor�� odrzek�am. Jej u�miech poja�nia�.

��Z socjologii, tak?

��I ze statystyki�� odpar�am.

��Podw�jna specjalizacja�� zauwa�y�a z aprobat�.�� Tam te� robi�a� dyplom licencjata?

Nie by�a przecie� szpiegiem przemys�owym. Pracowa�y�my dla tego samego przemys�u. A ponadto te wszystkie informacje znajdowa�y si� i tak w Dziale Kadr.

��Nie�� odpar�am.�� A ty gdzie robi�a� magisterium? Koniec rozmowy.

��W Indianie�� odrzek�a, jakbym wtyka�a nos w nie swoje sprawy.

Zsun�a r�owy zadek ze sto�u, ale nie wychodzi�a. Rozgl�da�a si� po pokoju, mierzy�a wzrokiem pliki papier�w z danymi.

��Masz tu tyle r�nych rzeczy�� stwierdzi�a, patrz�c na nie-porz�dny stos.

Mo�e Dyrekcja wys�a�a j� na przeszpiegi, czy nasze miejsca pracy s� w�a�ciwie zorganizowane.

��Zamierzam wszystko uporz�dkowa�, gdy tylko wype�ni� formularze�� oznajmi�am.

Spojrza�a na stos notatek dotycz�cych siedzenia na masztach.

��Ja ju� swoje odda�am�� rzek�a. Oczywi�cie.

��A ba�agan jest dobry. Laboratoria Susan Holyrood i Dana Twofeathersa by�y zaba�aganione. R. C. Mendez twierdzi, �e to wyr�nik kreatywno�ci.

Nie mia�am poj�cia ani kim s� wspomniane osoby, ani o co w tym wszystkim chodzi. A najwyra�niej o co� chodzi�o. Mo�e Dyrekcja poleci�a jej tropi� wszelkie oznaki palenia. Alicja pozby�a si� przyjacielskiego u�miechu i teraz jak rekin kr��y�a po laboratorium.

��Bennett powiedzia� mi, �e przeprowadzasz analiz� �r�de� mody. Dlaczego obra�a� sobie taki temat?

��Bo wszyscy si� tym zajmuj�.

��Naprawd�?�� spyta�a z o�ywieniem.�� A kto jeszcze?

���artowa�am tylko�� odpar�am s�abo i zacz�am wyja�nia�, cho� to sprawa beznadziejna.�� Rozumiesz, manie, szale�stwa, co� co ludzie robi� tylko dlatego, �e inni to robi�.

��A, rozumiem�� odpar�a, co znacza�o, �e nie rozumie. Jednak min� mia�a raczej refleksyjn�, a nie obra�on�.�� Poczucie humoru te� mo�e sprzyja� kreatywno�ci. Jaka jest wed�ug ciebie najwa�niejsza cecha uczonego?

��Mie� szcz�cie�� wypali�am. Teraz dopiero mia�a obra�on� min�.

��Szcz�cie?

��I dobrych asystent�w�� doda�am.�� We�my takiego Roya Plunketta. Jego asystent zastosowa� srebrn� uszczelk� w zbiorniku z fluoropochodnymi w�glowodor�w, co doprowadzi�o do odkrycia teflonu. Albo Becquerel. Traf chcia�, �e do pomocy w laboratorium zatrudni� m�od� Polk�. Nazywa�a si� Maria Sk�odowska.

��To bardzo ciekawe. Powt�rz, gdzie robi�a� dyplom licencjata?

��Na Uniwersytecie Stanowym w Oregonie�� odpar�am.

��Ile mia�a� lat, gdy obroni�a� doktorat? Zatem powr�cili�my do formalnego �ledztwa.

��Dwadzie�cia sze��.

��A ile masz teraz?

��Trzydzie�ci jeden.�� To by�a najwyra�niej prawid�owa odpowied�, gdy� Alicja znowu poja�nia�a.

��Wychowa�a� si� w Oregonie?

��Nie, w Nebrasce�� poinformowa�am. Tym razem to nie by�a prawid�owa odpowied��� u�miech zgas�.

��Mam du�o pracy�� o�wiadczy�a i nie ogl�daj�c si�, wysz�a.

Nie wiem, czego chcia�a, ale na pewno poczucie humoru i ba�agan jej nie wystarcza�y.

Siedzia�am wpatrzona w ekran, zastanawiaj�c si�, o co jej chodzi�o, gdy wesz�a Flip. Mia�a na sobie pasma ta�m klej�cych i drewniaki bez pi�t.

Dobrze by by�o, gdyby troch� ta�my zu�y�a na przytrzymanie podeszwy. Przy ka�dym kroku buty jej spada�y i id�c do mnie przez korytarz g�o�no pow��czy�a nogami. Zar�wno ta�ma, jak i drewniaki mia�y jadowit� niebiesk� barw�.

��Jak si� nazywa ten kolor?�� spyta�am.

��B��kit Czerenkowa.

Oczywi�cie. Niebieskie promieniowanie reaktor�w atomowych. Bardzo stosownie. Musia�am jednak odda� sprawiedliwo�栗 nie po raz pierwszy modnej barwie nadano odra�aj�ca nazw�. W czasach Ludwika XVI kolory nosi�y wstr�tne okre�lenia. �ciekowy, arseniczny, ospowy, chory Hiszpan�� to wszystko odnosi�o si� do ��tozielonego.

Flip poda�a mi kartk�.

��Musi to pani podpisa栗 o�wiadczy�a. By�a to petycja o uznanie klubu dla pracownik�w za pomieszczenie dla niepal�cych.

��A gdzie ludzie maj� pali�, je�li zabroni im si� pali� w klubie?�� spyta�am.

��W og�le nie powinni pali�. To przyczyna raka�� odpar�a z przekonaniem o swej absolutnej racji.�� Uwa�am, �e ludzie kt�rzy pal�, nie powinni dostawa� pracy.�� Odrzuci�a kosmyk.�� I powinni sobie mieszka� gdzie� tam, �eby bierne palenie nie szkodzi�o nam wszystkim.

��Doprawdy, Herr Goebbels?�� powiedzia�am, zapomniawszy, �e obecnie najsilniejszym trendem jest ignorancja. Odda�am jej papier.

��Wt�rno-wt�rny dym jest niebezpieczny�� rzek�a ura�ona.

��Ma�ostkowo�� r�wnie�.�� Odwr�ci�am si� do swego komputera.

��Ile kosztuje korona?�� spyta�a znienacka. Zdaje si�, �e dzi� by� dzie� zaskakuj�cych pyta�.

��Korona? Chodzi ci o tak� kr�lewsk�?�� zdziwi�am si�.

��Nieee. Ko-ro-na.

Flip w koronie, spod kt�rej zwisa z boku kosmyk w�os�w�� nie, nie potrafi�am sobie tego wyobrazi�. Nie wiedzia�am, o czym Flip m�wi, ale powinnam zwraca� na to uwag�, gdy� by�o bardzo prawdopodobne, �e stanie si� to kolejnym wielkim sza�em. Mo�e Flip jest niekompetentna, niesubordynowana i og�lnie niezno�na, ale nad��a za duchem mody.

��Korona. Z�ota?�� Wykona�am ruchy r�k�, jakbym wk�ada�a j� na g�ow�.�� Spiczasta?

��Spiczasta?�� spyta�a Flip oburzona.�� Lepiej, �eby nie mia�a szpic�w. Ko-ro-na.

��Niestety, nie wiem�� odpar�am.

��Pani jest naukowcem. Powinna pani zna� terminy naukowe�� stwierdzi�a Flip.

Czy�by korona sta�a si� �terminem naukowym�, podobnie jak podanie ta�my klej�cej sta�o si� �pos�ug� osobist��?

��Ko-ro-na!�� Westchn�a bardzo g��boko i stukaj�c sabo-tami wysz�a na korytarz.

Tego dnia czeka�o mnie wiele zdarze�, kt�rych nie potrafi�am uporz�dkowa�. �a�owa�am, �e w og�le zacz�am w��cza� dane dotycz�ce innych manii z pocz�tku wieku. By�o ich zbyt wiele i nie tworzy�y logicznej ca�o�ci.

Na przyk�ad siedzenie na maszcie czy malowanie kolan na czerwono. Studenci z college��w wypisywali na starych fordach modelu T dowcipne has�a w rodzaju: �Kawa� kitu� lub �O, ty ma�y�; gospodynie domowe przebiera�y si� za Chinki i gra�y w mah-d�onga; nowe manie wyskakiwa�y jakby z szuflady, wypieraj�c poprzednie szale�stwa, kt�re trwa�y najwy�ej kilka miesi�cy, a niekiedy zaledwie par� tygodni. Taniec black bot-tom zaj�� miejsce mah-d�onga, kt�ry wcze�niej zast�pi� sza� na punkcie faraona Tutanchamona. Wszystko sprawia�o wra�enie chaosu, w kt�rym nie spos�b si� rozezna�.

Krzy��wki to jedyna cho� cz�ciowo sensowna pasja, ale i jej zagadk� trudno by�o rozwi�za�. Zacz�a si� w 1924 roku, gdy wiele kobiet dawno ju� obci�o warkocze. Jednak krzy��wki by�y popularne od pocz�tku dziewi�tnastego wieku, a �New York World� publikowa� je co tydzie� od 1913 roku.

Jednak przy bli�szym ogl�dzie �sensowna� nie wydaje si� w�a�ciwym s�owem. Jeden z pastor�w podczas mszy pu�ci� mi�dzy wiernych krzy��wk�, kt�ra po rozwi�zaniu dawa�a has�o z Biblii. Materia�y na kobiece sukienki drukowano w czarno-bia�e kwadraty, do tego sprzedawano odpowiednie kapelusze i po�czochy. Na Broadwayu wystawiono rewi� Krzy��wki roku 1925. Niekt�rzy ma��onkowie twierdzili, �e krzy��wki doprowadzi�y do ich rozwodu; sekretarki nosi�y kieszonkowe s�owniczki przyczepione do d�oni jak bransolety; lekarze ostrzegali przed nadwer�aniem wzroku, a w Budapeszcie jaki� pisarz pope�ni� samob�jstwo, zostawiwszy list w formie krzy��wki. Po-

licja nigdy jej nie rozwi�za�a, gdy� prawdopodobnie poch�oni�ta by�a kolejnym szale�stwem�� charlestonem. Bennett wetkn�� g�ow� przez drzwi.

��Masz chwilk�? Chcia�bym ci� o co� zapyta�.

Wszed�. Tym razem nie mia� koszuli w dwubarwn� kostk�, lecz w wyblak�� szkock� krat�. Trzyma� w r�ce uproszczony formularz.

��Chodzi ci o egipskiego boga s�o�ca na dwie litery?�� powiedzia�am.�� Ra. U�miechn�� si�.

��Nie, my�la�em, �e mo�e Flip przynios�a ci ok�lnik Dyrekcji, kt�ry obiecali rozes�a�. Z wyja�nieniami, jak wype�ni� formularz.

��I tak, i nie�� odpar�am.�� Otrzyma�am egzemplarz od Giny. Wydosta�am go spomi�dzy ksi��ek o latach dwudziestych.

��Doskonale�� powiedzia�.�� Zrobi� kopi� i potem ci odnios�.

��Mo�esz go sobie zatrzyma�.

��Sko�czy�a� ju� wype�nia� ten formularz?

��Nie. Przeczyta�am ok�lnik. Spojrza� w kartki.

���Strona dziewi�tnasta, rubryka czterdziesta czwarta C. Aby obliczy� pierwotnie przed�u�alny wz�r na fundusz, nale�y pomno�y� analiz� potrzeb wydzia�owych przez wsp�czynnik podstawy fiskalnej, chyba �e projekt wymaga kalibrowanej strukturyzacji, w�wczas wsp�czynnik nale�y obliczy� zgodnie ze wskaz�wkami w cz�ci W-A instrukcji towarzysz�cej�.�� Bennett odwr�ci� kartk�.�� Gdzie jest instrukcja towarzysz�ca?

��Nikt tego nie wie�� odpar�am. Odda� mi ok�lnik.

��Chyba nie powinienem jecha� a� do Francji, by bada� chaos, ale studiowa� go w�a�nie tu, na miejscu�� stwierdzi�, kr�c�c g�ow�.�� Dzi�kuj�.�� Ruszy� do drzwi.

��A je�li ju� o tym m�wimy, jak post�puj� studia na temat rozchodzenia si� informacji?�� spyta�am.

��Laboratorium jest przygotowane�� powiedzia�.�� Mam dosta� makaki, gdy tylko sko�cz� wype�nia� te g�upie formularze, co nast�pi za��� z kieszeni wytartych sztruks�w wyj�� kalkulator i wystuka� kilka liczb�� za sze�� tysi�cy lat.

Wparowa�a Flip i wr�czy�a nam obojgu plik spi�tych kartek.

��Co to takiego? Instrukcje towarzysz�ce?�� spyta� Bennett.

��Nieee�� odrzek�a, przechylaj�c g�ow�.�� To sprawozdanie FDA na temat szkodliwo�ci palenia.

W czwartek spotka�am now� asystentk� ��czno�ci mi�dzywydzia�owej. Dosz�am do wniosku, �e nie mog� d�u�ej czeka� na instrukcje towarzysz�ce, i zabra�am si� do wype�niania formularzy. Na dole strony dwudziestej �smej wydrukowano: �Wymie� wszystkie�, a na g�rze nast�pnej strony �do ilorazu r�nicuj�cego�. Spojrza�am na numer tej strony. Czterdziesta druga.

Posz�am do Giny, by sprawdzi�, czy ma brakuj�ce kartki. Siedzia�a w�r�d toreb, papieru do pakowania i wst��ek.

��Przyjd� koniecznie na urodziny Brittany�� powiedzia�a.�� B�dzie sze�� pi�cioletnich dziewczynek i sze�� mamu�, i nie wiem co gorsze.

��Przyjdꠗ obieca�am i zapyta�am j� o brakuj�ce strony.

��Brakuje jakich� stron? Formularz mam w domu. Kiedy mam to wype�ni�? Musz� kupi� talerze, kubki, dekoracje i przygotowa� przek�ski.

Uciek�am do swego laboratorium. Przy moim komputerze siedzia�a siwow�osa kobieta i szybko wprowadza�a jakie� liczby.

��Przepraszam�� rzek�a, gdy tylko wesz�am do pokoju.�� Flip powiedzia�a, �e mog� skorzysta� z pani komputera, ale nie chcia�am pani przeszkadza�.�� Wypisa�a komendy zapami�tuj�ce zbi�r.

��Czy pani jest now� asystentk� Flip?�� spyta�am.

Przyjrza�am si� jej z ciekawo�ci�. By�a szczup�a, o ogorza�ej cerze, jak� zapewne Billy Ray b�dzie mia� po trzydziestu latach obje�d�ania pastwisk.

��Shirl Creets.�� Poda�a mi r�k�.

Przypomina�o to u�cisk d�oni Billy�ego Raya. Na palcach mia�a ��tawobr�zowe plamy. To dlatego Sarze i Elaine wystarczy�o spojrze�, by rozpozna� palaczk�.

��Flip korzysta z komputera doktor Turnbull.�� G�os mia�a ochryp�y.�� Powiedzia�a, �e pani u�yczy mi swojego. Tylko zapisz� zbiory i odchodz�. Nie pali�am tutaj�� doda�a.

��Je�li pani chce, mo�e pani pali�. I mo�e pani korzysta� z komputera. Musz� teraz zaj�� do Dzia�u Kadr i pobra� inny egzemplarz formularza. W tym brakuje stron.

��Ja pani przynios�.�� Shirl natychmiast wsta�a i wzi�a ode mnie papiery.�� Kt�rych stron brakuje?

��Od dwudziestej dziewi�tej do czterdziestej pierwszej i mo�e jakich� na ko�cu. Ostatnia strona mojego egzemplarza to sze��dziesi�ta �sma. Ale nie musi pani�

��Od czego s� asystenci? Czy mam zrobi� dodatkow� odbitk�, by mog�a pani wype�ni� to na brudno?

��To by�oby bardzo wygodne, dzi�kujꠗ odpar�am zaszokowana i zasiad�am do komputera.

By�am mi�a dla Flip i do czego to doprowadzi�o. Musia�am wycofa� sw� opini�, �e Browning wiedzia� cokolwiek na temat trend�w, mimo �e napisa� wspania�� opowie�� o szczuro�apie.

Dane, kt�re wprowadza�a Shirl, nadal widnia�y na ekranie. By�a to tabela. �Carbanks�� 48, Twofeathers�� 34, Holyrood�� 61, Chin�� 39�. Ciekawe, nad czym pracowa�a teraz Alicja.

Shirl wr�ci�a dok�adnie za pi�� minut, nios�c plik starannie u�o�onych i spi�tych kartek.

��Wetkn�am brakuj�ce strony do pani oryginalnego egzemplarza, a na wszelki wypadek zrobi�am dwie dodatkowe kopie.�� Po�o�y�a je delikatnie na stole i wr�czy�a mi jaki� inny gruby plik.�� Znalaz�am te wycinki przy kopiarkach. Flip nie wiedzia�a, do kogo nale��, ale przypuszczam, �e s� to pani materia�y.

Mia�a w r�ce wycinki prasowe na temat maraton�w tanecznych, przytwierdzone spinaczami do odbitek.

��Chyba chcia�a pani je powieli�.

��Dzi�kujꠗ odpar�am zdumiona.�� Mo�e uda si� pani nam�wi� Flip, by przydzieli�a pani� do mnie?

��W�tpiꠗ odpar�a.�� Ona pani� lubi. Po�o�y�a wycinki na stole i zacz�a robi� na nim porz�dki. Ze stosu papier�w wyj�a ksi��k� na temat teorii chaosu.

��O, diagramy Mandelbrota�� zainteresowa�a si�.�� Czy pani to bada?

��Nie. Zajmuj� si� �r�d�em rozmaitych trend�w. T� ksi��k� czyta�am ze zwyk�ej ciekawo�ci. Jednak oba problemy s� ze sob� powi�zane. Manie i sza�y to przejawy chaotycznych struktur spo�ecznych. Wchodzi tu w gr� wiele zmiennych.

Bez komentarza u�o�y�a Nowy wspania�y �wiat oraz Wszystko dobre, co si� dobrze ko�czy na ksi��ce z teorii chaosu i wzi�a do r�ki Flappersy, samochodziki i przesiadywanie na masztach.

��Dlaczego jako przedmiot bada� wybra�a pani mody?�� spyta�a z dezparobat�.

��Nie lubi pani m�d?

��S�dz�, �e na spo�ecze�stwo mo�na wp�ywa� w spos�b bardziej bezpo�redni ni� wywo�uj�c mod�. M�j nauczyciel fizyki mawia�: �Nie zwracaj uwagi na to, co robi� inni ludzie. R�b to, co sam chcesz robi�, a mo�esz zmieni� �wiat�.

��Nie zamierzam odkry�, jak wywo�ywa� manie�� odpar�am.�� Ale chyba HiTekowi na tym zale�y, gdy� finansuj� moje badania. Wydaje mi si� jednak, �e mechanizm tego zjawiska jest bardzo skomplikowany i nigdy nie b�d� w stanie wskaza� decyduj�cej zmiennej, wi�c przestan� mnie finansowa�.�� Spojrza�am na materia�y dotycz�ce maraton�w tanecznych.�� Mnie natomiast interesuj� �r�d�a tych m�d.

��Dlaczego?�� dopytywa�a si� ciekawie.

��Poniewa� chc� to zrozumie�. Dlaczego ludzie post�puj� w taki spos�b? Dlaczego nagle wszyscy graj� w t� sam� gr�, nosz� tak� sam� odzie�, zaczynaj� w to samo wierzy�? W latach dwudziestych szykowne by�o palenie papieros�w. Teraz wszyscy maj� bzika na punkcie niepalenia. Dlaczego? To zachowanie instynktowne czy wp�yw spo�ecze�stwa? A mo�e co� w powietrzu? Procesy czarownic z Salem wywo�ane zosta�y przez strach i chciwo��, ale to odwieczne nasze cechy, a przecie� nie posy�amy czarownic na stos bez przerwy. Zatem chodzi o co� innego. Nie rozumiem tylko o co. I raczej w najbli�szym czasie nie zrozumiem. Do niczego chyba nie dojd�. Pani przypadkiem nie wie, co spowodowa�o sza� kr�tkich fryzur?

��Praca posuwa si� zbyt wolno?

���Wolno� nie jest najtrafniejszym okre�leniem.�� Zrobi�am ruch d�oni� w kierunku wycink�w o maratonach tanecznych.�� Czuj� si� tak, jakbym bra�a udzia� w maratonie tanecznym. Przez wi�ksz� cz�� zawod�w nie jest to wcale taniec, tylko przest�powanie z nogi na nog� i sta�y wysi�ek, by trwa� i nie zasn��. A przede wszystkim pami�ta�, po co si� na to pisali�my.

��M�j nauczyciel fizyki mawia�, �e nauka to jeden procent polotu i dziewi��dziesi�t dziewi�� procent potu�� rzek�a Shirl.

��A pi��dziesi�t procent wype�niania uproszczonych formularzy finansowych.�� Wzi�am jedn� z dodatkowych kopii.�� Zanios� to Ginie.

��Ju� przekaza�am kopie doktor Damati�� powiedzia�a Shirl.�� Sama musz� do niej zajrze�. Obieca�am, �e opakuj� prezenty na urodziny Brittany.

��Czy naprawd� jest pani pewna, �e nie zdo�a pani przekona� Flip?�� spyta�am.

Gdy wysz�a, zabra�am si� do wype�niania strony dwudziestej dziewi�tej, ale to wszystko nie mia�o teraz sensu wi�kszego ni� przedtem, gdy brakowa�o kartek. Powoli zaczyna�am czu� niejasne �wierzbienie. Wzi�am jedn� z dodatkowych kopii i zesz�am do Biologii, do laboratorium Bennetta.

By�a tam Alicja. Stali obok siebie, wpatruj�c si� w monitor komputera. O�Reilly natychmiast spojrza� na mnie z u�miechem.

��Cze��, wejd�.

��Nie, to nic takiego. Nie chc� przeszkadza�.�� U�miechn�am si� do Alicji, ale ona nie zareagowa�a.�� Przynios�am pe�ny formularz.�� Poda�am mu spi�te kartki.�� W tych egzemplarzach, kt�re roznosi�a Flip, brakowa�o kilkunastu stron.

��Niekompetentna. Niepoprawna i niesolidna�� powiedzia�. Alicja patrzy�a na mnie w�ciekle.

��Nieproszona�� odpar�am.�� Tak si� czuj� na waszej konferencji. Wychodz�. Potem wpadn� porozmawia�.

��Zaczekaj�� powstrzyma� mnie.�� To ci� zainteresuje. Doktor Turnbull opowiada�a mi w�a�nie o swoim pomy�le.�� Spojrza� na Alicj�.�� Powiedz Sandrze, nad czym pracujesz.

��Zebra�am dane na temat poprzednich zdobywc�w Gran-tu Niebnitza. Dyscyplina naukowa, dziedzina zainteresowa� badawczych, wykszta�cenie�

A wi�c st�d to wczorajsze �ledztwo. Usi�owa�a ustali�, czy pasuj� do schematu, a popatrzy�a wtedy na mnie w taki spos�b, �e na pewno nie mia�am �adnych szans.

���wiek, p�e�, pochodzenie, pogl�dy polityczne.�� Przesun�a kilka ekran�w i rozpozna�am tabel� podobn� do tej, kt�r� opracowywa�a Shirl.�� Zapu�ci�am program na regresj�, by wy�oni� cechy, kt�re odgrywaj� istotn� rol�, a potem przeprowadz� ich analiz�, sporz�dz� sylwetk� typowej nagrodzonej osoby i zestawi� kryteria, jakimi kieruje si� komitet grantu.

Kryteria komitetu to oryginalne i tw�rcze my�lenie. O ile w og�le istnieje jaki� komitet, pomy�la�am.

��Nie policzy�am jeszcze wszystkich regresji, ale ju� wy�aniaj� si� pewne wzorce.�� Wywo�a�a arkusz kalkulacyjny.�� Mediana przedzia�u czasowego mi�dzy dwoma kolejnymi przydzia�ami grantu to 1,9, ale najmniejszy odst�p czasu mi�dzy kolejnymi grantami wynosi� 1,2, co oznacza, �e teraz grant nie zostanie przyznany przed majem przysz�ego roku.

Nie oznacza�o to niczego podobnego. Ju� mia�am o tym powiedzie�, ale doktor Turnbull ci�gn�a:

��Rozdzia� grantu wykazuje cykliczno��. Na przemian dostaj� go instytuty naukowe, laboratoria badawcze i prywatne korporacje. Teraz wypada kolej na korporacj�, co daje nam przewag�, i��� przesz�a do innego arkusza�� �istnieje wyra�na tendencja w kierunku uczonych na zach�d od Missisipi, to te� punkt dla nas. Oraz sk�onno�� ku naukom biologicznym. Nie wyznaczy�am jeszcze szczeg�owej dziedziny, ale do jutra powinnam opracowa� t� cz�� sylwetki.

Brzmia�o to podejrzanie�� nauka na zam�wienie. Spojrza�am na Bennetta, by przekona� si�, co o tym s�dzi, ale patrzy� z napi�ciem w ekran, jakby zapomnia� o naszej obecno�ci.

Naturalnie, by� tym zainteresowany. Gdyby dosta� Grant Niebnitza, m�g�by wr�ci� nad rzek� Loue i zajmowa� si� chaosem, nie przejmuj�c si� formularzami, Flip i finansowaniem bada�.

Jednak nauka nie funkcjonuje w ten spos�b. Nie mo�na da� for�w wybranemu odkryciu naukowemu, jakby�my mieli do czynienia z wy�cigami koni.

Nie pierwszy to raz ludzie ulegaj� z�udnym przekonaniom, gdy w gr� wchodz� pieni�dze. Przyk�adem jest gie�dowy sza� w p�nych latach dwudziestych. Albo holenderska mania na punkcie tulipan�w w siedemnastym wieku. W 1634 roku skoczy�a warto�� cebulek odmian �adniejszych, rzadszych, bardziej wyszukanych i nagle wszyscy�� kupcy, ksi���ta, ch�opi, bracia i siostry, m�owie i �ony�� kupowali i sprzedawali jak szaleni. Ceny ros�y niebotycznie, spekulanci dorabiali si� z dnia na dzie� fortun, ludzie zastawiali swe tamy i drewniaki, by tylko kupi� cebulki, za kt�re nale�a�o czasami zap�aci� r�wnowarto�� dwunastoletnich dochod�w. Wtem bez �adnego powodu rynek si� za�ama�, a przypomina�o to dok�adnie wydarzenia z dwudziestego dziewi�tego pa�dziernika 1929 roku, tylko w tamtym czasie w Holandii nie by�o drapaczy chmur, z kt�rych mogliby wyskakiwa� gie�dowi spekulanci.

Inne przyk�ady to listy-�a�cuszki, piramidy finansowe i spekulacje dzia�kami na Florydzie.

��Kolejny czynnik, jaki nale�y wzi�� pod uwag�, to nazwa grantu�� m�wi�a Alicja.�� �Niebnitz� mo�e odnosi� si� albo do Ludwiga Niebnitza, zapomnianego osiemnastowiecznego botanika, albo do Karla Niebnitza von Duli, �yj�cego w pi�tnastym wieku w Bawarii. Je�li to Ludwig, w�wczas zrozumia�a jest przewaga tematyki biologicznej. Von Duli, bardziej s�awny, by� alchemikiem.

��Musz� ju� i��. Je�li mam przekszta�ci� swoje badania nad maniami na poszukiwanie, jak zmieni� o��w w z�oto, to czeka mnie mn�stwo pracy.�� Wsta�am i wysz�am.

Bennett towarzyszy� mi na korytarz.

��Dzi�kuj� za formularze.

��Musimy trzyma� si� razem przeciw pot�dze Flip�� powiedzia�am.�� Czy zetkn��e� si� ju� z jej asystentk�?

��Tak, jest znakomita. Ciekawe, co j� op�ta�o, �e podejmuje si� takiej pracy.

���Niebnitz� mo�e r�wnie� by� akronimem�� stwierdzi�a Alicja, staj�c w drzwiach.�� W�wczas�

Po�egna�am si� i posz�am do laboratorium. Zasta�am tam Flip pisz�c� co� na moim komputerze.

��Jak by mnie pani okre�li�a?�� spyta�a.

Rozejrza�am si� po gabinecie. Wzorowy porz�dek. Shirl sprz�tn�a ze sto��w i powk�ada�a wszystkie wycinki prasowe do teczek. W kolejno�ci alfabetycznej.

Nonszalancka, pomy�la�am. Niszczycielska.

��Nieadekwatna�� powiedzia�am.

��Brzmi �adnie�� rzek�a ucieszona.�� Pisze si� razem czy osobno?

W �rod� posz�am na urodzinowe przyj�cie. Ustali�am, �e wyjd� z instytutu wcze�niej, i wk�ada�am w�a�nie p�aszcz, gdy pow��cz�c nogami, wesz�a Flip. Mia�a na sobie koronkowe body i d�insy ozdobione ta�m� klej�c�. Wr�czy�a mi kawa�ek papieru.

��Nie mam czasu na �adne petycje�� powiedzia�am.

��To nie petycja�� oznajmi�a odrzucaj�c pasmo z czo�a.�� To ok�lnik dotycz�cy formularzy o przyznanie finansowania.

Ok�lnik przypomina�, �e formularze nale�y sk�ada� do dwudziestego trzeciego. Ju� o tym wiedzia�am.

��Powinna mi pani zwr�ci� formularz. Skin�am g�ow� i odda�am jej kartk�.

��Zanie� to do laboratorium doktora O�Reilly�ego�� powiedzia�am, wk�adaj�c r�kawiczki. Westchn�a.

��Nigdy go tam nie mo�na zasta�. Przesiaduje w gabinecie doktor Turnbull.

��Wi�c zanie� to do laboratorium doktor Turnbull.

��Stale s� razem. No wie pani, dosta� bzika na jej punkcie. Nie, nie wiedzia�am o tym, pomy�la�am.

��Zawsze siedz� razem przy komputerze. Nie wiem, co ona w nim widzi. On jest kompletny �wuk�� o�wiadczy�a Flip skubi�c ta�m� klej�c� na wierzchu d�oni.�� Mo�e ona co� z nim zrobi i go umodni.

A je�li jej si� uda, pomy�la�am z irytacj�, to koniec z jego bezmodziem i nigdy nie zrozumiem, sk�d si� wzi�a ta odporno��.

��Co to znaczy �wyrafinowany�?�� zapyta�a Flip.

��Subtelny�� odpar�am�� ale to ciebie nie dotyczy.�� I posz�am na przyj�cie.

Och�odzi�o si�. Zwykle w pa�dzierniku mamy jedn� wielk� burz� �nie�n� i pogoda w�a�nie si� do tego�przygotowywa�a.

Dotar�am na miejsce. Gina niemal histeryzowa�a.

��Nie uwierzysz, czego zachcia�o si� Brittany, gdy jej powiedzia�am, �e nie dostanie Barneya�� powiedzia�a, pokazuj�c na dekoracje.

R�owe, ale w odcieniu zupe�nie nie postmodernistycznym.

��Barbie!�� krzykn�a Brittany. Mia�a na sobie sukni� rusa�ki i w�osy poowijane jasnor�owymi tasiemkami.�� Przynios�a� mi prezent?

Inne dziewczynki nosi�y sukienki-fartuszki w stylu Poca-hontas, tylko jedna milutka blondyneczka o imieniu Peyton mia�a sukienk� z Kr�lem Lwem i �wiec�ce adidasy.

��Jeste� m�atk�?�� spyta�a mnie mama Peyton.

��Nie�� odrzek�am. Potrz�sn�a g�ow�.

��Tylu facet�w nie potrafi sobie obecnie poradzi� z �yciem uczuciowym. Peyton, jeszcze nie otwieramy prezent�w.

��A spotykasz si� z kim�?�� spyta�a mama Lindsay.

��Brittany, prezenty otworzymy p�niej! Najpierw w co� zagramy. Bethany, to s� urodziny Brittany!�� wo�a�a Gina.

Pr�bowa�a zorganizowa� zabaw� z balonami, na kt�rych nadrukowano r�owe Barbie, a potem da�a spok�j i pozwoli�a Brittany obejrze� prezenty.

��Otw�rzmy najpierw podarunki od Sandry�� zaproponowa�a wr�czaj�c c�rce ksi��k�.�� Zostaw to, Caitlin, to s� prezenty Brittany.

Brittany zerwa�a papier z Ropuch i diament�w i oboj�tnie patrzy�a na ksi��k�.

��Gdy by�am ma�a, bardzo lubi�am t� ba�� powiedzia�am.�� Opowiada o dziewczynce, kt�ra spotyka dobr� wr�k�, tylko tego nie wie, bo wr�ka jest w przebraniu�

Brittany ju� odrzuci�a ksi��k� i rozrywa�a opakowanie lalki Barbie w po�yskuj�cej sukni.

��Barbie z Rosn�cymi W�osami!�� zapiszcza�a.

��Moja�� o�wiadczy�a Peyton i schwyci�a mocno lalk�, po czym Brittany zosta�o w r�ce tylko rami� Barbie.

��Peyton popsu�a Barbie z Rosn�cymi W�osami!�� zawodzi�a Brittany.

Mama Peyton wsta�a i zakomunikowa�a spokojnie:

��Peyton, s�dz�, �e potrzebna ci jest pauza.

Wed�ug mnie Peyton potrzebowa�a mocnego klapsa, a przynajmniej nale�a�o jej zabra� zabawk� i zwr�ci� Brittany. Matka natomiast poprowadzi�a j� do sypialni Giny.

��Mo�esz wr�ci�, gdy zapanujesz nad swymi uczuciami�� oznajmi�a c�rce.

Mia�am wra�enie, �e Peyton nad swymi uczuciami panuje ca�kowicie.

��Naprawd� nadal u�ywasz pauz?�� nie dowierza�a mama Chelsea.�� Teraz wszyscy stosuj� trzymanie.

��Trzymanie?�� spyta�am.

��Trzymasz dziecko nieruchomo na kolanach, a� ust�pi zachowanie negatywne. Stwarza to w dziecku poczucie prewencyjnego bezpiecze�stwa.

��Hm��� Spojrza�am na drzwi. Dla mnie by�oby to okropne, gdybym si�� przytrzymywa�a Peyton.

��Trzymanie zarzucono ca�kowicie�� o�wiadczy�a mama Lindsay.�� Stosujemy WS.

��WS?�� nie zrozumia�am.

��Wzmacnianie Samooceny�� wyja�ni�a mama Lindsay.�� WS odwo�uje si� do pozytywnego zachowania peryferyjnego, bez wzgl�du na to, do jakiego stopnia negatywne jest zachowanie pierwszoplanowe.

��Pozytywne zachowanie peryferyjne?�� Gina wyra�nie w to nie wierzy�a.

��Kiedy przed chwil� Peyton zabra�a zabawk� Brittany�� mama Lindsay czerpa�a wyra�n� rado�� z udzielania wyja�nie� powiedzia�aby�: �Ale� Peyton, jak�e energicznie zabra�a� t� lalk�.

Brittany otworzy�a paczk� z Barbie P�ywa i Nurkuje, Barbie Kuj i R�b, z seri� Barbie Noc� w Wielkim Mie�cie i z Barbie starannie uczesan� i ubran� w str�j weselny.

��Barbie Romantyczna Panna M�oda!�� wykrzykn�a Brittany z zachwytem.

��Czy mo�emy zacz�� tort?�� spyta�a Lindsay, a Peyton zapewne trzyma�a uszko przy drzwiach, gdy� w�a�nie wr�ci�a. Nie wygl�da�a na szczeg�lnie skruszon�.

��Czuj�, �e teraz jest ze mn� lepiej�� o�wiadczy�a i wdrapa�a si� na krzes�o przy stole.

��Tort�w nie b�dzie�� powiedzia�a Gina.�� Za du�o cholesterolu. Zapraszamy na mro�ony jogurt i sok owocowy.

Wszystkie dzieci nadci�gn�y p�dem, jakby us�ysza�y flet szczuro�apa z Hamelin.

Matki dziewczynek i ja zabra�y�my wst��ki oraz papierowe opakowania i starannie sprawdzi�y�my, czy nie zapl�ta�y si� tam wysokie obcasy Barbie albo inne mikroskopijne akcesoria.

��Ciekawe, czy Lisie spodoba�aby si� taka suknia.�� Matka Danielle wyg�adzi�a tiulow� sp�dnic� Barbie Romantycznej Panny M�odej.�� Namawia Erika, by wzi�li �lub tego lata.

��B�dziesz jej druhn�?�� spyta�a mama Chelsea.�� W jakich kolorach chce wyst�pi�?

��Jeszcze si� nie zdecydowa�a. Czer� i biel s� ci�gle w modzie, ale mia�a je na sobie podczas swego ostatniego �lubu.

��Postmodernistyczny r󿠗 wtr�ci�am.�� To najnowszy kolor na wiosn�.

��W r�owym wygl�dam jak wyblak�a�� oznajmi�a mama Danielle.�� A przede wszystkim Lisa jeszcze musi go do ca�ej sprawy nam�wi�. On powtarza, �e mog� sobie po prostu razem mieszka�.

Matka Lindsay podnios�a Barbie Romantyczn� Pann� M�od� i zacz�a poprawia� jej bufiaste r�kawy.

��Zawsze powtarzam, �e po tym wariacie Matthew nigdy ponownie nie wyjd� za m���� powiedzia�a.�� Ale nie wiem, ostatnio czu�am co� w rodzaju� nie wiem�

�wi�du?�� pomy�la�am.

Zadzwoni� telefon, Gina posz�a do sypialni odebra�.

Z kuchni rozleg� si� pisk i wszyscy tam ruszyli, by wzmacnia� samoocen�. Podnios�am Barbie Romantyczn� Pann� M�od� i popatrzy�am z podziwem na tiulowe p�czki r� i bia�e falbanki. Mania Barbie nie powinna trwa� d�u�ej ni� dwa sezony. Nawet lalka Shirley Tempie by�a sza�em tylko przez trzy sezony.

A jednak Barbie bardzo si� posun�a w latach. Ma ju� trzydziestk�. Nawet obecnie, w czasach feminizmu i neutralnego p�ciowo wychowania dzieci, �wi�ci�a triumfy jak nigdy dot�d. Stanowi�aby idealny obiekt do studi�w, co wywo�uje manie, lecz nie by�am pewna, czy chc� to wiedzie�. Barbie to jedna z tych manii, kt�rych powszechno�� ka�e ci traci� wszelk� wiar� w r�d ludzki.

Gina wysz�a z sypialni.

��Do ciebie.�� By�a wyra�nie zaintrygowana.�� Mo�esz odebra� tam w pokoju.

Od�o�y�am Barbie Romantyczn� Pann� M�od� i wsta�am.

��To moje urodziny!�� wrzeszcza�a Brittany.

��Ale� Peyton�� m�wi�a mama Lindsay�� jak tw�rczo potrafisz wykorzysta� mro�ony jogurt.

Gina po�pieszy�a do kuchni. Wesz�am do sypialni.

Fio�kowy wystr�j, bezprzewodowy fioletowy telefon. Podnios�am go.

��Czo�em�� odezwa� si� Billy Ray.�� Zgadujesz, sk�d dzwoni�?

��Kto ci powiedzia�, �e tu jestem?

��Zadzwoni�em do HiTeku i twoja asystentka mnie poinformowa�a.

��Flip poda�a ci numer? W�a�ciwy?�� spyta�am.

��Nie wiem, jak ona ma na imi�. G�os chrypi�cy. Bardzo kaszle.

Shirl. Na pewno wklepywa�a do mojego komputera kolejn� porcj� danych Alicji.

��Wi�c tak, pos�uchaj, w�a�nie jad� przez G�ry Skaliste i� zosta� tam, zaraz b�dzie tunel. Zadzwoni�, jak tylko przejad�.

Us�ysza�am brz�czenie, potem pstrykni�cie.

Od�o�y�am telefon i usiad�am na fio�kowym ��ku Giny. Zastanawia�am si�, jak Billy Ray za�atwia prac� na farmie, skoro nigdy tam nie przebywa, i duma�am sobie, co takiego atrakcyjnego jest w Barbie.

Cz�ciowo polega�o to chyba na tym, �e lalka wch�ania�a pojawiaj�ce si� w ci�gu tych lat inne manie. W po�owie lat sze��dziesi�tych Barbie mia�a prasowane w�osy i r�cznie szyte stroje hippisowskie, w siedemdziesi�tych�� babcine suknie, w osiemdziesi�tych�� trykoty i getry.

Obecnie istnieje Barbie astronautka, Barbie mened�er i nawet lekarka, cho� trudno sobie wyobrazi�, �eby Barbie prze-

brn�a pomy�lnie przez podstaw�wk�, nie m�wi�c ju� o akademii medycznej.

Billy Ray prawdopodobnie o mnie zapomnia�, mama Pey-ton widocznie te�, gdy� otworzy�a drzwi, m�wi�c:

���zarz�dzam ci teraz pauz�, dop�ki si� nie zdecydujesz nawi�za� przyjaznych stosunk�w z r�wie�nicami�� i wprowadzi�a Peyton pokryt� mro�onym jogurtem.

Nie zauwa�y�y mnie, zw�aszcza Peyton. Zaczerwieniona, rzuci�a si� na drzwi i skamla�a, a gdy poj�a, �e to nic nie pomo�e, schyli�a si� pod ��ko i wyci�gn�a blok rysunkowy i kredki.

Usiad�a po turecku na pod�odze, otworzy�a pude�ko z kredkami, wybra�a r�ow� i zacz�a rysowa�.

��Cze��!�� Z zadowoleniem zobaczy�am, �e podskoczy�a na p� metra.�� Co robisz?

��W czasie pauzy nie wolno rozmawia栗 rzek�a tonem niezwykle karnej dziewczynki.

Nie wolno te� rysowa�, pomy�la�am, pragn�c, by Billy Ray sobie przypomnia�, �e ma do mnie zadzwoni�.

Wybra�a zielon� kredk� i pochyli�a si� nad blokiem, ma��c z przej�ciem. Przenios�am telefon na drug� stron� ��ka, by widzie� obrazek.

��Co rysujesz? Motyla?�� zapyta�am. Wywr�ci�a oczyma.

��Nie. To opowiadanie.

��Opowiadanie?�� Przechyli�am g�ow�, by lepiej widzie� rysunek.�� O czym?

��O Barbie.

Westchn�a�� sobowt�r Flip�� i wybra�a jasnoniebiesk� kredk�.

Dlaczego tylko okropne rzeczy staj� si� maniami?�� pomy�la�am. Wywracanie oczyma, Barbie, pudding chlebowy. Dlaczego nie sernik wiede�ski albo samodzielne my�lenie?

Spojrza�am uwa�niej na rysunek. Bardziej przypomina� wykres Mandelbrota ni� opowiadanie. Jaka� mapa, a mo�e schemat, rz�dki lawendowych gwiazdek i r�owych zygzak�w przecina�y si� na papierze. Widocznie Peyton pracowa�a nad tym podczas wielu pauz.

��Co to jest?�� Wskaza�am fioletowe zygzaki.

��Morze.�� Po�o�y�a blok i kredki na mych kolanach.�� Barbie pojecha�a do swego domu na pla�y Malibu.�� Narysowa�a falist� niebiesk� lini� nad zygzakami.�� To bardzo daleko. Musieli pojecha� jej jaguarem.

��I to w�a�nie jest ta linia?�� Dotkn�am palcem niebieskich fal.

��Nie�� odpar�a zirytowana, �e jej przerywam.�� To �eby pokaza�, w co jest ubrana. Widzisz, jak ona jedzie do domku na pla�y Malibu, wk�ada niebieski kapelusz. Wi�c wszyscy przyjechali do domku na pla�y Malibu.�� Prowadzi�a po kartce o��wek jak lalk�.�� I Barbie powiedzia�a: �Chod�my pop�ywa�. A ja powiedzia�am: �Dobrze, chod�my�.�� Peyton wybra�a pomara�czow� kredk�.�� I Barbie powiedzia�a: �Chod�my!�, i posz�y�my p�ywa�.

Zacz�a szybko rysowa� rz�d uko�nych zygzak�w.

��Czy to jej kostium k�pielowy?�� zapyta�am.

��Nie�� odpowiedzia�a.�� To Barbie.

Barbie?�� pomy�la�am, zastanawiaj�c si� nad symbolik� zygzak�w. Oczywi�cie. Wysokie obcasy Barbie.

��I nast�pnego dnia�� ci�gn�a Peyton, wybieraj�c ��to-pomara�czow� kredk� i rysuj�c kolczaste s�o�ca�� Barbie powiedzia�a: �Chod�my na zakupy�, a ja powiedzia�am: �Dobrze, Chod�my�, i ona powiedzia�a: �Pojed�my skuterami�, i ja powiedzia�am�

Billy Ray wyjecha� z tunelu. Rzuci�am si� na telefon, gdy tylko zadzwoni�.

��Wi�c jedziesz w�a�nie do Denver?�� zapyta�am.

��Nie. W innym kierunku. Do Durango. Konferencja na temat telekonferencji. Zacz��em o tobie my�le� i pomy�la�em, �e zadzwoni�. Czy czasami pragniesz czego� poza sw� prac�?

��Tak�� odpowiedzia�am skwapliwie, czytaj�c nazwy kredek rzuconych przez Peyton. Barwinek. Krzycz�ca ziele�. Modry b��kit.

���wi�c Barbie powiedzia�a: �Cze��, Ken� i Ken powiedzia�: �Cze��, Barbie, chcesz si� ze mn� um�wi�?��� ci�gn�a Peyton, z przej�ciem kre�l�c linie.

��Ja te��� o�wiadczy� Billy Ray.�� My�la�em sobie: �Czy w�a�nie tego rzeczywi�cie chc�?�

��A z owcami si� nie uda�o?

��Z targheesami? Nie, z nimi wszystko w porz�dku. Mia�em na my�li to ca�e farmerstwo. Ta praca tak izoluje od ludzi. A faks i telefon kom�rkowy?�� pomy�la�am.

���wi�c Barbie powiedzia�a: �Nie chc� by� w pauzie�.�� Peyton �ciska�a czarn� kredk�.�� �Dobrze, nie musisz�, powiedzia�a mama Barbie.

��Czy kiedy� nasz�o ci� uczucie��� m�wi� Billy Ray�� �takie� Nie wiem, jak to nazwa�

Ja wiem, pomy�la�am. �wi�d. Czy�by to nieokre�lone uczucie braku satysfakcji te� sta�o si� mani�, jak tatua�e i fiolety? A je�li tak, jak to si� zacz�o?

Usiad�am prosto na ��ku.

��Kiedy dok�adnie zacz��e� mie� to uczucie?�� zapyta�am, ale z telefonu kom�rkowego dobiega�o ju� z�owieszcze brz�czenie.

��Nast�pny tunel�� poinformowa� Billy Ray.�� Porozmawiamy o tym obszerniej, kiedy wr�c�. Chcia�bym co���� telefon umilk�.

O �wi�dzie m�wi�a mama Lindsay oraz Flip tamtego dnia w kawiarni, i ja te� czu�am wtedy tak� niewyra�n� ochot�, by wybra� si� na kolacj� z Billym Rayem. Czy przekaza�am mu to uczucie jak wirusa, i czy w ten w�a�nie spos�b rozprzestrzeniaj� si� manie: przez zaka�enie?

��Twoja kolej�� oznajmi�a Peyton wyci�gaj�c jaskrawo-czerwon� kredk�. Radykalna czerwie�.

��Dobrze.�� Wzi�am kredk� do r�ki.�� Wi�c Barbie posta-

nowi�a p�j�慠� nad niebieskimi falkami narysowa�am lini� radykalnie czerwonych wysokich obcas�w�� �do fryzjera. �Chc� ostrzyc si� na pazia�, powiedzia�a do fryzjera.�� Zacz�am rysowa� rz�d no�yczek z akwamaryny.�� A fryzjer zapyta�: �Dlaczego?� I Barbie powiedzia�a: �Poniewa� wszyscy doko�a to robi��. Wi�c fryzjer obci�� Barbie w�osy i�

��Nie�� zaprotestowa�a Peyton, odbieraj�c mi akwamary-n� i wr�czaj�c laserow� cytryn�.�� To jest Barbie Obetnij i Zakr�� W�osy.

��Aha. Dobrze. Wi�c fryzjer powiedzia�: �Ale kto� musia� zrobi� to pierwszy i po prostu nie m�g� tego zrobi� dlatego, �e wszyscy inni tak robili, wi�c dlaczego ta osoba��

Od drzwi dobieg� jaki� d�wi�k. Peyton wyrwa�a mi z r�ki laserow� cytryn�, zatrzasn�a blok rysunkowy i niezwykle zwinnie wepchn�a wszystko pod ��ko. Gdy matka wesz�a, dziewczynka siedzia�a z d�o�mi z�o�onymi na podo�ku.

��Peyton, ogl�damy teraz wideo. Czy��� przerwa�a na m�j widok.�� Nie odzywa�a� si� przypadkiem do Peyton, gdy mia�a pauz�, prawda?

��Ani s�owem�� o�wiadczy�am. Znowu zwr�ci�a si� do c�reczki.

��Czy uwa�asz, �e teraz b�dziesz potrafi�a zademonstrowa� pozytywne zachowanie w grupie r�wie�niczej?

Peyton rezolutnie kiwn�a g�ow� i p�dem wybieg�a z pokoju; matka za ni�. Od�o�y�am telefon na nocny stolik, wyj�am blok z kryj�wki i przyjrza�am si� szkicowi.

Wbrew stwierdzeniu Peyton, to by�a mapa. Po��czenie mapy, schematu i obrazka�� na kartce upakowano zadziwiaj�c� ilo�� informacji: miejsce, czas, noszone stroje. Zadziwiaj�ca ilo�� informacji.

Na diagramie ujawnia�y si� ciekawe przeci�cia, linie krzy�owa�y si� wielokrotnie, tworz�c zawik�ane sploty, radykalna czerwie� przechodzi�a w lilar�, na to na�o�ona by�a barwa pomara�czowa. Barbie jecha�a skuterem tylko w dolnej cz�ci ry-

sunku, a w jednym z rog�w znajdowa� si� g�sty w�ze� gwiazd. Anomalia statystyczna?

Zastanawia�am si�, czy takie schemat-mapa-opowiadanie nadawa�oby si� do moich danych z lat dwudziestych. Pr�bowa�am zastosowa� mapy, wykresy statystyczne i modele komputerowe, lecz nigdy wszystkie te rzeczy naraz, gdy r�ne kolory oznaczaj� daty, wektory i cz�stotliwo�� danego zjawiska. Je�li wszystko to po��czy�, jaki wy�oni si� wz�r?

Z salonu rozleg� si� pisk.

��To moje urodziny!�� zawodzi�a Brittany. Wetkn�am blok z powrotem pod ��ko.

��Ale� Peyton�� m�wi�a mama Lindsay�� jak�e tw�rczo wyra�asz sw� potrzeb� zwracania na siebie uwagi.

We wtorek pogoda si� pogorszy�a. Gdy sz�am do pracy, plu�o �niegiem, a w po�udnie mieli�my ju� prawdziw� zawiej�. Flip uda�o si� zepsu� obie kopiarki, wi�c zebra�am wycinki prasowe o siedzeniu na masztach, by je powieli� w punkcie us�ugowym na mie�cie. Jednak gdy sz�am do samochodu, zdecydowa�am, �e mog� poczeka�, i czmychn�am z powrotem do budynku. G�ow� pochyli�am nisko, by �nieg nie zacina� mi w twarz. I omal nie wpad�am na Shirl.

Skulona obok minifurgonetki, pali�a papierosa. Mia�a podniesiony ko�nierz p�aszcza i szalik owini�ty wok� brody. Dr�a�a z zimna. D�o� bez papierosa tkwi�a w br�zowej jednopalcza-stej r�kawiczce.

��Shirl!�� zawo�a�am, przekrzykuj�c wiatr.�� Co pani tu robi?

Nie zdejmuj�c r�kawiczki, niezgrabnie wyci�gn�a z kieszeni p�aszcza kawa�ek papieru i mi go wr�czy�a. By� to ok�lnik obwieszczaj�cy, �e ca�y budynek jest stref� dla niepal�cych.

��Flip�� powiedzia�am, strzepuj�c �nieg z ju� mokrego ok�lnika.�� Ona za tym wszystkim stoi.�� Zmi�am kartk� i cisn�am j� na ziemi�.�� Czy ma pani samoch�d?�� zapyta�am.

Kr�ci�a g�ow�, trz�s�c si� z zimna.

��Kto� podwozi mnie do pracy.

��Mo�e pani siedzie� w moim samochodzie�� zaproponowa�am, ale przyszed� mi do g�owy lepszy pomys�. Uj�am j� pod r�k�.�� Chod�my, znam pewne miejsce, gdzie b�dzie pani mog�a pali�.

��Ca�y gmach uznano za stref� beznikotynow�.

��To miejsce nie jest w gmachu. Zgasi�a niedopa�ek.

��To mi�e, �e kto� robi co� takiego dla starszej pani�� stwierdzi�a i obie pogna�y�my do budynku przez zacinaj�cy �nieg. Zatrzyma�y�my si� w przej�ciu, by si� otrzepa� i zdj�� kapelusze. Jej ogorza�a twarz by�a czerwona od zimna.

��Nie musi pani tego robi栗 oznajmi�a, odwijaj�c szalik.

��Sp�dzam tyle czasu na studiowaniu manii, �e zaczynani ich serdecznie nienawidzi栗 wyja�ni�am.�� Zw�aszcza manii awersyjnych. Budz� w cz�owieku najgorsze instynkty. I na tym si� to opiera. Nast�pny mo�e by� tort czekoladowy. Albo czytanie. Chod�my.

Poprowadzi�am j� holem.

��Tamto miejsce nie jest ciep�e, ale os�oni�te od wiatru i przynajmniej nie zasypie pani �nieg. A ten sza� antynikotynowy do wiosny powinien wygasn��. Osi�ga w�a�nie faz� maksymalnego nasilenia. Nieub�aganie doprowadzi to do reakcji.

��Prohibicja trwa�a trzyna�cie lat.

��Tyle przetrwa�o prawo, nie sama mania. Maccartyzm trwa� tylko cztery lata.

Zacz�am schodzi� na d�, do Biologii.

��Gdzie dok�adnie znajduje si� to miejsce?�� spyta�a Shirl.

��Przy laboratorium doktora O�Reilly�ego. Z ty�u jest tam zadaszony ganek.

��Czy na pewno nie b�dzie mia� nic przeciw temu?

��Na pewno�� odpowiedzia�am.�� On nigdy si� nie przejmuje, co sobie my�l� inni.

��To niezwyk�y m�ody cz�owiek�� stwierdzi�a Shirl.

Owszem, niezwyk�y, pomy�la�am.

Nie pasowa� do �adnego z typowych schemat�w. Z pewno�ci� nie jest buntownikiem, odrzucaj�cym mody, by podkre�li� sw� indywidualno��. Bunt te� mo�e by� mod��� �wiadectwo temu daj� Anio�y Piekie� i symbole pokoju. A jednak nie by� roztargniony i oderwany od �ycia. By� dowcipnym, inteligentnym, bystrym obserwatorem.

Pr�bowa�am wyja�ni� to Shirl, gdy schodzi�y�my na Biologi�.

��Nie w tym rzecz, �e nie dba on o to, co my�l� inni ludzie. On po prostu nie widzi, co to ma z nim wsp�lnego.

��M�j nauczyciel fizyki powiada�, �e Diogenes nie powinien by� traci� czasu na poszukiwania cz�owieka uczciwego�� zauwa�y�a Shirl.�� Powinien szuka� kogo�, kto my�li samodzielnie.

Ruszy�am ku laboratorium Biologii i nagle u�wiadomi�am sobie, �e mo�e tam by� Alicja.

��Prosz� tu sekund� poczeka栗 powiedzia�am do Shirl i zerkn�am do �rodka.�� Bennett?

Garbi� si� nad biurkiem, skryty za papierami.

��Czy Shirl mog�aby zapali� na ganku?�� spyta�am.

��Jasne�� odpar�, nie podnosz�c wzroku. Wesz�y�my.

��Mo�e pani pali� tutaj, je�li pani chce�� rzek� Bennett.

��Nie, nie mo�e. Budynek HiTeku jest stref� zakazan� dla palaczy. Powiedzia�am pani Shirl, �e mo�e pali� na werandzie.

��No tak�� rzek�, wstaj�c.�� Prosz�, niech pani wpada o dowolnej porze. Zawsze tu jestem.

��Pracuje pan nad projektem podczas przerwy obiadowej?�� spyta�a Shirl.

Odpowiedzia�, �e nie ma �adnego projektu, nad kt�rym m�g�by pracowa�, i musi czeka�, a� przyznaj� mu fundusze. Dopiero wtedy dostanie makaki. Nie s�ucha�am, patrzy�am na jego ubranie.

Flip nie myli�a si�, m�wi�c o Bennetcie. Mia� na sobie bia�� koszul� i krawat w kolorze b��kitu Czerenkowa.

��Siedz� nad teori� chaosu�� powiedzia�, poprawiaj�c krawat.

��Czy Alicja uzna�a, �e teoria chaosu to optymalny projekt, by zdoby� Grant Niebnitza?�� spyta�am. W moim g�osie pobrzmiewa� mimowolny ostry ton.

��Nie�� odpar�, marszcz�c brwi.�� Kiedy m�wi�a o zmiennych, wyda�o mi si�, �e zrozumia�em, dlaczego nie polepsza si� moja szybko�� predykcji. Przekszta�ci�em wi�c dane.

��Co� pomog�o?

��Nie.�� Zrobi� min� cz�owieka oderwanego od rzeczywisto�ci. Taki sam wyraz twarzy miewa�a Alicja.�� Pracuj�c nad tym, dochodz� do wniosku, �e mo�e Verhoest mia� racj�, mo�e na system dzia�a jaka� si�a zewn�trzna.�� Zwr�ci� si� do Shirl.�� Prawdopodobnie nie interesuj� pani te sprawy. Poka�� pani ganek.�� Poprowadzi� j� w�r�d swych przyrz�d�w do tylnych drzwi.�� Gdy nadejd� makaki, b�dzie pani musia�a obchodzi� je bokiem.�� Otworzy� drzwi. �nieg i wiatr wdar�y si� do wn�trza.�� Na pewno nie chce pani pali� w �rodku? Mog�aby pani stan�� w drzwiach albo zostawi� je otwarte, by lecia�o cho� troch� ciep�a.

��Urodzi�am si� w Montanie�� odpar�a, zawija� szal wok� szyi.�� Ta zawieja to po prostu �agodny letni powiew. Wysz�a. Drzwi zostawi�a jednak uchylone. Bennett wr�ci�, pocieraj�c r�ce.

��Brrr, ale mrozi. Co si� z lud�mi porobi�o? Wyp�dzaj� starsz� pani� na �nieg w imi� czysto�ci moralnej. Przypuszczam, �e stoi za tym Flip.

��Flip stoi za wszystkim.�� Spojrza�am na zagracone biur-

ko.�� Chyba nie powinnam ci d�u�ej przeszkadza� w pracy. Dzi�ki, �e pozwoli�e� Shirl pali� na werandzie.

��Nie, poczekaj. Chcia�bym ci� zapyta� o par� rzeczy na temat formularza finansowego.�� Z ba�aganu na biurku wy�owi� druk, przerzuci� kartki.�� Strona pi��dziesi�t osiem, cz�� �sma. Co oznacza �Metoda rozproszenia dokumentacji�?

��Oczekuj�, �e z�o�ysz �Blankiet rozszerzony��� wyja�ni�am.

��Co to znaczy?

��Nie mam poj�cia. Gina kaza�a mi co� takiego z�o�y�. Wpisa� to o��wkiem, potrz�saj�c g�ow�.

��Te formularze finansowe mnie wyko�cz�. M�g�bym zrealizowa� ca�y projekt w czasie, kt�ry zajmuje mi wype�nienie tego wniosku. HiTek chce, by przyznano nam Grant Niebnitza, by�my dokonywali prze�omowych odkry�. Wska� mi naukowca, kt�ry dokona� wa�nego prze�omu podczas wype�niania papierk�w czy siedzenia na zebraniu.

��Mendelejew�� odezwa�a si� Shirl.

Odwr�cili�my si� oboje. Sta�a w drzwiach, otrz�saj�c �nieg z kapelusza.

��Mendelejew podczas podr�y na konferencj� serowar�w rozwi�za� problem uk�adu okresowego�� powiedzia�a.

��Racja�� potwierdzi� Bennett.�� Wsiad� do poci�gu i rozwi�zanie wpad�o mu do g�owy, tak po prostu.

��Tak jak Poincaremu�� zauwa�y�am.�� Tylko �e on wsiada� do autobusu.

��I odkry� funkcje Fuchsa�� dorzuci� Bennett.

��Kekule te� jecha� autobusem, gdy odkry� pier�cie� benzenowy�� m�wi�a Shirl zamy�lona.�� W Ghent.

��Rzeczywi�cie. Sk�d pani tak du�o wie o nauce?�� spyta�am zaskoczona.

��Robi� kopie tylu opracowa� naukowych, wi�c dosz�am do wniosku, �e mog� je przeczyta�. Einstein te� chyba patrzy� na zegar miejski z autobusu, gdy pracowa� nad teori� wzgl�dno�ci.

��Autobus. Bennett, tego w�a�nie potrzebujemy. Pojedziemy gdzie� autobusem i nagle wszystko stanie si� jasne�� rozmarzy�am si�.�� Ty b�dziesz wiedzia�, dlaczego nie gra tw�j model chaosu, a ja�� sk�d si� wzi�y kr�tkie fryzury.

��Wspania�y pomys��� o�wiadczy� Bennett.�� We�my�

��Och, �wietnie, �e tutaj jeste�!�� wykrzykn�a Alicja.�� Chcia�abym z tob� pom�wi� o profilu grantu. Pani Shirl, prosz� zrobi� z tego pi�� kopii.�� Wrzuci�a stos papier�w w ramiona Shirl.�� Prosz� je potem u�o�y� we w�a�ciwej kolejno�ci i zszy�. I tym razem prosz� nie k�a�� mi tego na biurku, ale do skrzynki pocztowej.�� Zn�w zwr�ci�a si� do Bennetta.�� Musisz mi pom�c w��czy� dodatkowe istotne czynniki.

���rodki transportu�� rzuci�am, kieruj�c si� ku drzwiom.�� I ser.

Przez kilka nast�pnych dni nie wydarzy�o si� nic wielkiego. Uproszczone formularze rozdzia�u funduszy nale�a�o z�o�y� dwudziestego trzeciego. Po�wi�ci�am wi�c kolejny weekend na ich wype�nianie i przekaza�am Flip, by je dor�czy�a. Potem zreflektowa�am si� i sama zanios�am formularze do Papierkowni.

Pogoda znowu si� poprawi�a, Elaine pr�bowa�a mnie nam�wi� na sp�yw tratwami po rzece, co mia�o os�abi� stres; Sara ponformowa�a, �e jej ch�opak, Ted, prze�ywa w�a�nie niech�� do trwa�ych zwi�zk�w; Gina spyta�a, czy wiem, gdzie znale�� Barbie Romantyczn� Pann� M�od� dla Bethany (kt�ra chcia�a dok�adnie tak�, jak� ma Brittany, i kt�rej urodziny przypada�y w listopadzie); dosta�am trzy upomnienia za przetrzymywanie Dzie� zebranych Browninga.

W tym czasie sko�czy�am wprowadza� wszystkie dane dotycz�ce manii na punkcie Tutanchamona i black bottom i zacz�am rysowa� schemat a la Peyton. Nie mia�am pude�ka z sze��dziesi�cioma czterema kredkami, lecz za to w komputerze mia�am program graficzny. Wywo�a�am go ��cznie ze swymi programami statystycznymi oraz pakietem do rozwi�zywania r�wna� r�niczkowych, po czym zacz�am kodowa� korelacje i rysowa� ich wzajemne zwi�zki. Odwzorowywa�am d�ugo�ci sp�dnic w modrym b��kicie, sprzeda� papieros�w w szaro�ci, wykre�la�am lawendowe linie regresji dla Isadory Duncan i ��te dla temperatur ponad trzydzie�ci stopni. Biel dla Ireny Ca-stle, radykalna czerwie� dla odno�nik�w do r�u, br�z dla Be-renice obcina w�osy.

Co pewien czas wpada�a Flip, wr�cza�a mi petycje lub zadawa�a pytania w rodzaju:

��Gdyby pani matk� chrzestn� by�a dobra wr�ka, to jak by wygl�da�a?

��Starsza pani�� odpar�am, przypominaj�c sobie Ropuchy i diamenty�� lub ptak, co� brzydkiego jak ropucha. Dobre wr�ki wyst�puj� w przebraniu. Chc� stwierdzi�, czy zas�ugujesz na ich pomoc. Sprawdzaj�, czy jeste� dla nich mi�a. Po co ci wr�ka?

Wywr�ci�a oczyma.

����cznik komunikacji mi�dzywydzia�owej nie ma obowi�zku odpowiada� na pytania osobiste. Je�li s� przebrane, sk�d wiadomo, �e trzeba by� dla nich mi�ym?

��Masz obowi�zek by� mi�a w og�le��� zacz�am wyja�nia�, ale uzmys�owi�am sobie, �e to sprawa beznadziejna.�� O co chodzi w petycji?

��HiTek ma oczywi�cie da� nam ubezpieczenie stomatologiczne�� powiedzia�a. Oczywi�cie.

��Ale jak pani s�dzi, to nie jest moja asystentka, prawda?�� spyta�a Flip.�� To te� starsza pani. Zwr�ci�am jej petycj�.

��W�tpi�, czy Shirl jest twoj� matk� chrzestn�, wr�k� w przebraniu.

��To dobrze�� powiedzia�a.�� W �aden spos�b nie potrafi�abym by� dobra dla kogo�, kto pali.

Nie widzia�am si� z Bennettem, kt�ry robi� przygotowania na przyj�cie makak�w, ani z Shirl, kt�ra wykonywa�a ca�� prac� Flip, za to rozmawia�am z Alicj�. Przysz�a do laboratorium, ca�a w r�ach po-mo, i za��da�a po�yczki komputera.

��Flip korzysta z mojego�� o�wiadczy�a w�ciek�a�� a kiedy kaza�am jej zwolni� komputer, odm�wi�a. Czy widzia�a� kiedy� takie chamstwo?

Mocne s�owo.

��Jak idzie poszukiwanie kamienia filozoficzngo?�� spyta�am.

��Zdecydowanie odrzuci�am predyspozycje okoliczno�ciowe jako ewentualne kryterium.�� Przesun�a moje dane na st�.�� Tylko dw�ch odbiorc�w Grantu Niebnitza dokona�o jakiego� prze�omu naukowego ju� po zdobyciu nagrody. Zaw�zi�am podej�cie projektowe do eksperymentu zaplanowanego in-terdyscyplinarnie, lecz wci�� nie okre�li�am sylwetki osobowej. Nadal oceniam zmienne.�� Wyj�a moj� dyskietk� i wstawi�a swoj�.

��Czy bra�a� pod uwag� choroby?�� spyta�am. To j� poirytowa�o.

��Choroby?

��Choroby odegra�y ogromn� rol� w prze�omach naukowych. Odra Einsteina, k�opoty z p�ucami Mendelejewa, hipo-chondria Darwina. D�uma dymienicza. Z jej powodu zamkni�to Cambridge i Newton musia� wr�ci� do domu, do swego sadu z jab�oniami.

��Zupe�nie nie widz� zwi��

��A umiej�tno�ci strzeleckie?

��Je�li dowcipkujesz�

��Dzi�ki temu, �e Fleming potrafi� strzela� z gwint�wki, po uzyskaniu dyplomu chirurga dosta� posad� w �wi�tej Marii. Potrzebowali go do szpitalnej dru�yny strzeleckiej, ale nie mieli etatu na chirurgii i zaproponowali mu prac� w mikrobiologii.

��A co w�a�ciwie ma Fleming do Grantu Niebnitza?

��By� okoliczno�ciowo predysponowany do dokonania znacz�cego prze�omu naukowego. A nawyki sportowe? James Watt rozwi�za� problem maszyny parowej podczas spaceru, a William Rowan Hamilton�

Alicja chwyci�a swoje papiery i wyj�a dyskietk�.

��Skorzystam z innego komputera�� o�wiadczy�a.�� Mo�e ci� zainteresuje, �e statystycznie rzecz bior�c, badania manii nie maj� absolutnie �adnych szans.

C�, wiedzia�am o tym. Zw�aszcza je�li sz�y tak jak teraz. Mojemu schematowi daleko by�o do pi�kna schematu Peyton, nie pojawi�y si� w nim r�wnie� �adne zarysy motyla. Z wyj�tkiem Marydale, w Ohio. Ci�gle by�o tam skupisko, a nawet zosta�o dodatkowo wzmocnione przez dane ze zwijanych po�czoch i z krzy��wek.

Ca�y czas brn�am przez dop�ywy roj�ce si� od krokodyli i much tse-tse. Obliczy�am predykcj� przedzia��w na coueizm i krzy��wki, a potem zacz�am wprowadza� pokrewne dane o fryzurach.

Nie mog�am znale�� wycink�w o falach Marcela. P�tora tygodnia temu da�am je Flip, ��cznie z danymi o anio�ach i og�oszeniami osobistymi. I od tamtego czasu nie widzia�am ich na oczy.

Przerzuci�am stosy obok komputera�� a nu� przynios�a je z powrotem i gdzie� rzuci�a�� a potem posz�am poszuka� Flip. Zasta�am j� na dole w Zaopatrzeniu. Obwija�a ta�m� klej�c� d�ugie pasma w�os�w Desideraty.

��Przedwczoraj da�am ci plik papier�w do skopiowania��

zwr�ci�am si� do Flip.�� Artyku�y o anio�ach i pakiet wycink�w na temat kr�tkich fryzur. Co z nimi zrobi�a�? Wywr�ci�a oczyma.

��Sk�d mog� wiedzie�?

��Da�am ci je do skopiowania. S� mi potrzebne i nie mog� ich znale�� w laboratorium. By�o tam kilka wycink�w o falach Marcela�� nalega�am.�� Pami�tasz? Ta fryzura ci si� spodobaj�.�� Zrobi�am przy g�owie seri� falistych ruch�w, w nadziei �e si� jej przypomni, lecz ona tylko zawija�a w�osy Desideraty.�� By�a tam r�wnie� strona og�osze� osobistych.

Teraz wyra�nie co� sobie przypomnia�a. Wymieni�a z Desi-derat� znacz�ce spojrzenia.

��Wi�c oskar�a mnie pani o kradzie�?

��Kradzie�?�� spyta�am zmieszana.�� Artyku��w o anio�ach i falach Marcela?

��One s� publiczne, wie pani. Ka�dy mo�e na nie odpowiedzie�.

Nie mia�am poj�cia, o czym m�wi. Publiczne?

��Tylko dlatego �e pani go zakre�li�a, nie znaczy ju�, �e jest pani.�� Szarpni�ta za w�osy Desiderata pisn�a.�� Ponadto ma ju� pani tego faceta od rodeo.

Og�oszenia osobiste. Dostrzeg�am wreszcie �wiat�o. Chodzi�o o og�oszenia osobiste. To wyja�nia�o jej pytania o s�owa �elegancki� i �wyrafinowany�.

��Odpowiedzia�a� na jedno z og�osze�?�� zapyta�am.

��Tak jakby pani nie wiedzia�a. A wy oboje z Darrellem �miali�cie si� z tego do rozpuku, co?�� Cisn�a ta�m� i wybieg�a z pokoju.

Spojrza�am na Desiderat�, kt�ra ci�gn�a d�ugi postrz�piony ogon ta�my przylepionej do w�os�w.

��O co tu chodzi?�� zapyta�am.

��On mieszka na Valmont�� wyja�ni�a.

��I co?�� Chcia�am cokolwiek z tego zrozumie�.

��Flip mieszka na po�udnie od Baseline.

Nadal nic mi to nie m�wi�o.

��Nie rozumie pani?�� Desiderata westchn�a.�� Ona jest geograficznie niekompatybilna.

Pomy�la�am, �e �n� na czole musi dzia�a� onie�mielaj�co na kogo� szukaj�cego osoby eleganckiej i wyrafinowanej.

��Nazywa si� Darrell?�� zapyta�am.

Desiderata kiwn�a g�ow�, pr�buj�c zawin�� wok� w�os�w koniec ta�my samoprzylepnej.

��Jest dentyst�.

Korona. Teraz wszystko jasne.

��S�dz�, �e to kompletny �wuk, ale Flip go naprawd� lubi.

Trudno by�o sobie wyobrazi�, jak Flip mo�e kogo� lubi�, zreszt� oddalali�my si� od g��wnego tematu. Wzi�a og�oszenia osobiste, lecz co zrobi�a z reszt� artyku��w?

��Nie wiesz, gdzie mog�a po�o�y� moje artyku�y na temat fal Marcela?

��Nie, jak babci� kocham. Sprawdza�a pani u siebie w laboratorium?

Zrezygnowa�am i posz�am ich poszuka� do kopiami. Flip widocznie nigdy niczego nie kopiowa�a. Ogromne sterty papier�w wznosi�y si� po obu stronach kopiarki, na jej pokrywie i na ka�dej wolnej powierzchni, dwie wysokie do pasa g�ry ros�y na pod�odze, u�o�one warstwami jak osadowe formacje skalne.

Usiad�am na ziemi po turecku i zacz�am je przegl�da�. Ok�lniki, sprawozdania, sto kopii �wicze� wra�liwo�ci, zaczynaj�cych si� od s��w: �Wymie� pi�� rzeczy, kt�re podobaj� ci si� w HiTeku�, list oznaczony �Pilne�, datowany sz�stego lipca 1988 roku.

Znalaz�am niekt�re swoje notatki na temat kamieni-ulu-bie�c�w i czyje� pokwitowanie za odebran� pensj�. Jednak �adnych fal Marcela. Przesun�am si� szybko i zacz�am przerzuca� nast�pny stos.

��Sandro�� rozleg� si� m�ski g�os.

Podnios�am wzrok. W drzwiach sta� Bennett, wyra�nie zaniepokojony. P�owe w�osy mia� wzburzone, pod piegami jego twarz poszarza�a.

��Co si� sta�o?�� spyta�am, wstaj�c.

Machn�� nerwowo, wskazuj�c gar�� kartek, kt�re trzyma�am w d�oni.

��Nie znalaz�a� tu mojego podania o przydzia� funduszy?

��Formularz o przydzia� funduszy?�� spyta�am os�upia�a.�� Trzeba go by�o z�o�y� w poniedzia�ek.

��Wiem.�� Przeczesa� d�oni� w�osy.�� Z�o�y�em. Da�em go Flip.

Do prze�om�w w nauce prowadz� niekiedy katastrofy. Zaka�ona kultura bakteryjna i niedosz�e utoni�cie doprowadzi�o do odkrycia penicyliny; zepsute klisze fotograficzne do odkrycia promieni X. We�my na przyk�ad Mendelejewa. Ca�e jego �ycie by�o ci�giem katastrof. Mieszka� na Syberii, jego ojciec o�lep�, do cna sp�on�a fabryka szk�a, zbudowana przez pr�buj�c� zwi�za� koniec z ko�cem matk�. Lecz w�a�nie ten po�ar zmusi� rodzin� do przeprowadzki do Petersburga, gdzie Mendelejew m�g� studiowa� z Bunsenemi w ko�cu opracowa� uk�ad okresowy pierwiastk�w.

Lub taki James Christy. Przytrafi�a mu si� katastrofa do�� nieszkodliwa: awaria urz�dzenia Star Scan. W�a�nie sfotografowa� Plutona i ju� mia� wyrzuci� zdj�cie z powodu wyra�nie nieprawid�owego wybrzuszenia na kraw�dzi planety, gdy Star Scan (widocznie wyprodukowany przez t� sam� firm� co kopiarki HiTeku) przesta� dzia�a�.

Christy nie wyrzuci� kliszy. Zawo�a� montera, kt�ry poprosi� go, by poczeka�, gdy� potrzebna mu b�dzie pomoc. Christy przez pewien czas sta� w pobli�u, a potem spojrza� uwa�niej na wybrzuszenie i postanowi� sprawdzi� kilka wcze�niejszych fotografii. Pierwsza, kt�ra mu wpad�a w r�ce, mia�a oznaczenie: �Obraz Plutona. Wyd�u�ony. P�yta niedobra. Odrzuci�. Por�wna� obraz z fotografi� trzyman� w r�ku. Klisze wygl�da�y tak samo i Christy zda� sobie spraw�, �e patrzy nie na zepsute zdj�cia, ale na ksi�yc Plutona.

Przewa�nie jednak katastrofy to katastrofy. Tak jak ta.

Dyrekcji zale�y tylko na jednej rzeczy�� na papierkach. Wybaczy ona prawie wszystko�� przekroczenie koszt�w, ogromn� niekompetencj�, oskar�enia o przest�pstwo kryminalne�� byle tylko w�a�ciwie wype�ni� papiery. I byle je z�o�y� w terminie.

��Da�e� sw�j formularz Flip?!�� zapyta�am i natychmiast tego po�a�owa�am.

Zblad� jeszcze bardziej.

��Wiem. To g�upie.

��Twoje ma�py�� powiedzia�am.

��Moje eks-ma�py. Nie b�d� ich jednak uczy� hula-hoop. Podszed� do stosu, kt�ry w�a�nie przerzuci�am, i zaczai go przegl�da�.

��To ju� widzia�am. Tam tego nie ma. Czy powiedzia�e� Dyrekcji, �e Flip zgubi�a formularz?

��Tak.�� Wzi�� papiery z wierzchu kopiarki.�� Dyrekcja twierdzi, �e Flip utrzymuje, i� odda�a wszystkie podania, kt�re dosta�a od ludzi.

��I uwierzyli w to?�� Oczywi�cie, �e uwierzyli. Przecie� uwierzyli jej, gdy oznajmi�a, �e potrzebuje asystentki.�� Czy zgin�� jeszcze czyj� formularz?

��Nie�� odpar� ponuro.�� Trzy osoby by�y na tyle g�upie, by zleci� Flip zaniesienie formularzy, ale tylko m�j zgubi�a.

��Mo�e�

��Ju� ich o to pyta�em. Nie mog� tego wype�ni� ponownie i odda� p�niej.

Po�o�y� stos papier�w na ziemi, podni�s� go i znowu zaczai przegl�da�.

��Pos�uchaj, zajmijmy si� tym w spos�b uporz�dkowany.�� Odebra�am od niego papiery.�� Ty sprawdzasz tamte sterty.�� Po�o�y�am stos ko�o kopca, kt�ry ju� przejrza�am.�� To, co przeszukane, przesu�my na tamt� stron� pokoju.�� Wr�czy�am mu papiery z podr�cznego sto�u.�� Czego jeszcze nie przejrzeli�my, na t� stron�. Dobrze?

��Dobrze.�� Wyda�o mi si�, �e jego twarz nieco odzyska�a kolory. Wzi�� do r�ki kartki z wierzchu stosu.

Zacz�am od kosza na makulatur�, do kt�rego kto� (najprawdopodobniej Flip) wrzuci� na wp� opr�nion� puszk� co-ca-coli. Wyj�am klej�c� si� gar�� papier�w, usiad�am na pod�odze i zacz�am je rozdziela�. Ani �ladu formularza. Pochyli�am si� nad koszem i wyci�gn�am drug� gar��, maj�c nadziej�, �e cola nie przeciek�a do samego dna. Przeciek�a jednak.

��Wiedzia�em, �e nie nale�y jej tego dawa栗 rzek� Bennett rozpoczynaj�c nast�pny stos�� ale pracowa�em nad danymi z teorii chaosu, a Flip o�wiadczy�a, �e to w�a�nie ona ma zanie�� formularz do Dyrekcji.

��Znajdziemy go�� zapewni�am, odrywaj�c stronic� od zlepionego col� pliku. Dosz�am do po�owy papier�w i krzykn�am.

��Znalaz�a�?�� spyta� z nadziej� w g�osie.

��Nie. Przepraszam.�� Pokaza�am mu lepkie stronice.�� To notatki z fal Marcela. Da�am je Flip do skopiowania. Jego twarz i piegi zupe�nie zblad�y.

��Wyrzuci�a moje podanie�� powiedzia� bezbarwnym g�osem.

��Nie, na pewno nie.�� Usi�owa�am zapomnie� o tym, jak tego samego dnia, gdy pozna�am Bena, Flip zgniot�a i wyrzuci�a do kosza moje wycinki na temat kr�tkich fryzur.�� To musi tu gdzie� by�.

Nie by�o. Sko�czyli�my przebiera� sterty i ponownie je przejrzeli�my, cho� sta�o si� ju� oczywiste, �e formularza nie znajdziemy.

��A je�li go zostawi�a w twoim laboratorium?�� spyta�am, kiedy dotar�am do dna ostatniego stosu.�� Mo�e wcale go stamt�d nie zabra�a.

Potrz�sn�� g�ow�.

��Ju� przeszuka�em ca�e pomieszczenie. Dwukrotnie.�� Ry� teraz w koszu na �mieci.�� A mo�e jest w twoim gabinecie? Poprzednio dostarczy�a tamt� paczk� do ciebie. Mo�e�

Z przykro�ci� musia�am go rozczarowa�.

��W�a�nie dok�adnie je przetrz�sn�am. Szukaj�c tego.�� Wyci�gn�am swe wycinki o falach Marcela.�� Przecie� mo�e on by� tak�e w laboratorium kogo� innego.�� Wsta�am sztywno.�� Czy pyta�e� Flip, co z tym zrobi�a? Nie, co ja gadam, przecie� m�wimy o Flip.

Skin�� g�ow�.

��Powiedzia�a: �Jaki formularz finansowy?�

��W porz�dku, musimy mie� plan ataku. Ty zajmiesz si� bufetem, a ja klubem.

��Bufetem?

��Tak, znasz Flip�� powiedzia�am.�� Prawdopodobnie dostarczy�a to komu� innemu. Tak jak tamt� paczk�.

Czu�am, �e tkwi w tym jaka� wa�na wskaz�wka, dotycz�ca nie tylko formularza. Co� bardzo istotnego dla znalezienia �r�de� mody kr�tkich w�os�w? Nie, to nie to. Stara�am si� zatrzyma� to wra�enie.

��O co chodzi?�� spyta� Bennett.�� Wiesz, gdzie on jest? Przesz�o.

��Nie. Przepraszam. My�la�am o czym� innym. Spotkamy si� przy koszu z makulatur� w Chemicznym. Nie martw si�. Znajdziemy go�� powiedzia�am rado�nie, ale nie mia�am wielkiej nadziei. HiTek jest olbrzymi. Zna�am przecie� Flip; mog�a ten formularz po�o�y� wsz�dzie. W dowolnym laboratorium lub na dole w Zaopatrzeniu u Desideraty, �wi�tego patrona rzeczy zagubionych. Albo wynie�� na zewn�trz.�� Do zobaczenia przy koszu z makulatur�.

Ruszy�am do klubu, lecz po drodze wpad�am na lepszy pomys�. Postanowi�am poszuka� Shirl. By�a w gabinecie Alicji i wprowadza�a do komputera dane Grantu Niebnitza.

��Flip zgubi�a formularz finansowy doktora O�Reilly�ego�� powiedzia�am bez wst�p�w.

Nie wiadomo czemu mia�am nadziej�, �e us�ysz�: �A, w�a�nie, wiem gdzie si� podzia��, ale zamiast tego us�ysza�am:

��O Bo�e!�� Shirl wygl�da�a na naprawd� zdenerwowan�.�� Je�li on odejdzie, to��� przerwa�a.�� Mog�abym w czym� pom�c?

��Rozejrze� si� po tym laboratorium. Bennett cz�sto tu zachodzi. Trzeba te� sprawdzi� wszystkie zakamarki, gdzie Flip mog�a po�o�y� te dokumenty.

��Ale termin ju� min��, prawda?

��Tak.�� By�am w�ciek�a, �e Shirl formu�uje obawy, o kt�rych stara�am si� zapomnie�. �e Dyrekcja, formali�ci je�li chodzi o terminy, odm�wi�aby przyj�cia druk�w, nawet gdyby�my je wyci�gn�li z jakiego� dziwnego miejsca, posklejane col�.

��B�d� w klubie personelu�� oznajmi�am i posz�am przejrze� skrytki pocztowe.

Formularza nie znalaz�am ani tam, ani w stercie starych ok�lnik�w, ani w piecyku mikrofalowym. Ani w laboratorium Alicji.

��Wszystko przejrza�am dok�adnie.�� Shirl wsadzi�a g�ow� przez drzwi.�� Kiedy doktor O�Reilly przekaza� to Flip?

��Nie wiem�� powiedzia�am.�� Trzeba by�o to odda� w poniedzia�ek.

Potrz�sn�a smutno g�ow�.

��Tego si� w�a�nie ba�am. �mieciarze przyje�d�aj� we wtorki i czwartki.

�a�owa�am, �e j� w to wpl�ta�am. Podesz�am do pojemnika na makulatur�. Bennett prawie ca�y tkwi� w �rodku, majta� nogami w powietrzu. Wynurzy� si� z gar�ci� kartek i ogryzkiem.

Wzi�am od niego po�ow� papier�w. Przejrzeli�my wszystko. Formularza nie by�o.

��W porz�dku.�� Usi�owa�am zachowa� optymistyczny ton.�� Je�li nie ma go tutaj, jest w jakim� laboratorium. Od kt�rego zaczniemy? Chemia czy Fizyka?

��To nie ma sensu.�� Bennett by� znu�ony.�� Nie ma go nigdzie, a ja nie zagrzej� tu miejsca.

��Czy nie mo�na jako� kontynuowa� tego projektu bez finansowania?�� spyta�am.�� Masz pomieszczenia, komputer, kamery, ca�y sprz�t. Mo�e wykorzystasz zast�pczo szczury laboratoryjne lub co� w tym rodzaju?

Potrz�sn�� przecz�co g�ow�.

��S� zbyt niezale�ne. Potrzebuj� zwierz�t z silnym instynktem stadnym.

A szczury z Hamelin?�� pomy�la�am.

��I nawet szczury laboratoryjne kosztuj��� doda�.

��Schronisko dla zwierz�t!�� wykrzykn�am.�� Maj� prawdopodobnie koty. Nie, nie koty, psy. Psy wykazuj� zachowania stadne, a schronisko ma mn�stwo ps�w.

Zrobi� zdegustowan� min�, niemal jak Flip.

��My�la�em, �e jeste� ekspertem od m�d i szale�stw. Czy nigdy nie s�ysza�a� o prawach zwierz�t?

��Przecie� nie zamierzasz im robi� nic z�ego. Chcesz je po prostu obserwowa栗 zaprotestowa�am, ale on mia� s�uszno��. Zapomnia�am o ruchu obro�c�w praw zwierz�t. Nigdy nie pozwol� nam na wykorzystanie zwierz�t ze schroniska.�� A inne projekty z Biologicznego? Mo�e uda ci si� po�yczy� troch� zwierz�t laboratoryjnych.

��Doktor Kelly pracuje z nicieniami, a doktor Riez z p�a-zi�cami.

A doktor Turnbull pracuje nad metod� zdobycia Grantu Niebnitza, dopowiedzia�am w my�li.

��Ponadto nawet gdybym zdoby� zwierz�ta, nie mia�bym czym ich �ywi�. Nie z�o�y�em przecie� na czas formularza.

Wszystko w porz�dku�� rzek�, widz�c moj� min�.�� To da mi szans� powrotu do teorii chaosu.

Na kt�r� w og�le nie ma pieni�dzy, nawet je�li z�o�ysz na czas wszystkie formularze, pomy�la�am.

��No c�, zaczn� pisa� sprawozdanie ko�cowe.�� Wsta�. Spojrza� na mnie z powag�.�� Dzi�kuj� za pomoc. Naprawd�. Ruszy� holem.

��Jeszcze nie rezygnuj�� powiedzia�am.�� Co� wymy�l�. M�wi�a to osoba, kt�ra nie potrafi�a znale�� �r�de� manii anio��w, nie m�wi�c ju� o manii kr�tkich fryzur.

Potrz�sn�� g�ow�.

��Walczymy z Flip. To �ywio� pot�niejszy od nas obojga.

Patrzy�am, jak odchodzi, a potem posz�am do swego laboratorium. Przy komputerze siedzia�a Flip.

��Jak si� pisze �cudowny�?�� spyta�a. Powstrzymywa�am si�, by nie potrz�sn�� ni�, a� zagrzechocze �n�.

��Co zrobi�a� z formularzem finansowym doktora O�Reil-ly�ego?

Podrzuci�a sw�j zbi�r ozd�bek na g�owie.

��M�wi�am Desideracie, �e mnie pani zgnoi, bo ukrad�am pani ch�opaka. To nie fair. Ju� ma pani tego faceta od kr�w.

��Owiec�� poprawi�am automatycznie, a potem wyba�uszy-�a na ni� oczy. Owce.

��M�wienie funkcjonariuszowi ��czno�ci mi�dzywydzia�o-wej, do kogo mo�e pisa� listy, to n�kanie�� o�wiadczy�a, ale ju� jej nie s�ucha�am. Wybiera�am numer Billy�ego Raya.�� O rany, jak mi�o s�ysze� tw�j g�os�� powiedzia� Billy Ray.�� Ostatnio du�o o tobie my�la�em.

��Czy mog� po�yczy� kilka owiec?�� zapyta�am, nie s�ucha-j�c r�wnie� jego.

��Jasne. Po co?

��Do eksperymentu z zakresu uczenia si�.

��Ile potrzebujesz?�� Ile musi ich by�, �eby funkcjonowa�y jak stado?

��Trzy. Kiedy ci potrzebne? By� naprawd� mi�ym facetem.

��Za par� tygodni. Nie jestem jeszcze pewna. Najpierw sprawdz� kilka rzeczy. Na przyk�ad, jak du�e stado zmie�ci si� w naszej zagrodzie.

I musia�am nam�wi� Bennetta, by zaakceptowa� ten pomys�. Dyrekcj� r�wnie�.

��Jak si� kogo� zakre�li, to jeszcze nie znaczy, �e ten kto� jest nasz�� oznajmi�a Flip.

Pobieg�am z powrotem do Biologicznego. Bennett nie pisa� resume. Siedzia� po�rodku swego gabinetu i wygl�da� na ogromnie przygn�bionego.

��Ben, mam propozycj�. Prawie si� u�miechn��.

��Dzi�ki, ale�

��Pos�uchaj i nie m�w �nie�, dop�ki nie us�yszysz wszystkiego. Po��czmy nasze projekty. Nie, poczekaj, wys�uchaj mnie. Poprosi�am o fundusze na komputer z wi�ksz� pami�ci�, ale mog� pracowa� na twoim. Przy moim i tak stale przesiaduje Flip. A potem mo�emy kupi� �ywno�� i wyposa�enie za te pieni�dze, kt�re mi przyznali.

��To nadal nie rozwi�zuje problemu makak�w. Chyba �e poprosi�a� o strasznie drogi komputer.

��M�j przyjaciel ma owcz� farm� w Wyoming.

��Tak, wiem.

��Ch�tnie po�yczy nam owce. Za darmo, musimy tylko je karmi�.�� Mia�am wra�enie, �e ju� chce odm�wi�, wi�c po�piesznie ci�gn�am dalej:�� Wiem, �e owce nie maj� organizacji spo�ecznej jak makaki, lecz maj� bardzo silny instynkt stadny. Gdy jedna z nich co� robi, inne chc� robi� to samo. S� wytrzyma�e na zimno, wi�c mog� przebywa� na zewn�trz.

Patrzy� na mnie powa�nie przez grube okulary.

��Wiem, �e nie jest to dok�adnie taki eksperyment, jaki chcia�e� przeprowadzi�, ale to zawsze co�. Nie b�dziesz musia� opuszcza� HiTeku, a prawdopodobnie najdalej za kilka miesi�cy Dyrekcja zaproponuje nowy akronim oraz now� procedur� finansowania, i znowu umie�cisz swe makaki w planie badawczym.

��Nie znam si� na owcach.

��Mo�emy zbiera� informacje, czekaj�c, a� nasze papiery przejd� obr�bk�.

��A ty, Sandro, co b�dziesz z tego mia�a? O strzy�eniu owiec na kr�tko decyduje kto inny, nie one.

Nie mog�am mu po prostu powiedzie�, �e jego odporno�� na mody mo�e mi podsun�� rozwi�zanie zagadki, sk�d si� one bior�.

��Komputer do tworzenia nowych wykres�w i schemat�w�� wyja�ni�am.�� A tak�e odmienn� perspektyw�. Moje badania nad kr�tkimi fryzurami stan�y w miejscu. Richard Feyn-man mawia�, �e je�li utkn��e� w badaniach naukowych, powiniene� przez pewien czas popracowa� nad czym� innym. Spojrzysz wtedy na swoje zagadnienie pod innym k�tem. Zaj�� si� bongosami. Wielu naukowc�w dokona�o wa�nych odkry�, gdy pracowali poza w�asn� dziedzin�. Na przyk�ad Alfred Wege-ner odkry� dryf kontynentalny. By� meteorologiem, a nie geologiem. A Joseph Black, kt�ry odkry� dwutlenek w�gla, nie by� chemikiem, lecz lekarzem. Einstein pracowa� jako urz�d-nik w biurze patentowym. Praca w innej dziedzinie zmusza uczonych do ujrzenia powi�za�, kt�rych nigdy przedtem nie dostrzegali.

��Hm, z ca�� pewno�ci� istnieje analogia mi�dzy owcami a lud�mi pod��aj�cymi za trendem.

��W�a�nie. Kto wie? Mo�e owce zapocz�tkuj� jak�� mani�.

��Siedzenie na s�upie?

��Krzy��wki. Czteroliterowe zwierz� laboratoryjne. �Tryk�.�� U�miechn�am si� do niego.�� I nawet je�li �adna mania si� nie narodzi, praca z owcami b�dzie mi�ym wytchnieniem. Te zwierz�ta nigdy nie by�y w modzie, chyba �e uwzgl�dnimy Mary i jej jagni�. Co o tym my�lisz?

U�miechn�� si� smutno.

��Dyrekcja nigdy na to nie p�jdzie.

��A je�li p�jdzie?

��Je�li p�jdzie, nie mam lepszego pomys�u ni� praca z tob�. Ale to wykluczone. A nawet gdyby si� zgodzili, ca�e miesi�ce zajmie wype�nianie papierk�w, nie m�wi�c ju� o czekaniu aa ich aprobat�.

��W�wczas uzyskamy now� perspektyw�. Przypomnij so-bie Mendelejewa i konferencj� serowar�w.

��W jaki spos�b przeka�emy Dyrekcji t� propozycj�?

��Zostaw to mnie�� uspokoi�am go.�� Popracuj nad adapta-cj� swego projektu do owiec. Id� porozmawia� z ekspertem. I posz�am do Giny. Adresowa�a jasnor�owe zaproszenia w stylu Barbie.

��Nadal nie mog� nigdzie znale�� Barbie Romantycznej Panny M�odej. By�am ju� w pi�ciu sklepach z zabawkami. Opowiedzia�am jej, co si� sta�o.

��Wielka szkoda.�� Potrz�sn�a g�ow� ze smutkiem.�� Za-wsze go lubi�am, mimo �e zupe�nie nie czuje mody.

��Potrzebuj� twojej pomocy.

Opowiedzia�am jej o planach po��czenia projekt�w badawczych.

��Zatem on otrzyma twoje �rodki finansowe i owce Bil-ly�ego Raya. A co ty przez to osi�gniesz?

��Ma�e zwyci�stwo nad Flip i si�ami chaosu. To nie fair, by traci� �rodki finansowe jedynie dlatego, �e Flip jest niekompetentna.

Obdarzy�a mnie d�ugim spojrzeniem.

��Dyrekcja nigdy si� na to nie zgodzi. Po pierwsze, to badania z �ywymi zwierz�tami, kt�re s� kontrowersyjne. Dyrekcja nie znosi kontrowersji. Po drugie, jest to co� nowatorskiego, wi�c Dyrekcja b�dzie temu przeciwna dla zasady.

��My�la�am, �e jednym z kamieni w�gielnych PONUR-u jest nowatorstwo.

��Kpisz sobie? Je�li to co� nowego, Dyrekcja nie przygotowa�a odpowiednich formularzy, a Dyrekcja uwielbia papierki, w r�wnym stopniu jak nienawidzi kontrowersji. Przykro mi, wiem, �e go lubisz.

Wr�ci�a do adresowania kopert.

��Je�li mi pomo�esz, znajd� dla ciebie Romantyczn� Bar-bie�� obieca�am.

Spojrza�a na mnie znad zaprosze�.

��To musi by� Barbie Romantyczna Panna M�oda. Nie Bar-bie na Ludowo ani Barbie Fantazja Weselna. Skin�am g�ow�.

��Umowa stoi?

��Nie mog� gwarantowa�, �e Dyrekcja na to p�jdzie, nawet je�li ci pomog�.�� Odsun�a zaproszenia na stron�, wr�czy�a mi notatnik i o��wek.�� W porz�dku, wymie�, co masz zamiar powiedzie� Dyrekcji.

��Chyba zaczn� od wyja�nienia, co sta�o si� z formularzem o przyznanie �rodk�w�

��B��d�� przerwa�a mi Gina.�� Od razu si� zorientuj�, o co ci chodzi. Musisz im powiedzie�, �e pracowa�a� nad tym wsp�l-

nym projektem od przedostatniego zebrania, kiedy to powiedzieli, jak istotny jest wk�ad personelu i interakcja. U�ywaj s��w takich jak �optymalizacja� i �system wzorcuj�cy�.

��Jasne.�� Notowa�am wszystko.

��Powiedz im, �e mn�stwa odkry� dokonali uczeni pracuj�cy razem. Crick i Watson, Penzias i Wilson, Gilbert i Sullivan� Podnios�am wzrok znad notatek.

��Gilbert i Sullivan nie byli uczonymi.

��Dyrekcja o tym nie wie. Ale mog� rozpozna� nazwiska. B�dziesz potrzebowa�a dwustronicowego prospektu z celami projektu. Wszystko, co mogliby uzna� za problematyczne, umie�� na drugiej stronie. Nigdy nie czytaj� drugiej strony.

��Masz na my�li zarys projektu? Wyja�ni� metod� do�wiadczaln�, kt�r� mamy zamiar zastosowa�, i opisa� zwi�zek mi�dzy analiz� trend�w a badaniami w zakresie rozchodzenia si� informacji?

��Nie.�� Gina odwr�ci�a si� do komputera.�� Niewa�ne, napisz� to za ciebie.�� Zacz�a szybko stuka� w klawiatur�.�� Powiesz im, �e zintegrowane mi�dzy dyscyplinarne projekty zespo�owe to najnowsza rzecz, jak� robi� w MIT-cie. Powiedz im, �e projekty jednoosobowe to ju� prze�ytek.�� Uderzy�a w klawisz PRINT i w drukarce zaczai przesuwa� si� papier.�� Zwracaj te� uwag� na j�zyk cia�a Dyrekcji. Kiedy stuka palcem wskazuj�cym w blat biurka, masz k�opoty.

Wr�czy�a mi prospekt. Wydawa� si� podejrzanie podobny do jej pi�ciu cel�w na wszystkie okazje, co oznacza�o, �e prawdopodobnie zadzia�a.

��I nie ubieraj si� w to.�� Wskaza�a moj� sp�dnic� i fartuch laboratoryjny.�� Dyrekcja oczekuje stroju nieformalnego.

��Dzi�ki. Czy s�dzisz, �e to zadzia�a?

��Badania na �ywych zwierz�tach? Kpisz sobie? Barbie Romantyczna Panna M�oda to ta z r�owymi kwiatkami z tiulu�� wyja�ni�a.�� Aha, i Bethany chce brunetk�.

Nie uwzgl�dni�am wszystkich zmiennych. To prawda, �e Dyrekcja ceni�a sobie papierki ponad wszystko na �wiecie. Z wyj�tkiem jednak Grantu Niebnitza.

Ledwie zacz�am sw� przemow� w wy�o�onym bia�ymi dywanami gabinecie, kiedy oczy Dyrekcji za�wieci�y si� i pad�o pytanie:

��To projekt interdyscyplinarny?

��Tak�� potwierdzi�am.�� Analiza trend�w po��czona z wektorami uczenia si� wy�szych ssak�w. S� r�wnie� pewne aspekty teorii chaosu�

��Teoria chaosu?�� powt�rzy�, stukaj�c palcem wskazuj�cym w blat kosztownego l�kowego biurka.

��. Tylko w tym sensie, �e s� to systemy nieliniowe, wymagaj�ce zaplanowania eksperymentu�� wyja�ni�am po�piesznie.�� Nacisk w badaniach po�o�ony jest g��wnie na rozchodzenie si� informacji mi�dzy wy�szymi ssakami. Trendy w spo�eczno�ci ludzkiej stanowi� podzbi�r tego zagadnienia.

��Planowanie eksperymentu?�� spyta�a Dyrekcja z zapa�em.

��Tak. Korzy�ci� praktyczn� dla HiTeku by�oby lepsze zrozumienie, jak informacja rozprzestrzenia si� w ludzkich spo�ecze�stwach i�

��Jaka jest pani podstawowa dziedzina?�� przerwa�.

��Statystyka. Korzy�� z zastosowania owiec zamiast makak�w polega�

Nie sko�czy�am, gdy� Dyrekcja ju� sta�a i potrz�sa�a m� d�oni�.

��Dok�adnie o taki projekt chodzi w PONURze. Synergia dyscyplin naukowych, implementowanie inicjatywy, kooperacja stwarzaj�ca nowatorskie paradygmaty �rodowiska pracy.

On rzeczywi�cie m�wi akronimami, pomy�la�am zdziwiona i prawie nie zwr�ci�am uwagi na jego nast�pne s�owa.

���dok�adnie takiego projektu poszukuje Komitet Grantu Niebnitza. Chc�, by go natychmiast wdro�ono. Jak szybko mo�e go pani uruchomi�?

��Ja� to��� j�ka�am si�.�� Musimy wykona� pewne badania wst�pne na temat zachowania si� owiec. Istniej� r�wnie� �,. przepisy dotycz�ce �ywych zwierz�t�

Dyrekcja machn�a lekcewa��co r�k�.

��Za�atwienie tej sprawy to ju� nasz problem. Chcia�bym, �eby wraz z doktorem O�Reillym wykazali pa�stwo naukow� wra�liwo�� po��czon� z dywergentnym my�leniem. Oczekuj� rzeczy wielkich.�� Entuzjastycznie potrz�sn�� moj� d�oni�.�� HiTek zrobi wszystko, by pokona� biurokratyczne procedury i natychmiast uruchomi� projekt.

I rzeczywi�cie.

Pozwolenia natychmiast wypisano, z wype�niania dodatkowych papierk�w zrezygnowano, a formularze zgody na u�ycie �ywych zwierz�t by�y gotowe, nim zd��y�am zej�� do Biologii i zawiadomi� Bennetta, �e projekt zyska� aprobat�.

��Co to znaczy �natychmiast uruchomi�?�� spyta� zaniepokojony.�� Nie zrobili�my �adnych bada� wst�pnych. Jak owce si� komunikuj�, czego potrafi� si� nauczy�, co jedz��

��Mamy mn�stwo czasu�� uspokaja�am go.�� To przecie� Dyrekcja.

Znowu si� myli�am. W pi�tek Dyrekcja wezwa�a mnie na bia�y dywanik i powiadomi�a, �e wszystkie pozwolenia s� gotowe, zgoda na u�ycie �ywych zwierz�t uzyskana.

��Czy mo�e pani sprowadzi� owce do poniedzia�ku?

��Musz� si� dowiedzie�, czy w�a�ciciel zd��y to zorganizowa�.�� Mia�am nadziej�, �e Billy Ray nie zd��y.

A jednak uda�o mu si�, cho� nie przywi�z� ich osobi�cie. Bra� udzia� w wirtualnym spotkaniu ranczer�w w Lander. W zast�pstwie przys�a� Miguela, kt�ry mia� k�ko w nosie, australijski kapelusz i s�uchawki na g�owie, ale nie wykazywa� ch�ci do wy�adunku owiec.

��Gdzie je chcecie?�� powiedzia� takim tonem, �e a� zerkn�am pod rondo australijskiego kapelusza, by sprawdzi�, czy na czole nie widnieje �n�.

Pokazali�my mu furtk� do zagrody. Westchn�� ci�ko, wycofa� ci�ar�wk� mniej wi�cej do furtki i opar� si� o kabin� z min� cz�owieka wyzyskiwanego.

��Nie wy�aduje ich pan?�� spyta� w ko�cu Ben.

��Billy Ray kaza� je dostarczy栗 odpar� Miguel.�� Nic nie m�wi� o wy�adowywaniu.

��Powienien pan pozna� nasz� urz�dniczk� od poczty�� zauwa�y�am.�� Jeste�cie dla siebie stworzeni. Czujnie pochyli� australijski kapelusz.

��Gdzie ona mieszka?

Bennett przeszed� na ty� samochodu i podni�s� rygiel zamykaj�cy drzwi.

��Chyba nie wypadn� wszystkie jednocze�nie i nie stratu-j� nas?�� zapyta�.

Nie mia�y zamiaru. Trzydziestka owiec sta�a na platformie ci�ar�wki. Becza�y z przera�enia.

��No, chod�cie�� zach�ca� Ben.�� Czy to dla nich nie za wysoko? Potrafi� st�d skoczy�?

��Skaka�y z urwiska w Z dala od zgie�ku, wi�c tu na pewno nie jest za wysoko�� zauwa�y�am.

Ben poszed� jednak po kawa�ek dykty, by zrobi� zaimprowizowan� ramp�, a ja zajrza�am do doktora Rieza, kt�ry przed prze��czeniem si� na p�azi�ce prowadzi� do�wiadczenia z ko�mi. Chcia�am po�yczy� u�dzienic�.

Szuka� jej ca�� wieczno�� i obawia�am si�, �e kiedy wr�c�, nie b�dzie ju� potrzebna, jednak owce nadal sta�y zbite w gromad� z ty�u ci�ar�wki.

Ben wygl�da� na sfrustrowanego, a Miguel przy szoferce ko�ysa� si� w rytm jakiej� nies�yszalnej melodii.

��Nie chc� wyj�栗 stwierdzi� Ben.�� Pr�bowa�em je wo�a�, namawia� i gwizda�.

Wr�czy�am mu u�dzienic�.

��Sprowad�my z rampy jedn�, mo�e pozosta�e p�jd� za ni��� powiedzia�. Wzi�� u�dzienic� i wszed� po rampie.�� Zejd� 2 drogi, wszystkie gwa�townie mog� si� rzuci� naprz�d.

Na�o�y� u�dzienic� na �eb najbli�szej owcy. Rzeczywi�cie, gwa�townie si� rzuci�a. W ty� ci�ar�wki.

��Mo�e uda ci si� podnie�� kt�r�� owc� i wynie�� j� na zewn�trz.�� Przypomnia�am sobie ok�adk� jednej z ksi��ek z anio�ami. Widnia� na niej bosy anio� nios�cy zagubione jagni�.�� Wybierz jak�� mniejsz�.

Ben skin�� g�ow�. Wr�czy� mi u�dzienic� i wszed� na ramp�. Porusza� si� powoli, by nie przestraszy� owiec.

��Nic wam nie zrobi�. Cicho, cicho.

Owce nawet nie drgn�y. Ben przykl�kn�� przy jednej, wsun�� r�ce pod jej brzuch, po czym wysoko uni�s� zwierz�. Ruszy� ku rampie.

Tamten anio�, zanim podni�s� owieczk�, u�pi� j� widocznie chloroformem. Zwierz� kopa�o czterema racicami w cztery strony, wierci�o si� w�ciekle i uderzy�o Bena �bem w szcz�k�. Straci� r�wnowag�, a owca wywin�a si� i kopn�a go w do�ek. Upu�ci� j�, a� zadudni�o. Da�a nura w zbite stado, becz�c histerycznie.

Pozosta�e owce zawt�rowa�y.

��Jeste� ca�y?�� spyta�am.

��Chyba tak.�� Poruszy� pr�bnie szcz�k�.�� Co si� sta�o z �jagni�tkiem, tak potulnym i �agodnym�?

��Widocznie Blake w rzeczywisto�ci nigdy nie mia� do czynienia z owcami.�� Pomog�am mu zej�� z rampy.�� Co teraz? Opar� si� o koryto z wod�, dysz�c ci�ko.

��W ko�cu poczuj� pragnienie. Proponuj� przeczeka�.�� Ostro�nie dotkn�� podbr�dka. Miguel przycz�apa� do nas.

��Wiecie, nie mog� tkwi� tu ca�y dzie�!�� rykn��, przekrzykuj�c to, co mu gra�o w s�uchawkach, i wr�ci� do szoferki.

��Zadzwoni� do Billy�ego Raya�� oznajmi�am.

Jego telefon kom�rkowy by� jednak poza zasi�giem.

��Mo�e jeszcze raz podkra�� si� do nich z u�dzienic��� zaproponowa� Ben, gdy wr�ci�am.

Podj�� pr�b�. Nast�pnie usi�owali�my zaj�� stado od ty�u, pcha� owce, grozi� Miguelowi, a podczas d�ugich przerw, oparci o koryto, ziali�my jak zgonione psy.

��Z pewno�ci� zachodzi tu dyfuzja informacji�� stwierdzi� Ben, masuj�c sobie rami�.�� Postanowi�y nie schodzi� z ci�ar�wki.

Nadesz�a Alicja.

��Mam sylwetk� optymalnego kandydata do Grantu Nie-bnitza�� powiedzia�a do Bena. Na mnie nie zwraca�a uwagi.�� I znalaz�am jeszcze jednego Niebnitza. Przemys�owca. Zrobi� maj�tek na rafinacji rudy, za�o�y� kilka fundacji dobroczynnych. Ogl�dam kryteria selekcji komitet�w tych fundacji. Chod�, Ben, zapoznasz si� z tym profilem�� doda�a.

��Id��� zgodzi�am si�.�� Naprawdopodobniej niczego nie stracisz. Spr�buj� znowu z�apa� Billy�ego Raya. Zadzwoni�am do niego.

��Musisz po prostu��� zd��y� powiedzie� i wyszed� z zasi�gu. Wr�ci�am do zagrody. Owce opu�ci�y ci�ar�wk� i pas�y si� J na suchej trawie.

��Co zrobi�a�?�� Ben pojawi� si� za mymi plecami.

��Nic. Chyba Miguela znudzi�o czekanie.

Miguel jednak nadal sta� przy szoferce, zas�uchany w Group-think�w czy w co� w tym duchu.

Owce pas�y si� spokojnie, w�druj�c beztrosko po zagrodzie, jak gdyby zawsze tu przebywa�y. Nawet gdy Miguel, nadal w s�uchawkach, odwr�ci� ci�ar�wk� i odjecha�, nie okaza�y strachu. Jedna z nich, ta w pobli�u p�otu, podnios�a na mnie sw�j my�l�cy, inteligentny wzrok.

Uda si�!�� pomy�la�am.

Owca patrzy�a na mnie jeszcze chwil�, opu�ci�a g�ow�, po-skuba�a traw� i utkn�a �bem w ogrodzeniu.

Qiao pai (1977�� 95)

Chi�ska gra zainspirowana przez ameryka�skiego bryd�a, niezwykle popularnego w latach trzydziestych. Wylansowana przez Deng Xiaopinga, kt�ry nauczy� si� jej we Francji. Qiao pai zyska�a przesz�o milion entuzjast�w, kt�rzy grali przewa�nie w pracy. Odmiennie ni� w bryd�u, licytacja przebiega cicho, gracze nie uk�adaj� kart w okre�lonym porz�dku, a gra jest bardzo sformalizowana. Wypar�a ping-ponga.

Billy Ray osobi�cie przywi�z� perednic�.

��Wy�adowa�em j� na wybiegu�� oznajmi�, wchodz�c do laboratorium statystyki.�� Dziewczyna na dole powiedzia�a, bym po prostu do��czy� owc� do reszty stada.

Zapewne spotka� Alicj�. Ca�e popo�udnie przytulona do Bena, dyskutowa�a z nim o profilach zdobywc�w Grantu Nie-bnitza. Dlatego posz�am na g�r� do laboratori�w Statystyki i wklepywa�am do komputera dane z lat dwudziestych. Tylko dlaczego Bena nie by�o na dole?

���adna?�� spyta�am.�� Typ menad�era? Ca�a na r�owo?

��Perednica?

��Nie, osoba, z kt�r� rozmawia�e�. Czarne w�osy? Z notatnikiem?

��Nie, tatua� na czole.

��Pi�tno�� poprawi�am automatycznie.�� Mo�e lepiej zejd�my i sprawd�my, co z t� perednic�.

��Nic jej nie b�dzie. Sam j� przywioz�em, bo chcia�bym zabra� ci� na kolacj�, kt�ra nas omin�a w zesz�ym tygodniu.

��Och, dobrze�� odpowiedzia�am. Mo�e przy okazji dowiem si� czego� na temat umiej�tno�ci �atwo przyswajalnych, kt�rych mogliby�my nauczy� owce.�� Wezm� p�aszcz.

��Wspaniale.�� U�miechn�� si� promiennie.�� Chcia�bym ci� zabra� w nowe miejsce.

��Preria?�� spyta�am.

��Nie, restauracja syberyjska. Kuchnia syberyjska idzie teraz jak gor�ce bu�eczki.

Mia�am nadziej�, �e �gor�ce� oznacza�o �o wysokiej temperaturze�. Na parkingu mrozi�o, wia� przenikliwy wiatr. Ca�e szcz�cie, �e Shirl nie musi tu sta�, by zapali� papierosa.

Billy Ray pom�g� mi wsi��� do swej ci�ar�wki. Gdy wyje�d�a� z parkingu, przypomnia�o mi si�, co Flip zrobi�a kiedy� z moimi wycinkami.

��Czekaj, mo�e przed odjazdem powinni�my si� upewni�, czy perednic� ma si� dobrze�� powiedzia�am, po�o�ywszy d�o� na jego r�ce.�� Co ta dziewczyna w laboratorium dok�adnie powiedzia�a? Nie by�a na wybiegu, prawda?

��Nie. Szuka�em kogo�, komu m�g�bym przekaza� pered-nic�, wtedy ta dziewczyna wesz�a z listami, powiedzia�a, �e tamci s� w laboratorium doktor Turnbull i �ebym po prostu zostawi� zwierz� w zagrodzie. Tak zrobi�em. Owca ma si� doskonale. Natychmiast zesz�a z ci�ar�wki i zacz�a si� pa��.

To rzeczywi�cie musia� by� przewodnik. Perspektywy zaczyna�y rysowa� si� ja�niej.

��Ale potem wysz�a stamt�d?�� spyta�am.�� Chodzi mi o dziewczyn�, nie o perednic�.

��Owszem. Spyta�a, czy wed�ug mnie ma du�e poczucie humoru, a kiedy odpowiedzia�em, �e nie wiem, bo nie s�ysza�em, by m�wi�a co� zabawnego, jako� tak westchn�a, wywr�ci�a oczyma i wysz�a.

���wietnie�� odetchn�am z ulg�.

By�o ju� wp� do sz�stej. Flip nigdy nie zostawa�a po pi�tej, a zwykle wychodzi�a nawet wcze�niej, wi�c raczej ju� nic nie spsoci. Ben na pewno sprawdzi wszystko w laboratorium przed p�j�ciem do domu. Je�li nie jest zbyt zadurzony w Alicji i w Grancie Niebnitza, i pami�ta, �e ma stado owiec.

��To wspania�e miejsce�� oznajmi� Billy Ray.�� Postoimy z godzin�, by wej�� do �rodka.

��Bajecznie�� odpar�am.�� Chod�my.

W rzeczywisto�ci trwa�o to godzin� dwadzie�cia minut, a podczas ostatniej p�godziny wiatr si� wzm�g� i zaczai pada� �nieg. Billy Ray da� mi sw� kurtk� na ko�uszku, bym zarzuci�a sobie na ramiona. Sam zosta� w koszuli bez ko�nierzyka i w kawaleryjskich spodniach. D�onie wsun�� w ��te sk�rzane r�kawiczki do konnej jazdy. W�osy mia� teraz d�u�sze ni� poprzednio. Wygl�da� zupe�nie jak Brad Pitt. Gdy zacz�am si� trz���, odda� mi r�wnie� r�kawiczki.

��Spodoba ci si� tutaj�� stwierdzi�.�� Wszyscy twierdz�, �e kuchnia syberyjska jest znakomita. Wspaniale, �e w ko�cu si� spotkali�my. Chcia�bym o czym� z tob� porozmawia�.

��Ja te� chcia�am z tob� porozmawia栗 wymamrota�am sztywnymi wargami.�� Jakich sztuczek mo�na nauczy� owce?

��Sztuczek?�� spyta� bez zrozumienia.�� Na przyk�ad czego?

��No wiesz, na przyk�ad kojarzy� kolor z jedzeniem lub przebiega� labirynt. Najlepiej co� o niskim progu przyswajal-no�ci i z kilkoma poziomami trudno�ci.

��Uczy� owce?�� powt�rzy�. Nast�pi�a d�uga chwila milczenia, a wok� nas wy� wicher.�� S� doskona�e w wydostawaniu si� z zagr�d, gdzie powinny pozosta�.

Niezupe�nie o to mi chodzi�o.

��Wiesz co?�� spyta�.�� Wejd� do Internetu i zobacz�, czy kto� mo�e nauczy� owc� jakiej� sztuczki.�� Mimo �niegu zdj�� kapelusz i obraca� go w r�kach.�� W�a�nie chcia�em z tob� porozmawia�. Ostatnio mia�em du�o czasu na my�lenie, podczas tych jazd do Durango i tak dalej, i duma�em wiele o �yciu na ranczu. To samotno��, ca�y czas na pastwiskach, nikogo si� nie widuje, nigdzie si� nie je�dzi.

A do Lodge Grass, Lander i Durango?�� wylicza�am sobie w duchu.

��Ostatnio zastanawia�em si�, czy to wszystko ma sens i po co ja to w�a�ciwie robi�. I my�la�em o tobie, Sandro.

��Barbara Ros�!�� zawo�a� syberyjski kelner.

��To my�� powiedzia�am.

Odda�am Billy�emu Rayowi kurtk� i r�kawiczki, a on w�o�y� z powrotem kapelusz. Poszli�my za kelnerem do naszego stolika. Na �rodku blatu sta� samowar�� ogrza�am nad nim r�ce.

��Chyba ci kiedy� m�wi�em, �e czuj�, jakbym nie mia� �adnego celu, jaki� brak satysfakcji.

���wi�d�� podpowiedzia�am.

��Dobre okre�lenie. Co� mnie rzeczywi�cie dra�ni�o i kiedy wraca�em z Lodgepole, zorientowa�em si�, czego mi brak.

Uj�� moj� d�o�.

��Czego?�� zapyta�am.

��Ciebie.

Bezwiednie wyrwa�am mu d�o�, a on o�wiadczy�:

��Pos�uchaj, wiem, �e to niespodziewane. Dla mnie te� to by�a niespodzianka. Jecha�em przez G�ry Skaliste, taki jaki� poirytowany, mia�em wra�enie, �e nic si� nie liczy. Pomy�la�em, zadzwoni� do Sandry, a gdy sko�czy�em z tob� rozmow�, zn�w my�la�em. Mo�e powinni�my si� pobra�.

��Pobra�?�� pisn�am.

��Pos�uchaj, z g�ry ci� zapewniam, �e bez wzgl�du na odpowied�, mo�esz zatrzyma� owce, jak d�ugo chcesz. �adnych zobowi�za�. Wiem, �e nie zrezygnujesz ze swojej pracy. Wszystko to przemy�la�em. Nie musimy si� pobiera�, dop�ki nie za�atwisz tych kr�tkich fryzur, a potem umie�cimy ci� na ranczu z fak-sem, modemem i e-mailem. Nawet nie poczujesz, �e nie jeste� w HiTeku.

Tylko �e nie b�dzie tam Flip, pomy�la�am nie na temat, ani Alicji. Ani zebra�. Ani �wicze� wra�liwo�ci. Ale ma��e�stwo?!

��Pos�uchaj, nie musisz mi natychmiast odpowiada栗 ci�gn�� Billy Ray.�� Nie �piesz si�. Ja rozmy�la�em przez kilka tysi�cy kilometr�w. Daj mi zna� po deserze. Do tego czasu zostawi� ci� w spokoju.

Wzi�� do r�ki czerwone menu z sylwetk� wielkiego rosyjskiego nied�wiedzia i zaczai je przegl�da�, a ja patrzy�am na niego, usi�uj�c to wszystko zrozumie�. Ma��e�stwo. Proponowa� mi ma��e�stwo.

A czemu� by nie? Mi�y facet, chcia�o mu si� jecha� setki kilometr�w na spotkanie ze mn�, a ja mia�am ju��� jak zezna�am Alicji�� trzydzie�ci jeden lat, i gdzie niby mam spotka� kogo� innego? W og�oszeniach osobistych? Wysportowanych, troskliwych NP, kt�rym na randk� nie chce si� nawet przej�� na drug� stron� ulicy?

Billy Ray jecha� z daleka samochodem, maj�c nieokre�lon� nadziej�, �e wybior� si� z nim na kolacj�. I po�yczy� mi stado owiec oraz perednic�. A tak�e kurtk� na ko�uszku i r�kawiczki. Gdzie spotkam kogo� r�wnie mi�ego? W HiTeku nikt mi si� nie o�wiadczy, to pewne.

��Co zam�wisz?�� spyta� Billy Ray.�� Ja chyba zjem pyzy.

Wzi�am barszcz przyprawiony bazyli� (nie s�dzi�am, �e to typowa przyprawa syberyjskiej kuchni) oraz pyzy i pr�bowa�am si� zastanowi�. Czego ja w�a�ciwie chc�?

Chcia�abym dotrze� do �r�d�a kr�tkich fryzur, ale wiedzia�am, �e jest to r�wnie ma�o prawdopodobne jak zdobycie Gran-tu Niebnitza. Wed�ug teorii Feynmana praca na zupe�nie innym polu pobudza odkrycia naukowe, ale ja nie zbli�y�am si� ani na krok do wykrycia pocz�tk�w manii. Mo�e potrzebowa�am zupe�nego oderwania si� od HiTeku, wyjazdu na �wie�e powietrze do samotnego rancza w Wyoming?

��Z dala od zgie�ku�� wymamrota�am.

��Prosz�?�� spyta� Billy Ray.

��A, nic wa�nego�� odpar�am i wr�ci�am do kolacji.

Obserwowa�am, jak je pyzy. Naprawd� przypomina� nieco Brada Pitta. Pos�usznie szed� za trendami, ale to by�oby korzystne dla mego projektu. Przecie� nie musieliby�my pobiera� si� natychmiast. Powiedzia�, �e mo�e czeka�, a� sko�cz� badania. I w odr�nieniu od dentysty Flip, nie mia� nic przeciwko temu, �e podczas tej pracy b�d� geograficznie niekompatybilna.

Flip i jej dentysta, pomy�la�am zastanawiaj�c si�, czy nie jest to po prostu jeszcze jedna mania. Tamten artyku� m�wi�, �e �luby s� modne, i wszystkie dziewcz�ta szala�y za Barbie Romantyczn� Pann� M�od�. Mama Lindsay my�la�a o ponownym ma��e�stwie mimo przej�� z t� kreatur� Mattem, Sara pr�bowa�a sk�oni� Teda, by si� jej o�wiadczy�, a Alicja wybiera�a krawaty dla Bennetta. Mo�e robili to w ramach manii zaanga�owania osobistego?

By�am niesprawiedliwa dla Billy�ego Raya. Uwielbia� wszystko co modne, m�g� nawet w kolejce do restauracji sta� w zamieci przez p�torej godziny, ale nie o�eni�by si� z tego tylko powodu, �e ma��e�stwo jest na fali. A je�li to nawet trend? Manie nie s� a� takie z�e. Sp�jrzmy na recykling i walk� o prawa cz�owieka. I walc. I c� w tym z�ego, �e si� niekiedy damy ponie�� manii?

��Czas na deser�� oznajmi� Billy Ray, spogl�daj�c na mnie spod ronda swego kapelusza.

Gestem przywo�a� kelnerk�, a ta trajkota�a, wymieniaj�c nazwy �elaznych pozycji w menu: creme brulee, tiramisu, pud-ding chlebowy.

��Nie ma sernika po wiede�sku?�� zapyta�am. Wywr�ci�a oczyma.

��Co we�miesz?�� spyta� Billy Ray.

��Zastanowi� si� chwilkꠗ odpar�am, dysz�c ci�ko.�� Zam�w pierwszy.

Billy Ray u�miechn�� si� do kelnerki.

��Prosz� pudding chlebowy.

��Pudding chlebowy?

Kelnerka �yczliwie podpowiedzia�a:

��To nasz najpopularniejszy deser.

��My�la�am, �e nie lubisz puddingu chlebowego�� zauwa�y�am.

Spojrza�, nie rozumiej�c, o co mi chodzi.

��Kiedy to m�wi�em?

��W tamtej restauracji z kuchni� prerii, w �R�y Kansas�, wybra�e� tiramisu.

��Nikt ju� nie jada tiramisu. Uwielbiam pudding chlebowy.

Z Benem zobaczy�am si� na parkingu nast�pnego ranka.

��Gdzie jest perednica?�� zapyta�.

��Nie ma jej razem z owcami?�� Wysz�am z samochodu. Wiedzia�am, �e nie mog� ufa� Flip.�� Billy Ray m�wi�, �e wsadzi� przewodnika do zagrody.

��Je�li tam jest, wygl�da jak wszystkie inne owce. Mia� racj�. Nie da�a si� odr�ni�. Szybko przeliczyli�my stado�� jedna wi�cej ni� przedtem, lecz kt�ra z nich by�a perednica, pozostawa�o zagadk�.

��Jak wygl�da�a, gdy tw�j przyjaciel wprowadza� j� do zagrody?

��Nie by�am przy tym.�� Patrzy�am na owce, pr�buj�c wykry�, kt�ra wygl�da odmiennie.�� Powinnam by�a zej�� i sprawdzi�, ale wybierali�my si� na kolacj� i�

��No tak�� przerwa� mi.�� Lepiej poszukajmy Shirl.

Shirl nigdzie nie by�o. Zajrza�am do kopiami i do Zaopatrzenia, gdzie Desiderata ogl�da�a swe rozdwajaj�ce si� na ko�cach w�osy, u�o�one przed ni� na biurku.

��Co ci si� sta�o, Desiderato?�� Patrzy�am na odci�te fragmenty fryzury.

��Nie mog�am zdj�� ta�my�� powiedzia�a z rozpacz�, podnosz�c owini�te pasmo w�os�w.�� To gorsze od tego poprzedniego kleju cementowego.

�achn�am si�.

��Widzia�a� Shirl?

��Prawdopodobnie wysz�a gdzie� popali栗 powiedzia�a z dezaprobat�.�� Czy wie pani, jak szkodliwy jest wt�rny dym?

��Prawie tak szkodliwy jak ta�ma samoprzylepna�� odpar�am i zesz�am do laboratorium Alicji, sprawdzi�, czy Shirl nie wprowadza tam danych statystycznych.

Nie wprowadza�a, lecz wklepywa�a je Alicja, ubrana w postmodernistycznie r�ow� bluzk� i lu�ne, wi�zane pa�acowe spodnie. Zapyta�am j�, czy widzia�a Shirl.

��Absolutnie �aden ze zdobywc�w Grantu Niebnitza nie by� palaczem�� oznajmi�a.

Ju� mia�am jej wyja�ni�, �e je�li wzi�� pod uwag� procent niepal�cych w ca�ej populacji i malutk� liczb� beneficjent�w Grantu Niebnitza, ocena tego, �e w�r�d nich znajd� si� niepal�cy (czy cho�by osoba z jakiejkolwiek wybranej grupy) jest statystycznie nieistotna. Zaniecha�am jednak tego wyk�adu, gdy� moim zadaniem by�a identyfikacja perednicy.

��Nie orientujesz si�, gdzie mo�e by� Shirl?

��Wys�a�am j� do Dyrekcji ze sprawozdaniem�� odpar�a. Tam jej nie zasta�am. Wr�ci�am do laboratorium. Bennett te� jej nie znalaz�.

��Jeste�my zdani na siebie�� oznajmi�.

��W porz�dku�� powiedzia�am.�� To perednica, lider. W��my troch� siana i zobaczmy, co si� stanie. Tak uczynili�my.

Nic si� nie sta�o. Owce w pobli�u Bena rozproszy�y si�, gdy wrzuca� wid�ami siano, po czym pas�y si� dalej. Jedna z nich pow�drowa�a do koryta z wod�, utkn�a �bem mi�dzy korytem a �cian� i sta�a tam becz�c.

��Mo�e przywi�z� nie t� owcꠗ wysun�� przypuszczenie Ben.

��Czy masz ta�my wideo z zesz�ego popo�udnia?�� spyta�am. Rozpromieni� si�.

��Mam, b�dzie na niej moment, gdy tw�j przyjaciel przynosi przewodnika.

Billy Ray opu�ci� ty� ci�ar�wki, a perednica pobieg�a truchtem po rampie w sam �rodek stada. Prze�ledzenie jej ruch�w uj�cie po uj�ciu, a� do chwili obecnej, by�o spraw� prost�.

By�oby proste, gdyby podczas wy�adunku nie napatoczy�a si� Flip. Ca�kowicie zas�oni�a widok na dziesi�� minut, a kiedy w ko�cu odesz�a na bok, konfiguracja stada zupe�nie si� zmieni�a.

��Chcia�a wiedzie�, co Billy Ray s�dzi o jej poczuciu humoru.

��Jest znakomite�� rzek� Ben.�� 1 co teraz?

��Cofnij to�� poleci�am.�� 1 zatrzymaj obraz tu� przed tym, Mm perednica wychodzi z ci�ar�wki. Mo�e zauwa�ymy u niej jakie� cechy charakterystyczne.

Przewin�� i uwa�nie obserwowa� obraz. Perednica wygl�da�a dok�adnie tak samo jak pozosta�e zwierz�ta. Je�li nawet mia�a jakie� cechy charakterystyczne, by�y dostrzegalne wy��cznie dla owiec.

��Jest jakby troch� zezowata�� stwierdzi� w ko�cu Ben, zapatrzony w ekran.�� Widzisz?

Nast�pne p� godziny przedzierali�my si� przez stado, brali�my owce za brody i wpatrywali�my si� im w oczy. Wszystkie mia�y lekkiego zeza i tak pozbawione wyrazu pyski, �e na swych poci�g�ych, brudnobia�ych czo�ach powinny mie� wstem-plowane �n� jak �nieprzenikniony�.

��Musi by� na to jaki� lepszy spos�b�� powiedzia�am, kie-

dy zwodniczo chuda owca wtar�a mnie w p�ot i omal nie z�ama�a mi obu n�g.�� Jeszcze raz przejrzyjmy ta�my.

��Z ostatniej nocy?

��Nie, z tego ranka. I niech ta�ma si� kr�ci. Zaraz wracam.

Pobieg�am na g�r� do laboratorium statystyki, rozgl�daj�c si� po drodze za Shirl, lecz nie by�o jej ani �ladu. Z�apa�am dyskietk� ze swymi programami wektorowymi i zacz�am ry� pod stosami wycink�w prasowych.

Po drodze na g�r� przysz�o mi na my�l, �e je�li zidentyfikujemy przewodnika, musimy jako� go zaznaczy�. Wyci�gn�am postmodernistycznie r�ow� wst��k�, kt�r� kupi�am w Bo-ulder, i wr�ci�am biegiem na Biologi�.

Owce zebra�y si� wok� siana, �uj�c monotonnie swymi wielkimi, kwadratowymi z�bami.

��Czy zauwa�y�e�, kto je doprowadzi�? Ben pokr�ci� g�ow�.

��Wszystkie naraz skierowa�y si� ku sianu. Popatrz.

W��czy� ta�m�.

Rzeczywi�cie. Na ekranie owce w�drowa�y bez celu po wybiegu, co par� krok�w zatrzymywa�y si� i skuba�y traw�, nie zwracaj�c uwagi ani na siebie nawzajem, ani na siano, a�, najwyra�niej przypadkowo, wszystkie sta�y przednimi nogami w sianie i bra�y je niedbale do pysk�w.

��W porz�dku.�� Siad�am przy komputerze.�� Do��cz ta�m�. Zobacz�, czy uda mi si� wyodr�bni� perednic�. Nadal nagrywasz? Skin�� g�ow�.

��Bez przerwy. Robi� dwie kopie.

��Dobrze.

Dosz�am do uj�cia, gdy wyrzuca� wid�ami siano, i przewin�am ta�m� dziesi�� klatek do ty�u. Zamrozi�am obraz i wykona�am jego diagram, przyporz�dkowuj�c ka�dej owcy kropk� o innym kolorze. To samo zrobi�am dla nast�pnych dwudziestu uj��, by ustali� og�lny kierunek trajektorii. Potem pr�bowa�am, ile uj�� mog� przepu�ci�, nie myl�c ze sob� owiec.

Czterdzie�ci. Pas�y si� przez ponad dwie minuty, potem przechodzi�y �rednio trzy kroki, przystawa�y i znowu si� pas�y. Zacz�am od czterdziestu, podczas dw�ch pr�b straci�am �lad trzech owiec, zmniejszy�am liczb� do trzydziestu i posuwa�am si� naprz�d.

Gdy uzyska�am dziesi�� punkt�w na ka�d� owc�, zapu�ci�am program obliczaj�cy odleg�o�ci oraz �rednie wektory kierunk�w i w dalszym ci�gu wykre�la�am trajektorie.

Na monitorze ruch nadal sprawia� wra�enie przypadkowe-go, okre�lony przez d�ugo�� trawy, przez pr�dko�� wiatru czy przez co� tam jeszcze, co w nik�ych procesach my�lowych owiec powoduje, �e wybieraj� one jaki� kierunek.

Pojawi�a si� jedna trajektoria zmierzaj�ca ku sianu. Wyizolowa�am j� i �ledzi�am przez nast�pnych sto uj��, lecz to tylko jaka� owca z determinacj� usi�owa�a wklinowa� si� w r�g. Znowu zacz�am obserwowa� wszystkie trajektorie.

Obraz nadal niczego nie wykazywa�, ale z liczb pojawiaj�cych si� w g�rze monitora zaczai wy�ania� si� wzorzec. Modry b��kit. �ledzi�am go, bez przekonania. Owca pas�a si� mniej wi�cej po okr�gu, jednak wyliczone odleg�o�ci �wiadczy-�y o tym, �e porusza si� nieregularnie, lecz stale w kierunku siana.

Wyizolowa�am jej trajektori� i przyjrza�am si� obiektowi na ta�mie wideo. Owca niczym si� nie wyr�nia�a i jakby zupe�nie nie zwraca�a uwagi na siano. Przechodzi�a par� krok�w, pas�a si�; nast�pny krok, odwraca�a si� nieco, znowu si� pas�a, stale ciut bli�ej siana, a po po�owie uj�� wykres regresji pokaza�, �e reszta stada idzie za ni�.

Chcia�am si� dodatkowo upewni�.

��Ben, zakryj koryto z wod� i postaw misk� z wod� przy tylnej furtce�� poprosi�am.�� Poczekaj, pozw�l mi pod��czy� komputer do ta�my, bym mog�a to �ledzi� na bie��co. W porz�dku�� powiedzia�am po minucie.�� Id� z boku, by� nie zas�ania� kamery.

Obserwowa�am na monitorze, jak umieszcza� dykt� w korycie, wynosi� misk� i nape�nia� j� wod� z w�a. Obserwowa�am uwa�nie, czy kt�ra� z owiec to zauwa�y.

Nie zauwa�y�y.

Pozosta�y przy paszy. Nast�pi�o chwilowe zamieszanie, gdy Ben odnosi� w�� i podni�s� rygiel furtki, potem jednak zwierz�ta powr�ci�y do swych zwyk�ych zaj��.

�ledzi�am modry b��kit w czasie rzeczywistym, obserwuj�c r�wnocze�nie liczby.

��Mam j��� powiedzia�am do Bena. Podszed� do mnie z ty�u i spojrza� na monitor.

��Jeste� pewna? Nie wygl�da na zbyt m�dr�.

��Gdyby by�a, inne by za ni� nie sz�y�� odpar�am.

��Szuka�am pa�stwa na g�rze, ale pa�stwa tam nie by�o�� oznajmi�a Flip.

��Jeste�my zaj�ci, Flip.�� Nie odrywa�am wzroku od ekranu.

��Wezm� u�dzienic� i ko�nierz�� powiedzia� Ben.�� Kieruj mnie.

��To zajmie tylko minut�. Chc�, �eby pa�stwo na co� popatrzyli�� prosi�a Flip.

��Nie teraz�� o�wiadczy�am. Oczy wci�� mia�am utkwione w monitorze. Po minucie Ben pojawi� si� w kadrze.

��Kt�ra to?!�� krzykn��.

��Id� w lewo!�� zawo�a�am.�� Trzecia, nie, czwarta owca. Dobrze. Teraz ku zachodniej �cianie.

��To z powodu Darrella, prawda?�� spyta�a Flip.�� On by� w gazecie. Ka�dy ma prawo na to odpowiedzie�.

��Jedna na lewo dalej!�� krzykn�am.�� Nie, nie ta.Ta z przodu. W porz�dku, teraz jej nie wystrasz! Po�� jej d�o� z ty�u.

��A poza tym�� m�wi�a Flip�� pisa�o tam �wyrafinowana i elegancka�. Naukowcy nie s� eleganccy, z wyj�tkiem doktor Turnbull.

��Ostro�nie!�� krzykn�am.�� Nie wystrasz jej. Chcia�am wyj�� na wybieg, by mu pom�c.

Flip zast�pi�a mi drog�.

��Niech pani tylko na co� spojrzy. Zajmie to minut�.

��Po�piesz si�!�� wo�a� Ben.�� Nie mog� jej utrzyma�.

��Nie mam ani minuty.�� Przecisn�am si� obok Flip, modl�c si�, �eby Ben nie wypu�ci� perednicy. Trzyma� j�, ale led-wo-ledwo, obiema d�o�mi uczepiony ogona. W jednej r�ce nadal mia� u�dzienic� i ko�nierz. Gdyby mi je pr�bowa� poda�, Owca by uciek�a. Wyj�am z kieszeni wst��k�, owin�am j� wok� we�niastej wyci�gni�tej szyi i zawi�za�am na supe�.�� Ju� mo�esz pu�ci�.�� Mocno zapar�am si� stopami.

Si�a odrzutu omal mnie nie powali�a, a zwierz� natychmiast zacz�o ci�gn��, jak najdalej ode mnie. Wst��ka napr�y�a si�, ale Ben ju� wk�ada� u�dzienic�.

Poda� mi j� do r�ki i w�o�y� ko�nierz akurat wtedy, gdy wst��ka p�k�a z g�o�nym trzaskiem. Schwyci� u�dzienic� i trzymali�my j� oboje, jak dzieci puszczaj�ce kapry�nego latawca.

��Ko�nierz� na�o�ony�� wydysza�.

Nie by�o go jednak wida�. Zupe�nie uton�� w g�stej we�nie.

��Potrzymaj j� chwilꠗ poprosi�am i zawi�za�am na ko�-nierzu resztki wst��ki.�� Trzymaj nieruchomo.�� Zrobi�am wielk�, uszast� kokard�.�� Postmodernistyczny r� to kolor na je-sie�. Jeste� supermodna.

Widocznie przyznawa�a mi racj�, przesta�a si� bowiem wyrywa� i znieruchomia�a. Ben ukl�k� i zdj�� jej u�dzienic�.

��Wspania�a z nas dru�yna.�� U�miechn�� si� do mnie sze-roko.

��Owszem.

��Czy teraz maj� pa�stwo minut�?�� Flip szcz�ka�a ryglem furtki.

Ben wywr�ci� oczyma.

��Tak.�� Roze�mia�am si� i wsta�am.�� Mam minut�. Na co mam popatrze�?

Spojrza�am i zrozumia�am. Pomalowa�a w�osy�� sw�j po-obwijany kosmyk i meszek na ogolonej czaszce�� na jaskrawy b��kit Czerenkowa.

��I co? My�l� pa�stwo, �e mu si� to spodoba?

��Nie wiem, Flip. Denty�ci s� sk�onni do pewnego konserwatyzmu�� odpar�am.

��Wiem.�� Wywr�ci�a oczyma.�� Dlatego w�a�nie pomalowa�am je na niebiesko. Niebieski to kolor konserwatywny.�� Odrzuci�a niebieski pukiel.�� �adna z pa�stwa pomoc�� o�wiadczy�a i wysz�a z tupotem.

Odwr�ci�am si� do Bena i do perednicy, kt�ra nada� sta�a spokojnie.

��I co teraz?

Ben przysiad� obok owcy i uj�� j� za brod�.

��Mamy zamiar nauczy� ci� umiej�tno�ci �atwo przyswajalnych, a ty przeka�esz je swym przyjacio�om. �apiesz ide�? Perednica �u�a w zamy�leniu.

��Co pani zaproponuje, doktor Foster? Scrabble, ping-pong?�� Zwr�ci� si� do owcy.�� Jak by ci si� podoba�a seria list�w-�a�cuszk�w?

��Lepiej ju� poprzesta� na naciskaniu guzika otwieraj�cego pojemnik z jedzeniem�� powiedzia�am.�� Jak zauwa�y�e�, nie wygl�da na zbyt inteligentn�.

Obr�ci� jej g�ow� na jedn� stron�, potem na drug�.

��Przypomina Flip.�� U�miechn�� si� do mnie.�� Nie b�d�my zbyt ambitni, niech b�dzie zgaduj-zgadula. Ale najpierw musz� przynie�� troch� mas�a arachidowego. Opieka nad owcami m�wi, �e uwielbiaj� mas�o arachidowe.

Wyszed�.

Zawi�za�am podw�jny w�ze� w kokardzie perednicy, potem opar�am si� o furtk� i obserwowa�am stado. Mia�am wra�enie, �e jak zawsze ruchy zwierz�t s� przypadkowe, bez wyra�nego kierunku. Pas�y si�, robi�y kroczek, znowu si� pas�y. Perednica r�wnie�. Wyr�nia�a si� od reszty jedynie sw� blador�ow� kokardk�. Nie zwracano na ni� uwagi i ona nie zwraca�a na nic uwagi. A jednak prowadzi�a.

Wyrwa�a troch� trawy, prze�u�a, zrobi�a dwa kroki, d�ugo oboj�tnie patrzy�a w przestrze�. O czym my�la�a? O przek�uciu nosa? O najnowszej manii gimnastycznej?

��Tutaj pani jest!�� zawo�a�a Shirl. Nios�a plik papier�w. Wygl�da�a na zdenerwowan�.�� Nie jest pani zar�czona z tym Billym Rayem, prawda? Bo je�li pani jest, to zmienia m�j ca-�y��� przerwa�a.�� No wi�c, jest pani zar�czona?

��Nie. Kto pani to powiedzia�?

��Flip�� odpar�a z niesmakiem. Od�o�y�a papiery i zapali�a papierosa.�� M�wi�a Sarze, �e wychodzi pani za m�� i wyje�d�a do Nevady.

��Do Wyoming�� poprawi�am.�� Ale nie wyje�d�am.

��Dobrze.�� Shirl ostentacyjnie zaci�gn�a si� papierosem.�� Jest pani bardzo zdoln�, utalentowan� uczon�, czeka pani� �wietna przysz�o��. Wkr�tce spotkaj� pani� mi�e wydarzenia. Nie warto rzuca� tego wszystkiego.

��Nie rzucam�� powiedzia�am i usi�owa�am zmieni� temat.�� Czy chcia�a si� pani ze mn� spotka� w jakim� konkretnym celu?

��Tak.�� Wskaza�a wybieg.�� Gdy perednica tu dotrze, niech j� pani koniecznie oznaczy, zanim owca do��czy do stada, by mo�na j� by�o potem rozpozna�. A jutro jest zebranie ca�ej za-�ogi.�� Wr�czy�a mi ok�lnik.�� O drugiej.

��Kolejne zebranie!�� j�kn�am.

Zgasi�a papierosa i wysz�a, a ja znowu opar�am si� na p�ocie i obserwowa�am owce. Pas�y si� spokojnie, perednica po�rodku.

Powinnam wysun�� koryto z jedzeniem na wybieg i spraw-dzi� obwody elektryczne, by by�y gotowe, gdy Ben wr�ci, lecz znowu zasiad�am do komputera i przez d�u�sz� chwil� �ledzi�am trajektorie, a potem patrzy�am na ekran, na ruchy zwierz�t, na ich lidera. Rozmy�la�am o Robercie Browningu i kr�tkich fryzurach.

Perednica rzeczywi�cie potrafi�a sk�oni� stado do zrobienia tego, co chcia�a. Natomiast zmuszenie jej do zrobienia tego, na czym nam zale�a�o, by�o zagadnieniem zupe�nie innym. Obserwowa�a, jak smarujemy mas�em arachidowym guzik, kt�ry mia�a nacisn��, po czym prowadzi�a owce w przeciwleg�y r�g, gdzie zbija�y si� w ciasny kierdel.

Nie rezygnowali�my. Ben kusi� j� zgni�ym jab�kiem�� Hodowla owiec dla zabawy i zysku przysi�ga�a, �e to owczy przysmak�� a zwierz� podrepta�o za nim do koryta.

��Grzeczna dziewczynka.

Nachyli� si�, by da� jej jab�ko. Energicznie ubod�a go w brzuch, a� straci� oddech.

Potem wypr�bowali�my zgni�� sa�at�, nast�pnie �wie�e broku�y�� bez rezultatu.

��Przynajmniej ci� nie ubod�a�� powiedzia�am i wieczorem dali�my spok�j.

Kiedy nast�pnego ranka dotar�am do pracy z torb� pe�n� sa�aty i owoc�w kiwi (Opowie�ci australijskiego pasterza), Ben smarowa� przycisk melas�.

��W ka�dym razie dyfuzja informacji z ca�� pewno�ci� zachodzi�� oznajmi�.�� Dzi� rano ubod�y mnie trzy inne owce.

Podprowadzili�my perednic� do koryta stosuj�c metod� broda-zad-uzda oraz pistolet na wod�, tak jak doradza�a Hodowla.

��To ma je powstrzymywa� od bodzenia.

Nie powstrzyma�o.

Pomog�am Benowi wsta� i zacz�am go otrzepywa�.

��W Opowie�ciach australijskiego pasterza twierdzi si�, �e bod� tylko barany, a nie owce. To wystarczy, by utraci� zaufanie do literatury.

��Nie, poeta mia� racj�. �Owca to niebezpieczna bestia��� Odpar� Ben, trzymaj�c si� za brzuch.

Po pi�tej pr�bie poliza�a melas�; pigu�y jak nale�y z grzechotem spada�y do koryta. Perednica przygl�da�a si� temu d�ugo z zainteresowaniem; Ben zaciska� kciuki. Potem trykn�a i trafi�a mnie w obie kostki, zmuszaj�c do wypuszczenia uzdy. G�ow� naprz�d da�a nura w stado, kt�re si� gwa�townie rozproszy�o. Jedna z owiec wbieg�a prosto na nog� Bena.

��Spojrzyj na to z ja�niejszej strony�� powiedzia�am, masuj�c sobie nogi.�� O drugiej jest og�lne zebranie pracownik�w. Ben poku�tyka� i podni�s� z ziemi uzd�.

��Podobno lubi� orzechy arachidowe. Perednica nie lubi�a ani orzeszk�w, ani selera, ani deptania kapelusza. Lubi�a natomiast ciska� si� wprz�d, wycofywa� i zrzuca� sw�j ko�nierz. Za pi�tna�cie pierwsza Ben popatrzy� na zagarek i oznajmi�:

��Za chwil� zebranie.

Nie zaprotestowa�am nawet s�owem.

Poku�tyka�am do laboratorium statystyki, w miar� mo�no�ci zmy�am ziemi� i t�uszcz i posz�am na zebranie, maj�c nadziej�, �e Dyrekcja doceni moje skuteczne wysi�ki, by ubiera� si� nieformalnie.

W drzwiach kafeterii spotka�am Sar�.

��Jakie to podniecaj�ce!�� Podetkn�a mi pod nos lew� d�o�.�� Ted poprosi�, bym za niego wysz�a!

Ted, wr�g zaanga�owania osobistego?�� pomy�la�am. Ten, kt�ry mia� powa�ne k�opoty z �yciem intymnym i krn�brne dziecko w swym wn�trzu?

��Poszli�my na wspinaczk� lodow�, a on wbi� hak i rzek�: �Masz, wiem, �e tego chcesz� i wr�czy� mi pier�cionek. Nawet go nie zmusza�am.To by�o takie romantyczne! Gina, pos�uchaj!�� Ruszy�a do swej nowej ofiary.�� To takie podniecaj�ce!

Wesz�am do bufetu. Przedstawiciel Dyrekcji sta� obok Flip. On w d�insach z zaprasowanym kantem; ona w spodniach torreadora koloru b��kitu Czerenkowa i bezkszta�tnym kapeluszu g��boko na uszach. Obydwoje mieli na sobie koszulki z napisem LIPA na piersiach.

��Och, nie, tylko nie nast�pny akronim�� wymamrota�am, zastanawiaj�c si�, jakie to przyniesie skutki dla naszego projektu.

��Logistyczny Interdyscyplinarny Profesjonalizm Akademicki�� rzek� Ben w�lizguj�c si� w fotel obok mnie.�� To styl kierowania u�ywany przez dziewi�� procent korporacji, w kt�rych uczeni zdobyli Grant Niebnitza.

��Czyli ile?

��Jedn�. I stosuj� to dopiero od trzech dni.

��Czy wobec tego b�dziemy musieli sk�ada� nowe podania o fundusze dla naszego projektu? Potrz�sn�� g�ow�.

��Pyta�em Shirl. Nie drukowali jeszcze nowych formularzy.

��Mamy dzi� wiele w porz�dku dziennym�� zahucza�a Dy-rekcja�� wi�c zaczynajmy. Po pierwsze, by�y trudno�ci z Zaopatrzeniem, wi�c by je usun��, wprowadzili�my nowe optymalne formularze dostaw. Rozda je teraz dyrektor u�atwie� przesy�ania wiadomo�ci do miejsc pracy�� skin�� g�ow� na Flip, kt�ra trzyma�a poka�ny stos teczek.

��Dyrektor u�atwie� przesy�ania wiadomo�ci do miejsc pracy?�� zapyta�am cicho.

��Ciesz si�, �e nie zrobili jej wiceprezesem.

��Po drugie�� oznajmi�a Dyrekcja�� chc� podzieli� si� z pa�stwem wspania�ymi wiadomo�ciami dotycz�cymi Grantu Niebnitza. Pracowali�my z doktor Turnbull nad planem gry, kt�ry w�a�nie dzi� wdro�ymy. Ale najpierw prosz�, by ka�dy z pa�stwa wybra� sobie partnera�

Ben z�apa� mnie za r�k�.

���i by stan�li pa�stwo naprzeciw siebie.

Stan�li�my, a ja podnios�am d�onie zwr�cone na zewn�trz.

��Je�li musimy powiedzie� o trzech rzeczach, kt�re lubi� u owiec, rezygnuj� z pracy.

��Dobrze, HiTekowcy�� powiedzia�a Dyrekcja�� teraz prosz�, by�cie z ca�ej si�y u�cisn�li partnera.

��Nast�pnym wielkim trendem w HiTeku b�dzie molestowanie seksualne�� skomentowa�am beztrosko, a Ben wzi�� mnie w ramiona.

��No, proszꠗ przynagla�a Dyrekcja.�� Nie wszyscy bior� w tym udzia�. Silny u�cisk.

Ramiona Bena obleczone flanel� w wyblak�� szkock� krat� przyci�gn�y mnie do siebie, ogarn�y. Moje obr�cone na zewn�trz d�onie, z�apane w tym g�upim po�o�eniu, znalaz�y si� wok� jego szyi. Serce zacz�o mi mocno bi�.

��U�cisk powiada: �Dzi�kuj� ci, �e ze mn� pracujesz��� oznajmi�a Dyrekcja.�� U�cisk powiada: �Doceniam tw� osobowo��.

Policzek mia�am przy uchu Bena. Pachnia� lekko owcami. Czu�am jego bij�ce serce, jego ciep�y oddech. Moje p�uca za-krztusi�y si� jak niesprawny silnik i powietrze w nich ugrz�z�o.

��Teraz dobrze, HiTekowcy�� powiedzia�a Dyrekcja.�� Prosz�, by�cie spojrzeli na partnera�� nadal go �ciskacie, nie puszczajcie�� i powiedzieli jemu czy jej, jak wiele dla was znaczy.

Ben podni�s� g�ow�, wargami przesun�� po mych w�osach i spojrza� na mnie. Jego szare oczy za grubymi szk�ami by�y powa�ne.

��Ja��� powiedzia�am i wyswobodzi�am si� z jego u�cisku.

��Dok�d idziesz?�� spyta� Ben.

��Musz� w�a�nie pomy�la�am o czym�, co wpasowuje si� w moj� teori� kr�tkich fryzur�� recytowa�am rozpaczliwie.�� Musz� to wklepa� do komputera, zanim wszystko zapomn�. O tanecznych maratonach.

��Poczekaj�� powiedzia� i z�apa� mnie za r�k�.�� My�la�em, �e maratony taneczne pojawi�y si� dopiero w latach trzydziestych.

��Zacz�y si� w 1927�� sprecyzowa�am i wywin�am mu si� zr�cznie.

��Ale to i tak chyba by�o ju� po szale kr�tkich fryzur?�� zapyta�, lecz ja wybieg�am za drzwi, na schody.

Wielkie odkrycia by�y cz�sto inspirowane przez bardzo r�-ne rzeczy�� jab�ka, �aby, p�yty fotograficzne, zi�by�� ale tylko moje odkrycie zosta�o zainspirowane przez idiotyczne dyrek-cyjne �wiczenie wra�liwo�ci.

Zatrzyma�am si� dopiero w laboratorium Statystyki. Opar�am o drzwi i mamrota�am w k�ko:

��G�upia, g�upia, g�upia.

Ja, niby taki ekspert w wykrywaniu trend�w, przez wiele tygodni nie potrafi�am dostrzec, dok�d prowadzi ten trend. Ca�y czas uwa�a�am, �e interesuje mnie wy��cznie jego odporno�� na mody. Robi�am notatki na temat jego krawat�w i p��ciennych tenis�wek. Potraktowa�am nawet powa�nie o�wiadczyny Billy�ego Raya. A przez ca�y czas�

Kto� nadchodzi� korytarzem. Po�piesznie usiad�am przed komputerem, uruchomi�am program i patrzy�am w ekran nie widz�cymi oczyma.

��Jeste� zaj�ta?�� spyta�a Gina, wchodz�c.

��Owszem.

��Aha.�� Jej mina wyra�nie m�wi�a: �Nie wygl�dasz na zaj�t��.�� Nie mog�am ci� znale�� po zebraniu. Posz�am do toalety, gdy tylko zacz�li �wiczenia wra�liwo�ci, a kiedy wr�ci�am, ciebie nie by�o. Przynios�am list� sklep�w z zabawkami, kt�re ju� odwiedzi�am, �eby� nie traci�a daremnie czasu.

��Dobrze, za�atwi� to podczas tego weekendu.

��Och, nie ma po�piechu. Bethany obchodzi urodziny dopiero za dwa tygodnie, ale troch� mnie niepokoi, �e nie ma tego w �Zabawki To My�.�� Nachmurzy�a si�.�� Dobrze si� czujesz? Wygl�dasz jak kto�, komu za kar� wyznaczyli pauz�.

Pauza. M�oda damo, masz siedzie� tutaj cicho, dop�ki nie opanujesz emocji.

��Czuj� si� dobrze. Powinnam by�a pos�ucha� twojej rady i p�j�� do toalety. To wszystko. Skin�a g�ow�.

��Te �wiczenia wra�liwo�ci potrafi� cz�owieka wyko�czy�. No, wracaj do tej swojej pracy. Poklepa�a mnie po ramieniu.

��Dostarcz� Barbie Romantyczn� Pann� M�od�. Nie martw si�. Znajd� j��� obieca�am i zacz�am chaotycznie przedziera� si� przez stos wycink�w.

Gdy Gina wysz�a, zamkn�am drzwi, a potem usiad�am przy komputerze i patrzy�am w ekran.

Otworzy�am plik zawieraj�cy m�j model zjawiska kr�tkich fryzur. Krzy�uj�ce si� barwne linie i to anomalne skupisko w Marydale jak wyrzut sumienia.

Jak mog�am si� spodziewa�, �e zrozumiem, co siedemdziesi�t lat temu zainspirowa�o kobiety do obci�cia w�os�w, je�li nie rozumia�am nawet w�asnego post�powania?

Nie dociera�y do mnie �adne sygna�y. A� do chwili gdy Ben mnie obj�� i przyci�gn�� do siebie. Naprawd� my�la�am, �e chc� jedynie ocali� jego projekt, bo nie cierpi� Flip, a Alicja irytuje mnie dlatego, �e pr�buje wyprodukowa� nauk� na zam�wienie. I przez ca�y czas�

Us�ysza�am odg�osy w korytarzu. Po�o�y�am d�onie na klawiaturze, by wygl�da� na osob� zapracowan�. Nie mia�am ochoty teraz z nikim rozmawia�.

Gapi�am si� na model, na nak�adaj�ce si� wzorce, na popl�tane krzywe, na wydarzenia, z kt�rych ka�de oddzia�ywa�o na wszystkie inne. Iterowa�y si� i prowadzi�y nieuchronnie do ostatecznego rezultatu.

Takiego jak moja katastrofa. Powinnam mo�e wykre�li� wydarzenia i interakcje, kt�re doprowadzi�y mnie do tej sytuacji. Wywo�a�am program graficzny, otworzy�am nowy plik i zacz�am rekonstruowa� ca�y ten kataklizm.

Po�yczy�am owce od Billy�ego Raya. Nie, to zacz�o si� wcze�niej, od Dyrekcji i PONUR-u. Dyrekcja wprowadzi�a nowy formularz finansowy, Ben zgubi� sw�j, a ja zaproponowa�am, by�my pracowali razem. I Dyrekcja zgodzi�a si�, poniewa� chcia�a, by uczony z HiTeku zdoby� Grant Niebnitza.

Zacz�am rysowa� linie: od zebra� Dyrekcji do formularzy finansowych, do Shirl, nowej asystentki, kt�ra przynios�a mi dodatkowe kopie brakuj�cych stron, a ja je zanios�am do Bena, potem do Alicji, kt�ra chcia�a wsp�pracowa� z Benem, by zdo-by� Grant Niebnitza. I z powrotem do Dyrekcji i PONUR-u. I do Flip.

��Opu�ci�a pani zebranie�� rzek�a z przygan� Flip, otwie-raj�c drzwi. Nadal nosi�a ten �ci�gni�ty nisko kapelusz, lecz porzuci�a koszulk� z LIP� i mia�a na sobie przezroczyst� suk-ni� na body, kt�re wygl�da�o jak wyprodukowane z czerenko-wowskob��kitnej ta�my klej�cej.

��Nie wzi�a pani swego optymalnego formularza zaopatrze-nia.�� Wr�czy�a mi teczk�.�� Chcia�am zada� pani jedno pytanie.

��Flip, jestem zaj�ta.

��To potrwa tylko minutkꠗ powiedzia�a.�� Wiem, �e nadal si� pani w�cieka, bo odpowiedzia�am na og�oszenie osobiste, ale jest pani jedyn� osob�, kt�r� mog� zapyta�. Desiderata i Shirl s� na mnie wnerwione.

Ciekawe dlaczego.

��Jestem naprawd� zaj�ta, Flip.

��To zajmie tylko minutk�.�� Usadowi�a si� na sto�ku, kt�ry przyci�gn�a w pobli�e komputera.�� Jak daleko kto� mo�e si� posun��, je�li zwariowa� na czyim� punkcie?

W�a�nie tego mi potrzeba: omawia� �ycie erotyczne osoby o przek�utym nosie, nosz�cej bielizn� z ta�my samoprzylepnej.

��To znaczy, je�li si� my�li, �e nigdy si� go zn�w nie zobaczy, czy pani s�dzi, �e jest to g�upie, je�li si� zrobi co� naprawd� �wukowego?

Nam�wi�am Bena do po��czenia naszych projekt�w. Po�yczy�am stado owiec. G�upio, g�upio, g�upio.

��Chodzi o moje w�osy�� powiedzia�a i �ci�gn�a kapelusz.�� �ci�am.

Rzeczywi�cie. Sw�j pukiel do odrzucania obci�a na d�ugo�� dw�ch centymetr�w od niebieskiej czaszki. Przez chwil� my�la�am, �e mia�a taki sam problem z ta�m� samoprzylepn� jak Desiderata, ale nie musia�aby wtedy �cina� ca�ego pukla. Wygl�da�a jak oskubany zzi�bni�ty kurczak.

Poczu�am nag�y przyp�yw wsp�czucia. Wybra�a akurat tego dentyst� i zakocha�a si�, a on nie wiedzia� nawet, �e ona istnieje, i prawdopodobnie by� ju� zar�czony.

��Wi�c sobie my�l�, czy tak jest ju� w porz�dku, czy mo�e powinnam doda� jeszcze jedno pi�tno.�� Wskaza�a praw� skro�, tu� poni�ej w�os�w.

��Jakie?�� spyta�am niewyra�nie. Westchn�a.

��Z kawa�ka ta�my klej�cej, oczywi�cie. Oczywi�cie.

��To zale�y, jak chcesz, by odrasta�y ci w�osy.�� Spodziewa�am si�, �e je troch� zapu�ci.

Widocznie zamierza�a je zapu�ci�, gdy� zn�w w�o�y�a kapelusz.

��A wi�c pani si� to nie podoba? My�li pani, �e to by�oby g�upie?

Nie spodziewa�a si� widocznie odpowiedzi, gdy� by�a ju� w drzwiach.

��Flip, zrobisz mi grzeczno��?�� poprosi�am.�� Czy mog�aby� zej�� na Biologi� i powiedzie� doktorowi O�Reilly�emu, �e dzi� wyjd� wcze�niej i porozmawiam z nim jutro?

��Biologia jest po drugiej stronie gmachu�� odpar�a oburzona.�� Ale i tak w�tpi�, czy on tam jest. Gdy wychodzi�am z zebrania, rozmawia� z doktor Turnbull. Jak zawsze. Za�o�� si�, �e �a�uje, �e nie mia� jej za partnera podczas u�cisku.

��Flip, naprawd� jestem zaj�ta.�� Chc�c to udowodni�, zacz�am stuka� w klawisze.

Flip. To wszystko wina Flip. Zgubi�a formularze Bennetta i ukrad�a moje og�oszenia osobiste, i dlatego znalaz�am si� w kopiami, gdy Bennett tam wszed�.

��Czy wie pani, �e doktor Patton si� zar�czy�a?�� nawi�za�a ponownie konwersacj� Flip.�� Z tym facetem, kt�ry nie chcia� si� �eni�.

��Tak.

��Za�o�� si�, �e doktor O�Reilly i doktor Turnbull wkr�tce si� pobior�.

Nadal zajadle stuka�am w klawiatur�, po chwili Flip si� znudzi�a i pocz�apa�a gdzie� dalej. Stuka�am w dalszym ci�gu. Powa�nie my�la�am, �e ca�y ten ba�agan to wina Flip. Nie tylko zgubi�a formularze finansowe i ukrad�a og�oszenia osobiste�� ona to wszystko zacz�a. Przede wszystkim gdyby nie dor�czy�a mi wtedy paczki przeznaczonej dla doktor Turnbull, nigdy nie spotka�abym Bena. Nigdy nawet nie zesz�abym na Biologi� i podczas tego pierwszego zebrania siedzia�by daleko, w drugim ko�cu sali.

Dodawa�am linie, �ledzi�am powi�zane ze sob� wydarzenia. Flip wyrzuci�a wyniki sze�ciotygodniowych bada� i ukrad�a m�j zszywacz. I gubi�a stronice formularzy finansowych. Musia�am zanie�� brakuj�ce strony Benowi. Zostawi�a �lady but�w i sabot�w wsz�dzie, we wszystkich intrygach.

By�a jak jaki� Jagon. Lub mo�e z�y anio� str�. �Zawsze na miejscu, tu� przy tobie, dok�dkolwiek by� si� uda���� tak twierdzi�a ksi��ka Anio�y, anio�y wsz�dzie. To prawda. By�a wsz�dzie. Jak jaka� okropna anty-Pippa, w�drowa�a pod oknami niczego nie podejrzewaj�cych ludzi, siej�c ziarna chaosu i zniszczenia.

Doda�am kolejne linie. Flip podnosi d�o� i przydzielaj� jej asystentk�, Flip prowadzi kampani� antynikotynow�, w efekcie proponuj� Shirl palenie na wybiegu, a ona z kolei opowiada nam o perednicy. Flip wp�dza mnie w depresj� tamtego dnia w Boulder. Gdyby nie opowiada�a o swym �wi�dzie, nigdy nie posz�abym na kolacj� z Billym Rayem, nie wiedzia�abym, �e targheesy to owce i nigdy nie wpad�by mi do g�owy pomys�, by je po�yczy�.

A Ben by�by teraz gdzie� we Francji i studiowa� teori� chaosu, pomy�la�am ponuro. To wszystko nie jest win� Flip. To ja wynajdywa�am preteksty, by spotyka� si� z Benem. Od tamtego pierwszego dnia, gdy rozmawia�am z nim na ganku.

Flip nie by�a �r�d�em. Mog�a przy�piesza� bieg spraw, lecz za wynik odpowiada�am ja sama. Pod��a�am za najstarszym na �wiecie trendem. Prosto w przepa��.

Flip wr�ci�a, stan�a za mn� i z zainteresowaniem patrzy�a mi przez rami�.

��Nadal jestem zaj�ta�� oznajmi�am. Odrzuci�a nie istniej�cy pukiel.

��Doktor O�Reilly poszed� sobie. Za�o�� si�, �e na randk� z doktor Turnbull.

Diabelnie trudno si� pozby� tego anio�a str�a.

��Nie masz gdzie� czego� do za�atwienia?�� zapyta�am.

��W�a�nie chc� pani powiedzie� cze��.

I wysz�a. Duma�am nad ekranem, zastanawiaj�c si�, gdzie Umie�ci� na schemacie to ma�e spotkanie, lecz ona ju� by�a z powrotem.

��Czy w Teksasie nosz� kapelusze?�� spyta�a.

��Stulitrowe�� odpowiedzia�am.

Znowu znik�a, tym razem na dobre. Doda�am do wykresu nast�pne linie, a potem tylko siedzia�am i patrzy�am na krzy�uj�ce si� krzywe, na starannie wykre�lone regresje.

��Si�dma.�� Gina wsadzi�a g�ow� w drzwi. Mia�a na sobie p�aszcz.�� Mo�esz ju� sko�czy� pauz�. U�miechn�am si�.

��Dzi�ki, mamusiu.

Poczeka�am, a� mia�am pewno��, �e wszyscy sobie poszli, a potem zesz�am na d� i sta�am przy furtce wybiegu obserwuj�c owce. Drepta�y, pas�y si� i znowu drepta�y. Niekiedy becza�y, niekiedy gubi�y si�, zmuszane do dzia�ania przez przewodnik�w, kt�rych nie rozpoznawa�y, i przez instynkty, z kt�rych posiadania nie zdawa�y sobie sprawy.

Przez nast�pne dwa dni nie zachodzi�am do laboratorium Bena. Porz�dkowa�am swoj� pracowni� oraz wprowadza�am kilometry danych na temat mah-d�onga i przelotu Lindbergha nad Atlantykiem.

Nie b�d� �mieszna, powiedzia�am sobie w czwartek. Nie zachowuj si� jak Peyton. Doro�nij. Musisz go od czasu do czasu widywa�.

Kiedy wreszcie zesz�am na d� do laboratorium, zasta�am tam Alicj�. Ben trzyma� perednic� za postmodernistycznie r�ow� kokardk� i wyg�asza� wyk�ad na temat struktury dominacji i charyzmy. Mia� niebieski krawat.

��To otwiera prawdziwe mo�liwo�ci�� m�wi�a Alicja, opieraj�c si� o furtk�.�� Trzydzie�ci jeden procent odbiorc�w Gran-tu Niebnitza pracowa�o w projektach mi�dzydyscyplinarnych.

Wa�ny jest odpowiedni profil wsp�pracy. Komitet wyra�nie kieruje si� kryterium r�wnowagi p�ci, co w waszym wypadku jest w porz�dku, lecz zar�wno teoria chaosu, jak i statystyka to dziedziny matematyki. Potrzebujecie biologa.

��Jestem wam potrzebna?�� spyta�am.

Obydwoje podnie�li wzrok.

��Je�li nie, p�jd� co� sprawdzi� w bibliotece.

��Mo�esz i��. Perednica nie okazuje dzi� ochoty do nauki.

��Ben potar� kolano.�� Ju� dwa razy mnie ubod�a. Gdy b�dziesz w bibliotece, sprawd�, czy maj� co� o tym, jak kierowa� kierownikiem.

��Dobrze�� powiedzia�am i ruszy�am korytarzem.

Ben dogoni� mnie.

��Poczekaj. Chcia�bym z tob� pom�wi�. Czy odkry�a� co� dzi�ki tym maratonom tanecznym?

Tak, pomy�la�am, patrz�c na niego rozpaczliwie. Odkry�am.

� Nie�� o�wiadczy�am.�� My�la�am, �e istnieje zwi�zek, ale nie istnia�.

Po czym pojecha�am do Boulder szuka� Barbie Romantycz-nej Panny M�odej.

Gina da�a mi list� sklep�w z zabawkami. Skre�li�a te, kt�-re ju� odwiedzi�a, wi�c nie pozosta�o ich zbyt wiele. Zacz�am od g�ry. Postanowi�am sprawdzi� wszystkie, a� do ko�ca listy. Tylko mi si� wydawa�o, �e rozumiem mani� Barbie. Nawet przyj�cie urodzinowe Brittany nie przygotowa�o mnie do tego, co zobaczy�am.

By�a Barbie Odblaskowa, Barbie Maskaradowa, Barbie Pie-nisty Anio�, Barbie S�onecznikowa, a nawet Barbie�� etui, kt�-rej plastikowa pier� otwiera�a si�, ukazuj�c b�yszczek do warg i pude�eczko r�u. Istnia�y Barbie wielokulturowe, Barbie, kt�-re si� zapala�y, Barbie zdalnie sterowane i takie, kt�re mo�na by�o strzyc na pazia.

Barbie mia�a porsche, jaguara, corvette, mustanga, moto-r�wk�, przyczep� kempingow� i konia. Tak�e wann� z masa�ami wodnymi, Zabawn� Lod�wk�, uzdrowisko i bar McDonalda. Ponadto szkatu�ki z bi�uteri�, pud�a �niadaniowe, ta�my z �wiczeniami gimnastycznymi, ta�my z muzyk�, ta�my wideo i r�owy lakier do paznokci.

Ale ani �ladu Barbie Romantycznej Panny M�odej. �Pa�ac Zabawek� mia� Barbie Wiejsk� Pann� M�od� z bawe�nian� szarf� w r�ow� krateczk� i z bukietem stokrotek. �Zabawki To My� mia�y Barbie Wesele jak Marzenie i Barbie Weseln� Fantazj�. Powa�nie zastanawia�am si� nad ich zakupem, mimo zakaz�w Giny.

W �Pacynce� sta�y cztery rega�y pe�ne Barbie, a sprzedawczyni mia�a czo�o ostemplowane liter� �n�.

��Mamy Barbie Trolla�� poinformowa�a, gdy zapyta�am o Romantyczn� Pann� M�od�.�� 1 Pocahontas.

Przery�am cztery sklepy z zabawkami i trzy sklepy z artyku�ami przecenionymi, a potem pojecha�am do �Cafe Kraka-tau�, zobaczy�, czy Barbie istnieje w og�oszeniach osobistych.

Teraz bar nazywa� si� �Kwark Keplera�. Z�y znak.

��Zaraz, zgadn�. Nie serwujecie ju� cafe latte�� powiedzia�am kelnerowi w czarnym golfie, czarnych d�insach i ciemnych okularach.

��Kofeina jest szkodliwa�� oznajmi�, wr�czaj�c mi menu, kt�re rozros�o si� teraz do dziesi�ciu stron.�� Proponowa�bym drinka inteligencji.

��Czy to nie oksymoron?�� zapyta�am.�� Wierzy�, �e napitki zwi�ksz� wsp�czynnik inteligencji?

Szarpn�� g�ow�. Ods�oni�o si� �n� na czole. Oczywi�cie.

��Drinki inteligencji to bezalkoholowe napitki z przeka�nikami neuronowymi wzmacniaj�cymi pami��, koncentracj� oraz sprawno�� m�zgu�� wyja�ni�.�� Proponuj� Umys�owy Wybuch, kt�ry zwi�ksza umiej�tno�ci matematyczne, lub Zbud� si� i Picassuj, wzmacniaj�cy zdolno�ci artystyczne.

��Poprosz� o Sprawd� Rzeczywisto�栗 powiedzia�am w nadziei, �e wzmocni to moj� zdolno�� stawiania czo�a faktom.

Wertowa�am og�oszenia osobiste, lecz wprawia�y w depresj�: �Do blondynki, kt�ra codziennie je obiad w �Barze Janeczki�: nie znasz mnie, ale jestem beznadziejnie w tobie zakochany. Prosz�, odpowiedz�. Zacz�am czyta� artyku�y.

Terapeuta harmonicznych zwi�zk�w oferowa� nastrajacze duszy z ta�my samoprzylepnej.

W Nowym Jorku zaaresztowano dw�ch m�czyzn za prowa-dzenie nielegalnych palarni�� najnowszego sza�u.

Postmodernistyczny r� jako mania wyzion�� ducha. Cytowano projektanta mody, kt�ry stwierdzi�: �Gustu publiczno�ci wyja�ni� si� nie da�.

Sama prawda. Nadszed� czas, bym r�wnie� si� z ni� zmierzy�a. Nigdy nie znajd� �r�d�a manii kr�tkich w�os�w, cho�bym nie wiem ile danych uwzgl�dni�a w swym modelu komputerowym i ile kolorowych linii wykre�li�a.

Nie mia�o to bowiem nic wsp�lnego ani z ruchem sufra�y-stek, ani z pierwsz� wojn� �wiatow� czy pogod�. I nawet gdybym mog�a zapyta� Berenice, Iren� i wszystkie inne kobiety, dlaczego to zrobi�y, nic by to nie pomog�o. One te� by nie wiedzia�y.

By�y tak samo za�lepione jak ja, nap�dzane przez uczucia, z kt�rych nie zdawa�y sobie sprawy, przez si�y, kt�rych nie rozu-mia�y. Prosto do rzeki.

Podano mego drinka inteligencji. Mia� barw� ��tawozielo-n�, sza� w latach dwudziestych.�� Co w tym jest?�� zapyta�am.

Kelner westchn�� ci�ko, jak bohater Dostojewskiego.

��Tyrozyna, L-fenylalanina i synergetyczne uzupe�nienia�� wyja�ni�.�� Oraz sok ananasowy.

Prze�kn�am �yk. Nie poczu�am si� inteligentniejsza.

��Dlaczego ma pan pi�tno na czole?�� spyta�am. Widocznie nie dopi� swego drinka inteligencji. Patrzy� na mnie bez wyrazu.

��Pa�skie pi�tno �n��� wskaza�am jego czo�o.�� Dlaczego pan je sobie zrobi�?

��Ka�dy je ma�� odpar� i oddali� si� cz�api�c.

Czy umie�ci� pi�tno, by zrobi� przyjemno�� swej sympatii, czy te� mo�e buntowa� si� przeciw antyintelektualizmowi lub swym rodzicom? A mo�e zakocha� si� w kim�, kto w og�le nie zdawa� sobie sprawy z jego istnienia?

S�czy�am drinka i czyta�am dalej. Nie czu�am si� ani troch� inteligentniejsza. Bantam Books zap�aci� o�miocyfrow� zaliczk� za Nawi�zanie kontaktu ze swoj� wewn�trzn� dobr� wr�k�. B��kit Czerenkowa by� najszykowniejszym kolorem na zim�, a m�czy�ni i kobiety palili cygara w Los Angeles, zainspirowani przez Rusha Limbaugha lub Davida Letterma-na, a mo�e przez si�y, kt�rych nie rozumieli. Jak owce. Jak szczury.

To wszystko jednak nie rozwi�zywa�o problemu, jak mam dalej pracowa� z Bennettem. Ani gdzie mam znale�� Barbie Romantyczn� Pann� M�od�.

Posz�am do biblioteki i wypo�yczy�am Ann� Karenin� oraz Cyrana de Bergerac, a w dziale podr�cznym wzi�am ksi��k� telefoniczn� z Denver. Zrobi�am kopie adres�w wszystkich sklep�w z zabawkami, kt�re nie by�y na li�cie Giny, wszystkich dom�w towarowych i sklep�w z towarami przecenionymi, wyja�ni�am klonowi Flip, �e ju� zap�aci�am grzywn� za Dzie�a zebrane Browninga, po czym znowu ruszy�am na przegl�d sklep�w.

W ko�cu znalaz�am Barbie Romantyczn� Pann� M�od� w domu towarowym w Aurorze�� wklinowa�a si� za Klub Hippiczny Barbie�� i wzi�am j� do kasy.

Kasjerka usi�owa�a wyda� reszt� m�czy�nie w kolejce przede mn�.

��Osiemna�cie siedemdziesi�t osiem�� powiedzia�a.

��Wiem�� odpar� m�czyzna.�� Da�em pani banknot dwu-dziestodolarowy, a potem, gdy kasa wybi�a osiemna�cie sie-

demdziesi�t osiem, da�em pani trzy centy. Jest mi pani winna dolara i �wier�.

Odrzuci�a z irytacj� w�osy do ty�u, odkrywaj�c �n�.

Poddaj si�, poradzi�am mu w my�lach. To bezcelowe.

��Kasa m�wi, �e jeden dwadzie�cia dwa.

��Wiem�� odpar� m�czyzna.�� Dlatego w�a�nie da�em trzy centy. Dwadzie�cia dwa plus trzy centy daj� �wier�.

���wier� czego?

Ustawi�am Barbie Romantyczn� Pann� M�od� na ko�cu lady, przeczyta�am nag��wki gazet i spojrza�am na towary ustawione na stojaku przy ladzie: ta�my samoprzylepne o r�nych szeroko�ciach i buty na wysokich obcasach dla Barbie w dowolnych kolorach umieszczone w przezroczystych plastikowych wypraskach.

��Dobrze, w porz�dku�� zgodzi� si� m�czyzna.�� Niech mi pani zwr�ci trzy centy i da mi dolar dwadzie�cia dwa.

Wzi�am do r�ki opakowanie bucik�w.

�Nowo��! B��kit Czerenkowa��� g�osi� napis. Umie�ci�am buciki obok ta�my samoprzylepnej i wtedy odnios�am dziwne wra�enie, jakbym sta�a na progu czego� wa�nego, jak przy ko�cowym ruchu kostki Rubika, gdy sze�cianik wchodzi z pstrykni�ciem na w�a�ciwe miejsce.

��To nie ma ceny�� oznajmi�a kasjerka, bior�c do r�ki Barbie Romantyczn� Pann� M�od�.�� Nie mog� sprzeda� czego�, co nie ma ceny.

��Trzydzie�ci osiem dziewi��dziesi�t dziewi�栗 odpowiedzia�am.�� Kierownik kaza� to wpisa� pod �R�ne�.

��Och�� westchn�a i wpisa�a cen�.

T� mani� mog� w ko�cu polubi�, pomy�la�am, u�miechaj�c si� do jej �n�. Kto uprzedzony, ten uzbrojony.

��Razem czterdzie�ci jeden trzydzie�ci trzy�� powiedzia�a. Sta�am z portmonetk� w d�oni, patrzy�am na pude�ka z kredkami i stara�am si� ponownie uchwyci� tamto wra�enie. By� w nim b��kit Czerenkowa, ta�ma samoprzylepna i�

Ale i tak min�o. Mia�am nadziej�, �e to nie lekarstwo na choler�.

��Czterdzie�ci jeden trzydzie�ci trzy�� powt�rzy�a kasjerka.

Starannie odliczy�am drobne i wysz�am z Barbie Romantyczn� Pann� M�od�. Przed drzwiami nast�pi�am na co� i spojrza�am na pod�og�. To by� cent. Troch� dalej le�a�y jeszcze dwa. Najwidoczniej kto� cisn�� je na ziemi�.

Gina nie mog�a uwierzy�, �e znalaz�am Barbie Romantyczn� Pann� M�od�. Dwa razy mnie u�cisn�a.

��Jeste� wspania�a! Czynisz cuda!

��Nie we wszystkim.�� Pr�bowa�am si� u�miecha�.�� W tropieniu �r�de� kr�tkich fryzur raczej nie mam szcz�cia.

��Kiedy ju� o tym m�wimy�� rzek�a, nadal podziwiaj�c Barbie Romantyczn� Pann� M�od��� zagl�da� tutaj doktor O�Reil-ly. Szuka� ci�. Mia� zmartwion� min�.

Co tym razem zgubi�a Flip? Perednic�? Ruszy�am na d� do Biologicznego. W po�owie drogi natkn�am si� na Bena. Z�apa� mnie za rami�.

��Mieli�my by� w Dyrekcji dziesi�� minut temu.

��Dlaczego? O co tu chodzi?�� pyta�am, staraj�c si� dotrzyma� mu kroku.�� Mamy jakie� k�opoty?

Oczywi�cie, mieli�my k�opoty. Gabinet Dyrekcji ogl�dali jedynie ci�� i to mimo tego ca�ego �ws�uchiwania si� w g�os za�ogi��� kt�rych przenoszono do Zaopatrzenia albo kt�rym obcinano fundusze.

��Mam nadziej�, �e nie s� to aktywi�ci praw zwierz�t�� powiedzia� Ben, przystaj�c przed dyrekcyjnymi drzwiami.�� Czy s�dzisz, �e powinienem w�o�y� marynark�?

��Nie�� odpar�am, przypomniawszy sobie jego marynarki.�� To na pewno jaka� drobna sprawa. Mo�e nie ubierali�my si� dostatecznie niedbale.

Sekretarka kaza�a nam natychmiast wej��.

��To nie jest drobna sprawa�� szepn�� Ben i si�gn�� do klamki.

��Mo�e nie mamy k�opot�w? Mo�e Dyrekcja chce nas pochwali� za wsp�prac� mi�dzydyscyplinarn�?

Otworzy� drzwi. Dyrekcja z r�kami za�o�onymi na piersi sta�a za swym biurkiem.

��Nie s�dzꠗ powiedzia� cicho Ben i weszli�my.

Dyrekcja poprosi�a, by�my usiedli�� nast�pny z�y znak. Jedna z o�miu zasad podnoszenia efektywno�ci LIPY g�osi�a: �Prowadzenie zebra� na stoj�co sprzyja zwi�z�o�ci�.

Usiedli�my.

Dyrekcja pozosta�a na nogach.

��W pole mej uwagi dosta�a si� niezwykle wa�na sprawa tycz�ca was i waszego projektu.

To musz� by� obro�cy praw zwierz�t, pomy�la�am i przygotowa�am si� na jego dalsze s�owa.

��Zaobserwowano, �e pomocnicza asystentka przesy�ania wiadomo�ci do miejsc pracy pali�a w strefie zagrody dla zwierz�t. Powiedzia�a, �e mia�a na to pozwolenie. Czy to prawda?

Palenie. Chodzi�o o pal�c� Shirl.

��Kto jej udzieli� takiego pozwolenia?�� zapyta�a ostro Dyrekcja.

��Ja�� odpowiedzieli�my ch�rem.�� To by� m�j pomys��� o�wiadczy�am.�� Prosi�am doktora O�Reilly�ego o zgod�.

��Czy zdajecie sobie pa�stwo spraw�, �e gmach HiTeku jest stref� bez papierosa?

��To odbywa�o si� na zewn�trz�� powiedzia�am, a potem przypomnia�y mi si� przepisy wprowadzone w Berkeley.�� S�dzi�am, �e nie powinna sta� na mrozie i pali� po�r�d �nie�ycy.

��Ja r�wnie� tak uwa�a�em�� rzek� Ben.�� Nie pali�a w gmachu, tylko na wybiegu.

Dyrekcja zrobi�a jeszcze surowsz� min�.

��Czy zdajecie sobie pa�stwo spraw� z wytycznych HiTeku dotycz�cych eksperyment�w z �ywymi zwierz�tami?

��Tak�� odpar� Ben, os�upia�y.�� Post�powali�my wed�ug�

��Wymagamy, �eby zwierz�ta mia�y zdrowe �rodowisko�� oznajmi�a Dyrekcja.�� Czy wiecie pa�stwo o zagro�eniach, powodowanych przez atmosferyczne substancje rakotw�rcze, czy znacie raport FDA na temat niebezpiecze�stw biernego palenia? Mo�e powodowa� raka lub rozedm� p�uc, wysokie ci�nienie i zawa� serca.

Ben by� coraz bardziej os�upia�y.

��Ona nie pali�a w pobli�u nas, ale na zewn�trz. To�

��Wymagamy, by �ywe zwierz�ta przebywa�y w zdrowym �rodowisku�� zakomunikowa�a Dyrekcja.�� Czy dym to wed�ug pana �rodowisko zdrowe?

Zawsze nale�y docenia� si�� trendu awersyjnego. Ostatni taki trend w naszym kraju sko�czy� si� hurtowymi oskar�eniami o odchylenia komunistyczne, zrujnowanymi reputacjami, zniszczonymi karierami.

����i� wszystkich dom�w wybiega�y szczury��� powiedzia�am cicho.

��Co takiego?�� Dyrekcja spojrza�a na mnie w�ciekle.

��Niewa�ne.

��Czy wiecie pa�stwo, jakie skutki u owiec wywo�uje bierne palenie?

Nie, pomy�la�am, i ty te� tego nie wiesz. Po prostu idziesz za stadem.

��Wskutek ra��cego lekcewa�enia zdrowia owiec projektu pa�stwa nie mo�na traktowa� powa�nie jako kandydata do grantu.

��Pani Shirl pali�a tylko jednego papierosa dziennie�� wyja�ni� Ben.�� Zagroda, gdzie trzymamy owce, ma trzydzie�ci metr�w na dwadzie�cia pi��. G�sto�� dymu z jednego papierosa jest mniejsza ni� jedna cz�steczka na miliard.

Daj spok�j, Ben, pomy�la�am. Trendy awersyjne nie maj� nic wsp�lnego z logik� naukow�, a my�my nie tylko narazili owce na bierne palenie. Oni s�dz�, �e zaprzepa�cili�my szans� realizacji ich skrytego marzenia: otrzymania Grantu Nie-bnitza.

Spojrza�am na Dyrekcj�. HiTek naprawd� ma zamiar kogo� wyrzuci� i ten kto� to my.

Myli�am si�.

��Doktor Foster, pani otrzyma�a te owce, prawda?

��Tak�� przyzna�am. Mia�am ochot� wsta�, zasalutowa� i powiedzie�: �Tak jest, panie sier�ancie!��� Od ranczera z Wyoming.

��A czy zdaje on sobie spraw�, �e zamierza�a pani wystawi� jego zwierz�ta na dzia�anie szkodliwych substancji rakotw�rczych?

��Nie, ale nie b�dzie mia� nic przeciw temu�� odpar�am i wtedy przypomnia�am sobie pudding chlebowy. Nigdy nie pyta�am Billy�ego Raya o pogl�dy na temat palenia, ale wiedzia�am, jakie ma: takie same jak wszyscy.

��Jak sobie przypominam, te badania to r�wnie� pani po-

mys�, doktor Foster�� powidzia�a Dyrekcja.�� To by� pani pomys�, by wykorzysta� owce, wbrew stanowisku Dyrekcji.

��Doktor Foster pr�bowa�a uratowa� m�j projekt�� wtr�ci� Ben, lecz Dyrekcja go nie s�ucha�a.

��Doktorze O�Reilly, ta niefortunna sytuacja to oczywi�cie nie pa�ska wina. Obawiam si�, �e musimy zamkn�� ten projekt. Doktor Turnbull potrzebuje jednak wsp�pracownika przy te-macie, nad kt�rym obecnie pracuje, i poprosi�a w�a�nie o pana.

��Co to za temat?�� spyta� Ben.

��To jeszcze nie zosta�o ustalone. Doktor Turnbull rozpatruje kilka mo�liwo�ci. Jestem jednak pewien, �e praca przy tym projekcie b�dzie czym� wspania�ym. Uwa�amy, �e ma siedemdziesi�t osiem procent szans zdobycia Grantu Niebnitza.�� Dyrekcja znowu zwr�ci�a si� do mnie.�� Doktor Foster, jest pani odpowiedzialna za natychmiastowe zwr�cenie owiec w�a�cicielowi.

Wesz�a sekretarka.

��Przepraszam, �e przerywam, panie�

��W pani aktach, doktor Foster, zostanie umieszczona nagana.�� Dyrekcja nie zwraca�a uwagi na sekretarkꠗ Przy nast�pnym podziale funduszy pani temat zostanie przejrzany z najwy�sz� uwag�. Tymczasem�

��Panie dyrektorze, musi pan st�d wyj�栗 ponagla�a sekretarka.

��Mam spotkanie�� przerwa�a jej Dyrekcja.�� Chc� szczeg�owego raportu na temat pani post�p�w w badaniu trend�w�� powiedzia�a do mnie.

��Chwileczkꠗ rzek� Ben.�� Doktor Foster tylko� Sekretarka odezwa�a si� znowu:

��Przepraszam, panie�

��O co chodzi, pani Shepard?�� spyta�a Dyrekcja.

��Owce�

��W�a�ciciel dzwoni� ze skarg�?�� Dyrekcja rzuci�a mi jadowite spojrzenie.

��Nie, panie dyrektorze. Chodzi o owce. S� w holu.

Hipoteza, �e chaos i istotne odkrycia naukowe s� powi�zane, zosta�a wysuni�ta po raz pierwszy przez Poincarego, kt�ry pami�ta�, �e dozna� ol�nienia, gdy postawi� nog� na stopniu omnibusu. Jak wyja�nia� p�niej w Societe de Psychologie, schemat jego odkrycia da si� stre�ci� jako nag�e ol�nienie wynik�e z frustracji, dezorientacji i chaosu umys�owego.

Inni teoretycy chaosu uwa�ali, �e do�wiadczenie Poincarego to skutek po��czenia dw�ch uk�ad�w odniesienia. Chaotyczna sytuacja�� uczony sfrustrowany z powodu trudno�ci w rozwi�zywaniu problemu, cierpi�cy na bezsenno��, przygotowuje si� do podr�y i zmienia miejsce pobytu�� stworzy�y sytuacj� nier�wnowagi, w kt�rej nie zwi�zane ze sob� idee przesun�y si�, tworz�c nowe i zaskakuj�ce koniunkcje, a drobne wydarzenia mog�y mie� ogromne konsekwencje. A� wreszcie chaos si� skrystalizowa�, tworz�c r�wnowag� wy�szego rz�du wskutek prostej czynno�ci wchodzenia do omnibusu. Lub mi�dzy owce.

By�y nie w holu, ale ju� w sekretariacie i w�a�nie kierowa�y si� do wy�o�onego bia�ymi dywanami sanktuarium Dyrekcji. Sekretarka, przyciskaj�c do piersi notatnik, rozp�aszczy�a si� przy �cianie, by je przepu�ci�.

��St�jcie!�� wo�a�a Dyrekcja i podnios�a d�onie, jakby wykonywa�a �wiczenia wra�liwo�ci.�� Nie mo�ecie tu wchodzi�!

Ben ruszy� w stado, by zawr�ci� wiod�c� je owc�. Nie by�a to jednak perednica, poniewa� nawet gdy j� zatrzyma� w drzwiach i z ca�ej si�y zapar� si� o ni� jak zapa�nik, inne owce po prostu przecisn�y si� obok i wtargn�y do gabinetu Dyrekcji. Mo�e �le je przedtem os�dza�am, mo�e mimo wszystko mia�y nieco inteligencji. Niew�tpliwie skierowa�y si� prosto do tej cz�ci budynku, gdzie mog�y wyrz�dzi� najwi�cej szk�d.

I to im si� udawa�o. Wnosi�y tyle b�ota, �e a� dziw bierze, jak mog�o zmie�ci� si� na ich ma�ych racicach. T�oczy�y si� zostawiaj�c na �cianach d�ug� t�ust� smug� brudnej lanoliny.

Ben wci�� szamota� si� z owc�, a ona chcia�a do��czy� do stada, kt�re par�o prosto ku b�yszcz�cemu tekowemu biurku Dyrekcji.

��Stwarzanie zagro�enia dla zdrowia �ywych zwierz�t�� m�wi�a Dyrekcja, wgramoliwszy si� na biurko.�� Niezapewnianie nadzoru podczas bada� eksperymentalnych.

Zwierz�ta okr��a�y biurko jak india�scy wojownicy w�z osadnik�w.

��Niezapewnianie w�a�ciwych �rodk�w bezpiecze�stwa!�� m�wi�a Dyrekcja.

��Zasilanie potencja�u�� powiedzia�am cicho, pr�buj�c zawr�ci� owce w innym kierunku, w jakim� innym, dowolnym kierunku.

��Te zwierz�ta nie powinny tu przebywa�!�� krzykn�a Dyrekcja z blatu swego biurka.

Prawdopodobnie wpad�y na ten sam pomys�, gdy� wszystkie jednocze�nie otworzy�y pyski w �a�osnym, og�uszaj�cym �beee�.

Popatrzy�am na stado uwa�nie, pr�buj�c okre�li�, kt�ra odezwa�a si� pierwsza, lecz beczenie nadesz�o chyba ze wszystkich stron naraz. Jak moda kr�tkich fryzur.

��Czy zorientowa�e� si�, sk�d zacz�o si� beczenie?!�� krzykn�am do Bena, kt�ry pu�ci� ju� owc�.

Stado znowu bez�adnie sz�o, przez gabinet i sekretariat ku drzwiom na korytarz.

��Dok�d one id�?�� spyta� Ben.

Dyrekcja zesz�a niezgrabnie z biurka i krzycza�a ostrzegawczo. Dyrekcyjny str�j wygl�da� teraz nieco bardziej nieformalnie ni� przedtem.

��HiTek nie b�dzie tolerowa� sabota�u ze strony pracownik�w! Je�li tamta palaczka albo kt�re� z pa�stwa wypu�ci�o te owce umy�lnie�

��Nie wypu�cili�my ich�� t�umaczy� Ben, usi�uj�c przecisn�� si� do drzwi.�� Musia�y si� same wydosta�.

Nagle stan�� mi przed oczyma obraz: Flip oparta o furtk� wybiegu podnosi i opuszcza rygiel, w g�r� i w d�, w g�r� i w d�.

Ben dotar� do drzwi, gdy przeciska�y si� przez nie ostatnie dwie owce. Becza�y rozpaczliwie, boj�c si� zosta� z ty�u.

W korytarzu stado kr��y�o bez celu, zagubione, lecz nie do ruszenia.

��Musimy znale�� perednicꠗ powiedzia�am. Zacz�am przedziera� si� w�r�d zwierz�t, wypatruj�c r�owej wst��eczki.

Z ko�ca korytarza dobieg� krzyk:

��Niech ci� diabli, bezm�zgie stworzenie! Z drogi, ty pod�e zwierz�!�� krzycza�a Shirl id�ca z nar�czem papier�w.�� Jak si� wydosta��� Przerwa�a na widok reszty stada.�� Kto je wypu�ci�?

��Flip�� powiedzia�am. Maca�am szyj� jednej z owiec, szukaj�c wst��ki.

��Nie mog�a tego zrobi栗 odpar�a Shirl, brodz�c ku mnie w kierdlu.�� Nie ma jej tutaj.

��Jak to nie ma?�� spyta�am.

Dwie owce omal mnie nie przewr�ci�y.

��Zwolni�a si� z pracy�� wyja�ni�a Shirl, bij�c plikiem papier�w owc� po lewej stronie.�� Trzy dni temu.

��Wszystko jedno�� oznajmi�am, odpychaj�c drug� owc�.�� W jaki� spos�b gdzie� za tym stoi Flip. Flip stoi za wszystkim. Zwierz�ta ruszy�y ku Kadrom.

��Gdzie teraz zmierzaj�?�� spyta� Ben.

��Nie maj� poj�cia�� wyja�ni�am.�� S� jak ameryka�skie spo�ecze�stwo.

Dyrekcja wy�oni�a si� ze swego gabinetu, str�j sportowy mia�a w nie�adzie.

��Takie zachowanie to efekt uboczny dzia�ania nikotyny.

��Musimy znale�� perednicꠗ nalega�am.�� To klucz do wszystkiego.

Ben zatrzyma� si�. Spojrza� na mnie.

��Klucz�� powiedzia�. Dyrekcja rykn�a:

��Chc� wiedzie�, kto spowodowa� ten� ten chaos�

��Chaos�� powt�rzy� ledwo s�yszalnie Ben.�� Kluczem jest perednica.

��Tak�� zgodzi�am si�.�� Tylko w ten spos�b zagonimy je z powrotem na Biologi�. Zacznij z tego ko�ca, a ja zajm� si� drugim. Dobrze?

Nie odpowiedzia�. Sta� w�r�d st�oczonych owiec znieruchomia�y, z rozwartymi ustami. Zezowa� za grubymi okularami.

��Perednica�� powiedzia� cicho.

��Tak, perednica�� powt�rzy�am. Dopiero po d�u�szej chwili spojrza� na mnie.�� Znajd� perednic�. My�l na r�owo!�� Ruszy�am w koniec korytarza.�� Shirl, niech pani biegnie do laboratorium i przyniesie u�dzienic� i postronek.�� Co� nagle przysz�o mi do g�owy.�� M�wi�a pani, �e Flip si� zwolni�a?

Shirl skin�a g�ow�.

��Z powodu tego dentysty, kt�rego znalaz�a w og�oszeniach osobistych. Przeprowadzi� si�, a ona za nim. Chcia�a by� geograficznie kompatybilna.

Posz�a w kierunku Biologicznego.

Owce na klatce schodowej t�oczy�y si� w przestrachu na kraw�dzi najwy�szego schodka. Szkoda, �e to nie skraj przepa�ci. Mo�e mimo to spadn� i poskr�caj� sobie karki, my�la�am.

Nic z tego. Ostro�nie zesz�y z p�pi�tra i ruszy�y do Statystyki. Wbieg�am z powrotem na g�r�.

��Id� do Statystyki!�� krzykn�am do Bena.

Ben znikn��. Znowu zbieg�am ze schod�w i zatrzyma�am si� w p� drogi. W rogu na pod�odze, zdeptana i bardzo brudna, le�a�a r�owa wst��ka. Wspaniale, pomy�la�am i podnios�am oczy. Zobaczy�am w�ciek�� Alicj� Turnbull.

��Doktor Foster��� powiedzia�a z dezaprobat�.

��Niech zgadnꠗ przerwa�am jej�� �aden ze zdobywc�w Grantu Niebnitza nie uczestniczy� w panicznej ucieczce ro-gacizny.

��Gdzie jest doktor O�Reilly?�� zapyta�a ostro.

��Nie wiem.�� Podnios�am sponiewieran� kokard�.�� Nie wiem te�, gdzie jest lider stada. Ani jaki projekt zdob�dzie Grant Niebnitza. Jednak bardzo dobrze sobie wyobra�am, co te owce robi� w Statystyce, wi�c je�li mi wybaczysz��� przepchn�am si� obok niej na klatk� schodow�.

Mog� nie�le narozrabia�, przynajmniej w moim laboratorium. Mia�am nadziej�, �e drzwi do innych pracowni s� zamkni�te.

Tak te� musia�o by�, gdy� stado nadal znajdowa�o si� w korytarzu. Na drugim ko�cu pojawi�a si� Gina wychodz�ca z pracowni Statystyki.

��Przerwa na toalet�!�� zawo�a�a, gdy tylko je zobaczy�a, i da�a nura ku drzwiom.

Ruszy�am mi�dzy owce. Nachyla�am si�, podnosi�am im brody, szukaj�c pyska z lekkim zezem, zawieraj�cego nieco inteligencji.

Drzwi otworzy�y si� znowu.

��Jedna jest w toalecie�� powiedzia�a Gina. Przemyka�a do mnie pod �cian�.

Wszystkie sprawia�y wra�enie nieco zezowatych. Zerka�am niespokojnie na ich d�ugie pyski, w puste oczy, stworzone do tego, by wypala� mi�dzy nimi liter� �n�.

��Mam nadziej�, �e nie ma ich w moim gabinecie�� oznajmi�a Gina i otworzy�a drzwi.

��Zamykaj drzwi!�� krzykn�am. Za p�no. Gruba owca ju� wesz�a do �rodka.�� Zamknij!�� krzykn�am znowu i Gina pos�ucha�a.

Pozosta�e zwierz�ta t�oczy�y si� i becza�y przed gabinetem Giny, szukaj�c kogo�, kto im powie, co robi�, dok�d i��. Zatem w biurze Giny znajdowa�a si� perednica.

��Zatrzymaj j� tam!�� krzykn�am przez drzwi. Tasiemka by�a za s�aba na smycz, ale mia�am w biurku lasso Davy�ego Crocketta, kt�re mog�am wykorzysta�. Ruszy�am ku swojej pracowni, zastanawiaj�c si�, co porabia teraz Ben. Prawdopodobnie Alicja opowiada mu o swym niebnitzowym pewniaku.

W gabinecie Giny rozleg� si� wrzask i drzwi si� otworzy�y.

��Uwa�aj!�� krzykn�am. Owca da�a nura w stado, jak karta znikaj�ca w talii.�� Gino, czy zauwa�y�a�, dok�d posz�a?

��Nie�� odpar�a kr�tko.�� Nie zauwa�y�am.�� Trzyma�a zniszczone r�owe pude�ko. Z jednego rogu wystawa� porwany tiul.�� Zobacz, co ta owca zrobi�a Barbie Romantycznej Pannie M�odej!�� Gina wyci�gn�a lok brunatnych w�os�w.�� Ostatni egzemplarz w Boulder.

��Ostatni w ca�ym Denver�� poprawi�am i posz�am do pracowni Statystyki.

Teraz potrzebuj� tylko Flip, pomy�la�am, i cho� wiedzia�am, �e si� zwolni�a, zdumia�am si�, �e jej tam nie ma. Natomiast by�a tam owca, �uj�ca w zamy�leniu dyskietk�. Wyszarpn�am resztk� dyskietki z jej pyska, rozwar�am si�� wielkie kwadratowe z�by, wy�owi�am pozosta�y kawa�ek i spojrza�am prosto w nieco zezowate oczy.

��Pos�uchaj�� powiedzia�am, trzymaj�c j� za szcz�k�.�� Wi�cej dzi� nie znios�. Straci�am prac�. Straci�am jedyn� osob�, kt�ra nie zachowuje si� jak owca. Nie wiem, sk�d si� bior� mody, i nigdy si� nie dowiem. I naprawd� mam tego do��. P�jd� za mn�, i to natychmiast.

Rzuci�am kawa�ki dyskietki na pod�og�, odwr�ci�am si� i wysz�am z pracowni.

I musia�a to by� perednica, gdy� podrepta�a za mn� przez dwa pi�tra na Biologi�, a potem przez pracowni� na wybieg, tak jak jagni� za Mary. A pozosta�e owce za ni�, machaj�c ogonami.

Zadzwoni�am do Bi�ly�ego Raya, by zabra� owce.

��Natychmiast wysy�am Migue�a z ci�ar�wk��� powiedzia�.�� Sam nie mog�, bo musz� jecha� do Nowego Meksyku, porozmawia� z pewnym ranczerem o strusiach.

��O strusiach?

��To najnowszy trend. Reba hoduje pi��dziesi�t sztuk na pastwisku ko�o Gallup. Strusie steki id� jak woda. Maj� mniej cholesterolu ni� kurczaki i s� smaczniejsze.

Jedna z owiec zn�w utkn�a w rogu ogrodzenia. Patrzy�a bezmy�lnie na s�upek w p�ocie, jakby nie mia�a poj�cia, sk�d si� tam wzi�a.

��Poza tym mo�na sprzedawa� pi�ra, a sk�r� wyprawia� na portmonetki i buty�� doda� Billy Ray.�� Reba powiada, �e to zwierz� hodowlane lat dziewi��dziesi�tych.

Owca bodn�a s�up kilka razy, a potem da�a spok�j i sta�a becz�c. Pi�kna ilustracja og�lnej zasady.

��Przykro mi, �e nie uda�o si� z owcami�� rzek� Billy Ray. Mnie te�, pomy�la�am.

��Wychodzisz poza zasi�g�� powiedzia�am�� Nie s�ysz� ci�.�� I od�o�y�am s�uchawk�.

Od owiec mo�na si� wiele nauczy�. Posz�am w r�g zagrody.

��Musisz si� odwr�ci�.�� W�o�y�am d�onie pod brod� i zad owcy.�� Musisz p�j�� w drug� stron�.

Obr�ci�am j� na si��. Natychmiast zacz�a si� pa��.

��Przyznaj, �e to nie ma sensu, i spr�buj czego innego�� powiedzia�am i wr�ci�am do laboratorium. By�a tam Shirl.

��Gdzie jest doktor O�Reilly?�� spyta�am.

��Minut� temu rozmawia� z doktor Turnbull�� odpar�a.

��Aha.�� Wr�ci�am do swego gabinetu, by pisa� sprawozdanie dla Dyrekcji.

�Sandra Foster: Sprawozdanie z przebiegu bada񔠗 wkle-pa�am na oszcz�dzon� przez owc� dyskietk�.

W bibliotece znowu dy�urowa�a Lorraine.

��Chce pani Tw�j anio� str� mo�e zmieni� twe �ycie?�� zapyta�a. Mia�a na sobie sweter wr�ki i b�yszcz�ce klipsy w kszta�cie czarodziejskich r�d�ek.�� Nadesz�a r�wnie� ksi��ka o kr�tkich fryzurach.

��Nie chc� jej�� oznajmi�am.�� Nie wiem, co spowodowa�o kr�tkie fryzury, i ju� mnie to nie interesuje.

��Znale�li�my t� ksi��k� Browninga. Okaza�o si�, �e jednak j� pani zwr�ci�a. Nasza asystentka organizatora medi�w od�o�y�a j� na p�k� z ksi��kami kucharskimi.

Gdy ju� dotar�am do �Kwarka Keplera� i poda�am swe imi� kelnerce z obci�tymi w�osami i w mundurze, kt�ry prawdopodobnie nie by� mundurem, powiedzia�am do siebie: wi-

dzisz, sprawy wygl�daj� lepiej. Znale�li Browninga, nigdy nie b�dziesz musia�a czyta� og�osze� osobistych, a Flip tu nie przycz�apie, nie zepsuje ci dnia i nie zostawi ci� z nie zap�aconym rachunkiem.

Kelnerka da�a mi stolik przy oknie. Widzisz, m�wi�am sobie w duchu, nie usadzi�a ci� przy wsp�lnym stole. Nie nosi ta�my samoprzylepnej. Stanowczo �wiat idzie ku lepszemu.

Nie czu�am jednak tego. Czu�am si� jak bezrobotna. Czu�am si� jak zakochana w kim�, kto mnie nie kocha.

Jest ca�kowicie niewra�liwy na mod�, powiedzia�am sobie. Sp�jrz na to wszystko z dodatniej strony. Nie musisz si� ju� zastanawia� nad przyczynami kr�tkich fryzur.

I dobrze, gdy� w�a�ciwie sko�czy�y mi si� pomys�y.

��Cze�栗 powiedzia� Ben, siadaj�c naprzeciwko.

��Co tu robisz?�� spyta�am, kiedy odzyska�am mow�.�� Czy nie powiniene� by� w pracy?

��Zwolni�em siꠗ powiedzia�.

��Zwolni�e� si�? Dlaczego? My�la�am, �e masz zamiar pracowa� nad projektem doktor Turnbull.

��Masz na my�li statystycznie przemy�lany, naukowo po��dany, niebnitzowsko pewny projekt Alicji? Za p�no. Grant Niebnitza ju� przyznano.

Nie wygl�da� na zmartwionego z tego powodu. Nie wygl�da� na osob�, kt�ra w�a�nie rzuci�a prac�. By� podekscytowany, lecz opanowany, a zza grubych szkie� patrzy� triumfuj�co. Zaraz mi powie, �e zar�czy� si� z Alicj�, pomy�la�am.

��Przyznano? Kto go zdoby�?�� spyta�am, by do tego nie dopu�ci�.�� Trzydziestoo�mioletni planista eksperyment�w na zach�d od Missisipi?

Ben przywo�a� kelnerk�.

��Czy macie do picia co� innego ni� kaw�? Kelnerka wywr�ci�a oczyma.

��Nasz nowy drink. Chinatasse. Zupe�na nowo��.

��Dwie chinatassy�� powiedzia�, a ja ju� czeka�am, a� kel-

nerka przeegzaminuje go: kompletne czy �mietankowe, bia�e czy br�zowe, peki�skie czy kanto�skie, ale chinatassy mia�y widocznie ni�szy pr�g przyswajalno�ci od cafe latte. Kelnerka odcz�apa�a.

��To do ciebie�� rzek� Ben i wr�czy� mi list.

��Sk�d wiedzia�e�, gdzie mnie szuka�?�� zapyta�am, patrz�c na kopert�. Nie mia�a �adnych napis�w z wyj�tkiem mego nazwiska.

��Flip mi powiedzia�a�� oznajmi�.

��My�la�am, �e ju� jej nie ma.

��Powiedzia�a mi to ju� dawno. Powiedzia�a, �e bardzo cz�sto tu przesiadujesz. Przyszed�em tu trzy czy cztery razy, w nadziei �e na ciebie wpadn�, ale nigdy mi si� nie uda�o. M�wi�a, �e szukasz facet�w w og�oszeniach osobistych.

��Och, ta Flip!�� Potrz�sn�am g�ow�.�� Czyta�am je, bo potrzebne mi by�y do badania trend�w. Nie pr�bowa�am� zachodzi�e� tu?

Skin�� g�ow�. Ju� nie triumfowa�. Oczy za grubymi szk�ami spowa�nia�y.

��Przesta�em przychodzi� par� tygodni temu, gdy� Flip mi powiedzia�a, �e jeste� zar�czona z tym facetem od owiec.

��Od strusi�� poprawi�am.�� A mnie Flip poinformowa�a, �e szalejesz za Alicj�, �e w�a�nie dlatego chcesz z ni� pracowa�.

��C�, przynajmniej wiemy teraz, co oznacza to �n� na jej czole. �Nietaktowna�. Nie chc� pracowa� z Alicj�. Chc� pracowa� z tob�.

��Nie jestem zar�czona z facetem od owiec�� wyja�ni�am. Co� mi si� przypomnia�o.�� Dlaczego kupi�e� sobie ten niebieski krawat?

���eby zrobi� na tobie wra�enie. Flip mi powiedzia�a, �e nigdy si� nie wybierzesz ze mn� na kolacj�, je�li nie sprawi� sobie jakich� nowych ubra�, a w sklepach mog�em znale�� tylko ten okropny niebieski krawat.�� Spojrza� nie�mia�o.�� Umie�ci�em tak�e wiadomo�� w og�oszeniach osobistych.

��Naprawd�? Co napisa�e�?

��Niepewny siebie, �le ubrany teoretyk chaosu pragnie inteligentnej, wnikliwej, wyj�tkowo zdolnej badaczki trend�w. Musi by� NK.

��NK?

��Naukowo kompatybilna.�� U�miechn�� si� szeroko.�� Ludzie robi� zwariowane rzeczy, gdy s� zakochani.

��Na przyk�ad po�yczaj� stado owiec, by kto� m�g� kontynuowa� badania.

Kelnerka z �oskotem postawi�a przed nami dwie szklanki, rozlewaj�c na blacie chinatasse.

��Chcemy to na wynos.

Kelnerka g�o�no westchn�a i tupi�c odesz�a z napojami.

��Je�li mamy razem pracowa�, lepiej zacznijmy.

��Chwileczkꠗ powstrzyma�am go.�� Obydwoje przecie� porzucili�my prac�.

��Ale HiTek chce nas zatrudni� z powrotem.

��Naprawd�?

��Wybaczyli nam.�� Skin�� g�ow�.�� M�wi�, �e dostaniemy wszystko, czego potrzebujemy. Gabinety, pomocnik�w, komputery.

��Przebaczyli nam owce i bierne palenie?

��Otw�rz list. Otworzy�am.

��Przeczytaj. Przeczyta�am.

��Nie rozumiem�� rzek�am.

Obr�ci�am kartk�. Na odwrocie nie by�o nic. Znowu spojrza�am na kopert�. Widnia�o tam tylko moje nazwisko. Spojrza�am na Bena�� zn�w wygl�da� triumfuj�co.

��Nie rozumiem�� powt�rzy�am.

��Ani ja. Alicja widzia�a, jak otwiera�em swoje zawiadomienie. B�dzie musia�a przeliczy� wszystkie swoje procenty. Znowu przeczyta�am list.

��Zdobyli�my Grant Niebnitza?

��Zdobyli�my Grant Niebnitza.

��Ale my� nie jeste�my� nie mamy�

��W�a�nie.�� Pochyli� si� nad sto�em i nareszcie uj�� moj� d�o�.�� Mia�em taki pomys�, wiesz, m�wi�em ci, �e systemy chaotyczne mo�na przewidzie�, mierz�c wszystkie zmienne i obliczaj�c iteracje. S�dz�, �e Verhoest jednak mia� s�uszno��. Dzia�a tu jeszcze jeden czynnik. Ale nie jest to czynnik zewn�trzny, lecz co�, co ju� znajduje si� w systemie. Pami�tasz, jak Shirl powiedzia�a, �e perednica jest taka sama jak inne owce, tylko troch� chciwsza, troch� szybsza, zawsze nieco w przedzie? Mo�e�

���zamiast motyli mamy perednic� w systemach chaotycznych?�� doko�czy�am.

��W�a�nie.�� Trzyma� teraz obie moje d�onie.�� I nie wygl�da inaczej ni� inne zmienne systemu, lecz to ona uruchamia iteracje, jest katalizatorem, jest�

��Pipp��� doko�czy�am, �ciskaj�c mu d�onie.�� Jest taki poemat, Pippa przechodzi Roberta�

��Browninga�� dopowiedzia�.�� Dziewczyna �piewa pod oknami r�nych ludzi�

��I zmienia ich �ycie, a oni nigdy jej nie widz�. Gdyby� robi� model komputerowy miasteczka Asolo, nawet by� jej w nim nie umie�ci�, ale ona jest t��

���zmienn�, kt�ra wprawia w ruch skrzyd�a motyla, si�� popychaj�c� iteracje, je�ykiem spustowym j�zyka spustowego, czynnikiem, kt�ry powoduje�

����e kobiety w Hongkongu strzyg� si� na pazia.

��W�a�nie. Czynnik, kt�ry powoduje twoje manie. Po prostu�

����r�d�o Nilu.

Kelnerka wr�ci�a z tymi samymi dwoma szklankami.

��Nie mamy kubk�w jednorazowych. Zanieczyszczaj� �rodowisko.�� Postawi�a szklanki i odesz�a, tupi�c.

��Na przyk�ad Flip�� powiedzia� Ben po chwili zastanowie-

nia.�� Dostarczy�a paczk� do z�ego adresata i w ten spos�b ci� pozna�em.

��Mi�dzy innymi�� doda�am i zn�w mia�am to uczucie, �e jestem na kraw�dzi czego�, �e kostka Rubika wykonuje ko�cowe obroty.

��Chod�my�� rzek� Ben.�� Chcia�bym zobaczy�, co si� stanie, je�li dodam perednic� do swoich danych z teorii chaosu.

��Poczekaj, chc� wypi� swoj� chinatasse, na wypadek gdyby mia�o si� to okaza� nast�pn� mani�. I jeszcze co�� Nie przekaza�e� jeszcze HiTekowi naszej decyzji, �e zostajemy?

Potrz�sn�� g�ow�.

��Pomy�la�em, �e powiemy im o tym razem.

��Dobrze. Nie m�w im, jeszcze nie. Chcia�abym co� sprawdzi�.

��Spotkajmy si� wi�c w HiTeku za kilka minut. Dobrze?�� powiedzia� i wyszed�.

Stara�am si� z�apa� poprzedni� my�l. Co� na temat poci�g�w, a mo�e autobus�w. I co�, co powiedzia�a kelnerka.

Zamy�lona poci�gn�am chinatasse i je�li potrzebowa�am znaku, �e chaos znowu osi�ga r�wnowag� na nowym i wy�szym poziomie, to w�a�nie go otrzyma�am. Popija�am cudown�, aromatyczn� mro�on� herbatꠗ nap�j jak w starej �Matce Ziemi�.

Powinno mnie to zainspirowa�, nie mog�am jednak z�apa� idei. My�l, �e powinnam by�a wr�ci� z Benem, wci�� mi przeszkadza�a, jak r�wnie� my�l, �e�� je�li nie liczy� tamtych �wicze� wra�liwo�ci i przypadkowego trzymania si� za r�ce�� nigdy mnie nawet nie dotkn��.

Widocznie jednak w naszym systemie operowa�o jakie� sprz�enie zwrotne, gdy� wr�ci�, przepchn�wszy si� obok kelnerki, kt�ra chcia�a zapisa� jego nazwisko, i postawi� mnie na nogi. I poca�owa�.

��Dobrze�� powiedzia�, gdy si� rozdzielili�my.

��Dobrze�� przyzna�am bez tchu.

��Oho, ho!�� zawo�a�a kelnerka.�� Pozna�a go pani przez og�oszenia osobiste?

��Nie�� odpar�am, pragn�c, by nic ju� nie m�wi�a i by Ben poca�owa� mnie powt�rnie�� przez Flip.

��Zapozna�a nas ze sob� perednica�� oznajmi� Ben i znowu obj�� mnie r�kami.

��Oho, ho!�� powt�rzy�a kelnerka.

Prze�omy naukowe dokonywa�y si� pod wp�ywem najbardziej banalnych wydarze�, na przyk�ad widoku wzrastaj�cego poziomu wody w wannie, powiewu bryzy, nacisku stopy na schodku. Ale nigdy nie s�ysza�am o prze�omie wywo�anym poca�unkiem.

Ten poca�unek poprzedza�o jednak pi�� wa�kich tygodni wype�nionych chaotycznymi turbulencjami. Zaburzy�y one wzorce my�lowe, poruszy�y i rozdzieli�y zmienne. Wzorce i zmienne znowu si� po��czy�y w nowe konfiguracje, nowe mo�liwo�ci. I kiedy Ben obj�� mnie ramionami, by�o to jak stopione w jedno�� odkrycia penicyliny, pier�cienia benzenowego i Wielkiego Wybuchu. Eureka do dziesi�tej pot�gi. Dotarcie do �r�de� Nilu.

��Czy FLIP to jaka� grupa fan�w?�� pyta�a kelnerka.

��Raczej profan�w�� poprawi�am.

Patrzy�am znieruchomia�a za odchodz�cym Benem, zastanawiaj�c si�, jak mog�am by� a� tak �lepa. Przecie� wszystko jest zupe�nie jasne: co powoduje manie, jak powstaj� odkrycia naukowe i dlaczego zdobyli�my Grant Niebnitza.

��Czy do tego FLIP ka�dy mo�e si� zapisa�?�� pyta�a kelnerka.�� Jestem ju� w grupie fan�w cafe latte, ale nie ma tam �adnych fajnych facet�w.

��Prosz� o rachunek.

Wyj�am dwudziestk� z portmonetki, wr�czy�am kelnerce. Chcia�am jak najszybciej wr�ci� do HiTeku i wprowadzi� to wszystko do komputera.

��On ju� zap�aci��� powiedzia�a, pr�buj�c zwr�ci� mi banknot.

��To dla pani.�� U�miechn�am si� do niej.�� Jeste�my bogaci. Zdobyli�my Grant Niebnitza!

Po�pieszy�am do HiTeku, wpad�am do laboratorium Statystyki i wywo�a�am sw�j program z modelem manii kr�tkich w�os�w.

Przypu��my, �e manie tworzy�y form� samoorganizuj�cej si� krytyczno�ci, powstaj�cej z chaotycznego systemu kultury masowej. I przypu��my, �e tak jak na inne systemy chaotyczne, wp�ywa� na nie jaki� przewodnik stada. Wyzwolenie kobiet, Iren� Castle, sporty na wolnym powietrzu, bunt przeciw wojnie�� wszystko to potraktujmy po prostu jako zmienne systemu. Wymaga�yby katalizatora, motyla wprawiaj�cego je w ruch.

Zacz�am analizowa� skupisko w Marydale w Ohio. Przypu��my, �e to nie anomalia statystyczna. Przypu�my, �e w Marydale mieszka�a dziewczyna, dziewczyna taka jak wszystkie inne, z k�api�cymi klamerkami przy butach i pomalowanymi na czerwono kolanami, nieodr�nialna od reszty, tylko nieco chciwsza, nieco szybsza, nieco g�odniejsza. Zawsze odrobin� przed stadem. Dziewczyna podkochiwa�a si� w denty�cie na drugim kra�cu miasta. Pewnego dnia wkroczy�a do fryzjera i nie maj�c poj�cia, �e rozpoczyna now� szale�cz� mod�, �e krystalizuje chaos w krytyczno��, poprosi�a, by obci�� jej w�osy.

Za�adowa�am pozosta�e dane z lat dwudziestych i wywo�a�am analiz� geograficzn�, i znowu w Marydale wyst�pi�a anomalia�� dla opuszczonych po�czoch i krzy��wek. Dla shimmy r�wnie�; sam taniec narodzi� si� w Nowym Jorku, lecz nie sta� si� mani�, p�ki nie podchwyci�a go ostrzy�ona na pazia dziewczyna z Marydale w Ohio. Dziewczyna jak Flip. Motyl. Peredni-ca. �r�d�o Nilu.

Znowu wywo�a�am program graficzny i znowu wykre�li�am przebieg wydarze� w HiTeku, poczynaj�c od niew�a�ciwego dor�czenia przez Flip paczki, a� do jej zabawy z ryglem przy furtce. Tym razem do��czy�am r�wnie� Prowadzonych przez los, pud-ding chlebowy, �wiczenia wra�liwo�ci, ta�m� samoprzylepn�, gimnastyk� Elaine, papierosy Shirl, ch�opaka Sary, Barbie Romantyczn� Pann� M�od� i rozmaite poziomy przyswajalno�ci dla cafe latte.

Wszystkie zmienne, jakie zdo�a�am wymy�li�, i ka�de z dzia�a� Flip, czy to zwi�zane ze spraw� czy nie, wszystko to wzbogaca�o system, wzmagaj�c turbulencje i wiod�c nie do katastrofy�� jak my�la�am po �wiczeniach wra�liwo�ci�� lecz do Grantu Niebnitza, do mi�o�ci, kompatybilno�ci geograficznej i �r�d�a kr�tkich fryzur. Do nowego, wy�szego stanu r�wnowagi.

Flip poczu�a �wi�d i z tego powodu posz�am z Billym Rayem na kolacj�, a on oznajmi�, �e te� czuje �wi�d, po czym opowiedzia� mi o owcach, o kt�rych ja z kolei przypomnia�am sobie, gdy Flip zgubi�a formularz Bena.

Flip. Jej �lady�� jak ostre obcasiki Barbie, jak echa g�osu Pippy�� znajdowa�y si� wsz�dzie na scenie zbrodni. To ona powiedzia�a Benowi, �e jestem zar�czona z Billym Rayem, ona nie skopiowa�a stron od dwudziestej dziewi�tej do czterdziestej pierwszej, ona nauczy�a perednic�, jak otwiera� furtk�, opowiedzia�a Dyrekcji o palaczce Shirl, za ka�dym razem zwi�kszaj�c poziom chosu, mieszaj�c i rozdzielaj�c zmienne.

Ekran wype�ni�y linie. Po��czy�am je, wpu�ci�am r�wnania iteracji i linie si� spl�ta�y. Pl�tanina zacisn�a si� w w�ze�. Zgubiony zszywacz, Szczuro�ap Browninga, telefon kom�rkowy Bil-ly�ego Raya, postmodernistyczny r�. Flip rozprowadzi�a petycje o zakaz palenia i Shirl wyl�dowa�a na parkingu w zamieci, sk�d wzi�am j� do laboratorium Bena, gdzie obserwowa�a nasz� szamotanin� z owcami, po czym powiedzia�a: �Potrzebujecie perednicy�.

Ekran pociemnia�, wydarzenia warstwami nak�ada�y si� na siebie, g�stnia�y od sprz�e� zwrotnych, a potem gwa�townie uformowa�y w nowy wz�r. W pi�kn�, z�o�on� struktur� z radykaln� czerwieni� i modrym b��kitem.

Samoorganizuj�ca si� krytyczno��. Naukowy prze�om.

Przez chwil� siedzia�am i przygl�da�am si� temu, podziwiaj�c prostot� wzoru i rozmy�laj�c o Flip. Myli�am si�, �n� na jej czole nie by�o skr�tem �niekompetencji� czy �niedouczenia�. Czy nawet �nietaktu�. Oznacza�o �natchnienie�. Flip, mimo wszystko, by�a w�a�nie Pipp�, tylko nie �piewa�a, lecz miesza�a zmienne. Ka�d� petycj�, ka�d� b��dnie dor�czon� paczk� podnosi�a poziom chaosu, a� system osi�gn�� stan krytyczny.

My�la�am tak�e o penicylinie i Aleksandrze Flemingu w zat�oczonym, ciasnym laboratorium, zarzuconym stosami za-ple�nia�ych p�ytek Petriego. Instytut, w kt�rym pracowa�, znajdowa� si� w samym �rodku chaosu�� na ruchliwej ulicy, w pobli�u dworca Paddington. Doda� jeszcze do tego trzeba wakacje, sierpniowy upa�, nowego asystenta, dla kt�rego Fleming musia� zrobi� miejsce, i wszystkie te szczeg�y-dop�ywy, takie jak ojciec ogrodnik i dru�yna strzelecka. W szkole Fleming nale�a� do zespo�u, kt�ry rozgrywa� mecz polo ze Szpitalem �wi�tej Marii. Trzy lata p�niej, gdy przygotowywa� si� do szko�y medycznej, wybra� �wi�t� Mari�, poniewa� t� nazw� pami�ta�. Zbierzcie to wszystko i jeszcze do��cie sadz� wpadaj�c� przez otwarte okno, a otrzymacie prawdziwy ba�agan. Ale czy rzeczywi�cie?

David Wilson nazwa� odkrycie penicyliny �jednym z najszcz�liwszych przypadk�w, jakie kiedykolwiek mia�y miejsce w przyrodzie�. Ale czy rzeczywi�cie? Czy te� mo�e penicylina czeka�a na odkrycie, a system by� tak chaotyczny, �e aby pchn�� go poza kraw�d� samoorganizuj�cej si� krytyczno�ci, wystarczy� zarodek wlatuj�cy przez otwarte okno? Jak pie�� Pippy.

Poincare s�dzi�, �e my�l tw�rcza jest bod�cem dla chaosu wewn�trznego, pozwalaj�cym osi�gn�� wy�szy stopie� r�wnowagi. Czy jednak ten chaos musi by� �wewn�trzny�?

Nagra�am wszystko na dyskietk�, wepchn�am j� do kieszeni fartucha i zesz�am do Biologii.

��Ben, chcia�abym ci� o co� zapyta�. O twoj� teori� chaosu z perednica. Czy doszed�e� do niej stopniowo, czy te� mo�e uderzy�a ci� nagle?

Zmarszczy� czo�o.

��I tak, i tak. My�la�em o Verhoe�cie i jego czynniku X, o tym, �e mo�e mia� racj�, i zacz��em si� zastanawia�, jak� posta� mo�e przyj�� ten dodatkowy czynnik.

��I w�a�nie wtedy dosta�e� jab�kiem w �eb? Potrz�sn�� g�ow�.

��Przysz�a do mnie Alicja i powiedzia�a; �e jej badania wskazuj�, i� Grant Niebnitza zdob�dzie teraz radioastronom i �e Dyrekcja zwo�uje nast�pne zebranie, potem by� ten u�cisk uwra�liwiaj�cy, a po nim przez par� dni mog�em my�le� wy��cznie o tobie i o tym, �e jeste� zar�czona z tym kowbojem.

��Hodowc� strusi�� poprawi�am.�� Przynajmniej od paru tygodni. Tak wi�c idee kr��y�y, ale czy pami�tasz, dzi�ki czemu to wszystko powi�za�e� do kupy?

��Dzi�ki tobie�� odpar�.�� Owce k��bi�y si� w holu przed Dyrekcj�, a ty stwierdzi�a�: �Wiem, �e zrobi�a to Flip�. Shirl powiedzia�a, �e jej ju� nie ma, a ty odpar�a�: �Niewa�ne. W jaki� spos�b ona stoi za tym wszystkim�. Wtedy pomy�la�em: �Nie, to nie ona. To perednica�. I w tym momencie przypomnia�em sobie, jak Flip opiera�a si� na furtce wybiegu, jak podnosi�a i opuszcza�a rygiel, i pomy�la�em: �Perednica musia�a nauczy� si� od niej otwiera� furtk� i poprowadzi�a pozosta�e owce w ten chaos�. To w�a�nie mnie uderzy�o. Przewodnicy stad powoduj� chaos. To oni s� tym niewidzialnym czynnikiem.

��Wiedzia�am o tym. Musz� teraz czego� poszuka�. Tak w�a�nie my�la�am. Jeste� cudowny. Zaraz wracam.

Poca�owa�am go, by mie� natchnienie, i posz�am poszuka� Flip.

Zapomnia�am, �e zwolni�a si� z pracy.

��Trzy dni temu�� wyja�ni�a Elaine w Kadrach. Na nogach mia�a par� czerenkowowskob��kitnych �y�worolek.�� Wrotki�� oznajmi�a, podnosz�c nog�, by je zademonstrowa栗 daj� znacznie lepsz� kondycj� ni� wspinaczka i pozwalaj� na szybsze poruszanie si� w biurze. Czy s�ysza�a� o Sarze i jej ch�opaku?

��Zerwali ze sob�?�� zapyta�am.

��Nie. Pobrali si�!

Zastanawia�am si� nad implikacjami.

��Czy Flip zostawi�a adres do korespondencji?�� spyta�am.�� Lub powiedzia�a, dok�d wyje�d�a? Potrz�sn�a g�ow�.

��Powiedzia�a, by jej czek z wyp�at� przekaza� Desidera-cie z Zaopatrzenia, a ona to za�atwi.

��Czy mog� zobaczy� jej teczk�?

��Akta pracownik�w s� poufne�� odpar�a, nagle staj�c si� s�u�bistk�.

��Zadzwo� do Dyrekcji i zapytaj ich o pozwolenie. Powiedz im, �e to ja chc� zajrze� do teczki. Tak te� uczyni�a.

��Dyrekcja kaza�a da� ci wszystko, czego zechcesz�� oznajmi�a os�upia�a i od�o�y�a s�uchawk�.�� Czy chcesz ca�� teczk�?

��Tylko spis jej poprzednich miejsc pracy. Podjecha�a do segregatora, wyj�a spis i �lizgiem wr�ci�a do mnie, wykonuj�c czyste hamowanie na palcach.

Znalaz�am to, czego si� spodziewa�am. Flip pracowa�a w kawiarni w Seattle, a przedtem w Burger Kingu w Los Angeles.

��Dzi�ki.�� Odda�am Elaine spis, a potem pomy�la�am jeszcze o czym�.�� Daj mi na minutk� jej teczk�.�� Otworzy�am j� i spojrza�am na pierwsz� rubryk�: �Pe�ne nazwisko, imi� i inicja� drugiego imienia�.

Widnia�o tam: �Orliotti Philippa J.�

Zapisa�am nazwisko Flip i zanotowa�am sobie, �eby znale�� nazwisko panie�skie jej babki i sprawdzi�, czy mieszka�a w pobli�u Marydale, w Ohio w roku 1921. Nast�pnie posz�am do Zaopatrzenia.

Desiderata nie mog�a znale�� adresu Flip.

��M�wi�a, �e jedzie gdzie� do Arizony�� oznajmi�a, szperaj�c w�r�d gumek.�� Chyba do Albuquerque.

��Albuquerque jest w Nowym Meksyku�� sprostowa�am.

��Och.�� Zmarszczy�a czo�o.�� Wi�c mo�e do Fort Worth. Tam, dok�d on pojecha�.

��Kto taki? Wywr�ci�a oczyma.

��Ten dentysta.

Oczywi�cie. Wyra�nie zaznaczy�, �e zale�y mu na kompatybilno�ci geograficznej.

��Mo�e powiedzia�a Shirl.�� Desiderata grzeba�a teraz w o��wkach.

��My�la�am, �e Shirl wyrzucono za palenie na wybiegu.

��Uhm. Zwolni�a siꠗ poinformowa�a mnie Desiderata.�� O�wiadczy�a, �e odejdzie natychmiast, jak przyjm� nowego dyrektora u�atwie� przesy�ania wiadomo�ci do miejsc pracy. Dzi� rano w�a�nie kogo� zatrudnili, wi�c mo�liwe, �e ju� jej nie ma.

Jeszcze by�a. Przed odej�ciem reperowa�a kopiark�, ale Flip jej r�wnie� nie m�wi�a, dok�d jedzie.

��Wspomnia�a co�, �e ten Darrell przenosi sw� praktyk� do Prescott�� wyja�ni�a, pochylaj�c si� nad podajnikiem papieru.�� S�ysza�am, �e pani i doktor O�Reilly zdobyli�cie Grant Nie-bnitza. To cudowne.

��Istotnie.�� Obserwowa�am, jak wyrywa zaklinowan� kartk� papieru z podajnika. Na palcach nie mia�a plam po nikotynie.�� Szkoda, �e nie wiem, kto daje ten grant. Chcia�abym co� im powiedzie�.

Shirl wepchn�a podajnik na miejsce i zamkn�a wieko.

��Jestem przekonana, �e komitet woli pozosta� anonimowy.

��Je�li to w og�le jest komitet�� zauwa�y�am.�� Komitety nie nadaj� si� do utrzymywania sekret�w, a nawet doktor Turn-bull nie zdo�a�a nic wyszpera�. S�dz�, �e to jedna osoba.

��Jedna bardzo bogata osoba�� odpar�a, g�osem ju� nie chrypi�cym.

��W�a�nie. Kto� hojny, kto my�li samodzielnie i chce, by inni te� to robili. Kiedy rzuci�a pani palenie?

��F�ip mnie nawr�ci�a�� odpar�a.�� Brudny na��g. Szkodliwy dla zdrowia.

��Uhm�� ci�gn�am.�� Kto� wyj�tkowo kompetentny�

��A propos�� przerwa�a mi�� czy ju� widzia�a pani nast�pczyni� Flip? Dzi�ki takim spotkaniom cz�owiek si� cieszy, �e ju� tu nie pracuje. S�dzi�am, �e niemo�liwe jest zatrudnienie kogo� gorszego od Flip, lecz Dyrekcji si� to uda�o.

��Kto� wyj�tkowo kompetentny�� powt�rzy�am patrz�c na ni� uparcie.�� Kto podr�uje po kraju jak Diogenes i szuka naukowc�w, kt�rych okoliczno�ci predestynuj� do odkrycia naukowego. Kto�, kogo nikt by nie podejrzewa�.

��Ciekawa teoria�� rzuci�a zdawkowo Shirl, umieszczaj�c papier po�rodku szklanej p�yty.�� Co chcia�aby pani powiedzie� tej osobie? Je�li zachowuje incognito, to znaczy, �e prawdopodobnie nie pragnie podzi�kowa�.�� Nacisn�a guzik i zacz�a opuszcza� pokryw�.

��Och, nie mia�am zamiaru dzi�kowa栗 oznajmi�am.�� Mia�am zamiar jej powiedzie�, �e ma absolutnie z�e podej�cie do sprawy.

�wiat�o kopiarki b�ysn�o o�lepiaj�co. Shirl mrugn�a.

��S�dzi pani, �e do Grantu Niebnitza wybiera si� z�ych zwyci�zc�w?

��Tu nie chodzi o ludzi, kt�rych pani wybiera. Chodzi o sam grant. Milion dolar�w oznacza, �e uczony mo�e rzuci� prac�, zorganizowa� w�asne laboratorium i pracowa� nad swym tematem w ciszy i spokoju.

��A czy to �le?

��Niewykluczone. We�my na przyk�ad Einsteina. Odkry� sw� teori� wzgl�dno�ci, gdy pracowa� w niepozornym biurze patentowym, pe�nym papier�w i gad�et�w. Kiedy pr�bowa� pracowa� w domu, by�o jeszcze gorzej. Wsz�dzie wisia�y mokre pieluchy, na kolanie piszcza�o niemowl�, jego pierwsza �ona wrzeszcza�a.

��I to w�a�nie s� dla pani idealne warunki do pracy?

��Niewykluczone. A je�li ciasnota, ha�as i mokre pranie zamiast przeszkadza� stworzy�y razem warunki, w kt�rych wykrystalizowa�y si� nowe idee?�� Podnios�am dwa palce.�� Tylko dw�ch zdobywc�w Grantu Niebnitza dokona�o znacz�cych odkry� naukowych. Dlaczego?

��Odkry� naukowych nie produkuje si� na ��danie. S� owocem d�ugich lat ci�kiej pracy�

��I szcz�cia. I lu�nych skojarze�. Wiatr przesuwaj�cy Gal-waniemu �abie n�ki do ogrodzenia i zamykaj�cy obw�d, d�o� umieszczona na drodze promieni katodowych, spadaj�ce jab�ko. Fleming. Penzias i Wilson. Kekule. Odkrycia naukowe polegaj� mi�dzy innymi na ��czeniu idei, kt�rych nikt wcze�niej ze sob� nie skojarzy�. Systemy chaotyczne tworz� p�tle sprz�enia zwrotnego, maj�ce tendencje do randomizowania element�w systemu, do ich przemieszczania, do zaburzenia ich tak, �e znajduj� si� nagle obok element�w, z kt�rymi nigdy si� nie kontaktowa�y. Systemy chaotyczne d��� do zwi�kszenia chaosu, lecz nie zawsze. Czasami stabilizuj� si� na wy�szym poziomie porz�dku.

��Archimedes�� powiedzia�a Shirl.

��I Poincare. I Roentgen. Wszystkie ich pomys�y wychyn�y z sytuacji chaotycznych, a nie z ciszy i spokoju. Gdyby tylko mo�liwe by�o wywo�anie chaotycznej sytuacji, a nie bierne oczekiwanie na ni�� To taka lu�na idea, lecz wyja�nia ona, dlaczego dziesi�tki uczonych przeprowadza�o do�wiadczenia z wy�adowaniami elektrycznymi w gazach, lecz nigdy nie wykryli promieni X. To wyja�nia, dlaczego tak wielu odkry� dokonali naukowcy pracuj�cy poza swoj� dziedzin�. Dlatego w�a�nie wybieracie �okoliczno�ciowo predestynowanych�, dlatego wybieracie ludzi pracuj�cych poza swoj� dziedzin�, poniewa� wiecie, jak to dzia�a, nawet je�li nie wiecie dlaczego. Oczywi�cie, to tylko pomys�. Lecz pasuje on do teorii Bennetta na temat efektu perednicy. Musz� mie� znacznie wi�cej danych i�

Shirl u�miecha�a si� do�� pogodnie.

��I my�li pani, �e w og�le nie mam racji?�� Pochyli�a si�, by wyci�gn�� z maszyny kopi�.�� Ciekawa teoria�� doda�a, pod-

nosz�c stos papier�w.�� Je�li kiedy� natkn� si� na tego, kto daje Grant Niebnitza, z pewno�ci� mu to przeka��.�� Ruszy�a ku drzwiom.

��Do widzenia.�� Poca�owa�am j� w ogorza�y policzek.

��A to znowu za co?�� burkn�a, tr�c policzek d�oni�.

��Za naprawienie kopiarki�� wyja�ni�am.�� Och, jeszcze co�!

��zawo�a�am za ni�.�� Kto to by� ten Niebnitz, patron Grantu?

��Alfred Taylor Niebnitz�� odpar�a, nie odwracaj�c g�owy.

��M�j nauczyciel fizyki w szkole �redniej.

Teoria jest na tyle dobra, na ile dobrze przewiduje zjawiska. Mendelejew przepowiedzia�, �e puste miejsca uk�adu okresowego zostan� zape�nione pierwiastkami o pewnych w�a�ciwo�ciach i masach atomowych. P�niejsze odkrycia galu, skandu i germanu potwierdzi�y jego hipotez�. Teoria wzgl�dno�ci Einsteina prawid�owo przewidzia�a odchylenie promieni �wietlnych, co sprawdzono podczas za�mienia s�o�ca w 1919 roku. Teoria dryfu kontynentalnego Wegenera zosta�a poparta przez wykopaliska i fotografie satelitarne. A penicylina Fleminga ocali�a �ycie Win-stonowi Churchillowi podczas drugiej wojny �wiatowej.

W teorii system�w chaotycznych jest podobnie, a ja i Ben z nasz� ide� perednicy nadal znajdujemy si� we wczesnym stadium bada�. Zaryzykowa�abym jednak kilka prognoz.

W przysz�ym roku w HiTeku przynajmniej dwukrotnie wymy�l� akronimy, wprowadz� regulamin dotycz�cy stroj�w i ka��, by pracownicy, trzymaj�c si� za r�ce, pokrzepiali �dziecko w sobie�.

Doktor Turnbull przez ca�y nast�pny rok b�dzie pr�bowa�a przewidzie� beneficjent�w Grantu Niebnitza, lecz bezskutecznie. Nauka nie dzia�a w ten spos�b.

Prorokuj� pojawienie si� nowych m�d w Prescott w Arizonie lub w Albuquerque, albo Fort Worth. Boulder, Seattle i Los Angeles przestan� si� liczy� jako o�rodki nowych trend�w. Pi�tna na czo�ach rozrosn� si�, a ni� dentystyczna i fryzury na pazia, zw�aszcza fale Marcela, prze�yj� sw�j triumfalny powr�t.

W sprawach duchowych: sko�cz� si� anio�y, a zaczn� wr�ki, zw�aszcza dobre wr�ki, kt�re mimo wszystko istniej�. Kupcy zrobi� na tym maj�tek i strac� ostatni� koszul�, pr�buj�c przewidzie� nast�pny sza�.

Przewiduj� ostry spadek w hodowli owiec, wzrost liczby �lub�w i brak zmian w og�oszeniach osobistych. Najpopularniejszym deserem na jesieni b�dzie keks ananasowy.

I w jakiej� firmie lub instytucie naukowym czy te� w college�u zatrudni� urz�dniczk� do roznoszenia poczty, o zbyt du�ych kwalifikacjach, kt�ra ma nadwag�, nosi futro lub zawsze ma przy sobie Bibli�, a tamtejsi uczeni niech lepiej sobie przypomn� zas�yszane w dzieci�stwie opowie�ci o dobrych wr�kach.

Gwa�townie zwi�kszy si� liczba znacz�cych odkry� naukowych, a chaos, jak zwykle, b�dzie panowa� niepodzielnie. �yjemy w czasach donios�ych wydarze�.

Tego ranka spotka�am nast�pczyni� Flip. Posz�am do Statystyki wzi�� swoje dane o kr�tkich fryzurach, a ona w�a�nie wychodzi�a z kopiami, ci�gn�c za sob� czyje� ok�lniki.

Mia�a lawendowe w�osy u�o�one w fontann�, wok� nich kilka zwoj�w drutu kolczastego. Nosi�a koszul� do gry w kr�gle, spodnie kolan�wki, czarne panofle do stepowania. Usta umalowa�a na pomara�czowo.

��Czy jeste� now� urz�dniczk� do roznoszenia poczty? Wyd�a pogardliwie pomara�czowe usta.

��Dyrektorem u�atwie� przesy�ania wiadomo�ci do miejsc pracy�� o�wiadczy�a, podkre�laj�c ka�d� sylab�.�� A w og�le� co to pani� obchodzi?

��Witaj w HiTeku.�� U�cisn�abym jej d�o�, gdyby nie mia�a na palcu pier�cionka z drutu kolczastego.