Dla mnie historia ta rozpocz�a si� w czasie spaceru nad kraterami Kilimand�aro, od spotkania z Lusinem lec�cym na ognistym smoku.

Nie lubi� lata� na smokach, bo tr�ci mi to staro�ytn� teatralno�ci�, a powolnych pegaz�w wr�cz nie znosz�. Na Ziemi pos�uguj� si� zwyczajn� wygodn� awionetk�, pojazdem niezawodnym. Ale Lusin nie potrafi sobie wyobrazi� podr�y bez u�ycia smoka. W szkole, kiedy te cuchn�ce potwory dopiero wchodzi�y w mod�, Lusin wdrapa� si� na �wiczebnym smoku na Czomolungm�. Smok wkr�tce zdech�, chocia� by� w masce tlenowej, a Lusinowi zakazano przez miesi�c pojawia� si� w stajni. Od tego czasu up�yn�o czterdzie�ci trzy lata, ale Lusin nie zm�drza�. Powtarza ci�gle, �e odzywa si� w nim dusza przodk�w, kt�rzy ub�stwiali te dziwne stworzenia, lecz moim zdaniem zwyczajnie pozuje na orygina�a. Zupe�nie tak samo jak Andre Szerstiuk. Obaj gotowi s� wyle�� ze sk�ry, aby tylko kogo� czym� zadziwi�. Tacy ju� s�.

Kiedy wi�c znad Oceanu Indyjskiego nadlecia� skrzydlaty smok otoczony k��bami dymu i j�zykami p�omieni, od razu domy�li�em si�, kto go dosiada. Istotnie, Lusin krzykn�� na powitanie i wyl�dowa� na urwistym stoku krateru Kibo. Zatoczy�em kilka kr�g�w w powietrzu, aby obejrze� sobie �wierzchowca�, po czym r�wnie� wyl�dowa�em. Lusin podbieg� do mnie i serdecznie u�ciska�. Nie widzieli�my si� od dw�ch lat. Przyjaciel rozkoszowa� si� moim zdumieniem.

Smok by� du�y, mia� oko�o dziesi�ciu metr�w d�ugo�ci. Rozci�gn�� si� bezw�adnie na kamieniach, zamkn�� ze zm�czenia wypuk�e, zielone oczy, a jego chude boki opancerzone pomara�czow� �usk� wznosi�y si� i zapada�y. Spotnia�e skrzyd�a zwierz�cia drga�y spazmatycznie, nad jego g�ow� k��bi� si� dym, przy wydechu z paszczy tryska� p�omie�. Ognistego smoka widzia�em po raz pierwszy.

��Ostatni model�� powiedzia� Lusin.�� Hodowla zaj�a mi dwa lata. Koledzy z INF chwal�. �adny, prawda?

Lusin pracuje w Instytucie Nowych Form i nieustannie che�pi si�, �e syntetyzuje �ywe istoty, jakich natura nie zdo�a wytworzy� w procesie ewolucji nawet za miliard lat. Co� nieco�, na przyk�ad m�wi�ce delfiny, istotnie mu si� uda�o. Ale smok dymi�cy jak wulkan nie wyda� mi si� pi�kny.

��Masz zamiar straszy� nim dzieci?�� zapyta�em. Lusin czule poklepa� smoka po jednej z jego dwunastu �abich n�g.

��Efektowny. Zawieziemy na Or�. Niech ogl�daj�.

Dra�ni mnie, je�li kto� m�wi o Orze. Po�owa moich przyjaci� tam leci, a mnie si� nie uda�o. Z�o�ci mnie nie ich szcz�cie, lecz to, �e w najwy�szym stopniu interesuj�ce spotkanie z mieszka�cami innych �wiat�w przekszta�caj� w prymitywn� wystaw� zabawek. Czego te� oni na t� Or� nie zabieraj�!

��Brednie! Nikt tam nawet nie spojrzy na twoje wykopalisko. Ka�dy Niebianin jest stokro� bardziej niezwyk�y ni� wszystkie wasze cudactwa razem wzi�te. S�dz�, �e maszyny b�d� ich ciekawi� przede wszystkim.

��Maszyny tak! Zwierz�ta r�wnie�! Wszystko!

��I ty r�wnie�!�� rzuci�em ze z�o�ci�.�� Pi�kny okaz cz�owieka pi�tego wieku: rudow�osy, ��tooki, wzrost metr dziewi��dziesi�t dwa, wiek pod sze��dziesi�tk�, samotny. �eby tylko nie zakocha�a si� tam w tobie jaka� my�l�ca ropucha! Nawet na swoim smoku nie uciekniesz!

Lusin u�miechn�� si� i pokiwa� g�ow�.

��Zazdro�cisz, Eli. Odwieczne uczucie. Starsze od smok�w. Rozumiem. Sam bym na twoim miejscu. Przyzwyczaili�my si� do stylu Lusina, ale nieznajomi czasami nie mog� go zrozumie�. Nie lubi zreszt� rozmawia� z nieznajomymi.

Jego wyrzuty zdenerwowa�y mnie. Oburzony odwr�ci�em si�. Lusin po�o�y� mi r�k� na ramieniu.

��Spytaj jak?�� poprosi� smutnym g�osem. Ciekawe.

Skin��em g�ow�, aby nie sprawi� mu zawodu swoj� oboj�tno�ci�. Z jego opowiadania dowiedzia�em si�, �e w �o��dku potwora syntetyzuj� si� substancje palne i �e samego smoka ani to zi�bi, ani grzeje. Lusin pracuje nad tematem: �Materializacja potwor�w ze staro�ytnych poda�. Smok ziej�cy ogniem jest czwartym jego tematem, a potem zamierza stworzy� skrzydlate asyryjskie lwy i p�azopodobne egipskie sfinksy.

��Chc� boga Hora z sokol� g�ow�. Jeszcze nie zatwierdzony. Mam nadziejꠗ powiedzia� Lusin.

Przypomnia�em sobie, �e Andre wiezie na Or� swoj� symfoni� �Harmonia gwiezdnych sfer� i �e prawykonanie tego utworu odb�dzie si� dzi� wieczorem w Kairze. Pow�tpiewam co prawda w talenty muzyczne Andre, ale wol� ju� muzyk� ni� dymi�ce smoki.

Lusin poderwa� si�.

��Nie wiedzia�em. Lecimy do Kairu. Ja przodem. Do dworca rakietowego.

��Sam si� rozkoszuj truj�cymi wyziewami twojego potwora�� powiedzia�em.�� A ja tradycyjnie: raz, dwa i ju� przelecia�em sto kilometr�w.

Uda�o mi si� wyprzedzi� Lusina o blisko dwadzie�cia minut. Czekaj�c na niego um�wi�em si� z obs�ug� stacji, �e nakarmi� smoka w stajni pegaz�w. Na ka�dym dworcu rakietowym jest obecnie zagroda skrzydlatych koni, specjalnie dla turyst�w. Moja pro�ba nie wzbudzi�a wielkiego zachwytu, kt�ry zupe�nie si� ulotni�, kiedy powiedzia�em, �e smok jest ognisty. Zadziorne pegazy nienawidz� flegmatycznych smok�w i kiedy tylko je dostrzeg�, natychmiast rzucaj� si� na nie z g�ry. Oczywi�cie ani kopyta, ani z�by nie mog� uszkodzi� �uski, ale zwariowane konie atakuj� uparcie a� do ca�kowitego wycie�czenia. Nie rozumiem zupe�nie, czemu Grecy wybrali kiedy� do swych poetyckich lot�w to szybko nu��ce si� w powietrzu zwierz�. Wola�bym osobi�cie wznosi� si� ku artystycznym wy�ynom na kondorach lub gryfach, kt�re wzlatuj� wy�ej i doskonale szybuj� nad Ziemi�.

Pierwszym znajomym spotkanym w Kairze by� Allan Croose, r�wnie� szkolny kolega. Przylecia� dwie godziny przed nami i szed� w�a�nie do Izby Tras Gwiezdnych. W r�ku ni�s� walizeczk� jak zwykle pe�n� ksi��ek. Allan ub�stwia te starocie. Pod tym wzgl�dem podobny jest do Paw�a Romero, kt�ry tak�e nie odrywa si� od ksi��ek. Pawe� �l�czy nad nimi, bo taki jest jego zaw�d, Allan natomiast grzebie si� w nich dla przyjemno�ci. Pe�niej si� czuje wsp�czesno��, kiedy si� trzyma w r�ku zetla�e gazety z dwudziestego wieku�� m�wi ze �miechem. Allan zawsze albo gniewa si�, albo si� �mieje. Gniew i rado�� nie s� kra�cowymi, lecz s�siaduj�cymi stanami jego psychiki. Albo jest oburzony, albo pe�en zachwytu wywo�anego tym tylko, �e nie jest oburzony.

Dowiedziawszy si�, dok�d idziemy, stan�� jak wryty.�� Tylko po to przyjechali�cie do Kairu? Mogli�cie przecie� w��czy� sal� koncertow� i z daleka rozkoszowa� si� muzyk�.

Poci�gn��em go za r�kaw. Nie lubi�, kiedy ludzie ni z tego, ni z owego zatrzymuj� si� w p� kroku.

��Symfonii Andre nale�y s�ucha� w specjalnych halach. Jego muzyka nie jest przyjemno�ci�, lecz ci�k� prac� fizyczn�.

Allan poszed� z nami.

��Musz� porozmawia� z Andre�� powiedzia� gro�nym tonem.�� Natr� mu uszu po koncercie. Ostatni model jego ruchomego deszyfratora jest do niczego.

��Zwolnij kroku i nie machaj mi tym kufrem przed i nosem. Pewnie masz tam pi��dziesi�t kilogram�w?

��Sze��dziesi�t trzy. Pos�uchajcie, jaka g�upia historia przydarzy�a si� nam na Procjonie przez niedbalstwo Andre.

O g�upiej historii na Procjonie ju� s�yszeli�my. Znali j� wszyscy mieszka�cy Ziemi i planet uk�adu. Wyprawa Allana sprawdza�a lekki model Gwiezdnego P�uga przystosowanego do szybkich przewoz�w pasa�erskich. W pobli�u Uk�adu S�onecznego rozp�dza� si� nie wolno, dlatego te� jedena�cie i p� roku �wietlnego przebyli w ci�gu trzydziestu dziewi�ciu dni pok�adowych. W gwiazdozbiorze Ma�ego Psa r�wnie� nie by�o gdzie si� rozp�dzi�, wobec czego osi�gn�li zaledwie stukrotn� pr�dko�� �wiat�a. Za to w�a�nie w tym gwiazdozbiorze, w uk�adzie planetarnym Procjona, cz�onkowie wyprawy, sami o tym nie wiedz�c, dokonali wreszcie zapowiedzianego pi�� wiek�w temu odkrycia: znale�li my�l�ce porosty. Na drugiej spo�r�d trzech planet Procjona brakowa�o �wiat�a i ciep�a, a ska�y by�y pokryte rudym mchem. Astronauci chodzili po mchach, badali je aparatami, ale wykryli jedynie to, �e ro�liny wysy�aj� s�abe fale magnetyczne. Po powrocie na Ziemi� centralny komputer, Wielki Akademicki, rozszyfrowa� zapisane promieniowanie i stwierdzi�, �e jest to mowa. Uda�o si� odczyta� kilka zda�: �Kim jeste�cie? Sk�d? Jak wykszta�cili�cie w sobie zdolno�� ruchu?� Nieruchome porosty by�y najbardziej zdumione tym, �e ludzie potrafi� chodzi�.

��Wszystkiemu winien idiotyczny RD-2! grzmia� Allan na ca�� ulic�. Zawsze m�wi� bardzo g�o�no.�� Jest wprawdzie lepszy od nar�cznych deszyfrator�w, kt�re nadaj� si� tylko do prowadzenia rozmowy z pieskami i ptaszkami, to fakt. Na przyk�ad na Polluksie, w Bli�ni�tach, pogadali�my sobie nie�le z inteligentnymi rybami. Te zabawne nereidy generowa�y fale ultrad�wi�kowe, my za� nauczyli�my si� przekszta�ca� w�asne s�owa w takie same fale. Zreszt� wiecie o tym z transmisji� Ale w trudnych sytuacjach przyrz�d Andre zawodzi. I tak� bezradn� maszyn� reklamuje si� jako ostatni krzyk techniki!

Allan nagle przerwa� i zatrzyma� si� zn�w. Chcia�em jeszcze energiczniej poci�gn�� go za r�kaw, ale uderzy� mnie wyraz jego twarzy.

��Zupe�nie zapomnia�em, braciszkowie!�� wykrzykn�� i rozejrza� si� doko�a, jakby obawia� si�, �e kto� go pods�ucha.�� Do Izby Tras Gwiezdnych dotar�a dzi� zadziwiaj�ca wiadomo��. Nikt na razie nie zna szczeg��w, ale pewne jest, �e odkryto nowy rodzaj istot rozumnych. Co� w rodzaju prawdziwych ludzi. Wydaje si� przy tym, �e szalej� w�r�d nich bratob�jcze wojny, znacznie gro�niejsze od staro�ytnych wojen na Ziemi.

Dziwna i wr�cz niepoj�ta jest dzi� dla renie oboj�tno��, z jak� w�wczas s�uchali�my Allana. Przecie� w owej chwili dokonywa� si� prze�om w ca�ej historii ludzko�ci� Teraz jest to oczywiste dla ka�dego pierwszoklasisty, ale wtedy Lusin i ja nie zapytali�my nawet, kto dostarczy� informacji o nowo odkrytych istotach i czym one w�a�ciwie przypominaj� ludzi. Wysun��em tylko przypuszczenie, �e mieszkaj� z dala od najbli�szych gwiazd, bo w naszym rejonie Galaktyki z niczym podobnym dotychczas si� nie zetkni�to.

��Nie wiem�� odpowiedzia� Allan.�� Wielki Akademicki ju� drugi dzie� analizuje otrzymane informacje. Jutro lub pojutrze wszyscy dowiedz� si�, do jakich wniosk�w doszed� komputer.

��Zaczekajmy wi�c do jutra�� rzuci�em niedbale.�� Ja osobi�cie wytrzymam nawet do pojutrza.

Lusin by� tego samego zdania. Koncert Andre poch�ania� go bardziej ni� doniesienie o nowych odkryciach. W owych miesi�cach, kt�re poprzedza�y narad� na Orze, ci�gle s�yszeli�my o nowych istotach rozumnych odkrytych przez wyprawy gwiezdne. Nic wi�c dziwnego, �e stracili�my poczucie niezwyk�o�ci. Dziwy ju� nam spowszednia�y.

��T�um!�� powiedzia� Lusin wyci�gaj�c palec przed siebie.

��Zabraknie miejsc. Pospieszmy si�.

Ruszyli�my szybciej. Ogromny Allan wysun�� si� do przodu. Jeszcze w szkole chodzi� najszybciej ze wszystkich. Jego krok mierzy metr dwadzie�cia.

Krzykn��em za nim:

��Zajmij dla nas dwa miejsca obok siebie!

Do sali koncertowej wlewa�y si� dwa strumienie ludzi. Znajdowali�my si� bli�ej drzwi zachodnich, ruszyli�my wi�c tamt�dy. Allan przedosta� si� na czo�o, my za�, os�oni�ci jego szerokimi barami, posuwali�my si� za nim. Tu� przy drzwiach zdarzy�o si� nieprzyjemne zaj�cie, kt�re zepsu�o mi humor. Jaka� brzydka, szczup�a dziewczyna gwa�townie odsun�a si� z drogi pr�cego naprz�d Allana. Nie zdo�a�em si� zatrzyma� i wpad�em na ni� z rozp�du. Dziewczyna odwr�ci�a si� z oburzeniem. Mia�a wiotk�, d�ug� szyj� i ciemne oczy. Mo�liwe zreszt�, �e pociemnia�y z gniewu.

��Gbur!�� powiedzia�a gniewnie niskim, melodyjnym g�osem. Twarz jej szpeci�y szerokie brwi, r�wnie czarne jak oczy.

��Pani te� nie nauczono uprzejmo�ci!�� odci��em si�, ale chyba tego nie us�ysza�a. W pierwszej chwili tak si� zmiesza�em, tak mnie zaskoczy� jej nieusprawiedliwiony gniew, �e zapomnia�em j�zyka w g�bie. Nim zdo�a�em odpowiedzie�, byli�my ju� daleko od siebie.

Na sali dwukrotnie wstawa�em i rozgl�da�em si� dooko�a, staraj�c si� odnale�� t� szczup�� dziewczyn�. Ale w�r�d dwudziestu o�miu tysi�cy os�b wype�niaj�cych widowni� nie�atwo by�o j� odszuka�. Mog� powiedzie� jedno: reakcja nieznajomej zaintrygowa�a mnie bardziej ni� zagadkowa nowina Allana.

��Andre!�� powiedzia� Lusin.�� C� to za dziwak! Andre nawet na koncercie nie powstrzyma� si� od robienia kawa��w. Zamiast ukaza� si� na stereoekranie i stamt�d u�miechn�� si� do publiczno�ci, wyszed� na scen�. Na rozleg�ej, pustej estradzie wygl�da� jak krasnoludek. Zacz�� wyg�asza� mow�: co� o Ziemi i gwiazdach, Niebianach i ludziach, lotach i katastrofach. Utrzymywa� przy tym, �e wszystko to znalaz�o odbicie w jego kosmicznej symfonii. Tak mi si� to wreszcie znudzi�o, �e krzykn��em: �Do�� paplania!� Gdybym wiedzia�, �e wzmacniacze zosta�y nastrojone na wszystkie d�wi�ki z sali, z pewno�ci� zachowa�bym si� ostro�niej. M�j g�os og�uszaj�co zahucza� pod stropem, a odpowiedzia� mu r�wnie gromki �miech.

Nie speszony Andre krzykn�� weso�o:

��Potraktujemy wasze niecierpliwe wrzaski jako uwertur� do symfonii.

Potem znikn��. Dziko zagrzmia�a muzyka gwiezdnych sfer.

Najpierw zapadali�my si�. Siedzieli�my nieruchomo w fotelach trzymaj�c si� kurczowo opar�, a jednocze�nie na �eb, na szyj� p�dzili�my w d�. Stan niewa�ko�ci nast�pi� tak gwa�townie, �e zak�u�o mnie w sercu. My�l�, �e inni widzowie nie czuli si� lepiej. P�niej zabrzmia�a delikatna melodia, w powietrzu zaszybowa�y k��biaste, r�nobarwne ob�oczki i grawitacja powr�ci�a. Melodia narasta�a, organy elektronowe grzmia�y wszystkimi swoimi dwudziestoma czterema tysi�cami g�os�w, kolorowe chmurki wype�ni�y si� szalonymi skokami �wietlistej zorzy, i wszystko znikn�o w wiruj�cym, r�nobarwnym deszczu iskier. Nie by�o wida� ani �cian, ani sufit�w, ani widz�w na sali. Najbli�si za� s�siedzi zmienili si� nagle w jakie� pochodnie zimnego p�omienia. W�wczas �wiat�o zacz�o nabiera� ciep�a, melodia przyspieszy�a rytm, zwi�kszy�o si� przyci�ganie, a w powietrzu pop�yn�y fale gor�ca. Chcia�em ju� zdj�� marynark�, kiedy rozb�ys�a b��kitna b�yskawica. Doko�a zap�on�� z�owieszczy fioletowy ogie� i na widz�w spad� gwa�towny, lodowaty wicher. Nikt nie zd��y� si� odwr�ci� ani os�oni� twarzy r�kami. Zlodowacenie przysz�o w �wi�cie i brz�czeniu elektronowych g�os�w. Przeci��enie szybko si� zwi�ksza�o, p�ucom zacz�o brakowa� tlenu. Zn�w rykn�y tr�by, za�piewa�y struny, zad�wi�cza�a mied� i srebro, w fioletowej mgle zap�on�y pomara�czowe j�zyczki. Lodowate tchnienie ust�pi�o miejsca falom ciep�a, przeci��enie mala�o i zmienia�o si� w niewa�ko��. Powietrze, aromatyczne i koj�ce, samo wlewa�o si� do krtani, w g�owie kr�ci�o si� od subtelnych d�wi�k�w, delikatnych barw, ciep�a i uczucia lekko�ci.

Powtarza�o si� to trzykrotnie: purpurowy upa� przy akompaniamencie grzmotu tr�b i niewa�ko��, b�yskawicznie narastaj�cy, przenikliwie niebieski zi�b wraz z przeci��eniem i niemal ca�kowity brak powietrza; melodyjne r�owo-pomara�czowe odrodzenie owiane ciep�em. P�niej po raz ostatni uderzy� mr�z, run�� upa� i ju� zwyczajnie, s�onecznie zal�ni� strop sali koncertowej.

Sko�czy�a si� pierwsza cz�� symfonii.

Ze wszystkich stron dobiega�y okrzyki i �miech. Kto� post�kiwa�, kto� masowa� odmro�one policzki, kto� gard�owa�: �Autor! Dajcie mi autora!� Wi�kszo�� widz�w spieszy�a si� do wyj�cia.

��On zwariowa�!�� oburza� si� Allan.�� Nawet po Andre nie spodziewa�em si� czego� podobnego Po co�cie mnie tu zaci�gn�li?

Lusin w milczeniu obserwowa� zdenerwowanych widz�w, ja za� zaoponowa�em:

��Nikt ci� nie ci�gn��, sam tu przyszed�e�. Doskonale te� wiedzia�e�, co ci� czeka. Uprzedza�em, �e muzyk� Andre mog� znie�� jedynie atleci.

��Nie jestem u�omkiem i te� nie mog�em wytrzyma�! Czy�by i w drugiej cz�ci czeka� nas taki koszmar?

Poda�em mu zaproszenie, na kt�rym widnia� tekst: �Andre Szerstiuk. Harmonia gwiezdnych sfer. Symfonia na d�wi�k, �wiat�o, ciep�o, ci�nienie i ci��enie. Cz�� pierwsza�� Wir �wiat�w. Cz�� druga�� Ludzie i Niebianie. Cz�� trzecia�� Wieczne jak �ycie�.

Allan parskn�� i powesela�.

��Brakuje tu jeszcze jednego sk�adnika, zapachu�� wykrzykn�� z gromkim �miechem.�� Wyobra�cie sobie cuchn�ce allegro i wonne adagio! Dla pe�ni obrazu, co o tym s�dzicie?

��Sukces!�� powiedzia� Lusin.�� Wszyscy s� zachwyceni i wstrz��ni�ci. Oboj�tnych nie ma!

��Nie zachwyceni, lecz przera�eni�� poprawi�em.�� Na sali pozosta�a najwy�ej jedna trzecia widz�w.

��Nowo��. Nie od razu pojmuj�.

��Zajmij si� raczej swoimi cudacznymi formami, a nie muzyk��� poradzi�em mu.�� Twojego boga Hora z sokol� g�ow� mo�e uda si� w dalekich wyprawach wykorzysta� do �ow�w na nietoperze, a jaka korzy�� z nowego dzie�a Andre?

Po rozpasanej cz�ci pierwszej druga wyda�a si� nam spokojna. Mo�liwe zreszt�, �e si� ju� wprawili�my. Dominowa�o w tym fragmencie �wiat�o: sk��biona zielonkawo��ta mg�a, czerwone rozb�yski, wij�ce si� fioletowe pasma, iskry i b�yskawice spadaj�ce z sufitu niczym kurtyna zorzy polarnej, a potem wszystko uton�o w r�owym, ciep�ym ob�oczku, kt�ry rozleniwia�, usypia� my�li i uczucia. Wszystkiemu towarzyszy�y melodyjne d�wi�ki elektronicznych g�os�w. Grawitacja i ci�nienie stopniowo narasta�y, to zn�w zanika�y, zimno atakowa�o mniej gwa�townie, a zast�puj�cy je upa� by� mniej pal�cy. Kr�tko m�wi�c ta cz�� symfonii spodoba�a mi si�. Mo�na j� by�o znie��, co o dzie�ach Andre niecz�sto mo�na powiedzie�.

Za to w trzeciej cz�ci zn�w dostali�my za swoje. �Wieczne jak �ycie� mog�o ka�dego wp�dzi� do grobu. Andre najwidoczniej chcia� dowie��, i� �ycie nie jest zabaw�, i dopi�� swego. Opala� nas, mrozi�, og�usza� i o�lepia� co najmniej przez dwadzie�cia minut. Symfonia si� sko�czy�a, a widzowie dalej siedzieli bez ruchu, nie mog�c przyj�� do siebie. Niekt�rzy wygl�dali na tak wycie�czonych, �e a� si� roze�mia�em. Allan zachwyca� si� ha�a�liwie. Z nim tak jest zawsze. Niezwyk�o�ci najpierw go zaskakuj�, a p�niej wprowadzaj� w stan euforycznej rado�ci.

��Mocna rzecz!�� wrzeszcza�.�� Pocz�stowa� tak� symfoni� istoty z Alfy Centauri lub z Syriusza�� a nie maj� one zbyt wielu ko�ci�� i zostanie z nich mokra plama! Nie, to zupe�nie bycze!

W opustosza�ej sali rozleg� si� g�os: przyjaciele atora symfonii proszeni s� do wschodniego wyj�cia. Allan pop�dzi� wyprzedzaj�c ostatnich wychodz�cych widz�w. Ja i Lusin nie spieszyli�my si� zbytnio. Wiedzia�em, �e Andre na mnie zaczeka.

Przy wschodniej bramie szybko zebra�a si� grupka przyjaci�. Wkr�tce zabola�a mnie r�ka od u�cisk�w. �adniutka �anna Uspie�ska, �ona Andre, promienia�a. Ona zawsze cieszy si� jak dziecko, je�eli Andre uda si� cokolwiek, i trzeba powiedzie�, �e cz�sto ma powody do rado�ci. Tym razem mog�aby zachowa� si� troch� pow�ci�gliwiej.

�anna powiedzia�a g�o�no:

��Zmieni�e� si�, Eli! Po prostu trudno uwierzy�, �e jeste� taki opalony i sympatyczny. S�uchaj, czy� si� przypadkiem nie zakocha�?

Wiedzia�em, czemu m�wi tak g�o�no i bardzo mi si� to nie spodoba�o. Zbli�a� si� do nas Leonid Mrawa z Olg� Trondicke. Gro�ny Leonid tym razem sprawia� wra�enie niemal weso�ego, Olga za� jak zwykle by�a zr�wnowa�ona i pogodna. Zrozumia�a oczywi�cie aluzj� �anny, ale nie da�a tego po sobie pozna�, Leonid natomiast z tak� sil� potrz�sn�� moj� r�k�, �e a� sykn��em z b�lu. Ten olbrzym (dwa metry trzydzie�ci) wbi� sobie do g�owy, �e stoj� mu na drodze. Obawiam si�, �e Olga utrzymuje go w tym b��dzie. Jest to tym dziwniejsze, �e w przeciwie�stwie do �anny nie ma w sobie ani odrobiny kokieterii.

��Ciesz� si�, �e ci� widzꠗ powiedzia�a Olga.�� Zdaje mi si�, �e by�e� na Marsie?

��A czego mia�bym tam szuka�?�� odburkn��em.

��Montowali�my si�dme sztuczne s�o�ce na Plutonie, pewnie o nim s�ysza�a�.

��Oczywi�cie. ��toczerwony karze� o zwyk�ej g�sto�ci, moc o�miu tysi�cy albert�w. Obliczy�am niedawno, �e ta moc nie wystarczy do normalnej pracy. Nie czyta�e� mojej notatki?

��Nie. Twoje notatki s� zbyt uczone dla mnie! Olga nie obrazi�a si� i nie zmartwi�a. S�ucha�a spokojnie, nadal pogodna i rumiana. Jestem pewien, �e nie zastanawia�a si� w og�le nad sensem moich s��w. Wystarcza jej, �e m�wi�. S�ucha tylko brzmienia g�osu.

�anna wykrzykn�a i potrz�sn�a ufryzowanymi w�osami, tak jasnymi, �e z dala wygl�daj� jak siwe.

��Nie odpowiedzia�e� na moje pytanie, Eli!

��Tak�� odpowiedzia�em.�� Zakocha�em si�. Wiesz w kim? W tobie. D�ugo to ukrywa�em, ale ju� d�u�ej nie mog�. I co teraz zamierzasz zrobi�?

��Znios� to z pogod�, a mo�e powiem Andre, �eby wiedzia�, jakich to ma przyjaci�.

Odwr�ci�a si� do mnie plecami. �anna tak pragnie si� wszystkim podoba�, �e gniewa si�, kiedy kto� z tego �artuje.

��Allan ma ciekaw� wiadomo�栗 powiedzia�em, aby skierowa� rozmow� na inne tory.�� Allan, powt�rz z �aski swojej rewelacje o nowych odkryciach.

Zn�w, tak samo jak przedtem Lusin i ja, nikt nie potraktowa� powa�nie nowo�ci Altana. Wszyscy wys�uchali go oboj�tnie, jakby plotkowa� o jakich� g�upstwach, a nie dzieli� si� najwa�niejsz� informacj� otrzyman� kiedykolwiek przez ludzko��. Dzi�, wspominaj�c te dni, staram si� i nie mog� poj��, czemu byli�my w�wczas tak niewybaczalnie lekkomy�lni. Ta lekkomy�lno�� by�a tym bardziej niepoj�ta, �e Leonid i Olga, kapitanowie wielkiej �eglugi kosmicznej, ju� w�wczas cieszyli si� s�aw� do�wiadczonych astronaut�w. Oni w ka�dym razie powinni byli zorientowa� si�, co oznacza odkrycie na naszych trasach galaktycznych istot r�wnych nam intelektem i pot�g�. Leonid post�pi� jeszcze lekkomy�lniej ode mnie, gdy� po prostu machn�� r�k� na opowie�� Allana. Nasze malutkie sztuczne s�o�ce na Plutonie interesowa�o go bardziej.

��Zadziwia mnie wasz konserwatyzm�� powiedzia�.�� Najpierw montujecie ogromnego satelit�, potem rozpalacie go, p�ki nie zamieni si� w mikroskopijn� gwiazdk� i tracicie na to kilka lat, zupe�nie tak samo jak nasi dziadowie dwa wieki temu. Po co? Gwiezdny P�ug w ci�gu doby zapali dziesi�� sztucznych s�o�c o dowolnych wielko�ciach i temperaturach. Nie trzeba ani monta�u, ani rozgrzewania. Wystarczy rozkaz: zapali� i dostarczy� s�o�ce na miejsce!

���wi�ta racja!�� podchwyci� Allan, kt�ry natychmiast zapomnia� o swoich gwiezdnych nowo�ciach. Ucieszy� si�, �e kto� chwali Gwiezdny P�ug i za�mia� si�. By� niezmiernie dumny ze swego statku.�� Dla nas to zupe�ny drobiazg. Mo�emy w pi�� minut utoczy� eleganckie s�oneczko i podrzuci� je na planet�, kt�rej brakuje ciep�a i �wiat�a.

��Pi�knie!�� wykrzykn�� Lusin.�� Bardzo pi�knie! Nawet bardzo! Zapali� i dostarczy�! Wspaniale!�

��Cudownie!�� powiedzia�em.�� Znacznie pi�kniejsze od po�ar�w, jakie wzniecasz w �o��dkach biednych zwierz�tek. A propos, czemu w�a�ciwie nie u�ywa si� Gwiezdnego P�uga do zapalania sztucznych s�o�c?

Olga ostudzi�a m�j zapa� m�wi�c rzeczowo, bo inaczej nie potrafi:

��Tworzenie s�o�c z pomoc� Gwiezdnego P�uga by�oby pewnie �atwiejsze. Ale ich uruchomienie w okolicach naszego uk�adu planetarnego grozi zak��ceniem r�wnowagi przestrzeni kosmicznej. Nie chcecie przecie�, aby Syriusz wpad� na Procjona, a Proksima Centauri zderzy�a si� ze S�o�cem?

Leonid zaoponowa�:

��Realno�� takiego katastroficznego zagro�enia nie zosta�a przez nikogo dowiedziona�

��Nikt r�wnie� nie dowi�d�, �e jest na odwr�t�� odparowa�a Olga.�� Odpowied� mo�e da� jedynie do�wiadczenie, nieudane za� do�wiadczenie mo�e sprowadzi� nieodwracaln� katastrof�.

Z sali koncertowej wyszed� Andre wraz z Paw�em Romero. Zjawienie si� Paw�a by�o tak niespodziewane, �e nieprzytomny z rado�ci pobieg�em im naprzeciw.

Najpierw potrz�sn��em r�k� Andre i dopiero wtedy wpad�em w obj�cia Paw�a. Romero po d�ugiej roz��ce nie wita si� zwyczajnie, lecz chwyta w obj�cia utrzymuj�c, �e taki zwyczaj panowa� dawniej we wszystkich cywilizowanych plemionach. Ca�e szcz�cie, �e przynajmniej nie ca�uje na powitanie, chocia� zdaje si� istnia� kiedy� taki dziwny obrz�dek.

��To pan, Eli!�� powiedzia� uroczystym tonem.�� Wyra�nie widz�, �e to pan.

Stali przede mn�, rami� przy ramieniu, u�miechni�ci i zadowoleni, a ja chciwie im si� przypatrywa�em. Obaj byli niewysocy, mierzyli po metr dziewi��dziesi�t jeden mniej ni� ja i Lusin�� barczy�ci i m�odzi: Andre mia� pi��dziesi�t siedem lat, czyli tyle samo co ja i Lusin, Romero za� by� o pi�� lat starszy. Na tym ko�czy�o si� podobie�stwo. Poza tym r�nili si� ca�kowicie, poczynaj�c od wygl�du i przyzwyczaje�, a na gustach i sposobie bycia ko�cz�c. Romero nie jest podobny do nikogo, nawet jego w�sy i hiszpa�ska br�dka w niczym nie przypominaj� roz�o�ystych br�d i sumiastych w�s�w na portretach prehistorycznych kr�l�w, chocia� twierdzi, �e je zapo�yczy� od jakiego� rzymskiego cesarza lub ameryka�skiego prezydenta, nie pami�tam dok�adnie, w ka�dym razie od kt�rego� z w�adc�w przedpotopowych republik. W dodatku dla zabawy nosi wsz�dzie ze sob� lask�. Nawet obejmuj�c mnie nie wypu�ci� jej z r�k.

Je�eli Romero nie jest podobny do nikogo, to Andre nie bywa d�ugo podobny do samego siebie. Za ka�dym naszym widzeniem Andre jest inny i zaskakuj�cy� Gdyby nie by� genialny, powiedzia�bym, �e jest zwyczajnie pr�ny. W szkole zmienia� w�osy cz�ciej ni� ubrania. Na pi�tym semestrze drugiego kr�gu usun�� kasztanowate k�dziory, kt�rymi obdarzy�a go natura, i wyhodowa� czarne, proste w�osy. W trzecim kr�gu ow�osienie zmienia�o si� rokrocznie: g�adkie w�osy ust�powa�y miejsca lokom, p�niej pojawi�y si� p�czki podobne do bagiennych k�pek, nast�pnie Andre by� zwierciadlanie �ysy, a potem zn�w zaopatrzy� si� we w�osy, tym razem kr�tkie i k�uj�ce jak druty. �Na twoj� fryzur� mo�na odbiera� transmisje z Fomalhauta��� m�wili�my, ale na Szerstiuku dowcipy nie robi� wra�enia. Kolor w�os�w r�wnie� si� zmienia�: k�dziory by�y z�ote, a p�niej krucze, za� drutokszta�tne porosty p�on�y malinowoczerwon� barw�, tak �e g�owa jarzy�a si� w �wietle niczym g�ownia. Andre by� przekonany, �e z tak� iluminacj� jest mu do twarzy.

Tym razem Andre mia� mi�kkie kasztanowate k�dziory, r�wnie d�ugie jak w�osy �anny. W ka�dym razie wygl�da�y lepiej ni� malinowe druty.

��Opali�e� si�, Eli!�� powiedzia� to samo co �anna.�� Czy�by s�o�ce na Plutonie by�o tak gor�ce?

��To skutek koncertu�� powiedzia�em.�� Twoja symfonia o ma�o mnie nie zw�gli�a. Pewien staruszek chwyta� si� nawet za serce.

��Nie podoba�a ci si�? Naprawd� ci si� nie podoba�a, powiedz Eli?

��Czy koszmar mo�e si� podoba�?

��Wypowiedzia�em t� sam� my�l�� podchwyci� Romero.�� W dodatku tymi samymi s�owami, drogi Andre: pa�ska symfonia to koszmar!

�anna obj�a Andre i pokaza�a mi j�zyk.

��Nie martw si�, kochany. Par� minut temu Eli wyzna� mi mi�o��: �Le�� u twoich st�p. Co zamierzasz robi�?� Jak mo�na powa�nie traktowa� Eliego?

Za�miali�my si� g�o�no, nawet Olga si� u�miechn�a. Andre w dalszym ci�gu by� niepocieszony. Ten dziwak spodziewa� si� zachwyci� ca�y �wiat swoj� piekieln� muzyk�.

��Mog� wyja�ni�, co mi si� w twoim koncercie nie podoba�� powiedzia�em.�� Ale to zajmie sporo czasu.�� Usi�d�my wi�c w parku i porozmawiajmy�� odpowiedzia�.

��Lepiej pospacerujmy po parku�� zaproponowa� Pawe�.�� W staro�ytno�ci filozofowie lubili rozprawia� w czasie przechadzki. Czemu nie skorzysta� z ich dobrego przyk�adu?

��Bez chodzenia staro�ytnym nie wychodzi�o potwierdzi� Leonid.�� W�a�nie dlatego nazywano ich piechurami.

��Perypatetykami, to znaczy przechadzaj�cymi si�, szanowny Mrawo. Mog� pana zapewni�, �e piechurzy nie mieli nic wsp�lnego z filozofi�.

Leonid nic nie odpowiedzia�. Z Paw�em nie warto dyskutowa�, bo wie o staro�ytno�ci wszystko. W dodatku nikt z nas nie mia� poj�cia, czym w�a�ciwie r�ni�y si� zaj�cia piechur�w i przechadzaj�cych si�. W staro�ytno�ci by�o wiele zadziwiaj�cych rzemios�. Od dzieci�stwa nie lubi� zastanawia� si� nad ich subtelno�ciami.

Wzi�li�my si� wszyscy pod r�ce i ruszyli�my rz�dem �anna, Olga, Andre, Pawe�, Lusin, ja, Leonid, Allan. Zacz��em od tego, �e dzie�o sztuki winno dawa� rozkosz, a nie wytrz�sa� z cz�owieka. dusz�. Po symfonii Andre trzeba za�y� od�wie�aj�cej k�pieli promienistej, aby odzyska� si�y. Niekt�re rzeczy s� wprawdzie ca�kiem niez�e, jak na przyk�ad pewne melodie i efekty �wietlne, mr�z skojarzony z przeci��eniem i upa� z niewa�ko�ci�, ale wszystko to podane jest w takich dawkach, tak skumulowane, �e przyjemno�� zamienia si� w tortury.

��Mnie si� podoba jedynie muzyka i barwy�� zauwa�y� Romero.�� Musz� si� przyzna�, moi mili, �e wasze przeci��enia, niewa�ko�ci, ci�nienia, upa�y i tym podobne rzeczy zupe�nie do mnie nie przemawiaj�.

��Brakuje zapachu!�� powt�rzy� Allan sw�j poprzedni zarzut.�� I wiecie, czego jeszcze? Wstrz�s�w elektrycznych! W grzmocie i rozb�yskach, przy lodowatym wietrze i przeci��eniach, takie jadowite uk�ucia, jakby mr�wki biega�y szybciutko po ca�ym ciele.�� Za�mia� si� zadowolony z konceptu.

Lusin wyrzek� z szacunkiem:�� Mr�wki, dobrze!

��Nie s�uchaj ich!�� poprosi�a �anna.�� Oni ciebie nie kochaj�. Tylko ja jedna ci� rozumiem. Wytrzyma�am twoj� symfoni� od pocz�tku do ko�ca i tylko raz krzykn�am ze strachu.

��Ale� oni mnie kochaj�!�� powiedzia� energicznie Andre.�� Ale myl� si� i trzeba im przetrzepa� sk�r�. Zaraz to zrobi�.

Nast�pnie wyg�osi� mow�. To by�o b�yskotliwe i natchnione przem�wienie, r�wnie wspania�e, jak wszystko co robi Andre. Obrona symfonii spodoba�a mi si� znacznie bardziej od samej symfonii. Jego zdaniem zbyt jeste�my lud�mi i to jest z�e. W naszej epoce, kiedy odkryto mn�stwo plemion r�nych pod wzgl�dem form i sposob�w �ycia, cz�owiek winien si� wstydzi� tego, �e uznaje sw�j ma�y �wiatek za jedyny mo�liwy do przyj�cia. Jego ziemskie zwyczaje nadaj� si� jedynie dla niego samego i nie trzeba ich wynosi� poza granice Uk�adu S�onecznego. Ale czy� cz�owiek nie odczuwa jedno�ci �ycia w ca�ym Wszech�wiecie, czy� nie jest tysi�cami nici powi�zany z niezwyk�ymi istotami innych �wiat�w? Nie chodzi tu o wsp�lno�� szczeg��w i wygl�du zewn�trznego, nie, wa�na jest wsp�lnota �ywego rozumu. W�a�nie o tym, o jedno�ci istot rozumnych Wszech�wiata m�wi jego symfonia. To nie jest muzyka ziemska, lecz kosmiczna, bo uzewn�trznia filozoficzne podobie�stwo wszystkiego co �ywe. Je�eli wiele w tym utworze jest trudnego do zniesienia dla cz�owieka, to nic nie szkodzi, bo mo�e to w�a�nie spodoba si� innym istotom my�l�cym. Co� nie co� podoba�o si� wam, co� innego spodoba si� mieszka�com Wegi, a jeszcze inny sk�adnik dzie�a przeniesie rado�� przybyszom z Fomalhauta lub utrafi w gust mieszka�c�w Plejad. Prac� mo�na uwa�a� za udan�, je�li znajdzie odd�wi�k w duszy r�nych istot. Ta symfonia to las r�k wyci�gni�tych ku przyjacio�om ze Wszech�wiata. Nie ��dajcie, aby wszystkie te r�ce �ciska�y jedn� wasz� d�o�, nie b�d�cie chciwi, bo harmonia Wszech�wiata nie ogranicza si� do tej, kt�ra brzmi w waszych sercach.

Zachwycony Allan podrzuci� kapelusz do g�ry.

��Pierwsza na �wiecie symfonia dla widz�cych, s�ysz�cych, obdarzonych zmys�em dotyku, chodz�cych i lataj�cych! Rozkosz dla oczu, uszu, �ap, skrzeli, pancerza, tr�b i przyssawek!

Romero u�miechn�� si� ironicznie.

��Swoim utworem wskaza� pan biednemu cz�owiekowi skromne miejsce nale�ne mu we Wszech�wiecie, ale wszak cz�owiek nie mo�e pogodzi� si� z rol� czego� po�redniego mi�dzy inteligentn� jaszczurk� a g�upawym Anio�em. Czy pan pomy�la� o tym, Andre?

Andre czeka� na moje s�owa. Nie chcia�em go martwi�, ale nie mog�em te� milcze�.

��Twoje zamierzenia s� bardzo pi�kne, lecz nierealne�� powiedzia�em.�� Wydaje mi si�, �e nie mo�e istnie� dzie�o sztuki oddzia�uj�ce na wszystkie istoty Wszech�wiata. Oddajmy cz�owiekowi co ludzkie, natomiast my�l�ce ryby wymagaj� czego� zupe�nie innego, mo�liwe, i� nawet zupe�nie dla nas obcego.

Nie przypominam sobie, by Andre kiedykolwiek od razu przyzna� racj� oponentowi. Zawsze stara� si� wynale�� jaki� nieoczekiwany kruczek, improwizowa� zawik�ane dowody wymagaj�ce dok�adnej analizy i w ten spos�b stara� si� odwlec nieuniknion� pora�k�.

��Niechaj Niebianie sami rozstrzygn� nasz sp�r! Wr�cimy do tej dyskusji na Orze!

Wszyscy si� zmieszali, a ja nie mog�em spojrze� na Andre.

��Czy�by� nie wiedzia��� zapyta�a Olga z wyrzutem w g�osie�� �e Eli nie leci z nami na Or�?

Andre tak si� zmartwi�, �e a� mi go si� zrobi�o �al. Patrzy� na mnie tak, jakby nie m�g� w to uwierzy�.

��Nic na to nie mo�na poradzi栗 powiedzia�em.�� Wy polecicie zapoznawa� si� z Niebianami, ja za� za�atwi� na Ziemi swoje sprawy s�u�bowe i wr�c� budowa� sztuczne s�o�ca na firmamentach dalekich planet.

��Pogrzebowy ton nie pasuje do twojej ironicznej g�by, ju� dawno powiniene� to zrozumie�!�� wykrzykn�� Andre.�� Czy mo�esz mi przyst�pnie wyt�umaczy�, jak do tego dosz�o?

Odrzek�em, �e nie ma w tym nic nadzwyczajnego. W czasie selekcji kandydat�w nie mog�em wykaza� si� takimi zaletami, jakimi szczycili si� moi przyjaciele. Bez Olgi, Allana i Leonida nie mo�na odbywa� dalekich wypraw, s� wszak in�ynierami i kapitanami kosmicznymi. Andre r�wnie� jest niezast�piony, bo ma�o kto mo�e si� z nim r�wna�, je�eli trzeba rozszyfrowa� nieznan� mow�. Lusin te� jest potrzebny: zapozna si� z r�nymi formami �ycia, a niekt�re z nich spr�buje sztucznie odtworzy�. Przyda si� r�wnie� znawca staro�ytno�ci, Romero. Kto wie, czy niekt�re prawa i obyczaje nowo odkrytych spo�ecze�stw nie pokrywaj� si� z tym, co niegdy� panowa�o na Ziemi? No a ja, na co si� przydam?

��Nie spotka�em jeszcze wi�kszego durnia ni� ty!�� zdenerwowa� si� Andre.�� Pytam o co� innego: czy stara�e� si� o udzia� w wyprawie? Co w tym kierunku zrobi�e�?

Wyt�umaczy�em mu cierpliwie, �e ju� rok temu zapisa�em si� na kurs kwalifikacyjny. Wielki Pa�stwowy trzy miesi�ce temu rozpocz�� analiz� danych. By�o nas ��cznie oko�o sze��dziesi�ciu milion�w os�b, ale po pierwszym odsiewie wed�ug kryterium zdrowia i wieku pozosta�o niepe�ne cztery miliony.

��Przeszed�e� do drugiego etapu?

��Tak. Ale co mi z tego przysz�o? Komputer stopniowo zw�a� kr�g wybranych. W ko�cu pozosta�o sto tysi�cy os�b odpowiadaj�cych wszelkim wymaganiom. Ja r�wnie� by�em w�r�d nich. W�wczas przeprowadzono losowanie. Przegra�em.

Przez jaki� czas szli�my w milczeniu. Andre marszczy� czo�o. Domy�la�em si�, �e stara si� wyszuka� jak�� mo�liwo�� wznowienia stara� o m�j udzia� w wyprawie. Ja by�em spokojny, bo taka mo�liwo�� nie istnia�a.

��Zrobimy tak�� powiedzia� Andre.�� Eli pojedzie zamiast mnie. Doskonale sobie na moim miejscu poradzi.

Tylko �anna ucieszy�a si�, �e Andre zostaje. Pozostali zgodnie mu wymy�lali. Nasze oburzenie by�o tym wi�ksze, �e wiedzieli�my, jak trudno tego cz�owieka przekona�, kiedy wbije sobie co� do g�owy.

��Bez Eliego nie pojad�!�� powtarza� uporczywie Andre.�� Jeszcze w szkole postanowili�my, �e pierwsz� podr� do innych gwiazdozbior�w odb�dziemy razem. Zrozumcie, �e nie chc� si� z nim rozstawa�!

��Masz racj�, kochany!�� m�wi�a pospiesznie �anna.�� Ja r�wnie� nie chc� si� z tob� rozstawa�. Nie s�uchaj ich! Zosta�.

Andr� i tak nas nie s�ucha�, my za� krzyczeli�my i wzajemnie sobie przerywali�my. P�niej odezwa�a si� milcz�ca do tej pory Olga:

��W twoich poczynaniach brak logiki, Andre. Je�eli Eli pojedzie zamiast ciebie, to i tak b�dziesz musia� si� z nim rozsta�.

Andre cz�sto w dyskusjach czepia� si� pierwszego z brzegu argumentu, nie zwa�aj�c na to, �e mo�e si� on zwr�ci� przeciw niemu. Teraz w oszo�omieniu zacz�� wpatrywa� si� w Olg�. Skorzysta� z tego Romero.

��Wpad� mi do g�owy pewien projekt�� o�wiadczy�.�� Poprosimy Wier�, aby pomog�a Eliemu.

Nie chcia�em, aby zwraca� si� do Wiery, ale wszyscy mnie zakrzyczeli.

��Za pi�� minut lec� do Stolicy�� powiedzia� Pawe�.�� Jest dziesi�ta. O jedenastej dowie si� pan, Eli, czy los panu sprzyja.

Zako�czy� t� pompatyczn� przemow� r�wnie pompatycznym gestem r�ki i oddali� si�. Romero to bardzo zdolny i dobry cz�owiek, ale m�wi i zachowuje si� niczym staro�ytny w�adca Rzymu.

Andre poprosi� nas do swego hotelu. Lusin przypomnia� sobie o smoku i martwi� si�, �e biednemu zwierz�ciu z pewno�ci� dokuczaj� pegazy. Leonid i Olga spieszyli si� do swej bazy galaktycznej.

��Chcia�em ci nawymy�la� za deszyfrator, ale b�d� musia� to od�o�y栗 powiedzia� z �alem Allan, kt�ry te� mia� jakie� pilne sprawy.

Andre wzi�� mnie pod r�k�.

��Pospacerujemy jeszcze troch�, a p�niej p�jdziemy do mnie. Nie masz poj�cia, jak si� ciesz�, �e ci� spotka�em, Eli!

Lubi� kairskie wieczory. Oczywi�cie od czasu, kiedy Zarz�d Osi Ziemskiej nauczy� si� zmienia� orientacj� naszej planety w przestrzeni, r�nice klimatyczne pomi�dzy strefami wydatnie si� zmniejszy�y, ale nie znik�y zupe�nie. Sam jeszcze pami�tam nie kontrolowane burze, kt�re w pewnych latach szala�y na Antarktydzie. Jakie� pi�tna�cie lat temu powa�nie zastanawiano si�, czy przypadkiem nie nale�a�oby stworzy� na Ziemi trwale zrejonizowanych stref klimatycznych: wiecznego lata w tropikach i wiecznej wiosny w wy�szych szeroko�ciach. Pomys� ten jednak w ko�cu odrzucono, z czego bardzo si� ciesz�. Natura ludzka wymaga zmian i sprzeciwia si� jednostajno�ci.

Obecne, zaplanowane na poszczeg�lne miesi�ce i tygodnie okresy ciep�a i ch�odu, deszcz�w i dni bezchmurnych, wiatr�w i ciszy bardzo mi odpowiadaj�.

Ka�de jednak miejsce na Ziemi ma swoje uroki. �adne starania meteorolog�w nie przydadz� powietrzu Grenlandii i Jakucji po�udniowego aromatu i delikatno�ci. Na p�nocy �wi�t jest surowszy i ja�niejszy, pod zwrotnikami za� przyroda jest jakby zadumana i subtelniejsza. B��kitny, przepojony zapachami po�udniowy wiatr porywa mnie sw� muzykalno�ci�. Mo�liwe, �e nale�a�oby to wyrazi� inaczej, ale po prostu nie mog� znale�� innych s��w.

W�a�nie tak powiedzia�em, kiedy wraz z �ann� i Andre spacerowali�my bulwarem wysadzanym palmami i cyprysami. �anna zerwa�a krwawoczerwony, odurzaj�co pachn�cy amarylis. Na p�nocy ogrodowe amarylisy, do kt�rych przywyk�em, nie pachn�. Ten natomiast roztacza� tak siln� wo�, �e par� haust�w powietrza znad jego kielicha wywo�ywa�o silne bicie serca.

��G�uptasie!�� Andre odebra� �annie kwiat. Je�eli Opiekunka nie troszczy si� o ciebie, to musz� ja to zrobi�. W twoim stanie powinna� zachowywa� si� ostro�niej.

Zapyta�em, o jaki stan chodzi, gdy� �anna niewiele si� zmieni�a od czasu, kiedy widzia�em j� dwa lata temu. Andre odpowiedzia�, �e oczekuj� ch�opczyka, i pokaza� syntetyczny wizerunek ich przysz�ego dziecka, w wieku dziesi�ciu lat, sporz�dzony na podstawie wzor�w. Zdumia�em si�, �e malec ma by� a� tak podobny do ojca: te same oczy, nos, podbr�dek. Okaza�o si�, i� �anna jest w czwartym miesi�cu i wczoraj, przed odlotem na koncert do Kairu, Komputer Medyczny po zbadaniu jej ustali� termin porodu, a nast�pnie obliczy� i wydrukowa� portret synka.

��Sp�jrz na horoskop genetyczny Olega, bo chcemy go nazwa� Olegiem�� powiedzia� Andre.�� Wspania�y ch�opak, nieprawda�? Jaki stopie� zdolno�ci poznawczych, jaki wska�nik aktywno�ci �yciowej!

Wska�nik aktywno�ci �yciowej malca by� o dwadzie�cia punkt�w wy�szy od tego, jaki w swoim czasie wyliczono mnie. Stopie� zdolno�ci poznawczych te� nietuzinkowy. Ale zafascynowa�y mnie nie tyle zdolno�ci przysz�ego dziecka, ile jego podobie�stwo do Andre. Wszystkie te wspania�e liczby, jakimi obdarzaj� nas przy urodzeniu, to nic innego jak tylko mo�liwo�ci: mo�liwo�ci trzeba jeszcze wykorzysta�, a to nie jest prosta sprawa! Zestaw wska�nik�w �yciowych wypisanych w �wiadectwach urodzenia jest pu�apem, kt�ry trzeba dopiero osi�gn��. Na razie ludzko�� jako ca�o�� znajduje si� poni�ej w�a�ciwego jej poziomu. Nieszcz�cie polega na tym, �e na razie nie doro�li�my do samych siebie!

��Jaskrawym przyk�adem nie zrealizowanych mo�liwo�ci jest Pawe� Romero�� powiedzia�em.�� Czy� przy urodzeniu nie stwierdzono u niego wielkich zdolno�ci matematycznych? A on nie znosi matematyki! Uwielbia jedynie histori�!

��Tobie wyliczono, �e masz umys� krytyczny ze sk�onno�ciami do ironii, a to chyba prawda�� zaoponowa� Andre.�� Romero jest wyj�tkiem. Co do Olega, to jestem pewien, �e urzeczywistni wszystko, co przepowiada jego horoskop genetyczny.

��Na razie jest tylko bardziej podobny do ciebie ni� ty sam, bo bardzo lubisz zmienia� powierzchowno��. Czy przypadkiem nie ukry�e� si� ko�o maszyny, kiedy prze�wietlano �ann�?

Oboje ch�rem zaprotestowali. �anna od�a wargi. By�a dumna z podobie�stwa przysz�ego syna do ojca bardziej ni� z jego wyliczonych zawczasu niezwyk�ych zdolno�ci. W naturze kobiet jest wiele rzeczy niewyt�umaczalnych. Wystarczy powiedzie�, �e horoskopy genetyczne dziewczynek sprawdzaj� si� znacznie mniej dok�adnie ni� horoskopy ch�opc�w.

��Por�d wed�ug przewidywa� nie b�dzie lekki m�wi� Andre.�� �anna musi bardzo na siebie uwa�a�, a niedba�a Opiekunka zbyt rzadko strofuje moj� nierozs�dn� �on�.

��Jestem przekonany, �e Opiekunka jak zwykle dobrze wywi�zuje si� ze swych obowi�zk�w, a ty jak zwykle niepotrzebnie si� niepokoisz.

��Z tob� czasem trudno dyskutowa�. Jeste� do takiego stopnia logiczny, �e nie spos�b tego znie��. Wcze�niej czy p�niej o�enisz si� z Olg�, a wtedy zamiast s��w b�dziecie u�ywa� w rozmowie liczb i symboli!

��Jeste� wstr�tny�� powiedzia�a �anna i obj�a mnie.�� Eli jest dobrym ch�opcem i lubi� jego, a nie ciebie. Ciesz� si�, �e odlatujesz na d�ugo i zostawiasz mnie sam�.

Z�o�liwo�� Andre przypomnia�a mi, �e Romero obieca� porozmawia� z Wier�. Dochodzi�a dwunasta. Mog�em wprawdzie sam wywo�a� Wier�, ale nie chcia�em, aby pomy�la�a, �e chc� j� zanudza� pro�bami.

Nie zrobili�my jednak nawet trzech krok�w, kiedy w alei zab�ys�a wideokolumna, a w niej sylwetka Wiery siedz�cej na kanapce i u�miechaj�cej si� do mnie. Widzia�em �yrandol i kwiaty po prawej stronie. Reszta pomieszczenia rozp�ywa�a si� we mgle. Po lewej stronie Wiery kto� sta�. Wyda�o mi si�, �e to Romero, ale Wiera przechwyci�a m�j wzrok i o�wietlona przestrze� skurczy�a si�, ogarniaj�c tylko j� sam�.

��Bracie�� powiedzia�a Wiera�� m�g�by� po przyje�dzie na Ziemi� pokaza� si� u mnie.

��Mia�em do za�atwienia par� spraw s�u�bowych, nie wiedzia�em poza tym, �e na waszej zwariowanej Ziemi sta�o si� modne sk�adanie sobie wizyt.

��Ma�o si� zmieni�e�, Eli�� zauwa�y�a.

��Inni uwa�aj�, �e bardzo si� zmieni�em�� rzuci�em.

Przesta�a si� u�miecha�. Uwa�nie, jakby nie wierzy�a, �e to ja, wpatrywa�a si� we mnie. Analizowa�a i rozwa�a�a co�, aby nie pope�ni� b��du. Taka by�a zawsze�� porywcza, gwa�towna, ale niezmiernie sprawiedliwa.

��A teraz chcesz jecha� na Or�?

��Czy cz�owiek nie chce mie� wszystkiego, co mu przyjdzie na my�l?

��Nie wszystkie �yczenia daj� si� urzeczywistni�.�� Ju� to przerabia�em w ramach wyk�ad�w �Granice mo�liwo�ci� i zdaje si�, �e uzyska�em najwy�sz� ocen� za rozs�dek, dwunastk�.

��Obawiam si�, �e rozs�dku starczy�o ci tylko na zdanie egzaminu.

��Cz�sto martwi�em si� swoim rozs�dnym zachowaniem na egzaminach.

Roze�mia�a si�. Lubi� jej �miech. Nikt nie umie si� �mia� tak jak Wiera, kt�ra w�wczas jakby roz�wietla si� wewn�trznie.

��Nie mo�na ci� przegada�, bracie. Przyjd� do mnie jutro wieczorem. Sytuacja si� zmieni�a i niewykluczone, �e twoje �yczenie si� spe�ni.

Nie zd��y�em ani podzi�kowa�, ani zapyta� dlaczego sytuacja si� zmieni�a, bo wideokolumna zgas�a. Rozradowany Andre mocno u�cisn�� mi r�k�.

��A wi�c jedziesz z nami, Eli!

��Wiera powiedzia�a tylko: mo�liwe.

��Je�eli Wiera m�wi mo�liwe, to znaczy pewne! �anna r�wnie� gratulowa�a mi, ale po swojemu. Powiedzia�a, �e na Ziemi b�dzie o dw�ch zwariowa�c�w mniej, a ona ma do�� szale�stw. P�niej ws�ucha�a si� w siebie.

��Opiekunka ��da, abym si� po�o�y�a, Andre. Nie rozumiem czemu, nie ma jeszcze przecie� dwunastej. Andre chwyci� nas oboje pod r�ce.

��Natychmiast do hotelu! Mog� to wyt�umaczy�. Czujesz si� dzi� gorzej ni� zwykle, ale nie wiesz o tym. Opiekunka za� dlatego jest Opiekunk�, �e wszystko o nas wie.

Po przyj�ciu do hotelu �anna uda�a si� do sypialni, a ja wyszed�em na balkon.

W dole le�a� �pi�cy Kair przykryty gwiezdn� p�noc�.

Mo�e jestem sentymentalny, ale co� we mnie zamiera, kiedy zostaj� sam na sam z gwia�dzistym niebem. Naszych przodk�w-pasterzy ogarnia� l�k na widok Wszech�wiata mrugaj�cego do nich tysi�cami nie�miertelnych oczu, mnie za� ogarnia zachwyt. Tamci nie przypuszczali nawet, jak niezmiernie wielki jest rozpo�cieraj�cy si� doko�a �wiat, a jednak czuli si� znikomo mali wobec gwiezdnego majestatu. Wiem doskonale, ile dziesi�tk�w i setek parsek�w dzieli mnie od ka�dej z tych jasnych gwiazd, ale nie czuj� si� przyt�oczony ich gro�n� dal� i ogromem. To bzdurna zachcianka i wstyd si� do niej przyznawa�, ale zawsze pragn� wyci�gn�� r�ce ku dalekim �wiatom, tak samo rozjarza� si� i zmienia� sw�j blask, tak jak one posy�a� we Wszech�wiat rozmigotane wo�anie!�

��Co ci jest?�� zapyta� Andre wychodz�c na balkon.�� Wygl�dasz, jakby� zobaczy� ducha.

��Zachwycam si� niebem, nic wi�cej.

Andre siad� na fotelu i ko�ysz�c si� z wolna, r�wnie� zapatrzy� si� w gwiazdy. Wkr�tce jego twarz przybra�a dziwnie uroczysty wyraz w�a�ciwy wszystkim, kt�rzy znale�li si� pod wra�eniem majestatu �wiata.

Sfera niebieska wolno obraca�a gwiazdy wok� niewidzialnej osi. At�asowoczarne niebo wisia�o tu� nad g�ow�, zdawa�o si�, �e wystarczy wyci�gn�� r�k�, aby dotkn�� gwiazdy. Na p�nocy po�yskiwa�a nad horyzontem Wielka Nied�wiedzica, w zenicie p�on�� olbrzymi Orion, bucha� promieniami Syriusz, a poni�ej, r�wnie� prawie nad horyzontem, uroczy�cie wznosi� si� Krzy� Po�udnia i rozjarza�o si� purpurowe ognisko Kanopusa. Powietrze by�o tak przezroczyste, �e �atwo dostrzega�em gwiazdy si�dmej wielko�ci, a od pal�cego blasku zerowych i ujemnych bola�y oczy.

Andre powiedzia� cicho:

��A tam, w niezg��bionych otch�aniach Wszech�wiata, b�dziemy t�skni� za rodzinn� Ziemi�. Wiesz, Eli, my�l� czasem o ludziach, kt�rzy startowali w kosmos przed odkryciem efektu Taniewa. Tym niewolnikom �a�osnych szybko�ci pod�wietlnych nie starcza�o ich kr�ciutkiego �ycia na powr�t, wiedzieli o tym i mimo to parli do przodu.

��Chcesz powiedzie�, �e byli szaleni?�� Chc� powiedzie�, �e byli bohaterami.

W dole cicho szumia�y li�cie palm i akacji, zawsze nieruchome cyprysy nagle zaskrzypia�y sztywnymi ga��ziami. U�miechn��em si� i zamkn��em oczy. Prosto na mnie patrzy�o pomara�czowe oko rozw�cieczonego niebia�skiego byka, Aldebarana. Dzieli�o nas dwadzie�cia jeden parsek�w, sze��dziesi�t pi�� lat �wietlnych. Gdzie� tam, w kierunku Aldebarana, lecia�a niewidoczna st�d sztuczna planeta, Ora.

��Czterysta dwadzie�cia lat temu zagubili si� w przestrzeni Robert List i Edward Kamagin wraz z towarzyszami�� powiedzia� w zadumie Andre.�� Mo�e i dzi� jeszcze ich statek p�dzi jako b��dz�ce cia�o kosmiczne, a martwi kosmonauci �ciskaj� r�koje�ci ster�w zetla�ymi palcami. Jak musieli cierpie� ci ludzie wspominaj�c malutk�, zielon�, na wieki ju� nieosi�galn� Ziemi�.

Obr�ci�em si� ku niemu.

��Sk�d ten smutek, przyjacielu?

��Boj� si� pozostawi� �ann� sam��� powiedzia� chmurnie.

��C� za obawy! Nieudane porody ju� dawno si� nie zdarzaj�!�

��Nie, nie o to chodzi!

Milcza� przez chwil�, jakby si� waha�, a trzeba powiedzie�, �e Andre waha si� tylko w wyj�tkowych wypadkach.

��Przed �lubem spytali�my wraz z �ann� Informacj� o nasz� wzajemn� przydatno�� do �ycia rodzinnego. Informacja powiedzia�a nam, �e odpowiadamy sobie zaledwie w trzydziestu dziewi�ciu procentach.

��No, no! Nigdy bym nie przypuszcza�.

��My te� si� tego nie spodziewali�my. Najwidoczniej byli�my tak zakochani, �e nie zauwa�yli�my tego, co nas dzieli�o. By�em zupe�nie przybity, �anna p�aka�a.

��Pami�tam, pami�tam� Przed �lubem by�e� bardzo ponury�

��Dziwisz si� Wi�za� si� ze sob� wiedz�c, �e ma��e�stwo b�dzie nieudane! P�niej powiedzia�em do �anny: niech si� dzieje, co chce, mamy trzydzie�ci dziewi�� procent, a dawniej ludzie ��czyli si� przy kilku setnych wzajemnej tolerancji i jako� �yli!� Odrzek�a mi na to, �e pr�dko si� sobie znudzimy, ale ja nalega�em i musia�a ust�pi� Przez kilka pierwszych tygodni po�ycia usuwali�my sobie wzajemnie py�ki sprzed st�p, we wszystkim sobie ust�powali�my, aby si� tylko nie pok��ci�. P�niej jako� ozi�bli�my i zn�w nadszed� l�k, czy przypadkiem te przewa�aj�ce z�owrogie procenty nie bior� g�ry nad nasz� mi�o�ci�? Zn�w zapytali�my Informacj� i wyobra� sobie, �e nasza wzajemna tolerancja wzros�a do siedemdziesi�ciu czterech procent!

Pi�knie!�� Tak. Siedemdziesi�t cztery. Ul�y�o nam troch�, ale niezupe�nie. Nie �miej si�. Bez wzgl�du na to, czy nadaj� si� dla �anny, nie chc� jej traci�. W dniu, kiedy zapad�a decyzja podr�y na Or�, otrzymali�my kolejne zawiadomienie: nasza wzajemna zgodno�� osi�gn�a dziewi��dziesi�t trzy procent, czyli niemal ca�kowite zjednoczenie. Ale i te brakuj�ce siedem procent bardzo mnie niepokoi. Naturalnie, gdybym pozosta� na Ziemi�

��Wszyscy zakochani s� jednakowo g�upi. Patrz�c na ciebie ciesz� si�, �e nie jestem zakochany.

��To z�o�liwo��, a nie argument, Eli�� Andre pokiwa� g�ow� z tak sm�tnym wyrazem twarzy, �e z trudem powstrzymywa�em si� od �miechu.

��Dobrze, wi�c wys�uchaj argument�w. Czy s�ysza�e� legend� o Filemonie i Baucis? By�a to najwierniejsza sobie para ma��e�ska w�r�d ludzi i bogowie podarowali im szcz�cie �mierci tego samego dnia, a po zgonie zamienili ich w d�b i lip�. Romero zebra� wszystkie dane o Filemonie i Baucis, a potem przekaza� je Informacji do analizy. Zgadnij, jaka by�a wzajemna tolerancja? Osiemdziesi�t siedem, o sze�� procent mniej ni� u ciebie, dziwaku! Powiniene� skaka�, a nie zadr�cza� si�.

Na to Andre nie znalaz� �adnej odpowiedzi, a ja dorzuci�em nast�pny argument. Ludzie na Ziemi zbytnio polegaj� na maszynowym programowaniu wszelkich przejaw�w �ycia. Rozumiem oczywi�cie, �e gigantycznej pracy sterowania wszystkimi planetami nie mo�na wykona� bez automat�w. Ale poddawa� kontroli komputera te dziedziny, gdzie zupe�nie wystarczy w�asny rozum i uczucie? My, mieszka�cy innych planet, obywamy si� na razie bez Opiekunek i Informacji i jako� nie giniemy A kiedy ja si� zakocham, b�d� pie�ci� ukochan� nie pytaj�c o wzajemn� tolerancj�. Si�a naszej mi�o�ci b�dzie wystarczaj�cym miernikiem odpowiednio�ci. Poca�unki zaaprobowane przez maszyn� nie budz� we mnie entuzjazmu! Nie jestem Romerem z jego pasj� do staro�ytno�ci, ale przyznaj�, �e przodkowie zachowywali si� rozs�dniej i nie programowali swoich sympatii.

Andre parskn��:

��A c� ty wiesz o staro�ytno�ci? Jeste� przecie� historycznym analfabet�. Kt� ci powiedzia�, �e nasi przodkowie nie programowali �ycia spo�ecznego i osobistego? A ich prawa socjalne? Ich prawid�a zachowania si�? Ich tak zwane normy przyzwoito�ci? Czy� to nie by� program istnienia? Spr�bowa�by� przej�� si� po dowolnym ze starych miast! Przecie� ka�dy krok by� zaprogramowany: przechod� ulic� jedynie w wyznaczonych miejscach i tylko przy zielonym �wietle, nie zwalniaj i nie biegnij, nie zatrzymuj si� na jezdni, chod� po prawej stronie, a wyprzedzaj z lewej� Tysi�ce szczeg�owych ogranicze� dawno ju� przez nas zapomnianych. A ich posi�ki na uroczystych wieczorach? To ju� nie program, lecz u�wi�cony rytua� napoj�w i zak�sek, zmiany da� i nakry�! Twierdz� co� wr�cz przeciwnego ni� ty: jeste�my niepor�wnanie swobodniejsi od naszych przodk�w, a komputery opieku�cze i informacyjne jedynie zabezpieczaj� nas, nie kr�puj�c wolno�ci. Tak to jest, m�j ty niewydarzony maszynoburco.

Trudno mi dyskutowa� z Andre, kt�ry o u�amki sekundy szybciej my�li i bezwstydnie to wykorzystuje, nie daj�c czasu na sformu�owanie odpowiedzi.

��Zboczyli�my z tematu�� powiedzia�em.

��Nic podobnego, ale pora ju� spa�. Dochodzi trzecia. Po�o�� si� na ��ku, a ty na kanapce, dobrze? Poszed� do siebie, a ja zosta�em na balkonie. Kiedy Orion obr�ci� mi si� nad g�ow�, po�o�y�em si� na kanapie i zam�wi�em u Opiekunki muzyk� zgodn� z nastrojem. Gdyby Andre dowiedzia� si�, co robi�, zacz��by krzycze�, �e nie mam gustu i nie rozumiem wielkich dzie�. Andre uwielbia silne okre�lenia. Co do mnie za�, to uwa�am wynalazek syntetycznej muzyki do indywidualnego odbioru za najwi�kszy wytw�r geniuszu ludzkiego. Ta muzyka jest jedynie dla ciebie, nikt inny jej nie mo�e zrozumie�. Zar�wno staro�ytny Bach i Beethoven, jak p�niejsi Siemienczenko i Krotthus, czy sztukmistrze-moderni�ci Szerstiuk i Gaal tworz� dzie�a do odbioru grupowego. Podporz�dkowuj� sobie cz�owieka, chwytaj� za ko�nierz i ci�gn� tam, gdzie chc� oni, a nie ja. Czasami nasze pragnienia pokrywaj� si� i wtedy odczuwam rozkosz, ale to niecz�sto si� zdarza. Muzyka indywidualna jest akurat t�, kt�rej w danej chwili chc� s�ucha�. Andre nazywa j� fizjologiczn�, ale czemu niby mam si� ba� fizjologii? Dop�ki �yj�, dop�ki biegn� procesy fizjologiczne, nic mnie od nich nie uchroni.

Rano dowiedzia�em si�, �e w umiarkowanych szeroko�ciach odb�dzie si� dzi� �wi�to Wielkiej Burzy Letniej i pospieszy�em do Stolicy. Andre z �ann� odlecieli o �wicie.

Kiedy podszed�em do hotelowego stereofonu, na ekranie pojawi� si� roze�miany Andre.

��Tak mocno spa�e�, �e nie chcieli�my ci� budzi�. Po wizycie u Wiery przyjd� do nas.

Na ulicach Kairu czu�o si�, �e ma nast�pi� co� wa�nego. W powietrzu mkn�y aerobusy i awionetki, szumia�y skrzyd�a pegaz�w, zwija�y si� cia�a milcz�cych smok�w. Wskoczy�em do aerobusu lec�cego na Dworzec P�nocny i przyjrza�em si� z g�ry panoramie ogromnego miasta. Na ziemi Kair jest wielobarwny i r�nokszta�tny, z powietrza natomiast wszystko przyt�umiaj� dwa kolory: zielony i bia�y. Zanim dotarli�my do dworca, wyprzedzili�my co najmniej setk� pegaz�w i lataj�cych smok�w. Ekspresy na p�noc startowa�y co minut�.

Burza zgodnie z planem zaczyna�a si� o dwunastej. Nad Morzem �r�dziemnym wpadli�my w pierwsze skupisko chmur. Wiedzia�em, �e z Atlantyku i Pacyfiku zawczasu wzniesiono do g�ry tysi�ce kilometr�w sze�ciennych wody i �e ca�ymi tygodniami gromadzono je nad powierzchni� m�rz, aby w odpowiednim momencie wys�a� nad kontynent. Ale zaskoczy�o mnie to, �e i obj�te rezerwatem Morze �r�dziemne pos�u�y�o za magazyn ob�ok�w. Na Ziemi wiele si� zmieni�o w ci�gu tych dw�ch lat mojej nieobecno�ci. Po�a�owa�em, �e dowiedzia�em si� o �wi�cie zbyt p�no, bo ch�tnie polecia�bym nad Ocean Spokojny obejrze�, jak gigantyczne masy chmur sprasowane w dziesi�ciokilometrow� warstw� nagle ruszaj� z miejsca i opuszczaj�c si� z wysoko�ci, dok�d je zap�dzono, szybko sun� przewidzianymi trasami na przewidziane miejsca.

Wiatr mia� szybko�� oko�o trzydziestu metr�w na sekund�. Morze �r�dziemne burzy�o si�. Za oknami robi�o si� coraz ciemniej. Po pewnym czasie poci�g powietrzny skr�ci� na wsch�d i wyrwa� si� pod jasne s�o�ce. Oko�o dwudziestu minut lecieli�my wzd�u� kraw�dzi chmur. Zadziwi�a mnie zr�czno��, z jak� kszta�tuje si� obecnie transporty ob�ok�w: kilometrowa warstwa chmur p�dzi�a tak r�wnym frontem, jakby obci�to j� przy linijce. Przej�cie z ciemno�ci do �wiat�a by�o zupe�nie nag�e.

Do Stolicy dotarli�my o jedenastej i wysiedli�my na skrzy�owaniu Zielonego Bulwaru z Czerwon� Ulic�. Nie chcia�em wychodzi� na zat�oczony w �wi�ta bulwar i skr�ci�em w Czerwon�. Nie jest to najpi�kniejsza spo�r�d dwudziestu czterech magistrali Stolicy, ale lubi� j�. Niewysokie, trzydziesto- i czterdziestopi�trowe domy g�ruj� nad ni� sze�cianami i ostros�upami opasanymi werandami wisz�cych ogrod�w i tarasami placyk�w spacerowych. Podoba mi si� wyrazisto�� tej ulicy. Kolor czerwony zawiera mn�stwo odcieni i p�ton�w, niekt�re domy tryskaj� w g�r� malinowymi j�zorami, inne rozpo�cieraj� si� �cian� purpurowego ognia, jeszcze inne zn�w przypominaj� rudopomara�czowe stogi, a �aden nie jest podobny do s�siada.

Ale i na Czerwonej by�o wiele ludzi. Loty na pegazach i smokach s� w Stolicy nadal zakazane, za to dzi� mieszka�cy wylegli w powietrze na awionetkach. Jak zawsze najwi�cej zamieszania robi�a dzieciarnia, kt�rej do dokazywania wystarczy najmniejszy pretekst, a czy� mo�e by� pretekst lepszy od Wielkiej Letniej Burzy? Dzieci szale�czo kozio�kowa�y nad domami i drzewami. Wiedzia�em, �e Opiekunki pilnuj� ich, ale robi�o mi si� nieswojo, kiedy malcy zacz�li wsp�zawodniczy� w upadkach z czterdziestego pi�tra. Jeden z takich dziesi�cioletnich akrobat�w z wrzaskiem run�� na mnie. Opiekunka naturalnie w por� skr�ci�a jego awionetk�, malec przemkn�� obok i zawis� o dziesi�� metr�w dalej.

��Oj, bo ci� dogoni�!�� hukn��em, staraj�c si� wstrzyma� �miech.

��Nie dogoni pan. Ja ka�demu uciekn�.

I zaraz drapn�� w g�r� wypatrywa� z podniebnej wysoko�ci kolejnej ofiary.

Na skrzy�owaniu Czerwonej Ulicy z Zielonym Bulwarem sta�y wolne awionetki. Wsiad�em do jednej z nich i rozkaza�em w my�li: �Do Dzielnicy Muzealnej�. W trzy minuty p�niej awionetka wyl�dowa�a na placu Panteonu przy pomniku Krowy.

Przyje�d�aj�c do Stolicy zawsze odwiedzam Panteon. Obecnie nikogo ju� si� tam nie umieszcza, ale pot�ne umys�y i charaktery dawnych wiek�w, kt�re sw� dzia�alno�ci� po�o�y�y podwaliny pod nasze spo�ecze�stwo, zas�u�y�y na wieczny szacunek. Szacunek ten okazali im nasi pradziadowie, kt�rzy wznie�li Panteon. Na frontonie budowli umieszczono napis: �Tym, kt�rzy w swych niedoskona�ych czasach dor�wnali nam wielko�ci��. Andre czasami �mieje si�, �e napis jest samochwalny, �e zadzieramy nosa przed przodkami. Ja natomiast widz� w nim ho�d dla najlepszych ludzi przesz�o�ci, pragnienie, aby�my si� stali ich godni.

Przeszed�em alej� wyimaginowanych postaci, kt�re wywar�y wp�yw na rozw�j duchowy ludzko�ci: Prometeusz, Odys, Don Kichot, Robinson, Hamlet, Budda, ma�y Huck Finn i inni. Nie opodal, pod �cian�, przytuli�a si� statua Andrieja Taniewa, obok kt�rej na chwil� przystan��em. Andriej Taniew �y� niegdy� i nie by� przez nikogo wymy�lony. O jego �yciu wiele wiadomo, chocia� pozosta�e po nim wi�zienne notatki zosta�y odnalezione dopiero w dwie�cie lat po �mierci autora. Ale w jego historii prawda tak pomiesza�a si� z fantazj�, �e pewne jest tylko jedno: na pocz�tku wieku dwudziestego starej rachuby czasu �y� cz�owiek, kt�ry odkry� przekszta�canie si� masy w przestrze� i przestrzeni w mas�, co p�niej nazwano �efektem Taniewa�. Cz�owiek ten d�ugo siedzia� w wi�zieniu i swoje badania naukowe prowadzi� w celi.

Rze�biarz przedstawi� Taniewa w wi�ziennej kurcie z r�kami za�o�onymi do ty�u i z g�ow� wzniesion� ku g�rze: wi�zie� wpatruje si� w nocne niebo, rozmy�la o gwiazdach i tworzy teori� ich powstawania z �niczego� i przekszta�cania si� w �nic�. To, co wiemy o Taniewie, przemawia za innym wizerunkiem. Nie by� to wcale oderwany od spraw przyziemnych my�liciel, lecz cz�owiek wybuchowy, niezmiernie kochaj�cy �ycie, po prostu �ycie, niewa�ne�� dobre czy z�e. Zachowa�y si� jego wi�zienne wiersze: normalny cz�owiek na jego miejscu prawdopodobnie pogr��y�by si� w smutku, on natomiast raduje si�, �e popracowa� na mrozie i zawiei, �e z chciwo�ci� po�ar� swoj� porcj� i �e �wietnie si� wy�pi. W�tpliwe, aby cz�owiek ciesz�cy si� z takich g�upstw bardzo t�skni� do gwiazd. A jednak Taniewowi pierwszemu uda�o si� wyprowadzi� wzory przekszta�cenia przestrzeni w mas� i on w�a�nie pierwszy powiedzia�, i� nadejdzie czas, kiedy cz�owiek b�dzie niczym B�g tworzy� �wiaty z pustki i porusza� si� z szybko�ci� nad�wietln�. Wszystko to mo�na odnale�� w jego wi�ziennych notatkach.

Po�rodku galerii wznosi si� na piedestale kryszta�owy klosz, w kt�rym spoczywa czarna, k�dzierzawa g�owa Ngoro, najwi�kszego matematyka przesz�o�ci. Wydaje si� �ywa i jedynie zamkni�te oczy �wiadcz� o tym, �e ten pot�ny m�zg ju� nigdy nie o�yje. Ngoro jest zadziwiaj�co podobny do Leonida: to samo szerokie jak �ciana czo�o, te same pot�ne wargi i policzki, wyd�u�ony podbr�dek, g�ste brwi i masywne uszy. Wszystko w tej niezwyk�ej g�owie jest pot�ne i masywne. Ale je�li wyrazista twarz Leonida jest zawsze chmurna, a czasami kamienieje w skurczu gniewu, to Ngoro jest dobry, g��boko, niezmiernie dobry. Kiedy jeszcze w szkole dowiedzieli�my si�, �e Ngoro uleg� wypadkowi i nieporadna �wczesna medycyna zdo�a�a uratowa� tylko jego g�ow� oddzielon� od cia�a, zawsze budzi�o we mnie zdumienie to, �e g�owa p�niej rozmawia�a, my�la�a, �mia�a si�, nawet pod�piewywa�a, wieczorem zasypia�a, o �wicie budzi�a siꠗ s�owem �y�a, normalnie �y�a d�ugie trzydzie�ci dwa lata! Pewien staro�ytny muzyk po og�uchni�ciu napisa� najpi�kniejsz� ze swych symfonii, a g�owa Ngoro oddzielona od tu�owia zako�czy�a teori� tworzenia system�w naukowych drog� rozk�adu dowolnego faktu do�wiadczalnego na szereg liczbowy. Umar� w sze��dziesi�tym si�dmym roku �ycia. Wiedzia�, �e umiera, �e sztuczny krwiobieg m�g� przed�u�y� �ycie g�owy, lecz nie m�g� zapewni� jej nie�miertelno�ci. Po�egna� si� z przyjaci�mi, pozdrowi� wszystko dobre i rozumne, co jeszcze zjawi si� na Ziemi, i spokojnie, ze swym niezmiennym, dobrym u�miechem zasn�� o zwyk�ej porze na pocz�tku nocy, aby si� ju� nie obudzi�.

I teraz sta�em przed wielk� g�ow�, a Ngoro u�miecha� si� czarn� twarz� wygl�daj�c� tak, jakby Ngoro usn�� dzi� w nocy, a nie dwie�cie lat temu.

��Ngoro!�� powiedzia�em.�� Dobry, jasnowidz�cy Ngoro! Chcia�bym cho� troch� by� podobny do ciebie! Wtem na zewn�trz zadzwoni�y dzwony, za�piewa�y tr�bki.

��Chmury! Chmury!�� krzyczeli ludzie na placu. Pobieg�em do wyj�cia polecaj�c Opiekunce wezwa� dla mnie awionetk�.

Chmury wyp�yn�y zza horyzontu i szybko pokrywa�y niebo. Zacz��em pospiesznie nabiera� wysoko�ci nad wysp� Dzielnicy Muzealnej otoczonej przez trzy pier�cienie wysokich dom�w zas�aniaj�cych widoczno��. Pierwszy pier�cie�, wewn�trzny, jest jeszcze stosunkowo niski i nie przekracza sze��dziesi�ciu pi�ter, drygi natomiast, Centralny, wznosi si� tarasowato do wysoko�ci stu pi�ter, opasuj�c ca�� dzielnic� gigantycznym, trzydziestokilometrowym �a�cuchem g�rskim. Te ogromne gmachy widoczne z ka�dego punktu miasta stanowi� najwi�kszy zesp� mieszkalny Stolicy.

Razem ze mn� wznosi�y si� setki innych awionetek, a w g�rze nad miastem by�o ich ju� tak wiele, �e �aden m�zg ludzki nie potrafi�by zorientowa� si� w tym t�oku: Wyobrazi�em sobie, �e Wielki Komputer Pa�stwowy przestanie dzia�a�. Opiekunki szalej�cych w powietrzu mieszka�c�w Stolicy utrac� z nimi ��czno�� i wzdrygn��em si� mimo woli: ludzie zderzaliby si� ze sob�, spadali na dachy i jezdnie zmieniaj�c si� w krwaw� mas�. Na szcz�cie na Ziemi nie zdarzaj� si� awarie.

Chmury mkn�y zwartym frontem i po minucie zakry�y po�ow� niebosk�onu. �wiat nagle rozpad� si� na dwie cz�ci: jedna czarna i wzburzona wiatrem po�era�a drug�, roziskrzon� i leniwie spokojn�. Gwa�townie nadlecia� huragan, awionetki zwr�ci�y si� dziobami w jego kierunku i zako�ysa�y forsuj�c silniki. Uchyli�em okno i uderzenie p�dz�cego powietrza na chwil� pozbawi�o mnie oddechu. Nawet na tej wysoko�ci by�o s�ycha� w�ciek�e wycie burzy. A p�niej gwa�townie, bez �adnego przej�cia, ogarn�a nas ciemno��. Nie widzia�em ju� lec�cych obok i mnie ju� nikt nie widzia�. Wiedzia�em, �e maszyny bezpiecze�stwa ochraniaj� nas, ale na chwil� zl�k�em si� i zawr�ci�em ku miastu. To samo pewnie odczuwali tak�e inni, bo kiedy pierwsza b�yskawica rozja�ni�a przestrze�, wszyscy doko�a p�dzili w d�. Zwymy�la�em si� za tch�rzostwo i skierowa�em awionetk� prosto w splot wy�adowa� elektrycznych.

Mo�e si� myl�, ale zdaje mi si�, i� w tym letnim �wi�cie najpi�kniejsza jest nie sama burza, lecz jej zbli�anie si�: w�ciek�y lot chmur i starcie b�yskawic. Rozb�yski �wiat�a i �oskot grzmot�w wprowadzaj� mnie w stan podniecenia. P�dz� w malutkiej awionetce i wrzeszcz�, sam podobny do kulistego pioruna. W g��bi duszy ka�dego z nas kryj� si� dzicy przodkowie, czciciele grzmotu i b�yskawicy. R�nimy si� jedynie tym, �e oni ba�wochwalczo padali na kolana przed niebieskim �ywio�em, a ja chcia�bym si� zmierzy� z si�ami przyrody. Zgodnie z planem wy�adowania �wietlne mia�y trwa� zaledwie dwadzie�cia minut, pop�dzi�em wi�c w kierunku zarodka b�yskawicy, gdzie gromadz� si� wysokie napi�cia. Fala powietrzna ma tam pr�dko�� eksplozji, a rozb�ysk elektrycznego ognia o�lepia nawet przez ciemne szk�a okular�w ochronnych. Uwa�am to za sport odwa�nych, chocia� inni nazywaj� takie zmagania z burz� zabaw� szale�c�w.

W pobli�u b�yskawica zap�on�a dziesi�tkami za�ama� i rozga��zie� przypominaj�c ogromny korze�. R�wnolegle do niej trysn�a druga, a z g�ry uderzy�a trzecia. Wszystko zla�o si� w jeden k��b ognia. Wyda�o mi si�, �e dosta�em si� w �rodek pochodni i zosta�em spopielony. O�lepiony i og�uszony, na sekund� straci�em przytomno��: awionetka run�a w d� i zatrzyma�a si� dopiero tu� nad dachem domu. W jednym z l�duj�cych aparat�w dojrza�em wczorajsz� nieuprzejm� dziewczyn� o d�ugiej szyi. Pomacha�em do niej r�k� i wpad�em w nowy zg�stek potencja��w. Tym razem nie uda�o mi si� dotrze� do centrum wy�adowa� i awionetka posz�a r�wnoleg�ym kursem. Zrozumia�em, �e interweniowa�a Opiekunka.

��O co chodzi?�� krzykn��em, chocia� Opiekunk� wystarczy wywo�a� w my�li.

W m�zgu odezwa�a si� jej milcz�ca odpowied�: �Niebezpiecznie�.

Krzykn��em z jeszcze wi�ksz� z�o�ci�:

��Przeliczcie na now� granic� dopuszczalnych dzia�a�! Macie tam przecie� trzykrotne zapasy bezpiecze�stwa!

Tym razem beznami�tna maszyna raczy�a odpowiedzie� g�osem. Wyt�umaczy�a mi dok�adnie, �e burza w tym roku jest wyj�tkowo silna, ma taki wysoki poziom energetyczny, i� niemal sama wy�amuje si� spod kontroli. Urz�dzenia Zarz�du Osi Ziemskiej pracuj� pe�n� moc�, aby utrzyma� burz� na przewidzianej trasie i nie dopu�ci� do przekroczenia zaplanowanego nat�enia. Ka�de miejscowe zak��cenie systemu wy�adowa� mo�e doprowadzi� do rozpadu kontrolowanej masy burzowej.

Nie ma sensu dyskutowa� z Opiekunk�. Wy��czenie jej jest na wszystkich planetach uwa�ane za powa�ne przest�pstwo, a ju� na Ziemi, z jej surowymi przepisami, jest po prostu niemo�liwe. Miota�em si� wi�c pod chmurami od b�yskawicy do b�yskawicy nie zd��aj�c na moment wy�adowania, ale i tak rozkoszowa�em si� strumieniami �wiat�a i rykiem powietrza. Ze dwa razy dobrze mn� potrz�sn�o, raz odrzuci�o w bok i w sumie mia�em nie najgorsz� zabaw�.

Kiedy min�o dwadzie�cia minut przeznaczonych na wy�adowania elektryczne, lun�� deszcz i pospieszy�em do miasta, bo deszcze trzeba obserwowa� z ziemi, wyczuwa� cia�em nie os�oni�tym skorup� awionetki. Wyl�dowa�em na placu i wyskoczy�em pod ulew�. Awionetka natychmiast odlecia�a na post�j, a ja pobieg�em ku stoj�cemu naprzeciwko domowi. Przez drog� solidnie przemok�em. Pod daszkiem sta�o oko�o dwudziestu os�b. M�j widok wywo�a� �miech i zdziwienie: by�em ubrany nieodpowiednio na t� pogod�. W�r�d obecnych znalaz�a si� r�wnie� moja gniewna dziewczyna. Najwyra�niej od pierwszego wejrzenia nabra�a do mnie antypatii, bo i tym razem jako jedyna ze wszystkich patrzy�a na mnie z wrogo�ci�.

Tak mnie zdziwi�a jej milcz�ca niech��, �e odezwa�em si� uprzejmie:

��Przepraszam, czy to nie pani� spotka�em niedawno tu� pod chmurami?

��Znacznie ni�ej, niemal nad sam� ziemi� te� powiedzia�a ch�odno.�� Pan zdaje si� przekozio�kowa� od uderzenia pioruna?

��Straci�em panowanie nad sterami, ale p�niej wr�ci�em w rejon wy�adowa�.

��To r�wnie� widzia�am, niezno�nie pan tam pajacowa�.

Najwyra�niej chcia�a mnie obrazi�. By�a niewysoka, bardzo szczup�a i zwinna. Brwi rzeczywi�cie mia�a ci�kie w stosunku do wyd�u�onej, nerwowej twarzy. Takie brwi by�yby odpowiedniejsze dla mnie ni� dla tej dziewczyny. Nie dba�a o sw�j wygl�d. Oczywi�cie trudno jest zmieni� kszta�t g�owy, ale �atwo jest dobra� brwi do twarzy, inne kobiety z pewno�ci� by to zrobi�y.

��Nie lubi�, jak kto� si� na mnie bezmy�lnie gapi�� powiedzia�a i odwr�ci�a si� ty�em.

Zaskoczy�o mnie to tak, �e nie potrafi�em nic odpowiedzie� i wyszed�em, prawie uciek�em spod daszka. Zacz�to za mn� wo�a�, abym wraca�, ale jej g�osu nie us�ysza�em i przyspieszy�em kroku. Deszcz ju� nie pada�, lecz la� strumieniami, d�wi�cza� w powietrzu, �omota� po chodnikach i alejach, hucza� potokami wody na jezdniach. Zimna woda p�yn�a po ciele. To by�o nieprzyjemne i Opiekunka poradzi�a zmieni� odzie� na nieprzemakaln�, jak� wszyscy nosz� na Ziemi. Trzeba by�o wezwa� awionetk� i polecie� do najbli�szego magazynu. Po dziesi�ciu minutach wyszed�em na deszcz w stroju Ziemianina. Na Plutonie nie urz�dza si� ulew i zapomnieli�my tam ju�, co to znaczy ubiera� si� odpowiednio do pogody.

Po pewnym czasie czer� chmur zblak�a i dzie� z wolna wypar� sztucznie wywo�an� noc. Zacz�y wy�ania� si� sylwetki dom�w i wie�e l�dowisk. S�upy padaj�cej wody zmieni�y si� najpierw w pr�ty, p�niej w nici, kt�re nast�pnie rozpad�y si� na strz�py i krople. Deszcz wycofywa� si� na wsch�d. By�a godzina szesnasta, burza ko�czy�a si� dok�adnie w wyznaczonym terminie.

Na ulice i do park�w wyleg�a dzieciarnia, w powietrzu zn�w pojawi�y si� awionetki, w oknach zacz�y powiewa� flagi. S�o�ce trysn�o gor�cymi promieniami, z ziemi rozleg�y si� radosne okrzyki�� �wi�to trwa�o nadal.

Wszed�em do sto��wki i nie patrz�c nacisn��em trzy guziki na tablicy jad�ospisu. To by�a stara gra: czy trafi si� na co� smacznego? Uda�o mi si� i automat poda� mi�sne grzybki, moj� ulubion� potraw�. Dwa inne dania�� przes�odzona galaretka i pier�g�� by�y mniej udane, ale zgodnie z zasadami gry zjad�em je r�wnie�.

Pora by�a i�� do Wiery.

Wiera spacerowa�a po pokoju, a ja siedzia�em. Siostra wydawa�a mi si� taka sama jak dawniej, a jednocze�nie inna. Nie mog�em okre�li�, co si� w niej zmieni�o, ale czu�em t� przemian�. Obj�a mnie za ramiona i pochwali�a m�j wygl�d.

��Stajesz si� m�czyzn�, Eli. Do pi��dziesi�tego roku �ycia by�e� ch�opakiem, i to w dodatku wcale nie przyk�adnym.

Przygl�da�em si� jej w milczeniu. Tak by�o zawsze. Ona beszta�a mnie za psikusy, a ja ponuro odwraca�em g�ow�. Niecierpliwa i wybuchowa, surowo traktowa�a moje �przewiny�, a ja si� o to na ni� z�o�ci�em. Teraz nie mia�em powodu odwraca� si�, ale nie uda�o mi si� nawi�za� swobodnej rozmowy. O naszych poczynaniach na Plutonie wiedzia�a tyle samo co ja.

Wiera zatrzymywa�a si� i zak�ada�a r�ce na kark. To jej ulubiona poza. Potrafi tak ze skrzy�owanymi na karku r�kami i twarz� wzniesion� do g�ry chodzi� i sta� godzinami. Kiedy� pr�bowa�em posta� tak ze trzydzie�ci minut, ale nie potrafi�em.

Dzi� mia�a na sobie zielon� sukni� z koronkami przypi�tymi broszk�, czerwono-��t� �mijk� z przydymionego neptu�skiego kamienia. Wiera lubi broszki, czasami zak�ada bransolety i to zami�owanie do ozd�b jest chyba jedyn� jej s�abo�ci�. Wreszcie zrozumia�em, co si� w niej zmieni�o. Zmieni�a si� nie ona, lecz moje spojrzenie na ni�. Dostrzega�em dzi� to, czego dawniej nie zauwa�a�em. Nagle poj��em, �e Wiera jest niezwykle pi�kna.

O jej pi�kno�ci wiedzia�em ju� dawniej, wszyscy mi to bowiem ci�gle powtarzali. �Pa�ska siostra to grecka bogini��� m�wi� Romero. Dla mnie by�a dotychczas jedynie starsz� siostr�, kt�ra zast�pi�a mi wcze�nie zmar�� matk� i ojca, kt�ry zgin�� w katastrofie na Merkurym, siostr� surow� i w�adcz�, nie zastanawia�em si� wi�c nad jej wygl�dem. Ale teraz nie tylko wiedzia�em, lecz r�wnie� widzia�em, �e Romero ma racj�.

Wiera zapyta�a ze zdziwieniem:�� Czemu mi si� tak przygl�dasz? Przyzna�em si� z u�miechem:

��Odkry�em, �e jeste� �adna, siostro.

��Czy przypadkiem nie zakocha�e� si� w kim�?

���anna zapyta�a mnie o to samo. Co wed�ug was �wiadczy o tym, �e jestem zakochany.

��Tylko jedno: zacz��e� zwraca� uwag� na otoczenie. Dawniej �y�e� jedynie w�asnymi pasjami.

��Pasyjkami, Wiero. Przyznasz sama, �e ko�czy�o si� wszystko na psikusach. Pobiega� samemu po pustyni lub Himalajach, przedosta� si� po kryjomu do rakiety mi�dzyplanetarnej�� pami�tasz?

Nie odpowiedzia�a. Zatrzyma�a si� przy oknie i patrzy�a na miasto. Ja r�wnie� zamilk�em. Nie musia�em jej ponagla�, bo i tak powie, po co mnie do siebie wezwa�a.

��Zako�czy�e� ju� swoje sprawy s�u�bowe na Ziemi?�� zapyta�a po chwili odwracaj�c si� ku mnie.

��Za�atwi�em i to bardzo pomy�lnie. Dostali�my wszystkie potrzebne nam maszyny i urz�dzenia.

��Pawe� powiedzia� mi, �e wznawiasz starania o wyjazd na Or�. Czemu chcesz dosta� si� na konferencj� gwiezdn�? Nie jestem pewna, czy dobrze rozumiesz zadania, jakie stawiamy sobie na Orze. Dotychczas bywa�e� oboj�tny wobec tego, co pasjonuje innych.

Roze�mia�em si�. Usposobienie Wiery nie zmieni�o si� w ci�gu tych dw�ch lat, chocia� zewn�trznie wyda�a mi si� inna. Ka�da nasza rozmowa nieodmiennie przekszta�ca�a si� w sprawdzian tego, co wiem i umiem. Postanowi�em za �adn� cen� nie obla� dzisiejszego egzaminu.

��Nie taki zn�w oboj�tny, Wiero. Regularnie s�ucham transmisji z Ziemi, a o konferencji na Orze m�wi si� w nich bez przerwy.

��Nie odpowiadasz na moje pytanie, Eli.

��Jeszcze nie zd��y�em. A odpowied�, droga siostro, jest taka. Zbieracie na Orze mieszka�c�w s�siednich uk�ad�w gwiezdnych, aby zapozna� si� z ich potrzebami i mo�liwo�ciami, nawi�za� z nimi przyjazne kontakty, zorganizowa� wymian� towar�w i wiadomo�ci, przygotowa� loty mi�dzygwiezdne. Zamierza si� nawi�za� Sojusz Gwiezdny ��cz�cy wszystkie istoty rozumne z naszego rejonu Galaktyki� Dok�adnie to powtarzam?

Wiera zastanawia�a si� nad mymi s�owami albo mo�e my�la�a o czym� innym. By�a zatroskana, teraz widzia�em to wyra�nie.

��Dok�adnie, oczywi�cie, a jednocze�nie zupe�nie b��dnie�

��Nie rozumiem ci�.

��Widzisz, zadania Ory, z kt�rymi wszyscy si� zgadzamy, wyliczy�e� �ci�le. Ale nie jestem pewna, czy b�dziemy je realizowa�. Odkryto wiele nieoczekiwanych fakt�w�

Przypomnia�em sobie i powt�rzy�em s�owa Allana o istotach podobnych do nas i r�wnych nam pot�g�.

��Chodzi w�a�nie o to�� potwierdzi�a Wiera.

��Allan wspomina�, �e informacje s� analizowane. Czy ju� otrzymali�cie ostateczne wyniki?

��Ostateczny wynik b�dzie znany jutro. Ale nawet tego, czego dowiedzieli�my si� wczoraj i dzisiaj, wystarczy, aby mie� pow�d do niepokoju�

��Wiero, bardzo ci� prosz�

��To nie, jest �adna tajemnica i zaraz wszystkiego si� dowiesz.

��Wyda�o mi si�, �e si� wahasz, czy mi powiedzie�.�� Po prostu zastanawiam si�, od czego zacz��. Nowe dane spad�y na nas tak nieoczekiwanie� Zdawali�my sobie oczywi�cie spraw�, �e zbadali�my jedynie malutki wycinek Galaktyki, zaledwie kilka tysi�cy s�siednich gwiazd i nie czas jeszcze na wyci�ganie ostatecznych wniosk�w, a w�tpliwe te�, aby�my kiedykolwiek mogli takie wnioski wyci�gn�� Ale odkrywaj�c kolejne wsp�lnoty gwiezdne i przekonuj�c si�, �e wszystkie stoj� na ni�szym poziomie technicznym i socjalnym ni� spo�ecze�stwo ludzkie, utwierdzili�my si� jako� w przekonaniu o swej wyj�tkowo�ci. Mieszka�cy Aldebarana i Capelli, Altairu i Fomalhauta, nawet Wega�czycy, nie m�wi�c ju� o niezliczonych plemionach Anio��w z Hiad, wszyscy ust�puj� cz�owiekowi. Faktem jest, �e nasi bezpo�redni s�siedzi gwiezdni s� prymitywniejsi od nas. R�wnie� i to, �e konferencje na Orze zwo�ujemy w�a�nie my, a nie ktokolwiek z nich, �wiadczy o szczeg�lnej pozycji cz�owieka w�r�d mieszka�c�w gwiazd.

��A nowe dane z hukiem zburzy�y wasz zmodyfikowany wariant antropocentryzmu naszych przodk�w? Cz�owiek wcale nie jest p�pkiem �wiata i najdoskonalszym wytworem natury? Czy dobrze ci� zrozumia�em, Wiero?

��Zawsze si� spieszysz. Marcin Spychalski, nasz kierownik na Orze, dostarczy� zapisy sn�w anio�okszta�tnych zamieszkuj�cych uk�ad jednej� z peryferyjnych gwiazd w Hiadach, P�omienistej B. Kilka s��w o tej gwie�dzie. Jest nieco gor�tsza od naszego S�o�ca, ma klas� F-8, dziewi�� planet r�wnie� ma�o r�ni�cych si� od Ziemi. Wszystkie planety s� zamieszka�e przez dwu i czteroskrzyd�e Anio�y. Poziom �ycia spo�ecznego jest tam niski: prymitywna kultura materialna, wzajemna wrogo�� plemion, brak alfabetu i maszyn. Ale zapis ich fal m�zgowych w czasie snu ujawni� fakty, kt�rych do tej pory nie znali�my. Anio�okszta�tne z P�omienistej B widz� w swoich snach istoty ma�o r�ni�ce si� od ludzi. Widz� je w sytuacjach doprawdy tragicznych. Ciekawe, �e czuwaj�ce Anio�y t�umacz� swoje sny jako odbicie znanych im ba�ni o jakich� istotach przewy�szaj�cych je rozumem i pot�g�.

��A mo�e to naprawd� ba�nie? Co� w rodzaju ludzkich legend o si�aczach i czarodziejach?

��Ba�nie te� zanotowano, s� ubo�sze od sn�w. Wygl�da na to, �e istoty podobne do ludzi przylecia�y na Hiady z daleka. A propos, WKP przet�umaczy� ich nazw� �Galaktowie�, a nie �Niebianie� jak zwykle. To jeszcze nie wszystko. Z tego, �e gdzie� we Wszech�wiecie s� istoty podobne do nas, nale�y si� tylko cieszy�, postaramy si� te� odszuka� je i nawi�za� kontakt. Ale pami�tasz, m�wi�am, �e nowe odkrycia wywo�uj� niepok�j? Chodzi o to, �e Galaktowie maj� pot�nych wrog�w, z kt�rymi prowadz� wojn� kosmiczn� na tak ogromn� skal�, �e jest to niemal poza zasi�giem naszego zrozumienia. Obiektami zniszczenia w tej wojnie nie s� ju� istoty lub mechanizmy, jak w staro�ytnych walkach ludzkich, lecz cia�a niebieskie i ca�e uk�ady planetarne. Anio�y nada�y gro�nym istotom walcz�cym z Galaktami miano �Z�ywrog�w�.

���Z�ywrogi�!�� wykrzykn��em.�� Jaka g�upia nazwa! Ma w sobie co� infantylnego. Moim zdaniem niezbyt przypomina termin naukowy.

��S�dz�, �e WKP nie bez powodu wybra� to s�owo spo�r�d tysi�cy innych. Widocznie okre�la ono najdok�adniej ich zachowanie si�. Na drugim miejscu maszyna wymieni�a termin �Niszczyciele�. Ciekawe, �e na pytanie o wygl�d zewn�trzny Z�ywrog�w WKP odpowiedzia�: �nie wiadomo�.

��Twardy to musi by� orzech, skoro nawet superpot�ny Komputer Pa�stwowy nie m�g� go rozgry��.

��Najwidoczniej brakuje mu danych. Z nazw� �Niszczyciele� kojarz� si� rozszyfrowane poj�cia: �unicestwia� �ycie� i �zacie�nia� �wiaty�. Jutro obejrzysz na stereoekranie, jak to wygl�da. Wydaje si�, �e Z�ywrogi opanowa�y odwrotn� reakcj� Taniewa, to znaczy tworz� substancj� z unicestwionej przez siebie przestrzeni, bo inaczej nie mo�na �zacie�nia� �wiat�w. Galaktowie przeszkadzaj� im w tym, no i w rezultacie w przestworzach mi�dzygwiezdnych szaleje wojna.

Wzdrygn��em si�.

��To przypomina opowie�ci o tytanicznych bitwach bog�w.

��Powtarzam ci tre�� rozszyfrowanych zapis�w, nic wi�cej. A zreszt�, c� to jest �bitwa bog�w�? Obecna pot�ga cz�owieka znacznie przewy�sza mo�liwo�ci przypisywane kiedy� bogom, nadal jednak jeste�my lud�mi; a nie bogami. Promie� �wiat�a pozostaje daleko w tyle za naszymi statkami galaktycznymi�� czy to w dawnych wiekach nie wydawa�oby si� nadnaturalne? W czasie dzisiejszej burzy �ciga�e� si� z b�yskawicami. W�tpi�, aby kto� sto lat temu wpad� na pomys� takiej rozrywki.

��Jak widz�, wiesz o tym?

��Obserwowa�am ci�. Jeste� w Stolicy, wi�c nale�y oczekiwa� ryzykownych dziwactw. Nie wiadomo dlaczego uwa�asz to miasto za najlepszy teren do robienia psikus�w. Na Plutonie zachowywa�e� si� znacznie spokojniej.

��Na Plutonie nie mia�em czasu na zabawy, zreszt� nie ma tam Opiekunki. Powiedz mi, prosz�, jakie wnioski wyci�gacie z informacji o Galaktach i Z�ywrogach?

��Jutro zbiera si� Wielka Rada, wtedy zadecydujemy, co robi�. Ju� teraz jest oczywiste, �e wy�oni�y si� dziesi�tki problem�w ogromnej wagi, z kt�rych ka�dy wymaga szybkiego rozwi�zania. Trzeba odpowiedzie�, czy Galaktowie i Z�ywrogi istniej� nadal, czy te� informacja na ich temat to pozosta�o�� kataklizm�w sprzed wielu milion�w lat? Kto z nich zwyci�y� w kosmicznej batalii? A mo�e obie strony wygin�y w swoich potwornych starciach? Co wsp�lnego z lud�mi maj� tak zadziwiaj�co podobni do nas Galaktowie? Je�eli za� obie rasy jeszcze istniej�, to jakie okolice zamieszkuj�? Na planetach Uk�adu S�onecznego nie ma �lad�w ich bytno�ci. Dlaczego? Czy istnieniu ludzko�ci nie zagra�a fakt, �e gdzie� w dalekich uk�adach gwiezdnych mieszkaj� te istoty? Wychodzimy po raz pierwszy w historii na trasy galaktyczne, czy te trasy s� dla nas bezpieczne? Planujemy utworzenie Mi�dzygwiezdnego Sojuszu Istot Rozumnych, czy nie za wcze�nie? Mo�e powinni�my zasklepi� si� ca�kowicie w �wiatku planet s�onecznych? G�osi si� takie pogl�dy, Eli! Mamy ogromne zasoby, czy nie nale�y wi�c przeznaczy� ich na budow� urz�dze� obronnych? Mo�e trzeba b�dzie wznie�� wok� Uk�adu S�onecznego pier�cie� sztucznych planet-twierdz? O tym wszystkim nale�y pom�wi�. S�owem, mn�stwo nieprzewidzianych, wa�nych problem�w! Niekt�re z nich b�dziesz musia� rozwi�za� ty, Eli�� przy naszej pomocy, oczywi�cie.

��Bardzo si� cieszꠗ wykrzykn��em z podnieceniem.�� Czy to znaczy, �e pojad� z wami na Or�, czy te� b�d� mia� inne zadanie?

��Niebianie ju� zje�d�aj� si� na Or�. Moim zdaniem nale�y bezwzgl�dnie spotka� si� z mieszka�cami innych �wiat�w. Jak ci wiadomo, przeprowadzenie narady na Orze powierzono mnie. Chc� ci� tam wzi�� jako sekretarza.

��Sekretarza? C� to takiego? Nigdy nie s�ysza�em tego s�owa.

��W staro�ytno�ci istnia� taki zaw�d. M�wi�c og�lnie jest to pomocnik. S�dz�, �e dasz sobie rad�.

��Ja r�wnie� tak s�dz�. B�dziesz chyba musia�a zapyta� komputer, czy nadaj� si� na sekretarza?

��Wielki ju� wybra�. Poprosi�am, aby wyszuka� mi na sekretarza cz�owieka odwa�nego, szybkiego w dzia�aniu, zdecydowanego na wszystko, umiej�cego w razie potrzeby ryzykowa� nawet �ycie, lubi�cego przygody i w og�le nieznane�� nikt bowiem nie wie, z czym zetkniemy si� w dalekich �wiatach�� i Wielki sam ci� zaproponowa�. Musz� stwierdzi� ze smutkiem, �e jeste� jedynym Ziemianinem, dysponuj�cym pe�nym zespo�em cech prawdziwego narwa�ca.

Rzuci�em si� jej na szyj�. Wiera najpierw broni�a si� ze �miechem, a potem gor�co mnie uca�owa�a. Ju� w dzieci�stwie odkry�em, �e kiedy nawet bardzo si� gniewa�a, wystarczy�o j� poca�owa�, aby po minucie z�o�� min�a bez �ladu. Wiera stawa�a si� w�wczas weso�a i skora do rozmowy. Jedynie niech�� do lizusostwa i czu�ych s��wek przeszkadza�a mi wykorzystywa� t� zabawn� cech� jej charakteru.

��Bardzo si� ciesz�, �e pojedziesz, Eli!�� powiedzia�a.�� I chocia� dzi� mam wi�cej powod�w do niepokoju ni� do rado�ci, bardzo jestem rada.

Ja cieszy�em si� jak dziecko.

��No c�, Wiero�� powiedzia�em po chwili. Mo�liwe, �e na Ziemi sprawiam wra�enie narwa�ca, ale te nie najlepsze cechy mojego charakteru mog� si� przyda� w innych �wiatach.

��Z�o tak�e mo�na wykorzysta� w dobrych celach, ale lepiej obywa� si� bez z�a. Jeszcze jedna sprawa. B�d� jutro w Zarz�dzie Komputer�w Pa�stwowych. Poka�� nam, co uda�o si� rozszyfrowa�. Punktualnie o dziesi�tej, nie sp�nij siꠗ Podnios�a si� z fotela.�� Pora spa�. Tw�j pok�j nie zmieni� si� od czasu, kiedy odlecia�e� na Plutona, tylko oczywi�cie jest posprz�tany.

��Nie chce mi si� spa�. Posiedz� w ogrodzie.

Wszystkie domy w Stolicy s� co pi�te pi�tro opasane werandami, a co dwadzie�cia pi�ter maj� tarasy z ogrodami. Nasze mieszkanie znajduje si� na siedemdziesi�tym dziewi�tym pi�trze Zielonego Bulwaru, wewn�trznej strony Pier�cienia Centralnego. Pojecha�em wind� do g�ry i usiad�em w ogrodzie na osiemdziesi�tym pi�trze. Nie pami�tam ju�, jak d�ugo siedzia�em i o czym duma�em. Rozbiegane my�li k��bi�y mi si� w g�owie�� by�em jednocze�nie szcz�liwy i zatroskany.

W szko�ach uczy si�, �e staro�ytne miasta by�y zalane blaskiem reflektor�w i latar� jarzeniowych, �e by�y gwarne, a na ulicach nieustannie przelewa�y si� t�umy przechodni�w. Chocia� Stolica jest miastem niem�odym (wkr�tce minie czterysta lat od jej za�o�enia) i skupiskiem wielkich gmach�w zbudowanych na skrawku ziemi, czego ju� dawno si� nie robi, to pod innymi wzgl�dami jest miastem nowoczesnym. Noc� magistrale s� ciemne i ciche. Aby nie zapala� o�wietlenia ulicznego, ludzie zak�adaj� wieczorem specjalne okulary noktowizyjne, kt�re pozwalaj� doskonale orientowa� si� w ciemno�ci.

Lubi� nocne kontrasty Stolicy: ciemne ulice i bulwary obrze�one �wietlistymi wst�gami dom�w. Po�yskliwy �a�cuch g�rski Pier�cienia Centralnego rozp�ywaj�cy si� w oddali, czarn� dolin� parku zamkni�t� r�wnoleg�ymi liniami o�wietlonych pi�ter Pier�cienia Wewn�trznego.

Dzielnicy Muzealnej, centrum Stolicy, nie by�o wida�. Ani piramidy, ani �wi�tynie egipskie i asyryjskie, ani Kreml, ani bazylika �wi�tego Piotra, paryska Notre Dame, kolo�ski i mediola�ski gotyk, ani te� �adne inne pomniki minionych wiek�w odtworzone na niewielkiej wyspie, doskonale, widoczne dniem, nie wy�ania�y si� z ciemno�ci. Jedynie czerwona p�kula na centralnym placu miasta, siedziba Zarz�du Komputer�w Pa�stwowych, ton�a w potokach �wiat�a. Na Ziemi ka�demu cz�owiekowi wolno wchodzi�, dok�d zechce: do fabryk, laboratori�w czy pa�ac�w publicznych i tylko ten jeden gmach jest obj�ty zakazem. Ka�dy z nas setki razy widzia� na stereoekranie wszystkie pokoje i korytarze tej s�awnej �fabryki my�lenia i kierowania�, jak niekt�rzy go nazywaj�, ale tylko nieliczni szcz�liwcy mog� si� pochwali�, �e byli w nim osobi�cie. Trzy najwa�niejsze urz�dzenia: Wielki Komputer Pa�stwowy, Wielki Komputer Akademicki i Informacja nieustannie, dniem i noc�, nie zatrzymuj�c si� ani na sekund� pracuj� tam ju� od nieomal dw�ch wiek�w. Patrzy�em na czerwony budynek i my�la�em, �e dzi� rozwi�zuje si� w nim jedn� z najtrudniejszych zagadek, jakie stan�y przed ludzko�ci� i �e ca�a przysz�o�� Ziemi zale�y by� mo�e od tego, czy maszyny rozwi��� prawid�owo t� zagadk�. My�la�em r�wnie� o tym, �e b�d� musia� znale�� si� daleko od tego miejsca, gdzie w�r�d stu miliard�w element�w Wielkiego znajduje si� m�j �prywatny� fragmencik z�o�ony z milion�w kom�rek�� moja Opiekunka, m�dry i beznami�tny nauczyciel i przewodnik. Nieraz k��ci�em si� z Opiekunk�, beszta�em j�, nazywa�em bezduszn� i niepotrzebn�, chwali�em si� nawet swym ironicznym stosunkiem do maszyn kieruj�cych. Ale prawd� m�wi�c jestem do niej przywi�zany tak, jak trudno si� przywi�za� do �ywego cz�owieka. Kt� jak nie ona odsuwa ode mnie niebezpiecze�stwo, stara si� strzec przed chorobami, powstrzymuje przed nie przemy�lanymi post�pkami?

Zapragn��em po raz ostatni wypr�bowa� pot�g� obs�uguj�cych nas maszyn i poleci�em Opiekunce dowiedzie� si�, co to za dziewczyna dwukrotnie mnie zwymy�la�a. W m�zgu rozjarzy�a si� odpowied�: �Zbyt ma�o danych, by udzieli� odpowiedzi�.

Opar�em g�ow� o pie� oleandra i zacz��em przypomina� sobie spotkania z t� dziewczyn�: t�ok przed sal� koncertow�, nieprzyjemn� rozmow� pod daszkiem, gdzie schronili�my si� przed deszczem. Mia�em j� przed oczyma, zagniewan�, ciemnow�os�, z delikatn� twarz�, smuk�� szyj� i szerokimi brwiami�

��Teraz danych wystarczy�� zabrzmia� g�os Opiekunki.�� Dziewczyna nazywa si� Mary Glann, pochodzi ze Szkocji, studiowa�a na Marsie, dok�d pojecha�a z ojcem. Ma czterdzie�ci trzy lata, sto osiemdziesi�t dwa centymetry wzrostu, wa�y siedemdziesi�t pi�� kilogram�w, niezam�na. Najwa�niejsze zainteresowania�� hodowla form ro�linnych dla planet z wysok� grawitacj� i twardym promieniowaniem.

��Czy ta Mary Glann ma narzeczonego?�� spyta�em.

��Nie jest i nie by�a zakochana.

Kontynuowa�em gr� w �narzeczonego i narzeczon��, jak t� zabaw� nazywa si� w szko�ach. W tym okresie m�odzie� zasypuje Informacj� pytaniami na temat wzajemnej tolerancji, zw�aszcza dziewcz�ta bardzo si� tym pasjonuj�. Zwykle sprawdzaj� w ten spos�b kilka setek �narzeczonych�, a wychodz� za m�� najcz�ciej nie za tego, kt�rego im poleca�a Opiekunka.

��A czy ja bym jej odpowiada�? Jaki jest stopie� naszej wzajemnej tolerancji?

Tym razem Opiekunka przekaza�a odpowied� Informacji dopiero po jakich� czterech sekundach. Wyobra�am sobie, jaki ogrom czu�o�ci, nami�tno�ci, u�cisk�w, k��tni, przeprosin, nieporozumie�, kl�sk, krzywd, rado�ci i zachwyt�w zmodelowa�a w ci�gu tego czasu. Us�ysza�em nagle pogardliwy g�os Romera: �Nie wydaje si� panu przypadkiem, drogi przyjacielu, �e technika maszynowa naszych czas�w przeros�a sam� siebie? Dawniej takie zjawiska okre�lano zwrotem: �Ma nie po~ kolei w g�owie��. G�os zad�wi�cza� tak realnie, �e odwr�ci�em si� odruchowo. Pawe� nie m�g� zreszt� pods�ucha� moich pyta�, bo tajemnice my�li s� bardzo surowo chronione.

Informacja wreszcie odezwa�a si�:

��Wasza wzajemna tolerancja wynosi dziesi�� i trzy dziesi�te procent. Jej indywidualna przydatno�� do tego zwi�zku�� siedemna�cie i dwie dziesi�te procent, twoja dwa i osiem dziesi�tych. Rozw�d prawdopodobny w pierwszym miesi�cu po�ycia, a nieunikniony w po�owie drugiego.

Przypomnia�em sobie �mieszn� histori� opowiedzian� przez Romera. Znalaz�a si� dw�jka romantycznie usposobionych m�odych, m�czyzna i kobieta, kt�rzy tak dalece uwierzyli w nieomylno�� Informacji, �e ca�kiem serio polecili jej znale�� sobie partner�w. Informacja wybra�a spo�r�d wszystkich mieszka�c�w Ziemi w�a�nie ich, jako maksymalnie przydatnych do wsp�lnego �ycia. Teraz pozostawa�o tylko pozna� si� i pokocha�. M�odzi spotkali si� i poczuli do siebie wzajemn� odraz�.

Niespodziewanie dla samego siebie poczu�em si� dotkni�ty i zapyta�em brutalnie:

��Ta, jak jej tam, Mary, nie pyta�a przypadkiem o mnie?

Opiekunka przemawia zwykle mi�ym kobiecym g�osem, rzadziej opryskliwym starczym tenorkiem, a jeszcze rzadziej po prostu zapala w m�zgu swoje odpowiedzi. Nie wiem, czemu tak si� dzieje, ale przypuszczam, �e konstruktorzy nie chcieli, aby ludzie przywi�zywali si� do maszyn jak do cz�owieka. Je�li sprawy tak si� rzeczywi�cie mia�y, to ich ostro�no�� okaza�a si� niezbyt skuteczna.

W m�zgu zamigota� zimny, zielonkawy napis: �Niegrzecznie. Nie przekazuj� pytania Informacji�. Przeci�gn��em si� i wsta�em. Na �wiecie nie by�o dziewczyny, kt�ra mniej by mnie obchodzi�a ni� ta arogancka Mary. Zreszt� m�wi�em ju� Andre, �e gdy si� zakocham, nie b�d� prosi� Informacji o rad�.

Poszed�em spa�.

Nazajutrz rano nic w mie�cie nie �wiadczy�o o tym, �e wczoraj by�o �wi�to. Gdyby w Stolicy zjawi� si� cz�owiek, kt�ry nigdy w niej poprzednio nie by�, nie uwierzy�by, i� mieszka w niej pi�tna�cie milion�w os�b, tak ma�o by�o przechodni�w na ulicach: dzieci jeszcze wczoraj odwieziono do podmiejskich szk� i przedszkoli, a doro�li byli w fabrykach i laboratoriach. Gdy na ulicach pojawiaj� si� ludzie nie spiesz�cy si�, rozgl�daj�cy si� dooko�a, to od razu wiadomo, �e to tury�ci. Szczeg�lnie wielu turyst�w spotyka si� w Dzielnicy Muzealnej. Zanim dotar�em do Zarz�du Komputer�w Pa�stwowych, wymin��em co najmniej dziesi�� grup wycieczkowych, nie licz�c zwiedzaj�cych w pojedynk�.

Przy wej�ciu do gmachu spotka�em Romera i Andre.

��Nie przyszed�e� do nas�� powiedzia� Andre a �anna czeka�a.

��Mia�em bardzo wa�n� rozmow� z Wier�.

Andre wyniki tej rozmowy zna� ju� od Romera. Obaj pogratulowali mi nominacji na Or�. Zar�wno Andre, jak i Romero sprawiali wra�enie zaniepokojonych. Allan, Olga i Leonid, kt�rzy do��czyli do nas w hallu, r�wnie� byli zas�pieni. Znikn�a bez �ladu lekkomy�lna beztroska, z jak� dwa dni temu wys�uchali�my pierwszej wiadomo�ci o Galaktach. Jedynie Lusin by� spokojny. Jego obchodz� tylko dziwaczne zwierz�ta.

��Kto z was ju� tu kiedy� by�?�� zapyta� Andre.�� Ja po raz pierwszy.

Romero oprowadzi� nas po gmachu. Wszystkie trzy wielkie Komputery zmontowane s� w wielopi�trowych piwnicach i tam nie poszli�my, bo to nic ciekawego: stojaki z milionami kom�rek roboczych i rezerwowych, miliardy dzia�aj�cych element�w i zagadkowy dla laika g�szcz przewod�w. Obejrzeli�my za to sale posiedze�. Tu wszystko by�o pe�ne wzbudzaj�cego szacunek majestatu. Wielka Rada zbiera si� w Sali B��kitnej, kt�rej strop imituje gwia�dziste niebo. Nas zaproszono do Sali Pomara�czowej, pomieszczenia roboczego Wielkiego Komputera Akademickiego. Sala obliczona jest na pi�� tysi�cy os�b i wszystkie te miejsca by�y zaj�te ju� o dziesi�tej. Naszej si�demce dano lo��. Przed oczami mieli�my pusty sze�cian stereoekranu. Wszystko, co si� na nim pojawi, przekazywane b�dzie na ziemskie stereofony. Dzisiejszej naradzie przypisywano tak wielk� wag�, �e miano j� transmitowa� r�wnie� na planety Uk�adu S�onecznego.

Punktualnie o dziesi�tej w zamglonym wn�trzu stereoekranu pojawi� si� cz�owiek o du�ej g�owie, nieco wytrzeszczonych oczach, rumianych policzkach i siwych w�sach.

��Marcin Spychalski�� szepn�� Andre. Wpatrywa�em si� z ciekawo�ci� w posta� s�ynnego astronauty. Jego statki dotar�y najdalej w g��b gwiezdnych przestworzy, on sam by� w miejscach, w kt�rych nikt przed nim ani po nim nie bywa�. Jak na swoje sto czterdzie�ci dziewi�� lat trzyma� si� doskonale, nawet g�os mia� m�odzie�czo d�wi�czny.

Opowiedzia� o wyprawie na P�omienist� B i pokaza� nam kolejno dziewi�� planet uk�adu tej gwiazdy. Sama gwiazda i jej planety by�y nie wyr�niaj�cymi si� niczym cia�ami niebieskimi, jakie mo�na spotka� na ka�dym niemal kroku. Ale skrzydlaci mieszka�cy uk�adu wywo�ali szepty i �miech na sali. Rzeczywi�cie przypominali wyobra�enia staro�ytnych na temat anio��w, dlatego tak ich te� nazwali odkrywcy Charles Wingdock i Zofia Kogut. Anio�y z P�omienistej B ma�o si� zreszt� r�ni� od skrzydlatych istot zaludniaj�cych planety pozosta�ych stu trzydziestu gwiazd zgrupowanych w Hiadach, mo�e s� odrobin� ni�si i mniej w�r�d nich osobnik�w czteroskrzyd�ych. Wszystkie Anio�y s� wybuchowe i skore do bitki, rzadko kt�re wi�ksze zebranie odbywa si� u nich bez r�koczyn�w. Pokazano nam b�jk� na placu ich miasta�� puch ze skrzyde� przes�oni� wszystko jak mg�a, �opot by� tak g�o�ny, �e w uszach dzwoni�o. A ju� ich mieszkania na planetach tej dalekiej gwiazdy zupe�nie nami wstrz�sn�y: ubogie parterowe baraki o tak niskich i w�skich drzwiach, �e biedne Anio�y nie wlatuj� do nich, lecz wpe�zaj� z podkulonymi skrzyd�ami. W uk�adach planetarnych centralnych gwiazd w Hiadach mieszka si� wygodniej, bo Anio�y buduj� tam do odpoczynku i do snu komunalne pa�ace z szerokimi portalami wej�ciowymi, a w�a�ciwie wlotowymi.

Pokazano nam r�wnie�, jak te istoty �pi��� pokotem na pod�odze w ciemno�ci i �cisku, krzycz�c i zrywaj�c si�, kiedy opanuj� je senne majaki. P�niej zap�on�y rozszyfrowane obrazy sn�w.

Najpierw ujrzeli�my posta� z oddali zaskakuj�co podobn� do cz�owieka. Posta� wyp�ywa�a ze sk��bionej mg�y przedsnu i rozjarza�a si� w miar� tego, jak sen si� pog��bia�. Wkr�tce sta�o si� jasne, �e to r�wnocze�nie cz�owiek i niecz�owiek, kto� s�abszy i jednocze�nie silniejszy od cz�owieka. Patrzy�y na nas spokojnie ogromne oczy, pe�ne rozumu i dobroci. D�ugie loki spada�y na ramiona. Galakt podni�s� r�k�, na kt�rej wi�o si� pi�� palc�w, tak jest, wi�o si�, a nie porusza�o. Podrapa� si� w brod� jednym z tych ruchliwych palc�w i po�o�y� r�k� na piersi, tak �e dwa palce by�y wyci�gni�te do przodu, trzy za� wygi�y si� do ty�u ku grzbietowi d�oni. R�ce wywar�y na mnie jeszcze wi�ksze wra�enie ni� twarz.

Na drugim obrazie by� krajobraz�� malinowoczerwone ska�y i tak samo jaskrawoczerwony p�yn uderzaj�cy o nie falami (grzbiety fal by�y zielonkawe ) oraz ogromne b��kitnozielone s�o�ce wschodz�ce nad malinowym p�ynem. Krajobraz by� tak z�owieszczy, �e sk�ra mi �cierp�a, i nie od razu poj��em, �e pokazuj� nam po prostu jedn� z planet P�omienistej B. Na ska�� wszed� Galakt otoczony skrzydlatymi mieszka�cami planety. By� od nich prawie dwukrotnie wy�szy. Wzrost Galakta, jak zakomunikowa�a maszyna, wynosi� dwa metry siedemdziesi�t centymetr�w. Na sali podni�s� si� gwar: Galakt o p� metra przewy�sza� ros�ego cz�owieka! Obejrzawszy go dok�adnie przekona�em si�, �e to ten sam osobnik, kt�rego widzieli�my w pierwszym obrazie. Galakt rozgl�da� si�, os�aniaj�c jedn� r�k� oczy przed jaskrawymi promieniami pe�zn�cej ku g�rze gwiazdy dziennej, a drug� przyjacielsko poklepywa� po ramionach t�ocz�ce si� wok� niego cztero- i dwuskrzyd�e karze�ki.

Spoza ska� pojawi� si� drugi Galakt, starzec z siw� brod� i siwymi w�osami, i podszed� do pierwszego. Obaj byli ubrani w stroje podobne do staro�ytnych okry� ludzkich: jaskrawozielone, swobodnie sp�ywaj�ce z ramion p�aszcze.

�Co nowego?��� zapyta� starzec, a ja zdumia�em si�, �e m�wi ludzkim j�zykiem. Dopiero po chwili poj��em, �e WKA t�umaczy� na nasz j�zyk senne widzenia Anio��w.

�Wroga nie ma�� odpowiedzia� m�ody.�� �adnych �lad�w Niszczycieli�.

�Niszczyciele s� podst�pni i zjawiaj� si� zawsze niespodzianie�� odrzek� na to starzec.�� B�d�my ostro�ni�. Wpatrzyli si� w milczeniu w czerwone morze. Obraz zacz�� bledn��.

��Zapisano na czwartej planecie P�omienistej B zakomunikowa� WKA.�� Kolejny zapis pochodzi z �smej planety tego samego uk�adu.

R�wnie� ten obraz zacz�� si� od widoku krajobrazu, ale tym razem by� to pejza� szary, niemal czarny: jednostajnie pag�rkowata r�wnina, matowe gwiazdy na ciemnym niebie. Na powierzchni� planety opuszcza� si� cygarowaty statek rzucaj�cy snopy zielonkawego �wiat�a.

��Fotonowy statek kosmiczny�� skomentowa� WKA�� konstrukcja podobna do budowanych przez naszych przodk�w cztery wieki temu.

��Pierwszy stopie� techniki kosmicznej!�� mrukn�� Allan.�� Nie najlepszy sprz�t maj� ci gwiezdni pielgrzymi�

W nast�pnym obrazie statek fotonowy le�a� na powierzchni gruntu, a wok� niego krz�tali si� Galaktowie i Anio�y. Galaktowie trzymali w r�kach skrzynki podobne do pradawnych aparat�w spawalniczych. Ze skrzynek tryska�y p�omienie i iskry. Nie opodal, na wzg�rzu, wznosi�a si� wie�a z obrotowym reflektorem, kt�ry bez przerwy obmacywa� niebo. Z cz�ci dziobowej statku wystrzeli�a rakietka i pomkn�a w ciemne niebo. Wygl�da�o na to, �e Galaktowie czego� si� obawiali. Nie dowierzaj�c obrotowemu oku na wie�y przerywali prac� i wpatrywali si� w gwiazdy po�yskuj�ce m�tnie na czarnym niebosk�onie. Galaktowie poruszali si� szybko, pracowali nerwowo, s�owem, spieszyli si�.

A kiedy i ten obraz zblak�, pojawi�y si� zapisy dostarczone z dziewi�tej, zewn�trznej planety uk�adu. Nie by�o w nich ani ludzi, ani przedmiot�w, jedynie mgliste pasma i �wiec�cy py�, kt�ry wkr�tce zape�ni� ca�e wn�trze stereoekranu. W tym pyle pojawi�y si� dwie zbli�aj�ce si� do siebie, niejasno po�yskuj�ce kule. Zbli�anie si� kul wygl�da�o na pogo� i ucieczk�: prawa kula odchyla�a si� ku kraw�dzi ekranu, lewa dop�dza�a j�. Po chwili ca�� przestrze� zala�o b��kitne �wiat�o i w szalonym rozb�ysku poch�on�o obie kule. Odnios�em wra�enie, �e obie kule eksplodowa�y od zetkni�cia si� ze sob�. WKA potwierdzi�, i� widziad�o przedstawia zderzenie dw�ch, na razie nie zidentyfikowanych cia� niebieskich.

��Przypuszczalnie katastrofa kosmiczna�� zakomunikowa� WKA.

Allan pokr�ci� z niedowierzaniem g�ow�.

��W�tpiꠗ powiedzia�.�� W ka�dym razie nie wygl�da�o mi to na naturaln� anihilacj� materii.

Drugi obraz kosmiczny przedstawiony w stereoekranie ju� nie przypomina� wybuchu. By� to wizerunek skupiska gwiezdnego, raczej rozproszonego ni� kulistego. WKA poinformowa�, �e skupiska nie uda�o si� zidentyfikowa�, chocia� w snach skrzydlatych mieszka�c�w dziewi�tej planety cz�sto si� powtarza jego odbicie. Mg�awica mia�a dziwaczny kszta�t, sprawia�a na mnie wra�enie czego� gro�nego. Inni te� to odczuli. Skupisko dzieli�o si� na dwie niemal jednakowe cz�ci, z wieloma tysi�cami gwiazd w ka�dej z nich. Ta obfito�� cia� niebieskich nie by�a niczym nadzwyczajnym. W Galaktyce jest pod dostatkiem wielogwiezdnych roj�w. Dziwne by�o co innego. Jedna po�owa wygl�da�a na bardziej skoncentrowan�, skupion�, podobn� do zaci�ni�tej gwiezdnej pi�ci wymierzaj�cej pot�ny cios drugiej grupie, kt�ra odlatywa�a i rozsypywa�a si� na setki pojedynczych gwiazd. Prawdopodobnie wiedz�c, �e czeka nas widok potwornych gwiezdnych bitew, ju� zawczasu wyszukiwali�my je w ka�dym obrazie. Andre utrzymywa� p�niej, �e s�ysza� krzyk b�lu dobiegaj�cy z drugiego roju. Znam wprawdzie sytuacje, kiedy �wiat�o zdaje si� krzycze�, ale tym razem g�osu rozpaczy nie s�ysza�em.

��Ostatni zapis�� zakomunikowa�a maszyna. Planeta czwarta, si�dma i dziewi�ta. Widzenie powtarza si� w majakach wielu skrzydlatych. Do demonstracji wybrano najwyra�niejsz� ta�m�.

To by� obraz najbardziej dramatyczny spo�r�d wszystkich pokazanych nam przez WKA. Galakt jak podci�ty pada� na ziemi�, w�a�nie pada�, a nie upad�, bo senne widziad�o zaczyna�o si� w chwili jego upadku. P�niej le��c ju�, rozpaczliwie bi� nogami i rozdrapywa� ziemi� swoimi ruchliwymi palcami. Pr�bowa� czo�ga� si� z podniesion� g�ow�. Pe�z� w naszym kierunku. W jego szyi zia�a szeroka rana, z kt�rej tryska�a krew na r�ce i ziemi�. Nigdy nie zapomn� jego twarzy, m�odej, pi�knej, zeszpeconej b�lem i strachem. Galakt krzycza� i bez przek�adu WKA ka�dy z nas rozumia� jego krzyk. �Ratunku!�� wo�a� przera�ony m�odzieniec.�� Na mi�o�� bosk�, ratunku!� Potem w ostatnim wysi�ku wyci�gn�� ku nam r�ce, j�zyk mu dr�twia�, twarz blad�a i tylko ogromne, nieludzkie oczy nadal b�aga�y o pomoc, ��da�y pomocy. Wreszcie m�ody Galakt zamkn�� powieki i tylko s�abe drgawki przebiega�y po jego ciele, jakby w ten spos�b chcia� zrzuci� z siebie okowy �mierci. Przez sal� przetoczy�o si� westchnienie: tysi�ce wstrzymuj�cych oddech ludzi jednocze�nie wci�gn�o powietrze.

��O, niech to diabli!�� kl�� na g�os blady Andre.�� C� to ma znaczy�, do pioruna!?

��Zem�ci� si�!�� rykn�� w�ciekle Leonid. Chwyci� mnie za r�k� i wpar� we mnie pobiela�e z gniewu oczy. Trzeba si� zem�ci�, Eli!

Jeden tylko Romero nie straci� g�owy.

��Na kim si� zem�ci�? Za co? Jeste�cie pewni, �e to by�o przest�pstwo, a nie wypadek? Zgoda, m�odzieniec jest czaruj�cy, wr�cz bosko pi�kny, cho� niestety nie po bosku �miertelny. Ale mo�e widzieli�my tu wydarzenie sprzed milion�w lat, nie pomy�la� pan o tym, m�j impulsywny Mrawo?

Leonid najpierw dzia�a, a potem si� zastanawia. Teraz oszo�omiony zagapi� si� na Romera.

Zn�w odezwa� si� Wielki Komputer Akademicki. Jak na akademick� maszyn� przysta�o beznami�tnie demonstrowa� i opisywa� aparatur� do zapisu marze� sennych, ocenia� stopie� wiarygodno�ci rozszyfrowanych obraz�w. Skrzydlaci mieszka�cy P�omienistej B nie mogli, jak si� okaza�o, wyt�umaczy� wielu rzeczy, kt�re pojawia�y si� w ich snach. Nie mieli na przyk�ad najmniejszego poj�cia o statkach fotonowych i aparatach spawalniczych. WKA opowiedzia�, w jaki spos�b doznane niegdy� silne wra�enia s� przekazywane potomkom przez mechanizmy dziedziczno�ci, a p�niej powt�rzy� ba�nie o Galaktach i Niszczycielach �yj�ce w tradycji mieszka�c�w planet P�omienistej B.

Podanie o przybyszach z kosmosu znaj� jedynie Anio�y z tego uk�adu planetarnego. Sprowadzaj� si� one pokr�tce do tego, �e w dawnych czasach ich planety by�y mroczne i nie zagospodarowane, po ziemi pe�za�y drapie�ne gady, a w powietrzu, kryj�c si� przed s�siadami, przelatywa�y z rzadka dzikie Anio�y. Skrzydlate ludy �y�y we wzajemnej wrogo�ci. Przedmiotem krwawych b�jek by�o wszystko: gleba i powietrze, ro�liny i odzie�, pokarm i siedliska. Sk�pa natura rodzi�a ma�o, ka�dy k�s sto razy przechodzi� ze skrzyde� do skrzyde�, z pazur�w do pazur�w, zanim trafi� do ust. W tym prymitywie Anio�y �y�y niezmiernie d�ugo i nic si� nie zmienia�o przez ca�� otch�a� czasu, a� pewnego razu z nieba opu�ci�y si� statki, a z nich wyszli Galaktowie. Wystraszone Anio�y najpierw poukrywa�y si� w jaskiniach i lasach, a p�niej przekonawszy si�, �e przylot Galakt�w nie przyni�s� z�a, wysypa�y si� w powietrze i z �opotem szybowa�y nad przybyszami, urz�dzaj�c przy okazji gwa�towne b�jki pomi�dzy sob�. Galaktowie zamkn�li zabijak�w na swoich statkach i na wszystkich planetach zakazali wojen. Pok�j i porz�dek zapanowa�y z wolna na satelitach P�omienistej B. Lata, kt�re Galaktowie sp�dzili u nich, zupe�nie zmieni�y wygl�d ca�ego uk�adu planetarnego. Przybysze przekopali kana�y, zaro�la przekszta�cili w ogrody, nauczyli Anio�y r�nych rzemios�, przekazali im sztuk� budowania kamiennych dom�w. Chaotyczna dziko�� pierwotnego bytowania ust�pi�a miejsca uporz�dkowanemu �yciu.

Galaktowie uwa�ali si� jednak za go�ci, a nie mieszka�c�w planet P�omienistej B. Nieustannie obserwowali niebo obawiaj�c si� napadu stamt�d. A� wreszcie Anio�y sta�y si� �wiadkami bitwy kosmicznej, rozgorza�ej mi�dzy Galaktami a ich wrogami. Niebo zmieni�o si� w otch�a� spopielaj�cego p�omienia. Dwie zewn�trzne planety zderzy�y si� i eksplodowa�y. Na pozosta�ych planetach unicestwiono zasiewy, sady, miasta i kana�y. Po stworzonej przez Galakt�w cywilizacji nie pozosta�o �ladu. Kiedy wiele miesi�cy po bitwie uratowane od ognia i g�odu Anio�y wydosta�y si� na powierzchni� z jaski�, w kt�rych si� ukry�y, zobaczy�y potworny obraz zniszcze�. Skrzydlate ludy zosta�y zn�w cofni�te do stanu pierwotnego bytowania. Ani Galakt�w, ani napastnik�w-Z�ywrog�w nigdzie nie by�o i wi�cej ani ci, ani drudzy nie pojawili si� na planetach uk�adu P�omienistej B.

WKA tak skomentowa� legendy skrzydlatych:

��Za orbit� dziewi�tej planety odkryto dwa ob�oki py�owe kr���ce wok� P�omienistej B. Hipoteza, �e s� to pozosta�o�ci zniszczonych niegdy� planet, jest bardzo prawdopodobna. Na wszystkich planetach uk�adu stwierdzono �lady zniszcze� i po�ar�w ukryte pod p�niejszymi nawarstwieniami. Wiek szcz�tk�w zawiera si� mi�dzy dwustu tysi�cami a milionem lat wed�ug ziemskiej rachuby czasu.

Na tym ko�czy�a si� informacja przys�ana przez Spychalskiego. Cz�onk�w Wielkiej Rady poproszono do Sali B��kitnej.

Wyszli�my.

Wida� by�o, �e Andre jest poch�oni�ty jakimi� niezwyk�ymi pomys�ami. Allan i Leonid zaproponowali, aby zaczeka� na Wier�, gdy� spodziewali si�, �e decyzje Wielkiej Rady b�d� bezpo�rednio dotyczy� astronaut�w. Romero zaprosi� nas do wisz�cych ogrod�w Semiramidy. Uwielbia staro�ytn� egzotyk�.

Awionetkami polecieli�my nad dzielnice Mezopotamii i Egiptu i wyl�dowali�my na g�rnym tarasie Wie�y Babel przy �wi�tyni Molocha, ze z�otym pos�giem potwornego b�stwa. Zeszli�my na �rodkowy taras, gdzie za�o�ono ogrody. By�o tam przytulnie i zielono, otwiera� si� wspania�y widok na Dzielnic� Muzealn�: piramidy po lewej i antyczne �wi�tynie po prawej. Siedli�my na �awce przy barierze. Pod nami szumia�y cyprysy i eukaliptusy, zaskakuj�ce w krajobrazie Stolicy. Zreszt� na wyspie jest wiele rzeczy zaskakuj�cych.

��Powiedzcie wi�c, przyjaciele, co o tym wszystkim my�licie?�� zapyta� Andre.

��Moim zdaniem, interesuje ci� raczej nie to, co my�limy, ale to, co tobie samemu przysz�o do g�owy�� zaoponowa�em.�� Nie tra� wi�c czasu na pytania. S�uchamy ci�.

��Twierdz�, �e nasze podobie�stwo do Galakt�w nie jest dzie�em przypadku�� o�wiadczy� Andre.�� Jeste�my w jakim� stopniu spokrewnieni, z tym �e oni wcze�niej od nas osi�gn�li wysoki stopie� cywilizacji.

��Technika maszynowa Galakt�w jest mniej doskona�a od naszej�� zauwa�y�a Olga.

��By�a, dwie�cie tysi�cy lub milion lat temu. Nie wiemy natomiast, jaka jest dzi�. Wtedy zreszt� by�a dostatecznie wysoka, aby Galaktowie musieli si� wyda� naiwnym Anio�om co najmniej bogami.

���cigani po �wiecie i w dodatku �miertelni bogowie�� rzuci�em ironicznie.

��Tak, �cigani bogowie!�� wykrzykn��.�� W ka�dym razie tak si� rysuj� w przes�dnych wierzeniach lud�w pierwotnych. Dla mnie Galaktowie s� takimi samymi istotami jak my sami. Proponuj� wi�c, ��dam nawet, aby odszuka� ich i zaofiarowa� sojusz. Sama natura stworzy�a nas do wsp�pracy. W ka�dym razie wydaje mi si� ona naturalniejsza ni� projektowane braterstwo z Aldebara�czykami: A je�eli Galaktowie nadal prowadz� wyczerpuj�c� wojn� z wrogami, mamy obowi�zek przyj�� im z pomoc�.

��Cz�owiek pomaga bogom, kt�rym przydarzy�o si� nieszcz�cie, oto widowisko godne bog�w!�� powiedzia�em z przek�sem.

Do dyskusji w��czy� si� Romero. Obrazy pokazane nam w Sali Pomara�czowej wstrz�sn�y nim. Wywnioskowa�em to z jego chmurnej, zas�pionej twarzy.

��Spieracie si� o g�upstwa�� powiedzia�.�� Nie ma �adnego znaczenia, czy jeste�my z nimi spokrewnieni, czy te� rozwijali�my si� niezale�nie od siebie. Wa�ne jest co innego: gdzie� w kosmosie szalej� wyniszczaj�ce wojny, kt�re z pewno�ci� dotr� w ko�cu r�wnie� do nas, poniewa� wychodzimy teraz w przestrzenie galaktyczne. Uwa�am, i� ludzko�ci grozi niebezpiecze�stwo. Je�eli wrogowie Galakt�w ju� milion lat temu potrafili pokonywa� przestrzenie mi�dzygwiezdne i zderza� ze sob� planety, to jak� technik� niszczenia dysponuj� dzi�? Zwracam wasz� uwag� na fakt, �e nazywaj� ich Niszczycielami �Z�ywrogi� to jedynie pogardliwy epitet�� i nie jest to nazwa przypadkowa, pomy�lcie o tym! Zupe�nie wi�c mo�liwe, i� Galaktowie ju� dawno zostali unicestwieni przez swych wrog�w, a poszukiwanie gwiezdnych braci, na co nalega Andre, doprowadzi jedynie do tego, �e ludzko�� zetknie si� oko w oko z Niszczycielami i sama z kolei zostanie unicestwiona. Zastan�wcie si�, nierozwa�ni �lepcy, pomy�lcie, co my w gruncie rzeczy wiemy o Galaktyce? Dopiero co wype�zli�my poza op�otki naszego ziemskiego domku, a wok� nas rozpo�ciera si� ogromny �wiat pe�en niespodzianek!

Nie mog� powiedzie�, aby jego z�owieszcza przemowa nie wywar�a na nas wra�enia. Nie bez znaczenia by� tu pe�en pasji ton jego przepowiedni. Zreszt� wszyscy prorocy s� nami�tni, zw�aszcza prorocy zguby. Beznami�tnego wieszcza nikt by nie chcia� s�ucha�. Proroctwa dzia�aj� raczej na uczucia ni� na rozum. Tak te� powiedzia�em Romerowi i poradzi�em mu nie straszy� nas i uspokoi� si� samemu. Tego dnia nawet w przybli�eniu nie domy�la�em si�, jaki prze�om si� w nim dokonuje.

Romero zacz�� m�wi� nieco spokojniej.

��Z panem dyskutowa� nie b�dꠗ zwr�ci� si� do mnie.�� Dla pana, m�j przyjacielu Eli, ka�da powa�niejsza my�l jest przede wszystkim pretekstem do dowcipkowania. Nie chc� te� sprzecza� si� z Andre, gdy� on we wszystkim nieznanym doszukuje si� materia�u do niezwyk�ych hipotez. S�dz�, �e powinienem raczej zwr�ci� si� do ca�ej ludzko�ci i przestrzec j�.

��My r�wnie� jeste�my cz�stk� ludzko�ci�� wymamrota� z chmurnym wyrazem twarzy Leonid.�� I nasze zdanie tak�e ma jak�� wag�.

Jemu, podobnie jak mnie, nie podoba�y si� proroctwa Romera, ale nie chcia� wszczyna� dyskusji, bo lepiej orientuje si� w sferze przedmiot�w ni� w �wiecie my�li.

Postanowili�my odpr�y� si� nieco i poprosili�my o przek�sk�. Posi�ek dostarczono nam na taras. P�niej Olga zacz�a opowiada� o swoich udoskonaleniach statk�w kosmicznych, a ja zapatrzy�em si� na Partenon. S�awna �wi�tynia wznosi�a si� o jakie� dwie�cie metr�w od nas i z tej odleg�o�ci by�a jeszcze bardziej harmonijna ni� z bliska. Nie wiem czemu, ale grecki antyk przemawia do mnie najbardziej. Budowniczowie Dzielnicy Muzealnej rozmie�cili wielkie pomniki staro�ytno�ci tak, �e ka�da �wi�tynia i pa�ac stoi oddzielnie, w swym naturalnym. otoczeniu i nawet z g�ry nie sprawia to wra�enia gmatwaniny r�ni�cych si� stylem gmach�w.

P�niej przylecia�a Wiera. By�a podniecona i bardzo z czego� rada.

��Powzi�li�my niezmiernie wa�n� decyzjꠗ powiedzia�a.�� Wszyscy uwa�aj�, i� znajdujemy si� w punkcie zwrotnym historii ludzko�ci i ka�dy nieostro�ny krok mo�e spowodowa� niepowetowane szkody. Ale bezczynno�� r�wnie� jest niedopuszczalna. Ostro�no�� i odwaga, oto czego dzisiejsza sytuacja wymaga od wszystkich.

W najbli�szych latach, a mo�e miesi�cach, b�dziemy musieli okre�li� nasz� polityk� gwiezdn� na ca�e wieki, dla wszystkich naszych potomk�w. Chcecie dowiedzie� si�, co dzia�o si� na posiedzeniu Rady.

Naturalnie poprosili�my o szczeg�owe sprawozdanie z przebiegu narady, ale najpierw chcieli�my dowiedzie� si�, jakie powzi�to decyzje. Wiera u�miechn�a si� rozbawiona nasz� niecierpliwo�ci�. Siostra jest tak dok�adna, �e nigdy nie zacznie od ko�ca.

��Musz� wam pogratulowa�, przyjaciele�� powiedzia�a zwracaj�c si� do Andre i Romera.�� Wielki nieustannie informowa� nas o wa�nych my�lach rodz�cych si� w umys�ach ludzi. W�r�d nich by�a pa�ska, Andre, my�l o wsp�pracy z Galaktami i twoja, Pawle, o mo�liwych niebezpiecze�stwach kryj�cych si� w rejonach Galaktyki. Radz� jednak nie wpada� w dum�, gdy� dok�adnie tak samo my�la�y tysi�ce innych ludzi.

Dopiero po tym o�wiadczeniu zacz�a m�wi� o uchwa�ach Rady. Konferencja gwiezdna na Orze zosta�a ostatecznie zatwierdzona. Zalecono dok�adne zbadanie mo�liwo�ci utworzenia Sojuszu Mi�dzygwiezdnego mieszka�c�w naszego zak�tka Galaktyki. Postanowiono r�wnie� zdoby� mo�liwie wyczerpuj�ce informacje o Galaktach i ich przeciwnikach, Niszczycielach. Dopiero po wszechstronnym zapoznaniu si� z tymi nieznanymi narodami i ich konfliktami zostanie okre�lona szczeg�owa polityka galaktyczna, ustali si�, z kim mo�na si� przyja�ni�, a z kim trzeba walczy�. Zastanawiano si� r�wnie� nad neutralno�ci� Ziemi w sporach nie przez ni� rozpocz�tych. Wszystkie te wielkie problemy czekaj� jeszcze na rozstrzygni�cie. Zostanie zwi�kszona obronno�� Ziemi i planet Uk�adu S�onecznego. Nie dowiedziono, �e niebezpiecze�stwo z odleg�ych rejon�w Galaktyki rzeczywi�cie nam zagra�a, ale nie ma te� pewno�ci, �e takie niebezpiecze�stwo nie istnieje. Ludzko�� winna by� dobrze przygotowana na wszelkie niespodzianki. Rada zaleca rozpocz�cie budowy Wielkiej Floty Galaktycznej.

��Zaaprobowano pani pomys�, Olgo, dotycz�cy statk�w dziesi�ciokrotnie wi�kszych od istniej�cych kr��ownik�w gwiezdnych�� powiedzia�a Wiera.�� Ale zbuduje si� nie dwa eksperymentalne egzemplarze, jak pani proponowa�a, lecz seri� licz�c� setki sztuk. I jeszcze jedna przyjemna nowo��: dow�dztwo pierwszej galaktycznej eskadry zostanie powierzone pani. Ty, bracie, r�wnie� powiniene� si� cieszy栗 zwr�ci�a si� do mnie.�� Gigantycznych kr��ownik�w nie mo�na ze wzgl�d�w technicznych budowa� na Ziemi. Wobec tego postanowiono jedn� z planet przekszta�ci� w wyspecjalizowan� baz� rakietow�. Wyb�r pad� na Plutom. Merkury b�dzie specjalizowa� si� w produkcji substancji aktywnej do anihilator�w Taniewa. Oto najwa�niejsze zalecenia Rady, kt�re po zatwierdzeniu przez ludzko�� stan� si� prawem.

Cieszy�em si� naprawd�, bo by�em dumny z Plutona. Allan i Leonid zapytali, kiedy polecimy na Or�. Wiera odpowiedzia�a, �e przygotowania do wyprawy potrwaj� jeszcze oko�o miesi�ca, ale kapitanowie Gwiezdnych P�ug�w wylec� na Plutona wcze�niej. Nast�pnie przeprosi�a, �e nie mo�e d�u�ej zosta�, bo ma do za�atwienia pilne sprawy.

��Czy mog� ci towarzyszy�, Wiero?�� zapyta� Romero.

��Tak, oczywi�cie�� odpowiedzia�a.�� Jak zawsze, Pawle.

Wolny czas na Ziemi Wiera sp�dza�a z Romerem. Dawniej, kiedy by�em m�odszy, bardzo mnie to denerwowa�o, ale z wiekiem pogodzi�em si� z tym, �e Romero zaniedbuje dla niej przyjaci�.

Wiera, Romero i ja odlecieli�my z Ziemi 15 sierpnia roku 563 wraz z ostatni� grup�. Zanim wsiedli�my do mi�dzyplanetarnego ekspresu, odbyli�my przeja�d�k� nad Ziemi�. Ziemia by�a pi�kna. Zachwyca�em si� ni� i S�o�cem, bo wiedzia�em, �e rozstaj� si� z nimi na d�ugo. Na trapie Wiera pomacha�a Ziemi r�k�, ja za� pu�ci�em tylko oko do naszej staruszki.

W kabinie planetolotu wkr�tce zapomnia�em o Ziemi. W my�lach by�em ju� na Plutonie.

Nie ma nic nudniejszego od rejsowych statk�w mi�dzyplanetarnych, staro�wieckich rakiet�� rydwan�w z nap�dem fotonowym. Nawet ich kszta�t�� d�ugie, niezgrabne cygaro�� nie zmieni� si� od trzech wiek�w. W dodatku wlok� si� z prehistoryczn� szybko�ci�: droga na Ksi�yc zajmuje im pi�� minut, do Marsa dob�, a na podr� do Plutona trac� ca�y tydzie�. �aden z tych �ekspres�w� nie rozwija pr�dko�ci wi�kszej ni� czterdzie�ci tysi�cy kilometr�w na sekund�, a na domiar z�ego nie na wszystkich statkach grawitatory dobrze dzia�aj�, tak �e czasami odczuwa si� niewielkie przeci��enia. Jedynie z niewa�ko�ci� dobrze sobie radz�, ale trudno to uwa�a� za sukces, bo likwidacja niewa�ko�ci jest spraw� �miesznie �atw�. Prosi�em Wier�, aby zam�wi�a mi�dzyplanetarn� torped� z anihilatorami Taniewa, kt�ra osi�ga Plutona w ci�gu o�miu godzin, ale odpowiedzia�a na to, �e nie musimy si� spieszy� i wszyscy si� z ni� zgodzili. Od dzieci�stwa dra�ni mnie swoista doskona�o�� Wiery. Najwa�niejsze w jej s�owach jest to, i� s� to jej s�owa. Te same my�li, lecz wypowiedziane przeze mnie, nie robi� na s�uchaczach �adnego wra�enia.

��W dawnych czasach sekretarze nie krzyczeli na swoich zwierzchnik�w, Eli�� skarci�a mnie, kiedym jej powiedzia�, co my�l� o jej decyzji.

��Powiesz mi jeszcze, �e zwierzchnicy krzyczeli na swych sekretarzy, a poniewa� to b�dzie twoja my�l, nawet Romero uzna j� za prawd�.

Romero istotnie potwierdzi�. W staro�ytno�ci szefowie nie patyczkowali si� z podw�adnymi�� powiedzia�.�� A pewien rosyjski car w rozmowie z ministrami nierzadko u�ywa� kija. Szczeg�lnie dostawa�o si� jego ulubie�com, gdy� w owym czasie ch�osta uchodzi�a za jedn� z form zach�ty. U�ywano w�wczas powszechnie wyra�e�: �Przerzuci� na odpowiedzialne stanowisko�, �Wlepi� (lub wrzepi�, historycy r�ni� si� tu w opiniach) nagan�, �Uderzeniem miecza pasowa� na rycerza�. Wszystkie te sformu�owania by�y synonimami awansu jednostki.

Nie s�dz� jednak, aby rycerzy przy wyznaczaniu na odpowiedzialne stanowiska dos�ownie gdzie� przerzucano lub r�bano mieczami. Nasi przodkowie uwielbiali hiperbole j�zykowe. Moim zdaniem w opisanych przez Romera barbarzy�skich czynno�ciach kryj� si� typowe dla owej epoki obyczaje religijne i obrz�dy magiczne.

��We�my chocia�by tak rozpowszechniony w�wczas termin jak �rzucono towar na sklepy��� wykrzykn��em zapalaj�c si� do dyskusji.�� Zwyk�y cz�owiek uzna za bezsens, aby wyprodukowane z trudem towary beztrosko rzucano, i to w dodatku na dach jakiego� pomieszczenia. Ale �ycie spo�eczne owych czas�w by�o pe�ne sprzeczno�ci. Wiemy dzi�, �e zebranymi z trudem plonami kawy lub kukurydzy palono czasem pod kot�ami parowymi lub topiono je w morzu, a buty zaraz po zej�ciu z ta�my kierowano na inn� ta�m�, gdzie krojono je na cz�ci. Je�li nie zgodzicie si� ze mn�, �e to wszystko robiono ze wzgl�d�w rytualnych, nie zaprzeczycie przynajmniej, �e te dziwne terminy odzwierciedla�y ca�kiem realne sytuacje? A w og�le, moi z�oci, logika nie by�a najmocniejsz� stron� naszych przodk�w. Przegl�dali�my kiedy� na Plutonie staro�ytny film. Okazuje si�, �e dawniej wszyscy ludzie cierpieli na wysi�k z nosa, jak zdarza si� to obecnie chorym. I wyobra�cie sobie, �e zbierali t� bezu�yteczn� wydzielin� niczym najwi�kszy skarb. Ma�o tego, niekt�rzy te uperfumowane i ozdobione w dodatku koronkami szmatki nosili w kieszeniach w ten spos�b, aby koniuszek wystawa� na zewn�trz� Nie ukrywali choroby, lecz chwalili si� ni�!

Romero patrzy� na mnie ze zdumieniem. Odnios�em wra�enie, i� oryginalno�� moich pogl�d�w pozbawi�a go na moment daru mowy.

��Pa�ska wiedza historyczna jest wr�cz zdumiewaj�ca�� powiedzia� niezmiernie uprzejmym tonem. A poniewa� tak �mia�o przenika pan tajemnice przesz�o�ci, s�dz�, �e nie powinno pana dziwi� pokrzykiwanie prze�o�onego, cho� zdrowy ludzki rozs�dek uzna za naturalniejsze pokrzykiwanie podw�adnych na szef�w, gdy� prze�o�onym nie wypada wykorzystywa� swojej przewagi, a czeg� ma si� kr�powa� podw�adny?

Troch� racji w tym bez w�tpienia by�o.

Za Uranem ekspresy rozp�dzaj� si� i nawet nasz wehiku� zdoby� si� na jedn� dziesi�t� szybko�ci �wiat�a. Pluton skrz�c si� w iluminatorach zmienia� si� z ziarnka grochu w jab�ko, a z jab�ka w du�� pi�k�, wok� niego �miga�y malutkie sztuczne s�o�ca. Na biegunach wznosi�y si� sztuczne protuberancje�� wytw�rnie pary wodnej i syntetycznej atmosfery ruszy�y niedawno pe�n� moc� i produkowa�y teraz dziesi�� milion�w ton wody i dwa miliardy ton mieszanki azotowo-tlenowej na godzin�. Przytoczy�em te liczby Romerowi i Wierze z pami�ci.

��Wody na razie brakuje, atmosfera za� jest ju� por�wnywalna z ziemsk�, oddycha si� jak u nas w g�rach�� powiedzia�em.

��Wydaje mi si�, �e najciekawsz� rzecz� na Plutonie s� te fabryki powietrza�� powiedzia�a Wiera.�� Od ich pracy zale�y teraz powodzenie projektu przebudowy Plutona i organizacja stoczni galaktycznych.

Nie odezwa�em si�, by�em bowiem przekonany, �e na Plutonie jest wiele rzeczy znacznie ciekawszych ni� te ponure automatyczne fabryki przerabiaj�ce gleb� planety na wod� i powietrze. S� niew�tpliwie potrzebne, ale zachwyca� si� nimi?

Zawiadomiono nas, �e przyjaciele na Plutonie chc� z nami m�wi�. Wkr�tce na stereoekranie pojawi� si� Andre z �ann�, Lusin, Leonid, Olga i Allan. Mimo op�nienia �wiat�a wyczuwalnego przy takiej odleg�o�ci ich g�osy dociera�y do nas stwarzaj�c pe�n� iluzj� blisko�ci.

��Hura, bracia!�� wrzeszcza� Allan.�� Do g�ry ich!

��Lecicie�� m�wi� jak zwykle urywkami zda� Lusin.�� Pokazali�cie si�. Dobrze.

Wykrzykiwali�my w odpowiedzi powitania. Dzieli�o nas jakie� p�tora miliarda kilometr�w.

W pobli�u Plutona Wier� zainteresowa�o skupisko gigantycznych bry� kr���ce nad planet�. Jeden z g�az�w wyr�nia� si� spo�r�d pozosta�ych niczym g�ra otoczona pag�rkami.

Powiedzia�em bardzo uroczystym tonem, jak przysta�o w takiej chwili:

��Baza Gwiezdnych P�ug�w. Ten ogromny, to �Po�eracz Przestrzeni�, statek flagowy floty galaktycznej. Tu ostatecznie po�egnamy si� z rakietami fotonowymi.

Przygotowanie ka�dej wyprawy galaktycznej to sprawa bardzo skomplikowana, a nasza ekspedycja mia�a w dodatku szczeg�lny charakter i wymaga�a ogromnych ilo�ci substancji aktywnej, graj�cej rol� zapalnika przy wybuchowej zamianie masy w przestrze�. Aktywn� substancj� przywozi si� z Merkurego. Gwiazdoloty kr��y�y wi�c nad Plutonem czekaj�c na ostatni� parti� paliwa.

Wiera zwiedza�a planet�, a ja by�em jej przewodnikiem.

Uchwa�a Wielkiej Rady w sprawie przekszta�cenia Plutona w baz� opiera�a si� na wynikach wieloletniej pracy cz�owieka na tej planecie. Spo�r�d wszystkich planet Uk�adu S�onecznego Pluton jest najlepiej wykorzystany i tu mie�ci si� jedyny na razie port galaktyczny. Niegdy� w dalekie rejsy statki kosmiczne startowa�y z Marsa, a nawet z Ziemi, lecz p�niej ludzie zrozumieli, �e takie cha�upnicze metody zagospodarowania kosmosu s� niedopuszczalne. Do budowy Ory zmobilizowano wszystkie rezerwy ludzko�ci. Pluton nie mo�e jeszcze r�wna� si� z Or�, ale mimo wszystko w okolicach S�o�ca nie ma r�wnie wielkiej budowy jak nasza!

Najpierw zwiedzili�my jedn� z wytw�rni atmosfery. Urz�dzenie szeroko�ci kilometra i d�ugo�ci ponad dw�ch porusza�o si� z wolna po powierzchni planety zbieraj�c warstw� gruntu. Kiedy podje�d�ali�my do fabryki, jej �ciana tn�ca zbli�a�a si� do granitowego wzg�rza. Pag�rek zapada� si� w oczach i taja� jak w ogniu. Wkr�tce nie zosta�o po nim nawet �ladu, a wytw�rnia pope�z�a dalej. W miejscu, gdzie przesz�a fabryka, czernia�a warstwa sztucznej gleby wzbogaconej nawozami i zasianej traw� i kwiatami. Nad urz�dzeniem przetw�rczym hula�y wiatry: tysi�ce ton wytworzonego powietrza ulatywa�y co sekund� do atmosfery. Stara�em si� trzyma� Wier� z dala od wir�w powietrznych, ale mimo to huragan zerwa� jej z g�owy kapelusz. Wtedy omal nie wydarzy�o si� nieszcz�cie. Romero pobieg� za kapeluszem, ale strumienie powietrza przewr�ci�y go i trzeba by�o spieszy� na pomoc. Leonid i ja wczepili�my si� w Paw�a, pom�g� nam r�wnie� Allan i we trzech wyrwali�my Romera z szalej�cej powietrznej otch�ani.

��Gdyby nie wy, lecia�bym teraz pod ob�okami powiedzia� z bladym u�miechem.

��My�l�, �e teraz by�by pan przerabiany na tlen i azot�� zaoponowa�em.�� A za jakie� pi�� minut mogliby�my panem oddycha�.

��Tak jak prawdopodobnie oddychamy moim biednym kapeluszem. Dlaczego wok� wytw�rni nie ma zabezpiecze�?�� zapyta�a Wiera.

��Tu nie ma ludzi�� wyja�ni�em.�� Wszystkie fabryki atmosfery zmontowane s� w pustych okolicach, a Ziemia nie zezwala na wycieczki na Plutona.

��I nie zezwoli, p�ki nie sko�czycie monta�u swojego Komputera Pa�stwowego z co najmniej 18 milionami Opiekunek�� potwierdzi�a Wiera.�� Na Ziemi takie wypadki, jaki o ma�o nie przytrafi� si� Paw�owi, s� ju� od dawna nie do pomy�lenia.

Oczywi�cie nie powiedzia�em jej, �e nieraz latali�my awionetkami w pobli�u wytw�rni, aby zmaga� si� ze sztuczn� burz�. Zamiast tego zwr�ci�em uwag� Wiery na ziele� pokrywaj�c� grunt planety.

��To na razie zaledwie trawa i kwiaty, ale wkr�tce b�dziemy mie� tu prawdziwe lasy jak na Ziemi.

��Ziele� smaczna�� popar� mnie Lusin.�� Soczysta. Bardzo.

��Pr�bowa�e�?�� zapyta� Allan i klepn�� si� z uciechy r�kami po kolanach.�� Braciszkowie, Lusin je traw�! Tak d�ugo obcowa� ze swoimi syntetycznymi zwierz�tami, a� przeszed� na ich pokarm.

��Nie ja. Smok. Pegazy. Smakuje. Jak na Ziemi. R�wnina by�a o�wietlona trzema roboczymi s�o�cami. Jedno sta�o w zenicie, drugie zachodzi�o, a trzecie wschodzi�o. Powiedzia�em swym towarzyszom, �e na Plutonie dzia�a siedem roboczych s�o�c, kr���cych po niskich orbitach i napromieniowuj�cych jednorazowo niewielki wycinek planety.

��Fioletowob��kitne, teraz zachodz�ce, jest jednym z nowych. To bia�o��te w zenicie sporz�dzono pi��dziesi�t lat temu i dlatego ju� prawie si� wypali�o. Pierwsi pluto�scy koloni�ci pracowali w blasku tego jednego s�o�ca, kt�re w�wczas wisia�o nieruchomo nad p�kul� p�nocn� i tylko o�wietlony przez nie region nadawa� si� do �ycia. Po wystrzeleniu trzeciego s�o�ca r�wnie� i to pierwsze zosta�o w��czone do wsp�lnego obiegu. Obecnie harmonogram obiegu s�o�c przedstawia si� nast�puj�co: cztery gor�ce s�o�ca tworz� ciep�y dzie� trwaj�cy szesna�cie godzin; dwa czerwone podtrzymuj� umiarkowan� temperatur� w ci�gu szesnastogodzinnej nocy; jedno za�, pomara�czowe, zwiastuje odpoczynek wieczorny.

Wschodzi�o pomara�czowe s�o�ce, zamilk�em wi�c, bo chcia�em, aby ono samo przem�wi�o. Dalekie ziemskie S�o�ce r�wnie� b�yszcza�o, ale jego male�ka tarczka gin�a obok sztucznych gwiazd. Aby odwr�ci� uwag� przyjaci� od wschodz�cego pomara�czowego s�o�ca, zacz��em m�wi� o bilansie cieplnym Plutona. Sztuczne s�o�ca ogrzewaj� jedynie powierzchni�. Nale�y rozpali� wn�trze planety, stworzy� roz�arzone j�dro jak na Ziemi. Wtedy gleba b�dzie ogrzewana od �rodka, co pozwoli zast�pi� czerwone s�o�ce kilkoma zimnymi ksi�ycami.

��Zawiadomcie o swojej propozycji Wielk� Radꠗ powiedzia�a Wiera.�� Bo�e, jakie to pi�kne. Ska�y i dolinki, m�oda ziele� i konstrukcje wytw�rni atmosfery zalewa�o pomara�czowe l�nienie. Blask by� tak g��boki i jaskrawy, jakby wszystkie przedmioty p�on�y wewn�trznym �arem, by�y nie o�wietlone, lecz rozjarzone. Nad nimi rozpo�ciera�o si� ��tobrunatne niebo, r�wnie� jakby rozjarzone w�asnym blaskiem, bardzo niskie, niemal dotykalne, a nie puste i zwiewne jak na Ziemi.

��Popatrzcie tylko, jakie to pi�kne!�� zachwyca�a si� Wiera.�� Tamte s�o�ca s� wspania�e, a to po prostu cudowne!

��Eli robi��� powiedzia� Lusin.�� Dobrze! Bardzo!

��Eli!�� Wiera obr�ci�a si� ku mnie.�� To si�dme s�o�ce, braciszku?

��Tak�� odpowiedzia�em.�� Kosztowa�o mnie troch� pracy, bo chcieli�my, aby nie tylko przynosi�o bezpo�redni� korzy��, lecz r�wnie� upi�ksza�o nasz� m�od� planet�.

Przy kolacji Wiera powiedzia�a:

��Grubo ciosana i silna planeta. �ycie tu na razie jest niezbyt wygodne, ale jakie� pole do popisu! Ciesz� si�, �e a w�a�nie ten glob wybrano na miejsce nowych, wielkich prac.

��Port jest doskonale obs�ugiwany�� doda�a Olga.�� W ci�gu godziny mo�na za�adowa� na statki sto tysi�cy ton frachtu i paliwa.

Romero zgasi� og�lne zachwyty:

��Grubo ciosana, silna, wspania�a� Czy to nie przesada? Mieszka� na sta�e tu nie mo�na. Najwy�ej popracowa� dwa do trzech lat. Znale�li w oceanie kosmicznym kamienist� wysepk�, urz�dzili na niej baz� prze�adunkow� i ciesz� si� jak dzieci, �e tak im si� wspaniale uda�o. A na razie jest to tylko niezdarna kopia znikomej cz�ci tego, co znajduje si� na Ziemi i czym rzeczywi�cie mo�na si� zachwyca�.

M�wi�c to zajada� piero�ki z syntetycznym mi�sem i popija� je sokiem owocowym, nie s�dz� wi�c, aby przynajmniej jad�o na Plutonie wydawa�o si� niezdarn� kopi� ziemskich przysmak�w.

Na razie nie mia�em najmniejszego poj�cia, na czym polega funkcja sekretarza, ale nie znaczy to, abym leniuchowa�. Dok�adnie zbada�em konstrukcj� Gwiezdnych P�ug�w: by�em w magazynach przechowuj�cych miliony ton zapas�w i w komorach, gdzie mo�na zmagazynowa� nast�pne miliardy ton towar�w, odwiedzi�em wytw�rnie produkuj�ce dowolne wyroby z dowolnych surowc�w, spacerowa�em ulicami osiedla mieszkaniowego, dotar�em do serca statku, sekcji anihilator�w Taniewa, najniezwyklejszej fabryki �wiata wytwarzaj�cej substancj� z pustej przestrzeni i pust� przestrze� z masy. Kiedy anihilatory zostaj� uruchomione, doko�a w promieniu wielu lat �wietlnych, trylion�w kilometr�w �cie�nia si� lub rozszerza przestrze� mi�dzygwiezdna. Przytocz� tylko jedn� liczb�, kt�ra wywar�a na mnie szczeg�lne wra�enie: moc anihilator�w Taniewa w najmniejszym z Gwiezdnych P�ug�w dochodzi do dw�ch milion�w albert�w, a w �Po�eraczu Przestrzeni� przekracza pi�� milion�w! Wszystkie elektrownie na Ziemi w ko�cu wieku dwudziestego starej ery mia�y moc nieca�ych trzech albert�w. Ta gigantyczna moc mo�e by� ca�kowicie zamieniona w szybko�� nad�wietln�, mo�e w pe�ni zasili� anihilatory nap�dowe. Ale gdy jaka� nieprzewidziana przeszkoda stanie nagle na drodze statku, w�wczas b�yskawicznie przem�wi� inne anihilatory i w starym kosmosie pojawi si� nowa przestrze� w miejsce spopielonej substancji! Nigdy dot�d nie istnia�y mechanizmy tak doskona�e i pot�nie uzbrojone jak nasze statki galaktyczne, tak mi si� wtedy wydawa�o.

Podzieli�em si� swymi zachwytami z Olg�.

Popatrzy�a na mnie ze zdziwieniem.

��Zbyt si� zapalasz, Eli. Gwiazdoloty istotnie maj� niema�� moc, ale nie starczy jej na g��bokie przenikni�cie w Galaktyk�. Nie wiemy w dodatku, co nas tam czeka: przyjaciel czy wr�g, a je�eli wr�g, to jak uzbrojony? Nie jest wykluczone, �e technika tajemniczych Niszczycieli stoi wy�ej od naszej.

Z Olg� mo�na pracowa�, ale nie spos�b rozmawia�. Najsympatyczniejszym rozm�wc� by�by dla niej chyba robot cybernetyczny. Z tym swoim usposobieniem nadaje si� jednak na swoje wysokie stanowisko admira�a flotylli statk�w mi�dzygwiezdnych.

��Wielki Akademicki projektuje obecnie statki o mocy trzystu milion�w albert�w�� kontynuowa�a Olga.�� Na takim gwiazdolocie czu�abym si� troch� spokojniej. Ale te statki b�d� niepr�dko.

��Nie martw siꠗ poradzi�em.�� Nawet na twoich s�abiutkich stateczkach jako� dotrzemy do Ory. A co do Z�ywrog�w, to kr��� s�uchy, �e wymarli milion lat temu.

Olga nie poj�a, �e z niej �artuj�. S�ucha�a mnie i u�miecha�a si�. Gdybym nie odszed�, mog�aby tak s�ucha� i u�miecha� si� godzinami. Jej z�ociste w�osy zawsze s� r�wniutko uczesane, jasne oczy zawsze promieniej� dobroci�, a policzki pokrywa jaki� swoisty, bardzo spokojny, lekki rumieniec� Nawet dziesi�ciominutowa rozmowa z ni� wyprowadza mnie z r�wnowagi. Gdybym to ja zosta� dow�dc� floty galaktycznej, co najmniej przez dwa dni chodzi�bym ze szcz�cia na g�owie. A ona nawet si� nie ucieszy�a!

Andre wi�kszo�� czasu sp�dza z �ann�. Roz��ka przychodzi im bardzo ci�ko. �anna zrobi�a si� ju� tak t�ga, �e sta�o si� to widoczne nawet dla postronnych. Por�d zosta� wyznaczony na 27 lutego i odb�dzie si� normalnie, sam to czyta�em w prognozie. Ale Andre niezbyt w t� prognoz� wierzy.

Mieszkamy na statku ju� trzeci dzie�. �anna wraz z nami. Pradawny obrz�d po�egnania postanowiono odby� na powierzchni planety. W po�udnie ze wszystkich statk�w pomkn�y na Plutona rakiety z odprowadzaj�cymi i odje�d�aj�cymi. By�em w rakiecie razem z Romerem, kt�ry nie przepu�ci �adnej podobnej okazji, ja natomiast chcia�em jeszcze raz stan�� na twardym gruncie.

Wyl�dowali�my w porcie, kiedy wschodzi�o ju� pomara�czowe s�o�ce. Romero uzna� to za dobry omen, chocia� wiedzieli�my zawczasu, �e znajdziemy si� na planecie na pocz�tku dy�uru si�dmego s�o�ca. Na Or� leci osiemset os�b, odprowadzaj�cych jest co najmniej drugie tyle. Nikt nie odchodzi� daleko od rakiet, ale my wraz z Romerem weszli�my w kamieniste piargi, gdzie przysiedli�my na niewielkim wzg�rku. W blasku pomara�czowego s�o�ca r�wnina p�on�a jak roz�arzona.

��Prosz� mi powiedzie�, Eli�� zapyta� Romero czy nie ma pan uczucia, i� �egnamy si� z tym miejscem na zawsze?

��Dlaczego, oczywi�cie �e nie!

Kiedy wracali�my, Romero wskaza� laseczk� na Andre i �ann� stoj�cych przy trapie.

��Po�egnanie Hektora z Andromach�. B�dziemy �wiadkami czu�ych wyzna�.

Stan�li�my tak blisko, �e s�yszeli�my ca�� rozmow�.�� Mogliby�cie ju� odjecha�!�� powiedzia�a �anna.�� Zm�czy�o mnie to ci�g�e �egnanie si� z tob�.

��Nie odst�puj od zalece� lekarskich!�� nastawa� Andre.�� Posi�ki, praca, przechadzki, sen�� zgodnie z przepisanym planem. Po powrocie za��dam sprawozdania.

��A ty nie choruj i nie zalecaj si� do pi�knych dziewczyn z innych gwiazd, je�li takie napotkasz. Jestem zazdrosna.

��Zazdro�� to prze�ytek z najgorszych czas�w historii ludzko�ci.

��Dla mnie to nie jest prze�ytek. Nie odpowiedzia�e� mi, Andre, i to mnie niepokoi!

��Uspok�j si�, na Orze nie b�dzie ludzi, a nie zamierzam zakochiwa� si� w jaszczurkach lub anielicach. Wzi��em Romera pod r�k� i poszed�em z nim do rakiety.

��Ciekawe, jaki oni maj� stopie� wzajemnego przystosowania?�� zapyta� Pawe�.�� Przecie� od trzech lat nie odst�puj� jedno od drugiego.

��Wielki nie zdradza tajemnic osobistych, a sami te� nie s� skorzy do zwierze�. Nie mog� zaspokoi� pa�skiej ciekawo�ci, Romero.

Cz�owiek to jednak dziwne stworzenie. Niczego tak nie pragn��em jak podr�y na Or�, ale zrobi�o mi si� smutno, kiedy patrzy�em przez okno rakiety na oddalaj�cego si� Plutona. Pragniemy nowego i jednocze�nie boimy si� utraci� stare. Jedn� r�k� nie mo�na uchwyci� dw�ch przedmiot�w, jedn� nog� nie da si� st�pn�� w dwa miejsca naraz, a jednak w gruncie rzeczy zawsze do tego d��ymy. Czy nie st�d przypadkiem wywodzi si� obrz�d po�egnania, z jego obj�ciami, �zami i smutkiem? Na my�l, �e kto� mnie na Plutonie zast�pi i �sme, najpi�kniejsze s�o�ce powstanie beze mnie, straci�em humor. Do diab�a, jak mawiano w staro�ytno�ci, czemu nie mo�emy by� wszechobecni? Co przeszkadza nam zosta� wszechobecnymi? Niski poziom techniki, czy po prostu to, �e nigdy nie zastanawiali�my si� nad tym problemem? Czemu ka�dy z nas jest jednym, jedynym? Lusin tworzy od niechcenia nowe zwierz�ta oddzia�uj�c na kwasy nukleinowe zarodk�w, czy� wi�c tak trudno zdublowa� si�, stworzy� kilka identycznych �egzemplarzy� tego samego cz�owieka? Dwie Wiery, o�miu Romer�w, Andre w czterech osobach: jeden buduje nowe deszyfratory, drugi pie�ci swoj� �ann�, trzeci komponuje, czwarty poszukuje Galakt�w! Odjecha�, ale pozostawi� siebie, jednocze�nie by� obecnym i nieobecnym, to by�oby wspania�e!

��Za�o�� si�, �e pan fantazjuje na jaki� niebywa�y temat�� powiedzia� Romero.

Oprzytomnia�em.�� Rozstanie Andre i �anny naprowadzi�o mnie na my�l, �e urz�dzili�my swoje �ycie nie tak zn�w wygodnie, jak si� tym ci�gle chwalimy.

��Pragnienia zawsze wyprzedzaj� mo�liwo�ci, nie na darmo Andre utyskuje, �e po�owa jego potrzeb nie jest zaspokojona, mieszaj�c dla wi�kszego wra�enia potrzeby z pragnieniami. A propos, on ci�gle jeszcze �egna si�, prosz� spojrze�.

Andre nie odst�powa� od okna. Planeta zmniejsza�a si�, po jej tarczy toczy�y si� trzy s�o�ca, kt�re z oddali wydawa�y si� jaskrawsze ni� by�y w istocie.

Odwr�ci�em si� od Plutona. Przed nami wyrasta� podobny do gigantycznej soczewki �Po�eracz Przestrzeni�, a obok niego, zachowuj�c przepisow� odleg�o��, wisia�y pozosta�e statki galaktyczne. Tylko z wielkiej odleg�o�ci mo�na by�o ogarn�� wzrokiem te ogromy. Oczywi�cie ziemski Ksi�yc jest wi�kszy od ka�dego z tych statk�w, ale ca�� Stolic� wraz z jej pi�tnastomilionow� ludno�ci� mo�na by swobodnie zmie�ci� we wn�trzu gwiazdolotu.

W burcie statku galaktycznego rozwar� si� wylot tunelu kosmodromu i rakieta wyl�dowa�a.

W drugim dniu lotu odwiedzi�em hal� dow�dcz�, st�d kieruje si� lotem statku.

Ma ona kszta�t wydr��onej kuli pokrytej na ca�ej powierzchni wkl�s�ymi ekranami. W �rodku hali wisi na polach si�owych pi�� foteli swobodnie obracaj�cych si� na rozkaz my�lowy w dowolnej p�aszczy�nie. W centralnym fotelu siedzia�a Olga, po bokach jej pomocnicy: Leonid i siwiutki staruszek Osima. Przy ka�dym z foteli znajduje si� obrotowa lorneta o gigantycznym powi�kszeniu. W sali by�o ciemno.

Pasa�erowie nie mog� tu wchodzi�, ale dla mnie Olga zrobi�a wyj�tek.

��Jutro w po�udnie przechodzimy z nap�du fotonowego na anihilacj� przestrzeni�� powiedzia�a wkr�tce po starcie.�� B�d� o �smej przy wej�ciu do ster�wki.

Za dwie �sma podszed�em do zamkni�tych drzwi. Nikt na mnie nie czeka�, zastuka�em wi�c, ale nikt nie odpowiedzia�. Punktualnie o �smej drzwi rozwar�y si� i co� z nieodpart� si�� wessa�o mnie w ciemno��. Krzykn��em z nag�ego przestrachu i wtedy poczu�em, �e siedz� w wygodnym fotelu. Normalnie na zwyk�ych meblach przez chwil� usadawiamy si�, tutaj natychmiast linie pola wybra�y mi najwygodniejsz� pozycj�. Zorientowa�em si� w tym wszystkim znacznie p�niej, a na razie nie mog�em wyzby� si� przera�enia: poczu�em si� jakby wyrzucony na zewn�trz, w bezmiar kosmosu. Gwiazdy by�y nade mn� i przede mn�, z prawej i lewej, z przodu i za plecami! Us�ysza�em spokojny g�os Olgi:

��Zdaje si�, �e j�kn��e�, Eli?

Z najwi�kszym wysi�kiem opanowa�em dr�enie g�osu.

��To z zachwytu. Nigdy nie czu�em si� tak dobrze. Wyt�umacz, co tu do czego s�u�y.

Olga wyja�ni�a mi, �e w sali nie ma do�u ani g�ry, wszystkie kierunki s� r�wnoprawne. Zaraz te� z zimn� krwi� obr�ci�a si� do g�ry nogami. Poszed�em za jej przyk�adem i ta cz�� nieba, kt�ra by�a pode mn�, znalaz�a si� nad ciemieniem. Odby�o si� to tak, jakby g�ra i d� zamieni�y si� miejscami: moje cia�o nadal �ci�le przylega�o do fotela.

��Mogliby�my obraca� gwiezdn� sferꠗ zauwa�y�a Olga�� ale w�wczas wszyscy obserwatorzy widzieliby ten sam obraz. U nas ka�dy bada sw�j odcinek nieba nie przeszkadzaj�c pozosta�ym. Pole si�owe za� stwarza w ka�dej pozycji wra�enie, i� g�owa znajduje si� u g�ry.

��W jaki spos�b okre�li� kierunek lotu? Przecie� tu jest ciemno i gwiazdy otaczaj� nas zewsz�d.

Or� zobaczyli�my w czterdziestym �smym dniu podr�y. Stawna sztuczna planeta pojawi�a si� w lornecie mno�nika jako drobniutka plamka. Mija� dzie� za dniem, a plamka nie zwi�ksza�a si�. Tak b�dzie do ko�ca lotu. Ora nagle uro�nie do wielkich rozmiar�w, zmieni si� z male�kiej drobinki zawieszonej w przestrzeni w ogromne cia�o niebieskie. Za to Aldebaran zajmowa� w polu widzenia lornety niemal p� nieba. Z bliska nie jest tak pi�kny jak z oddali, ot, zwyczajne s�o�ce, nic nadzwyczajnego. Pozostawiamy go z boku, gdy� Ora le�y o jakie� trzy parseki w prawo.

Jedynym wyczuwalnym dowodem przebycia ogromnej drogi jest zmiana rysunku gwiazdozbior�w. Gwiezdny �wiat staje si� nieznany i ta jego obco�� ci�gle si� pog��bia. Najpierw przeobrazi� si� Orion, wyzby� si� swego l�ni�cego otoczenia: Capelli, Syriusza, Polluksa, a nast�pnie sam gwiazdozbi�r skurczy� si� i przesun��. Wielka Nied�wiedzica nie zmieni�a si� wyra�nie, pojawi�y si� natomiast b��dz�ce gwiazdy, szybko niczym planety przemieszczaj�ce si� po niebosk�onie. Nagle ruszy� z miejsca Syriusz, kt�ry pocz�tkowo lecia� po naszej lewej stronie, a potem zawr�ci� i zacz�� si� zmniejsza�. Po dalszym miesi�cu podr�y dziwili�my si�: czy�by ta skromna gwiazdka, pi�kna wprawdzie, bo urody i teraz nie straci�a, mia�a by� najcudowniejsz� z gwiazd ziemskiego nieba? Nareszcie za Syriuszem poruszy�a si� uroczy�cie zimna Wega, kt�ra opu�ci�a gwiazdozbi�r Lutni i pod��y�a ku W�owi i Skorpionowi. P�niej wszystko zacz�o si� gwa�townie tasowa�: jedne gwiazdy blak�y, drugie rozjarza�y si� i jedynie Droga Mleczna, gigantyczna rzeka �wiat�w, w og�le si� nie zmienia�a.

Po pewnym czasie w przestrzeni otaczaj�cej Or� pojawi�y si� �lady �ycia. Zbli�ali�my si� do w�z�owej stacji kosmicznej zbudowanej na skrzy�owaniu tras galaktycznych. Olga wy��czy�a anihilatory Taniewa i od tej chwili zn�w przeszli�my na nap�d fotonowy. Pozosta�e statki eskadry wynurzy�y si� z obszaru nad�wietlnego i sta�y si� widoczne w lornecie. O jakie� trzy miliony kilometr�w od nas przemkn�� pasa�erski statek kosmiczny u�ywany do przewoz�w mi�dzy planetami. �Pasa�er� widocznie bardzo si� spieszy�, bo nie odpowiedzia� na nasze sygna�y.

A p�niej Ora zacz�a rosn�� i dow�dztwo nad nami przej�a dyspozytorka portu mi�dzygwiezdnego. S�dz�c po g�osie by�a to surowa i energiczna dziewczyna. Dyspozytorka poleci�a nam zmieni� szyk: jako pierwsze mia�y l�dowa� na Orze ma�e statki, �Po�eracz Przestrzeni� za� szed� w ariergardzie. Statki uchwycone polem si�owym planety kolejno w�drowa�y na wyznaczone miejsca. Nigdzie l�dowanie nie jest tak skomplikowane jak na Orze, gdy� tu statki l�duj� na powierzchni planety, w innych za� wypadkach cumuj� do sztucznych satelit�w i same staj� si� sztucznymi satelitami planety, na kt�r� przylecia�y.

W ko�cu pozostali�my tylko my i pole si�owe zacisn�o nas niczym w kleszczach, a potem nieodparcie poci�gn�o ku powierzchni sztucznego cia�a niebieskiego.

Ogromne l�dowisko przeznaczone dla wielkich gwiazdolot�w przypomina�o g�rzyst� krain�: doko�a wznosi�y si� zakotwiczone statki, kt�re l�dowa�y przed nami. �Po�eracz Przestrzeni� ko�ysa� si� w polu si�owym zbli�aj�c si� wolno do wyznaczonego miejsca postoju. Wymin�li�my sztuczne s�o�ce, kt�re przygaszono, aby nas zbyt silnie nie napromieniowa�o. Przed nami, jak okiem si�gn��, rozpo�ciera�a si� powierzchnia sztucznej planety, najwspanialszego z cud�w dokonanych przez r�ce i umys� cz�owieka!

Statek znieruchomia� osadzony pewnie w polu hamuj�cym i ku jego wrotom zbli�a� si� p�przezroczysty trap utkany z linii pola si�owego. Nie czeka�em, a� zostan� wyssany na zewn�trz niczym pi�rko i z wrzaskiem potoczy�em si� po liniach si�owych. Z g�ry spad� na mnie �miej�cy si� w g�os Andre, a na niego Wiera i Pawe�. Nasza zabawa nie spodoba�a si� dyspozytorce portu, gdy� niewidzialne r�ce bezpardonowo rzuci�y nami w r�ne strony, przez kilka sekund potrzyma�y w powietrzu, a potem delikatnie opu�ci�y na l�d.

��Zupe�nie jak ma�a dziewczynka!� Zachowuj� si� jak ma�a dziewczynka!��� m�wi�a Wiera.�� Co ty z nami wyprawiasz, Eli!

��A tu najwyra�niej nie lubi� �art�w!�� zauwa�y� Romero, kt�ry oczywi�cie jako pierwszy spowa�nia�.�� Powitano nas niezbyt uprzejmie.

Byli�my na Orze!

Zanim opowiem o w zdarzeniach na Orze, musz� opisa� j� sam�. Nie ma tematu r�wnie pasjonuj�cego. B�d�c dzie�mi marzyli�my o niej, gdy doro�li�my, starali�my si� na ni� dosta�. Obecnie, w naszym 563 roku, potrafimy wznie�� budowl� znacznie wspanialsz� ni� Ora, ale czego� r�wnie bliskiego ka�demu cz�owiekowi ju� chyba nigdy nie b�dzie.

Wymy�lili j� nasi pradziadowie, zbudowali ojcowie. To by�o pierwsze wielkie cia�o niebieskie uprzednio dok�adnie obliczone i zaprojektowane. Ora najpierw by�a ide�, rysunkiem, potem sta�a si� rzeczywisto�ci�. Ludzko�� sto cztery lata �y�a my�lami o Orze, pracowa�a dla niej, �piewa�a o niej i marzy�a, a prawie po�ow� tego stulecia zaj�a nie budowa planety, lecz projektowanie jej. Planet kulistych lub nieregularnych nie brakuje w kosmosie. Tylko niekt�re z nich nadaj� si� do zamieszkania i na ka�dej rozwija si� jedynie ta szczeg�lna forma �ycia, kt�rej sprzyjaj� miejscowe warunki. Ora by�a od pocz�tku pomy�lana jako najwi�kszy hotel galaktyczny, jako miejsce przydatne dla wszystkich form �ycia. �adna planeta naturalna, bez wzgl�du na jej wyposa�enie, nie nadawa�a si� do tego celu. Ora nie jest planet� pokryt� mechanizmami, lecz mechanizmem wyros�ym do wielko�ci planety. I Umieszczono j� w takiej odleg�o�ci od Ziemi, aby by�a mo�liwie blisko naszych gwiezdnych s�siad�w, w samym centrum naszego rejonu gwiezdnego.

Jest to r�wnie� pierwsze w historii ludzko�ci cia�o niebieskie stworzone z pustki, z �niczego� wed�ug terminologii staro�ytnych. Flotylle Gwiezdnych P�ug�w ca�ymi latami przeorywa�y i zag�szcza�y przestrze� w tym zak�tku Wszech�wiata, a� py� kosmiczny utworzy� mi�dzy Bykiem a Hiadami now� mg�awic�. P�niej py� skupiono, przetworzono na minera�y, metal, gazy i wod�, zasysano do fabryk umieszczonych na statkach, sk�d wychodzi� w postaci gotowych materia��w na budow� r�wnin, wzg�rz, dom�w.

Niezwyk�y jest r�wnie� kszta�t Ory. Konstruktorzy zrezygnowali z formy kulistej, kt�ra ma wiele wad: praktycznie rzecz bior�c wykorzystuje si� tylko powierzchni� kuli. Ora jest p�aszczyzn�. Pocz�tkowo w trakcie budowy by�a kul�, kt�r� nast�pnie rozwini�to i niczym gigantyczny dywan roz�cielono w kosmosie. Obecnie Ora przypomina ogromny talerz. Warstwa gruntu ma kilka metr�w grubo�ci, a pod ni� znajduj� si� dziesi�tki pi�ter urz�dze� i maszyn wytwarzaj�cych na poszczeg�lnych obszarach ��dane warunki �ycia. Mo�na te� okre�li� to inaczej: Ora jest skrzynk� wype�nion� mechanizmami i przykryt� wieczkiem, a wieczkiem tym jest mieszkalna powierzchnia planety.

Jedyne w swoim rodzaju jest s�o�ce Ory, zawieszone nieruchomo nad �rodkiem planety, gdzie stoi zawsze w zenicie, a w innych okolicach jest widziane pod sta�ym k�tem. Ze s�o�c obrotowych, podobnych do uruchomionych na Plutonie, zrezygnowano w�a�nie dlatego, �e Ora jest p�aszczyzn�, a nie kul�. Nie przeszkodzi�o to jednak w urz�dzeniu prawid�owego nast�pstwa dnia i nocy, �wit�w i zmierzch�w. Osi�gni�to to przez regulacj� jego nat�enia i temperatury oraz barwy �wiat�a: w nocy, wkr�tce po zmierzchu, s�o�ce zn�w zapala si�, ale ju� zimnym, ksi�ycowym blaskiem, przy czym promieniuj� jedynie fragmenty jego tarczy zgodnie z kolejnymi kwadrami. Pe�ny cykl aktywno�ci s�o�ca wynosi dwadzie�cia cztery godziny, aby ludzie nie musieli rezygnowa� z przyzwyczaje� wyniesionych z dzieci�stwa.

I wreszcie powietrze! Nigdzie nie ma takiego powietrza jak na Orze. Atmosfer� tworzono na wz�r ziemskiej, ale na staruszce Ziemi nigdy nie oddycha�em tak lekko, �atwo i rado�nie. Oddychanie na Orze to nie konieczno��, lecz rozkosz. M�g�bym przysi�c, �e zawiera opr�cz odurzaj�cych zapach�w r�wnie� od�ywcze kalorie. W staro�ytno�ci �artowano: �Od�ywia si� samym powietrzem�. Kiedy� spr�buj� �ywi� si� samym tutejszym powietrzem.

Taka jest Ora.

Nast�pnego dnia Wiera powiedzia�a:

��Zaczynamy prac�. Oczywi�cie znasz swoje obowi�zki?

Oczywi�cie ich nie zna�em. Wiera wyt�umaczy�a, czego ode mnie oczekuje. Sekretarzowanie okaza�o si� nietrudne. Na pocz�tek mia�em chodzi� wsz�dzie z Wier� i pomaga� jej. Chodz� dobrze, a co si� tyczy pomocy, to dotychczas ona pomaga�a mnie, nie za� na odwr�t. S�dz� zreszt�, �e tak b�dzie nadal.

��Zaczniemy od zapoznania si� z mieszka�cami gwiazd�� powiedzia�a Wiera.�� Teraz p�jdziemy na narad� do Spychalskiego, kt�ry zamelduje, jak wykona� polecenie Wielkiej Rady.

Spychalski przyj�� nas w gmachu Zarz�du Ory, gdzie by�o ju� pe�no pracownik�w planety. Niestety nic pocieszaj�cego nie m�g� nam zakomunikowa�. Po otrzymaniu polecenia z Ziemi Spychalski rozes�a� specjalne wyprawy we wszystkie okolice kosmosu. Ale na gwiazdach zewn�trznych o Galaktach nie s�yszano, w Hiadach za� ekspedycje nic nowego nie wykry�y.

��Na Or� przywieziono z dziewi�tej planety uk�adu P�omienistej B pewnego czteroskrzyd�ego osobnika, kt�rego nawiedzaj� wyra�ne sny o Galaktach�� powiedzia� Spychalski.�� B�dziecie mogli z nim porozmawia�. Anio� zacz�� si� awanturowa� i zosta� oddzielony od wsp�braci. Do ludzi odnosi si� z szacunkiem, ale swoich nie znosi. A propos, odkryli�my na Hiadach ciekawe zjawisko astrofizyczne: Hiady oddalaj� si� od innych gwiazd.

Olga wszystkie wiadomo�ci przyjmuje z niezm�conym spokojem, ale ta j� poruszy�a wyra�nie.

��Jaki� to nowy fakt, Marcinie Julianowiczu? Przecie� ju� nasi przodkowie wiedzieli, �e Hiady oddalaj� si� od S�o�ca!

��Od S�o�ca tak�� zaoponowa� Spychalski. Oddalaj� si� od S�o�ca i zbli�aj� si� do innych gwiazd, tak przynajmniej uwa�ali�my do tej pory. A nowe odkrycie sprowadza si� do tego, �e Hiady oddalaj� si� od otaczaj�cych je gwiazd, odleg�o�� ro�nie wzd�u� wszystkich osi wsp�rz�dnych.

��Chce pan powiedzie�, �e Hiady generuj� wok� siebie now� przestrze�?

��Tak, w�a�nie to. Przypuszczalnie pewna cz�� masy w Hiadach ulega anihilacji. Przyczyny i mechanizm tego zjawiska nie s� na razie ustalone.

Po takim wst�pie oczekiwa�em z niecierpliwo�ci� na spotkanie z Altairczykami. Hotel �Gwiazdozbi�r Or�a� by� niewielkim metalowym budynkiem bez okien, sprawiaj�cym wra�enie skrzyni ustawionej na ziemi. W przedsionku ubrali�my si� w przezroczyste i elastyczne skafandry.

Za hallem znajdowa�a si� wysoka, pusta sala. Jedyn� jej ozdob�, je�li mo�na to uzna� za ozdob�, by� pas reflektor�w otaczaj�cy pomieszczenie tu� poni�ej stropu.

Spychalski patrzy� na nas z ironicznie-triumfalnym u�miechem.

��Sk�d ten brak uprzejmo�ci, drodzy Ziemianie. Otaczaj� was sympatyczni Altairczycy t�skni�cy do rozmowy z lud�mi, a wy nabrali�cie wody w usta!�� powiedzia�.

Romero ze zdumieniem rozejrza� si� doko�a, staraj�c si� cokolwiek dostrzec w otaczaj�cej pustce i wreszcie powiedzia�:

��Poddaj� si�, niczego nie rozumiem.

Pas reflektor�w rozjarzy� si� blado i momentalnie wok� nas zap�on�y p�przezroczyste sylwetki, zielone i fioletowe. To by�y niew�tpliwie �ywe istoty, cho� przypomina�y koszmarne widziad�a: ni to gigantyczne paj�ki, ni to kule naje�one sztywn� szczecink�. Zjawy odbija�y si� od pod�ogi paj�czymi n�kami i grupowa�y doko�a, a� wreszcie otacza�a nas ca�a chmura tych istot.

��Paj�kokszta�tne z gwiazdozbioru Or�a�� powiedzia�a Wiera, uprzedzaj�c z�o�liwe komentarze Spychalskiego.�� Aktywne �yciowo jedynie w strumieniu twardego promieniowania.

Przestawi�em deszyfrator na program �Rejon Or�a, promieniowanie przenikliwe�. Romero nieco zmieszany, lecz nadal zadziorny, szepn�� mi na ucho:

��Te istoty s� chyba bardziej przejrzyste od naszych meduz, ale wdzi�ku maj� chyba mniej od nich.

Altairczycy kr��yli wok� Wiery zasypuj�c j� pytaniami i odpowiadaj�c na jej pytania, a Spychalski opowiada� mnie i Romerowi o ich �yciu. Altair jest gwiazd� klasy A z temperatur� powierzchni oko�o 9000 stopni. Jego widmo zawiera znacznie wi�cej promieniowania twardego ni� S�o�ce. Organizmy bia�kowe na planetach uk�adu Altairu zgin�yby natychmiast pod wp�ywem radiacji. I oto dokona� si� cud przystosowania: �ycie na Altairze opar�o si� na tym, co nios�o mu �mier�. Kom�rki organizm�w Altairczyk�w zaczynaj� funkcjonowa� dopiero pod wp�ywem twardego promieniowania wysy�anego przez gwiazd�. Ka�da z otaczaj�cych nas istot jest sama �r�d�em promieniotw�rczo�ci. Zabawny jest spos�b �ycia tych niebezpiecznych dla nas, ale dobrodusznych z usposobienia widziade�. Budz� si� i staj� si� widzialni po wschodzie Altairu, w po�udnie ich aktywno�� �yciowa osi�ga maksimum, a pod wiecz�r, kiedy strumie� promieni rentgenowskich s�abnie, staj� si� ospali i ogarnia ich �pi�czka, z kt�rej mo�e ich wyprowadzi� jedynie dawka promieni gamma. Na Orze w okre�lonych godzinach Altairczyk�w napromieniowuje si�, w pozosta�ych za� radiacji nie ma i paj�kokszta�tne zasypiaj�. Zatroszczono si� r�wnie� o zaj�cie dla nich. Altairczycy s� doskona�ymi budowniczymi: wznosz� domy, buduj� kana�y. Za hal� mieszkaln� rozpo�ciera si� placyk wype�niony tworami ich �r�k�. Altairczycy s� zreszt� r�wnie� �wietnymi malarzami, ale maluj� nie farbami, lecz substancjami promieniotw�rczymi, gdy� inaczej nie mogliby ogl�da� swoich dzie�.

��Powiedzia� pan, �e s� dobroduszni�� powiedzia� Romero.�� Ale te dobroduszne istoty prowadz� wyniszczaj�ce wojny.

��To prawda, wojuj�. Maj� dwa pa�stwa, Sojusz P�nocny i Po�udniowy.

Zacz��em przys�uchiwa� si� rozmowie Wiery z Altairczykami. Naszych go�ci z gwiazdozbioru Or�a interesowa�o, czy rzeczywi�cie ich hotel jest tworem sztucznym i czy nie mogliby zabra� na Altair wspania�ego p�omienia przenikaj�cego cz�onki, jak nazywali promienniki gamma.

Wiera obieca�a przys�a� im parti� tych urz�dze�.

Romero powiedzia� p�g�osem:

��Nie, wcale si� nie zachwycam tymi nitkowatymi rozb�jnikami z Altairu ani hipopotamami z Aldebarana i Capelli. Ich s�o�ca te� nie wzbudzaj� sympatii.

Wstr�t Romera do tych dziwnych gwiezdnych istot wyda� mi si� nieco udawany, ale i zachwytu Wiery r�wnie� nie pojmowa�em. Siostra zar�owi�a si�, oczy jej rado�nie b�yszcza�y. Zwraca�a si� to do jednego, to do drugiego Altairczyka staraj�c si� natychmiast odpowiedzie� ka�demu. Min�a co najmniej godzina, a lawina spadaj�cych na ni� pyta� bynajmniej nie s�ab�a.

��Do widzenia, przyjaciele!�� powiedzia�a Wiera z �alem w g�osie i d�ugo macha�a im r�k�, gdy niczym chmura r�nokolorowych zjaw wirowali nad jej g�ow�.

��Chod�my teraz do hotelu �Gwiazdozbi�r Lutni� w odwiedziny do my�l�cych w�y z uk�adu planetarnego Wegi�� zaproponowa� Spychalski.

W�e s� jedynymi istotami, kt�rych nie znosz�, spojrza�em wi�c z przera�eniem na Spychalskiego. Jego krzywy u�mieszek niczego dobrego nie wr�y�.

Kiedy ju� byli�my przy wyj�ciu, zasz�o wydarzenie �wiadcz�ce o dalekowzroczno�ci konstruktor�w Ory. Wok� mnie uwija� si� jaskrawozielony Altairczyk. Pr�bowa� obj�� w�oskowatymi ko�czynami, niemal tuli� si� do skafandra. Wyda�o mi si�, �e smagn�� mnie zimn� n�k� po twarzy. Mimo woli drgn��em, Altairczyk za� znikn�� niczym zdmuchni�ty wiatrem.

Okaza�o si�, �e pole si�owe reaguje nie tylko na w�a�ciwo�ci przedmiot�w, lecz r�wnie� na odczucia w�a�ciciela i momentalnie odrzuca to, co wywo�uje strach lub odraz�. Dzi�ki temu pole si�owe w jakim� stopniu zast�puje dobre ziemskie Opiekunki.

I oto weszli�my do trzeciego hotelu, wielkiego ogrodu przykrytego kopu��. Pami�tam, z jakim nieprzyjemnym uczuciem przekracza�em pr�g gmachu, jak wewn�trznie kurczy�em si� na my�l o zetkni�ciu ze �liskimi gadami, kt�re gdzie� na dalekiej gwie�dzie, jednej z najpi�kniejszych gwiazd ziemskiego nieba, rozwin�y si� do rangi istot my�l�cych. Wega jest gor�tsza od Altairu, jej promieniowanie zawiera jeszcze wi�cej twardej radiacji, jakimi wi�c potworami musz� by� mieszka�cy jej uk�adu planetarnego, skoro Altairczycy s� tak straszni? Dzi� niepok�j, kt�ry mnie w�wczas ogarn��, wydaje mi si� proroczy. Sta�em wtedy na skrzy�owaniu dr�g �yciowych, ale nie u�wiadamia�em sobie tego. Szepn��em nawet Romerowi na ucho:

��Dla takiego zwierzy�ca nie warto by�o chyba organizowa� konferencji mi�dzygwiezdnej.

Marcin Spychalski powiedzia� g�o�no:

��O czym pan my�li, m�odzie�cze? Prosz� nastroi� deszyfrator na mow� d�wi�kowo-barwn�.

Przenie�li�my si� w inny �wiat. Pocz�tkowo by�o ciemno. Doko�a wznosi�y si� jedynie ro�liny: wysokie drzewa, g�ste zaro�la krzew�w i korzennie pachn�ce kwiaty. Nagle wsz�dzie zamigota�y pomara�czowe ogniki, blade jak wszystko w tym mrocznym ogrodzie. P�omyki szybko przesuwa�y si� na tle drzew. Co� mnie �cisn�o za gard�o, nie mog�em przem�wi� s�owa z zachwytu i zdumienia. Patrzy�a na mnie ludzka twarz. Rozejrza�em si� doko�a. Takie same twarze widnia�y z bok�w i z ty�u. Otacza�y nas istoty tak nieprawdopodobnie ludzkie, �e omal nie krzykn��em z przestrachu. Wprawdzie przypomina�y czym� w�e, ale nie to rzuca�o si� w oczy. Wega�czycy mieli w�owo gi�tki korpus uwie�czony ludzk� twarz� i r�kami, nieco tylko kr�tszymi i cie�szymi od naszych. P�niej dojrza�em, �e nie maj� n�g: ich tu��w ko�czy si� pojedyncz� stop�. Poruszaj� si� wiruj�c na tej stopie tak szybko, �e wygl�daj� jak po�yskliwa kolumna. Pocz�tkowo nie widzia�em tego, nie zauwa�y�em nawet, �e zbli�aj� si� wiruj�c. Spostrzeg�em ich dopiero wtedy, kiedy stali tu� obok i witali nas g�osem i blaskiem. Oczarowany nie mog�em oderwa� od nich wzroku.

Powiedzia�em, �e ich twarze przypominaj� ludzkie, i jest to prawda, lecz niepe�na. Og�lny kszta�t twarzy, zarys g�owy, oczy, usta i nos s� identyczne z naszymi. Ale wszystko to sk�ada si� na ca�o�� bez por�wnania bardziej harmonijn� i delikatn�. Ziemska kr�lowa pi�kno�ci nawet nie mo�e marzy� o takiej matowej, atlasowo g�adkiej cerze policzk�w, takich r�owych wargach, wspania�ych brwiach i d�ugich rz�sach� Zreszt� nie to jest wa�ne, m�wi� o g�upstwach. Weganie ubrani s� w r�nobarwne, p�przezroczyste szaty, suknie czy te� p�aszcze� Nie, r�wnie� nie o to chodzi! Najniezwyklejsze s� ich oczy, rozb�yskuj�ce i gasn�ce, nieustannie zmieniaj�ce barw�. Mieszka�cy uk�adu Wegi m�wi� blaskiem swoich oczu!

��Zaczynamy!�� powiedzia�a Wiera.�� Chcia�abym si� dowiedzie�, jak czuj� si� nasi go�cie?

Cho� to by�o zwyk�e, standardowe pytanie, r�ce mi zadr�a�y, kiedy unosi�em deszyfrator. Kula zamigota�a i roz�piewa�a si�, pola�y si� z niej kaskady d�wi�k�w i barw. A w odpowiedzi jeden z Wegan za�piewa� i zamigota� oczami. To by�o tak pi�kne, �e a� nieprawdopodobne. Deszyfrator prze�o�y� jego mow� na ludzki, szary j�zyk, wyg�osi� nieco ochryp�ym, ludzkim g�osem uprzejme, jednakowe we wszystkich gwiezdnych �wiatach podzi�kowanie:

��Czujemy si� tu cudownie. Dzi�kujemy za go�cin�. Opowiemy naszemu ludowi o tym, jacy ludzie s� dobrzy i pot�ni.

Jeden z przybysz�w z Wegi, a w�a�ciwie jedna, gdy� by�a to dziewczyna, z zaciekawieniem wpatrywa�a si� we mnie. Ja te� nie spuszcza�em z niej wzroku. Nawet w�r�d pi�knych Wegan dziewczyna wyr�nia�a si� niezwyk�� urod�.

��Jak si� nazywasz?�� zapyta�em.

Za�piewa�a swoje imi� subtelnym g�osem przypominaj�cym d�wi�ki fletu i mo�liwym do oddania jedynie nutami, a nie literami. R�wnocze�nie jej oczy rozb�ys�y fioletowym ogniem. Wykrzykn��em:

��Fiola! C� za pi�kne imi�! w Wszyscy roze�miali si�, nawet Wiera si� u�miechn�a. W oczach dziewczyny r�wnie� zamigota� b��kitnor�owy �miech.

��Fiola�� powt�rzy�em w zmieszaniu.�� Czy�bym �le wymawia�?

��Fiola�� zaskrzypia� maszynowy g�os deszyfratora.�� Fiola.

��Niech b�dzie Fiola�� powiedzia�a Wiera. Imi� r�wnie pi�kne jak dziewczyna. Ale czas wr�ci� do rozm�w. Eli, staraj si� nie rozprasza�!

Ale nie potrafi�em si� skupi� i chocia� by�em ciekaw, czego potrzebuj� i do czego d��� te wspania�e istoty, nie mog�em oderwa� si� od Fioli. Zbli�y�em kul� deszyfratora do tego Weganina, z kt�rym rozmawia�a Wiera, lecz patrzy�em tylko na Fiol�. Ona r�wnie� patrzy�a tylko na mnie, rozmawia�a ze mn� rozb�yskuj�cymi i gasn�cymi, zmieniaj�cymi barw� oczami. Wiera nie by�a jeszcze w po�owie swoich rozm�w i pyta�, a ja ju� nauczy�em si� rozumie� ten zachwycaj�co malowniczy j�zyk. Nie, nie mog�em odpowiada� takim samym blaskiem oczu, najprawdopodobniej po prostu gapi�em si� g�upio na Fiol�, ale Fiola pojmowa�a moje milcz�ce, nie�mia�onami�tne wyznania. Rozumieli�my si� bez s��w.

Jeste�cie zadziwiaj�cymi stworzeniami�� m�wi�a Fiola�� a ty jeste� najpi�kniejszym z ludzi. Masz dobr� twarz, jeste� zgrabny i pi�kny, tak czule patrzysz na mnie, �e zapragn�am, aby� obj�� mnie swoimi wielkimi r�koma. Wszyscy macie wielkie, silne r�ce, ale ty jeste� najsilniejszym z Ziemian. Tak, oczywi�cie�� odpowiedzia�em�� to znaczy wr�cz przeciwnie, wcale nie jestem najsilniejszy i najpi�kniejszy, ja i pi�kny, u�mia� si� mo�na! Ale za to ty jeste� cudowna, nawet nie przypuszcza�em, �e mog� istnie� takie istoty, dr�� z rado�ci, kiedy patrzysz na mnie swoimi wspania�ymi oczami! Tak, b�d� patrzy� i ty patrz na mnie, nie l�kaj si�, nie odejd� od ciebie, zostan�, ja chc�, bardzo chc� zosta� z tob�, Fiolo!�

��Ocknij si�, Eli�� powiedzia�a Wiera.�� Rozmowa sko�czona.

��Trzeba ju� i��? Naprawd� musimy ju� i��?

��A ty my�la�e�, �e tu zamieszkamy?

Obr�ci�em si� ku Spychalskiemu.

��Marcinie Julianowiczu!� czy Ziemianie mog� odwiedza� ten hotel?

Jego twarz zn�w wykrzywi�a si� w u�miechu i nagle poj��em, �e jest to dobry cz�owiek.

��Ten hotel jest jedynym miejscem, gdzie na ludzi nie czyhaj� �adne niebezpiecze�stwa pr�cz urody jego mieszka�c�w.

Chwyci�em r�k� Fioli i zajrza�em w jej oczy. By�y ciemne.

��Fiolo!�� powiedzia�em zapominaj�c o deszyfratorze.�� Ja tu jeszcze przyjd�. Czekaj na mnie!

Powtarza�em: �Ja tu przyjd�, p�ki czarne oczy Fioli nie zap�on�y barw� morskiej wody roz�wietlonej s�o�cem. Romero poci�gn�� mnie za sob�.

Za bram� hotelu Wiera udzieli�a mi nagany. Ile� to razy s�ysza�em w dzieci�stwie ten surowy g�os!

��Jestem z ciebie niezadowolona, Eli. Czemu tak si� gapi�e� na t� biedn� dziewczyn�?

��Zachwyca�em si� ni�, Wiero. Nie chcia�em jej peszy�, po prostu wpatrywa�em si� w ni� pe�en zachwytu!

��Odtr�ca� wszystkie ziemskie dziewczyny, aby zadurzy� si� w pierwszej napotkanej Niebiance, kto w to uwierzy, Eli?

��Najwa�niejsze, abym ja uwierzy�!�� mrukn��em.

Romero powiedzia� z przek�sem:

��W starych podaniach m�wi si�, �e w�� skusi� pramatk� ludzi, niejak� Ew�. Biedny Eli da� si� chyba uwie�� pi�knej i podst�pnej w�ycy.

Patrzy�em na niego w milczeniu. S�ysza�em g�os dobiegaj�cy z mego starego �wiata, podczas gdy ja sam by�em ju� w nowym. Romero opiera� si� na idiotycznej laseczce, wynios�y i pysza�kowaty. Spostrzeg�em te�, jakby po raz pierwszy, �e Pawe� bardzo dba o sw� urod�, �e jego kr�tka broda jest pieczo�owicie piel�gnowana. Mi�dzy nami co� si� zerwa�o. Romero przesta� by� moim przyjacielem.

��Teraz Anio�y z Hiad�� powiedzia�a Wiera.�� W spo�ecze�stwie tych skrzydlatych istot zachowa�y si� antagonistyczne klasy.

��Niedorzeczny ludek�� potwierdzi� Spychalski.�� Ka�dego dnia wszczynaj� b�jki. Pi�ra lec� z nich niczym puch z topoli.

��Jest ich bardzo du�o, sto siedem g�sto zamieszka�ych planet, dwadzie�cia trzy zaludnione uk�ady. �adne z rozumnych plemion tak si� nie rozmno�y�o, prawie czterysta miliard�w�

��Rozumne plemi�?��� powt�rzy� z pow�tpiewaniem Spychalski.�� To zale�y, co uwa�a� za rozum� W ka�dym razie bardzo g�odne plemi�. Popatrzyliby�cie, co si� dzieje, kiedy rozlega si� sygna� na posi�ki.

Wiera zamy�li�a si�. Mnie nie opuszcza� obraz Fioli.

W milczeniu dolecieli�my do hotelu �Hiady�. Ten budynek wielko�ci ca�ego miasta pe�en jest zieleni i �wiat�a, prostok�ty dom�w tworz� ulice, na skrzy�owaniach wznosz� si� amfiteatry z ekranami, bo Anio�y uwielbiaj� ruchome obrazy.

Warunki w hotelu s� zbli�one do ziemskich. Skrzydlaci �atwo przystosowuj� si� do ka�dych parametr�w grawitacyjnych i temperaturowych. Prawdopodobnie dzi�ki temu w�a�nie tak szeroko zasiedlili odmienne w charakterze planety.

Trzy uradowane Anio�y natychmiast rzuci�y si� na nas z szata�skim �opotem skrzyde�. Radosny pisk i uderzenia pi�r �ci�gn�y nast�pne. Po chwili w powietrzu zak��bi� si� ca�y skrzydlaty t�um. Klepa�em je po skrzyd�ach, ale by�o ich zbyt wiele, aby si� z ka�dym przywita�.

Anio�y maj� w sobie co� wzbudzaj�cego antypati�. Wygl�daj� imponuj�co, a nawet majestatycznie: bia�e cia�o, z�ote w�osy, szerokie pot�ne skrzyd�a zabarwione na wszystkie kolory t�czy. Trafia�y si� skrzyd�a r�owe, fioletowe, pomara�czowe, czarne (zw�aszcza u czteroskrzyd�ych), ale przewa�a�y r�nobarwne. W lataj�cym t�umie wi�cej by�o dwuskrzyd�ych. Czteroskrzyd�ych najwy�ej dziesi�� procent, za to ka�dy z nich mia� si�y za trzech. Twarze Anio��w s� z gruba ciosane i bezw�ose. �aden z nich nie ma g�adkiej cery. Nawet m�odzi maj� pokryte zmarszczkami twarze i ka�dy wygl�da jak postarza�e dziecko. Wra�enie to pot�guje jeszcze ich zachowanie, ha�a�liwe i rozbrykane. Na domiar z�ego Anio�y rzadko si� myj� i po prostu cuchn�. W jaskiniach Anio��w pachnie chyba nie lepiej ni� w stajniach pegaz�w.

Kiedy przedarli�my si� przez skrzydlaty t�um, dojrza�em stoj�cych na uboczu Andre i Lusina.

��Pawle, prosz� mnie zast�pi� przy deszyfratorze�� poprosi�em Romera.

Romero zdziwi� si�: czy�by a� tak podobali mi si� krzykliwi lotnicy, �e chc� porozmawia� z nimi na osobno�ci? Wyja�ni�em, �e chc� zamieni� kilka s��w z Andre.

Pawe� wzi�� deszyfrator, a ja ruszy�em w kierunku Lusina i Andr�. Jaki� rozbawiony Anio�ek rzuci� si� na mnie z rozpostartymi skrzyd�ami, ale zdo�a�em mu umkn��.

��Milcz i s�uchaj!�� wykrzykn�� Andre.�� Nowe informacje o Galaktach. M�wi� ci, milcz! Uzyskali�my wspania�y zapis sn�w tego czteroskrzyd�ego. Czemu machasz r�kami?

��Bo kaza�e� mi milcze�!�� wrzasn��em i doda�em spokojnie:�� Poka� zapisy.

��Najpierw wys�uchaj, a potem ci poka��.

Lusin i Andre mieli szcz�cie. Kiedy przyszli do izolowanego czteroskrzyd�ego, Anio� spa�, mia� koszmary i jego m�zg intensywnie promieniowa�. Andre nie czekaj�c na przebudzenie Anio�a natychmiast zmaterializowa� jego sny na wielkim deszyfratorze.

��To jest deszyfrator!�� triumfowa� Andre.�� Allan dopiero na Ziemi zdo�a� odczyta� mow� jakich� zdech�ych mch�w, a my bez k�opotu rozszyfrowujemy znacznie trudniejsze rzeczy!

I nie zwlekaj�c, na ulicy, w pe�nym s�o�cu wezwa� wideokolumn�. Wpatrywa�em si� w ni� z wysi�kiem, bo �wiat�o zewn�trzne by�o silniejsze od wewn�trznego blasku wideokolumny. Ogarn�o mnie zdumienie. Zobaczy�em te same obrazy, kt�re demonstrowano ju� na Ziemi: ska�y, jaskrawe gwiazdy, czarne jezioro, zni�aj�cy si� cygarowaty statek. Dalej te� nie by�o niczego nowego, sami Galaktowie, wie�a z obrotowym okiem�

��No?�� zapyta� Andre.�� Rozumiesz, co to znaczy?

��Rozumiem, wyblak�a kopia zapis�w Spychalskiego.

��Ja r�wnie��� odezwa� si� milcz�cy dotychczas Lusin.�� Kopia. Ju� widzieli�my.

��Mylicie si�!�� wykrzykn�� rado�nie Andre.�� No to co, �e ju� widzieli�cie? Wa�ne jest jedno: gwiezdne widzenia nawiedzaj� naszego czteroskrzyd�owego bardzo cz�sto, skoro zapisali�my je ju� w trakcie pierwszego badanego snu. Jedynie w�asne doznania, a nie dziedziczno�� mo�e da� tak wyraziste obrazy. Anio� sam widzia� Galakt�w.

Andre patrzy� na nas z triumfem. Bezczelnie roze�mia�em mu si� w twarz.

��Teraz idziesz przes�uchiwa� tego Anio�a i wyja�ni�, czy prawid�owo t�umaczysz jego sny?

��Jakby� zgad�.

��P�jd� z wami, aby zobaczy�, jak wali si� z trzaskiem twoja kolejna teoria.

Czteroskrzyd�y awanturnik by� ogromnym, zwalistym Anieliskiem, o gro�nym pysku i pot�nych skrzyd�ach. Wlepi� w nas m�tne �lepska i co� warkn��. Anio�y maj� cienkie g�osiki i m�wi�c zawsze d�awi� si� z po�piechu, tak �e w ka�dym ich zbiorowisku panuje ha�as i pisk. Ten natomiast g�os mia� dopasowany do postury, nie piszcza�, lecz grzmia� basem. Podoba� mi si�.

Andre nastawi� deszyfrator i powiedzia� uprzejmie:

��Pozwoli pan, �e zadam mu kilka pyta�?

��Na kolana!�� rykn�� Anio�.�� Na kolana albo wyno�cie si� do diab�a!

Jego w�ciek�o�� by�a tak niedorzeczna i gwa�towna, �e wybuchn�li�my �miechem, kt�ry go jeszcze bardziej rozz�o�ci�. Anio� gro�nie pochyli� bycz� g�ow�, roz�o�y� skrzyd�a i zabulgota�.

��Po co mamy kl�ka�?�� zapyta� Andre.�� Ludzie nie maj� takiego zwyczaju.

Deszyfrator przet�umaczy� odpowied� Anio�a:

��Pochodz� od bog�w. Jestem ksi�ciem.

Zw�tpi�em w prawid�owo�� przek�adu. Zwroty �wyno�cie si� do diab�a�, �pochodz� od bog�w�, �na kolana�, �ksi��� zbyt przypomina�y ziemskie poj�cia i porzekad�a, aby by�y prawdopodobne. Nie rozumia�em, czemu z ca�ego bogactwa j�zyka ludzkiego deszyfrator spo�ytkowa� jedynie t� starzyzn�.

��Nie s�dz�, �eby DUM k�ama��� zaoponowa� Andre.�� Pami�� ma dosy� obszern�: czterysta tysi�cy s��w i sto milion�w poj��, skoro wi�c wybra� ksi�cia i diab�a, to znaczy, �e nasz jeniec mia� na my�li co�, czemu w najwi�kszym stopniu odpowiada �ksi��� i �diabe��.

W�wczas ja zwr�ci�em si� do Anio�a:

��Dlaczego pan uwa�a si� za ksi�cia?

��Nalec� i rozdepcz�!�� powiedzia� swarliwie Anio�.�� Na kolana albo �mier�.

Przypomnia�em sobie, �e osobiste pole ochronne ludzi na Orze reaguje na emocje. Wywo�a�em wi�c w sobie gniew. Anio�a tak trzasn�o, �e wrzasn�� z przestrachu. Kolejno rozszerza�em i zmniejsza�em pole. Skrzydlatym �ksi�ciem� rzuca�o w powietrzu, cho� rozpaczliwie bi� skrzyd�ami staraj�c si� wyrwa� z niewidzialnych r�k. Kiedy szczeg�lnie mocno uderzy�em go polem, Anio� rykn�� basem:

��Ratunku! Ratunku!

Cofn��em pole i czteroskrzyd�y run�� na ziemi�. Przera�ony i bezsilny nie pr�bowa� si� nawet podnie��, lecz pe�z� rozpostar�szy skrzyd�a w uni�onym ge�cie. Lusin zasapa� i odwr�ci� si�. Jestem przekonany, �e w owej chwili brutalny Anio� wyda� mu si� czym� w rodzaju jego �agodnych smok�w lub cudacznego boga Hora z sokol� g�ow�.

��Wy�sze istoty!�� wymamrota� Anio� roztrz�sionym g�osem.�� Wy�sze istoty!

��Wsta� i przesta� by� ksi�ciem!�� powiedzia�em.�� Nie znosz� durni�w! Pytaj� ci� jak kogo dobrego, a ty zachowujesz si� po chamsku!

��Pytajcie!�� skwapliwie odpowiedzia� Anio�. Cho� nie wiem, co mog� powiedzie� pot�nym istotom�

Andre opowiedzia� Anio�owi jego sny i zapyta�, czy przypadkiem nie widzia� Galakt�w i ich wrog�w.

��To s� legendy�� mamrota� Anio�.�� Nikt nie widzia� Galakt�w. W dzieci�stwie s�ysza�em o nich bajki.

Spojrza�em wymownie na Andre, kt�ry postara� si� nie zauwa�y� mojego wzroku. Zreszt� nie bardzo przej�� si� fiaskiem swojej teorii. Nowe pomys�y zbyt �atwo przychodz� mu do g�owy.

��A czemu chwalisz si� swym boskim pochodzeniem?�� spyta�em Anio�a.�� Co znacz� te brednie?

Anio� opu�ci� skrzyd�a i g�ow�.

��Jest podanie m�wi�ce, �e czteroskrzyd�ych przywie�li ze sob� gwiezdni tu�acze, natomiast dwuskrzydli s� gatunkiem miejscowym� Nie lubi� dwuskrzyd�ych. Chcia�em im tu wyt�umaczy�, �e s� n�dznymi podistotami, ale ludzie nie pozwalaj� ich bi�

��I nigdy nie pozwolimy�� potwierdzi�em.�� Zakazujemy tak�e uwa�a� ich za istoty ni�sze. Ka�dy z nas jest o wiele pot�niejszy od ciebie, a nawet nie pomy�li, aby si� nad tob� zn�ca� jak nad gorszym. Jak si� nazywasz?

��Wo�aj� na mnie Trub�� odpowiedzia�.�� Postaram si� Chc�, aby�cie mnie polubili.

By� tak poni�ony, �e a� mi si� go �al zrobi�o. Przecie� w ko�cu by� dzieci�ciem swego niedoskona�ego spo�ecze�stwa. Czule rozwichrzy�em mu pi�ra. Skrzyd�a mia� wspania�e, jedwabiste, silne, pokryte l�ni�cofioletowymi pi�rami. W�a�ciwie ten czteroskrzyd�y ma tylko dwa prawdziwe skrzyd�a, pozosta�e za� s� raczej dodatkowymi lotkami. W zagi�ciu du�ych skrzyde� znajduje si� uwsteczniona r�ka, pi�� silnych czarnych palc�w z pazurami. Nie chcia�bym bez swego pola ochronnego znale�� si� w zasi�gu tych paluszk�w.

Po wyj�ciu z anielskiej celi podsumowali�my informacje uzyskane od Truba. Andre pr�bowa� usprawiedliwi� si� ze swej nieudanej teorii.

��Mimo wszystko czego� nowego si� dowiedzieli�my�� powiedzia�.�� My�l� o podaniach dotycz�cych pochodzenia czteroskrzyd�ych.

��To �adna nowo�栗 odpar�em.�� Interesuj� nas Galaktowie, a nasza wiedza o nich nie wzbogaci�a si�. Takie podania maj� wszystkie narody, gdzie pracowite istoty daj� si� osiod�a� paso�ytom. Czy�by� nie wiedzia�, �e najlepsz� metod� usprawiedliwienia w�asnego lenistwa jest t�umaczenie go przez bosk� natur�?

��Trub dobry�� powiedzia� zmartwiony Lusin. Nie paso�yt. Pi�kny. Bardzo silny. Najsilniejszy ze wszystkich Anio��w.

Wra�enia wyniesione z pozosta�ych hoteli zla�y si� w nieuchwytne uczucie czego� nu��cego. Rozumiem, �e ludzka dwunoga i jednog�owa forma cia�a jest zaledwie jedn� z mo�liwych pow�ok rozumnego �ycia, i by�em przygotowany na wszelkie niespodzianki. Nie dziwi�em si� nawet kiedy rozmawiali�my z istotami sk�adaj�cymi si� w trzech czwartych z metali czy te� z galaretowatymi my�l�cymi kryszta�ami gin�cymi od �wiat�a. Wszystko jest mo�liwe. W naturze istnieje nieodparty p�d do poznania samych siebie, a jakim konkretnym sposobem to samopoznanie si� realizuje, jest spraw� warunk�w i przypadku. Nie nale�y si� dziwi�, a tym bardziej oburza�, �e warunki czasem uk�adaj� si� dziwacznie. Taki pogl�d pomaga� mi zachowa� spok�j przy nowych znajomo�ciach, ale pod koniec obchodu poczu�em si� zupe�nie rozbity. Rozmaito�� form �ycia zebranych na Orze by�a przyt�aczaj�ca.

Wieczorem spacerowa�em wraz z Romerem po planecie.

Nieruchome s�o�ce utraci�o ju� swe dzienne gor�co i poblad�o, zmieniaj�c si� w ksi�yc. Trzy czwarte tarczy w og�le zgas�o, by� n�w. Powietrze, we dnie nios�ce daleko ka�dy d�wi�k, teraz go t�umi�o, zamienia�o w szumy i szmery, za to zapachy stawa�y si� intensywniejsze. Wo� kwiat�w wywo�ywa�a lekki zawr�t g�owy. Romero wymachiwa� laseczk�, a ja opowiada�em, jakie my�li przysz�y mi do g�owy w czasie zapoznawania si� z Niebianami.

Romera oburzy�a moja tolerancja.

��G�upstwa opowiadasz, m�j drogi! Wszystkie te anielskie g�by, w�oludzie i p�przejrzyste paj�ki s� tylko potworkami, a z potworkami nie chc� mie� nic wsp�lnego. Dawniej niezbyt si� zachwyca�em lud�mi, teraz ich ub�stwiam. Znajomo�� z Niebianami przekona�a mnie, �e cz�owiek jest najwy�sz� form� �ycia rozumnego. Dopiero teraz poj��em ca�� g��bi� kryterium �Wszystko. dla dobra ludzko�ci i cz�owieka�.

��Kryterium jest prawid�owe i nikt nie zamierza go obala�

��Myli si� pan�� odrzek� Romero ponurym g�osem.�� Nie podobaj� mi si� nastroje pa�skiej siostry. Chc� co� zaproponowa�. Wiera jest droga nam obu. Zawi��my wi�c przyjacielski sojusz skierowany przeciw jej niebezpiecznym fantazjom. Pan jest zdziwiony? Prosz� mnie wys�ucha� uwa�nie, przyjacielu!

Wspar� si� na lasce i przem�wi� uroczy�cie:

��Nasz sojusz przeciwstawi si� po�wi�caniu interes�w cz�owieka dla dobra p�zwierz�t, moralnych i fizycznych potwork�w.

Odraza zeszpeci�a mu twarz. Wiele mi si� w Niebianach nie podoba�o, ale nie na tyle, aby ich znienawidzi�.�� Pa�skim zdaniem niebezpiecze�stwo zapomnienia o interesach ludzko�ci jest realne?

��Tak!�� odpowiedzia�.�� Ju� si� o nich zapomina. Nie pami�ta o nich Wiera planuj�c szerok� pomoc dla setek uk�ad�w gwiezdnych. Zapomina pan, kiedy tak oburzaj�co oboj�tnie przyznaje, �e rozumne �ycie mo�e r�wnie dobrze wyst�powa� w formach pi�knych, jak i odra�aj�cych. Andre, gotowy po�wi�ci� wszystkie si�y grzebaniu w idiotycznych my�lach prymitywnych jak debile Anio��w. Zapominaj� te� tysi�ce, ba, miliony podobnych do was fantast�w i szale�c�w. Prosz� mi odpowiedzie�, uczciwie odpowiedzie�, czy to, co si� dzieje na Orze, nie �wiadczy o uszczuplaniu interes�w ludzko�ci. Wszystkie bogactwa Ziemi zapewniaj� luksusowe warunki paj�kom i hipopotamom! Gwiezdny P�ug wys�any na Weg� zu�y� ca�y zapas substancji aktywnej na budow� sztucznego s�o�ca dla kochanych w�yk�w. Tak wygl�da nasza troska o innych. A cz�owiek? Cz�owieka odsuwa si� na dalszy plan. A ja nie pozwol� cz�owieka krzywdzi�. Je�eli do tej pory milcza�em, to teraz milcze� nie b�d�. Powarzam to, co ju� m�wi�em na Ziemi. Nad ludzko�ci� zawis�o wielkie niebezpiecze�stwo i obecnie musimy my�le� tylko o sobie, wy��cznie o sobie! �adnej dobroczynno�ci kosztem interes�w cz�owieka!

Ostatnie s�owa krzykn�� w takt uderze� laski.

Jeszcze niedawno nie widzia�bym w jego wypowiedzi niczego niemo�liwego do przyj�cia, gdy� takie pogl�dy odpowiada�y moim �wczesnym nastrojom. Teraz, po spotkaniu z Fiol�, sta�em si� inny.

��Nie rozumiem, po co ten patos, Pawle? Prosz� zapyta� MUK, kto ma racj�, pan czy pa�scy antagoni�ci, i wszystko stanie si� jasne.

Romerowi z wolna wraca� jego zwyk�y ironiczno-wynios�y wygl�d, a po jego twarzy przemkn�� niedobry u�mieszek.

��Dzi�ki za dobr� rad�, m�j m�ody przyjacielu, nie omieszkam zastosowa� si� do niej. A wi�c, je�eli dobrze zrozumia�em, nie odpowiada panu proponowany przeze mnie sojusz?

��W og�le nie widz� potrzeby zawi�zywania podobnego sojuszu.

��Pozwoli pan, �e ocen� potrzeby tego sojuszu wezm� na siebie. Dobranoc, szanowny przyjacielu. Ceremonialnie, wed�ug staro�ytnych wzor�w, uni�s� kapelusz i oddali� si�. Z ci�kim sercem popatrzy�em za nim. By�o mi smutno, i� nasza wieloletnia przyja�� w tak nied�ugim czasie rozpad�a si� w proch.

Ze spuszczon� g�ow� wlok�em si� pustynn� alej� bulwaru. Przede mn� wyl�dowa�a awionetka. U�wiadomi�em sobie, �e mimo woli za��da�em jakiego� wehiku�u. Wszed�em do kabiny i pomy�la�em: �Do Fioli�.

Przekroczy�em pr�g hotelu �Gwiazdozbi�r Lutni� i zatrzyma�em si� zmieszany. Po co tu przyszed�em? Je�li nawet Romero przesadza w swojej antypatii do Niebian, nie znaczy to jeszcze, �e trzeba si� w nich kocha�. Brakowa�o mi na Orze ziemskich wyg�d, cho� ta planeta uchodzi�a za cud techniki. Gdyby by�a Opiekunka, wszystko by�oby proste. �Powiedz, co si� ze mn� dzieje?��� �Nic szczeg�lnego, kaprys pozorowany ch�ci� poznania nowego� albo: �Przydarzy�o si� nieszcz�cie, obdarzasz ziemskim uczuciem mi�o�ci mieszkank� gwiazd, kt�ra o podobnym uczuciu nawet nie s�ysza�a�. Roze�mia�em si�. Na naszej wypiel�gnowanej Ziemi maszyny zbyt troskliwie nas piastuj�! Wszed�em do parku.

W parku l�ni�o to samo przyt�umione do ksi�ycowego blasku s�o�ce, co i na zewn�trz. Nawet w ci�gu dnia wszystko rozp�ywa�o si� tu w p�mroku, a co dopiero w nocy! Szed�em po omacku, wpadaj�c na drzewa. W oddali pojawi� si� i przemkn�� r�owy s�up czy-wicher, jaskrawy i nieuchwytnie szybki. Potem rozp�omieni� si� drugi i znikn��. Zatrzyma�em si�, chc�c si� zorientowa�, w. jakim miejscu si� znajduj�. Spad�a na mnie d�awi�ca ciemno�� wype�niona sennym szelestem li�ci i niespokojnym pomrukiem moich w�asnych my�li.

��Fiolo!�� zawo�a�em p�g�osem.�� Fiolo!

Z czerni krzew�w zn�w wychyn�� w przelocie l�ni�cy wir. Zabrzmia� cichy �piew. Wpatrywa�em si� w gwa�townie wiruj�c� pochodni� gin�c� za drzewami i ws�uchiwa�em si� w �piew. Pienia umilk�y wkr�tce. Cisza dzwoni�a w uszach. Nagle wpad�em w gniew. Zacz��em g�o�no tupa� nogami, a petem bezceremonialnie wtargn��em pomi�dzy krzewy. Chcia�em zrobi� jak najwi�cej ha�asu, aby zaniepokoi� Wegan. Je�li s� na tyle nieuprzejmi, �e uciekaj� nie pytaj�c, co mnie do nich sprowadza, to ja r�wnie� nie musz� si� nimi kr�powa�.

��Fiolo!�� wrzasn��em.�� Fiolo!�

I zn�w nikt mi nie odpowiedzia�, jedynie w oddali zapala�y si� i gas�y rozjarzone �wietli�cie s�upy. Dozna�em zawrotu g�owy, zasch�o mi w gardle, ka�da kom�rka cia�a dygota�a jak w febrze. To chyba silna wo� nieznanych kwiat�w tak mnie oszo�omi�a.

��Filo!�� rycza�em.�� Fiolo!

Run��em do przodu. Co� zast�pi�o mi drog�, krzew lub istota, odepchn��em to co�. Par�em w czujn�, boja�liw� cisz�. Pohukiwa�em dla dodania sobie animuszu i rwa�em do przodu odrzucaj�c na boki wszystko, co mi przeszkadza�o, potyka�em si�, przewraca�em, zn�w podrywa�em, kopa�em nogami krzewy i bieg�em dalej.

W jakim� zak�tku ogrodu przewr�ci�em si� i ju� tak pozosta�em. Le�a�em pop�akuj�c z w�ciek�o�ci i poczucia bezsi�y. By�em zwyci�ony.

��Fiolo!�� szepta�em.�� Fiolo!

Podnios�em si� z trudem. Nie mog�em utrzyma� si� na nogach. W g�owie mi hucza�o. Ogarnia� wstyd. Ja, dumny ze swego rozumu cz�owiek, zachowa�em si� jak dziki zwierz lub nieokrzesany barbarzy�ca gotowy bi� i tratowa�. I to w dodatku nie w�r�d ludzi, lecz w domu go�ci przekonanych o pot�dze i dobroci cz�owieka! Co oni teraz o nas pomy�l�?

��Wybaczcie, przyjaciele!�� powiedzia�em. Wybaczcie.

Teraz my�la�em tylko o jednym: jak najpr�dzej wydosta� si� z milcz�cego ogrodu. W oszala�ym biegu w�r�d krzew�w zap�dzi�em si� zbyt daleko. Korony drzew ��czy�y si� nad moj� g�ow� tak, �e nie widzia�em nieba. Przypomnia�em sobie, jak nieoczekiwanie pojawia�a si� awionetka i wezwa�em w my�li dyspozytorni� planety. Nikt si� nie zjawi�, nikt nie odezwa�. Nie by�o ��czno�ci z tym ogrodem. Ruszy�em wybieraj�c drog� na los szcz�cia. Wkr�tce drzewa rozst�pi�y si�, ukazuj�c niebo z gasn�cym ksi�ycem. Wyszed�em na drog�.

Tam zn�w us�ysza�em �piew i przez chwil� sta�em, usi�uj�c okre�li� kierunek, z kt�rego dobiega�. Pienia nasila�y si�, d�wi�cza� w nich niepok�j ust�puj�cy miejsca dyskusji lub nawet k��tni. Takie przynajmniej odnios�em wra�enie. I nagle park roz�wietli� si�, pomi�dzy drzewami zamigota�y ogniki, kt�re zbli�a�y si� do mnie d�wi�cz�c w wysokich rejestrach. P�niej z krzew�w wytrysn�� s�up t�czowego blasku i jak wicher pomkn�� ku mnie. Ledwie utrzyma�em si� na nogach i obj�wszy Weganina zawirowa�em wraz z nim. Nie od razu spostrzeg�em, �e to by�a Fiola.

��Fiolo!�� powiedzia�em.�� Fiolo�

Trzyma�em j� w obj�ciach, a ku nam ze wszystkich stron p�dzili jej �wietli�ci wsp�bracia. Nie zd��y�em och�on�� po spotkaniu z dziewczyn�, a ju� by�em otoczony t�umem Wegan. Teraz widzia�em, �e �wiec� nie tylko ich oczy, ale r�wnie� ca�e cia�o. To, co za dnia wydawa�o si� zabarwieniem ich odzie�y, okaza�o si� ich w�asnym blaskiem swobodnie przenikaj�cym przez szaty, �wiat�em znacznie jaskrawszym ni� za dnia. Weganie nie tylko rozja�niali cia�ami ciemno��, tak �e w parku sta�o si� tak jasno jak w pe�nym s�o�cu, ale oburzali si� tym jarzeniem, atakowali nim mnie i Fiol�, czynili gwa�towne wyrzuty. To by�o gniewne �wiat�o, tak jak u nas bywa gniewny g�os. Jaka� si�a, wielekro� pot�niejsza od mojej, odrywa�a mnie od Fioli. Nasze d�onie rozwar�y si� i Fiola wy�lizgn�a si� z mych obj��. W jej �piewie zabrzmia� szloch. Rzuci�a si� ku mnie, lecz zn�w co� j� powstrzyma�o.

��Fiolo, co si� dzieje?�� wykrzykn��em zapominaj�c, �e nie rozumie j�zyka ludzi. Uspokoi�em si� i zacz��em ch�odno rozumowa�. Te istoty najwyra�niej dysponowa�y polami ochronnymi, podobnymi do mojego, lecz chyba s�abszymi, gdy� dopiero wsp�lnym wysi�kiem t�umu by�y zdolne oddzia�ywa� na mnie. Zorientowa�em si�, co robi�, aby przeciwstawi� si� im, a jednocze�nie nie odrzuci� Fioli wraz z innymi. Wybrawszy odpowiedni� chwil� uchwyci�em j� obiema r�kami i natychmiast przywo�a�em pole. Gdybym nie by� tak zdenerwowany, wybuchn��bym �miechem, kiedy Weganie rozpierzchli si� niczym zdmuchni�ci i zacz�li gasn�� ze strachu. Pospiesznie cofn��em pole, aby nie porozbijali si� o drzewa. Fiola tuli�a si� do mnie. Dr�a�a. Oczy mia�a ciemne. Uchwyci�a m�j wzrok i g��boko westchn�a. Pog�adzi�em j� po w�osach.

Weganie nie rozbiegli si�, na co liczy�em, lecz zn�w zacz�li zbli�a� si� do nas. Posuwali si� ostro�nie, wolnymi obrotami cia�, jednak�e dwukrotnie szybciej od ludzkiego biegu. Widzia�em w ich twarzach przera�enie, najwidoczniej uznali mnie za potwora, wszechpot�nego i nieub�aganego. Z przestrachu blask ich oczu przygas�, za to �piew, smutny nawet dla ludzkiego ucha, zabrzmia� g�o�niej. Ogarn�a mnie fala czu�o�ci dla tych wra�liwych, s�abych fizycznie, lecz silnych duchem istot, kt�re odwa�nie zbli�a�y si� ku mnie, aby �wyzwoli� swoj� siostr�, cho� by�y przekonane, �e id� na �mier�.

��G�uptasy�� powiedzia�em.�� Czemu wy si� mnie boicie?

�piew umilk�. Weganie starali si� zrozumie� moje s�owa. U�miechn��em si�, zn�w pog�adzi�em w�osy Fioli i poda�em r�k� jednemu z nich. Weganin pospiesznie odskoczy�, ale pozostali zachowywali si� ju� inaczej. Otaczali mnie ciasnym kr�giem, lecz ju� nie nacierali, nie usi�owali oderwa� mnie od Fioli.

��Wierzcie mi�� m�wi�em�� �e pr�dzej bym si� zabi�, ni� wyrz�dzi� z�o Fioli lub kt�remu� z was.

Nie wiem, czy mnie zrozumieli, ale �piew, kt�ry zad�wi�cza� w odpowiedzi, nie by� ju� tak beznadziejnie smutny. Weganie zn�w rozjarzyli swoje cia�a, oczy im rozb�ys�y, a g�osy sta�y si� bardziej zr�nicowane: dyskutowali mi�dzy sob�, przekonywali si� o czym� nawzajem. I wtedy zn�w w��czy�a si� Fiola.

Oczy rozb�ys�y jej fioletowym p�omieniem, kt�ry przemieni� si� w purpur�, a p�niej w b��kit opalizuj�cy wszystkimi barwami i odcieniami. R�wnocze�nie dziewczyna za�piewa�a. W moich uszach zabrzmia� ch�r srebrnych dzwonk�w powtarzaj�cych dwukrotnie t� sam� fraz� muzyczn�, popart� zimnym blaskiem oczu. Zrozumia�em, �e rozkazuje swym pobratymcom: �Odejd�cie! Odejd�cie!� Weganie przyga�li, zamilkli i z napi�ciem wpatrywali si� we mnie i w Fiol�. Powt�rzy�em �agodnie:

��Fioli nic z�ego si� nie stanie.

A jednak nie mogli si� zdecydowa� na pozostawienie nas samych. Jarzyli si�, pod�wi�kiwali s�abiutkimi g�osikami, ale nie ruszali si� z miejsca. W oczach Fioli zap�on�y zimne p�omienie, w g�osie odezwa� si� gniew. Rozumia�em ka�dy jej rozb�ysk, ka�d� nutk�. �Czemu nie odchodzicie?!�� oburza�a si�.�� Odejd�cie, prosz� was!� Dopiero kiedy kilkakrotnie powt�rzy�a swoje ��danie, t�um powoli zacz�� si� rozprasza�. Najpierw zawirowa� kto� na skraju, za nim odsun�� si� w ciemno�� jego s�siad, a� wreszcie stopniowo rozproszyli si� pozostali. Mi�dzy drzewami zamigota�y oddalaj�ce si� �wietliste kolummy na kilka sekund wszystko zn�w rozjarzy�o si� niezwyk�ymi ogniami, kt�re zgas�y po chwili i doko�a zapanowa�a nieprzenikniona, atramentowoczarna, d�awi�ca si� w�asnymi woniami ciemno�� obcego, niepoj�tego parku. Nie ba�em si� ju� jednak, gdy� obok mnie by�a Fiola. U�miecha�a si� i ja si� u�miechn��em do niej. Przypomnia�em sobie, �e jeste�my przecie� dla siebie niemi i chwyci�em za zapomniany deszyfrator w nadziei, �e on nam troch� pomo�e.

��Nie trzeba!�� roze�mia�a si� Fiola.�� Obejdziemy si� ju� bez tego aparatu.

By�em tak zdumiony, �e nie mog�em wykrztusi� s�owa. Rozumia�em wszystko, nie domy�la�em si�, lecz rozumia�em ka�dy d�wi�k i ka�d� barw� jej mowy.

��Czy nie pojmujesz�� zad�wi�cza�a Fiola�� �e nauczy�am si� twego j�zyka jeszcze w ci�gu dnia, a teraz zrozumieli go tak�e moi przyjaciele?

��Mnie r�wnie� wydawa�o si�, i� chyba mnie zrozumieli�� powiedzia�em.�� Teraz jestem tego pewien. Spojrza�a na mnie filuternie. By�a tak pi�kna, �e dech mi w piersi zapar�o.

��Mam nadziej�, �e i ty mnie rozumiesz, Eli. Mam racj�?

Opanowa�em si�. �aden cud si� nie zdarzy�. Nasz m�zg te� jest przecie� deszyfratorem, s�owa jedynie towarzysz� bezpo�redniemu przekazywaniu my�li, tu za� my�lom pomaga�y nie tylko d�wi�ki, lecz r�wnie� i barwy. Ale nawet po zrozumieniu tego zjawiska nie przesta�em si� dziwi�.

��Nasz j�zyk jest ubo�szy od waszego�� powiedzia�em.�� Na Ziemi nie tylko ludzie, ale tak�e niemal wszystkie zwierz�ta komunikuj� si� ze sob� przy pomocy d�wi�ku, tak ju� jeste�my zbudowani. Wyjd�my na otwart� przestrze�. To mo�e �mieszne, ale wydaje mi si�, �e wasze drzewa zamiast li�ci maj� �apy.

��Fantazjujesz! Drzewa s� naszymi obro�cami. Ich li�cie ekranizuj� promieniowanie kr�tkofalowe naszej gwiazdy dziennej. Nikt z nas w ci�gu ca�ego dnia nie wyjdzie na nie os�oni�t� przestrze�. Spacerujemy tylko noc�.

Przypomnia�em sobie, �e pi�kna Wega jest gor�tsza nawet od Altairu, temperatura jej wynosi oko�o 15 000 stopni. W promieniach takiego s�o�ca trudno spacerowa�. Nie ulega w�tpliwo�ci, �e �wiec�cy i rozmawiaj�cy b�yskami �wiat�a Weganie s� po prostu stworzeni do �ycia nocnego.

Wyszli�my na polan� i siedli�my na �aweczce. Chodzi� z Fiol� by�o mi dosy� trudno, bo dziewczyna nie potrafi�a wlec si� w ludzkim tempie, a ja zn�w nie mog�em za ni� nad��y�. Za to dobrze si� z ni� siedzia�o. Promieniuje od niej przyjemne ciep�o, gdy� Weganie r�wnie� s� ciep�okrwi�ci.

Nad polan� otwar�o si� nocne niebo. Ksi�yc zgas�, a gwiazdy p�on�y czysto i jaskrawo. Na Orze ci�nienie powietrza jest r�wne ziemskiemu, ale grubo�� atmosfery znacznie mniejsza, a wi�c i gwiazdy �wiec� ja�niej. Fiola patrzy�a na Weg�. Na Ziemi cz�sto podziwia�em pi�kny blask tej gwiazdy, tutaj wpad�em wr�cz w zachwyt nad jej wspania�o�ci�. Fiola poprosi�a, abym pokaza� jej nasze S�o�ce, ja za� zapyta�em, kt�ry gwiazdozbi�r najbardziej si� jej podoba. Z niepokojem czeka�em na odpowied�. Gwiazdozbiory widziane z Ory nie s� podobne do ziemskich, ale Wielka Nied�wiedzica, Kasjopeja i Orion tak�e tutaj s� bardzo pi�kne. Jednak Fiola zwr�ci�a p�omienne oczy na r�wnoleg�obok ograniczony przez Fomalhaut, Altair, Syriusza i Capell�, w �rodku kt�rego po�yskiwa�y trzy male�kie, trudne do odnalezienia, lecz drogie memu sercu gwiazdki: Polluks, Alfa Centauri i S�o�ce.

��Dobrze wybra�a��� powiedzia�em.�� jeste�my stamt�d, Fiolo.�� Wskaza�em na S�o�ce.

Zdziwi�a si�, �e S�o�ce jest takie ma�e. Odpowiedzia�em, �e jest po prostu bardzo odleg�e. Fiola zamy�li�a si�.

��Jeste�cie pot�ni, wy, ludzie�� powiedzie�a (a raczej zab�ys�a i za�piewa�a).�� Kiedy wyl�dowali�cie na naszej planecie, niekt�rzy my�leli, i� jeste�cie b�stwami, bo wasze pojawienie wydawa�o si� im nadnaturalne.

��Teraz ju� chyba wiecie, �e jeste�my zwyk�ymi istotami, nie lepszymi od was?

Pokr�ci�a g�ow�, a oczy jej zab�ys�y matowo i wilgotnie. W zamy�leniu przypomina�a smutne dziecko i chcia�o si� j� pocieszy�, oderwa� od z�ych my�li przynosz�cych troski.

��Pod wieloma wzgl�dami jeste�cie nawet gorsi od nas, a jednocze�nie niezmiernie nas przewy�szacie. Prosi�em o wyja�nienie. Rozumieli�my si� ju� tak dobrze, �e mogli�my rozmawia� na dowolny temat, cho� �atwo pojmowa�em jedynie proste poj�cia, a bardziej z�o�one my�li Fiola powtarza�a mi kilkakrotnie, nim je wreszcie przyswoi�em.

Rozpocz�a od tego, �e w pierwszej chwili ludzie wydaj� si� s�abi i bezsilni.

��Jeste�cie niezr�czni i wolno my�licie, nie umiecie ani porusza� si� szybko, ani podejmowa� b�yskawicznych decyzji. Wreszcie rzecz chyba najwa�niejsza: mo�ecie utrzyma� si� przy �yciu jedynie w bardzo w�skim zakresie warunk�w i nawet niewielka ich zmiana nieuchronnie zabija was. Nie znosicie upa�u, ani mrozu, ani rozrzedzonego powietrza, ani wielkich ci�nie�, ani przenikliwych promieniowa�, ani d�ugotrwa�ego g�odu, ani pragnienia, ani przeci��e�. Co by si� sta�o, gdyby kogokolwiek z was wyrzucono nagiego, bez narz�dzi i maszyn, w zewn�trzny �wiat? Nawet �rodki porozumiewania si� macie niedoskona�e: mowa prymitywna i powolna, a bezpo�rednio nie potraficie przekazywa� my�li. Przedzia� istnienia ludzi jest tak w�ski, �e wr�cz tragicznie przypomina lini�, na kt�rej �ycie ludzkie wisi jak na w�osku. Jeste�my pod wieloma wzgl�dami doskonalsi od was. Wprawdzie chronimy si� przed twardym promieniowaniem naszej gwiazdy, ale r�wnie �atwo oddychamy przy jednym i czterdziestu procentach tlenu w powietrzu; znosimy stustopniowy upa� i stustopniowy mr�z, porozumiewamy si� bez d�wi�k�w i �wiate�, d�wi�ki i barwy jedynie towarzysz� bezpo�redniej mowie naszych my�li; nie toniemy w wodzie; miesi�cami �yjemy bez pokarmu i napoju; nie umieramy, je�li przez tydzie� musimy czuwa�. Ka�dy z nas przechowuje w swoim m�zgu ca�� wiedz� zgromadzon� przez spo�ecze�stwo, nie potrzebujemy wi�c maszyn informacyjnych do uruchomienia naszych wiadomo�ci. Oto jacy jeste�my i jacy jeste�cie wy. Ju� przy pierwszym zetkni�ciu si� z wami uderza fakt, �e wy, tacy s�abi, nie wygin�li�cie jeszcze w zaraniu waszej historii.

��To dlatego, �e zmusili�my w�asne braki, aby nam s�u�y�y. Nasza pot�ga jest odwrotn� stron� naszych s�abo�ci.

��Tak�� powiedzia�a Fiola.�� Wasza wielko�� jest przed�u�eniem tych s�abo�ci. To druga rzecz, kt�ra w was zdumiewa. Szkodz� wam wahania temperatury, bronicie si� wi�c przed nimi odzie��, budynkami, generatorami ciep�a i ch�odu. Spadek ci�nienia powietrza i zawarto�ci tlenu w atmosferze jest dla was zab�jczy, wobec tego wymy�lili�cie skafandry. Nie mo�ecie �y� bez jad�a i napoju, zabieracie wi�c z sob� ich zapasy i umiecie sporz�dza� pokarm i nap�j z dowolnych substancji. Od przeci��e� chroni� was pola si�owe, te same pola pokonuj� niewa�ko��, tworz�c specyficzne, jedynie wam odpowiadaj�ce i nader rzadko spotykane we Wszech�wiecie, warunki ci��enia. Macie niewielk� pami��, ale bezgranicznie poszerzyli�cie j� za pomoc� urz�dze� zapami�tuj�cych. Macie s�abe mi�nie, lecz pos�ugujecie si� niezmiernie pot�nymi maszynami. My�l wasza jest powolna, spos�b wyra�ania jej s�owami prymitywny, nie potraficie te� bezpo�rednio chwyta� cudzych my�li, macie za to deszyfratory, kt�re kompensuj� te wasze wrodzone braki. I cho� sami nie mo�ecie si� szybko porusza� na swoich s�abych, �le przez natur� zbudowanych nogach, to skonstruowali�cie aparaty kosmiczne �atwo wyprzedzaj�ce najszybszego biegacza Wszech�wiata�� �wiat�o. I tak jest ze wszystkim, Eli! Wyszukujecie swoje s�abe punkty, wzmacniacie je mechanizmami i wasze niedoskona�o�ci staj� si� zaletami. Bez swoich wynalazk�w jeste�cie �a�o�nie mali, lecz wraz z nimi�� nieprawdopodobnie wielcy. Niemoc w obliczu ka�dego z �ywio��w skompensowali�cie tak, �e sami stali�cie si� najpot�niejsz� z si� natury. We Wszech�wiecie nie ma si� pot�niejszych od was�� malutkich, nieruchawych ludzi.

��Pi�knie�� odpar�em.�� Podoba mi si� tw�j wyk�ad na temat brak�w i zalet ludzkich. Ale je�li nie nasza pot�ga, to co wywo�uje najwi�ksze wasze zdumienie?

��Od razu wida�, �e jeste� cz�owiekiem i �e ludzie s� prymitywni. Chocia� macie m�tne oczy i wasze twarze nie odbijaj� waszych my�li, to teraz oczy ci zab�ys�y i twarz masz pe�n� uwagi. A wszystko dlatego, �e jeste� pr�ny. Zawczasu cieszysz si�, �e zostaniesz pochwalony, niewa�ne za co, byle tylko pochwa�a by�a gor�ca.

To by�o bezlitosne, tak celne, �e poczerwienia�em. Fiola patrzy�a na mnie z u�miechem. Jej oczy o�wietla�y mnie i rozprasza�y mrok parku. Gdyby�my nie rozmawiali na powa�ne tematy, wyda�oby mi si�, �e jestem zakochany. Mi�o�� moim zdaniem wymaga specjalnych warunk�w, kt�re tu w�a�nie by�y spe�nione: ciep�a, przesycona zapachami noc, wspania�y, ba�niowy park i wreszcie, co najwa�niejsze, bosko pi�kna dziewczyna. Ta boska pi�kno�� by�a piekielnie m�dra i to mnie trze�wi�o. Nie by�a te� cz�owiekiem, a mnie ogarnia�o ludzkie, nazbyt ludzkie uczucie! Ziemskie dziewczyny obejmuje si� i ca�uje, szepcze si� im czu�e s�owa, bo taka jest ludzka mi�o��, prymitywna jak my sami. A czego oczekuj� doskona�e mieszkanki gwiazd?�

Fiola zrozumia�a pow�d mego milczenia, poj�ta chyba lepiej ode mnie. W jej oczach barwy zmienia�y si� szybko, g�os �piewa� d�wi�cznie i melodyjnie. Gdybym nie stara� si� rozszyfrowa� sensu tej muzyki, rozkoszowa�bym si� ni� po prostu jak cudown� pie�ni�. Wspomnia�em swoje zami�owanie do muzyki indywidualnej. To by�o znacznie prostsze, bo nie trzeba by�o �owi� znaczenia ka�dego tonu.

��Czemu zamilk�e�?�� spyta�a Fiola.�� Czy�by ci� nie interesowa�o, co jest wasz� najbardziej zdumiewaj�c� cech�?

��Ale� tak, oczywi�cie �e interesuje! Czym wi�c was tak bardzo zadziwiamy?

��Wasz� dobroci�. Jeste�cie rozbrajaj�co dobrzy, m�j mi�y cz�owieku. Nic nie mo�e si� r�wna� z wasz� dobroci� i wyrozumia�o�ci�.

Nabra�em nieco otuchy. M�g�bym wprawdzie wiele opowiedzie� o wypadkach, kiedy bywamy �li, ale nie chcia�em. Pomy�ka Fioli sprawia�a mi przyjemno��. Wola�bym rozmawia� o Fioli i jej pobratymcach lub o nocy i naszym spotkaniu, a nie o ludziach. Nasza rozmowa by�aby wtedy bardziej interesuj�ca.

Dziewczyna powr�ci�a do naszej pot�gi.

��Pot�ga przewa�a nad ma�ostkowo�ci�, wielko�� jest ponad dokuczliwe drobiazgi, bo takie jest prawo natury. Gwiazda jest oboj�tna, nie wzrusza jej to, �e swoimi promieniami podtrzymuje �ycie jednych istot, a zabija inne. Ludzie natomiast naruszaj� to prawo. Ich pot�ga nie jest �lepa, poniewa� burzy i tworzy planety w imi� �ycia. Kiedy pierwsi ludzie wyl�dowali u nas, ogarn�o nas przera�enie, gdy� oczekiwali�my zguby. Ale ludzie pomogli nam upora� si� z letnim nadmiarem promieniowania, pomogli uchroni� si� przed straszliwymi mrozami w zimie. Zbudowali pomieszczenia ekranizuj�ce i obecnie w upa� nie musimy chowa� si� w krzewach i pod drzewami. Nie marzniemy te�, kiedy nasza planeta oddala si� zim� od Wegi: ogrzewa nas sztuczne s�o�ce. Wielu my�li, �e ludzie przybyli do nas jedynie po to, aby nam pom�c, �e ich przylot nie mia� innego celu. Czy� to nie zadziwiaj�ce`? W trakcie przelotu na Or� ludzie m�wili: To wszystko jest dla was�. Na Orze ci�gle si� nam powtarza: ���dajcie wszystkiego, co jest wam potrzebne. Naszym obowi�zkiem jest stworzy� wam najlepsze warunki�.

��A czy sami nie post�piliby�cie tak samo?�� zaoponowa�em.�� Powiedzmy, �e przylecieli�cie na inn� planet�

��Nie wiem. W uk�adzie Wegi �ycie nie jest lekkie, a mechanizm�w podobnych do waszych nie mamy. Obawiam si�, �e zawsze troszczyliby�my si� przede wszystkim o siebie. Pomy�l. Przyszed�e� noc� bez uprzedzenia i ju� zacz�o si� zamieszanie. Wszyscy zl�kli si� ciebie, Eli, a kiedy zbli�y�am si� do ciebie, chciano nas rozdzieli�. Ale siedz� teraz z tob� i jest mi dobrze. Nam wszystkim jest dobrze przy ludziach. To cudowne, �e na �wiecie jeste�cie wy, ludzie!

Fiola jarzy�a si� w uniesieniu, �piew jej chwyta� za serce. Czu�em si� w tej chwili przedstawicielem ludzko�ci, by�em dumny, �e ludzie s� kochani. Wspomnia�em z oburzeniem, jak Romero m�wi� z pogard� o sztucznym s�o�cu, za kt�re Weganka dzi�kowa�a ludziom. Za�oga gwiazdolotu wys�anego na Weg� zu�y�a na to ca�� rezerw� substancji aktywnej i poniewa� nie by�o to przewidziane w programie lotu, b�dzie t�umaczy� si� z tego na Ziemi. Wyobrazi�em sobie planet� Fioli�� latem spalon� nieub�aganym �arem, ciemn� i mro�n� zim�. W oddali b�yszcza�a niebieskawobia�a Wega, dekoracyjna, lecz nie�yciodajna gwiazda. Tak, oczywi�cie, do wszystkiego mo�na si� przystosowa�, nawet do najgorszych warunk�w bytowania, Weganie przystosowali si� wi�c kosztem niewyobra�alnych cierpie� i m�czarni. Rozum i serce kaza� mi by� razem z nimi i z tymi, kt�rzy w lodowat� ciemno�� pos�ali fal� ciep�a, a skute mrozem schrony os�onili przed zab�jczymi promieniami letniego �wiat�a. Nie ulega jednak w�tpliwo�ci, �e znajd� si� ludzie, kt�rzy popr� Romera, uznaj� bezinteresown� ludzk� pomoc za karygodn� rozrzutno�� Nie mog�em jednak powiedzie� tego Fioli, nie chcia�em jej m�wi�, �e ludzie bywaj� r�ni�!

Tymczasem zgas�y ksi�yc zacz�� odradza� si� s�o�cem. Na czarnej zas�onie nieba zab�ysn�� kr�g, kt�ry stawa� si� coraz ja�niejszy i gor�tszy. Gwiazdy blak�y i nikn�y. Fiola przytuli�a si� do mnie. Chcia�em j� poca�owa�, a ale nie wiedzia�em, czy na Wedze jest podobny zwyczaj. Zreszt� by�o mi dobrze nawet bez poca�unk�w.

��Nadchodzi dzie�, Fiolo. Dzie� pracy�� powiedzia�em.

��Tak, dzie� odezwa�a si�.�� I ty odejdziesz. Dzi�kuj�, �e by�e� tej nocy ze mn�, Eli.

��Ja ci r�wnie� dzi�kuj�, Fiolo. Ofiarowa�a� mi najpi�kniejsz� noc w �yciu.

��Co by�o w niej najpi�kniejsze i najlepsze, Eli? To, �e krytykowa�am niesfornych ludzi?

��Nie. To, �e siedzieli�my razem i cho� odmienni, czuli�my swoj� wsp�lnot�.

Dziewczyna d�wi�cz�c i po�yskuj�c pomkn�a w g��b parku, a ja powlok�em si� do wyj�cia.

Wybiera�em si� w�a�nie do Wiery, gdy ona sama mnie wezwa�a. Przed wej�ciem do hotelu zab�ys�a wideokolumna. Wiera siedzia�a przy stole. Sprawia�a wra�enie zm�czonej.

��Nie spa�e� dzi�, bracie?�� zapyta�a, przygl�daj�c mi si� uwa�nie.�� Nie by�o ci� w domu.

��Sp�dzi�em noc z Fiol� w parku.

��Ja r�wnie� nie spa�am. Idiotyczna noc: dyskusje, spory, k��tnie� Niekt�rzy ludzie zupe�nie nie maj� serca! Zorientowa�em si�, �e m�wi o Romerze.

Rzadko zdarza�o mi si� widzie� Wier� tak zm�czon�. Dawniej spory mobilizowa�y j�, dodawa�y energii. Dyskusje o�ywia�y, a nie przyt�acza�y. Mi�dzy ni� a Romerem musia�o zaj�� co� bardzo wa�nego.

��We� natrysk radiacyjny i nie my�l o czyim� braku serca.

��Natrysk wezm�, ale nie my�le� o ludziach bez serca nie potrafi�. Osch�o�� mo�e sta� si� gro�na, je�eli dotknie wielu ludzi. Wezwa�am ci�, aby zwolni� na dzi� z obowi�zk�w.

Zjad�em �niadanie i poszed�em do Andre. Spotka�em u niego Lusina. Zaproponowa�em im wypraw� po informacje na temat Galakt�w. Andre zamierza� przygotowa� sal� Narad Galaktycznych do swego koncertu. Zapewni�em go, �e Niebianie odnios� si� do jego koncertu nie lepiej ni� ludzie, gdy� muzyka winna przynosi� rado��, a nie m�czarnie.

��Nasz wiek jest tragiczny�� wykrzykn�� Andre.�� Popatrz na niebo: ile� tam nieszcz��! I jeszcze na domiar z�ego ci cz�ekokszta�tni z ich zagadkowymi wrogami. Nasi przodkowie mogli prymitywnie cieszy� si� nie wiadomo z czego, my natomiast musimy zastanowi� si� nad sensem istnienia.

Got�w by� wywo�a� gwa�town� dyskusj�, ale odwr�ci�em si� od niego i powt�rzy�em propozycj� Lusinowi. Lusin pocz�tkowo odm�wi� pod pozorem nawa�u pracy w stajni, ale przekona�em go, �e jego wym�wki s� �mieszne. Bo czy� po to przyjecha� na Or�, aby spe�nia� zachcianki pegaz�w i smok�w? Tym mo�na r�wnie dobrze zajmowa� si� na Ziemi. Lusina �atwiej jest przekona� ni� Andre. Zabrali�my ze sob� przeno�ny deszyfrator i pojechali�my do hotelu �Gwiazdozbi�r Or�a�.

Pomys� szukania informacji o Galaktach u Altairczyk�w przyszed� mi do g�owy jeszcze wczoraj. Chcia�em te� zapozna� si� z ich malarstwem. Spychalski tak je zachwala�, �e rozpiera�a mnie ciekawo��.

W przedsionku w�o�yli�my skafandry i otrzymali�my latarki gamma do o�wietlania niewidzialnych mieszka�c�w uk�adu Altairu.

W hali by�o pusto. �wiecili�my na wszystkie strony, ale nikogo nie mogli�my znale��.

W odleg�ym ko�cu sali rozpoczyna� si� tunel, kt�rym przedostali�my si� na plac roboczy. Serce �cisn�o mi si� na widok krajobrazu, kt�ry rozpo�ciera� si� doko�a. Na ciemnym niebie wisia�a bia�ob��kitna kula imituj�ca Altair. Wszystko w�ciekle b�yszcza�o. Ani jednej trawki, ani jednej ro�linki, tylko niezno�ny bia�y kamie�, skrzypi�cy bia�y piasek i kurz unosz�cy si� spod n�g�

���adny widoczek�� powiedzia�em.�� �y� si� odechciewa!

Lusin i tym razem nie straci� kontenansu.

��Nie�le!�� rzek�.�� �y� tutaj to sztuka. Wielka. Wkr�tce napotkali�my budowle Altairczyk�w: kamienne sze�ciany bez okien, skalne pude�ka ci�gn�ce si� rz�dami a� do horyzontu. Weszli�my do jednego z sze�cian�w i zapalili�my latarki. Na �cianach zap�on�y obrazy namalowane farbami luminescencyjnymi. Rysunki zmienia�y barw� i nat�enie, gdy tylko poruszy�o si� promieniem latarki. Po jej zgaszeniu z wolna nik�y. Malowid�a sprawia�y dziwne wra�enie: same dziwacznie pogmatwane linie. Zdecydowane, mi�kkie, faliste. Nie urywane kreski, lecz pe�ne kontury. Przypomnia�a mi si� matematyczna krzywa Peana, linia bez szeroko�ci i grubo�ci, lecz wype�niaj�ca sob� dowoln� bry��. Linie Altairczyk�w by�y podobne: zape�nia�y ca�� przestrze�, okre�la�y g��bi�, odtwarza�y powietrze i przedmioty. Widzia�em na obrazach ten sam pejza�, kt�ry rozpo�ciera� si� na zewn�trz budynku: to samo pal�ce s�o�ce, pola, kamienie, piasek i budowle. W tym krajobrazie byli umieszczeni Altairczycy�� nitkonodzy, paj�kowaci, przemykaj�cy si� mi�dzy przedmiotami. Przed jednym z obraz�w sta�em d�u�sz� chwil�. Dw�ch Altairczyk�w walczy�o z sob�. W�ciekle splatali ko�czyny i przepychali si� tu�owiami. Artysta wspaniale odda� ich w�ciek�o��, szybko�� i energi� ruch�w. Szed�em wzd�u� jednej ze �cian, a Lusin ogl�da� przeciwleg��. Nagle krzykn��:

��Eli, chod� tutaj! Szybciej!

Rzuci�em si� ku niemu my�l�c, �e przytrafi�o mu si� co� z�ego. Lusin pokazywa� palcem na rysunek.

Na obrazie byli Galaktowie.

Ten obraz te� by� rysowany liniami. Na kamieniu le�a� umieraj�cy brodaty Galakt w czerwonym p�aszczu i kr�tkich spodniach. Jedn� r�k� bezsilnie odrzuci� w bok, drug� przyciska� do piersi. Oczy umieraj�cego by�y zamkni�te, usta wykrzywia� grymas. Opodal sta�o trzech Galakt�w ze skutymi r�kami (na wizerunku dok�adnie wida� by�o �a�cuch kr�puj�cy ich r�ce wykr�cone do ty�u). Artysta z tak� sam� przera�aj�c� wierno�ci� odda� m�ki konaj�cego i milcz�c� rozpacz trzech je�c�w. Galaktowie nie patrzyli na widza, g�owy mieli opuszczone z bezwoln� pokor�. A nad nimi przelatywali Altairczycy. Malarz z r�wnym mistrzostwem ukaza� rozterk� mieszka�c�w Altairu. Ka�da linia ich cia�a krzycza�a cierpieniem, ch�ci� niesienia pomocy i bezsi��.

��A gdzie s� ci, kt�rzy pojmali Galakt�w?�� zastanawia�em si�.�� Najwidoczniej to nie Altairczycy, bo oni sami zdaj� si� umiera� z przera�enia. �adnego �ladu, �adnej poszlaki wskazuj�cej na Z�ywrog�w! Rozumiesz, co to znaczy'? Po ka�dym nowym odkryciu tajemniczy Niszczyciele staj� si� jeszcze bardziej zagadkowi.

��Zagadka. Trzeba szuka�. Mo�e jeszcze jeden obraz?

Przechodzili�my z jednego pustego budynku do drugiego. Pod naszymi latarkami rozjarza�y si� coraz nowe obrazy, ale nie by�o w�r�d nich wizerunku Galakt�w.

��Trzeba poszuka� Altairczyk�w�� powiedzia�em.�� Jedynie oni potrafi� wyja�ni� zagadki w�asnych rysunk�w.

��Chod�my. Poszukajmy.

Przechodz�c roz�arzon� pustyni� natkn�li�my si� wreszcie na t�um zaciekle pracuj�cych Altairczyk�w. Wyr�bywali i obciosywali kamienie, kt�re potem nie�li do wznoszonych budynk�w. Praca by�a uci��liwa, lecz rzemie�lnicy biegli. Nietrudno zreszt� by� zr�cznym, je�li zamiast dw�ch r�k ma si� dwadzie�cia gi�tkich i silnych ko�czyn.

Kula zast�puj�ca Altair �wieci�a w zenicie i paj�kowate istoty jarzy�y si� w niewidzialnych promieniach, chocia� s�abiej ni� w hali, gdzie je po raz pierwszy zobaczyli�my. Tam by�y p�przezroczyste, tu za� podobie�stwo do widziade� by�o wr�cz uderzaj�ce. Doko�a by�y jedynie milcz�ce cienie i sylwetki, zarysy cia�, a nie same cia�a. �Teraz rozumiem ich dziwaczn� manier� malarsk���� pomy�la�em.

Altairczycy zauwa�yli nas i porzucaj�c prac� pobiegli naprzeciw. Z takim zapa�em cisn�li si� ku nam, staraj�c si� obj�� nas w�oskowatymi n�kami, �e musieli�my wzmocni� pole ochronne. Uregulowa�em odpowiednio deszyfrator i �yczy�em im zdrowia. Te dobre istoty w zamian �yczy�y, aby�my nigdy nie zasypiali. Najwidoczniej sen by� u nich czym� wzbudzaj�cym l�k.

Zwr�ci�em si� do Altairczyka wygl�daj�cego nieco mniej wiotko ni� jego pozostali pobratymcy.

��Bardzo si� nam podoba�y wasze obrazy, przyjaciele.

��Tak, tak!�� wykrzykiwali ch�rem.�� My rysujemy, zawsze rysujemy.

��Chcieliby�my dowiedzie� si�, jakie to istoty, podobne do nas, widniej� na jednym z waszych obraz�w. Kiedy deszyfrator przet�umaczy� moje pytanie i wypromieniowa� je w postaci wi�zki radiacji gamma, Altairczycy jakby skamienieli. Gdyby mieli oczy, powiedzia�bym, �e zamarli z wytrzeszczonymi oczami. Solidnie zbudowany Altairczyk odskoczy� gwa�townie. Potem przez pier�cie� otaczaj�cych nas istot przebieg�o dr�enie: t�um zacz�� rozprasza� si� w pop�ochu.

��Co si� z nimi dzieje?�� zapyta�em Lusina. Wygl�da na to, �e zl�kli si� pytania.

��Powt�rz!�� poradzi� Lusin.�� Nie zrozumieli. Przez kilka chwil nie mog�em zdecydowa� si� na powt�rzenie pytania i Altairczycy powoli uspokajali si�. Patrzy�em na nich w milczeniu, oni za� tak samo milcz�co czekali, czy nie powiem czego� r�wnie okropnego.

Kiedy wreszcie nabra�em odwagi i powt�rnie poprosi�em o wyja�nienie, kogo przedstawia obraz, zn�w ogarn�a ich panika. Z tak� szybko�ci� oddalili si� od nas, �e po sekundzie zostali�my sami. Ucieczka odbywa�a si� w zupe�nej ciszy, bo deszyfrator nie przekaza� nam ani jednego d�wi�ku. Obr�ci�em si� ku Lusinowi.

���adna historia! Czy ty co� z tego rozumiesz?�� Rozumiem�� odpar� Lusin.�� Zagadka.

Andre nie znale�li�my, do Romera nie chcia�em i��, a Spychalski zajmowa� si� sprawami swego ogromnego gospodarstwa, nie mieli�my wi�c z kim podzieli� si� nowym odkryciem i now� zagadk�.

Lusin zaraz po wyj�ciu z hotelu �Gwiazdozbi�r Or�a� zat�skni� do swych potwor�w.

��Co si� tam mo�e sta�? Pegazy bij� si� ze sob�, a smoki �uj� traw�. Komu na Orze potrzebne s� twoje prymitywne twory?

��Nie m�w tak�� mamrota� Lusin.�� Nie trzeba. Dobre.

��No to znikaj�� powiedzia�em.�� Znudzi�e� mi si�. �ycz� twoim pegazom, aby trafi�y w paszcz�ki smok�w.

Uszcz�liwiony Lusin d�ugo za�miewa� si� z mego, zabawnego jego zdaniem, �yczenia. Mia� racj�, bo dwa najspokojniejsze nawet pegazy, je�li im na to pozwoli�, zam�cz� ka�dego smoka.

Poszed�em do siebie i pospa�em godzink� nadrabiaj�c bezsenn� noc.

Obudzi�o mnie wezwanie Wiery.

Siostra niespokojnym krokiem spacerowa�a po pokoju, czasami bra�a jaki� przedmiot do r�ki i po chwili k�ad�a go z powrotem na biurko. Zawsze ma wiele drobiazg�w i bibelot�w�� kryszta�k�w z zapisami, miniaturowych lampek, lusterek, grzebyk�w, ksi��ek z pierwszego wieku. Kiedy Wiera denerwuje si�, oczy jej ciemniej�. Teraz mia�a bardzo ciemne. Odpocz�a ju� i nie wygl�da�a teraz na zm�czon�, ale by�a najwyra�niej podniecona.

��No i co nowego znalaz�e�, Eli?�� wida� by�o, �e z najwi�kszym wysi�kiem zmusza si� do s�uchania.

Jednak ju� po moich pierwszych s�owach na temat obrazu z Galaktami przeobrazi�a si� zupe�nie. Zrozumia�a od razu, �e dokonali�my odkrycia. Dotychczas by�o wiadomo, �e Galaktowie pojawiali si� na pewnej odleg�ej gwie�dzie w Hiadach, 0 150 lat �wietlnych od S�o�ca. Teraz znale�li�my ich �lady na Altairze, w naszym najbli�szym gwiezdnym otoczeniu.

��To szalenie wa�ne�� powiedzia�a Wiera. Twoje odkrycie wskazuje na to, �e Galaktowie wraz ze swoimi wrogami mog� pojawi� si� w Uk�adzie S�onecznym. Je�eli ju� si� w nim nie pojawili. To, o czym na Ziemi m�wili�my jako o teoretycznej mo�liwo�ci, sta�o si� realnym zagro�eniem. Ale na czym polega to zagro�enie? Nadal nie wiemy, kim s� Niszczyciele lub Z�ywrogi, kt�rzy pojmali Galakt�w. Dlaczego ich nie ma na obrazie Nie s� przecie� chyba duchami!

Wiera poleci�a, aby wszystkie obrazy Altairczyk�w zosta�y sfotografowane i powr�ci�a do rozmowy o naszym odkryciu.

��Czy potrafisz wyt�umaczy� ucieczk� Altairczyk�w?

Roz�o�y�em r�ce.

��Jeszcze jedna zagadka! Ale chyba potrafimy j� jako� rozwi�za�. A teraz pom�wmy o czym� innym.

��To znaczy o Romerze?

Wiera zn�w zacz�a nerwowo chodzi� po pokoju.�� Tak, o Romerze. Trzy godziny temu zapytali�my wraz z Romerem MUK, kto z nas ma racj�. Maszyna odpowiedzia�a, �e pomocy dla Niebian nie da si� pogodzi� z zasad�, i� wszystko dokonuje si� dla dobra ludzko�ci i cz�owieka.

Poderwa�em si� z miejsca. Radz�c Romerowi, aby zwr�ci� si� z tym pytaniem do MUK, by�em przekonany, �e maszyna odrzuci jego pogl�dy. Krzykn��em:

��Maszyna sk�ama�a! Na Ziemi zapytamy Wielki Komputer. Polega� w powa�nych sprawach na opinii takiego male�stwa!

Upiera niecierpliwie machn�a r�k�. Ledwie panowa�a nad sob�.

��Maszynie mo�na wierzy�, Eli. Wprawdzie nie zawiera ca�ej wiedzy Wielkiego, ale podstawowe zasady t�umaczy prawid�owo. Tak� sam� odpowied� da Wielki.

Patrzy�em na Wier� nie wierz�c w�asnym uszom. Wydawa�o mi si� dotychczas, �e j� znam. Dawniej nie ust�powa�a. By�a nawet niedelikatna, je�li wiedzia�a, �e ma racj�. Poczu�em si� dotkni�ty w swoich uczuciach do pi�knych Wegan, dobrych, cho� �mierciono�nych Altairczyk�w, nawet do gadatliwych, cuchn�cych, lecz na sw�j spos�b sympatycznych Anio��w.

��Romero wiedzia�, co robi�� powiedzia�a siostra.�� Potrafi� zr�cznie wykorzysta� ostatnie dane� Podni�s� krzyk, �e ludzko�ci grozi bez ma�a zguba, a to wszystko po to, aby zrzuci� z Ziemian odpowiedzialno�� za naszych gwiezdnych pobratymc�w. Nie rozumiem, czemu on ich tak nienawidzi, czemu jest tak nieludzki? Nasze maszyny socjalne oczywi�cie powiel� jego wersj�, w przekonaniu, �e skoro nad ludzko�ci� zawis�o widmo zag�ady, to trzeba my�le� jedynie o cz�owieku. Nie ma si� czemu dziwi�, maszyny musz� my�le� mechanistycznie.

��Szybko si� jednak wycofa�a�, Wiero! Zbyt szybko�

Podesz�a do okna i za�o�y�a r�ce na kark. Widzia�em tylko jej profil�� prosty nos, delikatne brwi, wysokie czo�o i pe�ne wargi odcinaj�ce si� jaskrawo od matowej cery. Mia�a w sobie znacznie wi�cej pi�kno�ci ni� si�y. A kiedy trwa walka, potrzebne s� pi�ci.

��Wydaje ci si�, �e si� wycofa�am?

��Chcia�bym, aby mi si� tylko wydawa�o. Odesz�a od okna.

��Nie wycofuj� si�. Zaczynam walk�. Ale nie z maszyn�. C� to jest maszyna? Mechanizm informacyjny przystosowany do rob�t obliczeniowych, automatyczny s�uga. Co si� w ni� w�o�y, to si� z powrotem, w innej formie, odbiera. Chc� zada� ludzko�ci pytanie: czy nie pora ju� rozszerzy� zasady naszego ustroju spo�ecznego? Zasady te istniej� od pi�ciuset lat bez �adnych zmian i nadszed� chyba ju� czas na ich dalsze rozwini�cie. Przygotowuj� w�a�nie po�wi�cony tej sprawie raport dla Wielkiej Rady.

Pomy�la�em, �e zap�dza si� zbyt daleko. Wystarczy inaczej sformu�owa� pytanie i maszyna da inn� odpowied�. Romero jest nieg�upi, znalaz� sprytne posuni�cie, nale�y wi�c walczy� z nim jego w�asn� broni�: poszuka� jeszcze sprytniejszego sformu�owania�

��Z nim nale�y walczy� otwarcie i bezpo�rednio, Eli. Pomyli�e� si� w jego ocenie. Romero nie jest m�dry. Jest inteligentny, lecz prymitywny. W�r�d dzikus�w te� zdarzaj� si� inteligentne istoty. Pos�uchaj, jak ja to sobie wyobra�am.

Wiera i dawniej lubi�a opowiada� przyjacio�om to, z czym p�niej wyst�powa�a na posiedzeniach Rady. Nie znosi�em jej d�ugich przem�wie�, ale tego s�ucha�em z najwi�ksz� uwag�, bo my�li siostry wyda�y mi si� mymi w�asnymi my�lami.

Wiera zacz�a od pami�tnego roku, kiedy to ludzko�� zjednoczy�a si� w jedno spo�ecze�stwo i na kuli ziemskiej nasta� wreszcie koniec wa�ni narodowych, klasowych i pa�stwowych. Rok zjednoczenia sta� si� pierwszym rokiem nowej ery, prawdziwa historia ludzko�ci zacz�a si� od narodzin nowego spo�ecze�stwa, od urzeczywistnienia zasady: �Spo�ecze�stwo istnieje dla dobra cz�owieka. Ka�demu wed�ug jego potrzeb, od ka�dego wed�ug jego mo�liwo�ci�. W pocz�tkowych latach zasada ta by�a jedynie pragnieniem. Nale�a�o dopiero uczyni� wielk� ide� oczywistym prawem. Od tej chwili min�o bez ma�a pi��set lat i przez te wszystkie lata ludzko�� doskonali�a si�. Doskonali�a si� i by�a zapatrzona w siebie, pozosta�y �wiat interesowa� j� tylko w tym stopniu, w jakim dotyczy� ludzi. Gdy spojrze� wstecz, mo�na dozna� zawrotu g�owy: w trakcie tysi�cleci poprzedzaj�cych now� er� istnienia ludzko�ci nie uczyniono dla cz�owieka tyle dobrego, ile dokonano w ci�gu tych pi�ciu wiek�w.

Ale na tym zako�czy�o si� zaledwie jego niemowl�ctwo i nic wi�cej. �wiatopogl�d dziecka jest z natury rzeczy egocentryczny, w centrum Wszech�wiata znajduje si� ono, wszystko pozosta�e obraca si� wok� niego. Nadchodzi jednak czas, kiedy dziecko poznaje swoje prawdziwe miejsce w �wiecie. Staje si� silniejsze i m�drzejsze, ale z p�pka �wiata zmienia si� w jego cz�stk�. Taka jest dzisiejsza ludzko��. Rozejrza�a si� woko�o i zobaczy�a, �e formy �ycia rozumnego s� niesko�czenie r�norodne. Natura nie wyczerpa�a swoich mo�liwo�ci na cz�owieku. Mo�liwe, �e nad Altairczykami i Aldebara�czykami musia�a nawet usilniej pracowa�, gdy� tam trzeba by�o pokona� znacznie wi�cej barier na drodze rozwoju rozumu. Ludzko�� pozna�a wreszcie swoje miejsce we Wszech�wiecie, miejsce bardzo skromne.

I oto nastaje pr�ba rzeczywistej warto�ci cz�owieka. Odkryli�my inne spo�ecze�stwa i co w nich znale�li�my. Czy osi�gn�y nasz poziom �yciowy, czy go przekroczy�y? Czy uda�o si� im zaw�adn�� pot�nymi si�ami, kt�re nam ulegaj�? Nie! Nikt nie opanowa� przyrody, natura ca�kowicie panuje nad nimi. Ze wszystkich si� walcz� u istnienie, ci�ko pracuj� na to tylko, aby zdoby� odrobin� ciep�a i strawy.

W tym miejscu przerwa�em Wierze:

��To nie dotyczy Galakt�w, kt�rzy maj� rozwini�t� cywilizacj� maszynow�.

��Na razie wiemy o nich bardzo ma�o. Mo�liwe, �ekiedy� zawrzemy z Galaktami sojusz, aby pomaga� spo�ecze�stwom na niskim stopniu rozwoju. Obecnie to zadanie stoi jedynie przed nami.

Przypominam sobie, m�wi�a dalej, jak zmienia�y si� stosunki mi�dzy lud�mi. Ludzko�� zaczyna�a od zaciek�ej wzajemnej nienawi�ci. �Cz�owiek cz�owiekowi wilkiem!�, �Padaj�cego popchnij!��� oto okrutne symbole wiary owych dalekich czas�w. Co zast�pi�o je, kiedy ludzko�� osi�gn�a jedno��? Dumna formu�a: �Cz�owiek cz�owiekowi przyjacielem, towarzyszem i bratem!�� Niemal pi�� stuleci �yli�my zgodnie z tym has�em, bowiem nie znali�my nikogo innego poza lud�mi. Obecnie nadszed� czas, by nada� tej formule posta�: �Cz�owiek przyjacielem wszystkiego co dobre i rozumne we Wszech�wiecie!� Tymczasem Romero o�wiadcza, �e przeczy ona zasadzie: �Spo�ecze�stwo �yje dla dobra cz�owieka, ka�demu wed�ug jego potrzeb�. Maszyna go popiera. Ale twierdz�, �e po przyj�ciu proponowanej przeze mnie poprawki zasada: �Ka�demu wed�ug jego potrzeb� pozostanie nie naruszona. Stare, pochodz�ce z dwudziestego wieku starej ery poj�cie �potrzeby�, zaprogramowane w pami�ci maszyny, sta�o si� zbyt w�skie. W�wczas do potrzeb zaliczano zorganizowanie dostatniego, sprawiedliwego �ycia cz�owieka w�r�d innych ludzi, gdy� Niebian nie znano. Obecnie cz�owiek stan�� twarz� w twarz z innymi �wiatami. Czy mo�emy przej�� oboj�tnie wobec rozumnych istot cierpi�cych z braku ciep�a, pokarmu i �wiat�a? Czy potrafimy im powiedzie�: �Wy sobie, a my sobie, cierpcie, skoro inaczej nie umiecie�� A poniewa� zjawi�y si� nowe obowi�zki, wynik�y r�wnie� nowe potrzeby: powinni�my sta� si� godnymi samych siebie. Tymczasem nasze maszyny pa�stwowe zastyg�y na poziomie czas�w, kiedy ludzko�� zna�a tylko siebie. S� wyrazem naszego niemowl�ctwa, my za� stajemy si� doro�li. Nie poddawa� si� decyzji komputer�w, lecz zmieni� ich program�� oto m�j plan. W�tpi�, aby Romero m�g� d�ugo triumfowa�.

Pogl�dy Wiery bardzo mi odpowiada�y. Musia�em jednak wskaza� kilka s�abych punkt�w jej argumentacji. Wszystko zn�w sprowadza�o si� do problemu Galakt�w. Czy siostra nie us�yszy w odpowiedzi, �e niebezpiecznie jest zaczyna� przeobra�enia kosmiczne w chwili, kiedy nie wiemy, co nas czeka jutro?

��Tak, niew�tpliwie us�ysz� to. A nawet ju� us�ysza�am. Od Romera! Ale mam na to odpowied�. Wyt�ymy wszystkie si�y i dowiemy si�, jakie realne niebezpiecze�stwo kryje si� w informacji o Galaktach. Poza tym nie nale�y wpada� w panik�! Przez miliony lat te tajemnicze istoty nie odwiedza�y naszego uk�adu i tylko na niekt�rych gwiazdach przetrwa�y podania na ich temat, czemu wi�c mamy zachowywa� si� tak, jakby�my jutro oczekiwali napadu? Przecie� to niegodne trz��� si� ze strachu przy pierwszej niejasnej wiadomo�ci o czym� zupe�nie na razie nieznanym! Wreszcie, i to jest najwa�niejsze, je�eli gdzie� w przestrzeniach mi�dzygwiezdnych szalej� okrutne wojny i wojny te mog� nas dotkn��, musimy zawczasu zjednoczy� si� z gwiezdnymi s�siadami dla odparcia ataku wrog�w. Czy� po zjednoczeniu nie staniemy si� silniejsi? Przecie� w�wczas nie jeden uk�ad planetarny, lecz tysi�ce gwiazd b�d� tworzy� niezniszczaln� zapor� na drodze nieznanego napastnika. Kto dowi�d�, �e b�d� jedynie przeciwnicy? Czy� Galaktowie, tak podobni do nas, stan� si� naszymi wrogami? Ca�kowicie zgadzam si� z Andre, kt�ry twierdzi, �e najpewniej b�d� naszymi przyjaci�mi.

��Zasoby, Wiero, na tym polega ca�y k�opot powiedzia�em.�� Zasoby ludzko�ci s� ograniczone. Rozumiesz, m�wi� to w imieniu twoich oponent�w�

Milcza�em chwil�, zanim zada�em Wierze pytanie. Do tej pory nie rozmawiali�my nigdy o jej sprawach osobistych.

��A co z Romerem? Czy twoje argumenty nie wywar�y na nim wra�enia? Zawsze mi si� zdawa�o, �e mi�dzy wami istnieje ca�kowita jedno�� ducha.

��Mnie te� si� tak wydawa�o�� odpar�a z gorycz�.�� My�la�am, �e nie ma cz�owieka bli�szego mi ni� on, poza tob� oczywi�cie. To zwali�o si� na mnie tak nieoczekiwanie� Najprawdopodobniej zwyczajnie przymyka�am oczy na wiele jego wad. Wczoraj w nocy zrozumia�am, �e nic nas nie ��czy. Krzycza� na mnie, tupa� nogami, wymy�la�� Przecie� Pawe� jest z nas wszystkich najbardziej opanowany, najuprzejmiejszy!�

��Poprosi�a�, aby si� uspokoi�?

��Wyp�dzi�am go. Powiedzia�am, �e nie chc� go widzie�, �e wzbudza we mnie wstr�t.

��Zawsze by�a� gwa�towna, siostro.

��Mia�am racj�. Mam racj� i to jedynie jest wa�ne! Ale kiedy on wyszed�, wyda�o mi si�, �e g�owa mi p�ka. Dlaczego akurat Romero? Powiedz, dlaczego on? Gdyby to by� kto� inny, znios�abym to, r�ni ludzie trafiaj� si� przecie�� Ale Pawe�! Wierzy�am w niego jak w siebie, by�am z niego dumna. Ty tego nie zrozumiesz, Eli, bo nikogo jeszcze nie kocha�e�!�

Zapa� ogarniaj�cy j�, kiedy wyk�ada�a mi swoje teorie, argumenty i propozycje, wygas�. Wygl�da�a obecnie na jeszcze bardziej zm�czon� ni� rankiem. U�miechn�a si� smutnie, pochwyciwszy m�j wzrok. Zala�a mnie gor�ca fala wsp�czucia i mi�o�ci do niej. Milcza�em, nie wiedz�c co powiedzie�. Wreszcie wydusi�em:

��Jak wyobra�asz sobie walk� z Romerem? Pawe� znajdzie wielu zwolennik�w.

Niew�tpliwie uzyska poparcie, ale prawda jest po mojej stronie. Po powrocie na Ziemi� zwr�cimy si� do ludzi z pro�b� o rozs�dzenie, kto ma racj�. Zespo�owy rozum ludzki i wola wi�kszo�ci b�d� nasz� najwy�sz� instancj�.

Andre oczywi�cie nie uwierzy�, �e Altairczycy uciekaj� s�ysz�c pytanie na temat Galakt�w. Chwyci� wi�c deszyfrator i pop�dzi� z nim do hotelu �Gwiazdozbi�r Or�a�. Oko�o po�udnia spotka�em go w sto��wce, gdzie z ponur� min� �u� syntetyczne mi�so.

��Te piekielne istoty s� tch�rzliwsze od zaj�cy!�� z�o�ci� si� Andre.�� Ode mnie uciekali jeszcze szybciej ni� od was. Co� jednak zdo�a�em zapisa�.

Okaza�o si�, �e Andre zawczasu nastroi� deszyfrator na odbi�r fal m�zgowych Altairczyk�w i nagra� ich reakcje w chwili ucieczki. W g�owach Altairczyk�w panowa� kompletny chaos i urz�dzenie nie potrafi�o uchwyci� sedna ich my�li. Odnosi�o si� jednak wra�enie, �e panicznie hali si� samego s�owa �Galakt�.

��Odkrytego przez was obrazu ju� nie ma�� doda� Andre�� Altairczycy starli go do czysta.

��Co o tym my�lisz?

��Nic nie my�l�, wiem natomiast, czemu nie zobaczyli�cie Niszczycieli obok zakutych w kajdanych Galakt�w.

��Prawdopodobnie nie zobaczyli�my ich z tego samego powodu, dla kt�rego nikt ich dotychczas nie widzia�, je�li wierzy� zapisom na P�omienistej B.

��Masz racj�. Ale czy pojmujesz, o co tu chodzi?�� O ile rozumiem, stworzy�e� swoj� kolejn� b�yskotliw� teori�?

��W ka�dym razie prawdopodobn�. Sekret polega na tym, �e Niszczyciele s� niewidzialni.

Andre z zimn� krwi� zni�s� moje niebotyczne zdumienie. Kiedy jednak powiedzia�em, �e pr�buje rozwi�za� jedn� zagadk� przez wprowadzenie innej, jeszcze trudniejszej do wyja�nienia, rzuci� pogardliwie:

��Jeste� pedantem i konserwatyst�. Wszystko co nowe odpycha ci� tylko dlatego, �e jest nowe. Pomy�l o tym w chwili wolnej od innych zaj��. Jeszcze nie jest za p�no na popraw�. Oczekuj� prze�omu.

Skin�� mi r�k� i pobieg� ko�czy� przygotowania do swego koncertu. Lubi� przerywa� dyskusje w ten spos�b, aby ostatnie s�owo przynajmniej pozornie nale�a�o do niego.

Po tej utarczce odwiedzi�em Truba. Awanturniczego Anio�a dniem wypuszczano na zewn�trz, ale urz�dzi� na placu kolejn� b�jk� i Spychalski poleci� umie�ci� go w poprzednim miejscu. Wyda�o mi si�, �e ucieszy�y go moje odwiedziny, chocia� nie zdradzi� tego najmniejszym nawet ruchem skrzyde�. Wlepi� tylko we mnie swe ponure �lepiska i co� warkn��.

��Jak si� czujesz, Trub? Koszmarne sny ci� nie m�cz�?

��Nie chc� tu d�u�ej by�!�� rykn��.�� Ode�lijcie mnie do domu! Nienawidz� n�dznych dwuskrzyd�ych, kt�rym si� podlizujecie.

��Nie wszystkie Anio�y s� dwuskrzyd�e. Zdarzaj� si� i czteroskrzyd�e.

��Tych te� nienawidz�. Wszystkich nienawidz�.�� A siebie lubisz?

Zagapi� si� na mnie jak na idiot�. Czeka�em na odpowied� z tak� powag�, �e wreszcie zmiesza� si�.

��Nie wiem�� odpar� niemal uprzejmie.�� Nie my�la�em o tym.

Poklepa�em go po ramieniu i pog�adzi�em wspania�e skrzyd�a. To by� rasowy egzemplarz prawdziwie bojowego Anio�a.

��G�upi jeste�, Trub!�� powiedzia�em serdecznie. Milcza� i w podnieceniu stroszy� skrzyd�a. Kiedy wsta�em, w jego oczach zjawi� si� niemal ludzki smutek, ale powiedzia� ze zwyk�� arogancj�:

��Nie odpowiedzia�e�, cz�owieku, kiedy odwieziecie mnie z powrotem.

��Przygotowujemy konferencj� gwiezdn�. Porozmawiamy o formach wsp�ycia, o rejsach gwiezdnych i innych rzeczach, a potem do dom�w!

Gdyby mia� r�ce, skrzy�owa�by je dumnie na piersiach. Zamiast tego majestatycznie otuli� si� skrzyd�ami.�� Konferencja mnie nie interesuje. Dwuskrzyd�e piszcz� o handlu mi�dzygwiezdnym. Nie cierpi� kramarzy! Ju� stoj�c w drzwiach spyta�em:

��Mnie znosisz? Odwiedza� ci�?

��Przychod�!�� burkn�� chmurnie.�� I twoi koledzy� te��

Wiecz�r sp�dzi�em u Fioli. Weganie ju� nie rozbiegali si� w przera�eniu, kiedy przychodzi�em. Interesowali mnie coraz bardziej, a najbardziej oczywi�cie Fiola. Opowiada�a mi o ich �yciu, a ja, nie s�uchaj�c zbyt uwa�nie, rozkoszowa�em si� jej widokiem. Przychwyci�a mnie na tym.

��Czemu patrzysz tak na mnie, Eli?�� Czy�bym patrzy�?

��Tak. I oczy ci m�tniej�, kiedy si� zamy�lasz.

��Nie wiedzia�em o tym. Naturalnie oczy ludzkie nie mog� r�wna� si� z waszymi. Mamy jeden kolor na ca�e �ycie. S�owem, nieciekawe oczy.

��Macie za to cudowny u�miech. Serce mi bije, kiedy si� u�miechasz. Czemu si� rumienisz?

��Jeste� szalenie bezpo�rednia. U nas to si� niezbyt cz�sto zdarza.

��Co to znaczy bezpo�rednia?

��Jak by ci to wyt�umaczy�? Je�li kto� z nas my�li, �e kto� drugi jest dobry, to stara si� zaraz mu o tym powiedzie�, �eby si� tamten ucieszy�.

��U nas te� tak jest.

��No widzisz! Ale je�li s�dzimy, �e kto� jest z�y, nieopanowany lub ponury, to milczymy, �eby mu nie robi� przykro�ci.

��Tego nie rozumiem. Ten kto� powinien si� cieszy�, je�eli dowie si�, �e jest z�y, bo wtedy b�dzie m�g� si� poprawi�.

��No wiesz! Na Ziemi nawet maszyna nie cieszy si�, je�eli si� jej wymy�la. Zreszt� mamy jeszcze wiele podobnych nielogiczno�ci.

Fiola zastanawia�a si�. W zamy�leniu stawa�a si� jeszcze pi�kniejsza. Oczy jej nabiera�y barwy delikatnego seledynu z rozjarzaj�cymi si� w g��bi iskierkami. Kiedy obraca�a g�ow�, z ciemno�ci wy�ania�y si� przedmioty o�wietlone jej wzrokiem. Ale zdaje si� m�wi�em ju� o tym�

��Wkr�tce zaczn� was rozwozi� po domach i rozstaniemy siꠗ powiedzia�em.

��Martwi ci� to?

��Tak. B�d� za tob� t�skni�.

��Ja r�wnie�. Kiedy ciebie nie ma, my�l� o tobie. Nikt z nas nie chce rozstawa� si� z lud�mi. Zst�pili�cie z nieba do naszych serc.

Takie rozmowy mogli�my prowadzi� godzinami. Przytuli�em si� do jej ramienia. Spojrza�a na mnie ze zdziwieniem, a kiedy musn��em ustami jej wargi, zapyta�a bardzo powa�nie:

��Czemu to robisz`?

Co mog�em jej odpowiedzie�? Powiedzia�em, �e takie dotkni�cie nazywa si� poca�unkiem.

��Nie mog� powiedzie�, aby poca�unki by�y przyjemne�� odpar�a na to.�� Ale postaram si� je znie��, je�eli ich pragniesz.

��Nied�ugo sko�cz� si� te przykro�ci.

��B�dzie mi ci� brakowa�o, Eli�� powt�rzy�a.

��Mnie i teraz ciebie brakuje. Wed�ug ziemskich poj�� jeste� i r�wnocze�nie ci� nie ma. Jeste� upragniona i nieosi�galna.

��Dawniej m�wi�e�, �e jestem pi�kna�� przypomnia�a mi.�� Czy�by pi�kno�� by�a nieosi�galna? Nie spuszczasz ze mnie oczu, a wi�c j� widzisz.

��Mo�na by� pi�kn� i upragnion�, pi�kn� i nieosi�galn�, bo jedno nie wyklucza drugiego. Pragnienie te� czasem bywa niedost�pne.

��Pewnie dlatego, �e wy, ludzie, cz�sto pragniecie rzeczy niemo�liwych. Macie tak� dziwn� w�a�ciwo��.

��Mamy wiele dziwnych cech.

��Tak. A my pragniemy jedynie tego, co dyktuje rozs�dek. Nie mamy rzeczy nieosi�galnych i niedost�pnych, bowiem nie staramy si� posi��� nieosi�galnego, ani zbli�y� si� do niedost�pnego.

��Ludzie umarliby z nud�w, gdyby byli tak trze�wi jak wy.

��Przecie� powiedzia�am, �e jeste�cie dziwni.

��Wyt�umacz mi wi�c, czemu tu siedzisz ze mn�c�� Rozmawiam z tob�. Opowiadasz wiele ciekawych rzeczy.

��Inni ludzie m�wiliby ciekawiej ode mnie, ale ty wolisz spotyka� si� ze mn�. Dlaczego ze mn�, a nie na przyk�ad z Lusinem?

��Jeste� mi sympatyczniejszy�� przyzna�a si�. My�l� w ci�gu dnia, �e wieczorem zobacz� ci�, i od tej my�li robi mi si� ciep�o na sercu. Nie rozumiem, co to znaczy, bo u nas ka�dy odnosi si� do wszystkich jednakowo przyja�nie.

��A u nas stosunek do niekt�rych jest inny ni� do pozosta�ych. Nazywamy ten szczeg�lny stosunek mi�o�ci� i nie wymagamy, aby mi�o�� by�a logiczna.

��Wszystkie zjawiska maj� wewn�trzn� logik�, musi wi�c mie� j� i mi�o��.

��Oczywi�cie, �e j� ma. Ale jest to logika innego rodzaju. Tym, kt�rzy nie znaj� mi�o�ci, mo�e si� ona wydawa� szale�stwem. I je�li nie zauwa�amy, �e mi�o�� jest dziwna, to tylko dlatego, �e jest w�r�d nas bardzo rozpowszechniona. Nie ma chyba cz�owieka, kt�ry by si� cho� raz nie zakocha�.

��Biedacy! Pewnie przeklinacie ca�y �wiat, kiedy zwali si� na was takie nieszcz�cie?

��Wr�cz przeciwnie, b�ogos�awimy j� jak �wi�ty dar. Wszystko co najlepsze w cz�owieku zwi�zane jest z mi�o�ci�.

��Co mianowicie?

��Jak by ci to wyt�umaczy�?� Wszystko� Na przyk�ad narodziny nowych ludzi� Bez mi�o�ci si� to nie zdarza�

��Powinni�cie uczy� si� od nas. Wszystko jest proste i racjonalne. Jaja z zarodkami sk�adaj��

��Fiolo, lepiej nie m�w. Na Ziemi przed rozstaniem zawsze si� chwil� milczy.

Milczeli�my. Fiola tuli�a si� do mnie. Mo�e chcia�a zrobi� mi przyjemno��, a mo�e jej samej spodoba� si� taki spos�b okazywania sympatii� Nie wiem, bo nie pyta�em. Mo�na wsp�pracowa� z Niebianami, mo�na si� z nimi przyja�ni�, pomaga� im, przekazywa� nasz� wiedz�, korzysta� z ich do�wiadcze�, ale kochanie si� w nich jest sprzeczne z natur�. Mi�o�� jest rzecz� ludzk�, zbyt ludzk�, aby przenosi� j� w inne �wiaty.

Od tych my�li zrobi�o mi si� smutno na duszy.

��Przyle� do nas�� powiedzia�a Fiola.�� Spodoba ci si� na naszej planecie.

��Mo�e istotnie przylec�.

��Je�li ty nie przylecisz, ja wprosz� si� na Ziemi�. Obiecali�cie przecie� go�ci� nas u siebie. B�dziesz na mnie czeka�?

��Oczywi�cie�� powiedzia�em z westchnieniem. Wydaje mi si�, �e nie robi� nic innego tylko czekam na ciebie.�� Przyjed� koniecznie. Chc� ci� widzie� bardziej ni� kogokolwiek innego z ludzi.

��To niezbyt logiczne, Fiolo.

��Masz racj�, zarazi�e� mnie swoimi dziwactwami. Trzyma�em j� za r�ce, g�adzi�em je.

��Poca�uj mnie�� prosi�a samym tylko blaskiem swoich. oczu.

Poca�owa�em j� i rzek�em smutnym g�osem:�� Upragniona i niedost�pna.

Fiola z napi�ciem ws�uchiwa�a si� w moje s�owa. Wiedzia�em, �e b�dzie p�niej powtarza� je w duchu, b�dzie stara�a si� poj�� ich znaczenie. Zawstydzi�em si�. Czemu zaszczepiam ludzki niepok�j w spokojn� dusz� dalekiej od cz�owieka istoty? Czemu narzucam jej nasze nami�tno�ci? Przecie� ona potrafi zrozumie� nasze niepokoje i cierpienia, a nie dane jej b�dzie zazna� rozkoszy i szcz�cia. B�dzie potem w rozpaczy kr��y� po mrocznych lasach, b�dzie wzywa� mnie �piewem i �wiat�em. Po co?

��Upragniona i nieosi�galna!�� szepta�em patrz�c, jak znika w g��bi parku.

Konferencja Niebian uda�a si� doskonale. Ogromna sala przyj�� galaktycznych zosta�a podzielona na sektory. Wewn�trz sektor�w stworzono warunki odpowiednie dla poszczeg�lnych istot. Aldebara�czyey mieli ogromn� grawitacj�, Altairczycy twarde promieniowanie swojej rozpalonej gwiazdy, Weganie intymny p�mrok i wspania�e ro�liny. Jedynie Anio�om z Hiad nie stwarzano szczeg�lnych warunk�w, gdy� ten ludek �wietnie przystosowywa� si� do ka�dych. Wiele sektor�w �wieci�o pustk�, bo konstruktorry z Ory przewidzieli tyle r�nych wariant�w �ycia, �e po�owy tych hipotetycznych form istnienia nie zdo�ano jeszcze odkry�.

Chcia�em w czasie narady siedzie� razem z Fiol�, ale Wiera poleci�a mi, abym zjawi� si� w sektorze S�o�ca, gdzie zebrali si� ludzie.

Usiad�em mi�dzy Romerem i Andre, w pobli�u Olgi, Allana, Lusina i Leonida. Przed nami i za nami zaj�li miejsca pracownicy Ory wolni od dy�ur�w przy urz�dzeniach sztucznej planety. Ludzi by�o wiele. Jeszcze wi�cej by�o go�ci, zw�aszcza Anio��w. Sektory wznosi�y si� amfiteatralnie ku g�rze rz�dami foteli, grupami drzew lub trawnikami�� ka�demu ludowi zapewniono otoczenie takie, do jakiego przywyk�. Przed fotelami i wszelkiego rodzaju �siedziskami� znajdowa�y si� wideofony, t�umacz�ce dowolne formy mowy na zrozumia�e dla danego odbiorcy. Ludzie, Anio�y i cz�ciowo Weganie korzystali z j�zyka d�wi�k�w, pozostali nawi�zywali kontakty przy pomocy r�norodnych rodzaj�w promieniowania.

Przy o�wietlonym stoliku w centrum sali zasiedli Wiera ze Spychalskim�� przewodnicz�cym dzisiejszej narady mieszka�c�w naszej Galaktyki.

Tr�ci�em �okciem zachmurzonego Andre.

��Warto by�o wybra� prezydium, jakie lubili przodkowie, po jednym przedstawicielu z ka�dego gwiazdozbioru, nie s�dzisz?

Andre w ci�gu ostatnich dni nie dojada� i nie dosypia�, krz�ta� si� w�r�d Anio��w, ale niczego nowego nie zdo�a� si� dowiedzie�. Nie uda�o mu si� te� nic wyci�gn�� z l�kliwych Altairczyk�w, kt�rzy niew�tpliwie zataili wa�ne informacje o kosmicznych podr�nikach.

��Zwr�� si� do Romera�� burkn��.�� Nie jestem specjalist� od prezydi�w.

Do Romera si� nie zwr�ci�em. Pawe� ustawi� lask� pomi�dzy nogami, po�o�y� r�ce na r�koje�ci i z oboj�tn� pogard� ogl�da� sal�. Nadal wi�c wypytywa�em Andre:

��Po odwiedzinach u Anio��w chodzi�e� do mieszka�c�w Aldebarana i Capelli. Co opowiadaj�?

��To samo. To znaczy nic.�� Ani s�owa?

��Przecie� ci m�wi�! A mo�e przynie�� deszyfrator, �eby� m�g� sam porozumie� si� z przyjaci�mi?

���adnego snu, �adnej my�li?

��Po raz setny m�wi� ci, �e nic! Aldebara�czycy staraj� si� my�le� jak najmniej, a ich sny s� pozbawione obraz�w i przedstawiaj� jakie� barwne pasma. Mo�e im si� �ni, �e ci��enie wzros�o do tego stopnia, i� nie mog� oddycha�.

��Maj� ci�ki sen w dos�ownym znaczeniu tego s�owa� Bez zwi�kszenia grawitacji nie zasypiaj� w og�le.�� Dzi�kuj� za informacj�. Zapomnia�e�, �e ja r�wnie� s�ucha�em wyk�adu Spychalskiego o �yciu na Aldebaranie i Capelli!

P�ki rozmawia�em z Andre, Spychalski zaproponowa� Wierze, aby powiedzia�a kilka s��w na temat zada� pierwszej narady mi�dzygwiezdnej. Wiera w swojej mowie proklamowa�a pocz�tek nowej ery kosmicznej, pocz�tek okresu wsp�pracy wewn�trzgalaktycznej.

Andre by� zdania, �e Wiera stara si� przedstawi� wsp�prac� mi�dzygwiezdn� w zbyt r�owych kolorach.�� Wszech�wiatowe towarzystwo charytatywne powiedzia� ziewaj�c.�� Bractwo spadaj�cych z nieba syntetycznych go��bk�w. Wielka Lo�a Niebian-Spryciarzy. Ironia Andre bardzo mnie dotkn�a. Zapyta�em go z wyrzutem, czy to nie on przypadkiem napisa� niedawno symfoni� o harmonii gwiezdnych �wiat�w.

��Ja�� odpar� Andre oboj�tnie.�� I nadal jestem zwolennikiem wsp�pracy kosmicznej. Ale niechaj i gwiezdni braciszkowie zakasz� r�kawy.

Romero zdawa� si� s�ucha� tylko Wiery. W ci�gu godziny nie odwr�ci� g�owy, nie chrz�kn�� i trwa� w niezmiennej pozie z r�kami skrzy�owanymi na lasce i z aroganck� nud� na twarzy. Pochwyci� jednak sedno naszej cichej rozmowy. Obr�ci� si� ku nam.

��To pierwsza pa�ska idea, drogi Andre, kt�ra wydaje mi si� zdrowa. Po wczorajszej teorii s�dzi�em, �e pan ju� sko�czy� si� jako my�liciel.

Zaciekawi�em si�, o kt�r� teori� Andre mu chodzi. Czy o t� zabawn� hipotez� na temat niewidzialno�ci nieznanych wrog�w Galakt�w?

��Nie, nast�pn�. Nasz przyjaciel Andre jest generatorem nowych pomys��w dzia�aj�cym w spos�b ci�g�y. Nie dalej jak wczoraj przekonywa� mnie, �e cz�owiek jest czym� w rodzaju sztucznego tworu zaprojektowanego w niepami�tnych czasach przez Galakt�w, kt�rzy po skonstruowaniu porzucili nas na Ziemi ze wzgl�du na nasz� ca�kowit� nieprzydatno��.

Niczego podobnego Andre mi nie m�wi�.

��Drobiazg�� rzuci� lekko Andre.�� Hipoteza r�wnie dobra jak ka�da inna, wynik analizy jednego z teoretycznych mo�liwych przypuszcze� W instytucie Lusina wytwarza si� pegazy i smoki, dzia�aj�c na genetyczne kwasy nukleinowe koni i jaszczurek, czemu wi�c cz�owiek nie mia�by by� wynikiem eksperyment�w genetycznych na ma�pach? Zadanie przy obecnym stanie wiedzy zupe�nie mo�liwe, po prostu nikt si� nim nie zajmowa�. Za�o�y�em wi�c, �e niegdy� na Ziemi wyl�dowali Galaktowie i troch� poeksperymentowawszy z kodem genetycznym ma�p, stworzyli ludzi podobnych do siebie. Zgodzicie si�, �e to przypuszczenie doskonale t�umaczy wiele zagadek.

��Przypuszczenie czy fantazja?�� zapyta� Romero.�� Poniewa� pan ju� zacz��, wi�c prosz� doko�czy�. Mam na my�li ocen�, jak� MUK da� pa�skiej interesuj�cej teorii.

��MUK odrzuci� moj� hipotezꠗ powiedzia� niech�tnie Andre.�� Uzna� j� za nienaukow�.

��Nazwa� j� bredniami, mi�y Andre. Wybra� w�a�nie to s�owo do precyzyjnej kwalifikacji pa�skiego kolejnego dzie�a naukowego. Co za� do mnie, to uwa�am, �e s��wko �brednie� zawiera wi�cej tre�ci ni� wszystkie inne wasze uczone rozwa�ania o Galaktach i ludziach, kwasach nukleinowych i kodach genetycznych.

Powiedzia� to z tak� z�o�ci� w g�osie, �e zrobi�o mi si� nieprzyjemnie. Andre milcza� ponuro, a ja wiedzia�em, sk�d si� wzi�� jego z�y nastr�j.

Po wyst�pieniu Wiery zrobiono przerw�, aby go�cie mogli przemy�le� jej s�owa. W przerwie dla ch�tnych wykonano symfoni� Andre. Kompozytor opowiedzia� o swym utworze. Potem zabrzmia�a mechaniczna muzyka. S�ucha�em koncertu siedz�c obok Fioli w jej sektorze. Muzyka wprawi�a j� w zdumienie. D�wi�ki s� wulgarne powiedzia�a�� a efekty barwne prymitywne. Czy�by ludzie zachwycali si� czym� r�wnie bezsensownym? Zapewni�em j�, �e normalni ludzie nie zachwycaj� si� podobn� sztuk�, a je�eli zdarzaj� si� dziwacy w rodzaju Andre, to bywaj� zwykle wy�miewani. Wydaje mi si�, �e to wyja�nienie zadowoli�o j�.

Postara�em si� r�wnie� pozna� opinie innych Niebian.

��No wi�c tak�� powiedzia�em p�niej Andre. Altairczycy uwa�aj�, �e symfonia jest zbyt pastelowa, zawiera zbyt ma�o promieni rentgenowskich, dla Aldebara�czyk�w jest zbyt lekka, Anio�om wydaje si� zimna i pusta, Weganom prymitywna i monotonna� Co poza tym? Ludzie nadal maj� zbyt w�skie spektrum warunk�w �yciowych, wi�c dla nich jest zab�jcza. Kto wygra�?

��Id� do diab�a!�� powiedzia� Andre pogodnie. Podejrzewam, �e przewidywa� fiasko i zabiega� o urz�dzenie koncertu jedynie po to, aby spe�ni� warunki zak�adu.�� Niebianie maj� jeszcze mniej poczucia estetyki ni� ludzie. Rozkoszuj si� swoj� fizjologiczn� papk� muzyczn�, je�eli nie rozumiesz arcydzie�.

��Nie powiedzia�e�, kto wygra� zak�ad?�� nalega�em.

��Ty�� przyzna� niech�tnie.�� Ale, je�li ci� mo�na prosi�, nie ta�cz i nie krzycz na ca�� Or�. Jak na m�j gust cieszysz si� zbyt ha�a�liwie.

Obieca�em mu cicho prze�ywa� t� rado��.

Ostatnie dni pobytu na Orze by�y wype�nione naradami. Ludzi pomi�dzy sob� i ludzi z grupami Niebian. Na jednej z narad u Spychalskiego, na kt�rej nie by�o gwiezdnych go�ci, postanowiono, �e dwa najwi�ksze statki galaktyczne: �Po�eracz Przestrzeni� i �Sternik� powinny kontynuowa� podr� w g��b Galaktyki.

Wiera wyt�umaczy�a, dlaczego penetracji gwiezdnych g��bi nie mo�na od�o�y� na p�niej. Wyprawa na Or� mia�a dwa zadania, z kt�rych jedno�� stworzenie podstaw organizacyjnych przysz�ego Sojuszu Mi�dzygwiezdnego�� wykonano.

��Jednak�e�� m�wi�a Wiera�� gdzie� w�r�d gwiazd mieszka podobny do nas, wysoko rozwini�ty nar�d Galakt�w, o kt�rym nie dowiedzieli�my si� niczego. Ca�a praca nad tworzeniem sojuszu mieszka�c�w gwiazd stanie pod znakiem zapytania, je�eli nie dowiemy si�, czy projektowanej organizacji nie zagra�a niebezpiecze�stwo. I na odwr�t, sprawa mo�e posun�� si� szybko naprz�d, je�eli zapewnimy sobie pomoc Galakt�w. Dok�d skierowa� statki w ich poszukiwaniu? Sk�d Galaktowie przylecieli do gwiazdozbioru Hiad i na Altair? Najprawdopodobniej z Plejad, kt�re s� skupiskiem gwiezdnym po�o�onym najbli�ej Hiad. Tak wi�c skok w Plejady, dok�d ludzie jeszcze nie docierali, b�dzie naszym kolejnym zadaniem.

��Ja lec� �Po�eraczem Przestrzeni��� zako�czy�a Wiera.�� Ewakuacji go�ci z Ory i wys�ania statk�w na Ziemi� podejmie si� szanowny Marcin Julianowicz.

Spychalski u�miechn�� si� nieweso�o.

��Mia�em nadziej�, �e i mnie, staruszka, zabierzecie ze sob� w daleki rejs. Ale widz�, �e trzeba b�dzie do�y� ostatnich lat jako dozorca tej planetki.

��Nie jako dozorca, ale jako przedstawiciel ludzko�ci na wysuni�tej gwiezdnej plac�wce. A my b�dziemy kontynuowa� pa�skie poszukiwania.

Po zako�czeniu narady spyta�em Romera:�� Pan z nami, Pawle, czy na Ziemi�?

��W staro�ytno�ci�� odpar� sucho�� za g��wn� cnot� m�czyzny uwa�ano umiej�tno�� walki z wrogiem. �Po�eracz Przestrzeni� ma zadanie szczeg�lne: zwiad na terytorium wroga. Straci�bym dla siebie szacunek, gdybym nie wykorzysta� mo�liwo�ci wykazania si� odwag� godn� m�czyzny!

Wydaje mi si�, �e m�g�by powiedzie� to samo mniej zawi�ym stylem.

Kolejno odlatywa�y statki na Altair, Aldebarana, Capell�, Fomalhaut, a� wreszcie nasta�a kolej na odlot mieszka�c�w Wegi.

Noc przed rozstaniem z Fiol� sp�dzi�em w jej parku pod sm�tnym blaskiem sztucznego ksi�yca. Przewa�nie milczeli�my. W tym milczeniu by�o co� tak lirycznie ziemskiego, �e m�j smutek zamieni� si� w rozpacz. To by�a pierwsza noc, w czasie kt�rej Fiola nie wypytywa�a mnie ani o nauk�, ani o kosmos, ani te� o nasze porz�dki spo�eczne, czy te� statki gwiezdne. Intymnie g�upia noc, prawdziwa noc zakochanych.

Przed �witem Fiola wsta�a.

��Zapala si� s�o�ce, Eli. Musz� i��. Zobaczymy si� w porcie kosmicznym.

Wieczorem do bazy gwiazdolot�w zaje�d�a�y kolejno autobusy, z kt�rych wypryskiwa�y �wiec�ce kolumny Wegan. Przyt�umione, uroczyste �wiat�o, p�yn�ce z cia� mieszka�c�w Wegi, zala�o ca�y port. Poszed�em tam z Lusinem i sta�em na uboczu. Wielu Wegan poznawa�o mnie i powitalnie b�yska�o oczami.

Potem zjawi�a si� Fiola. Ruszy�em ku niej, a ona b�yskawicznie przyp�yn�a do mnie.

��Obieca�e� przyjecha栗 przypomnia�a.�� A je�eli nie b�d� m�g�, przyjedziesz ty.

Po jej odlocie chodzi�em d�ugo po Orze wraz z Lusinem.

��Jeste� biologiem�� powiedzia�em.�� Wiesz, �e mi�o�� jest jednym z bod�c�w do przed�u�enia gatunku. Czy mo�e istnie� mi�o��, kiedy o tym bod�cu nie mo�e by� mowy? Je�eli dwie istoty tak r�ni� si� od siebie, �e nie mog� mie� wsp�lnego potomstwa� Czy takie dwie istoty maj� prawo kocha� si�?

Lusin rozumia� mnie znacznie lepiej, ni� mog�em przypuszcza�.

��Mi�o�栗 przed�u�enie gatunku, tak. Tak si� zaczyna�o. B�dzie inaczej. Mi�o�栗 wsp�lnota dusz. Wy�sze stadium.

��Okazuje siꠗ powiedzia�em gorzko�� �e sta�em si� przypadkiem pionierem nowej, wy�szej formy uczucia: jedno�ci pokrewnych dusz Wszech�wiata. Mnie pierwszemu przypad�o w udziale pokocha� istot� biologicznie obc�.

��Tak, Eli. Pierwsze kroki. Dzi� obce. Jutro zwyk�e.

��Jutro b�dzie tw�j kopalny b�g z g�ow� soko�a powiedzia�em ze z�o�ci�.�� Na nic wi�cej wasza biologia si� nie zdecyduje.

Nast�pnego dnia flotylla trzech statk�w odlatywa�a z Anio�ami na Hiady. Za�adunek skrzydlatych odbywa� si� przy akompaniamencie krzyk�w, �opotu skrzyde� i skowyt�w. Znajome Anio�y rzuca�y si� nam na szyje, pot�guj�c zamieszanie swymi p�aczami i narzekaniami.

Nagle w skrzydlatym t�umie pojawi� si� Trub i roztr�ciwszy pobratymc�w pomkn�� ku nam z rykiem. Krzycza� nie wiadomo dlaczego tylko do mnie:

��Eli! Eli! Eli!

Obj�� mnie skrzyd�ami i zabulgota� straszliwym g�osem:

��Nie pojad�! Chc� z lud�mi, tylko z lud�mi! Andre pr�bowa� przem�wi� do rozs�dku awanturuj�cemu si� Anio�owi, ale Trub krzycza� coraz g�o�niej:

��Pojad� z lud�mi! Nie chc� do siebie!

Lusin mia� �zy w oczach i czule g�adzi� l�ni�ce pi�ra krzykacza.

��Dobry�� szepta�.�� Cudowny. Najlepszy.

Odszuka�em Spychalskiego i powiedzia�em, co si� dzieje.

��Chcecie wzi�� Anio�a z sob�? A na diab�a wam Anio�?�� zdumia� si� Spychalski.

��Prosz� na niego spojrze栗 powiedzia�em. Przecie� to pi�kny okaz. Jakie on wra�enie wywrze na Ziemi! Zreszt� przywi�za� si� do nas nie mniej ni� my do niego. Ponadto nie cierpi swoich pobratymc�w.

Spychalski wywo�a� Wier�. Przekaza� jej �yczenie Truba i nasze, a od siebie doda�, �e prosi o to samo.

��Mo�ecie zabra� Truba�� powiedzia�a i wy��czy�a si�.

Pomkn��em ku swoim krzycz�c ju� z daleka, �e sprawa za�atwiona. Trub ma piekielnie mocne skrzyd�a i ma�o mi nie po�ama� ko�ci.

��Jestem twoim niewolnikiem�� powiedzia�. Niewolnikiem na wieki, Eli!

��Jeste� moim adiutantem�� odpar�em.�� Adiutant jest kim� w rodzaju przyjaciela. Na prawach przyja�ni poprosz� ci� o jedn� drobn� przys�ug�.

��Wszystko, co zechcesz. Jestem szcz�liwy, o pot�ny�

��Wyk�p si� i zmie� odzie�. W magazynach jest wiele anielskich szat, we� co najmniej tuzin na zapas. Trub natychmiast uni�s� si� w g�r�. Jak na swoj� ogromn� wag� lata� wspaniale.

Kiedy spogl�dam na przebyt� przez nas drog�, ogarnia mnie z�o�one uczucie �alu z powodu poniesionych strat, pomieszanego z dum�. Byli�my uczestnikami najtrudniejszej z dotychczasowych wypraw kosmicznych i ca�kowicie spe�nili�my sw�j ludzki obowi�zek. Chodzi oczywi�cie nie o to, �e w ci�gu dw�ch ziemskich lat przebyli�my dziesi�� tysi�cy lat �wietlnych i nie o to, �e cho� nie przenikn�li�my do os�oni�tego ciemnymi mg�awicami centrum Galaktyki, to przynajmniej wdarli�my si� w gwiezdne g��bie tak daleko, jak nikt przed nami. Gdyby nasze zas�ugi ogranicza�y si� tylko do trylion�w kilometr�w pozostawionych za ruf� statku, nie by�oby �adnych powod�w do dumy. Dowiedzieli�my si� jednak, jak wielka jest pot�ga osi�gni�ta przez inne istoty rozumne, jak wielkie jest dobro i z�o walcz�ce ze sob� w galaktycznej wojnie i jak nieub�aganie to wszystko zmusza cz�owieka do ingerencji w konflikty nie przez niego wywo�ane, gdy� poza nim nikt nie mo�e ich ostatecznie rozwik�a�. �Nasz wiek jest tragiczny��� cz�sto powtarza� biedaczysko Andre i dowi�d� tego w�asnym �yciem. Obok burt naszego statku przemkn�y tysi�ce uk�ad�w gwiezdnych i na �adnym z nich nie znale�li�my cukierkowego raju spokoju i b�ogo�ci. Musieli�my natomiast bi� ci�k� pi�ci� ludzkiej pot�gi tych, kt�rzy budowali sw�j malutki dobrobyt na wielkich nieszcz�ciach innych. Uderza� z�em w z�o jest tak�e dobrem. Oczywi�cie nie osi�gn�li�my ca�kowitego zwyci�stwa, byli�my wszak tylko zwiadowcami, a nie armi� ludzko�ci. Wiemy jednak teraz, kogo popieramy i kto jest naszym wrogiem, wiemy, �e na wie�� o naszym wyj�ciu we Wszech�wiat tysi�ce zamieszka�ych �wiat�w z b�aganiem i nadziej� wyci�gaj� ku nam r�ce. Jestem przekonany, �e wkr�tce nadejdzie czas, kiedy przetarta przez nas �cie�ka w kosmosie zamieni si� w szerok� drog�, najwa�niejsz� tras� Wszech�wiata�� od cz�owieka ku zamieszka�ym gwiazdom, od gwiazd ku cz�owiekowi!

W przodzie lecia� �Po�eracz Przestrzeni�, a za nim �Sternik�. Dow�dc� pierwszego by�a Olga, kt�rej pomagali Leonid i Osima. Drugim statkiem dowodzi� Allan. Wiera wybra�a �Po�eracza Przestrzeni�. Opr�cz niej byli na nim: Lusin, Romero, Andre i ja.

Codziennie przez wiele godzin �l�cza�em wraz z Wier� nad jej raportem dla Ziemi, pozwoli�a wi�c mi komunikowa� si� ze sob� bez uprzedzania. Kt�rego� dnia po��czy�em si� z jej pokojem i ujrza�em, �e siostra k��ci si� z Romerem. Powinienem by� oczywi�cie przerwa� po��czenie, ale by�em tak zaskoczony, �e po prostu o tym zapomnia�em. Wiera wyrywa�a si� trzymaj�cemu j� za ramiona Romerowi. Pawe� ci�ko dysza�, oczy b�yszcza�y mu nieprzytomnie.

��Nie!�� sycza� w�ciek�ym g�osem.�� Nie, Wiero! To si� nie zdarzy!

��Odejd�!�� wyrywa�a si� Wiera.�� Nie chc� na ciebie patrze�! Pu��, to boli!

Romero cofn�� si� na �rodek pokoju. Potkn�� si� przy tym i popatrzy� w�ciek�y na pod�og�. Zapami�ta�em dobrze ten wzrok cz�owieka nienawidz�cego nawet przedmiot�w. Powinienem si� by� wy��czy�, bo m�j post�pek zakrawa� na podgl�danie, ale wyda�o mi si�, �e siostra jest w niebezpiecze�stwie i nie wygasi�em ekranu.

Wiera poprawi�a koronkowy ko�nierzyk.

��No, tak jest lepiej. I sko�czmy ju� z tym, Pawle. Milcza�. Stara� si� uspokoi�.

��Czemu stoisz? Powtarzam: wyjd�.

Spojrza� nie na ni�, lecz na mnie. Nie m�g� wiedzie� o mej niewidzialnej obecno�ci, lecz obr�ci� si� ku mnie. Jego �ci�gni�te brwi jakby uderza�y jedna o drug�, mi�nie szcz�k dygota�y. Gdybym by� z nimi w pokoju, os�oni�bym siostr�. Od cz�owieka z tak� twarz� nie mo�na oczekiwa� niczego dobrego.

��W staro�ytno�ci istnia� nieg�upi zwyczaj�� powiedzia� wreszcie ochryp�ym g�osem.�� Damy zrywaj�ce ze swymi wielbicielami m�wi�y, co przesta�o si� im podoba� w porzucanym kawalerze. Mam nadziej�, �e nie oka�esz si� mniej uprzejma ni� twoje lekkomy�lne poprzedniczki?

��Chcesz powiedzie�, �e jestem lekkomy�lna?

��Chc� wiedzie�, co si� sta�o. Tylko to chc� wiedzie�

��Nie wiesz? To niezwyk�e u tak przenikliwego cz�owieka, za jakiego si� uwa�asz.

��Wiero, przysi�gam ci! Gdyby dach zwali� mi si� na g�ow�, nie by�bym tak zaskoczony!� Wszystkiego spodziewa�em si� po wyprawie na Or�, ale nie tego!

��No dobrze. Nie kocham ci�. To wystarczy?

��To wiem. Ale dlaczego? Wyt�umacz mi po ludzku, dlaczego?

��Mog�abym odpowiedzie� twoim ulubionym porzekad�em: nie wiadomo, czemu mi�o�� przychodzi, nie wiadomo, czemu znika. W�tpi� jednak, by ci� zadowoli�a odpowied� w tym stylu. A wi�c nie kocham ci�, poniewa� nie szanuj�. Tym razem wystarczy?�

Milcza� chwil�.

��To znaczy, �e chodzi o gwiezdnych niby-ludzi? O hipopotamy z Aldebarana, paj�ki z Altaira, w�e z Wegi, senn� galaret� z Arktura i t�pe Anio�ki z Hiad? S� dla ciebie dro�si ode mnie. Stan��em w obronie cz�owieka i w rezultacie utraci�em jedyne ludzkie uczucie, jakie nas ��czy�o�� mi�o��!

��Pawle, jeszcze raz prosz� ci�, wyjd�! Czy�by� nie rozumia�, �e ka�dym twym s�owem wzmagasz moj� odraz� do ciebie?

Duma walczy�a w nim z nami�tno�ci�. Jeszcze bardziej zl�k�em si� o Wier�. Pawe� w swym szale�stwie m�g� podnie�� na ni� r�k�. Zaciska�em bezsilnie pi�ci. Powinienem os�ania� j� w�asn� piersi�, a nie podpatrywa�!

��Czo�ga�bym si� przed tob� na kolanach, ca�owa� twoj� sukniꠗ powiedzia� gorzko Pawe�.�� By�bym dumny z roli twego s�ugi, twojego niewolnika nawet, gdyby� cho� w najmniejszym stopniu tego potrzebowa�a.

��Niewolnik�w nie potrzebuj�, a s�ug ka�dy z nas ma pod dostatkiem.

��Tak, mechanicznych! Mechanicznych, niech to diabli! Osiemna�cie miliard�w kilowat�w na cz�owieka, dwie�cie miliard�w egipskich niewolnik�w! Jaki faraon, jaki prezydent m�g� si� pochwali� tak� armi� lokaj�w? A w�r�d tej otch�ani kilowat�w ani jednego gor�cego, oddanego ludzkiego serca! Lud�mi jeste�cie czy automatami, wy, aposto�owie powszechnej pomocy? Jak ja was nienawidz�, jak nienawidz�!

Wiera podesz�a do niego. Zl�k�em si�, �e ona pierwsza go uderzy.

��Nareszcie, Pawle! D�ugo oczekiwa�am takiego wyznania. Wiem w ko�cu, z kim mam do czynienia�� z uosobieniem nienawi�ci! I ty chcesz, aby ci� kochano?� S�dzisz, g�upcze, �e mi�o�� rodzi si� z nienawi�ci?!

Pawe� obrzydliwie zakl��, odwr�ci� si� i poszed� ku drzwiom. Wiera zm�czonym ruchem opad�a na tapczan i zamkn�a oczy. Nadal nie domy�la�a si�, �e j� obserwuj�. Siedzia�a tak kilka minut, a potem zacz�a p�aka�. P�aka�a najpierw cicho, prawie bezd�wi�cznie. P�niej nasilaj�ce si� �kania wstrz�sn�y jej cia�em i run�a twarz� na poduszk�.

Wy��czy�em ekran.

Lusin ze swym nowym ulubie�cem Trubem przesiaduje ci�gle gdzie� we wn�trzu statku i prawie go nie widujemy. Anio� uczy si� j�zyka ludzkiego, aby m�c rozmawia� z nami bez deszyfratora. Cz�sto natomiast odwiedzam Andre. W jego kajucie stoi na biurku zdj�cie �anny. �anna jest do niego tak podobna, �e z daleka trudno ma��onk�w rozr�ni�. Wiele w tym jest naturalnego podobie�stwa, ale jeszcze wi�cej umy�lnych stara�: jednakowe loki si�gaj�ce ramion, identyczne pochylenie g�owy, taki sam kr�j odzie�y. Nie wiem, kto do kogo si� upodabnia, pewnie oboje si� o to staraj� i skutek jest taki, �e bardziej przypominaj� brata i siostr� ni� ma��e�stwo.

Pewnego razu na biurku Andre pojawi� si� r�wnie� jego przysz�y synek, trzy horoskopowe fotografie ch�opaka w wieku jednego, dw�ch i dziesi�ciu lat.

��Galeria rodzinna�� powiedzia�em.�� St�skni�e� si�, ch�opie?

��Dzi� urodzi� si� Oleg�� odpowiedzia� Andre uroczystym tonem.�� O dziesi�tej rano wed�ug miejscowego czasu ziemskiego. Szarooki i rumiany grubas. Sze��dziesi�t trzy centymetry, pi�� i p� kilograma u�miech�w i krzyku!

Zainteresowa�em si�, w jaki spos�b wiadomo�� z Ziemi pokona�a dziel�ce nas w�wczas czterysta lat �wietlnych. Andre spojrza� na mnie z oburzeniem.

��Nie s�dzi�em, �e zapomnisz o komputerowym horoskopie ma�ego! Przed odjazdem podarowano mi album �anny we wszystkich dniach ci��y.

Wydoby� z szuflady grub� ksi�g�. Na ka�dej stronie widnia�a fotografia �anny, data, notatka o jej samopoczuciu oraz przepisany jej na t� dob� rozk�ad snu, posi�k�w i przechadzek. Przejrza�em album. Komputerowe prognozy medyczne sprawdzaj� si� niezbyt dok�adnie, zw�aszcza u kobiet. Poza tym mo�liwe s� nieprzewidziane wypadki�� upadek, z�amanie nogi, k��tnia z przyjacielem. Nie chcia�em jednak denerwowa� Andre swoimi w�tpliwo�ciami, nic wi�c nie powiedzia�em.

Andre przypatrywa� si� z zachwytem fotografiom �ony.

��Kiedy nareszcie zwr�cisz uwag� na ziemskie kobiety, zaopatrz si� w taki sam album. B�dziesz daleko od ukochanej i jednocze�nie obok niej! B�dziesz wiedzie� o niej wszystko, odczuwa� bicie jej serca i ciep�o r�k!�

��Mam nadziej�, �e pr�dko si� to nie zdarzy. Je�li jednak to nast�pi, zaopatrz� si� w prognoz� nastroju �ony na ka�dy dzie� w roku i b�d� wiedzia�, kiedy spodziewa� si� czu�o�ci, a kiedy awantur� S�dz�, �e do tego czasu podobne prognozy stan� si� rzecz� powszechn�. Dopiero wtedy �ycie rodzinne zyska trwa�y fundament. Co o tym s�dzisz?

��Po mistrzowsku potrafisz zepsu� najlepszy nastr�j�� powiedzia� ze z�o�ci�.�� Nie rozumiem, czemu ci� przyjaciele lubi�?

��S� minimalistami. Wiedz�, �e niczego dobrego nie mo�na ode mnie oczekiwa�, i zadowalaj� si� z�ym.

Andre schowa� album.

��Chod�my do sali obserwacyjnej. Chcia�bym urodziny syna uczci� jakim� niez�ym odkryciem.

Statki ju� trzeci miesi�c z rz�du sz�y kursem na Plejady. Szybko�� gwiazdolot�w wynosi�a trzy tysi�ce jednostek �wietlnych. Przeorywali�my przestrze� z wielkim impetem. Wyrwali�my z kosmosu k��b pustki wystarczaj�cy do utworzenia �redniej wielko�ci gwiazdy. Gdyby zak��cona przez nas geometria tego odcinka Wszech�wiata nie wyr�wnywa�a si� kosztem nienaruszonych obszar�w �wiatowej pustki, zmiany wywo�ane obecno�ci� Gwiezdnych P�ug�w by�yby jeszcze znaczniejsze. �Popi� przestrzeni kosmicznej��� powiedzia� kiedy� Andre patrz�c na tworzony przez nas py�. Od tej chwili inaczej tego py�u nie nazywali�my.

Andre uregulowa� mno�nik fotonowy i prze��czy� obraz na ekran zewn�trzny, aby�my obaj widzieli ten sam wizerunek. Zagubione �wiaty o�y�y. Najpierw zal�ni� r�wnoleg�obok Worka S�onecznego, a potem zap�on�o samo S�o�ce. Wyda�o si� nawet, �e rozr�niamy obiegaj�ce je planety, ale by�o to oczywi�cie z�udzenie optyczne.

��Witaj, daleka ojczyzno!�� wykrzykn��em.

��Witaj, cz�owieku imieniem Oleg, kt�ry przyszed�e� dzi� na �wiat. Tw�j ojciec i tw�j przyjaciel �l� ci pozdrowienia z gwiezdnej g��bi! Andre, jak uczcimy jego narodziny? Dawniej przy podobnych okazjach upijano si�. Proponuj� pota�czy� i pokrzycze�.

Nie czekaj�c na zgod� popchn��em fotel Andre.

Szerstiuk polecia� g�ow� w d�. Pomkn��em za nim. Gwiezdny Wszech�wiat zawirowa�, cia�a niebieskie zbli�a�y si� i oddala�y. Andre rozp�dzi� si�, ale go wyprzedzi�em. Jeszcze przez chwil� po barbarzy�sku hasali�my w ciemno�ci przenikni�tej �wiat�em gwiazd, a� zm�czeni obr�cili�my fotele do odleg�ego S�o�ca.

��Do widzenia, synu! Cudownie pota�czyli�my na twoj� cze�栗 powiedzia� Andre i zaj�� si� Plejadami.

Przez dwa miesi�ce podr�y w kierunku Plejad gwiazdozbi�r zupe�nie si� nie zmienia�. Zar�wno z Ziemi, jak i z Ory Plejady sprawia�y wra�enie kosmicznej paj�czynki zawis�ej mi�dzy wielkimi gwiazdami. Kiedy do roju pozosta�o niewiele parsek�w, gwiazdozbi�r zacz�� si� rozszerza� i nape�nia� blaskiem. Wspania�e skupisko jaskrawych gwiazd rozpala�o si� na niebie. S�o�ca wi�ksze od naszego Syriusza po�yskiwa�y r�nobarwnymi ogniami, a mrowie mniejszych gwiazdek tworzy�o �wietlist� mozaik�.W mno�niku r�j rozpad� si� na pojedyncze gwiazdy.

��Widz� uk�ad planetarny, Eli!�� powiedzia� wkr�tce Andre.

Zewn�trzne gwiazdy skupiska by�y puste i o niewielkiej jasno�ci, ale Atlanta, olbrzym stokro� jaskrawszy od S�o�ca, mia�a satelity: trzy ciemne globy. Ogl�dali�my je przez chwil�, a potem przesun�li�my si� ku centrum gwiazdozbioru. Tam niemal ka�da gwiazda mia�a sw�j uk�ad planetarny. Wok� Altiona i Mai kr��y�o po sze�� planet i to tak blisko gwiazd, �e ich orbity musia�y si� przecina�. Wywo�a�em ster�wk�. Olga ju� wiedzia�a o uk�adach planetarnych w Plejadach. Na niekt�rych z planet automaty wykry�y atmosfer� z zawarto�ci� tlenu oraz umiarkowane pola grawitacyjne.

��Wydaje si�, �e na Elektrze �yj� istoty o wysokiej cywilizacji�� dorzuci�a Olga.�� Na drugiej spo�r�d czterech jej planet zauwa�ono sztuczne �wiecenie rozb�yskuj�ce po zachodzie Elektry, a potem stopniowo przygasaj�ce. Nocne o�wietlenie miast na Ziemi daje podobny efekt.

��Ale miasta!�� wykrzykn�� Andre.�� Co z miastami?

��Miast st�d nie spos�b wykry�.

Andre skierowa� mno�nik na Elektr�. Wkr�tce znale�li�my kr���ce wok� niej cztery planety, ale nie mogli�my nic dostrzec na ich powierzchni.

Pozostawi�em Plejady w spokoju i odsun�wszy si� nieco od ekranu skierowa�em mno�nik w bok. Przede mn� rozb�ys�y dwa rozproszone skupiska gwiezdne�� Psi i Chi Perseusza. Z Ziemi i Plutona cz�sto ogl�da�em te dwie zwarte grupy gwiazd odleg�ych od nas o cztery tysi�ce lat �wietlnych. Nigdy nie interesowa�y mnie zbytnio, ale teraz nie mog�em si� od nich oderwa�. W ich rysunku by�o co� znajomego. Rozumia�em, �e jest to zwyczajne z�udzenie, ale nie mog�em si� pozby� tego uczucia. By�o to tym dziwniejsze, �e st�d, z Plejad, dalekie roje Perseusza widoczneby�y pod innym k�tem ni� z Ziemi lub z Ory. Nie tylko ja, lecz tak�e nikt z ludzi nie obserwowa� jeszcze tych skupisk w takiej projekcji, a wi�c nie mog�y mi by� znane. Tak to sobie t�umaczy�em w duchu, pr�buj�c st�umi� narastaj�ce zdenerwowanie.

��Co si� z tob� dzieje?�� zapyta� Andre.�� Popatrz na Elektr�. Rzeczywi�cie wida� sztuczne �wiat�o nad jedn� z planetek.

��Odczep si�!�� burkn��em.�� Znudzi�a mi si� twoja Elektra.

Z coraz wi�kszym napi�ciem wpatrywa�em si� w dwie b�yszcz�ce grupki gwiazd. By�y niemal r�wne co do wielko�ci, ale jedna z nich wydawa�a mi si� bardziej zwarta�� wiele tysi�cy s�o�c skupionych na ma�ej przestrzeni� Jedna przypomina�a zaci�ni�t� pi�� bij�c� w �rodek drugiego skupiska, z kt�rego gwiazdy rozlatywa�y si� na zewn�trz niczym od�amki.

Nagle przypomnia�em sobie, gdzie widzia�em ten obraz.

Chwyci�em Andre za ramiona i potrz�sn��em tak, �e g�owa mu si� zako�ysa�a, a z�by mimo woli szcz�kn�y.

��Oni s� na Perseuszu!�� wrzasn��em.�� Nie tam lecimy, gdzie trzeba, bo oni s� na Perseuszu!

��Pu�� mnie!�� b�aga� Andre.�� Dusz� ze mnie wytrz�siesz! Jacy oni? Co tu ma do rzeczy Perseusz?

��Z�ywrogi!�� powiedzia�em.�� Wiem teraz, gdzie gnie�d�� si� Niszczyciele!

Andre zdenerwowa� si� tak, �e a� straci� g�os.

��Przypomnij sobie zapisy pokazywane w Sali Pomara�czowej�� m�wi�em.�� Przypomnij sobie, jak przekonywa�e� nas, �e s�ysza�e� krzyk b�lu dobiegaj�cy z roju gwiezdnego� Czy to nie s� te same gwiazdy? Pytam ci�, czy to nie jest dok�adnie ten sam widok?

Andre oderwa� si� wreszcie od lornety mno�nika.

��Eli, przyjacielu, dokona�e� wielkiego odkrycia powiedzia� uroczystym tonem.�� Zawsze by�em przekonany, i� natura wyznaczy�a ci rol� powa�niejsz� ni� monotonna b�azenada. Gratuluj� ci. A teraz biegiem do Wiery.

��Po co? Nie ma gwa�tu, zd��ymy.

��Nie ma chwili do stracenia. Musimy natychmiast zmieni� kurs. Po c� nam Plejady, skoro ci, kt�rych szukamy, s� na Perseuszu?

Teraz on ci�gn�� mnie i popycha�. Chcia�em ju� wsta�, kiedy zap�on�y sygna�y awaryjne i zawy�y syreny. Strefa niebieska pokry�a si� mgie�k�, gwiazdy zako�ysa�y si� i zgas�y. Rozleg� si� spokojny g�os Olgi.

��Przed nami w prawo od kursu cia�o kosmiczne id�ce z szybko�ci� przy�wietln�. To nie jest meteoryt. Og�aszam alarm og�lny. Wychodzimy z obszaru nad�wietlnego.

Andre i ja chwycili�my za lornety mno�nik�w. W ci�gu nast�pnych paru minut do sali obserwacyjnej nieustannie przybywali cz�onkowie za�ogi. Obok mnie usiad�a Wiera. Pospiesznie opowiedzia�em jej o swoich spostrze�eniach na temat Perseusza.

��To bardzo wa�ne, Eli�� powiedzia�a siostra.�� Polecimy automatom sprawdzi� twoj� obserwacj�. Ale teraz ciekawi mnie, jakie to cia�o mknie z szybko�ci� przy�wietln�. Mo�e to gwiazdolot?

Po pewnym czasie analizatory zameldowa�y:

��Przed nami stattek fotonowy z unieruchomionymi silnikami. Porusza si� si�� bezw�adno�ci.

Czarny statek kosmiczny pojawi� si� w mno�niku jako �wiec�cy punkcik, p�niej powi�kszy� si� do rozmiar�w ma�ego str�czka grochu. To by�a metalowa rakieta. Rozr�niali�my dysze rufowe i okna pozbawione os�on pancernych. �Po�eracz Przestrzeni� nada� sygna�y wywo�awcze, nieznajomy statek nie odpowiedzia�.

Andre zacz�� dowodzi�, �e to �Mendelejew� Roberta Lista, zagubiony w przestrzeni mi�dzygwiezdnej pi��set lat temu. Wyda�o mi si� nieprawdopodobne, aby pojazd z martw� za�og� m�g� b��dzi� nie uszkodzony w kosmosie przez pi�� wiek�w.

Kiedy do statku pozosta�o oko�o miliona kilometr�w, z jego pok�adu odezwa�a si� radiostacja niewielkiej mocy. Andre uruchomi� deszyfrator na wszystkich zakresach.

Nieznani astronauci przy pomocy starego alfabetu Morse'a starali si� porozumie� z nami po rosyjsku i angielsku. Dok�adnie dobieg�y do nas s�owa: �Ziemia� Nie mog� sterowa� Kamagin, Groman� Gwiazdolot �Mendelejew���

��Tym razem zgad�e��� zwr�ci�em si� do Andre.

��Pierwsze powodzenie po wielu kl�skach.

W przestrze� pobieg�y fale radiowe naszego statku.

�S�ysz� was dobrze�� dyktowa�a Olga.�� Tu gwiazdolot typu P�ug Gwiezdny z Ziemi. Brak sterowania nie ma dla mnie znaczenia. Wyhamuj� i doprowadz� do zetkni�cia w�asnymi polami. Luk�w bez mojej komendy nie otwiera�.

P�niej �Po�eracz Przestrzeni� zawis� nad fotonowym gwiazdolotem i o�wietli� go swoimi reflektorami. Rakieta wygl�da�a obok Gwiezdnego P�uga jak drobinka. Wyrzucone na zewn�trz pole p�ynnie wci�ga�o �Mendelejewa� do wn�trza naszego statku, p�niej wyprowadzi�o go na platform� postojow�, gdzie sta�y operacyjne gwiazdoloty, planetoloty i awionetki.

Na powitanie nieoczekiwanych go�ci zebra�a si� ca�a za�oga.

Luk rakiety otworzy� si� i wysun�a si� z niego drabinka. Na trap wysz�o dw�ch niziutkich m�odzie�c�w. Ch�opcy zerwali z siebie he�my i pomachali nimi w powietrzu. Zacz�li�my bi� im brawo.

P�niej nast�pi�a chwila ciszy i us�yszeli�my pierwsze s�owa kosmonaut�w z rakiety.

��Bo�e, jacy oni s� wysocy!�� powiedzia� jeden z nich po rosyjsku.�� To przecie� olbrzymy, a nie ludzie!

Drugi wykrzykn�� z zapa�em:

��S�uchaj, Edward, oni maj� normalne ci��enie! Tu nasze magnetyczne buty s� niepotrzebne!

Podszed� do nich Romero, kt�ry jako jedyny w�r�d nas zna� staro�ytne j�zyki. U�cisn�� ka�demu z nich r�k� i pogratulowa� pomy�lnego l�dowania.

��Mam nadziej�, �e jeste�cie zdrowi? Je�li nie, na statku znajd� si� leki na wszelkie dolegliwo�ci.

��Jeste�my zdrowi�� odpowiedzia� pierwszy.�� Jest nas dw�ch: ja, zast�pca kapitana, Edward Kamagin i nawigator Wasilij Groman� Nasi koledzy� niedawno zgin�li w katastrofie.�� Doda� po chwili dr��cym g�osem:�� Czemu nie zjawili�cie si� miesi�c temu, tylko miesi�c temu?

Pawe� zapyta� przyja�nie:

��Jak dawno wystartowali�cie z Ziemi, przyjaciele?

��Niezbyt dawno, trzy lata temu�� odpowiedzia� Groman.

Na platformie rozleg� si� nag�y gwar, popatrzyli�my na siebie porozumiewawczo. Rakiety podobne do tej, jak� przycumowali�my, mo�na w naszych czasach obejrze� jedynie w muzeum.

��Zapominacie, ziomkowie, o einsteinowskim spowolnieniu czasu�� powiedzia� weso�o Kamagin.�� Im bardziej spieszy�a nasza rakieta, tym wolniej bieg� nasz czas pok�adowy. Kiedy opuszczali�my Ziemi�, by� rok czterdziesty pierwszy nowej ery.�� Popatrzy� na Romera.�� Czy nie zechce pan �askawie nam powiedzie�, jakie stulecie dzi� mamy?

Romero odpowiedzia�:

��Dzi� jest dziesi�ty kwietnia roku pi��set sze��dziesi�tego trzeciego nowej ery!

Wszystko zdumiewa�o tych wspania�ych ch�opak�w, kt�rzy pi��set dwadzie�cia dwa lata temu wystartowali w kosmos i wkr�tce zagubili si� w jego przestrzeniach. Zachwycali si� wszystkim, co widzieli i o czym s�yszeli. �To nie statek, lecz lataj�ca wyspa!��� m�wili, zaskoczeni tym, �e wewn�trz gwiazdolotu opr�cz maszyn znajduje si� jeszcze prawdziwe miasteczko z parkami i basenami k�pielowymi. Na nas patrzyli z przestrachem. Nasz wzrost wywiera� na nich chyba jeszcze wi�ksze wra�enie ni� rozmiary statku. A kiedy dowiedzieli si�, �e poruszamy si� w obszarze nad�wietlnym i przekszta�camy przestrze� w mas�, w cia�a materialne, jak m�wiono w ich czasach, i r�wnie �atwo tworzymy gigantyczne pustki ze zniszczonych cia� materialnych, to uznali, �e z nich �artujemy. Fizyka dwudziestego wieku starej ery, wraz z jej niezrozumieniem materialno�ci przestrzeni i demonizowaniem niewyt�umaczalnie granicznej dla wszystkich cia� pr�dko�ci �wiat�a, utkwi�a w ich m�zgach niczym gw�d� i nie mogli�my jej stamt�d wyci�gn��. Groman usi�owa� nawet dyskutowa�. Czarnow�osy, okr�g�y na twarzy, szybki w ruchach i s�owach bardzo r�ni� si� od flegmatycznego, d�ugog�owego, p�owego Kamagina, a obaj w jeszcze wi�kszym stopniu r�nili si� od ka�dego z nas.

��Wiedzieli�my, �e nasi potomkowie p�jd� daleko naprz�d�� powiedzia� Groman, kiedy wyt�umaczono mu, na czym polega efekt Taniewa.�� Ale taki przeskok!�

Kiedy ju� nasi m�odzi �przodkowie� wypocz�li, opowiedzieli nam o swej przed�u�aj�cej si� podr�y.

Gwiazdolot �Mendelejew� zosta� zbudowany do wypraw galaktycznych. Ten najdoskonalszy statek owych czas�w wystartowa� z Ziemi w pi�tek 13 sierpnia roku 41 nowej ery z za�og� sk�adaj�c� si� z czternastu in�ynier�w i dw�ch kapitan�w: Roberta Lista i Edwarda Kamagina. Na pok�adzie znajdowa�y si� zapasy �ywno�ci i paliwa rakietowego (w tym antymaterii) obliczone na pi��dziesi�t lat podr�y. W pierwszych miesi�cach rejsu min�li Uk�ad S�oneczny i zag��bili si� w przestrzenie mi�dzygwiezdne id�c kursem na Syriusza. Celem wyprawy by�o zbadanie tej podw�jnej gwiazdy, a zw�aszcza mniejszego jej sk�adnika, bia�ego kar�a o g�sto�ci czterdzie�ci tysi�cy razy przewy�szaj�cej g�sto�� wody. Rejs mia� trwa� dwadzie�cia pi�� lat ziemskich. Wkr�tce po wyj�ciu z Uk�adu S�onecznego rozp�dzili gwiazdolot do szybko�ci przy�wietlnej. Od bariery �wietlnej dzieli�o ich zaledwie trzy tysi�ce kilometr�w na sekund�. Zacz�y dzia�a� efekty przy�wietlne: zwi�kszenie masy statku i spowolnienie czasu pok�adowego. A p�niej przysz�a katastrofa�� uderzenie b��dz�cego meteorytu i wybuch. Przedzia�y, w kt�rych by�a zmagazynowana antymateria, zosta�y zniszczone.

Na szcz�cie statek podzielony by� szczelnymi grodziami i ludzie nie ucierpieli. Zniszczone segmenty gwiazdolotu zosta�y zablokowane. Statek uzyska� w czasie wybuchu dodatkowe przyspieszenie i nadal mkn�� do przodu, lecz ju� nie w kierunku Syriusza, ale kursem na gwiazdozbi�r Byka ku rozproszonej mg�awicy Plejad. Nie mogli zmieni� kursu, bo nie dzia�a�y urz�dzenia nap�dowe z powodu braku paliwa fotonowego.

Dow�dca, Robert List, pierwszy otrz�sn�� si� z niemocy i za��da� od innych cz�onk�w za�ogi, aby r�wnie� wzi�li si� w gar��. Jest �le, m�wi�, ale jeszcze nie zgin�li�my i to ju� dobrze. Czasu jest pod dostatkiem�� ca�e �ycie�� s� te� mechanizmy, laboratoria i materia�y, spr�bujemy wi�c naprawi� uszkodzenia, wyprodukowa� pewn� ilo�� paliwa, oczywi�cie nie fotonowego, lecz zwyk�ego, na jakim latali pierwsi kosmonauci. Szybko�� mamy gigantyczn�, przekonywa�, wystarczy jedynie zmieni� jej kierunek, a wtedy uda si� zawr�ci� statek. Jeszcze wr�cimy na Ziemi�, powtarza�, ale trzeba od razu zawin�� r�kawy!

Zabrali si� do pracy trwaj�cej wed�ug ich czasu pok�adowego oko�o trzech lat, a wed�ug ziemskiego ponad cztery stulecia. Uszkodzenia za�atali, a os�abione urz�dzenia nap�dowe doprowadzili do stanu u�ywalno�ci. Przy- sz�a kolej na paliwo i kosmonauci liczyli ju� dni do uruchomienia silnik�w, kiedy wydarzy�a si� nast�pna katastrofa. Kamagin i Groman dy�urowali tego dnia w kabinie nawigacyjnej i jedynie oni ocaleli�

Edward Kamagin wspominaj�c zjawienie si� b�yszcz�cej kuli mocno zblad�, a nam udzieli�o si� jego zdenerwowanie. Kula pojawi�a si� nagle, w�a�nie pojawi�a si�, a nie zbli�y�a, jakby wyskoczy�a z niebytu, i to by�a pierwsza zagadka, jak� ze sob� przynios�a. W przestrzeni, gdzie S�o�ca ju� od dawna nie by�o wida�, trzeba by�o codziennie fotografowa� gwiazdozbiory, aby ustali� kurs powrotny, kiedy uda si� statek zawr�ci�. Kamagin skupi� uwag� na Aldebaranie, gdy nagle gwiazda zamigota�a i znik�a, a w pole widzenia wskoczy�a jaskrawo �wiec�ca, zielonkawa kula. Kamagin krzykn�� i ca�a za�oga rzuci�a si� do iluminator�w.

�Mendelejew� mkn�� tu� pod barier� �wietln�, a jednak kula zacz�a dop�dza� statek.

�Edward, nadaj nasz znak rozpoznawczy!�� rozkaza� List.�� Ciekaw jestem, czy to statek, czy cia�o kosmiczne.�

To by�y jego ostatnie s�owa. Kamagin uruchomi� nadajnik i panoramiczne urz�dzenie rejestruj�ce. Nie zd��y� zdj�� palc�w z pulpitu, kiedy straszliwy ci�ar wt�oczy� mu r�ce w klawiatur�. Trac�c przytomno�� od przeci��enia s�ysza� j�ki konaj�cych towarzyszy.

Kiedy Kamagin si� ockn��, kuli ju� nie by�o. Wywo�ane p�niej zdj�cia r�wnie� pokaza�y jej nag�e znikni�cie, zn�w skok w niebyt. Kula znikn�a bez �ladu!

Ko�o Kamagina le�a� j�cz�cy Groman. Edward wla� mu do ust troch� wody i po�o�y� na fotelu. Gdy ju� nieco przyszed� do siebie, obaj udali si� do laboratorium. Na pod�odze le�a�y skrwawione cia�a towarzyszy: niekt�rzy umarli od przeci��enia, inni za� zostali przygnieceni spadaj�cymi z g�ry sprz�tami. Nikogo nie uda�o si� uratowa�.

��Z�o�yli�my ich do lodowni�� zako�czy� Kamagin sw� smutn� opowie��.�� B�ony ze zdj�ciami kuli przechowujemy w kasie pancernej.

Nast�pnego dnia przenie�li�my szcz�tki kosmonaut�w na nasz cmentarz w parku, do mauzoleum z przezroczystymi sarkofagami, gdzie w neutralnej atmosferze zw�oki trwa� b�d� wiecznie. Rozbrzmiewa�a muzyka �a�obna z dwudziestego wieku, nad zmar�ymi pochyla� si� sztandar Wyzwolonej Ludzko�ci przyniesiony z pok�adu �Mendelejewa�.

Po zako�czeniu pogrzebu ogl�dali�my na stereoekranie fotografie katastrofy. Kula istotnie ukazywa�a si� i znika�a nagle. Analizatory ustali�y, i� ma kszta�t idealnie kulisty, �rednica jej wynosi osiemna�cie i sze�� dziesi�tych kilometra, a zbudowana jest z nieznanego tworzywa sztucznego. Powierzchnia ca�kowicie g�adka bez wkl�ni�� i wyst�p�w �wieci �wiat�em monochromatycznym o d�ugo�ci fali 560 milimikron�w.

Andre jak zwykle chcia� si� wypowiedzie� pierwszy. Oczekiwali�my od niego czego� niezwyk�ego, nie zdziwili�my si� wi�c, kiedy zdecydowanie odrzuci� my�l o naturalnym ciele kosmicznym, kt�re przypadkowo pojawi�o si� obok gwiazdolotu. Cia�a naturalne o nienaturalnych w�a�ciwo�ciach s� cudem, a cud�w w przyrodzie nie ma. Kula jest wi�c mechanizmem, kr��ownikiem wojennym, a w jej wn�trzu siedz� tajemniczy Niszczyciele zwani tak�e Z�ywrogami. Wszystko wskazuje na nich. Fale grawitacyjne wstrz�saj�ce gwiazdolotem �wiadcz� o tym, �e Niszczyciele opanowali mechanik� p�l grawitacyjnych, co i wcze�niej by�o wiadome. Ich nieoczekiwane zjawienie si� z �niczego� i nag�y skok w �nic� mo�na bez trudu wyt�umaczy�, je�li si� przyjmie, �e podobnie jak my poruszaj� si� w obszarze nad�wietlnym. Cia�a przebywaj�ce poza barier� �wietln� s� niewidzialne, gdy� wyprzedzaj� �wiat�o, a po rozpocz�ciu hamowania nagle pojawiaj� si� jak z niebytu. Oczywi�cie to, co nam obecnie wydaje si� zwyk�� rzecz�, musia�o si� wyda� cudem kosmonautom z pierwszego wieku�

Andre tak m�wi� o okr�tach wojennych, jakby widzia� Niszczycieli przy sterach i spustach dzia� grawitacyjnych. Przekona� mnie. Olg� r�wnie�.

��Jest faktem, �e kula porusza si� z regulowan� pr�dko�ci� i zada�a cios grawitacyjny�� powiedzia�a.�� Wniosek Andre jest logiczny: regulowa�y szybko�� i strzela�y istoty rozumne. Nie wiemy jednak, czy to byli Niszczyciele. Przekonali�my si� jednak, �e istnieje jaki� rozwini�ty technicznie, napastliwy nar�d pozbawiony nawet problematycznej dobroci k��tliwych Anio��w z Hiad.

Wiera zamilk�a na chwil�, a p�niej zapyta�a:

��Uderzenie grawitacyjne spad�o natychmiast po tym, jak tylko gwiazdolot nada� sw�j sygna� wywo�awczy. Przypu��my, �e w kuli znajdowali si� Niszczyciele. Przy takich mo�liwo�ciach technicznych musieli rozszyfrowa� informacj� radiow�. Odpowiedzieli na ni� �mierciono�n� salw�. Dlaczego?

��Wojna!�� odpar� Andre.�� Po ustaleniu, �e maj� przed sob� ludzi, natychmiast wypowiedzieli ludzko�ci wojn� i pr�bowali unicestwi� pierwszych jej wys�annik�w. Znale�li�my si� w obszarze kosmicznych pobojowisk i chc�c nie chc�c stali�my si� stron� walcz�c�.

To by�o w�a�nie to, co Romero przepowiada� nam na Ziemi. W�wczas nikt si� z nim nie zgodzi�. Obecnie nikt by mu si� nie o�mieli� przeciwstawi�. Spojrza�em na Paw�a. By� zas�piony i milcz�cy.

��Nic nadal nie wiemy ani o naturze, ani o ustroju spo�ecznym tych istot�� kontynuowa�a Wiera.�� Ale to, �e istniej� i �e s� agresywni, niestety prawie nie ulega w�tpliwo�ci. Trzeba si� mie� na baczno�ci. Analizatory potwierdzi�y, �e r�j gwiezdny ze sn�w Anio��w pokrywa si� z tym, kt�ry widzimy st�d w Perseuszu. Do skupisk Perseusza mamy ponad cztery tysi�ce lat �wietlnych. Moim zdaniem nie trzeba zmienia� kursu. Skoro w okolicach Plejad odkryli�my Niszczycieli, b�dziemy kontynuowa� badanie Plejad.

Wszyscy si� z ni� zgodzili.

Po naradzie wzi��em Andre pod r�k�.

��Po raz drugi dzisiaj mia�e� racj�. �artowa�em z twojej teorii o niewidzialno�ci wrog�w, ale zdaje si�, �e oni sami j� potwierdzili.

Popatrzy� na mnie uwa�nie.

��Czemu jeste� taki chmurny, Eli?- Dziwisz si�? Idziemy niczym �lepcy. Doko�a nas tryliony kilometr�w przezroczystej przestrzeni, a w tej rzekomej przejrzysto�ci mog� si� kry� niewidzialni wrogowie! Niczym ich nie mo�na wykry�, dop�ki si� sami nie ujawni�!

M�j niepok�j wywar� chyba na nim wra�enie, bo my�la� przez d�ug� chwil�, zanim powiedzia�:

��Niepotrzebnie mnie chwali�e�. My�la�em o jednostkowej, osobniczej niewidzialno�ci Niszczycieli, a nie o znikaniu ich kr��ownik�w w obszarze nad�wietlnym.

Pod tym wzgl�dem my r�wnie� jeste�my niewidzialni, ale nie o to przecie� chodzi. Nie, my�l�, �e oni s� realnie niewidzialni.

��Nadal podtrzymujesz sw� hipotez�?

��Nie wiem. Chcia�bym si� myli�. To straszne, je�eli mam racj�!

Powiedzia� to tak przej�tym g�osem, i� nie na �arty si� przerazi�em. Zapalczywego, niespokojnego, ba�aganiarskiego Andre widzia�em na co dzie�, ale Andre l�kaj�cego si� czego� nie zna�em. Po wydarzeniu, jakie zasz�o na Plejadach, nie mog� si� wyzby� my�li, �e Andre ju� w�wczas niejasno przeczuwa� katastrof�.

Z ty�u pozosta� rozproszony gwiezdny welon Sto�ar�w. Przybli�ali�my. si� do centrum gwiazdozbioru. Wok� nas �wiec� setki jaskrawych s�o�c. Kosmicznej pustki jednak jest pod dostatkiem: gwiazdy odleg�e s� od siebie wprawdzie nie o dziesi�tki lat �wietlnych jak u nas; ale jednak nie bli�ej ni� o rok �wietlny. Idziemy nadal kursem na Elektr�.

Na pok�adzie statku zawi�za�a si� grupa badawcza. W��czono do niej tak�e Kamagina i Gromana. Przewodniczy jej Andre, a ja jestem jego zast�pc�.

Spyta�em kiedy� Lusina:

��Jak si� miewa Trub? Nie wyrywa si� na zewn�trz?

Twarz Lusina tak si� rozpromieni�a, �e odpowied� by�a jasna bez s��w.

��Przygotowuj� Anio�a do lot�w. B�dzie zwiadowc�.

W pobli�u Elektry statek przeszed� na szybko�ci pod�wietlne i zn�w zacz�y nas obowi�zywa� prawa mechaniki relatywistycznej. Spowolnienia czasu pok�adowego unikn�li�my oddzielaj�c si� od bariery �wietlnej wystarczaj�cym interwa�em szybko�ci, przez co nie mogli�my ju� by� niewidzialni. Wyp�yn�li�my na zewn�trz z drugiego �wiata tak samo, jak przed kosmonautami z �Mendelejewa� wynurzy� si� kr��ownik wrog�w. Obserwator wyposa�ony w dobre przyrz�dy m�g� nas teraz wykry�. Z ostro�no�ci Olga nie zbli�a�a si� do �adnej gwiazdy oczekuj�c na przybycie �Sternika�, kt�ry lecia� w obszarze nad�wietlnym i by� na razie niewidzialny, chocia� nas ju� widzia�. Zbli�ali�my si� do Elektry obchodz�c inne gwiazdy bokiem i lawiruj�c po skomplikowanej krzywej. Jedna grupa automat�w wyszukiwa�a w przestrzeni sztuczne cia�a, druga za� wycelowana by�a w Elektr�. Druga planeta jej uk�adu mia�a z pewno�ci� rozumnych mieszka�c�w. Andre chwali� si�, �e rozr�nia miasta i kana�y, ja natomiast widzia�em tylko nocne zarzewie pojawiaj�ce si� tu� po zachodzie miejscowego s�o�ca. Nazwali�my planet� Sigm�.

Wkr�tce zacz�y nap�ywa� sygna�y ze �Sternika�. Zawiadomiono go o spotkaniu z �Mendelejewem� i o tajemniczej kuli.

Spotkanie gwiazdolot�w nast�pi�o w pobli�u Elektry. �Sternik� po�o�y� si� na kurs r�wnoleg�y do naszego i wystrzeli� planetolot. To Allan zostawiwszy statek pod opiek� zast�pcy udawa� si� do nas. Mia� przy sobie swoj� nieodst�pn� walizeczk� podr�n�.

��Gdzie przodkowie?�� grzmia�.�� Dawajcie ich tutaj, musz� ich uca�owa�!

Altan tak �cisn�� Kamagina i Gromana, obu naraz, �e przez chwil� nie mogli s�owa wydusi�. �aden z nich nie si�ga� Allanowi do ramion.

��To tacy jeste�cie!�� hucza� Altan.�� Zupe�nie jak na fotografiach, nic si� w ci�gu pi�ciu wiek�w nie zmienili�cie. Popatrzcie sami, mam racj�?

Wyj�� z walizki ksi��ki, pisma i monografie z pierwszego wieku. Z kart ksi��ek i czasopism patrzyli na go�ci oni sami wraz z ich zmar�ymi towarzyszami: reporta�e z kosmodromu, komunikat o utraceniu ��czno�ci ze statkiem i zmianie jego kursu. W ostatnich pismach raport rz�dowy komunikowa� o fiasku pr�b nawi�zania ��czno�ci z zaginionym gwiazdolotem. Tam r�wnie� zamieszczono wspomnienia i artyku�y przyjaci� i uczonych, smutne niczym epitafia: zagin�� wspania�y statek, zgin�li nasi odwa�ni towarzysze, zwiadowcy otch�ani galaktycznej. By�o co� dziwnego i zaskakuj�cego w fakcie, �e krewni i znajomi kosmonaut�w, rozpaczaj�cy po ich zgubie, sami dawno, pi�� wiek�w temu rozstali si� z �yciem i nawet pami�� o nich pozosta�a jedynie na po��k�ych papierowych kartkach. A ci, kt�rych zgon op�akiwali, stali obok nas. Zdrowi, przystojni, dalecy nasi przodkowie, z kt�rymi b�dziemy jeszcze pracowa�, dyskutowa� i rami� przy ramieniu walczy� ze wsp�lnym wrogiem.

Kamagin ze �zami w oczach obj�� u�miechaj�cego si� Allana. Groman tak�e wzruszy� si� ogl�daj�c fotografie dawno zmar�ych koleg�w i krewnych.

��To dopiero podarunek!�� powiedzia� p�niej Kamagin.�� Najdro�szy i najbardziej nieoczekiwany: spojrzenie w nieznan� nam przysz�o��, kt�ra ju� dawno sta�a si� przesz�o�ci�.

��W�a�nie! Wasza przysz�o�栗 za�mia� si� Allan.

��Najnowsze pisemko wydano w dwadzie�cia lat po waszym odlocie, a przecie� wed�ug kalendarza pok�adowego �Mendelejewa� min�o od startu zaledwie trzy lata, tak �e te wydarzenia dopiero dla was nast�pi�. No a teraz poka�cie, bracia-pionierzy, na jakiej to kosmicznej �ajbie ponios�o was z Ziemi na Plejady.

Poszed� z kosmonautami ogl�da� ich gwiazdolot, a ja zacz��em si� przygotowywa� do desantu na Sigm�, poniewa� mnie powierzono dow�dztwo grupy zwiadowczej.

Wyl�dowali�my na planecie 8 maja roku 563. Ten dzie� w kalendarzu mego serca zabarwiony jest na czarno. W szkole zapoznawano mnie z pod�o�ciami zamierzch�ych wiek�w ludzko�ci. W skali kosmicznej by�y to zaledwie pod�ostki: wojny mi�dzy malutkimi pa�stewkami, ludzkie k��tnie, wyzyskiwanie przez jednych pracy i zdolno�ci innych. Tu zobaczy�em pod�o�� tak kosmicznie wielk�, �e my�li mi si� w g�owie miesza�y. I tu�� wierz�, i� przej�ciowo�� utraci�em najbli�szego mi cz�owieka.

Na Sigmie by�y miasta. W�a�nie by�y, gdy� po naszym wyl�dowaniu ju� nie istnia�y. Uprzedzam wypadki. Powinienem zacz�� od tego, jak z oddali badali�my cztery satelity Elektry. Pierwsza, najbli�sza jej powierzchni planeta, nie zainteresowa�a nas. By�a to ognistodymna kula, oceany lawy i chmury siarkowodoru nad nimi. �adne formy �ycia nie mog�y istnie� w tym piekle. Dwie planety zewn�trzne r�wnie� nie by�y zach�caj�ce. Globy te, odleg�e od Elektry bardziej ni� Pluton od S�o�ca, by�y pokryte ogromnymi warstwami kopalnego lodu. Natomiast Sigma, rozpalaj�ca si� wieczorami r�owawym zarzewiem, by�a podobna do Ziemi: oceany, g�ry, lasy i rzeki. Jedno nas tylko zaskoczy�o: zbli�anie si� do planety sygnalizowali�my falami radiowymi i �wiat�em, ale odpowiedzi nie otrzymali�my. Pewnie l�kaj� si� nieoczekiwanych przybysz�w, pomy�leli�my.

Oba gwiazdoloty zawis�y nad planet�, a ku jej powierzchni wystartowa� planetolot ze mn�, Andre, Lusinem i Trubem na pok�adzie. Z ostro�no�ci postanowiono nie posy�a� na zwiad zbyt wielu ludzi.

Najpierw okr��yli�my Sigm�. To by�a doskonale zagospodarowana planeta. Od Ziemi r�ni�a si� przede wszystkim tym, �e �a�cuchy g�rskie rozci�ga�y si� w�r�d ocean�w, l�dy za� stanowi�y g�adk� r�wnin� pokryt� lasami i ��kami.

W trakcie oblotu zauwa�yli�my cztery miasta i oko�o dziesi�ciu osiedli, ale ani mieszka�c�w, ani maszyn nie zobaczyli�my. Pod nami le�a�y precyzyjnie rozplanowane skrzynki �lepych budynk�w tworz�ce ulice, kt�re z kolei wbiega�y na place. Zar�wno place, jak i ulice by�y puste.

Andre wybra� le�n� polank� w pobli�u miasta, wyl�dowa� i pierwszy wyszed� na zewn�trz. Kiedy zacz��em gramoli� si� do wyj�cia, wyprzedzi� mnie Trub. Anio� z ha�asem wyskoczy� na ��czk�. Chocia� gwiazdolot jest obszerny, to jednak tu czu� si� swobodniej. Podskoczy� do g�ry i zacz�� kozio�kowa� w powietrzu nieznanej planety niczym rozbrykany ch�opak w awionetce.

��Chod�my szuka� mieszka�c�w�� zaproponowa� Andre.

��Wsiedli�my do awionetek i bez po�piechu polecieli�my w kierunku miasta. Trub pomkn�� do przodu usi�uj�c nas wyprzedzi�, ale wkr�tce pozosta� z ty�u i Lusin wzi�� zawstydzonego Anio�a do swojej awionetki.

Po jakim� czasie wyl�dowali�my, opu�cili�my pojazdy i poszli�my pieszo ulicami miasta. Znaj�c ju� jaskiniowe siedliska Aldebara�czyk�w i ochronne zaro�la Wegan nie zdziwili�my si� widokiem tego osiedla. B�d� co b�d� by�y tu domy�� skrzynki bez okien i drzwi z jakimi� otworami pod dachem, niskie, ponure i niezmiernie d�ugie (niekt�re ci�gn�y si� na kilometr i wi�cej). Gdyby nie ogromne rozmiary budowli, powiedzia�bym, �e przypominaj� mieszkania Altairczyk�w.

��Za�o�� si�, �e tutejsi mieszka�cy s� skrzydlaci�� powiedzia� Andre.�� Przypominaj� z pewno�ci� naszego Truba.

Ale gospodarze tej ziemi przypominali raczej koniki polne ni� Anio�y. Wkr�tce ujrzeli�my grup� takich �wierszczy wzrostu naszych dziesi�cioletnich dzieci, zielonych, przezroczystych, b�onoskrzyd�ych, z czterema gi�tkimi ko�czynami i pionowo ustawion�, w�sk�, niemal ludzk� twarz�. Wszyscy byli martwi� Le�eli pod �cian�, skrwawieni, rozp�aszczeni i �adnemu z nich nie bi�o serce, �aden nie oddycha�. Stali�my przed nimi w milczeniu, jedynie Trub ze �wistem wymachiwa� skrzyd�ami.

��Nie ma pokoju pod gwiazdami�� rzek� chmurnie Andre i przywo�a� gestem Truba.�� Wsu� no, przyjacielu, g�ow� w kt�r�� z tych dziurek i powiedz, co tam zobaczysz.

Trub podfrun�� do jednego z g�rnych otwor�w i znikn�� w nim na jakie� dwie minuty. Potem run�� jak kamie� na ziemi�.

���mier�!�� wychrypia� zdenerwowanym g�osem.

��Wszyscy zabici!

Skin��em na Anio�a. Trub z gotowo�ci� podstawi� ramiona. To skrzydlate ch�opisko jest silne jak byk i z �atwo�ci� unios�o mnie do otworu. Wsun��em nogi do wn�trza i siad�em chwyciwszy r�kami za brzegi otworu.

��Le� do �rodka, Trub!�� powiedzia�em.

Anio� piorunem przedosta� si� przez inny otw�r i podlecia� do mnie od wewn�trz budynku. Jestem od niego szerszy w ramionach, nie mog�em wi�c r�wnie �atwo przele�� na drug� stron�. Trub poci�gn�� mnie za nogi i pochwyci� w locie. Obj��em go za szyj� i zapali�em kieszonkowy reflektor. Widok by� straszliwy. W ogromnej kamiennej stodole le�a�y zwa�y martwych �wierszczy o ludzkich twarzach. Trub ci�ko machaj�c skrzyd�ami polecia� w koniec hali i wr�ci� do mnie: wsz�dzie le�a�y trupy, same trupy. Nikt nie podni�s� g�owy, nikt nie poruszy� b�oniastym skrzyd�em.

��Zaraza czy pobojowisko?�� zapyta� Andre, kiedy wydostali�my si� z Trubem na zewn�trz.

��Chyba pobojowisko. Mieszka�cy miasta chronili si� za �cianami i �mier� ich tam dopad�a. Dzia�o si� to zupe�nie niedawno, mo�e kilka dni lub godzin temu.

��Zw�oki s� tak samo zmia�d�one?�� zapyta� Andre wskazuj�c na trupy le��ce pod �cian�.

��Rozp�aszczone. Najpewniej salwa z dzia� grawitacyjnych.

Przed nami by�a �ciana przegradzaj�ca ulic�, skr�cili�my wi�c w biegn�cy w lewo zau�ek. Lusin nagle rzuci� si� do przodu z krzykiem:

��Cz�owiek! My! Taki sam!

Pospieszyli�my za nim. Wyprzedzi� nas lec�cy z �opotem skrzyde� Trub.

Na malutkim placyku, utworzonym przez szczyty trzech stodo�owatych dom�w, sta�a grupa z trzech figur. Wysoki cz�owiek obejmowa� dwa cz�ekog�owe �wierszcze. Ca�a tr�jka �mia�a si� unosz�c uradowane twarze ku g�rze. ��ty, wytworny kamie�, niepodobny zupe�nie do zimnego marmuru naszych pomnik�w, podkre�la� jeszcze nastr�j rado�ci.

��Galakt�� powiedzia� Andre, wskazuj�c na wygi�te we wszystkie strony palce centralnej postaci.

��Spotkanie przyjaci󳠗 rzek� Lusin.�� Zszed� z nieba. Oczekuje innych.

Nie mog�em si� od figury Galakta oderwa�. Ziemscy rze�biarze nie potrafi� tak prawdziwie odda� twarzy, zawsze w ich rze�bach pozostaje co� martwego, ukazuj�cego, �e mamy do czynienia z kamieniem, a nie z cia�em. Tu mieli�my �yw� twarz, tak �yw�, i� chcia�o si� odpowiedzie� u�miechem na jej u�miech. Zn�w by�em pod wra�eniem ogromnych oczu Galakta. Te niemal kwadratowe oczy zajmowa�y prawie po�ow� twarzy i one przede wszystkim nadawa�y jej wyraz. Artysta doskonale odda� t� weso�o�� z odcieniem niepokoju, jaka z nich tryska�a. Gdy �wierszcze tylko si� cieszy�y, Galakt jednocze�nie radowa� si� i niepokoi�, by� szcz�liwy i czujny, bo najwidoczniej nie tylko radosnych wie�ci oczekiwa� wpatruj�c si� w niebo.

Wywo�a�em w my�li Wier�. W rozjarzonej wideo-kolumnie ujrza�em ster�wk� i siedz�cych w fotelach Olg�, Wier� i Leonida.

��Nie obawiaj siꠗ powiedzia�a W�era.�� Obserwujemy was.

��To znaczy, �e widzieli�cie okropno�ci tego miasta umar�ych i wiecie, o czym to �wiadczy?

��Tak, Eli. Jeste�cie chronieni pot�nymi polami. Pos�ugujcie si� nimi.

Wok� nas lata� Trub, to wznosz�c si� do g�ry, to opadaj�c w d�. Nagle pomkn�� w bok i wkr�tce rozleg� si� jego rozpaczliwy krzyk. Anio� krzycza� tak straszliwie, �e ze wszystkich si� rzucili�my si� ku niemu. Przypomnia�em sobie, �e Trub nie potrafi pos�ugiwa� si� polami si�owymi, i otoczy�em go w�asnym. Anio�a oderwa�o od bry�y, na kt�r� w�ciekle si� rzuca�. Pospiesznie cofn��em pole. Trub nie poj��, co mu si� przydarzy�o. P�niej opowiedzia�, �e jaka� niezwyk�a si�a chwyci�a go za w�osy i powlok�a do ty�u.

��Wr�g!�� rycza� Trub zn�w rzucaj�c si� na bry��.

��Pod�y!

Ale nie by�a to �ywa istota, lecz tak�e kamie�. Na wypolerowanym cokole wznosi�o si� jakie� niepodobne do niczego straszyd�o: ni to bry�a ziemi, ni to sp�cznia�y ��w, ni to rycerski he�m z ziemskich muze�w. Ze �rodka kamiennej naro�li tryska�a w g�r� gi�tka jak cia�o �mii rurka, na ko�cu kt�rej znajdowa�o si� zgrubienie podobne do wielkiego og�rka lub ananasa. �Ananas� b�yszcza�, promieniowa� �wiat�em, lecz nie ci�g�ym, jakie daje lampa, a�e jakby z�o�onym z tysi�cy k�uj�co jaskrawych ostrzy. Zdawa�o si�, �e zgrubienie jest inkrustowane drogimi kamieniami, kt�rych ka�da gra� b�yszczy osobno. W wygl�dzie dziwnej konstrukcji by�o co� z�owieszczego. Rozumia�em wi�c Truba, kt�ry rzuca� si� na ni� z tak� pa-sj�.

W milczeniu stali�my przed monumentem. Wiedzieli�my, �e na gwiazdolotach r�wnie� wszyscy go obserwuj� i podobnie jak my staraj� si� poj��, co to jest.

��Czy to przypadkiem nie Niszczyciel?�� zapyta� Andre bez zwyk�ej pewno�ci siebie.

��Chyba tak�� potwierdzi� Lusin, kt�rego przekona� nie Andre, lecz w�ciek�o�� Truba.

��Raczej ich pojazd bojowy�� wtr�ci�em.�� A ten og�rek na szyjce to oczy lub peryskop. W tym wszystkim tkwi wielka zagadka, Andre.

��Jedna? Naliczy�em ich co najmniej tysi�c.

��Jedna�� powt�rzy�em.�� Taka mianowicie: je�eli mieszka�cy Sigmy tak ciesz� si� na widok Galakt�w, co wynika z pierwszej rze�by, to czemu wznosz� pomniki wrogom swych przyjaci�? Czemu sk�adaj� im ho�d?

��Pomniki stawia si� nie tylko jako wyraz czci. To mo�e by� ostrze�enie: nie zapominajcie o tym, co wam grozi.

��Trzeci!�� krzykn�� Lusin rzucaj�c si� w przej�cie mi�dzy domami.�� Pierwszorz�dny Z�ywr�g! Galakt r�wnie�! �

Trwa�o to chyba nie d�u�ej ni� setne u�amki sekundy: b�yskawiczne, natychmiast sparowane uderzenie. Teraz zdaj� sobie spraw�, �e gdyby przyjaciele na statku nie obserwowali nas, byliby�my zniszczeni ju� pierwszym wystrza�em grawitacyjnym wroga. Nasze indywidualne pola, jak si� potem okaza�o, by�y zbyt s�abe, aby przeciwstawi� si� wysy�anym przez Niszczycieli pot�nym impulsom grawitacyjnym. Kiedy wi�c wr�g zada� sw�j zab�jczy cios, nasze pola ochronne zosta�y sp�aszczone i jedynie os�abi�y nacisk wal�cego si� na nas tysi�ctonowego ci�aru. Na pomoc pospieszy�y nam automaty gwiazdolotu, kt�rych przeciwstawny impuls zneutralizowa� uderzenie.

Mimo prze�ytego wstrz�su utrzyma�em si� na nogach. W chwilach wielkiego napi�cia my�li i uczucia biegn� setki razy szybciej. R�wnocze�nie odbiera�em i przetwarza�em informacje p�yn�ce z r�nych stron, s�ysza�em, widzia�em, wyczuwa�em dziesi�tki wa�nych obraz�w, reagowa�em na nie, kwalifikowa�em, odrzuca�em�� wszystko naraz. Krzycza� we mnie w�ciek�y g�os Leonida: �Pole sto�kowe, Eli! Pole sto�kowe!�, widzia�em wykrzywion� twarz samego Leonida, kt�ry oddalony o tysi�ce kilometr�w walczy� razem z nami. Natychmiast po tym zobaczy�em sinych, trac�cych oddech Andre i Lusina. G��wna fala przeci��e� spad�a na nich i wt�oczeni w �cian�, niemal zmia�d�eni, walczyli z w�asnymi cia�ami, aby nie straci� przytomno�ci i nie sta� si� �upem atakuj�cego nas z�oczy�cy. Zobaczy�em te� wroga, ogromny ziemisty p�cherz z d�ug� szyj� i po�yskuj�cym na niej straszliwym okiem. Niszczyciel wype�z� zza �ciany i szybko si� zbli�a�, szykuj�c si� do nowego, kilkadziesi�t razy silniejszego ciosu, kt�rego nie potrafi�yby ju� odbi� dalekie automaty statku. Wszystko to utrwali�o si� w mojej pami�ci jako jeden obraz, bo w gruncie rzeczy by�o jednym obrazem, gdy� odby�o si� w u�amku sekundy: pojawienie si� wroga, b�yskawiczny atak Truba i m�j pot�ny cios.

Nie wiem dzi�, co w�wczas zrobi�o na mnie wi�ksze wra�enie: widok umieraj�cego Andre i Lusina, gro�ny wygl�d atakuj�cego Z�ywroga czy bezsilny upadek Truba. Odwa�ny Anio� z rykiem spad� na wroga z g�ry wyci�gaj�c ku niemu swe straszliwe pazury. Celowa� w oko Niszczyciela i napad by� widocznie tak zaskakuj�cy, �e Trubowi uda�o si� skrobn�� pazurami po peryskopie. Wr�g przechyli� szyj�, wyrzuci� swe pole do g�ry i Trub nawet nie krzykn�wszy odlecia� na bok. Skrzyd�a mia� po�amane, a postrz�pione pi�ra chmur� zawirowa�y w powietrzu. W tej samej chwili zada�em Z�ywrogowi �miertelny cios.

Doskonale pami�tam sw�j �wczesny stan. Rykn��em z w�ciek�o�ci. Wszystkie moje pragnienia skoncentrowa�y si� na jednej tylko my�li: �Przebi�! Przebi�!� Ca�ym wysi�kiem woli skupi�em swoje pole ochronne w w�sk� niczym promie� wi�zk� i pchn��em nim wroga jak szpad�.

Niszczyciel nie upad� zalany krwi�, nie p�k� jak ba�ka mydlana uderzona kijem. Wybuch, s�up ognia i dymu, spadaj�ce od�amki i krople�� oto wszystko. Istota atakuj�ca nas zosta�a zamieniona na od�amki i strz�py. Nie wiedzia�em w�wczas, �e jest to jedyna forma �mierci Z�ywroga.

Rzuci�em si� ku Lusinowi i Andre. Andre by� blady, oczy mia� zamkni�te, chwia� si� na nogach. Lusin szybciej przyszed� do siebie.

��Trub chyba zgin��!�� krzykn��em.

Lusin trzymaj�c si� �ciany poszed� chwiejnym krokiem w kierunku Anio�a. Trub le�a� pod �cian�. Lusin nie m�g� go sam unie�� i poprosi� mnie o pomoc. Cuci�em wtedy Andre, kt�ry otworzy� ju� oczy, ale nie m�g� jeszcze m�wi�. Wezwa�em awionetki, ale nie zjawi�y si�. Zakl��em i wywo�a�em planetolot, kt�ry r�wnie� si� nie odezwa�.

Zap�on�a wideokolumna. Nigdy nie zapomn� strachu na twarzy Wiery. Patrzy�a na mnie tak, jakbym ju� by� martwy.

��Eli!�� j�kn�a siostra.�� Otaczaj� was!

Pojawi� si� Leonid: Jego wyrazista twarz p�on�a gniewem.

��Awionetki zosta�y zniszczone przez Niszczycieli!�� krzykn��.�� Planetolot jest uszkodzony. W waszym kierunku pe�znie co najmniej p� setki tych stwor�w. Wzmocnili�my wasze pola do maksimum, spieszymy na pomoc. Trzymajcie si�, bracia!

��Ile mamy czasu?�� zapyta�em.�� Minuty? Sekundy?

��Najwy�ej trzy minuty! Ukryjcie si� za �cianami, kamie� ekranuje fale grawitacyjne!

Zostawi�em Andre pod �cian� i pomkn��em do Lusina. Razem z nim przenios�em Truba do Andre. Biedny Anio� by� tak rozbity, �e nie m�g� porusza� palcami. G�owa bezsilnie chwia�a mu si� z boku na bok, ale gra�a w nim jeszcze bitewna pasja, bo kiedy przechodzili�my obok strz�pk�w Z�ywroga, resztki pi�r na z�amanych skrzyd�ach w�ciekle mu si� zje�y�y. To by�o jednak dzielne ch�opisko!

Rozejrza�em si� woko�o. �adnego odpowiedniego schronu w pobli�u nie by�o. Potrz�sn��em Andre za rami�.

��Ocknij si�, s�yszysz! Otaczaj� nas Z�ywrogi. Trzeba maksymalnie skoncentrowa� pola.

Andre drgn�� i usiad�. Oprzytomnia�. Zostawi�em go i zaj��em si� Trubem. By�em teraz spokojny o Andre. Poczucie niebezpiecze�stwa i konieczno�� w��czenia si� do wsp�lnych wysi�k�w jest najlepszym lekarstwem dla takich jak on.

Z Anio�em sprawa wygl�da�a gorzej. Trub �wietnie walczy� skrzyd�ami i pazurami, umiej�tnie uderza� swym ci�kim cia�em, ale �le operowa� polem. Pole uruchamia si� my�l� i odczuciami, a Trub w �aden spos�b nie potrafi� poj��, �e sama ch�� obrony ju� jest obron�. Dla Anio�a istnieje jedynie �wiat widzialny i wyczuwalny. Tego, czego nie mo�na dotkn��, jego zdaniem, po prostu nie ma. Odwa�ny, ale naiwny ch�opak.

��Kiedy przyjd�, nie ruszaj si�, ale krzycz na nich: do ty�u! do ty�u! Krzycz w duchu, rozumiesz?�� t�umaczy�em mu.�� A je�eli nie potrafisz w duchu, wrzeszcz na g�os, to r�wnie� podzia�a.

��Ich trzeba szarpa� z�bami, bi� cia�em!�� nie zgadza� si� ze mn� i w zdenerwowaniu usi�owa� wsta�, pomagaj�c sobie u�omkami skrzyde�. Nie m�g� si� jednak na nich utrzyma� i z j�kiem zn�w opada� na ziemi�.

Wtedy pojawili si� Niszczyciele. Pe�zli ze wszystkich stron naraz, wytaczali si� zza �cian i niezr�cznie maszerowali ulic� poprzedzani mrocznym l�nieniem swoich oczog��w. Purpurowe p�omienie miota�y si� pomi�dzy �cianami budynk�w, rozja�nia�y si� stopniowo, a� znale�li�my si� jakby w centrum pchanego wiatrem po�aru, tak pot�ne i z�owieszcze by�o wysy�ane przez nich promieniowanie. Aby nie o�lepn��, opu�cili�my filtry na he�mach skafandr�w. Andre, kt�ry ju� ostatecznie przyszed� do siebie, otworzy� walizeczk� deszyfratora i uruchomi� go na wszystkich zakresach.

��Oszala�e�, po co?�� szepn��em.

��Nie zaszkodzi. Jestem przekonany, �e oni rozmawiaj� ze sob� i �e blask ich g��w jest z tym zwi�zany. Mam zupe�nie inne usposobienie ni� Andre. Ca�y by�em poch�oni�ty oczekiwaniem walki. Nie mia�em pewno�ci, �e odeprzemy atak, wiedzia�em jednak, �e tanio swego �ycia nie sprzedamy. Brzmia� we mnie pe�en niepokoju g�os Olgi: �Trzymajcie si�, pomoc wkr�tce nadejdzie!� Mo�liwe, i� gdzie� w powietrzu zap�on�a wideokolumna z ni� i z Wier�. Nie wiem, nie mog�em si� rozgl�da�, bo patrzy�em tylko na wrog�w.

Zbiera�o si� ich coraz wi�cej. Niszczyciele ustawili si� w p�kole i bez po�piechu zbli�ali si� do nas. Rozszyfrowa�em ten nieskomplikowany plan. Si�a ich p�l grawitacyjnych jest odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odleg�o�ci, zmniejszaj�c j� wi�c dwukrotnie mogli uderzy� cztery razy silniej. Najwidoczniej zamierzali nie atakuj�c z daleka metodycznie zacie�nia� pier�cie� tak d�ugo, dop�ki na to pozwoli op�r naszych p�l ochronnych, a p�niej b�yskawicznie skoncentrowa� wysi�ki i zada� decyduj�cy cios.

Zrozumia�em, �e je�li nie pomieszamy im szyk�w, zrobi� z nas mokr� plam�. Dusi�a mnie w�ciek�o�� na te bestie atakuj�ce bez najmniejszego powodu i musia�em j� z siebie wyrzuci� w pot�nym pchni�ciu pola. Mieli�my nad nimi przewag� w postaci naszego szybkiego biegu i postanowi�em t� przewag� wykorzysta�.

��Skoncentrujcie na mnie swoje pola, kiedy rzuc� si� do przodu!�� rozkaza�em.�� Zaraz poka�� tym �wiec�cym ��wiom, �e daleko im do ludzi!

��Uwa�aj, Eli!�� powiedzia� Lusin.�� Ale nie b�j si�, skoncentrujemy!

W�wczas run��em na najbli�szego, kt�ry wype�z� nieco z szeregu i zap�aci� za sw� nieostro�no�� �yciem. Chroniony z bok�w przez przyjaci� skupi�em swoje pole w w�skie pasmo i rozci��em Niszczyciela jak mieczem. Jego strz�py jeszcze sypa�y si� na ziemi�, kiedy moje sztyletowe pole przebi�o s�siada. Z�ywrogi cofn�y si�, nasili�y i tak ju� pot�ne �wiat�o g��w do tego stopnia, �e ich blask razi� oczy nawet przez ciemne filtry. Moje cia�o zacisn�a niewidzialna prasa i zacz��em traci� oddech z b�lu. Szcz�ki prasy zaciska�y si� i natychmiast cofa�y, zaciska�y i wreszcie os�ab�y: Z�ywrogi bi�y mnie impulsami grawitacyjnymi, a przyjaciele odpierali ciosy swoimi polami. Zachwia�em si� trac�c przytomno�� i zanim upad�em, zd��y�em jeszcze wysadzi� w powietrze nast�pnego Niszczyciela. Andre i Lusin podbiegli. Upad�em im na r�ce, a oni szybko odnie�li mnie pod os�on� �ciany.

Lusin �mia� si� i tupa� nogami, Anio� w�ciekle warcza� ukazuj�c k�y i nawet Andre si� u�miecha�. Nie zdarza�o si� nam�� nie m�wi� oczywi�cie o Aniele�� nigdy przedtem walczy� na �mier� i �ycie i pierwsze powodzenie zawr�ci�o nam w g�owach. W ka�dym obudzi� si� instynkt wojownika, kt�ry pozornie zosta� wiele pokole� wstecz wytrzebiony ze �wiadomo�ci ludzkiej.

��Na atomy!�� wrzeszcza� Lusin.�� W strz�py! Tak trzeba!

Andre uspokoi� si� pierwszy.

��Oni powtarzaj� atak�� powiedzia�.

Niszczyciele zn�w napierali na nas p�kolem. Nie wiem czemu, ale by�em przekonany, �e zmienili plan natarcia. �rodek szyku porusza� si� ostro�niej ni� skrzyd�a, kt�re stara�y si� zaj�� z bok�w i stamt�d zmia�d�y� nas mi�dzy wystrzelanymi naprzeciw siebie polami. Gdybym natomiast zn�w wyrwa� si� do przodu, spokojnie wycofaliby si� z centrum szyku i bez trudu rozprawili z mymi przyjaci�mi pozbawionymi os�ony z flanki. Plan obliczony by� na tak g�upiego przeciwnika, �e poczu�em do nich pogard�. Nie wiedzia�em jeszcze wtedy, �e nigdy nie nale�y uwa�a� wroga za durnia.

��My r�wnie� powt�rzymy napad, ale tym razem inaczej�� powiedzia�em. M�j plan opiera� si� na szybko�ci i zgraniu naszej akcji.

Kiedy Niszczyciele dostatecznie si� zbli�yli, my, zwarci w pi�栗 trzech ludzi z przodu i kulej�cy Anio� z ty�u�� uderzyli�my na ich lewe skrzyd�o. Wszystko by�o drobiazgowo wyliczone i doskonale si� uda�o. Napadaj�c na lewe skrzyd�o jednocze�nie oddalali�my si� od prawego, przez co os�abiali�my jego uderzenie, z centrum szyku mo�na si� by�o chwilowo nie liczy�, bo nauczone do�wiadczeniem Z�ywrogi nie wyrywa�y si� pod ogie� p�l sztyletowych.

Tym razem dzia�aj�c czterema zwartymi polami unicestwili�my sze�ciu Niszczycieli i zmusili�my ich do ucieczki ca�� lew� flank�. Nie mogli�my ich �ciga�, bo trzeba by�o obr�ci� si� ku centrum i prawemu skrzyd�u. Kr�tkim wypadem r�wnie� i t� formacj� zmusili�my do wycofania si�. Pole bitwy usiane by�o szcz�tkami zniszczonych wrog�w i zalane ciemn� ciecz�, ich krwi�.

Powt�rnie schronili�my si� w cieniu �ciany.

Te piekielne stworzenia szybko jednak uczy�y si� na b��dach. Zrozumia�y, �e atakuj�c tyralier� jedynie nara�aj� si� na ciosy naszych si�owych szpad. Obecnie wi�c sz�y trzema zwartymi grupami po jakie� dwadzie�cia sztuk w ka�dej, cielsko przy cielsku, oko przy oku. To samo, czym odparli�my ich drugi atak�� wielokrotnie wzmocnione, zwarte w pi�� pole�� teraz obracali przeciwko nam. �adnym, nawet najszybszym wypadem, nie mogli�my st�umi� tak silnego, skoncentrowanego si�owego strumienia. W tej sytuacji czas naszego �ycia zale�a� jedynie od szybko�ci ruchu wrog�w.

Andre jeszcze niezupe�nie doszed� do siebie po napadzie pierwszego Niszczyciela, lecz by� zupe�nie spokojny. Popatrzy�em na� i domy�li�em si�, co ma na sercu.

��Zd��ysz jeszcze wywo�a� gwiazdolot i nagra� po�egnanie�� powiedzia�em i odwr�ci�em twarz.

Z�ywrogi nie spieszy�y si�, bo wiedzia�y, �e im ju� nie umkniemy, i naciera�y z rozwag�. Andre wywo�a� statek. Nigdy jeszcze nie s�ysza�em tego gor�cego, porywczego cz�owieka m�wi�cego tak spokojnie i rzeczowo.

���anno! Olegu!�� dyktowa�.�� Za dwie minuty ju� mnie nie b�dzie. Kocham was! B�d�cie szcz�liwi!

��Obejmijmy si�, przyjaciele!�� zwr�ci� si� do nas.�� A potem zaatakujemy ich po raz ostatni. Nie ma sensu ci�gn�� tego dalej.

U�cisn�li�my si� i uca�owali. Trub przytuli� si� do mego ramienia i �ka� jak cz�owiek. Czu�o�� okazana temu dziwnemu stworzeniu niemal pogodzi�a je z nadchodz�c� �mierci�. Da�em znak i wszyscy rzucili�my si� na centraln� grup� wroga.

Tak jak si� tego obawia�em, nie uda�o nam si� niczego dokona�. Nie zdo�ali�my nawet skupi� swych p�l w jedno ostrze, gdy� skuwaj�ce nas �a�cuchy przeci��e� by�y zbyt silne. Jedynie Lusin przebi� jednego Niszczyciela i sam natychmiast upad�. Nie chcia�em krzycze� ani wo�a� o pomoc, ale j�k rozpaczy mimo woli wydar� mi si� z piersi. Obok mnie krzycza� Andre. Nasze krzyki nie zd��y�y jeszcze umilkn�� zd�awione �mierciono�nymi oplotami wrogich p�l si�owych, gdy z g�ry co� run�o i wszystko cudownie si� przeobrazi�o: nagle os�ab� skuwaj�cy nas u�cisk grawitacji, zgas�o przenikliwe jarzenie oczodo��w, a Z�ywr�g, w kt�rego centrum celowa�em, lecz nie dosi�gn��em, trysn�� w g�r� s�upem p�omieni i kurzu.

��Skoncentrujcie si� na mnie!�� rozleg� si� dziki ryk Leonida.�� Naprz�d! Naprz�d!

Zachwia�em si�. Podtrzyma� mnie Romero.

��Niez�e uderzenie, nieprawda�, m�j dzielny Eli? zapyta� z u�miechem.�� S�dz�, �e uda�o mi si� roz�o�y� pa�skiego przeciwnika na atomy. Skupmy teraz pola i udajmy si� za naszym wodzem!

Leonid rwa� do przodu, a przed nim rozpadali si� i znikali, jakby unoszeni wiatrem, Niszczyciele. Po bokach os�aniali go Allan i Andre, z ty�u podtrzymuj�c si� nawzajem dreptali Lusin i Trub. Zrobi�em krok i poczu�em, �e nie mog� porusza� si� o w�asnych si�ach.

��Odwagi, odwagi!�� dodawa� mi ducha Romero.�� Panu oczywi�cie najwi�cej si� dosta�o, bo oni chcieli wyko�czy� pana w pierwszej kolejno�ci, ale nie wolno si� poddawa�. Prosz� zewrze� pole i od razu b�dzie �atwiej i��.

��Nie zostawaj w tyle, Eli!�� pokrzykiwa� Allan.�� Poka� im, do czego jeste� zdolny!

Namowy, okrzyki i wreszcie widok Kamagina i Gromana biegn�cych na pomoc pierwszej grupie doda�y mi si�. Szed�em coraz pewniej i po kilku minutach dop�dzili�my Leonida.

��Naprz�d!�� krzykn�� Leonid skin�wszy mi g�ow�.�� Tu zosta�o jeszcze z dziesi�� tych potwork�w. Chwyci�em go za r�k�.

��Czekaj!�� szepn��em.�� Nie trzeba ich niszczy�.

��A to niby czemu? Nie odejdziemy st�d, p�ki chocia� jeden wr�g jeszcze si� rusza.

��Daj spok�j, Leonidzie!�� podtrzyma� mnie Andre.�� Przynajmniej jednego trzeba wzi�� �ywcem.

��Racja!�� zawo�a� Allan.�� Przywlec takiego potwora na Ziemi�! Dawniej nazywa�o si� to: �bra� j�zyka�.�� Zwr�ci� si� do Kamagina i Gromana:�� Tak to by�o, przodkowie?

Kosmonauci potwierdzili, �e zdobywanie j�zyka i obcinanie skalp�w by�o wa�n� operacj� w ka�dej cywilizowanej wojnie. W ich czasach wojen ju� nie by�o, ale zachowa�y si� podania na ich temat. Poza tym czytali o tym w ksi��kach. Literaci, cho� ju� dawno nikt na Ziemi nie walczy� i nie umiera� gwa�town� �mierci�, ch�tnie opisywali rozmaite okropno�ci: kradzie�e, morderstwa, pogo� za zyskiem i s�aw�, zdradzanie �on i m��w, wdrapywanie si� po tak zwanej drabinie s�u�bowej i inne dzikie czyny wymagaj�ce chytro�ci i krwi. Poniewa� w tym dalekim gwiazdozbiorze zetkn�li�my si� z okrutnym narodem, r�wnie� i my powinni�my zapozna� si� z obyczajami tych wojowniczych czas�w.

Andre wskaza� na resztki:

��Sp�jrzcie! To nie istoty, lecz maszyny!

Na jego d�oni le�a� zwil�ony ciemnym p�ynem zesp� element�w uk�adu elektronicznego: p�przewodnik�w, opornik�w i kondensator�w po��czonych ze sob� przewodami. By�o to bez w�tpienia urz�dzenie sztuczne.

��To ca�kiem prawdopodobne�� zgodzi�em si�. Wszystko, co wiemy o Z�ywrogach, �wiadczy o ich niezwyk�ym okrucie�stwie. Czy normalne istoty mog�yby by� takie?

��Nie�� powiedzia� Lusin podnosz�c z ziemi inny fragment cia�a Niszczyciela.�� Organizm. Patrzcie!

To by� kawa�ek �ywej tkanki: plecionka nerw�w, mi�ni, �ci�gien i ko�ci. Andre obraca� strz�p w r�ku brudz�c sobie palce lepk� pokrywaj�c� go ciecz�.

��Tak�� przyzna�.�� Nie mechanizm.

Nasi wybawiciele poszli dalej zabieraj�c ze sob� Truba, a my we tr�jk� myszkowali�my po terenie niedawnej bitwy. Jeszcze raz przekona�em si�, jak wielkie si�y rozrywa�y pora�onych wrog�w. Okre�lenie �rozbryzgany� nie by�o przeno�ni�, lecz precyzyjnym opisem �mierci Niszczyciela.

��Wydaje mi si�, �e dziwna forma unicestwienia stanowi klucz do zagadki ich �ycia�� powiedzia�em, gdy po jakim� czasie zebrali�my z dziesi�� fragment�w cia� Niszczycieli.

Andre u�o�y� szcz�tki rz�dem.

��Sp�jrzcie: sze�� kawa�k�w �ywej tkanki i cztery u�omki sztucznych urz�dze�. Nic wam to nie m�wi?

��Rozumiem�� odpar� Lusin.�� Na po�y organizm, na po�y mechanizm. P� �ywy, p� sztuczny. Prawda?

��Tak. To w�a�nie mia�em na my�li.

��Zapominacie o jeszcze jednej mo�liwo�ci: �ywy Z�ywr�g siedz�cy w maszynie�� zaoponowa�em.�� Przy rozpadzie tkanki cia�a miesza�y si� z fragmentami mechanizmu i da�y taki obraz.

��No to popatrz na ten fragmencik!

Strz�pek istotnie by� interesuj�cy: �ywa tkanka przenika�a si� ze sztuczn� struktur�, jedno by�o przed�u�eniem drugiego: z ko�ci wyrasta� przew�d i platynowy opornik, na kondensatorze za� pozosta�y nerwy i w��kienka mi�ni. To by�o harmonijne po��czenie, a nie mechaniczne s�siedztwo �ywego i martwego.

��S� dwie mo�liwo�ci�� ci�gn�� Andre.�� Albo istoty �ywe odkry�y spos�b mistrzowskiego zast�powania swych niedoskona�ych narz�d�w sztucznymi organami i w ten spos�b w po�owie si� zmechanizowa�y, albo na odwr�t, stworzone przez kogo� mechanizmy nauczy�y si� wbudowywa� �ywe tkanki i awansowa�y w ten spos�b do stopnia p�organizm�w. W obu wypadkach mamy do czynienia z obiektami wysokiej kultury materialnej.

Dla mnie mieszana natura Z�ywrog�w stanowi�a wyja�nienie ich zaskakuj�cego okrucie�stwa. Istoty zdegradowane do mechanizm�w musia�y utraci� wrodzon� dobro�. Ale je�li to naprawd� s� automaty zmontowane z element�w organicznych, to sk�d bior� potrzebne im �ywe tkanki? Mo�e poluj� na istoty w kosmosie, aby dzi�ki ich tkankom zapewni� sobie istnienie?

Leonid z zas�pion� twarz� przechadza� si� pod �cian� budynk�w. Spojrza� na nas tak, jakby�my r�wnie� nale�eli do gatunku g�owookich. Byto jasne, �e nie uda�o si� �ywcem wzi�� Z�ywrog�w.

��Rozpadaj� si� jak ba�ki mydlane. Pozosta�y przy �yciu trzy sztuki.

W k�cie utworzonym przez za�amanie �ciany siedzia�o trzech Niszczycieli �ci�ni�tych naszymi polami. Z�ywrogi by�y wyczerpane: ich oczy ledwie �wieci�y, a wysy�ane od czasu do czasu impulsy grawitacyjne utraci�y dawn� moc. Andre uruchomi� deszyfrator. Romero, blokuj�c wrog�w z Allanem, Kamaginem, Gromanem i Trubem, przywo�a� mnie gestem.

��Wie pan, czemu ani jednego nie wzi�li�my �ywcem? Niewiarygodne, ale oni pope�niaj� samob�jstwo, kiedy sytuacja jest ju� bez wyj�cia!

��Buch �bem o cia�o i koniec!�� powiedzia� Allan.�� Nasi przeciwnicy to samoeksploduj�ce konstrukcje. Tymczasem Kamagin, skoncentrowawszy na sobie trzy pola, metodycznie odrywa� jednego Z�ywroga od dw�ch pozosta�ych. Kiedy pomi�dzy nimi utworzy�a si� szczelina, Niszczyciel uderzy� okiem w cia�o. Rozleg� si� wybuch i do g�ry trysn�y k��by wilgotnego dymu. Dwa pozosta�e potwory przywar�y do siebie jeszcze silniej. Ich g�owy gor�czkowo migota�y.

��I tak wszystkie!�� powiedzia� ze z�o�ci� Leonid.�� Go�ymi r�kami chwyta� je za te �by, czy co?

��Jak tam u ciebie?�� spyta�em Andre.�� To chyba mowa �wietlna, nie powiniene� mie� trudno�ci z odczytaniem.

��K�opot polega w�a�nie na tym, �e to nie jest mowa �wietlna. Nadaj� s�abo modulowane fale grawitacyjne, a �wiecenie tym impulsom tylko towarzyszy. Z tak� form� mowy stykam si� po raz pierwszy.

Andre westchn��.

��Klucz! Klucz! Gdybym m�g� odczyta� przynajmniej jeden sygna��

��Zaraz dam ci klucz. Podra�ni� ich troch�, a ty obserwuj reakcj�.

Wysun��em si� do przodu, uderzy�em niezbyt silnie polem i zn�w si� cofn��em. Operacj� t� powt�rzy�em trzykrotnie, a potem zacz��em ostro�nie rozsuwa� wrog�w. Porzuci�em to zaj�cie, aby zn�w przej�� do uderze�. Ciosy by�y s�abe, raczej poklepywania ni� pchni�cia. Ze dwa razy wystawi�em te� w ich kierunku rozcapierzone palce.

��Starczy!�� powiedzia� Andre rado�nie.�� Teraz chyba rozszyfrujemy ich mow�. S�uchajcie, to bardzo ciekawe.

P�niej okaza�o si�, �e deszyfrator niekt�re szczeg�y �le zrozumia�, ale sedno przekaza� prawid�owo: �Ten sam, zab�jca pierwszego� Zn�w ten sam� Zn�w� Rozsuwa� Ka�cie ekranowanym� Tylko oni� Na planecie jest dw�ch, pozostali zgin�li� Sze��dziesi�ty trzeci zada� sobie �mier�. Ja s�abn�. Brakuje mi grawitacji. Odpowiadam: oni s� inni, kamiennopa�cza�ci� Ekranowanych� Dlaczego dopiero pod wiecz�r, przecie� s� bli�ej?� Do wieczora nie utrzymam si� Nie wytrzymam� Wys�ali�my wszystko, niepotrzebnie zostali�my� Uderz� g�ow�� Planeta nie jest ju� potrzebna� Planeta��

Przez kilka sekund zastanawiali�my si� nad rozszyfrowanym tekstem. Najwidoczniej gdzie� w pobli�u by�a ich baza, z kt�r� rozmawiali. Powinni�my by� przygotowani na nowy atak. P�niej ka�dy z nas zacz�� m�wi� o tym, co mu si� wydawa�o najbardziej wa�ne.

��Pomoc dla nich przyjdzie dopiero w nocy�� powiedzia� Leonid.�� Powinni�my wi�c upora� si� z nimi przed wieczorem.

��O jakich ekranowanych mowa? Przed czym ekranowanych? Przed dzia�aniem naszych p�l?�� zapyta�em.�� Ale oni zapominaj� o naszych gwiazdolotach.

��Ich grawitacja s�abnie�� powiedzia� Andre. Co znaczy to dziwne zdanie? Dlaczego nie odebrali�my impuls�w ich rozm�wc�w?

��Rozm�wcy s� daleko�� odpar�em.�� Deszyfrator nie uchwyci� ich s�abych sygna��w.

��Planeta niepotrzebna�� wymamrota� Lusin. Niepotrzebna. Zniszcz�?

��W tej chwili najwa�niejsza jest gro�ba: �Uderz� g�ow���� powiedzia� Kamagin.�� Jest to niew�tpliwie zapowied� samob�jstwa. Trzeba mu zapobiec, tylko jak?

��Unieruchomi� tym stworom g�owy!�� hukn�� Allan.�� Albo po prostu odci�� im peryskopy p�askim polem.

��Nie�� zaoponowa�em.�� Wtedy rozsypi� si� na kawa�ki. Andre ma racj�, �e co� wa�nego zwi�zane jest z faktem s�abni�cia ich grawitacji. Usztywnijmy ich mi�dzy polami i przenie�my w takim stanie do komory ci�nieniowej.

Unieruchomione Z�ywrogi zosta�y wkr�tce rozdzielone. Wtedy jeden z nich zdo�a� jednak jako� uderzy� si� g�ow�. Tym pieczo�owiciej obchodzili�my si� z ostatnim. Nie�li�my go do planetolotu, �ciskaj�c oddzielnymi polami tu��w i g�ow�. Niszczyciel wyra�nie s�ab�, jego impulsy stawa�y si� nieczytelne, g�owa przesta�a si� porusza� i zgas�a.

��Chyba umar��� powiedzia� Andre, kiedy umie�cili�my potwora w komorze ci�nieniowej planetolotu. Deszyfrator nie odbiera �adnych sygna��w.

Wzmocnili�my ci�nienie w komorze i uruchomili�my pok�adowy grawitator w nadziei, �e wielkie ci��enie wskrzesi Niszczyciela. Zamocowawszy g�ow� tak, aby przypadkiem nie upad�a na cia�o, pozostawili�my Niszczyciela w jego tymczasowym wi�zieniu.

��Zostan� tu�� powiedzia� Andre�� i postaram si� zbada� budow� cia�a oraz fizjologi� naszych przeciwnik�w.

��My tymczasem poszukamy mieszka�c�w planety�� o�wiadczy� Leonid.�� Mo�e nie wszyscy zgin�li. Planeta wydawa�a si� po dawnemu martwa. Oblecieli�my miasto i skierowali�my si� ku innym osiedlom, kt�re wygl�da�y jak kopie pierwszego. Wsz�dzie spotykali�my okropne �lady pogromu. Zielone jeszcze rankiem lasy i ��ki ��k�y i wi�d�y. Ro�liny na planecie by�y ca�kowicie zniszczone, podobnie jak uprawiaj�ce je rozumne �wierszcze z niemal ludzkimi g�owami.

Nastroi�em deszyfrator na dowolne fale jeszcze pracuj�cego m�zgu. Po godzinie poszukiwa� odebrali�my s�abe impulsy i polecieli�my w kierunku ich �r�d�a.

Peleng falowy doprowadzi� nas do podziemnego kana�u czy te� rury kanalizacyjnej zagubionej w�r�d lasu. Wej�cie do kana�u by�o zas�oni�te traw� i krzewami. Deszyfrator wykazywa� obecno�� trzech �ywych istot.

Pr�bowa�em przedosta� si� do wn�trza rury, ale otw�r by� dla mnie zbyt w�ski i do �rodka wpe�z� Kamagin. Poprosi� o pomoc i za nim uda� si� r�wnie� szczup�y Groman. We dw�jk� wydobyli na zewn�trz konaj�cego sze�cioskrzyd�ego. Rozumny �wierszcz nie odpowiada� na pytania, nie porusza� si� i prawie nie oddycha�, ale jego m�zg jeszcze pracowa� z gor�czkow� szybko�ci�.

��Tam s� ich ca�e setki�� powiedzia� Kamagin ale wszyscy martwi.

��Dw�ch jeszcze �yje�� odpowiedzia�em.�� Przyrz�d odbiera pr�dy czynno�ciowe ich m�zg�w. We�cie bioskop.

Z aparacikiem wykrywaj�cym �lady �ycia wr�cili do kana�u. Dw�ch wydobytych mieszka�c�w planety by�o w jeszcze gorszym stanie ni� pierwszy. Jeden skona�, kiedy go wynoszono na zewn�trz, drugi �y� jeszcze kilka minut i mog�em zapisa� promieniowanie jego umieraj�cego m�zgu.

Zaj�wszy si� pierwszym, przekona�em si�, �e nie ma nadziei na jego powr�t do zdrowia, ale mo�na przez jaki� czas podtrzymywa� gasn�cy p�omyk �ycia. Zbli�a� si� wiecz�r, kiedy przekonali�my si�, �e na planecie nie ma ju� �ywych istot.

��Zabierzemy pomniki�� zaproponowa� Leonid. Automaty zdj�y rze�by z coko��w, a p�niej przenios�y do planetolotu r�wnie� same postumenty.

��Nadal brak sygna��w statku id�cego wrogom na pomoc�� powiedzia� Andre.�� Jego milczenie dzia�a mi na nerwy.

��Wsiada�!�� zakomenderowa� Leonid.�� Wracamy do gwiazdolotu.

Spojrza�em na niebo. Elektra zasz�a za horyzont i nast�pi� zmierzch. Nad miastem zap�on�o tysi�ce latar�. One jedne nadal dzia�a�y. Wstrz�saj�ce wra�enie robi�a ta wspania�a iluminacja w kr�lestwie �mierci i chaosu.

Teraz przechodz� do tragedii Andre i na my�l o niej rozpacz �ciska mnie za gard�o. Nawet teraz, oddzielony od owego strasznego dnia latami i jeszcze straszliwszymi wydarzeniami, nie pojmuj� do ko�ca tego; co si� wtedy sta�o. Przede wszystkim nie rozumiem siebie. Jak mog�em okaza� si� tak lekkomy�lny? Czemu wszyscy zachowywali�my si� jak stado ciel�t? Wszak ju� wtedy wiedzieli�my, �e walczymy z podst�pnym, dysponuj�cym pot�nymi �rodkami technicznymi wrogiem, wiedzieli�my te�, i� wr�g ten pod wieloma wzgl�dami nas przewy�sza. Dlaczego, dlaczego nie pomy�leli�my o najprostszych, elementarnych wr�cz �rodkach ochronnych? Wr�g sam o�wiadczy�, �e zamierz� nas pokona�. Dlaczego zlekcewa�yli�my jego gro�by? Czytaj�c po raz kt�ry� z rz�du zapis rozmowy Z�ywrog�w ze sw� baz�, przekona�em si� ostatecznie, �e ze wszystkich mo�liwych znacze� zagadkowego s�owa �ekranowany� wybra�em najdalsze od prawdy i nie tylko pomyli�em si�, lecz r�wnie� przekona�em wszystkich, �e mam racj�. I Andre! Biedny Andre, kt�ry tak przenikliwie domy�li� si� niewidzialno�ci naszych przeciwnik�w, te� z ulg� zrezygnowa� ze swego odkrycia. Zn�w pytam si�, czemu nasze oczy za�mi�a �lepota w�wczas, kiedy potrzebna by�a ca�a ostro�� wzroku? Czy to dlatego, �e ujrzawszy jak brzydcy i niezdarni s� nasi przeciwnicy i jak �atwo rozprawiamy si� z nimi naszymi s�abymi polami, od razu nabrali�my do nich pe�nej zadufania pogardy i nawet nie pr�bowali�my si� dowiedzie�, czy wszyscy s� tacy sami? �Dlaczego nie mo�ecie by� przed noc�?��� wo�a� do swoich ostatni Z�ywr�g. Na Sigmie zapada�a noc. Pos�ana przez wrog�w pomoc ju� zbli�a�a si� do planety. Od okrutnego ciosu dzieli�y nas minuty, a my beztrosko paplali�my, ciesz�c si� z �atwego zwyci�stwa!

��Tu s� pi�kne noce!�� powiedzia�em do Andre.�� Nawet ta automatyczna iluminacja nie t�umi blasku gwiazd.

Andre uni�s� g�ow� i przez chwil� patrzy� w niebo. Powietrze by�o niezwykle przejrzyste. Ekranowani wrogowie ju� wisieli nad nami, a my spokojnie zachwycali�my si� gwiazdami Plejad.

��Pospieszcie si�!�� krzykn�� gniewnie Leonid. Tylko na was czekamy.

Ruszy�em ku planetolotowi i wtedy us�ysza�em krzyk Andre, ochryp�y i przerywany. Dusili go, a on si� w�ciekle wyrywa�. Czu�em pulsacj� jego pola.

��Eli, pom�!�� krzycza� Andre.�� Eli! Eli! Rzuci�em si� ku niemu. Nie dojrza�em go. Nad ciemn� ziemi� jaskrawo po�yskiwa�y gwiazdy, powietrze by�o spokojne i przejrzyste. Gdzie� obok mnie d�awi� si� i wo�a� o pomoc Andre. S�ysza�em go zupe�nie dok�adnie, wiedzia�em, �e mu knebluj� usta, a on si� wyrywa i zn�w krzyczy:

��Eli! Eli! Na pomoc!

��Niewidzialni!�� wrzasn��em i rzuci�em swoje pole w kierunku krzyku; nie zdaj�c sobie nawet sprawy, �e jest r�wnie niebezpieczne dla Andre, jak i dla napastnik�w.

Wtedy zobaczy�em Andre po raz ostatni. Moje uderzenie odrzuci�o kt�rego� z atakuj�cych go Niewidzialnych. W powietrzu nagle zjawi�y si� nogi Andre, w�ciekle wierzgaj�ce i zadaj�ce komu� ciosy. Wida� by�o tylko nogi! Na miejscu, gdzie powinien by� tu��w i g�owa, spokojnie �wieci�y gwiazdy. Od tej pory min�o wiele lat, ale ci�gle jeszcze widz� ten obraz: same tylko zawieszone w powietrzu, walcz�ce nogi Andre.

Nie zdo�a�em zewrze� jeszcze ca�kiem pola, kiedy zada�em nowy cios. Wiedzia�em, �e koledzy spiesz� ju� na pomoc i najwa�niejsz� rzecz� w tej pierwszej minucie bitwy by�o nie pozwoli� wci�gn�� Andre w ca�kowit� niewidzialno��, zanim reszta ludzi nie w��czy si� do walki. Chcia�em ca�kowicie odkry� Andre, ale chybi�em. Jaka� nowa si�a podrzuci�a mnie w powietrze. Rozejrza�em si� i poj��em, �e sta�em si� niewidzialny. Nie znalaz�em swojego tu�owia i n�g. Widzia�em przez swoje cia�o kamyki i trawki na ziemi, kt�re szybko oddala�y si� i nik�y w ciemno�ciach nocy. Jakie� elastyczne p�ta wi�za�y mi r�ce i ci�gn�y ku g�rze. Cho� zaskoczony, do granic mo�liwo�ci napi��em swoje pole i zatrzyma�em wznoszenie. Teraz ko�ysa�em si� o jakie� pi�� metr�w nad gruntem. Andre nadal krzycza�, ale jego g�uchy, przerywany g�os dobiega� gdzie� z wysoka. Powoli, lecz nieust�pliwie ci�gni�to go do g�ry. Zn�w by� ca�kowicie niewidoczny.

W dole zobaczy�em biegn�cych ludzi kieruj�cych si� na krzyk Andre. Ja sam napinaj�c maksymalnie pole, aby nie da� si� pokona�, walczy�em w milczeniu. Leonid zatrzyma� si� pode mn� i uni�s� g�ow� do g�ry.

��Gdzie jeste�cie?�� krzycza� zatrwo�ony. Gdzie jeste�cie? Nie widz� was!

Co� wstr�tnie szorstkiego i zimnego zakry�o mi usta. Wyrwa�em si� i krzykn��em:

��Koncentrujcie na mnie swoje pola! Andre unosz� do g�ry!

Tym razem d�wignie �cisn�y moj� g�ow� i szyj� tak silnie, �e p�ucom zabrak�o oddechu. Przed oczami zamigota�y czerwone kr�gi, ale r�wnocze�nie poczu�em, jak nape�nia si� si�� moje s�abn�ce pole. Niemal traci�em ju� przytomno�� z braku powietrza, ale nie straci�em jasno�ci my�li. Nie u�y�em pola natychmiast, lecz troch� jeszcze opiera�em si�, nie daj�c si� wlec do g�ry, a kiedy ju� nie mog�em wytrzyma�, szarpn��em si� ze wszystkich si�.

Osaczaj�cy mnie przeciwnicy najwidoczniej nie oczekiwali takiego uderzenia i zostali odrzuceni jak pi�rka. Jeden, zupe�nie pora�ony ciosem pola, wypad� z niewidzialno�ci i run�� obok mnie na ziemi�. Nie traci�em czasu na przygl�danie mu si�. Poderwa�em si� na nogi i wezwa�em awionetk�. Obok wznosi�a si� ku g�rze awionetka Romera.

��Strze�cie si�, oni s� niewidzialni!�� krzykn��em i us�ysza�em jeszcze, �e Leonid poleci� uruchomi� lokatory planetolotu.

Wznios�em si� do g�ry i zatrzyma�em awionetk�.

Romero tak�e znieruchomia� w powietrzu. Ws�uchiwali�my si� w cisz�, w nadziei, �e us�yszymy jeszcze krzyki Andre. G�os�w nie us�ysza�em, ale wyda�o mi si�, �e z boku dobiega j�k i odg�os przerywanego oddechu. Rzuci�em si� w kierunku tych odg�os�w walki, obmacuj�c przezroczyste powietrze liniami pola si�owego. Romero czyni� to samo, ale �aden z nas niczego nie wykry�.

��Trzeba jako� zracjonalizowa� nasze poszukiwania�� powiedzia� Romero zbli�aj�c si� do mnie.�� Zgodzi si� pan, �e miotanie si� na o�lep�

��Oni go unios� ze sob�!�� m�wi�em nie s�uchaj�c go.�� Porw� i unios�, niech pan to zrozumie!�

��Oni ju� porwali Andre. Pytanie, gdzie si� ukryli? Szukamy ich nad polem walki, a oni mogli ju� dawno opu�ci� planet�. Trzeba wezwa� gwiazdoloty.

Na statkach ju� wiedziano o nieszcz�ciu Andre. Lokatory pok�adowe przeszukiwa�y przestrze� wok� planety. Czu�o�� tych urz�dze� jest taka, �e wykrywaj� przedmiot wielko�ci guzika z odleg�o�ci stu tysi�cy kilometr�w. Andre i jego porywacze byli wi�ksi od guzika, a statki znajdowa�y si� w odleg�o�ci mniejszej ni� sto tysi�cy kilometr�w, ale nawet �ladu Z�ywrog�w nie wykry�y. Nie wiedzieli�my jeszcze w�wczas, �e wszelkie typy lokator�w s� bezsilne wobec ich urz�dze� ekranuj�cych. Skuteczne �rodki walki z niewidzialnymi nale�a�o dopiero wynale��. Obecnie ka�dy rozumie, �e nierozwa�nie uwik�ali�my si� w walk�, wprawdzie dobrze uzbrojeni, jak tego p�niej dowiedli�my, ale nie maj�c zupe�nie poj�cia, jakie �rodki techniczne b�d� do tej walki potrzebne. Byli�my podobni do �lepego giganta rzucaj�cego si� w�ciekle na widz�cych wrog�w, kt�rzy oczywi�cie b�d� mieli za swoje, je�eli dostan� si� w jego r�ce, je�eli si� dostan�!� Nieszcz�cie�� porwanie Andre�� ju� nas dotkn�o, ale nikt nie zdawa� sobie sprawy z wielko�ci tego nieszcz�cia. Mo�liwe zreszt�, �e dobrze si� sta�o. Gdyby�my dok�adnie wiedzieli, co nam grozi, niemal na pewno nie odwa�yliby�my si� tak ryzykowa�, jak ryzykowali�my i nie osi�gn�liby�my takich sukces�w, jakie sta�y si� naszym udzia�em.

Ja najmniej ze wszystkich pojmowa�em daremno�� naszych �wczesnych poszukiwa�. Dygota�em z rozpaczy i wiedzia�em jedynie to, �e przed porwaniem Andre tylko mnie wo�a� na pomoc, a ja mu tej pomocy nie udzieli�em. Nie mog�em t�umaczy� si� przed sob� nag�o�ci� napadu niewidzialnych, gdy� w gruncie rzeczy nie by�o to �adn� niespodziank� (wszak w swych rozwa�aniach dopuszczali�my niewidzialno�� Niszczycieli).

Nie pami�tam, jak d�ugo trwa�a ta szamotanina nad planet�. Do mnie i Romera do��czyli Lusin i Allan. Cztery skrzy�owane pola si�owe obmacywa�y ka�d� drobin� powietrza. Nak�ada�y si� na nie pot�ne pola lokacyjne gwiazdolot�w i szerokie sto�ki si�owe planetolot�w. Wszystko na pr�no.

Zn�w podlecia� do mnie Romero.

��Ze statku przekazano polecenie, aby�my zaprzestali poszukiwa�. Daj� nam kwadrans na powr�t. Wydarzy�o si� co� jeszcze wa�niejszego.

By�em wtedy ju� tak zm�czony i zoboj�tnia�y, �e przyj��em to bez protestu. Wyl�dowa�em ko�o planetolotu i powlok�em si� do wej�cia, gdzie czeka� na mnie przygn�biony Leonid.

��Sp�jrz, kto z tob� walczy��� powiedzia� wskazuj�c na skrzyni� stoj�c� obok planetolotu.

W skrzyni le�a�y szcz�tki mojego wroga. Patrzy�em na niego t�pym wzrokiem, nie zdaj�c sobie sprawy z tego, co widz�. Bytem tak pewny, �e wszystkie umieraj�ce Z�ywrogi rozpadaj� si� na strz�py, �e nawet nie dopuszcza�em dla nich innej formy zgonu. Nie w�tpi�em, �e uwidoczniony niewidzialny wr�g ju� dawno rozproszy� si� na powierzchni planety. Potem zrozumia�em, �e je�li nawet mam przed sob� Niszczyciela, to niewiele by� podobny do tych, z kt�rymi walczyli�my poprzednio.

��Wiecie, kogo mi przypomina ten potworek? wyszepta� zdumiony Romero.�� Ludzik�w ze stali zbrojeniowej i z�omu, jakimi straszyli swoich pobratymc�w staro�ytni rze�biarze abstrakcjoni�ci.

Obr�ci�em si� w milczeniu ku Romerowi. Nie mia�em poj�cia, �e kiedykolwiek �yli tacy rze�biarze i nigdy nie widzia�em ich prac. Istota spoczywaj�ca w skrzynce sk�ada�a si� z samych ko�ci lub pr�t�w: kolumna centralna, dwie nogi, dwie r�ce, dwa pier�cienie o grubo�ci naszej szyi umieszczone tam, gdzie ludzie maj� biodra, i zamiast g�owy znana ju� nam po�yskliwa, a teraz martwa naro�l. To by� szkielet istoty, a nie istota, tak mi si� przynajmniej wydawa�o. Stawy szkieletu, wytrzyma�ego i gi�tkiego, zgina�y si� �atwiej ni� ludzkie. Tylko w gor�czkowym �nie mo�na zobaczy� takiego mieszka�ca za�wiat�w.

Lusin by� bardziej obyty z takimi istotami, hodowa� przecie� swoich ptasiog�owych bog�w i cudaczne zwierzaki. Podni�s� teraz z�aman� przy wyj�ciu z niewidzialno�ci i upadku na ziemi� ko�� nogi.

��Popatrz, Eli. Mi�nie i nerwy te�. Tylko wewn�trz. Dla nas ko�ci s� rusztowaniem. Dla nich pow�ok�. Niezawodna konstrukcja. Lepsza od ludzkiej. Natura si� postara�a� Ciekawe, ile miliard�w lat? Sto milion�w nie wystarczy na pewno�

��Gwiazdoloty zn�w nas pop�dzaj�!�� powiedzia� Leonid.�� Zabieramy skrzynk� i odlatujemy.

Droga do gwiazdolotu zabra�a nam kilka minut. Kiedy planetolot znikn�� we wn�trzu �Po�eracza Przestrzeni�, oba statki szybko oddali�y si� od Sigmy. Twarz Wiery zapuch�a od p�aczu. O nic nas nie pyta�a, gdy� widzia�a na ekranie nasz� walk� z niewidzialnymi. Zapyta�em, czemu zakazano nam dalszych poszukiwa�. Musia�o si� wydarzy� co� okropnego, skoro porzucili�my Andre na pastw� losu!

��Przestrze� pe�na jest zak��ce� grawitacyjnych odpowiedzia�a Wiera.�� Deszyfratory przechwyci�y grawigram niewidzialnych. Na szcz�cie z�amali�my ich kod i odczytali�my t� wiadomo��. S�dz�c z doniesienia, Andre na planecie ju� nie ma. �Wzi�li�my jednego kamiennopalczastego. Niszczyciel numer sto trzydzie�ci zgin��. Wycofujemy si� do bazy. Mo�liwe s� wszelkie niespodzianki. Natychmiast zabierzcie nas. Pora ju� sko�czy� z planet��.

Wszyscy cz�onkowie za�ogi wolni od wachty byli w sali obserwacyjnej. Obok mnie usiad�a Wiera. Milczeli�my czekaj�c na nowe wiadomo�ci. Potem przysiad�a si� do nas Olga, kt�ra przekaza�a dow�dztwo Leonidowi na czas jego wachty.

��Eli, kochany�� powiedzia�a Olga.�� Wszyscy cierpimy. Taka okropna �mier�

��Porwanie�� odpar�em.�� Andre nie zgin��, lecz zosta� porwany. Zapami�taj to, Olgo.

Olga nic na to nie odpar�a. Ja r�wnie� nie chcia�em nic m�wi�. S�owa nie mog�y pom�c ani pocieszy�. Nie wiedzieli�my przecie� rzeczy najwa�niejszej: gdzie jest Andre! Mo�e gdzie� w pobli�u, niewidzialny i niedost�pny? Zacisn��em z�by z w�ciek�o�ci i rozpaczy.

��Uspok�j si�, Eli�� powiedzia�a Wiera.�� Nie trzeba tak rozpacza�.

I wtedy pojawi�a si� kula Niszczycieli. Pojawi�a si� dok�adnie tak, jak to opisywali kosmonauci z �Mendelejewa�. Wyskoczy�a z niebytu i zwalniaj�c stopniowo bieg pomkn�a ku powierzchni Sigmy. Wstrzymali�my oddech i nie odrywali�my od niej wzroku.

��Co oni robi�!�� wykrzykn�a po chwili Wiera.�� Musimy im przeszkodzi�, to potworne!

Kula lecia�a teraz nad powierzchni� Sigmy. Nikt nie zauwa�y�, kiedy jej lot przekszta�ci� si� w grawitacyjny atak na planet�. Wszystko, co si� na niej znajdowa�o miasta, lasy, r�wniny�� nagle poderwa�o si� do g�ry, jakby przeorane gigantycznym p�ugiem. Na Sigmie podnosi�a si� ogromna fala przyp�ywowa, z tym tylko, �e nie by�a to fala oceaniczna, lecz fala twardej masy planetarnej, ska� i gruntu. Ci�kie chmury py�u zasnu�y unicestwian� planet�. �aden wybuch wulkanu, �adna eksplozja atomowa nie spowodowa�aby takich potwornych zniszcze�, jak jeden oblot gro�nej kuli wok� planety. Musi min�� wiele tysi�cy lat, zanim Sigma zn�w b�dzie nadawa� si� do �ycia.

Kr��ownik wroga skry� si� za kraw�dzi� Sigmy i przeorywa� z kolei jej odwrotn� stron�.

��Leonidzie!�� krzycza�a Wiera.�� ��dam interwencji!� Zatrzymaj ich si��!

��Nie!�� krzykn��em.�� Nie, Wiero! Na Sigmie nie ma ju� �ycia, a w kuli lub w jej pobli�u jest Andre. Nie wszystko jeszcze stracone i mo�emy go uratowa�!

��Zreszt� ju� za p�no na pomoc dla Sigmy�� dorzuci� Leonid.�� Nie spodziewali�my si�, �e ich statek jest zdolny do podobnych dzia�a�. Niewykluczone, �e z nami spr�buj� post�pi� tak samo.

��Jeste�cie gotowi do odparcia ataku?�� spyta�a Wiera, kt�ra zdo�a�a si� opanowa�.

��Gotowi. Allan donosi, �e jego anihilatory czekaj� tylko na rozkaz. Atak na nas nie wyjdzie bandycie na zdrowie.

��Je�eli trzeba b�dzie walczy�, pami�tajcie, �e na tamtym statku jest Andre.

Statek wrog�w wynurzy� si� zza tarczy Sigmy i ju� k�ad� si� w powrotny kurs, kiedy nas zauwa�y�. Natychmiast zawr�ci� i pocz�� si� do nas zbli�a�. Leonid i Allan uruchomili anihilatory masy. Substancja aktywna zamieni�a si� w przestrze�. Ani Allan, ani Leonid z ostro�no�ci nie w��czyli otaczaj�cych nas cia� kosmicznych do reakcji rozk�adu masy. Nie by�o to na razie potrzebne, bo wrogi kr��ownik, lec�cy z szybko�ci� niemal �wietln�, nie zbli�a� si� do nas nawet o kilometr. Wytwarzali�my tak� ilo�� pustki kosmicznej, �e nie zdo�a� si� przez ni� przebi�. Mog�o si� pozornie wydawa�, �e nasze statki dysponuj�ce przewag� szybko�ci ucieka�y co si� przed po�cigiem. Je�eli Niszczyciele sami nie opanowali techniki anihilacji substancji, to nie mogli si� domy�li�, i� w rzeczywisto�ci nie zamierzali�my nawet rusza� z miejsca.

MUK rozszyfrowa� grawigram kr��ownika: �Widz� obcy statek. Nie mog� si� do niego zbli�y�. Atakowa� z wielkiej odleg�o�ci nie mog�. Przechodz� w nad�wietln�, aby wej�� w sto�ek ciosu�.

��Przechodz� w nad�wietln�!�� krzykn�a Wiera.�� Niech przechodz��� odezwa� si� Leonid.�� Im szybciej rw� si� ku nam, tym energiczniej ich odrzucamy. Na razie nie widz� zbytniego niebezpiecze�stwa.

Nie podziela�em optymizmu Leonida. Kr��ownik po przej�ciu do obszaru nad�wietlnego sta� si� nie tylko niewidoczny, lecz r�wnie� umkn�� spod naszej kontroli. Nie wiedz�c, o ile wyprzedza �wiat�o, nie mogli�my by� pewni skuteczno�ci obrony anihilacyjnej. Statek Z�ywrog�w m�g� si� przebi� w takiej sytuacji przez tarcz� nieustannie generowanej pustki.

Leonid mnie uspokoi�:

��Odrzucimy go, nawet nie wiedz�c, gdzie si� znajduje. A je�eli si� zbli�y, zd��ymy zawsze realnie uciec nie wdaj�c si� w walk�.

Wkr�tce Niszczyciele poj�li, �e niczego nie osi�gn�, i po zahamowaniu zn�w stali si� widzialni. MUK rozszyfrowa� kolejny meldunek:

�Atak si� nie powi�d�. Zabieram baz� ekranowanych i wracam do eksadry�.

Zaraz po tym kr��ownik znikn�� r�wnie nagle, jak si� pojawi�. Razem z nim znikn�a ostatnia nadzieja na wyzwolenie Andre, kt�ry unoszony przez kosmicznych zb�jc�w mkn�� do wn�trza Plejad, gdzie stacjonowa�a ich eskadra. Je�eli naturalnie jeszcze �y��

By�em tak zm�czony, �e zasn��em w fotelu. Przy�ni� mi si� Andre i obudzi�em si� z krzykiem. Oba gwiazdoloty sz�y w obszarze nad�wietlnym kursem niewidzialnej kuli. Dowiedzia�em si�, �e postanowiono odszuka� tajemnicz� eskadr� wrog�w, a po jej wykryciu dzia�a� zale�nie od okoliczno�ci. Przemy�lawszy wszystko, z ci�kim sercem u�wiadomi�em sobie, �e nie ma prawie szans na uratowanie Andre.

Po znikni�ciu Andre ca�a jego praca przypad�a na mnie. Razem z Lusinem ca�y ranek sp�dzili�my na badaniu szcz�tk�w obu wrog�w i rozszyfrowywaniu nagra� pr�d�w m�zgowych sze�cioskrzyd�ych. W po�udnie ostatni mieszkaniec nieszcz�snej Sigmy zmar�. Umie�cili�my jego zw�oki w �rodowisku konserwuj�cym, aby przywie�� je na Ziemi� w nienaruszonym stanie. Pracowa�em z pasj�, ale czasami dos�ownie sztywnia�em gubi�c my�li i trac�c orientacj�. W�wczas Lusin delikatnie poci�ga� mnie za r�kaw lub g�adzi� po ramieniu. Jego przyjazne wsp�czucie wraca�o mi si�y.

W przerwie odwiedzili�my Truba. Anio� pop�akiwa� i wyciera� oczy szcz�tkami skrzyde�. Prze�ywa� nasze wsp�lne nieszcz�cie otwarcie, nie kryj�c si� z tym tak jak my.

��Czy nasi wczorajsi przeciwnicy podobni s� do tych, kt�rzy zwalczali Galakt�w przebywaj�cych niegdy� na waszej planecie?�� zapyta�em.

��Od razu poj��em, �e to oni. Od razu, od razu��� odpar� i ca�y si� naje�y�. Porusza� si� z trudem, ale sprawia� wra�enie gotowego do nowego boju.

��Bitwy jeszcze b�d��� pocieszy�em go.�� W�tpi�, aby ludzko�� mog�a wsp�istnie� z tymi potworami. Musisz si� teraz leczy�, aby nabra� si� do walki. Zgodnie z prognoz� skrzyd�a ci odrosn� lepsze od starych.

��Stoimy?�� zapyta�.�� Gdzie jeste�my?

��Idziemy kursem na Maj�, w sam �rodek Plejad.�� Na o�lep�� mrukn�� Lusin ponurym tonem. Nie widzimy. A oni?

Ja r�wnie� niemal bez przerwy o tym my�la�em. Ju� Andre by� zaskoczony, �e kiedy Niszczyciel rozmawia� ze swoim kr��ownikiem mkn�cym w obszarze nad�wietlnym, jego grawigramy rozszyfrowywali�my, ale odpowiedzi statku nie mogli�my pochwyci�. Dopiero kiedy kr��ownik wyhamowa� w przestrze� pod�wietln�, jego depesze grawitacyjne zacz�y do nas dochodzi�. To by�o zrozumia�e, gdy� wyprzedza� swoje fale grawitacyjne rozchodz�ce si� z pr�dko�ci� �wiat�a. Pola grawitacyjne jedynie towarzysz� ich dalekiej ��czno�ci, rozmy�la�em, sama za� ��czno�� odbywa si� za pomoc� jakiego� innego, skuteczniejszego sposobu.

��Tak�� powiedzia�em z westchnieniem.�� Oni nie s� �lepi. Wygl�da na to, �e maj� jaki� spos�b porozumiewania si� w obszarze nad�wietlnym.

Wieczorem przedstawili�my za�odze rozszyfrowane majaczenia zmar�ego mieszka�ca Sigmy. Obraz sk�ada� si� z chaotycznie pojawiaj�cych si� i nikn�cych strz�pk�w akcji, postaci, miast i nieba planety. Znajdowa�o si� w nim wszystko to, co znalaz�o si� w polu widzenia, i wszystko stanowi�o akt oskar�enia przeciwko agresorom. Na stereoekr�nie p�on�o bia�awe niebo Sigmy, Elektra sta�a w zenicie. Nagle, zaciemniaj�c wspania�y dzie�, nad planet� zawis�a zielonkawa kula. Po niewidzialnych grawitacyjnych schodach wdarli si� na planet� flibustierzy kosmosu, zunifikowani i jak maszyny nieub�agani. Na bezbronne istoty spada�y grawitacyjne ciosy, p�ta�y je grawitacyjne �a�cuchy, rwa�y grawitacyjne haki, a grawitacyjny transporter wysysa� z planety do wisz�cej nad ni� kuli. Tysi�ce s�abiutkich mieszka�c�w Sigmy wymachiwa�y rozpaczliwie skrzyd�ami i p�aka�y. Jaki los czeka� ich w �adowniach kr��ownika? Mieli zosta� pokarmem dla nienasyconych gardzieli, czy rezerw� tkanek dla starzej�cych si� mechanizm�w oprawc�w? Nikt tego nie wiedzia�. Widzieli�my natomiast, jak rozprawiano si� z tymi, kt�rzy pr�bowali si� ukry�. Grawitacyjne ciosy spada�y na zbieg�w, nie oszcz�dzano nikogo, nikt si� nie uratowa�.

Patrzeli�my w przygn�bieniu na pociemnia�y stereoekran. Odczuwali�my strach i wstyd, �e co� podobnego dokonuje si� we Wszech�wiecie, w kt�rym my, ludzie, �yjemy w szcz�ciu i dobrobycie.

Prze�wietlenie cia� uj�tych przez nas wrog�w potwierdzi�o ich dwoist� struktur� anatomiczn�: �ywe tkanki s�siadowa�y ze sztucznymi, kable by�y przed�u�eniem nerw�w, a kondensatory i oporniki wrasta�y w ko�ci. P�yn o szczeg�lnych w�a�ciwo�ciach ma�o przypominaj�cych krew p�yn�� sztucznymi rurkami i kapilarami. Natomiast m�zg u obu form Niszczycieli by� pochodzenia biologicznego i mie�ci� si� u pierwszych w �rodku cia�a, u drugich za� w g�rnym pier�cieniu. Najdziwniejszym narz�dem tych ��ywych mechanizm�w� by�o serce�� miniaturowy grawitator wielkiej mocy. U niewidzialnych grawitator znajdowa� si� w drugim pier�cieniu, a u pojmanego ���wia� w g�rnej cz�ci cielska. Ten aparacik potrafi� indukowa� kr�tkotrwa�e, miejscowe pole grawitacyjne r�wnowa�ne przyci�ganiu powierzchniowemu kilkuset planet typu Ziemi. Najwidoczniej kt�ry� z ich organ�w wymaga� dla podtrzymania dzia�alno�ci pot�nych impuls�w grawitacyjnych. Serce pracowa�o z osza�amiaj�c� pr�dko�ci� kilku tysi�cy uderze� na sekund�. Ale to jeszcze nie wszystko. Grawitacyjne serce Niszczyciela generowa�o w przestrzeni ukierunkowane fale, by�o wi�c urz�dzeniem bojowym. Jedynym sposobem unicestwienia wroga m�g� by� cios w serce. Co do oczu, to wykryli�my w nich substancj� radioaktywn� wywo�uj�c� �wiecenie. Naro�l na szyi jednocze�nie o�wietla�a, wypatrywa�a i razi�a zdobycz. Przy sprzyjaj�cych okoliczno�ciach Z�ywr�g m�g� zabi� ofiar� wi�zk� �wiat�a, a w ka�dym razie �atwo o�lepi�.

��Wyja�nili�my r�wnie� mechanizm samob�jstwa�� powiedzia�em, ko�cz�c raport z badania cia� przeciwnik�w.�� Kiedy oko uderza w cia�o, serce ulega chwilowemu parali�owi. Si�y grawitacyjne ju� nie przeciwdzia�aj� panuj�cemu wewn�trz cia�a wysokiemu ci�nieniu. Nast�puje eksplozja. W komorze ci�nieniowej utrzymujemy ci�nienie o�miu tysi�cy atmosfer, aby si�y wewn�trzne nie rozpryska�y martwego cia�a wroga. Wynika z tego zreszt�, �e Niszczycieli �atwiej razi� strumieniami promieniowania przenikliwego i korpuskularnego ni� polami si�owymi. Pot�ne �r�d�o promieniowania gamma lub proton�w b�dzie dla nich zab�jcze. Zapoznajcie si� teraz z zapisami dzia�alno�ci ich m�zg�w.

Zapobiegliwo�� Andre, kt�ry przed walk� uruchomi� deszyfrator na wszystkich zakresach, okaza�a si� uzasadniona. Zobaczyli�my teraz nas samych, bladych, przypartych do �ciany, lecz odwa�nie walcz�cych. Zn�w bieg�em z w�ciekle wykrzywion� twarz� na centrum wrogiej formacji. Z nieba spada� Leonid i Allan, Romero zadawa� ciosy. Przera�eni i umieraj�cy Niszczyciele uwa�ali nas raczej za potwory. Ta cz�� zapisu nie przynios�a �adnych rewelacji, by�a po prostu powt�rzeniem tego, co sami wiedzieli�my. Natomiast my�li Niszczyciela uj�tego �ywcem i zmar�ego w kleszczach naszych p�l da�y co� nowego.

Niegdy� wierzono, �e przed oczami umieraj�cego przesuwa si� ca�e jego �ycie. Badanie czynno�ci m�zgu umieraj�cych wykaza�o, �e ich my�li s� rozmyte i pozbawione logiki. Jednak ten konaj�cy Niszczyciel przed �mierci� wspomina�, je�li nie ca�e swe �ycie, to przynajmniej znaczn� jego cz��. Ukaza�a si� nam na ekranie dzika planeta, sprawiaj�ca wra�enie ulepionej z o�owiu i z�ota: metalowe g�ry ust�powa�y miejsca metalicznym polom, w metalowych sadach ros�y metaliczne kryszta�y traw i krzew�w. Pod koronami metalowych drzew kry�y si� metalowe budowle. I wsz�dzie by�y Z�ywrogi, t�umy i chmary �lepi�cych oczog�owami, roj�cych si�, pe�zaj�cych, obrzydliwie identycznych� Nad ich przera�aj�cym �wiatem wznosi�a si� ogromna, ze trzydzie�ci razy wi�ksza od S�o�ca, m�tnawa gwiazda. Jeszcze jedna rzecz zaskakiwa�a: jak daleko si�ga� wzrok, ci�gn�y si� metalowe g�ry, pola i budowle, chcia�oby si� rzec do horyzontu, ale horyzontu nie by�o�� planeta by�a znacznie wi�ksza od Ziemi.

Po zako�czeniu demonstracji Wiera zapyta�a mnie:�� Zwr�ci�e� uwag�, �e drugi Niszczyciel nie pozostawi� �lad�w ani w m�zgu pobratymc�w, ani w m�zgu mieszka�c�w Sigmy?

��To naturalne, gdy� w normalnych warunkach jest niewidzialny. Dopiero po ci�kiej walce uda�o si� nam wyrwa� go z niewidzialno�ci.

��A jaki jest mechanizm tej niewidzialno�ci?

��Nie wiem, Wiero. Nie zdo�ali�my tego rozszyfrowa�.

��Wydaje mi si�, �e w�a�nie niewidzialni s� ich �o�nierzami�� powiedzia�a Wiera.�� W Hiadach, gdzie toczyli walki z Galaktami, nie zachowa�y si� dane o ich wygl�dzie i to �wiadczy na korzy�� tej tezy. Te ��wiokszta�tne natomiast s� raczej robotnikami i nadzorcami niewolnik�w. �aden nie uszed� z �yciem. Niewidzialni walczyli inaczej: jedno ich �ycie kosztowa�o jedno nasze.

��Andre nie zgin��, lecz znikn���� powiedzia�em sucho.�� To s� r�ne rzeczy, Wiero. Nie nale�y go grzeba� przed czasem.

��Niekt�re z zagadkowych post�pk�w i w�a�ciwo�ci Niszczycieli daj� si� wyt�umaczy栗 wtr�ci�a Olga. Na przyk�ad ich niewidzialno��. Odnosz� bowiem wra�enie, i� nasi przeciwnicy g��biej od nas wnikn�li w natur� grawitacji.

Olga zrobi�a nam ca�y wyk�ad. Zacz�a od pogl�d�w najdawniejszych uczonych�� Newtona, Einsteina i Ngoro. Ich wzory opisywa�y jedynie stacjonarne pola grawitacyjne, to znaczy ustalone raz na zawsze ci��enie. Tymczasem realne procesy przyrodnicze s� z regu�y chwiejne. Niszczyciele wspaniale operuj� polami zmiennymi, kt�rych nie spos�b uj�� we wzory Newtona, Einsteina ani nawet uog�lnione szeregi Ngoro. Umiej�tno�� pos�ugiwania si� szybkozmiennymi polami ci�ko�ci daje przeciwnikom wielk� przewag� nad nami. Gdyby cios grawitacyjny zadany Sigmie przybra� charakter zr�wnowa�onego pola jednakowo przyci�gaj�cego kr��ownik do planety i planet� do kr��ownika, to w rezultacie statek run��by na powierzchni� Sigmy, kt�ra ma niepor�wnywalnie wi�ksz� mas�. Tymczasem kr��ownik przekszta�ci� powierzchni� planety w otch�a� gruz�w i spokojnie oddali� si� nawet nie czuj�c jej przyci�gania. W boju spotkaniowym Z�ywrogi zawsze nas pokonaj�, a wi�c nie nale�y dopuszcza� do walki na bliskie dystanse. Taki jest pierwszy wniosek.

Wniosek drugi stanowi uzupe�nienie pierwszego. Oni tak�e potrafi� zamienia� przestrze� w mas�, lecz nie pos�uguj� si� reakcj� odwrotn��� zamian� masy w przestrze�. Najwidoczniej jeszcze jej nie odkryli. Jest to w pewnym stopniu zrozumia�e, gdy� rozszerzanie przestrzeni prowadzi do os�abienia p�l ci�ko�ci, kt�re Niszczyciele staraj� si� wzmocni�.

��Wytwarzanie przestrzeni jest niezawodn� broni� przeciwko nim�� zakonkludowa�a Olga.�� Niestety nie mamy zbyt wielkich zapas�w substancji anihiluj�cej i nie wytrzymamy wielokrotnych star� kosmicznych. Teraz o naturze ich niewidzialno�ci. R�wnie� i tu, moim zdaniem, rozwi�zanie zagadki kryje si� w umiej�tno�ci wytwarzania przez nich nie znanych nam rodzaj�w p�l o wielkiej intensywno�ci. Nazwijmy je umownie mikrograwitacyjnymi. Widzia�am zw�oki niewidzialnego. Budowa cia�a jest wspaniale przystosowana do pe�nienia funkcji niewidzialnego �o�nierza. Serce�� grawitator wytwarza wok� cia�a sto�ek zakrzywionej przestrzeni. Promie� �wiat�a padaj�cego na ten sto�ek nie przenika go i nie odbija si�, lecz ugina si� i wychodzi po drugiej stronie dok�adnie na przed�u�eniu swej pierwotnej drogi. Wszystko, co znajduje si� wewn�trz sto�ka�� i on, i jego �up�� jest oczywi�cie niewidzialne i niedost�pne dla zwyk�ych lokator�w.

Zapyta�em:�� Nie wydaje ci si�, Olgo, �e ich ��czno�� jest doskonalsza od naszej? Moim zdaniem wykryli oni jaki� momentalnie rozchodz�cy si� czynnik i moduluj�c go doskonale porozumiewaj� si� mi�dzy sob� w obszarze nad�wietlnym.

��Tak, to jest mo�liwe�� przyzna�a Olga.�� St�d wynika jeszcze jeden wniosek: w obszarze nad�wietlnym nale�y unika� spotkania. W�tpliwe, aby ich flotylla porusza�a si� na o�lep, jak to, niestety, my musimy robi�. Jest jednak pewna sprzyjaj�ca nam okoliczno��. Fale grawitacyjne rozchodz� si� z pr�dko�ci� �wiat�a, wobec czego Niszczyciele mog� nas atakowa� jedynie w przestrzeni optycznej, gdy� w przeciwnym wypadku wyprzedziliby swe w�asne ciosy. Innymi s�owy, przed atakiem musimy ich zobaczy�.

Zwr�ci�em si� do Romera, s�dzi�em bowiem, �e wizerunki na stereoekranie wywar�y na nim jakie� wra�enie. Pawe� gniewnie �ciska� r�koje�� swojej laseczki.

��Widzi pan teraz, �e nie mo�emy sta� z boku? Ich zbrodnie wo�aj� o pomst�

Romero spojrza� na mnie wynio�le.

��Moje ucho nie s�yszy wo�a�, gdy� rozlegaj� si� zbyt daleko od Uk�adu S�onecznego. Kt� zreszt� wo�a? Kogo bierzecie w obron�? Do paj�k�w i w�y dodajecie �wierszcze i dla nich gotowi�cie ryzykowa� istnieniem ludzko�ci! Czy�by�cie nie pojmowali, z jakim pot�nym przeciwnikiem �wiadomie nas sk��cacie? Andre ju� zgin��, nie wiadomo dlaczego i po co, a wam jeszcze tego ma�o?

��Andre zosta� porwany�� powiedzia�em. Serce zabi�o mi mocno, ba�em si�, �e g�os mi zadr�y.�� Jestem przekonany, i� Andre �yje.

Romero powiedzia�:

��A propos naszego nieszcz�liwego przyjaciela Andre. Ci�gle pan powtarza, �e nie zgin��, lecz zosta� porwany. S�dz�, i� nikt nie w�tpi, �e ch�tnie odda�bym w�asne �ycie, aby go uratowa�. Ale je�li mam by� szczery, to by�oby lepiej dla nas i dla ca�ej ludzko�ci, a nawet dla tak przez pana ukochanych p�rozumnych gwiezdnych zwierzak�w, gdyby Andre zgin�� w walce z niewidzialnym.

��Czy pan zdaje sobie spraw� z tego, co pan m�wi, Pawle?

��Ca�kowicie. Andre zbyt wiele wie na temat osi�gni�� ludzko�ci. Nie wie natomiast, czym s� tortury, fizyczne i moralne. Je�eli Niszczyciele znaj� chocia�by tak� technik� przes�ucha�, jak� stosowano w lochach staro�ytnych w�adc�w Ziemi� Pan mnie rozumie?

Na to r�wnie� nie odpowiedzia�em. My�la�em o losie oczekuj�cym Andre, je�li zosta� przy �yciu. Mi�y i genialny, rozpieszczony i mi�kki Andre najmniej z nas wszystkich zdolny by� znie�� gwa�t i cierpienie. �Eli! Eli!��� krzycza� znikaj�c. Dlaczego on, czemu nie ja! Gdyby mi pozwolono zamieni� z nim losy, z jak� ulg� i rado�ci� bym to uczyni�!

Po statku przetoczy� si� ryk syreny, zabrzmia� w�adczy g�os Leonida:

��Wszyscy na miejsca! Statki wroga w przestrzeni optycznej! Alarm bojowy!

Alarm! Alarm! Alarm!�� hucza� statek.

Moje stanowisko bojowe znajdowa�o si� przy pulpicie wielkich deszyfrator�w MUK. Wypad�em z klubu, gdzie si� naradzali�my, do sali obserwacyjnej, gdy� stamt�d mia�em najlepsz� ��czno�� z deszyfratorami. Wraz ze mn� biegli na swoje stanowiska alarmowe inni cz�onkowie za�ogi. Ha�as trwa� jeszcze par� chwil, a potem w gwiazdolocie zapanowa�a pe�na napi�cia cisza.

Byli�my gotowi do walki.

Do walki! Przez niemal pi��set lat ludzko�� nie u�ywa�a tego s�owa w jego pierwotnym znaczeniu. Istnia�o jeszcze w j�zyku jako s�ownikowe kuriozum, jak temat do uczonej rozprawy o przesz�o�ci, lecz nie sta�a ju� za nim rzecz najwa�niejsza�� dzia�anie. Ludzie mego pokolenia, pi�tnastego ju� z kolei pokolenia nie znaj�cego wojny, utracili wojowniczo��. Urodzili�my si� w pokoju i w wiecznym pokoju powinni�my umrze�, tak nam si� przynajmniej wydawa�o. O nie, nie byli�my zniewie�ciali, duch nasz nie os�ab�. Po prostu od dawna zapomnieli�my, czym jest wojna. Si�a nie stanowi�a ju� na Ziemi argumentu i byli�my szczerze przekonani, �e pozbyli�my si� nawet instynktu walki.

Ale okrutne okoliczno�ci narzuci�y nam walk� i w ka�dym z nas natychmiast obudzi� si� wojownik. Skupieni trwali�my na swych stanowiskach bojowych, w milczeniu oczekuj�c na atak. Wr�g w swym szale�stwie napad� na nas i musi by� surowo ukarany�� my�la� ka�dy z nas. MUK nieustannie sumowa� nasze my�li oraz odczucia i niezw�ocznie meldowa� je dow�dcy statku: by�y niemal identyczne. Oko�o setki kobiet i m�czyzn, starych i m�odych, zr�wnowa�onych i porywczych, powa�nych i weso�ych sta�o si� nagle jednym organizmem, o�ywianym nieugi�t� wol� i wsp�lnym rozumem. Na statku panowa�a cisza pe�na pasji i napi�cia.

Byli�my gotowi do walki!

Wtedy zobaczyli�my kr��owniki przeciwnika. Wyhamowawszy z obszaru nad�wietlnego w zwyk�� przestrze� wrogie statki wyskoczy�y z pseudoniebytu w �wiat normalnych cia� i wielko�ci. Bez wzgl�du na to, co Olga m�wi na temat niebezpiecze�stwa bliskich cios�w grawitacyjnych, g��wne zagro�enie kry�o si� w niespodziewanym pojawianiu si� wrog�w.

Tym razem Niszczyciele si� przeliczyli. Gdyby skrycie podlecieli bli�ej, by�oby nam znacznie trudniej. Ale ujawnili si� o jakie� dziesi�� milion�w kilometr�w od nas. B��d tym dziwniejszy, �e lec�c w przestrzeni dla nas niewidzialnej sami nas doskonale widzieli, podobnie jak my lec�c w obszarze nad�wietlnym widzimy cia�a kosmiczne, do kt�rych si� zbli�amy. Jedynie przekonanie o w�asnej pot�dze, kt�ra do tej pory nie napotyka�a godnego siebie przeciwnika, mog�o wyt�umaczy� ten nierozwa�ny krok.

Naliczy�em szesna�cie kul mkn�cych ku nam ze wszystkich kierunk�w. P�niej do��czy�y do nich jeszcze dwa statki, kt�re pozosta�y w tyle za g��wnym szykiem.

Ze swymi osiemnastoma kr��ownikami przeciwko dw�m naszym statkom Niszczyciele mogli liczy� na �atwe zwyci�stwo. Ca�kowicie o nim przekonani troszczyli si� g��wnie o to, aby�my nie uciekli. Zamkn�li nas w sferꠗ pier�cie�, jak m�wili nasi przodkowie walcz�cy jedynie w przestrzeni dwuwymiarowej. Zwyczajem wszystkich pirat�w nie pr�bowali nawet pertraktowa� z nami, bada� naszych zamiar�w, lecz natychmiast po utworzeniu szyku zaatakowali. Zn�w zagra�y anihilatory Taniewa przekszta�cone w baterie zaporowe.

Gdybym potrafi� ogl�da� te sceny wzrokiem postronnego, beznami�tnego obserwatora, mog�yby mi si� one wyda� nawet w jakim� stopniu zabawne. B�yskawicznie rosn�ce kule nagle odskoczy�y. Generowana przez dwa gwiazdoloty przestrze� utworzy�a w kosmosie jam�, spowodowa�a nieci�g�o�� w jego metryce i kule szamota�y si� na granicy nieoczekiwanie rozwartej przepa�ci, odlatuj�c coraz dalej. Kr��owniki nadal p�dzi�y ku nam ze wszystkich kierunk�w gwiezdnej sfery i na wszystkich osiach gwiezdnych odleg�o�� mi�dzy nami ros�a. Teraz nawet najg�upsi z nich powinni si� zorientowa�, �e nie uciekamy, lecz po prostu nie pozwalamy zbli�y� si� do siebie: gdyby�my uciekali przed jednymi, musieliby�my zbli�a� si� do innych.

Deszyfratory milcza�y. We w�ciek�ym wirze rozrywanej przestrzeni zapl�tywa�y si� i rwa�y najpot�niejsze fale grawitacyjne.

Po odparciu pierwszego ataku kr��ownik�w i odrzuceniu ich tak daleko, �e nawet nastawiony na maksymalne powi�kszenie mno�nik z trudno�ci� je identyfikowa�, Leonid i Allan zatrzymali anihilatory bojowe, aby nie zu�ywa� bez potrzeby zapas�w substancji aktywnej.

Po pewnym czasie kule zn�w ukaza�y si� w strefie widzialno�ci, a deszyfrator wreszcie wychwyci� grawigramy rozm�w mi�dzy statkami przeciwnika. Jeden z kr��ownik�w by�, jak si� okaza�o, okr�tem flagowym. Zasypywano go pytaniami, a on wydawa� rozkazy. Niszczycieli oszo�omi�a nasza umiej�tno�� generowania przestrzeni i na razie nie potrafili znale�� sposob�w walki z tym zjawiskiem. Ich dow�dca zamierza� teraz przebi� si� przez zwa�y pustki na szybko�ciach ponad�wietlnych. Wiedzia�em, �e Leonid otrzymuje bezpo�rednio wszystkie dane z maszyn, ale na wszelki wypadek powt�rzy�em mu t� informacj�.

��Raz ju� pr�bowali si� przebi� na nad�wietlnej i nic im nie wysz�o�� odpar� Leonid.�� Tym razem te� nic nie wsk�raj�.

Zbli�ywszy si� na wystarczaj�cy ich zdaniem dystans, kule jedna za drug� nurkowa�y w niewidzialno��. Nie mog�em wyzby� si� poczucia bezsilno�ci, kiedy utraci�em z oczu okr�ty wroga. Zn�w usi�owa�em rozwi�za� dr�cz�c� mnie zagadk�. Wok� nas rozpo�ciera�y si� miliardy kilometr�w przestrzeni i w tej rozjarzonej gwiazdami pustce mkn�o ku nam osiemna�cie niewidzialnych, �mierciono�nych kul. Co si� stanie, je�eli Leonid i Allan pomyl� si� i szybko�� zbli�ania si� przekroczy intensywno�� �puchni�cia� przestrzeni? Je�eli wrogie okr�ty po�eraj�ce pustk� wezm� g�r� nad naszymi statkami, rozrzucaj�cymi pustk� doko�a siebie? Odpowied� mo�e da� jedynie do�wiadczenie, lecz do�wiadczenie jest kijem o dw�ch ko�cach. Je�li zwr�ci si� przeciwko nam, b��du ju� nie b�dzie mo�na naprawi�.

Kiedy mno�nik wykry� pojawienie si� kul na granicy widzialno�ci, kamie� spad� mi z serca. Ale zbyt wcze�nie triumfowa�em. Niszczyciele okazali si� inteligentniejsi, ni� przypuszcza�em. Znale�li jedyny skuteczny spos�b walki: narzucili nam wielokrotne starcia, jakich d�ugo wytrzyma� nie mogli�my. Aparaty rozszyfrowa�y rozkaz statku flagowego: �Atakowa� na zwyk�ych szybko�ciach, dop�ki nie wyczerpie si� ich mo�liwo�� wytwarzania przestrzeni�. Doskonale zrozumieli, �e generacja przestrzeni odbywa si� kosztem zapas�w uprzednio zgromadzonej materii, a zapasy musz� si� w ko�cu wyczerpa�. Nie wiedzieli jednak, jak wkr�tce tego dowi�d� przebieg wydarze�, �e potrafimy w��cza� do reakcji niszczenia masy tak�e cia�a znajduj�ce si� na zewn�trz statku, w tym r�wnie� ich okr�ty.

I tak powtarza�o si� kilkakrotnie: odrzucali�my ich wytwarzaj�c przestrze�, oni za� nurkowali w niewidzialno�� i przebijali si� na szybko�ciach nad�wietlnych. Ich ataki stawa�y si� coraz niebezpieczniejsze. Teraz hamowali tak blisko, �e jedynie u�ycie pe�nej mocy wszystkich anihilator�w ratowa�o nas przed grawitacyjn� salw�. Wrogowie nie w�tpili, �e w ko�cu �wezm� nas na muszk�.

Leonid poprosi� wszystkich cz�onk�w za�ogi obu gwiazdolot�w, aby zg�aszali swoje propozycje za po�rednictwem MUK.

��Mamy dwie mo�liwo�ci wyj�cia z walki. Pierwsza: przebi� si� z okr�enia i pozostawiaj�c Plejady wrogowi ucieka� w kierunku S�o�ca. Nie mog� gwarantowa�, �e wyrwiemy si� bez unicestwiaj�cego starcia. Mo�liwe te�, i� wr�g b�dzie nas �ciga� i narzuci decyduj�c� walk�. Druga: przej�� z obrony do natarcia. Jestem pewien, �e uda si� zanihilowa� kilka kr��ownik�w wroga. Wiem, �e na jednym z nich mo�e znajdowa� si� nasz porwany towarzysz, ale mimo to s�dz�, �e nale�y atakowa�.

Ka�dy z nas my�la� w owej gro�nej chwili o Andre.

Nie spieszyli�my si� z podj�ciem decyzji. Mieli�my do spe�nienia wa�ny obowi�zek: musieli�my wr�ci� na Ziemi� i opowiedzie� o tym, co odkryli�my w dalekich rejonach Galaktyki. Ale nie chcieli�my r�wnie� uchyla� si� od odpowiedzialno�ci za �mier� naszego przyjaciela, kt�remu przydarzy�o si� nieszcz�cie, po prostu nie mogli�my si� od niej uchyla�! Wiedzieli�my, jak� nale�y podj�� decyzj�, ale nikt nie spieszy� si� z jej wypowiedzeniem.

P�niej MUK zakomunikowa�, �e nie ma przeciwnych ani wstrzymuj�cych si�. Trzeba przyj�� b�j, kt�ry nam narzucono.

I zn�w, ju� po raz ostatni, na wszystkich osiach gwiezdnej sfery pojawi�o si� osiemna�cie rozp�dzonych kul. Kr��owniki przeciwnika zorientowa�y si�, �e jeste�my gotowi przyj�� walk�, zacz�y wi�c wyhamowywa� i ustawia� si� w szyku sferycznym, kt�rego centrum stanowi�y nasze dwa statki. Po chwili okr�ty Z�ywrog�w wyr�wna�y swoje wzajemne szybko�ci tak, aby znale�� si� jednocze�nie w naszym pobli�u. Z�owieszczy blask eskadry napastnik�w gasi� �wiat�o otaczaj�cych nas gwiazd. Od salwy wszystkich dzia� grawitacyjnych Niszczycieli dzieli�y nas minuty. Wszystko teraz zale�a�o od tego, kto pierwszy zdo�a zada� cios.

Kiedy osiemna�cie statk�w wroga, nie osi�gn�wszy jeszcze sfery w�asnego skutecznego ognia, znalaz�o si� w zasi�gu naszego dzia�ania, Allan i Leonid r�wnocze�nie uruchomili anihilatory trakcyjne unicestwiaj�ce przestrze�. Wrogowi mog�o si� wydawa�, �e my sami zacz�li�my si� gwa�townie zbli�a�. Ale Niszczyciele nie dali si� oszuka�, spostrzegli bowiem, �e odleg�o�� mi�dzy nimi a nami maleje we wszystkich kierunkach. Ogarn�a ich panika. Cztery z osiemnastu kr��ownik�w wroga, zagarni�te sto�kami znikaj�cej przestrzeni, gwa�townie oderwa�y si� od swoich. Rozszyfrowali�my ich rozpaczliwe depesze: �Pom�cie, stracili�my sterowno��!� i paniczne rozkazy flagowca: �Dajcie ca�� wstecz i bijcie z dzia� grawitacyjnych, bo zderzycie si� z nimi!� Roze�mia�em si� triumfalnie: wrogowie nawet w ostatniej chwili swego �ycia nie domy�lali si�, jaki los ich czeka.

Ani Allan, ani Leonid nie czekali na przed�miertn� salw� gin�cych pirat�w. To, co zobaczyli�my i co niew�tpliwie ujrzeli pozostali przy �yciu wrogowie, by�o wspania�e. Teraz Z�ywrogi pozna�y ca�� moc ludzkiej pot�gi. Na gwia�dzistym niebie o�lepiaj�co zap�on�y cztery purpurowe s�o�ca, kt�re natychmiast zgas�y tworz�c mgliste ob�oki. Py�owe chmury wirowa�y, rozprasza�y si� i nik�y�� wszech�wiatowa pustka wzbogaci�a si� o cztery nowe otch�anie. Z�owieszcze kr��owniki sta�y si� kilometrami, nie gazem, nie moleku�ami, nie atomami nawet, lecz milionami kilometr�w bezcielesnej przestrzeni, milionami kilometr�w pustego �nic�!

Pozosta�e okr�ty wroga rzuci�y si� do ucieczki. Leonid pr�bowa� je goni�, lecz kule przesz�y w obszar nad�wietlny. Zdo�ali�my jednak przedtem odebra� rozkaz nadany z pok�adu flagowca Niszczycieli: �Natychmiast opu�ci� gromad� gwiezdn�! Wszystkie okr�ty opuszczaj� gromad� gwiezdn�!�

Pobieg�em do Romera. Musia�em mu rzuci� moj� rado�� w twarz jak gryz�cy wyrzut.

��Andre niczego nie powiedzia�, Pawle! Z rozkazu admira�a wynika jasno, �e do ostatniej chwili Niszczyciele obawiali si� zwyk�ego zderzenia z nami, a nie anihilacji!

Romero d�ugo patrzy� na mnie bez s�owa. Zauwa�y�em nagle, �e zgarbi� si� i postarza�.

��Prosz� mi wierzy�, �e ciesz� si� wraz z panem powiedzia� zm�czonym g�osem.�� Chocia�, prawd� m�wi�c, z czego tu si� cieszy�?�

Nienawidzi�em go, bo nie wierzy�, �e Andre m�g� pozosta� przy �yciu i nie wyda� naszych sekret�w. Dla niego istnia�a tylko jedna mo�liwo��: Andre dawno zgin��.

Plejady zosta�y za nami.

To by�a bardzo smutna podr�.

Dzie� za dniem i tydzie� za tygodniem oblatywali�my kolejne uk�ady gwiezdne. Na tych planetach, gdzie istnia�y warunki do powstania �ycia i gdzie jeszcze niedawno �ycie kwit�o, teraz �ycia nie by�o.

Zjawili�my si� w Plejadach zbyt p�no.

Zdziwi�em si�, kiedy WKA t�umacz�c nazw� dziwnych istot u�ywa� infantylnego s�owa �Z�ywrogi�. Teraz ze wzrastaj�c� w�ciek�o�ci� przekonywa�em si� o precyzji przek�adu. Tam, gdzie pojawiali si� oni, zjawia�o si� z�o. Nawet my�l o tym, �e istniej� w tym samym �wiecie co my, budzi�a odraz�. Nie chodzi�o ju� o to, aby zatrzyma� agresor�w. Trzeba ich po prostu zniszczy�, znale�� i unicestwi�!

Dzie� za dniem i tydzie� za tygodniem w lornetach mno�nik�w i na stereoekranach ukazywa�y si� te same widoki: g�ste chmury popio�u i py�u k��bi�ce si� nad planetami, l�dy wymieszane z oceanami w jedn� grz�sk� mas�

Spr�bowali�my wyl�dowa� na jednej ze zniszczonych planet. By�o to w uk�adzie Alcjony, wspania�ej, jasnej gwiazdy. W niedalekiej przesz�o�ci z pewno�ci� niczego tam nie brakowa�o, by�o pod dostatkiem �wiat�a i ciep�a, wody i zieleni, powietrza, minera��w i strawy. W smutnej tera�niejszo�ci by� kurz, nic poza py�em� Nad planet� k��bi�y si� czarne chmury delikatnej zawiesiny. Wpatrywali�my si� w powierzchni� globu, domy�lali�my si� ruin miast pod g�rami popio�u. Po wyl�dowaniu omal nie uton�li�my w pyle podobnym do sproszkowanego grafitu, kt�ry ciek� niczym woda. Musieli�my wr�ci�.

Pewnego wieczoru w klubie pok�adowym Wiera zapyta�a nas, co robi� dalej. Wiemy teraz, �e w Galaktyce buszuj� dziwne p� istoty, p� mechanizmy, tworz�ce wojowniczy nar�d o wysokiej kulturze technicznej�� m�wi�a. Dotarli�my do przestrzeni galaktycznych i przekonali�my si�, �e s� opanowane przez pirat�w. Ale nie wszystko jeszcze jest jasne. Nie wiemy, gdzie oni maj� swoj� baz�. Po co dokonuj� swych niszczycielskich napad�w? Gdzie mieszkaj� podobne do nas istoty? Widzieli�my je w sennych majakach Anio��w, na obrazach Altairczyk�w i w rze�bach mieszka�c�w Sigmy, ale nie widzieli�my ich �ywych. Mo�e ten nar�d naszych potencjalnych przyjaci� ju� nie istnieje? Nie jest wykluczone, �e stali�my si� �wiadkami ostatniej fazy kosmicznej wojny mi�dzy Niszczycielami i pokojowo usposobionymi Niebianami, w kt�rej zgin�li wszyscy przeciwnicy Z�ywrog�w. To jeszcze nale�y wyja�ni�. Jednocze�nie pora ju� wraca� na Ziemi�. Trzeba zapozna� ca�� ludzko�� z zebranymi informacjami, aby jej decyzje by�y obiektywne.

Wiera zaproponowa�a podzieli� flotyll�. Jeden gwiazdolot we�mie kurs na Ziemi�, drugi za� b�dzie kontynuowa� poszukiwanie gwiezdnych siedlisk wykrytych nieprzyjaci� i nieznanych sprzymierze�c�w. W ci�gu kilku miesi�cy oddalili�my si� od S�o�ca o pi��set lat �wietlnych i wtargn�li�my w Plejady. Kolejnym obiektem zwiadu powinno by� chyba skupisko gwiezdne w Perseuszu, od kt�rego dzieli nas cztery tysi�ce lat �wietlnych. Wyprawa do tego roju potrwa co najmniej kilka lat, ale jest niezb�dna. Dop�ki nie dowiemy si�, gdzie ukry�a si� flotylla wroga, nikt na Ziemi nie b�dzie m�g� �y� w spokoju.

��Wracam na Ziemiꠗ zako�czy�a Wiera. Wiecie, dlaczego: trzeba pokona� izolacjonist�w.

��Jestem gotowa lecie� dalej�� o�wiadczy�a Olga.�� �Po�eracz Przestrzeni� jest lepiej przystosowany do dalekich podr�y ni� �Sternik�. We�miemy cz�� zapas�w substancji aktywnej ze �Sternika�. Za�og� skompletujemy z tych, kt�rzy zg�osz� si� na ochotnika.

Powiedzia�a to tak spokojnie, jakby chodzi�o o podr� z Ziemi na Syriusza lub Alf� Centauri. Inni nie spieszyli z odpowiedzi�.

My�la�em o Ziemi i Orze, o gwiazdach rozsianych wok� nich. Nic mnie szczeg�lnie nie ci�gn�o na Ziemi�, wabi� mnie raczej Pluton, ale i bez Plutona mog�em �y�. Wprawdzie na dalekiej Wedze, pi�knej, b��kitnawobia�ej Wedze, gdzie nigdy nie by�em i chyba nie b�d�, pozosta�o to, co cho� troch� wi�za�o mnie z przesz�o�ci�. Ale c� si� zmieni, je�eli zawr�c�? ��czy mnie z Fiol� jedynie czcze pragnienie jedno�ci. Nasza mi�o�� nie ma sensu, jest przedwczesna, jak to uczucie okre�li� Lusin. Natomiast tam, do dalekiego Perseusza, rw� si� ca�� pasj� swojej duszy, wszystkimi argumentami rozumu. Gdzie� tam jest m�j przyjaciel, kt�ry wzywa� mnie na pomoc w chwili niebezpiecze�stwa. Mo�e te� uda mi si� rozwik�a� niekt�re zagadki Z�ywrog�w, bo gdzie szuka� ich rozwi�zania, je�li nie w�r�d przeciwnik�w?

��Lec� do Perseusza�� powiedzia�em.

Romero i Lusin postanowili wr�ci� na Ziemi�. Zabierali ze sob� Truba.

P�niej nadszed� dzie� rozstania. Po�egnanie by�o smutne. Wiera obj�a mnie i uca�owa�a. Nie wiedzia�em, czy j� kiedykolwiek jeszcze zobacz�. Przed ni� nie musia�em ukrywa� smutku.

��Wiero, w tak dalekiej podr�y wszystko mo�e si� zdarzy栗 powiedzia�em.�� Zapami�taj moje ostatnie �yczenie: Romera trzeba pokona�. Je�eli ludzie nie przyjd� z pomoc� Niebianom, b�d� niegodni siebie.

Patrzy�a na mnie przez �zy.

��Ludzie pomog� wszystkiemu co dobre, rozumne i wymagaj�ce pomocy. Mog� ci� o tym zapewni�.

Ostatni �egnali si� ze mn� Groman i Kamagin. Odwa�ni kosmonauci, nasi przodkowie, byli r�wnie� wzruszeni.

��Trzy lata temu, pi��set dwadzie�cia lat planetarnych, rozstali�my si� z Ziemi��� powiedzia� Kamagin. Niewiele si� przez ten czas zmienili�my, cho� Ziemia i ludzie zmienili si� nie do poznania. Z ca�ego serca �ycz� wam w dalekiej podr�y wi�kszego szcz�cia, ni� nam przypad�o w udziale.

��A wam �yczymy dobrego spotkania z Ziemi� odpar�em.�� I dobrego nowego �ycia na naszej zielonej staruszce, na wiecznie m�odej kolebce ludzko�ci!

��Masz tu podarunek na drog� = powiedzia� Allan i da� mi najwi�kszy sw�j skarb, ksi��ki i czasopisma z dwudziestego wieku.

Siedzieli�my wraz z Olg� w sali obserwacyjnej. Kontury �Sternika� szybko nik�y na tle gwiazd i wkr�tce nie mo�na by�o go dostrzec go�ym okiem, chocia� Allan w��czy� wszystkie reflektory statku.

��No i zostali�my sami�� powiedzia�em.�� Jak d�ugo potrwa ta samotno��?

��Nie boj� si� samotno�ci�� odpar�a Olga. Mog� lecie� chocia�by na tamten �wiat, ale nie wiem, gdzie tamten �wiat si� znajduje.

Popatrzy�em na ni� ze zdumieniem. Olga u�miecha�a si� do mnie. Poczu�em si� tak, jakbym zrobi� co� z�ego i w zmieszaniu zn�w obr�ci�em si� ku gwiazdom.

Zgodnie z programem opracowanym przez MUK mieli�my do roj�w gwiezdnych w Perseuszu lecie� ponad rok z szybko�ci� r�wn� pi�ciu tysi�com pr�dko�ci �wietlnych. Podobnych szybko�ci nikt przed nami nie osi�ga�, ale Leonid i Osima byli pewni, �e nam si� to uda.

��Dotychczas Allan nas hamowa��� dowodzi� Leonid�� bo jego statek jest znacznie wolniejszy.

Po wej�ciu w obszar nad�wietlny Leonid da� upust swoim zami�owaniom do p�du. Wszyscy wiedz�, �e przestrzenie galaktyczne s� puste. Co innego jednak wiedzie�, a co innego czu�. W czasie przelotu z Ziemi na Or� nie poczu�em pustki, gdy� cia�a niebieskie zbli�a�y si� i oddala�y, zmienia� si� te� kszta�t gwiazdozbior�w. Tchnienie ogromnej pustki dosi�g�o nas w locie do Plejad: mija� dzie� za dniem, tydzie� za tygodniem, p�dzili�my tysi�ckrotnie szybciej od �wiat�a, a na zewn�trz statku wszystko pozostawa�o bez zmiany. Dopiero jednak po wyj�ciu z Plejad zrozumia�em, jak bezdennie pusty jest Wszech�wiat. Ju� po tygodniu wspania�a gromada gwiezdna przekszta�ci�a si� w taki sam k��buszek waty, na jaki wygl�da z Ziemi.

Teraz mia�em w�asny fotel w ster�wce obok dy�urnego dow�dcy. Deszfratory �owi�y ka�d� fal� i impuls, strumienie cz�stek, pola elektryczne i grawitacyjne. Zawarte w nich informacje trafia�y do komputera, kt�ry wydawa� rozkazy automatom, ja za�, obserwuj�c nieustann� prac� badawcz�, dawa�em mechanizmom dodatkowe zadania. Zwykle dy�urowa�em wraz z Olg�: Milczeli�my w�wczas godzinami, wpatruj�c si� w gwia�dziste niebo i rozmawiaj�c w my�lach z podleg�ymi nam maszynami.

Codziennie zjawia�em si� w laboratorium grawitacyjnym. Uruchamia�em mechanizmy, a impulsy odebrane przez deszyfratory przekazywa�em do analizy komputerowi pok�adowemu. Ci�gle od nowa bada�em promieniowanie m�zgu Z�ywrog�w nagrane przez Andre i grawigramy atakuj�cych nas kr��ownik�w.

Uwa�a�em t� prac� za swe naczelne zadanie. Dawniej Andre wszystko robi� sam, my za� tylko mu pomagali�my. �artowali�my z jego tworzonych na kolanie teorii, pob�a�liwie akceptowali�my genialne wizje i czuli�my si� pewni i bezpieczni. Przy nas gorza� ogromny rozum, nieustannie rodz�cy b�yskotliwe idee. Andre chciwie rzuca� si� na ka�d� zagadk� i nie spoczywa�, p�ki jej nie rozwi�za�. Wszystko, co mo�na zrobi�, robi� znacznie lepiej od kogokolwiek z nas, po c� wi�c mieli�my si� trapi�? Teraz Andre nie by�o. Znikn�� genialny generator nowych pomys��w. Trzeba go by�o zast�pi� chocia�by cz�ciowo. Nie mia�em nawet odrobiny owej natchnionej lekko�ci Andre, lecz nieustannie, uparcie my�la�em�� chcia�em pracowito�ci� zrekompensowa� jego intuicj�.

Siada�em na kanapce, zamyka�em oczy i po tysi�ckro� wraca�em my�lami do tej samej sceny. Zacisn�li�my polami os�ab�ego oczog�owa, kt�ry rozpaczliwie wzywa� pomocy na falach grawitacyjnych. Jego impulsy grawitacyjne bieg�y z normaln� szybko�ci� �wiat�a, z t� sam� pr�dko�ci� przychodzi�y odpowiedzi. Mo�na by�o wed�ug czasu dziel�cego pytania i odpowiedzi obliczy� odleg�o�� dziel�c� Sigm� od kr��ownika �piesz�cego na pomoc. A kr��ownik zawiadamia�, �e nawet lec�c z szybko�ci� nad�wietln� nie zdo�a dotrze� do celu przed noc�. Ile dni lub tygodni �wietlnych mia� do pokonania? Tymczasem Z�ywr�g rozmawia� z okr�tem tak, jakby sta� obok niego.

�Jak to by�o mo�liwe?�� pyta�em w duchu.�� Co mo�e porusza� si� w przestrzeni z szybko�ci� nad�wietln� nie unicestwiaj�c tej przestrzeni?�

Nawet we �nie pr�bowa�em rozwik�a� t� zagadk�. Kiedy� przez nieuwag� nie wy��czy�em na noc deszyfratora nastrojonego na promieniowanie mojego m�zgu i urz�dzenie zarejestrowa�o moje sny. Wreszcie z wolna zacz��em dostrzega� zarysy rozwi�zania. Rozwi�zanie by�o tak proste, �e pocz�tkowo nie uwierzy�em w jego prawid�owo��. Ale wszystkie drogi wiod�y do tego samego punktu, wszystkie nici logicznie zap�tli�y si� w jeden w�ze�. Przekaza�em swoje domys�y komputerowi, kt�ry po analizie zawiadomi� mnie, �e hipoteza jest niesprzeczna i mo�e by� przyj�ta za punkt wyj�ciowy do dalszych rozwa�a�. Znalaz�em si� na w�a�ciwej drodze. Do celu by�o wprawdzie jeszcze bardzo daleko, lecz wiedzia�em, �e do niego dotr�.

Poprosi�em Olg� do siebie. Przysz�a do laboratorium, d�ugo s�ucha�a nie przerywaj�c mi, a potem powiedzia�a:

��Uwa�asz wi�c, �e tym zagadkowym no�nikiem ��czno�ci momentalnie przenikaj�cym przestrze�, jest sama przestrze�?

��Tak, sama przestrze�, a w�a�ciwie drgania g�sto�ci przestrzeni. Doszed�em do wniosku, �e jedynie zmiany stanu przestrzeni mog� rozchodzi� si� w niej z szybko�ci� nad�wietln�.

Olga zastanawia�a si� przez chwil�. P�niej skin�a g�ow� i zacz�a rozwija� moj� hipotez�:

��Nauczyli�my si� przekszta�ca� mas� w przestrze� i zn�w otrzymywa� z niej mas�. Kr�tko m�wi�c operujemy stanami kra�cowymi�� niszczeniem i tworzeniem� Tymczasem okazuje si�, �e mi�dzy nimi zawiera si� ca�e spektrum stan�w przej�ciowych, mo�e r�wnie wa�nych jak punkty graniczne� Musimy ich szuka�, musimy szuka� wszyscy, a nie tylko ty, Eli.

Z rado�ci uca�owa�em Olg� w oba policzki. Nie powinienem by� tego robi�. Olga zmiesza�a si� jak ma�a dziewczynka zaskoczona przy niedozwolonej zabawie, chocia� winny by�em ja, a nie ona.

��Nie gniewaj siꠗ powiedzia�em ze skruch�. Nie chcia�em ci zrobi� przykro�ci.

��Wcale si� nie gniewam�� odpar�a smutnym g�osem.�� Czy nie zauwa�y�e�, �e nie potrafi� si� na ciebie gniewa�?

Tego wieczora d�ugo nie mog�em zasn��. My�la�em o Andre. Przyjaciel pochwali�by mnie za odkrycie fal przestrzeni. Rzadko zas�ugiwa�em na jego pochwa�y, kiedy byli�my jeszcze razem, ale teraz by mnie pochwali�, jestem tego pewien, bo lepiej ni� ktokolwiek inny potrafi�by oceni� wag� tego odkrycia.

Andre sta� przede mn�. S�ysza�em jego g�os. Zamyka�em oczy, aby go lepiej widzie� i s�ysze�. Przyjaciel chodzi� po kajucie, potrz�sa� ekstrawaganckimi k�dziorami i spiera� si� ze mn�. By� jak zawsze odrobin� �mieszny i bardzo mi�y. Patrzy�em na niego z b�lem: Andre znalaz� si� w niebezpiecze�stwie, a ja nie mog�em mu pom�c.

�Ci�ko my�lisz, Eli�� m�wi� Andre gniewnym tonem.�� Krytycyzm i ironia ��cz� si� w twoim m�zgu z niez�� dawk� t�poty. Gdybym powiedzia� to, do czego sam z takim trudem doszed�e�, na wszelki wypadek wy�mia�by� mnie. Dowcipkowa�e� na temat ka�dego mojego pomys�u, czy� nie mam racji?�

�Nie masz�� broni�em si�.�� B�d� sprawiedliwy, Andre. Wiele idei akceptowa�em od razu.�

Zacz��em przypomina� sobie jego idee i teorie. By�o ich tak wiele, �e godziny bieg�y, a ja przypomina�em sobie wci�� nowe. Ju� nie dyskutowa�em z Andre, by�em got�w przyj�� ka�d� hipotez� tylko dlatego, �e on by� jej autorem. Pod koniec nocy wspomnia�em jego teori� pochodzenia ludzi, tak nieub�aganie skrytykowan� przez Romera. Nabra�em teraz do niej wielkiej sympatii tak�e dlatego, �e Pawe� z tak� zaciek�o�ci� si� na ni� rzuci�.

Zn�w zamkn��em oczy, aby dok�adniej widzie� nap�ywaj�ce pod powieki obrazy, i pogr��y�em si� w p�sen przypominaj�cy gor�czkowe majaczenia. Powr�ci�em na Ziemi� i cofn��em si� w jej g��bok� przesz�o��. Ujrza�em dzikie, dawno ju� nie istniej�ce lasy, pradawny statek kosmiczny le��cy na boku u st�p wzg�rza. Z rozdartego wn�trza gwiazdolotu wysypa�y si� beczki, trapy, skrzynie, nieznane mechanizmy. Dostrzeg�em mkn�ce po niebie postrz�pione chmury, us�ysza�em krzyki ma�p, poczu�em wilgotny upa� wisz�cy w powietrzu nad wyimaginowanym przeze mnie zak�tkiem Ziemi.

Na szczyt wzg�rza wspina si� starzec (widzia�em go ju� kiedy� na stereoekranie w Sali Pomara�czowej). Starzec jest wysoki, szczup�y i siwy, ma wielkie, nie po ludzku promienne oczy. Rozgl�da si� doko�a z dezaprobat�. Nie podoba mu si� okolica, w kt�rej znalaz� si� statek.

Do starca zbli�aj� si� dwaj m�odzie�cy. Pierwszego r�wnie� widzia�em w Sali Pomara�czowej. Drugiego nie znam, wymy�li�em go. Zreszt� podobny jest do zabitego z obrazu Altairczyk�w.

�Ale wpadli�my!�� m�wi pierwszy m�odzieniec. �e te� musieli�my si� tak rozbi�! Naprawa potrwa ze dwa tysi�ce miejscowych lat. Laboratoria zabrali�my ze sob�, ale fabryki zosta�y w domu�.

�Musimy znale�� pomocnik�w�� m�wi drugi. Jest nas dwudziestu, to zbyt ma�o, a tutejsze istoty �ywe potrafi� na razie tylko skaka� z ga��zi na ga���. Zdobywaj� pokarm po�eraj�c si� nawzajem. Maj� pot�ne z�by, ale za grosz rozumu�.

Starzec ich uspokaja. Nie jest tak �le�� m�wi. Uda�o si� wybra� planet� ze zno�n� temperatur�, dostatkiem wody i zieleni. Ju� sam fakt, �e mo�na chodzi� bez skafandr�w ochronnych, bardzo wiele znaczy. A fabryki? C�, fabryki mo�na zbudowa�, oczywi�cie prymitywne.

�Bez pomocy?��� przerywa mu pierwszy, zdumiony spokojem starca.

�Znajdziemy pomocnik�w. Sp�jrzcie na te ogoniaste istoty ha�asuj�ce w koronach drzew. Kiedy� zacz�li�my si� rozwija� z podobnych zwierzak�w. Po jakich� pi�ciuset milionach tutejszych lat ogonia�ci stan� si� rozumnymi istotami. Dlaczego nie mogliby�my przyspieszy� ich ewolucji?�

�Ile to zajmie lat, pomy�l!�� m�wi drugi.�� Nie jeste�my nie�miertelni. Po�owa z nas umrze tutaj�. Nie domy�la si� naturalnie, �e przyjdzie mu zgin�� w innym miejscu.

�B�dziemy si� spieszy�. Ja pewnie nie do�yj� startu, ale wy opu�cicie t� planet�.

Bior� si� do pracy. Jedni szukaj� rud, drudzy �ataj� wyrwy w poszyciu i naprawiaj� urz�dzenia wewn�trz statku, inni jeszcze �owi� ma�py i eksperymentuj� z ich zarodkami, zmieniaj� kody genetyczne. Nie od razu udaje si� wyhodowa� istoty podobne do siebie, bo trudno w ci�gu jednego pokolenia zmieni� ma�p� w herosa. Niebia�scy przybysze zawijaj� wi�c r�kawy i pracuj�, pracuj�, pracuj�. Pewne rzeczy si� udaj�, ale niepowodze� jest znacznie wi�cej. Wreszcie zjawia si� prawdziwy cz�owiek, od razu we wszystkich wariantach: bia�y i czarny, k�dzierzawy i prostow�osy, pigmej i gigant. Czy�by tym razem powodzenie? Nie, zn�w fiasko! S�ysz� g�osy Galakt�w, ich dyskusje na naradzie produkcyjnej.

�I to ma by� cz�owiek?�� oburza si� jeden z nich.�� Sp�jrzcie na projekt i jego realizacj�. Na papierze istota rozumna, a w rzeczywisto�ci zwierz�. Protestuj� przeciwko takiemu brakor�bstwu!�

�Konkretniej!�� m�wi przewodnicz�cy.�� Jakie macie zarzuty?�

�Tysi�ce zarzut�w! Absolutne nieprzystosowanie do �ycia. Brak sier�ci, pazur�w, k��w, rog�w. Jak to stworzenie ma zdobywa� pokarm, porusza� si� i broni�? Palce jak s�ki, oczy jak szparki. I to ma by� istota stworzona na nasz obraz i podobie�stwo?�

�A jednak jest podobna do nas�� m�wi starzec. Podobna, cho� nieidentyczna. Zapominacie o rzeczy najwa�niejszej: o tym, �e cz�owiek ma potencjalnie nieograniczone mo�liwo�ci. Sp�jrzcie na wykres zdolno�ci opracowany przez maszyn�. Je�li zdolno�� samodoskonalenia si� psa przyj�� za jedno��, to nie ma zwierz�cia, u kt�rego ten wska�nik przekroczy�by dziesi��. A tymczasem u cz�owieka wynosi on 1 395 660 800! Rozumiecie? Miliardy razy wi�cej ni� u dowolnego zwierz�cia! Setki razy wi�cej ni� u nas! Uwa�am, �e stworzyli�my cud rozumu!� �Na razie jest to cud g�upoty i nieprzystosowania!�� krzykn�� kto� gniewnie.�� Wasz rozumny cz�owiek jest debilem! Pr�bowa�em wpoi� temu dzikusowi elementarne poj�cia z dziedziny mechaniki grawitacyjnej i przestrzennej, a on tylko �lepia rozdziawia� i skomla�. W�wczas zaprowadzi�em go do koryta z �arciem. To warto by�o zobaczy�! Up�yn� miliony lat, zanim wasz cud natury domy�li si�, �e ma jakiekolwiek zdolno�ci. Proponuj� odrzuci� zademonstrowany nam model cz�owieka i kontynuowa� badania�.

�Prosz� g�osowa栗 powiedzia� przewodnicz�cy. Kto jest za odrzuceniem cz�owieka i kontynuacj�? Kto przeciw? Kto si� wstrzymuje? A wi�c cz�owiek zosta� odrzucony wszystkimi g�osami poza jednym wstrzymuj�cym si�. Jakie wymagania ma spe�ni� nowy model, kt�ry zamierzacie opracowa�? S�ucham�.

Zn�w wstaje pierwszy:

�S�dz�, �e nie nale�y upiera� si� przy zewn�trznym podobie�stwie do nas, gdy� nie jest ono w praktyce osi�galne i przekszta�ca si� w kalectwo. Potrzebujemy nie nadzwyczajnych zdolno�ci, lecz realnej �ywotno�ci, szybkiej reakcji i sprytu! Proponuj� nowy model opracowa� tak, aby m�g� w maksymalnym stopniu przystosowa� si� do dowolnych warunk�w �yciowych�.

�S� jakie� inne propozycje? Nie? A wi�c wniosek przyj�to�� m�wi przewodnicz�cy.�� Prosz� zapisa�: nast�pny model zaopatrzy� w sier��, pazury, k�y, rogi i kopyta� Co jeszcze?� Aha� Ogon do czepiania si� ga��zi� Jak nazwiemy model?�

�Mamy woln� liter� �d��� odzywa si� jaki� g�os z k�ta.�� Mo�e wi�c diabe�?��

�Diabe� brzmi nie�le�� stwierdza przewodnicz�cy.�� Uruchamiamy wi�c produkcj� diab�a bior�c za podstaw� nieudany model cz�owieka. Pozostaje ostatni problem: co robi� ze stworzonymi lud�mi?�

�Zanihilowa�!�� krzyczy zapalczywy g�os.�� Do piachu! Nie ma sensu p�odzi� bezbronne potworki�. Starzec zn�w protestuje. Przypomina, jak wiele szlachetnych cech wkonstruowano do ludzkiego m�zgu. Niechaj wi�c ludzie �yj�, niech brn� trudn� drog� samodoskonalenia si�. Otrzymali wiele i wiele mog� osi�gn��.

�Racja�� powiedzia� przewodnicz�cy.�� Nie warto ludzi unicestwia�. Je�li rozwin� si� ich dobre cechy, to cz�owiek zwyci�y w ci�kiej walce o przetrwanie, je�li natomiast g�r� wezm� wady wynikaj�ce z naszej niedba�ej pracy, to zguba tego modelu nie zmartwi nas zbytnio�.

I oto ludzi wygnano z obozu awaryjnego niebia�skich przybysz�w, z raju, w kt�rym ma�p� przemieniono w cz�owieka. Odt�d b�dzie si� on rodzi� w m�kach, w pocie czo�a pracowa� na chleb i cierpia� choroby. Zamiast niego pojawi si� udoskonalony model: m�dry, zr�czny, pracowity diabe�. Ten nowy model uda� si� nad podziw. Ogoniasta i rogata istota jest nader wszechstronna: biega, skacze z ga��zi na ga���, nurkuje w wodzie i wciska si� w ziemne szczeliny. Us�u�ny diabe�, prawdziwy s�uga swojego boga, na�miewa si� z pechowych wygna�c�w skazanych na samodzielne �ycie, a ludzie szczerze go za to nienawidz�. Kiedy wi�c Galaktowie usun�li wreszcie uszkodzenia statku, zabrali ze sob� stworzone przez siebie diab�y, kt�re trz�s�y si� na my�l o tym, �e mog� pozosta� sam na sam z nieudanym ludzkim plemieniem.

��egnaj, dzika planeto!�� m�wi uroczystym g�osem starzec.�� Jestem pewien, �e posiane przez nas ziarno rozumu wyda owoce. Chocia� do�y�em do startu naszego statku, na pewno nie doczekam twojego rozkwitu, cz�owieku. �yj wi�c i doskonal si�!�

Dobry starzec macha mi r�k�, a ja u�miecham si� do niego i otwieram oczy, aby przep�dzi� z g�owy k��bi�ce si� w niej obrazy. Przecieram czo�o i wywo�uj� MUK.

��Prosz� zanalizowa� my�li na temat Galakt�w, kt�rzy niegdy� przekonstruowali ma�p� w cz�owieka, sprawdzi� wszystkie obrazy pojawiaj�ce si� w moim m�zgu i oceni� je. Tylko jednym s�owem, bo nie lubi� tych waszych�� z jednej strony, z drugiej strony�

MUK odpowiedzia� jednym s�owem:�� Brednie.

��No dobrze, mo�e by� nie jednym s�owem�� powiedzia�em.

Tym razem MUK odpowiedzia� nast�puj�co:

��Pseudohipoteza nadaj�ca si� jedynie na temat do powie�ci fantastyczno-naukowej.

Przypomnia�em sobie, �e inny komputer, na Orze, niemal identycznie oceni� t� ide� Andre i uspokojony zasn��em.

Przez ca�y rok, p�ki lecieli�my ku podw�jnemu skupisku Perseusza, by�em poch�oni�ty badaniem w�a�ciwo�ci przestrzeni. Przebudowane laboratorium po pewnym czasie zamieni�o si� w niewielk� fabryk�. Urz�dzenia laboratoryjne r�ni�y si� od anihilator�w nap�dowych i bojowych jedynie moc�. Moje malutkie aparaciki nie rozwija�y bowiem nawet miliarda kilowat�w, podczas gdy tamte dysponowa�y milionami albert�w. Nie chcia�em, aby przez m� nieostro�no�� nasz gwiazdolot sam zamieni� si� w tak� przestrzenn� jam�, jak� robili�my z innych cia�. Moje mechanizmy nie unicestwia�y przestrzeni, lecz zmienia�y jej g�sto�� operuj�c daleko od stan�w granicznych, kiedy to przestrze� koncentruje si� w mas�, a masa rozpada si� na przestrze�.

Nie b�d� tu szczeg�owo opisywa� do�wiadcze�. Niepowodzenia i sukcesy zosta�y zanotowane w pami�ci komputera i tam odsy�am zainteresowanych. Wa�ne jest jedno: niezliczone eksperymenty dowiod�y, �e wahania g�sto�ci przestrzeni podlegaj� prawom mechaniki falowej. Otrzymywali�my fale kuliste, sto�kowe i cylindryczne w postaci w�skiego promienia przebijaj�cego przestrze�. Jedno tylko prawo ruchu drgaj�cego nie sprawdza�o si� w wypadku fal g�sto�ci przestrzeni, fale te mianowicie rozchodzi�y si� zawsze z pr�dko�ci� nad�wietln�. Samo �wiat�o by�o szczeg�lnym, granicznym rodzajem fal przestrzennych i to t�umaczy�o jego zagadkow� dot�d stabilno�� w poruszaj�cych si� uk�adach. Wkroczyli�my w niezwyk�y, nie znany jeszcze na Ziemi �wiat!

Kiedy odkrycie zosta�o wszechstronnie zbadane i sprawdzone, zmontowali�my zesp� nowych maszyn: generator�w fal przestrzennych, odbiornik�w i deszyfrator�w depesz nadawanych na tych falach. Teraz mogli�my notowa� dowolne zak��cenia poczynaj�c od przy�wietlnych, kiedy fala przestrzenna o niskim poziomie energetycznym by�a o krok od zamiany na �wiat�o, a� do hiperpr�dkich, rozchodz�cych si� z szybko�ciami r�wnymi miliardowym wielokrotno�ciom szybko�ci �wiat�a. Odt�d ju� Z�ywrogi nie mog�y si� do nas niepostrze�enie podkra��, gdy� mogli�my ich obserwowa� w obszarze nad�wietlnym na falach przestrzennych. Przesta�a nam grozi� walka na o�lep z widz�cym przeciwnikiem. I zn�w wprawi�a mnie w zdumienie �wietna konstrukcja zagadkowych istot zwanych Z�ywrogami lub Niszczycielami. Zdj�cia anatomiczne cia� przekona�y nas, �e ich serce by�o nie tylko grawitatorem i broni� grawitacyjn�, lecz tak�e doskona�ym nadajnikiem fal przestrzennych.

Olga marzy�a o zorganizowaniu s�u�by dyspozycyjnej �eglugi mi�dzygwiezdnej.

��Obecnie zaraz po starcie statek niknie w obszarze nad�wietlnym i nie ma z nim �adnego kontaktu. Wkr�tce to si� zmieni. Dyspozytor na Orze b�dzie wiedzia� wszystko o ka�dym statku bez wzgl�du na to, jaka odleg�o�� go od niego dzieli. Wydawa� rozkazy gwiazdolotom znajduj�cym si� na przeciwleg�ym kra�cu Wszech�wiata i natychmiast uzyskiwa� odpowiedzi! W g�owie si� kr�ci� Czy� to nie wspania�e?

A ja wspomina�em Andre t�skni�cego za �ann� i nigdy nie widzianym Olegiem. O ile pi�kniejsze by�oby jego �ycie, gdyby m�g� komunikowa� si� z ukochanymi, gdyby nie czu� si� od nich odci�ty, zamkni�ty w obcym �wiecie. Czy� mo�liwo�� natychmiastowego pokonywania niewyobra�alnych przestrzeni nie jest urzeczywistnieniem odwiecznych ludzkich marze� o wszechobecno�ci?

��S�ucha� Ziemi!�� powiedzia�em.�� Widzie� Ziemi�! Zawsze by� razem z Ziemi�!

P�niej nast�pi�o to, co ju� wielokrotnie zdarza�o si� w trakcie naszej kosmicznej Odysei i co od dawna winno spowszednie�, a mimo to za ka�dym razem zaskakiwa�o majestatem i pi�knem.

Podw�jna gromada gwiezdna Chi i Psi Perseusza, matowa mgie�ka od roku nie zmieniaj�ca ani kszta�tu, ani wielko�ci, ani jasno�ci, nagle o�y�a i zacz�a rosn��. Skupisko zmienia�o si� w oczach, p�cznia�o, rozpe�za�o si� jaskrawymi gwiazdami, ogromnia�o. Nasta�a wreszcie chwila, kiedy ca�a przednia p�kula pokry�a si� s�o�cami Perseusza i tylko z ty�u zosta�y gwiazdy z innych gromad. Potem r�wnie� i one znikn�y. Znale�li�my si� wewn�trz gwiazdozbioru.

Dy�uruj�cy w owej znamiennej godzinie Osima zacz�� zmniejsza� pr�dko��.

Wtargn�li�my do jednego z najwi�kszych skupisk gwiezdnych Galaktyki, wyra�nie rozpadaj�cego si� na dwa zespo�y cia�. Niebo wzd�u� r�wnika sfery gwiezdnej przecina�o ciemniejsze pasmo, oddzielaj�ce te zespo�y od siebie, jednak s�o�c w tym �ciemnym� pa�mie by�o znacznie wi�cej ni� w najja�niejszym wycinku ziemskiego niebosk�onu. Niebo obu skupisk p�on�o tak jaskrawym �wiat�em, �e bez trudu rozr�nia�em litery na formularzach obserwacyjnych. W Perseuszu nie ma nigdy naprawd� ciemnych nocy.

Z ostro�no�ci lecieli�my w r�wnikowej strefie ciemno�ci, nie wychodz�c z obszaru nad�wietlnego.

Kilka dni min�o bez niespodzianek: �adna gwiazda nie sygnalizowa�a swojej obecno�ci, my sami te� nikogo nie zauwa�yli�my. Wok� wielu s�o�c obraca�y si� planety, lecz znajdowa�y si� one bardzo daleko od nas.

P�niej odbiorniki fal przestrzennych zarejestrowa�y s�abe impulsy. Okresowo dobiegaj�ce do nas zg�szczenia i rozrzedzenia przestrzeni uk�ada�y si� w ci�gle to samo zdanie. Za�o�yli�my, �e jest to pytanie: �Kim jeste�cie?�, gdy� o to w�a�nie powinni przede wszystkim zapyta� nieznani korespondenci. Deszyfratory, wzi�wszy za podstaw� taki odczyt, sporz�dzi�y wst�pny kod. Kod niewiele si� r�ni� od dotychczas u�ywanych przez nasze maszyny. Sta�o si� jasne, �e zdo�amy porozumie� si� z nieznanymi istotami wysy�aj�cymi sygna�y przestrzenne.

Chcia�em ju� nawi�zywa� ��czno��, ale Olga obawia�a si�, �e to mo�e by� prowokacja przeciwnik�w, kt�rzy staraj� si� pozna� nasze tajemnice. Wi�kszo�� za�ogi j� popar�a.

Mia�em inne zdanie i wraz z Leonidem, kt�ry si� ze mn� zgadza�, przekonali�my w�tpi�cych. Z�ywrogi nie b�d� przed czasem pokazywa�, �e nas zauwa�y�y�� m�wili�my. Ich bro� dzia�a na niewielkie dystanse, postaraj� si� wi�c, aby�my si� do nich maksymalnie zbli�yli. Nie wiemy, kto szuka z nami kontaktu, ale nie mog� to by� wrogowie!

Jako podstawy naszego kodu u�yli�my, podobnie jak nasi poprzednicy przy spotkaniach z istotami rozumnymi, tablicy pierwiastk�w. W nast�pnych dniach generatory fal przestrzennych nadawa�y je we wszystkich kierunkach, z jakich dociera�y do nas sygna�y. By�em przekonany, �e po zako�czeniu tej transmisji zaczn� nadawa� obcy.

Nie pomyli�em si�. Natychmiast po wy��czeniu naszych nadajnik�w w przestrzeni pojawi�y si� nowe fale. Nios�y one jednak nie wiadomo�� przeznaczon� dla nas, lecz raczej jakie� rozmowy wewn�trzne. Nieznane istoty pyta�y i odpowiada�y, o czym� si� nawzajem przekonywa�y (tak przynajmniej mi si� wydawa�o, a MUK nie zaprzecza� tej mo�liwo�ci). Wdzierali�my si� w g��b skupiska stokrotnie wyprzedzaj�c �wiat�o, a doko�a niespokojnie pulsowa�a przestrze�, zastanawiaj�c si�, kim jeste�my.

��Skr�camy w lewo�� powiedzia�a kt�rego� dnia Olga, w czasie naszego wsp�lnego dy�uru.�� B�dziemy bada� skupisko Chi, kt�re zawiera wi�cej gwiazd ni� skupisko Psi. Czy masz jakie� nowe wiadomo�ci?

��Na razie nie�� odpar�em.�� Tajemnicze rozmowy trwaj�. Zapisujemy zak��cenia g�sto�ci przestrzeni i po rozszyfrowaniu j�zyka zdo�amy odczyta� tre�� transmisji.

Tego dnia Niebianie ponownie zwr�cili si� bezpo�rednio do nas. Zrozumia�em to natychmiast po przejrzeniu zapisu� Nasi korespondenci wyliczali pierwiastki, powtarzaj�c w swoim j�zyku nasz� niedawn� transmisj�. Deszyfratory przekszta�ci�y wst�pny szkic kodu w precyzyjny s�ownik. Od tej chwili mieli�my wsp�lny j�zyk.

Podyktowa�em telegram zaaprobowany przez ca�� za�og�: �Lecimy z daleka. W Plejadach zaatakowa�o nas osiemna�cie statk�w kosmicznych. Widzieli�my potworne zniszczenia uk�ad�w planetarnych, gdzie dawniej kwit�o �ycie rozumne�.

Byli�my wraz z Olg� w laboratorium fal przestrzennych, kiedy nadesz�a nowa depesza. Deszyfratory Niebian pracowa�y nie gorzej od naszych. Korespondenci przekazali lakoniczny tekst: �Zrozumieli�my. Niezw�ocznie zawracajcie. Grozi wam zguba. Uciekajcie pe�n� moc� silnik�w�.

Spojrza�em wstrz��ni�ty na poblad�� Olg�. Nie mog�em wydusi� z siebie s�owa.

��Co to znaczy?��� zacz��em wreszcie, ale nie zdo�a�em sko�czy�.

Rykn�a syrena alarmu bojowego. Leonid i Osima wzywali nas do ster�wki.

Po og�oszeniu alarmu bojowego informacje o sytuacji wok� statku, w normalnych warunkach docieraj�ce jedynie do ster�wki, przekazuje si� wszystkim cz�onkom za�ogi, a MUK nieustannie sumuje i uog�lnia ich opinie. W takich chwilach dow�dc� staje si� zesp� ludzki i nominalny dow�dca dysponuje w�adz� jedynie w takim zakresie, jaki niezb�dny jest do realizacji kolektywnej woli za�ogi, w kt�rej jego osobista wola spe�nia rol� wa�n�, lecz nie decyduj�c�.

Leonid by� ponury, ale spokojny. Osima wygl�da� na zdenerwowanego. Zaj�li�my swoje miejsca i Osima powiedzia�:

��Szli�my z pr�dko�ci� stu dziesi�ciu jednostek. Rozkaza�em automatom zmniejszy� pr�dko�� o dwadzie�cia procent. Po wyhamowaniu okaza�o si�, �e szybko�� wynosi nie osiemdziesi�t dziewi��, lecz dziewi��dziesi�t sze�� jednostek. Wok� nas samorzutnie znika przestrze� w tempie oko�o siedmiu jednostek �wietlnych.

Olga zamy�li�a si�. Tajemnicze nikni�cie przestrzeni mog�o mie� zwi�zek z odebranym przez nas gro�nym ostrze�eniem. Ale czemu kto� przyspiesza nasz lot, skoro i tak idziemy w obszarze nad�wietlnym?

��Musimy zdecydowa栗 powiedzia�a wreszcie co teraz robi�. Zag��bia� si� nadal w skupisko gwiezdne, czy te� wycofa� si�, jak radz� nieznani przyjaciele?

��Lub wrogowie�� zaoponowa� Leonid.�� Nie jestem przekonany, �e depesza pochodzi od przyjaci�. Proponuj� kontynuowa� rejs.

MUK zawiadomi�, �e za�oga popiera Leonida. Przykro by�o po d�ugiej podr�y ucieka� przed nie wiadomo czym. Na Ziemi nie zrozumiano by zreszt� takiego post�powania. Nawet nowy telegram naszych zagadkowych korespondent�w: �Macie jeszcze czas na ratunek! Wracajcie, bo mkniecie ku zgubie!� nie zmieni� naszej decyzji. Nada�em tylko nasz� odpowied�: �Kontynuuj� rejs. Na czym polega niebezpiecze�stwo?�

��P�ki b�d� si� zastanawia�, sami postaramy si� zrozumie�, co si� dzieje�� powiedzia�a Olga.�� Trzeba b�dzie zmienia� pr�dko�ci. Na pocz�tek dodamy ze trzydzie�ci jednostek.

Po wykonaniu przez automaty rozkazu mieli�my sto dwadzie�cia jednostek. Nie zaobserwowali�my dodatkowej anihilacji przestrzeni. Je�li poprzednio kto� stara� si� przyspieszy� nasz lot, to obecna pr�dko�� mu odpowiada�a.

��Zwolnijmy teraz o te same trzydzie�ci jednostek, ale etapami�� rozkaza�a Olga.

Na rubie�y stokrotnej pr�dko�ci �wiat�a pojawi�y si� oznaki zewn�trznej ingerencji. W miar� hamowania ta ingerencja nasila�a si�. Szybko�� w�asna statku zmniejszy�a si� do sze��dziesi�ciu jednostek, natomiast pr�dko�� sumaryczna wynosi�a siedemdziesi�t pi�� jednostek �wietlnych, a wi�c kto� dodawa� nam pi�tna�cie jednostek. Przez jaki� czas lecieli�my z t� pr�dko�ci�, nie zmniejszali�my w�asnej i nie dodawano nam zewn�trznej. Wrogowie �cie�niaj� �wiat�� przypomnia�em sobie komunikat przekazany przez Spychalskiego na Ziemi�. Oto ich �cie�nianie �wiata, my�la�em. Wygrzebuj� w�asn� przestrze� gwiezdn�, aby podprowadzi� nas na dystans ciosu grawitacyjnego. Ryzykuj� r�wnowag� kosmiczn� swojego �wiatka, aby tylko zniszczy� przeciwnika.

��Anihilatory nap�dowe stop!�� powiedzia�a Olga.�� Wyhamowa� lot swobodny!

Wkr�tce nie wydatkowywali�my na ruch ani jednego alberta, a gwiazdolot p�dzi� naprz�d z pr�dko�ci� dwudziestu pi�ciu jednostek �wietlnych. Kto� intensywnie poch�ania� le��c� na naszej drodze przestrze�.

Odbiorniki pochwyci�y nowy komunikat. Tym razem trudno go by�o rozszyfrowa�. Pojawi�y si� zak��cenia, jedna fala nak�ada�a si� na drug�. �Wpadli�cie do sto�ka �cie�nienia� anihilacja do trzydziestu dw�ch �wietlnych� jeszcze czas� peryferie� uciekajcie pe�n� moc�� okrutni� niestety bezsilni� wracajcie��

��Jasne�� powiedzia�a Olga.�� Radz� ucieka�, p�ki mamy jeszcze czas i starcza nam mocy.

��Wr�g przyci�gaj�cy nas do siebie zak��ca transmisj�, aby rady przyjaci� do nas nie dotar�y�� doda�em.�� S�dz�, �e trzeba post�powa� odwrotnie, ni� tego sobie �yczy wr�g�� kontynuowa�a Olga.�� W tej sytuacji nale�a�oby chyba jednak wycofa� si� na razie ze skupiska. Wr�ci� tu zawsze zd��ymy.

��Nie rozumiem, czego si� boisz?�� powiedzia�.

Leonid ze z�o�ci�.�� W depeszy powiedziano, �e maksymalne �cie�nienie przestrzeni wynosi trzydzie�ci dwie jednostki �wietlne, my za� rozwijamy pi�� tysi�cy jednostek! Je�li zajdzie potrzeba, przebijemy si� przez ich os�on� jak nosoro�ec przez �ciank� namiotu! Nalegam na kontynuowanie wyprawy, gdy� na razie �adne z jej zada� nie zosta�o wykonane!

Leonid �atwo wpada we w�ciek�o��, kiedy kto� mu si� opiera. Jego czarna sk�ra szarzeje, oczy robi� si� ca�kiem bia�e, spod uchylonych warg ukazuj� si� z�by. Zawsze te� wybiera spo�r�d wielu mo�liwo�ci t�, kt�ra daje najwi�cej szans na b�jk�. W staro�ytno�ci by�by zapewne wodzem bitnego plemienia. Ale p�ki do walki nie dosz�o, jego rady trzeba traktowa� z wielk� ostro�no�ci�. Zreszt� w tym wypadku sta�em po jego stronie.

Olga zwr�ci�a si� do mnie:�� Eli, a fale przestrzenne?

Wiedzia�em, co j� niepokoi. Je�li zginiemy, razem z nami przepadnie nasze odkrycie, tak potrzebne ludzko�ci. Ile czasu minie, zanim inni na nie natrafi�? Czy wobec tego mamy prawo poddawa� szalonemu ryzyku jej dobro? Ale kt� dowi�d�, �e nasze ryzyko jest szale�cze?

��Jestem za kontynuowaniem wyprawy. Na razie nie widz� powod�w do paniki.

��Niechaj wi�c zn�w MUK si� wypowie�� powiedzia�a Olga.

MUK o�wiadczy�, �e jedynie dow�dca nalega na powr�t, wszyscy za� pozostali cz�onkowie za�ogi ��daj� kontynuowania rejsu.

��Musz� si� wi�c podporz�dkowa� wi�kszo�ci powiedzia�a Olga z trosk� w g�osie.

Leonid uruchomi� anihilatory.

Doskonale pami�tam swoje odczucia, kiedy wtargn�li�my w g�stw� ogromnego zbiorowiska gwiezdnego. Nie przypuszcza�em wtedy nawet, �e nasz ryzykowny wypad omal nie zako�czy si� tragicznie dla gwiazdolotu, a ja sam na wiele miesi�cy stan� si� inwalid�. By�em jednak w�wczas w kiepskim nastroju. Spogl�da�em na p�on�c� gwiezdn� sfer� i wszystko mi w duszy a� dr�a�o z niepokoju. �wietnie ten stan pami�tam.

Siedzia�em na zewn�trznym fotelu, obok Leonid, za nim Olga i Osima. Pr�dko�� statku wzrasta�a i wszystko doko�a nieuchwytnie si� zmienia�o. Gwiazdy by�y ju� nie punkcikami, lecz ziarenkami grochu b�yszcz�cymi jak malutkie ksi�yce. Szczeg�lnie jasne gwiazdy otoczone by�y koronami. G�sto�� gwiazd setki, je�li nie tysi�ce razy przewy�sza�a t�, do jakiej przywykli�my w okolicach Uk�adu S�onecznego. Ale ca�y ten majestat by� gro�ny, emanowa�o ze� tajemnicze niebezpiecze�stwo.

Z zadumy wyrwa� mnie g�os Osimy:

��Trajektoria statku wiedzie ku gwie�dzie widocznej obecnie pod k�tem czterdziestu pi�ciu stopni. Wskaza� mi cia�o niebieskie po�yskuj�ce w bok od kursu. Dzieli�o nas od niego kilka lat �wietlnych, lecz jego jasno�� absolutna by�a wy�sza od wszystkich znanych mi dotychczas gwiazd. By� to typowy czerwony superolbrzym. W pobli�u �wieci�y inne, s�absze gwiazdki.

��Komputerowi co� si� pomyli�o�� odezwa� si� Leonid.�� Nie zamierza�em wcale lecie� kursem ku tej gwie�dzie. Czerwony gigant pozostanie z boku.

Ogl�da�em gwiazd� przez lunet� mno�nika. Okr��a�y j� trzy planety. Wszystkie trzy wydawa�y mi si� dziwne, gdy� zbyt silnie b�yszcza�y. Analizatory okre�li�y ich sk�ad. Planety by�y metalowe.

W przestrzeni dzia�y si� niezwyk�e rzeczy. Kto� nieustannie nadawa� fale, kto� inny natychmiast je gasi�. Deszyfratory nie potrafi�y sobie poradzi� z pl�tanin� informacji i zak��ce�. Z niewyobra�alnego chaosu uda�o si� jedynie wydoby� wielokrotnie powtarzane s�owa: �Nie wolno!�

��Nieznani przyjaciele ze wszystkich si� staraj� si� przekaza� nam jak�� wiadomo��, nieznani wrogowie energicznie temu przeciwdzia�aj��� powiedzia�em.

��Niew�tpliwie ich wiadomo�� odnosi si� do tej gwiazdy�� odezwa�a si� Olga.�� Mamy j� ju� pod k�tem trzydziestu pi�ciu stopni do kursu. Jeste�my na ni� znoszeni, a kto� ostrzega, �e nie wolno tam lecie�.

��Nazwijmy j� Gro�n�.

Leonid, przekonawszy si�, �e MUK si� nie myli�, wyr�wna� kurs. Teraz Gro�na zacz�a si� oddala�. Zdrzemn��em si� w fotelu.

Kiedy obudzi�em si�, rozdra�niony Leonid spiera� si� z Osun�. Okaza�o si�, �e przed nami pojawi�a si� grupka gwiazd, czerwonych i bia�ych olbrzym�w r�wnie jasnych jak Gro�na. Znosi nas na nie przy ca�kowicie wy��czonych anihilatorach, gdy� przestrze� przed nami jest gwa�townie niszczona. MUK ustali�, �e znale�li�my si� w obszarze przestrzeni o wysokim stopniu zakrzywienia i poruszamy si� po krzywej geodezyjnej, zbli�aj�c si� do nieznanego punktu. Zakrzywienie przestrzeni zmienia si� i wygl�da na to, �e nasi wrogowie swobodnie j� reguluj�.

��Trzeba zawr�ci� i wyrwa� si� poza krzywizn� nalega� Leonid.�� Kiedy rozniesiemy w strz�py ich krzywoliniow� metryk�, wrogowie zaprzestan� pr�b dyktowania nam kierunku lotu.

��Obawiam si�, �e nie doceniasz ich mo�liwo�ci, ale masz racj�, nie mamy innego wyj�cia jak tylko gwa�townie zmieni� kurs�� powiedzia�a Olga.

Leonid i Osima wydali odpowiednie rozkazy, a tymczasem Olga kontynuowa�a:

��Znale�li�my si� chyba w trudnej sytuacji, Eli. Wiedzia�am wprawdzie, �e Z�ywrogi lepiej od nas pozna�y natur� przyci�gania, ale fakt, �e potrafi� zmienia� metryk� przestrzeni wszech�wiatowej, stanowi dla mnie niespodziank�. My, z naszymi mo�liwo�ciami technicznymi, nie mo�emy na razie nawet o tym marzy�.

��No, powiedzmy, �e nie wszech�wiatowej, lecz na razie w�asnej przestrzeni mi�dzygwiezdnej�� zaoponowa�em.�� W ich malowniczym skupisku jest tak wiele materii i tak ma�o pustki, �e bez szczeg�lnego trudu mo�na wytworzy� dowoln� krzywizn� w dowolnym punkcie.

Olga spojrza�a na mnie z wyrzutem i pokr�ci�a g�ow�. Nie musia�a tego robi�, sam wiedzia�em, �e nie mam racji.

Manewr Leonida uda� si�. Sztuczna krzywizna przestrzeni zosta�a rozerwana przez anihilatory gwiazdolotu. Szczerz�ca na nas z�by grupka gwiazd�� nazwa�em j� Niedobr��� potoczy�a si� w prawo. Analizatory donios�y, �e przestrze� na nowej trasie ma�o r�ni si� od euklidesowej. Leonid triumfowa�. Nasz statek nie na darmo nazywano Gwiezdnym P�ugiem! Wszystkie konstrukcje i struktury przestrzeni, zwane metryk�, trzeszcz� i rozpadaj� si� tam, gdzie on przejdzie.

Olga zirytowa�a si�:

��Wcale nie jestem przekonana, �e krzywizn� przestrzeni my zniszczyli�my!

��Ale� to oczywiste, Olgo!

��Nic podobnego. Zak��cenia metryki przestrzennej wywo�ywane s� przez jaki� supergigantyczny mechanizm. Wyobra� sobie, �e po naszej zmianie kursu mechanizm ten zosta� unieruchomiony.

��Dlaczego? Czy potrafisz wyt�umaczy� dlaczego?�� W ka�dym razie domy�lam si�. Zawr�cili�my akurat w t� stron�, w kt�r� nas si� zwabia, i teraz wystarczy prosta droga, aby�my wpadli w pu�apk�.

Nawet Leonid si� przerazi�. Zamilk� i wbi� ponury wzrok w ekrany. Na ekranach widnia�o czarne niebo rozp�omienione wielkimi gwiazdami. Takie samo niebo by�o po lewej, gdzie zosta�a Gro�na, i po prawej, sk�d uciekli�my, aby nie wpa�� w gwiazdozbi�r Niedobrej.

��Id�cie odpocz�栗 powiedzia�a Olga do Leonida i do mnie.�� Minie wiele godzin, zanim wyja�ni si�, co nas czeka na nowej drodze.

Poszli�my do jadalni. Jedli�my w milczeniu, zatopieni w nieweso�ych my�lach. Przy naszym stoliku usiad�o dw�ch mechanik�w z anihilatorni. Leonid powiedzia�:

��Te diabelskie Z�ywrogi s� sprytniejsze, ni� s�dzi�em.

��Zmusz� nas do szybkiego zu�ycia wszystkich zapas�w substancji aktywnej�� zauwa�y� jeden z mechanik�w, m�ody i weso�y, z gatunku tych, kt�rzy w ka�dej przygodzie widz� jedynie jej dobr� stron�.�� Zbyt cz�sto zmieniali�my dzi� szybko�ci i kursy.

��Podejmowali�cie decyzj� razem ze mn��� rozz�o�ci� si� Leonid. By� tak zdenerwowany, �e obawia�em si�, i� wywo�a k��tni�.

��Poparli�my pa�sk� decyzj� dow�dcy. Prosz� nie my�le�, �e protestuj�. Po prostu my�l� o przysz�o�ci.

Drugi z mechanik�w, chudy, ponury, z wielkim nosem i cienkimi wargami, g�osu nie zabiera�, ale by�o jasne, �e zgadza si� z koleg�. Leonid poszed� do swojej kabiny. W�tpi�, aby mu si� dobrze odpoczywa�o.

Zacz��em zagl�da� kolejno do wszystkich pomieszcze� statku. Odbiorniki fal przestrzennych nadal zapisywa�y nie rozszyfrowany chaos informacji i zak��ce�. Sala obserwacyjna by�a pe�na wolnych od wachty astronaut�w. Zawo�ano mnie. Mia�em prawo wst�pu do ster�wki, a wi�c ponosi�em odpowiedzialno�� za to, co si� tam dzia�o.

��Znacie sytuacj�, ch�opcy�� odpowiedzia�em na grad pyta� sypi�cych si� ze wszystkich stron.�� Kr�cimy si� mi�dzy tymi diabelskimi gwiazdami i nie mo�emy si� wyrwa�.

MUK za��da� nowej decyzji. Wielotysi�czne skupisko Chi sk�ada�o si� z mn�stwa ma�ych gromadek licz�cych po dziesi�� do dwudziestu gwiazd. Zn�w byli�my znoszeni na jedn� z takich grupek. Analizatory sygnalizowa�y znikanie przestrzeni na trasie i znaczne zakrzywienie jej metryki.

Olga poprosi�a o zgod� na zmian� kursu.

Obecni na sali obserwacyjnej milczeli. MUK po zsumowaniu naszych my�lowych opinii zameldowa�, �e za�oga zgadza si� z dow�dc�. Trzecia zmiana kursu podzia�a�a na wszystkich przygn�biaj�co. Nawet optymi�ci poj�li, �e dzieje si� co� niedobrego.

Poszed�em do parku i siad�em na �awce. W parku by�a wiosna, prawdziwa ziemska wiosna. Siedem p�r roku przemin�o od chwili, kiedy wyl�dowa�em na rakietodromie tego statku. Zaledwie siedem p�r, nieca�e dwa lata, a wyda�o mi si�, �e przesz�y stulecia, tak bardzo zmieni�em si� wewn�trznie.

Nade mn� kwit�a brz�zka, z jej li�ci spada�y lepkie krople spadzi. Wok� pnia utworzy� si� wilgotny kr�g. W koronie niziutkiej jab�oni, w�r�d bia�ych kwiat�w wi�ni i moreli miarowo brz�cza�y pszczo�y. Gdy si� zamkn�o oczy, mo�na by�o pomyli� drzewa z dzia�aj�cym anihilatorem, kt�ry wydaje taki sam brz�kliwy pomruk. Zrobi�o mi si� duszno od nieruchomego aromatu kwitn�cych drzew, cierpkiego zapachu brz�zki i silnej woni bz�w nad stawem. Poprosi�em w my�li o wietrzyk. Wietrzyk nadlecia� szumi�c w ga��ziach i trawie, wszystko doko�a zako�ysa�o si�, dusz�cy aromat znik�. Otworzy�em oczy i wpatrzy�em si� w male�ki �wiatek parku, tak doskonale imituj�cy dalek� Ziemi�. Tylko te pszczo�y, brz�cz�ce jak anihilatory Taniewa�

Wzdrygn��em si�. Wsta�em i poszed�em do siebie. W kabinie zacz��em przegl�da� pisma ofiarowane mi przez Allana. Z dziwnym uczuciem czyta�em o trudno�ciach i obawach kosmonaut�w z dwudziestego pierwszego wieku. Mkn�li w wielkiej ciszy kosmosu czuj�c si� niezmiernie samotnie, je�li o miliard kilometr�w nie po�yskiwa�a go�cinna planetka ze stacj� kosmiczn�. Jaki zreszt� niezmierny wydawa� im si� ten �a�osny miliard kilometr�w! Nie, dzisiejsze trudno�ci nie dadz� si� por�wna� z �wczesnymi. Boimy si� dzisiaj nie pustki i milczenia, lecz raczej tego, �e kosmos jest g�sto zaludniony niebezpiecznymi istotami. P�niej zawstydzi�em si�, �e tak my�l�. Ka�da epoka ma swoje problemy i swoje bohaterskie czyny.

Zdrzemn��em si� nad czasopismami. Zbudzi� mnie sygna� wywo�ania. Leonid wzywa� mnie do ster�wki.

Leonid by� a� szary z podniecenia. W ci�gu kilku dni sp�dzonych w Perseuszu wychud� tak, jak w staro�ytno�ci ludzie chudli w czasie choroby. G�os mu dr�a� z w�ciek�o�ci:

��Zn�w nas niesie na Gro�n�! Zrobili�my w tym piekielnym skupisku zamkni�t� p�tl�!

Sens jego s��w nie od razu do mnie doszed�. W pierwszej chwili zrozumia�em tylko, �e Leonid jest szalenie zdenerwowany i �e w tym stanie nie powinien dowodzi� statkiem.

��Zastan�wmy si�, a potem b�dziemy decydowa栗 powiedzia�em i przesuwaj�c lornet� po gwiezdnej sferze, umy�lnie nie spieszy�em si� z wnioskami, aby da� mu czas na uspokojenie. W mno�niku ukaza� si� obraz podobny do tego, jaki widzieli�my przelatuj�c po raz pierwszy obok Gro�nej. Od jaskrawej gwiazdy zn�w dzieli�y nas miesi�ce �wiat�a. W obszarze nad�wietlnym przestrze� by�a czysta. Je�li nawet Z�ywrogi przygotowywa�y napad, to najwyra�niej si� z nim nie spieszy�y.

��Trzeba zawraca栗 powiedzia� Leonid.�� Dok�d zawraca� i co to da? Jak d�ugo b�dziemy b��dzi�? Opowiedzia� mi nast�pnie, �e na dy�urze Olgi i Osimy przestrze� zn�w zacz�a si� zakrzywia�, z godziny na godzin� zmienia� swoj� metryk�. W rezultacie kurs zosta� przymusowo zniekszta�cony i zamiast pozostawi� Gro�n� daleko po prawej, p�dzimy prosto na ni�.

��Do gwiazdy jest jeszcze daleko�� zauwa�y�em.�� Mamy czas do namys�u. Na wszelki wypadek nale�y si� przygotowa� do odparcia atak�w grawitacyjnych.

Leonid zastopowa� anihilatory nap�dowe. Od tej chwili lecieli�my jedynie dlatego, �e kto� przed nami niszczy� przestrze�. Za jakie� trzy doby, je�eli nic si� nie zmieni, wlecimy pro�ciutko do uk�adu planetarnego Gro�nej.

��Je�li dam ca�� wstecz, ich anihilatory nas nie zatrzymaj��� powiedzia� Leonid.

��Nikt nas nie b�dzie zatrzymywa�. Przy biegu wstecznym powr�cimy do centrum skupiska, a o to im chodzi. Zapominasz jeszcze o jednym, Leonidzie. Anihilatory maj� wprawdzie s�absze od naszych, ale potrafi� zmienia� metryk� przestrzeni i zadawa� mia�d��ce ciosy grawitacyjne. Je�eli zastosuj� te obie mo�liwo�ci naraz, na zdrowie nam to nie wyjdzie!

W ster�wce zjawi�a si� Olga wraz z Osim�. Sytuacja by�a zbyt gro�na, aby przestrzega� kolejno�ci dy�ur�w.�� Ich plan jest oczywisty�� powiedzia�a Olga.

B�d� nas rzuca� od gwiazdy do gwiazdy, p�ki nie wyczerpiemy zapas�w substancji aktywnej. W�wczas bez trudu naprowadz� nas pod salw� grawitacyjn� z jakiego� uk�adu planetarnego.

��Je�li oni si� nie spiesz�, to i my nie musimy si� gor�czkowa栗 zauwa�y�em.�� Przybyli�my do Perseusza, aby dowiedzie� si� o nim mo�liwie najwi�cej, a na razie tylko miotamy si� bez sensu i celu. Spr�bujmy kontynuowa� kurs na Gro�n� i dowiedzie� si�, czym ona w ko�cu jest.

��Troch� to niebezpieczne, ale musimy spr�bowa�.

Przez ca�� noc i po�ow� nast�pnego dnia gwiazdolot z wy��czonymi anihilatorami mkn�� ku z�owieszczej gwie�dzie.

�W przestrzeni optycznej zewn�trznej planety kr��owniki przeciwnika��� zameldowa� w po�udnie komputer.

Obserwowa�em przez mno�nik metalowe planety. Dwie wewn�trzne by�y z o�owiu, trzecia za�, zewn�trzna, b�yszcza�a pow�ok� ze z�ota. Pole ci�ko�ci wok� Z�otej by�o tysi�ckrotnie wi�ksze od tego, jakie powinno dzia�a�, gdyby planeta sk�ada�a si� ca�kowicie ze z�ota: jej j�dro najwidoczniej zawiera�o superg�st� plazm�. Pola grawitacyjne pozosta�ych planet nie odbiega�y od normy.

Okr�ty przeciwnika kr��y�y wok� Z�otej po orbitach sztucznych satelit�w. Nie r�ni�y si� niczym od tych, kt�re zaatakowa�y nas w Plejadach. Policzy�em je: kr��ownik�w by�o dziesi��.

��Ciekawe, gdzie one teraz naprawd� s�?�� powiedzia�a Olga.�� Przecie� dzieli nas od nich oko�o trzech tygodni �wietlnych. Widzimy wizerunek przesz�o�ci.

��W obszarze nad�wietlnym ich nie ma, bo przyrz�dy niczego nie wykazuj�. Nie obawiaj si�, Olgo. Nikt nas na razie nie atakuje.

Znacznie uwa�niej ni� w Z�ot� wpatrywa�em si� w dwie planety wewn�trzne. Zna�em je. Obrazy tych glob�w Andre rozszyfrowa� w przed�miertnych widzeniach g�owookiego. Sm�tna metalowa r�wnina, metalowe g�ry i metalowe konstrukcje podobne do budynk�w� Gdzie� tam, na martwych o�owianych polach, w g��bi o�owianych g�r cierpi� wi�niowie. Mo�e nawet Andre jest w�r�d nich�

��Automaty zarejestrowa�y wszystko, co mo�na dojrze�. Pora zawraca栗 powiedzia� Leonid.

Uruchomi� wsteczny ci�g anihilator�w. Przez chwil� wisieli�my nieruchomo, pokonuj�c si�y zasysaj�ce nas ku Z�otej, gdy� w�a�nie na niej znajdowa�y si� urz�dzenia niszcz�ce przestrze�, a p�niej wyrwali�my si� z przepa�ci, w kt�r� chciano nas zepchn��. Leonid nieustannie zwi�ksza� pr�dko�� i wkr�tce mieli�my tysi�c jednostek �wietlnych. Olga zwr�ci�a mu uwag�, �e w�r�d g�sto rozsianych gwiazd takie tempo jest niebezpieczne.

Leonid odwarkn��:

��Od najbli�szej gwiazdy dziel� nas miesi�ce �wietlne. Trzeba ucieka� jak najdalej od tych metalowych gwiazd i w og�le z tego skupiska!

��Jeszcze niedawno rwa�e� si� tu ze wszystkich si��� przypomnia�a Olga.�� Wreszcie zrozumia�e�, �e nie jeste�my przygotowani do podr�y po tym niebezpiecznym rejonie. A jak ty uwa�asz, Eli?

Pomy�la�em, �e nadzieja na �atwe znalezienie Andre w gwiezdnym legowisku naszych wrog�w by�a co najmniej naiwna. On oczywi�cie �yje, bo porwano go nie po to, aby od razu zabi�, ale mo�e znajdowa� si� na ka�dej z tysi�cy planet i nie wiadomo na kt�rej. Jeden gwiazdolot nie zdo�a walczy� ze wszystkimi planetami naraz, nie zdo�a nawet dotrze� do ka�dej z nich!

��G�osuj� za powrotem�� rzek�em.

��Zapytajmy o zdanie za�og�, a potem pomy�limy, jak� drog� ucieka栗 powiedzia�a Olga.�� Wed�ug mnie najlepszym wyj�ciem jest rejon Gro�nej, za kt�r� rozpo�ciera si� pusty kosmos, sk�d przybyli�my.

W czasie, kiedy MUK ankietowa� cz�onk�w za�ogi, oddalali�my si� od metalowych planet. Z przodu pojawi�a si� nowa grupka gwiazd, na kt�rej te� nas chyba oczekiwano, bo kurs statku zacz�� si� odchyla� w tamt� stron�. Za�oga popar�a decyzj� Olgi. Leonid powesela� i zawr�ci� w kierunku Gro�nej.

��Tak szybko przemkniemy obok tej paskudnej planety, �e Z�ywrogi nawet nie zd��� mrugn�� swymi g�owooczami�� powiedzia� z zapa�em.�� Zamierzam pobi� teraz wszystkie w�asne rekordy pr�dko�ci.

Natychmiast przyst�pi� do spe�niania swego zamia ru. Anihilatory nap�dowe ruszy�y jeden za drugim. �Po�eracz Przestrzeni� jeszcze nigdy nie poch�ania� jej tak gwa�townie. Za nami ci�gn�� si� szeroki woal mg�awicy gazowo-py�owej. Paralaksometry wykazywa�y pr�dko�� trzech, a potem czterech i pi�ciu tysi�cy jednostek �wietlnych�� Leonid dotrzymywa� s�owa. Gro�na, teraz ju� ogromna, po�yskiwa�a z lewej. Przeskakiwali�my obok niej z rekordow� szybko�ci� sze�ciu tysi�cy jednostek �wietlnych. Zasch�o mi w gardle, serce g�o�no bi�o. Nawet opanowany zwykle Osima wykrzykiwa� co� w podnieceniu. Tylko Olga w milczeniu wpatrywa�a si� w nadlatuj�c� na nas z boku Gro�n�.

Zwyci�ali�my, to by�o oczywiste! K�t kursowy w stosunku do Gro�nej powi�ksza� si�, gwiazda oddala�a si� w bok. Ju� by�em got�w krzycze� �Hura!�, gdy MUK zawiadomi� o gwa�townie narastaj�cej krzywi�nie. Z ka�d� chwil� zakrzywienie si� zwi�ksza�o. Statek nadal unicestwia� miliony kilometr�w sze�ciennych pustki, zamieniaj�c j� na py�y i gaz, ale wszystko to odbywa�o si� wewn�trz niepoj�tej dla nas metryki. Wbrew prawom geometrii euklidesowej nie wydostawali�my si� na zewn�trz, lecz ostro skr�cali�my zgodnie z podyktowanym nam torem.

Gro�na nadal cofa�a si� do ty�u i by�a teraz na prostopad�ej do osi lotu. Za to inne gwiazdy ruszy�y z miejsc. Ca�a sfera niebieska zawirowa�a. Punkt, do kt�rego d��yli�my wyrywaj�c si� na zewn�trz, znalaz� si� za naszymi plecami. Zatoczyli�my wok� Gro�nej gigantyczne p�kole i ponownie znale�li�my si� w centrum skupiska.

Rozw�cieczony Leonid uderzy� pi�ci� w oparcie fotela.

��Oni s� silniejsi!�� wrzasn��.�� S� silniejsi od nas!

Olga chwyci�a go za rami�. Do owej chwili nawet nie przypuszcza�em, �e potrafi si� zdenerwowa�.

��Wstyd� si�! Natychmiast przesta� histeryzowa�! Oni nie s� silniejsi od nas, lecz my jeste�my szaleni!

Jej okrzyk otrze�wi� nie tylko Leonida. Prawie wszyscy stracili�my g�owy: jeszcze nigdy dot�d nie forsowali�my tak anihilator�w, a i to nie pomog�o. Nawet nie fatygowano si� nas odrzuci�, po prostu zmieniono kurs!

��Prosz� o ca�kowity spok�j!�� powiedzia�a stanowczo Olga. Komputer przekaza� jej s�owa wszystkim cz�onkom za�ogi.�� Sytuacja skomplikowa�a si�, ale nie jest beznadziejna. To, co nie uda�o si� ko�o Gro�nej, mo�e uda� si� w innym rejonie. Pozosta�a nam jeszcze jedna mo�liwo��: przebija� si� w walce!

Gwiazdolot, okr��ywszy Gro�n�, powt�rnie mkn�� ku gromadce Niedobrej, sk�d pospiesznie uciekali�my. Olga skierowa�a statek w prawo od tej grupki s�o�c. Mi�dzy Gro�n� a Niedobr� p�on�y g�sto rozsiane gwiazdy.

Wkr�tce okaza�o si�, �e nie wszystkie gwiazdy nas przyci�ga�y. Z niekt�rych tryska� sto�ek anihilowanej przestrzeni i te aktywne cia�a skwapliwie omijali�my. Obawa przed nimi zamieni�a si� w prawdziwy l�k, kiedy wok� jednej z gwiazd odkryli�my uk�ad takich samych metalowych planet, jak i doko�a Gro�nej, a na planetach kr��owniki przeciwnika. Nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e chciano nas przyci�gn��, aby z bezpo�redniej odleg�o�ci zada� cios grawitacyjny.

Ale by�y te� i inne s�o�ca, kt�re nie emitowa�y sto�k�w pustki. Gwiazdy te r�wnie� mia�y uk�ady planetarne, lecz planety przypomina�y nasze s�oneczne i nie mia�y nic wsp�lnego ze z�otymi globami Z�ywrog�w. Wydawa�o mi si� nawet, �e na jednej z nich dostrzeg�em miasta, ale r�wnie dobrze mog�o to by� z�udzenie optyczne.

��Musimy si� przebija� w rejonie jednej z gwiazd nieaktywnych�� zdecydowa�a Olga.�� Postaraj� si� nam w tym przeszkodzi�, trzeba wi�c b�dzie dzia�a� mo�liwie sprytnie.

Nowy plan ucieczki wygl�da� nast�puj�co: najpierw wymacywanie zap�r na ma�ych szybko�ciach, a potem przebijanie bariery z pe�n� moc� nap�du. Wok� gwiazd nieaktywnych trudniej jest zakrzywi� przestrze� ni� w rejonie planet zamieszkanych przez Z�ywrog�w, m�wi�a Olga, wobec czego b�dziemy stara� si� przerwa� ich zapory w najs�abszym miejscu.

Wrogowie doskonale orientowali si�, co chcemy osi�gn��. Chwycili nas w gwiezdn� pu�apk� i nie zamierzali z niej wypuszcza�. Zmieniali metryk� przestrzeni z niezwyk�� �atwo�ci� i energi�. Nawet nie pozwolili nam zbli�y� si� do nieaktywnych gwiazd, po prostu przegrodzili wszystkie wiod�ce tam drogi. Raz za razem pr�bowali�my si� przebi� i zawsze na naszym kursie wyrasta�a z�owieszcza aktywna planeta, otoczona wianuszkiem metalowych okr�t�w zacumowanych na jej powierzchni.

Po szeregu nieudanych pr�b przebicia si� Olga powiedzia�a:

��Oni nader zdecydowanie przegradzaj� nam drog� ku nieaktywnym gwiazdom, a wi�c najwidoczniej istnieje realna szansa przebicia si� w tym rejonie. Do gwiazd aktywnych przyci�gaj� nas teraz bez szczeg�lnej energii. Czekaj� pewnie, p�ki nie zu�yjemy wszystkich zapas�w substancji aktywnej. Musimy skorzysta� z tego i obr�ci� ich plan na swoj� korzy��.

��Co zamierzasz zrobi�?�� spyta�em.

��Wkr�tce ci powiem, Eli. Jeszcze nie przemy�la�am wszystkich szczeg��w.

Odbiorniki nadal wychwytywa�y strz�pki informacji, niesionych przez fale przestrzenne. Jedn� z transmisji uda�o si� nam cz�ciowo rozszyfrowa�: �Kontynuujcie� Zapory� ograniczon� trwa�o�� jedyny�� T� depesz� odebrali�my w czasie atakowania krzywizny w rejonie jednej z nieaktywnych gwiazd. Nasi przyjaciele nie wiedzieli, �e musimy oszcz�dza� paliwo.

Oddaliwszy si� od gromadki Niedobrej, zaatakowali�my seri� nieaktywnych gwiazd po�o�onych w pobli�u. Ataki by�y coraz s�absze. Przerazi�em si�, �e istotnie zapasy substancji aktywnej ju� si� ko�cz�, ale Olga mnie uspokoi�a.

��Niechaj wrogowie odnios� takie samo wra�enie jak i ty. Chcia�abym, aby nabrali przekonania, �e jeste�my bezsilni.

Po pewnym czasie gwiazdolot zacz�� zmniejsza� szybko��. Je�li poprzednio krzywizny przestrzeni atakowali�my przy pi�ciu lub sze�ciu tysi�cach jednostek �wietlnych, a wewn�trz skupiska rozwijali�my kilkaset jednostek, to obecnie nasza pr�dko�� by�a wy�sza od szybko�ci �wiat�a zaledwie kilkadziesi�t razy. Wtedy Olga ujawni�a nam sw�j plan: Z�ywrogi zakrzywiaj� przestrze�, kiedy staramy si� przemkn�� obok gwiazd aktywnych, ale nie przeszkadzaj� w zbli�aniu si� ku nim. Trzeba wi�c lecie� w sto�ek unicestwianej przestrzeni, tryskaj�cy z metalowej planety, a nast�pnie, ju� z najmniejszej odleg�o�ci, ostrzela� j� z anihilator�w bojowych. To ostateczno��, lecz nie pozosta�o nam nic innego, jak tylko zamieni� cia�o niebieskie w jam� pustej przestrzeni i przez t� wyrw� przedrze� si� na zewn�trz.

Wiedzia�em, �e Olga ma uki� �mia�y pomys�, przypuszcza�em jednak, �e ograniczy si� do wydania bitwy kr��ownikom wroga. W tym mieli�my ju� pewne do�wiadczenie. Allan i Leonid zniszczyli cztery okr�ty przeciwnika, potrafimy wi�c w razie konieczno�ci unicestwi� ca�� flotyll�. Ale zanihilowa� planet�!� Ludzko�� potrafi�a tworzy� planety z �niczego�, trwa�o to jednak d�ugo i kosztowa�o wiele wysi�ku. Budowa niewielkiej Ory zaj�a dwa pokolenia. Teraz mieli�my w u�amku sekundy zniszczy� metalowy glob o �rednicy pi�ciokrotnie i masie tysi�ckrotnie wi�kszej od Ziemi. Zniszczy� cia�o niebieskie wyposa�one we w�asne mechanizmy obronne i strze�one przez ca�� flot� okr�t�w bojowych!

Olga spokojnie odparowa�a sypi�ce si� ze wszystkich stron w�tpliwo�ci. Plan jest ca�kowicie realny. Zapas�w substancji aktywnej wystarczy na zburzenie dowolnej planety bez wzgl�du na jej mas�. Trzeba jedynie maksymalnie zbli�y� si� do celu. Ale o to ju� zatroszcz� si� sami wrogowie.

��Powtarzam, nie mamy innej szansy przebicia si� na zewn�trz!�� powiedzia�a Olga.�� Jeszcze z dziesi�� okr��e� skupiska gwiezdnego, jeszcze kilka cios�w w zapory przestrzenne i zupe�nie bezbronni staniemy si� �atw� zdobycz� bandyt�w.

Olga jednog�o�nie otrzyma�a ��dane pe�nomocnictwa na czas bitwy kosmicznej. Wtedy powiedzia�a:

��Sama b�d� dowodzi� statkiem w czasie szturmu. Nie chc� obra�a� m�czyzn, ale nie potraficie skutecznie walczy�. Jeste�cie na to zbyt niezr�wnowa�eni i gor�cokrwi�ci. Odpocznijcie, czeka was ci�ka pr�ba. Niechaj ka�dy spe�ni sw�j obowi�zek, jak mawiali przodkowie.

Odnios�em wra�enie, i� Leonid z rado�ci� przyj�� wiadomo��, �e nie on b�dzie dowodzi� statkiem w czasie bitwy. Po nieudanym ataku na rejon Gro�nej straci� nieco pewno�� siebie.

Ka�dy z nas w my�li stara� si� przyspieszy� starcie z wrogiem, lecz Olga ci�gle zmniejsza�a pr�dko��. Ju� nie mkn�li�my, zmiataj�c przestrze� na swej drodze, lecz wlekli�my si� na samej granicy obszaru nad�wietlnego. Wystarczy�o lekko zahamowa�, a znale�liby�my si� po drugiej stronie bariery. Pomy�la�em nawet, �e Olga chce wyj�� w przestrze� optyczn�, przekszta�ci� statek w zwyk�e materialne cia�o, podlegaj�ce prawom mechaniki elementarnej. Myli�em si�.

Dla obserwatora z zewn�trz nasz gwiazdolot stanowi� teraz grudk� zmaterializowanej rozpaczy, pust� skorup� miotan� bezwolnie we wszystkie strony. W tej chaotycznej pozornie miotaninie by� jednak narzucony z zewn�trz system: krzywizna przestrzeni sama kierowa�a nas ku Gro�nej.

Po raz trzeci zbli�ali�my si� do tej gwiazdy. Jakie� gigantyczne mechanizmy tasowa�y metryk� kosmosu, kieruj�c nas wprost w otwart� paszcz�. Olga pokornie wiod�a statek po narzuconej drodze, nawet nie usi�uj�c skr�ci� w bok. Wiedzieli�my oczywi�cie, �e stara si� w ten spos�b zmyli� wroga, ale ka�demu by�o ci�ko na duszy, gdy widzia�, jak nieub�aganie olbrzymieje z�owieszczy glob Gro�nej, kt�r� teraz mieli�my bezpo�rednio na kursie.

Bezw�adny lot statku trwa� do chwili, kiedy zakrzywienie przestrzeni ust�pi�o, a zacz�o si� unicestwianie samej przestrzeni. Zn�w z uk�adu planetarnego Gro�nej trysn�� sto�ek anihilowanej pustki, kt�ry zacz�� nas wsysa�. Gwiazdolot jakby ockn�� si� i skoczy� do ty�u. Natychmiast chwycono nas w kleszcze geometrii nieeuklidesowej. Za ka�dym razem wr�g dzia�a� pewniej, a nasz op�r s�ab�.

Wreszcie nasta�a chwila, kiedy statkowi zabrak�o mocy na wyrwanie si� ze sto�ka wci�gaj�cej go pustki. Z generowanych przez wrog�w trzydziestu jednostek �wietlnych neutralizowali�my pocz�tkowo ruchem wstecznym dwadzie�cia cztery jednostki, p�niej dwadzie�cia, pi�tna�cie, dziesi�� Walczyli�my, beznadziejnie walczyli�my, staraj�c si� odwlec zgubꠗ takie to powinno sprawia� wra�enie na obserwatorze� Wkr�tce nie mieli�my ju� szybko�ci w�asnej, niepodzielnie rz�dzi�a nami obca wola. Gro�na coraz bardziej odchyla�a si� od osi lotu: przyci�gano nas do Z�otej Planety, bazy kr��ownik�w przeciwnika, wystawiano nas pod salw� jej mechanizm�w grawitacyjnych.

Je�li mo�na by�o m�wi� w owych ci�kich chwilach o uldze, to co� podobnego do ulgi odczu�em. Na Z�otej, poza Niszczycielami, ze wzgl�du na panuj�c� tam wysok� grawitacj� nie mog�y bytowa� �adne istoty �ywe, nie by�o wi�c tam z pewno�ci� wi�ni�w zagarni�tych do niewoli. Walka wobec tego b�dzie uczciwa, wr�g przeciw wrogowi.

Olga oderwa�a mnie od lornety mno�nika.

��Co tam wida�, Eli?�� zapyta�a. Kieruj�c prac� wszystkich urz�dze� statku nie mia�a czasu na obserwacje.�� Nadal te same kr��owniki.

��Nie lec� nam naprzeciw?

��Nie, obszar nad�wiet�ny jest pusty.

��Wkr�tce rusz�. Z�ota zmniejsza anihilacj�. Z�ywrogi dosz�y widocznie do wniosku, �e nie musz� si� spieszy�, bo i tak im si� nie wymkniemy. Za kilka minut przekonaj� si�, jak bardzo si� pomylili.

Te minuty ci�gn�y si� bardzo d�ugo, a kiedy up�yn�y, zacz�o si� to, na co tak czekali�my i czego tak bardzo si� l�kali�my. Olga uruchomi�a anihilatory i Gwiezdny P�ug run�� wprost na Z�ot� Planet�. Wszystkie rekordy ustalone poprzednio przez Leonida zosta�y pobite. Olga w ci�gu niewielu sekund rozp�dzi�a statek do siedmiu tysi�cy jednostek �wietlnych i przy tej szybko�ci zaatakowa�a!

Wtedy spostrzegli�my, �e Niszczyciele poj�li wreszcie sw�j b��d. W obszarze nad�wietlnym pojawi�o si� dziesi�� mkn�cych naprzeciw nam punkcik�w. Obserwowa�em dwa r�ne obrazy. Lorneta mno�nika pokazywa�a jeszcze okr�ty przeciwnika kr���ce czujnie wok� planety, ale rzeczywisto�� by�a inna. Przestrze� optyczna z jej wolno biegn�cym �wiat�em dawa�a wizerunek przesz�o�ci, a w tera�niejszo�ci dziesi�� kr��ownik�w, niczym sfora ps�w, poch�ania�o dziel�c� nas pustk�. Nasze generatory fal przestrzennych wykry�y to bez trudu.

Zdumia�a mnie odwaga naszych wrog�w. Nie, nie przesta�em ich nienawidzi�! Skoncentrowali w sobie ca�e z�o kosmosu. Z�a nie mo�na akceptowa�, tolerowa� i szanowa�. Jedyne, na co zas�uguje, to pogarda, nienawi�� i unicestwienie. Ale Niszczyciele byli odwa�ni, to trzeba im przyzna�. Mogli przecie� uciec od skazanej na zgub� planety. Za�ogi kr��ownik�w mia�y dosy� czasu i wystarczaj�c� szybko��, aby uratowa� w�asne sk�ry. Nie zrobi�y tego, lecz wybra�y �mier�, staraj�c si� ocali� pobratymc�w na planecie.

Wspominaj�c teraz przebieg wydarze�, nie przestaj� si� dziwi�, �e ich szale�czy plan si� nie powi�d�. Byli wszak o krok od jego urzeczywistnienia, co m�wi�, zaledwie tysi�czne u�amki sekundy dzieli�y ich od sukcesu.

Na widok tych p�dz�cych ku nam punkcik�w ogarn�a mnie panika.

��Olgo, atakuj!�� krzykn��em.

��Za wcze�nie!�� odpar�a.�� Za wcze�nie, Eli!�� Atakuj!�� b�aga�em pe�en strachu.�� Zrozum, �e oni wyprzedzaj� w�asne salwy grawitacyjne. Ka�da chwila zw�oki oznacza nowe fale przeci��e�, kt�re spadn� na nas p�niej!

��Grawitatory je zamortyzuj�! Nie mog� zbyt wcze�nie atakowa�, bo zbocz� z bezpo�redniego kursu na planet�. Pami�taj, �e to w�a�nie Z�ota zagradza nam drog� ku wolno�ci!

Nasza pr�dko�� sumowa�a si� z pr�dko�ci� kr��ownik�w i punkciki widoczne w obszarze nad�wietlnym b�yskawicznie powi�ksza�y si�, zamienia�y w kule. Wtedy Leonidowi z kolei nerwy odm�wi�y pos�usze�stwa.

��D�u�ej nie wolno czeka�, Olgo!�� krzykn�� ochryple.�� Doprowadzisz nas do zguby!

��Za wcze�nie!�� powiedzia�a.

Leonid straci� zupe�nie opanowanie. Chwyci� Olg� za ramiona i zacz�� potrz�sa�.

��Jestem takim samym dow�dc� jak i ty! S�yszysz? Nie pozwol� nas zgubi�!

Wyrwa�a mu si� i powiedzia�a ostrym tonem:

��Rozkazuj� zachowa� spok�j i milczenie! Nie wolno mi przeszkadza�, tu chodzi o �ycie nas wszystkich!

Zn�w przez par� chwil panowa�a pe�na napi�cia cisza, wype�niona ci�kim pulsowaniem krwi w �y�ach. Kr��owniki galaktyczne przeciwnika by�y ju� wyra�nie widoczne. Znajdowa�y si� od nas o godziny biegu �wiat�a i sekundy zaledwie naszego piorunuj�cego p�du. Wtedy Olga w��czy�a anihilatory bojowe. Cia�a widoczne na ekranach lokator�w fal przestrzennych momentalnie rozpad�y si�, zamieni�y w po�yskliw� plam�. Przemkn�li�my przez to, co niegdy� by�o okr�tami, i dostrzegli�my w urz�dzeniach optycznych dziesi�� jaskrawych rozb�ysk�w. Flota wroga przesta�a istnie�, przesta�a nam zagra�a�. Zapomnia�em w owej chwili o wystrzelonych przez wrog�w salwach grawitacyjnych. Kr��owniki Niszczycieli p�dz�c ku nam wyprzedzi�y bowiem znacznie w�asne ciosy.

Teraz widzieli�my w przestrzeni optycznej jedynie wolno rosn�c�, skazan� na zag�ad� Z�ot� Planet�, gor�czkowo wysy�aj�c�, jak wykaza�y potem rejestratory, ochronne pola grawitacyjne. P�niej znale�li�my si� w strefie salwy unicestwionych okr�t�w i okaza�o si�, �e nasze grawitatory nie potrafi� ca�kowicie jej zneutralizowa�. Pot�na si�a zmia�d�y�a mi klatk� piersiow�, j�kn��em z b�lu. Obok j�cza� Osima, a Leonid kl��. Ta fala przeci��e� by�a najs�absza, kr��owniki wyemitowa�y j� tu� przed zniszczeniem i najwidoczniej ich dzia�a nie mia�y ju� wtedy pe�nej mocy. Jestem przekonany, �e oni sami wiedzieli o wyczerpaniu zasob�w energii grawitacyjnej i starali si� po prostu nas staranowa�, unicestwi� nas i siebie w zderzeniu czo�owym.

Druga fala przeci��e� by�a za to tak pot�na, �e zabrak�o mi powietrza w p�ucach nawet na j�k. Leonid straci� przytomno��, z jego ust wydobywa� si� przed�miertny, jak mi si� wydawa�o, charkot. Jedynie Olga, wczepiwszy si� w por�cze fotela, potrafi�a ustrzec si� przed omdleniem. Wiedzia�a, �e musi by� przytomna i zachowa�a przytomno��.

��Olgo!�� wychrypia�em staraj�c si� unie��. Olgo, trzeciego uderzenia�

��Trzymaj si�, Eli!�� krzykn�a trac�c oddech. Trzymajcie si�, przyjaciele. Zaraz ich zniszczymy!

Trzecia fala przeci��e� run�a na nas w chwili, kiedy rozpad�a si� przekl�ta planeta. Ogromna tarcza rozjarzy�a si� w obszarze nad�wietlnym i natychmiast rozprysn�a na strz�py, by po chwili zamieni� si� w mg�awic�. W przestrzeni optycznej zobaczyli�my gigantyczn� eksplozj�, gejzer p�omieni tryskaj�cy z wn�trza planety. Olga precyzyjnie obliczy�a salw� i wystrzeli�a j� w odpowiedniej chwili. Wszystko sko�czy�o si� w u�amku sekundy. Okropna planeta, zagradzaj�ca nam swymi gigantycznymi mechanizmami grawitacyjnymi wyj�cie ze skupiska gwiezdnego, przesta�a istnie�. Na jej miejscu rozwar�a si� nowa jama w pustce, dziura w przestrzeni kosmicznej. Ostatni� rzecz�, jak� ujrza�em, zanim straci�em przytomno�� od trzeciego ciosu grawitacyjnego, kt�ry spad� zbyt p�no, aby uratowa� Niszczycieli, by� obraz odrzuconej daleko w bok, zamienionej w czerwony punkcik Gro�nej na tle czystego nieba, po�yskuj�cego dalekimi gwiazdami. Dostrzeg�em jeszcze wspanialsz� Drog� Mleczn�. Zrozumia�em, �e uciekli�my z gwiezdnego wi�zienia, kt�re omal nie sta�o si� naszym grobem.

��Eli!�� d�wi�cza� mi w uszach g�os.�� Eli! Eli! Chcia�em si� odezwa�, chcia�em powiedzie�, �e s�ysz�, �e �yj�. �Zdaje si�, �e o�lep�em, ale wszystko pozosta�e jest w porz�dku!�� chcia�em odkrzykn�� temu g�osowi.�� Zaraz wstan�, nie wo�aj mnie tak rozpaczliwie, nic si� nie sta�o. Zostaw mnie na chwil� w spokoju!�

Wydawa�o mi si� w�wczas, �e my�l� sprawnie i precyzyjnie. Dzisiaj, przegl�daj�c zapisy pracy m�zgu, widz�, �e moja �wiadomo�� ledwie si� tli�a. na pograniczu jawy i gor�czkowych majak�w. Dziesi�� razy umiera�em i dziesi�� razy przywracano mnie do �ycia, zanim sam nie zacz��em o to �ycie walczy�.

��Eli!�� wo�ano.�� Eli! Eli!

G�os nie pozostawia� mnie w spokoju. W ciemnym zewn�trznym �wiecie nie by�o nic pr�cz niego, ca�y �wiat by� tym g�osem. Ciasny, krzycz�cy, niespokojny �wiat. Nareszcie zdecydowa�em si� spe�ni� pro�b� g�osu. Otworzy�em oczy.

Ko�o ��ka siedzieli Olga i Osima. Wpatrywali si� we mnie.

��Odzyskuje przytomno��!�� powiedzia�a Olga szeptem.

Powieki zn�w mi opad�y. Ci��y�y mi tak bardzo, tak wiele wysi�ku kosztowa�o mnie ich d�wiganie, �e musia�em troch� odpocz��. Nie mog�em jednak, bo zn�w wype�ni� mnie g�os krzycz�cy: �Eli! Eli!� J�kn��em.

��Przesta�!�� wyszepta�em i zn�w otworzy�em oczy.

Olga p�aka�a. Osima r�wnie� wyciera� �zy.

��Przyjaciele!�� powiedzia�em i spr�bowa�em si� podnie��.

��Le�!�� rozkaza�a Olga.�� Nie wolno ci si� rusza�.

Ogarn�o mnie przera�enie. Przypomnia�em sobie krwaw� czerwie� Gro�nej. Musia�em si� przekona�, i� oddalamy si� od straszliwego skupiska Chi w Perseuszu�

��Le�!�� powtarza�a Olga g�adz�c mi r�ce.�� Nic nie zobaczysz. Jeste�my bardzo daleko od tego miejsca.�� A wi�c gdzie jeste�my?�� zapyta�em.�� Ile czasu up�yn�o od bitwy?

Zd��y�em us�ysze�, �e od Perseusza dzieli nas trzy tysi�ce lat �wietlnych i zn�w straci�em przytomno��.

W ten spos�b rozpocz�a si� moja rekonwalescencja.

Uczy�em si� by� �ywym: otwiera� oczy, s�ucha�, odpowiada� na pytania, je��. Potem dosz�a do tego nauka wielkiej sztuki chodzenia. To by�a trudna nauka. Up�yn�o wiele miesi�cy, zanim zn�w sta�em si� podobny do innych ludzi.

Mia�em pecha: ucierpia�em wi�cej od innych. Trzecia fala przeci��e� narobi�a wiele szk�d, ale tylko mnie porozrywa�a tkanki i zmia�d�y�a ko�ci. Osiem os�b, a w�r�d nich Leonid, straci�o na kr�tko przytomno�� i ockn�o si�, gdy gwiazdolot wyrwa� si� na otwart� przestrze�.

��Ja r�wnie� zemdla�am�� m�wi�a Olga.�� Sta�o si� to wtedy, kiedy zobaczy�am, w jakim stanie ty� Przypomnia�am sobie, jak bardzo prosi�e�, abym natychmiast zniszczy�a kr��owniki wroga�

Byli�my w parku. Siedzia�em w w�zku-awionetce, a Olga sta�a obok mnie. W parku rozkwit�y bzy, trzecie wiosenne bzy w czasie naszej wyprawy. Pachnia�a ziemia. Olga wychud�a, by�a blada i nie�mia�a. Przekona�em si�, �e potrafi p�aka�. Wzrusza�o mnie to, ale jednocze�nie irytowa�o. Chcia�em widzie� przy sobie nie roztrz�sion�, wspominaj�c� straszliwe prze�ycia, lecz dawn� rozs�dn� i beznami�tn�, spokojn� Olg�, a jeszcze ch�tniej tak�, jaka by�a w Perseuszu: odwa�n� i przewiduj�c��

Za�artowa�em:�� W ka�dym razie post�pili�my ze Z�ywrogami nader z�ywrogo. My�l�, �e ca�e to wstr�tne skupisko gwiezdne dr�y na my�l o tym, �e mogliby�my powr�ci�.

��Dlaczego nazywasz to skupisko wstr�tnym? Czy�by� nie zachwyca� si� dawniej jego pi�kno�ci�? Zreszt� nie wszyscy jego mieszka�cy my�l� ze strachem o naszym powrocie. Mamy tam przyjaci�.

��M�wisz o Galaktach?

��W�a�nie o nich. Pami�tasz nieaktywne gwiazdy, od kt�rych Z�ywrogi odrzuca�y nas tak energicznie?

��A wi�c Galaktowie zamieszkuj� uk�ady tych gwiazd? To jest pewne?

��Sam si� o tym przekonasz, kiedy zapoznasz si� z danymi przetworzonymi przez komputer. Przyjaznych gwiazd jest w skupiskach Perseusza wi�cej ni� zasiedlonych przez Z�ywrog�w. Nie dotyczy to przestrzeni mi�dzygwiezdnych, kt�rymi oni ca�kowicie w�adaj�. Niestety nasze odbiorniki s� zbyt s�abe, aby utrzymywa� dalekosi�n� ��czno�� na falach przestrzeni.

Przypomnia�em jej bitw� ze Z�ot� Planet�.

��Wrogowie do ko�ca nie wiedzieli, do czego jeste�my zdolni. Inaczej unikaliby zbli�enia z naszym gwiazdolotem.

Olga przez chwil� my�la�a, a potem zapyta�a ostro�nie:

��Czemu o tym wspominasz?

��Nie wiem, tak jako� samo przysz�o na my�l�

��S�dzisz, �e Andre jeszcze �yje? Niczego si� o nim nie dowiedzieli�my i nie zdo�ali�my pom�c� Przecie� ty sam w Perseuszu g�osowa�e� za powrotem�

��W�wczas nie mogli�my pom�c, trzeba wi�c by�o wraca�.

��Uwa�asz, �e sytuacja si� zmieni�a?

Uda�em, �e rozmowa mnie zm�czy�a. Nie chcia�em ujawnia� tego, co mnie niepokoi�o. Zanim nie przyb�dziemy na Ziemi�, nie mo�na by� niczego pewnym.

Kt�rego� dnia, kiedy jak zwykle usi�owa�em spacerowa� po parku, Leonid powiedzia�, �e chce ze mn� porozmawia�.

Domy�li�em si�, jaki b�dzie temat tej rozmowy.

��Chcesz tutaj, czy wolisz p�j�� do mojej kabiny?

��Lepiej do ciebie, aby nikt nie przeszkadza�.

W kajucie wisia� na �cianie wykres powrotu: �wiec�ca linia i pe�zn�cy po niej czerwony punkcik�� nasza droga na Ziemi� i statek. Czerwony punkcik zbli�a� si� do ko�ca linii. Od gwiezdnych skupisk Perseusza dzieli�o nas bez ma�a pi�� tysi�cy lat �wietlnych. Przez dwie trzecie przebytej drogi by�em nieprzytomny.

��Za miesi�c Ora, za trzy miesi�ce Ziemia�� powiedzia�em wskazuj�c na wykres.

��Tak. Ora za miesi�c, Ziemia za trzy. Ale dla mnie nie ma�o �adnego znaczenia.

��Sk�d ta oboj�tno��?

��Doskonale wiesz o co chodzi, Eli.

��Naturalnie. Chodzi o Olg�. Co mi chcesz o niej powiedzie�?

Leonidowi zszarza�a twarz. M�j zimny ton przyprawi� go o w�ciek�o��, ale postanowi� za wszelk� cen� zachowa� spok�j.

��Wiesz doskonale, jak ona si� do ciebie odnosi. Kiedy chorowa�e�, zaniedbywa�a statek, ca�ymi dniami i nocami siedzia�a przy twoim ��ku�

��I jakie wnioski z tego wyci�gasz?�� zapyta�em. �renice mu si� rozszerzy�y. Ledwie nad sob� panowa�.

��Czemu si� z ni� nie o�enisz?

��Dziwi� mnie takie rady s�yszane od ciebie.

��Nie!�� krzykn��.�� Nie ma w tym nic dziwnego! Je�eli nie masz serca� Nie wolno ci si� nad ni� tak zn�ca�! Dlaczego milczysz? Czemu nie odpowiadasz?

Zastanawia�em si�, co mam mu odpowiedzie�. Ani on, ani Olga nie zrozumieliby tego, co si� we mnie dokonywa�o. Oni s� normalni, a ja nie. To, czym obecnie �y�em, wyklucza�o jak�� dodatkow� nami�tno��. Nie mog�em sobie pozwoli� nawet na malutk� mi�ostk�, a Olga zas�ugiwa�a na wielk� mi�o�栗 doskonale to pojmowa�em.

T�umaczy� to Leonidowi nie mia�o sensu. Powiedzia�em wi�c:

��Milcz�, poniewa� oczekiwa�em od ciebie nie pyta�, lecz pro�by, takiej pro�by, w odpowiedzi na kt�r� m�g�bym ci tylko u�cisn�� r�k� i powiedzie�: masz racj�, nie mam �adnych kontrargument�w.

��Oczekiwa�e� wi�c pro�by, a nie pyta�. Powiedz mi wobec tego, jakiej pro�by oczekiwa�e�?

��Spodziewa�em si�, �e powiesz: Eli, Olga nie dostrzega, �e jest ci oboj�tna, w og�le nie widzi �adnej z twoich wad, bo wydaje si� jej, i� w tobie skupi�y si� wszelkie ludzkie zalety. Ta m�dra i przenikliwa kobieta myli si� tylko w jednym: w ocenie ciebie. Ale wiemy obaj�� czeka�em, �e mi to powiesz, Leonidzie�� �e jeste� cz�owiekiem bez serca i niegodnym jej, �e nie dasz jej szcz�cia, bo chyba w og�le nikomu szcz�cia da� nie mo�esz. Ja za to nie znam innej rado�ci, jak tylko by� zawsze razem z ni�, pomaga� jej, przyjmowa� jej pomoc� Wiemy tak�e, i� b�dzie to r�wnie� jej szcz�cie, bo przy mnie Olga potrafi da� z siebie wszystko, co w niej najlepszego�

Leonidowi tak rozb�ys�y oczy, �e trudno mi by�o w nie patrze�.

��To nieprawda, �e nie masz serca. Ale przypu��my, i� powiedzia�em ci to wszystko w�asnymi s�owami. Co mi na to odpowiesz?

Wskaza�em mu na �cian�, gdzie czerwony punkcik wolno�� zaledwie z tysi�ckrotn� pr�dko�ci� �wiat�a pe�z� po �wietlistej linii.

��Za miesi�c znajdziemy si� na Orze i tam si� po�egnamy. Ty zostaniesz z Olg�, ja odejd�. B�dziecie pokonywa� kosmiczne przestrzenie, a ja musz� lecie� na Ziemi�. Nawet nie podejrzewasz, jak bardzo pragn� by� na Ziemi!

Obj�� mnie i wyszed� nie powiedziawszy ani s�owa.

Kiedy w przestrzeni optycznej ukaza�a si� Ora, ko�czy� si� trzeci rok naszej kosmicznej odysei.

Szli�my w obszarze nad�wietlnym i na Orze nas nie widziano. My natomiast widzieli�my sztuczn� planet�, a w�a�ciwie ogl�dali�my jej przesz�o��, nieustannie zbli�aj�c si� ku tera�niejszo�ci.

Zaduma�em si� nad tym przez chwil�: zwykle tera�niejszo�� odsuwa si� od nas i staje si� przesz�o�ci�, tu za� by�o na odwr�t�� przesz�o�� stawa�a si� tera�niejszo�ci�.

Lokatory pracuj�ce na falach przestrzennych przekazywa�y r�wnie�, jak Ora wygl�da obecnie. R�nicy nie by�o.

O dob� �wietln� przed Or� �Po�eracz Przestrzeni� wynurzy� si� z obszaru nad�wietlnego i ju� jako zwyk�e cia�o materialne kontynuowa� podr� w nie naruszonej przestrzeni. Dopiero w�wczas nas wykryto. Na spotkanie pomkn�� jeden z gwiazdolot�w. Wkr�tce przekonali�my si�, �e to by� �Sternik�, kt�rym nadal dowodzi� Allan. Allan ju� z daleka zasypa� nas powitalnymi depeszami, pyta�, co si� wydarzy�o w rejsie i czy uzyskali�my jakie� wiadomo�ci o Andre. Na to ostatnie pytanie odpowiedzieli�my niezw�ocznie, natomiast reszt� obiecali�my opowiedzie� osobi�cie. Zagrozi�, �e wejdzie w obszar nad�wietlny, aby szybciej si� z nami spotka�. Olga odpowiedzia�a: �Wchod�! I tak b�dziemy widzie� tw�j stateczek�.

Kiedy statki po�o�y�y si� na r�wnoleg�e kursy, Allan przekaza� dowodzenie zast�pcy i przylecia� do nas. Z rado�ci nieco przesadzi�. Nawet Leonid post�kiwa� wyrwawszy si� z jego obj��. Dla mnie Allan zrobi� wyj�tek, traktuj�c mnie jak chorego.

��Ach wy w��cz�gi!�� wrzeszcza� po chwili. Gdzie�cie si� podziewali przez ponad dwa lata? Opowiadajcie, opowiadajcie: gdzie? co? jak?

Zaprowadzili�my go do klubu, gdzie zebra�a si� ca�a za�oga. Niepokoi�a nas tylko jedna sprawa: co s�ycha� na Ziemi i jak zako�czy� si� sp�r Wiery z Romerem?

Altan rozsiad� si� w fotelu i popatrzy� na nas rozpromienionym wzrokiem. Cieszy� si� z naszego niepokoju o ziemskie sprawy, bo nie m�g� poj�� ca�ej g��bi naszej rozterki.

��Jaki sp�r? Drobiazg, dawno si� ju� wszystko uspokoi�o. Wprawdzie co� tam by�o i ludziska wiecowali niczym starzy, dobrzy przodkowie. Romero ha�asowa� we wszystkich g�o�nikach i b�yszcza� we wszystkich wideokolumnach. Z tak� pasj� broni� starych zasad spo�ecznych, �e �zy z oczu wyciska�. Krzycza� o przodkach, o potomkach, o nas, o Z�ywrogach, o Niebianach, o komputerach wielkich, ma�ych, informacyjnych i akademickich. A propos, Wielki Komputer Akademicki r�wnie� przyzna� mu racj�. Ale nadszed� dzie� plebiscytu, kt�ry postanowiono przeprowadzi�, chocia� i tak wszyscy wiedzieli, jaki b�dzie jego wynik.

Za�mia� si� triumfalnie. W klubie wisia�a kamienna cisza, bali�my si� nawet spojrze� na siebie. Allan nie zrozumia�, dlaczego mu nie przerywamy.�� Ludzko�� zwariowa�a!�� krzycza� rado�nie. To by�o masowe szale�stwo, m�wi� wam. Romero uzyska� poparcie nieca�ych trzech dziesi�tych procent og�u. Dziewi��dziesi�t dziewi�� procent z u�amkami zgadza�o si� z Wier�. Wielki uzna� w�asn� kl�sk� i za��da� uaktualnienia swych w�asnych podstawowych program�w.

Podbiegli�my do Altana i z rado�ci� zacz�li�my podrzuca� go pod sufit. Jedynie my, kt�rzy poznali�my pu�apki Perseusza i ogie� walki z Gro�n�, mogli�my do ko�ca, ca�ym sercem, a nie tylko rozumem poj��, jak dalece s�usznie post�pi�a ludzko��.

Kiedy podniecenie troch� opad�o, powiedzia�em ironicznie:

��Ty oczywi�cie znalaz�e� si� mi�dzy tymi, kt�rzy zachowali rozs�dek do ko�ca i g�osowali za Romerem?

��Ja?�� zdziwi� si� Altan.�� Chyba zwariowa�e�, Eli. To w�a�nie mnie oskar�y� Romero, �e uleg�em szale�stwu. Nie jestem takim m�wc� jak on, ale kiedy wyst�powa�em, ludzie wy��czali transmisje Paw�a. S�owo daj�, �e tak by�o! Kamagin z Gromanem i nasz Trub r�wnie� dolewali oliwy do ognia. �mier� kosmonaut�w i niszczenie planet w Plejadach doprowadza�y ludzi do w�ciek�o�ci. A Trub lata� nad t�umem i dziko wrzeszcza� archanielskim g�osem.

��Jak si� czuj� na Ziemi kosmonauci i Anio�? zainteresowa�a si� Olga.

��Doskonale! Trub jest szcz�liwy i jedyn� jego trosk� jest to, �e ma�e dzieci troch� si� go boj�, bo nie potrafi cicho lata�. Nastolatki urz�dzaj� z nim wy�cigi na awionetkach, no i oczywi�cie wygrywaj�. Kosmonauci przekwalifikowuj� si� na nawigator�w gwiazdolot�w i op�dzaj� si� od kandydatek na �ony. Nie dacie wiary, ile si� w nich dziewcz�t zakocha�o! Wspaniali ch�opcy, m�odsi od ka�dego z nas, a jednak urodzili si� ponad czterysta lat temu�� moim zdaniem to kobiety najbardziej poci�ga.

Zapyta�em, jakie wa�ne prace rozpocz�to ostatnio na Ziemi. Allan odpowiedzia� mi na to ca�� przemow�. Entuzjazm, kt�ry ogarn�� Ziemi�, znalaz� upust w praktycznym dzia�aniu. Utworzono przedsi�biorstwa: �Zak�ady Budowy Gwiazdolot�w� z baz� na Plutonie i �Zak�ady Budowy Planet�, kt�re trudno nazywa� przedsi�biorstwami, gdy� po�owa ludzko�ci w nich pracuje. Na zielonej Ziemi pozostali jedynie starcy, dzieci i obs�uga ziemskich fabryk. Ba�aganu i zamieszania jest na razie tyle, �e postronnemu obserwatorowi w�osy by si� zje�y�y na g�owie, ale obserwator�w nie ma, wszyscy s� uczestnikami i ka�dy w miar� w�asnych si� stara si� ba�agan pog��bi�. Zacznijmy od tego, �e na razie nie ma jeszcze konkretnego planu pracy dla �Zak�ad�w Budowy Planet�. Jednym z proponowanych kierunk�w dzia�alno�ci jest wznoszenie nowych planet wok� samotnych gwiazd s�siaduj�cych ze S�o�cem. To si� ju� robi. Budowa przebiega pod has�ami: �Precz z pustymi gwiazdami!�, �Wszyscy do walki o najwy�sz� planetno�� gwiazd naszego rejonu Galaktyki!�, �W uk�adzie ka�dej gwiazdy planety przydatne dla ka�dej formy �ycia!� i tak dalej, i tak dalej. Plakaty i transparenty z tymi z�otymi my�lami spotyka si� na wszystkich zaludnionych planetach, nie spos�b przed nimi uciec. Do Aldebarana w jedn� stron� i gdzie� poza Krzy� Po�udnia w drug� nie ma gwiazdy, gdzie by nie kipia�a robota. Ale ostatnio s�yszy si� g�osy, �e wybrano nieodpowiedni kierunek inwestycji, �e droga jest wprawdzie naj�atwiejsza, lecz ma�o skuteczna. Z wolna coraz wi�cej entuzjast�w zyskuje idea, aby zamiast przysposabia� si� do natury, przystosowa� j� do naszych wymaga�. Nie wznosi� roj�w planet wok� gotowych gwiazd, lecz zbudowa� ca�y obszar planetarny dla wszystkich wyobra�alnych form �ycia i zaopatrzy� go w odpowiednie sztuczne s�o�ca. To jest oczywi�cie znacznie trudniejsze, ale te� i bez por�wnania ciekawsze. Przyk�adem takiej wszechstronnie przemy�lanej planety mo�e by� Ora. Rejon budowy ju� wybrano: okolice Syriusza i jego s�siada, bia�ego kar�a�� zwarty wycinek kosmosu mi�dzy Orionem a Wielkim Psem o obj�to�ci oko�o tysi�ca parsek�w sze�ciennych. W my�l tego projektu na stworzone od podstaw uniwersalne planety z pe�n� automatyzacj� produkcji i us�ug nale�y stopniowo przenie�� wszystkich Niebian, kt�rym jest ciasno i niewygodnie w domu. Na razie jest to pie�ni� przysz�o�ci: plany poszczeg�lnych planet s� jeszcze w stadium szkic�w, bo zespo�y wydelegowane dla uzgodnienia warunk�w �yciowych z przysz�ymi mieszka�cami jeszcze w�druj� po gwiazdozbiorach. Trzeba bowiem ustali� rozmiary glob�w, temperatur� s�o�c, d�ugo�� dnia i nocy, sk�ad atmosfery i si�� ci��enia, rodzaj pomieszcze� mieszkalnych i pokarmu. Ale ju� teraz, kiedy zbiera si� te wszystkie dane, flotylla Gwiezdnych P�ug�w, powolnych statk�w przestarza�ej konstrukcji, orze kosmos w pobli�u Oriona i wytwarza mg�awice py�owe do dalszej przer�bki na planety lub s�o�ca.

��Chocia� sprawa jest a� nazbyt prosta�� wrzeszcza� Allan�� ba�aganu i tam nie brakuje. U nas tak zawsze. Najpierw ca�ymi miesi�cami nie mo�emy podj�� decyzji, a potem zaczyna si� pop�och i szturmowszczyzna: Gwiezdne P�ugi chodz� z maksymalnymi- pr�dko�ciami, przestrze� kosmiczna trzeszczy w szwach, na ka�dym kroku ob�oczki py�owe! Niby okre�lono granice, niby wydano instrukcje, ale w�a�� ludziska do rezerwat�w, jakby ju� pustki zabrak�o. Na gwiezdnych trasach dziej� si� okropne rzeczy! W drodze na Or� nasz �Sternik� o ma�o nie wlecia� do obszaru kompleksowego zniszczenia: przed nami rozpada�a si� jaka� zb�dna gwiazda z kategorii czarnych kar��w, a po bokach przestrze� zamieniano na pierwotny py� budowlany. Nie wiadomo kt�r�dy lecie�. Min�� czas romantyki mi�dzygwiezdnej. Je�li tak dalej p�jdzie, przestan� lata� i p�jd� budowa� planety.

Popatrzy� na nas roze�mianymi oczami i zako�czy�: Tak wygl�daj� nasze ziemskie sprawy, braciszkowie teraz m�wcie, co wieziecie ze sob� z Perseusza?

��Zaraz ci poka�emy na stereoekranie co� ciekawego�� odpar� Leonid.

Kiedy Leonid przygotowywa� pokaz, zwr�ci�em si� do Olgi:

��Czemu spogl�da�a� na mnie co chwila w czasie opowiadania Allana o Ziemi? Patrzy�a� na mnie, jakby� by�a czym� zaskoczona.

��Dzi� si� �mia�e��� odpowiedzia�a.�� �mia�e� si� po raz pierwszy od dw�ch lat, Eli!

��No i c� z tego? Spodoba�o ci si� to, czy przerazi�o?

��Sama nie wiem. Zdumia�am si�. Zobaczy�am nagle, �e bardzo si� zmieni�e�.

Na Orze przenios�em si� z �Po�eracza Przestrzeni�, kt�ry oddano do dyspozycji Spychalskiego, na �Sternika� odlatuj�cego na Ziemi�. Lecia�em sam, bo za�oga �Po�eracza Przestrzeni� musia�a jaki� czas pozosta� na Orze, aby przekaza� gwiazdolot nowemu dow�dcy.

Jeszcze przed startem �Sternika� na Ziemi� pomkn�� kurier z wiadomo�ci� o naszym powrocie z Perseusza.

W trakcie mojej wielomiesi�cznej choroby na statku zbudowano trzy urz�dzenia do generacji i odbioru fal przestrzeni, niewiele r�ni�ce si� od tego, kt�re takie us�ugi odda�o nam w gwiezdnym skupisku. Nazwali�my te mechanizmy SFP-1, to znaczy stacja fal przestrzennych model pierwszy. Jedn� SFP-1 przekazali�my Spychalskiemu, drug� przeznaczyli�my dla Plutona, ostatni� natomiast wraz ze wszystkimi notatkami i obliczeniami, wykonanymi w czasie rejsu, zabra�em ze sob�, aby podda� je kontroli na wielkich maszynach.

Trudno mi opisa� zachwyt Spychalskiego, kiedy dowiedzia� si�, do czego s�u�y to urz�dzenie. Trzeba, podobnie jak on, ca�e �ycie strawi� na lotach bez widoczno�ci, a potem nieoczekiwanie zyska� wzrok, aby zrozumie� jego stan. Staruszek rozp�aka� si� obejmuj�c nas wszystkich po kolei.

Do mnie powiedzia�:

��Panu podzi�kuj� osobno. Prosz� przyj�� w rewan�u malutki prezencik. Sympatyczny, prawda? Podarkiem okaza�a si� ta�ma z zapisem listu Fioli.

Poszed�em do swego pokoju, aby w samotno�ci prze�y� spotkanie z dziewczyn�. Przesz�o�� ogarn�a mnie z tak� si��, �e na moment wyda�a mi si� wa�niejsza od tera�niejszo�ci. Fiola, roz�wietlona i pi�kna, zap�on�a w p�mroku tajemniczych las�w planety kr���cej wok� bia�ej Wegi. To by�a Fiola u siebie w domu, nie po�r�d cud�w stworzonych przez cz�owieka, lecz u siebie! �Eli, m�j Eli!�� �piewa�a i jarzy�a si� Fiola.�� Czekam, obieca�e� przyjecha�, chc� ci� zobaczy�!� Zrobi�o mi si� smutno, �e nie mog�em uda� si� do niej, ale cieszy�em si�, �e mnie chce zobaczy�. P�niej schowa�em ta�m�, aby cz�sto jej nie wyjmowa�. Musia�em my�le� o Ziemi, a nie o Wedze. W ca�ym Wszech�wiecie istnia�o dla mnie jedno tylko poci�gaj�ce miejsce�� male�ka i pot�na Ziemia, prawdziwy, a nie geometryczny �rodek �wiata. T�skni�em do niej i ba�em si� jej. Nie by�em pewien, czy zechce by� tym, w co j� chc� zmieni�.

Napisa�em odpowied� na list Fioli i przekaza�em Spychalskiemu, kt�ry obieca� przes�a� j� dziewczynie z pierwszym kurierem, jaki poleci do gwiazdozbioru Lutni.

��A sam pan przypadkiem nie zechce si� przespacerowa� na Weg�?�� zapyta� z u�miechem.�� Niez�a gwiazdka.

��Nie�� odpar�em.�� Musz� lecie� na Ziemi�.

��Tak, oczywi�cie. Powinien si� pan podleczy�, a gdzie to mo�na zrobi� lepiej ni� na staruszce Ziemi?

On te� zupe�nie mnie nie rozumia�! Nast�pnego ranka wystartowali�my na Ziemi�.

Nie mog� sobie teraz przypomnie� tygodnia sp�dzonego na pok�adzie �Sternika�. Allan nale�y do tego gatunku astronaut�w, kt�rzy powierzaj�c sterowanie automatom nie odchodz� od nich na krok. Spotyka�em go tylko w jadalni. Godzinami siedzia�em na fotelu ustawionym w parku i drzema�em.

Na Plutonie zatrzyma�em si� dwa dni.

Nie pozna�em planety: w starym projekcie planowali�my wspania�� atmosfer� nie gorsz� od ziemskiej, rozleg�e lasy, nawet ocean. Atmosfer� zd��ono wytworzy�, sady i parki zasadzono, ale oceanu nie by�o, gdy� na jego miejscu rozci�ga�y si� zautomatyzowane hale produkcyjne, bezludne fabryki, ca�e setki i tysi�ce kilometr�w fabryk�

Nazywali�my Plutona pracowit� planetk�. Dzi� nale�a�oby go nazwa� �hucz�c� planet��. �oskot rozlega� si� wzd�u� r�wnika i pod biegunami, w g��bi ska� i w stratosferze. Wsz�dzie panowa� taki harmider, jaki nie zdarza si� nawet w czasie trz�sienia ziemi.

��To si� nazywa rozmach, co?�� krzykn�� do mnie Allan, z kt�rym wybra�em si� awionetk� na oblot globu.�� Przyznaj si�, �e nie oczekiwa�e� czego� podobnego!�

��Oczywi�cie, �e nie.

��G��wne warsztaty Sojuszu Gwiezdnego�

Chcesz zobaczy� nowe gwiazdoloty?

��Naturalnie.

��Statki s� na Biegunie Po�udniowym, w magazynie wyrob�w gotowych. Surowce wy�adowuje si� na Biegunie P�nocnym, sk�d rozsy�a si� je po ca�ej planecie do fabryk, a potem ju� w postaci gotowych gwiazdolot�w trafiaj� w�a�nie na Biegun Po�udniowy.

Na Biegunie Po�udniowym przelecieli�my nad obszarem r�wnym co do wielko�ci Europie�� to w�a�nie by� magazyn wyrob�w gotowych. Tysi�ce kilometr�w kwadratowych, pokrytych ogromnymi iglicami gwiazdolot�w gigantycznej floty galaktycznej zaj�tej ostatnimi robotami wyko�czeniowymi przed startem w otwarty kosmos. Nawet jedyny w swoim rodzaju do niedawna �Po�eracz Przestrzeni� wyda�by si� karze�kiem w por�wnaniu z tymi ogromami.

��Trzeba wraca栗 powiedzia� Allan po pewnym czasie.

��Wracaj sam�� odpar�em.�� Ja si� jeszcze troch� pow��cz� nad planetk�.

��Mo�esz nawet pokozio�kowa�, bo zdaje si� lubisz t� zabaw�. Na Plutonie ju� zainstalowano w�asny Wielki Komputer, na razie tylko na dziesi�� milion�w Opiekunek, ale ty, jak wszyscy kosmonauci, jeste� w nim zdublowany.

��Co m�wisz! To wielka wygoda, z pewno�ci� skorzystam z okazji.

D�ugo kr��y�em nad r�wninami Plutona. Nie min�y nawet pe�ne trzy lata od mego rozstania z tymi okolicami. Wspomnienia t�oczy�y mi si� w m�zgu, ale nigdzie nie mog�em znale�� zapami�tanych widok�w. Nawet s�o�ca �wieci�y inaczej! Jedna gwiazda sztuczna dop�dza�a drug�, dzienna ust�powa�a miejsca wieczornej, a za ni� wytacza�a si� nocna. Niegdy� by�y to r�ne s�o�ca o odr�bnej charakterystyce, sprzyjaj�ce pracy lub odpoczynkowi. Dzi� wszystkie b�yszcza�y jednakowo jasno, przez okr�g�� dob� panowa� dzie� i planeta nie zna�a odpoczynku. Ten ha�a�liwy, rozpasany Pluton nie znaj�cy snu i wypoczynku podoba� mi si� bardziej ni� dawny, kt�ry zna�em: statecznie pracuj�cy i r�wnie statecznie odpoczywaj�cy po pracy� Tam by�a miarowa robota, tu za� natchniona praca, do kt�rej wszyscy t�sknili�my.

Rozp�dzi�em awionetk� do maksimum. G�rskie szczyty gwiazdolot�w odp�ywa�y do ty�u i zapada�y si� poza horyzont. Mog�em poszale� w powietrzu, bo teraz strzeg�a mnie Opiekunka, ale po szamotaninie w nieeuklidesowych sieciach Perseusza straci�em zapa� do psot. Zreszt� jeszcze nieca�kowicie wyliza�em si� z ran.

Lecia�em spokojnie po prostej i pogr��a�em si� w rozmy�laniach. My�la�em nie o Plutonie, lecz o Ziemi. Po tym, co tu zobaczy�em, ju� nie obawia�em si� spotkania z Ziemi�.

Przed kosmodromem zatrzyma�em awionetk� w powietrzu i zamkn�wszy oczy ws�ucha�em si� w �oskot planety. Lubi�em muzyk� klasyczn�, przed snem zamawia�em sobie indywidualne melodie zgodne z nastrojem, wytrzyma�em nawet �Harmoni� Gwiezdnych Sfer� Andre, ale niczego r�wnie pot�nego, podobnego do uczucia, jakie wywo�a� we mnie grzmot tego kosmicznego warsztatu, nigdy przedtem nie dozna�em. Wreszcie pozna�em prawdziw� harmoni� gwiezdnych sfer!

Oddalaj�c si� ju� od Plutona w kierunku Ziemi, nadal czu�em w sobie ten pot�ny, tw�rczy �oskot�

Lec�c ku Ziemi spodziewa�em si� wszystkiego, tylko nie tego, �e zgotuj� mi uroczyste powitanie. Wr�ci�em najwcze�niej i zap�aci�em za to: je�li nie wszystkie nale�ne nam ho�dy, to w ka�dym razie wi�kszo�� z nich przypad�a w udziale mnie jednemu. Poczynaj�c od Marsa naszemu gwiazdolotowi towarzyszy�a honorowa eskorta kosmiczna. Nie b�d� opisywa� scen powitania na kosmodromie, gdy� transmitowano je na wszystkie planety Uk�adu S�onecznego. Przez trzy godziny k�ania�em si�, �ciska�em d�onie, u�miecha�em si� i powiewa�em kapeluszem, a� wreszcie zwali�em si� z n�g ze zm�czenia.

Dopiero w domu, w starym mieszkaniu na Zielonym Bulwarze, mog�em odetchn�� z ulg� w otoczeniu przyjaci�.

��Czuj� si� tak, jakbym okrad� koleg�w�� poskar�y�em si�.�� Gdybym wiedzia�, nigdy bym sam nie przylecia�.

��Powitamy ich r�wnie gor�co�� pocieszy�a mnie Wiera.�� A ciebie witano nie tylko jako cz�onka wyprawy. Mam przyjemn� wiadomo��: tw�j projekt przekszta�cenia Ziemi w ucho, oko i g�os Wszech�wiata zosta� zatwierdzony.

By�em zaskoczony i oszo�omiony, bo jeszcze z nikim swymi my�lami si� nie dzieli�em.

��Z dala od Ziemi zapomnia�e� o naszych zwyczajach�� powiedzia�a Wiera z u�miechem.�� Czy�by ci nie m�wiono, �e na Plutonie zainstalowano Komputer Pa�stwowy? Spacerowa�e� nad planet�, a Opiekunka zapisywa�a twoje my�li, kt�re uzna�a za tak wa�ne, i� natychmiast przes�a�a je na Ziemi�. Nasz Wielki, tak�e niezw�ocznie, przekaza� je ka�demu cz�owiekowi. Dopiero wchodzi�e� na Plutonie na pok�ad gwiazdolotu, gdy tu ludzie ju� dyskutowali nad twoj� ide�. Na jutro jeste� zaproszony na posiedzenie Wielkiej Rady, gdzie b�dziesz referowa� swoje propozycje.

��To znaczy, �e projekt nie zosta� jeszcze zatwierdzony?�� zapyta�em.

��Nic podobnego. Poparli go w zasadzie wszyscy. Ale naturalnie b�dziesz musia� odpowiedzie� na szereg pyta�. Poza tym przed urzeczywistnieniem projektu musisz si� podleczy�, bo stan twego zdrowia wzbudza niepok�j w Komputerze Medycznym.

Mnie stan w�asnego zdrowia nie k�opota�. Spotkanie z przyjaci�mi i radosna wiadomo�� o przyj�ciu projektu podzia�a�y na mnie lepiej od najskuteczniejszego lekarstwa. Du�y pok�j Wiery ledwo pomie�ci� wszystkich zebranych. Szczeg�lnie wiele miejsca zajmowa� Trub. Na kosmodromie razem z nami wt�oczy� si� do aerobusu, wiedz�c ju� z do�wiadczenia, �e te aparaty lataj� znacznie szybciej ni� Anio�y. Natomiast kategorycznie odm�wi� korzystania z windy i o�wiadczy�, �e samodzielnie wleci na siedemdziesi�te dziewi�te pi�tro. Przyznam si�, �e mu nie uwierzy�em: Trub wa�y oko�o stu kilogram�w, a do pokonania mia� oko�o trzystu metr�w wysoko�ci. Anio� postawi� jednak na swoim. Najpierw odpoczywa� co dwadzie�cia pi�ter w parkach, p�niej co pi�te pi�tro na werandach, ale dotar� do mego mieszkania. Zdysza� si�, spoci� i by� nies�ychanie z siebie dumny. Trub stopniowo przyzwyczaja si� do ziemskich warunk�w, lecz stara si� zawsze chodzi� w�asnymi drogami. Lusin jest w nim dos�ownie zakochany, do tego stopnia, �e nawet zaniedba� sw�j projekt ptasiog�owego bo�ka.

Mimo wszystko ziemskie mieszkanie, a zw�aszcza kobiece pokoje, nie nadaj� si� dla Anio��w. Trub sam rozumia�, �e lata� w nich nie mo�na, i stara� si� zachowywa� spokojnie, ale nawet przy najlepszych ch�ciach ka�demu jego poruszeniu lub drgni�ciu skrzyde� towarzyszy� �oskot jakiego� przedmiotu spadaj�cego ze �ciany lub mebli.

W�r�d go�ci nie by�o �anny. Zapyta�em o ni�. Wiera odpowiedzia�a, i� �anna zjawi si� p�niej.

�anna przysz�a razem z Olegiem, �adniutkim trzyletnim ch�opczykiem z �ywymi, rozumnymi oczami i tak podobnym do ojca, �e wyda�o mi si�, i� widz� malutkiego Andre.

Ze sto razy �wiczy�em w my�li spotkanie z �ann�, wybiera�em s�owa, kt�re jej powiem, i wyraz twarzy, jaki przybior�. Teraz wszystko zapomnia�em. �anna po�o�y�a mi g�ow� na ramieniu i rozp�aka�a si�. Obj��em j� w milczeniu.

P�niej wymamrota�em:

��Wierz mi, jeszcze nie wszystko przepad�o. Spojrza�a na mnie tak zrozpaczonym wzrokiem, �e tylko ca�ym wysi�kiem woli zmusi�em si�, aby nie odwr�ci� oczu.

Po pewnym czasie, pozostawiwszy Olega go�ciom, poszli�my z �ann� do mego pokoju. Wpatrywa�em si� w ni� z niepokojem. Bardzo si� zmieni�a, ma�o w niej zosta�o z tej przystojnej, kokieteryjnej, dosy� lekkomy�lnej kobiety, jak� zna�em. Mia�em przed sob� powa�nego, g��boko prze�ywaj�cego cz�owieka, kt�ry nie potrafi� si� pogodzi� ze swoim nieszcz�ciem.

��Opowiedziano mi wszystko o Andre�� odezwa�a si� wreszcie.�� Codziennie s�ucham jego g�osu, jego po�egnania ze mn� i Olegiem przed napadem Z�ywrog�w� Wiem, �e zrobili�cie wszystko, aby go wyzwoli� lub chocia�by odszuka� jego �lady. Wiem nawet, �e przed �mierci� krzykn�� �Eli!�, a nie ��anno!�.

��Przed znikni�ciem, �anno. Andre nie zgin��, lecz zosta� porwany. Dlatego w�a�nie wo�a� mnie, a nie ciebie. Znalaz� si� wprawdzie w niebezpiecze�stwie, ale �mier� mu nie grozi�a i nie zamierza� si� z tob� �egna�.

��Czemu tak s�dzisz?

Widzia�em, �e mi nie wierzy. Nikt pr�cz mnie nie wierzy, �e Andre �yje. Z innymi mog�em si� liczy�, ale j� musia�em przekona�.

��W�a�nie dlatego. �y�, kiedy go ju� ca�kowicie sp�tali. Romero pewnie ci m�wi�, �e s�yszeli�my jego wo�anie o pomoc, zupe�nie ju� go nie widz�c?

��Tak, m�wi�. Romero uwa�a, i� Andre nie �yje.�� Pos�uchaj teraz mnie, a nie Romera. Gdyby Niszczyciele chcieli Andre zabi�, nie walczyliby z nim, staraj�c si� wzi�� �ywcem. Ma dla nich nieocenion� warto�� jako jedyny przedstawiciel najpot�niejszych w ich historii wrog�w: Co im da unicestwienie pojedynczego cz�owieka? Jestem przekonany, �e oni lepiej dbaj� o jego zdrowie, ni� ty sama potrafi�aby� to zrobi�!

��Zniszczyli�cie cztery kr��owniki przeciwnika. Andre m�g� by� na ka�dym z nich.

��Andre nie mog�o by� na �adnym z nich, bo chocia� Niszczyciele byli w�wczas jeszcze bardzo pewni siebie, z pewno�ci� nie nara�ali je�ca na przypadkowe niebezpiecze�stwo, jakie zawsze mo�e grozi� w czasie walki. Mogli liczy� na zwyci�stwo, ale nie na to, �e nie ponios� �adnych strat, i na pewno natychmiast po wzi�ciu do niewoli umie�cili Andre w bezpiecznym miejscu.

��M�wisz tak, jakby� to wszystko widzia� na w�asne oczy.

��Po prostu sam bym tak post�pi�, a nie mam podstaw s�dzi�, �e wrogowie s� g�upsi od nas.

�anna zamy�li�a si�. Obudzi�em w niej nadziej�, z kt�r� nie chcia�a si� ju� rozstawa�, l�kaj�c si� r�wnocze�nie, �e nadzieja si� nie spe�ni.

Nagle powiedzia�a:

��A czy za �mierci� Andre nie przemawia to, �e niczego nie� Rozumiesz mnie, Eli! Romero uwa�a, �e wrogowie starali si� wydoby� z niego nasze tajemnice, ale najwyra�niej niczego si� nie dowiedzieli� To przecie� prawda?

Ogarn�a mnie w�ciek�o��. Chwyci�em przestraszon� �ann� za ramiona i zajrza�em jej w oczy.

��Kocha�a� Andre�� powiedzia�em dobitnym szeptem.�� Zna�a� go lepiej od nas wszystkich, �anno! Jak �miesz tak o nim m�wi�? Czy�by� by�a na tyle �lepa, �e nie rozumia�a� w�asnego m�a?

�anna zn�w si� rozp�aka�a. Nie mog�em i nie chcia�em jej pociesza�, bo to by�oby potwierdzeniem tego, �e Andre nie �yje. Chodzi�em po pokoju i samemu chcia�o mi si� p�aka�.

Opanowawszy si� �anna powiedzia�a:

��To wszystko jest tak okropnie trudne, Eli. Gdyby nie Oleg, nie potrafi�abym znie�� takiego nieszcz�cia. Zastanawia�am si� ju� powa�nie nad tym, czy warto �y�, skoro Andre zgin��.

��Zosta� porwany, �anno!

��Tak, zosta� porwany. Czy�bym powiedzia�a inaczej? Ale je�li Andre �yje, to czy istnieje najmniejsza nawet szansa wyzwolenia go z niewoli? Wkr�tce do Perseusza uda si� nowa wyprawa Floty Galaktycznej. S�dzisz, �e Andre uda si� uratowa�?

��W ka�dym razie b�dziemy pr�bowa�. Jedno mog� ci obieca�: nie wr�cimy z Perseusza, zanim nie zbadamy ka�dej, nawet najmniejszej planetki, nie przeszukawszy jej cal po calu.

Wsta�a.�� Musz� ju� wraca� z Olegiem do domu. Dzi�kuj� ci! Dzi�kuj�! Zawsze by�e� serdecznym przyjacielem Andre, czasami nawet by�am o ciebie zazdrosna. Ale teraz, po jego �mierci�

��Porwaniu�� powiedzia�em z pasj� w g�osie. Andre zosta� porwany!

Spojrza�a na mnie z przestrachem.

��Nie poznaj� ci�. S�dzi�am pocz�tkowo, �e to z powodu choroby tak si� zmieni�e�. Ale to co� innego. Troch� si� ciebie boj�.

U�miechn��em si� z wysi�kiem.

��Niepotrzebnie. Przyjaciele nie musz� si� mnie l�ka�.

Po wyj�ciu go�ci zostali�my we dwoje z Wier�. Siedzia�em w jej pokoju, a siostra chodzi�a od drzwi do okna i z powrotem. Pami�ta�em jeszcze z dzieci�stwa, �e potrafi�a tak spacerowa� godzinami, zatrzymuj�c si� czasami przy oknie i patrz�c w milczeniu na miasto. Tak by�o i teraz. Wszystko pozosta�o po staremu.

A jednak wszystko si� zmieni�o. Zmieni�a si� Wiera, zmieni�em si� ja. Trzy lata temu odkry�em ze zdumieniem, �e siostra wcale nie jest star� kobiet�, jak� mi si� zawsze wydawa�a, lecz m�od� dziewczyn�, nieco tylko starsz� ode mnie. Dzi� zobaczy�em, �e Wiera osi�gn�a wiek dla kobiety prze�omowy: rozkwit bezpo�rednio poprzedzaj�cy powolne wi�dni�cie. Te trzy ubieg�e lata musia�y j� wiele kosztowa�.

��Wiero�� zapyta�em�� nie pogodzi�a� si� z Paw�em?

��Nie k��cili�my si� przecie�, po prostu zrozumieli�my, �e jeste�my sobie obcy�

��Je�li dobrze pami�tam, Romero nie chcia� zerwania.

��A czy� ja chcia�am? Zerwanie nast�pi�o niezale�nie od naszych pragnie�.

��Bolejesz nad tym?

��By�oby mi trudniej, gdybym utrzymywa�a znajomo�� z cz�owiekiem, kt�ry sta� mi si� obcy.

��A Pawe�? Czy nadal ci� kocha?

��Kocha, kocha!� Romero kocha przede wszystkim siebie. Jestem przekonana, �e cierpi tylko z powodu ura�onej dumy, a zrujnowana mi�o�� nic go nie obchodzi.

��No c�, Romero jest istotnie dumny�

��Pom�wmy lepiej o czym� innym�� powiedzia�a Wiera.�� Wielki Komputer tak zinterpretowa� tw�j plan: najpierw trzeba zmieni� Ziemi� w gigantyczny nadajnik fal przestrzennych, a dopiero p�niej rozpoczyna� powa�ne batalie.

��Zupe�nie s�usznie.

��Zbudowali�my wielk� Flot� Galaktyczn��� powiedzia�a w zadumie Wiera.�� Widzia�e� statki na Plutonie. Ka�dy z nich jest silniejszy od ca�ej eskadry �Po�eraczy Przestrzeni�. Zapad�a ju� decyzja wys�ania tej floty do Perseusza. Teraz, w zwi�zku z realizacj� twego planu, wyprawa zostanie na pewien czas wstrzymana.

��Nie wstrzymana, lecz po prostu odpowiednio przygotowana. Czekaj� nas gigantyczne bitwy, kt�rych skali nawet po powrocie z Perseusza nie potrafimy sobie wyobrazi�. Nie zapominaj, �e przeciwnicy znaj� teraz nasz� pot�g� i nie zasypiaj� gruszek w popiele!

��Dlatego wszyscy tak gor�co ci� poparli�� zauwa�y�a Wiera.�� Doskonale zaprojektowa�e� wojn�, a teraz trzeba zaplanowa� pok�j.

��To jedno i to samo, Wiero. Wojna ko�czy si� zwyci�stwem, a zwyci�stwo jest pocz�tkiem pokoju.

��Mylisz si�, to s� r�ne rzeczy.

��Wyt�umacz mi, bo nie rozumiem�

��Widzisz, wojna nie rozwi�zuje wszystkich problem�w.

��Twoim zdaniem pokonanie wrog�w, starcie na py� ich pot�gi wojskowej nie stanowi rozwi�zania problemu?

��To tylko pocz�tek rozwi�zania, jego punkt wyj�ciowy, nic wi�cej. Prawdziwym sukcesem b�dzie dopiero wprowadzenie naszych przeciwnik�w na tory �ycia pokojowego.

Popatrzy�em na siostr� z niedowierzaniem.

��Zwariowa�a�?! Istotnie spodziewasz si�, �e rozmowy pokojowe z tymi piekielnymi istotami dadz� jakiekolwiek rezultaty?

��Gdybym nie mia�a nadziei na pokojowe rozwi�zanie konfliktu, nie g�osowa�abym za budow� floty wojennej. Nie gorzej od ciebie rozumiem, �e perswazjami nic si� nic wsk�ra. Trzeba ich pokona�.

��I wszystkich wyniszczy�.

��To po prostu niemo�liwe. Nie mo�na przecie� mie� pewno�ci, �e pojedyncze statki Niszczycieli, zawczasu lub po bitwie, nie uciekn� do innych galaktyk i tam wrogowie nie udoskonal� si� tak dalece, �e prze�cign� ludzi jak niegdy� prze�cign�li Galakt�w. Nie mo�esz te� zar�czy�, �e ju� teraz gdzie� w odleg�ych rejonach gwiezdnych nie ma ich kolonii. W samej tylko naszej Galaktyce jest sto pi��dziesi�t miliard�w gwiazd, a poza jej granicami istnieje niezliczone mrowie innych galaktyk. Nie mo�na ich przecie� wszystkich zbada� pokolei!� Czy mo�esz zagwarantowa�, �e nasi wrogowie tam nie dotarli?

��Nie mog�. Z�ywrogi mog� by� wsz�dzie. Chodzi jednak o to, aby oczy�ci� z nich skupiska Perseusza.

��To znaczy wygra� jedn� bitw� i p�niej wpl�ta� si� w nic ko�cz�c� si�, wyniszczaj�c� wojn�. Powiesz, �e to jedynie hipotetyczna mo�liwo��, kt�ra mo�e si� spe�ni�. Ale kiedy okre�la si� polityk� na ca�e tysi�clecie, nale�y bra� pod uwag� wszystkie mo�liwo�ci, nawet najmniej prawdopodobne. Zwyci�y� w jednej, tak zwanej decyduj�cej bitwie i zostawi� potomkom w spadku niebezpiecze�stwo ca�kowitej zag�ady�� nie, do tego nie mo�na dopu�ci�!

S�uchaj�c jej przenios�em si� my�l� do Perseusza. Zn�w ujrza�em Z�ot� Planet�. W czym� przypomina�a Plutona�� takie same kosmiczne warsztaty, w kt�rych wprawdzie nie produkowano gwiazdolot�w, lecz za to zmieniano krzywizn� otaczaj�cego �wiata, zamieniano przestrze� w materi�, wzbudzano pot�ne pola grawitacyjne. Ile tysi�cy takich planet stoi naprzeciw jednego naszego Plutona? Na ilu tysi�cach takich glob�w przekl�te g�owookie stwory usi�uj� przej�� nasz� umiej�tno�� rozpylania materii, zamieniania jej w �nic�, jak my przej�li�my od nich sztuk� zmiany g�sto�ci tego �wiatowego �nic�? Przy ich talencie technicznym zadanie nie jest zbyt trudne, a Z�ywrogi przy tym bardzo si� spiesz�� Co b�dzie, je�li nasza flotylla natknie si� na ogie� zaporowy nowo zbudowanych anihilator�w masy?

��Na razie mamy nad nimi wielk� przewagꠗ powiedzia�a Wiera.�� Nie mo�emy jej utraci�.

��Powiedzia�a�, �e zwyci�stwo w wojnie to dopiero pocz�tek.

��Tak, pocz�tek. Najpierw zmusimy ich si�� do zaniechania okrucie�stw, a nast�pnie stopniowo wci�gniemy do stowarzyszenia rozumnych i wolnych istot Galaktyki. Sam m�wi�e�, �e s� pracowici i odwa�ni, �e maj� ogromne osi�gni�cia techniczne. Czy sumienie pozwoli nam na zawsze odsun�� taki nar�d od wsp�pracy mi�dzygwiezdnej?�� Nie widz� mo�liwo�ci wsp�pracy z nimi.

��Do niedawna nie wiedzia�e� nawet o ich istnieniu. Nie by�oby rozwoju, gdyby�my od razu wszystko wiedzieli. Nie wierz� zreszt� w przest�pstwa pope�nione z samej tylko mi�o�ci do z�a. Nasi wielcy przodkowie uczyli, �e u �r�de� polityki le�� potrzeby gospodarcze. Je�eli Z�ywrogi zosta�y przest�pcami, to znaczy, �e przest�pstwa przynosz� im korzy�ci.

��Zamierzasz znale�� inny spos�b zaspokojenia ich potrzeb?

��Przypomnij sobie: po zjednoczeniu Ziemi, kiedy �aden cz�owiek ju� nie wyzyskiwa� drugiego, ca�a ludzko�� jeszcze d�ugo �y�a kosztem innych, wprawdzie nierozumnych, istot. Ca�e stada kr�w, owiec, kur i kaczek prowadzono na ub�j, aby cz�owiek mia� mi�so. Syntetyczne mi�so z naszych fabryk jest smaczniejsze od zwierz�cego; sztuczne mleko lepsze od krowiego� Nie potrzebujemy produkt�w organizm�w �ywych i nikt ju� nie hoduje zwierz�t na pokarm. Czy przypadkiem co� podobnego nie zachodzi u Z�ywrog�w? Zacz�li uciska� s�siad�w, gdy� znale�li �atwy spos�b zaspokajania w�asnych potrzeb. Mo�e znajdziemy inne sposoby ich zaspokojenia, je�eli oczywi�cie te potrzeby s� �yciowo uzasadnione?

��Wydaje mi si�, �e m�wi�c o potrzebach, w jakim� stopniu usprawiedliwiasz post�powanie Z�ywrog�w!�

��Mylisz si�. Zrozumie栗 nie znaczy usprawiedliwi�. Niewolnictwo nie staje si� moralnie bez zarzutu tylko dlatego, �e niewolnik przynosi w�a�cicielowi korzy��. Z�o ma p�dy i korzenie. Je�eli zetniemy pie� nie karczuj�c korzeni, korzenie mog� wypu�ci� nowe p�dy. Si�� zmusimy Z�ywrog�w do zaprzestania rozboj�w i uwolnimy ich niewolnik�w�� zr�biemy pie� wyhodowanego przez nich z�a. P�niej trzeba wykluczy� sam� mo�liwo�� odrodzenia si� z�a, a do tego nale�y wykry� korzenie, z jakich wyrasta�o. Je�li Z�ywrogom na przyk�ad do podtrzymywania w�asnego istnienia potrzebne s� �ywe tkanki, mog� zaj�� si� hodowl� syntetycznych tkanek i narz�d�w, w czym ch�tnie im pomo�emy.

��Powiem tylko, �e przekszta�cenie diab��w w anio�y nie jest rzecz� prost�.

��Podobnie jak nauczanie Anio��w ludzkich zwyczaj�w. Ale musimy si� tym zaj��.

��W�tpi�, aby nasze pokolenie doczeka�o rezultat�w tych wysi�k�w.

��Ju� ci powiedzia�am, �e opracowujemy polityk� na ca�e tysi�clecia. Warto si� stara�, gdyby nawet dopiero wnuki doczeka�y si� wynik�w.

Poszed�em do siebie i zmieni�em ubranie. Zap�on�a wideokolumna. Po�rodku pokoju sta� Romero opieraj�c si� na swojej nieod��cznej laseczce.

��Gratuluj� szcz�liwego powrotu, drogi przyjacielu! Prosz� nie wstawa�, doskonale pana widz�, a u�cisn�� sobie d�oni i tak nie b�dziemy mogli. Zechce mi pan uczyni� ten zaszczyt i spotka� si� ze mn� jutro.

��Ch�tnie, ale wiecz�r mam zaj�ty. Jestem oczekiwany o tej porze w Wielkiej Radzie.

��W takim razie w porze obiadu. Posiedzimy razem przy stole jak za starych, dobrych czas�w. Mam nadziej�, �e nie obrazi� si� pan za to, �e nie by�em na spotkaniu? Rozumie pan, w�r�d witaj�cych by�y osoby�

��Rozumiem, Pawle. Jutro w porze obiadowej b�d� u pana.

Romero znikn��.

Przez ca�y ranek w��czy�em si� po ulicach Stolicy, wzlatywa�em w awionetce nad jej spi�trzonymi domami, wyprawia�em si� na okoliczne pola i do las�w, a wreszcie wyk�pa�em si� w kanale. Ch�opcy z mieszcz�cego si� po s�siedzku internatu patrzyli z szacunkiem, jak wychodzi�em z wody: by� ju� listopad. Trzeba na trzy lata zagubi� si� w kosmicznych przestworzach, aby odczu�, jak dobrze jest w domu!

P�niej wr�ci�em do miasta. Ulice by�y puste. Przechodni�w by�o niewielu.

Przysiad�em na ulicznym skwerku. Naprzeciw wznosi� si� dom z daszkiem otaczaj�cym parter. Pod tym w�a�nie daszkiem w czasie poprzedniego pobytu na Ziemi chroni�em si� przed deszczem. Wspomnia�em nieznajom� dziewczyn� o d�ugiej szyi i szerokich brwiach, Mary Glann, kt�ra w�wczas sta�a obok i wymy�la�a mi.

Co si� teraz z t� niezno�n� Mary dzieje? Czy jest jeszcze w stolicy, czy te�, jak wszyscy, pomkn�a na jak�� now� budow�?

Kto� usiad� na tej samej �awce. Pocz�tkowo nie zwraca�em na s�siada uwagi i dopiero po d�u�szej chwili obr�ci�em si� ku niemu.

To by�a Mary Glann.

Jej zjawienie si� tak mnie zaskoczy�o, �e zrazu nie potrafi�em wydusi� z siebie s�owa.

��Witam pana, Eli!�� powiedzia�a dziewczyna.�� Bo pan nazywa si� Eli Gamazin, prawda?

��Dzie� dobry!�� odpar�em.�� Tak, jestem Eli Gamazin, a pani, je�li si� nie myl�, nazywa si� Mary Glann?

Nie zdziwi�a si� i spokojnie skin�a g�ow�.

��C� za przypadek�� powiedzia�em.�� Prosz� sobie wyobrazi�, �e przed chwil� my�la�em o pani!

��Pan uwa�a to za przypadek? Po prostu chcia�am si� z panem spotka� i poprosi�am Opiekunk�, aby napro-wadzi�a pana na my�l o mnie. Wczoraj by�am w�r�d wita-j�cych na kosmodromie.

Poczu�em si� g�upio. W czasie swych podr�y zd�-�y�em zapomnie�, �e na Ziemi dzia�aj� Opiekunki. Gdyby moje spotkanie z Mary uzna� nawet za cud, to by� to cud wyt�umaczalny i dobrze zorganizowany.

��A wi�c chcia�a si� pani ze mn� spotka� i przygo-towa�a to spotkanie? Nadal jednak utrzymuj�, �e my�la-�em o pani niezale�nie od tego, zastanawia�em si�, gdzie mo�e pani by�. C� wi�c teraz powiemy sobie, skoro na-sze �yczenia si� spe�ni�y?

Nie spieszy�a si� z odpowiedzi�. P�niej przekona-�em si�, �e cz�sto jej si� to zdarza�o. Zastanawia�a si� nad czym�, a ja si� jej przygl�da�em. Zapami�ta�em j� jako bardzo brzydk�, ale to nie by�a prawda. Mary by�a zdecy-dowanie �adna. Szczeg�lnie podoba�y mi si� jej ciemne, zamy�lone oczy.

��Zawini�am wobec pana�� powiedzia�a wreszcie Mary.�� Nie wiem czemu by�am taka opryskliwa w Kai-rze i na tym placu. Postanowi�am pana za to przeprosi� przy najbli�szej okazji. Ale najpierw polecia� pan na Or�, a potem w Plejady i do Perseusza� No wi�c, wr�ci� pan i przepraszam!

Wsta�a, ale j� zatrzyma�em. Mia�em ochot� za�ar-towa�.

��A czy wie pani, �e przed odlotem pyta�em Infor-macj� o nasz� wzajemn� odpowiednio��?

Mary zupe�nie si� nie speszy�a.

��Tak, wiem. Wiem r�wnie� i to, �e pod �adnym wzgl�dem do siebie nie pasujemy. Powodzenia, Eli.

Nie �mia�em jej d�u�ej zatrzymywa�. Siedzia�em na �awce i patrzy�em, jak odchodzi. Sk�ama�a. Opiekunki nie zdradzaj� osobistych tajemnic, wi�c Mary nie mog�a si� dowiedzie�, i� zwraca�em si� do Informacji. Najwidocz-niej sama pyta�a o nasz� odpowiednio�� i st�d wie, �e nie nadajemy si� dla siebie. Zorientowa�a si�, �e mog� domy-�li� si� jej ma�ego sekretu i odesz�a.

��Przypominam, �e czeka na pana przyjaciel�� powiedzia�a Opiekunka g�osem staruszka.

Wezwana awionetka pojawi�a si� natychmiast, ale mimo to sp�ni�em si� do Romera o p� godziny.

��Chcia�em ju� lecie� po pana�� powiedzia� Pa-we� serdecznie mnie obejmuj�c.�� Informacja poda�a mi, �e zamy�li� si� pan na jednym ze sto�ecznych plac�w. Do-k�d p�jdziemy, m�j m�ody nieszcz�sny Odysie? Do obia-du mamy jeszcze oko�o dw�ch godzin, je�li oczywi�cie nie chce si� pan wcze�niej czym� posili�.

Zachowywa� si� tak swobodnie, jak gdyby�my si� nigdy nie k��cili. Ch�tnie podtrzymywa�em ten ton. Po sromotnej kl�sce Romerowi by�o chyba nieprzyjemnie i wraca� do naszych dawnych spor�w. Sp�dzi�em z Paw-�em dwie godziny i przekona�em si�, �e uwa�a swe da-wne pogl�dy za spraw� nieby��, a nawet troch� z nich pok-piwa.

��Chod�my na szczyt Pier�cienia Centralnego, chc� stamt�d popatrze� na Stolic�.

��Doskonale.

Jad�c na dach budynk�w, przygl�da�em mu si� ukradkiem. Wszyscy moi znajomi bardzo si� zmienili i je-szcze nie przywyk�em do ich nowego wygl�du.

��Dawno si� nie widzieli�my�� powiedzia� Rome-ro z u�miechem.

��Zaledwie dwa i p� roku.

��Nie, m�j m�ody przyjacielu, ca�� epok�. Rozsta-li�my si� z jednym uk�adem spo�ecznym, powitali�my dru-gi. Rachub� czasu nale�y prowadzi� wed�ug wydarze�, a nie wed�ug godzin. Czas niczym nie wype�niony wydaje si� kr�tki, natomiast naszpikowany faktami rozci�ga si� niepomiernie.

��Wydarze� istotnie by�o wiele�

��By�a rewolucja, przyjacielu. Wprawdzie w�adza nie przesz�a w r�ce innej klasy, jak to zdarza�o si� u przodk�w, ale tylko dlatego, �e klasy nie istniej�. Nie zmniejsza to zreszt� wagi dokonanego przewrotu.

��Nazywa pan to przewrotem?

��A pan uwa�a, �e nie mam racji? Dotychczas �y-li�my jedynie dla siebie, a teraz zanim Wielki zaaprobuje jakiekolwiek przedsi�wzi�cie, niew�tpliwie korzystne dla ludzko�ci, b�dzie tydzie� zastanawia� si�, czy nie przynie-sie ono szkody kt�remu� z gwiezdnych narod�w.�� Zro-zumia�em od razu, �e nie tyle usi�uje sprowokowa� mnie do sporu, ile stara si� wyrzuci� z siebie nagromadzon� go-rycz.

��Nazwa�bym to inaczej, Pawle. Po prostu ludz-ko�� tak si� rozwin�a, �e do wszystkich jej dotychczaso-wych potrzeb dosz�a i potrzeba pomocy innym narodom.

��Zostawmy ten temat�� powiedzia�.�� Nie za-mierzam nikogo przekonywa�. A propos� Kiedy ostatnio Wielki Komputer doni�s� o pa�skich osza�amiaj�cych od-kryciach w Perseuszu, ja, podobnie jak pozostali ludzie, z czystym sumieniem g�osowa�em za projektem pozbawie-nia Ziemi resztek samodzielno�ci.

Rozmowa ta odbywa�a si� ju� na dachu setnego pi�-tra Pier�cienia Centralnego.

��Wieczne miasto�� powiedzia�em wskazuj�c na rozpo�cieraj�c� si� u naszych st�p Stolic�.�� B�dzie sta�o jeszcze w tysi�c lat po naszej �mierci jako pomnik naszych idei i dokona�.

��Umieraj�ce miasto�� odpar� Romero.�� Jedy-ne miasto na Ziemi, kt�re zacz�o umiera� ju� przed swy-mi narodzinami.

Wiedzia�em, �e dla zgrabnego kalamburu Romero got�w jest nie szcz�dzi� niczego, ale jego opinia o mym rodzinnym mie�cie do g��bi mnie oburzy�a.

��Nie zna pan historii Stolicy?�� zdziwi� si� Pawe�.

��Wiem tylko, �e by�o to pierwsze miasto zwyci�s-kiego komunizmu.

��W historii Stolicy jest to oczywi�cie najbardziej istotne. Ale poza sprawami zasadniczymi ka�da wiedza obfituje w interesuj�ce drobiazgi. O jednym z takich dro-bia�d�k�w chcia�bym opowiedzie�, je�li pan pozwoli. Wkr�tce po zjednoczeniu ludzko�ci�� zacz�� Pawe��� rozpocz�to poszukiwania wszystkich wybitnych idei, kt�re utalentowani ludzie wymy�lili w epoce rozbicia klasowego i kt�rych w�wczas nie mo�na by�o urzeczywistni�. Chodzi-�o tu o projekty maszyn, przekszta�cenia przyrody, wiel-kich rob�t budowlanych, a w�r�d nich wielkich zamys��w architektonicznych. Kto� odkry� album rysunk�w dawno ju� w�wczas nie�yj�cego Borysa Landa, architekta pro-jektuj�cego domy mieszkalne, hale sportowe i stadio-ny. Borys byt najwidoczniej jednym z tych, kt�rych w owej epoce nazywano �utalentowanymi pechowcami�. Dniem opracowywa� rysunki standardowych pomieszcze� mieszkalnych, a noc� wznosi� na papierze niemo�liwe do realizacji miasta. W�r�d jego wspania�ych fantazji znala-z�o si� r�wnie� miasto na dwie�cie tysi�cy mieszka�c�w�� jeden wysoko�ciowy dom otoczony parkiem� Dom-mia-sto m�g� by� �atwo wzniesiony za pomoc� �rodk�w, jakimi dysponowa� pierwszy wiek komunizmu. I cho� ju� wtedy by�o oczywiste, �e miasta-giganty prze�y�y si�, ludzko�� postanowi�a wznie�� Stolic�, miasto-pomnik i miasto pra-cuj�ce, ostatnie ze skoncentrowanych osiedli ziemskich, daj�ce mieszka�com wszystkie wygody, jakie tylko mogli sobie wymarzy�. Wewn�trz pier�cieniowych gmach�w roz-mieszczono fabryki i magazyny oraz miejskie trasy komu-nikacyjne. Na zewn�trz powsta�y tarasowe masywy miesz-kalne poprzedzielane zgodnie z projektem parkami. Zale-ty projektu wkr�tce sta�y si� jego wadami.

Najpierw zb�dne okaza�y si� wspania�e autostrady biegn�ce wewn�trz ka�dego budynku co dwadzie�cia pi�-ter. Zjawi�y si� centralne maszyny bezpiecze�stwa i Opie-kunki, obumar�y wi�c trolejbusy i elektromobile. Nikt nie chcia� wlec si� po szosie, skoro ca�kowicie bezpiecznie m�g� lata� w powietrzu. �ycie i ruch, ukryte w luksuso-wych niczym pa�ace tunelach, zn�w wyrwa�y si� na zew-n�trz.

Nast�pnie przysz�a kolej na fabryki. Zautomatyzo-wano je do tego stopnia, �e przy ca�ych kilometrach linii produkcyjnych trudno by�o spotka� jednego cz�owieka. Buduj�c zak�ady produkcyjne wewn�trz gmach�w miesz-kalnych, zamierzano skr�ci� drog� robotnika do pracy. Ale skoro robotnik przesta� by� potrzebny, fabryki w po-bli�u mieszka� straci�y racj� bytu. Zautomatyzowane, bez-ludne wytw�rnie zacz�to budowa� na pustyniach. Nie-kt�re ze zwolnionych pomieszcze� Stolicy zaj�y instytuty naukowe, w innych urz�dzono zimowe ogrody i parki�� ulubione miejsca odpoczynku i staruszk�w, i dzieci. Ale wszystkich pomieszcze� nie zdo�ano zagospodarowa�. Stolica zieje kawernami. Trzech czwartych jej kubatury nie mo�na spo�ytkowa�. Sta�o si� oczywiste, �e idea kon-centracji wielkiej liczby ludzi na niewielkiej powierzchni prze�y�a si� ostatecznie.

W pierwszym miesi�cu rekrutacji ochotnik�w na nowe budowy kosmiczne opu�ci�o Stolic� trzy czwarte jej mieszka�c�w�� zako�czy� Romero.�� Na razie jest to je-szcze wielka metropolia. Wkr�tce stanie si� pustym miej-scem, a jeszcze po jakim� czasie�� miastem niepotrze-bnym�

Zatrzymali�my si� przy barierze. W dole, mi�dzy Alej� Wielkich Przodk�w a Alej� Zielon� rozpo�ciera� si� rozleg�y park. Z purpury wi�dn�cych klon�w, lip i d�b�w tryska� w g�r� �a�cuch g�rski Pier�cienia Wewn�trznego. Stolica by�a nie tylko wielkim miastem. By�a pi�knym, najpi�kniejszym z miast zbudowanych kiedykolwiek przez ludzi.

��A pan, Pawle? R�wnie� zamierza pan porzuci� Stolic� jako miasto niepotrzebne?

��Ja? Sk�d ten pomys�, szanowny przyjacielu? Urodzi�em si� w Stolicy i tu wyci�gn� kopyta, �e u�yj� tego archaicznego zwrotu. Jak panu zapewne wiadomo, zajmuj� si� histori� odkry� technicznych. Dotychczas by�a to nauka dosy� oderwana, aby nie rzec akademicka� Po dokonanym przez pa�sk� siostr� przewrocie socjalnym sy-tuacja zmieni�a si� r�wnie� w tej dziedzinie. Kompletuje-my obecnie informacje o naszej kulturze i osi�gni�ciach technicznych i t�umaczymy je na j�zyki nowych przyjaci�. Nale�y wszak podnosi� szanownych gwiezdnych pobra-tymc�w do poziomu kultury ludzkiej, a najwygodniej ro-bi� to w�a�nie w Stolicy, gdzie skoncentrowano ca�� nasz� m�dro�� Chod�my na obiad, bo stracimy najlepsz� por� na posi�ek.

��Jeszcze jedno pytanie, Pawle, i zaraz idziemy. Powiedzia� pan, �e popar� m�j projekt przekszta�cenia Ziemi w galaktyczny generator fal przestrzennych. Dla-czego pan to uczyni�? Zdawa� pan sobie oczywi�cie spra-w�, �e Ziemia przejdzie w ten spos�b na s�u�b� ca�ego So-juszu Mi�dzygwiezdnego.

Nie oczekiwa� takiego pytania i nieco si� zmiesza�.�� C� mog� odpowiedzie�? No, po prostu chcia-�em pana poprze� Znudzi�o mi si� p�yn�� pod pr�d. Dlaczego ja jeden mam by� rozs�dny, kiedy wszyscy do-ko�a poszaleli?

��Spodziewa�em si� powa�niejszej odpowiedzi, Pawle.

��Powa�niejszej? Prosz� bardzo! Do pa�skiego projektu od razu przekona� mnie jego rozmach� Skoro ju� wpl�tali�my si�, mimo moich przestr�g, w tak� wielk� wojn�, to nale�y prowadzi� j� na odpowiedni� skal�!�

��Dobre i to!�� powiedzia�em weso�ym tonem.�� S�dz�, �e znajdziemy wsp�lny j�zyk tak�e w pozosta�ych sprawach. Nie, Pawle. Stolica nie umar�a i jeszcze nie czas jej grzeba�. Dzi� poprosz� Wielk� Rad�, aby w wolnych pomieszczeniach miasta zainstalowano do�wiadczaln� sta-cj� fal przestrzennych. Wkr�tce kawerny znikn�.

Romero zdj�� kapelusz i z�o�y� mi ceremonialny uk�on, daj�c w ten spos�b do zrozumienia, �e brak mu s��w na wyra�enie swego uznania. Zrobi� wszystko, aby jego milczenie by�o wymowne.

Dni nie bieg�y, lecz p�dzi�y. Wstawa�em o �wicie i nie zd��y�em si� nawet obejrze�, kiedy nast�powa� wiecz�r. Spieszy�em si�, ca�a Ziemia si� spieszy�a, gdy� Wielka Flota Galaktyczna po opuszczeniu Plutona ju� skoncentrowa�a si� w pobli�u Ory. Statki trzeba by�o wyposa�y� w superdalekosi�ne lokatory, bo obecnie bez nich nie mo�na by�o nawet my�le� o wyprawianiu si� w przestworza kosmiczne. Ca�a ta robota spad�a na mnie. Dogl�da�em projektowania gigantycznego nadajnika fal przestrzennych SFP-3 i kierowa�em produkcj� urz�dze� pok�adowych typu SFP-2. Wszystkie wolne pomieszczenia w Stolicy zosta�y oddane nowej wytw�rni, ale powierzchni produkcyjnej zabrak�o i z miasta trzeba by�o wysiedli� kilka instytut�w oraz usun�� magazyny. Nigdy jeszcze za mojej pami�ci Stolica nie �y�a w tak wyt�onym tempie.

Generatory pok�adowe r�ni�y si� znacznie od tego, kt�ry tak wielkie us�ugi odda� nam w skupiskach Perseusza. Badania przeprowadzone na Ziemi wykaza�y, �e jego zasi�g jest zbyt ma�y, gdy� z trudem wykrywa obiekty le��ce zaledwie o dwadzie�cia lat �wietlnych. SFP-1 nadawa�a si� jedynie do przeczesywania bliskiej przestrzeni w rejsach ze S�o�ca ku Syriuszowi lub gwiazdom Centaura, nie dalej. Mog�a te� nawi�zywa� ��czno�� na dalekie dystanse jedynie z pot�nymi nadajnikami fal przestrzennych, kt�rych w Galaktyce dotychczas nie by�o. M�wi� to na podstawie do�wiadcze� z naszej wyprawy, kiedy to oddalaj�c si� od Perseusza, bardzo szybko stracili�my kontakt z Galaktami.

Natomiast model SFP-2 �atwo lokalizowa� cia�a odleg�e o sto lat �wietlnych. Gwiazdoloty wyposa�one w takie mechanizmy ju� nie traci�y si� nawzajem z oczu i nie l�ka�y si� napadu ze strefy niewidzialno�ci. Poza tym SFP-2 doskonale podtrzymywa�y dwustronn� ��czno�� telewizyjn� w promieniu tych samych stu lat �wietlnych, z silniejszymi za� stacjami mog�y porozumiewa� si� na znacznie wi�ksze odleg�o�ci.

W�a�nie tak� pot�n� stacj� SFP-3 instalowali�my obecnie na Ziemi. �aden gwiazdolot nie pomie�ci�by podobnie wielkiego urz�dzenia. Pobierana przeze� energia�� pi�� miliard�w albert�w�� wielokrotnie przewy�sza�a wydajno�� urz�dze� energetycznych dzia�aj�cych na Ziemi. Wszystkie planety pracowa�y, aby umo�liwi� monta� i uruchomienie SFP-3, kt�ra sta�a si� jedynym wielkim przedsi�biorstwem na Ziemi. Wielka Rada uzna�a instalacj� SFP-3 za najwa�niejsz� budow� Sojuszu Mi�dzygwiezdnego.

Podstawowe budynki i urz�dzenia stacji postanowiono umie�ci� na dawnej pustyni Saharze. Zajmuj�ca dziesi�tki tysi�cy kilometr�w kwadratowych SFP-3 mia�a wed�ug za�o�e� dzia�a� w promieniu dziesi�ciu tysi�cy lat �wietlnych. Do centrum Galaktyki, w rejon Strzelca i W�ownika, nie si�gali�my, ale skupiska gwiezdne Perseusza, Hiady i Plejady znalaz�y si� w strefie dzia�ania stacji. Ju� niebawem mia�a nast�pi� chwila, kiedy- b�yskawicznie dzia�aj�ca ��czno�� scementuje wszystkie s�o�ca Sojuszu Mi�dzygwiezdnego w jedn� ca�o��.

Na Saharze budowano gmachy i montowano wielkie konstrukcje, a ja tymczasem pracowa�em w do�wiadczalnej fabryce mieszcz�cej si� wewn�trz Pier�cienia Centralnego Stolicy. Sprawdza�em wraz z pomocnikami obliczenia ca�o�ci i sk�ada�em najwa�niejsze podzespo�y nadajnika.

Prac� t� przerwa�em tylko dwukrotnie. Za pierwszym razem zdarzy�o si� to wtedy, kiedy na Ziemi� powr�ci�a za�oga �Po�eracza Przestrzeni�. M�cz�ce mnie do tej pory poczucie winy znik�o. Olg� i jej towarzyszy witano znacznie uroczy�ciej ni� mnie. Obchody na ich cze�� trwa�y ca�y tydzie�, musia�em wi�c i ja po�wi�ci� na nie przynajmniej dwa dni.

Drug� pauz� zrobi�em sobie, kiedy Wiera, Lusin (oczywi�cie wraz z Trubem) i wielu innych moich koleg�w odlatywa�o na Or�.

��Mam nadziej�, �e nie pozostaniesz na Ziemi zbyt d�ugo?�� powiedzia�a Wiera przy po�egnaniu.�� Bez ciebie jako� nie wypada wyrusza� na dalekie wyprawy.

U�miechn��em si� i wskaza�em na mego pomocnika Alberta Byczachowa, kt�ry tak�e przyjecha� na kosmodrom. Albert, weso�y, bia�ow�osy in�ynier, kierowa� monta�em urz�dze� na Saharze.

��To on mnie tu trzyma, Wiero. Nie pu�ci mnie, dop�ki nie zbadamy wszystkich zak�tk�w Perseusza. Zreszt� i wy nie wyruszycie w dalek� drog�, zanim nie zako�czymy swej pracy.

Po�egnanie z przyjaci�mi wybi�o mnie z rytmu pracy, zapragn��em wi�c pospacerowa� opustosza�ymi alejami Stolicy.

Jesie� w Stolicy jest zawsze �adna, a tego roku by�a wr�cz pi�kna. Chocia� Zarz�d Osi Ziemskiej na wszelkie sposoby reklamuje swoj� w�adz� nad klimatem i rzeczywi�cie potrafi zgodnie z uprzednio sporz�dzonym planem zapewni� dni s�oneczne i s�otne, huraganowe wiatry i nieruchom� cisz�, mrozy i odwil�e, to jego mo�liwo�ci ko�cz� si� na przygotowaniu zjawisk atmosferycznych. Subtelne odcienie pogody, kt�re stanowi� o jej uroku, pozostaj� poza zasi�giem meteorolog�w. �Jutro mi�dzy 10 a 14 spadnie czterdzie�ci osiem milimetr�w deszczu, a p�niej b�dzie pogoda s�oneczna i bezwietrzna�. Tego rodzaju komunikaty by�y na porz�dku dziennym, ale nigdy nie zdarzy�o mi si� us�ysze� prognozy: �Tegorocznej jesieni jaskrawo�� czerwieni li�ci klonowych przekroczy �redni� wieloletni� 0 18 procent, powietrze b�dzie przejrzystsze o 24 procent, a klangor �urawi nabierze szczeg�lnej d�wi�czno�ci�. W gruncie rzeczy zaledwie dajemy sobie rad� z �ywio�owymi si�ami natury, a c� dopiero m�wi� o kszta�towaniu jej pi�kna! Przyroda swe pi�kno tworzy sama.

Szed�em Gwiezdn� Alej� i cieszy�em si�, �e wok� jest tak cudownie. Pokryte chmurami niebo nad sam� g�ow�, wiatr szumia� w ga��ziach drzew i krzew�w, a kiedy nadlatywa� silny poryw wichru, cieniutkim g�osikiem po�wistywa�a trawa. Przechodni�w nie spotyka�em. Ziemia by�a samotna i od�wi�tna.

Na zakr�cie Alei o ma�o nie zderzy�em si� z Mary i Romerem. Zatrzyma�em si� zaskoczony, a kiedy po chwili och�on��em i chcia�em p�j�� dalej, przystan�li oni.

��Jak si� pan czuje, drogi przyjacielu?�� zapyta� Pawe�.�� Wygl�da pan nie�le.

��Dzi�kuj�, nie narzekam na zdrowie. Przepraszam, ale si� spiesz�.

��Mo�e pan i�栗 zezwoli� �askawie Romero salutuj�c laseczk�.�� Zawsze by� pan nies�ychanie punktualny.

Oddalaj�c si�, us�ysza�em jeszcze g�os Mary.

��Eli m�g�by chyba wybra� si� razem z nami na t� wycieczk�? Jak pan s�dzi, Pawle?

Odpowiedzi Romera ju� nie zrozumia�em. Wycieczek nie znosz� od czas�w szko�y, kiedy nas nimi zam�czano. Zdziwi�em si� jednak, �e Mary nazywa Romera Paw�em.

D�ugo spacerowa�em Alej� Gwiezdn�. Szumia�y lipy i d�by, lekki wiatr przeczesywa� traw�, a ja rozmy�la�em o r�nych wydarzeniach. Nie ma nic dziwnego w fakcie, �e Romero zna Mary. Pawe� opu�ci� Ziemi� jedynie na rok, a pozosta�y czas sp�dzi� w Stolicy. Miejmy nadziej�, �e z Mary b�dzie szcz�liwszy ni� z Wier�. Czy warto m�wi� o tym Wierze? Lepiej nie, siostra jest ju� daleko st�d i nie ma sensu jej martwi�

P�niej usiad�em zm�czony na �awce i zn�w si� poderwa�em. I�� do pracy nadal nie mia�em ochoty. Zapyta�em Informacj�, co mi mo�e zaproponowa� na popo�udnie.

Zdecydowa�em si� na stereoteatr, najstarszy z teatr�w Stolicy, dumny ze swej staro�wiecko�ci i z tego, �e ju� od dw�ch przesz�o stuleci nic si� w nim nie zmieni�o.

Staro�wiecko�ci� tchn�o na mnie ju� w westybulu. Odda�em p�aszcz robotowi i trafi�em pod natrysk radiacyjny wywo�uj�cy kr�tkotrwa�y dobry nastr�j�� naiwna gwarancja, �e dowolny program si� spodoba. Inny robot zapyta�, czy wol� sta�e miejsce, czy te� takie, kt�re obiektywnie najbardziej mi odpowiada. Powiedzia�em, �e nie mam sta�ego miejsca i niech mi wobec tego wska�e jego zdaniem najodpowiedniejsze. Zaprowadzi� mnie do pi�tego fotela w trzynastym rz�dzie i poprosi� o wybranie indywidualnego mikroklimatu. Zam�wi�em temperatur� osiemnastu stopni, pi��dziesi�cioprocentow� wilgotno��, lekki wietrzyk i zapach �wie�o skoszonej ��ki nagrzanej s�o�cem. Dewiza teatru brzmia�a: �Przedstawienie zaczyna si� tu� za drzwiami wej�ciowymi�.

Dawano jak�� sztuk� z dwudziestego pierwszego wieku, pe�n� naiwnej romantyki i niezno�nego patosu. Gdybym spotka� jej bohater�w na ulicy, wy�mia�bym ich pewnie za sztuczno�� i nieumiarkowanie w okazywaniu uczu�. Ale tu, w swoim indywidualnie klimatyzowanym fotelu, prze�ywa�em obce cierpienia, kl�ski i rado�ci niczym swoje w�asne.

Przedstawienie tak mnie podnieci�o, �e zn�w nie mog�em my�le� o pracy. Przechodz�c obok kombinatu us�ugowego przypomnia�em sobie, �e od powrotu nie zmienia�em wierzchniej odzie�y, kt�ra ju� si� nieco zniszczyla i sta�a si� niemodna. W kombinacie by�o r�wnie pusto jak na ulicach. Przeno�nik poda� mi trzydzie�ci modeli p�aszczy, garnitur�w i nakry� g�owy mojego rozmiaru. Do jednego z garnitur�w w�o�y�em sw�j adres, aby wys�ano mi go do domu, p�aszcz za� w�o�y�em na siebie. Nowe okrycie by�o �adniejsze, ale nie tak wygodne jak stary p�aszcz. Zawsze czu�em si� nieprzytulnie w nowym ubraniu. Wyszed�em zadowolony, �e pozby�em si� starej odzie�y, i troch� jej �a�uj�c. Nie przeszed�em jeszcze stu krok�w, kiedy nagle zawr�ci�em i wszed�em do kombinatu. Dy�urny automat spyta�, czego sobie �ycz�.

���ycz� sobie, aby�cie mi zwr�cili stary p�aszcz.

��Ch�tnie, je�eli jeszcze nie zosta� poci�ty na szmaty. Nie, jeszcze jest na ta�mie. Nowe okrycie r�wnie� pan zabierze ze sob�? Mo�e wys�a� do domu?

��Nie, dzi�kuj�.

��Nie podobaj� si� panu nasze wyroby?�� oboj�tnym g�osem zapyta�a maszyna.�� Prosz� powiedzie�, co panu nie odpowiada, to wykonamy indywidualne zam�wienie.

��Wszystko si� podoba. Wspania�a odzie�. Ale przyzwyczai�em si� do starego p�aszcza. Jak by to powiedzie� z�y�em si� z nim.

��Rozumiem. W ci�gu ostatniego roku zapotrzebowanie na nowo�ci spad�o o czterna�cie procent, a przywi�zanie do starych rzeczy wzros�o o dwadzie�cia jeden procent. To niezdrowa tendencja. B�dziemy j� zwalcza� przez powszechne polepszenie jako�ci.

W�o�y�em odzyskany p�aszcz i uciek�em.

Wiatr nadal ko�ysa� konarami drzew i str�ca� ��te li�cie, kt�re szele�ci�y mi pod nogami. Usiad�em na �aweczce i zapyta�em samego siebie, czego potrzebuj�. Nie potrzebowa�em niczego konkretnego, ale nie mog�em sobie znale�� miejsca. Posiedzia�em troch�, a p�niej po chwili wahania poprosi�em Opiekunk�, aby po��czy�a mnie z Mary Glann. Mary ukaza�a si� natychmiast po wywo�aniu. Siedzia�a z podkurczonymi nogami na kanapie i patrzy�a na mnie ironicznym wzrokiem.

��Ma pan wiele zimnej krwi�� powiedzia�a. Oczekiwa�am wywo�ania znacznie wcze�niej.

��Witam pani��� odpar�em.�� Nie rozumiem, o czym pani m�wi?

��No wi�c tak: zbli�a si� �wi�to Pierwszego �niegu. Pa�ski przyjaciel Romero zamierza je uczci� uczt� przy ognisku. Wszystko b�dzie tak jak w staro�ytno�ci. Pawe� r�czy za autentyczno�� obrz�d�w. Chc�, aby pan mi towarzyszy�. Zgoda?

��Naturalnie, je�li pani sobie tego �yczy. Ze swojej strony zapraszam pani� i Paw�a na pr�bne uruchomienie stacji dalekiej ��czno�ci kosmicznej. Powinno to pani� zainteresowa�.

��Przypisuje pan innym swoje pragnienia�� zaoponowa�a.�� Ma pan tam, zdaje si�, swych gwiezdnych przyjaci�, a ja tam nikogo znajomego nie mam. Podobnie jak pa�ski przyjaciel Romero jestem przywi�zana do Ziemi, a tu do orientacji wystarczy Opiekunka. W�tpi�, aby mog�o mnie tam cokolwiek zaciekawi�.

��Przy takiej wsp�lnocie zainteresowa� ziemskich pani jest chyba bli�sza Paw�owi ni� ja�� odpar�em sucho.�� A poniewa� nie ciekawi pani uruchomienie ��czno�ci galaktycznej�

��Zbieramy si� przy Krowie. Czekam!�� powiedzia�a i znik�a.

By�o to ostatnie wielkie �wi�to roku. Poza uroczy�cie obchodzonymi rocznicami wielkich dat wyzwolenia ludzko�ci od niesprawiedliwo�ci spo�ecznej na Ziemi obchodzi si� �wi�ta zwi�zane ze zjawiskami natury: Przesilenie Zimowe, Wielka Odwil�, Przesilenie Letnie, Wielka Burza Letnia, Pierwszy �nieg. W tym roku wszyscy byli przekonani, �e Pierwszy �nieg si� nie uda. Uroczysto�� wymaga�a zbyt wiele energii, a ca�e zasoby Ziemi oddano na budow� SFP-3. Poza tym po�owa ludno�ci planety wyjecha�a na budowy kosmiczne, a ci, kt�rzy pozostali, mieli zbyt wiele zaj�cia z uruchomieniem stacji superdalekosi�nej ��czno�ci kosmicznej.

Ale Zarz�d Osi Ziemskiej wykona� swoje zobowi�zanie co do joty. Nawet gdyby na Ziemi pozosta� jeden cz�owiek ch�tny do zabawy, wszystkie ustalone �wi�ta zorganizuje si� dla tego jednego.

Moim zdaniem jest to ca�kowicie s�uszne. Albert, widz�c rozmach przygotowa�, wystosowa� wielki protest: Ludzko�� nie ma obecnie czasu na �wi�towanie poza najwy�ej kilkoma weso�kami, czy to nie rozrzutno��? Na to Wielki odpowiedzia�: �Ka�dy cz�owiek ma prawo do tego, do czego ma prawo ca�a ludzko��. Po takiej odpowiedzi Albert zapomnia� o protestach i nawet w��czy� do swego harmonogramu kilka godzin po�wi�conych na obchody �wi�ta.

Chmury �niegowe jak zwykle przygotowano zawczasu nad p�nocnym akwenem Oceanu Spokojnego. Z ciekawo�ci polecia�em tam rakiet� dalekiego zasi�gu, a na Kamczatce przesiad�em si� do awionetki. Opiekunka uprzedzi�a mnie, �e trzeba si� ciep�o ubra�, ale zlekcewa�y�em jej rad�, czego p�niej �a�owa�em. W chmurach by�o piekielnie zimno. Nie wiedzia�em przedtem, �e chmury �niegowe sk�adaj� si� z drobniutkich kryszta�k�w lodu, kt�re p�niej rosn� i zamieniaj� si� w gotowe �nie�ynki.

Zaprosi�em Alberta na �wi�to Pierwszego �niegu za zgod� Mary i Romera. Gdy zjawi�em si� przy pomniku Krowy, Albert ju� siedzia� na jego stopniach i co� liczy�.

��Nasi przyjaciele sp�niaj� siꠗ powiedzia� do mnie i zn�w pogr��y� si� w obliczeniach.

Usiad�em obok niego. To miejsce przed Panteonem jest ulubionym miejscem spotka�. Z niskiego coko�u wykonanego z czerwonej granitowej bry�y wpatrywa� si� we mnie wypuk�ymi oczyma pos�g rogatej krowy. Po raz chyba tysi�czny przeczyta�em napis, kt�ry nie wiadomo dlaczego zawsze mnie rozczula: �Swojej karmicielce wdzi�czna ludzko��. Nikt ju� od dawna nie pije krowiego mleka, ale cz�owiek nie zapomina o swej przesz�o�ci.

Nad kamienn� czerwono-czarn� krow� niespiesznie przesuwa�y si� chmury, zwyk�e jeszcze, nie �wi�teczne. Kasztanowce i klony sta�y obna�one, jedynie wysokie piramidalne d�by nie chcia�y rozsta� si� z porudzia�ym listowiem. Och�odzi�o si� i na ka�u�ach zacz�y si� tworzy� skorupki lodu.

Na placu wyl�dowa�a awionetka Romera. Kabina pojazdu by�a zastawiona pakunkami i zawini�tkami. Pawe� pomacha� nam r�k�.

��Mary jeszcze nie ma? To nic, zaraz j� sprowadz�.

Tymczasem wyl�dowa�o jeszcze kilka awionetek z przyjaci�mi Romera. Paw�a ci�gle nie by�o. Wreszcie ukaza�a si� jego awionetka poprzedzaj�ca pojazd Mary.

Mary, nie patrz�c na mnie, powiedzia�a gniewnie:�� Nie spe�nia pan obietnic, Eli. Je�li si� przyj�o zaproszenie, nale�a�oby wst�pi� po mnie.

��S�dzi�em, �e zrobi to Pawe� i okaza�o si�, i� mia�em racj�

Tak mnie zmrozi�a swoim zachowaniem, �e zaczyna�em si� ju� zastanawia�, czy aby nie zrezygnowa� z wycieczki. Gdyby nie Albert, zrobi�bym to na pewno.

Polecieli�my na p�noc. Romero kierowa� si� ku �ukowi rzeki, kt�ra tworzy�a w tym miejscu zaro�ni�ty drzewami p�wysep. Wyl�dowali�my na polance.

��Zaczynajmy!�� powiedzia� Romero.�� �nieg zacznie pada� o szesnastej, czyli za cztery godziny. Zu�yjemy ten czas na rozpalenie ogniska i przygotowanie posi�ku. Dzi� wielu z was prawdopodobnie po raz pierwszy w �yciu skosztuje jad�a i napoj�w, kt�rych nie sporz�dzi�y automaty.

Niepraktyczny zwykle Romero energicznie komenderowa� uczestnikami wycieczki. Ja wraz z Albertem zbiera�em chrust, inni m�czy�ni oczyszczali miejsce pod ognisko, a kobiety rozpakowywa�y zawini�tka i wydobywa�y z nich niezwyk�e nakrycia�� porcelanowe talerze, metalowe no�e i widelce, kryszta�owe kieliszki i obrusy z dziwnej tkaniny.

��Gdzie pan zdoby� takie starocie, Pawle?�� zapyta�em.

��W muzeum.

��Mam nadziej�, �e pokarm nie pochodzi z muzeum? Nie mia�bym ochoty je�� kotlet�w przygotowanych pi��set lat temu!

��Prosz� si� nie obawia�. Z muzeum pochodz� jedynie wina, cho� i one nie licz� Sobie pi�ciuset lat. Przodkowie uwa�ali, �e wino im starsze, tym lepsze. Sprawdzimy, czy mieli racj�. Poza tym pocz�stuj� was szasz�ykiem z prawdziwego jagni�cia, kt�re jeszcze wczoraj biega�o po muzealnym parku!�

Za kwadrans czwarta Romero rozda� kieliszki i zacz�� otwiera� butelki. Korki skamienia�y i zassa�y si� w szyjkach tak, �e trzeba je by�o po prostu utr�ca�. Wino wydziela�o silny aromat na po�y przyjemny, na po�y odpychaj�cy.

Opiekunka przekaza�a ka�demu uroczyste bicie zegara. Przys�uchuj�c mu si� w milczeniu, podnie�li�my na sygna� Romera kielichy do g�ry.

��Zima idzie, przyjaciele! Za dobr� zim�!

Zacz�� pada� g�sty �nieg. Wypili�my wino. Nie mog� powiedzie�, aby mi smakowa�o. By�o cierpkie i pali�o w ustach niczym kwas. Skrzywi�em si� i powiedzia�em p�g�osem do siedz�cej w pobli�u Mary:

��Nie wiem, co nasi przodkowie jedli, ale pili paskudztwo!

Mary pracowicie �uj�ca kawa�eczek szasz�yka, nagle ze wstr�tem wyplu�a go na ziemi�:

��Jedzenie te� jest obrzydliwe! Siedzia�em patrz�c w milczeniu na ogie�.

���le si� pan czuje?�� zapyta� z niepokojem Albert.�� Chod�my lepiej do domu. Mnie r�wnie� znudzi�y si� te sm�tne barbarzy�skie obrz�dki.

��Wcale nie m�wi�em, �e mi jest nudno�� zaoponowa�em z niezwyk�ym podnieceniem w g�osie.�� Ja prze�ywam� rozterk�.

��W porz�dku, posied�my jeszcze trochꠗ zgodzi� si� Albert.�� Ale moim zdaniem p�niej b�dzie jeszcze nudniej.

Zdrzemn��em si�. Obudzi� mnie �piew siedz�cych przy ognisku ludzi. Popatrzy�em na t�pe, pijane twarze m�czyzn i kobiet� Przerazi�em si�. Chwyci�em Mary za r�k� i krzykn��em:

��Wstawaj! Idziemy st�d!

��Co si� z panem dzieje?�� zapyta�a z przestrachem.�� Czy�by tak �le na pana podzia�a�o wino? Eli, musi pan za�y� jakie� lekarstwo�

��Do diab�a z lekarstwem! Idziemy do domu! Siadaj do awionetki!

Podskoczy� do nas uradowany Albert.

��No, nareszcie zdecydowali�cie si�! Zuchy! Pop�dzili�my do awionetek, gdzie dogna� nas ci�ko dysz�cy Pawe�. Chwyci� mnie za rami� i potrz�sn�� tak, �e ledwie utrzyma�em si� na nogach.

��No, no�� szarpn��em si�.�� Uwa�aj!

��To tak!�� sycza� Romero.�� To si� kiedy� nazywa�o podrywaniem dziewczyn kolegom! A mnie, pa�skim zdaniem nie nale�y pyta� o zdanie?

��Nie nale�y�� odpar�em.�� Przysz�a mi natomiast do g�owy inna my�l.�� Obr�ci�em si� ku Mary i Albertowi.�� Le�cie do domu, a ja tu troch� jeszcze zostan�. Mam do pogadania z mym starym przyjacielem Paw�em.

��Nie pozwol�!��� zacz�� Romero, ale sta�em mi�dzy nim a awionetkami, zamilk� wi�c wpatruj�c si� w moj� twarz. Ja tak�e milcza�em.

��Czekamy na pana!�� krzykn�a Mary i odlecia�a.�� Teraz mo�emy si� nie kr�powa栗 powiedzia�em, kiedy i awionetka Alberta znikn�a w padaj�cym �niegu.�� Jaki wniosek zamierza pan wyci�gn�� z dzisiejszego wydarzenia, Pawle?

��By� kiedy� dobry zwyczaj�� odpar� Romero �e kiedy mi�dzy dwoma m�czyznami stan�a kobieta, konkurenci sami rozstrzygali sw�j sp�r� Pojmuje pan, Eli?� Godz� si� na ka�dy wariant�� szpady, pistolety, karabiny� Bro� wypo�yczymy z muzeum.

Popatrzy�em uwa�nie w jego rozw�cieczon� twarz, staraj�c si� zorientowa�, czy nie �artuje. By� nieprzytomny z gniewu.

��Nie jestem takim mi�o�nikiem staro�ytno�ci jak pan�� odpar�em.�� Osobi�cie wola�bym pojedynek na anihilatory�

��Kr�tko m�wi�c odmawia pan z tch�rzostwa! rzuci� mi wynios�ym tonem.�� Mog� wi�c panu powiedzie�, �e nikt jeszcze nie zdoby� serca kobiety tch�rzostwem.

��Tak?�� spyta�em, nacieraj�c na niego cia�em.�� Ma pan oczywi�cie wi�ksze do�wiadczenie, taki zdobywca serc� Ale czy nie przysz�o ci, m�ny rycerzu, do g�owy, �e mog� z�apa� za klapy i wybi� szanown� osob� dziupl� w jednym z tych d�b�w?

Teraz on wpatrywa� si� w moj� twarz, staraj�c si� dociec, jak daleko mog� si� posun��. Wreszcie odezwa� si�:

��No c�, go�ymi r�kami te� walczono. Wprawdzie nie jestem zwolennikiem neandertalskich metod, ale je�li pan nalega�

��Nie�� powiedzia�em.�� To pan nalega. Ja chc� spa�, a pan nie pozwala mi wr�ci� do domu. Ale moja cierpliwo�� jest ju� na wyczerpaniu!

��Ma pan racj�, m�j drogi przyjacielu�� odpar� Romero dawnym ironicznym tonem.�� W naszych czasach serca kobiety nie zdobywa si� pi�ciami. Poza tym zapomnia�em, �e czekaj� na mnie go�cie. Najwidoczniej upi�em si�, bo tak samo jak i pan po raz pierwszy spr�bowa�em starego wina. �ycz� dobrych sn�w.

Odwracaj�c si� straci� r�wnowag�. Podtrzyma�em go. Dumnym gestem odsun�� moj� r�k�.

��St�j!�� powiedzia�em w�ciek�ym g�osem. Czy nie czas porozmawia� jak przyjaciel z przyjacielem? Dlaczego jeste� tutaj, a nie na Orze?

��Dziwne pytanie�� odpar� wzruszaj�c ramionami.�� Zdaje si� zapomnia� pan, �e tam jest Wiera.

��No to co?

��Przecenia pan moj� wytrzyma�o�� nerwow�, przyjacielu�� warkn�� Romero.�� Z Wier� nic nas nie ��czy. Gdyby pan wiedzia�, jak bardzo pok��cili�my si� jeszcze wtedy, na statku�

��Widzia�em wasz� k��tni�, w��czy�em si� przypadkowo, ale wszystko widzia�em.

��A wi�c widzia� pan, jak mnie z zimn� krwi� wygna�a? Pa�skim zdaniem to mo�na znie��?�

��G�upcze! Po pa�skim wyj�ciu Wiera p�aka�a jak szalona� Pawle, na Plutona codziennie startuj� trzy ekspresy, zd��ysz jeszcze na nocny.

��Zastanowi� siꠗ odpowiedzia�.�� A teraz musz� wraca� do go�ci.

Popatrzy�em za nim. Szed� szybko i lekko, jakby wcale nie by� pijany.

Rankiem obudzi� mnie Albert. Jego u�miechni�ta twarz promienia�a w wideokolumnie.

��Prosz� si� ockn��!�� krzycza� m�j pomocnik. Jak samopoczucie po wczorajszej wyprawie? Mary i ja czujemy si� doskonale. Dziewczyna pozdrawia pana� Prosz� si� wreszcie obudzi�!

��Co si� sta�o?�� zapyta�em zrywaj�c si� na r�wne nogi.�� Sk�d taki po�piech?

��Czy�by pan zapomnia�, �e dzi� uruchamiamy ��czno�� z Or�? Jestem ju� na Saharze. Kogo z pa�skich przyjaci� zaprosi�?

���ann� i Mary. Zreszt� ju� je zaprosi�em.�� A nasz wczorajszy gospodarz Romero?�� My�l�, �e jest w drodze na Plutom.

Szybko ubra�em si� i polecia�em na dworzec aerobus�w kursuj�cych na Sahar�.

Wszystko by�o ju� przygotowane do uruchomienia ��czno�ci. Z naszej strony mia�a pracowa� SFP-3, na Orze za� wys�ana tam uprzednio SFP-2.

Go�ci by�o niewielu, a w�r�d nich �anna. Zaprowadzi�em j� do sali i usiad�em obok niej. Prosi�a mnie, abym w czasie pr�b zademonstrowa� okolice, w kt�rych toczy�y si� starcia ze Z�ywrogami. Obieca�em jej to.

P�niej przysz�a Mary i z u�miechem u�cisn�a mi r�k�.

��Co pan zrobi� z Romerem, Eli? Wie pan, �e zaraz po zako�czeniu �wi�ta Pawe� odlecia� na Or�?

��Martwi to pani�?

��Czy wygl�dam na zmartwion�? Pan zdaje si� my�la�, �e jestem w nim zadurzona?

��No c�, ciesz� si�, �e si� myli�em�� odpar�em. Stacj� mia� uruchomi� Albert, kt�ry zasiad� w specjalnej kabinie zainstalowanej w sali poza naszymi plecami. Przed nami ciemnia�a obszerna skrzynia podobna do g��bokiej sceny teatralnej�� sze�cian odbiorczy stacji.

��Fala w przestrzeni�� powiedzia� Albert punktualnie o dwunastej.

Wszystko odby�o si� bez �adnych efekt�w zewn�trznych: Ziemia nie zatrz�s�a si� i nawet fotele nie drgn�y. Ale ka�dy z nas wiedzia�, �e w przestrze� kosmiczn� pomkn�� strumie� energii o nie znanej dot�d mocy i koncentracji, zdolny w innej postaci rozpyli� bez �ladu dowolne cia�o niebieskie. Gdyby nasze wysi�ki doprowadzi�y jedynie do sterowanej emisji takich ogromnych strumieni energii, to i tak by�by to wielki sukces.

��Gwiazdolot w wi�zce�� zameldowa� po kilku minutach automat.�� Na po�owie drogi do Ory.

W sze�cianie odbiorczym p�yn�� samotny, ciemny punkcik, kt�ry po chwili znikn��.

��W wi�zce Ora!�� krzykn�� Albert wyprzedzaj�c automat.

Ora lecia�a ku nam, szybko zwi�kszaj�c si� w mgie�ce stereoprzestrzeni odbiorczej. Widzieli�my na razie nasze impulsy odbite od powierzchni sztucznej planety. P�niej w��czy� si� jej w�asny nadajnik. Ujrzeli�my Sal� Gwiezdn� wype�nion� t�umem ludzi, a w�r�d nich Wier�, Olg�, Allana i Marcina Spychalskiego.

Spychalski odchrz�kn�� i powiedzia� uroczystym tonem:

��Rozpoczynamy pierwszy seans dalekosi�nej ��czno�ci galaktycznej. Meldujemy: znale�li�my si� w waszej wi�zce.

Odpowiedzia�em w imieniu wszystkich znajduj�cych si� na saharyjskiej stacji i wszystkich, kt�rzy nas w owej chwili s�uchali i ogl�dali na Ziemi:

��Ziemia gor�co wita was i pozdrawia!

Spychalski zameldowa�, �e urz�dzenie SFP-2 zosta�o ju� wcze�niej wypr�bowane i w ��czno�ci ze statkami w locie, i pobliskimi gwiazdami. P�niej przeszed� do spraw bie��cych:

��Potrzebujemy jeszcze co najmniej ze dwadzie�cia Gwiezdnych P�ug�w, aby przyspieszy� syntez� materii dla nowych planet i polepszy� komunikacj� w naszym rejonie. Albert nieoczekiwanie zwr�ci� si� do mnie:

��Uruchomili�my jeszcze jeden kana� ��czno�ci z Or�. Tamtejsza stacja zg�asza piln� rozmow� z panem. Gdzie zogniskowa� obraz?

Spojrza�em na� ze zdziwieniem i powiedzia�em spokojnie:

��Nie mam �adnych tajemnic, prosz� wi�c zogniskowa� w zwyk�� wideokolumn�.

W wideokolumnie zobaczy�em in�yniera z Ory, kt�ry pozdrowi� mnie i zakomunikowa�, �e prze��cza kana� na Weg�. �Tylko trzy minuty�� uprzedzi�.�� Niestety na wi�cej nie starcza nam energii!� A p�niej ukaza�a si� Fiola.

Sta�a wraz z przyjaci�mi w mrocznym parku, do kt�rego nawet w po�udnie nie przenika� promyk �wiat�a.�� Fiolo!�� krzykn��em zachwycony i wyci�gn��em ku niej r�ce.

��Witaj, Eli!�� �piewa�a dziewczyna.�� Widz� ci� na dalekiej Ziemi. Wygl�dasz wspaniale, cho� wiem, �e by�e� chory. Jak si� czujesz?

��Cudownie!�� zawo�a�em.�� A ty?

��Te� wspaniale. Chcia�abym ci� zobaczy�, przyjed� do mnie!

Trzy minuty dobiega�y ko�ca i zd��y�em tylko krzykn��, �e na pewno przyjad�. Kiedy Fiola wy��czy�a si�, Mary powiedzia�a zimnym tonem:

��Pa�ska przyjaci�ka jest bezsprzecznie malownicza, ale wygl�d ma niezbyt ludzki. Kiedy pan b�dzie na Wedze, prosz� przekaza� swojej w�ycy uk�ony od ziemskich dziewcz�t.

Roze�mia�em si� g�o�no. Mary popatrzy�a na mnie z oburzeniem. Zamierza�a powiedzie� co� bardzo z�o�liwego, ale wtedy w przestrzeni odbiorczej pojawi�a si� Wiera.

��Ko�czymy przygotowania do wyprawy�� powiedzia�a siostra.�� Ju� prawie na wszystkich statkach zainstalowano lokatory fal przestrzennych. Meldujemy Wielkiej Radzie, �e Flota Galaktyczna czeka na rozkaz startu w kierunku Perseusza.

Potem zwr�ci�a si� do mnie:

��Na ciebie te� czekamy, bracie.

��Ju� nied�ugo�� odpar�em.�� Ju� nied�ugo. Albert wy��czy� Or�. Pierwsza ��czno�� by�a z konieczno�ci kr�tka i nieco od�wi�tna. Teraz trzeba by�o sprawdzi�, jak daleko si�gaj� fale naszego urz�dzenia.

��Kieruj� wi�zk� na Hiady�� powiedzia� Albert. Ukazywa�y si� nam kolejno uk�ady planetarne gromady gwiezdnej, odleg�ej o sto dwadzie�cia lat �wietlnych. Mimochodem zobaczyli�my te� cztery nasze statki znajduj�ce si� w tym rejonie przestrzeni kosmicznej. P�niej Albert przesun�� wi�zk� i zwi�kszy� moc nadajnika. W stereoprzestrzeni odbiorczej zap�on�y gwiazdy w Plejadach.

��To zdarzy�o si� tam�� zwr�ci�em si� do �anny. Plejady by�y puste. W przestrzeni nie by�o ani jednego statku. Wspania�a gromada gwiezdna by�a pusta. Centrum skupiska, gdzie rozegra�a si� bitwa naszej eskadry z flotyll� gwiezdn� wroga, nie wykazywa�o najmniejszych przejaw�w �ycia. �anna cicho p�aka�a nie wycieraj�c p�yn�cych �ez, aby nie straci� z oczu planet majacz�cych w stereoprzestrzeni. Nie pociesza�em jej, gdy� mnie samego ogarn�o silne wzruszenie.

��Spr�bujmy teraz dotrze� do Perseusza�� poprosi�em Alberta.

Nast�pi�a decyduj�ca pr�ba urz�dzenia. Ziemia wysy�a�a swoje pot�ne promienie na odleg�o�� pi�ciu tysi�cy lat �wietlnych. Za chwil� mia�o si� okaza�, czy obliczenia by�y prawid�owe, czy te� nasze wysi�ki zako�czy�y si� fiaskiem.

Kilka minut przesz�o w milcz�cym oczekiwaniu. P�niej w stereoprzestrzeni rozb�ys�o najpi�kniejsze skupisko gwiezdne naszej Galaktyki� Zna�em ten obraz, przez okr�g�y rok ogl�da�em go codziennie w ster�wce gwiazdolotu mkn�cego ku Perseuszowi� Skupisko olbrzymia�o, gwiazdy rozbiega�y si� na boki�� wi�zka fal przestrzennych znalaz�a si� w centrum gwiazdozbioru. Byli�my teraz gdzie� w okolicy Gro�nej.

��W obszarze nad�wietlnym dwie flotylle gwiazdolot�w�� zameldowa� beznami�tnym g�osem automat. Id� r�wnoleg�ymi kursami z szybko�ci� nie przekraczaj�c� stu jednostek �wietlnych.

Zobaczyli�my punkciki wolno przesuwaj�ce si� w mglistym wn�trzu stereoprzestrzeni odbiorczej. Pierwsza grupa sk�ada�a si� z pi�ciu, a druga z siedmiu kr��ownik�w. Dok�d zmierza�y? Ku zablokowanym planetom Galakt�w? A mo�e po prostu patrolowa�y nale��c� do nich przestrze� kosmiczn�?

��Prosz� nada� wiadomo�栗 poleci�em Albertowi.

By� to kr�tki apel, przedyskutowany i zaaprobowany przez ca�� ludzko��, pierwsze pos�anie cz�owieka skierowane do ca�ego Wszech�wiata:

�M�wi� ludzie. S�uchajcie nas, Niebianie. Niesiemy pok�j i dobrobyt wszystkiemu co rozumne i sprawiedliwe. Czekajcie na nas!�

��Nadaj� apel na drugim kanale�� zameldowa� Albert.�� Trzeci kana� w��czy�em na odbi�r wszystkich zakres�w fal przestrzennych.

Kr��owniki wroga sz�y nie zmienionym kursem i nic nie wskazywa�o na to, �e odebra�y transmisj�. Oba skupiska Perseusza, wszystkie jego gwiazdy milcza�y, nie odpowiada�y. Odbiorniki rejestrowa�y zmiany g�sto�ci przestrzeni, ale by�y to tylko zwyk�e szumy galaktyczne. U�miechn��em si�. Milczenie kosmosu nie mia�o znaczenia, bo nie mia�em w�tpliwo�ci, �e wkr�tce przem�wi. Mieszka�cy gwiazd musz� mie� czas na zastanowienie si� nad naszym pos�aniem!

��Prze��czam lokatory, nadajniki i odbiorniki na zapis automatyczny�� powiedzia� Albert i zapali� �wiat�o w sali.

Wyci�gn��em r�ce ku �annie i obj��em j�.

��Widzia�a� miejsce, gdzie znikn�� Andre i okolice, gdzie jest dzi� wi�ziony�� powiedzia�em.�� Nie jest wykluczone, �e nasz apel dotrze do niego i Andre zrozumie, i� my, ju� przygotowani, idziemy go wyzwala�!

�anna wyciera�a zaczerwienione oczy. Odwr�ci�em si� do Mary. Mary nie by�o.

��Twoja znajoma wysz�a, kiedy pojawi� si� Perseusz�� odezwa�a si� �anna.�� Cichutko wsta�a i wysz�a. Chcia�am ci powiedzie�, ale tak by�e� zaabsorbowany tymi okr�tami� Martwi ci� jej ucieczka, Eli?

��Wr�cz przeciwnie�� odpar�em weso�o.�� Bardzo cieszy.

P�niej zwr�ci�em si� do Alberta:

��A wi�c rozruch mamy za sob�. Zgodnie z decyzj� Wielkiej Rady jestem od tej chwili wolny. �ycz� powodzenia, Albercie.

Teraz pozosta�o niewiele do zrobienia. Rzeczy by�y ju� wcze�niej zapakowane i oczekiwa�y mnie na kosmodromie. Do startu wieczornego ekspresu na Plutona mia�em trzy godziny. Wywo�a�em Mary. Opiekunka znalaz�a j� na jednym z miejskich bulwar�w. Mary sz�a do domu, gniewna i zap�akana, co by�o mo�na dostrzec nawet w wideokolumnie.

Drgn�a, kiedy nieoczekiwanie za�wieci�em si� przed ni�.

��Pr�bowa�a pani uciec�� powiedzia�em�� ale znalaz�em pani� i chc�, �eby pani niezw�ocznie przylecia�a do mnie. Musz� pani� zobaczy�, Mary�

Patrzy�a w bok. Potem rzuci�a niech�tnie:

��Dobrze, wieczorem. Je�li b�d� mia�a ochot� na spotkanie z panem�

��Wieczorem b�dzie za p�no, Mary. Odlatuj� dzi� na Or�.

Spojrza�a mi zaskoczona w oczy. Zrozumia�a, �e nie �artuj�.

��Wobec tego wzywam awionetk�.

Na kosmodromie zjawili�my si� jednocze�nie. Mary nie poda�a mi r�ki i najwidoczniej zamierza�a na po�egnanie powiedzie� mi kilka z�o�liwo�ci, widzia�em to po jej oczach.

��Kiedy dotrze pan na Weg�, prosz� przekaza慠� zacz�a, ale przerwa�em jej:

��Nie wiem, czy uda mi si� w najbli�szym czasie odwiedzi� Weg�. Lecimy do Perseusza. Chc�, aby pani lecia�a razem ze mn�.

��Nie lubi� g�upich �art�w!�� powiedzia�a z oburzeniem.�� �a�uj� bardzo, �e zgodzi�am si� odprowadzi� pana!�

Zatrzyma�em j�.

��Wcale nie �artuj�, Mary. Co pani� trzyma na Ziemi? A ze mn� b�dzie pani dobrze, obiecuj�. Na Plutonie mo�na zaopatrzy� si� we wszystko, co niezb�dne do dalekiej podr�y� Bardzo prosz�

Popatrzy�a na mnie z wahaniem. W jej oczach zn�w pojawi�y si� �zy.

��Dziwi� siꠗ powiedzia�a wolno.�� Wygl�da na to, �e pan zacz�� si� zastanawia� nad tym, co jest dla mnie dobre, a co z�e. Dotychczas my�la� pan przewa�nie o sobie.

��To dlatego, �e do tej pory cz�ciej przebywa�em z samym sob� ni� z innymi. Poza tym m�czy�ni s� wi�kszymi egoistami od kobiet, tak przynajmniej utrzymywali przodkowie. Ale teraz wszystko si� zmieni.

��Postanowi� pan wyrzec si� swego m�skiego egoizmu?

��Nie, pragn� go zaspokoi�. Pozostawi� pani� na Ziemi i p�niej nie zazna� chwili spokoju, martwi� si� czy pani przypadkiem nie zakocha�a si� w kim� lub nie zachorowa�a? B�d� znacznie spokojniejszy, maj�c pani� obok siebie� M�c do woli patrze� w oczy, m�wi�, spe�nia� kaprysy, wys�uchiwa� z�o�liwo�ci!� Jestem zbyt wielkim egoist�, aby przegapi� w�asne szcz�cie.

��To bardzo dziwny egoizm, Eli.

��Nic w tym dziwnego. Chod�my, Mary. Pozosta�o kilka minut do odlotu�

Ruszy�a w kierunku statku i zatrzyma�a si�.

��Ale uprzedzam, Eli, t� pa�sk� pi�kn� w�yc�

Przerwa�em jej weso�o:

��Nasz�, Mary, nasz�. Jestem przekonany, �e serdecznie si� z Fiol� zaprzyja�nicie.