W tygodniu poprzedzaj�cym ich wyjazd na Arrakis, gdy ledwie ju� mogli wytrzyma� szale�stwo ca�ej tej ko�cowej bieganiny, stara kobieta przyby�a z wizyt� do matki ch�opca Paula. Ciep�a noc otula�a Zamek Kalada�ski i ta staro�ytna kupa kamienia, od dwudziestu sze�ciu pokole� s�u��ca za dom rodowi Atryd�w, ton�a w aurze wystyg�ej �a�ni, jak� otacza�a si� na zmian� pogody.

Staruch� wprowadzono bocznym wej�ciem przez sklepiony korytarz obok sypialni Paula, pozwalaj�c jej zajrze� na chwil� do le��cego w ��ku ch�opca. W p�wietle dryfowej lampy, przyciemnionej i spuszczonej nisko nad pod�og�, rozbudzony ch�opiec zobaczy� w drzwiach masywn� posta� kobiety stoj�cej o krok przed jego matk�. Posta� wied�mowatej zjawy � w�osy jak zmierzwiona paj�czyna kry�y jej rysy w ciemno�ci, oczy migota�y jak klejnoty.

��Czy nie za ma�y na sw�j wiek, Jessiko? � spyta�a. Jej g�os skrzypia� i brz�cza� niczym rozstrojona baliseta.

��Jak wiadomo, Atrydzi p�no zaczynaj� rosn��, Wasza Wielebno�� � odpowiedzia� delikatny kontralt matki Paula.

��Tak m�wi�, tak m�wi� � zaskrzypia�a stara. � Jednak ma ju� pi�tna�cie lat.

��Tak, Wasza Wielebno��.

��Nie �pi i s�ucha � powiedzia�a stara. � Ma�y chytry ga�gan. � Zachichota�a. � Ale tron wymaga chytro�ci. I je�li on rzeczywi�cie jest Kwisatz Haderach� hmmm�

Po�r�d cieni wok� ��ka Paul mru�y� powieki w najcie�sze szparki. Wydawa�o mu si�, �e dwa bystre owale � �renice staruchy � zagl�daj�c mu do oczu rozszerzaj� si� i �wiec�.

���pij dobrze, ma�y chytrusku � powiedzia�a stara. � Musisz zebra� wszystkie si�y na jutrzejsze spotkanie z gom d�abbar.

I wypchn�wszy jego matk� znikn�a za drzwiami zamykaj�c je solidnym trza�ni�ciem.

Paul le�a� zachodz�c w g�ow�, co to takiego gom d�abbar. W ca�ym zamieszaniu przeprowadzki stara by�a najwi�kszym dziwem, jaki ogl�da�.

Wasza Wielebno��.

I to, �e do matki m�wi�a �Jessiko�, jak do zwyk�ej s�u�ebnej dziewki, a nie do tej, kt�r� by�a � damy Bene Gesserit, ksi���cej konkubiny, matki ksi���cego syna. Mo�e ten gom d�abbar ma jaki� zwi�zek z Arrakis, o czym powinienem wiedzie�, zanim tam pojedziemy? � zastanawia� si�. Przesylabizowa� dziwne s�owa: gom d�abbar� kwisatz haderach. Ile� jeszcze musi si� nauczy�! Arrakis b�dzie tak zupe�nie inna ni� Kaladan, �e a� kr�ci�o mu si� w g�owie od nawa�u nowych fakt�w.

Arrakis � Diuna � Pustynna Planeta.

Thufir Hawat, mistrz assassin�w ojca to wyja�ni�: ich �miertelny wr�g, Harkonnenowie, dostali planet� w pseudolenno i siedzieli na niej przez osiemdziesi�t lat na mocy uk�adu z kompani� KHOAM, wydobywaj�c geriatryczn� przypraw� melan�. Teraz Harkonnenowie opuszczali Arrakis, oddan� w ca�kowite lenno rodowi Atryd�w; by�o to bezsprzeczne zwyci�stwo ksi�cia Leto. Jednak�e, m�wi� Hawat, z tej przyczyny zagra�a im �miertelne niebezpiecze�stwo, poniewa� ksi��� Leto cieszy si� popularno�ci� w�r�d wy�szych rod�w Landsraadu. Popularny cz�owiek wzbudza zawi�� pot�nych � powiedzia� Hawat.

Arrakis � Diuna � Pustynna Planeta.

Zapad� w sen, kt�ry go przeni�s� do arraka�skiej jaskini; dooko�a w md�ym �wietle kul �wi�toja�skich snu� si� t�um milcz�cych postaci. By�o tam uroczy�cie jak w katedrze, a on ws�uchiwa� si� w cichy szmer spadaj�cych kropli wody: kap� kap� kap� Nawet �ni�c Paul wiedzia�, �e gdy si� obudzi, b�dzie wszystko pami�ta�. Nigdy nie zapomina� sn�w-przepowiedni.

Sen rozwia� si�. Na wp� rozbudzony, �wiadom ciep�a w�asnego ��ka Paul rozmy�la�� rozmy�la�. Ten �wiat Zamku Kalada�skiego, bez zabaw, bez r�wie�nik�w� mo�e i nie warto �egna� go z�alem. Jego nauczyciel doktor Yueh napomkn��, �e na Arrakis nie przestrzegano zbyt rygorystycznie klasowego faufreluches. Na planecie znale�li schronienie ludzie pustyni, nie potrzebuj�cy kaid�w ani baszar�w nad sob�: ludzie � lotne piaski, zwani Fremenami, pomijani we wszystkich rejestrach Cenzusu Imperialnego.

Arrakis � Diuna � Pustynna Planeta.

Odczuwaj�c niepok�j wewn�trzny Paul zdecydowa� si� na jedno z �wicze� koncentracyjno-relaksacyjnych, jakich nauczy�a go matka. Trzy po�pieszne oddechy wyzwoli�y reakcj�: porwa� go swobodny strumie� �wiadomo�ci� teraz �wiadoma koncentracja� zwi�kszy� przepustowo�� aorty� unikn�� mechanizmu pod�wiadomej dekoncentracji� by� �wiadomym �wiadomie� wzbogacona krew t�oczy si� do przeci��onych obszar�w cia�a� sam instynkt nie wystarczy do pokonania prog�w po�ywienia � bezpiecze�stwa � wolno�ci� �wiadomo�� zwierz�cia nie si�ga poza dan� chwil� ani idei, �e jego ofiary mog� wygin�� zwierz� niszczy, nie tworzy� jego pop�dy trzymaj� si� progu dozna� zmys�owych i unikaj� percepcji� istota ludzka potrzebuje siatki percepcyjnej, przez kt�r� patrzy na sw�j wszech�wiat� kierowana wol� koncentracja �wiadoma, oto co tworzy ow� siatk� obieg impuls�w nerwowych i krwinek daje cia�u integralno�� zgodn� z najg��bsz� �wiadomo�ci� potrzeb kom�rki� wszystkie rzeczo-kom�rko-istoty s� nietrwa�e� trzeba osi�gn�� trwa�o�� obiegu �wiadomo�ci�

Jeszcze raz i jeszcze raz, i jeszcze wa�kowa�a si� ta lekcja w swobodnym strumieniu �wiadomo�ci Paula. Wyczuwaj�c przez zamkni�te powieki, �e ��te promienie �witu dotkn�y parapetu okiennego, otworzy� oczy i zapatrzony w znajomy ornament �wiat�ocieni na suficie sypialni przys�uchiwa� si� na nowo podj�tej krz�taninie i ha�asom na zamku. Otworzy�y si� drzwi od korytarza i zajrza�a matka � czarna wst��ka przytrzymywa�a jej miedzianobr�zowe w�osy, niewzruszone zielone oczy w owalnej twarzy patrzy�y z powag�.

��Nie �pisz � powiedzia�a. � Wyspa�e� si�?

��Tak.

Obserwuj�c jej wysok� posta� zauwa�y� oznaki napi�cia w ramionach, kiedy wybiera�a mu ubranie z szafy. Kto� inny by to przeoczy�, ale ona wy�wiczy�a go w Metodzie Bene Gesserit � w najdrobniejszych niuansach postrzegania. Odwr�ci�a si� do niego trzymaj�c p�urz�dow� marynark� w r�kach. T� z czerwonym jastrz�biem Atryd�w nad kieszeni� na piersi.

��Po�piesz si� � powiedzia�a. � Matka Wielebna czeka.

���ni�a mi si� kiedy� � powiedzia� Paul. � Kto to jest?

��By�a moj� nauczycielk� w szkole Bene Gesserit. Obecnie jest Prawdom�wczyni� Imperatora. I� � zawaha�a si� � Paul, musisz jej opowiedzie� swoje sny.

��Opowiem. Czy to dzi�ki niej mamy Arrakis?

��Nie mamy Arrakis!

Jessika strzepn�a py�ek ze spodni, powiesi�a je obok marynarki na wieszaku przy jego ��ku.

��Nie ka� czeka� na siebie Matce Wielebnej.

Paul usiad� i r�kami obj�� kolana.

��Co to jest gom d�abbar?

Po raz wt�ry dzi�ki naukom matki dostrzeg� jej w�a�ciwie niedostrzegalne wahanie, niepos�usze�stwo nerw�w, kt�re odczyta� jako strach. Jessika podesz�a do okna, odsun�a story, zapatrzy�a si� na szczyt Sjubi za nadrzecznymi sadami.

��Dowiesz si� ju� wkr�tce. � Zdumia� go l�k w jej g�osie. Nie odwracaj�c si� Jessika powiedzia�a: � Matka Wielebna oczekuje ci� w moim saloniku. Po�piesz si�, prosz�.

Matka Wielebna Gaius Helen Mohiam siedzia�a na wy�cie�anym krze�le obserwuj�c zbli�anie si� matki z synem. Okna znajduj�ce si� z jej prawej i z jej lewej strony wychodzi�y na po�udniowe zakole rzeki i zielone pola uprawne w�o�ci Atryd�w, lecz Matki Wielebnej nie interesowa�y krajobrazy. Tego ranka odczuwa�a swoje lata jako co� wi�cej ni� tylko drobn� dokuczliwo��. Wini�a za to podr� i kontakty z t� obmierz�� Gildi� Planetarn� z jej sekretami. Ale czekaj�ce j� tutaj zadanie wymaga�o osobistej interwencji Bene Gesserit Jasnowidz�cej. Nawet prawdom�wczyni Padyszacha Imperatora nie mog�a uchyli� si� od odpowiedzialno�ci, kiedy wzywa�y obowi�zki. Piek�o by poch�on�o t� diablic� Jessik�! � pomy�la�a Matka Wielebna. � Gdyby� to urodzi�a nam c�rk�, jak mia�a nakazane.

Jessika zatrzyma�a si� trzy kroki przed krzes�em sk�adaj�c lekki dyg � ledwie mu�ni�cie r�bka sukni lew� d�oni�. Paul wykona� oszcz�dny uk�on, kt�rego nauczy� si� od swego mistrza ta�ca na wypadek, gdy nie jest si� pewnym pozycji drugiej osoby. Subtelno�ci powitania Paula nie usz�y uwagi Matki Wielebnej.

��Jest ostro�ny, Jessiko � powiedzia�a.

Palce Jessiki dotkn�y ramienia Paula, zacisn�y si� na nim. Przez moment czu� w nich pulsowanie strachu. Opanowa�a si� w mgnieniu oka.

��Tak go nauczono, Matko Wielebna.

Czego ona si� boi? � nie m�g� zrozumie� Paul.

Stara kobieta zmierzy�a go kr�tkim, gestaltycznym b�yskiem oka: owal twarzy Jessiki, ale ko�ci masywne� w�osy � krucza czer� ksi�cia, za to brwi po dziadku ze strony matki, kt�rego imienia nie wolno wspomina�, jak r�wnie� i ten cienki, dumny nos; kszta�t zielonych, hardo spogl�daj�cych oczu: jak u Starego Ksi�cia, nie�yj�cego dziadka ze strony ojca. Tak, by� kiedy� m�czyzna doceniaj�cy pot�g� brawury, nawet w �mierci�� pomy�la�a Matka Wielebna.

��Nauka to jedno � powiedzia�a � a pierwiastek pierwotny drugie. Zobaczymy.

Starcze oczy rzuci�y twarde spojrzenie na Jessik�.

��Zostaw nas samych. Zalecam duchowe medytacje.

Jessika zdj�a d�o� z ramienia Paula.

��Wasza Wielebno��, ja�

��Jessika, wiesz, �e to musi si� sta�.

Paul, zaintrygowany, podni�s� oczy na matk�.

��Tak� oczywi�cie � powiedzia�a.

Z kolei obr�ci� spojrzenie na Matk� Wielebn�. Grzeczno�� i wyra�ny strach matki przed t� staruch� nakazywa�y ostro�no��. Gniewa� go jednak l�k, kt�ry wyczuwa� w matce.

��Paul� � Jessika odetchn�a g��boko � pr�ba, do jakiej za chwil� przyst�pisz� jest dla mnie wa�na.

��Pr�ba? � popatrzy� na ni�.

��Pami�taj, �e jeste� synem ksi�cia � powiedzia�a. Odwr�ci�a si� gwa�townie i wymaszerowa�a z pokoju wielkimi krokami, z suchym szelestem sukni. Zatrzasn�y si� za ni� drzwi.

T�umi�c gniew Paul stan�� twarz� w twarz ze star� kobiet�.

��Czy� odprawia si� ja�nie pani� Jessik� jak s�u�ebn� dziewk�?

U�miech zadrga� w k�cikach pomarszczonych ze staro�ci ust.

��Ja�nie pani Jessika by�a, ch�opcze, moj� s�u�ebn� dziewk� w szkole przez czterna�cie lat. � Pokiwa�a g�ow�. � I to w dodatku dobr�. A teraz podejd� tu!

Rozkaz by� jak ci�cie biczem. Pos�ucha�, zanim zda� sobie z tego spraw�. U�ywa na mnie G�osu � pomy�la�. Zatrzyma� si� na skinienie starej, staj�c przy jej kolanach.

��Widzisz to? � zapyta�a.

Z fa�d togi doby�a zielony metalowy sze�cian o boku oko�o pi�tnastu centymetr�w. Odwr�ci�a go i Paul zauwa�y�, �e nie ma on jednej �ciany, tylko otw�r � czarny i dziwnie straszny. Ani odrobina �wiat�a nie przenika�a owej ziej�cej czerni.

��W�� praw� r�k� do pude�ka � powiedzia�a.

Strach przeszy� Paula. Zacz�� si� cofa�, ale us�ysza� g�os starej:

��To tak si� s�ucha matki?

Zajrza� w ptasio bystre �renice. Powolutku, pod wp�ywem wewn�trznego nakazu, kt�remu nie by� w stanie si� przeciwstawi�, w�o�y� d�o� do pude�ka. Najpierw poczu� ch��d, kiedy czer� zamkn�a si� na jego d�oni, nast�pnie g�adki metal pod palcami i mrowienie, jakby d�o� mu zdr�twia�a. Rysy starej kobiety przybra�y drapie�ny wyraz. Podnios�a praw� r�k� znad skrzynki, zatrzymuj�c j� przy szyi Paula. Dostrzeg� w niej b�ysk metalu i pocz�� odwraca� si� w tym kierunku.

��Nie ruszaj si�! � warkn�a.

Znowu u�ywa G�osu! Skoncentrowa� si� ponownie na jej twarzy.

��Trzymam przy twej szyi gom d�abbar � powiedzia�a. � Gom d�abbar, czyli wr�g ostateczny. To ig�a z kropl� trucizny na czubku. Aaaach! Nie ruszaj si�, bo poczujesz jej dzia�anie.

Paul pr�bowa� prze�kn�� bez �liny. Nie m�g� odwr�ci� uwagi od pomarszczonej, starczej twarzy, b�yszcz�cych oczu, bladych dzi�se� nad srebrzystymi z�bami z metalu, po�yskuj�cymi przy ka�dym s�owie.

��Syn ksi�cia musi si� zna� na truciznach � powiedzia�a. � To znak naszych czas�w, h�? Pi�min do zatruwania nam napoj�w, aumas do zatruwania nam jedzenia. Trucizny natychmiastowe i powolne, i wszystkie po�rednie mi�dzy nimi. Oto nie znana ci trucizna: gom d�abbar. Zabija wy��cznie zwierz�ta.

Duma przemog�a w Paulu strach.

��O�mielasz si� sugerowa�, �e ksi���cy syn jest zwierz�ciem? � zapyta�.

��Sugeruj�, powiedzmy, �e mo�esz by� cz�owiekiem � powiedzia�a. � Spokojnie! Ostrzegam, by� nie pr�bowa� si� wyrywa�. Stara jestem, lecz moja r�ka zd��y ci wsadzi� t� ig�� w szyj�, nim uciekniesz.

��Kim jeste�? � wyszepta�. � Jak zwiod�a� moj� matk�, �e zostawi�a mnie z tob� samego? Czy przys�ali ci� Harkonnenowie?

��Harkonnenowie? Co te� ty wygadujesz! A teraz b�d� cicho.

Suchy palec dotkn�� jego szyi i Paul opanowa� odruch, by odskoczy�.

��Dobrze � powiedzia�a. � Przeszed�e� pierwsz� pr�b�. A oto jak wygl�da reszta: je�li wyjmiesz r�k� z pude�ka, umrzesz. To jedyna zasada. Trzymaj r�k� w �rodku, a b�dziesz �y�. Je�li j� zabierzesz, umrzesz.

Paul zaczerpn�� tchu, by uspokoi� dr�enie.

��Gdy krzykn�, s�u�ba dopadnie ci� w par� sekund i ty umrzesz.

��S�u�ba nie przejdzie przez drzwi, bo twoja matka stoi za nimi na stra�y. Mo�esz mi wierzy�. Ona przesz�a t� pr�b�. Teraz twoja kolej. Czuj si� zaszczycony. Niecz�sto stosujemy j� do dzieci p�ci m�skiej.

Pod wp�ywem ciekawo�ci strach zmniejszy� si� na tyle, �e Paul zdo�a� nad nim zapanowa�. W g�osie starej kobiety s�ysza� prawd�, nie mia� co do tego �adnych w�tpliwo�ci. Je�li matka stoi tam na stra�y, je�li to naprawd� pr�ba� Zreszt� cokolwiek by to by�o, wiedzia�, �e wpad� w pu�apk�, kt�r� stanowi ta d�o� przy jego szyi: gom d�abbar. Przywo�a� na pami�� responsorium litanii przeciwko strachowi z obrz�dku Bene Gesserit, kt�rej nauczy�a go matka.

���Nie wolno si� ba�. Strach zabija dusz�. Strach to ma�a �mier�, a wielkie unicestwienie. Stawi� mu czo�o. Niechaj przejdzie po mnie i przeze mnie. A kiedy przejdzie, obr�c� oko swej ja�ni na jego drog�. Kt�r�dy przeszed� strach, tam nie ma nic. Jestem tylko ja�. Czuj�c powracaj�cy spok�j powiedzia�:

��Ko�cz z tym, starucho.

��Starucho! � warkn�a. � Odwagi nie mo�na ci odm�wi�. Dobrze, zobaczymy, zadufku.

Nachyli�a si� nisko, �ciszaj�c g�os prawie do szeptu.

��Poczujesz b�l tej d�oni w pude�ku. B�l. Ale cofnij r�k�, a dotknie twej szyi gom d�abbar, �mier� przyjdzie szybko jak opadni�cie katowskiego topora. Zabierzesz r�k�, a gom d�abbar zabierze ciebie jak swego. Rozumiesz?

��Co jest w pude�ku?

��B�l.

Poczu� silniejsze mrowienie w d�oni, zacisn�� mocno wargi. Jak co� takiego mo�e by� pr�b�? � zastanawia� si�. Do mrowienia do��czy�o si� sw�dzenie.

��S�ysza�e� � powiedzia�a stara � o tym, �e zwierz�ta odgryzaj� sobie ko�czyn�, by umkn�� z potrzasku? To zwierz�ca sztuczka. Cz�owiek wytrzyma sid�a, zniesie b�l, uda �mier�, by zabi� my�liwego usuwaj�c zagro�enie dla swego gatunku.

Mrowienie przesz�o w ledwo odczuwalne szczypanie.

��Po co to robisz? � spyta�.

��By ustali�, czy jeste� cz�owiekiem. Cicho b�d�.

Paul zwin�� lew� d�o� w pi��, gdy w drugiej nasili�o si� pieczenie. Narasta�o po woli: fala ciep�a za fal�� fala za fal�. Czu�, jak paznokcie wbijaj� mu si� w d�o� wolnej r�ki. Pr�bowa� rozprostowa� przypiekane palce, lecz nie m�g� nimi poruszy�.

��Pali � wyszepta�.

��Cicho!

Pulsuj�cy b�l przenika� do ramienia. Pot wyst�pi� mu na czo�o, ka�de w��kno jego cia�a krzycza�o wniebog�osy, by zabra� r�k� z tej p�on�cej czelu�ci� jednak� gom d�abbar. Nie odwracaj�c g�owy usi�owa� obr�ci� oczy na ow� upiorn� ig�� znieruchomia�� przy jego szyi. Zach�ystywa� si� powietrzem, chcia� uspokoi� oddech i nie m�g�.

B�l!

Ca�y jego �wiat znikn�� pr�cz konaj�cej w m�czarniach d�oni i starczej twarzy, wpatrzonej w niego z odleg�o�ci paru centymetr�w. Wargi mu tak wysch�y, �e mia� trudno�ci z ich rozdzieleniem.

Pal� si�! Pal� si�!

Wydawa�o mu si�, �e czuje, jak sk�ra zwija si� i czernieje na konaj�cej d�oni, cia�o przepala si� i odpada, obna�aj�c go�e zw�glone ko�ci.

Stop! B�l usta� jak za dotkni�ciem r�d�ki. Paul by� zlany potem, prawa r�ka mu dygota�a.

��Dosy� � wymamrota�a stara. � Kull Wahad! �adna dziewczynka tyle nie wytrzyma�a. Chyba pragn�am twej pora�ki.

Odchyli�a si� w ty� zabieraj�c gom d�abbar.

��Wyci�gnij r�k� ze skrzynki i sp�jrz na ni�, m�oda ludzka istoto.

Pokonuj�c bolesne dr�enie Paul utkwi� oczy w bez�wietlnej pustce, w kt�rej jego r�ka wydawa�a si� przebywa� z w�asnej woli. Wspomnienie b�lu parali�owa�o wszelki ruch. Rozum m�wi� mu, �e z pude�ka wyjmie osmalony kikut.

��No, wyjmuj! � warkn�a.

Wyszarpn�� d�o� ze skrzynki i zagapi� si� na ni� os�upia�y. Nic. Ani �ladu po m�czarni. Podni�s� d�o�, obr�ci� j� na drug� stron�, poruszy� palcami.

��Nerwob�l indukcyjny � powiedzia�a. � Nie mog� okalecza� wszystkich potencjalnych istot ludzkich doko�a. Ale s� tacy, co du�o by dali za sekret tej skrzynki.

Ukry�a pude�ko w fa�dach togi.

��Ale b�l� � zacz��.

��B�l! � prychn�a wzgardliwie. � Cz�owiek potrafi zapanowa� nad ka�dym nerwem swego cia�a.

Odczu� b�l lewej d�oni, rozprostowa� zaci�ni�te palce, spojrza� na cztery krwawe �lady po wbitych w cia�o paznokciach. Opu�ci� r�k�, popatrzy� na star� kobiet�.

��Zrobi�a� to kiedy� mojej matce?

��Przesiewa�e� kiedy� piasek przez sito? � odpowiedzia�a pytaniem.

Pod wp�ywem szoku wywo�anego tym nie zwi�zanym z tematem pytaniem umys� Paula osi�gn�� stan wy�szej �wiadomo�ci. Piasek przez sito.

Paul skin�� g�ow�.

��My Bene Gesserit przesiewamy ludzi, by wy�owi� cz�owieka � powiedzia�a.

Podni�s� praw� r�k� przywo�uj�c wspomnienie katuszy.

��I to wszystko, co w tym jest, b�l?

��Obserwowa�am ci� w b�lu, ch�opcze. B�l jest zaledwie osi� pr�by. Matka opowiada�a ci o naszych metodach obserwacji. Widz� w tobie znamiona jej nauki. Nasz test to moment krytyczny plus obserwacja.

Jej ton to potwierdza�, wi�c powiedzia�:

��To prawda!

Wlepi�a w niego spojrzenie. On wyczuwa, prawd�! Czy�by by� tym jedynym? Czy�by naprawd� mia� nim by�? Opanowa�a podniecenie upominaj�c sam� siebie: nadzieja przes�ania jasno�� widzenia.

��Wiesz, kiedy ludzie wierz� w to, co m�wi�? � powiedzia�a.

��Wiem. � W jego g�osie pobrzmiewa�y echa nabytej w wielokrotnych pr�bach pewno�ci. S�ysz�c je powiedzia�a:

��Mo�e i jeste� Kwisatz Haderach. Si�d�, ma�y bracie, tu, u moich st�p.

��Wol� sta�.

��Twoja matka siedzia�a kiedy� u moich st�p.

��Nie jestem swoj� matk�.

��Nienawidzisz nas troszeczk�, co? � Spojrzawszy w stron� drzwi zawo�a�a: � Jessika!

W rozwartych drzwiach stan�a Jessika obrzucaj�c pok�j surowym spojrzeniem. Z�agodnia�a na widok Paula. Zdoby�a si� na s�aby u�miech.

��Jessiko, czy ty kiedykolwiek przesta�a� mnie nienawidzi�? � zapyta�a stara kobieta.

Kocham ci� i nienawidz� zarazem � powiedzia�a Jessika. � Nienawidz� za cierpienia, kt�rych nigdy nie zapomn�. Kocham za�

��Wystarczy go�y fakt � powiedzia�a stara cieplejszym g�osem � Mo�esz ju� wej��, tylko si� nie odzywaj. Zamknij drzwi i pilnuj, by nikt nam nie przeszkadza�.

Jessika wesz�a do pokoju, zamkn�a drzwi i opar�a si� o nie plecami. M�j syn �yje � pomy�la�a. � M�j syn �yje i jest� cz�owiekiem. Wiedzia�am, �e jest� ale on �yje. Teraz mog� �y� dalej. � Pod plecami czu�a dotyk drzwi, twardy i rzeczywisty. Wszystko w tym pokoju by�o dotykalne i wyczuwalne zmys�ami. � M�j syn �yje.

Paul spojrza� na matk�. M�wi�a prawd�. Pragn�� umkn�� i w samotno�ci przemy�le� to, czego do�wiadczy�, jednak wiedzia�, �e nie mo�e odej��, dop�ki go nie odprawi�. Starucha zyska�a nad nim w�adz�. Matka przesz�a tak� sam� pr�b�. W tym wszystkim musia�o kry� si� jakie� straszne przeznaczenie� b�l i strach s� straszne. Rozumia� straszne przeznaczenia. Par�y na przek�r wszystkiemu. Stanowi�y swoj� w�asn� konieczno��. Paul u�wiadamia� sobie, �e dosta� si� w tryby strasznego przeznaczenia. Jeszcze nie wiedzia� jakiego.

��Pewnego dnia, ch�opcze � powiedzia�a stara � mo�e i ty b�dziesz musia� tak sta� za drzwiami. Nie jest to takie proste.

Paul spu�ci� oczy na d�o�, kt�ra pozna�a b�l, potem podni�s� je na Matk� Wielebn�. W brzmieniu jej g�osu by�o teraz co�, czego nie spotka� w �adnym ze znanych mu g�os�w. S�owa mia�y jasne kontury. By�y ostre. Odnosi� wra�enie, �e o cokolwiek by j� zapyta�, us�yszy odpowied�, kt�ra wyniesie go ponad jego cielesn� pow�ok� ku czemu� wy�szemu.

��Po co poddajesz ludzi pr�bie cz�owiecze�stwa?

��By ich uwolni�.

��Uwolni�?

��Kiedy� ludzie scedowali my�lenie na maszyny z nadziej�, �e dzi�ki temu b�d� wolni. Ale umo�liwili tylko innym ludziom i ich maszynom ujarzmienie siebie.

���Nie b�dziesz czyni� machin na obraz i podobie�stwo umys�u cz�owieka� � zacytowa� Paul.

��Wprost z D�ihad Kamerdy�skiej i Biblii Protestancko-Katolickiej � powiedzia�a. � Lecz to, co g�osi B.P.K., winno brzmie�: �Nie b�dziesz czyni� machin udaj�cych umys� cz�owieka�. Czy studiowa�e� u mentata w twej s�u�bie?

��Studiowa�em u Thufira Hawata.

��Wielka Rewolta zmusi�a tym umys�y istot ludzkich do rozwoju. Powsta�y szko�y rozwijaj�ce talenty cz�owieka.

��Szko�y Bene Gesserit?

Przytakn�a.

��Z owych staro�ytnych szk� pozosta�y do dzi� dwie najwa�niejsze: Bene Gesserit i Gildia Planetarna. Gildia, jak s�dzimy, k�adzie nacisk na prawie czyst� matematyk�. Bene Gesserit zajmuje si� innymi sprawami.

��Polityk�.

��Kull Wahad � zawo�a�a stara. Rzuci�a surowe spojrzenie na Jessik�.

��Ja mu nie m�wi�am, Wasza Wielebno�� � powiedzia�a Jessika.

Matka Wielebna ponownie skupi�a uwag� na Paulu.

��Wpad�e� na to nie maj�c prawie �adnych poszlak � zauwa�y�a. � Rzeczywi�cie polityk�. Pierwszymi szko�ami Bene Gesserit kierowali ci, kt�rzy dojrzeli potrzeb� sta�ej ci�g�o�ci w sprawach ludzkich. Zrozumieli, �e takiej ci�g�o�ci nie b�dzie bez oddzielenia rasy ludzkiej od rasy zwierz�cej � w celach rozrodczych.

Nagle s�owa starej utraci�y dla Paula sw� szczeg�ln� ostro��. Obrazi�y w nim to co�, co jego matka nazywa�a instynktem prawo�ci. Nie �eby go Matka Wielebna ok�amywa�a. By�o jasne, �e ona wierzy w swoje s�owa. Chodzi�o o rzecz istotniejsz�, zwi�zan� z jego straszliwym przeznaczeniem. Powiedzia�:

��A matka m�wi�a mi, �e wiele absolwentek szk� Bene Gesserit nie zna swojego pochodzenia.

��Zapisy linii genetycznych zawsze zostaj� w naszych rejestrach � powiedzia�a. � Twoja matka wie, �e pochodzi albo od Bene Gesserit, albo te� jej r�d sam z siebie by� do przyj�cia.

��Dlaczego wi�c nie mo�e zna� swoich rodzic�w?

��Niekt�re znaj�� Wiele nie zna. Mog�y�my, na przyk�ad, planowa� skrzy�owanie jej z bliskim krewnym, by uzyska� dominant� pewnej cechy genetycznej. Powod�w jest wiele.

Zn�w Paul odczu� obraz� prawo�ci.

��Sporo na siebie bierzecie � rzek�.

Matka Wielebna zagapi�a si� na niego w zamy�leniu: czy�by us�ysza�a krytycyzm w jego g�osie?

��D�wigamy ci�kie brzemi� � powiedzia�a.

Paul czu�, �e coraz bardziej wychodzi z szoku wywo�anego pr�b�. Spojrza� prosto w jej taksuj�ce oczy i powiedzia�:

��Twierdzisz, �e mog� by� Kwisatz Haderach. Co to jest, cz�owieczy gom d�abbar?

��Paul � powiedzia�a Jessika � nie wolno ci przemawia� takim tonem do�

��Ja to za�atwi�, Jessiko � przerwa�a stara. � Ot�, ch�opcze, czy s�ysza�e� o serum prawdom�wczyni?

��Za�ywacie je, by rozwin�� dar wykrywania k�amstwa. Wiem to od matki.

��Widzia�e� kiedy� trans prawdy?

Pokr�ci� g�ow�.

��Nie.

��Serum jest niebezpieczne � powiedzia�a � ale daje sz�sty zmys�. Kiedy dar serum sp�ynie na prawdom�wczyni�, mo�e ona zobaczy� wiele miejsc w swej pami�ci, w pami�ci swego cia�a. Widzimy tyle dr�g przesz�o�ci� lecz s� to jedynie drogi kobiece. � Nuta smutku zago�ci�a w jej g�osie. � Ale jest miejsce, kt�rego nie mo�e zobaczy� �adna prawdom�wczyni. Odpycha nas ono, przera�a. M�wi si�, �e pewnego dnia pojawi si� m�czyzna i odnajdzie w darze serum swoje wewn�trzne widzenie. Zobaczy to, czego my nie mo�emy � zar�wno kobiec�, jak i m�sk� przesz�o��.

��Wasz Kwisatz Haderach?

��Tak, ten, kt�ry jest w wielu miejscach naraz: Kwisatz Haderach. Wielu m�czyzn za�y�o serum, bardzo wielu, ale �adnemu si� to nie uda�o.

��Za�yli i zawiedli, wszyscy?

��Och, nie! � Potrz�sn�a g�ow�. � Za�yli i umarli.

Cz�ciowo skryty w cieniu globus plastyczny wirowa� popychany migoc�c� od pier�cieni pulchn� d�oni�. Globus tkwi� na zmiennokszta�tnym stojaku pod jedn� ze �cian pozbawionego okien pokoju, kt�rego pozosta�e �ciany stanowi�y r�nobarwn� mozaik� rulon�w, ta�m oraz szpul. Pok�j rozja�nia�o �wiat�o ze z�otych kul wisz�cych w przeno�nych polach dryfowych.

Po�rodku pokoju sta�o elipsoidalne biurko o zielonkawo-r�owym blacie ze skamienia�ego drzewa elakka. Otacza�y je sta�okszta�tne fotele dryfowe, z kt�rych dwa by�y zaj�te. W jednym siedzia� ciemnow�osy m�odzieniec lat oko�o szesnastu, o okr�g�ej twarzy i ponurym spojrzeniu. W drugim smuk�y, niewysoki m�czyzna o zniewie�cia�ych rysach. Zar�wno m�odzieniec, jak i m�czyzna gapili si� na globus i na prawie schowanego za nim w�a�ciciela d�oni. Spod globusa dobieg� chichot. Chichoty przesz�y w basowy g�os, kt�ry zahucza�:

��Oto i ona, Piter, najwi�ksza pu�apka w historii ludzko�ci. I ksi��� w ni� wpadnie. Czy� nie jest wspania�e to, co robi� ja, baron Vladimir Harkonnen?

��Zapewne, baronie � powiedzia� m�czyzna s�odkim tenorem o melodyjnym brzmieniu.

Pulchna d�o� spocz�a na globusie wstrzymuj�c jego obr�t. Teraz wszystkie oczy w pokoju skupi�y si� na nieruchomej powierzchni i spostrzeg�y, �e jest to rodzaj globusa robionego dla bogatych kolekcjoner�w lub gubernator�w planet Imperium. Nosi� znami� imperialnego r�kodzie�a. Linie po�udnik�w i r�wnole�nik�w sporz�dzone z cieniutkiego jak w�os platynowego drutu. Czapy polarne wy�o�one najczystszymi mlecznymi diamentami. Pulchna d�o� przesun�a si� wodz�c po detalach powierzchni.

��Prosz� was, obserwujcie � zahucza� bas. � Obserwujcie uwa�nie, Piter i ty te�, m�j kochany Feydzie-Rautho, od sze��dziesi�tego stopnia szeroko�ci p�nocnej po siedemdziesi�ty po�udniowej � jakie rozkoszne zmarszczki. A ich barwa � czy� nie przywodzi wam na my�l s�odkich karmelk�w? I nigdzie nie ujrzycie b��kitu jezior, ani rzek, ani m�rz. A te urocze czapy polarne � jak�e malusie�kie. Czy� kto� m�g�by si� pomyli� co do tego miejsca? Arrakis! Zaiste unikalna. Unikalne t�o dla unikalnego zwyci�stwa.

U�miech zaigra� na ustach Pitera.

��I pomy�le�, baronie, Padyszach Imperator wierzy, �e odda� ksi�ciu tw� przyprawow� planet�.

��Bezsensowna uwaga � zahucza� baron. � M�wisz to po to, by skonfundowa� ma�oletniego Feyda-Rauth�, a nie widz� potrzeby konfundowania mojego bratanka.

M�odzieniec o markotnej twarzy poprawi� si� w fotelu, wyg�adzi� fa�d� na swych czarnych trykotach. Wyprostowa� si� us�yszawszy dyskretne pukanie do drzwi za swoimi plecami. Piter odklei� si� od fotela, podszed� do drzwi i uchyli� je na tyle tylko, by przez szpar� przej�� tulej� pocztow�. Zamkn�� drzwi, rozwin�� rulon i przebieg� go wzrokiem. Zachichota�. Raz i drugi.

��No i co? � zapyta� baron.

��G�upiec odpowiedzia� nam, baronie!

��A kiedy to Atryda przepu�ci� okazj� do wielkopa�skiego gestu? Co pisze?

��Jest w najwy�szym stopniu ordynarny, baronie. Zwraca si� do ciebie per �Harkonnen�, �adnych �Sire et cher cousin�, �adnych tytu��w, nic.

��To dobre nazwisko � odburkn�� baron, kt�rego g�os zdradza� niecierpliwo��. � Wi�c co pisze drogi Leto?

��Pisze: Odrzucam propozycj� spotkania. Wielokro� dozna�em twojej zdrady, co dla nikogo nie jest tajemnic�.

��I? � ponagli� baron.

��Pisze: S� jeszcze w Imperium wyznawcy sztuki kanly. Podpisa�: Leto, ksi��� na Arrakis.

Piter wybuchn�� �miechem.

��Na Arrakis! O rany! A to ci heca.

��Cicho b�d�, Piter � powiedzia� baron i �miech umilk� jak uci��.

��A wi�c kanly? � spyta� baron. � Wendeta, h�? I u�ywa tego pi�knego, starego, obros�ego w tak bogat� tradycj� s�owa, by nie by�o w�tpliwo�ci, o co mu chodzi.

��Wyci�gn��e� d�o� do zgody � powiedzia� Piter. � Formalno�ci sta�o si� zado��.

��Za du�o m�wisz jak na mentata, Piter � powiedzia� baron. I pomy�la�: Musz� si� szybko pozby� tego cz�owieka. Jak na swoj� u�yteczno��, �yje ju� za d�ugo. Spojrza� przez pok�j na swego mentata assassina dostrzegaj�c cech� przez wi�kszo�� ludzi zauwa�an� od pierwszego wejrzenia oczy � ocienione szczeliny b��kitu w b��kicie, oczy zupe�nie pozbawione bia�ka.

U�miech przyklei� si� do twarzy Pitera. Przypomina�a mask� z grymasem pod owymi oczami jak dziury.

��Ale�, baronie! �wiat nie widzia� pi�kniejszej zemsty. Nie mo�na przymyka� oczu na plan najbardziej wyrafinowanej intrygi: zmusi� Leto do zamiany Kaladanu na Diun�. I to bez �adnego wyboru, bo tak rozkazuje Imperator. Ale� z ciebie �artowni�, baronie!

G�os barona by� zimny.

��G�ba ci si� nie zamyka, Piter.

��Ale jestem szcz�liwy, baronie. Podczas gdy ty� ty jeste� po prostu zazdrosny.

��Piter!

��Aha, baronie! Czy� to nie godne ubolewania, �e sam nie by�e� w stanie wymy�li� tej wybornej intrygi?

��Kt�rego� dnia ka�� ci� udusi�, Piter.

��Ale� niew�tpliwie, baronie. Enfin! Ale dobry uczynek nigdy nie p�jdzie na marne, h�?

��Na�pa�e� si� werity czy semuty, Piter?

��Prawda bez strachu zaskakuje barona � powiedzia� Piter. Jego �ci�gni�ta twarz przypomina�a karykaturaln� mask� zamy�lenia. � Ach, ach! Ale widzisz, baronie, ja jako mentat wiem, kiedy wy�lesz do mnie kata. B�dziesz zwleka� tak d�ugo, dop�ki jestem przydatny. Wcze�niejszy ruch by�by marnotrawstwem, a ja jestem jeszcze bardzo po�yteczny. Wiem, czego si� nauczy�e� na tej cudownej planecie Diunie � nie marnowa� niczego. Nieprawda�, baronie?

Baron nie spuszcza� z Pitera wzroku. Feyd-Rautha wierci� si� w fotelu. Zwa�nieni durnie! � my�la�. � Stryj nie potrafi otworzy� ust do swego mentata, �eby nie wywo�a� awantury. Czy im si� wydaje, �e nie mam nic lepszego do roboty, jak tylko wys�uchiwa� ich k��tni?

��Feyd � powiedzia� baron � zapraszaj�c ci� tu przykaza�em ci, �eby� s�ucha� i uczy� si�. Czy uczysz si�?

��Tak, stryju. � Jego g�os by� przezornie s�u�alczy.

��Czasami Piter mnie zadziwia � powiedzia� baron. � Ja sprawiam b�l z konieczno�ci, ale on� przysi�gam, �e znajduje w tym prawdziw� przyjemno��. Je�li o mnie chodzi, lituj� si� nad nieszcz�snym ksi�ciem Leto. Niebawem doktor Yueh wyst�pi przeciw niemu i to b�dzie koniec wszystkich Atryd�w. Ale Leto na pewno zrozumie, kto wyda� polecenie uleg�emu doktorowi i �wiadomo�� tego b�dzie dla niego nie do zniesienia.

��Wi�c dlaczego nie poleci�e� doktorowi cicho i sprawnie wsun�� mu chand�ar mi�dzy �ebra? � zapyta� Piter. � M�wisz o lito�ci, a�

��Ksi��� musi wiedzie�, �e gotuj� mu zgub� � powiedzia� baron. � I musz� si� o tym dowiedzie� pozosta�e rody wysokie. Ta wiadomo�� sparali�uje je na troch�. Zyskam wi�kszy margines manewru. Konieczno�� jest oczywista, jednak nie musi mi si� podoba�.

��Margines manewru � za�mia� si� szyderczo Piter. � Ju� spoczywa na tobie wzrok Imperatora, baronie. Zbyt �mia�o sobie poczynasz. Pewnego dnia Imperator przy�le tu na Giedi Prime jeden czy dwa legiony sardaukar�w i taki b�dzie koniec barona Vladimira Harkonnena.

��Chcia�by� tego do�y�, Piter, nieprawda�? � spyta� baron. � Z rozkosz� patrzy�by�, jak korpus sardaukar�w �upi moje miasta i pl�druje ten zamek. Sprawi�oby ci to prawdziw� rado��.

��Czy�by baron tego nie wiedzia�? � wysycza� Piter.

��Ty powiniene� by� baszarem korpusu � powiedzia� baron. � Za bardzo kochasz krew i b�l. Chyba zbyt pochopnie przyrzek�em ci �upy z Arrakis.

Piter zrobi� pi�� osobliwie drobnych kroczk�w na �rodek pokoju, staj�c tu� za plecami Feyda-Rauthy. Zapanowa�a sztywna atmosfera napi�cia, a m�odzieniec zerkn�� niespokojnie na Pitera.

��Nie igraj z Piterem, baronie � powiedzia� mentat. � Przyrzek�e� mi lady Jessik�. Przyrzek�e� mi.

��Na co, Piter? � zapyta� baron. � Na b�l?

Piter wpatrywa� si� w niego przed�u�aj�c cisz�. Feyd-Rautha odsun�� si� z dryfowym fotelem na bok.

��Stryju, czy musz� tu siedzie�? Powiedzia�e�, �e�

��M�j kochanie�ki Feyd-Rautha si� niecierpliwi � powiedzia� baron.

Przesun�� si� w�r�d cieni za globusem. I ponownie skierowa� sw� uwag� na mentata.

��A dziecko, ksi���tko Paul, m�j drogi Piterze?

��Pu�apka go z�apie dla ciebie, baronie � zamrucza� Piter.

��Nie o to pytam � powiedzia� baron. � Pomnisz, �e przepowiedzia�e�, i� czarownica Bene Gesserit urodzi ksi�ciu c�rk�. Pomyli�e� si�, co, mentacie?

��Niecz�sto si� myl�, baronie � rzek� Piter i po raz pierwszy w g�osie jego przyczai� si� strach. � Przyznaj: niecz�sto si� myl�. I sam wiesz, �e te Bene Gesserit rodz� przewa�nie c�rki. Nawet ma��onka Imperatora wyda�a na �wiat same dziewczyny.

��Stryju � odezwa� si� Feyd-Rautha � powiedzia�e�, �e tutaj b�dzie co� wa�nego, co ja�

��Pos�uchaj mego bratanka � powiedzia� baron. � Ma aspiracje do panowania nad moj� baroni�, a nie potrafi panowa� nad sob�.

Baron poruszy� si� za globusem � cie� w�r�d cieni.

��No wi�c, Feydzie-Rautho Harkonnen, wezwa�em ci� tutaj maj�c nadziej�, �e nauczysz si� nieco m�dro�ci. Czy obserwowa�e� naszego poczciwego mentata? Powiniene� si� czego� nauczy� z tej wymiany zda�.

��Ale, stryju�

��Najsprawniejszy mentat, ten nasz Piter, nie uwa�asz, Feyd?

��Tak, ale�

��Ach! Zaiste ale! Ale zjada za du�o przyprawy, je j� jak cukierki. Sp�jrz na jego oczy! Jakby przyby� prosto z arraka�skiego obozu pracy. Sprawny ten Piter, ale jednak uczuciowy i skory do wybuch�w porywczo�ci. Sprawny, ale jednak mo�e si� myli�.

G�os Pitera brzmia� cicho i pos�pnie:

��Czy wezwa�e� mnie tutaj, baronie, by zdyskredytowa� moj� sprawno��?

��Zdyskredytowa� twoj� sprawno��? Znasz mnie chyba lepiej, Piter. Chcia�bym jedynie, aby m�j bratanek zrozumia� ograniczenia mentata.

��Czy ju� szkolisz mego nast�pc�?

��Zast�pi� ciebie? Ale�, Piter, gdzie� znalaz�bym drugiego mentata z twoj� przebieg�o�ci� i jadem?

��W tym samym miejscu, gdzie mnie znalaz�e�, baronie.

��Mo�e i powinienem, skoro ju� o tym m�wimy. � Baron zamy�li� si�. � Naprawd� robisz ostatnio wra�enie niezr�wnowa�onego. A ile� przyprawy zjadasz!

��Czy moje przyjemno�ci s� zbyt kosztowne, baronie? Czy masz co� przeciwko nim?

��M�j drogi Piter, twoje przyjemno�ci s� tym, co ci� ze mn� wi��e. Jak�e m�g�bym si� im sprzeciwia�? Ja tylko chcia�bym, aby m�j bratanek to w tobie zauwa�y�.

��Wi�c jestem na scenie � powiedzia� Piter. � Mam zata�czy�? Mam zaprezentowa� swoje rozmaite umiej�tno�ci dostojnemu Feydowi-Rau�

��W�a�nie � przerwa� baron. � Jeste� na scenie. A teraz b�d� cicho.

Zerkn�� na Feyda-Rauth� odnotowuj�c kszta�t ust bratanka, pe�ne i wydatne wargi, genetyczne znami� Harkonnen�w, teraz lekko wykrzywione grymasem rozbawienia.

��To jest mentat, Feyd. Zosta� wyszkolony i uwarunkowany do pe�nienia okre�lonych obowi�zk�w. Nie da si� jednak przeoczy� faktu, �e jest to opakowane ludzkim cia�em. Powa�na wada. Czasami my�l�, �e staro�ytni protoplasci ze swymi my�l�cymi machinami mieli s�uszn� ide�.

��To by�y zabawki w por�wnaniu ze mn� � warkn�� Piter. � Ty sam, baronie, da�by� rad� ich machinom.

��By� mo�e � powiedzia� baron. � No dobrze� � Odetchn�� g��boko, bekn��. � Teraz, Piter, przedstaw mojemu bratankowi w og�lnym zarysie istotne elementy naszej kampanii przeciwko rodowi Atryd�w. B�d� tak uprzejmy i poka�, co potrafisz jako mentat.

��Baronie, ostrzega�em ci� przed powierzaniem komu� tak m�odemu tych informacji. Moje obserwacje�

��Ja b�d� o tym decydowa� � rzek� baron. � Daj� ci polecenie, mentacie. Zaprezentuj jedn� ze swych r�norodnych umiej�tno�ci.

��No wi�c dobrze � powiedzia� Piter. Wyprostowa� si� przyjmuj�c dziwnie godn� postaw�, niczym mask�, lecz tym razem okrywaj�c� ca�e cia�o.

��Za par� standardowych dni ca�y dw�r ksi�cia Leto zaokr�tuje si� na galeon Gildii Planetarnej udaj�cy si� na Arrakis. Gildia wysadzi ich raczej w mie�cie Arrakin ni� w naszym mie�cie Kartago. Mentat ksi�cia, Thufir Hawat, dojdzie do s�usznego wniosku, �e Arrakin jest �atwiejsze do obrony.

��S�uchaj uwa�nie, Feyd � odezwa� si� baron. � Obserwuj plany wewn�trz plan�w w planach.

Feyd-Rautha skin�� g�ow�, my�l�c: To ju� lepiej. Stary potw�r dopuszcza mnie w ko�cu do sekret�w. Rzeczywi�cie chyba zamierza uczyni� mnie swoim dziedzicem.

��Istnieje kilka rozbie�nych mo�liwo�ci � powiedzia� Piter. � Ja twierdz�, �e r�d Atryd�w uda si� na Arrakis. Nie mo�emy jednak zignorowa� ewentualno�ci, �e ksi��� zawar� z Gildi� kontrakt na wywiezienie go w bezpieczne miejsce poza System. Inni w podobnych okoliczno�ciach zostawali rodami renegackimi, zabierali rodzinne arsena�y atomowe i tarcze i uciekali poza Imperium.

��Ksi��� jest na to zbyt dumnym cz�owiekiem � powiedzia� baron.

��To jest ewentualno�� � odpar� Piter. � Jednak ostateczny rezultat by�by dla nas ten sam.

��Nie, nie by�by! � warkn�� baron. � On musi umrze�, a jego linia wygasn��.

��Prawdopodobie�stwo tego jest znikome � powiedzia� Piter. � Kiedy r�d ma si� sprzeniewierzy�, czynione s� pewne przygotowania. Ksi��� sprawia wra�enie, jakby niczego takiego nie robi�.

��Tak � westchn�� baron. � Jed� dalej, Piter.

��W Arrakin � ci�gn�� Piter � ksi��� z rodzin� zajm� rezydencj�, do niedawna dom hrabiego i hrabini Fenring.

��Ambasadora u przemytnik�w � zachichota� baron.

��Ambasadora u kogo? � zapyta� Feyd-Rautha.

��Tw�j stryj �artuje � powiedzia� Piter. � Nazywa hrabiego Fenringa ambasadorem u przemytnik�w, wskazuj�c na udzia� Imperatora w przemytniczych operacjach na Arrakis.

Feyd-Rautha obr�ci� na stryja zaintrygowane spojrzenie.

��Dlaczego?

��Nie b�d� t�py, Feyd � warkn�� baron. � Jak mo�e by� inaczej, dop�ki Gildia znajduje si� praktycznie poza imperialn� kontrol�? Jak�e inaczej poruszaliby si� szpiedzy i assassini?

Wargi Feyda-Rauthy wyda�y bezd�wi�czne �Oooch�.

��W rezydencji zorganizowali�my dywersj� � powiedzia� Piter. � B�dzie zamach na �ycie dziedzica Atryd�w, zamach, kt�ry mo�e si� powie��.

��Piter � zagrzmia� baron � chcesz powiedzie�

��Chc� powiedzie�, �e wypadki si� zdarzaj� � rzek� Piter. � A zamach musi wygl�da� powa�nie.

��Och, ale ch�opiec ma takie s�odkie m�ode cia�o � powiedzia� baron. � Oczywi�cie, jest potencjalnie bardziej niebezpieczny od ojca� po tym wyszkoleniu przez matk� czarownic�. Przekl�ta kobieta. W porz�dku, dalej, Piter.

��Hawat odgadnie, �e podstawili�my mu naszego agenta � podj�� Piter. � Rzucaj�cym si� w oczy podejrzanym jest doktor Yueh, istotnie nasz agent. Ale Hawat przeprowadzi� �ledztwo i odkry�, �e nasz doktor jest absolwentem Akademii Suk z uwarunkowaniem imperialnym � rzekomo wystarczaj�co bezpiecznym, by piel�gnowa� samego Imperatora. Wielk� wag� przywi�zuje si� do uwarunkowania imperialnego. Zak�ada si�, �e najwy�szego uwarunkowania nie da si� usun�� bez u�miercenia osobnika. Jednak�e, jak to kto� kiedy� zauwa�y�, maj�c odpowiedni� d�wigni�, mo�na podnie�� planet�. Znale�li�my d�wigni�, kt�ra podnios�a doktora.

��Jak? � zapyta� Feyd-Rautha. Ten temat go zafascynowa�. Wszyscy wiedzieli, �e uwarunkowania imperialnego z�ama� si� nie da.

��Innym razem � powiedzia� baron. � Dalej, Piter.

��W miejsce Yuego � rzek� Piter � postawili�my na drodze Hawata wyj�tkowo interesuj�cego podejrzanego. Sama zuchwa�o�� podejrzenia zwr�ci na ni� uwag� Hawata.

��Na ni�? � spyta� Feyd-Rautha.

��Lady Jessik� we w�asnej osobie � powiedzia� baron.

��Czy� to nie wspania�e? � zapyta� Piter. � Hawat b�dzie mia� m�zg tak przepe�niony t� perspektyw�, �e nadw�tli to funkcjonowanie mentata. Mo�e nawet pr�bowa� j� zabi�.

Piter zmarszczy� czo�o i doda�:

��Ale nie s�dz�, aby mu si� to uda�o.

��Nie chcesz, aby mu si� uda�o, co? � zapyta� baron.

��Nie rozpraszaj mnie � odpar� Piter. � Podczas gdy Hawat zajmie si� lady Jessik�, jeszcze bardziej odwr�cimy jego uwag� buntami w kilku garnizonach i tym podobnymi rzeczami. Bunty zostan� st�umione. Ksi��� musi wierzy�, �e si� nie�le zabezpieczy�. Gdy nadejdzie odpowiednia chwila, damy znak Yuemu, wtargniemy naszymi g��wnymi si�ami� hm�

��Dalej, powiedz mu wszystko � odezwa� si� baron.

��Wtargniemy wzmocnieni dwoma legionami sardaukar�w przebranych w barwy Harkonnen�w.

��Sardaukarzy! � sapn�� Feyd-Rautha. Jego my�li pobieg�y ku strasznym oddzia�om imperialnym, bezlitosnym zab�jcom, �o�nierzom-fanatykom Padyszacha Imperatora.

��Widzisz, jak ci ufam, Feyd � powiedzia� baron. � Je�li najmniejsza wzmianka o tym kiedykolwiek dotrze do jakiego� wysokiego rodu, wtedy Landsraad mo�e si� zjednoczy� przeciwko rodowi imperialnemu i powstanie chaos.

��Sedno sprawy � powiedzia� Piter � tkwi w tym: skoro u�ywa si� rodu Harkonnen�w do odwalania brudnej roboty Imperium, zdobywamy faktyczn� przewag�. Niebezpieczna to przewaga, co prawda, lecz umiej�tnie wykorzystana przysporzy rodowi Harkonnen�w wi�kszych bogactw, ni�li posiada jakikolwiek inny r�d w Imperium.

��Nie masz poj�cia, o jak wielkie tu chodzi bogactwo � powiedzia� baron. � Nawet w naj�mielszych wyobra�eniach. Przede wszystkim, b�dziemy mieli nie kwestionowany mandat do zarz�du kompanii KHOAM.

Feyd-Rautha kiwn�� g�ow�. Chodzi�o o bogactwo. KHOAM stanowi�a klucz do bogactwa; z racji mandatu ka�dy szlachetny r�d ci�gn�� z kas kompanii, ile si� da�o. Mandaty KHOAM � by�y one rzeczywistym potwierdzeniem politycznego znaczenia w Imperium, przemijaj�cego wraz z utrat� liczby g�os�w w Landsraadzie.

��Ksi��� Leto � m�wi� Piter � mo�e szuka� schronienia u garstki freme�skiej ho�oty na obrze�ach pustyni. B�d� te� mo�e podj�� pr�b� wys�ania rodziny w t� z�udn� kryj�wk�. Lecz t� drog� blokuje mu jeden z agent�w Jego Wysoko�ci, ekolog planety. Mo�e go pami�tasz, Kynes.

��Feyd go pami�ta � powiedzia� baron. � Ko�cz z tym.

��Jako� nie piejesz z rado�ci, baronie � powiedzia� Piter.

��Ko�cz z tym, rozkazuj� ci! � rykn�� baron.

Piter wzruszy� ramionami.

��Je�eli sprawy potocz� si� zgodnie z planem � powiedzia� � r�d Harkonnen otrzyma Arrakis w zast�pcze lenno w czasie standardowego roku. Tw�j stryj dostanie na to lenno dyspens�. Jego osobisty przedstawiciel b�dzie rz�dzi� Arrakis.

��Dalsze zyski � powiedzia� Feyd-Rautha.

��Istotnie � potwierdzi� baron. I pomy�la�: tego wymaga sprawiedliwo��. To my ujarzmili�my Arrakis� pr�cz garstki freme�skich kundli kryj�cych si� na skraju pustyni� i grupki nieszkodliwych przemytnik�w przypisanych do planety prawie tak mocno jak tubylcza si�a robocza.

��I wysokie rody b�d� wiedzia�y, �e to baron zniszczy� Atryd�w � powiedzia� Piter. � Tak, b�d� wiedzia�y.

��B�d� wiedzia�y � wyszepta� baron.

��Najpi�kniejsze z tego wszystkiego � ci�gn�� Piter � jest to, �e ksi��� te� b�dzie wiedzia�. Wie ju� teraz. Ju� przeczuwa pu�apk�.

��To prawda, �e ksi��� wie � powiedzia� baron i jego g�os zabrzmia� nut� smutku. � Nie m�g� nie wiedzie� tym wi�ksza szkoda.

Baron wyszed� spoza globusa Arrakis. Kiedy wynurzy� si� z cieni, jego posta�, wypasiona i t�usta, ukaza�a si� w ca�ej okaza�o�ci. Nieznaczne wypuk�o�ci pod fa�dami ciemnej szaty zdradza�y, �e ca�y ten t�uszcz d�wigaj� g��wnie przeno�ne dryfy na�o�one jak uprz�� na jego cia�o. W rzeczywisto�ci wa�y� ze dwie�cie standardowych kilogram�w, ale jego stopy unios�yby z tego nie wi�cej ni� pi��dziesi�t.

��Jestem g�odny � zahucza� baron i potar� upier�cienion� d�oni� swe wydatne wargi, oczami ukrytymi w fa�dach t�uszczu spogl�daj�c z g�ry na Feyda-Rauth�.

��Po�lij po jedzenie, m�j kochany. Zjemy przed spoczynkiem.

Thufir Hawat wsun�� si� do sali treningowej zamku Kaladan i bezg�o�nie zamkn�� za sob� drzwi. Chwil� sta� nieruchomo � czu� si� stary, znu�ony i po�amany. Bola�a go blizna na lewej nodze, rozp�atanej kiedy� w s�u�bie Starego Ksi�cia. To ju� trzy pokolenia � pomy�la�. Spojrza� przez wielki pok�j zalany jasno�ci� po�udnia p�yn�c� ze �wietlik�w w suficie, zobaczy� ch�opca siedz�cego ty�em do drzwi, zatopionego w roz�o�onych na stole mapach i papierach. Ile razy mam powtarza� temu ch�opakowi, �eby nigdy nie rozsiada� si� plecami do drzwi? Odchrz�kn��. Paul trwa� pochylony studiuj�c dalej swoje papiery. Cie� chmury przesun�� si� po �wietlikach. Hawat odchrz�kn�� ponownie. Paul wyprostowa� si� i nie odwracaj�c g�owy powiedzia�:

��Wiem. Siedz� plecami do drzwi.

Hawat skry� u�miech, przemaszerowa� przez sal�. Paul podni�s� oczy na posiwia�ego, starego m�czyzn�, kt�ry zatrzyma� si� przy rogu sto�u. Oczy Hawata by�y dwiema sadzawkami czujno�ci na ciemnej, pokrytej g��bokimi bruzdami twarzy.

��S�ysza�em ci�, jak szed�e� korytarzem � powiedzia� Paul. � I s�ysza�em, jak otwiera�e� drzwi.

��Takie d�wi�ki mo�na na�ladowa�.

��Zauwa�y�bym r�nic�.

Pewnie tak � pomy�la� Hawat. � Ta jego matka czarownica kszta�ci go gruntownie, to wida�. Ciekawe, co na to jej nieoceniona szko�a? Mo�e dlatego w�a�nie przys�ali star� cenzork� � by dyscyplin� nauczy� nasz� ja�nie pani� Jessik� moresu.

Hawat wysun�� krzes�o na wprost Paula, siad� twarz� w kierunku drzwi. Zrobi� to ostentacyjnie, po czym odchyli� g�ow� do ty�u i obj�� spojrzeniem sal�. Po wys�aniu wi�kszo�ci sprz�t�w na Arrakis uderzy�a go nagle jej dziwaczno�� i obco��. Zosta� st� treningowy i fechtunkowe zwierciad�o z zamar�ymi pryzmatami, przy nim �wiczebny manekin, ca�y wywatowany i w �atach, wygl�daj�cy jak staro�ytny piechur, pokiereszowany i okaleczony na wojnach. To ja tam stoj� � pomy�la� Hawat.

��O czym tak my�lisz, Thufir? � spyta� Paul.

Hawat spojrza� na ch�opca.

��My�la�em o tym, �e wkr�tce nikogo z nas tu nie b�dzie i �e prawdopodobnie ju� nigdy nie zobaczymy tego pokoju.

��I to ci� smuci?

��Smuci? Nonsens? Smutek jest w rozstaniu z przyjaci�mi. Miejsce to tylko miejsce. � Obrzuci� wzrokiem mapy na stole. � Za� Arrakis to po prostu jeszcze jedno miejsce.

��Ojciec poleci� ci wysondowa� mnie?

Hawat spochmurnia�. Ch�opak by� nies�ychanie spostrzegawczy. Kiwn�� g�ow�.

��Uwa�asz, �e by�oby �adniej z jego strony, gdyby pofatygowa� si� osobi�cie, ale wiesz przecie�, jak jest zaj�ty. Wpadnie p�niej.

��Przegl�dam materia�y o huraganach na Arrakis.

��Huragany. Ach tak.

��Wygl�daj� na nieliche.

���Nieliche� to za ma�o powiedziane. Owe huragany rozp�dzaj� si� po sze�ciu czy siedmiu tysi�cach kilometr�w r�wniny, karmi�c si� wszystkim, co przydaje impetu � si�� Coriolisa, innymi huraganami, wszystkim, cokolwiek ma w sobie cho�by gram energii. Potrafi� rozhula� si� do siedmiuset kilometr�w na godzin�, zabieraj�c po drodze wszystko, co si� sypie � piasek, py�, wszystko. Potrafi� wytrawi� cia�o do ko�ci, a ko�ci rozsieka� na ig�y.

��Dlaczego nie maj� tam regulacji pogody?

��Arrakis ma specyficzne problemy, koszty s� tam wy�sze, a wi�c utrzymanie i tak dalej. Gildia ��da potwornej sumy za nadz�r satelitarny, za� r�d twojego ojca nie jest z tych wielkich i bogatych, ch�opcze. Wiesz przecie�.

��Czy widzia�e� kiedy� Fremen�w?

Umys� ch�opaka miota si� dzi� na wszystkie strony � pomy�la� Hawat.

��Jak ciebie widz� � powiedzia�. � Niewiele si� r�ni� od mieszka�c�w niecek i graben�w. Wszyscy nosz� owe obszerne, powiewaj�ce szaty. I �mierdz� pod niebiosa w ka�dej zamkni�tej przestrzeni. To z powodu tych stroj�w � nazywaj� je filtrfrakami � kt�re odzyskuj� wod� wydalan� przez cia�o.

Paul prze�kn�� �lin�, nagle �wiadom wilgoci w ustach i przypomnia� mu si� sen o pragnieniu. Ogarn�o go uczucie pustki na my�l o ludziach, kt�rzy tak �akn� wody, �e zamykaj� obieg wilgoci w�asnego cia�a.

��Tam woda jest bezcenna � powiedzia�.

Hawat skin�� g�ow�. Mo�e w�a�nie to robi� � my�la� � mo�e i daj� mu do zrozumienia, jak gro�nym przeciwnikiem mo�e by� ta planeta. To szale�stwo pcha� si� na ni� nie pami�taj�c o tej przestrodze.

Paul podni�s� oczy na �wietlik i u�wiadomi� sobie, �e zacz�o pada�. Ujrza�, jak szare metaszk�o coraz bardziej zachodzi wilgoci�.

��Woda � powiedzia�.

��Zobaczysz, co znaczy woda � powiedzia� Hawat. � Jako syn ksi�cia nigdy nie zaznasz jej braku, ale zobaczysz m�ki pragnienia wsz�dzie wok� siebie.

Paul zwil�y� j�zykiem wargi cofaj�c si� my�l� o tydzie� do owego przedpo�udnia pr�by przed Matk� Wielebn�. Ona te� powiedzia�a co� o usychaniu z pragnienia.

�Poznasz �a�obne r�wniny� � m�wi�a � �pustkowia, kt�re s� ja�owe, ja�ow� pustk�, gdzie nie ma nic pr�cz przyprawy i czerwi pustyni. Nama�cisz oczodo�y, by os�abi� blask s�o�ca. Schronieniem ci b�dzie ka�da dziura z dala od wiatru i obcych oczu. B�dziesz podr�owa� na w�asnych dw�ch nogach bez statku, bez pojazdu, bez wierzchowca�. Paula bardziej usidli� jej ton � monotonnie rozko�ysany � ni� s�owa. �Kiedy zamieszkasz na Arrakis� � m�wi�a � �ca�a, ziemia b�dzie pusta. Ksi�yce b�d� ci przyjaci�mi, s�o�ce wrogiem�. I poczu�, jak opu�ciwszy posterunek przy drzwiach matka staje u jego boku. Patrzy na Matk� Wielebn� i pyta: �Nie widzisz �adnej nadziei, Wasza Wielebno��?� �Dla ojca nie�. � I stara gestem ucisza Jessik� spogl�daj�c z g�ry na Paula. �Wyryj to sobie w pami�ci, ch�opcze: �wiat wspiera si� na czterech filarach�� � Podnios�a cztery palce z wielkimi knykciami. � �Na naukach m�drych, na sprawiedliwo�ci wielkich, na modlitwach prawych i waleczno�ci dzielnych. Ale to wszystko jest niczym�� � zwin�a palce w pi�� � �bez w�adcy znaj�cego sztuk� w�adania. Przyjmij to jako nauk� tradycji, w jakiej zosta�e� wychowany�.

Tydzie� min�� od tamtego przedpo�udnia z Matk� Wielebn�. Jej s�owa dopiero zaczyna�y w pe�ni dociera� do Paula. Siedz�c teraz w sali treningowej z Thufirem Hawatem poczu� bolesne uk�ucie strachu. Spojrza� przez st� na zmarszczone brwi mentata.

��Gdzie� to tym razem buja�e� w ob�okach? � zapyta� Hawat.

��Widzia�e� Matk� Wielebn�?

��T� j�dz� prawdom�wczyni� z Imperium? � Oczy Hawata o�ywi�y si� ciekawo�ci�. � Widzia�em.

��Ona� � Paul zawaha� si�, stwierdzaj�c, �e nie potrafi opowiedzie� Hawatowi o swojej pr�bie. Zahamowania tkwi�y w nim g��boko.

��Tak? Co ona?

Paul odetchn�� dwukrotnie pe�n� piersi�.

��Ona powiedzia�a pewn� rzecz.

Zamkn�� oczy przywo�uj�c s�owa, a kiedy zacz�� m�wi�, nie�wiadomie przybra� ton g�osu starej kobiety:

���Ty, Paul Atryda, potomek kr�l�w, syn ksi�cia, musisz nauczy� si� w�ada�. Jest to co�, czego nie nauczy� si� �aden z twoich przodk�w�. � Paul otworzy� oczy. � To mnie rozz�o�ci�o i powiedzia�em, �e m�j ojciec w�ada ca�� planet�. A ona na to: �On j� traci�. I wtedy ja powiedzia�em, �e ojciec dostaje bogatsz� planet�. A ona: �J� te� straci�. I chcia�em biec, i ostrzec ojca, ale ona powiedzia�a, �e ju� zosta� ostrze�ony � przez ciebie, matk�, przez wielu ludzi.

��To prawda � mrukn�� Hawat.

��Wi�c dlaczego wyje�d�amy? � zapyta� Paul.

��Bo tak ka�e Imperator. I poniewa� jest nadzieja wbrew temu, co ta j�dza-donosicielka powiedzia�a. Co jeszcze wytrysn�o z owej antycznej krynicy m�dro�ci?

Paul spu�ci� oczy na sw� praw� d�o� zwini�t� w pi�� pod sto�em. Si�� woli zmusi� mi�nie do powolnego rozlu�nienia. Ona jako� ma mnie w gar�ci � pomy�la�. � Ale jak?

��Zapyta�a mnie, co to znaczy w�ada� � rzek� Paul. � Wi�c jej powiedzia�em, �e to znaczy rozkazywa�. A ona odpar�a, �e musz� si� czego� oduczy�.

Tutaj trafi�a bez pud�a � pomy�la� Hawat. Skin�� g�ow� Paulowi, by m�wi� dalej.

��Powiedzia�a, �e w�adca musi nauczy� si� przekonywa�, a nie zmusza�. �e musi wy�o�y� na st� sw�j najbielszy obrus, by przyci�gn�� najlepszych ludzi.

��A jak ona sobie wyobra�a, �e tw�j ojciec przyci�gn�� takich ludzi jak Duncan i Gurney? � zapyta� Hawat.

Paul wzruszy� ramionami.

��Nast�pnie doda�a, �e w�adca musi si� nauczy� j�zyka swojego �wiata, odmiennego dla ka�dej planety. S�dzi�em wi�c, �e chudzi jej o to, �e na Arrakis nie m�wi� galach, lecz ona powiedzia�a, �e chodzi o co� zupe�nie innego. Powiedzia�a, �e chodzi jej o j�zyk kamieni i tego, co ro�nie, j�zyk, jakiego nie s�yszy si� uszami. A ja jej wyja�ni�em, �e to w�a�nie doktor Yueh nazywa tajemnic� �ycia.

Hawat roze�mia� si� bezg�o�nie.

��Jak ona to prze�kn�a?

��Wygl�da�a na w�ciek��. Powiedzia�a, �e tajemnica �ycia nie jest problemem do rozwi�zania, lecz rzeczywisto�ci� do prze�ycia. Strzeli�em jej wi�c pierwszym prawem mentata: �Nie mo�na zrozumie� procesu przez zatrzymanie go. Zrozumienie musi pod��a� z biegiem procesu, musi przy��czy� si� i p�yn�� razem z nim�. Wydaje si�, �e tym j� usatysfakcjonowa�em.

Chyba ju� mu przechodzi � pomy�la� Hawat � ale ta stara j�dza nastraszy�a go nie na �arty. Po co to zrobi�a?

��Thufir � zapyta� Paul � czy Arrakis b�dzie taka z�a, jak ona m�wi?

��Nic nie mo�e by� a� tak z�e � powiedzia� Hawat i u�miechn�� si� na si��. � We�my na przyk�ad tych Fremen�w, parias�w pustyni. Na podstawie wst�pnej, szacunkowej analizy mog� ci powiedzie�, �e jest ich du�o, du�o wi�cej, ni� podejrzewa Imperium. Ludzie �yj� tam, ch�opcze, ca�e mn�stwo ludzi i� � Hawat przytkn�� �ylasty palec do oka � oni w�ciekle nienawidz� Harkonnen�w. Tylko o tym ani mru mru, ch�opcze. M�wi� ci to tylko jako pomocnik ojca.

��Ojciec m�wi� mi o Salusa Secundus. Wiesz, Thufir, to wygl�da�o na Arrakis� mo�e nie a� tak �le, ale bardzo podobnie.

��Niewiele w istocie wiemy o dzisiejszej Salusa Secundus � powiedzia� Hawat. � Jedynie jaka by�a dawno temu� z grubsza. Lecz z tego, co wiadomo, masz racj�.

��Czy Fremeni nam pomog�?

��Niewykluczone. � Hawat wsta�. � Lec� dzi� na Arrakis. Tymczasem uwa�aj na siebie przez wzgl�d na starego cz�owieka, kt�ry ma do ciebie s�abo��, dobrze? Przejd� tu na drug� stron� jak grzeczny ch�opiec i si�d� twarz� do drzwi. Nie my�l�, �eby ci co� grozi�o na zamku, tylko chcia�bym, aby� nabra� tego nawyku.

Paul wsta� z krzes�a, obszed� st� doko�a.

��Dzisiaj wyje�d�asz?

��Dzi� to dzi�, a jutro ty p�jdziesz w moje �lady. Nast�pnym razem spotkamy si� ju� na ziemi twego nowego �wiata.

Z�apa� praw� r�k� Paula za biceps.

��R�k� do no�a mamy zawsze woln�, no nie? I tarcz� na maksimum.

Pu�ci� r�k� Paula, klepn�� go w rami�, zakr�ci� si� na pi�cie i szybkim krokiem pomaszerowa� w stron� drzwi.

��Thufir! � krzykn�� Paul.

Hawat odwr�ci� si� w otwartych drzwiach.

��Nie siadaj ty�em do �adnych drzwi � powiedzia� Paul.

U�miech rozla� si� na pomarszczonej, starej twarzy.

��Tego nie zrobi�, ch�opcze. Mo�esz mi wierzy�.

I wyszed� delikatnie zamykaj�c za sob� drzwi. Paul siad� tam, gdzie przedtem siedzia� Hawat i uporz�dkowa� swoje papiery. Jeszcze tylko jeden dzie� � pomy�la�. Rozejrza� si� po sali. � Wyprowadzamy si�. Znienacka my�l o wyje�dzie nabra�a kszta�t�w realnych jak nigdy dot�d. Przypomnia� sobie co� jeszcze, co stara m�wi�a o �wiecie jako sumie wielu rzeczy: ludzi, ziemi, tego, co ro�nie, ksi�yc�w, przyp�yw�w, s�o�c � tej nieznanej sumie zwanej natur�, b�d�cej podsumowaniem bez �adnego poczucia tera�niejszo�ci. I zamy�li� si�: Co to jest �tera�niejszo��?

Drzwi naprzeciwko Paula otworzy�y si� z hukiem i wtoczy� si� przez nie brzydki wielkolud, poprzedzany nar�czem or�a.

��Co widz�, Gurney Halleck � zawo�a� Paul � awansowa�e� na zbrojmistrza?

Halleck zamkn�� drzwi obcasem.

��Wola�by�, bym przyszed� pobawi� si� z tob�, wiem.

Zlustrowa� pok�j dostrzegaj�c, �e byli ju� w nim ludzie Hawata, przeczesali wszystko i upewnili si�, �e jest bezpieczny dla syna ksi�cia. Wsz�dzie woko�o dostrzega� ledwo uchwytne zakodowane znaki. Paul obserwowa�, jak zataczaj�cy si� brzydal z �adunkiem broni wprawia si� ponownie w ruch bior�c kierunek na st� treningowy, dostrzeg� przewieszon� przez rami� Gurneya dziewi�ciostrunow� baliset� z pi�rkiem wetkni�tym mi�dzy struny na ko�cu gryfa. Halleck rzuci� bro� na st� treningowy i u�o�y� j� w szeregach: rapiery, sztylety, chand�ary, g�uszaki na zwolnione kule, pasy tarczowe. Biegn�ca przez ca�� brod� blizna po krwawinie skr�ci�a si�, kiedy ju� odwr�cony wyszczerzy� z�by z ko�ca sali.

��Wi�c dla mnie nie masz nawet �dzie� dobry�, m�ode diabl�? A na jaki znowu odcisk nadepn��e� staremu Hawatowi? Min�� mnie w korytarzu jak cz�owiek biegn�cy na pogrzeb swego wroga.

Paul u�miechn�� si� szeroko. Ze wszystkich ludzi swego ojca najbardziej lubi� Gurneya Hallecka. Zna� nastroje, �arty i humory tego olbrzyma, kt�rego uwa�a� bardziej za swego przyjaciela, ni� za wynaj�ty rapier.

Halleck przerzuci� do przodu baliset�, zacz�� j� stroi�.

��Nie chcesz gada�, nie gadaj � powiedzia�.

Paul wsta�, wyszed� na �rodek pokoju, wykrzykn��:

��C� to, Gurney, przychodzimy w czas walki i zabieramy si� do muzykowania?

��Dzisiaj mamy, widz�, dzie� zwracania si� bez szacunku do starszych � powiedzia� Halleck. Spr�bowa� strun� instrumentu, kiwn�� g�ow�.

��Gdzie Duncan Idaho? � spyta� Paul. � Mia� mnie uczy� w�adania broni�.

��Duncan odjecha� wiod�c drugi rzut na Arrakis � powiedzia� Halleck. � Z wszystkiego osta� ci si� jedynie nieszcz�sny Gurney wracaj�cy prosto z pola walki, kt�ry rwie si� do muzyki.

Tr�ci� nast�pn� strun�, nastawi� ucha, u�miechn�� si�. � Zreszt� rada postanowi�a, �e tak n�dznego wojaka jak ty najlepiej b�dzie nauczy� muzykowania, aby nie zmarnowa� sobie �ycia do reszty.

��No to za�piewaj mi pie�� � powiedzia� Paul. � Chc� zobaczy�, jak si� tego nie powinno robi�.

��Cha, cha, cha � Gurney wybuchn�� �miechem i machn�� �Pi�kne Galatki�, tylko pi�rko miga�o jak rozmazana plama na strunach, kiedy �piewa�:

��Nie�le jak na tak kiepsk� do instrumentu r�k� � powiedzia� Paul � ale je�li moja matka us�yszy, jakie wy�piewujesz na zamku �wi�stwa, udekoruje twoimi uszami zewn�trzny mur.

Gurney poci�gn�� si� za lewe ucho.

��Dekoracja z nich te� kiepska, okropnie si� zszarga�y od pods�uchiwania przy dziurkach od klucza, jak pewien znajomy mi ch�opak �wiczy jakie� dziwne przy�piewki na swojej balisecie.

��Zapomnia�e� ju�, widz�, jak to mi�o, gdy kto� ci nasypie piasku do ��ka � powiedzia� Paul. �ci�gn�� ze sto�u pas tarczowy zapinaj�c go jednym ruchem na biodrach. � A wi�c stawaj do walki!

Oczy Hallecka rozszerzy�y si� w udanym zdziwieniu.

��A wi�c to tak! To twoja wredna d�o� dokona�a owego czynu! Bro� si� dzi�, m�ody panie, bro� si�. � Porwa� rapier, wywin�� nim w powietrzu. � Jestem demonem zemsty!

Paul podni�s� bli�niaczy rapier, zgi�� w d�oniach kling�, stan�� w aguile z jedn� nog� wysuni�t� do przodu. Przybra� pe�n� namaszczenia poz� komicznie parodiuj�c doktora Yuego.

��Ale gamonia przysy�a mi ojciec do bia�ej broni � zadeklamowa� Paul. � Gamoniowaty Gurney Halleck zapomnia� podstawowych zasad walki z uzbrojonym i chronionym tarcz� przeciwnikiem.

Paul trzasn�� wy��cznikiem si�y w pasie, poczu� �wierzbienie g�siej sk�ry na czole i wzd�u� plec�w od pola ochronnego, us�ysza� charakterystyczne zmatowienie przefiltrowanych przez tarcz� zewn�trznych odg�os�w.

��Walcz�c z tarcz� poruszamy si� szybko w obronie, powoli w natarciu � powiedzia�. � Natarcie ma na celu wy��cznie sprowokowanie przeciwnika do zrobienia fa�szywego kroku, wystawienie go na �miertelny cios. Tarcza odwraca szybkie pchni�cie, przyjmuje powolny chand�ar!

Paul prztykn�� kling�, wykona� b�yskawiczn� fint� i uciek� rapierem do ty�u sposobi�c si� do zwolnionego pchni�cia tak mierzonego w czasie, by zwiod�o �lepy system obronny tarczy. Halleck obserwowa� akcj�, w ostatniej chwili zrobi� �wier� obrotu, przepuszczaj�c st�piony koniec rapiera ko�o swej piersi.

��Szybko�� znakomita � powiedzia�. � Lecz by�e� szeroko otwarty na sparowanie pchlim sztychem do do�u.

Paul odst�pi� do ty�u, zmarkotnia�y.

��Powinienem spra� ci ty�ek za takie roztrzepanie � powiedzia� Halleck. Wzi�� ze sto�u go�y chand�ar i podni�s� go do g�ry.

��Co� takiego w d�oni przeciwnika mo�e ci utoczy� krwi. Jeste� poj�tnym uczniem jak �aden, lecz ostrzega�em ci�, aby� nawet w zabawie nie dopu�ci� cz�owieka ze �mierci� w d�oni za zas�on�.

��Chyba nie jestem dzi� w odpowiednim nastroju � powiedzia� Paul.

��W nastroju? � G�os Hallecka zdradza� w�ciek�o�� nawet przez filtr tarczy. � Co ma do tego nastr�j? Walczysz, kiedy zachodzi konieczno��, bez wzgl�du na nastroje. Nastr�j mo�na mie� do przeja�d�ki na koniu, do dziewczyny czy gry na balisecie. Ale nie do walki.

��Bardzo mi przykro, Gurney.

��Za ma�o ci przykro!

Halleck o�ywi� swoj� tarcz�, pochyli� si� z chand�arem w wysuni�tej do przodu lewej r�ce i z rapierem wysoko uniesionym w prawej.

��Teraz, powiadam ci, bro� si� naprawd�!

Daj�c ogromnego susa w bok i drugiego przed siebie, zaatakowa� z furi�. Paul cofn�� si�, paruj�c. S�ysza� trzaski pola, kiedy kraw�dzie tarcz star�y si� i odepchn�y nawzajem, czu� mrowienie naelektryzowanej od tego zetkni�cia sk�ry. Co op�ta�o Gurneya � zadawa� sobie pytanie. � On tego nie udaje!

Paul zrobi� ruch lew� r�k�, z pochwy u nadgarstka spu�ci� sztylet do swej d�oni.

��Zorientowa�e� si�, �e potrzebna ci ekstra klinga, co? � mrukn�� Gurney.

Czy�by zdrada? � zdumia� si� Paul. � To niepodobne do Gurneya! Walczyli doko�a sali � pchni�cie i parada, zw�d i kontrriposta. Wewn�trz ochronnych b�bli powietrze st�ch�o od oddech�w, nie by�a go w stanie wymieni� powolna cyrkulacja wzd�u� brzeg�w tarcz. Po ka�dym zetkni�ciu si� tarcz coraz, silniej czu� by�o ozon. Paul nadal si� cofa�, ale teraz kierowa� sw�j odwr�t na st� treningowy. Je�li zdo�am obr�ci� go przy stole, poka�� mu sztuczk� � pomy�la�. � Jeszcze krok, Gurney.

Gurney zrobi� krok. Paul sparowa� zas�on� usuwaj�c� w d�, dojrza�, jak rapier Hallecka zawadza o kraw�d� sto�u. Zszed� z linii �wier�obrotem, zada� g�rne pchni�cie rapierem i podjecha� sztyletem do szyi Hallecka. Zatrzyma� ostrze na centymetr od �y�y szyjnej.

��Tego szukasz? � wyszepta�.

��Popatrz w d�, ch�opcze � wysapa� Gurney.

Paul us�ucha�, zobaczy� wsuni�ty pod brzeg sto�u chand�ar Hallecka, niemal przytkni�ty czubkiem do swego krocza.

��Razem by�my poszli do nieba � powiedzia� Halleck. � Ale przyznam, �e nieco lepiej walczy�e�, gdy zosta�e� przyci�ni�ty. Zdaje si�, �e tym razem nastr�j ci nieco dopisa�. � I wyszczerzy� z�by w wilczym u�miechu.

��Ale na mnie napad�e� � powiedzia� Paul. � Czy rzeczywi�cie ci��by� do krwi?

Halleck cofn�� chand�ar, wyprostowa� si�.

��Gdyby� walczy� cho� odrobin� poni�ej swych mo�liwo�ci. Zrobi�bym ci niez�� krech�, d�ugo by� j� pami�ta�. Nie pozwol�, by m�j ulubiony adept pad� z r�ki pierwszego harkonne�skiego�az�gi, jaki stanie mu na drodze.

Paul wy��czy� tarcz�, opar� si� o st� dla z�apania oddechu.

��Nale�a�a mi si�, Gurney. Lecz ojciec by si� pogniewa�, gdyby� mnie zrani�. Ja nie pozwol� z kolei, by ciebie karano za moje potkni�cia.

��Je�li o to chodzi � powiedzia� Halleck � by�o ono i moim potkni�ciem. I nie martw si� niepotrzebnie o jedn� czy dwie blizny zarobione podczas treningu. Ciesz si�, �e masz ich tak ma�o. A co to twego ojca, to ksi��� ukarze mnie, je�li mi si� nie uda zrobi� z ciebie r�bacza pierwszej klasy. I to by ju� by�o moje potkni�cie, gdybym nie wyja�ni� sprawy owego nastroju, w jaki nagle popad�e�.

Paul wyprostowa� si�, z powrotem w�o�y� sztylet do pochwy nad nadgarstkiem.

��To, co tutaj robimy, to niezupe�nie s� �arty � powiedzia� Halleck.

Paul skin�� g�ow�. Zadziwi�a go nietypowa dla Gurneya grobowa mina, g��bia jego �miertelnej powagi. Spojrza� na krwawinow� blizn� koloru buraka przecinaj�c� brod� m�czyzny i przypomnia� sobie, jak to Gurney zarobi� j� od Bestii Rabbana w niewolniczych sztolniach Harkonnen�w na Giedi Prime. I poczu� nag�y wstyd, �e cho� przez chwil� zw�tpi� w Gurneya. Po czym przysz�o mu na my�l, �e powstaniu blizny Hallecka towarzyszy� b�l � by� mo�e b�l r�wnie wielki, jak ten, kt�ry zadawa�a mu Matka Wielebna. Odsun�� od siebie ow� my�l, przejmowa�a ch�odem ich �wiat.

��Chyba jednak mia�em nadziej�, �e sobie po�artujemy � powiedzia�. � Wszystko doko�a jest ostatnio takie powa�ne.

Halleck odwr�ci� si�, aby ukry� wzruszenie. Piek�y go od czego� oczy. B�l wzbiera� w nim jak wrz�d, i to by�o wszystko, co mu pozosta�o po jakim� utraconym wczoraj, z kt�rego odar� go czas.

Jak�e wcze�nie ten dzieciak musi sta� si� m�czyzn� � pomy�la� Halleck. � Jak�e wcze�nie musi odcyfrowa� ow� formu�� w g��bi w�asnego umys�u, �w cyrograf brutalnej przestrogi, po to, by zg�osi� ten nieunikniony fakt w nieuniknionych s�owach: �Melduj� si� jako najbli�szy krewny�.

Halleck powiedzia� nie odwracaj�c si�:

��Wyczuwa�em w tobie ch�� do zabawy, ch�opcze, i niczego gor�cej nie pragn��em, jak przy��czy� si� do niej. Ale zabawa si� sko�czy�a. Jutro wyruszamy na Arrakis. Arrakis jest naprawd�. Harkonnenowie s� naprawd�.

Paul dotkn�� czo�a kling� trzymanego pionowo rapiera. Halleck odwr�ci� si�; dostrzeg� salut, przyj�� go kiwni�ciem g�owy. R�k� wskaza� �wiczebny manekin.

��Popracujemy teraz nad twoim refleksem. Chc� widzie�, jak dajesz tej kukle do wiwatu. B�d� ni� sterowa� z tego miejsca, sk�d ca�� akcj� b�d� mia� jak na d�oni. I ostrzegam, �e dzisiaj wypr�buj� nowe riposty. Takiego ostrze�enia nie spodziewaj si� od prawdziwego przeciwnika.

Paul wspi�� si� na palce, przeci�gn�� dla rozlu�nienia mi�sni. Nag�e u�wiadomienie sobie, �e wkroczy� w �ycie pe�ne gwa�townych zmian, wprawi�o go w nastr�j uroczystej powagi. Podszed� do manekina, klepn�� sztychem rapiera wy��cznik na piersi kuk�y, poczu� parcie jej ochronnego pola na rapier.

��En garde! � zawo�a� Halleck i manekin ruszy� do ataku. Paul uruchomi� swoj� tarcz�, sparowa� i zaripostowa�. Halleck przygl�da� si� manipuluj�c urz�dzeniem steruj�cym. Jego duch jakby rozdzieli� si� na dwie cz�ci: jedn� wyczulon� na potrzeby walki szkoleniowej i drug� ko�uj�c� jak uprzykrzona mucha. Jestem jak dobrze wyprowadzone drzewo owocowe � my�la�. � Uginam si� od dobrze prowadzonych uczu� i zdolno�ci, zaszczepionych na mnie co do jednego i wszystkie one czekaj�, �eby kto� inny je zebra�. � Z jakiego� powodu przypomnia�a mu si� m�odsza siostra, jej twarz elfa stan�a mu przed oczami. Ale teraz ona ju� nie �y�a� zmar�a w burdelu dla �o�dactwa Harkonnen�w. Lubi�a bratki� a mo�e to by�y stokrotki? Nie pami�ta�. Martwi�o go to, �e nie pami�ta.

Paul zablokowa� powolne pchni�cie manekina, wzni�s� lew� r�k� w entretisser. Co za sprytny ma�y diabe�! � pomy�la� Halleck, teraz ca�kowicie poch�oni�ty przeplatank� ruch�w r�ki Paula. � �wiczy� i uczy� si� na w�asn� r�k�. To nie jest w stylu Duncana, i ja go te� na pewno tego nie nauczy�em.

Ta my�l jedynie pog��bi�a smutek Hallecka. Zarazi�em si� nastrojem � stwierdzi�. I zacz�� si� zastanawia� nad Paulem, czy ch�opak kiedykolwiek po�r�d nocy nie nas�uchiwa� z przera�eniem czyjego� �kania w poduszk�.

Gdyby �yczenia by�y jak ryby, wszyscy stawialiby sieci � wyszepta�. By�o to powiedzenie jego matki i si�ga� po nie zawsze wtedy, gdy ogarnia� go mrok jutra. Po czym przysz�o mu na my�l, �e c� to jest za dziwaczne powiedzenie do zabrania na planet�, kt�ra nigdy nie widzia�a m�rz ani ryb.

Chocia� Paul s�ysza�, jak doktor Yueh wchodzi do sali, w jego krokach wyczuwaj�c ch�odne wyrachowanie, dalej le�a� twarz� w d�, rozci�gni�ty na stole po odej�ciu masa�ysty. Czu� si� cudownie wypocz�ty po treningu z Gurneyem Halleckiem.

��To wida�, �e ci dobrze � odezwa� si� Yueh powolnym, piskliwym g�osem.

Paul uni�s� g�ow�, spojrza� na sztywn� posta� stoj�c� w odleg�o�ci kilku krok�w, jednym rzutem oka obj�� wymi�t� szat�, kanciast� bry�� g�owy z purpurowymi wargami i obwis�ym w�sem, wytatuowany na czole romb uwarunkowania imperialnego, d�ugie czarne w�osy uj�te nad lewym ramieniem w srebrny pier�cie� Akademii Suk.

��Ucieszy ci� pewnie wiadomo��, �e nie mamy dzi� czasu na normalne zaj�cia � powiedzia� Yueh. � Tw�j ojciec b�dzie tu niebawem.

Paul siad�.

��Za to za�atwi�em dla ciebie przegl�dark� ksi�gofilm�w i par� lekcji w czasie drogi na Arrakis.

��Och.

Paul zacz�� wci�ga� na siebie ubranie. Perspektywa wizyty ojca wprawi�a go w stan podniecenia. Sp�dzili razem tak niewiele czasu, od kiedy Imperator nakaza� przej�� w lenno Arrakis.

Yueh zbli�y� si� do za�amanego w kszta�cie litery L stolika, my�l�c: Jak�e ten ch�opiec rozr�s� si� w przeci�gu tych ostatnich paru miesi�cy. C� za marnotrawstwo! Och, c� za bolesne marnotrawstwo. I sam siebie upomnia�: Nie wolno mi si� za�ama�. To, co robi�, robi� po to, aby mie� pewno��, �e moja Wanna nie b�dzie d�u�ej cierpia�a w �apach harkonne�skich bestii.

Paul do��czy� do niego przy stoliku, dopinaj�c bluz�.

��Co b�d� studiowa� w drodze?

��Ooooch, l�dowe formy �ycia na Arrakis. Wygl�da na to, �e planeta sta�a si� �askawsza dla pewnych stworze� l�dowych. Nie wiadomo jakim cudem. Po przybyciu musz� poszuka� ekologa planetarnego, niejakiego doktora Kynesa, i zaofiarowa� mu swoj� pomoc w badaniach.

Yueh pomy�la�: Co ja wygaduj�? Bawi� si� w hipokryt� nawet przed sob� samym.

��B�dzie co� o Fremenach? � zapyta� Paul.

��Fremenach? � Yueh zab�bni� palcami po stole, zauwa�y�, �e Paul przypatruje si� jego nerwowemu tikowi, schowa� r�k�.

��Mo�e masz co� o ca�ej populacji Arrakis � powiedzia� Paul.

��Tak, owszem � odpar� Yueh. � Ludno�� dzieli si� na dwie g��wne warstwy: Fremen�w, oni stanowi� jedn� grup�, i pozosta�ych, czyli mieszka�c�w grabenu, niecki i panwi. M�wiono mi, �e mieszane ma��e�stwa zdarzaj� si� mi�dzy nimi. Kobiety z osad grabenu i panwi wol� m��w Fremen�w: ich m�czy�ni wol� za �ony Fremenki. Maj� tam porzekad�o: �Blichtr p�ynie z miast, m�dro�� z pustyni�.

��Czy masz ich na zdj�ciach?

��Postaram si� co� dla ciebie znale��. Najciekawsz� cech�, oczywi�cie, s� ich oczy, ca�kowicie b��kitne, bez bia�ek.

��Mutacja?

��Nie, to si� wi��e z nasyceniem krwi melan�em.

��Fremeni musz� by� dzielni, skoro �yj� na skraju pustyni.

��Wszystko na to wskazuje � powiedzia� Yueh. � Oni uk�adaj� ody do swych no�y. Ich kobiety s� r�wnie szalone jak m�czy�ni. Nawet dzieci Fremen�w s� gwa�towne i niebezpieczne. Przypuszczam, �e nie b�dzie ci wolno zadawa� si� z nimi.

Paul nie spuszcza� oczu z Yuego, odkrywaj�c w tych paru migawkach o Fremenach wyzieraj�c� ze s��w pot�g�, kt�ra przyku�a ca�� jego uwag�. C� za sojusznicy do pozyskania!

��A czerwie? � zapyta�.

��Co?

��Chcia�bym dowiedzie� si� czego� wi�cej o czerwiach pustyni.

��Aaaach, niew�tpliwie. Mam ksi�gofilm z ma�ym osobnikiem, zaledwie sto dziesi�� metr�w d�ugo�ci i dwadzie�cia dwa metry �rednicy. Sfilmowano go w p�nocnych szeroko�ciach geograficznych. Wiarygodni �wiadkowie donosz� o czerwiach d�ugo�ci ponad czterystu metr�w, a s� powody, by wierzy� w istnienie jeszcze wi�kszych.

Paul zerkn�� na roz�o�on� na stole map� p�nocnych szeroko�ci Arrakis w rzucie sto�kowym.

��Pas pustyni i po�udniowe regiony podbiegunowe zaznaczono jako bezludne. Czerwie?

��I samumy.

��Lecz ka�de miejsce mo�na przystosowa� dla ludzi.

��Je�li to ekonomicznie wykonalne � powiedzia� Yueh. � Arrakis ma mn�stwo kosztownych zagro�e�.

Przyg�adzi� obwis�e w�sy.

��Zaraz tu b�dzie tw�j ojciec. Nim odejd�, chc� ci da� upominek, co�, na co natkn��em si� przy pakowaniu.

Po�o�y� na stole czarny prostok�t nie wi�kszy od koniuszka kciuka Paula. Paul spojrza� na przedmiot. Widz�c, �e ch�opiec po niego nie si�ga, Yueh pomy�la�: jaki� on ostro�ny.

��To bardzo stara Biblia Protestancko-Katolicka, sporz�dzona dla podr�uj�cych w kosmosie. �aden ksi�gofilm; prawdziwy druk, na papierze w��kiennym. Ma w�asny powi�kszalnik i instalacj� �adunku elektrostatycznego. � Wzi�� Bibli� do r�ki: zademonstrowa�. � �adunek utrzymuje ksi��k� w pozycji zamkni�tej, przeciwdzia�aj�c spr�ynie rozwieracza ok�adek. Naciskasz kraw�d� � o, tak � i wybrane przez ciebie stronice odpychaj�c si� wzajemnie otwieraj� ksi��k�.

��Jakie to male�kie.

��Ale ma tysi�c osiemset stron. Przy czytaniu naciskasz kraw�d� � tak i tak � i �adunek przechodzi do przodu, strona po stronie. Nigdy nie dotykaj palcami samych stronic. Splot w��kien jest zbyt delikatny.

Zamkn�� ksi��eczk�, wr�czy� j� Paulowi.

��Spr�buj.

Przygl�daj�c si�, jak Paul manipuluje regulacj� stronic, Yueh pomy�la�: robi� to dla spokoju w�asnego sumienia. Daruj� mu religijne moratorium, zanim go zdradz�. �ebym m�g� sobie powiedzie�, �e on odszed� tam, dok�d ja p�j�� nie mog�.

��Musiano j� zrobi� jeszcze przed ksi�gofilmami � powiedzia� Paul.

��Ma swoje lata. Niech to pozostanie nasz� tajemnic�, co? Twoi rodzice mogliby uwa�a�, �e jest zbyt drogocenna dla kogo� tak m�odego.

I Yueh pomy�la�: jego matka niew�tpliwie zastanowi�aby si� nad moimi motywami.

��C� � Paul zamkn�� ksi��k�, trzymaj�c j� w d�oni. � Je�eli jest tak cenna�

��Potraktuj to jako kaprys starego cz�owieka � powiedzia� Yueh. � Dano mi j�, kiedy by�em bardzo m�ody. � Musz� z�owi� go zar�wno na ducha, jak i na zach�anno�� � pomy�la�.

��Otw�rz j� na czterysta sze��dziesi�tej si�dmej stronie Kalimy, na s�owach: �Z wody powstaje wszelkie �ycie�. Miejsce jest zaznaczone lekk� rys� na kraw�dzi ok�adki.

Paul pomaca� ok�adk� wykrywaj�c dwie rysy, w tym jedn� p�ytsz�. Nacisn�� j� i ksi��eczka otworzy�a mu si� w d�oni, powi�kszalnik najecha� na swoje miejsce.

��Przeczytaj na g�os � powiedzia� Yueh.

Paul zwil�y� wargi i zacz�� czyta�:

���Zastan�wcie si� nad faktem, �e g�uchy nie s�yszy. A zatem jaka� to g�uchota jest udzia�em nas wszystkich? Jakich brakuje nam zmys��w, �e nie widzimy i nie s�yszymy innego �wiata, kt�ry nas otacza. C� jest takiego wok� nas, �e nie��

��Zamilcz! � wycharcza� Yueh.

Paul przerwa� wpatruj�c si� w niego ze zdumieniem. Yueh zamkn�� powieki staraj�c si� odzyska� panowanie nad sob�. � Jaki� z�y duch rozchyli� ksi��k� na ulubionym wersecie mojej Wanny? � Otworzy� oczy i napotka� wlepione w siebie spojrzenie Paula.

��Przepraszam � powiedzia�. � To by� ulubiony werset� mojej� zmar�ej �ony. Chcia�em, �eby� przeczyta� zupe�nie inny. Ten budzi� bolesne wspomnienia.

��S� dwie rysy � powiedzia� Paul.

Naturalnie � pomy�la� Yueh. � Wanna zaznaczy�a sw�j ulubiony passus. Jego palce s� wra�liwsze od moich i odnalaz�y jej znaki. �lepy przypadek, nic wi�cej.

��Mo�liwe, �e ksi��ka ci� zainteresuje � powiedzia�. � Jest w niej sporo historycznej prawdy, jak r�wnie� zdrowej etyki filozoficznej.

Paul popatrzy� z g�ry na ksi��eczk� � co za male�stwo. A jednak mie�ci�a w sobie tajemnic� � co� si� sta�o, kiedy z niej czyta�. Poczu�, jak co� targn�o jego strasznym przeznaczeniem.

��Lada chwila przyjdzie tu tw�j ojciec � powiedzia� Yueh. � Od�� Bibli�, si�gaj po ni� w wolnej chwili.

Paul dotkn�� kraw�dzi ok�adek tak, jak pokazywa� mu Yueh. Ksi��ka zamkn�a si�. Wsun�� j� pod bluz�. Po tym, jak Yueh na niego rykn��, obawia� si� przez moment, �e doktor za��da oddania ksi��ki.

��Dzi�kuj� ci za tw�j dar, doktorze Yueh � powiedzia� oficjalnym tonem. � B�dzie on nasz� tajemnic�. Je�eli jest co�, czego pragniesz ode mnie, jaki� podarunek czy przys�uga, prosz�, nie wahaj si� tego wymieni�.

��Ja� nie potrzebuj� niczego � odpar� Yueh. Po co tu stoj� zn�caj�c si� nad samym sob�? � my�la�. I torturuj�c tego nieszcz�snego ch�opca� chocia� on jeszcze o niczym nie wie. Oooch! Przekl�te harkonne�skie bestie! Dlaczego w�a�nie mnie wybra�y na swego z�ego ducha?

Paul �ledzi� wkroczenie ojca do sali treningowej, patrzy�, jak stra� przyboczna rozstawia si� za drzwiami. Jeden z ludzi zamkn�� drzwi.

Paul jak zawsze wyczuwa� w ojcu kwintesencj� obecno�ci, kogo� ca�kowicie obecnego tu, gdzie jest. Ksi��� by� wysoki, cer� mia� oliwkow�. Ostro�� rys�w jego poci�g�ej twarzy �agodzi�y jedynie ciemnoszare oczy. Nosi� czarny polowy mundur z czerwonym jastrz�biem herbowym na piersi. Jego w�sk� tali� opina� posrebrzany pas tarczy, pokryty patyn� od cz�stego u�ywania.

��Bardzo jeste� zaj�ty, synu?

Doszed�szy do sto�u w kszta�cie L rzuci� okiem na roz�o�one tam papiery, omi�t� pok�j spojrzeniem i zatrzyma� je na Paulu. By� zm�czony, wyczerpany ci�g�ym ukrywaniem tego zm�czenia. Musz� wykorzysta� ka�d� okazj�, by odpocz�� w czasie podr�y na Arrakis � pomy�la�. � Tam nie b�dzie ju� takiej okazji.

��Nie bardzo � powiedzia� Paul. � Wszystko jest takie� � wzruszy� ramionami.

��Tak. Wi�c jutro odlatujemy. Dobrze b�dzie urz�dzi� si� ju� w nowym domu i zostawi� za sob� ca�y ten kram.

Paul kiwn�� g�ow�, znienacka przyt�oczony wspomnieniem s��w Matki Wielebnej: ��dla ojca � nic�.

��Ojcze � powiedzia� � czy Arrakis jest tak gro�na, jak wszyscy m�wi�?

Ksi��� zmusi� si� do niedba�ego gestu, przysiad� na skraju sto�u, u�miechn�� si�. W jego umy�le powsta� gotowy schemat rozmowy � co�, co mog�oby pos�u�y� zagrzaniu ludzi przed bitw�. Schemat zamar�, nim zosta� ubrany w s�owa, pod wp�ywem my�li: to jest m�j syn.

��Jest gro�na � przyzna�.

��Hawat m�wi, �e mamy plany wobec Fremen�w � powiedzia� Paul. Dlaczego nie powt�rz� mu, co m�wi�a stara? � nie m�g� poj��. � W jaki spos�b zamkn�a mi usta?

Ksi��� zauwa�y� przygn�bienie syna i powiedzia�:

��Hawat jak zwykle widzi tylko g��wn� szans�. A to nie wszystko. Ja widz� r�wnie� Konsorcjum Honnete Ober Advancer Mercantiles � kompani� KHOAM. Daj�c mi Arrakis Jego Wysoko�� jest zmuszony da� nam mandat do zarz�du KHOAM� korzy�� nie bez znaczenia.

��KHOAM kontroluje przypraw� � powiedzia� Paul.

��Za� Arrakis z jej przypraw� jest nasz� bram� do KHOAM � m�wi� dalej ksi���. � KHOAM to co� wi�cej ni� melan�.

��Czy ostrzega�a ci� Matka Wielebna? � nie wytrzyma� Paul. Zacisn�� �liskie od potu d�onie w pi�ci. Od wysi�ku, jakiego potrzebowa�, by zada� to pytanie.

��Hawat opowiada�, �e nastraszy�a ci� ostrzegaj�c przed Arrakis � rzek� ksi���. � Nie pozw�l, by kobiece l�ki zam�ci�y ci w g�owie. Nie ma kobiety, kt�ra by chcia�a narazi� na niebezpiecze�stwo swoich bliskich. A w tych przestrogach widz� d�o� twej matki. Potraktuj je jako przejaw jej mi�o�ci do nas.

��Czy ona wie o Fremenach?

��Tak, i o wielu innych sprawach.

��O czym jeszcze?

Prawda mog�aby okaza� si� gorsza, ni� on sobie wyobra�a � pomy�la� ksi��� � ale nawet gro�ne fakty s� cenne dla kogo�, kogo nauczono sobie z nimi radzi�. I to jest w�a�nie ta dziedzina, w kt�rej niczego nie oszcz�dzono memu synowi: jak radzi� sobie z niebezpiecznymi faktami. Trzeba to jednak z�agodzi�, jest m�ody.

��Niewiele produkt�w omija KHOAM � powiedzia�. � D�u�yca, os�y, konie, krowy, tarcica, obornik, rekiny, sk�ry wielorybie � najpospolitsze i najbardziej egzotyczne� nawet nasz skromny ry� pundi z Kaladanu. Gildia przewiezie jak leci dzie�a sztuki z Ekaz, maszyny z Richesse i z Ix. Wszystko za� blednie przy melan�u. Za gar�� przyprawy kupisz dom na Tupile. Jej si� nie da wyprodukowa�, j� si� musi wydobywa� na Arrakis. Jest unikalna i ma autentyczne w�a�ciwo�ci leku geriatrycznego.

��I teraz my ni� dysponujemy?

��Do pewnego stopnia. Lecz wa�ne jest, by bra� pod uwag� wszystkie rody zale�ne od dochod�w KHOAM. Nie zapominaj o astronomicznej skali tych zysk�w p�yn�cych z obrotu tylko jednym towarem � przypraw�. Wyobra� sobie, co by si� sta�o, gdyby z jakiego� powodu spad�o wydobycie przyprawy.

��Ktokolwiek zgromadzi� zapasy melan�u, by�by wygrany. Wszyscy inni pozostaj� na lodzie.

Ksi��� pozwoli� sobie na moment ponurej satysfakcji spogl�daj�c na syna � docenia� przenikliwo�� i naukow� rzetelno�� jego spostrze�enia. Potwierdzi� skinieniem g�owy.

��Harkonnenowie gromadz� zapasy od ponad dwudziestu lat.

��Chodzi im o zmniejszenie wydobycia przyprawy i zrzucenie winy na ciebie.

��Chc�, aby imi� Atryd�w sta�o si� niepopularne � powiedzia� ksi���. � Pomy�l o rodach Landsraadu, kt�re mnie w pewnej mierze uwa�aj� za swego przyw�dc�, nieoficjalnego rzecznika. Pomy�l, jak by one zareagowa�y, gdyby si� okaza�o, �e jestem odpowiedzialny za powa�ny spadek ich dochod�w. Ostatecznie bli�sza koszula cia�u i do diab�a z Wielk� Konwencj�! Nie pozwolimy, by kto� nas rujnowa�! � Nieprzyjemny u�miech wykrzywi� wargi ksi�cia. � Odwr�ciliby si� ty�em bez wzgl�du na to, jak by mnie wyka�czano.

��Nawet gdyby zaatakowano nas broni� j�drow�?

��Po co a� taki skandal. Po c� otwarcie gwa�ci� Konwencj�. Lecz poza tym prawie wszystkie chwyty dozwolone� mo�e nawet py� radioaktywny i lekkie zatrucie gleby.

��Wi�c dlaczego si� w to pakujemy?

��Paul! � ksi��� z dezaprobat� spojrza� na syna. � Pierwszy krok do omini�cia pu�apki to u�wiadomi� sobie, gdzie ona jest. To przypomina pojedynek, synu, tylko na wi�ksz� skal�: finta wewn�trz finty w fincie� pozornie bez ko�ca. Trzeba to rozwik�a�. Wiedz�c, �e Harkonnenowie gromadz� zapasy melan�u, stawiamy kolejne pytanie: kto jeszcze to robi? Odpowied� daje list� naszych wrog�w.

��Kto?

��O niekt�rych rodach wiemy, �e s� nam nieprzyjazne, niekt�re uwa�amy za przyjazne. Nie musimy bra� ich pod uwag� w tej chwili, poniewa� jest kto� inny niepor�wnanie wa�niejszy: nasz ukochany Padyszach Imperator.

Paul pr�bowa� prze�kn�� nag�� sucho�� w ustach.

��Nie m�g�by� zwo�a� Landsraadu, ujawni�

��Ujawni� swojemu przeciwnikowi, �e wiemy, w kt�rej r�ce ma n�? Ale�, Paul, teraz, my ten n� widzimy. Kto wie, gdzie mo�e nast�pnie zosta� przerzucony? Przedk�adaj�c to Landsraadowi wywo�amy jedno wielkie zamieszanie. Imperator zaprzeczy. Kt� by mu zada� k�am? Zyskaliby�my jedynie troch� czasu ryzykuj�c chaos. A sk�d by wyszed� nast�pny atak?

��Wszystkie rody mog�yby zacz�� gromadzi� zapasy przyprawy.

��Przeciwnicy wcze�niej wystartowali, maj� za du�� przewag�, by ich prze�cign��.

��Imperator � powiedzia� Paul. � To znaczy sardaukarzy.

��Przebrani w mundury Harkonnen�w, rzecz jasna � doda� ksi���. � Ale fanatyczni �o�nierze tym niemniej.

��Co mog� nam pom�c Fremeni przeciwko sardaukarom?

��Hawat m�wi� ci o Salusa Secundus?

��Wi�ziennej planecie Imperatora? Nie.

��A je�eli jest ona czym� wi�cej ni� wi�zieniem Imperatora, Paul? Istnieje takie nigdy nie postawione g�o�no pytanie dotycz�ce Korpusu Imperialnego Sardaukar�w: sk�d oni si� bior�?

��Z wi�ziennej planety?

��Sk�d� pochodz�.

��A owe posi�kowe zaci�gi wymagane przez Imperatora od�

��W to w�a�nie mamy wierzy�, �e sardaukarzy s� po prostu rekrutami Imperatora, od m�odych lat szkolonymi do perfekcji. S�yszy si� sporadyczne plotki o szkoleniowych kadrach Imperatora, lecz r�wnowaga naszej cywilizacji si� nie zmienia: po jednej stronie si�y militarne wy�szych rod�w Landsraadu, sardaukarzy i ich posi�kowe zaci�gi po drugiej. I ich posi�kowe zaci�gi, Paul. Sardaukarzy s� sardaukarami.

��Ale wszystkie doniesienia o Salusa Secundus m�wi�, �e planeta jest piek�em!

��Niew�tpliwie jest. Lecz gdyby� zamierza� wychowa� ludzi twardych, mocnych, zaciek�ych, to jakie warunki �rodowiska naturalnego by� im stworzy�?

��Jak mo�na zyska� lojalno�� takich ludzi?

��S� na to wypr�bowane sposoby: wygrywanie ich oczywistej �wiadomo�ci, �e s� lepsi, mistycyzm tajnego przymierza, duch wsp�lnie dzielonej niedoli. To si� da zrobi�. To si� da�o zrobi� na wielu planetach w wielu okresach.

Paul przytakn�� ruchem g�owy, ani na moment nie odrywaj�c wzroku od twarzy ojca. Czu�, �e zanosi si� na jak�� rewelacj�.

��We�my Arrakis � m�wi� ksi��� � je�li wyj�� poza miasta i osady garnizonowe, jest ona nie mniej strasznym miejscem od Salusa Secundus.

Paulowi rozszerzy�y si� �renice.

��Fremeni!

��Mamy tam potencjalny korpus r�wnie silny i straszliwy jak sardaukarzy. Trzeba b�dzie cierpliwo�ci, by ich potajemnie wykorzysta� oraz maj�tku na odpowiednie ich wyposa�enie. Ale Fremeni tam s� i jest tam przyprawowe bogactwo. Rozumiesz teraz, dlaczego pakujemy si� w Arrakis wiedz�c, �e jest ona pu�apk�?

��Czy Harkonnenowie nie wiedz� o Fremenach?

��Harkonnenowie naigrawali si� z Fremen�w, polowali na nich dla sportu, nigdy nie zadaj�c sobie trudu, by ich chocia�by policzy�. Znamy polityk� Harkonnen�w wobec ludno�ci planet: jak najmniej �o�y� na jej utrzymanie.

Metaliczne nitki w godle jastrz�bia na piersi ojca Paula zal�ni�y, kiedy ksi��� zmienia� pozycj�.

��Teraz rozumiesz?

��Obecnie prowadzimy negocjacje z Fremenami � powiedzia� Paul.

��Wys�a�em misj� pod dow�dztwem Duncana Idaho � potwierdzi� ksi���. � Dumny i bezwzgl�dny cz�owiek ten Duncan, ale rozmi�owany w prawdzie. My�l�, �e Fremeni b�d� go podziwia�. Przy odrobinie szcz�cia mo�e i nas os�dz� wed�ug niego: Duncan bez skazy.

��Duncan bez skazy � powt�rzy� Paul � i Gurney waleczny.

��Trafnie ich nazywasz � powiedzia� ksi���. Za� Paul pomy�la�: Gurney jest jednym z tych, kt�rych mia�a na my�li Matka Wielebna, m�wi�c o �waleczno�ci dzielnych�, on jest obro�c� �wiat�w.

��Gurney m�wi�, �e by�e� dzisiaj dobry w fechtunku � rzek� ksi���.

��Mnie powiedzia� co innego.

Ksi��� roze�mia� si� na ca�e gard�o.

��Domy�lam si�, �e Gurney jest sk�py w pochwa�ach. M�wi, �e posiadasz finezyjne wyczucie r�nicy � to jego w�asne s�owa � pomi�dzy ostrzem a sztychem.

��Gurney uwa�a, �e nie ma artyzmu w zabiciu sztychem, �e nale�y to zrobi� ostrzem klingi.

��Gurney jest romantykiem � mrukn�� ksi���. To gadanie syna o zabijaniu nagle go zdenerwowa�o. � Wola�bym, �eby� nigdy nie musia� zabija� ale gdy zaistnieje potrzeba, zr�b to, jak si� da � sztychem czy ostrzem, wszystko jedno.

Popatrzy� w g�r� na �wietlik, o kt�ry dzwoni� deszcz. Id�c za spojrzeniem ojca Paul pomy�la� o mokrych niebiosach nad g�ow�, rzeczy wed�ug wszelkich danych nigdy nie spotykanej na Arrakis i ta refleksja o niebiosach wywiod�a go duchem w przestrze� poza nimi.

��Czy statki Gildii rzeczywi�cie s� ogromne?

Ksi��� przyjrza� si� synowi.

��Pierwszy raz opu�cisz planet� � powiedzia�. � Tak, s� du�e. Polecimy galeonem, bo droga daleka. Galeon jest rzeczywi�cie ogromny. Wszystkie nasze fregaty i pojazdy dadz� si� wcisn�� w male�ki zakamarek �adowni; b�dziemy zaledwie drobnym podpunktem w manife�cie statku.

��I nie b�dziemy mogli opu�ci� naszych fregat?

��To wchodzi w cen� p�acon� za gwarancje Gildii. Obok nas mog�yby le�e� statki Harkonnen�w i nic nam by nie grozi�o z ich strony. Harkonnenowie nie s� tacy g�upi, by nara�a� swoje przywileje przewozowe.

��B�d� obserwowa� nasze ekrany i spr�buj� wypatrzy� Gildianina.

��Nie wypatrzysz. Gildianina nie widzieli nawet jego w�a�ni agenci. Gildia strze�e swego odosobnienia r�wnie zazdro�nie jak monopolu. Nie r�b niczego, co by zaszkodzi�o naszym przywilejom przewozowym, Paul.

��My�lisz, �e oni chowaj� si�, poniewa� ulegli mutacji i ju� nie wygl�daj� jak ludzie?

��Kto wie? � ksi��� wzruszy� ramionami. � Tej zagadki chyba nie rozwi��emy. Mamy bardziej pal�ce problemy, w�r�d nich ciebie.

��Mnie?

��Matka chcia�a, abym to ja ci o tym powiedzia�, synu. Widzisz� ty prawdopodobnie posiadasz zdolno�ci mentata.

Paul wytrzeszczy� oczy na ojca, nie mog�c przez moment wydoby� g�osu.

��Mentata? Ja? Ale ja�

��Hawat to potwierdza, synu. To prawda.

��Ale ja s�dzi�em, �e szkolenie mentata musi si� zaczyna� w okresie niemowl�cym i nie wolno mu o tym powiedzie�, gdy� mog�oby to powstrzyma� pocz�tkowe�

Urwa�, bo wszystko co do tej pory prze�y�, ze�rodkowa�o si� w jednej b�yskawicznej kalkulacji.

��Tak � powiedzia�.

��Przychodzi dzie� � rzek� ksi��� � kiedy potencjalny mentat musi si� dowiedzie�, co si� dzieje. To ju� si� dalej nie mo�e dzia� bez niego. Mentat musi wsp�uczestniczy� w podj�ciu decyzji, czy i�� dalej, czy da� sobie spok�j ze szkoleniem. Jedni s� w stanie i�� dalej, inni nie. Jedynie potencjalny mentat mo�e znale�� w sobie w�a�ciw� odpowied�.

Paul potar� brod�. Wszystkie dodatkowe nauki Hawata i matki � mnemonika, koncentracja �wiadomo�ci, opanowanie mi�ni, wyostrzenie zmys��w, j�zyki i niuanse g�os�w � to wszystko zaskoczy�o w nowego rodzaju�wiadomo�� wewn�trz jego umys�u.

��Pewnego dnia zostaniesz ksi�ciem, synu � powiedzia� jego ojciec. � Ksi��� mentat � to by�oby wspania�e. Czy mo�esz si� zdecydowa� teraz� czy potrzeba ci troch� czasu?

W odpowiedzi Paula nie by�o wahania.

��B�d� si� dalej szkoli�.

��Zaiste wspaniale � wyszepta� ksi��� i Paul zobaczy� u�miech dumy na obliczu ojca. Wstrz�sn�� nim ten u�miech. Ze szczup�ej twarzy ksi�cia wyjrza�a szczerz�ca z�by czaszka. Paul zamkn�� oczy czuj�c, jak budzi si� w nim ponownie jego straszne przeznaczenie. Mo�e bycie mentatem jest straszliwym przeznaczeniem � pomy�la�. Lecz nawet kiedy si� uczepi� tej my�li, jego nowa �wiadomo�� zaprzeczy�a temu.

Wsz�dzie wok� lady Jessiki � zwalony w rogach ogromnego arraki�skiego westybulu, spi�trzony na dziedzi�cu � zalega� spakowany dorobek ich �ycia: pud�a, kufry, kartony, skrzynie, niekt�re cz�ciowo rozpakowane. S�ysza�a, jak tragarze z miejscowej spedycji Gildii sk�adaj� u wej�cia kolejny �adunek.

Jessika sta�a po�rodku westybulu. Powolutku zacz�a si� obraca� w miejscu, wodz�c wzrokiem po ocienionych rze�bieniach u g�ry, po p�kni�ciach i g��bokich wn�kach okiennych doko�a. Swym anachronicznym ogromem pomieszczenie przypomina�o jej refektarz �e�ski w szkole Bene Gesserit. Tylko �e w szkole sprawia�o to przytulne wra�enie. Tutaj nic jeno zimny kamie�. Jaki� architekt si�gn�� do bardzo odleg�ej historii po te �cienne przypory i mroczne draperie, pomy�la�a. Dwa pi�tra ponad ni� wznosi�y si� sklepienia sufitu z olbrzymimi belami rozporowymi, kt�re � by�a pewna � zosta�y przywiezione na Arrakis z przestrzeni kosmicznej za monstrualn� cen�. �adna planeta tego systemu nie zrodzi�a drzew na wyrobienie takich belek, chyba �e by�y one imitacj� drewna. Nie wydawa�o jej si� to prawdopodobne. Znajdowa�a si� w rz�dowej rezydencji z okresu Starego Imperium. Wtedy koszty nie mia�y wi�kszego znaczenia. Wszystko to zosta�o wzniesione przed Harkonnenami i ich now� metropoli� Kartagin � tandetnym i jarmarcznym miastem za Ziemi� Skalist�, jakie� dwie�cie kilometr�w na p�nocny wsch�d. M�drze post�pi� Leto wybieraj�c to miejsce na siedzib� swego rz�du. Nazwa Arrakin mia�a dobre, wype�nione tradycj� brzmienie. I miasto by�o mniejsze, �atwiejsze do zaprowadzenia porz�dku i obrony.

Ponownie rozleg� si� �oskot wy�adowywanych w bramie skrzy�. Jessika westchn�a. Na prawo od niej sta� oparty o pud�o portret ojca ksi�cia. Poszarpany sznurek pakowy zwisa� z niego niczym ozdoba. Kawa�ek tego sznurka ci�gle jeszcze tkwi� w zaci�ni�tej d�oni Jessiki. Obok malowid�a le�a�a czarna g�owa byka zamocowana na wypolerowanej desce. G�owa tworzy�a ciemn� wysp� w morzu papierowych opakowa�. Le�a�a desk� do pod�ogi i l�ni�ce nozdrza byka stercza�y ku sufitowi, jakby zwierz� mia�o za chwil� rykn�� i rzuci� wyzwanie w t� rozlegaj�c� si� echem sal�. Jessika zastanawia�a si�, pod wp�ywem jakiego nakazu odpakowa�a najpierw te dwie rzeczy � g�ow� i malowid�o. Wiedzia�a, �e w jej dzia�aniu by�o co� symbolicznego. Od dnia, w kt�rym nabywcy ksi�cia zabrali j� ze szko�y, nigdy jeszcze nie czu�a si� tak wystraszona i niepewna siebie.

G�owa i malowid�o.

Oba przedmioty pot�gowa�y w niej uczucie zagubienia. Zadr�a�a podnosz�c oczy na wysoko umieszczone okna szczelinowe. Nadal by�o wczesne popo�udnie i w tych szeroko�ciach geograficznych niebo wydawa�o si� czarne i zimne, o ile� ciemniejsze od ciep�ego b��kitu nad Kaladanem. Przeszy� j� dreszcz nostalgii. Jak�e daleko od Kaladanu.

��Jeste�!

G�os nale�a� do ksi�cia Leto. Odwr�ci�a si� b�yskawicznie i ujrza�a, jak przekracza �ukowe przej�cie z sali jadalnej. Jego czarny mundur polowy z czerwonym jastrz�biem na piersi sprawia� wra�enie zakurzonego i wymi�tego.

��A ju� my�la�em, �e si� zgubi�a� w tej szkaradnej siedzibie � powiedzia�.

��Zimno tu � odpar�a. Patrzy�a na jego wysok� posta�, na ciemn� cer�, przywodz�c� jej na my�l gaje oliwne i z�ote promienie s�o�ca na lazurowej toni. Szaro�� jego oczu przypomina�a dym ogniska, ale twarz by�a drapie�na: w�ska, pe�na ostrych k�t�w i powierzchni. Pier� jej �cisn�� nag�y strach przed nim. Sta� si� brutalny i bezwzgl�dny, od kiedy zdecydowa� si� us�ucha� rozkazu Imperatora.

��Ca�e miasto jest odpychaj�co zimne � doda�a.

��To brudna, zapiaszczona ma�a garnizonowa mie�cina � zgodzi� si�. � Ale zmienimy j�. � Rozejrza� si� po sali. � To s� pomieszczenia publiczne dla oficjalnych uroczysto�ci. Dopiero co ogl�da�em apartamenty mieszkalne w po�udniowym skrzydle. S� o wiele milsze.

Podszed� bli�ej i dotkn�� jej ramienia, napawaj�c si� jej majestatycznym wygl�dem. I po raz kt�ry� z kolei zastanowi� si� nad tajemnic� jej pochodzenia � mo�e jaki� r�d renegacki? Jaka� czarna owca w rodzinie kr�lewskiej? Wygl�d mia�a bardziej kr�lewski ni� w�asne potomstwo Imperatora. Pod naciskiem jego spojrzenia na wp� odwr�ci�a si� od niego, ukazuj�c profil. Zda� sobie spraw�, �e jej uroda nie skupi�a si� w �adnym okre�lonym szczeg�le. Owalna twarz pod kopu�� w�os�w koloru wypolerowanego br�zu. Szeroko rozstawione oczy, zielone i przejrzyste jak poranne niebo nad Kaladanem. Nos ma�y, usta szerokie i pe�ne. Zgrabna cho� szczup�a � jej okr�g�o�ci nikn�y przy wysokiej, smuk�ej figurze. Przypomnia� sobie, �e zatrudnione w szkole siostry przezywa�y j� chudzielcem, jak mu powiedzieli jego agenci handlowi. Ale ten jej obraz by� przesadnym uproszczeniem. Jessika ponownie wnios�a kr�lewskie pi�kno do rodu Atryd�w. Cieszy� si�, �e Paul j� uwielbia.

��Gdzie Paul? � zapyta�.

��Ma lekcj� z Yuem gdzie� w budynku.

��Pewnie w po�udniowym skrzydle � powiedzia�. � Wydawa�o mi si�, �e s�ysz� g�os Yuego, ale nie mia�em czasu tam zajrze�.

Zerkn�� na ni� spod oka, z wahaniem.

��W�a�ciwie wpad�em tutaj tylko po to, by zawiesi� klucz od Zamku Kalada�skiego w sali jadalnej.

Zapar�o jej dech, o ma�o nie wyci�gn�a r�k do niego. Zawieszenie klucza � w czynno�ci tej by�a ostateczno��. Lecz ani pora, ani miejsce nie sprzyja�y dodawaniu sobie wzajemnie otuchy.

��Widzia�am nasz� flag� na dachu, jak wchodzili�my � powiedzia�a.

Rzuci� okiem na portret swego ojca.

��Gdzie zamierza�a� to powiesi�?

��Gdzie� tutaj.

��Nie.

S�owo zabrzmia�o sucho i nieodwo�alnie i zrozumia�a, �e tylko uciekaj�c si� do podst�pu mog�a mu to wyperswadowa�, bo otwarty sp�r niczego tu nie da. Mimo to musia�a pr�bowa�, cho�by akt ten mia� jej tylko przypomnie�, �e ksi�cia nie oszuka.

��Panie m�j � odezwa�a si� � gdyby� tylko�

��Odpowied� niezmiennie brzmi: nie. A� wstyd, jak ci prawie we wszystkim ust�puj�, ale w tej sprawie nie ust�pi�. Wracam w�a�nie z jadalni, gdzie s��

��Panie m�j! B�agam.

��Wyb�r jest pomi�dzy twoj� niestrawno�ci� a moj� dum� rodow�, moja droga � powiedzia�. � B�d� wisia�y w jadalni.

Westchn�a.

��Tak, m�j panie.

��Mo�esz wr�ci� do zwyczaju jadania w swoich pokojach, kiedy to b�dzie mo�liwe. Oczekuj� ci� na przynale�nym ci miejscu jedynie przy oficjalnych okazjach.

��Dzi�kuj�, m�j panie.

��I daj spok�j z ca�� t� ozi�b�o�ci� i oficjalnym tonem! B�d� wdzi�czna, �e si� z tob� nigdy nie o�eni�em. Wtedy siedzenie ze mn� za sto�em przy ka�dym posi�ku by�oby twoim obowi�zkiem.

Twarz jej pozosta�a nieruchoma, sk�oni�a g�ow�.

��Hawat umie�ci� ju� nasz w�asny wykrywacz trucizny nad sto�em w jadalni � powiedzia�. � W twoim pokoju znajduje si� przeno�ny.

��Przewidywa�e� ten� konflikt � powiedzia�a.

��Moja droga, my�l� te� o twojej wygodzie. Naj��em s�u�b�. Miejscowi, ale Hawat dobra� ich starannie � wszyscy s� Fremenami. Wystarcz� do czasu, kiedy b�dziemy mogli zwolni� naszych ludzi z innych obowi�zk�w.

��Czy komukolwiek st�d mo�na ufa�?

��Ka�demu, kto nienawidzi Harkonnen�w. Mo�e nawet zechcesz zatrzyma� na sta�e ochmistrzyni�, nazywa si� Szadout Mapes.

��Szadout � powt�rzy�a Jessika. � Freme�ski tytu�?

��Powiedziano mi, �e to znaczy �czerpi�ca ze studni�; ma to raczej wa�ne tutaj podteksty. Mo�e nie zrobi� na tobie wra�enia typowej s�u��cej, ale Hawat wyra�a si� o niej z uznaniem na podstawie raport�w Duncana. Obaj s� przekonani, �e ona pragnie u nas s�u�y�, dok�adniej: pragnie s�u�y� tobie.

��Mnie?

��Fremeni dowiedzieli si�, �e jeste� Bene Gesserit � powiedzia�. � Tutaj kr��� legendy o Bene Gesserit.

Missionaria Protectiva � pomy�la�a Jessika. � Nie omin� �adnego miejsca.

��Czy to znaczy, �e Duncanowi si� powiod�o? � spyta�a. � Czy Fremeni zostan� naszymi sojusznikami?

��To jeszcze nic pewnego � powiedzia�. � Duncan uwa�a, �e chc� si� nam troch� przypatrze�. Obiecali jednak�e wstrzyma� si� od nalot�w na nasze pograniczne osady na czas obecnego rozejmu. Ma to wi�ksze znaczenie, ni� mog�oby si� wydawa�. Hawat m�wi, �e Fremeni byli jak cier� wbity g��boko w bok Harkonnen�w, �e rozmiary ich najazd�w stanowi�y pilnie strze�on� tajemnic�. Imperator nie pia�by z zachwytu na wie�� o wojskowej niewydolno�ci Harkonnen�w.

��Ochmistrzyni Fremenka � zaduma�a si� Jessika, wracaj�c do tematu Szadout Mapes. � Ca�e oczy b�dzie mia�a b��kitne.

��Nie daj si� zwie�� wygl�dem tych ludzi � powiedzia� ksi���. � Tkwi w nich g��boko si�a i zdrowa �ywotno��. My�l�, �e maj� wszystko, czego nam trzeba.

��To niebezpieczna gra � powiedzia�a.

��Nie roztrz�sajmy tego na nowo � uci��.

U�miechn�a si� z wysi�kiem.

��To pewne, �e ko�ci zosta�y rzucone.

Zaaplikowa�a sobie skr�cony obrz�d uspokojenia � dwa g��bokie oddechy, rytualny namys�. Po chwili spyta�a:

��Czy jaki� pok�j mam zatrzyma� specjalnie dla ciebie?

��Kt�rego� dnia musisz mnie nauczy�, jak to si� robi � powiedzia�. � W jaki spos�b odsuwasz na bok troski i zabierasz si� do zaj�� praktycznych. To musi by� co� z Bene Gesserit.

��To co� kobiecego � powiedzia�a.

U�miechn�� si�.

��A wi�c przydzielamy pokoje: nie zapomnij o obszernym gabinecie dla mnie tu� przy sypialni. Tutaj b�dzie wi�cej papierkowej roboty ni� na Kaladanie. Pok�j na wartowni�, oczywi�cie. To by by�o wszystko. Nie martw si� o bezpiecze�stwo rezydencji. Ludzie Hawata przeczesali j� skrupulatnie.

��Nie w�tpi�.

Rzuci� okiem na zegarek.

��I mog�aby� dopilnowa�, aby wszystkie nasze chronometry przestawiono na miejscowy czas arraka�ski. Wyznaczy�em technika do tego zaj�cia. Zjawi si� lada chwila.

Odgarn�� jej pasmo w�os�w z czo�a.

��Musz� ju� wraca� na l�dowisko. Za moment spodziewamy si� drugiego promu z reszt� personelu.

��Nie m�g�by ich przyj�� Hawat, panie m�j? Wydaje si�, �e jeste� bardzo zm�czony.

��Zacny Thufir jest jeszcze bardziej zapracowany ni� ja. Wiem, �e ta planeta jest dotkni�ta plag� intryg harkonne�skich. Poza tym musz� wyperswadowa� niekt�rym wyszkolonym poszukiwaczom ch�� odjazdu. Maj� opcj�, rozumiesz, przy zmianie lenna, za� ten planetolog ustanowiony przez Imperatora i Landsraad na S�dziego Zmiany nie da si� kupi�. Zezwala im optowa�. Oko�o o�miuset wyszkolonych najemnik�w czeka na odlot promem kosmicznym, a na orbicie czeka towarowiec Gildii.

��Panie m�j� � urwa�a z wahaniem.

��Tak?

Nie da si� odci�gn�� od pr�b zapewnienia nam bezpiecze�stwa na tej planecie � pomy�la�a. � A ja nie jestem w stanie u�y� wobec niego swoich sztuczek.

��O kt�rej godzinie �yczysz sobie, �eby podano obiad? � spyta�a.

Nie to chcia�a powiedzie� � pomy�la�. � Ach, moja Jessiko, �eby�my tak znale�li si� gdzie� indziej, gdziekolwiek, byle z dala od tego straszliwego miejsca � sami, tylko we dwoje, bez �adnych zmartwie�.

��Zjem w oficerskiej mesie na l�dowisku � odpar�. � Nie spodziewaj si� mnie dzi� wcze�niej ni� dopiero bardzo p�nym wieczorem. I� och, wkr�tce przy�l� samoch�d stra�niczy po Paula. Chc�, by wzi�� udzia� w naszej radzie strategicznej.

Odchrz�kn��, jakby chcia� co� jeszcze powiedzie�, po czym obr�ci� si� znienacka na pi�cie i pomaszerowa� do wyj�cia, sk�d dochodzi�y odg�osy zwalania kolejnych skrzy�. Raz jeszcze dolecia�y stamt�d jego s�owa, wypowiedziane tonem w�adczym i lekcewa��cym, jakim zawsze zwraca� si� do s�u�by, kiedy si� spieszy�:

��Lady Jessika jest w Wielkiej Sali. Id� do niej natychmiast.

Us�ysza�a trza�niecie drzwi wyj�ciowych.

Jessika odwr�ci�a si�, staj�c naprzeciwko portretu ojca Leto. Namalowa� go s�awny artysta Albe, gdy Stary Ksi��� by� w �rednim wieku. Sportretowany zosta� w kostiumie matadora z purpurow� peleryn� przerzucon� przez lewe rami�. Twarz mia� m�od�, niewiele starsz� od obecnej twarzy Leto, z tymi samymi drapie�nymi rysami, z tym samym spojrzeniem szarych oczu. Zacisn�a pi�ci u bok�w spogl�daj�c z furi� na obraz.

��Zgi�, przepadnij! Zgi�, przepadnij! Zgi�, przepadnij! � wyszepta�a.

��Jakie s� twoje rozkazy, szlachetnie urodzona?

G�os by� kobiecy, cienki i metaliczny. Jessika odwr�ci�a si� i zmierzy�a wzrokiem �ylast�, siwow�os� kobiet� w bezkszta�tnej, workowatej sukni koloru podda�czego br�zu. Zauwa�y�a, �e kobieta jest pomarszczona i wyschni�ta, jak wszyscy w t�umie witaj�cych ich tego ranka w drodze z l�dowiska. Jessika pomy�la�a, �e wszyscy tubylcy, jakich tu zobaczy�a, sprawiaj� wra�enie zag�odzonych i wysuszonych jak �liwki. A mimo to Leto uwa�a�, �e s� silni i �ywotni. No i te oczy, jak�eby nie � �w nalot najg��bszego, najciemniejszego b��kitu bez �ladu bia�ka � sekretne i tajemnicze. Jessika zmusi�a si� do odwr�cenia wzroku. Kobieta sztywno sk�oni�a g�ow�.

��Nazywaj� mnie Szadout Mapes, szlachetnie urodzona. Czekam na twoje rozkazy.

��Mo�esz si� do mnie zwraca� �moja pani� � powiedzia�a Jessika. � Nie jestem szlachetnie urodzona. Jestem konkubin� przypisan� ksi�ciu Leto.

Zn�w ten dziwny sk�on g�owy, po kt�rym kobieta przeszy�a Jessik� chytrym, badawczym spojrzeniem.

��A wi�c ma �on�?

��Nie ma i nigdy nie mia�. Ja jestem jedyn�� towarzyszk� ksi�cia, matk� jego prawowitego dziedzica.

M�wi�c to Jessika �mia�a si� w duchu z dumy kryj�cej si� za jej s�owami. Co to powiedzia� �wi�ty Augustyn? � spyta�a sam� siebie. �Umys� rozkazuje cia�u i ono jest pos�uszne. Umys� rozkazuje sobie samemu i natrafia na op�r�. Tak, ostatnio op�r jest coraz silniejszy. Chcia�abym zaszy� si� w mysiej dziurze.

Przedziwny krzyk rozleg� si� na drodze pod murami budynku.

��Suu-suu-suuk! Suu-suu-suuk! � Po czym: � Ikut-ej! Ikut-ej! � I znowu: � Suu-suu-suuk!

��Co to jest? � zapyta�a Jessika. � S�ysza�am to kilka razy dzi� rano, kiedy przeje�d�ali�my ulicami.

��To po prostu sprzedawca wody, moja pani. Ale ty nie masz potrzeby interesowa� si� takimi jak oni. Masz tu cystern� mieszcz�c� pi��dziesi�t tysi�cy litr�w wody i pilnujemy, by by�a ona zawsze pe�na.

Spu�ci�a oczy na swoj� sukni�.

��No prosz�, sp�jrz tylko, moja pani, nawet nie musz� tutaj nosi� swego filtrfraka. � Zachichota�a. � A przecie� �yj�!

Jessika waha�a si� � chcia�a wypyta� t� Fremenk�, potrzebuj�c informacji, kt�re by stanowi�y jakie� wskaz�wki. Lecz zaprowadzenie porz�dku na zamku by�o pilniejsze. Zmiesza�a si� na my�l o tym, �e woda stanowi g��wny miernik bogactwa.

��M�� m�wi� mi o twym przydomku, Szadout. Rozpozna�am to s�owo. Jest bardzo stare.

��Wi�c znasz stare j�zyki? � spyta�a Mapes i czeka�a w dziwnym napi�ciu.

��J�zyki to pierwsza lekcja Bene Gesserit � powiedzia�a Jessika. � Znam Bhotani D�ib i Chakobsa, i wszystkie j�zyki �owc�w.

Mapes kiwn�a g�ow�.

��Tak jak g�osi legenda.

Po co ja gram t� komedi�? � zadawa�a sobie pytanie Jessika. Lecz zawi�e i zniewalaj�ce by�y �cie�ki Bene Gesserit.

��Znam Mroczne Sprawy i drogi Wielkiej Macierzy � powiedzia�a Jessika. Dostrzega�a coraz czytelniejsze sygna�y w reakcjach i postawie Mapes, zdradzaj�ce j� drobne znaki.

��Miseces pred�ia � odezwa�a si� w j�zyku Chakobsa. � Andral t�re pera! Trada cik buscakri miseces perakri�

Mapes zrobi�a krok w ty�, jakby gotuj�c si� do ucieczki.

��Wiem o wielu sprawach � powiedzia�a Jessika. � Wiem, �e zrodzi�a� dzieci i �e straci�a� ukochane osoby, �e ukry�a� si� w trwodze, �e przela�a� krew i �e j� jeszcze przelejesz. Wiem wiele rzeczy.

Mapes powiedzia�a cichym g�osem:

��Nie chcia�am ci� obrazi�, moja pani.

��M�wisz o legendach i poszukujesz odpowiedzi � powiedzia�a Jessika. � Strze� si� odpowiedzi, jakie mo�esz znale��. Wiem, �e przysz�a� z broni� w zanadrzu, gotowa przela� krew.

��Moja pani, ja�

��By� mo�e nawet moj� � ci�gn�a Jessika � lecz czyni�c to sprowadzi�aby� wi�cej nieszcz�cia, ni� potrafisz sobie wyobrazi� w swych najczarniejszych obawach. S� rzeczy gorsze od �mierci, nawet od �mierci ca�ego ludu.

��Moja pani! � b�aga�a Mapes. Wydawa�o si�, �e za chwil� padnie na kolana. � Bro� przes�ano jako dar dla ciebie, gdyby� si� okaza�a T� Jedyn�.

��I jako narz�dzie mej �mierci, gdyby si� okaza�o inaczej � doda�a Jessika. Czeka�a pozornie rozlu�niona, co czyni�o wyszkolone Bene Gesserit tak straszliwymi w walce. Teraz zobaczymy, jaka b�dzie decyzja � pomy�la�a.

Z wolna Mapes si�gn�a za dekolt sukni i wyci�gn�a ciemn� pochw�. Wystawa�a z niej czarna r�koje�� z g��bokimi ��obieniami na palce. Uj�wszy pochw� jedn� d�oni�, a r�koje�� drug�, doby�a n� i unios�a w g�r� mlecznobia�e ostrze. Wydawa�o si�, �e �wieci ono i migoce w�asnym �wiat�em. Dwusieczna jak chand�ar klinga mia�a pewnie dwadzie�cia centymetr�w d�ugo�ci.

��A to znasz, moja pani? � zapyta�a Mapes.

To mog�o by� � jak wiedzia�a Jessika � tylko jedno, legendarny krysn� Arrakis, ostrze, kt�re nigdy nie opu�ci�o planety, znane jedynie z pog�osek i fantastycznych plotek.

��To jest krysn�.

��Nie wymawiaj tego tak niefrasobliwie � powiedzia�a Mapes. � Czy znasz sens tego s�owa?

W tym pytaniu jest haczyk � pomy�la�a Jessika. � To jest pow�d, dla kt�rego ta Fremenka przyj�a u mnie s�u�b� � aby zada� to jedno pytanie. Moja odpowied� mo�e popchn�� na drog� przelewu krwi� albo� albo co? Ona ��da ode mnie odpowiedzi: co znaczy ten n�. Ona nazywa si� Szadout w j�zyku Chakobsa. N� to w Chakobsa ��mierci stworzyciel�. Zaczyna si� denerwowa�. Musz� ju� odpowiedzie�. Zw�oka jest r�wnie niebezpieczna jak niew�a�ciwa odpowied�.

��To jest stworzyciel.

��Ejjiiii! � zaskowyta�a Mapes. W jej g�osie by� �al i jednocze�nie uniesienie. Dygota�a tak silnie, �e ostrze no�a rzuca�o ogniste b�yski na ca�y pok�j. Jessika czeka�a w bezruchu. Zamierza�a powiedzie�, �e n� jest stworzycielem �mierci, a nast�pnie dorzuci� staro�ytne s�owo, lecz wszystkie zmys�y ostrzega�y j� teraz, jej ca�a dog��bnie wytrenowana czujno��, wydobywaj�ca znaczenia z najbardziej zdawkowego drgnienia mi�ni.

S�owem � kluczem by�� stworzyciel. Stworzyciel? Stworzyciel. Ci�gle jeszcze Mapes trzyma�a n�, jakby go mia�a za chwil� u�y�.

��S�dzi�a� � powiedzia�a Jessika � �e ja, znaj�ca tajemnice Wielkiej Macierzy, nie pozna�abym stworzyciela?

Mapes opu�ci�a n�.

��Moja pani, kiedy obcuje si� z proroctwem tak d�ugi czas, chwila objawienia jest szokiem.

Jessika pomy�la�a o proroctwie � o Szari-a i ca�ej panoplia propheticus, o jakiej� Bene Gesserit z Missionaria Protectiva zrzuconej tu ca�e stulecia temu, zapewne dawno ju� zmar�ej, kt�ra jednak osi�gn�a sw�j cel: zaszczepi�a tym ludziom mit dla ochrony si�str Bene Gesserit, gdyby pewnego dnia kt�ra� znalaz�a si� w opa�ach. C�, ten dzie� nadszed�. Mapes wsun�a n� z powrotem do pochwy.

��To jest nietrwa�e ostrze, moja pani. No� je przy sobie. Wystarczy, �e b�dzie d�u�ej ni� tydzie� z dala od cia�a, a zacznie si� rozpada�. On jest tw�j, ten z�b shai-hu-luda, na ca�e twoje �ycie.

Jessika wyci�gn�a r�k�, zaryzykowa�a zagranie:

��Mapes, schowa�a� bezkrwawe ostrze.

Mapes zapar�o dech, upu�ci�a n� w pochwie na d�o� Jessiki i rozerwa�a br�zowy stanik zawodz�c:

��Bierz wod� mojego �ycia!

Jessika wyj�a n� z pochwy. Ale� l�ni�! Skierowa�a czubek klingi w stron� Mapes i zauwa�y�a, jak kobiet� ogarnia strach wi�kszy ni� strach przed �mierci�. Czy�by trucizna w sztychu? � pomy�la�a. Odchyli�a sztych do g�ry, ostrzem klingi delikatnie drasn�a Mapes nad lew� piersi�. Wyp�yn�a g�sta krew, kt�ra prawie natychmiast zakrzep�a. Ultraszybka koagulacja � pomy�la�a Jessika. � Mutacja zatrzymuj�ca wilgotno��? Wsun�a ostrze do pochwy.

��Zapnij sukienk�, Mapes � powiedzia�a.

Mapes us�ucha�a dr��c na ca�ym ciele. Pozbawione bia�ka oczy wlepione by�y w Jessik�.

��Nasza jeste� � wymamrota�a. � Jeste� T� Jedyn�.

Rozleg� si� �oskot towarzysz�cy kolejnemu wy�adunkowi przy bramie. Mapes szybko porwa�a tkwi�cy w pochwie n� i wsun�a go Jessice za stanik.

��Ka�dego, kto ujrzy ten n�, trzeba oczy�ci� lub zabi�! � warkn�a. � Wiesz o tym, moja pani!

Teraz wiem � pomy�la�a Jessika.

Tragarze odjechali nie wchodz�c do Wielkiej Sali. Mapes uspokoi�a si�.

��Nie oczyszczeni, kt�rzy widzieli krysn�, nie mog� �ywi opu�ci� Arrakis, Nigdy o tym nie zapomnij, moja pani. Powierzono ci krysn�. � Odetchn�a g��boko. � Teraz sprawa musi si� toczy� w�asnym torem. Nie mo�na tego przy�pieszy�.

Spojrza�a na spi�trzone stosy skrzy� i zwalone na kup� wok� nich rzeczy. � A mamy tu sporo roboty dla zabicia czasu.

Jessika bi�a si� z my�lami. Sprawa musi si� toczy� w�asnym torem. By�a to formu�a typowa dla zakl�� magicznych Missionaria Protectiva � �Nadej�cie Matki Wielebnej wolno�� wam nios�cej�. Ale ja nie jestem Matk� Wielebn� � pomy�la�a Jessika. I zaraz potem: Wielka Macierzy! I t� tu wsadzili! To dopiero musi by� upiorne miejsce!

Mapes zapyta�a zdawkowym tonem:

��Od czego ka�esz mi zacz��, moja pani?

Instynkt ostrzeg� Jessik�, by podtrzyma�a �w oboj�tny ton. Powiedzia�a:

��Tam stoi portret Starego Ksi�cia, trzeba go zawiesi� na bocznej �cianie w jadalni. �eb byka musi p�j�� na �cian� z drugiej strony naprzeciwko malowid�a.

Mapes podesz�a do g�owy byka.

��Ale� to zwierz� musia�o by� wielkie, �eby nosi� taki �eb � powiedzia�a. Nachyli�a si�. � B�d� musia�a to najpierw oczy�ci�, nieprawda�, moja pani?

��Nie.

��Przecie� rogi lepi� mu si� od brudu.

��To nie brud, Mapes. To krew ojca naszego ksi�cia. Te rogi zosta�y spryskane przezroczystym utrwalaczem w par� godzin po tym, jak owo zwierz� zabi�o Starego Ksi�cia.

Mapes podnios�a si�.

��Ach tak! � powiedzia�a.

��To tylko krew � rzek�a Jessika. � I do tego stara. We� sobie teraz kogo� do pomocy przy zawieszaniu. Te paskudztwa s� ci�kie.

��My�la�a�, �e krew robi na mnie wra�enie? � spyta�a Mapes. � Pochodz� z pustyni i widzia�am wiele krwi.

��To� to wida� � powiedzia�a Jessika.

��W tym troch� swojej w�asnej � doda�a Mapes. � Wi�cej, ni� upu�ci�a� mi swym lekkim dra�ni�ciem.

��Wola�aby�, �ebym ci�a g��biej?

��Ach, nie! I tak wody cia�a ledwo starcza, �eby ni� jeszcze szafowa� na powietrzu. Zrobi�a� to, co nale�a�o.

I Jessika uwa�aj�c na s�owa i spos�b wyra�ania si� podchwyci�a znaczenia ukryte w kre�leniu �woda cia�a�. Zn�w odczu�a przygn�bienie na my�l o tym, czym jest woda na Arrakis.

��Gdzie mam porozwiesza� na �cianach sali jadalnej te cacka, moja pani? � zapyta�a Mapes.

Wci�� praktyczna, ta Mapes � pomy�la�a Jessika.

��Zr�b, jak uwa�asz, Mapes � odpowiedzia�a. � To prawie bez r�nicy.

��Jak sobie �yczysz, moja pani.

Mapes schyli�a si� i zacz�a odwija� g�ow� z papier�w i sznurk�w.

��Zabi�o si� Starego Ksi�cia, co? � zamrucza�a.

��Czy mam wezwa� ci tragarza do pomocy? � zapyta�a Jessika.

��Dam sobie rad�, moja pani.

Tak, da sobie rad� � pomy�la�a Jessika. � To tkwi w tym freme�skim stworzeniu: instynkt radzenia sobie. Poczu�a ch��d pochwy krysno�a pod stanikiem, wyobrazi�a sobie d�ugi �a�cuch knowa� Bene Gesserit, do kt�rego zosta�o tutaj do��czone kolejne ogniwo. Dzi�ki owym knowaniom przetrwa�a w krytycznej chwili. �Nie mo�na tego przy�pieszy� � powiedzia�a Mapes. A jednak wyczuwa�o si� tu jakie� tempo na z�amanie karku, kt�re nape�nia�o Jessik� z�ym przeczuciem. I ani wszystkie przygotowania Missionaria Protectiva, ani dokonana przez nie dowierzaj�cego niczemu Hawata inspekcja tej zwie�czonej blankami kamiennej budowli nie mog�y rozwia� tego przeczucia.

��Kiedy to pozawieszasz, zacznij rozpakowywa� skrzynie � powiedzia�a Jessika. � Kt�ry� z tragarzy przy bramie ma wszystkie klucze i wie, gdzie maj� i�� rzeczy. We� od niego klucze i list�. Gdyby powsta�y jakie� w�tpliwo�ci, b�d� w po�udniowym skrzydle.

��Jak sobie �yczysz, moja pani.

Odchodz�c Jessika pomy�la�a: Hawat mo�e uwa�a�, �e ta rezydencja jest bezpieczna, ale w tym domu jest co� z�ego. Czuj� to.

Ogarn�a j� nag�a potrzeba zobaczenia si� z synem. Ruszy�a w kierunku sklepionego wyj�cia na korytarz prowadz�cy do sali jadalnej i skrzyde� mieszkalnych. Sz�a coraz szybciej, prawie ju� bieg�a. Mapes przerwa�a zdzieranie opakowania z g�owy byka i spojrza�a na plecy odchodz�cej postaci.

��To ONA z ca�� pewno�ci� � wymrucza�a. � Biedactwo.

Drzwi sta�y otworem i Jessika przest�pi�a je, wkraczaj�c do pokoju o ��tych �cianach. Z lewej strony ci�gn�a si� niska, obita czarn� sk�r� �awa, przy niej dwa puste rega�y; p�kate boki wisz�cej flaszki na wod� obrasta� kurz. Pod praw� �cian�, przy drugich drzwiach, sta�o wi�cej rega��w, oraz biurko z Kaladanu i trzy krzes�a. Pod oknami dok�adnie na wprost Jessiki sta� odwr�cony do niej plecami doktor Yueh, zapatrzony na �wiat za szyb�. Po cichutku Jessika zrobi�a nast�pny krok w g��b pokoju. Zauwa�y�a, �e Yueh ma wymi�t� marynark� z bia�� smug� na lewym �okciu, jakby doktor opar� si� o kred�. Od ty�u wygl�da� jak bezcielesny pajac w za du�ej czarnej odzie�y, zawieszona w powietrzu karykatura czekaj�ca na poruszenie sznurkami przez animatora. �ycie by�o jedynie w kanciastej g�owie o d�ugich, hebanowych w�osach uj�tych na ramieniu w srebrny pier�cie� Akademii Suk � obracaj�cej si� nieznacznie w �lad za jakimi� poruszeniami na dworze. Ponownie rozejrza�a si� po pokoju nie znajduj�c �ladu syna. Wiedzia�a jednak, �e zamkni�te drzwi z prawej strony prowadz� do niewielkiej sypialni, na kt�r� Paul wyrazi� ochot�.

��Dzie� dobry, doktorze Yueh � powiedzia�a. � Gdzie jest Paul?

Yueh skin�� g�ow� jakby pod adresem kogo� za oknem i nie odwracaj�c si� powiedzia� nieobecnym tonem:

��Tw�j syn by� zm�czony, Jessiko. Odes�a�em go do s�siedniego pokoju, by odpocz��.

Nagle zesztywnia�, odwr�ci� si� raptownie, w�sy opad�y mu na purpurowe wargi.

��Wybacz, moj� pani! My�lami by�em bardzo daleko� ja� nie chcia�em, �eby to zabrzmia�o tak poufale.

U�miechn�a si�, wyci�gaj�c praw� d�o�. Przez chwil� obawia�a si�, �e on mo�e ukl�kn��.

��Daj spok�j, Wellington.

���eby tak si� odezwa� do ciebie� ja�

��Znamy si� ju� sze�� lat � powiedzia�a. � Najwy�szy czas, by w cztery oczy da� sobie spok�j z etykiet� minionego okresu.

Yueh zdoby� si� na w�t�y u�miech. Wygl�da na to, �e mi si� uda�o. Teraz ona b�dzie uwa�a�a, �e wszystko, cokolwiek jest w moim zachowaniu niezwyk�ego, wynika z zak�opotania. Nie b�dzie doszukiwa� si� g��bszych motyw�w, skoro ju� zna odpowied�.

��Zdaje si�, �e buja�em w ob�okach � powiedzia�. � Obawiam si�, �e kiedy tylko� robi mi si� ciebie szczeg�lnie �al, my�l� o tobie jako o� no, Jessice.

���al ci mnie? Dlaczego u licha?

Yueh wzruszy� ramionami. Dawno temu zda� sobie spraw�, �e w przeciwie�stwie do jego Wanny Jessika nie by�a obdarzona ca�kowitym prawdom�wstwem. Mimo to zawsze w obecno�ci Jessiki trzyma� si� prawdy, je�li tylko si� da�o. Tak by�o bezpieczniej.

��Widzia�a� t� planet�, moja� Jessiko. � Zaj�kn�� si� przy imieniu, ale brn�� dalej. � Jak�e ja�owa po Kaladanie. I ci ludzie! Te mieszczki, kt�re mijali�my po drodze, zawodz�ce pod swymi zas�onami. Jak one na nas patrzy�y!

Z�o�y�a r�ce na piersiach wyczuwaj�c tam krysn�, ostrze wytoczone, je�li wierzy� pog�oskom, z z�ba czerwia pustyni.

��Po prostu dlatego, �e jeste�my dla nich obcy � inni ludzie, inne obyczaje. Znali jedynie Harkonnen�w. � Omin�a go spojrzeniem wygl�daj�c przez okno. � Co tam wypatrzy�e� na dworze?

��Ludzi.

Jessika przesz�a przez pok�j staj�c u jego boku, spojrza�a na lewo w stron� fasady budynku, tam gdzie gapi� si� Yueh. Zobaczy�a dwadzie�cia drzew palmowych rosn�cych w rz�dzie, a pod nimi wymiecion� do czysta go�� ziemi�. Tarczowy parkan odgradza� je od drogi, kt�r� przechodzili ludzie w burnusach. Pomi�dzy sob� a lud�mi Jessika wy�owi�a ledwo uchwytne migotanie w powietrzu � od tarczy domowej � i zacz�a studiowa� t�um przechodni�w zastanawiaj�c si�, dlaczego tak zainteresowali Yuego. Pojawi�a si� prawid�owo�� i Jessika a� przycisn�a d�o� do policzka: spojrzenia, jakimi przechodnie mierzyli drzewa palmowe! Zobaczy�a w nich zawi��, troch� nienawi�ci� a nawet uczucie nadziei. Wszyscy wlepiali w owe drzewa oczy z tym samym wyrazem.

��Wiesz, co oni my�l�? � zapyta� Yueh.

��Uprawiasz czytanie w my�lach?

��W ich my�lach � powiedzia�. � Oni spogl�daj� na te drzewa i my�l�: �Tam jest nas stu�. To w�a�nie my�l�.

Obr�ci�a ku niemu zaintrygowan� twarz.

��Dlaczego?

��To s� daktylowce � powiedzia�. � Jedna palma daktylowa potrzebuje czterdzie�ci litr�w wody dziennie. A cz�owiek zaledwie osiem. Przeto palma r�wna si� pi�ciu ludziom. Tam jest dwadzie�cia palm � stu ludzi.

��Lecz niekt�rzy z tych ludzi spogl�daj� na drzewa z nadziej�.

��Oni maj� jedynie nadziej�, �e spadnie troch� daktyli, tyle �e to nie sezon.

��Spogl�damy na t� planet� zbyt krytycznym okiem � powiedzia�a. � Ona jest naszym niebezpiecze�stwem, lecz i nadziej� zarazem. Na przyprawie mo�emy si� wzbogaci�. Z pe�n� kies� mo�emy urz�dzi� ten �wiat, jak nam si� spodoba.

I za�mia�a si� w duchu sama z siebie: Kogo ja usi�uj� przekona�? �miech przedar� si� przez kr�g jej my�li, kruchy, nieweso�y.

��Ale bezpiecze�stwa si� nie kupi � powiedzia�a.

Yueh odwr�ci� si� od niej, by nie widzia�a jego twarzy.

Gdyby tylko mo�na by�o nienawidzi� tych ludzi, zamiast ich kocha�! Swoim zachowaniem Jessika pod wieloma wzgl�dami przypomina�a mu Wann�. Jednak owa my�l narzuca�a swoje w�asne rygory umacniaj�c go w d��eniu do wyznaczonego celu. Kr�te s� drogi okrucie�stwa Harkonnen�w. Mo�e Wanna �yje. On musi si� przekona�.

��Nie martw si� o nas, Wellington � powiedzia�a Jessika. � To nasza sprawa, nie twoja.

Ona my�li, �e ja si� martwi� o ni�! Mruganiem powstrzyma� �zy. I martwi� si�, oczywi�cie. Ale ja musz� stan�� przed szata�skim baronem po wykonaniu zadania i wykorzysta� swoj� jedyn� szans� uderzenia wtedy, gdy jest najs�abszy � w momencie jego triumfu! � Westchn��.

��Nie obudz� Paula, je�li do niego zajrz�? � spyta�a.

��Bynajmniej. Da�em mu �rodek uspokajaj�cy.

��Dobrze znosi zmian�?

��Jest tylko nieco os�abiony. I podekscytowany, ale kt�ry� pi�tnastolatek by nie by� w tej sytuacji. � Podszed� do drzwi, otworzy� je. � Tutaj jest.

Pod��ywszy za nim Jessika zajrza�a w p�mrok sypialni. Na w�skim ��ku polowym Paul le�a� z jedn� r�k� schowan� pod cienkim przykryciem, drug� odrzuci� za g�ow�. Listewki �aluzji w oknie przy��ku tka�y kanw� cieni na jego twarzy i kocu. Jessika zapatrzy�a si� na syna, na owal twarzy jak�e podobny do jej w�asnego. Ale w�osy mia� po ksi�ciu � koloru w�gla i niesforne. D�ugie rz�sy zakrywa�y ��tawozielone oczy. Jessika u�miechn�a si� czuj�c, jak opuszczaj� j� obawy. Znienacka uderzy�o j� dziedziczne pi�tno w rysach twarzy syna � matczyny kszta�t oczu i rysunek twarzy, ale ostre linie ojca wyziera�y z tego rysunku jak wy�aniaj�ca si� z dzieci�stwa dojrza�o��. Pomy�la�a o rysach ch�opca jako przecudownym efekcie wyklarowania przypadkowych kombinacji � niesko�czonych �a�cuch�w zbieg�w okoliczno�ci spotykaj�cych si� w tym ogniwie. Pod wp�ywem owej my�li zapragn�a ukl�kn�� przy ��ku i wzi�� syna w ramiona, powstrzyma�a j� tylko obecno�� Yuego. Cofn�a si�, zamkn�a cicho drzwi.

Yueh dawno ju� wr�ci� pod okno nie mog�c znie�� widoku spojrzenia, jakim Jessika mierzy�a syna. Dlaczego Wanna nie da�a mi dzieci? � zadawa� sobie pytanie. � Jako lekarz wiem, �e nie istnia�a �adna fizyczna przyczyna. Czy�by dla jakich� racji Bene Gesserit? Mo�e wyznaczono jej inne zadanie? Jakie� to znowu zadanie? Kocha�a mnie, to pewne.

Po raz pierwszy przysz�o mu do g�owy, �e mo�e jest on fragmentem o wiele zawilszego i bardziej skomplikowanego uk�adu, ni� potrafi ogarn�� swoim umys�em. Jessika stan�a przy nim.

��Ile� cudownej beztroski we �nie dziecka � odezwa�a si�.

Odpowiedzia� machinalnie:

��Gdyby jeszcze doro�li potrafili si� tak zapomnie�.

��Gdyby�

��Gdzie my to zaprzepaszczamy? � wyszemra�.

Spojrza�a na niego pochwyciwszy zastanawiaj�ce brzmienie jego g�osu, ale duchem by�a wci�� przy Paulu, rozmy�laj�c nad nowymi rygorami jego nauczania tutaj, nad zmianami w jego obecnym �yciu � jak�e r�nymi od�ycia, jakie kiedy� dla niego zamy�lali.

��My rzeczywi�cie co� zaprzepaszczamy � powiedzia�a.

Wyjrza�a w prawo na skarp� z garbami sfatygowanych przez wiatr szarozielonych krzak�w � zakurzone li�cie i wyschni�te, szponiaste ga��zie. Zanadto ciemne niebo zawis�o nad skarp� jak kleks, a mleczny blask s�o�ca Arrakis nadawa� krajobrazowi srebrzystej po�wiaty � jak �wiat�o ukrytego pod jej stanikiem krysno�a.

��Niebo jest takie ciemne � powiedzia�a.

��Cz�ciowo z braku wilgoci.

��Woda! � fukn�a. � Wszystko, co tutaj zaczniesz, sko�czy si� na braku wody!

��Jest to najwi�ksza tajemnica Arrakis � powiedzia�.

��Dlaczego tutaj jest tak ma�o wody? S� przecie� ska�y wulkaniczne. Jest kilkana�cie �r�de� energii, kt�re mog� wymieni�. Jest l�d polarny. M�wi si�, �e nie mo�na wierci� na pustyni � huragany i piachop�ywy niszcz� instalacje szybciej, ni� si� je i montuje, o ile wcze�niej jeszcze nie dopadn� ci� czerwie. Nigdy nie natrafiono tam na �lad wody, tak czy owak. Lecz tajemnica, Wellington, prawdziwa tajemnica, to studnie wywiercone w tutejszych basenach i nieckach. Czyta�e� o nich?

��Na pocz�tku strumyczek i na tym koniec.

��Lecz, Wellington, to jest dopiero tajemnica. By�a woda. Woda wysycha. I nigdy ju� nie ma tam wody. Jednak�e drugie wiercenie tu� obok daje ten sam efekt: strumyczek, kt�ry si� urywa. Czy nigdy to nikogo nie zaciekawi�o?

��To jest ciekawe � powiedzia�. � Podejrzewasz jakie� procesy �yciowe? Czy nie wysz�oby to w pr�bkach rdzenia?

��Co by wysz�o? Obca substancja ro�linna� albo zwierz�ca? Kto by j� rozpozna�?

Odwr�ci�a si� ponownie do skarpy.

��Woda zostaje zatrzymana. Co� zatyka jej uj�cie. To podejrzewam.

��Mo�e przyczyna jest znana � powiedzia�. � Harkonnenowie pozamykali dost�p do wielu �r�de� informacji na temat Arrakis. Mo�e mieli pow�d, aby to ukry�.

��Jaki pow�d? � zapyta�a. � A poza tym jest wilgo� w atmosferze. Bardzo niewiele, na pewno, ale troch� jest. To g��wne �r�d�o tutejszej wody, zbieranej w oddzielaczu wiatru i osadniki. Sk�d si� bierze ta wilgo�?

��Z czap polarnych?

��Zimne powietrze absorbuje niewiele wilgoci, Wellington. Jest tu za kurtyn� Harkonnen�w wiele spraw, kt�re a� si� prosz� bli�szego zbadania i nie wszystkie wi��� si� bezpo�rednio z przypraw�.

��Rzeczywi�cie jeste�my za kurtyn� Harkonnen�w � powiedzia�. � Mo�e by�

Urwa�, spostrzeg�szy raptown� intensywno��, z jak� patrzy�a na niego.

��Czy co� si� sta�o?

��Spos�b w jaki m�wisz �Harkonnenowie� � powiedzia�a. � Nawet w g�osie mojego ksi�cia nie ma tyle jadu, kiedy wymawia on to znienawidzone imi�. Nie wiedzia�am, �e masz osobiste powody, by ich nienawidzi�, Wellington.

Wielka Macierzy! Obudzi�em w niej podejrzenia! � pomy�la�. � Teraz musz� u�y� wszelkich wybieg�w, jakich nauczy�a mnie Wanna. Mam tylko jedno wyj�cie: powiedzie� jak najwi�cej prawdy.

��Nie wiedzia�a�, �e moja �ona, moja Wanna � wzruszy� ramionami, niezdolny m�wi� z powodu nag�ego skurczu w gardle.

��Oni�

S�owa uwi�z�y mu w krtani. Wpad� w pop�och, zacisn�� mocno powieki, nic prawie nie czuj�c pr�cz agonii w piersi, dop�ki jaka� d�o� nie dotkn�a delikatnie jego ramienia.

��Wybacz mi � powiedzia�a Jessika. � Nie mia�am zamiaru otwiera� starych ran.

I pomy�la�a: A to bydlaki! Jego �on� by�a Bene Gesserit � wida� to w nim jak na d�oni. I oczywi�cie Harkonnenowie j� zamordowali. Oto kolejna nieszcz�sna ofiara z��czona cheremem nienawi�ci z Atrydami.

��Przepraszam � powiedzia�. � Nie mog� o tym m�wi�.

Otworzy� oczy zdaj�c si� na wewn�trzn� �wiadomo�� rozpaczy. To przynajmniej by�a prawda. Jessika wodzi�a po nim spojrzeniem zatrzymuj�c je na wystaj�cych ko�ciach policzkowych, na ciemnych cekinach sko�nych oczu jak migda�y, na kremowej cerze, na sznureczkach w�s�w zwisaj�cych nad purpurowymi wargami niczym portal, na w�skim podbr�dku. Zauwa�y�a, �e bruzdy na czole i policzkach �wiadczy�y tyle� o wieku co o troskach. Ogarn�� j� g��boki afekt do niego.

���a�uj�, �e ci� sprowadzili�my, Wellington, w to niebezpieczne miejsce � powiedzia�a.

��Przyjecha�em z w�asnej woli � odpar�. I to tak�e by�a prawda.

��Ale ca�a ta planeta jest pu�apk� Harkonnen�w. Musisz o tym wiedzie�.

��Trzeba czego� wi�cej ni� pu�apki, by schwyta� ksi�cia Leto � powiedzia�. I to tak�e by�a prawda.

��Mo�e powinnam bardziej w niego wierzy� � rzek�a. � Jest genialnym taktykiem.

��Zostali�my wyrwani z korzeniami. Dlatego czujemy si� niepewnie.

��A jak�e �atwo jest zabi� wykorzenion� ro�lin� � powiedzia�a. � Szczeg�lnie kiedy si� wsadzi j� we wrog� gleb�.

��Czy na pewno ta gleba jest wroga?

��By�y rozruchy na tle wody, gdy si� roznios�o, jak wiele ludzi ksi��� tu sprowadza � powiedzia�a. � Usta�y dopiero wtedy, kiedy miejscowi dowiedzieli si�, �e instalujemy nowe oddzielacze wiatru i skraplacze, by przej�y to brzemi�.

��Wody jest tu tylko tyle, �eby utrzyma� ludzi przy �yciu � powiedzia�. � Oni wiedz�, �e je�li ich przyb�dzie, a nie zwi�kszy si� ilo�� wody do picia, jej cena p�jdzie w g�r�i najbiedniejsi poumieraj�. Ale ksi��� rozwi�za� ten problem. Rozruchy wcale nie musz� �wiadczy� o trwa�ej wrogo�ci do niego.

��I stra�e � powiedzia�a. � Wsz�dzie stra�e. I tarcze. Gdzie spojrze�, wsz�dzie wida� t� mgie�k�. Inaczej �yli�my na Kaladanie.

��Dajmy tej planecie szans� � powiedzia�.

Lecz Jessika ponownie skierowa�a kamienne spojrzenie za okno.

��Czuj� �mier� w tym zamku � rzek�a. � Hawat wyprawi� tutaj przodem swych agent�w w sile batalionu. Tamci gwardzi�ci na zewn�trz to jego ludzie. Tragarze to jego ludzie. Ze skarbca bez �adnych wyja�nie� pobiera si� wielkie sumy. A to oznacza tylko jedno: �ap�wki w wysokich sferach. � Potrz�sn�a g�ow�. � Dok�d kroczy Thufir Hawat, tam idzie �mier� i zdrada.

��Oczerniasz go.

��Oczerniam? Ja go wychwalam. �mier� i zdrada, to teraz nasza jedyna nadzieja. Ja po prostu nie mam z�udze� co do metod Thufira.

��Powinna�� mie� pe�ne r�ce roboty. Nie zostawi� sobie ani chwili na takie niezdrowe�

��Roboty! A co innego zabiera mi prawie wszystkie chwile, Wellington? Jestem sekretark� ksi�cia, mam tyle roboty, �e codziennie dowiaduj� si�, co nowego b�dzie mi sp�dza� sen z powiek, a jemu nawet nie przyjdzie do g�owy, �e wiem o tym. � Zacisn�a wargi i powiedzia�a bezbarwnym g�osem: � Czasami zastanawiam si�, na ile moje handlowe wykszta�cenie zawa�y�o, �e jego wyb�r pad� na mnie.

��Jak mam to rozumie�?

Uderzy� go jej cyniczny ton, gorycz, jakiej nigdy przed nim nie ujawni�a.

��Nie s�dzisz, Wellington, �e zwi�zana mi�o�ci� sekretarka jest o niebo pewniejsza.

��To jest poroniony pomys�, Jessiko.

Reprymenda sama przysz�a mu na usta. Uczucia ksi�cia do jego konkubiny nie budzi�y w�tpliwo�ci. Wystarczy�o tylko spojrze�, jak wodzi za ni� oczami.

Westchn�a.

��Masz racj�. Poroniony.

Ponownie obj�a si� ramionami przyciskaj�c do cia�a pochw� z krysno�em i my�l�c o zwi�zanej z nim nie zako�czonej sprawie.

��Wkr�tce poleje si� obficie krew � powiedzia�a. � Harkonnenowie nie spoczn�, dop�ki nie legn� w grobie, albo oni, albo m�j ksi���. Baron nie mo�e zapomnie�, �e Leto jest spokrewniony z kr�lewskim rodem � niewa�ne jak daleko � podczas gdy godno�ci Harkonnen�w pochodz� z kiesy KHOAM. Ale zadra, kt�ra tkwi w nim g��boko do dzi�, to �wiadomo��, �e po bitwie pod Corrin jeden z Atryd�w skaza� Harkonnena na banicj� za tch�rzostwo.

��Dawna wendeta � mrukn�� Yueh. I poczu� chwilowy przyp�yw zapiek�ej nienawi�ci. Wpad� w sid�a tamtej dawnej wendety, kt�ra zabi�a jego Wann�, czy � co gorsza � wyda�a j� na tortury Harkonnen�w do czasu, a� jej m�� spe�ni ich ��dania. Dawna wendeta omota�a go, a ci ludzie byli cz�ci� tej morderczej gry. Na ironi� zakrawa�o, �e taka �mier� mog�aby rozkwita� tutaj na Arrakis, jedynym we wszech�wiecie �r�dle �yciodajnego melan�u, dawcy zdrowia.

��O czym my�lisz? � spyta�a.

��My�l�, �e za przypraw� daj� ju� na wolnym rynku sze��set dwadzie�cia tysi�cy solaris za dekagram. Za takie bogactwo mo�na mie� wiele rzeczy.

��Czy i ty nie jeste� wolny od chciwo�ci, Wellington?

��To nie chciwo��.

��A co?

Wzruszy� ramionami.

��Bana�. � Spojrza� na ni�. � Pami�tasz smak swej pierwszej przyprawy?

��Smakowa�a jak cynamon.

��Lecz nigdy dwa razy tak samo � powiedzia�. � Ona jest jak �ycie, za ka�dym razem, kiedy jej kosztujesz, ukazuje inn� twarz. Niekt�rzy utrzymuj�, �e przyprawa wywo�uje smakowy odruch warunkowy. Przekonuj�c si�, �e to mu dobrze robi, cia�o przyjmuje smak jako przyjemny � z lekka euforyczny. I tak, jak �ycia, nigdy nie uda si� przyprawy wiernie zsyntetyzowa�.

��My�l�, �e m�drzej by�my zrobili uchodz�c jako renegaci poza granice Imperium � powiedzia�a.

Zorientowa� si�, �e go nie s�ucha, zastanowi� si� g��boko nad jej s�owami. Tak, dlaczego nie zmusi�a ksi�cia, by tak zrobi�? Mo�e go zmusi� dos�ownie do wszystkiego. Zacz�� m�wi� szybko, poniewa� by�a w tym prawda i okazja do zmiany tematu:

��Czy uznasz to za zuchwa�o�� z mojej strony� Jessiko, je�li zadam ci osobiste pytanie?

Przytuli�a si� do wystaj�cego parapetu przeszyta niewyt�umaczalnym niepokojem.

��Oczywi�cie, �e nie. Jeste�� moim przyjacielem.

��Dlaczego nie zmusi�a� ksi�cia, by ci� po�lubi�?

Odwr�ci�a si�, z podniesion� g�ow�, z ogniem w oczach.

��Zmusi� go do po�lubienia mnie? Ale�

��Nie powinienem by� pyta� � powiedzia�.

��Nie. � Wzruszy�a ramionami. � Istniej� po temu wa�ne racje polityczne: dop�ki m�j ksi��� jest wolny, co poniekt�re z wysokich rod�w mog� nadal liczy� na koligacj�. Poza tym� � westchn�a. � Motywowanie ludzi, naginanie ich do swojej woli wytwarza w nas cyniczny stosunek do cz�owiecze�stwa. Poni�a ono wszystko, czego dotknie. Gdybym go zmusi�a do tego� to jakby nie on to zrobi�.

��Co� takiego mog�aby powiedzie� moja Wanna � wyszepta�. I to tak�e by�a prawda. Zakry� d�oni� usta, prze�ykaj�c nerwowo. Nigdy nie by� bli�ej wyznania, wyspowiadania si� przed ni� ze swojej potajemnej roli.

Jessika odezwa�a si�, niwecz�c �w moment.

��Poza tym, Wellington, ksi��� to w istocie dw�ch ludzi. Jednego z nich bardzo kocham. Jest uroczy, dowcipny, delikatny� czu�y � ma to wszystko, czego mo�e kobieta zapragn��. Lecz tamten drugi m�czyzna jest zimny, grubosk�rny, w�adczy, egoistyczny � ostry i okrutny jak zimowy wiatr. To cz�owiek ukszta�towany przez ojca. � Twarz jej si� wykrzywi�a. � Szkoda, �e ten staruch nie zmar�, gdy narodzi� si� m�j ksi���!

W ciszy, jaka zapad�a mi�dzy nimi, da� si� s�ysze� szmer story muskanej powiewem wentylatora.

Po chwili odetchn�a pe�n� piersi� i powiedzia�a:

��Leto ma racj�, te pokoje s� milsze od tamtych w pozosta�ej cz�ci domu.

Odwr�ciwszy si� omiot�a spojrzeniem pomieszczenie.

��Gdyby� nie mia� nic przeciwko temu, Wellington, chc� jeszcze raz obej�� to skrzyd�o, zanim wyznacz� kwatery.

Kiwn�� g�ow�.

��Ale� oczywi�cie.

I pomy�la�: Gdyby� tylko istnia� jaki� spos�b, by nie wykona� tego, co musz� uczyni�.

Jessika opu�ci�a ramiona, wysz�a na korytarz i przystan�a na moment bij�c si� z my�lami. Przez ca�y czas naszej rozmowy on co� ukrywa�, co� w sobie dusi�. By nie zrani� moich uczu�, zapewne. To dobry cz�owiek. Ponownie opad�y j� w�tpliwo�ci i ma�o nie zawr�ci�a, by w konfrontacji z Yuem wydrze� z niego to, co zatai�. Ale bym go jedynie zawstydzi�a, przestraszy�by si� widz�c, jak �atwo go rozszyfrowa�. Powinnam pok�ada� wi�cej ufno�ci w swoich przyjacio�ach.

Paul le�a� na ��ku i udawa�, �e �pi. Z �atwo�ci� schowa� w d�oni tabletk� nasenn� Yuego udaj�c, �e j� popija. Pohamowa� �miech. Nawet matka uwierzy�a, �e �pi. Pragn�� zerwa� si� i wyprosi� u niej pozwolenie na w�dr�wk� po pa�acu, ale zdawa� sobie spraw�, �e ona si� nie zgodzi. Wszystko by�o jeszcze w zbytniej rozsypce. Nie. Tak jest najlepiej. Wymykaj�c si� bez pytania nie z�ami� zakaz�w, no i zostan� w budynku, gdzie jest bezpiecznie.

S�ysza� rozmow� matki i Yuego w drugim pokoju. Ich s�owa dociera�y niewyra�nie � co� o przyprawie� o Harkonnenach. G�osy wznosi�y si� i opada�y. Uwag� Paula zaprz�tn�o rze�bione wezg�owie ��ka � przytwierdzona do �ciany imitacja wezg�owia kry�a uk�ad sterowania urz�dzeniami w pokoju. W drewnie przedstawiono ryb� wyskakuj�c� ponad wypuk�e, br�zowe fale. Wiedzia�, �e kiedy naci�nie jedyne widoczne oko ryby, zapal� si� dryfowe lampy w pokoju. Przekr�cenie jednej z fal regulowa�o wentylacj�. Innej � temperatur�.

Paul po cichutku siad� na ��ku. Z lewej strony pod �cian� sta� wysoki rega�. Mo�na go by�o odsun�� na bok i wtedy ukazywa�a si� szafa z szufladami z jednej strony. Klamka drzwi na korytarz imitowa�a dr��ek ornitoptera. Pok�j urz�dzono jakby z zamiarem oczarowania Paula.

Pok�j i ta planeta. Przypomnia� sobie ksi�gofilm, kt�ry pokaza� mu Yueh � �Arrakis: O�rodek Do�wiadczalny Botaniki Pustyni Jego Imperatorskiej Mo�ci�. Ksi�gofilm by� stary, sprzed odkrycia przyprawy. W pami�ci Paula przemkn�y nazwy, ka�da ze swym obrazem odci�ni�tym mnemotechnicznym rytmem ksi�gi: saguaro, o�li rzep, palma daktylowa, werbena piaskowa, nocna �wieca, kaktus bary�kowaty, Jucca brevifolia, Cotinus coggygria, Covillea mexicana� lis, Vulpes macrotis, jastrz�b pustynny, skoczek pustynny�

Nazwy i obrazy, nazwy i obrazy z ziemskiej przesz�o�ci cz�owieka � a wiele nigdzie indziej ju� nie spotykanych we wszech�wiecie, tylko tutaj, na Arrakis. Trzeba si� uczy� o tylu nowych rzeczach � o przyprawie. I o czerwiach pustyni.

W s�siednim pokoju trzasn�y drzwi. Paul us�ysza� kroki matki oddalaj�ce si� w g��b korytarza. Wiedzia�, �e doktor Yueh znajdzie sobie co� do czytania i zostanie w przyleg�ym pokoju. Nadszed� ju� moment, by wyruszy� na eskapad�. Paul wykrad� si� z ��ka i skierowa� kroki do rega�u otwieraj�cego si� na szaf�. Przystan�� s�ysz�c szmer za plecami, odwr�ci� si�. Rze�bione wezg�owie ��ka opad�o na miejsce, z kt�rego si� podni�s�. Paul zamar� i bezruch ocali� mu �ycie. Spoza wezg�owia wysun�� si� male�ki grot-go�czak, najwy�ej pi�ciocentymetrowej d�ugo�ci. Paul rozpozna� to w mgnieniu oka � pospolit�, skrytob�jcz� bro�, o kt�rej uczono od male�ko�ci ka�de dziecko krwi kr�lewskiej. Drapie�na, metalowa drzazga, sterowana z bliska czyj�� r�k� i okiem. Potrafi�a zary� si� w ruchomym ciele i po nitkach nerw�w utorowa� sobie drog� do najbli�szego z �ywotnych narz�d�w. Go�czak uni�s�szy si� przejecha� bokiem przez pok�j tam i z powrotem. Paul uzmys�owi� sobie, co wie na jego temat, ograniczenia grota-go�czaka: kompresja pola dryfowego zak��ca widzenie oka przeka�nika. Skoro nic pr�cz nik�ego o�wietlenia pokoju nie odzwierciedla mu celu, operator b�dzie kierowa� si� ruchem � jakimkolwiek.

Tarcza le�a�a na ��ku. Lance laserowe str�ca�y go�czaki, ale by�y kosztowne i notorycznie si� psu�y, a poza tym zawsze istnia�a gro�ba wybuchu fajerwerku, gdyby wi�zka laserowa przeci�a aktywn� tarcz�. Atrydzi wierzyli w osobiste tarcze i przytomno�� umys�u. Zastyg�y w katatonicznym prawie bezruchu Paul wiedzia�, �e teraz jedynie przytomno�� umys�u pozosta�a mu, �eby stawi� czo�o niebezpiecze�stwu.

Grot-go�czak wzni�s� si� o dalsze p� metra. Ko�ysa� si� tam i z powrotem w smugach �wiat�a, przeszukuj�c pok�j na wszystkie strony.

Musz� pr�bowa� go z�apa� � pomy�la� Paul. � B�dzie �liski na spodzie od pola dryfowego. Musz� go mocno chwyci�.

Go�czak opad� p� metra, zjecha� na lewo i zawr�ciwszy okr��y� ��ko. Dobiega�o od niego ciche buczenie. Kto tym dra�stwem steruje? � g�owi� si� Paul. � Musi by� niedaleko. M�g�bym krzykn�� na Yuego, ale to go dopadnie, jak tylko otworzy drzwi.

Za jego plecami zaskrzypia�y drzwi od korytarza. Kto� w nie zapuka�. Otworzy�y si�. Grot-go�czak �mign�� mu ko�o g�owy w kierunku ruchu. Prawa r�ka Paula wystrzeli�a do przodu i w d�, chwytaj�c �mierciono�ne narz�dzie. Go�czak bucza� i skr�ca� si� w rozpaczliwie zaci�ni�tej na nim d�oni. Paul zamachn�� si� i z gwa�townego p�obrotu trzasn�� nosem drzazgi w metalow� p�yt� drzwi. Us�ysza� chrupni�cie zmia�d�onego na czubku oka i go�czak zamar� w jego d�oni. Mimo to dla pewno�ci nie popu�ci� chwytu. Podni�s� wzrok i napotka� czysty b��kit otwartego spojrzenia Szadout Mapes.

��Tw�j ojciec przysy�a po ciebie � powiedzia�a. � W sieni czekaj� ludzie z eskorty.

Paul kiwn�� g�ow� skupiaj�c wzrok i uwag� na obcej kobiecie w s�u�ebnym br�zie workowatej sukni. Spogl�da�a teraz na przedmiot zaci�ni�ty w jego d�oni.

��S�ysza�am o czym� takim � powiedzia�a. � Zabi�by mnie, prawda?

Musia� prze�kn��, nim zdo�a� przem�wi�.

��To ja� by�em celem.

��Ale sz�o na mnie.

��Bo si� rusza�a�.

Zastanawia� si�: Kim jest to stworzenie?

��Zatem uratowa�e� mi �ycie � powiedzia�a.

��Uratowa�em �ycie nam obojgu.

��Wygl�da na to, �e mog�e� mnie zostawi� na pastw� tego czego�, a sam uciec.

��Kim jeste�? � zapyta�.

��Szadout Mapes, ochmistrzyni.

��Sk�d wiedzia�a�, gdzie mnie znale��?

��Twoja matka mi powiedzia�a. Spotka�am j� przy schodach do magicznego pokoju w ko�cu korytarza. � Wskaza�a na prawo. � Ludzie twojego ojca nadal czekaj�.

To b�d� ludzie Hawata � pomy�la�. � Musimy znale�� operatora tego urz�dzenia.

��Id� do ludzi mojego ojca. Powiedz im, �e z�apa�em grota-go�czaka w budynku i �eby si� rozeszli na poszukiwanie operatora. Ka� im natychmiast otoczy� pa�ac i teren. B�d� wiedzieli, jak si� do tego zabra�. To musi by� kto� obcy. � Zaduma� si�: A mo�e to ona? Ale by� przekonany, �e nie. Go�czakiem kto� kierowa�, gdy wchodzi�a.

��Zanim zrobi�, co ka�esz, m�odzie�cze � powiedzia�a Mapes � musimy wyr�wna� nasze rachunki. Z�o�y�e� na mnie brzemi� wody, a nie za bardzo mam ochot� je d�wiga�. Lecz my, Fremeni, sp�acamy d�ugi i wdzi�czno�ci, i nikczemno�ci. I wiadomo nam, �e w�r�d was jest zdrajca. Nie wiemy kto, ale �e istnieje, za to dajemy g�ow�. Jego to zapewne r�ka prowadzi�a ten krajak cia�a.

Paul przyj�� to w milczeniu: �zdrajca�. Nim zd��y� si� odezwa�, nieznajoma kobieta odwr�ci�a si� i pobieg�a z powrotem do wyj�cia. Przysz�o mu na my�l, by j� przywo�a�, ale by�o w niej co� takiego, co mu m�wi�o, �e j� tym urazi. Powiedzia�a, co by�o jej wiadome, i teraz zamierza�a zrobi�, co �kaza��. Lada chwila dom zaroi si� lud�mi Hawata. Wr�ci� pami�ci� do innych fragment�w owej dziwnej rozmowy: �magiczny pok�j�. Spojrza� w lewo we wskazanym przez ni� kierunku. �My, Fremeni�. A wi�c to by�a Fremenka. Zatrzyma� si� na mrugni�cie mnemotechnicznej migawki, rejestruj�cej w jego pami�ci obraz jej twarzy: pomarszczone jak �liwka, ciemnobr�zowe rysy, b��kitne w b��kicie oczy bez odrobiny bia�ka. Do��czy� imi�: Szadout Mapes.

Nadal �ciskaj�c strzaskany go�czak zawr�ci� w g��b pokoju, lew� r�k� zgarn�� pas tarczowy z ��ka, owin�� go wok� bioder i dopi�� ju� w biegu, w drodze z pokoju i dalej korytarzem w lewo. Powiedzia�a, �e gdzie� tutaj jest jego matka� schody� �magiczny pok�j�.

W ko�cu po�udniowego skrzyd�a Jessika natkn�a si� na metalowe schody wznosz�ce si� spiral� do owalnych drzwi. Zerkn�a za siebie na korytarz i ponownie na drzwi. Owalne? � zdumia�a si�. Co za dziwny kszta�t drzwi domowych. Za oknami pod spiral� schod�w widzia�a ogromne bia�e s�o�ce Arrakis chyl�ce si� ku wieczorowi. D�ugie cienie przeszywa�y korytarz. Zwr�ci�a uwag� na schody. Ostre boczne �wiat�o wydoby�o grudki wyschni�tej ziemi na a�urowym metalu stopni. Jessika po�o�y�a d�o� na por�czy, zacz�a wchodzi�. Por�cz by�a ch�odna pod dotykiem przesuwaj�cej si� d�oni. Stan�a pod drzwiami, ujrza�a, �e nie maj� klamki, za� tam, gdzie powinna si� znajdowa�, widnia�o lekkie wkl�ni�cie.

Przecie� nie zamek papilarny � powiedzia�a sama do siebie. Zamek papilarny musi by� nastrojony do kszta�tu i linii d�oni jednego osobnika. Jednak wygl�da�o to na zamek papilarny. Istnia�y za� sposoby otworzenia ka�dego zamka papilarnego � nauczono j� tego w szkole. Jessika obejrza�a si� dla pewno�ci, �e nikt jej nie obserwuje, przycisn�a d�o� do wg��bienia w drzwiach, odwr�ci�a si� i ujrza�a Mapes u st�p schod�w.

��Ludzie w Wielkiej Sali m�wi�, �e ksi��� przysy�a ich po m�odego panicza Paula � powiedzia�a Mapes. � Maj� ksi���cy sygnet i gwardzista ich zidentyfikowa�.

Spojrza�a na drzwi i z powrotem na Jessik�. Ostro�na ta Mapes � pomy�la�a Jessika. � Dobry to znak.

��Jest w pi�tym pokoju licz�c od tego ko�ca korytarza, taka ma�a sypialnia � powiedzia�a. � Gdyby� mia�a k�opot z obudzeniem go, wezwij z s�siedniego pokoju doktora Yuego. Paul mo�e potrzebowa� czego� na przebudzenie.

Ponownie Mapes rzuci�a przenikliwe spojrzenie na owalne drzwi i Jessice wyda�o si�, �e wyczyta�a w jej oczach odraz�. Nim zd��y�a zapyta� o drzwi i co kry�y, Mapes zawr�ci�a i w po�piechu odesz�a korytarzem.

Hawat por�czy� za ten dom � pomy�la�a Jessika. � Nie mo�e tu by� nic szczeg�lnie okropnego. Pchn�a drzwi. Otworzy�y si� do wewn�trz na ma�e pomieszczenie z drugimi owalnymi drzwiami naprzeciwko. Drugie drzwi mia�y jako klamk� obr�cz ko�a. �luza powietrzna! � poj�a Jessika. Spojrza�a w d� i zobaczy�a podp�rk� do drzwi, kt�ra upad�a na pod�og� male�kiego pokoiku. Podp�rka nosi�a w�asnor�czny znak Hawata. Drzwi podparto i zostawiono otwarte. Kto� pewnie przypadkowo zwali� podp�rk� nie zdaj�c sobie sprawy, �e drzwi zewn�trzne zamkn� si� na zatrzask papilarny. Przest�pi�a kraw�d� wchodz�c do ma�ego korytarzyka. Po co w domu �luza powietrzna? � nie mog�a zrozumie�. I nagle przysz�y jej na my�l egzotyczne stworzenia pozamykane w sztucznych klimatach. Sztuczny klimat! To mia�oby sens na Arrakis, gdzie najbardziej sucholubne porosty spoza planety wymaga�y nawadniania.

Drzwi za jej plecami zacz�y si� zamyka�. Z�apa�a je i zablokowa�a otwarte dr��kiem zostawionym przez Hawata. Ponownie stan�a przed wewn�trznymi drzwiami z obr�cz� rygluj�c� � teraz zauwa�y�a zatart� inskrypcj� wyryt� w metalu ponad ko�em. Rozpoznaj�c s�owa w j�zyku galach, odczyta�a:

�Cz�owieku! Oto cudowna cz�stka bo�ego �wiata; zatem sta� przed ni� i naucz si� mi�owa� doskona�o�� Najwy�szego Przyjaciela Twego�.

Jessika napar�a na ko�o. Obr�ci�o si� w lewo i wewn�trzne drzwi uchyli�y si�. �agodny powiew musn�� jej policzek, poruszy� w�osami. Poczu�a zmian� w powietrzu, jego bogatszy aromat. Otworzy�a drzwi na o�cie� zapuszczaj�c przez nie spojrzenie w g�szcz zielono�ci zalanej ��tym, blaskiem. ��te s�o�ce? � zdziwi�a si�. I po chwili: Szk�o filtracyjne! Przest�pi�a pr�g i drzwi zatrzasn�y si� za ni�.

��Oran�eria mokrej planety � wyszepta�a. Zewsz�d otacza�y j� doniczkowe ro�liny i nisko przyci�te drzewa. Pozna�a mimoz�, kwitn�c� pigw�, sondagi, zielono ukwiecon� pleniscent�, akarso w zielone i bia�e pasy� r�e�

Nawet r�e!

Nachyli�a si� nad gigantycznym r�owym kwiatem wdychaj�c jego wo�, po chwili wyprostowa�a si� i przyjrza�a pomieszczeniu. Pochwyci�a miarowy szmer. Rozdzieli�a g�szcz zachodz�cych na siebie li�ci i skierowa�a spojrzenie na �rodek pokoju. Ujrza�a niziutk� fontann�, ma��, z kanelur� na cokole. Regularny szmer pochodzi� od snuj�cego si� i rozszczepiaj�cego �uku wody, kt�ra spada�a do metalowej misy z g�uchym odg�osem galopady. Jessika podda�a si� kr�tkiemu �wiczeniu na wyostrzenie zmys��w i rozpocz�a metodyczny obch�d po obwodzie pokoju. Na oko mia� on oko�o dziesi�ciu metr�w kwadratowych. Z jego po�o�enia ponad szczytem korytarza oraz po subtelnych r�nicach w konstrukcji zorientowa�a si�, �e zosta� dobudowany na dachu tego skrzyd�a d�ugo po tym, jak wzniesiono oryginaln� budowl�. Przystan�a na po�udniowych obrze�ach pokoju przed szerok� tafl� szk�a filtracyjnego, rozgl�daj�c si� woko�o. Ca�a powierzchnia u�ytkowa w tym pokoju by�a zapchana egzotycznymi ro�linami z wilgotnego klimatu. Co� zaszele�ci�o w zieleni. Jessika zastyg�a w napi�ciu, lecz zaraz spostrzeg�a prosty zegarowy serwok o ramionach z rur i w�a. Jedno rami� unios�o si�, wyrzuci�o drobniutko rozpylony strumie� wody, kt�ra okry�a mg�� jej policzki. Rami� z�o�y�o si�, a ona spojrza�a, co zosta�o zroszone: to by�a papro� drzewiasta. Wsz�dzie woda w tym pomieszczeniu � na planecie, gdzie woda jest najcenniejsz� esencj� �ycia. Marnotrawstwo wody tak ra��ce, �e w Jessice zamar�o serce. Wyjrza�a na po��cone filtrem s�o�ce. Uczepi�o si� nisko nad szczerbatym horyzontem ponad �cianami urwisk tworz�cymi fragment olbrzymiego skalnego wypi�trzenia znanego jako Mur Zaporowy.

Szk�o filtracyjne � pomy�la�a. � Aby przemieni� bia�e s�o�ce w co� �agodniejszego i bli�szego. Kt� m�g� wybudowa� takie pomieszczenie? Leto? To do niego podobne, taka niespodzianka jako podarunek dla mnie � tylko �e nie by�o na to czasu. I mia� na g�owie powa�niejsze sprawy. Przypomnia�y jej si� doniesienia, �e wiele arraka�skich dom�w izolowano �luzami powietrznymi w drzwiach i oknach dla zachowania i odzyskiwania wilgoci wn�trzy. Leto powiedzia�, �e zignorowanie takich �rodk�w ostro�no�ci w ich domu jest �wiadom� deklaracj� pot�gi i bogactwa, bowiem ich drzwi i okna zabezpieczono jedynie przed wszechobecnym py�em. Lecz ten pok�j deklarowa� co� o wiele bardziej znacz�cego ni� brak wodnych uszczelnie� drzwi wej�ciowych. Ocenia�a, �e to pomieszczenie rekreacyjne zu�ywa�o ilo�� wody wystarczaj�c� do utrzymania tysi�ca os�b na Arrakis � by� mo�e wi�cej. Jessika przesz�a wzd�u� okna, nie odrywaj�c oczu od wn�trza oran�erii. Dzi�ki zmianie pozycji dostrzeg�a przy fontannie metaliczny blat na wysoko�ci sto�u, a na nim mign�� jej bia�y notatnik i stylograf, cz�ciowo przes�oni�te zwisaj�cym wachlarzowatym li�ciem. Podesz�a do stolika, zauwa�aj�c na nim inskrypcje Hawata, zapozna�a si� z tre�ci� zapisanej kartki.

Ksi��� Leto Atryda wspar� si� o parapet wie�y kontrolnej l�dowiska pod Arrakin. Pierwszy ksi�yc nocy � p�aska, srebrna moneta � wisia� ju� ca�kiem wysoko ponad po�udniowym horyzontem. Pod nim z�bate �ciany Muru Zaporowego po�yskiwa�y za mgie�k� py�u jak sp�kany lukier. Z lewej strony jarzy�y si� we mgle �wiat�a Arrakin � ��� biel� granat. Pomy�la� o obwieszczeniach opatrzonych jego podpisem i rozlepionych teraz po wszystkich zaludnionych miejscach planety:

�Nasz Najja�niejszy Padyszach Imperator nakaza� mi wzi�� we w�adanie t� planet� i po�o�y� kres wszelkim wa�niom�. Ich ceremonialna formu�a przepe�ni�a go uczuciem osamotnienia. Kto si� nabra� na ten d�ty legalizm? Na pewno nie Fremeni. Ani rody niskie maj�ce w swych r�kach handel wewn�trzny Arrakis� i b�d�ce prawie co do jednego lud�mi Harkonnen�w.

Targn�li si� na �ycie mojego syna!

Trudno mu by�o opanowa� w�ciek�o��. Zobaczy� �wiat�a jad�cego pojazdu zbli�aj�ce si� do l�dowiska od strony Arrakin. Mia� nadziej�, �e by� to transporter gwardii i wojska przywo��cy Paula. Zw�oka by�a irytuj�ca, chocia� wiedzia�, �e wynik�a z ostro�no�ci porucznika w s�u�bie Hawata.

Targn�li si� na �ycie mojego syna!

Potrz�sn�� g�ow�, by op�dzi� si� od z�ych my�li, obejrza� si� na l�dowisko, gdzie pi�� z jego w�asnych fregat tkwi�o na obwodzie niczym stra�nicy z monolitu. Lepsza ostro�na zw�oka ni�� To by� dobry porucznik, przypomnia� sobie. Cz�owiek wyznaczony do awansu, ca�kowicie oddany. �Nasz Najja�niejszy Padyszach Imperator��

Gdyby tylko mieszka�cy tego podupad�ego garnizonowego miasta zobaczyli prywatny list Imperatora do swego �Szlachetnie Urodzonego Ksi�cia� � pogardliwe aluzje do zakwefionych m�czyzn i kobiet� ale czeg� wi�cej mo�na oczekiwa� od dzikus�w, kt�rych najgor�tszym marzeniem jest �y� poza bezpiecznym �adem faufreluches? Ksi��� czu� w tym momencie, �e jego w�asnym najgor�tszym marzeniem jest po�o�enie kresu wszystkim r�nicom klasowym i �eby zapomnie� na zawsze o morderczym �adzie. Spojrza� w g�r� ponad py�em na nieruchome gwiazdy i pomy�la�: Wok� jednego z owych male�kich �wiate�ek kr��y Kaladan� lecz ja nigdy wi�cej nie zobacz� swojego domu.

Z t�sknoty za Kaladanem poczu� nag�y b�l w piersi. Czu�, �e b�l nie wzi�� si� z niego samego, �e dosi�gn�� go z Kaladanu. Nie m�g� zmusi� si� do nazwania tej wyschni�tej, ja�owej ziemi swoim domem i w�tpi�, by kiedykolwiek by� w stanie. Musz� maskowa� swoje uczucia � pomy�la�. � Dla dobra ch�opaka. Je�li kiedykolwiek ma mie� dom, musi to by� tutaj. Ja mog� uwa�a� Arrakis za piek�o, do kt�rego dosta�em si� przed �mierci�, lecz on musi odszuka� tutaj co�, w czym znajdzie natchnienie. Co� musi by� tutaj!

Ogarn�a go fala lito�ci nad samym sob�, wzgardzonej i odrzuconej natychmiast i przy�apa� si� na tym, �e z jakiego� powodu czepia si� jego pami�ci dwuwiersz z kasydy przytaczanej cz�sto przez Gurneya Hallecka:

No tak, Gurney znajdzie tutaj sporo opadaj�cego piachu, pomy�la� ksi���. Centralne pustkowie za tymi oszkliwionymi ksi�ycem urwiskami by�o pustyni�: naga ska�a, wydmy i tumany py�u � nie zbadane pustkowie z grupkami Fremen�w tu i �wdzie, na skraju, a mo�e i rozsianymi po tej pustyni. Je�li cokolwiek mia�o zapewni� przysz�o�� Atrydom, mogli to zrobi� w�a�nie Fremeni. Pod warunkiem, �e Harkonnenowie nie zarazili ich swoimi krwawymi intrygami.

Targn�li si� na �ycie mojego syna!

Zgrzytliwy, metaliczny �oskot wprawi� wie�� w wibracj�, zatrz�s� balustrad� pod r�kami ksi�cia. Przeciwpodmuchowe os�ony zapad�y przed nim odcinaj�c widok.

Prom przybywa � pomy�la�. Pora zej�� i zabra� si� do roboty. Zawr�ci� ku schodom za swoimi plecami, ruszy� na d� do wielkiej sali przylot�w, staraj�c si� odzyska� spok�j podczas schodzenia i przygotowa� twarz na nadchodz�ce spotkanie.

Targn�li si� na �ycie mojego syna!

Ludzie t�oczyli si� ju� z l�dowiska do �rodka, kiedy dotar� do nakrytej ��t� kopu�� hali. Nios�c zarzucone na ramiona marynarskie worki pokrzykiwali i dokazywali jak uczniowie wracaj�cy z kolonii.

��Hej! Wyczuwasz to pod swoimi platfusami? To ci dopiero ci��enie, brachu!

��Ile tu maj� sta�ej grawitacyjnej? Czuje si� wag�.

��Dziewi�� dziesi�tych G, jak stoi w ksi�gach.

Bez�adny gwar s��w wype�ni� ogromn� sal�.

��Przyjrza�e� si� dobrze tej dziurze podczas l�dowania? Gdzie le�y ca�y ten szmal, jaki mia� na nas czeka�?

��Harkonneny zwin�y go ze sob�!

��Ja pod gor�cy prysznic i buch do ��ka!

��Nie s�ysza�e�, idioto? Tutaj nie ma prysznic�w. Szorujesz dup� piaskiem!

��Hej! Mordy w kube�! Ksi���!

Ksi��� wyszed� z klatki schodowej na ucich�� nagle sal�. Gurney Halleck kroczy� przy skraju t�umu; na jednym ramieniu ni�s� torb�, w drugiej r�ce �ciska� gryf swej dziewi�ciostrunowej balisety. Mia� d�ugopalce d�onie z wielkimi kciukami, zdolne do drobnych ruch�w, kt�rymi dobywa� tak delikatn� muzyk� z balisety. Ksi��� obserwowa� Hallecka podziwiaj�c zwalistego brzydala, zauwa�y� lustrzane refleksy �renic, a w nich b�ysk barbarzy�skiego zrozumienia. Oto cz�owiek, kt�ry �y� poza faufreluches, przestrzegaj�c ich jednocze�nie w ka�dym przykazaniu. Jak to go Paul nazwa�? �Gurney Waleczny�. Kosmyki jasnych cienkich w�os�w snu�y si� po wy�ysia�ej miejscami g�owie. Szerokie usta wykrzywi� w weso�ym u�miechu, a blizna po chla�ni�ciu krwawinowym biczem rusza�a si�, jakby �y�a w�asnym �yciem. Z ca�ej jego postaci bi�a niedba�a, nied�wiedzia si�a. Podszed� do ksi�cia, schyli� si� w uk�onie.

��Gurney � powiedzia� ksi���.

��M�j panie � Gurney wyci�gn�� bali�cie w kierunku ludzi na sali. � To ju� reszta. Wola�bym przyby� z pierwszym rzutem, ale�

��Zosta�o dla ciebie jeszcze troch� Harkonnen�w � powiedzia� ksi���. � Chod� ze mn� na stron�, to pogadamy.

��Rozkazuj, m�j panie.

Przenie�li si� do alkowy ko�o sprzedaj�cego wod� automatu ze szczelin� na monety, podczas gdy ludzie kr�cili si� nerwowo po ogromnej poczekalni. Halleck cisn�� torb� w k�t, nie wypuszczaj�c z r�ki balisety.

��Ilu ludzi mo�esz da� Hawatowi? � zapyta� ksi���.

��Czy Thufir jest w tarapatach, Sire?

��Straci� zaledwie dw�ch agent�w, ale jego stra� przednia wspaniale rozpracowa�a ca�� tutejsz� siatk� Harkonnen�w. Je�li b�dziemy dzia�a� szybko, zapewnimy sobie niejakie bezpiecze�stwo, tak potrzebn� nam chwil� wytchnienia. On chce tylu ludzi, ilu tylko mo�esz zwolni� � ludzi, kt�rzy nie zawahaj� si� popracowa� i no�em.

��Mog� mu da� trzy setki moich najlepszych � powiedzia� Halleck. � Gdzie mam ich odes�a�?

��Do g��wnej bramy. Czeka tam agent Hawata, kt�ry ich przejmie.

��Mam si� tym zaj�� natychmiast, Sire?

��Za chwil�. Mamy jeszcze jeden k�opot. Komendant l�dowiska pod jakim� pretekstem zatrzyma tu prom do �witu. Galeon Gildii, kt�rym przybyli�cie, leci dalej w swoich interesach, za� prom ma spotka� si� z towarowcem zabieraj�cym st�d �adunek przyprawy.

��Naszej przyprawy, panie?

��Naszej przyprawy. Ale prom zabierze r�wnie� niekt�rych poszukiwaczy przyprawy starego re�imu. Optowali za wyjazdem przy zmianie lenna, a S�dzia Zmiany im nie zabrania. To cenni pracownicy, Gurney, jest ich oko�o o�miuset. Do odlotu promu musisz nam�wi� cz�� z nich, by zaci�gn�li si� do nas.

��Jak mocno namawia�, Sire?

��Zale�y mi na ich dobrowolnej wsp�pracy, Gurney. Ci ludzie posiadaj� niezb�dne nam do�wiadczenie i umiej�tno�ci. Fakt, �e odlatuj�, sugeruje, i� nie s� cz�ci� machiny Harkonnen�w. Hawat jest przekonany, �e w grupie b�dzie paru podstawionych �otr�w, ale on widzi assassin�w w ka�dym cieniu.

��W swoim �yciu Thufir wypatrzy� kilka wielce obiecuj�cych cieni, panie.

��S� i takie, kt�rych nie wypatrzy�. Ale moim zdaniem podrzucenie takich kuku�czych jaj w ten t�um odje�d�aj�cych to za du�o jak na wyobra�ni� Harkonnen�w.

��Mo�liwe, Sire. Gdzie s� ci ludzie?

��Pi�tro ni�ej, w poczekalni na dole. Proponuj�, aby� zszed� na d� i zagra� ze dwie chwytaj�ce za serce melodie, po czym ich przyci�niesz. Mo�esz oferowa� kierownicze stanowiska dla posiadaj�cych kwalifikacje. Zaproponuj p�ace wy�sze o dwadzie�cia procent ni� dostawali u Harkonnen�w.

��Tylko dwadzie�cia, Sire? Znam siatk� p�ac Harkonnen�w. A w oczach ludzi z ko�cow� odpraw� w kieszeniach, i gor�czk� podr�y w sercach� no c�, Sire� dwadzie�cia procent to raczej s�aba pokusa do pozostania.

Leto powiedzia� ze zniecierpliwieniem:

��Wi�c sam decyduj o ka�dym przypadku z osobna. Pami�taj tylko, �e skarbiec nie jest bez dna. Tam, gdzie zdo�asz, trzymaj si� dwudziestu procent. Zale�y nam szczeg�lnie na melan�erach, przepatrywaczach pogody, diunidach�� na wszystkich obytych z otwartymi piaskami.

��Rozumiem, Sire. �Przyb�d� spragnieni gwa�tu: chmar� nadlec� jako wschodni wiatr i b�d� zbiera�, co piach wi�zi�.

��Bardzo wzruszaj�cy cytat � powiedzia� ksi���. � Przeka� sw�j oddzia� adiutantowi. Niech przeprowadzi kr�tkie przeszkolenie z re�imu wody, po czym zakwateruje ludzi na noc w barakach przy l�dowisku. I nie zapomnij o ludziach dla Hawata.

��Trzy setki najlepszych, Sire. � Gurney podni�s� sw�j marynarski worek. � Gdzie mam si� meldowa� po wykonaniu zada�?

��Zaj��em pok�j konferencyjny na g�rze. Odb�dziemy tam narad� sztabow�. Chc� ustali� nowy system rozmieszczenia si� na planecie, poczynaj�c od rozlokowania brygad pancernych.

Halleck zatrzyma� si� w p� obrotu, spojrza� Leto w oczy.

��Spodziewasz si� tego rodzaju k�opotu, Sire? My�la�em, �e jest tutaj S�dzia Zmiany.

��I otwartej walki i podchod�w � powiedzia� ksi���. � Pop�ynie tu rzeka krwi, zanim b�dziemy to mieli za sob�.

���A woda, kt�r� czerpiesz z rzeki, w krew si� przemieni na ja�owej ziemi� � wyrecytowa� Halleck.

Ksi��� westchn��.

��Wracaj jak najpr�dzej, Gurney.

��Doskonale, panie. � Pr�ga po biczu zafalowa�a od szerokiego u�miechu. � �Sy�cie oczy, bom jak dziki osio� pustyni krocz�cy do swej pracy�.

Odwr�ci� si�, wymaszerowa� na �rodek sali, przystan��, by wyda� rozkazy, pospiesznie przecisn�� si� przez t�um ludzi. Leto pokr�ci� za nim g�ow�. Halleck nie przestawa� go zdumiewa� � g�owa nabita pie�niami, sentencjami i kwiecistymi aforyzmami� a serce assassina, gdy przychodzi mie� do czynienia z Harkonnenami. Wkr�tce Leto ruszy� wolnym krokiem na ukos przez sal� w stron� windy, przyjmuj�c honory niedba�ym machni�ciem r�ki. Zauwa�y� cz�owieka z korpusu propagandy, zatrzyma� si�, przekazuj�c mu wiadomo�� do podania ludziom przez radiow�ze�: ci, kt�rzy przywie�li ze sob� kobiety, oczekiwali zapewnienia, �e s� one bezpieczne i gdzie je mo�na znale��. Pozostali chcieliby wiedzie�, �e tutejsza ludno�� okazuje si� szczyci� wi�ksz� liczb� kobiet ni� m�czyzn. Ksi��� klepn�� cz�owieka z propagandy po ramieniu, znak, �e wiadomo�� ma bezwzgl�dne pierwsze�stwo i ma by� nadana natychmiast, po czym ruszy� dalej przez sal�. Kiwa� ludziom g�ow� w uk�onie, u�miecha� si�, wymieni� uprzejmo�ci z m�odszym oficerem. W�adza musi zawsze sprawia� wra�enie pewnej siebie � my�la�. D�wiga� ca�e to brzemi� zaufania na barkach, kiedy jest si� w krytycznym po�o�eniu, i nigdy tego po sobie nie pokaza�. Wyda� westchnienie ulgi, kiedy wch�on�a go winda i m�g� odwr�ci� si�, i stan�� twarz� do bezosobowych drzwi.

Targn�li si� na �ycie mojego syna!

��Ca�a teoria sztuki wojennej sprowadza si� do obliczenia ryzyka � powiedzia� ksi��� � lecz kiedy przychodzi do ryzykowania w�asn� rodzin�, element kalkulacji rozmywa si� w� innych sprawach.

Wiedzia�, �e nie panuje nad swym gniewem tak dobrze, jak powinien, odwr�ci� si� i wielkimi krokami przemierzy� d�ugo�� ogromnego sto�u tam i z powrotem. Ksi��� i Paul znajdowali si� sami w sali konferencyjnej l�dowiska. By� to pok�j z g�uchym pog�osem, wyposa�ony jedynie w d�ugi st�, tr�jno�ne antyczne krzes�a stoj�ce wok� niego, tablic� na mapy oraz projektor w drugim ko�cu pokoju. Paul siedzia� przy stole pod tablic�. Opowiedzia� ojcu przygod� z grotem-go�czakiem i przekaza� informacje o gro��cej mu zdradzie.

Ksi��� zatrzyma� si� naprzeciwko Paula, waln�� w st�:

��Hawat m�wi� mi, �e dom jest bezpieczny!

Paul odezwa� si� niepewnie:

��Ja te� by�em z�y� z pocz�tku. I obwinia�em Hawata. Lecz ten atak wyszed� spoza pa�acu. By� prosty, sprytny i bezpo�redni. I powi�d�by si�, gdyby nie wyszkolenie, jakie przeszed�em pod kierunkiem twoim i wielu innych, ��cznie z Hawatem.

��Bronisz go? � zapyta� ksi���.

��Tak.

��On si� starzeje. Ot co. Powinien�

��Jest m�dry z ogromnym do�wiadczeniem � powiedzia� Paul. � Ile pomy�ek Hawata mo�esz wymieni�?

��To ja powinienem go broni� � powiedzia� ksi���. � Nie ty.

Paul u�miechn�� si�. Leto przysiad� u szczytu sto�u, obj�� syna ramieniem.

��Ostatnio� wydoro�la�e�, synu.

Zabra� r�k�. Odpowiedzia� u�miechem na u�miech syna.

��Cieszy mnie to. Hawat sam si� ukarze. Wi�kszy b�dzie jego gniew na siebie samego z tego powodu ni� gniew nas obu razem wzi�ty.

Paul spojrza� na pociemnia�e okna za tablic� map, zatopi� wzrok w czerni nocy. �wiat�o sali odbija�o si� od balustrady balkonu za oknami. Dostrzeg� ruch i rozpozna� sylwetk� stra�nika w mundurze Atryd�w. Przeni�s� spojrzenie na bia�� �cian� za plecami ojca, nast�pnie w d� ku b�yszcz�cej powierzchni sto�u, zauwa�aj�c na niej swoje w�asne d�onie zaci�ni�te w pi�ci.

Drzwi naprzeciwko ksi�cia rozwar�y si� gwa�townie. Wkroczy� przez nie Thufir Hawat starzej wygl�daj�cy i bardziej jakby �ylasty ni� zwykle. Przeszed� ca�� d�ugo�� sto�u, zatrzyma� si� na baczno�� twarz� w twarz z Leto.

��Panie m�j � odezwa� si� m�wi�c do jakiego� punktu ponad g�ow� Leto � dowiedzia�em si� w�a�nie, jak ci� zawiod�em. Zachodzi konieczno�� z�o�enia przeze mnie rezyg�

��Och, siadaj i przesta� si� wyg�upia� � przerwa� mu ksi���. Wskaza� krzes�o naprzeciwko Paula. � Je�eli si� pomyli�e�, to przeceniaj�c Harkonnen�w. Ich prostackie umys�y wyjecha�y z prostack� zagrywk�. Nie brali�my pod uwag� prostackich zagrywek. Syn m�j zada� sobie wiele trudu, by mi dowie��, �e wyszed� z tego g��wnie dzi�ki twoim naukom. Tutaj mnie nie zawiod�e�.

Poklepa� oparcie wolnego krzes�a.

��Siadaj, m�wi�!

Hawat osun�� si� na krzes�o.

��Ale�

��Nie chc� wi�cej o tym s�ysze� � powiedzia� ksi���. � Incydent nale�y do przesz�o�ci. Mamy pilniejsze sprawy. Gdzie reszta?

��Prosi�em ich, by zaczekali za drzwiami, kiedy ja�

��Zawo�aj ich.

Hawat popatrzy� Leto prosto w oczy.

��Sire, ja�

��Ja wiem, kto jest moim prawdziwym przyjacielem, Thufir � powiedzia� ksi���. � Zawo�aj ludzi.

Hawat prze�kn�� �lin�.

��Tak jest, m�j panie.

Obr�ciwszy si� w krze�le zawo�a� w stron� otwartych drzwi:

��Gurney, wprowad� ich.

Halleck wprowadzi� do pokoju korow�d ludzi, na przedzie oficerowie sztabowi z ponur� powag� na twarzach, za nimi m�odsi asystenci i eksperci tryskaj�cy zapa�em. Kr�tkotrwa�e odg�osy szurania rozesz�y si� echem po sali, kiedy ludzie zajmowali miejsca. Delikatny aromat stymulacyjnej rachag unosi� si� nad sto�em.

��Jest kawa, je�li kto� ma ochot� � powiedzia� ksi���. Popatruj�c po swoich ludziach pomy�la�: Dobra z nich ekipa. Ten rodzaj wojny m�g� bardziej cz�owieka wyko�czy�.

Czeka�, a� przyniesiono z s�siedniego pokoju i podano kaw�, dostrzegaj�c na niekt�rych twarzach oznaki zm�czenia. Wkr�tce przywdzia� sw� mask� spokoju i kompetencji, powsta� i zastuka� w blat knykciami dla przywo�ania uwagi.

��A wi�c, panowie � powiedzia� � nasza cywilizacja popad�a zdaje si� tak dalece w na��g inwazji, �e nawet nie mo�emy wykona� prostego rozkazu Imperium, �eby si� nie napatoczy� na stare zwyczaje.

Rozleg�y si� zduszone �miechy doko�a sto�u i Paul zda� sobie spraw�, �e jego ojciec powiedzia� dok�adnie w�a�ciw� rzecz dok�adnie w�a�ciwym tonem, aby poprawi� nastr�j na sali. Nawet �lad znu�enia w jego g�osie by� na miejscu.

��My�l�, �e najpierw powinni�my si� dowiedzie�, czy Thufir mo�e cokolwiek dorzuci� do swego raportu o Fremenach. Thufir?

Hawat podni�s� oczy.

��Mam pewne ekonomiczne sprawy do przestudiowania po moim og�lnym raporcie, Sire, ale mog� ju� powiedzie�, �e Fremeni zaczynaj� coraz bardziej wygl�da� na takich sojusznik�w, jakich potrzebujemy. Chc� nabra� pewno�ci, �e mog� nam zaufa�, lecz wydaj� si� post�powa� szczerze. Przys�ali nam podarunek � filtrfraki ich w�asnego wyrobu� mapy pewnych rejon�w pustyni, na kt�rych pozosta�y punkty oporu Harkonnen�w� � Spojrza� wzd�u� sto�u. � Doniesienia ich wywiadu okaza�y si� absolutnie wiarygodne i pomog�y nam znacznie w naszych stosunkach z S�dzi� Zmiany. Przys�ali r�wnie� nieco drobiazg�w � bi�uteri� dla lady Jessiki, przypraw�, alkohole, s�odycze, leki. Moi ludzie to teraz przetrz�saj�. Wydaje si�, �e nie ma �adnego podst�pu.

��Podobaj� ci si� oni, Thufir? � zapyta� kto� z ko�ca sto�u. Hawat obr�ci� si� twarz� do pytaj�cego.

��Duncan Idaho twierdzi, �e nale�y tych ludzi podziwia�.

Paul zerkn�� na ojca, potem znowu na Hawata i zaryzykowa� pytanie:

��Masz jak�� informacj�, ilu jest Fremen�w?

Hawat spojrza� na Paula.

��Na podstawie przetw�rstwa �ywno�ci i innych dowod�w Idaho oblicza kompleks jaski�, w kt�rym przebywa�, na og�em jakie� dziesi�� tysi�cy ludzi. Ich przyw�dca powiedzia�, �e ma pod sob� sicz sk�adaj�c� si� z dw�ch tysi�cy ognisk domowych. Mamy powody przypuszcza�, �e takich siczowych spo�eczno�ci jest sporo. Wygl�da na to, �e wszystkie sk�adaj� ho�d komu�, kto zwie si� Liet.

��To co� nowego � powiedzia� Leto.

��Mo�e tu si� myl�, Sire. S� pewne poszlaki, �e �w Liet m�g�by si� okaza� miejscowym b�stwem.

Kto� inny, z dalszego miejsca, odchrz�kn�� i zapyta�:

��Czy to pewne, �e prowadz� interesy z przemytnikami?

��W czasie pobytu Idaho w siczy wyruszy�a stamt�d karawana przemytnik�w ob�adowana przypraw�. U�ywali jucznych zwierz�t i wskazywali, �e maj� przed sob� osiemnastodniow� w�dr�wk�.

��Przemytnicy jakby podwoili swoje operacje w tym niespokojnym okresie � powiedzia� ksi���. � Trzeba si� nad tym dobrze zastanowi�. Nie powinni�my zbytnio przejmowa� si� startami nie posiadaj�cych koncesji fregat z naszej planety, zawsze tak by�o. Ale ca�kowicie straci� je z oczu by�oby niedobrze.

��Masz jaki� plan, Sire? � zapyta� Hawat.

Ksi��� popatrzy� na Hallecka.

��Gurney, chc�, aby� powi�d� delegacj� � poselstwo, je�li wolisz, w celu nawi�zania kontakt�w z tymi romantycznymi biznesmenami. Powiesz im, �e przymkn� oczy na ich dzia�alno��, dop�ki sk�ada� mi b�d� ksi���c� dziesi�cin�. Nasz Hawat szacuje, �e przekupstwo i dodatkowe oddzia�y wojownik�w kosztowa�y ich cztery razy tyle.

��Co b�dzie, je�li Imperator to wyniucha? � zapyta� Halleck. � Jest bardzo zazdrosny o swoje zyski z KHOAM, m�j panie.

Leto u�miechn�� si�.

��Ca�� dziesi�cin� z�o�ymy otwarcie w banku na konto Szaddama IV, a odejmiemy j� legalnie z sumy p�aconej przez nas na utrzymanie pomocniczych zaci�g�w wojskowych. Niech Harkonnenowie spr�buj� to ugry��! I przy okazji oskubiemy paru miejscowych, kt�rzy wzbogacili si� w systemie Harkonnen�w. Koniec z �ap�wkami!

Halleck wykrzywi� usta w u�miechu.

��Ach, m�j panie, jaki pi�kny cios poni�ej pasa. Chcia�bym zobaczy� oblicze barona, kiedy si� o tym dowie.

Ksi��� zwr�ci� si� do Hawata.

��Thufir, masz te ksi�gi rachunkowe, o kt�rych m�wi�e�, �e mo�esz je kupi�?

��Tak, m�j panie. S� szczeg�owo badane nawet w tej chwili. Wszelako przerzuci�em je i mog� poda� pierwsz� przybli�on� ocen�.

��Wi�c podaj.

��Harkonnenowie wyci�gali st�d dziesi�� miliard�w solaris co trzysta trzydzie�ci dni standardowych.

Zduszone westchnienie obieg�o st�. Nawet zdradzaj�cy pewne znudzenie m�odsi asystenci wyprostowali si� i wymienili spojrzenia szeroko otwartych oczu. Halleck zamrucza�:

���Albowiem b�d� czerpa� z obfito�ci m�rz i bogactwa, jakie piasek kryje�.

��Widzicie, panowie � powiedzia� Leto. � Czy jest tu kto� na tyle naiwny, by wierzy�, �e Harkonnenowie grzecznie spakowali swoje manatki i odeszli tylko dlatego, �e tak przykaza� Imperator?

Nast�pi�o og�lne kr�cenie g�owami, szmer potakiwa�.

��Wszystko musimy bra� z mieczem w d�oni � powiedzia� Leto. � Dobry moment na sprawozdanie o sprz�cie � zwr�ci� si� do Hawata. � Ile nam zostawili piachog�sienik�w, �niwiarek, przetw�rni przyprawy i czego tam jeszcze?

��Pe�ny inwentarz, jak stoi wypisane w imperialnym remanencie zbilansowanym przez S�dziego Zmiany, m�j panie.

Hawat skin�� na asystenta, ten poda� mu prospekt, kt�ry Hawat otworzy� przed sob� na stole.

��Zapomnieli doda�, �e mniej ni� po�owa g�sienik�w jest na chodzie, �e zaledwie oko�o jedna trzecia ma zgarniarki na dolot do przyprawowych piask�w � �e wszystko, co nam Harkonnenowie zostawili, lada chwila runie i rozleci si� na kawa�ki. B�dziemy mieli szcz�cie, je�li uruchomimy po�ow� sprz�tu, a jeszcze wi�ksze, je�li czwarta cz�� urz�dze� popracuje chocia� p� roku.

��Prawie tak, jak przypuszczali�my � powiedzia� Leto. � Jak si� przedstawia dok�adne zestawienie podstawowego sprz�tu?

Hawat spojrza� w sw�j prospekt.

��Oko�o dziewi�ciuset trzydziestu �niwnych kombajn�w gotowych ruszy� za par� dni. Oko�o sze�ciu tysi�cy dwustu pi��dziesi�ciu ornitopter�w do poszukiwa�, zwiadu i obserwacji pogody� zgarniarek nieco poni�ej tysi�ca.

��Czy nie by�oby taniej � powiedzia� Halleck � wznowi� negocjacje z Gildi� co do zezwolenia na wprowadzenie na orbit� fregaty w charakterze satelity meteorologicznego?

Ksi��� spojrza� na Hawata.

��Nic nowego w tej sprawie, co, Thufir?

��Na razie musimy szuka� innych rozwi�za� � powiedzia� Hawat. � Agent Gildii niczego z nami tak naprawd� nie negocjowa�. Dawa� jedynie do zrozumienia � jak mentat mentatowi � �e cena jest poza naszym zasi�giem i pozostanie taka bez wzgl�du na to, jak wysoko zajdziemy. Naszym zadaniem jest dowiedzie� si� dlaczego, zanim ponownie go zaczepimy.

Jeden z asystent�w Hallecka w g��bi sali wykr�ci� si� na krze�le i warkn��:

��I to ma by� sprawiedliwo��!

��Sprawiedliwo��? � ksi��� zmierzy� go wzrokiem. � Kto szuka sprawiedliwo�ci? Zaprowadzimy nasz� w�asn� sprawiedliwo��. Zaprowadzimy j� tutaj na Arrakis � zwyci�aj�c albo gin�c. Czy �a�ujesz, sir, �e zwi�za�e� z nami sw�j los?

M�czyzna wpatrywa� si� przez chwil� w ksi�cia.

��Nie, Sire. Nie mog�e� nie przyj�� najbogatszego w naszym wszech�wiecie planetarnego �r�d�a dochodu� a mnie nie pozostawa�o nic innego, jak p�j�� za tob�. Przepraszam za wybuch, ale� � Wzruszy� ramionami. � Wszyscy chyba czasami odczuwamy rozgoryczenie.

��Rozgoryczenie to ja rozumiem � powiedzia� ksi���. � Ale przesta�my u�ala� si� na sprawiedliwo��, dop�ki mamy r�ce i mo�emy nimi w�ada�. Czy kto� jeszcze �ywi rozgoryczenie? Je�li tak, niech m�wi. To jest przyjacielska narada, gdzie ka�dy mo�e powiedzie�, co mu le�y na sercu.

Halleck poruszy� si�.

��Sadz�, �e to, co nas gryzie, Sire, to brak jakichkolwiek ochotnik�w z innych wielkich rod�w. Nazywaj� ci� Leto Sprawiedliwym i przysi�gaj� ci wieczn� przyja��, byle tylko ich to nic nie kosztowa�o.

��Jeszcze nie wiedz�, kto wygra t� zmian� � powiedzia� ksi���. Wi�kszo�� rod�w dosz�a do maj�tku dzi�ki unikaniu ryzyka. Nie mo�na ich za to tak naprawd� wini�, mo�na nimi co najwy�ej pogardza�. � Spojrza� na Hawata. � M�wili�my o sprz�cie. Czy zechcia�by� wy�wietli� kilka maszyn, �eby ludzie zapoznali si� z tymi urz�dzeniami?

Hawat kiwn�� g�ow�, da� znak asystentowi przy projektorze. Tr�jwymiarowe solido pojawi�o si� na powierzchni sto�u w odleg�o�ci oko�o jednej trzeciej blatu od ksi�cia. Niekt�rzy z dalszych miejsc powstawali, by lepiej widzie�. Paul wychyli� si� do przodu obserwuj�c maszyn�. Mierzona skal� male�kich figurek ludzkich doko�a, mia�a ze sto dwadzie�cia metr�w d�ugo�ci i oko�o czterdziestu szeroko�ci. W og�lnych zarysach by� to d�ugi, insektowaty korpus poruszaj�cy si� na uk�adach niezale�nych szerokich k�.

��To jest kombajn �niwny � wyja�ni� Hawat. � Wybrali�my do projekcji taki w dobrym stanie. Jest to jeden zestaw linow��kowy przywieziony przez pierwsz� ekip� ekolog�w imperialnych, ale wci�� jeszcze na chodzie� chocia� nie mam poj�cia jak� ani po co.

��Je�eli to ten zwany �Star� Mari��, to nale�y on do muzeum � powiedzia� kt�ry� z asystent�w. � My�l�, �e Harkonnenowie utrzymywali go jako rodzaj kary, miecza zawieszonego nad g�owami robotnik�w. B�d� grzeczny, bo przydzielimy ci� na �Star� Mari�.

Doko�a rozleg�y si� chichoty. Paul nie bra� udzia�u w tej weso�o�ci, jego uwag� zaprz�ta�a projekcja i pytanie wype�niaj�ce my�li. Wskaza� obraz na stole i powiedzia�:

��Thufir, czy istniej� piaskowe czerwie tak wielkie, by mog�y to po�kn�� w ca�o�ci?

Nad sto�em raptownie zapad�a cisza. Ksi��� zakl�� pod nosem, ale po chwili pomy�la�: Nie, oni musz� stawi� czo�o tutejszej rzeczywisto�ci.

��W g��bi pustyni �yj� czerwie, kt�re mog� wzi�� ca�y ten kombajn na jeden z�b � powiedzia� Hawat. � Tutaj bli�ej Muru Zaporowego, gdzie prowadzi si� wi�kszo�� prac wydobywczych, jest te� mn�stwo czerwi zdolnych uszkodzi� taki kombajn i spokojnie go po�re� ot, tak sobie.

��Dlaczego nie stosuje si� os�on? � zapyta� Paul.

��Wed�ug doniesie� Idaho � powiedzia� Hawat � w pustyni tarcze s� niebezpieczne. Tarcza na cia�o ludzkie zwabia wszystkie czerwie w promieniu setek kilometr�w. Zdaje si�, �e dostaj� od niej amoku. Tak twierdz� Fremeni i nie ma powodu im nie wierzy�. Idaho nie widzia� �adnych �lad�w wyposa�enia siczy w tarcze.

��W og�le �adnych? � zapyta� Paul.

��By�oby ci�ko ukry� tak� rzecz w wyposa�eniu kilku tysi�cy ludzi � powiedzia� Hawat. � Idaho mia� wolny wst�p do ka�dego zakamarka siczy. Nie zobaczy� �adnej tarczy ani �lad�w ich u�ycia.

��To dziwne � rzek� ksi���.

��To pewne, �e Harkonnenowie mieli tu mn�stwo tarcz � powiedzia� Hawat. � Mieli sk�ady remontowe we wszystkich garnizonach wojskowych, a ich ksi�gi rachunkowe wykazuj� du�e wydatki na naprawy tarcz i cz�ci zamienne.

��Czy to mo�liwe, �eby Fremeni mieli spos�b neutralizowania tarcz? � spyta� Paul.

��Nie wydaje si� to prawdopodobne � odpar� Hawat. � Teoretycznie jest to mo�liwe, oczywi�cie � przeciwny �adunek elektrostatyczny o wymiarach hrabstwa ma rzekomo dokaza� tej sztuki, ale nikt tego nigdy jeszcze nie by� w stanie wypr�bowa�.

��S�yszeli�my ju� wcze�niej o tym � powiedzia� Halleck. � Przemytnicy s� w za�y�ej komitywie z Fremenami i zdobyliby takie urz�dzenie, gdyby by�o osi�galne. I bez �adnych opor�w znale�liby na nie zbyt r�wnie� poza planet�.

��Nie podoba mi si� brak odpowiedzi w tak istotnej sprawie � rzek� Leto. � Thufir, chc�, aby� nada� bezwzgl�dny priorytet rozwi�zaniu tej zagadki.

��Ju� si� tym zajmujemy, m�j panie. � Odchrz�kn��. � Aha, Idaho powiedzia� jedn� rzecz: powiedzia�, �e nie mo�na si� pomyli�, je�li chodzi o stosunek Fremen�w do tarcz. Powiedzia�, �e najcz�ciej �miej� si� z nich.

Ksi��� zmarszczy� brwi. Nagle stwierdzi�:

��Tematem dyskusji jest sprz�t do wydobywania przyprawy.

Hawat da� znak r�k� asystentowi za projektorem: solido kombajnu �niwnego ust�pi�o miejsca projekcji skrzydlatej machiny, przy kt�rej figurki ludzkie wygl�da�y jak mr�wki.

��Zgarniarka � poinformowa� Hawat. � W�a�ciwie jest to wielki ornitopter maj�cy jedno zadanie: donie�� kombajn na bogate w przypraw� piaski, a nast�pnie ratowa� go, kiedy zjawi si� czerw pustyni. One zjawiaj� si� zawsze. Zbi�r przyprawy odbywa si� na zasadzie: dopa��, nachapa� si� i wia�, z czym si� da.

��Pasuje jak ula� do moralno�ci Harkonnen�w � powiedzia� ksi���. �miech by� raptowny i zbyt g�o�ny. W soczewce projektora ornitopter zast�pi� zgarniark�.

��Te ornitoptery s� do�� konwencjonalne � m�wi� Hawat. � Zasadnicze modyfikacje dotyczy�y zwi�kszenia zasi�gu. Dodatkowych stara� wymaga�o zabezpieczenie najwa�niejszych element�w przed piaskiem i py�em. Zaledwie co trzydziesty ma os�on� � by� mo�e zmniejszono ci�ar o wag� generatora tarczy, �eby uzyska� wi�kszy zasi�g.

��Nie podoba mi si� to pomniejszanie roli tarcz � zamrucza� ksi���. A pomy�la�: Czy to jest sekret Harkonnen�w? Czy to znaczy, �e nie b�dziemy mogli nawet uciec w os�oni�tych fregatach, gdyby wszystko obr�ci�o si� na nasz� niekorzy��? Potrz�saj�c energicznie g�ow�, by odegna� te my�li, powiedzia� g�o�no: � Przejd�my do koszt�w wydobycia. Ile wyniesie nasz zysk?

Hawat przerzuci� dwie kartki w swoim zeszycie.

��Po wycenie remont�w i sprz�tu na chodzie dokonali�my wst�pnej kalkulacji koszt�w eksploatacyjnych. Za podstaw� przyj�li�my naturalnie fundusz pomniejszony o koszty amortyzacji dla zapewnienia wyra�nego marginesu bezpiecze�stwa.

Przymkn�� oczy w mentackim p�transie i zacz��:

��Koszty konserwacji i p�ace za Harkonnen�w nie przekracza�y czternastu procent. B�dziemy mogli m�wi� o szcz�ciu, gdy uzyskamy trzydzie�ci procent � na pocz�tek. Uwzgl�dniaj�c nowe inwestycje i czynniki wzrostu ��cznie z odsetkami KHOAM i kosztami wojskowymi, nasz zysk skurczy si� do bardzo w�skiej mar�y sze�ciu � siedmiu procent, dop�ki nie zdo�amy wymieni� zu�ytego sprz�tu. Potem b�dziemy w stanie podnie�� mar�� zysku do dwunastu � pi�tnastu procent jej w�a�ciwego poziomu. � Otworzy� oczy. � Chyba, �e m�j pan �yczy sobie przej�� metody Harkonnen�w.

��Walczymy o solidn� i trwa�� baz� planetarn� � powiedzia� ksi���. � Musimy zadowoli� wysoki procent ludno�ci, zw�aszcza Fremen�w.

��Fremen�w przede wszystkim � zgodzi� si� Hawat.

��Nasze panowanie nad Kaladanem � m�wi� ksi��� � opiera�o si� na pot�dze morskiej i powietrznej. Tu musimy zbudowa� co�, co pozwol� sobie nazwa� pot�g� pustynn�. Mo�e ona obejmowa� si�y powietrzne, ale niewykluczone, �e nie musi. Zwracam uwag� na brak tarcz w ornitopterach. � Pokr�ci� g�ow�. � Harkonnenowie werbowali cz�� swego kluczowego personelu poza planet�. My si� nie odwa�ymy p�j�� na to. Ka�da przybywaj�ca grupa mia�aby sw�j kontyngent prowokator�w.

��A wi�c b�dziemy si� musieli zadowoli� o wiele mniejszym zyskiem i skromniejszymi zbiorami � powiedzia� Hawat. � Nasza produkcja w pierwszych dw�ch sezonach b�dzie ni�sza o jedn� trzeci� od �redniej Harkonnen�w.

��No i mamy dok�adnie to � rzek� ksi��� � czego mogli�my si� spodziewa�. Musimy szybko ruszy� Fremen�w. Chcia�bym dysponowa� pi�cioma pe�nymi batalionami wojsk freme�skich przed najbli�szym bilansem KHOAM.

��To niewiele czasu, Sire � powiedzia� Hawat.

��Dobrze wiesz, �e mamy niewiele czasu. Oni si� tu pojawi� przy najbli�szej okazji, wraz z sardaukarami w harkonne�skich mundurach. Ilu ich, twoim zdaniem, zostanie wyekspediowanych, Thufir?

��Wszystkiego cztery do pi�ciu batalion�w, Sire, Nie wi�cej, przy takich op�atach, jakie Gildia liczy za przew�z wojska.

��Zatem pi�� batalion�w Fremen�w plus w�asne nasze si�y powinny wystarczy�. Urz�d�my przed Zgromadzeniem Landsraadu defilad� kilku pojmanych sardaukar�w, a sprawy b�d� si� mia�y zupe�nie inaczej�� bez wzgl�du na zyski.

��Do�o�ymy wszelkich stara�, Sire.

Paul obrzuci� ojca spojrzeniem i zatrzyma� oczy na Hawacie, zdaj�c sobie nagle spraw� z s�dziwego wieku mentata, uprzytomniaj�c sobie, �e stary cz�owiek s�u�y Atrydom od trzech pokole�. Stary. Wida� to by�o w �zawym blasku piwnych oczu, w policzkach pomarszczonych i ogorza�ych od egzotycznych klimat�w, w opadaj�cym �uku ramion, w cienkiej kresce ust zabarwionych sokiem sapho na kolor �urawiny. Tak wiele zale�y od jednego starego cz�owieka�� pomy�la� Paul.

��Znajdujemy si� obecnie w stanie wojny assassin�w � powiedzia� ksi��� � ale nie dosz�a ona jeszcze do zenitu. Thufir, jak wygl�da tutejsza organizacja Harkonnen�w?

��Wyeliminowali�my dwustu pi��dziesi�ciu dziewi�ciu ich prowodyr�w, m�j panie. Pozosta�y nie wi�cej ni� trzy kom�rki Harkonnen�w � w sumie mo�e ze stu ludzi.

��Te wyeliminowane przez ciebie s�ugusy Harkonnen�w � zapyta� ksi��� � czy to klasa posiadaczy?

��Wi�kszo�� by�a dobrze sytuowana, m�j panie, z warstwy przedsi�biorc�w.

��Chc�, by� sfa�szowa� �wiadectwa ho�du opatrzone podpisem ka�dego z nich � powiedzia� ksi���. � Kopi� z�� u S�dziego Zmiany. Zajmiemy legalistyczne stanowisko, �e przebywali oni na fa�szywym ho�dzie. Skonfiskuj ich w�asno��, zabierz wszystko, eksmituj rodziny. I dopilnuj, �eby Korona dosta�a swoje dziesi�� procent. To musi by� absolutnie zgodne z prawem.

Thufir u�miechn�� si� ods�aniaj�c zabarwione na czerwono z�by za karminowymi wargami.

��Krok godny twego przodka, m�j panie. Wstyd mi, �e pierwszy na to nie wpad�em.

Halleck spojrza� z dezaprobat� ponad sto�em i przy�apa� Paula z g��bokim marsem na czole. Fa�szywy krok � my�la� Paul. � To tylko zmusi pozosta�ych do stawiania tym zacieklejszego oporu. Na poddaniu si� niczego nie zyskuj�. Zna� aktualnie obowi�zuj�c� konwencj�, kt�ra nie chroni�a w�asno�ci, lecz tego rodzaju posuni�cie zamiast doprowadzi� do zwyci�stwa, mog�o ich r�wnie dobrze zgubi�.

���Obcy by�em w obcej krainie� � zacytowa� Halleck. Paul wlepi� w niego oczy rozpoznaj�c werset z Biblii P. K., dumaj�c: Czy�by r�wnie� i Gurney chcia� po�o�y� kres podst�pnym intrygom?

Ksi��� spojrza� w ciemno�� za oknami i z powrotem na Hallecka.

��Gurney, ilu z tamtych piachmistrz�w nam�wi�e� do pozostania z nami?

��Dwustu osiemdziesi�ciu sze�ciu, Sire. My�l�, �e powinni�my ich �apa� i uwa�a� si� za szcz�ciarzy. Wszyscy reprezentuj� przydatne specjalno�ci.

��Tylko tylu? � ksi��� wyd�� wargi. � No c�, przeka� dalej wiadomo�� do�

Przerwa� mu ha�as w drzwiach. Duncan Idaho przecisn�� si� przez wart�, szybkim krokiem doszed� do ko�ca sto�u i nachyli� si� do ucha ksi�cia.

Leto odsun�� go gestem.

��M�w g�o�no, Duncan. Widzisz, �e obraduje tu sztab.

Paul przypatrywa� si� pilnie Idaho dostrzegaj�c kocie ruchy, szybko�� refleksu, cechy, kt�re czyni�y ze� tak niedo�cig�ego nauczyciela fechtunku. Ciemna, kr�g�a twarz Idaho odwr�ci�a si� do Paula, oczy mieszka�ca jaskini nie da�y znaku, �e go zauwa�aj�, za to Paul zauwa�y� podniecenie pod mask� spokoju. Idaho spojrza� wzd�u� sto�u.

��Wzi�li�my oddzia� harkonne�skich najemnik�w przebranych za Fremen�w. Sami Fremeni przys�ali nam kuriera z ostrze�eniem przed oszuka�cz� band�. Podczas ataku okaza�o si� jednak, �e Harkonnenowie urz�dzili zasadzk� na kuriera Fremen�w rani�c go ci�ko. Zmar�, kiedy wie�li�my go tutaj, by zaj�li si� nim nasi lekarze. Widzia�em, w jakim stanie by� ten cz�owiek, wi�c zatrzyma�em si�, by zobaczy�, co mog� dla niego zrobi�. Zaskoczy�em go, kiedy usi�owa� odrzuci� co� daleko od siebie.

Idaho spu�ci� wzrok na Leto.

��N�, m�j panie, kt�remu podobnego nigdy nie widzia�e�.

��Krysn�? � spyta� kto�.

��Nie ma co do tego �adnych w�tpliwo�ci � odpar� Idaho. � Mlecznobia�y i jarz�cy si� jak gdyby w�asnym �wiat�em.

Si�gn�� pod bluz�, wydoby� pochw� z wystaj�c� z niej czarn�, karbowan� r�koje�ci�.

��Zostaw to ostrze w pochwie!

G�os dolecia� z otwartych drzwi w ko�cu sali, wibruj�cy i przenikliwy g�os, kt�ry unieruchomi� ich wszystkich z wytrzeszczonymi oczami. W progu sta�a wysoka, owini�ta burnusem posta�, odgrodzona skrzy�owanymi mieczami stra�y. Cienka, br�zowa szata spowija�a j� ca�kowicie, z wyj�tkiem szpary mi�dzy kapturem a czarn� przes�on�, ukazuj�cej zupe�nie b��kitne oczy � bez �ladu bia�ka.

��Pozw�l mu wej�� � wyszepta� Idaho.

��Przepu�ci� tego cz�owieka � powiedzia� ksi���. Po chwili wahania gwardzi�ci opu�cili miecze. Posta� wp�yn�a do sali, staj�c naprzeciwko ksi�cia.

��To jest Stilgar, w�dz siczy, w kt�rej przebywa�em, przyw�dca tych, kt�rzy ostrzegli nas przed zamaskowan� band� � powiedzia� Idaho.

��Witaj, sir � rzek� Leto. � Dlaczeg� to nie powinni�my dobywa� z pochwy tego ostrza?

Stilgar spojrza� na Idaho.

��Ty przestrzega�e� w�r�d nas obyczaj�w czysto�ci i honoru. Tobie pozwoli�bym patrze� na ostrze nale��ce do cz�owieka, kt�remu po�pieszy�e� z pomoc�. � Omi�t� wzrokiem reszt� ludzi w pokoju. � Ale nie znam tych pozosta�ych. Czy dopu�ci�by�, by zbrukali prawy or�?

��Jestem ksi��� Leto � powiedzia� ksi���. � Czy mnie pozwoli�by� zobaczy� to ostrze?

��Pozwol� ci zas�u�y� na prawo dobycia go z pochwy � powiedzia� Stilgar, a kiedy woko�o rozleg� si� szmer protest�w, uni�s� szczup�� d�o� poznaczon� ciemnymi �y�ami.

��Przypominam, �e to jest ostrze tego, kt�ry wam okaza� sw� przyja��.

W wyczekuj�cej ciszy Paul wpatrywa� si� w tego cz�owieka, czu� bij�c� od niego si��. Mia� przed sob� przyw�dc� � przyw�dc� Fremen�w. Kto� po przeciwnej stronie w pobli�u �rodka sto�u zamrucza�:

��Co to za jeden, by nam dyktowa�, jakie mamy prawa na Arrakis?

��M�wi�, �e ksi��� Leto Atryda panuje w zgodzie z poddanymi � rzek� Fremen. � Przeto powiem wam, jaki jest u nas obyczaj: na tych, kt�rzy widzieli krysn�, spada pewna odpowiedzialno��. � Rzuci� mroczne spojrzenie w stron� Idaho. � S� nasi. Nigdy nie wolno im opu�ci� Arrakis bez naszej zgody.

Halleck, a za nim wielu innych zacz�o si� podnosi� z gniewem na twarzach. Halleck powiedzia�:

��Ksi��� Leto decyduje, czy�

��Chwileczk� � przerwa� Leto i sama �agodno�� jego tonu ich powstrzyma�a. Ta sytuacja nie mo�e si� wymkn�� spod kontroli � pomy�la�. Zwr�ci� si� do Fremena.

��Sir, powa�am i szanuj� osobist� godno�� ka�dego cz�owieka, kt�ry szanuje moj� godno��. Jestem rzeczywi�cie twoim d�u�nikiem, a ja zawsze sp�acam swoje d�ugi. Je�li wasz zwyczaj wymaga, by ten n� nie opu�ci� tutaj pochwy, zatem tak ma by� z mojego rozkazu. I je�li jest jakikolwiek inny zwyczaj, pozwalaj�cy nam uhonorowa� tego cz�owieka poleg�ego w naszej s�u�bie, wystarczy, by� go tylko wymieni�.

Fremen wlepi� w ksi�cia spojrzenie, nast�pnie z wolna odsun�� na bok swoj� zas�on�, odkrywaj�c w�ski nos i pe�ne usta okolone po�yskliw� czarn� brod�. Niespiesznie nachyli� si� nad brzegiem sto�u i splun�� na politur�. Ludzie zacz�li zrywa� si� od sto�u, gdy g�os Idaho jak grzmot przetoczy� si� po sali:

��Sta�!

W pe�nej napi�cia ciszy Idaho rzek�:

��Dzi�kujemy ci, Stilgarze, za dar wilgoci twego cia�a. Przyjmujemy go w duchu, w jakim zosta� z�o�ony.

I Idaho splun�� na st� ksi�ciu pod nosem, za� na stronie powiedzia�:

��Nie zapominaj, jak cenna jest tutaj woda, Sire. To by� dow�d szacunku.

Leto osun�� si� z powrotem na swoje krzes�o, dojrza� wpatrzone w siebie oczy Paula i ponury u�miech na twarzy syna, wyczuwa� powolne opadanie napi�cia w miar�, jak zrozumienie dociera�o do jego ludzi za sto�em. Fremen utkwi� oczy w Idaho.

��Dobrze wypad�e� w mej siczy, Duncanie Idaho. Czy �lubowa�e� ho�d ksi�ciu?

��Pyta mnie, czybym si� nie zaci�gn�� do niego, Sire � powiedzia� Idaho.

��Zaakceptowa�by podw�jny ho�d? � spyta� Leto.

��Chcesz, abym z nim poszed�, Sire?

��Chc�, aby� sam podj�� w tej sprawie decyzj� � powiedzia� Leto i nie uda�o mu si� ukry� nacisku w g�osie. Idaho przyjrza� si� bacznie Fremenowi.

��Wzi��by� mnie pod takim warunkiem, Stilgarze? Czasami musia�bym wraca� na s�u�b� do mego ksi�cia.

��Dobrze walczysz i zrobi�e� wszystko, co mog�e�, dla naszego przyjaciela � powiedzia� Stilgar. Popatrzy� na Leto.

��Niechaj tak b�dzie: ten cz�owiek, Idaho, zatrzymuje krysn�, kt�ry ma w d�oni, na znak swej przynale�no�ci do nas. Musi podda� si�, oczywi�cie, oczyszczeniu i dope�ni� rytua�u, ale to da si� zrobi�. B�dzie on i Fremenem, i �o�nierzem Atryd�w. Istnieje na to precedens: Liet s�u�y dw�m panom.

��Duncan? � spyta� Leto.

��Rozumiem, Sire � powiedzia� Idaho.

��A zatem postanowiono � powiedzia� ksi���.

��Twoja woda jest nasza, Duncanie Idaho � powiedzia� Stilgar. � Cia�o naszego przyjaciela zostaje przy twoim ksi�ciu. Jego woda jest wod� Atryd�w. To jest �lub mi�dzy nami.

Leto westchn��, zerkn�� na Hawata, wymieniaj�c spojrzenia ze starym menatem. Hawat kiwn�� g�ow� z wyrazem zadowolenia na twarzy.

��B�d� czeka� na dole � powiedzia� Stilgar � a� Idaho po�egna si� ze swoimi przyjaci�mi. Turok � takie by�o imi� naszego zmar�ego przyjaciela. Pami�tajcie je, kiedy przyjdzie czas uwolni� jego dusz�. Jeste�cie przyjaci�mi Turoka.

Stilgar zawr�ci� do wyj�cia.

��Nie zostaniesz ani chwili? � zapyta� Leto.

Fremen obejrza� si�, niedba�ym ruchem wtykaj�c czarczaf, co� pod nim majstruj�c. Paulowi mign�a jakby cienka rurka, nim czarczaf opad� na swoje miejsce.

��Czy jest pow�d, bym zosta�? � zapyta� Fremen.

��Przyjmiemy ci� z honorem � powiedzia� ksi���.

��Honor wymaga, bym si� znalaz� wkr�tce gdzie indziej � powiedzia� Fremen. Rzuci� jeszcze jedno spojrzenie na Idaho, zakr�ci� si� i przemaszerowa� mi�dzy stra�ami w drzwiach.

��Je�eli inni Fremeni s� do niego podobni, dobrze nam b�dzie ze sob� � powiedzia� Leto.

Idaho odezwa� si� bezbarwnym g�osem:

��On jest niez�� pr�bk�, Sire.

��Wiesz, co masz robi�, Duncan?

��Jestem twoim ambasadorem w�r�d Fremen�w, Sire.

��Wiele od ciebie zale�y, Duncan. B�dziemy potrzebowali pi�ciu batalion�w tych ludzi, nim spadn� na nas sardaukarzy.

��To nie b�dzie takie proste, Sire. Fremeni to raczej niezale�ne towarzystwo. � Idaho chwil� bi� si� z my�lami. � I jeszcze jedno, Sire. Kt�ry� z og�uszonych przez nas najemnik�w pr�bowa� odebra� to ostrze naszemu zmar�emu freme�skiemu przyjacielowi. Najemnik twierdzi, �e Harkonnenowie wyznaczyli milion solaris w nagrod� dla ka�dego, kto dostarczy pojedynczy krysn�.

Leto uni�s� brod� w wyra�nym zaskoczeniu.

��Dlaczego tak im strasznie zale�y na jednym z tych no�y?

��Ostrze jest wytoczone z z�ba czerwia pustyni, jest znamieniem Fremena, Sire. Maj�c je przy sobie b��kitnooki cz�owiek m�g�by przenikn�� do ka�dej siczy na tej ziemi. Mnie by zakwestionowano, chyba, �ebym by� znany. Nie wygl�dam na Fremena. Ale�

��Piter de Vries � powiedzia� ksi���.

��Cz�owiek diabelskiej chytro�ci, m�j panie � rzek� Hawat.

Idaho wsun�� tkwi�cy w pochwie n� pod bluz�.

��Strze� tego no�a � powiedzia� ksi���.

��Rozumiem, m�j panie. � Poklepa� umieszczony w pasie przeka�nik. � Zamelduj� si� jak najszybciej. Thufir ma m�j kod wywo�awczy. U�ywajcie j�zyka walki.

Zasalutowa�, wykr�ci� si� na pi�cie i po�pieszy� w �lad za Fremenem. Us�yszeli dudnienie jego oddalaj�cych si� korytarzem krok�w. Leto i Hawat popatrzyli na siebie porozumiewawczo. U�miechali si�.

��Mamy du�o roboty, Sire � powiedzia� Halleck.

��I ja ci� od niej odrywam.

��Mam sprawozdanie o bazach wypadowych � powiedzia� Hawat. � Czy przedstawi� je innym razem, Sire?

��D�ugo to potrwa?

��Nie, jak na wprowadzenie. W�r�d Fremen�w kr��� pog�oski, �e tutaj na Arrakis zbudowano ponad dwie�cie takich baz w czasach Stacji Do�wiadczalnych Botaniki Pustyni. Wszystkie podobno porzucono, ale m�wi si�,�e przed opuszczeniem zosta�y zaplombowane.

��Ze sprz�tem?

��Tak mi donosi� Duncan.

��Gdzie s� po�o�one?

��Na to pytanie � rzek� Hawat � odpowiadaj� niezmiennie: Liet wie.

��B�g wie � mrukn�� Leto.

��Mo�e nie b�g, Sire � powiedzia� Hawat. � S�ysza�e� to imi� z ust Stilgara. Czy m�g� on mie� na my�li konkretn� osob�?

��S�u�y dw�m panom � powiedzia� Halleck. � To brzmi jak cytat religijny.

��A ty si� na tym znasz � powiedzia� ksi���.

Halleck u�miechn�� si�.

��Ten S�dzia Zmiany � rzek� Leto � �w Ekolog Imperialny, Kynes� nie wiedzia�by, gdzie s� te bazy?

��Sire � przestrzeg� Hawat � ten Kynes jest urz�dnikiem imperialnym.

��I znajduje si� bardzo daleko od Imperatora � powiedzia� Leto. � Potrzebuj� tych baz. Mog� by� pe�ne materia��w i rozporz�dzaj�c nimi mogliby�my wyremontowa� nasze urz�dzenia wydobywcze.

��Sire! � powiedzia� Hawat, � Te bazy prawnie nadal stanowi� w�asno�� Jego Kr�lewskiej Mo�ci.

��Tutejszy klimat jest wystarczaj�co surowy, by wszystko uleg�o zniszczeniu � powiedzia� ksi���. � Zawsze mo�emy zwali� na pogod�. Zabierz si� do tego Kynesa i przynajmniej dowiedz si�, czy bazy istniej�.

��Zarekwirowa� je by�oby niebezpiecznie � powiedzia� Hawat. � Duncan jedn� spraw� stawia� jasno: bazy, czy te� ich idea, maj� dla Fremen�w jakie� ukryte znaczenie. Zajmuj�c bazy mo�emy ich zrazi�.

Paul rozejrza� si� po twarzach otaczaj�cych ich ludzi i zauwa�y� napi�cie, z jakim ch�on�li ka�de s�owo. Wygl�dali na mocno zaniepokojonych stanowiskiem jego ojca.

��Us�uchaj go, ojcze � odezwa� si� Paul cichym g�osem. � To prawda, co on m�wi.

��Sire � rzek� Hawat � owe bazy mog�yby nam dostarczy� materia��w do wyremontowania ka�dej sztuki pozostawionego nam sprz�tu, tyle �e ze wzgl�d�w strategicznych mog� pozostawa� poza naszym zasi�giem. Nie r�bmy pochopnego kroku, dop�ki si� czego� wi�cej nie dowiemy. Kynes posiada arbitra�owe pe�nomocnictwa Imperium. Nie wolno nam o tym zapomina�. I cieszy si� szacunkiem Fremen�w.

��Wi�c zr�b to delikatnie � powiedzia� ksi���. � Chcia�bym jedynie wiedzie�, czy te bazy istniej�.

��Jak sobie �yczysz, Sire � Hawat opad� na oparcie krzes�a, spu�ci� wzrok.

��No wi�c dobrze � powiedzia� ksi���. � Wiemy, co nas czeka, robota. Zostali�my do niej przeszkoleni. Mamy niejakie do�wiadczenie. Znamy wysoko�� zap�aty, za� alternatywa jest do�� jasna. Zadania dla., wszystkich zosta�y wyznaczone.

Spojrza� na Hallecka.

��Gurney, najpierw zajmij si� t� afer� przemytnicz�.

���Udam si� do niepos�usznych, co niego�cinn� zamieszkuj� ziemi� � zadeklamowa� Halleck.

��Kt�rego� dnia przy�api� tego cz�owieka na braku porzekad�a i b�dzie wygl�da� jak bez gaci � o�wiadczy� ksi���.

Chichoty rozesz�y si� echem wok� sto�u, ale Paul s�ysza� w nich przymus. Ksi��� zwr�ci� si� do Hawata:

��Za�� na tym pi�trze jeszcze jedno stanowisko dowodzenia dla wywiadu i ��czno�ci, Thufir. Kiedy z tym sko�czysz, b�d� chcia� si� z tob� zobaczy�.

Hawat wsta�, rozgl�daj�c si� po sali, jakby szuka� wsparcia. Odwr�ci� si� i wyprowadzi� procesj� z pokoju. Pozostali po�pieszyli hurm�, szuraj�c w ba�aganie krzes�ami i tworz�c niewielkie zatory.

Sko�czy�o si� to ba�aganem � pomy�la� Paul wpatruj�c si� w plecy wychodz�cych na ko�cu. Jak dot�d Sztab zawsze rozchodzi� si� w pe�nym werwy animuszu. To spotkanie jakby przeciek�o mi�dzy palcami, wyczerpuj�c si� we w�asnych niedomaganiach, a uwie�czy�a je rozbie�no�� zda�. Po raz pierwszy Paul dopu�ci� do �wiadomo�ci realn� mo�liwo�� kl�ski, licz�c si� z ni� nie ze strachu ani pod wp�ywem ostrze�e� w rodzaju krakania starej Matki Wielebnej, lecz zmuszony do tego w�asn� ocen� sytuacji. Ojciec jest zdesperowany � przyzna� w duchu. Sprawy nie tocz� si� po naszej my�li. Za� Hawat � Paul przypomnia� sobie zachowanie starego mentata w trakcie konferencji � drobne wahania, oznaki zaniepokojenia. Hawata co� gn�bi�o skrycie.

��Najlepiej pozosta� tu na reszt� nocy, synu � powiedzia� ksi���. � I tak niebawem wstanie �wit. Zawiadomi� matk�.

Podni�s� si� z wolna, oci�ale.

��Zestaw sobie par� krzese� i wyci�gnij si� na nich, by troch� rozprostowa� ko�ci.

��Nie jestem bardzo zm�czony, sir.

��Jak sobie �yczysz.

Ksi��� za�o�y� r�ce do ty�u, zacz�� spacerowa� tam i z powrotem wzd�u� sto�u. Jak zwierz w klatce � pomy�la� Paul.

��Przedyskutujesz ewentualno�� zdrady z Hawatem? � spyta� Paul.

Ksi��� zatrzyma� si� naprzeciwko syna po drugiej stronie sto�u, jego s�owa by�y skierowane do ciemnych okien.

��Omawiali�my t� ewentualno�� wiele razy.

��Tamta stara kobieta wygl�da�a na bardzo pewn� swego � powiedzia� Paul. � I wiadomo��, jak� matka�

��Podj�li�my �rodki ostro�no�ci � o�wiadczy� ksi���. Rozejrza� si� po sali i Paul dostrzeg� panik� zaszczutego stworzenia w jego oczach. � Zosta� tutaj. Chcia�bym om�wi� z Thufirem par� spraw zwi�zanych ze stanowiskami dowodzenia.

Zakr�ci� si� i wyszed� z pokoju lekko skin�wszy wartownikom w drzwiach. Paul wpatrywa� si� w miejsce, w kt�rym przed chwil� sta� jego ojciec. Przestrze� by�a ju� pusta, zanim ksi��� wyszed� z pokoju. I przypomnia�o mu si� ostrze�enie starej: ��dla ojca � nic�.

Thufira Hawata zasta� ksi��� w k�cie pokoju, do kt�rego drog� wskaza� mu stra�nik. Z przyleg�ego pomieszczenia dociera�y odg�osy krz�taniny ludzi zak�adaj�cych ��cza telekomunikacyjne. Ksi��� rozgl�da� si� doko�a, gdy Hawat podnosi� si� od zawalonego papierami sto�u. By�a to ma�a izolatka o zielonych �cianach, w kt�rej pr�cz sto�u znajdowa�y si� jeszcze trzy dryfowe krzes�a z po�piesznie zdartymi z nich �H� Harkonnen�w, co pozostawi�o nie dobarwione �aty.

��Krzes�a s� zdobyczne, ale zupe�nie bezpieczne � powiedzia� Hawat. � Gdzie jest Paul, Sire?

��Zostawi�em go w sali konferencyjnej. Mam nadziej�, �e tam troch� odpocznie z dala od mojej absorbuj�cej osoby.

Hawat kiwn�� g�ow�, pow�drowa� pod drzwi przyleg�ego pokoju i zamkn�� je, odcinaj�c elektrostatyczne szumy i elektroniczne trzaski.

��Thufir � powiedzia� Leto � zapasy przyprawy Imperium i Harkonnen�w nie daj� mi spokoju.

��M�j panie?

Ksi��� wyd�� wargi.

��Sk�ady s� nara�one na zniszczenie. � Podni�s� r�k�, gdy Hawat chcia� co� powiedzie�. � Nie bierz pod uwag� skarbu Imperatora. On by si� po cichu ucieszy� z tarapat�w Harkonnen�w. A czy baron mo�e protestowa�, je�li ulegnie zniszczeniu co�, do posiadania czego nie mo�e si� otwarcie przyzna�?

Hawat pokr�ci� g�ow�.

��Mamy ma�o ludzi na zbyciu, Sire.

��We� cz�� ludzi Idaho. A mo�e jacy� Fremeni mieliby ochot� na wycieczk� poza planet�. Rajd na Giedi Prime � z takiej dywersji p�yn� taktyczne korzy�ci, Thufir.

��Twoja wola, m�j panie. � Hawat odwr�ci� si�, a ksi���, widz�c oznaki zdenerwowania u starego cz�owieka, pomy�la�: Mo�e podejrzewa, �e mu nie ufam. Musi wiedzie� o moich prywatnych informacjach o zdrajcach. Tak, najlepiej od razu rozproszy� jego obawy.

��Thufir � rzek� � musimy om�wi� jeszcze jedn� spraw�, jako �e nale�ysz do niewielu ludzi, kt�rych darz� ca�kowitym zaufaniem. Obaj wiemy, jak trzeba si� mie� nieustannie na baczno�ci, by nie dopu�ci� do infiltracji naszych si� przez zdrajc�w� ale mam dwa nowe doniesienia.

Hawat obr�ci� si�, wlepi� w niego spojrzenie. Leto za� powt�rzy� przyniesione przez Paula historie. Wiadomo�ci te, zamiast wprawi� go w stan wyt�onej koncentracji mentackiej, wzmog�y jedynie podniecenie Hawata. Leto przygl�da� si� uwa�nie staremu cz�owiekowi.

��Ukrywasz co�, stary druhu � odezwa� si� po chwili. � Powinienem si� by� domy�li� w trakcie narady, kiedy siedzia�e� jak na szpilkach. C� to jest takie trefne, �e nie mog�e� wygarn�� tego przed ca�ym sztabem?

Zabarwione sapho wargi Hawata �ci�gni�te by�y w sztywn� prost� lini�, z biegn�cymi ku niej drobniutkimi zmarszczkami. Nie straci�y swej pomarszczonej sztywno�ci, gdy powiedzia�:

��Panie m�j, zupe�nie nie wiem, jak to poruszy�.

��Wiele blizn nosimy jeden za drugiego, Thufir � powiedzia� ksi���. � Wiesz, �e ze mn� mo�esz poruszy� ka�dy temat.

Hawat nie spuszcza� z niego oczu. Takiego go w�a�nie lubi� najbardziej � my�la�. � Oto jest cz�owiek honoru, godzien mej wierno�ci i s�u�by do ostatniej kropli krwi. Dlaczego musz� go zrani�?

��No wi�c? � ponagli� Leto.

Hawat wzruszy� ramionami.

��Chodzi o strz�pek listu. Znaleziony przy kurierze Harkonnen�w. List by� przeznaczony dla agenta imieniem Pardee. Mamy wszelkie powody mniema�, �e Pardee sta� na czele tutejszego podziemia Harkonnen�w. Ten list � on mo�e mie� albo ogromne konsekwencje, albo �adnych zgo�a. Zale�y, jak go t�umaczy�.

��Co jest takiego dra�liwego w li�cie?

��W strz�pku listu, m�j panie. Niekompletnym. By� na minimikrofilmie z do��czon� jak zwykle kapsu�� niszcz�c�. Wstrzymali�my dzia�anie kwasu na moment przed ca�kowitym wymazaniem tekstu, ocalaj�c fragment zaledwie. Fragment �w jednak�e jest wyj�tkowo sugestywny.

��Tak?

Hawat potar� wargi.

��M�wi on: ��eto nigdy nie b�dzie podejrzewa�, a kiedy spadnie na niego cios z ukochanej r�ki, ju� samo to winno go zgubi�. List opatrzony by� w�asn� piecz�ci� barona, a jej autentyczno�� sprawdzi�em.

��Twoje podejrzenia s� oczywiste � powiedzia� ksi��� i nagle g�os jego zrobi� si� zimny.

��Pr�dzej uci��bym sobie w�asne r�ce, ni� ciebie zrani� � powiedzia� Hawat. � Panie m�j, a co je�li�

��Lady Jessika � rzek� Leto czuj�c, jak ogarnia go w�ciek�o��. � Nie mog�e� wydusi� fakt�w z tego Pardee?

��Na nieszcz�cie Pardee�ego nie by�o ju� w�r�d �ywych, kiedy przej�li�my kuriera. Kurier nie wiedzia�, jestem pewny, co przewozi�.

��Rozumiem.

Leto potrz�sn�� g�ow�. C� za �liska sprawa � my�la�. � Niemo�liwe, by co� w tym by�o. Znam swoj� kobiet�.

��M�j panie, je�li�

��Nie! � warkn�� ksi���. � W tym jest jaka� pomy�ka, kt�ra�

��Nie wolno nam tego zlekcewa�y�, m�j panie.

��Ona jest ze mn� szesna�cie lat! Okazji ku temu by�o bez liku, sam zreszt� sprawdzi�e� szko�� i t� kobiet�!

Hawat powiedzia� z gorycz�:

��Wiadomo o sprawach, kt�re mi umkn�y.

��To niemo�liwe, m�wi� ci! Harkonnenowie chc� zniszczy� r�d Atryd�w ��cznie z Paulem. Raz ju� pr�bowali. Czy kobieta by�aby zdolna spiskowa� przeciwko w�asnemu swemu synowi?

��Mo�e ona nie spiskuje przeciwko w�asnemu synowi. A wczorajszy zamach m�g� by� sprytn� mistyfikacj�.

��Nie m�g� by� mistyfikacj�.

��Sire, ona ma nie zna� swego pochodzenia, ale gdyby tak je zna�a? I gdyby tak by�a sierot�, za��my, przez Atryd�?

��Zrobi�aby to ju� dawno temu. Trucizna w szklance� sztylet w�r�d nocy. Kt� mia� lepsz� okazj�?

��Harkonnenowie zamierzaj� ci� zniszczy�, m�j panie. A nie po prostu zabi�. W kanly istnieje gama subtelnych rozr�nie�. Ta mo�e by� dzie�em sztuki w�r�d wendet.

Ksi�ciu opad�y ramiona. Przymkn�� oczy, wygl�da� jak stary, zm�czony cz�owiek. To niemo�liwe � my�la�. � Ta kobieta otworzy�a dla mnie swoje serce.

��Gdzie� lepszy spos�b zniszczenia mnie nad rzucenie podejrze� na kobiet�, kt�r� kocham? � zapyta�.

��Bra�em tak� mo�liwo�� pod rozwag� � powiedzia� Hawat. � Mimo to�

Ksi��� otworzy� oczy i utkwi� je w Hawacie my�l�c: niech on b�dzie podejrzliwy. Podejrzliwo�� to jego fach, nie m�j. Mo�e gdy sprawi� wra�enie, �e w to wierz�, kto� inny pope�ni nieostro�no��.

��Co radzisz? � wyszepta� ksi���.

��Na razie sta�� inwigilacj�, m�j panie. Powinna by� pod nadzorem o ka�dej porze dnia i nocy. Postaram si�, by robiono to dyskretnie. Idaho by�by idealnym kandydatem do tej roboty. Mo�e za jaki� tydzie� �ci�gniemy go z powrotem. W oddziale Idaho szkolimy m�odego cz�owieka, kt�ry go doskonale mo�e zast�pi� u Fremen�w. To urodzony dyplomata.

��Nie nara�aj na szwank naszego przycz�ka u Fremen�w.

��Rzecz jasna, Sire.

��A co z Paulem?

��Chyba mogliby�my zaalarmowa� doktora Yuego.

Leto odwr�ci� si� plecami do Hawata.

��R�b, jak uwa�asz.

��Zachowam ostro�no��, m�j panie.

Na to przynajmniej mog� liczy� � pomy�la� Leto.

��Przejd� si�. Gdyby� mnie potrzebowa�, b�d� na terenie. Stra� ci�

��M�j panie, zanim odejdziesz, mam tu wycinek filmowy, z kt�rym powiniene� si� zapozna�. Pierwsza pr�ba analizy freme�skiej religii. Przypominasz sobie, �e prosi�e� mnie o sprawozdanie na ten temat?

Ksi��� przystan�� i nie odwracaj�c si� powiedzia�:

��Nie mo�esz z tym zaczeka�?

��Oczywi�cie, m�j panie. Pyta�e� jednak, co oni wykrzykiwali. To by�o �Mahdi!� Kierowali to okre�lenie do m�odego pana. Kiedy�

��Do Paula?

��Tak, m�j panie. Maj� tutaj legend�, przepowiedni�, �e objawi si� im jaki� w�dz, dziecko pewnej Bene Gesserit, aby poprowadzi� ich ku prawdziwej wolno�ci. Jeszcze jedna wersja znanego schematu mesjasza.

��Oni my�l�, �e Paul jest tym� tym�

��Maj� jedynie nadziej�, m�j panie.

Hawat wyci�gn�� kapsu�� z wycinkiem filmu. Ksi��� j� przyj��, wsadzi� do kieszeni.

��P�niej sobie to obejrz�.

��Oczywi�cie, m�j panie.

��Teraz potrzebny mi jest czas do� namys�u.

��Tak, m�j panie.

Ksi��� g��boko odetchn��, westchn�� i wyszed� z pokoju wielkimi krokami. Na korytarzu skr�ci� w prawo i zacz�� i�� powoli z r�kami za�o�onymi do ty�u, nie zwracaj�c uwagi, gdzie si� znajduje. Mija� korytarze i schody, balkony i sale; ludzie salutowali i odsuwali si� na bok, robi�c mu przej�cie. Po pewnym czasie powr�ci� do sali konferencyjnej, kt�r� zasta� w ciemno�ciach, Paul za� spa� na stole narzucony p�aszczem stra�nika, z marynarskim workiem zamiast poduszki. Ksi��� po cichu przeszed� przez ca�� d�ugo�� sali, na balkon wychodz�cy na l�dowisko. W rogu balkonu wartownik wypr�y� si� na baczno��, poznaj�c ksi�cia w nik�ym odblasku �wiate� l�dowiska.

��Spocznij � zamrucza� ksi���. Opar� si� o zimny metal balustrady. Spok�j przed�witu ogarn�� pustynny basen. Ksi��� spojrza� w g�r�. Prosto nad g�ow� gwiazdy tworzy�y cekinow� wst�g�, rozpostart� na tle niebieskawej czerni. Nisko nad po�udniowym horyzontem drugi ksi�yc nocy wyziera� z leciutkiej mgie�ki py�u � niedowiarek ksi�yc, spogl�daj�cy na� cynicznym blaskiem. Ksi��� zapatrzy� si�, jak ksi�yc nurkuje pod Mur Zaporowy srebrz�c jego urwiska i w nag�ym zag�szczeniu mroku poczu� zi�b. Zadr�a�. Przeszy� go gniew. Po raz ostatni Harkonnenowie mi bru�d�� i judz�, i poluj� na mnie � pomy�la�. � Gnoje o mentalno�ci hycla. Tutaj stawi� im czo�o! I pomy�la� z nut� smutku: Musz� panowa� okiem i szponem � jak jastrz�b w�r�d po�ledniejszego ptactwa. Jego d�o� nie�wiadomie musn�a emblemat jastrz�bia na bluzie. Noc na wschodzie zrodzi�a smug� �wietlnej szaro�ci, a po niej per�ow� opalizacj�, kt�ra przy�mi�a gwiazdy. Nadci�gn�� �wit szerokim zamachem rozko�ysanego dzwonu uderzaj�c w horyzont. By�a to scena takiej pi�kno�ci, �e ksi��� zapomnia� o bo�ym �wiecie. S� rzeczy niepowtarzalne � pomy�la�. Nigdy nie wyobra�a� sobie, �e mo�e by� tutaj cokolwiek tak pi�knego, jak ten zgruchotany, czerwony horyzont z purpur� i ochr� urwisk. Poza l�dowiskiem, gdzie sk�pa nocna rosa tchn�a �ycie w �pieszne nasiona Arrakis, ujrza� ogromne �any czerwonego kwiecia i przecinaj�cy je wyra�ny trakt fioletu� jak �lad gigantycznych st�p.

��Pi�kny poranek, Sire � powiedzia� stra�nik.

��Tak, pi�kny � kiwn�� g�ow� ksi��� zastanawiaj�c si�: by� mo�e ta planeta potrafi zauroczy�. By� mo�e potrafi sta� si� prawdziwym domem dla mego syna. Nagle zobaczy� postacie ludzkie wkraczaj�ce na pola kwiat�w, omiataj�ce je dziwacznymi, przypominaj�cymi kosy narz�dziami � �e�cy rosy. Woda jest tak cenna tutaj, �e nawet ros� trzeba zbiera�. I potrafi te� by� ta planeta miejscem upiornym � pomy�la� ksi���.

��Paul, nienawidz� tego, co robi�, ale nie mam wyj�cia � powiedzia� ksi���. Sta� pod przeno�nym wykrywaczem trucizny wniesionym do sali konferencyjnej na czas �niadania. Sensorowe macki urz�dzenia zwisa�y bezw�adnie nad sto�em, przywodz�c Paulowi na my�l jakiego� nieznanego owada, kt�ry w�a�nie zdech� przed chwil�. Uwag� ksi�cia poch�ania�o l�dowisko za oknami i k��bi�cy si� nad nim tuman py�u na tle porannego nieba. Paul mia� przed sob� przegl�dark� z kr�tkim wycinkiem filmu na temat religijnych praktyk Fremen�w. Materia� zebrany przez jednego z ekspert�w Hawata bulwersowa� Paula aluzjami do jego osoby.

�Mahdi!�

�Lisan al-Gaib!�

Zamykaj�c oczy s�ysza� jeszcze okrzyki t�um�w. A wi�c to na to czekaj� � pomy�la�. I przysz�y mu na pami�� s�owa Matki Wielebnej: �Kwisatz Haderach�. Na ich wspomnienie o�y�y w nim emocje straszliwego przeznaczenia, mrocz�c ten obcy �wiat poczuciem swojsko�ci, kt�rej nie pojmowa�.

��Nienawidz� � powiedzia� ksi���.

��Co masz na my�li, sir?

Leto odwr�ci� si� spogl�daj�c z g�ry na syna.

��Bowiem Harkonnenowie zamierzaj� mnie zwie�� rzucaj�c podejrzenie na twoj� matk�. Nie wiedz�, �e pr�dzej bym podejrzewa� samego siebie.

��Nie rozumiem, sir.

Leto ponownie spojrza� za okna. Bia�e s�o�ce p�on�o ju� ca�kiem wysoko w kwadrancie przedpo�udnia. Mleczne �wiat�o wydobywa�o kipiel ob�ok�w py�u wsypuj�cego si� do �lepych kanion�w, kt�rymi ponacinany by� Mur Zaporowy. Niespiesznie, cichym od hamowanego gniewu g�osem, ksi��� opowiedzia� Paulowi o tajemniczym li�cie.

��R�wnie dobrze mnie m�g�by� podejrzewa� � powiedzia� Paul.

��Oni musz� uzna�, �e im si� uda�o � rzek�, ksi���. � Musz� s�dzi�, �e jestem taki g�upi. I musi na to wygl�da�. Nawet twoja matka nie powinna wiedzie� o mistyfikacji.

��Ale� sir! Dlaczego?

��Reakcja twojej matki nie mo�e by� udawana. Och, ona potrafi doskonale udawa� lecz zbyt wiele od tego zale�y. Mam nadziej� wykurzy� zdrajc� z nory. Powinno im si� wydawa�, �e zosta�em kompletnie wyprowadzony w pole. Zadanie jej w ten spos�b b�lu jest konieczne, by omin�o j� wi�ksze cierpienie.

��Dlaczego mnie o tym m�wisz, ojcze? Mog� si� zdradzi�.

��Na ciebie nie b�d� patrze� pod tym k�tem. Dotrzymasz tajemnicy. Musisz dotrzyma�.

Przybli�y� si� do okien i m�wi� odwr�cony ty�em.

��W ten spos�b, gdyby mnie si� co� sta�o, ty b�dziesz m�g� jej powiedzie� prawd�: �e nigdy w ni� nie zw�tpi�em, nawet na mgnienie oka. Chcia�bym, �eby ona o tym wiedzia�a.

W s�owach ojca Paul wyczyta� my�li o �mierci, powiedzia� po�piesznie:

��Nic ci si� nie stanie, sir. Oni�

��Cicho b�d�, synu.

Paul nie spuszcza� oczu z plec�w ojca, dostrzegaj�c zm�czenie w nachyleniu szyi, w linii ramion, w zwolnionych ruchach.

��Jeste� po prostu zm�czony, ojcze.

��Jestem zm�czony � zgodzi� si� ksi���. � Jestem moralnie zm�czony. Pewnie dopad�a mnie wreszcie melancholia degeneracji wielkich rod�w. A byli�my kiedy� tak mocnymi lud�mi.

Paul odezwa� si� z nag�ym rozdra�nieniem:

��Nasz r�d si� nie zdegenerowa�.

��Nie? � ksi��� odwr�ci� si� twarz� do syna, ukazuj�c ciemne kr�gi pod ch�odnymi oczami; na ustach mia� cyniczny grymas.

��Powinienem by� po�lubi� tw� matk�, uczyni� j� moj� ksi�n�. Ale� m�j wolny stan daje jeszcze pewnym rodom nadziej� na mo�liwo�� koligacji ze mn� przez ich c�rki na wydaniu. � Wzruszy� ramionami � Wi�c ja�

��Matka mi to wyt�umaczy�a.

��W�dz niczym tak nie zdobywa serc, jak imponowaniem brawur� � powiedzia� ksi���. � Przeto obnosz� si� z t� swoj� brawur�.

��Jeste� dobrym przyw�dc� � zaprotestowa� Paul. � Dobrym w�adc�. Ludzie id� za tob� ch�tnie i z mi�o�ci�.

��Mam jeden z najlepszych korpus�w propagandy � powiedzia� ksi���. Znowu zaton�� spojrzeniem w basenie. � Tu na Arrakis mamy wi�ksz� szans�, ni� mog�oby podejrzewa� Imperium. A jednak czasami przychodzi mi do g�owy; �e lepiej by�oby uciec, zosta� renegatem. Czasami chcia�bym, by�my pogr��yli si� w anonimowo�ci rzesz ludzkich, mniej wystawieni na�

��Ojcze!

��Tak, jestem zm�czony � powiedzia� ksi���. � Czy wiedzia�e�, �e osad przyprawy wykorzystujemy jako surowiec, i �e mamy ju� w�asn� fabryk� do produkcji pod�o�a film�w?

��Sir?

��Nie mo�e nam zabrakn�� folii pod�o�owej � powiedzia� ksi���. � Jak�e tu bez niej zalewa� wsie i miasta nasz� informacj�? Ludzie musz� si� dowiedzie�, jak dobrze nimi rz�dz�. Sk�d by wiedzieli, gdyby�my im nie donosili?

��Powiniene� troch� odpocz�� � powiedzia� Paul.

Ponownie ksi��� stan�� twarz� w twarz z synem.

��O ma�o nie zapomnia�em wymieni� jeszcze jednej zalety Arrakis. Tutaj we wszystkim jest przyprawa. Oddychasz ni� i jesz j� prawie we wszystkim. I dochodz� do wniosku, �e daje ona pewn� naturaln� odporno�� na niekt�re z najbardziej popularnych trucizn z Poradnika Assassina. Za� konieczno�� liczenia ka�dej kropli wody sprawia, �e ca�y przemys� spo�ywczy � hodowla dro�d�y, hydroponika, chemia spo�ywcza, wszystko � znajduje si� pod naj�ci�lejszym nadzorem. Nie mo�emy wymordowa� znacznej cz�ci naszej populacji za pomoc� trucizny � ani te� nie mo�na nas w ten spos�b zaatakowa�. Arrakis czyni nas moralnymi i etycznymi.

Paul chcia� co� powiedzie�, ale ksi��� nie dopu�ci� go do g�osu.

��Musz� si� przed kim� wygada�, synu � rzek� z westchnieniem. Zerkn�� przez rami� na wypalony krajobraz, z kt�rego znikn�y ju� teraz nawet i kwiaty stratowane przez �e�c�w rosy, zwarzone przedpo�udniowym s�o�cem.

��Na Kaladanie w�adali�my przy pomocy pot�g morskiej i powietrznej � powiedzia� ksi���. � Tutaj musimy dochrapa� si� pot�gi pustynnej. Oto twoje dziedzictwo, Paul. Co z tob� b�dzie, je�li mnie zabraknie? Nie, nie zostaniesz g�ow� rodu renegat�w, lecz partyzantem � uciekaj�cym, �ciganym.

Paul rozpaczliwie szuka� s��w, nie wiedz�c, co powiedzie�. Nigdy nie widzia� swojego ojca a� tak przybitego.

��Kto chce utrzyma� Arrakis � m�wi� ksi��� � staje przed podj�ciem decyzji, kt�rych cen� mo�e si� okaza� w�asna godno��.

Wskaza� za okno na zielono-czarny sztandar Atryd�w zwisaj�cy martwo z masztu na skraju l�dowiska.

��Ten chlubny sztandar mo�e sta� si� symbolem wielu strasznych rzeczy.

Paul prze�kn�� sucho�� w ustach. W s�owach ojca by�a beznadziejno��, przeczucie nieuchronnego losu, kt�re zostawi�o ci�ar pustki w piersi ch�opca. Ksi��� wyj�� z kieszeni tabletk� przeciw zm�czeniu i po�kn�� j� nie popijaj�c.

��Si�a i strach � powiedzia�. � Narz�dzia dyplomacji. Musz� przykaza�, by po�o�ono silniejszy nacisk na twoje szkolenie partyzanckie. W tym wycinku filmu � nazywaj� ci� tam �Mahdi� � �Lisan al-Gaib� � to mo�e sta� si� dla ciebie ostatni� desk� ratunku.

Paul wpatrywa� si� w ojca dostrzegaj�c, jak pod wp�ywem tabletki prostuj� si� mu ramiona, ale w pami�ci mia� jego s�owa pe�ne l�ku i niepewno�ci.

��Co zatrzyma�o ekologa? � wymamrota� ksi���. � M�wi�em Hawatowi, �eby przys�a� go wcze�nie.

Pierwsze spotkanie z lud�mi, kt�rych przykazano mu zdradzi�, wstrz�sn�o doktorem Kynesem. Chlubi� si� tym, �e jako uczony uwa�a legendy jedynie za interesuj�ce przes�anki do zrozumienia kulturowych korzeni. Ale ch�opak pasowa� jak ula� do staro�ytnej przepowiedni. Mia� �oczy, kt�re widzia�y� i wyczuwa�o si� w nim �ukryt� prawo��. Wyrocznia pozostawi�a oczywi�cie pewn� swobod� � co do kwestii, czy Bogini Matka przywiedzie Mesjasza ze sob�, czy zrodzi go na miejscu. Jednakowo� istnia�a zadziwiaj�ca zgodno�� przepowiedni z osobami.

Spotkali si� p�nym rankiem pod budynkiem zarz�du l�dowiska Arrakin. Nie oznakowany ornitopter przycupn�� opodal w pogotowiu startowym, brz�cz�c cicho jak ospa�y owad. Z obna�onym mieczem sta� przy nim gwardzista Atryd�w w lekkiej dystorsji powietrza od okalaj�cej go tarczy. Kynes u�miechn�� si� szyderczo na widok kontur�w tarczy i pomy�la�: tutaj Arrakis szykuje im niespodziank�. Planetolog podni�s� r�k� daj�c znak Fremenom ze swojej stra�y przybocznej, by pozostali w tyle. Sam pomaszerowa� prosto do wej�cia budynku � ciemniejszego otworu w powleczonej plastikiem skale. Jak�e ods�oni�ty jest ten monolityczny budynek � pomy�la�. O ile� lepsza jest jaskinia. Ruch w wej�ciu zwr�ci� jego uwag�. Zatrzyma� si� wykorzystuj�c ten moment, by poprawi� sobie burnus i fa�d� na lewym ramieniu filtrfraka.

Drzwi wej�ciowe rozwar�y si� na o�cie�. Gwardzi�ci Atryd�w wysypali si� po�piesznie, co do jednego uzbrojeni po z�by � w g�uszaki na moderacyjne kule, miecze, tarcze. Za nimi nadchodzi� wysoki m�czyzna o jastrz�bich rysach, ciemnosk�ry i ciemnow�osy. Mia� na sobie d�ubb� z herbem Atryd�w na piersi i nosi� j� w spos�b zdradzaj�cy brak obycia z tego rodzaju ubiorem. Po�a d�ubby czepia�a mu si� nogawek filtrfraka. Tkaninie brakowa�o rozbujanego w rytmie krok�w falowania.

U boku m�czyzny szed� m�odzieniec z r�wnie ciemnymi w�osami, lecz pe�niejszy na twarzy. Ma�y by� na te swoje pi�tna�cie lat, o kt�rych Kynes wiedzia�. Ale w m�odym cz�owieku wyczuwa�o si� majestat i niewzruszon� pewno�� siebie, jakby doko�a widzia� i rozpoznawa� rzeczy dla innych niedostrzegalne. A p�aszcz identycznego co u ojca kroju le�a� na nim z niedba�� swobod�, sprawiaj�c wra�enie, �e ch�opiec nosi� takie okrycie od urodzenia. �Mahdi �wiadom b�dzie spraw niewidzialnych dla innych� � g�osi�a wyrocznia. Kynes potrz�sn�� g�ow� przekonuj�c sam siebie: ludzie jak ludzie.

Z tymi dwoma i jak oni w ubiorze pustynnym zbli�a� si� cz�owiek Kynesowi znajomy � Gurney Halleck. Kynes wci�gn�� g��boko powietrze t�umi�c niech�� do Hallecka, kt�ry udzieli� mu poucze�, jak si� nale�y zachowywa� w obecno�ci ksi�cia i ksi���cego dziedzica. Wolno ci zwraca� si� do ksi�cia �m�j panie� albo �Sire�. �Szlachetnie urodzony� te� ujdzie, ale to zwrot na bardziej oficjalne okazje. Do syna mo�na m�wi� �m�ody panie� albo �m�j panie�. Ksi��� jest cz�owiekiem wielce wyrozumia�ym ale nie znosi zbytniej poufa�o�ci. Obserwuj�c zbli�aj�c� si� grup� Kynes pomy�la�: bardzo pr�dko dowiedz� si�, kto jest panem Arrakis. Kaza� jakiemu� mentatowi maglowa� mnie przez p� nocy? Spodziewa� si� po mnie, �e ich zabior� na inspekcj� przyprawowych piask�w? Cel pyta� Hawata nie uszed� uwagi Kynesa. Oni chc� imperialnych baz. I nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e o bazach dowiedzieli si� od Idaho. Ka�� Siilgarowi odes�a� temu ksi�ciu g�ow� Idaho � obieca� sobie Kynes. Ksi���cy orszak znajdowa� si� teraz zaledwie o par� krok�w, piasek chrz�ci� pod podeszwami but�w pustynnych. Kynes schyli� g�ow� w uk�onie.

��M�j panie, ksi���.

Zbli�aj�c si� do samotnej postaci m�czyzny stoj�cego w s�siedztwie ornitoptera Leto przygl�da� mu si� z uwag�: wysoki, szczup�y, odziany na pustynn� mod�� w lu�ny p�aszcz, filtrfrak i buty z kr�tkimi cholewami. Zarzucony na plecy kaptur ze zwisaj�cym u boku czarczafem wystawia� na widok rudoblond w�osy i rzadk� brod�. Oczy pod krzaczastymi brwiami by�y owym niezg��bionym b��kitem w b��kicie. W jego oczodo�ach zna� by�o resztki ciemnego barwnika.

��Ty jeste� ekologiem � powiedzia� ksi���.

��My tutaj wolimy stary tytu�, m�j panie � odpar� Kynes. � Planetologiem.

��Jak sobie �yczysz � powiedzia� ksi���. � Synu, to jest S�dzia Zmiany, arbiter w sporze, cz�owiek, kt�ry z urz�du mu czuwa� tutaj nad przestrzeganiem form obj�cia przez nas we w�adanie tego lenna. � Zerkn�� na Kynesa. � A to jest m�j syn.

��M�j panie � powiedzia� Kynes.

��Jeste� Fremenem? � spyta� Paul.

Kynes u�miechn�� si�.

��Przyjmuje mnie i sicz, i wioska, m�ody panie. Ale jestem Imperialnym Planetologiem w s�u�bie jego Kr�lewskiej Mo�ci.

Paul skin�� g�ow� � by� pod wra�eniem bij�cej od m�czyzny si�y. Halleck wskaza� Paulowi Kynesa z g�rnego okna budynku zarz�du: To ten m�czyzna stoj�cy w eskorcie Fremen�w, co idzie teraz w stron� ornitoptera. Paulowi mign�y przelotnie w lornetce dumne, proste usta i wysokie czo�o Kynesa. Halleck zamrucza� Paulowi do ucha:

��Dziwaczny facet. Wys�awia si� kr�tko, w�z�owato, bez owijania w bawe�n�.

A ksi��� za ich plecami powiedzia�:

��Typowy naukowiec.

Teraz, stoj�c zaledwie o par� st�p od tego cz�owieka, Paul wyczuwa� w nim moc, emanacj� osobowo�ci obdarzonej wrodzon� charyzm� przyw�dcy, jakby w �y�ach Kynesa p�yn�a kr�lewska krew.

��Rozumiem, �e tobie winni�my podzi�kowanie za nasze filtrfraki i te p�aszcze � powiedzia� ksi���.

��Mam nadziej�, �e le�� dobrze, m�j panie � rzek� Kynes. � To robota freme�ska, a wielko�� ich jest jak najbli�sza wymiar�w, kt�re poda� tw�j cz�owiek, obecny tu Halleck.

��Zaniepokoi�o mnie twoje stwierdzenie, �e nie zabierzesz nas w pustyni�, je�li nie za�o�ymy tych stroj�w � powiedzia� ksi���. � Mo�emy wzi�� du�o wody. Nie wybieramy si� na d�ugi lot i b�dziemy mieli powietrzn� os�on�, eskort�, jak� widzisz w tej chwili nad g�ow�. Nie wydaje si� prawdopodobne, by�my przymusowo l�dowali.

Kynes przeszy� go spojrzeniem, mierz�c nap�cznia�e wod� cia�o. Powiedzia� ozi�ble:

��Na Arrakis nigdy nie m�wi si� o prawdopodobie�stwach. M�wi si� o �lepym przypadku.

Halleck naje�y� si�.

��Do ksi�cia nale�y si� zwraca� �m�j panie� albo �Sire�!

Leto zrobi� sekretny znak d�oni�, by da� on spok�j; powiedzia�:

��Nasze zwyczaje s� tu nowe, Gurney. Musimy bra� to pod uwag�.

��Twoja wola, Sire.

��Jeste�my twymi d�u�nikami, doktorze Kynes � powiedzia� Leto. � Te ubiory i troska o nasze dobro nie p�jd� w niepami��.

Paul przypomnia� sobie werset z Biblii P. K. i pod wp�ywem chwili wyrecytowa�:

���Dar jest b�ogos�awie�stwem ofiarodawcy�.

W martwym powietrzu s�owa zahucza�y z nienaturaln� dono�no�ci�. Freme�ska eskorta, kt�r� Kynes zostawi� w cieniu pod budynkiem zarz�du, zerwa�a si� z kucek na r�wne nogi szemrz�c w wyra�nym podnieceniu. Jeden z nich krzykn��:

��Lisan al-Gaib!

Kynes obr�ci� si� jak uk�szony w ich stron�, zrobi� kr�tki, b�yskawiczny ruch d�oni� i machni�ciem r�ki odprawi� swoj� eskort�. Sarkaj�c mi�dzy sob� cofn�li si� i powlekli za r�g budynku.

��Nader ciekawe � powiedzia� Leto.

Kynes zmierzy� twardym, piorunuj�cym spojrzeniem ksi�cia i Paula.

��Wi�kszo�� tubylc�w to zabobonna gromada. Nie zwracajcie na nich uwagi. Nie maj� z�ych intencji.

Ale my�la� o s�owach wyroczni: �Powitaj� was �wi�tymi S�owy i b�ogos�awie�stwem b�d� wasze dary�.

Opinia Leto o Kynesie, w cz�ci oparta na kr�tkim ustnym raporcie Hawata (ostro�nym i pe�nym podejrze�) skrystalizowa�a si� nagle: ten cz�owiek jest Fremenem. Kynes przyby� z eskort� Fremen�w, co mog�o oznacza� po prostu, �e Fremeni sprawdzaj� swoje nowe prawo do swobodnego przebywania na terenie miast, lecz wygl�da�o to na kompani� honorow�. A s�dz�c z zachowania, Kynes by� cz�owiekiem dumnym, przywyk�ym do wolno�ci, kt�rego j�zyk i maniery trzyma�y na wodzy jedynie jego w�asne uprzedzenia. Pytanie Paula by�o na miejscu i na temat. Kynes zasymilowa� si�.

��Czy nie powinni�my rusza�, Sire? � zapyta� Halleck.

Ksi��� przytakn�� skinieniem g�owy.

��Sam poprowadz� sw�j ornitopter. Kynes niech si�dzie ze mn� z przodu, by pokazywa� mi drog�. Ty i Paul zajmijcie tylne siedzenia.

��Jeszcze chwilk� � powiedzia� Kynes. � Za pozwoleniem, Sire, musz� sprawdzi� stan zabezpieczenia waszych ubior�w.

Ksi��� zamierza� co� odpowiedzie�, ale Kynes ponagli�:

��Chodzi o moje w�asne cia�o tak samo jak o twoje� m�j panie. Doskonale zdaj� sobie spraw�, czyje poder�n� gard�o, je�li wam dw�m co� si� przytrafi pod moj� opiek�.

Ksi��� zmarszczy� brwi. Co za dra�liwy moment! Je�eli odm�wi�, got�w si� obrazi�. A to mo�e by� cz�owiek o bezcennej dla mnie warto�ci. Mimo to� wpu�ci� go za m� tarcz�, zezwoli� na dotykanie mej osoby, gdy tak niewiele o nim wiem?

My�li te przemkn�y mu przez g�ow� b�yskawicznie, decyzja przysz�a tu� po nich.

��Oddajemy si� w twoje r�ce � powiedzia� ksi���. Zrobi� krok do przodu otwieraj�c p�aszcz, dostrzeg�, �e Halleck przenosi ci�ar cia�a na palce, zebrany w sobie i czujny, ale nie rusza si� z miejsca. � I gdyby� by� taki uprzejmy � doda� ksi��� � z wdzi�czno�ci� przyjm� obja�nienia dotycz�ce tego stroju od kogo�, kto �yje z nim na co dzie�.

��Oczywi�cie � powiedzia� Kynes. Zmaca� pod p�aszczem u g�ry uszczelki ramienne, m�wi�c w trakcie sprawdzania stroju. � Podstaw� jest mikroprzek�adka � wysokiej wydajno�ci system filtracyjny i wymiany ciep�a.

Dopasowa� uszczelki ramion.

��Warstwa stykaj�ca si� ze sk�r� jest porowata. Po och�odzeniu cia�a przenika przez ni� pot� prawie naturalny proces parowania. Nast�pne dwie warstwy� � Kynes mocniej �ci�gn�� pier� � zawieraj� w��kna wymiany ciep�a i osadniki soli. S�l jest odzyskiwana.

Na dany znak ksi��� podni�s� ramiona.

��Nader ciekawe � powiedzia�.

��Oddycha� g��boko � rzek� Kynes. Ksi��� wykona� polecenie. Kynes przygl�da� si� uszczelkom pod pachami, jedn� poprawi�.

��Ruchy cia�a, szczeg�lnie przy oddychaniu � powiedzia� � i w cz�ci dzia�anie osmotyczne dostarczaj� si�y pompuj�cej.

Poluzowa� z lekka �ci�gacz piersi.

��Odzyskana woda przep�ywa do kieszeni �ownych, z kt�rych czerpie si� j� przez t� rurk� w chom�tku na szyi.

Ksi��� przycisn�� brod� do piersi, by zobaczy� wylot rurki.

��Skuteczne i wygodne � powiedzia�. � �wietne rozwi�zanie techniczne.

Kynes przykl�kn��, zbada� uszczelki n�g.

��Mocz i fekalia przetwarzane s� w podk�adkach udowych � powiedzia� i wsta�, sprawdzi� szczelno�� ko�nierza, uni�s� na nim osobn� klap�. � W otwartej pustyni nosi si� ten filtr na twarzy, a t� rurk� zako�czon� uszczelniaj�cymi wtykami w nozdrzach. Wdech przez filtr ustny, wydech przez rurk� nosow�. W dobrze dzia�aj�cym freme�skim stroju tracimy nie wi�cej ni� naparstek wilgoci dziennie, nawet je�li si� ugrz�nie w sercu Wielkiego Ergu.

��Naparstek dziennie � powt�rzy� ksi���. Kynes docisn�� palec do podk�adki nacz�ka stroju i powiedzia�:

��Tu czasami troch� uwiera. Je�li b�dzie obciera�, prosz� mi powiedzie�. M�g�bym to nieco cia�niej dopasowa�.

��Dzi�kuj� � powiedzia� ksi���. Poruszy� ramionami, gdy Kynes si� cofn��, i poczu�, �e wszystko le�y na nim lepiej: bardziej przylega i mniej dra�ni.

Kynes zwr�ci� si� do Paula.

��Teraz kolej na ciebie, zuchu.

Dobry cz�owiek, ale musi si� nauczy� odpowiednio do nas zwraca� � pomy�la� ksi���. Paul sta� biernie, kiedy Kynes sprawdza� mu ubi�r. Mia� dziwne uczucie w trakcie nak�adania tego stroju o pomarszczonej �liskiej powierzchni. W jego pod�wiadomo�ci by�a absolutna pewno��, �e nigdy przedtem nie nosi� filtrfraka. Mimo to ka�de doci�gni�cie przylepnych patek pod niedo�wiadczonym okiem Gurneya wydawa�o mu si� naturalne, instynktowne. Gdy �ci�gn�� si� w piersi, by uzyska� maksymalne dzia�anie pompuj�ce przy oddechu, wiedzia�, co robi i dlaczego. Gdy �ci�le dopasowa� patki szyjne i nacz�ka, wiedzia�, �e zrobi� to, by nie dopu�ci� do powstania obtarcia i p�cherzy.

Kynes wyprostowa� si� i cofn�� z zaintrygowan� min�.

��Nosi�e� ju� kiedy� filtrfrak? � zapyta�.

��Mam go na sobie po raz pierwszy.

��A wi�c kto� ci go dopasowa�?

��Nie.

��Twoje pustynne buty s� przewi�zane na ukos w kostkach. Kto ci tak kaza� zrobi�?

��Wydawa�o mi si� �e tak trzeba.

��Bo rzeczywi�cie tak trzeba.

Kynes pocieraj�c policzek wspomnia� s�owa legendy: �On b�dzie zna� wasze zwyczaje, jakby si� do nich urodzi��.

��Tracimy czas � powiedzia� ksi���. Wskaza� w stron� czekaj�cego ornitoptera i ruszy� przodem, oddaj�c wartownikowi salut kiwni�ciem g�owy. Wdrapa� si� do �rodka, zapi�� pasy bezpiecze�stwa, sprawdzi� stery i przyrz�dy. Statek skrzypia�, kiedy pozostali gramolili si� na pok�ad. Kynes zapi�� swoje pasy i zwr�ci� uwag� na komfort wn�trza statku: puchowy luksus szarozielone tapicerki, �wiat�a przyrz�d�w i smak przefiltrowanego i nawil�onego powietrza w p�ucach, gdy po zatrza�ni�ciu drzwi o�y�y z furkotem wentylatory. Jak w ��ku � pomy�la�.

��Wszystko gotowe, Sire � powiedzia� Halleck.

Leto poda� nap�d na skrzyd�a, poczu�, jak wznosz� si� i opadaj� � raz i drugi. Po dziesi�ciu metrach byli w powietrzu ze skrzyd�ami usztywnionymi w po�o�eniu na p�ask, a silniki w ogonie z szumem wypycha�y ich w stromym wznoszeniu do g�ry.

��Po�udniowy wsch�d za Murem Zaporowym � powiedzia� Kynes. � Tam w�a�nie zaleci�em waszemu piachmistrzowi skierowa� sprz�t.

��Dobrze.

Ksi��� wszed� wira�em w szyk swej powietrznej os�ony, kt�rej siatki zajmowa�y pozycje ubezpieczaj�ce, gdy kierowa� si� na po�udniowy wsch�d.

��Projekt i wykonanie tych filtrfrak�w �wiadcz� o wysokim poziomic materii technicznej � powiedzia�.

��Kt�rego� dnia mog� wam pokaza� wytw�rni� w siczy � powiedzia� Kynes.

��B�dzie to dla mnie interesuj�ce � rzek� ksi���. � Wiem, �e fraki wyrabia si� te� w niekt�rych miastach garnizonowych.

��Nieudolne imitacje � odpar� Kynes. � Ka�dy dbaj�cy o w�asn� sk�r� diunida nosi frak Fremen�w.

��I dzi�ki temu nie traci wi�cej ni� naparstek wody dziennie?

��W sprawnym filtrfraku, przy doci�ni�tej pokrywie nacz�ka, z wszystkimi uszczelkami w porz�dku, tracimy wod� g��wnie przez d�onie � powiedzia� Kynes. � Mo�na za�o�y� frakowe r�kawice, je�li to, co robimy, nie wymaga precyzji, lecz wi�kszo�� Fremen�w na otwartej pustyni naciera sobie d�onie sokiem z li�ci Covilea mexicana. On powstrzymuje pocenie.

Ksi��� spojrza� w lewo na pop�kany w dole krajobraz Muru Zaporowego � na rozpadliny udr�czonej ska�y, na plamy ��tawego br�zu porozrywane czarnymi liniami uskok�w. Jakby kto� upu�ci� ten l�d z niebios i zostawi� tam, gdzie si� roztrzaska�. Przeci�li p�ytki basen z wyra�nymi konturami szarej �achy piasku rozlewaj�cej si� po nim z po�udniowego wylotu kanionu. J�zory piachu wpada�y do basenu such� delt� zarysowan� na tle ciemniejszej ska�y. Kynes opad� na oparcie my�l�c o bogatych w wod� cia�ach, jakie wymaca� pod filtrfrakami. Na p�aszczach nosili pasy tarczowe, u bioder g�uszaki na zwolnione pociski, z szyi zwisa�y im na sznurkach alarmowe nadajniki wielko�ci monety. Obaj, ksi��� i syn, mieli no�e w pochwach na nadgarstkach, a te pochwy by�y nie�le podniszczone. Ci ludzie zafrapowali Kynesa dziwn� kombinacj� mi�kko�ci i zbrojnej si�y. W ich postawie by�o co� zupe�nie niepodobnego do Harkonnen�w.

��Kiedy przyjdzie ci zameldowa� Imperatorowi o zmianie tutejszego rz�du, czy powiesz, �e przestrzegali�my prawa? � spyta� Leto.

��Harkonnenowie odeszli, wy przyszli�cie � powiedzia� Kynes.

��I wszystko jest w porz�dku?

Na chwil� mi�nie szcz�ki Kynesa st�a�y, zdradzaj�c jego podenerwowanie:

��Jako planetolog i S�dzia Zmiany jestem bezpo�rednio poddanym Imperium� m�j panie.

Ksi��� u�miechn�� si� ponuro.

��Przecie� obaj jeste�my realistami.

��Pragn� przypomnie�, �e Jego Wysoko�� popiera to, co tu robi�.

��Rzeczywi�cie? A w�a�ciwie co tutaj robisz?

W chwili kr�tkiej ciszy Paul pomy�la�: Za mocno naciska tego Kynesa. Zerkn�� na Hallecka, ale minstrel-wojownik ogl�da� pustynny pejza�. Kynes powiedzia� sztywno:

��Oczywi�cie mowa o moich obowi�zkach planetologa.

��Oczywi�cie.

��Przewa�nie zajmuj� si� biologi� suchego �rodowiska i botanik�� troch� bada� geologicznych: wiercenia skorupy i analiza. Nigdy nie wyczerpie si� do ko�ca mo�liwo�ci ca�ej planety.

��Czy r�wnie� zajmujesz si� badaniami przyprawy?

Kynes zwr�ci� si� do ksi�cia i Paul zauwa�y� tward� lini� policzka tego m�czyzny.

��Dziwne pytanie, Sire.

��Miej na uwadze, Kynes, �e teraz to moje lenno. Moje metody r�ni� si� od metod Harkonnen�w. Nie obchodz� mnie twoje badania nad przypraw�, dop�ki mam udzia� w twoich odkryciach. � Spojrza� na planetologa. � Harkonnenowie byli przeciwni badaniom przyprawy, nieprawda�?

Kynes nie odpowiedzia�, odwzajemniaj�c spojrzenie.

��Mo�esz m�wi� bez ogr�dek � odezwa� si� ksi��� � bez obawy o swoj� sk�r�.

��Dw�r imperialny jest rzeczywi�cie bardzo daleko � zamrucza� Kynes. A pomy�la�: Czego ten nasi�kni�ty wod� mi�czak si� spodziewa? Czy wydaje mu si�, �e jestem a� tak g�upi, by s�u�y� intruzowi?

Ksi��� parskn�� �miechem i skupi� si� na trzymaniu kursu.

��Wyczuwam nut� goryczy w twoim g�osie, sir. Wtargn�li�my tutaj z nasz� ha�astr� ob�askawionych morderc�w, tak? I spodziewamy si�, �e natychmiast dostrze�esz, i� jeste�my r�ni od Harkonnen�w.

��Czyta�em propagand�wki, jakimi zalewacie sicz i wioski � rzek� Kynes. � �Kochajcie dobrego ksi�cia!� Wasz korpus prop�

��Ej�e! � warkn�� Halleck. Oderwa� wzrok od okna, pochyli� si� do przodu.

Paul po�o�y� mu d�o� na ramieniu.

��Gurney! � powiedzia� ksi���. Obejrza� si�. � Ten cz�owiek by� d�ugo pod Harkonnenami.

Halleck opad� na oparcie fotela.

��Aha.

��Tw�j cz�owiek, Hawat, jest subtelny � powiedzia� Kynes � ale jego cel by� do�� jasny.

��Udost�pnisz nam wi�c owe bazy? � zapyta� ksi���.

Kynes uci�� oschle:

��S� w�asno�ci� Jego Kr�lewskiej Mo�ci.

��Nie s� wykorzystywane.

��Ale mog� by�.

��Jego Kr�lewska Mo�� te� tak my�li?

Kynes rzuci� ksi�ciu z�e spojrzenie.

��Arrakis by�aby rajem, gdyby jej w�adcy dostrzegali co� wi�cej pr�cz rycia za przypraw�!

Nie odpowiedzia� na moje pytanie � pomy�la� ksi���.

��Jak planeta ma si� sta� rajem bez pieni�dzy? � zapyta�.

��C� po pieni�dzach, skoro nie da si� kupi� tego, co potrzeba?

Ach tak! � pomy�la� ksi���. I powiedzia�:

��Porozmawiamy o tym innym razem. Chyba zbli�amy si� ju� do kraw�dzi Muru Zaporowego. Mam trzyma� kurs?

��Trzyma� kurs � wymamrota� Kynes.

Paul wyjrza� przez okno. Pod nimi sp�kany grunt zaczyna� opada� wzburzonymi falami ku go�ej skalnej p�aszczy�nie i ostremu jak n� szelfowi. Za szelfem p�ksi�ycowe paznokcie wydm sz�y a� po horyzont, z tu i�wdzie rozmazan� w dali plamk�, ciemniejszym kleksem m�wi�cym o czym�, co nie by�o piaskiem. By� mo�e wychodniami warstwy skalnej. W tym st�a�ym od upa�u powietrzu Paul nie by� niczego pewny.

��Czy tam na dole s� jakie� ro�liny? � zapyta�.

��Troch� � powiedzia� Kynes. � W strefie �ycia na tej szeroko�ci wyst�puje przewa�nie to, co nazywamy drugorz�dnymi z�odziejami wody � przystosowanymi do wzajemnego ograbiania si� z wilgoci, poch�aniaj�cymi �ladow� ros�. Pewne rejony pustyni obfituj� w �ycie. Ale wszystko, co �yje, posiad�o sztuk� przetrwania w tych trudnych warunkach. Znalaz�szy si� tam na dole musisz na�ladowa� owo�ycie albo zgin��.

��To znaczy okrada� innych z wody? � zapyta� Paul. Sama idea nape�ni�a go oburzeniem, co zdradza� jego g�os.

��Robi si� to � powiedzia� Kynes � ale niezupe�nie o to mi chodzi�o. Widzisz, m�j klimat wymaga specyficznego podej�cia do wody. Nie zapomina si� o niej ani na chwil�. Nie marnuje si� niczego, co zawiera w sobie wilgo�.

A ksi��� pomy�la�: m�j klimat!

��Skr�� na wiatr dwa stopnie bardziej na po�udnie, m�j panie � powiedzia� Kynes. � Z zachodu idzie wichura.

Ksi��� skin�� g�ow�. Sam zauwa�y� k��by br�zowego py�u. Po�o�y� w zakr�t ornitopter i zobaczy�, jak skrzyd�a eskorty przechylaj� si� w wira�u, by go nie zgubi�, i odbijaj� mleczn� pomara�czowo�� za�amanego w pyle �wiat�a.

��Dzi�ki temu powinni�my obej�� bezpiecznie czo�o huraganu � rzek� Kynes.

��Taki piasek musi by� niebezpieczny, kiedy si� w niego wleci � zauwa�y� Paul. � Czy rzeczywi�cie przecina on najtwardsze metale?

��Na tej wysoko�ci to nie jest piasek, tylko py� � wyja�ni� Kynes. � Niebezpiecze�stwo, jakie on stwarza, to brak widoczno�ci, turbulencja, zatkanie wlot�w.

��Czy zobaczymy dzi� samo wydobywanie przyprawy? � spyta� Paul.

��Bardzo mo�liwe � odpar� Kynes.

Paul zag��bi� si� w fotelu. Za pomoc� pyta� i nad�wiadomo�ci dokona� czego�, co jego matka nazywa�a �rejestracj�� osobnika. Zna� teraz Kynesa na pami�� � barw� g�osu, ka�dy szczeg� twarzy i gestu. Nienaturalna fa�da lewego r�kawa m�wi�a o no�u w pochwie na ramieniu. Talia by�a dziwnie wybrzuszona. S�ysza�, �e ludzie pustyni nosz� w pasie szarf�, za kt�r� wtykaj� niezb�dne drobiazgi. Mo�e wybrzuszenie pochodzi�o od takiej szarfy, bo na pewno nie od ukrytego pasa tarczy. Miedziana zapinka z wygrawerowanym wizerunkiem zaj�ca spina�a ko�nierz jego p�aszcza. Drug�, mniejsz�, z podobnym wizerunkiem mia� przy zarzuconym na plecy kapturze.

Halleck odwr�ci� si� w fotelu obok Paula, si�gn�� do przedzia�u w ogonie i wyci�gn�� swoj� baliset�. Kynes obejrza� si�, kiedy Halleck stroi� instrument, po czym wr�ci� do obserwowania kursu.

��Czego chcia�by� pos�ucha�, m�ody panie? � zapyta� Halleck.

��Sam co� wybierz, Gurney � powiedzia� Paul.

Halleck przysun�� ucho do pud�a rezonansowego, wzi�� akord i za�piewa� cichutko:

Kynes zerkn�� na ksi�cia i powiedzia�:

��Podr�ujesz z ma�ym zaiste oddzia�em stra�y, m�j panie. Czy wszyscy twoi ludzie posiadaj� tak wiele talent�w?

��Gurney? � ksi��� roze�mia� si�. � Gurney jest jedyny w swoim rodzaju. Lubi� go mie� przy sobie dla jego oczu. Niewiele przegapi�.

Planetolog zmarszczy� czo�o. Nic gubi�c rytmu swej melodii Halleck do�piewa�:

Bo jam jest jak sowa pustyni, o!

O tak! Jam jest jak sowa pus-ty-ni!

Ksi��� si�gn�� w d�, wyj�� z tablicy przyrz�d�w mikrofon, w��czy� go kciukiem, powiedzia�:

��Dow�dca do Eskorty Gemma. Obiekt lataj�cy w godzinie dziewi�tej, sektor B. Jak z rozpoznaniem?

��To tylko du�y ptak � powiedzia� Kynes i doda�: � Masz bystre oczy.

��Eskorta Gemma. Obiekt zbadany w pe�nym powi�kszeniu. To jest du�y ptak.

Paul spojrza� we wskazanym kierunku, dostrzeg� odleg�y punkt, kropk� w przerywanym ruchu, i u�wiadomi� sobie, jak przewra�liwiony musi by� jego ojciec. Wszystkie zmys�y w pe�nym pogotowiu.

��Nie zdawa�em sobie sprawy, �e spotyka si� takie wielkie ptaki tak daleko w g��bi pustyni � powiedzia� ksi���.

��To zapewne orze� � powiedzia� Kynes. � Wiele stworze� zaadaptowa�o si� do tego miejsca.

Ornitopter przemkn�� nad nag� skaln� r�wnin�. Paul spojrza� w d� z wysoko�ci dw�ch tysi�cy metr�w, zobaczy� pomarszczony cie� ich statku i eskorty. Grunt pod nimi wygl�da� p�asko, lecz zmarszczki cienia �wiadczy�y o czym� przeciwnym.

��Czy kto� wyszed� kiedy� z pustyni? � zapyta� ksi���. Halleck przesta� gra�. Nachyli� si�, by uchwyci� odpowied�.

��Nie z g��bokiej pustyni � powiedzia� Kynes. � Ludzie wychodzili z drugiej strefy wiele razy. Prze�yli dzi�ki temu, �e szli przez skaliste obszary, gdzie rzadko zapuszczaj� si� czerwie.

Ton g�osu Kynesa przyku� uwag� Paula. Czu�, �e wszystkie jego zmys�y zosta�y zaalarmowane tak, jak je wyszkolono.

��Aach, czerwie � powiedzia� ksi���. � Musz� kiedy� zobaczy� czerwia.

��Mo�e dzisiaj zobaczysz � powiedzia� Kynes. � Gdziekolwiek jest przyprawa, tam s� czerwie.

��Zawsze? � spyta� Halleck.

��Zawsze.

��Czy istnieje zwi�zek mi�dzy czerwiem a przypraw�? � spyta� ksi���. Kynes obr�ci� si� i Paul zobaczy� zasznurowane usta, gdy przem�wi�:

��One broni� piask�w przyprawnych. Ka�dy czerw ma okre�lone� terytorium. Je�li chodzi o przypraw� kto wie? Zbadane przez nas okazy czerwi ka�� podejrzewa� z�o�one chemiczne przemiany wewn�trzne. Znajdujemy�lady kwasu chlorowodorowego w przewodach anatomicznych, bardziej z�o�one zwi�zki kwasowe w r�nych miejscach. Polecam swoj� monografi� na ten temat.

��I tarcza nie jest �adna obron�? � spyta� ksi���.

��Tarcze! � zadrwi� Kynes. � W��cz tarcz� w strefie czerwia, a przypiecz�tujesz sw�j los. Czerwie ignoruj� granice terytori�w, �ci�gaj� z oddali, by zaatakowa� tarcz�. �aden cz�owiek nosz�cy tarcz� nie prze�y� nigdy takiego ataku.

��Wi�c w jaki spos�b chwyta si� czerwie?

��Pora�enie ka�dego pier�cienia z osobna pr�dem wysokiego napi�cia jest jedynym znanym sposobem na zabicie b�d� pojmanie czerwia w ca�o�ci � powiedzia� Kynes. � Mo�na je oszo�omi� i porozrywa� materia�ami wybuchowymi, lecz ka�dy pier�cie� �yje niezale�nym �yciem. Opr�cz energii atomowej nie znam �adnego materia�u wybuchowego o sile dostatecznej, by zabi� du�ego czerwia. One s� niewiarygodnie odporne.

��Dlaczego nie pr�bowano ich wyt�pi�? � zapyta� Paul.

��To zbyt kosztowne � powiedzia� Kynes. � Zbyt wielki obszar na tak� operacj�.

Paul odchyli� si� do ty�u w swoim k�cie. Jego zmys� prawdy, wra�liwo�� na odcienie tonu m�wi�y mu, �e Kynes k�amie i wypowiada p�prawdy. I pomy�la�: Je�li zachodzi relacja mi�dzy przypraw� a czerwiami, wyt�pienie czerwi zniszczy�oby przypraw�.

��Niebawem nikt nie b�dzie musia� wychodzi� z pustyni � powiedzia� ksi���. � Wystarczy pstrykn�� tymi ma�ymi nadajniczkami na naszych szyjach i ratunek jest w drodze. Nied�ugo b�d� je nosili wszyscy nasi robotnicy. Organizujemy specjaln� s�u�b� ratownicz�.

��Wielce chwalebne � powiedzia� Kynes.

��Tw�j ton �wiadczy, �e si� z tym nie zgadzasz � powiedzia� ksi���.

��Ni� zgadzam? Oczywi�cie, �e si� zgadzam, ale z tego niewiele b�dzie po�ytku. Elektryczno�� statyczna z burz piaskowych zag�usza wiele sygna��w. Nadajniki milkn� od zwarcia. Ju� ich tu pr�bowano, nie wiecie? Arrakis jest okrutna dla sprz�tu. I je�li czerw na kogo� poluje, czasu jest niewiele. Cz�sto ma si� nie wi�cej ni� pi�tna�cie do dwudziestu minut.

��Co by� radzi�? � zapyla� ksi���.

��Pytasz mnie o rad�?

��Jako planetologa, tak.

��Pos�uchasz mojej rady?

��Je�li sensowna�

��Doskonale, m�j panie. Nigdy nie podr�uj samotnie.

Ksi��� odwr�ci� si� od przyrz�d�w.

��To wszystko?

��To wszystko. Nigdy nie podr�uj samotnie.

��A je�eli cz�owiek zgubi si� w burzy i b�dzie zmuszony l�dowa�? � zapyta� Halleck. � Czy mo�e co� zrobi�?

���Co�� to bardzo og�lne sformu�owanie.

��Co ty by� zrobi�? � zapyta� Paul.

Kynes spojrza� na niego zimnym wzrokiem i odwr�ci� si� z powrotem do ksi�cia.

��Pami�ta�bym o ochronie mego filtrfraka przed uszkodzeniem. Poza stref� czerwia lub w ska�ach zosta�bym przy statku. Gdybym wyl�dowa� na otwartych piaskach, zwiewa�bym od statku co si� w nogach. Wystarczy odleg�o�� oko�o tysi�ca metr�w. Potem ukry�bym si� pod p�aszczem. Czerw dopad�by statku, a mnie mo�e by przegapi�.

��Co potem? � zapyta� Halleck.

Kynes wzruszy� ramionami.

��Czeka�, a� czerw odejdzie.

��To wszystko? � zapyta� Paul.

��Jak ju� nie ma czerwia, mo�na spr�bowa� wyj�� � powiedzia� Kynes. � Trzeba i�� ostro�nie, omijaj�c graj�ce piaski i baseny z py�op�ywami, w stron� najbli�szej strefy ska�. Takich stref jest wiele. Jest szansa na powodzenie.

��Graj�ce piaski? � zapyta� Halleck.

��Piasek w stanie zag�szczenia � wyja�ni� Kynes. � Najl�ejsze st�pni�cie wprawia je w dudnienie. To zawsze �ci�ga czerwie.

��A basen py�op�ywu? � zapyta� ksi���.

��R�ne zapadliska w pustyni przez stulecia wype�ni�y si� py�em. Niekt�re s� tak rozleg�e, �e maj� pr�dy i p�ywy. Wszystkie poch�on� tego, kto nieopatrznie tam wejdzie.

Halleck opar� si� wygodnie, wzi�� akord na balisecie. Po chwili za�piewa�:

Urwa�, wychylaj�c si� do przodu.

��Kurzawa przed nami, Sire.

��Widz�, Gurney.

��Tego w�a�nie szukamy � powiedzia� Kynes.

Paul wyci�gn�� szyj�, by zerkn�� w prz�d, dojrza� k��bi�c� si� ��t� chmur� nisko nad powierzchni� pustyni, jakie� trzydzie�ci kilometr�w przed sob�.

��To jeden z waszych g�sienik�w � powiedzia� Kynes. � Jest na powierzchni, co znaczy, �e trafi� na przypraw�. Chmura to piasek wydmuchiwany po odwirowaniu przyprawy. Nie ma drugiej takiej chmury na �wiecie.

��Statek nad ni� � powiedzia� ksi���.

��Widz� dwa� trzy� cztery szperacze � rzek� Kynes. � Wypatruj� znaku czerwia.

��Znaku czerwia? � zapyta� ksi���.

��Fali piaskowej sun�cej na g�sienik. B�d� te� mieli sondy sejsmiczne na ziemi. Czasami czerwie w�druj� zbyt g��boko, by fala si� pokaza�a � Kynes obieg� spojrzeniem niebo doko�a. � W pobli�u powinna by� zgarniarka, ale jej nie widz�.

��Czerw przychodzi zawsze, co? � zapyta� Halleck.

��Zawsze.

Paul wychyli� si� przed siebie, dotkn�� ramienia Kynesa.

��Jak du�e terytorium obstawia czerw?

Kynes zmierzy� go kosym spojrzeniem. Ten dzieciak nie przestaje zadawa� doros�ych pyta�.

��To zale�y od rozmiar�w czerwia.

��Jaki jest rz�d wielko�ci? � zapyta� ksi���.

��Du�e mog� zajmowa� trzysta i czterysta kilometr�w kwadratowych. Ma�e�

Przerwa�, gdy� ksi��� nadepn�� na hamulce strumieniowe. Statkiem szarpn�o, silniki w ogonie zaszepta�y i ucich�y. Szcz�tkowe skrzyd�a wyd�u�y�y si�, zagarn�y powietrze. Statek zamieni� si� w pe�ny ornitopter, kiedy ksi��� przechyla� go w zakr�t, utrzymuj�c skrzyd�a w �agodnym �opocie i wskazuj�c lew� r�k� w dal na wsch�d poza g�sienikowy kombajn.

��Czy to jest znak czerwia?

Kynes przechyli� si� przez ksi�cia, by spojrze�. Paul i Halleck skupili si� razem wygl�daj�c w tym samym kierunku i Paul zauwa�y�, jak ich eskorta zaskoczona nag�ym manewrem pomkn�a naprz�d i teraz zawraca. G�sienikowy kombajn znajdowa� si� w prostej linii przed nimi, w odleg�o�ci jeszcze oko�o trzech kilometr�w. Tam gdzie wskaza� ksi���, dukty sierpowatych wydm �cieli�y si� cieniowanymi zmarszczkami po horyzont, a przecinaj�c je prost�, nadbiegaj�c� z dali lini�, sun�� pod�u�ny, ruchomy pag�rek � fala piasku. Paulowi przypomina�o to lustro wody, kt�re zak��ca p�yn�ca tu� pod jej powierzchni� wielka ryba.

��Czerw � powiedzia� Kynes. � Du�y.

Cofn�� si� w fotelu, chwyci� z tablicy rozdzielczej mikrofon, przerzuci� selektor na inn� cz�stotliwo��. Wpatruj�c si� w siatk� wsp�rz�dnych na wa�kach pod sufitem kabiny, powiedzia� do mikrofonu:

��Wzywam g�sienik dziewi�tk� Delta Ajax. Ostrzegawczy znak czerwia. G�sienik dziewi�tka Delta Ajax. Ostrzegawczy znak czerwia. Prosz� potwierdzi�.

Czeka�. Z g�o�nika dobiega�y trzaski, po czym g�os:

��Kto wzywa dziewi�tk� Delta Ajax? Odbi�r.

��Nie wygl�da, �eby si� tym specjalnie przej�li � zauwa�y� Halleck. Kynes odezwa� si� do mikrofonu:

��Nie rejestrowany lot oko�o trzech kilometr�w na p�nocny wsch�d od was. Znak czerwia na przechwytuj�cym kursie, namiar wasza pozycja, przypuszczalny kontakt dwadzie�cia pi�� minut.

Inny g�os zaburcza� w g�o�niku:

��Tu szperacz dozorowiec. Potwierdzam namiar. Zosta�cie na nas�uchu do zliczenia kontaktu.

Zapad�a cisza, po czym:

��Kontakt za dwadzie�cia sze�� minut zero zero. Kto jest w tym nie rejestrowanym locie? Odbi�r.

Zerwawszy z siebie pasy, Halleck rzuci� si� do przodu mi�dzy Kynesa i ksi�cia.

��Czy to normalna cz�stotliwo�� robocza, Kynes?

��Tak. A bo co?

��Kto jest na nas�uchu?

��Tylko za�ogi pracuj�ce w tym rejonie. To zmniejsza interferencj�.

G�o�nik zatrzeszcza� i ponownie us�yszeli:

��Tu dziewi�tka Delta Ajax. Kto bierze premi� za ten znak? Odbi�r.

Halleck zerkn�� na ksi�cia.

��Przyznaje si� premi� zale�n� od urobku przyprawy dla tego, kto pierwszy ostrze�e przed czerwiem � powiedzia� Kynes. � Oni chc� wiedzie�

��Powiedz im, kto pierwszy dostrzeg� tego czerwia � rzek� Halleck. Ksi��� kiwn�� g�ow�. Kynes chwil� bi� si� z my�lami, po czym podni�s� mikrofon:

��Premia szperacza dla ksi�cia Leto Atrydy. Ksi��� Leto Atryda. Odbi�r.

G�os w g�o�niku by� bezbarwny i cz�ciowo zniekszta�cony zak��ceniami atmosferycznymi.

��Zrozumieli�my i dzi�kujemy.

��A teraz powiedz im, by podzielili premi� mi�dzy siebie � rozkaza� Halleck. � Powiedz im, �e takie jest �yczenie ksi�cia.

Kynes wzi�� g��boki oddech.

��Ksi��� �yczy sobie, �eby premi� rozdzieli� w�r�d za�ogi. S�yszycie mnie? Odbi�r.

��S�yszymy i dzi�kujemy � powiedzia� g�o�nik.

��Zapomnia�em nadmieni� � wtr�ci� ksi��� � �e Gurney to r�wnie� wielki talent jako rzecznik prasowy.

Kynes �ypn�� zaintrygowanym okiem na Hallecka.

��W ten spos�b ludzie zobacz�, �e ksi��� troszczy si� o ich bezpiecze�stwo � rzek� Halleck. � Wie�� si� rozniesie. To by�o na roboczej cz�stotliwo�ci obszaru; niepodobna, by odbierali j� agenci Harkonnen�w. � Zerkn�� przez okno na powietrzn� os�on�. � I jeste�my w niema�ej sile. Warto by�o zaryzykowa�.

Ksi��� wprowadzi� statek w zakr�t kieruj�c go na tuman piasku buchaj�cego z g�sienikowego kombajnu.

��Co teraz b�dzie?

��Gdzie� w pobli�u znajduje si� zgarniarka � powiedzia� Kynes � Nadleci i zabierze g�sienik.

��A je�li zgarniarka si� rozbije? � spyta� Halleck.

��B�dzie o jedn� maszyn� mniej � odpar� Kynes. � Zejd� nisko nad g�sienik, m�j panie, to ci� zainteresuje.

Ksi��� popatrzy� spode �ba i zaj�� si� sterami, poniewa� weszli w turbulencj� powietrza nad g�sienikiem. Paul spojrza� w d� i zobaczy� rzygaj�ce nadal piaskiem metalowo-plastikowe monstrum pod nimi. Wygl�da�o jak ogromny br�zowo-niebieski �uk z mn�stwem szerokich g�sienic na rozpostartych woko�o ramionach. Na przedzie dostrzeg� odwr�cony lejek gigantycznego ryja wetkni�ty w ciemny piasek.

��Bogate z�ote przyprawy, s�dz�c po barwie. � powiedzia� Kynes. � Nie przerw� pracy a� do ostatniej chwili.

Ksi��� da� wi�cej mocy na skrzyd�a, usztywni� je, by stromiej opada�y podczas schodzenia w ko�uj�cym �lizgu nad g�sienik. Rzut oka w lewo i w prawo upewni� go, �e os�ona pozosta�a na tym samym pu�apie kr���c nad jego g�ow�. Paul przypatrzy� si� dok�adnie ��temu ob�okowi buchaj�cemu z wylot�w dmuchaw g�sienika i wzrokiem odszuka� w pustyni nadci�gaj�cy znak czerwia.

��Czy nie powinni�my mie� zgarniarki? � zapyta� Halleck.

��Zwykle maj� skrzyd�o na innej cz�stotliwo�ci � powiedzia� Kynes.

��Czy na wszelki wypadek nie powinni mie� dw�ch zgarniarek na ka�dy g�sienik? � nie wytrzyma� ksi���. � Na tej maszynie w dole b�dzie pewnie dwudziestu sze�ciu ludzi nie m�wi�c ju� o cenie urz�dzenia.

Kynes powiedzia�:

��Nie macie tyle dod�

Kynes zacz�� m�wi�, ale przerwano mu gniewnie z g�o�nika:

��Czy widzi kto� skrzyd�o? Nie zg�asza si�.

Z pulpitu nagle pop�yn�y spl�tane, niezrozumia�e g�osy, kt�re zag�usza�y gwa�towny, przenikliwy sygna�, a wtedy odezwa� si� pierwszy operator:

��Raportujcie kolejno! Odbi�r!

��Tu szperacz � dozorowiec. Ostatni raz widzia�em skrzyd�o do�� wysoko, kr��y�o oddalaj�c si� na p�nocny zach�d. Nic widz� go teraz. Odbi�r.

��Szperacz pierwszy: wynik negatywny. Odbi�r.

��Szperacz drugi: wynik negatywny. Odbi�r.

��Szperacz trzeci: wynik negatywny. Odbi�r.

Cisza.

Ksi��� spojrza� w d�. Cie� jego w�asnego statku przesuwa� si� w�a�nie nad g�sienikiem.

��Tylko cztery szperacze, zgadza si�?

��Zgadza � powiedzia� Kynes.

��Pi�� w naszej eskadrze. � powiedzia� ksi��� � Nasze statki s� wi�ksze. Mo�emy upcha� dodatkowo tr�jk� do ka�dego. Ka�dy z ich szperaczy powinien by� w stanie oderwa� si� od ziemi z dw�jk�.

Paul wykona� rachunek w pami�ci i zauwa�y�:

��Zostaje trzech.

��Dlaczego nie maj� po dwie zgarniarki na ka�dy g�sienik? � warkn�� ksi���.

��Nie macie tyle dodatkowego sprz�tu � powiedzia� Kynes.

��Tym bardziej powinni�my chroni� ten, kt�ry posiadamy!

��Gdzie mog�a si� podzia� zgarniarka? � spyta� Halleck.

��Mog�a przymusowo wyl�dowa� gdzie� poza zasi�giem wzroku � odpar� Kynes.

Ksi��� z�apa� mikrofon i zatrzyma� si� z kciukiem zwieszonym nad przyciskiem.

��Jak oni mogli straci� z oczu zgarniark�?

��Ca�� uwag� skupiaj� na ziemi wypatruj�c znaku czerwia � powiedzia� Kynes.

Ksi��� wgni�t� kciukiem przycisk i powiedzia� do mikrofonu:

��M�wi wasz ksi���. Podchodzimy do l�dowania, by zabra� za�og� dziewi�tki Delta Ajax. Rozkazuj� to samo szperaczom. Szperacze siadaj� po wschodniej stronie. My zajmiemy zachodni�. Odbi�r.

Si�gn�� do tablicy rozdzielczej, wcisn�� w�asn� cz�stotliwo�� dowodzenia i powt�rzywszy rozkaz swej os�onie powietrznej odda� mikrofon Kynesowi. Kynes wr�ci� na cz�stotliwo�� robocz� i z g�o�nika bluzn�o:

���prawie pe�n� �adowni� przyprawy! Mamy prawie pe�n� �adowni�! Nie mo�emy tego zostawi� dla jakiego� cholernego czerwia! Odbi�r.

��Do cholery z przypraw�! � warkn�� ksi���. Wyrwa� z powrotem mikrofon i powiedzia�:

��Przyprawy nam nie zabraknie. Dla trzech spo�r�d was nie starczy miejsc w naszych statkach. Ci�gnijcie losy albo jako� inaczej ustalcie, kto b�dzie lecie�. Ale lecicie, i to jest rozkaz!

Ponownie wbi� Kynesowi w d�onie mikrofon i wymamrota� �przepraszam�, gdy Kynes zamacha� st�uczonym palcem.

��Ile czasu? � spyta� Paul.

��Dziewi�� minut � powiedzia� Kynes.

��Ten statek ma wi�ksz� moc od reszty � rzek� ksi���. � Je�li wystartujemy na silniku przy trzech czwartych skrzyde�, mo�emy wcisn�� dodatkowego cz�owieka.

��Piasek jest grz�ski � powiedzia� Kynes.

��Z czterema dodatkowymi lud�mi na pok�adzie mogliby�my przy starcie silnikiem po�ama� skrzyd�a, Sire � rzek� Halleck.

��Nie na tym statku � rzuci� ksi���. Poci�gn�� stery na siebie siadaj�c �lizgowym lotem obok g�sienika. Skrzyd�a przechyli�y si�, wyhamowa�y ornitopter, kt�ry zary� p�ozami nie dalej ni� dwadzie�cia metr�w od kombajnu. G�sienik by� teraz cichy, przesta� rzyga� piaskiem z odpowietrznik�w. Dobiega� od niego jedynie s�aby, mechaniczny pomruk, kt�ry sta� si� bardziej uchwytny dla ucha, kiedy ksi��� otworzy� drzwi po swojej stronie. Uderzy� ich natychmiast w nozdrza zapach cynamonu � ci�ki, gryz�cy. Z g�o�nym �opotem szperacz osiad� �lizgiem na piasku z drugiej strony g�sienika. Eskorta pikowa�a, by l�dowa� w jednej linii z ksi�ciem. Wygl�daj�c na kombajn Paul ujrza�, jak zmala�y przy nim wszystkie ornitoptery � komary przy drapie�nym �uku.

��Gurney wyrzu�cie z Paulem tamto tylne siedzenie � poleci� ksi���. W�asnor�cznie skr�ci� korb� skrzyd�a do trzech czwartych, ustawi� ich k�t, sprawdzi� stery silnik�w gondoli.

��Dlaczego, u diab�a, nie wy�a�� z tej maszyny?

��Licz�, �e poka�e si� zgarniarka � powiedzia� Kynes. � Maj� jeszcze par� minut.

Uciek� spojrzeniem na wsch�d. Wszyscy obejrzeli si� w tym samym kierunku, ale nie wypatrzyli �adnego znaku czerwia, tylko w powietrzu czu�o si� ci�ar pe�nego napi�cia niepokoju. Ksi��� wzi�� mikrofon, w��czy� cz�stotliwo�� dowodzenia i powiedzia�:

��Dw�ch z was wyrzuci generatory tarcz; Po kolei. W ten spos�b zabierzecie jeszcze po jednym cz�owieku. Nie zostawimy nikogo temu potworowi. � Przerzuci� si� z powrotem na cz�stotliwo�� robocz� i warkn��:

��No dobra, wy w dziewi�tce Delta Ajax! Wy�azi�! Ju�! To rozkaz waszego ksi�cia! W podskokach, bo wezm� rusznic� laserow� i potn� ten g�sienik na kawa�ki!

Na przedzie kombajnu odskoczy�a pokrywa luku, z ty�u druga, jeszcze jedna na szczycie. Ludzie wysypali si� zje�d�aj�c i staczaj�c si� w d� na piasek. Ostatni wy�oni� si� wysoki m�czyzna w po�atanym p�aszczu roboczym. Zeskoczy� na g�sienic�, potem na ziemi�.

Ksi��� odwiesi� mikrofon na tablic� i wychyliwszy si� na p�at skrzyd�a zawo�a�:

��Po dw�ch ludzi do ka�dego z waszych szperaczy!

M�czyzna w po�atanym p�aszczu zacz�� dzieli� swoj� za�og� na dw�jki, popychaj�c je w kierunku czekaj�cych po drugiej stronie statk�w.

��Czterech tutaj! � krzykn�� ksi���. � Czterech do statku za mn�! � wskaza� palcem na ornitopter eskorty zaraz za swoim. Gwardzi�ci wyrywali w�a�nie z niego generator tarczowy.

��I czterech do tamtego statku dalej. � Wskaza� na drugi eskortowiec pozbawiony ju� generatora. � Po trzech do ka�dego z pozosta�ych. Biegiem, szczury piaskowe!

Wysoki m�czyzna doko�czywszy podzia�u swej za�ogi brn�� przez piasek, prowadz�c trzech towarzyszy.

��S�ysz� czerwia, ale go nie widz� � powiedzia� Kynes. Nagle us�yszeli to wszyscy pozostali � �lizgowy pochrz�st, daleki, lecz coraz bli�szy.

��Partacka robota � mrukn�� ksi���. Woko�o siatki zacz�y podrywa� si� z piasku. Przypomina�o to ksi�ciu obrazek z d�ungli na jego rodzimej planecie; nagle wyj�cie na por�b� i �cierwniki zrywaj�ce si� w niebo od padliny bawo�u. Przyprawiarze dobrn�li do burty ornitoptera i zacz�li w�azi� do �rodka za plecami ksi�cia. Halleck pomaga� wci�gaj�c ich do ty�u.

��W�azimy, ch�opaki! � rzuci�. � Raz, dwa!

Wci�ni�ty przez zapoconych m�czyzn w k�t Paul wdycha� lepk� wo� strachu; zobaczy�, �e dwaj z nich mieli marnie spasowane przy szyjach filtrfraki. Zatrzyma� informacj� w pami�ci, by zapobiec temu na przysz�o��. Ojciec b�dzie musia� zarz�dzi� ostrzejsze rygory w zwi�zku z filtrfrakami. Ludzie nabieraj� sk�onno�ci do fuszerki, je�li si� nie pilnuje takich spraw.

Ostatni cz�owiek wpad� na ty� zdyszany, wo�aj�c:

��Czerw! Jest tu�, tu�! Odpalajcie!

Ksi��� usadowi� si� w fotelu i powiedzia� nachmurzony:

��Mamy jeszcze prawie trzy minuty wed�ug pierwotnego zliczenia kontaktu. Zgadza si�, Kynes? � Zatrzasn�� i sprawdzi� drzwi.

��Prawie co do joty, m�j panie � powiedzia� Kynes i pomy�la�: Opanowany typ, ten ksi���.

��Tutaj wszystko w porz�dku, Sire � zameldowa� Halleck. Ksi��� kiwn�� g�ow�, prze�ledzi� start swego ostatniego eskortowca. Ustawi� zap�on, jeszcze raz zerkn�� na skrzyd�a i przyrz�dy, wcisn�� kolejno�� zap�onu. Start wgni�t� ksi�cia i Kynesa g��boko w fotele, sprasowa� ludzi w ogonie. Kynes obserwowa�, w jaki spos�b ksi��� operuje sterami � delikatnie, pewnie. Ornitopter oderwa� si� ju� zupe�nie od ziemi, ksi��� studiowa� przyrz�dy, obejrza� si� w jedn� i drug� stron� na skrzyd�a.

��Jest bardzo ci�ki, Sire � powiedzia� Halleck.

��W granicach tolerancji dla tego statku � odpar� ksi���. � Chyba nie my�la�e� powa�nie, �e narazi�bym na szwank jego �adunek, co, Gurney?

��Ani przez, chwil�, Sire.

Ksi��� przechyli� statek w d�ugim, �agodnym wira�u wzbijaj�c si� nad g�sienikiem. Wgnieciony w k�t pod oknem Paul wlepia� oczy w ucich�� maszyn� na piasku. Znak czerwia urwa� si� jakie� czterysta metr�w od g�sienika. Piasek wok� kombajnu zafalowa�.

��Czerw znajduje si� teraz pod g�sienikiem � powiedzia� Kynes. � Za chwil� b�dziecie �wiadkami czego�, co niewielu ogl�da�o.

Drobiny py�u za�mi�y piach przy g�sieniku. Wielka machina zacz�a chyli� si� na praw� stron�. Tam z jej prawej strony formowa� si� gigantyczny lej wiruj�cego piasku. Wirowa� coraz szybciej i szybciej. Teraz piach i py� wype�nia�y powietrze w promieniu setek metr�w. I wtedy go zobaczyli!

Z piasku wynurzy� si� przepastny otw�r. �wiat�o s�oneczne zamigota�o na po�yskliwych, bia�ych ostroko�ach w jego g��bi. Paul oceni�, �e �rednica otworu przynajmniej dwukrotnie przekracza d�ugo�� g�sienika. Patrzy�, jak maszyna osuwa si� do rozwarcia w kipieli piasku i py�u. Otw�r wycofa� si�.

��Bogowie, co za potw�r! � wyszepta� m�czyzna obok Paula.

��Zagarn�� ca�� nasz� cholern� przypraw�! � warkn�� inny.

��Kto� za to zap�aci � powiedzia� ksi���. � Obiecuj� wam.

Po determinacji w g�osie ojca Paul odgad� jego g��boki gniew. Odnalaz� go te� i w sobie. To by�o karygodne niedbalstwo! W ciszy, jaka zapad�a, dos�yszeli g�os Kynesa:

��Niech b�dzie b�ogos�awiony Stworzyciel i Jego woda � wyszepta� Kynes. � B�ogos�awione Jego przybycie i odej�cie. Niechaj Jego droga oczy�ci �wiat. Niech zachowa On �wiat dla Swych ludzi.

��Co tam mruczysz? � spyta� ksi���. Ale Kynes zachowa� milczenie. Paul rozejrza� si� po st�oczonych wok� siebie ludziach. Patrzyli z l�kiem na ty� g�owy Kynesa. Jeden wyszepta�:

��Liet.

Kynes obejrza� si� rzucaj�c gro�ne spojrzenia. M�czyzna schowa� si�, skonsternowany. Kto� z uratowanych ludzi pocz�� kas�a� � sucho, rozdzieraj�co. Po chwili wykrztusi�:

��Niech piek�o poch�onie t� diabeln� dziur�!

Wysoki diunida, kt�ry ostatni opu�ci� g�sienik, powiedzia�:

��Nie gadaj tyle, Coss. To �le robi na kaszel.

Poruszy� si� w�r�d m�czyzn, a� wypatrzy� pomi�dzy nimi ty� g�owy ksi�cia Leto.

��R�cz�, �e� ksi��� Leto. Tobie to sk�adamy dzi�ki za �ycie. Byli�my o krok od �mierci, zanim si� zjawi�e�.

��Sied� cicho, cz�owieku, i daj ksi�ciu prowadzi� statek � mrukn�� Halleck. Paul zerkn�� na niego. On sam r�wnie� widzia� zmarszczki na szcz�ce ojca. Kiedy ksi��� by� w�ciek�y, nale�a�o chodzi� na palcach. Leto zacz�� wyprowadza� przechylony ornitopter z szerokiego wira�u, wstrzyma� si� widz�c, �e znowu co� si� rusza na piasku. Czerw wycofa� si� w g��biny, a teraz w pobli�u dawnego miejsca g�sienika widoczne by�y dwie sylwetki uchodz�ce od leja w piachu na p�noc. Wydawa�o si�, �e �lizgaj� si� one po powierzchni, ledwie wzbijaj�c py� za sob�.

��Co to za jedni tam w dole? � warkn�� ksi���.

��Dwaj faceci, kt�rzy zabrali si� na przeja�d�k�, sir � odpar� diunida.

��Dlaczego nie wspomniano o nich ani s�owem?

��Zrobili to na w�asne ryzyko, sir.

��M�j panie � powiedzia� Kynes � ci ludzie wiedz�, jak niewiele mo�na zrobi� dla ofiar pustyni w krainie czerwia.

��Wy�lemy po nich statek z bazy � uci�� ksi���.

��Jak sobie �yczysz, m�j panie � rzek� Kynes. � Ale kiedy statek tutaj dotrze, prawdopodobnie nie b�dzie kogo ratowa�.

��Wy�lemy statek tak czy owak � odpar� ksi���.

��Byli prawie dok�adnie tam, gdzie wyszed� czerw � powiedzia� Paul � Jak oni uciekli?

���ciany krateru osuwaj� si� i st�d z�udna ocena odleg�o�ci � powiedzia� Kynes.

��Marnujemy tu paliwo, Sire � o�mieli� si� zauwa�y� Halleck.

��Nie da si� ukry�, Gurney.

Ksi��� zawr�ci� statek w kierunku Muru Zaporowego. Jego eskorta zesz�a z kr��enia pozycyjnego zajmuj�c stanowiska nad nimi i na skrzyd�ach. Paul rozmy�la� nad tym, co powiedzieli diunida i Kynes. Wyczuwa� p�prawdy, zwyczajne k�amstwa. Tamci ludzie na piasku �lizgali si� po nim z tak� pewno�ci�, posuwali si� w wyra�nie przemy�lany spos�b, aby unikn�� ponownego wywabienia czerwia z jego czelu�ci. Fremeni � pomy�la� Paul. � Kt� inny czu�by si� tak pewnie na powierzchni piasku? Kog� innego mo�na by�o spokojnie pozostawi� samemu sobie � bo nic mu nie grozi�o? Oni potrafi� tu �y�! Umiej� przechytrzy� czerwia!

��Co robili Fremeni na tym g�sieniku? � zapyta� Paul.

Kynes odwin�� si� do ty�u. Wysoki diunida wbi� w Paula szeroko otwarte oczy � b��kit w�r�d b��kitu w b��kicie.

��Co to za ch�opak? � zapyta�.

Halleck przesun�� si� staj�c mi�dzy nim a Paulem.

��To Paul Atryda, ksi���cy dziedzic.

��Czemu plecie, �e na naszej landarze byli Fremeni?

��Tak wygl�dali � powiedzia� Paul.

Kynes prychn��.

��Fremen�w nic poznaje si� po wygl�dzie!

Zmierzy� diunid� wzrokiem.

��Ty, co to byli za ludzie?

��Kumple jednego z naszych � powiedzia� diunida. � Zwyczajni kumple z wioski, chcieli zobaczy� piaski przyprawne.

Kynes odwr�ci� g�ow�.

��Fremeni! � Ale wspomnia� s�owa wyroczni: �Lisan al-Gaib przejrzy wszelkie wybiegi�.

��Oni s� ju� martwi pewnikiem, m�ody paniczu � powiedzia� diunida. � Nie powinni�my si� �le o nich wyra�a�.

Jednak Paul s�ysza� fa�sz w ich g�osach, czu� gro�b�, kt�ra sprawi�a, �e Halleck instynktownie przyj�� obronn� pozycj�. Powiedzia� oschle:

��Wybrali sobie straszliwe miejsce na �mier�.

Nie odwracaj�c si� Kynes rzek�:

��Kiedy B�g wyznacza jakiej� istocie miejsce �mierci, sprawia On, by potrzeby j� w owe miejsce przywiod�y.

Leto obr�ci� twarde spojrzenie na Kynesa. A Kynes odwzajemniaj�c to spojrzenie poczu� si� zak�opotany tym, czego tutaj by� �wiadkiem. Tego ksi�cia bardziej obchodzili ludzie ni� przyprawa. Zaryzykowa� �yciem w�asnym i �yciem w�asnego syna dla ratowania ludzi. Machn�� r�k� na strat� g�sienika. Zagro�enie �ycia ludzi wprawi�o go we w�ciek�o��. Takiemu przyw�dcy jest si� wiernym na �mier�. Trudno go pobi�.

Wbrew w�asnej woli i wszystkim poprzednim os�dom Kynes przyzna� si� przed sob�: Podoba mi si� ten ksi���.

W sali jadalnej wielkiego pa�acu Arrakin zapalono dryfowe lampy na wypadek wczesnych ciemno�ci. Rzuca�y ��te �uny ku g�rze na czarny �eb byka i jego zakrwawione rogi, i na mrocznie po�yskuj�cy portret olejny Starego Ksi�cia. Pod owymi talizmanami ja�nia�o bia�e p��tno po�r�d refleks�w wypolerowanych atrydzkich sreber rozstawionych w pedantycznym szyku na ogromnym stole � ma�e archipelagi nakry� czekaj�cych przy kryszta�owych szklanicach, wszystko rozmieszczone w kwadraty przed ci�kimi, drewnianymi krzes�ami. Klasyczny centralny kandelabr pozosta� nie zapalony, a jego splataj�ce si� w g�rze z cieniami �a�cuchy chowa�y mechanizm wykrywacza trucizny.

Zatrzymuj�c si� w drzwiach by sprawdzi� stan przygotowa�, ksi��� my�la� o wykrywaczu trucizny i znaczeniu tego urz�dzenia w jego sferach. Wszystko podci�gni�te pod szablon. Mo�na nas przykroi� wed�ug j�zyka�� precyzyjnych i subtelnych okre�le� na perfidne sposoby zadawania �mierci. Czy dzi� wieczorem kto� spr�buje chaumurky � trucizny w napoju? Czy raczej b�dzie to chaumas � trucizna w jedzeniu? � Potrz�sn�� g�ow�.

Przy ka�dym talerzu na d�ugim stole znajdowa�a si� karafka z wod�. Wody na stole wystarczy�oby, jak oszacowa� ksi���, do utrzymania biednej arraki�skiej rodziny przez ponad rok. Po obu stronach drzwi, w kt�rych si� zatrzyma�, sta�y szerokie umywalniane misy z bogato zdobionej, ��tej i zielonej glazury. Do ka�dej misy by� osobny wieszak z r�cznikami. Jest tu taki zwyczaj � wyja�ni�a ochmistrzyni � �e wchodz�cy go�cie ceremonialnie zanurzaj� d�onie w misie, wychlapuj� par� fili�anek wody na pod�og�, wycieraj� d�onie w r�cznik, a r�czniki rzucaj� w rosn�c� pod drzwiami ka�u��. Po przyj�ciu u bramy zbieraj� si� �ebracy, kt�rym dawano wyci�ni�t� z r�cznik�w wod�.

Jak�e typowe dla lenna Harkonnen�w � pomy�la� ksi���. � Wszelkie mo�liwe do wymy�lenia upodlenia ducha. � Odetchn�� g��boko czuj�c jak zalewa go w�ciek�o��.

��Od dzisiaj koniec z tym zwyczajem! � mrukn��.

Po drugiej stronie dostrzeg� kobiet� ze s�u�by � jedn� z owych poleconych przez ochmistrzyni� �ykowatych bab � pa��taj�c� si� przy drzwiach od kuchni. Przywo�a� j� gestem r�ki. Spiesz�c do niego wok� sto�u wysun�a si� z cieni i zobaczy� twarz jak sk�rzan� podeszew, oczy b��kitne w b��kicie.

��M�j pan sobie �yczy?

G�ow� pochyli�a, spu�ci�a oczy.

Machn�� r�k�.

��Usun�� te misy i r�czniki.

��Ale�� Szlachetnie Urodzony� � Podnios�a spojrzenie, usta by�y rozdziawione.

��Wiem o zwyczaju! � warkn��. � Zabierz te misy do wej�cia. Kiedy b�dziemy jedli i dop�ki nie sko�czymy, ka�dy �ebrak, kt�ry si� zg�osi, ma dosta� pe�en kubek wody. Jasne?

Grymas jej wysuszonej twarzy wyra�a� wzburzenie� konsternacj�, z�o�� W przeb�ysku intuicji Leto zda� sobie spraw�, �e musia�a nosi� si� z zamiarem sprzeda�y wy�ymk�w wody z podeptanych r�cznik�w, �eby wycisn�� par� groszy z przyby�ych pod drzwi n�dzarzy. Mo�liwe, �e to r�wnie� by� zwyczaj. Nachmurzy� si� i burkn��:

��Stawiam gwardzist�, by przypilnowa�, �eby moje rozkazy zosta�y wykonane co do joty.

Zakr�ci� si� na pi�cie i wielkimi krokami zawr�ci� w korytarz do Wielkiej Sali. Wspomnienia n�ka�y jego pami�� jak mamrotanie bezz�bnych staruch. Przypomnia�y mu si� otwarte wody i fale � dni trawy miast piasku � oszo�amiaj�ce wiosny, kt�re przemkn�y obok niego jak niesione huraganem li�cie. Wszystko przemin�o. Starzej� si� � pomy�la�. � Poczu�em zimn� d�o� swojej �miertelno�ci. I to w czym? W chciwo�ci starej kobiety.

W Wielkiej Sali lady Jessika stanowi�a o�rodek mieszanego towarzystwa zebranego przy kominku. �ywe p�omienie trzaska�y rzucaj�c migotliwe, pomara�czowe b�yski na klejnoty i koronki, na bogate tkaniny. W grupie rozpozna� producenta filtrfrak�w a� z Kartagin, importera sprz�tu elektronicznego i spedytora wody, kt�ry mia� letni� rezydencj� w pobli�u swej wytw�rni na czapie polarnej, przedstawiciela Banku Gildii (szczup�y typ, trzymaj�cy si� nieco na uboczu), hurtownika cz�ci zamiennych dla urz�dze� do eksploatacji przyprawy, chud� i zimn� kobiet�, kt�rej us�ugi przewodniczki dla go�ci spoza planety s�u�y�y rzekomo za przykrywk� r�norodnej dzia�alno�ci przemytniczej, szpiegowskiej i szanta�u. Wi�kszo�� obecnych na sali kobiet sprawia�a wra�enie odlanych wed�ug okre�lonego modelu � strojne, w ka�dym calu szykowne, z dziwn� domieszk� nieuchwytnej zmys�owo�ci. Jessika nawet gdyby nie by�a gospodyni�, przy�mi�aby to ca�e towarzystwo � pomy�la�. Nie nosi�a �adnej bi�uterii i zdecydowa�a si� na ciep�e kolory � d�ug� sukni� w odcieniu niemal ognia i ciemnobr�zow� wst��k� w miedzianych w�osach. Zrozumia�, �e by�o to delikatne wyzwanie pod jego adresem, z powodu jego ozi�b�ego ostatnio zachowania. Wiedzia�a doskonale, �e w tych kolorach podoba mu si� najbardziej � �e jawi mu si� szelestem ciep�ych barw. W pobli�u, bardziej oskrzydlaj�c grup�, ni� wchodz�c w jej sk�ad, sta� Duncan Idaho w l�ni�cym paradnym mundurze, bez wyrazu na nieodgadnionej twarzy, ze starannie zaczesanymi czarnymi lokami. Zosta� odwo�any od Fremen�w i otrzyma� rozkazy od Hawata: �Pod pretekstem ochrony lady Jessiki b�dziesz j� mia� stale na oku�.

Ksi��� rozejrza� si� po sali. W rogu otacza� Paula nadskakuj�cy mu t�umek z�otej m�odzie�y Arrakin i trzymaj�cy si� nieco na uboczu trzej oficerowie gwardii pa�acowej. Uwag� ksi�cia szczeg�lnie przyci�gn�y m�ode panny. Jak� wspania�� parti� stanowi�by ksi���cy dziedzic. Lecz Paul traktowa� je wszystkie r�wno, z arystokratyczn� rezerw�. Dobrze b�dzie nosi� tytu� � pomy�la� ksi��� i u�wiadomi� sobie z uczuciem nag�ego ch�odu, �e jest to jego kolejna my�l o �mierci.

Paul zobaczy� ojca w drzwiach, umkn�� oczami przed jego spojrzeniem. Obejrza� sobie zbitych w gromadki go�ci, upier�cienione palce �ciskaj�ce drinki (i dyskretne pr�by dokonywane za pomoc� miniaturowych zdalnie sonduj�cych wykrywaczy). Patrz�c na twarze tych paplaj�cych ludzi Paul poczu� do nich gwa�town� odraz�. Tanie maski na�o�one na gnij�ce my�li � be�kot g�os�w dla zag�uszenia ciszy krzycz�cej w ka�dej piersi. Jestem w zgorzknia�ym nastroju � pomy�la� i zastanowi� si�, co by na to powiedzia� Gurney. Zna� przyczyny swego nastroju. Nie chcia� wyst�powa� w obecnej roli, lecz ojciec by� stanowczy.

��Masz pozycj�, masz stanowisko. Doros�e� ju� do tego. Jeste� prawie m�czyzn�.

Paul zauwa�y�, �e ojciec opuszcza drzwi, rozgl�da si� po sali, a nast�pnie podchodzi do towarzystwa otaczaj�cego Jessik�.

Leto nadszed�, kiedy spedytor wody zapytywa�:

��Czy to prawda, �e ksi��� ma zamiar wprowadzi� nadz�r pogody?

Ksi��� odezwa� si� zza jego plec�w:

��Nie wybiegali�my my�l� a� tak daleko, sir.

M�czyzna odwr�ci� si� ods�aniaj�c dobroduszne, kr�g�e oblicze, ciemne od opalenizny.

��Aach, ksi��� � powiedzia�. � Brakowa�o nam was.

Leto spojrza� na Jessik�.

��Musia�em za�atwi� pewn� spraw�.

Zwracaj�c si� ponownie do spedytora wyja�ni�, co zarz�dzi� z umywalnianymi misami dodaj�c:

��Co do mnie, koniec ze starym zwyczajem.

��Czy to ksi���cy rozkaz, panie? � spyta� m�czyzna.

��Pozostawiam to waszemu w�asnemu� hm� sumieniu � odpar� ksi���. Obejrza� si�, zobaczy� id�cego w stron� towarzystwa Kynesa. Kt�ra� z kobiet powiedzia�a:

��Moim zdaniem, to gest �wiadcz�cy o hojno�ci, rozdawanie wody tym�

Kto� j� uciszy�. Ksi��� patrzy� na Kynesa � zauwa�y�, �e planetolog za�o�y� stary, ciemnobr�zowy mundur z epoletami imperialnego urz�dnika pa�stwowego i z drobn� �ezk� ze z�ota na ko�nierzu, dystynkcj� szar�y. Spedytor wody zapyta� roze�lony:

��Czy ksi��� posuwa si� do krytyki naszych zwyczaj�w?

��Ten zwyczaj zosta� zmieniony � powiedzia� Leto. Skin�� g�ow� Kynesowi, dostrzeg� chmury na czole Jessiki i pomy�la�: Nie pasuje do niej chmurna mina, ale podsyci plotki o nieporozumieniach mi�dzy nami.

��Za pozwoleniem ksi�cia � powiedzia� spedytor wody � chcia�bym zasi�gn�� dodatkowych informacji o zwyczajach.

Leto pos�ysza� z nag�a przymilny ton w g�osie m�czyzny, zauwa�y� wyczekuj�c� cisz� w towarzystwie, g�owy, kt�re zacz�y odwraca� si� w ich stron�.

��Czy to ju� nie czas na obiad? � spyta�a Jessika.

��Lecz nasz go�� ma jakie� pytania � powiedzia� Leto. I utkwi� wzrok w spedytorze wody przygl�daj�c si� okr�g�emu obliczu m�czyzny, jego wielkim oczom i grubym wargom. Przypomnia�o mu si� memorandum Hawata: ��i cz�owiekiem, na kt�rego trzeba uwa�a�, jest ten ich spedytor wody � Lingar Bewt, zapami�taj to imi�. Harkonnenowie wykorzystywali go, ale nigdy nie mieli nad nim ca�kowitej w�adzy�.

��Wodne zwyczaje s� tak interesuj�ce� � powiedzia� Bewt i na jego ustach pojawi� si� u�miech. � Mnie ciekawi, co zamierzacie zrobi� z dobudowan� do tego pa�acu oran�eri�. Czy nadal b�dziecie k�u� ni� ludzi w oczy, panie?

Leto wstrzymywa� gniew wpatruj�c si� w m�czyzn�. Bi� si� z my�lami. Rzucenie ksi�ciu r�kawicy w jego w�asnej siedzibie wymaga�o odwagi, szczeg�lnie teraz, gdy mieli podpis Bewta na wasalnej umowie. Wymaga�o r�wnie� �wiadomo�ci w�asnej si�y. Woda by�a tu istotnie �r�d�em si�y. Gdyby na przyk�ad instalacje wodne by�y zaminowane, gotowe do wysadzenia na dany znak� Ten cz�owiek wydawa� si� zdolny do takiej rzeczy. Zniszczenie instalacji wodnych zniszczy�oby r�wnie� Arrakis. To m�g� by� �w miecz Damoklesa, kt�ry Bewt trzyma� i nad g�owami Harkonnen�w.

��Pan m�j, ksi���, i ja mamy inne zamierzenia co do tej oran�erii � powiedzia�a Jessika. U�miechn�a si� do Leto. � Zamierzamy j� zachowa�, oczywi�cie, ale wy��cznie w powiernictwie i dla ludno�ci Arrakis. Marzy nam si�, �e nadejdzie dzie�, kiedy uda si� zmieni� na tyle tutejszy klimat, �e takie ro�liny b�d� ros�y w gruncie w dowolnym miejscu.

Moja� ty b�ogos�awiona � pomy�la� Leto. � Ciekawe, jak to strawi nasz spedytor wody.

��Twoje zainteresowanie wod� i nadzorem pogody jest zrozumia�e � powiedzia� ksi���. � Ale radzi�bym ci zr�nicowa� posiadane akcje. Pewnego dnia woda przestanie by� tak cennym towarem na Arrakis.

I pomy�la�: Hawat musi zdwoi� wysi�ki, by przenikn�� do organizacji tego Bewta. I natychmiast trzeba si� zaj�� awaryjnymi urz�dzeniami wodnymi. �aden miecz Damoklesa nie b�dzie wisia� nade mn�.

Bewt kiwn�� g�ow�, nadal z u�miechem na ustach.

��Chwalebne marzenie, m�j panie.

Odst�pi� na krok. Uwag� Leto przyku� wyraz twarzy Kynesa. Cz�owiek ten nie odrywa� oczu od Jessiki. Wydawa� si� zauroczony � jak zakochany m�czyzna� albo cz�owiek pogr��ony w religijnym transie.

Rozum Kynesa ugi�� si� wreszcie pod s�owami przepowiedni: �I b�d� dzieli� z wami najgor�tsze wasze marzenie�. Zwr�ci� si� wprost do Jessiki:

��Czy przynosisz skr�cenie drogi?

��Ach, doktor Kynes � powiedzia� spedytor wody. � Przerwa� pan w��cz�g� ze swymi bandami Fremen�w. Jak�e �askawie z pa�skiej strony.

Kynes obj�� Bewta nieodgadnionym spojrzeniem, powiedzia�:

��Mawiaj� na pustyni, �e posiadanie wielkiej ilo�ci wody mo�e porazi� cz�owieka fataln� lekkomy�lno�ci�.

��Na pustyni maj� wiele dziwacznych porzekade� � stwierdzi� Bewt, ale jego g�os zdradza� niepok�j. Jessika podesz�a do Leto, wsun�a mu r�k� pod rami�, by zyska� na czasie i och�on��. Kynes powiedzia�: ��skr�cenie drogi�. W dawnej mowie wyra�enie t�umaczy�o si� na �Kwisatz Haderach�. Dziwne pytanie planetologa przesz�o jakby nie zauwa�one przez pozosta�ych i teraz Kynes nachyla� si� ku jednej z dam do towarzystwa, s�uchaj�c kokieteryjnego szeptania. Kwisatz Haderach � pomy�la�a Jessika. � Czy�by nasza Missionaria Protectiva zaszczepi�a tutaj i t� legend�? Ta my�l podsyci�a ukryte nadzieje, jakie wi�za�a z Paulem. On mo�e by� Kwisatz Haderach. On mo�e by�.

Przedstawiciel Banku Gildii wda� si� w konwersacj� ze spedytorem wody i g�os Bewta wzni�s� si� ponad szmer podj�tych na nowo rozm�w:

��Wielu pr�bowa�o zmieni� Arrakis.

Ksi��� zobaczy�, �e s�owa te jakby przeszy�y Kynesa � wyprostowuj�c go gwa�townie i odrzucaj�c od flirtuj�cej kobiety. W niespodziewanej ciszy pa�acowy gwardzista w liberii lokaja odchrz�kn�� za plecami Leto i powiedzia�:

��Podano do sto�u, m�j panie.

Ksi��� skierowa� pytaj�ce spojrzenie na Jessik�.

��Tutejszy zwyczaj nakazuje gospodarzowi i gospodyni pod��a� do sto�u za go��mi � powiedzia�a z u�miechem. � Zmienimy r�wnie� i ten zwyczaj, m�j panie?

��To wygl�da na przystojny obyczaj. Zachowamy go na razie � rzek� ch�odno. Trzeba podtrzymywa� z�udzenie, �e podejrzewam j� o zdrad� � pomy�la�. Zerkn�� na defiluj�cych przed nim go�ci. Ciekawe, kt�ry z was wierzy w to k�amstwo?

Jessika wyczuwaj�c jego rezerw� zastanowi�a si� nad ni� jak ju� nieraz w minionym tygodniu. Zachowuje si� jak cz�owiek, kt�ry walczy sam z sob� � my�la�a. Czy to dlatego, �e post�pi�am pochopnie wydaj�c przyj�cie? Ale przecie� on wie, jak wa�ne jest, �eby�my stworzyli wsp�ln� p�aszczyzn� towarzysk� dla naszych i miejscowych notabli i innych ludzi. Jeste�my dla nich wszystkich namiastk� ojca i matki. A nic nie umacnia tej �wiadomo�ci silniej ni� takiego rodzaju wi� towarzyska.

Obserwuj�c przechodz�cy dwuszereg go�ci Leto wspomnia�, co Thufir Hawat powiedzia� na wiadomo�� o tej imprezie: �Sire! Zabraniam!�. Ponury u�miech przemkn�� przez usta ksi�cia. C� to by�a za scena. I kiedy ksi��� pozosta� nieugi�ty w sprawie swojego udzia�u w obiedzie, Hawat potrz�sn�� g�ow�. �Mam co do tego z�e przeczucia, m�j panie� � powiedzia�. �Na Arrakis sprawy tocz� si� zbyt szybko. To niepodobne do Harkonnen�w. Zupe�nie do nich niepodobne�.

Paul min�� ojca prowadz�c wy�sz� od siebie o p� g�owy pann�. Rzuci� mu kwa�ne spojrzenie, przytakn�� kiwni�ciem g�owy czemu�, co powiedzia�a panna.

��Jego ojciec wyrabia filtrfraki � odezwa�a si� Jessika. � M�wi�, �e tylko dure� wybra�by si� w g��b pustyni maj�c na grzbiecie kt�ry� z wyrob�w tego cz�owieka.

��Kim jest ten m�czyzna przed Paulem z blizn� na twarzy? � spyta� ksi���. � Nie przypominam go sobie.

��Naj�wie�szy dodatek do listy � wyszepta�a. � Gurney zorganizowa� zaproszenie. Przemytnik.

��Gurney zorganizowa�?

��Na moje ��danie. Hawat zatwierdzi�, chocia� wydaje mi si�, �e patrzy� na to nieco krzywym okiem. Przemytnik nazywa si� Tuek, Esmar Tuek. To gruba ryba w tym fachu. Znaj� go tu wszyscy. Bywa na przyj�ciach w wielu domach.

��Co on tu robi?

��Ka�dy z obecnych zada sobie to pytanie � powiedzia�a. � Tuek zasieje w�tpliwo�ci i podejrzenia sam� swoj� obecno�ci�. Pos�u�y r�wnie� za ostrze�enie, �e jeste� got�w w walce z korupcj� oprze� si� nawet na przemytnikach. Ten argument trafi� zdaje si� do Hawata.

��Zdaje si�, �e nie trafia do mnie.

Skin�� g�ow� przechodz�cej parze, zobaczy�, �e przed nimi zosta�o zaledwie kilkoro go�ci.

��Dlaczego nie zaprosi�a� jakich� Fremen�w?

��Jest Kynes � powiedzia�a.

��Tak, jest Kynes. Przygotowa�a� dla mnie jeszcze jakie� drobne niespodzianki?

Powi�d� j� na koniec procesji go�ci.

��Ca�a reszta to ju� nic nadzwyczajnego � powiedzia�a. M�j drogi � my�la�a � czy� nie widzisz, �e ten przemytnik ma pod sob� szybkie statki, �e mo�na go przekupi�? Musimy mie� wyj�cie, drog� ucieczki z Arrakis, gdy wszystko inne nas tutaj zawiedzie.

Kiedy zjawili si� w sali jadalnej, uwolni�a r�k� i pozwoli�a Leto zaprowadzi� si� na miejsce. Ksi��� poszed� w sw�j koniec sto�u. Lokaj podsun�� mu krzes�o. Wszyscy pozasiadali w�r�d szelestu tkanin i szurania krzese�, tylko ksi��� pozosta� na nogach. Da� znak r�k� i pa�acowi gwardzi�ci w liberiach s�u�by cofn�wszy si� stan�li na baczno��. W sali zapad�a niezr�czna cisza. Jessika patrz�c przez ca�� d�ugo�� sto�u spostrzeg�a lekkie dr�enie k�cik�w ust Leto i ciemny rumieniec gniewu na jego policzkach. Co go tak rozz�o�ci�o? � zada�a sobie pytanie. � Przecie� chyba nie zaproszenie przeze mnie tego przemytnika.

��Niekt�rzy kwestionuj� zmian� zwyczaju umywalnianych mis � powiedzia� Leto. � Chcia�em w ten spos�b pokaza�, �e wiele rzeczy si� zmieni.

Przy stole zaleg�o k�opotliwe milczenie. Im si� wydaje, �e jest pijany � przemkn�o Jessice przez my�l. Leto uni�s� puchar wody, d�wign�� go wysoko nad g�ow�, gdzie dryfowe lampy krzesa�y z niego refleksy �wiat�a.

��Jako Kawaler Imperium � powiedzia� � wznosz� zatem toast na wasz� cze��.

Wszyscy z�apali za swoje puchary, wszystkie oczy skupi�y si� na ksi�ciu. W�r�d nag�ego bezruchu zb��kany powiew przywia� ze s�u�bowego przej�cia do kuchni lamp� dryfow�. Cienie zata�czy�y na krogulczych rysach ksi�cia.

��Jestem tu i tu zostan�! � rzuci� kr�tko ksi���. Puchary zastyg�y w p� drogi do ust, wstrzymane, jako �e ksi��� nie opu�ci� r�ki.

��Toast m�j jest wyrazem jednej z owych jak�e bliskich naszym sercom maksym: �Pieni�dz d�wigni� post�pu! Fortuna wsz�dzie si� toczy!�

Umoczy� usta w wodzie. Reszta posz�a w jego siady. Wymieniano pytaj�ce spojrzenia.

��Gurney! � zawo�a� ksi���.

Z alkowy w ko�cu sali za Leto dobieg� g�os Hallecka:

��Jestem, m�j panie.

��Zagraj akompaniament, Gurney.

Z alkowy poszybowa�y ku sali minorowe d�wi�ki balisety. Na przyzwalaj�ce skinienie ksi�cia s�u�ba zacz�a stawia� na stole p�miski z potrawami: zaj�cem pustynnym pieczonym wsosie cepeda, aplomage sirian, czukka w polewie, kawa z melan�em (intensywna, cynamonowa wo� przyprawy rozesz�a si� w powietrzu nad sto�em), prawdziwe pot-a-oie do musuj�cego wina z Kaladanu. Leto w dalszym ci�gu nie siada�. Kiedy go�cie czekali z uwag� podzielon� mi�dzy potrawy a stoj�cego ksi�cia, Leto powiedzia�:

��W zamierzch�ej epoce do obowi�zk�w gospodarza nale�a�o zabawianie go�ci w�asnymi popisami. � Knykcie mu zbiela�y, tak zapami�tale �ciska� puchar z wod�. � Ja nie umiem �piewa�, za to dedykuj� wam s�owa pie�ni Gurneya. Potraktujcie to jako jeszcze jeden toast, toast za tych wszystkich, kt�rzy sw� �mierci� op�acili nasze przybycie na Arrakis.

Ze wszystkich stron sto�u rozleg�y si� odg�osy nerwowego poruszenia. Jessika spu�ci�a wzrok, zerkaj�c na najbli�szych s�siad�w. Przy niej siedzia� kr�g�olicy spedytor wody ze swoj� kobiet�, blady i surowy przedstawiciel Banku Gildii (wygl�da� jak strach na wr�ble ze wzrokiem wbitym w Leto), Tuek o kanciastej, poznaczonej bliznami twarzy, ze spuszczonymi b��kitnymi w b��kicie oczami.

���Sta�my, bracia, w�r�d poleg�ej braci � zaintonowa� ksi���. � Jedno �ycie i �mier� jedn� mamy. Duchy zawsze p�jd� razem z nami. Sta�my, bracia, w�r�d poleg�ej braci, czas ob�udy odrzu�my za siebie. Ich nie strasz� ju� pokusy losu. Sta�my, bracia, w�r�d poleg�ej braci. A gdy czas nasz si� w �miechu pogrzebie, nie wystrasz� nas pokusy losu�.

G�os ksi�cia przebrzmia� z t� ostatni� linijk�; Leto poci�gn�� g��boki �yk ze szklanicy i odstawi� j� z trzaskiem na st�. Woda prysn�a przez kraw�d� na obrus, inni wypili w kr�puj�cej ciszy. Ponownie ksi��� podni�s� szklanic�, lecz tym razem opr�ni� j� do reszty na pod�og�, wiedz�c, �e pozostali musz� zrobi� to samo.

Pierwsza posz�a w jego �lady Jessika. Na moment wszyscy skamienieli, nim zacz�to opr�nia� puchary. Jessika zauwa�y�a, �e siedz�cy przy ojcu Paul obserwuje reakcje wsp�biesiadnik�w. J� sam� r�wnie� zafascynowa�o to, co ujawni�y ich reakcje � szczeg�lnie kobiet. By�a to czysta, pitna woda, �adne pomyje z namoczonego r�cznika. Niech��, by j� tak po prostu wyla�, przejawia�a si� w dr�eniu r�k, grze na zw�ok�, nerwowych chichotach� tak�e w gwa�townym spe�nieniu powinno�ci. Jaka� kobieta upu�ci�a sw�j puchar i patrz�c w drug� stron� czeka�a, a� go podniesie jej partner.

Szczeg�ln� uwag� Jessiki zwr�ci� jednak Kynes. Planetolog zawaha� si�, a nast�pnie przela� wod� do pojemnika pod marynark�. U�miechn�� si� do Jessiki widz�c, �e go obserwuje, i wzni�s� pusty puchar przepijaj�c do niej w niemym toa�cie. Wydawa� si� zupe�nie nie skr�powany tym, co zrobi�. Muzyka Hallecka nadal szybowa�a przez sal�, lecz zesz�a z minorowej tonacji, rytmiczna teraz i�ywa, jakby graj�cy stara� si� poprawi� nastr�j.

��Rozpocznijmy bankiet � powiedzia� ksi��� i osun�� si� na swoje krzes�o.

Jest rozdra�niony i brak mu pewno�ci � pomy�la�a Jessika. � Strata owego g�sienikowego kombajnu zrani�a go dotkliwiej, ni� powinna. W tym musi by� co� wi�cej ni� ta strata. Zachowuje si� jak desperat. Wzi�a widelec licz�c, �e w tym ruchu roz�aduje si� jej w�asna gorycz. Czemu� by nie? Jest zdesperowany.

Na pocz�tku powoli, p�niej ze wzrastaj�cym o�ywieniem, bankiet rozkr�ca� si�. Producent filtrfrak�w pogratulowa� Jessice kuchmistrza i wina.

��Jedno i drugie przywie�li�my z Kaladanu � powiedzia�a.

��Wyborne! � powiedzia� kosztuj�c czukki. � Po prostu wyborne. I zupe�nie nie czuje si� melan�u. Ta przyprawa we wszystkim staje ju� cz�owiekowi w gardle.

Przedstawiciel Banku Gildii spojrza� przez st� na Kynesa.

��Rozumiem, doktorze Kynes, �e kolejny kombajn g�sienikowy pad� �upem czerwia.

��Wie�ci rozchodz� si� szybko � powiedzia� ksi���.

��A wi�c to prawda? � zapyta� bankier przenosz�c spojrzenie na Leto.

��Oczywi�cie, �e prawda! � warkn�� ksi���. � Ta przekl�ta zgarniarka gdzie� si� zapodzia�a. Nie rozumiem, jak to mo�liwe, �eby zgin�o co� tak wielkiego!

��Kiedy nadci�gn�� czerw, nie by�o czym sprz�tn�� g�sienika � powiedzia� Kynes.

��Nie rozumiem, jak to mo�liwe! � powt�rzy� ksi���.

��Nikt nie zauwa�y� odej�cia zgarniarki? � spyta� bankier.

��Szperacze zwykle nie odrywaj� oczu od piasku � powiedzia� Kynes. � Interesuj� ich przede wszystkim znaki czerwia. Za�oga zgarniarki liczy z regu�y czterech ludzi � dw�ch pilot�w i dw�ch odkomenderowanych czeladnik�w. Je�li jeden, a mo�e i dw�ch cz�onk�w tej za�ogi zosta�o op�aconych przez wrog�w ksi�cia�

��Aaach, rozumiem � rzek� bankier. � A wy, jako S�dzia Zmiany, czy wnosicie protest?

��B�d� musia� starannie przemy�le� swoje stanowisko � odpar� Kynes � ale na pewno nie b�d� omawia� tej sprawy przy stole.

I pomy�la�: A to blady szkielet cz�owieczy! Wie, �e zosta�em poinstruowany, by ignorowa� tego rodzaju pogwa�cenie prawa.

Bankier u�miechn�� si�, powr�ci� do jedzenia. Jessika siedzia�a rozpami�tuj�c jeden z wyk�ad�w ze swoich szkolnych dni w Bene Gesserit. Tematem by� wywiad i kontrwywiad. Prowadzi�a wyk�ad pulchna Matka Wielebna o figlarnej twarzy, jej wesolutki g�os dziwnie kontrastowa� z tematem.

�Jedno warto pami�ta� o ka�dej szkole wywiadu czy te� kontrwywiadu � �e istnieje podobny wzorzec podstawowych zachowa� u wszystkich jej absolwent�w. Ka�da zamkni�ta dyscyplina wyciska swoje pi�tno, sw�j model na studentach. Ten model poddaje si� analizie i prognozowaniu. Tak wi�c schematy motywacyjne b�d� zbli�one u wszystkich agent�w wywiadu. To znaczy: b�d� wyst�powa�y pewne typy motywacji, kt�re s� podobne pomimo odmiennych szk� czy przeciwstawnych cel�w.

Na wst�pie zapoznacie si� z metod� wyodr�bniania tego elementu do cel�w analizy � najpierw poprzez schematy indagacji, kt�re zdradzaj� wewn�trzne nastawienie pytaj�cego, nast�pnie poprzez dok�adn� obserwacj� jego nastawienia my�lowo � j�zykowego. Zobaczycie, jak proste oka�e si� dla was okre�lenie korzeni j�zykowych badanych osobnik�w, oczywi�cie na podstawie zar�wno modulacji g�osu, jak i sposobu wys�awiania si�.

Siedz�c teraz przy stole ze swoim synem, ksi�ciem i z go��mi i s�uchaj�c przedstawiciela Banku Gildii, Jessika poczu�a dreszcz zrozumienia: ten cz�owiek by� szpiegiem Harkonnen�w. Mia� spos�b wys�awiania si� zrodzony na Giedi Prime � chytrze maskowany, ale dla jej wy�wiczonej �wiadomo�ci przejrzysty, jakby sam si� ujawni�. Czy to znaczy, �e nawet Gildia stoi po przeciwnej Atrydom stronie? � zastanawia�a si�. Ta my�l by�a szokuj�ca, wi�c Jessika ukry�a swoje uczucie polecaj�c poda� nast�pn� potraw�. Przez ca�y czas nas�uchiwa�a, czy ten cz�owiek nie zdradzi si� ze swoim celem. Zmieni temat rozmowy na co� pozornie niewinnego, ale o z�owieszczych podtekstach � pomy�la�a. � To jego schemat dzia�ania.

Bankier prze�kn��, poci�gn�� �yk wina, roze�mia� si� z czego�, co powiedzia�a kobieta po jego prawej stronie. Wydawa�o si�, �e przez moment s�ucha m�czyzny po drugiej stronie sto�u, kt�ry wyja�nia� ksi�ciu, i� rodzime ro�liny Arrakis nie maj� kolc�w.

��Lubi� ogl�da� ptaki w locie nad Arrakis � powiedzia� bankier kieruj�c swoje s�owa do Jessiki. � Wszystkie nasze ptaki s� oczywi�cie padlino�erne, a wiele z nich zostawszy krwiopijcami egzystuje bez wody.

C�rka producenta filtrfrak�w siedz�ca pomi�dzy Paulem a swoim ojcem w drugim ko�cu sto�u wykrzywi�a sw� �adniutk� buzi� w grymasie dezaprobaty.

��Och, Suu-suu, m�wisz o takich okropnych rzeczach�

Bankier u�miechn�� si�.

��Nazywaj� mnie Suu-suu, poniewa� jestem doradc� finansowym Zwi�zku Kramarzy Wodnych. � A kiedy Jessika dalej wpatrywa�a si� w niego bez komentarza, doda�: � Od zawo�ania sprzedawc�w wody: Suu-suu-suuk!

Na�ladowa� okrzyk z tak� wierno�ci�, �e spowodowa� wybuchy weso�o�ci w wielu miejscach wok� sto�u. Jessika pochwyci�a che�pliwy ton w jego g�osie, lecz przede wszystkim odnotowa�a, i� towarzysz�ca mu m�oda kobieta na dany sygna� wypowiedzia�a ustalon� kwesti�. Dostarczy�a ona bankierowi pretekstu do wyg�oszenia tego, co powiedzia�. Spojrza�a na Lingara Bewta. Magnat wodny mia� ponur� min�: skoncentrowa� si� na jedzeniu. Jessika u�wiadomi�a sobie sens s��w bankiera: �Ja r�wnie� mam w gar�ci owo kluczowe �r�d�o pot�gi na Arrakis � wod�.

Paul zauwa�y� fa�sz w g�osie swego s�siada, zobaczy�, �e matka siedzi rozmow� z napi�ciem Bene Gesserit. Pod wp�ywem impulsu zdecydowa� si� dola� oliwy do ognia, o�ywi� wymian� zda�. Sam zwr�ci� si� do bankiera.

��Chcecie powiedzie�, sir, �e te ptaki s� kanibalami?

��Dziwne pytanie, m�ody paniczu � odpar� bankier. � Ja powiedzia�em jedynie, �e one pij� krew. To nie musi by� krew ich w�asnego gatunku, nieprawda�?

��Pytanie nie by�o dziwne � rzek� Paul i Jessika pos�ysza�a w jego g�osie wyra�n� nut� zimnej riposty ze swoich nauk.

��Wi�kszo�� wykszta�conych ludzi wie, �e najwi�ksze zagro�enie bytu ka�dego m�odego organizmu wychodzi od jego w�asnego gatunku.

Niespiesznie nadzia� na widelec k�s z talerza swego rozm�wcy i w�o�y� do ust.

��Jedz� z jednej miski. Maj� te same podstawowe potrzeby.

Bankier zesztywnia�, popatrzy� spode �ba na ksi�cia.

��Nie daj si� nabra� na dziecinny widok mojego syna � powiedzia� ksi���. I u�miechn�� si�. Jessika rozejrza�a si� po zebranych i stwierdzi�a, �e Bewt rozpromieni� si�, �e obaj, Kynes i przemytnik Tuek, szczerz� z�by.

��Jest to prawo ekologii � powiedzia� Kynes � kt�re m�ody panicz wydaje si� ca�kiem nie�le rozumie�. Walka pomi�dzy �ywymi organizmami toczy si� o woln� energi� systemu. Krew jest wydajnym �r�d�em energii.

Bankier od�o�y� widelec i powiedzia� wyra�nie z�y:

��Podobno freme�ska ho�ota pije krew swoich umrzyk�w.

Kynes pokr�ci� g�ow� odpowiadaj�c tonem wyk�adowcy:

��Nie krew, sir. Ale ca�a woda w cz�owieku ostatecznie nale�y do jego ludzi, do jego plemienia. To konieczne, kiedy si� �yje na pograniczu Wielkiej R�wni. Wszelka woda jest tam drogocenna, za� cia�o ludzkie sk�ada si� z wody w oko�o siedemdziesi�ciu procentach swej wagi. Zmar�y z ca�� pewno�ci� ju� jej nie potrzebuje.

Bankier po�o�y� obie r�ce obok talerza na stole i Jessika odnios�a wra�enie, �e odepchnie si� nimi zaraz i podniesie z w�ciek�o�ci�. Kynes spojrza� na Jessik�.

��Wybacz, o pani, �e roztrz�sa�em tak nieprzyjemny temat przy stole, ale powiedziano ci nieprawd� i wymaga�a ona sprostowania.

��Przestajesz tak d�ugo z Fremenami, �e a� zatraci�e� wszelki takt � warkn�� bankier.

Kynes ze spokojem przypatrywa� si� poblad�ej twarzy.

��Wyzywasz mnie, sir?

Bankier skamienia�. Prze�kn�� �lin� i z wysi�kiem powiedzia�:

��Sk�d�e znowu. Nie dopu�ci�bym si� takiej obrazy naszego gospodarza i gospodyni.

Jessika pochwyci�a strach w g�osie m�czyzny, widzia�a strach na jego twarzy, w przyspieszonym oddechu, w pulsowaniu �y�y na czole. Ten cz�owiek ba� si� panicznie Kynesa.

��Nasi gospodarze sami s� w stanie zdecydowa�, kiedy zostali obra�eni, a kiedy nie. To dzielni ludzie, kt�rzy rozumiej�, co znaczy broni� honoru. My wszyscy mo�emy za�wiadczy� o ich odwadze, cho�by na podstawie faktu, �e s� tutaj� teraz� na Arrakis.

Jessika widzia�a, �e Leto bawi si� tym doskonale. Czego nie mo�na by�o powiedzie� o wi�kszo�ci biesiadnik�w. Ludzie siedzieli gotowi zerwa� si� w ka�dej chwili od sto�u, z r�kami schowanymi pod obrusem. Dwa rzucaj�ce si� w oczy wyj�tki stanowili Bewt, kt�ry otwarcie cieszy� si� zmieszaniem bankiera, oraz przemytnik Tuek, kt�ry jak gdyby wyczekiwa� od Kynesa znaku. Jessika zobaczy�a, �e Paul spogl�da na Kynesa z podziwem.

��No wi�c? � powiedzia� Kynes.

��Nie chcia�em nikogo obrazi� � wymamrota� bankier. � Je�li obrazi�em, prosz� przyj�� moje przeprosiny.

��Z ochot� z�o�one, z ochot� przyjmuj� � powiedzia� Kynes. U�miechn�� si� do Jessiki i z powrotem zabra� si� do jedzenia, jakby nic nie zasz�o. Jessika zauwa�y�a, �e i przemytnik si� odpr�y�. Odnotowa�a w pami�ci: cz�owiek ten robi� wra�enie gotowego p�j�� w sukurs Kynesowi. Istnieje jakie� porozumienie mi�dzy Kynesem a Tuekiem.

Leto bawi�c si� widelcem patrzy� z namys�em na Kynesa. Zachowanie ekologa dowodzi�o zmiany jego stosunku do rodu Atryd�w. W trakcie ich wycieczki przez pustyni� wydawa� si� ozi�blejszy.

Jessika gestem zarz�dzi�a podanie nast�pnych da� i napoj�w. Pokazali si� lokaje z langues de lapins de garenne � z czerwonym winem i sosem grzybowo � dro�d�owym. Rozmowy o�ywa�y z wolna, lecz Jessika s�ysza�a w nich niepok�j i ch��d, zobaczy�a, �e bankier je w pos�pnym milczeniu. Kynes zabi�by go bez mrugni�cia okiem � pomy�la�a. I zda�a sobie spraw�, �e postawa Kynesa wyra�a�a jego bezceremonialne podej�cie do zabijania. By� on urodzonym zab�jc� i odgadywa�a, �e to jest freme�ska cecha.

Jessika zwr�ci�a si� do producenta filtrfrak�w po swej lewej r�ce.

��Nie mog� si� nadziwi� wa�no�ci wody na Arrakis.

��Jest bardzo wa�na � zgodzi� si�. � Co to za potrawa? Wy�mienita.

��J�zyki dzikich kr�lik�w w specjalnym sosie � powiedzia�a. � Bardzo stary przepis.

��Musz� mie� ten przepis � rzek� m�czyzna.

Skin�a g�ow�.

��Dopilnuj�, �eby�cie go dostali.

Kynes popatrzy� na Jessik�.

��Przybywaj�cy na Arrakis cz�sto nie doceniaj� znaczenia, jakie ma tutaj woda � powiedzia�. � Tu stykamy si� z zasad� minimum.

Pochwyciwszy badawcz� nut� w jego g�osie, powiedzia�a:

��W�skim gard�em wzrostu jest ten artyku� pierwszej potrzeby, kt�ry wyst�puje w najmniejszej ilo�ci. I, naturalnie, �w najmniej korzystny czynnik dyktuje tempo wzrostu.

��Niecz�sto widuje si� cz�onk�w wielkiego rodu �wiadomych zagadnie� planetologicznych � powiedzia� Kynes. � Czynnikiem najmniej sprzyjaj�cym �yciu na Arrakis jest woda. I prosz� pami�ta�, �e sam �wzrost� jako taki mo�e stanowi� okoliczno�� niesprzyjaj�c�, je�li nie jest traktowany z najwi�ksz� ostro�no�ci�.

Jessika czu�a, �e s�owa Kynesa maj� ukryte znaczenie, ale wiedzia�a, �e ono si� jej wymyka.

��Wzrost � powt�rzy�a. � Chce pan powiedzie�, �e Arrakis mog�aby mie� normalny obieg wody niezb�dny ludziom do �ycia w korzystniejszych warunkach?

��Niemo�liwe! � rzuci� magnat wodny.

Jessika zwr�ci�a si� do Bewta.

��Niemo�liwe?

��Na Arrakis niemo�liwe � powt�rzy�. � Nie s�uchajcie tego marzyciela. Wszystkie wyniki do�wiadcze� laboratoryjnych s� przeciwko niemu.

Kynes zmierzy� Bewta spojrzeniem; Jessika zauwa�y�a, �e inne rozmowy wok� nich urwa�y si�, za� ludzie skupili uwag� na tej nowej wymianie zda�.

��Wyniki do�wiadcze� laboratoryjnych przys�aniaj� nam bardzo prosty fakt � powiedzia� Kynes. � A mianowicie, �e mamy tutaj do czynienia ze zjawiskami zrodzonymi i istniej�cymi pod go�ym niebem, gdzie ro�liny i zwierz�ta wiod� normaln� egzystencj�.

��Normaln�! � parskn�� Bewt. � Na Arrakis nic nie jest normalne!

��Wr�cz przeciwnie � powiedzia� Kynes. � Mo�na by tu o�ywi� okre�lone wsp�zale�no�ci, a reszta to ju� proces automatyczny. Trzeba jedynie rozumie� ograniczenia planety i dzia�aj�ce na ni� si�y.

��To si� nigdy nie uda � rzek� Bewt.

Ksi��� w nag�ym ol�nieniu ustali� moment, kiedy zmieni�o si� nastawienie Kynesa: by�o to wtedy, gdy Jessika powiedzia�a o zachowaniu w depozycie dla Arrakis ro�lin z oran�erii.

��Czego potrzeba, aby uruchomi� ten proces automatyczny, doktorze Kynes? � zapyta� Leto.

��Je�li doprowadzimy do tego, by trzy procent powierzchni Arrakis zaj�� �ywio� ro�lin zielonych, wytwarzaj�cych zwi�zki w�gla jako sk�adniki pokarmowe, uruchomimy system obiegu � odpar� Kynes.

��Woda to jedyny problem? � zapyta� ksi���. Wyczuwa� podniecenie Kynesa, sam by� podekscytowany.

��Woda przyt�acza inne problemy � powiedzia� Kynes. � Ta planeta ma du�o tlenu bez element�w towarzysz�cych mu w naturze � rozleg�ych po�aci szaty ro�lin i obfitych �r�de� nie zwi�zanego dwutlenku w�gla, czyli takich na przyk�ad zjawisk, jak wulkany. Tutaj nad rozleg�ymi po�aciami pustyni zachodz� nienaturalne reakcje chemiczne.

��Czy macie wst�pny projekt?

��Mieli�my du�o czasu na odtworzenie efektu Tansleya � do�wiadczenia w ma�ych zespo�ach na skal� amatorsk�, z kt�rych moja nauka mo�e teraz czerpa� robocze dane � wyja�ni� Kynes.

��Tu nie ma tyle wody � o�wiadczy� Bewt. � Tu po prostu nie ma tyle wody.

��Mistrz Bewt jest ekspertem od wody � powiedzia� Kynes. U�miechn�� si� i powr�ci� do przerwanego obiadu. Ksi��� waln�� z zamachem praw� r�k� w st�.

��Nie! ��dam odpowiedzi! Czy jest dosy� wody, doktorze Kynes?

Kynes wbi� oczy w talerz. Jessika �ledzi�a gr� emocji na jego twarzy. Doskonale si� maskuje � pomy�la�a, ale maj�c go ju� zarejestrowanego widzia�a, �e Kynes �a�uje swoich s��w.

��Czy jest dosy� wody? � zapyta� ksi���.

��Mo�e� jest � odpar� Kynes.

Udaje niepewno�� � pomy�la�a Jessika. Swym przenikliwym zmys�em prawdy Paul chwyci� zasadniczy motyw i ledwo si� opanowa� wezwawszy na pomoc ca�e swoje wyszkolenie. Wody jest dosy�! Tylko Kynes nie chce, by si� o tym dowiedziano.

��Nasz planetolog ma wiele interesuj�cych sn�w � powiedzia� Bewt. � �ni wraz z Fremenami o przepowiedniach i mesjaszach.

W paru miejscach za sto�em rozleg�y si� chichoty. Jessika zliczy�a je: przemytnik, c�rka producenta filtrfrak�w, Duncan Idaho, tajemnicza dama do towarzystwa i m�tnych interes�w. Osobliwie tu si� rozk�ada napi�cie dzi� wieczorem � pomy�la�a. Za du�o dzieje si� rzeczy, o kt�rych nie mam poj�cia. B�d� musia�a znale�� sobie nowe �r�d�a informacji.

Ksi��� przesun�� spojrzenie z Kynesa na Bewta, z niego za� na Jessik�. Czu� si� dziwnie zawiedziony, jakby go omin�o co� istotnego.

��Mo�e jest � zamrucza�.

Kynes powiedzia� szybko:

��Mo�e powinni�my om�wi� to kiedy indziej, m�j panie. Jest tak wiele�

Planetolog umilk�, gdy� drzwiami s�u�bowymi wpad� umundurowany �o�nierz Atryd�w i po przej�ciu stra�y pospieszy� do ksi�cia. Nachyli� si� szepcz�c mu co� do ucha. Jessika rozpoznawszy na czapce insygnia korpusu Hawata skry�a niepok�j. Odwr�ci�a si� do towarzyszki producenta filtrtrak�w, drobnej, ciemnow�osej kobiety o lalkowatej buzi, z kurzymi �apkami w k�cikach oczu.

��Prawie nie tkn�a� jedzenia, moja kochana � powiedzia�a. � Czy mog� co� dla ciebie zam�wi�?

��Nie bardzo chce mi si� je��. � Kobieta zerkn�a na producenta filtrfrak�w, nim odpowiedzia�a.

Ksi��� podni�s� si� gwa�townie i staj�c obok swego �o�nierza przem�wi� ostrym tonem komendy:

��Zosta�cie na miejscach; wszyscy. Musicie mi wybaczy�, ale pewna sprawa wymaga mojej obecno�ci. � Odst�pi� na bok. � Paul, b�d� �askaw i przejmij ode mnie obowi�zki gospodarza.

Paul wsta�; pragn�� zapyta� ojca, dlaczego odchodzi, ale wiedzia�, �e musi okaza� wielkopa�skie maniery. Obszed� st� a� do krzes�a ojca i usiad�. Ksi��� odwr�ci� si� do alkowy, w kt�rej przebywa� Halleck.

��Gurney, zajmij, prosz�, miejsce Paula przy stole. Nie mo�e by� nieparzystej liczby go�ci. Po bankiecie mo�e b�d� chcia�, by� odprowadzi� Paula do SD na l�dowisku. Czekaj na moje wezwanie.

Halleck wychyli� si� z alkowy odziany w galowy mundur; ze sw� nied�wiedziowat� brzydot� wydawa� si� nie na miejscu w�r�d b�yszcz�cych kobiecych stroj�w. Odstawi� baliset� pod �cian�, pow�drowa� do krzes�a zajmowanego dot�d przez Paula i zaj�� miejsce.

��Nie ma powodu do niepokoju � powiedzia� ksi��� � ale zmuszony jestem prosi�, aby nikt nie wychodzi�, zanim nasza stra� nie uzna tego za bezpieczne. W�os wam nie spadnie z g�owy, dop�ki tu jeste�cie, my za� wyja�nimy t� drobnostk� bardzo szybko.

Paul wy�owi� w wypowiedzi ojca s�owa kodu: �niepok�j � stra� � bezpieczne � szybko�. Problem dotyczy� bezpiecze�stwa, nie walki zbrojnej. Zauwa�y�, �e matka odebra�a t� sam� informacj�. Oboje odetchn�li. Ksi��� sk�oni� nieznacznie g�ow�, zrobi� w ty� zwrot i wymaszerowa� przez s�u�bowe drzwi, z depcz�cym mu po pi�tach �o�nierzem. Paul zabra� g�os:

��Prosz� nie przerywa� sobie obiadu. Wydaje mi si�, �e doktor Kynes m�wi� co� o wodzie.

��Czy mo�emy pom�wi� o tym innym razem? � spyta� Kynes.

��Ale� prosz� bardzo � powiedzia� Paul.

I Jessika z dum� zauwa�y�a dostoje�stwo swego syna, dojrza�e poczucie pewno�ci siebie. Bankier wzni�s� sw�j puchar wody i skin�� nim w stron� Bewta.

��Nikt z nas, obecnych tutaj, nie dor�wna mistrzowi Lingarowi Bewtowi w g�adkich s�owach. Kto� m�g�by uzna�, �e ma on aspiracje przynale�enia do wielkiego rodu. No, mistrzu Bewt, wznie�cie toast. Pewnie macie w zanadrzu mn�stwo m�dro�ci dla ch�opca, kt�rego nale�y traktowa� jak m�czyzn�.

Jessika zwin�a pod sto�em praw� d�o� w pi��. Dostrzeg�a sygna� migowy przechodz�cy od Hallecka do Idaho; zobaczy�a, jak gwardzi�ci zajmuj� najdogodniejsze dla ochrony pozycje. Bewt utkwi� w bankierze jadowite spojrzenie. Paul zerkn�� na Hallecka, obj�� wzrokiem swoje stra�e w gotowo�ci obronnej, zatrzyma� oczy na bankierze, a� ten opu�ci� puchar wody.

��Kiedy� na Kaladanie � powiedzia� � widzia�em zw�oki utopionego rybaka. My�

��Utopionego? � To by� g�os c�rki producenta filtrfrak�w.

Paul zawaha� si�.

��Tak. Zanurzonego w wodzie, a� umar�. Utopionego.

��C� za interesuj�cy rodzaj �mierci � wyszepta�a.

U�miech Paula zrobi� si� zimny. Ponownie zwr�ci� si� do bankiera.

��Interesuj�c� rzecz� w tym cz�owieku by�y rany na ramionach, spowodowane kolcami but�w innego rybaka. Topielec by� jednym z wielu na �odzi � statku do podr�owania po wodzie, kt�ry zaton��� zatopi� si� pod wod�. Jaki� rybak, kt�ry pomaga� wy�owi� cia�o, powiedzia�, �e wiele razy widywa� �lady podobne do ran owego cz�owieka. �wiadczy�y one o tym, �e jeden z ton�cych rybak�w pr�bowa� stan�� na ramionach tego biedaka usi�uj�c dosi�gn�� powierzchni� dosi�gn�� powietrza.

��Dlaczego to jest interesuj�ce? � zapyta� bankier.

��Z powodu uwagi zrobionej wtedy przez mego ojca. Powiedzia� on, �e mo�na zrozumie� ton�cego cz�owieka, kt�ry wdrapuje ci si� na ramiona, by ratowa� w�asne �ycie� chyba �e dzieje si� to w salonie.

Paul zawiesi� g�os na tyle, by bankier dojrza�, co si� �wi�ci.

��I chyba �e, powinienem doda�, dzieje si� to przy biesiadnym stole.

Nag�a cisza zmrozi�a sal�.

To by�o zbyt pochopne � pomy�la�a Jessika. Ten bankier mo�e mie� wystarczaj�c� pozycj�, by wyzwa� mego syna na pojedynek. Spostrzeg�a, �e Idaho jest got�w do natychmiastowego dzia�ania. Gwardia pa�acowa czeka�a w pogotowiu. Gurney Halleck nie spuszcza� z oka m�czyzn po przeciwnej stronie sto�u.

��Ho-ho-ho-o-o-o!

To przemytnik Tuek, z odrzucon� do ty�u g�ow�, zanosi� si� �miechem. Na twarzach biesiadnik�w pojawi�y si� ukradkowe u�mieszki. Bewt szczerzy� z�by od ucha do ucha.

Bankier odepchn�� si� z krzes�em do ty�u wbijaj�c w Paula w�ciek�e spojrzenie.

Kynes powiedzia�:

��Ka�dy kasa Atryd� na w�asny rachunek.

��Czy obra�anie go�ci jest zwyczajem Atryd�w? � zapyta� bankier.

Zanim Paul zd��y� odpowiedzie�, Jessika wychyli�a si� do przodu.

��Sir!

Musimy przejrze� gr� tej kreatury. Czy jest tutaj, by dopa�� Paula? Czy ma wsp�lnik�w? � my�la�a.

��M�j syn paraduje w pospolitej szacie, a wy utrzymujecie, jakoby zosta�a skrojona na wasz� miar�? � spyta�a. � C� za fascynuj�ca rewelacja.

Zsun�a d�o� w d� po nodze, do krysno�a w przypi�tej nad kostk� pochwie. Bankier przeni�s� na ni� swoje w�ciekle spojrzenie. Oczy go�ci umkn�y od Paula i Jessika zobaczy�a, jak syn odsuwa si� od sto�u, by mie� swobod� ruch�w. Skoncentrowa� si� na s�owie � kluczu �szata�: przygotuj si� do walki.

Kynes skierowa� abstrakcyjne spojrzenie na Jessik�, przesy�aj�c Tuekowi dyskretny sygna� d�oni�. Przemytnik d�wign�� si� na nogi wzni�s� puchar.

��Ja wznios� toast � powiedzia�. � Za m�odego Paula Atryd�, z pozoru jeszcze ch�opca, ale m�czyzn� z czyn�w.

Po co si� wtr�caj�? � zastanawia�a si� Jessika. Bankier wlepi� teraz oczy w Kynesa i Jessika zobaczy�a powracaj�ce na twarz agenta przera�enie. Jak st� d�ugi ludzie zaczynali odpowiada� na toast. Gdzie Kynes wska�e, tam ludzie id� � pomy�la�a. � Powiedzia� nam, �e jest po stronie Paula. Sk�d bierze si� jego w�adza? Niemo�liwe, �eby z tego, i� jest S�dzi� Zmiany. To jest przej�ciowe. I na pewno nie z tego, �e jest urz�dnikiem pa�stwowym. Zdj�a d�o� z r�koje�ci krysno�a, podnios�a swoj� szklanic� do Kynesa, kt�ry odpowiedzia� tym samym gestem. Tylko Paul i bankier � (Suu-suu! C� za idiotyczny przydomek! � pomy�la�a) � pozostawali z pustymi r�koma. Bankier nie odrywa� oczu od Kynesa. Paul wpatrywa� si� we w�asny talerz. Za�atwi�em to, jak nale�a�o � my�la�. � Dlaczego oni si� mieszaj�? Rzuci� ukradkowe spojrzenie na g�owy go�ci po drugiej stronie sto�u.

��W naszych sferach ludzie nie powinni si� tak �atwo obra�a�. Cz�sto jest to r�wnoznaczne z samob�jstwem. � Spojrza� na sw� s�siadk�, c�rk� producenta filtrfrak�w. � Nie s�dzi pani?

��Och, tak. Tak. Oczywi�cie. Za du�o jest gwa�tu. Niedobrze mi si� od tego robi. I wiele razy nikt nikogo nie zamierza obrazi�, a ludzie mimo wszystko umieraj�. To nie ma sensu.

��Rzeczywi�cie nie ma � powiedzia� Halleck.

Ujrzawszy blisk� perfekcji gr� dziewczyny, Jessika u�wiadomi�a sobie: Ta ma�a kobietka z kurzym m�d�kiem wcale nic jest ma�� kobietk� z kurzym m�d�kiem. Dostrzeg�a lini� ataku i zrozumia�a, �e Halleck r�wnie� j� wykry�. Zamierzali z�apa� Paula na seks. Jessika odpr�y�a si�. Prawdopodobnie jej syn pierwszy to zauwa�y� � jego szkolenie nie pomin�o tak oczywistego gambitu.

Kynes zwr�ci� si� do bankiera:

��Czy nie kolej teraz na nast�pne przeprosiny?

Bankier przes�a� md�y u�miech Jessice.

��O pani, obawiam si�, �e nadu�y�em waszych win. Serwujecie mocne trunki, do czego ja nie jestem przyzwyczajony.

Jessika wyczu�a jad w jego tonie i odpowiedzia�a s�odko:

��Spotkania obcych wymagaj� wielkiej tolerancji dla odmiennych obyczaj�w i wychowania.

��Dzi�kuj�, o pani.

Ciemnow�osa towarzyszka producenta filtrfrak�w nachyli�a si� ku Jessice.

��Ksi��� m�wi�, �e tutaj nam nic nie grozi. Spodziewam si�, �e nie wr�y to dalszych walk.

Polecono jej skierowa� rozmow� na te tory � pomy�la�a Jessika.

��Pewnie oka�e si�, �e to nic wa�nego � powiedzia�a. � Ale tyle jest obecnie drobiazg�w wymagaj�cych obecno�ci ksi�cia. Dop�ki Atrydzi i Harkonnenowie pozostaj� na stopie wojennej, ostro�no�ci nigdy nie za wiele. Ksi��� poprzysi�g� kanly. Nie pozostawi oczywi�cie przy �yciu �adnego agenta Harkonnen�w na Arrakis. � Spojrza�a na agenta banku Gildii. � Naturalnie, ma za sob� Konwencj�. � Przenios�a spojrzenie na Kynesa. � Czy� tak nie jest, doktorze Kynes?

��Naturalnie � powiedzia� Kynes.

Producent filtrfrak�w odci�gn�� sw� partnerk� delikatnie do ty�u. Obejrza�a si� na niego.

��Chyba teraz co� zjem � powiedzia�a. � Mam ochot� na odrobin� tej potrawy z ptaka podanej poprzednio.

Jessika skin�a s�u��cemu i zwr�ci�a si� do bankiera:

��A pan, sir m�wi� poprzednio o ptakach i ich zwyczajach. Odkrywam tyle interesuj�cych rzeczy zwi�zanych z Arrakis. Powiedzcie mi, gdzie znajduje si� przypraw�? Czy poszukiwacze chodz� w g��b pustyni?

��Och, nie, moja pani. Niewiele wiemy o g��bokiej pustyni. A prawie nic o regionach po�udniowych.

��Powiadaj�, �e ogromna �y�a macierzysta przyprawy ma si� znajdowa� w po�udniowych regionach � rzek� Kynes � ale podejrzewam w tym wytw�r fantazji istniej�cy wy��cznie w pie�ni. Niekt�rzy �miali poszukiwacze przyprawy rzeczywi�cie zapuszczaj� si� od czasu do czasu na obrze�a pasa centralnego, ale to jest wyj�tkowo niebezpieczne � niepewna nawigacja, cz�ste samumy, straty w ludziach rosn� zastraszaj�co im dalej od baz Muru Zaporowego prowadzi si� operacje. Ustalono, �e zap�dzanie si� zbyt daleko na po�udnie nie jest op�acalne. Mo�e gdyby�my mieli satelit� meteorologicznego�

Bewt podni�s� wzrok.

��Powiadaj� � odezwa� si� z ustami pe�nymi jedzenia � �e zapuszczaj� si� tam Fremeni, �e oni w�druj�, gdzie chc� i �e wykryli wysi�ki i haust-studnie nawet na po�udniowych szeroko�ciach.

��Wysi�ki i haust-studnie? � zapyta�a Jessika.

��Wyssane z palca plotki, moja pani � powiedzia� szybko Kynes. � Takie rzeczy spotyka si� na innych planetach, nie na Arrakis. Wysi�k to miejsce, w kt�rym woda przes�cza si� na powierzchni� albo wystarczaj�co blisko powierzchni, by mo�na by�o do niej dotrze� kopi�c wed�ug pewnych znak�w. Haust-studnia jest form� wysi�ku, z kt�rego ci�gnie si� wod� przez s�omk� tak powiadaj�.

Jest jakie� oszustwo w jego s�owach � pomy�la�a Jessika.

Dlaczego k�amie? � zastanawia� si� Paul.

��Jakie� to interesuj�ce � powiedzia�a Jessika. I pomy�la�a: Powiadaj�� Co za dziwna maniera j�zykowa. Gdyby tylko wiedzieli, jak ona zdradza ich zale�no�� od przes�d�w.

��S�ysza�em o waszym powiedzeniu � zabra� g�os Paul � �e blichtr p�ynie z miast, m�dro�� z pustyni.

��Arrakis zna wiele powiedze� � odpar� Kynes.

Zanim Jessika zd��y�a sformu�owa� nowe pytanie, nachyli� si� nad ni� s�u��cy z listem. Otworzy�a go, zobaczy�a charakter pisma i znaki szyfru ksi�cia. Przebieg�a po nich wzrokiem.

��Wszystkich was ucieszy wiadomo��, �e nasz ksi��� �le s�owa otuchy. Sprawa, kt�ra go wezwa�a, jest za�atwiona. Znaleziono zaginion� zgarniark� � powiedzia�a. � W�r�d za�ogi by� agent Harkonnen�w, kt�ry sterroryzowa� pozosta�ych i odlecia� maszyn� do bazy przemytnik�w z nadziej�, �e j� tam sprzeda. Zar�wno ten cz�owiek, jak i maszyna zosta�y przekazane naszym si�om.

Sk�oni�a g�ow� przed Tuekiem. Przemytnik odk�oni� si�. Jessika z�o�y�a pismo, wsun�a je do r�kawa.

��Ciesz� si�, �e nie dosz�o do otwartej bitwy � powiedzia� bankier. � Ludzie maj� tak wielk� nadziej�, �e Atrydzi przynios� pok�j i dobrobyt.

��Szczeg�lnie to drugie � dorzuci� Bewt.

��Czy zjemy ju� deser? � zapyta�a Jessika. � Poleci�am naszemu kuchmistrzowi przygotowa� kalada�sk� legumin�: ry� pen-czi w sosie dolsa.

��To brzmi wspaniale � powiedzia� producent filtrfrak�w. � Czy m�g�bym dosta� przepis?

��Ka�dy, jaki tylko pan zechce � odpar�a Jessika, rejestruj�c sobie tego cz�owieka w pami�ci, by p�niej wspomnie� o nim Hawatowi. Producenta filtrfrak�w, boja�liwego, ma�ego karierowicza, mo�na by�o�atwo kupi�.

Wok� Jessiki podj�to rozmowy towarzyskie.

��Jaki �liczny materia��

��Zam�wi� opraw� odpowiedni� do kamienia�

��Mogliby�my si� pokusi� o wzrost produkcji w nast�pnym kwartale�

Jessika utkwi�a spojrzenie w talerzu rozmy�laj�c nad zakodowanym fragmentem listu: �Harkonnenowie pr�bowali przemyci� transport rusznic laserowych. Przechwycili�my je. Mo�e to znaczy�, �e powiod�o im si� z innymi transportami. Na pewno znaczy, �e nie przywi�zuj� wi�kszego znaczenia do tarcz. Podejmijcie odpowiednie �rodki ostro�no�ci�.

Rusznice laserowe zaprz�tn�y my�li Jessiki. Rozpalone do bia�o�ci wi�zki promieni niszczycielskiego �wiat�a mog�y przeci�� ka�d� ze znanych substancji pod warunkiem, �e nie os�ania�a jej tarcza. Tym,�e sprz�enie zwrotne z tarcz� wysadzi�oby i rusznic�, i tarcz�, Harkonnenowie nie przejmowali si�. Dlaczego? Eksplozja tarczy z rusznic� laserow� by�a zmienn� niebezpieczn�; mog�a by� pot�niejsza od j�drowej lub mog�a zabi� wy��cznie strzelca i jego os�oniony cel. Niewiadome w tym wszystkim przepe�ni�y j� niepokojem. Us�ysza�a Paula:

��Ani przez chwil� nie w�tpi�em, �e odnajdziemy zgarniark�. Jak m�j ojciec zabiera si� ju� do czego�, doprowadza rzecz do ko�ca. Ta prawda zaczyna powoli dociera� do Harkonnen�w.

Przechwala si� � pomy�la�a Jessika. A nie powinien. Nie ma prawa do przechwa�ek nikt, kto b�dzie spa� tej nocy g��boko pod powierzchni� ziemi, z obawy przed rusznicami laserowymi.

Us�yszawszy krzyki w Wielkiej Sali, Jessika zapali�a nocn� lampk�. Jej zegara nie przestawiono na czas miejscowy, wi�c musia�a odj�� dwadzie�cia jeden minut, by ustali�, �e jest oko�o drugiej w nocy. Krzyki by�y g�o�ne i chaotyczne. Czy�by atak Harkonnen�w? � zastanawia�a si�. Wy�lizn�wszy si� z ��ka sprawdzi�a na ekranach monitor�w miejsca pobytu swej rodziny. Ekran ukaza� pogr��onego we �nie Paula w g��bokiej piwnicy po�piesznie przerobionej dla niego na sypialni�. Do jego kwatery z pewno�ci� nie przenika� ha�as. Sypialnia ksi�cia by�a pusta, po�ciel nie tkni�ta. Czy�by przebywa� ci�gle na SD l�dowiska? Jeszcze nie za�o�ono monitor�w na front budynku. Jessika znieruchomia�a po�rodku sypialni, nas�uchuj�c. Jeden g�os wydziera� si� bez �adu i sk�adu. Inny wo�a� doktora Yuego. Znalaz�a szlafrok, narzuci�a go na ramiona, wsun�a stopy w pantofle, do �ydki przypi�a krysn�. Znowu jaki� g�os wzywa� Yuego. Owi�za�a si� paskiem i wysz�a na korytarz. Nagle porazi�a j� my�l: A je�li to Leto jest ranny�

Korytarz wydawa� si� ci�gn�� bez ko�ca pod jej biegn�cymi stopami. Skr�ciwszy pod zamykaj�cym go �ukiem przefrun�a przez sal� jadaln� i krucht�, wpad�a do Wielkiej Sali, kt�r� zasta�a zalan��wiat�em wszystkich lamp dryfowych, rozjarzonych do maksimum.

Na prawo przy drzwiach frontowych ujrza�a dw�ch ludzi ze stra�y pa�acowej trzymaj�cych mi�dzy sob� Duncana Idaho. G�owa opad�a mu na pier�, raptowna cisza zaleg�a nad t� scen�. Jeden ze stra�nik�w powiedzia� z wyrzutem do Idaho:

��Widzisz, co narobi�e�? Obudzi�e� lady Jessik�.

Za plecami m�czyzn falowa�y ogromne kotary wskazuj�c, �e zostawili otwarte drzwi. Stoj�ca z boku Mapes mierzy�a Idaho zimnym spojrzeniem. Mia�a na sobie d�ug� br�zow� szat� z wij�cym si� ornamentem na skraju. Jej stopy tkwi�y w nie zasznurowanych butach pustynnych.

��No i obudzi�em lady Jessik� � wymamrota� Idaho.

Wzni�s�szy oczy do sufitu, zarycza� � �pierwszy raz m�j miecz si� okrwawi� na Grumman!

Wielka Macierzy! On jest pijany! � pomy�la�a Jessika. Ponury grymas wykrzywia� smag��, okr�g�� twarz Idaho. Ziemia przylgn�a mu do k�dzierzawych jak futro czarnego koz�a w�os�w. Wydarta w bluzie dziura ods�ania�a gors wieczorowej koszuli, kt�r� wcze�niej mia� na bankiecie.

Jessika zbli�y�a si� do niego. Gwardzista sk�oni� si�, nie wypuszczaj�c Idaho z uchwytu.

��Nie wiedzieli�my, co z nim pocz��, moja pani. Awanturowa� si� pod bram� i nie chcia� wej�� do �rodka. Bali�my si�, �e mog� nadej�� tutejsi i go zobaczy�. To by�oby niewskazane. Zepsu�oby nam opini�.

��Gdzie on si� podziewa�? � spyta�a Jessika.

��Odprowadza� do domu jak�� panienk� z przyj�cia, moja pani. Z rozkazu Hawata.

��Kt�r� panienk�?

��Kt�r�� z dziewczynek do towarzystwa. Wiesz, o co chodzi, moja pani? � Zerkn�� na Mapes i �ciszy� g�os. � Do szczeg�lnej inwigilacji dam zawsze bierze si� Idaho.

Owszem, bierze si� � pomy�la�a Jessika. � Ale dlaczego on jest pijany? Ze zmarszczonymi brwiami zwr�ci�a si� do Mapes:

��Mapes, przynie� co�, na pobudzenie. Najlepiej kofein�. Mo�e zosta�o troch� kawy z przypraw�?

Mapes wzruszy�a ramionami i pod��y�a do kuchni. Jej nie zasznurowane buty pustynne cz�apa�y � cz�ap-cz�ap � po kamiennej posadzce. Idaho odwr�ci� chwiejn� g�ow�, by spojrze� z ukosa na Jessik�.

��Zabi�em wi�sej nisz szysta luzi dla ksi�cia � wybe�kota�. � Ja chs� tylko wie�e�, dlszego tu jes-tem. Nie mog� tu �y� podtziemio. Nie mg� tu �y� natziemio. So to za miejsse, ee?

Uwag� Jessiki zwr�ci� d�wi�k dochodz�cy z bocznego korytarza. Odwr�ciwszy si� zobaczy�a Yuego, szed� ku nim wymachuj�c trzyman� w lewej r�ce torb� lekarsk�. By� kompletnie ubrany, wydawa� si� bledszy i jakby przem�czony. Na jego czole ostro odcina� si� romb tatua�u.

��Poszciwy konowa�! � wrzasn�� Idaho. � Chto� ty, wale? �ubek i czopek? � Zwr�ci� si� be�kotliwie do Jessiki: � Robie ssiebie uh cholerneho uh idiote, uh?

Jessika spojrza�a krzywo zastanawiaj�c si� w milczeniu: dlaczego Idaho mia�by si� upi�? Dosypano mu czego�?

��Za du�o przyprawnego piwa � rzek� Idaho usi�uj�c stan�� prosto.

Mapes wr�ci�a z paruj�c� fili�ank� w d�oniach, przystan�a niezdecydowana za Yuem. Popatrzy�a na Jessik�, kt�ra pokr�ci�a g�ow�. Yueh postawi� torb� na pod�odze, pochyli� g�ow� w uk�onie przed Jessika.

��Przyprawne piwo, co? � powiedzia�.

��Najlepsze dra�swo, jakie pi�em w �yciu � stwierdzi� Idaho. Spr�bowa� stan�� na baczno��.

��erwszy ras m�j miesz sie skrwawi� na Grumman! Zabi�em Harkon� Harkon� zabi�em tla mego ksi�cia.

Yueh obejrza� si� na fili�ank� w d�oni Mapes.

��Co to jest?

��Kofeina � powiedzia�a Jessika.

Yueh wzi�� fili�ank�, podsun�� j� Idaho.

��Wypij to, ch�opcze.

��Nie chse nis wiesej pi�.

��Wypij, m�wi�.

Idaho wyci�gn�� g�ow� do Yuego i polecia� krok w prz�d poci�gaj�c za sob� stra�nik�w.

��Mam po ziurki w nosie podlizywania si� Imperium �wiata, doktorze. Jeden ras za�atwimy rzesz po mojemu.

��Jak to wypijesz � powiedzia� Yueh. � To tylko kofeina.

��Rospieprzone jak wszystko tutaj! Cholerne s�o�se jessa jasne. Nis tu nie ma nolmarnego korolu. Nis tu nie gra albo�

��No c�, mamy teraz noc � powiedzia� Yueh; pr�bowa� mu perswadowa�. � Wypij to jak grzeczny ch�opak. Poczujesz si� lepiej.

��Nie chse poszu� sie lepiej!

��Nie mo�emy namawia� go przez ca�� noc � odezwa�a si� Jessika. Tu trzeba kuracji wstrz�sowej � przysz�o jej na my�l.

��Nie ma potrzeby, �eby� tu czeka�a, moja pani � powiedzia� Yueh. � Dam sobie z tym rad�.

Jessika pokr�ci�a g�ow�. Post�pi�a o krok, wymierzy�a Idaho siarczysty policzek. Zatoczy� si� w ty� razem ze swoimi stra�nikami, przeszywaj�c j� nienawistnym spojrzeniem.

��Kto si� zachowuje w ten spos�b w domu swego ksi�cia? � powiedzia�a. Wyrwa�a Yuemu fili�ank� z r�k rozlewaj�c cz�� jej zawarto�ci i podetkn�a j� Idaho. � Wypij natychmiast! To rozkaz!

Idaho wyprostowa� si� raptownie, spojrza� na ni� wilkiem. Powiedzia� powoli, ze starann� i wyra�n� dykcj�:

��Ja nie s�ucham rozkaz�w parszywego szpiega Harkonnen�w.

Yueh odwr�ci� si� do Jessiki jak uderzony. Poblad�a na twarzy, ale kiwa�a ze zrozumieniem g�ow�. Wszystko sta�o si� jasne: oderwane strz�pki znacze�, jakie przez te par� minionych dni chwyta�a w s�owach i zachowaniu ludzi wok� siebie, teraz da�y si� z�o�y� w ca�o��. Poczu�a, jak ro�nie w niej gniew, tak ogromny, �e chyba od niego p�knie. Si�gn�a do najg��bszych zasob�w swojego wyszkolenia Bene Gesserit, by uspokoi� puls i wyr�wna� oddech. Nawet i wtedy wsz�dzie widzia�a strzelaj�ce p�omienie. �Do inwigilacji dam zawsze bierze si� Idaho!�

Przeszy�a Yuego spojrzeniem.

��Wiedzia�e�? � spyta�a.

��Ja� s�ysza�em pog�oski, moja pani. Ale nie chcia�em przysparza� ci zmartwie�.

��Hawat! � warkn�a. � Dawa� mi w tej chwili Thufira Hawata!

��Ale, moja pani�

��Natychmiast!

To musi by� Hawat � my�la�a. � Takie podejrzenie nie mog�o wyj�� od nikogo innego, bo odrzucono by je w jednej chwili.

Idaho potrz�sn�� g�ow�, wymamrota�:

��Wszystko, cholera, wyszczeka�em.

Jessika spu�ci�a wzrok na fili�ank� w swej d�oni i nagle chlusn�a jej zawarto�� Idaho w twarz.

��Zamknijcie go w jakim� go�cinnym pokoju we wschodnim skrzydle � poleci�a. � Niech to ode�pi.

Dwaj stra�nicy wpatrywali si� w ni� nieszcz�liwymi oczami. Jeden z nich powiedzia�:

��Mo�e lepiej zabierzmy go gdzie� indziej, o pani. Mogliby�my�

��On musi by� tutaj! � warkn�a Jessika. � Musi tu pe�ni� s�u�b�. � G�os jej wezbra� gorycz�. � Jest taki dobry w pilnowaniu dam.

Stra�nik prze�kn�� �lin�.

��Czy wiecie, gdzie jest ksi���? � zapyta�a.

��Jest na stanowisku dowodzenia, moja pani.

��Z Hawatem?

��Hawat jest w mie�cie, moja pani.

��Sprowad�cie mi natychmiast Hawata � poleci�a Jessika. � B�d� czeka�a na niego w salonie.

��Ale, moja pani�

��Je�li zajdzie potrzeba, wezw� ksi�cia � powiedzia�a. � Mam nadziej�, �e to nie b�dzie konieczne. Nie chcia�abym go tym niepokoi�.

��Tak jest, moja pani.

Jessika wcisn�a pust� fili�ank� w d�onie Mapes, natykaj�c si� na pytaj�ce wejrzenie b��kitnych w b��kicie oczu.

��Mo�esz wraca� do ��ka, Mapes.

��Na pewno nie b�d� potrzebna?

Jessika u�miechn�a si� ponuro.

��Na pewno.

��Mo�e by zaczeka� z tym do jutra � odezwa� si� Yueh. � Da�bym ci �rodek nasenny i�

��Wracaj do siebie i daj mi za�atwi� to samej. � Poklepa�a go po ramieniu by z�agodzi� ostro�� tonu. � To jedyny spos�b.

Odwr�ci�a si� raptownie i z g�ow� uniesion� wysoko oddali�a si� dumnym krokiem w g��b pa�acu do swoich pokoj�w. Zimne mury� korytarze� znajome drzwi� Otworzy�a je szarpni�ciem, wkroczy�a do �rodka i trzasn�a za sob� drzwiami. Przystan�a wlepiaj�c spojrzenie w pustk� tarczy na oknach swego salonu. Hawat! Czy�by go Harkonnenowie kupili? Zobaczymy.

Podesz�a do g��bokiego, staromodnego fotela obitego haftowan� sk�r� ze szlag� i przeci�gn�a fotel na takie miejsce, by mie� drzwi na oku. Z nag�� si�� u�wiadomi�a sobie obecno�� pochwy z krysno�em. Odpi�a pochw� i z nogi przenios�a j� na przedrami�; sprawdzi�a, jak wysuwa si� n�. Raz jeszcze obrzuci�a spojrzeniem pok�j, na wszelki wypadek utrwalaj�c wszystko dok�adnie w pami�ci: szezlong blisko k�ta, pod �cian� zwyk�e krzes�a, dwa niskie stoliki, cytra na stojaku pod drzwiami do sypialni. Lampy dryfowe p�on�y blador�owym �wiat�em. Przygasi�a je, zasiad�a w fotelu, pog�adzi�a obicie ciesz�c si�, �e na tak� okazj� ma krzes�o o kr�lewskiej dostojno�ci.

Niechaj teraz wchodzi � pomy�la�a. � Co b�dzie, to b�dzie. I na spos�b Bene Gesserit przygotowa�a si� na oczekiwanie, mobilizuj�c cierpliwo��, oszcz�dzaj�c si�y. Szybciej, ni� si� spodziewa�a, zabrzmia�o pukanie do drzwi i na wezwanie z jej strony wkroczy� Hawat.

Nie wstaj�c z fotela patrzy�a na niego, widz�c krucho�� otoczki narkotycznego o�ywienia w jego ruchach, a pod ni� zm�czenie. Starcze za�zawione oczy Hawata po�yskiwa�y. Jego sk�ra jak rzemie� wydawa�a si� lekko ��tawa w tym o�wietleniu, a na r�kawie w�adaj�cej no�em r�ki widnia�a poka�nych rozmiar�w mokra plama. Jessik� dolecia� zapach krwi. Wskaza�a d�oni� jedno z krzese� o prostych oparciach.

��Przynie� to krzes�o i usi�d� naprzeciw mnie.

Hawat uk�oni� si� i wykona� polecenie. Co za pijany dure� z tego Idaho! � pomy�la�. �ledzi� bacznie twarz Jessiki zastanawiaj�c si�, jak tu wybrn�� z tej sytuacji.

��Dawno ju� nale�a�o oczy�ci� mi�dzy nami atmosfer� � powiedzia�a Jessika.

��Co trapi moj� pani�? � Usiad� i po�o�y� d�onie na kolanach.

��Nie udawaj niewini�tka! � rzuci�a zimno. � Je�eli Yueh ci nie powiedzia�, dlaczego ci� wezwali�my, to zrobi� to jeden z twoich szpieg�w spo�r�d mojej s�u�by. Czy nie powinni�my by� szczerzy ze sob� przynajmniej na tyle?

��Jak sobie �yczysz, moja pani.

��Najpierw odpowiedz mi na jedno pytanie. Czy teraz jeste� agentem Harkonnen�w?

Hawat uni�s� si� do po�owy z krzes�a, twarz mu pociemnia�a z w�ciek�o�ci.

��O�mielasz si� a� tak mnie obra�a�?

��Siadaj � powiedzia�a. � Ty� mnie tak obrazi�.

Hawat z wolna opad� na krzes�o.

A Jessika, czytaj�c w jego twarzy tak dobrze jej znane oznaki, pozwoli�a sobie na g��bokie westchnienie. To nie Hawat.

��Teraz wiem, �e pozosta�e� wierny memu ksi�ciu � powiedzia�a. � Jestem przeto gotowa wybaczy� ci tw�j afront wobec mojej osoby.

��Czy co� tu jest do wybaczania?

Jessika zmarszczy�a brwi.

Czy mam wyci�gn�� sw�j atut? � zastanawia�a si�. � Czy mam mu powiedzie� o c�rce ksi�cia, kt�r� w sobie nosz� od kilku tygodni? Nie� Sam Leto o tym nie wie. To by mu jedynie skomplikowa�o �ycie, odwr�ci�o jego uwag� w chwili, kiedy musi si� skoncentrowa� na naszym przetrwaniu. Jeszcze czas na wykorzystanie tego atutu.

��Prawdom�wczyni by rozwi�za�a ten problem � rzek�a � ale nie mamy prawdom�wczyni z dyplomem Wysokiej Rady.

��No w�a�nie. Nie mamy prawdom�wczyni.

��Czy jest w�r�d nas zdrajca? � zapyta�a. � Analizowa�am naszych ludzi z wielk� uwag�. Kto mo�e by� zdrajc�? Nie Gurney. Na pewno nie Duncan. Ich adiutanci nie zajmuj� odpowiednich pozycji strategicznych, by bra� ich pod uwag�. I nie ty, Thufir. Nic mo�e to by� Paul. Ja wiem, �e to nie ja. A zatem doktor Yueh? Czy mamy go wezwa� i podda� pr�bie?

��Wiesz, �e to czczy gest � powiedzia� Hawat. � On jest uwarunkowany przez Akademi�. To z kolei ja wiem na pewno.

��Nie m�wi�c o tym, �e jego �on� by�a Bene Gesserit, zamordowana przez Harkannen�w � powiedzia�a Jessika.

��Wi�c to tak z ni� by�o�

��Nie s�ysza�e� nienawi�ci w jego g�osie, gdy wymawia imi� Harkonnen�w? � spyta�a Jessika.

��Wiesz, �e nie mam ucha.

��Co �ci�gn�o na mnie to pod�e podejrzenie? � spyta�a.

��Stawiasz pani swego s�ug� w sytuacji bez wyj�cia. Jestem lojalny przede wszystkim wobec ksi�cia.

��Gotowa jestem wiele wybaczy� z powodu tej lojalno�ci � rzek�a.

��I znowu musz� zapyta�: czy jest co� do wybaczania?

��Pat? � zapyta�a.

Wyruszy� ramionami.

��Pom�wmy wi�c przez chwil� o czym innym � powiedzia�a. � Duncan Idaho wspania�y wojownik, kt�rego talenty do ochrony i inwigilacji s� w takiej cenie. Dzi� w nocy przeholowa� z czym�, co nazywaj� piwem przyprawnym. Otrzymuj� raporty, �e inni nasi ludzie r�wnie� doprawiaj� si� t� mikstur�. Czy to prawda?

��Masz swoje raporty, moja pani.

��Ano mam. Czy nie uwa�asz tego picia za symptomatyczne, Thufir?

��Moja pani m�wi zagadkami.

��To wykorzystaj swoje zdolno�ci mentackie � rzuci�a sucho. � Co jest z Duncanem i reszt�? Mog� ci powiedzie� w czterech s�owach: oni nie maj� domu.

Wycelowa� palec w pod�og�.

��Arrakis, oto ich dom.

��Arrakis to niewiadoma! Ich domem by� Kaladan, ale�my ich wyrwali z korzeniami. Oni nie maj� domu. I boj� si�, �e ksi��� ich zawodzi.

Zesztywnia�.

��Takie s�owa w ustach kt�rego� z moich ludzi stanowi�yby wystarczaj�cy pow�d do�

��Och, przesta�. Thufir. Czy to defetyzm albo zdrada ze strony lekarza, je�li stawia w�a�ciw� diagnoz�? Moj� jedyn� intencj� jest wyleczenie choroby.

��Mnie ksi��� poruczy� takie sprawy.

��Ale rozumiesz, chyba, �e i ja �ywi� pewne do�� oczywiste zainteresowanie post�pami tej choroby � powiedzia�a. � A mo�e nawet przyznasz mi pewn� zdolno�ci w tej materii.

Czy b�d� zmuszona wstrz�sn�� nim ostro? � zastanawia�a si�. � Potrzebny mu solidny wstrz�s, co�, co go wysadzi z siod�a.

��R�nie mo�na sobie t�umaczy� powody twego zainteresowania � Hawat wzruszy� ramionami.

��Wi�c ju� mnie skaza�e�?

��Sk�d�e znowu, moja pani. Ale nie mog� sobie pozwoli� na �adne ryzyko w naszej obecnej sytuacji.

��Wrogowie mego syna przenikn�li pod twoim nosem do samego domu � powiedzia�a. � Kto wtedy ryzykowa�?

Krew nap�yn�a mu do twarzy.

��Z�o�y�em ksi�ciu rezygnacj�.

��A mnie czy z�o�y�e� rezygnacj� albo Paulowi?

Teraz by� otwarcie rozdra�niony, co zdradza� przyspieszony oddech, rozd�te nozdrza, nieust�pliwe spojrzenie. Widzia�a bicie pulsu na jego skroni.

��Jestem cz�owiekiem ksi�cia � wycedzi�.

��Nie ma zdrajcy � powiedzia�a. � Grozi nam co� innego. Mo�e ma to jaki� zwi�zek z rusznicami laserowymi. Mo�e oni zaryzykuj� i par� rusznic z mechanizmami zegarowymi wymierz� z ukrycia w tarcze pa�acowe. Mo�e�

��A kto by po odpaleniu odr�ni�, czy nie by�a to eksplozja j�drowa? � zapyta�. � Nie, moja pani. Oni nie zaryzykuj� nic a� tak nielegalnego. Promieniowanie zostaje. Trudno zatrze� �lady. Nie. Oni nie narusz� podstawowych konwencji. To musi by� zdrajca.

��Jeste� cz�owiekiem ksi�cia � powiedzia�a z szyderczym u�miechem. � Chcia�by� go zniszczy� pr�buj�c go ocali�?

Odetchn�� g��boko i dopiero potem odpowiedzia�:

��Je�li jeste� niewinna, przyjmij moje najpokorniejsze przeprosiny.

��Spojrzyjmy teraz na ciebie, Thufir � powiedzia�a. � Cz�owiek cieszy si� �yciem, kiedy ma swoje miejsce, kiedy wie, gdzie jest jego miejsce w porz�dku wszechrzeczy. Zniszczy� miejsce, to zniszczy� cz�owieka. Spo�r�d wszystkich tych, co kochaj� ksi�cia, Thufir, nam dwojgu naj�atwiej jest zniszczy� sobie to miejsce nawzajem. Czy� nie mog�abym podejrze� pod twoim adresem wyszepta� ksi�ciu w nocy do ucha? W chwili, kiedy by�by najpodatniejszy na takie szepty, Thufir? Czy musz� ci to ja�niej zobrazowa�?

��Grozisz mi? � warkn��.

��Sk�d�e znowu. Ja po prostu zwracam twoj� uwag�, �e kto� atakuje porz�dek naszego �ycia. Sprytnie i diabolicznie. Proponuj� odeprze� ten atak wprowadzaj�c taki �ad do naszego �ycia, by tego rodzajuciernie nic znalaz�y w nim najmniejszej szczeliny.

��Oskar�asz mnie o rozsiewanie szeptem bezpodstawnych podejrze�?

��Bezpodstawnych, tak.

��I odpowiesz kontrszeptami?

��To twoje �ycie sk�ada si� z szept�w, nie moje, Thufir.

��Wi�c podajesz w w�tpliwo�� moje kwalifikacje?

Westchn�a.

��Thufir, chc�, aby� przeanalizowa� swoje emocjonalne zaanga�owanie w t� spraw�. Cz�owiek jest z natury zwierz�ciem bez logiki. Twoja projekcja logiki na wszystkie sprawy jest nienaturalna, ale niestety nieodzowna z racji swej u�yteczno�ci. Jeste� uciele�nieniem logiki, mentatem. Jednak�e twoje rozwi�zania problem�w to koncepcje w bardzo dos�ownym sensie wyrzucane przez ciebie na zewn�trz, gdzie trzeba je gruntownie bada�, roztrz�sa� i prze�wietla� ze wszystkich stron.

��Chcesz mnie teraz uczy� mego fachu? � spyta� nawet nie staraj�c si� ukry� lekcewa�enia w g�osie.

��Cokolwiek jest poza tob�, mo�esz to zobaczy� i zastosowa� do tego swoj� logik� � powiedzia�a. � Lecz taki ju� mamy charakter, �e przy zetkni�ciu z problemami osobistymi okazuje si�, i� te najintymniejsze sprawy jest nam najtrudniej wydoby� na �wiat�o naszej logiki. Zaczynamy si� pl�ta� i winimy wszystko pr�cz rzeczywistego mola, kt�ry tkwi gdzie� g��boko i nas gryzie.

��Usi�ujesz z premedytacj� podkopa� we mnie wiar� w moje mo�liwo�ci mentata � wychrypia�. � Gdybym przekona� si�, �e kt�ry� z naszych ludzi pr�buje t� metod� sabotowa� oboj�tne jak� bro� z naszego arsena�u, zdemaskowa�bym go i zabi� bez wahania.

��Najlepsi mentaci przejawiaj� zdrowy respekt dla wsp�czynnika b��du w swych obliczeniach � rzek�a.

��Nigdy nie twierdzi�em inaczej!

��Wi�c nie lekcewa� symptom�w, jakie oboje widzimy: pija�stwo w�r�d ludzi, k��tnie � plotkuj� i rozsiewaj� niesamowite pog�oski o Arrakis; ignoruj� najprostsze�

��Bezczynno��, nic wi�cej � rzek� Hawat. � Nie staraj si� odwr�ci� mojej uwagi pr�buj�c z prostej rzeczy robi� tajemnic�.

Przygl�da�a mu si� my�l�c o �o�nierzach ksi�cia w koszarach, o ludzkich niedolach ocieraj�cych si� o siebie, tak �e powstawa�o niemal wyczuwalne napi�cie i zapach jak z przepalonej izolacji. Upodabniaj� si� do�o�nierzy z przedgildyjskiej legendy � my�la�a. � Jak �o�nierze zagubionego �owcy gwiazd Ampolirosa, przykuci do swych dzia�, wiecznie w po�cigu, wiecznie w pogotowiu i wiecznie nie przygotowani.

��Dlaczego nigdy nie wykorzysta�e� w pe�ni moich umiej�tno�ci w swej s�u�bie dla ksi�cia? � zapyta�a. � Obawiasz si� rywala?

Wlepi� w ni� rozpalone spojrzenie starczych oczu.

��Wiem co nieco o szkoleniu, jakie przechodzicie wy, Bene Gesserit�

Urwa� nachmurzony.

���mia�o, doko�cz � powiedzia�a � wied�my Bene Gesserit.

��Wiem co nieco o prawdziwym szkoleniu, jakie przechodzicie � podj��. � Widz�, jak to wy�azi z Paula. Nie dam si� nabra� na to, co wasze szko�y g�osz� publicznie: �e istniejecie, by tylko s�u�y�.

Wstrz�s musi by� gwa�towny i on ju� prawie do tego dojrza� � pomy�la�a.

��S�uchasz mnie uwa�nie w Radzie � powiedzia�a � a jednak rzadko liczysz si� z moimi opiniami. Dlaczego?

��Nie ufam motywom waszej Bene Gesserit. Mo�esz sobie my�le�, �e potrafisz przejrze� cz�owieka na wylot, mo�esz sobie my�le�, �e potrafisz zmusi� cz�owieka, by zrobi� dok�adnie to, czego ty�

��Jeste� nieszcz�snym g�upcem, Thufir! � wybuchn�a. � Prawda dalece przekracza wszelkie pog�oski o naszych szko�ach, jakie dotar�y do twych uszu. Je�li zechc� zniszczy� ksi�cia� lub ciebie, lub inn� dowoln� osob� w zasi�gu mej r�ki, nie powstrzymasz mnie przed tym.

Dlaczego pozwalam, by pycha dyktowa�a mi takie s�owa? � pomy�la�a. � Nie tak mnie szkolono. Nie tak mia�am nim wstrz�sn��.

Hawat wsun�� d�o� pod bluz� i dotkn�� miniaturowego wyrzutnika zatrutych bolc�w. Nie nosi tarczy � pomy�la�. � Czy to brawura z jej strony? M�g�bym j� teraz zabi� ale, aaach, jakie� konsekwencje, gdybym si� myli�.

Jessika widzia�a ruch jego r�ki w stron� kieszeni. Powiedzia�a:

��M�dlmy si�, by nigdy nie by�o mi�dzy nami gwa�tu.

��S�uszna modlitwa � zgodzi� si�.

��Tymczasem szerzy si� w�r�d nas choroba � rzek�a. � Musz� zapyta� ci� ponownie: czy nie sensowniej pos�dza� Harkonnen�w, �e to oni zasiali owo podejrzenie, by nas sk��ci�?

��Wygl�da na to, �e zn�w wr�cili�my do pata � odpar� Hawat.

Westchn�wszy pomy�la�a: prawie do tego dojrza�.

��Ksi��� i ja jeste�my namiastk� ojca i matki dla naszych ludzi � powiedzia�a. � Taka pozycja�

��Nie po�lubi� ci� � rzek� Hawat.

Zmusi�a si� do zachowania spokoju, przyznaj�c w duchu: dobra riposta.

��Al� nie po�lubi �adnej innej � odpar�a. � Tak d�ugo, dop�ki ja �yj�. I jeste�my t� namiastk�, jak powiedzia�am. By zburzy� �w naturalny porz�dek naszego �ycia, by go zak��ci�, zniszczy� nas i og�upi� � kto stanowi najpon�tniejszy cel dla Harkonnen�w?

Wyczu�, do czego zmierza, �ci�gn�� brwi w ponurym grymasie.

��Ksi���? � zapyta�a. � Atrakcyjny cel, owszem, ale nikt, z wyj�tkiem by� mo�e Paula, nie jest lepiej strze�ony. Ja? Kusz� ich niew�tpliwie, ale musz� wiedzie�, �e Bene Gesserit s� trudnymi celami. I �e jest cel lepszy, kto�, czyje obowi�zki, si�� rzeczy tworz� monstrualn�, �lep� plamk�. Kto�, dla kogo podejrzliwo�� jest czym� r�wnie naturalnym jak oddychanie. Kto�, kto ca�e swoje �ycie opiera na insynuacji i tajemnicy. � Wystrzeli�a ku niemu praw� d�o�. � Ty!

Hawat poderwa� si� z krzes�a.

��Nie odprawi�am ci�, Thufir! � wybuchn�a.

Stary mentat niemal�e zwali� si� z powrotem na krzes�o, tak raptownie mi�nie odm�wi�y mu pos�usze�stwa.

U�miechn�a si� nieweso�o.

��Teraz wiesz co nieco o prawdziwym szkoleniu, jakie przechodzimy � powiedzia�a.

Hawat stara� si� prze�kn�� �lin�, kt�rej nie mia� w gardle. Jej rozkaz by� kr�lewski, nieodwo�alny; nada�a mu ton i modulacj�, kt�rej absolutnie nie spos�b si� by�o oprze�. Us�ucha�, zanim reakcja cia�a dosz�a do jego m�zgu. Nic nie mog�o powstrzyma� tej reakcji � ani logika, ani ogie� gniewu� nic. To, co ona zrobi�a, �wiadczy�o o zmys�owej, intymnej znajomo�ci osoby, do kt�rej skierowano rozkaz, o dominacji tak g��bokiej, jakiej istnienie wydawa�o mu si� niemo�liwe.

��Powiedzia�am ci uprzednio, �e powinni�my zrozumie� si� nawzajem � rzek�a. � Mia�am na my�li, �e to ty winiene� zrozumie� mnie. Ja ciebie ju� rozumiem. I powiem ci teraz, �e twoja lojalno�� wobec ksi�cia to jedyne, co zapewnia ci bezpiecze�stwo z mojej strony.

Zwil�y� j�zykiem wargi nie spuszczaj�c z niej oczu.

��Gdybym chcia�a mie� marionetk�, ksi��� by mnie po�lubi� � powiedzia�a. � Nawet mog�oby mu si� wydawa�, �e zrobi� to z w�asnej nieprzymuszonej woli.

Hawat spu�ci� g�ow�; patrzy� ku g�rze przez rzadkie rz�sy. Jedynie �elazna si�a woli powstrzymywa�a go od wezwania stra�y. �elazna si�a woli� i teraz ju� podejrzenie, �e ta kobieta mo�e do tego nie dopu�ci�. Sk�ra mu cierp�a, gdy wspomina�, jak ona nim zaw�adn�a. W chwili takiego wahania mog�a doby� broni i zabi�! Czy ka�dy cz�owiek ma tak� �lep� plamk�? � zastanawia� si�. � Czy ka�dego z nas mo�na zmusi� do dzia�ania, zanim potrafimy stawi� op�r? Ta my�l przyprawi�a go o zawr�t g�owy. Kto powstrzyma�by osob� obdarzon� tak� si��?

��Mign�a ci pi�� w r�kawiczce Bene Gesserit � powiedzia�a. � Niewielu z tych, co j� widzieli, �yje. A to, co zrobi�am, jest dla nas rzecz� do�� trywialn�. Nie znasz ca�ego mojego arsena�u. Zastan�w si� nad tym.

��Dlaczego wi�c nie p�jdziesz zniszczy� wrog�w ksi�cia? � zapyta�.

��Co chcesz, �ebym zniszczy�a? Chcia�by�, �ebym zrobi�a z naszego ksi�cia kalek�, �eby wiecznie opiera� si� na mnie, jak na kuli?

��Ale z tak� w�adz��

��W�adza to obosieczny miecz, Thufir � powiedzia�a. � My�lisz: jak�e jej �atwo pos�u�y� si� cz�owiekiem jako narz�dziem do zadania ciosu w samo serce wroga. Tak, Thufir, nawet w twoje serce. C� bym jednak osi�gn�a? Gdyby Bene Gesserit tego nadu�ywa�y, czy� wszystkie nie by�yby podejrzane? Nie chcemy tego. Thufir. Nie chcemy same si� zgubi�. � Pokiwa�a g�ow�. � My naprawd� istniejemy tylko po to, by s�u�y�.

��Nie potrafi� ci odpowiedzie� � rzek�. � Wiesz, �e nie potrafi�.

��Nic powiesz nikomu ani s�owa o tym, co tu zasz�o. To wiem, Thufir.

��Moja pani� � Stary cz�owiek znowu pr�bowa� prze�kn�� �lin�. Pomy�la�: Ma ogromne moce, zgoda. Ale czy te moce nie zrobi�yby z niej jeszcze gro�niejszego narz�dzia Harkonnen�w?

��Przyjaciele mog� zniszczy� ksi�cia r�wnie szybko, jak jego wrogowie � powiedzia�a. � Ufam, �e teraz dotrzesz do sedna tego podejrzenia i usuniesz je.

��Je�li oka�e si� bezpodstawne.

��Je�li � zadrwi�a.

��Je�li � powt�rzy�.

��Jeste� uparty.

��Ostro�ny � powiedzia� � i �wiadom wsp�czynnika b��du.

��Wi�c zadam ci now� zagadk�. Co oznacza wed�ug ciebie, �e stoisz przed drugim cz�owiekiem, zwi�zany i bezbronny, i ten drugi cz�owiek trzyma n� na twoim gardle � a jednak wstrzymuje si� od zabicia ciebie, uwalnia ci� z wi�z�w i daje ci n�, by� go u�y� wedle w�asnego �yczenia? � Podnios�a si� z fotela i odwr�ci�a do niego plecami. � Mo�esz ju� odej��, Thufir.

Stary mentat wsta�, niepewnie przesuwaj�c d�o� ku �mierciono�nej broni pod bluz�. Przypomnia�a mu si� arena i ojciec ksi�cia (kt�ry by� odwa�ny, cokolwiek by o nim powiedzie�), i pewna korrida dawno temu: dzika, czarna bestia z pochylon� g�ow�, nieruchoma i og�upia�a. Stary Ksi��� odwr�ci� si� plecami do rog�w, z mulet� elegancko przerzucon� przez rami�, podczas gdy z l� sypa�y si� owacje. Byk to ja, a ona jest matadorem � pomy�la� Hawat. Cofn�� r�k�, spojrza� na l�ni�c� od potu pust� d�o�. I wiedzia�, �e bez wzgl�du na ostateczn� wymow� fakt�w nigdy nie zapomni tej chwili ani nie straci uczucia najwy�szego podziwu dla lady Jessiki. Odwr�ci� si� i bezszelestnie opu�ci� pok�j.

Jessika przesun�a wzrok z odbicia w szybie okna, odwr�ci�a si� i wpatrzy�a w zamkni�te drzwi.

��Teraz si� zacznie � wyszepta�a.

Leto przystan�� w foyer swego dworu studiuj�c bilecik w �wietle osamotnionej lampy dryfowej. Do �witu brakowa�o jeszcze paru godzin, a zm�czenie dawa�o o sobie zna�. Freme�ski goniec dostarczy� bilecik na odwach w�a�nie w chwili, kiedy ksi��� przyby� ze stanowiska dowodzenia. Bilecik m�wi�:

�S�up dymu dniem, kolumna ognia noc��. � Podpisu nie by�o. Co to znaczy? � zastanawia� si�. Goniec znikn�� nie czekaj�c na odpowied�, zanim mo�na go by�o wypyta�. Wsi�k� w noc niby czarny dym. Leto wepchn�� kartk� do kieszeni bluzy zamierzaj�c pokaza� j� p�niej Hawatowi. Odgarn�� kosmyk w�os�w z czo�a, z westchnieniem wci�gn�� powietrze. Pigu�ki przeciw zm�czeniu przestawa�y dzia�a�. Od bankietu min�y dwa d�ugie dni, a jeszcze wi�cej od ostatniego snu. Do wszystkich k�opot�w wojskowych dosz�a niepokoj�ca sesja z Hawatem, jego sprawozdanie ze spotkania z Jessik�.

Mam obudzi� Jessik�? � bi� si� z my�lami. � Nic ma sensu bawi� si� z ni� dalej w ciuciubabk�. A mo�e jednak? Niech go diabli, tego choler� Duncana Idaho! Pokr�ci� g�ow�. Nie, nie Duncana. Zrobi�em g�upstwo nie zwierzaj�c si� od razu Jessice z tajemnicy. Musz� to zrobi� teraz, zanim stanie si� co� gorszego. Decyzja poprawi� mu samopoczucie i z foyer po�pieszy� przez Wielk� Sal� i korytarze do skrzyd�a mieszkalnego rodziny. Zatrzyma� si� na zakr�cie, tam gdzie korytarz rozwidla� si� ku pomieszczeniom s�u�by. Gdzie� z korytarza s�u�bowego dolecia�o osobliwe kwilenie. Leto po�o�y� lew� d�o� na wy��czniku tarczy w pasie, wsun�� chand�ar do prawej. N� przywr�ci� mu poczucie pewno�ci siebie. Niesamowity d�wi�k przeszywa� dreszczem. Kln�c niedostateczne o�wietlenie ksi��� po cichu zag��bia� si� w s�u�bowy korytarz. Co jakie� osiem metr�w wisia�y w nim najmniejsze z dryf�wek przygaszone do minimum. Ciemne kamienie mur�w poch�ania�y �wiat�o.

Z mroku przed nim wy�oni� si� niewyra�ny, rozmazany po pod�odze kleks. Leto przystan��, o ma�o nie w��czaj�c tarczy, powstrzyma� si� jednak, by nie kr�powa� sobie ruch�w i nie przyt�pia� s�uchu� a poza tym przechwycenie transportu rusznic laserowych nape�ni�o go nie rozwianymi ci�gle w�tpliwo�ciami.

Bezg�o�nie zbli�y� si� do szarego kleksa, zobaczy�, �e to ludzka posta�, m�czyzna, obr�cony twarz� do posadzki. Leto odwr�ci� go stop�, z no�em w pogotowiu, i nachyli� si� blisko, by dojrze� rysy w nik�ym �wietle. To by� ten przemytnik, Tuek, z wilgotn� plam� na piersi. Z martwych �renic wyziera�a ciemna pustka. Leto dotkn�� plamy � by�a ciep�a. Jak m�g� tutaj zgin�� ten cz�owiek? � zadawa� sobie pytanie. � Kto go zabi�?

Kwil�cy d�wi�k rozlega� si� tu g�o�niej. Dochodzi� z przodu, z g��bi odga��zienia korytarza prowadz�cego do si�owni, gdzie mie�ci� si� generator g��wnej tarczy pa�acu. Z d�oni� na wy��czniku w pasie, z wysuni�tym chand�arem, ksi��� wymin�� cia�o, zapu�ci� si� w korytarz i zza rogu wyjrza� w stron� si�owni generatora tarczy.

Par� krok�w od niego widnia� rozlany na pod�odze drugi kleks. Ksi��� od razu zorientowa� si�, �e ma przed sob� �r�d�o ha�asu. Kszta�t pe�zn�� ku niemu z bolesnym mozo�em, dysz�c ci�ko i co� mamrocz�c. Leto st�umi� nag�y skurcz strachu, przemkn�� do bocznego korytarza i kucn�� przy czo�gaj�cej si� postaci. By�a to Mapes, freme�ska ochmistrzyni, z ubraniem w nie�adzie, z w�osami rozsypanymi po twarzy. Zmatowia�y po�ysk ciemnej plamy rozszerza� si� z plec�w na bok. Ksi��� dotkn�� jej ramienia i Mapes unios�a si� na �okciach, z odchylon� g�ow� przygl�daj�c mu si� ocienionymi czerni� �renicami bez wyrazu.

��To ty� � wydysza�a. � Zabi�� stra�nika� pos�ano� wezwa� Tueka� uciekaj� moja pani� ty� ty� tutaj� nie�

Zwali�a si� na twarz, a� jej g�owa zadudni�a o kamienie. Leto poszuka� palcami pulsu na skroni. Nie znalaz�. Spojrza� na plam�: Mapes d�gni�to w plecy. Kto? Prze�ywa� gonitw� my�li. Czy chcia�a mu powiedzie�, �e kto� zabi� stra�nika? A Tuek� czy Jessika pos�a�a po Tueka? Po co?

Zacz�� si� podnosi�. Ostrzeg� go sz�sty zmys�. �mign�� r�k� do wy��cznika tarczy � za p�no. Parali�uj�cy wstrz�s odrzuci� mu r�k� na bok. Poczu� w niej b�l, zobaczy� stercz�cy z r�kawa bolec, wyczuwa� pora�enie rozchodz�ce si� stamt�d w g�r� ramienia. Z bolesnym wysi�kiem uni�s� g�ow� spogl�daj�c w g��b korytarza. W otwartych drzwiach si�owni sta� Yueh. Twarz �wieci�a mu ��tym odblaskiem pojedynczej, ja�niejszej dryf�wki nad drzwiami. Cicho by�o w pokoju za jego plecami � �adnego szmeru generator�w.

Yueh! � pomy�la� Leto. � Dokona� sabota�u pa�acowych generator�w! Jeste�my bezbronni. Yueh pocz�� si� zbli�a� do niego wsuwaj�c do kieszeni bolc�wk�. Leto stwierdzi�, �e mo�e jeszcze m�wi�, wydysza�:

��Yueh! Jakim cudem?

Po czym parali� dosi�gn�� jego n�g i Leto osun�� si� na pod�og�, podpieraj�c plecami kamienn� �cian�. Twarz Yuego nosi�a wyraz smutku, kiedy pochyla� si� i dotyka� czo�a Leto. Ksi��� zorientowa� si�, �e odczuwa dotkni�cie, ale jak�e dalekie� przyt�pione.

��Narkotyk w bolcu dzia�a selektywnie � powiedzia� Yueh. � Mo�esz m�wi� jakkolwiek ci to odradzam.

Zajrza� w g��b korytarza i znowu nachyli� si� nad Leto, wyci�gn�� bolec, odrzuci� go na bok. Brz�k bolca na kamieniach by� nik�y i odleg�y dla uszu ksi�cia. To nie mo�e by� Yueh � pomy�la� ksi���. � On jest uwarunkowany.

��Jak? � szepn�� Leto.

��Przykro mi, m�j drogi ksi���, ale istniej� sytuacje, kt�rych nakazy s� silniejsze od tego. � Dotkn�� wytatuowanego rombu na czole. � Mnie samego zadziwia to prze�amanie mojej piro�wiadomo�ci, lecz pragn� zabi� cz�owieka. Tak, rzeczywi�cie tego pragn�. Nie cofn� si� przed niczym, aby dopi�� swego. � Spojrza� z g�ry na ksi�cia. � Och, nie ciebie, m�j drogi ksi���. Barona Harkonnena. Ja pragn� zabi� barona.

��Bar�ona Har�

��Cicho b�d�, prosz�, m�j biedny ksi���. Nie mam wiele czasu. Tamten kie�, kt�ry wstawi�em ci po upadku w Narcel � ot� ten kie� musimy wymieni�. Za chwil� u�pi� ci� i wymieni� ten z�b. � Otworzy� d�o� i wpatrzy� si� w co� le��cego na niej. � To idealny duplikat; nader kunsztownie nadano jego rdzeniowi kszta�t nerwu. Ujdzie zwyk�ym wykrywaczom, a nawet powierzchownemu badaniu. Lecz je�li go mocno przygry��, trza�nie korona. Potem wystarczy silnie dmuchn�� i powietrze wok� nas wype�nia si� truj�cym gazem, �miertelnie truj�cym.

Spogl�daj�c w g�r� na Yuego widzia� Leto szale�stwo w oczach m�czyzny, krople potu na jego czole i brodzie.

��I tak �mier� ci pisana, m�j biedny ksi��� � m�wi� Yueh. � Ale zanim umrzesz, zbli�ysz si� do barona. On b�dzie my�la�, �e jeste� oszo�omiony narkotykami, i wykluczy ostatni� pr�b� ataku z twojej strony. I b�dziesz oszo�omiony � i zwi�zany. Ale atak mo�e przybiera� przedziwne formy. A ty b�dziesz pami�ta� o tym z�bie. O z�bie, ksi��� Leto Atrydo. B�dziesz pami�ta� o z�bie.

Stary doktor pochyla� si� coraz ni�ej i ni�ej, a� wreszcie jego twarz i obwis�e w�sy przes�oni�y w�skie pole widzenia Leto.

��Z�b � szepn�� Yueh.

��Dlaczego? � wyszepta� Leto.

Yueh opad� przy ksi�ciu na kolano.

��Dobi�em szejta�skiego targu z baronem. I musz� mie� pewno��, �e on dotrzyma� swojej cz�ci umowy. Kiedy si� z nim zobacz�, b�d� wiedzia�. Kiedy spojrz� na barona, b�d� wiedzia�. Ale ja nigdy nie stan� przed jego obliczem bez okupu. Ty jeste� tym okupem, m�j biedny ksi���. I b�d� wiedzia�, kiedy go zobacz�. Moja biedna Wanna nauczy�a mnie wielu rzeczy, a jedn� z nich jest dostrzeganie nagiej prawdy w chwilach wielkiego napi�cia. Nie umiem tego robi� za ka�dym razem, lecz gdy zobacz� barona � b�d� wiedzia�.

Leto stara� si� spojrze� w d� na z�b w d�oni Yuego. Mia� wra�enie, �e to si� dzieje w koszmarze sennym � to nie mog�a by� jawa. Purpurowe wargi Yuego wykrzywi�y si� ku g�rze.

��Ja si� nie znajd� dostatecznie blisko barona, inaczej sam bym to zrobi�. O, nie. Zatrzymaj� mnie w bezpiecznej odleg�o�ci. Lecz ty� ach, ot� to! Ty, moja cudowna bro�! B�dzie chcia� mie� ci� blisko, potriumfowa� nad tob�, popyszni� si� nieco.

Leto czu� si� niemal zahipnotyzowany widokiem mi�nia z lewej strony szcz�ki Yuego. Mi�sie� skr�ca� si� przy ka�dym s�owie m�czyzny. Yueh nachyli� si� ni�ej.

��A ty, m�j poczciwy ksi���, m�j drogocenny ksi���, ty musisz pami�ta� o tym z�bie. � Pokaza� go trzymaj�c mi�dzy kciukiem a palcem wskazuj�cym. � On jest wszystkim, co ci pozosta�o.

Usta Leto poruszy�y si� bezg�o�nie, znowu spr�bowa�y:

��Odmawiam.

��Aach, nie! Nie mo�esz odm�wi�! Poniewa� w rewan�u za t� drobn� przys�ug� ja zrobi� co� dla ciebie. Ocal� twojego synu i twoj� kobiet�. Nikt inny tego nie dokona. Mo�na ich wys�a� w takie miejsce, gdzie �aden Harkonnen ich nie dosi�gnie.

��Jak� ich� ocali�? � wyszemra� Leto.

��Zrobi� tak, by wydawa�o si�, �e nie �yj�, ukry� ich w�r�d ludzi, kt�rzy dobywaj� no�a na d�wi�k imienia Harkonnen, kt�rzy nienawidz� Harkonnen�w tak bardzo, �e spal� krzes�o, na kt�rym siedzia� Harkonnen, zasol� ziemi�, po kt�rej Harkonnen przeszed�. � Dotkn�� szcz�ki Leto. � Czujesz tam cokolwiek?

Ksi��� stwierdzi�, �e nie mo�e odpowiedzie�. Odczu� dalekie szarpni�cie, zobaczy� d�o� Yuego unosz�c� do g�ry ksi���cy sygnet.

��To dla Paula � powiedzia� Yueh. � Niebawem stracisz przytomno��. �egnaj, m�j biedny ksi���. Kiedy si� spotkamy nast�pnym razem, nie b�dziemy mieli czasu na rozmow�.

Ch�odna dr�twota rozesz�a si� od szcz�ki po policzkach Leto. Mroczny korytarz skurczy� si� do rozmiar�w czubka szpilki z ze�rodkowan� w nim purpur� warg Yuego.

��Pami�taj o z�bie! � sykn�� Yueh. � Z�b!

Jessika przebudzi�a si� po�r�d ciemno�ci, wyczuwaj�c ostrze�enie w otaczaj�cej j� martwocie. Nic mog�a zrozumie�, dlaczego jej duch i cia�o s� takie niemrawe. Ciarki strachu przebiega�y jej po nerwach. Chcia�a usi��� i zapali� �wiat�o, ale co� jakby odwleka�o decyzj�. W�asne usta wydawa�y si� jej� obce.

�up-�up-�up-�up! � St�umiony d�wi�k bez kierunku w tej ciemno�ci. Nie wiadomo gdzie. Moment wyczekiwania by� nabrzmia�y czasem, szelestem drgnie� k��liwych jak ig�y. Zacz�a odczuwa� swoje cia�o, zda�a sobie spraw� z wi�z�w na kostkach i nadgarstkach, z knebla w ustach. Le�a�a na boku, z r�kami zwi�zanymi na plecach. Zbada�a wi�zy, zrozumia�a, �e to w��kno krimskellowe �e tylko zakleszcz� si� mocniej od jej szarpania. I wreszcie przypomnia�a sobie. Co� si� poruszy�o w ciemno�ci jej sypialni, co� mokrego i gryz�cego chlusn�o jej w twarz, wype�ni�o usta; pochwyci�y j� jakie� r�ce. Nabieraj�c tchu � jeden wdech � wyczu�a w wilgoci narkotyk. �wiadomo�� uchodzi�a, pogr��aj�c j� w czarnym pudle przera�enia.

Sta�o si� � pomy�la�a. � Jak�e �atwo by�o pokona� Bene Gesserit. Wystarczy�a tylko zdrada. Hawat mia� racj�. Pilnowa�a si�, by nie napr�a� wi�z�w. � To nie jest moja sypialnia�� my�la�a. Przenie�li mnie gdzie� indziej. � Z wolna wzi�a si� w gar��. Dotar� do niej zapach jej w�asnego kwa�nego potu, z chemiczn� przymieszk� trwogi.

Gdzie jest Paul? � zapyta�a sam� siebie. � M�j syn, co z nim zrobili?

Spok�j.

Narzuci�a go sobie za pomoc� staro�ytnych praktyk. Lecz przera�enie pozosta�o, jak�e blisko. Leto? Gdzie jeste�, Leto?

Wyczu�a ubywanie ciemno�ci. Rozpocz�o si� od cieni. Wymiary rozdzieli�y si� zamieniaj�c w nowe ciernie �wiadomo�ci. Biel. Szpara pod drzwiami.

Le�� na pod�odze. Kto� chodzi. Wyczu�a to przez pod�og�. Jessika zdusi�a w sobie wspomnienie strachu. � Musz� zachowa� spok�j, czujno��, gotowo��. By� mo�e b�d� mia�a tylko jedn� szans�. � Zn�w narzuci�a sobie wewn�trzny spok�j. Bez�adne bicie serca wyr�wna�o si�, kszta�tuj�c czas. Odliczy�a w ty�. By�am nieprzytomna z godzin�. Zamkn�a oczy skupiaj�c uwag� na zbli�aj�cych si� krokach. Czterech ludzi. Odmierza�a r�nice w ich krokach. Musz� udawa�, �e nadal jestem nieprzytomna. Rozlu�ni�a si� na zimnej pod�odze badaj�c gotowo�� swego cia�a; us�ysza�a otwieranie drzwi i przez powieki wyczu�a dop�yw �wiat�a. Kroki przybli�y�y si�: kto� nad ni� sta�.

��Obudzi�a� si� � zahucza� basowy g�os. � Nie udawaj.

Otworzy�a oczy. Sta� nad ni� baron Vladimir Harkonnen. Rozpozna�a piwniczne pomieszczenie, w kt�rym sypia� Paul, pod �cian� zobaczy�a jego ��ko � puste. Stra�nicy wnie�li lampy dryfowe, rozmie�cili je w pobli�u otwartych drzwi. Za nimi jarzy�o si� �wiat�o w korytarzu k�uj�c j� w oczy. Podnios�a spojrzenie na barona. Mia� na sobie ��t� pelerynk� wzdymaj�c� si� na przeno�nych dryfkach. T�uste policzki cherubina wydyma�y si� jak dwa jab�ka pod czarnymi oczami paj�ka.

��Czas dzia�ania narkotyku by� wyliczony � zadudni�. � Wiedzieli�my, kiedy zaczniesz z tego wychodzi�, co do minuty.

Jak to mo�liwe? � zdziwi�a si�. � Musieliby zna� dok�adnie moj� wag�, m�j metabolizm, moje� Yueh!

��Jaka szkoda, �e musisz pozosta� zakneblowana � powiedzia� baron. � Mogliby�my odby� jak�e interesuj�c� rozmow�.

To m�g� by� tylko Yueh � pomy�la�a. � Jakim cudem?

Baron zerkn�� przez rami� na drzwi.

��Wejd�, Piter.

Nigdy przedtem nie spotka�a m�czyzny kt�ry stan�� przy baronie, ale twarz by�a jej znajoma � i cz�owiek te�: Piter de Vries, mentat � assassin. Przygl�da�a mu si� uwa�nie � jastrz�bie rysy, atramentowob��kitne oczy, wskazuj�ce na pochodzenie z Arrakis, czemu przeczy�y jednak subtelno�ci w sposobie poruszania si� i postawie. I cia�o zbytnio nasycone wod�. By� wysoki, lecz szczup�y, a co� nieuchwytnego w nim nasuwa�o my�l o zniewie�cia�o�ci.

��Jaka szkoda, �e nie mo�emy odby� rozmowy, moja droga lady Jessiko � powiedzia� baron. � Jednak�e jestem �wiadom twoich talent�w. � Spojrza� na mentata. � Nieprawda�, Piter?

��Jako rzeczesz, baronie � odpar� m�czyzna.

G�os by� tenorowy. Porazi� jej stos pacierzowy fal� zimna. Nigdy nie s�ysza�a tak zimnego g�osu. Do ka�dej Bene Gesserit g�os ten wo�a�: �morderca!�

��Przygotowa�em dla Pitera niespodziank� � rzek� baron. � On my�li, �e przyszed� tu po odbi�r swojej nagrody � ciebie, lady Jessiko. Ale ja pragn� co� zademonstrowa�: �e tak naprawd� to on ciebie nie chce.

��Igrasz ze mn�, baronie? � spyta� Piter i u�miechn�� si�.

Na widok tego u�miechu Jessik� zdumia�o, �e baron nie wyci�ga no�a w obronie przed owym Piterem. Po chwili poprawi�a si�. Baron nie m�g� odczyta� tego u�miechu. Nie mia� za sob� szkolenia.

��Pod wieloma wzgl�dami Piter jest naiwny jak dziecko � powiedzia� baron. � Nie przyjmie do wiadomo�ci, co z ciebie za �miertelnie niebezpieczne stworzenie, lady Jessiko. Pokaza�bym mu, ale by�aby to lekkomy�lno�� � baron u�miechn�� si� do Pitera, kt�rego twarz przybra�a wyczekuj�c� mask�. � Ja wiem, czego Piter chce naprawd�. Piter chce w�adzy.

��Obieca�e�, �e mog� sobie wzi�� t� kobiet� � powiedzia� Piter.

Tenorowy g�os straci� nieco ze swej ch�odnej rezerwy. Jessika uchwyciwszy tonacj� g�osu m�czyzny podda�a si� wewn�trznemu dr�eniu. Jak baron m�g� zrobi� takie zwierz� ze swego mentata?

��Daj� ci wyb�r, Piter � rzek� baron.

��Jaki wyb�r?

Baron pstrykn�� t�ustymi paluchami.

��Ta kobieta i wygnanie poza Imperium albo w�adasz w moim imieniu Atrydzkim Ksi�stwem Arrakis wed�ug swych upodoba�.

Jessika obserwowa�a paj�cze oczy barona �widruj�ce Pitera.

��M�g�by� zosta� tu ksi�ciem we wszystkim, pr�cz tytu�u � powiedzia� baron.

Czy zatem m�j Leto nie �yje? � pomy�la�a Jessika. Czu�a, jak bezg�o�ny lament wzbiera gdzie� w jej m�zgu. Baron nie spuszcza� oczu z mentata.

��Zrozum siebie, Piter. Chcesz jej, poniewa� by�a kobiet� ksi�cia, symbolem jego w�adzy: pi�kna, u�yteczna, wysoce wyszkolona do swej roli. Ale ca�e ksi�stwo, Piter! To wi�cej ni� symbol, to rzeczywisto��. Maj�c ksi�stwo mo�esz mie� wiele kobiet� i co� wi�cej.

��Nie dworujesz sobie z Pitera?

Baron odwr�ci� si� do niego z baletow� gracj�, jak� dawa�y mu dryfy.

��Dworuj�? Ja? Pami�taj: ja rezygnuj� z ch�opca. S�ysza�e�, co zdrajca powiedzia� o jego edukacji. Oni s� tacy sami � i matka, i syn � �miertelnie niebezpieczni. � Baron u�miechn�� si�. � Musz� ju� i��. Przy�l� stra�nika, kt�rego zatrzyma�em na t� chwil�. Jest g�uchy jak pie�. B�dzie mia� rozkaz konwojowania was przez pierwszy etap podr�y na wygnanie. Zrobi porz�dek z t� kobiet�, gdy zobaczy, �e jej ulegasz. Nie pozwoli ci wyj�� jej knebla, dop�ki nie opu�cicie Arrakis. Je�eli zdecydujesz si� na pozostanie, ma inne rozkazy.

��Nie musisz odchodzi� � powiedzia� Piter. � Ja ju� wybra�em.

��Cha! Cha! Cha! � zarechota� baron. � Tak pr�dka decyzja mo�e oznacza� tylko jedno.

��Wezm� ksi�stwo � powiedzia� Piler.

Czy Piter nie wie, �e baron go ok�amuje? � my�la�a Jessika. � No tak, ale sk�d mo�e wiedzie�? Jest zdegenerowanym mentatem.

Baron spu�ci� wzrok na Jessik�.

��Czy� to nie cudowne, �e znam tak dobrze Pitera? Za�o�y�em si� z moim zbrojmistrzem, �e Piter wybierze ksi�stwo. Ha! No, id� ju�. Tak jest lepiej. Ba, znacznie lepiej. Ty to rozumiesz, lady Jessiko? Nie �ywi� do ciebie urazy. To konieczno��. Znacznie lepiej, �e tak si� sta�o. Tak. W gruncie rzeczy nie kaza�em ci� zlikwidowa�. Kiedy mnie zapytaj�, co si� z tob� sta�o, wybrn� z tego za pomoc� prawdy.

��Wi�c mnie to zostawiasz? � spyta� Piter.

��Stra�nik, kt�rego ci przysy�am, jest na twoje rozkazy � rzek� baron. Cokolwiek ma si� sta�, pozostawiam to tobie. � Utkwi� wzrok w Piterze. � Tak. Ja o niczym nie wiem. Zaczekasz, a� odejd�, zanim zrobisz to, co musisz zrobi�. Tak. C� ach, tak. Tak. Dobrze.

Boi si� przes�uchania przez prawdom�wczyni� � pomy�la�a Jessika. � Kt�r�? Aaach, Matk� Wielebn� Gaius Helen, rzecz jasna! Skoro wie, �e musi stawi� czo�o jej pytaniom, to jak nic Imperator macza w tym palce. Aaach, m�j nieszcz�sny Leto!

Po raz ostatni baron rzuci� okiem na Jessik�, odwr�ci� si� i wymaszerowa� z piwnicy. Odprowadzaj�c go wzrokiem pomy�la�a: Jest tak, jak przestrzega�a Matka Wielebna � zbyt pot�ny przeciwnik.

Weszli dwaj harkonne�scy �o�nierze. Za nimi trzeci z twarz� jak jedna wielka szrama. Zatrzyma� si� w drzwiach z laserow� rusznic� w d�oni. To ten g�uchy � pomy�la�a Jessika studiuj�c pokryt� szramami twarz. � Baron wie, �e mog�abym u�y� g�osu na ka�dego innego cz�owieka. Szrama spojrza� na Pitera.

��Na noszach przed drzwiami mamy ch�opaka. Co z nim zrobi�?

Piter odezwa� si� do Jessiki:

��Zamierza�em trzyma� ci� w szachu tym, �e mamy w r�kach syna, ale zaczynam widzie�, �e nic by z tego nie wysz�o. Pozwoli�em, by emocje wzi�y g�r� nad rozumem. Z�a to polityka jak na mentata.

Spojrza� na dw�ch pierwszych �o�nierzy obracaj�c si� tak, by g�uchy m�g� czyta� z jego warg.

��Zabierzcie ich na pustyni�, jak zdrajca radzi� zrobi� z ch�opcem. Jego pomys� jest dobry. Czerwie zniszcz� wszelkie �lady. Ich cia�a musz� znikn�� na zawsze.

��Nie chcesz ich sam za�atwi�? � zapyta� Szrama.

Czyta z warg � pomy�la�a Jessika.

��Bior� przyk�ad z mojego barona � rzek� Piter. � Zabierzcie ich tam, gdzie m�wi� zdrajca.

Jessika z�owi�a chrapliw�, mentack� modulacj� w g�osie Pitera. On te� si� boi prawdom�wczyni � pomy�la�a. Piter wzruszy� ramionami, odwr�ci� si� i poszed� do wyj�cia. Tam przystan�� niezdecydowanie i Jessika s�dzi�a, �e zawr�ci, by spojrze� na ni� po raz ostatni, lecz on wyszed� nie obejrzawszy si� za siebie.

��Co do mnie, to nie podoba mi si� perspektywa spotkania z ow� prawdom�wczyni� po robocie tej nocy � powiedzia� Szrama.

��Masz s�abe szans� nadzia� si� kiedykolwiek na t� star� j�dz� � odpar� jeden z dw�jki �o�nierzy.

Zaszed� Jessik� od g�owy, pochyli� si� nad ni�.

��Nie odwalimy roboty stoj�c tutaj i trzaskaj�c dziobami. �ap j� za nogi i�

��Czemu by nie zar�n�� ich tutaj? � zapyta� Szrama.

��Za du�o babrania si�. Chyba, �e chcesz ich udusi�. Ja to lubi� czyst�, prost� robot�. Wyrzuci� ich na pustyni, jak m�wi� zdrajca, tu i �wdzie skaleczy�, zostawi� dowody czerwiom. �adnego potem sprz�tania.

��Taak� dobra, chyba masz racj� � stwierdzi� Szrama.

Jessika przys�uchiwa�a si� im, patrz�c, rejestruj�c. Lecz knebel blokowa� jej G�os i na dodatek trzeba by�o uwzgl�dni� jednego g�uchego. Szrama zarzuci� rusznic� na plecy, wzi�� Jessik� za nogi. Podnie�li j� jak worek m�ki, przemanewrowali przez drzwi i cisn�li na podtrzymywane dryfow� boj� nosze z drug� sp�tan� postaci�. Kiedy j� przekr�cili uk�adaj�c na noszach, zobaczy�a twarz swego towarzysza: Paul! By� zwi�zany, ale bez knebla. Twarz jego znajdowa�a si� nie dalej ni� dziesi�� centymetr�w od jej twarzy, oczy mia� zamkni�te, oddech r�wny. Jest pod dzia�aniem narkotyku � pomy�la�a. �o�nierze chwycili nosze i powieki Paula unios�y si� na moment � ciemne szczeliny popatrzy�y na ni�. Oby tylko nie pr�bowa� G�osu! � modli�a si�. � G�uchy stra�nik! Paul zamkn�� oczy. �wicz�c �wiadome oddychanie uspokaja� sw�j umys�, s�ucha� zwyci�zc�w. Ten g�uchy stanowi� problem, ale Paul panowa� nad swoj� rozpacz�. Uspokajaj�cy my�li rytua� Bene Gesserit wpojony mu przez matk� przywr�ci� r�wnowag� i gotowo�� wykorzystania najmniejszej okazji. Szparkami oczu Paul po raz drugi bada� twarz matki. Wygl�da�o na to, �e jest bez obra�e�, aczkolwiek zakneblowana. Zastanawia� si�, kto m�g� j� pojma�. Jego w�asne dostanie si� do niewoli by�o ca�kiem proste � zasn�� w ��ku z przepisan� przez Yuego tabletk�, a obudzi� si� przywi�zany do tych noszy. Mo�liwe, �e co� podobnego spotka�o i j�. Logika wskazywa�a, �e zdrajc� jest Yueh, ale wstrzymywa� si� z ostateczn� decyzj�. Trudno to by�o zrozumie� � doktor Akademii Suk zdrajc�.

Nosze przechyli�y si� z lekka, gdy �o�nierze Harkonnen�w lawirowali nimi w drzwiach wychodz�c w rozgwie�d�on� noc. Dryfow� boja zachrobota�a o podjazd, po czym znale�li si� na piasku, kt�ry chrz�ci� pod stopami. W g�rze zamajaczy�o skrzyd�o ornitoptera przys�aniaj�c gwiazdy. Nosze osiad�y na ziemi. �renice Paula dostosowa�y si� do nik�ego �wiat�a. W cz�owieku, kt�ry otworzy� drzwi ornitoptera i zagl�da� do �rodka w zielony od iluminowanej tablicy przyrz�d�w mrok, rozpozna� g�uchego wojaka.

��To dla nas ten ornitopter? � spyta� i odwr�ci� si�, by zobaczy� wargi swego towarzysza.

��To ten, co zdrajca powiedzia�, �e jest przystosowany do latania w pustyni � odpowiedzia� �o�nierz.

Szrama pokiwa� g�ow�.

��Ale to jeden z tych ��cznikowych liliput�w. Nie wi�cej w nim miejsca ni� dla nich i dw�ch z nas.

��Dw�ch wystarczy � powiedzia� noszowy podchodz�c blisko i ukazuj�c wyra�nie wargi. � Dalej ju� damy sobie rad�, Kinel.

��Baron kaza� mi si� upewni� co do losu tych dwojga.

��O co was boli g�owa? � odezwa� si� drugi �o�nierz zza noszowego.

��To czarownica Bene Gesserit � powiedzia� g�uchy. � One posiadaj� wielkie moce.

��Aaach� � Noszowy zrobi� znak pi�ci przy uchu. � To ona taka, h�? Wiem o co ci biega.

�o�nierz za jego plecami odchrz�kn��.

��Niezad�ugo b�dzie straw� czerwia. My�l�, �e nawet czarownicy Bene Gesserit zabraknie mocy na takiego du�ego robala. Co, Czigo? � Szturchn�� noszowego.

��Ano � przytakn�� noszowy. Zawr�ci� do noszy, chwyci� Jessik� za rami�.

��Chod�, Kinet. Mo�esz si� zabra�, skoro chcesz si� przekona�, jak to b�dzie.

��Mi�o, �e� mnie zaprosi�, Czigo � powiedzia� Szrama.

Jessika poczu�a, jak j� podnosz�, zawirowa� cie� skrzyd�a, wysz�y gwiazdy. Wepchni�to j� na ty� ornitoptera, sprawdzono p�ta z w��kna krimskellowego i przymocowano pasami. Obok niej wci�ni�to Paula, przywi�zuj�c go dok�adniej: zauwa�y�a, �e jego wi�zy s� ze zwyczajnego sznura. Szrama, �w g�uchy, zwany Kinetem, zaj�� miejsce z przodu. Noszowy, ten kt�rego wo�ali Czigo, przeszed� doko�a i zaj�� drugie przednie siedzenie. Kinet zamkn�� drzwi po swojej stronie i nachyli� si� ku przyrz�dom. Ornitopter wystartowa� z szarpni�ciem sk�adanych skrzyde�, kieruj�c si� na po�udnie poza Mur Zaporowy. Czigo klepn�� swego kompana po ramieniu.

��Mo�e obr�� si� i miej tych dwoje na oku?

��Na pewno wiesz, dok�d lecie�? � Kinet �ledzi� wargi Czigo.

��S�ysza�em, co m�wi� zdrajca, tak jak i ty.

Kinet odkr�ci� si� z fotelem. Jessika dostrzeg�a migotliwy odblask gwiazd na rusznicy laserowej w jego d�oni. �wietlisto�� �cian wn�trza ornitoptera w miar� akomodacji jej oczu jakby zyskiwa�a na iluminacji, lecz szramy na twarzy stra�nika pozosta�y zamazane. Jessika sprawdzi�a pas swojego fotela odkrywaj�c, �e jest obluzowany. Lew� r�k� wymaca�a chropowato�� na pasie, zrozumia�a,�e zosta� on prawie przeci�ty, �e trza�nie przy nag�ym szarpni�ciu. Czy�by kto� by� w tym ornitopterze i przygotowa� go dla nas? � zdziwi�a si�. � Kto? Powoli wypl�ta�a swoje sp�tane stopy spod n�g Paula.

��A� wstyd zmarnowa� tak� �adn� kobit� � odezwa� si� Szrama. � Mia�e� ju� jakie� szlachetnie urodzone?

Odwr�ci� si�, by widzie� pilota.

��Nie wszystkie Bene Gesserit s� szlachetnie urodzone � powiedzia� pilot.

��Ale wszystkie wygl�daj� jak damy.

Widzi mnie dosy� wyra�nie � pomy�la�a Jessika. Podci�gn�a zwi�zane nogi na fotel i zwin�a si� w kusz�cy k��bek nie spuszczaj�c Szramy z oka.

��Ta tutaj jest naprawd� �adna � powiedzia� Kinet. � Obliza� wargi. � Jasne, �e to wstyd. � Spojrza� na Czigo.

��Czy ty my�lisz o tym, co ja my�l�, �e ty my�lisz? � zapyta� pilot.

��Kto si� dowie? � rzek� stra�nik. � Potem� � Wzruszy� ramionami. � Ja po prostu nie pod�apa�em nigdy ja�nie pani. Mo�e nie b�d� ju� mia� drugiej takiej okazji.

��Spr�buj tylko tkn�� moj� matk� � zazgrzyta� z�bami Paul i utkwi� w Szramie nienawistne spojrzenie.

��Hej! � pilot roze�mia� si�. � Szczeni� da�o g�os. Ale jeszcze nie ma k��w.

Jessika za� pomy�la�a: Paul przesadza z wysoko�ci� g�osu. Ale mo�e si� uda. � Lecieli dalej w milczeniu. Nieszcz�ni durnie � my�la�a przypatruj�c si� swym stra�nikom i wspominaj�c s�owa barona. Zostan� wymordowani, jak tylko zamelduj� o wykonaniu swego zadania. Baron nie �yczy sobie �adnych �wiadk�w.

Ornitopter przechyli� si� w wira�u nad po�udniow� kraw�dzi� Muru Zaporowego i Jessika ujrza�a pod nimi przestrze� piasku i ksi�ycowych cieni.

��Starczy tego latania � powiedzia� pilot. � Zdrajca m�wi�, by wyrzuci� ich na piasek byle gdzie pod Murem Zaporowym.

Zni�y� statek ku wydmom w d�ugim, stromym nurkowaniu, wyr�wna� ci�ko nad powierzchni� pustyni. Jessika zauwa�y�a, �e Paul rozpoczyna rytmiczne oddychanie � �wiczenie uspokajaj�ce. Zamkn�� oczy, nast�pnie otworzy�. Jessika wpatrywa�a si� we� nie mog�c przyj�� mu z pomoc�. Jeszcze nie posiad� G�osu � my�la�a. � Je�eli zawiedzie�

Ornitopter dotkn�� piasku w lekkim przechyle i Jessika, spogl�daj�c za siebie na p�noc ponad Mur Zaporowy, dostrzeg�a tam wysoko cie� skrzyde� trzymaj�cych si� poza zasi�giem wzroku. Kto� leci za nami � pomy�la�a. � Kto? I zaraz przysz�o jej do g�owy: Ci, kt�rym baron kaza� obserwowa� tych dw�ch. A obserwatorzy te� b�d� mieli obserwator�w.

Czigo wy��czy� rotory skrzyde�. Opad�a ich cisza. Jessika odwr�ci�a g�ow�. Przez okno za Szram� widzia�a mglist� po�wiat� wschodz�cego ksi�yca i wy�aniaj�cy si� z pustyni oszroniony wieniec ska�. Wyostrzone piaskiem granie rysowa�y jego �ciany. Paul odchrz�kn��.

��No jak, Kinet? � powiedzia� pilot.

��Bo ja wiem, Czigo.

Czigo odwr�ci� si�.

��Aaach, popatrz. � Si�gn�� r�k� do sp�dnicy Jessiki.

��Usu� jej knebel � zakomenderowa� Paul.

Jessika czu�a, jak te s�owa tocz� si� w powietrzu. Barwa i ton bez zarzutu � rozkazuj�cy, twardy. G�os m�g�by by� nieco ni�szy, ale i tak mie�ci� si� w spektrum tego cz�owieka. Czigo si�gn�� do ta�my na ustach Jessiki i rozsup�a� w�ze� knebla.

��Przesta�! � rozkaza� Kinet.

��Och, zamknij dzi�b � powiedzia� Czigo. � R�ce ma zwi�zane. Rozpl�ta� w�ze� i ta�ma odpad�a. Oczy mu si� za�wieci�y, kiedy wlepi� je w Jessik�. Kinet po�o�y� d�o� na ramieniu pilota.

��S�uchaj no, Czigo, nie ma potrzeby�

Jessika wykr�ci�a szyj�, wyplu�a knebel. Nastroi�a g�os na niskie, intymne tony.

��Panowie! Nie ma potrzeby bi� si� o mnie.

Jednocze�nie poruszy�a swoimi kr�g�o�ciami na u�ytek Kineta. Widz�c, jak obaj sztywniej�, pozna�a, �e w tym momencie ju� s� przekonani o konieczno�ci walki. To wystarczy�o, by ich sk��ci�. W my�lach ju� si� o ni� bili. Twarz trzyma�a wysoko, w �unie od instrument�w dla pewno�ci, �e Kinet odczyta z jej warg to, co m�wi.

��Nie k���cie si�.

Odsun�li si� jeden od drugiego, popatruj�c po sobie ukradkiem.

��Czy w og�le warto walczy� o kobiet�? � spyta�a.

Przez wypowiedzenie tych s��w, przez sam� swoj� obecno�� zrobi�a si� po stokro� warta ich walki. Paul zacisn�� usta zmuszaj�c si� do zachowania milczenia. Wykorzysta� swoj� jedyn� szans� skutecznego u�ycia G�osu. Teraz wszystko zale�a�o od jego matki, kt�rej do�wiadczenie dalece przerasta�o jego w�asne.

��Taak � rzek� Szrama. � Nie ma potrzeby walczy� o�

D�o� jego �mign�a do szyi pilota. Napotka�a odprysk metalu, kt�ry uderzy� go w rami� i przed�u�aj�c swoj� drog� trzasn�� Kineta w pier�. Szrama j�kn��, osun�� si� plecami na drzwi.

��My�la�, �e trafi� na jakiego� frajera, kt�ry nie zna tej sztuczki � powiedzia� Czigo. Cofn�� r�k� ujawniaj�c n�. Ostrze po�yskiwa�o w odblasku ksi�yca.

��Teraz co do szczeniaka. � powiedzia� i nachyli� si� do Paula.

��Nie ma potrzeby � wyszepta�a Jessika.

Czigo znieruchomia�, niezdecydowany.

��Nie zale�y ci na mojej wsp�pracy? � zapyta�a Jessika. � Daj ch�opcu szans�.

Jej wargi wywin�y si� w szyderczym u�miechu.

��B�dzie mia� mizern� szans� tam w tym piachu. Daj mu j�, a� � U�miechn�a si�. � Przekonasz si�, �e ci� dobrze wynagrodz�.

Czigo rozejrza� si� na boki, ponownie zatrzyma� spojrzenie na Jessice.

��S�ysza�em, co mo�e spotka� faceta w tej pustyni � powiedzia�. � N� to mo�e �aska dla ch�opca.

��Czy rzeczywi�cie prosz� o tak wiele? � upiera�a si� Jessika.

��Pr�bujesz mnie wykiwa� � wymamrota� Czigo.

��Nie chc� patrze� na �mier� swego syna � powiedzia�a Jessika. � Czy to nazywasz kiwaniem?

Czigo cofn�� si�, �okciem zwolni� zatrzask drzwi. Pochwyci� Paula, przeci�gn�� go przez fotel i do po�owy wywiesi� za drzwi, trzymaj�c n� w pogotowiu.

��Co zrobisz, jak ci przetn� sznurki, szczeniaku?

��Odejdzie st�d natychmiast w stron� tamtych ska� � rzek�a Jessika.

��Tak b�dzie, co, szczeniaku? � spyta� Czigo.

G�os Paula by� odpowiednio burkliwy.

��Tak.

N� opad�, przecinaj�c mu wi�zy na nogach. Paul wyczu� na plecach r�k�, kt�ra mia�a go zepchn�� w d� na piasek, uda�, �e zatoczy� si� na futryn� drzwi, szukaj�c oparcia obr�ci� si�, jakby �apa� r�wnowag�, i wzi�� zamach praw� nog�. Du�y palec stopy zosta� wymierzony z precyzj� przysparzaj�c� chluby wieloletniemu szkoleniu Paula, jak gdyby ca�y efekt tego szkolenia przypad� na ten moment. Jakby wszystkie mi�nie cia�a bra�y udzia� w tym wysi�ku. Palec uderzy� w mi�kk� cz�� brzucha Czigo, tu� pod mostkiem, z przera�liw� si�� przebi� si� ku g�rze ponad w�trob� i przez przepon�, mia�d��c praw� komor� serca m�czyzny. Stra�nik wrzasn�� bulgotliwie i zwali� si� plecami na fotele. Nie mog�c u�y� r�k Paul nie powstrzyma� swego upadku na piasek � wyl�dowa� przewrotk�, kt�ra zamortyzowa�a si�� uderzenia i postawi�a go na nogi. Zanurkowa� z powrotem do kabiny, odnalaz� n� i przytrzyma� go w z�bach dop�ki matka nie przepi�owa�a swoich wi�z�w. Wtedy wzi�a od niego ostrze i uwolni�a mu r�ce.

��Ja bym go za�atwi�a � powiedzia�a. � Musia�by przeci�� moje p�ta. To by�o lekkomy�lne ryzyko.

��Dostrzeg�em sposobno�� i skorzysta�em z niej � rzek�.

Pos�ysza�a twardy ton w jego opanowanym g�osie.

��Na suficie kabiny nagryzmolony jest znak rodu Yuego � powiedzia�a.

Spojrza� w g�r� i przyjrza� si� zawijasom.

��Wysi�d�my i zbadajmy ten statek � powiedzia�a. � Pod siedzeniem pilota jest jaki� tob�. Wyczu�am go, jak wsiadali�my.

��Bomba?

��W�tpi�. Tutaj jest co� dziwnego.

Paul zeskoczy� na piasek, Jessika za nim. Kiedy si� odwr�ci�a i si�gn�a pod fotel po tajemniczy pakunek, widzia�a stopy Czigo przy swojej twarzy; poczu�a wilgo� na tobo�ku i zrozumia�a, �e to krew pilota. Co za marnotrawstwo � pomy�la�a i u�wiadomi�a sobie, �e to arraka�ski spos�b my�lenia.

Paul rozejrza� si� woko�o, dostrzeg� skaln� skarp�, kt�ra wyrasta�a z pustyni, jak wyrasta pla�a z morza, a ponad ni� powyrzynane wiatrem palisady. Odwr�ci� si�, gdy matka d�wign�a pakunek z ornitoptera i ujrza�, �e spogl�da ponad wydmami w stron� Muru Zaporowego. Kieruj�c tam wzrok, by zobaczy�, co przyci�gn�o jej uwag�, spostrzeg� pikuj�cy na nich inny ornitopter i zda� sobie spraw�, �e nie b�d� mieli czasu na uprz�tni�cie zw�ok i ucieczk�.

��Uciekaj, Paul! � krzykn�a Jessika. � Harkonnenowie!

M�czyzna w harkonne�skim mundurze zatrzyma� si� raptownie u wylotu korytarza, zmierzy� spojrzeniem Yuego, obejmuj�c tym samym rzutem oka cia�o Mapes, rozci�gni�t� posta� ksi�cia i stoj�cego nad nimi doktora. M�czyzna trzyma� rusznic� laserow� w prawej d�oni. Bi�o od tego cz�owieka pierwotne okrucie�stwo, brutalno�� i drapie�no��, kt�re przejmowa�y Yuego dreszczem. Sardaukar � pomy�la�. � Baszar, s�dz�c po wygl�dzie. Pewnie jeden z imperatorskich wys�annik�w, przyby�y, �eby mie� na oku na bieg wypadk�w. �aden mundur ich nie ukryje.

��Jeste� Yueh � powiedzia� m�czyzna.

Popatrzy� z namys�em na obr�cz Akademii Suk we w�osach doktora, potem na romb tatua�u, wreszcie spojrza� mu prosto w oczy.

��Jestem Yueh � powiedzia� doktor.

��Mo�esz si� odpr�y�, Yueh � rzek� m�czyzna. � Przybyli�my, jak tylko spu�ci�e� os�ony domu. Panujemy nad sytuacj�. Czy to jest ksi���?

��To jest ksi���.

��Martwy?

��Tylko nieprzytomny. Radz� ci go zwi�za�.

��Ty za�atwi�e� tych pozosta�ych? � Obejrza� si� w g��b korytarza, gdzie le�a�o cia�o Mapes.

��Tym wi�ksza szkoda � zamrucza� Yueh.

��Szkoda! � powiedzia� drwi�co sardaukar. Zbli�y� si� i spojrza� z g�ry na Leto.

��Wi�c to jest �w wielki Czerwony Ksi���.

Gdybym przedtem mia� w�tpliwo�ci, kim jest ten cz�owiek, ju� bym ich nie mia� � pomy�la� Yueh. � Tylko Imperator nazywa Atryd�w czerwonymi ksi���tami.

Sardaukar si�gn�� w d�, odci�� god�o czerwonego jastrz�bia od munduru Leto.

��Ma�a pami�tka � powiedzia�. � Gdzie jest ksi���cy sygnet?

��Nie ma go na palcu � odpar� Yueh.

��To widz�! � warkn�� sardaukar.

Yueh zdr�twia�, prze�kn�� �lin�. Je�eli mnie przydusz�, je�eli �ci�gn� prawdom�wczyni�, to dowiedz� si� o pier�cieniu i o przygotowanym ornitopterze i wszystko przepadnie.

��Czasami ksi��� wysy�a� go�ca z pier�cieniem na znak, �e rozkaz pochodzi bezpo�rednio od niego � powiedzia� Yueh.

��Diablo zaufani musieli by� ci go�cy � mrukn�� sardaukar.

��Nie zwi��esz go? � odwa�y� si� zapyta� Yueh.

��Jak d�ugo b�dzie nieprzytomny?

��Ze dwie godziny. Nie odmierzy�em tak dok�adnie jego dawki, jak dla kobiety i ch�opca.

Sardaukar tr�ci� ksi�cia ko�cem stopy.

��Czego tu si� ba�, nawet gdyby to by�o przytomne. Kiedy obudz� si� kobieta i ch�opiec?

��Za jakie� dziesi�� minut.

��Tak szybko?

��Powiedziano mi, �e zaraz przyb�dzie baron ze swoimi lud�mi.

��I przyb�dzie. Czekaj na zewn�trz, Yueh. � Rzuci� mu twarde spojrzenie.

��Ju�!

Yueh zerkn�� na Leto.

��Co z�

��Zostanie dostarczony baronowi w ca�o�ci i sp�tany jak jagni� na ro�nie.

Ponownie sardaukar popatrzy� na romb wytatuowany na czole Yuego.

��Wiedz� o tobie; nic ci si� nie powinno sta� w korytarzach. Nie mamy wi�cej czasu na pogaduszki, zdrajco. S�ysz�, �e pozostali nadchodz�.

Zdrajco � pomy�la� Yueh. Spu�ci� oczy i przecisn�� si� obok sardaukara, maj�c przedsmak tego, jak zapami�ta go historia: �Yueh zdrajca�.

W drodze do g��wnego wyj�cia mija� coraz wi�cej cia� i zerka� na nie z przera�eniem, �e kt�re� z nich oka�e si� Paulem lub Jessik�. Wszyscy byli z gwardii pa�acowej lub nosili mundury Harkonnen�w. Nadbieg�y zaalarmowane stra�e Harkonnen�w, kiedy z frontowych drzwi wyszed� w rozja�nion� p�omieniami noc. Aby o�wietli� budynek, podpalono przydro�ne palmy. Czarny dym z u�ytych do podpa�ki materia��w zapalnych bi� do g�ry przez pomara�czowe j�zyki ognia.

��To zdrajca � powiedzia� kto�.

��Baron b�dzie chcia� ci� niebawem widzie� � powiedzia� inny.

Musz� dosta� si� do ornitoptera � my�la� Yueh � Musz� w�o�y� ksi���cy sygnet tam, gdzie Paul go odnajdzie � I przeszy� go strach � Je�li Idaho mnie podejrzewa albo straci cierpliwo�� � o ile nie czeka i nie uda si� dok�adnie tam, gdzie mu kaza�em � Jessika i Paul nie uratuj� si� z pogromu. Zostan� pozbawiony najmniejszego cho�by pocieszenia za sw�j czyn.

Harkonne�ski wartownik pu�ci� jego rami�.

��Zaczekaj tam na uboczu � powiedzia�.

Nagle Yueh zobaczy�, �e go odtr�cono w tym miejscu zniszczenia, �e mu niczego nie oszcz�dzono, nie okazano odrobiny lito�ci. Idaho nie mo�e zawie��!

��Hej, ty, nie pl�cz si� pod nogami! � wpadaj�c na niego warkn�� inny stra�nik.

Wykorzysta� to mnie umieli, a nie umiej� si� zdoby� na to, �eby mnie �cierpie� � pomy�la� Yueh. Wyprostowa� si�, gdy odepchni�to go na bok, odzyska� nieco swej godno�ci.

��Czekaj na barona � warkn�� oficer gwardii.

Yueh kiwn�� g�ow�, przeszed� ze �wiadom� nonszalancj� wzd�u� frontu budynku, skr�ci� za r�g w cie�, z dala od widoku p�on�cych palm. Szybko, ka�dym krokiem zdradzaj�c podniecenie, dotar� na tylny dziedziniec pod oran�eri�, gdzie czeka� ornitopter podstawiony, by zabra� Paula i jego matk�. Wartownik sta� w otwartych drzwiach z ty�u domu, patrz�c na o�wietlony hol i t�ocz�cych si� tam ludzi, kt�rzy przeszukiwali pok�j za pokojem.

Jak�e byli pewni siebie! Trzymaj�c si� cienia Yueh obszed� doko�a ornitopter i uchyli� drzwi w zas�oni�tej przed wartownikiem burcie. Pod przednim siedzeniem wymaca� ukryty tam przez siebie fremsak, podni�s� klap� i wsun�� do �rodka d�o� z ksi���cym sygnetem. Natkn�� si� na szeleszcz�cy papier przyprawowy swojego listu, wcisn�� pier�cie� w kartk�. Wyj�� r�k� i zapi�� fremsak. Zamkn�� delikatnie drzwi ornitoptera, t� sam� drog� przedosta� si� do naro�nika pa�acu i skr�ci� za r�g pod p�on�ce drzewa. Po raz drugi wy�oni� si� w �wietle buchaj�cych p�omieniami palm. Otuli� si� p�aszczem, zatopi� spojrzenie w p�omieniach. Niebawem b�d� wiedzia�. Niebawem stan� przed baronem i b�d� wiedzia�. A baron� baron napotka niewielki z�b.

Baron Vladimir Harkonnen sta� przed bulajem zacumowanej lichtugi, w kt�rej za�o�y� stanowisko dowodzenia. Przez bulaj widzia� roz�wietlon� p�omieniami noc nad Arrakin. Uwag� skupi� na odleg�ym Murze Zaporowym, gdzie jego tajna bro� dokonywa�a swego dzie�a. Artyleria lufowa. Armaty nadgryza�y groty, do kt�rych wycofali si� wojownicy ksi�cia, by w nich broni� si� do ostatka. Powolny rytm uk�sze� pomara�czowej �uny, kaskady kamienia i py�u w kr�tkich iluminacjach grzeba�y ludzi ksi�cia osaczonych jak zwierz�ta w norach, skazuj�c ich na �mier� g�odow�.

Baron wyczuwa� odleg�e t�pni�cia � dudnienie dochodz�ce do� za po�rednictwem metalu statku: �up� �up. I zn�w: ���up� ���up! Komu przysz�oby do g�owy wskrzesza� artyleri� w epoce tarcz? Ta my�l by�a chichotem jego duszy. � Mo�na by�o przewidzie�, �e ludzie ksi�cia zwiej� do tych grot. Za� Imperator doceni spryt, z jakim ocali�em przed stratami nasz� wsp�ln� armi�.

Poprawi� jeden z male�kich dryf�w chroni�cych jego oty�e cia�o przed wp�ywem si�y ci��enia. U�miech zmarszczy� mu usta, napi�� fa�dy podbr�dka. � �al marnowa� takich wojownik�w jak �o�nierze ksi�cia � pomy�la�. U�miechn�� si� szerzej pod swoim adresem � �al powinien by� okrutny! � Pokiwa� g�ow�. Niepowodzenie jest kosztowne z definicji. Przed cz�owiekiem, kt�ry potrafi podejmowa� w�a�ciwe decyzje, ca�y wszech�wiat stoi otworem. Niepewne kr�liki nale�a�o wykurzy� do nor, zmusi� do ucieczki. Jak�e by inaczej nimi rz�dzi� i je hodowa�? Wyobrazi� sobie swoich �o�nierzy jako pszczo�y zaganiaj�ce kr�liki. I pomy�la�: Dzie� s�odko nuci, kiedy masz do�� pszcz�, kt�re na ciebie pracuj�.

Za jego plecami otworzy�y si� drzwi. Baron wyjrza� si� bacznie odbiciu w czarnym od nocy bulaju, nie odwracaj�c g�owy. Do pokoju w�lizn�� si� Piter de Vries, kt�remu po pi�tach depta� Umman Kudu, kapitan stra�y przybocznej barona. Tu� za drzwiami zrobi� si� ruch � t�pawe oblicza cz�onk�w jego gwardii wyra�a�y przezorn� boja�� w obecno�ci barona.

Baron odwr�ci� si�. Piter przy�o�y� palec do pukla w�os�w w �artobliwym salucie.

��Dobre wie�ci, m�j panie. Sardaukarzy dostarczyli ksi�cia.

��To oczywiste, �e dostarczyli � zahucza� baron.

Przyjrza� si� mrocznej masce nikczemno�ci na zniewie�cia�ej twarzy Pitera. I jego oczom: tym cienistym szparkom najb��kitniejszego b��kitu w b��kicie. Musz� si� go wkr�tce pozby� � pomy�la� baron. Osi�gn�� ju� niemal punkt krytyczny swego �ycia: w�a�ciwie przesta� by� u�yteczny, a sta� si� gro�ny dla mojej osoby. Najpierw musi jednak�e zas�u�y� sobie na nienawi�� ludno�ci Arrakis. Wtedy powitaj� tu mego kochanego Feyda-Rauth� jak zbawiciela.

Baron przeni�s� spojrzenie na kapitana stra�y, Ummana Kudu � na �uchwy jak imad�o i podbr�dek jak szpic buta � kapitanowi mo�na by�o ufa�, poniewa� znane by�y jego na�ogi.

��Najpierw gdzie jest zdrajca, kt�ry wyda� mi ksi�cia? � zapyta� baron � Musz� da� zdrajcy nagrod�.

Piter okr�ci� si� jak baletnica, skin�� komu� za drzwiami. Mign�o tam przez moment co� czarnego i wkroczy� Yueh. Zbli�a� si� sztywno, jak marionetka. W�sy mu obwis�y po obu stronach rubinowych warg. Jedynie postarza�e oczy wydawa�y si� �ywe.

Zrobiwszy trzy kroki Yueh zatrzyma� si� pos�usznie na skinienie Pitera i nie ruszaj�c si� z miejsca spogl�da� przez pust� przestrze� na barona.

��Aaach, doktor Yueh.

��M�j pan Harkonnen.

��S�ysz�, �e wyda�e� nam ksi�cia.

��Moja cz�� umowy, m�j panie.

Baron popatrzy� na Pitera. Piter kiwn�� g�ow�. Baron z powrotem zwr�ci� oczy na Yuego.

��Litera umowy, co? A ja� � Wyplu� z siebie s�owa: � �Co ja mia�em zrobi� w zamian?

��Pami�tacie bardzo dobrze, m�j panie Harkonnen.

I Yueh znalaz� czas do namys�u, s�ysz�c ju� og�uszaj�c� cisz� zatrzymanych w swoim umy�le zegar�w. Dostrzega� ledwo uchwytne znaki w zachowaniu barona. Wanna w rzeczywisto�ci nie �y�a � odesz�a tam, gdzie jej nie dosi�gn�. Inaczej bowiem nadal trzymaliby w gar�ci s�abego doktora. Zachowanie barona zdradza�o, �e tak nie jest, �e to si� sko�czy�o.

��Pami�tam? � zapyta� baron.

��Obieca�e� wybawi� moj� Wann� od katuszy.

Baron pokiwa� g�ow�.

��Ach, tak. Teraz sobie przypominam. Obieca�em. Taka by�a moja obietnica. W ten spos�b prze�amali�my warunkowanie imperialne. Nie mog�e� znie�� widoku swojej czarownicy Bene Gesserit wij�cej si� we wzmacniaczach b�lu Pitera. C�, baron Vladimir Harkonnen zawsze dotrzymuje obietnic. Powiedzia�em ci, �e uwolni� j� od m�czarni i pozwol� ci do niej i��. Wi�c niech tak si� stanie.

R�k� skin�� Piterowi.

B��kitne oczy Pitera przybra�y szklisty wyraz. Jego b�yskawiczny ruch mia� w sobie koci� p�ynno��. N� b�ysn�� w d�oni niczym pazur, zatapiaj�c si� w plecach Yuego. Stary cz�owiek zesztywnia�, ani przez moment nie spuszczaj�c wzroku z barona.

��Wi�c id� do niej! � wyplu� z siebie baron.

Yueh sta� s�aniaj�c si� na nogach. Jego wargi porusza�y si� ze starann� precyzj�, a g�os rozbrzmiewa� w osobliwie odmierzanej kadencji.

��My�lisz� �e� mnie� zni�szczy�e�. My�lisz� �e� nie�wie�dzia�em� co� kupi�em� za� moj�� Wann�.

Upad�. Nie zgi�� si�, ani nie zwiotcza�. Jakby run�o drzewo.

��Wi�c id� do niej � powt�rzy� baron. Lecz jego s�owa sprawia�y wra�enie s�abego echa.

Yueh nape�ni� go z�ym przeczuciem. Podni�s� wzrok na Pitera, przygl�daj�c si�, jak wyciera ostrze w kawa�ek szmaty, obserwuj�c wyraz rozmarzenia i satysfakcji w b��kitnych oczach.

��A wi�c to tak on zabija w�asnymi r�kami � pomy�la� baron. � Warto wiedzie�.

��Wyda� nam ksi�cia? � zapyta�.

��Ale� oczywi�cie, m�j panie � powiedzia� Piter.

��Wi�c dawajcie go tutaj!

Piter spojrza� na kapitana stra�y, kt�ry pos�usznie obr�ci� si� na pi�cie. Baron popatrzy� z g�ry na Yuego. Ze sposobu, w jaki ten cz�owiek pad�, mo�na by podejrzewa�, �e mia� twarde drzewo d�bowe zamiast ko�ci.

��Nigdy nie potrafi�em prze�ama� si� i zaufa� zdrajcy � rzek� baron. � Nawet zdrajcy, kt�rego sam stworzy�em.

Rzuci� okiem na przes�oni�ty ca�unem nocy bulaj. Wiedzia� ju�, �e ta ca�a czarna cisza na zewn�trz nale�y do niego. Usta� ostrza� artyleryjski grot Muru Zaporowego, podziemne pu�apki by�y odci�te. Zupe�nie niespodziewanie baron nie m�g� sobie wyobrazi� nic pi�kniejszego od owej ca�kowitej pustki czerni. Chyba, �e by�aby to biel na czerni. Biel srebra na czerni. Biel porcelany. Ale uczucie niepewno�ci nadal go nie opuszcza�o. Co mia� na my�li ten stary dure� doktor? Oczywi�cie wiedzia� zapewne, co go w ko�cu czeka. Ale to jego gadanie o tym rzekomym zniszczeniu: �My�lisz, �e mnie zniszczy�e��. O co mu chodzi�o?

Ksi��� Leto Atryda przest�pi� pr�g pokoju. R�ce mia� sp�tane kajdanami, orl� twarz pobrudzon� ziemi�. Jego mundur by� rozdarty w miejscu, sk�d kto� oderwa� insygnia. W talii wisia�y strz�py wi�za� pasa tarczy, kt�ry usuni�to bez odpinania go od munduru. Oczy ksi�cia mia�y szklisty, ob��kany wyraz.

��No, no, no � powiedzia� baron.

Zawaha� si� bior�c g��boki oddech. Wiedzia�, �e przem�wi� zbyt g�o�no. Ten moment, z dawna wymarzony, straci� nieco ze swego smaczku.

Niech piek�o poch�onie przekl�tego doktora na ca�� wieczno��!

��Przypuszczam, �e poczciwego ksi�cia uraczono narkotykiem � powiedzia� Piter. � W ten spos�b Yueh go dla nas z�apa�. � Piter zwr�ci� si� do ksi�cia. � Czy� nie jeste� uraczony narkotykiem, m�j drogi ksi���?

G�os dochodzi� z wielkiej dali. Leto czu� �a�cuchy, b�l mi�ni, sp�kane wargi, piek�ce policzki, suchy posmak pragnienia jak szelest piasku w ustach. Ale d�wi�ki by�y st�umione otulaj�c� je wat�. A przez t� wat� widzia� jedynie mgliste zarysy.

��Co z kobiet� i ch�opcem. Piter? � spyta� baron. � Jeszcze nie ma wiadomo�ci?

Piter przesun�� j�zykiem po wargach.

��Ty co� wiesz? � burkn�� baron. � Co?

Piter obejrza� si� na kapitana stra�y i zn�w spojrza� na barona.

��Ludzi wys�anych do wykonania tej roboty, m�j panie� hm� ich� hm� odnaleziono.

��No wi�c, melduj�, �e wszystko w porz�dku?

��S� martwi, m�j panie.

��Oczywi�cie, �e s�! Ja chc� tylko wiedzie�, co�

��Byli martwi, kiedy ich znaleziono, m�j panie.

Twarz barona posinia�a.

��A kobieta i ch�opiec?

��Ani �ladu, m�j panie, ale by� tam czerw. Zjawi� si� w trakcie badania tego miejsca. By� mo�e jest tak, jak sobie �yczyli�my� wypadek. Mo�liwe, �e�

��Nas nie interesuj� mo�liwo�ci, Piter. Co z tym brakuj�cym ornitopterem? M�wi to co� mojemu mentatowi?

��Kt�ry� z ludzi ksi�cia bez w�tpienia nim uciek�, m�j panie, zabi� naszego pilota i uciek�.

��Kt�ry z ludzi ksi�cia?

��To by�a czysta, cicha robota, m�j panie. By� mo�e Hawat albo ten typ Halleck. A mo�e Idaho. Lub kt�rykolwiek z najwy�szych adiutant�w.

��Same mo�liwo�ci� � mrukn�� baron.

Spojrza� na s�aniaj�c� si�, zamroczon� posta� ksi�cia.

��Panujemy nad sytuacj�, m�j panie.

��Nie, nie panujemy! Gdzie jest ten kretyn planetolog? Gdzie jest ten typ Kynes?

��Mamy wiadomo�ci, gdzie go znale��. Pos�ano po niego, m�j panie.

��Nie podoba mi si� spos�b, w jaki pomaga nam s�uga Imperatora. � burkn�� baron.

Kokon waty oddziela� s�owa, lecz niekt�re z nich zap�on�y w umy�le Leto. Kobieta i ch�opiec � ani �ladu. Paul z Jessik� uciekli. I nie znane by�y ci�gle losy Hawata, Hallecka i Idaho. Jeszcze by�a nadzieja.

��Gdzie jest ksi���cy sygnet? � spyta� baron. � Nie ma go na palcu.

��Sardaukarzy m�wi�, �e go nie mia� przy sobie w chwili pojmania � powiedzia� kapitan stra�y.

��Za wcze�nie zabi�e� doktora � rzek� baron. � To by� b��d. Powiniene� mnie ostrzec, Piter. Post�pi�e� zbyt pochopnie z punktu widzenia dobra naszego przedsi�wzi�cia. � Nachmurzy� si�. � Mo�liwo�ci!

W umy�le Leto pl�ta�a si� sinusoidaln� fal� jedna my�l: Paul i Jessika uciekli! I co� tam jeszcze by�o w jego pami�ci: Umowa! Prawie j� sobie przypomina�. Z�b! Pami�taj teraz jej cz��: kapsu�ka z gazem truj�cym w formie sztucznego z�ba. Z�b ma w ustach. Wystarczy tylko przygry�� go mocno. Jeszcze nie! Ten kto� poleci� mu zaczeka�, a� znajdzie si� blisko barona. Kto mu poleci�? Nie m�g� sobie przypomnie�.

��Jak d�ugo on b�dzie w takim stanie? � zapyta� baron.

��Mo�e jeszcze godzin�, m�j panie.

��Mo�e� � mrukn�� baron.

Ponownie odwr�ci� si� do czarnego okna.

��Jestem g�odny.

To jest baron, tamten rozmazany, szary kszta�t � pomy�la� Leto. Kszta�t ta�czy� na wszystkie strony, chwiej�c si� w takt ko�ysania pokoju. A pok�j rozszerza� si� i kurczy�. Rozja�nia� si� i ciemnia�. Otula� to czerni�, to biel�. Czas sta� si� dla ksi�cia sekwencj� warstw, przez kt�re wyp�ywa� na powierzchni�. Musz� czeka�.

Tam jest st�. Leto widzia� st� ca�kiem wyra�nie. I opas�ego, t�ustego cz�owieka po drugiej stronie sto�u; przed nim resztki posi�ku. Leto poczu�, �e siedzi na krze�le naprzeciwko t�ustego cz�owieka, czu� �a�cuchy, pasy, kt�re utrzymywa�y jego mrowi�ce cia�o na krze�le. By� �wiadom up�ywu czasu, ale jego wymiar mu umkn��.

��Przypuszczam, �e on dochodzi do siebie, baronie.

Jedwabisty ten g�os. To by� Piter.

��Widz� to, Piter. � Dudni�cy bas: baron.

Zmys�y Leto odbiera�y otoczenie z coraz wi�ksz� ostro�no�ci�. Krzes�o pod nim zrobi�o si� twarde, wi�zy mocniej wrzyna�y si� w cia�o. I widzia� ju� wyra�nie barona.

�ledzi� w�dr�wk� d�oni tego cz�owieka, ich wymuszone ruchy, dotkni�cie brzegu talerza, �y�ki, wodzenie palcem po fa�dzie brody. Leto obserwowa� poruszaj�c� si� d�o� zafascynowany.

��S�yszysz mnie, ksi��� Leto? � rzek� baron. � Wiem, �e mnie s�yszysz. Chcemy si� od ciebie dowiedzie�, gdzie znale�� twoj� konkubin� i dziecko, kt�re z ni� sp�odzi�e�.

Uwagi Leto nie umkn�� �aden znak, za� s�owa nape�ni�y go spokojem. Wi�c to prawda: nie maj� Paula i Jessiki.

��To nie dziecinna zabawa � mrukn�� baron. � Musisz o tym wiedzie�.

Pochyli� si� ku Leto, zagl�daj�c mu badawczo w twarz. Bola�o barona, �e nie mo�e tego za�atwi� prywatnie, tylko mi�dzy nimi dwoma. Dopuszczenie innych do ogl�dania cz�onka rodziny kr�lewskiej w takich opa�ach ustanawia�o niekorzystny precedens.

Leto czu�, �e wracaj� mu si�y. I pami�� o sztucznym z�bie stercza�a teraz w jego umy�le jak strzelista wie�a w p�askim pejza�u. Kapsu�a w kszta�cie nerwu wewn�trz owego z�ba � gaz truj�cy � pami�ta�, kto w�o�y� �mierciono�n� bro� w jego usta. Yueh.

Zamglone narkotykiem wspomnienie bezw�adnego cia�a, wleczonego przy nim w tym pomieszczeniu unosi�o si� jak opary w pami�ci Leto. Wiedzia�, �e to by� Yueh.

��Czy s�yszysz ten ha�as, ksi��� Leto? � zapyta� baron.

Do Leto dotar� skrzekliwy d�wi�k, gard�owe kwilenie czyjej� m�ki.

��Z�apali�my jednego z twoich ludzi przebranego za Fremena � powiedzia� baron. � Przejrzeli�my t� maskarad� z dziecinn� �atwo�ci�: oczy, jak wiesz. On si� upiera, �e zosta� wys�any mi�dzy Fremen�w na przeszpiegi. Mieszka�em jaki� czas na tej planecie, cher cousin. Nie szpieguje si� tej �achmaniarskiej, pustynnej ha�astry. Powiedz mi, czy kupi�e� ich pomoc? Czy wys�a�e� do nich swoj� kobiet� i syna?

Leto poczu� ucisk strachu na piersi. Je�li Yueh wys�a� ich do pustynnego ludu� to nie zaprzestan� ich tropi�, a� znajd�.

��No, dalej � powiedzia� baron. � Nie mamy wiele czasu, a b�l jest pr�dki. Prosz�, nie doprowadzaj do tego, m�j drogi ksi���.

Baron podni�s� oczy na Pitera stoj�cego przy ramieniu Leto.

��Piter nie ma tutaj swoich wszystkich narz�dzi, ale nie w�tpi�, �e sta� go na improwizacj�.

��Czasami improwizacja jest najlepsza, baronie.

Jaki jedwabisty, ujmuj�cy g�os! � Leto s�ysza� go przy samym uchu.

��Mia�e� plan na wypadek zagro�enia � rzek� baron. � Dok�d zosta�a wys�ana twoja kobieta i ch�opiec? � Spojrza� na d�o� Leto. � Zgin�� tw�j pier�cie�. Czy ma go ch�opiec? � Baron podni�s� wzrok spogl�daj�c Leto w oczy. � Nie odpowiadasz � powiedzia�. � Czy chcesz mnie zmusi� do zrobienia rzeczy, kt�rej nie chc� zrobi�? Piter zastosuje proste, bezpo�rednie metody. Zgadzam si�, �e one s� czasami najlepsze, ale nie jest to najlepsze, �eby� ty zosta� im poddany.

��Mo�e gor�cy ��j na grzbiet albo na powieki � powiedzia� Piter. � Mo�e na inne cz�ci cia�a. Jest to szczeg�lnie skuteczne, kiedy osobnik nie wie, gdzie ��j kapnie nast�pnym razem. To dobry spos�b i jest co� pi�knego w deseniu ropno � bia�ych p�cherzy na go�ej sk�rze, co, baronie?

��Wy�mienite � powiedzia� baron, a jego g�os zabrzmia� szorstko.

Jakie wra�liwe palce! � Leto �ledzi� t�uste r�ce, klejnoty po�yskuj�ce na niemowl�co pulchnych d�oniach � ich nieustann� w�dr�wk�. Odg�osy m�czarni dochodz�ce przez drzwi za jego plecami szarpa�y nerwy ksi�cia. Kogo oni z�apali? � zastanawia� si�. � Mia��eby to by� Idaho?

��Wierz mi, cher cousin � rzek� baron. � Nie chc�, aby do tego dosz�o.

��Pomy�l o nerwokurierach �piesz�cych po pomoc, kt�ra nie mo�e nadej�� � powiedzia� Piter. � W tym jest co� ze sztuki, pojmujesz.

��Jeste� nadzwyczajnym artyst� � warkn�� baron. � A teraz miej troch� przyzwoito�ci i zamknij si�.

Leto nagle przypomnia� sobie co�, co Gurney Halleck powiedzia� kiedy� na widok fotografii barona: �I stan�wszy na piasku pla�y ujrza�em z morza powstaj�c� besti� a na jej �bach wypisane blu�nierstwo�.

��Tracimy czas, baronie � powiedzia� Piter.

��By� mo�e.

Baron pokiwa� g�ow�.

��Wiesz, m�j drogi Leto, �e w ko�cu nam powiesz, gdzie oni s�. Istnieje poziom b�lu, kt�ry jest twoj� cen�.

On ma najprawdopodobniej racj� � my�la� Leto. � Gdyby nie z�b i fakt, �e ja naprawd� nie wiem, gdzie oni s��

Baron wzi�� plaster mi�sa, wcisn�� k�sek do ust, pogryz� powoli i prze�kn��. Musimy spr�bowa� z innej beczki � pomy�la�.

��Przyjrzyj si� tej bezcennej osobie, kt�ra zaprzecza, �e mo�na j� kupi� � powiedzia�. � Przyjrzyj mu si�, Piter.

I baron zamy�li� si�: Tak! Obejrzyj go sobie, tego m�czyzn�, kt�ry wierzy, �e nie jest na sprzeda�. Zobacz go tego wi�nia milion�w cz�stek w�asnego jestestwa, sprzedawanych po trochu z ka�d� sekund� jego �ycia! Postaw go na nogi i potrz��nij, a w �rodku zagrzechocze. Bo jest pusty! Wyprzedany! Co za r�nica, jak on umrze?

Chrapliwe krzyki w dalszym planie usta�y. Baron zobaczy�, jak Umman Kudu, kapitan stra�y, pojawia si� w drzwiach po drugiej stronie pokoju i kr�ci g�ow�. Jeniec nie udzieli� ��danej informacji. Kolejne niepowodzenie. Czas sko�czy� zabaw� z tym durnym ksi�ciem, z tym g�upim, mi�kkim idiot�, nie zdaj�cym sobie sprawy, jakie piek�o goreje tu� przy nim � zaledwie na grubo�� nerwu od niego. My�l ta uspokoi�a barona, prze�amuj�c jego opory przed wydaniem osoby kr�lewskiego rodu na tortury. Zobaczy� nagle siebie w roli chirurga dokonuj�cego za pomoc� no�yczek nieprzeliczonych wiwisekcji � odkrawania g�upcom masek, by wyjrza�o spod nich piek�o. Kr�liki, wszyscy to kr�liki. A jak truchlej� ze strachu na widok drapie�cy!

Leto spogl�da� przez st� dziwi�c si�, dlaczego zwleka. Z�b szybko po�o�y�by kres temu wszystkiemu. Dobre jednak by�o to jego �ycie, og�lnie wzi�wszy. Zorientowa� si�, �e wspomina latawiec antenowy, szybuj�cy na sznurku wysoko w per�owo � b��kitnych niebiosach Kaladanu i Paula �miej�cego si� rado�nie na ten widok.

I przypomnia� sobie zach�d s�o�ca tutaj na Arrakis � pokolorowane warstwy Muru Zaporowego, zaksamitnia�e w pylistym omgleniu.

��Wielka szkoda � zamrucza� baron.

Odsun�� si� od sto�u, uni�s� z lekka w swych dryfach i znieruchomia� niezdecydowany widz�c zmian� w ksi�ciu. Zobaczy�, �e wci�ga on g��boko powietrze, zarys jego szcz�k twardnieje i marszcz� si� mi�nie, gdy ksi��� zaciska z�by jak imad�o. Ale si� mnie boi! � pomy�la�.

Pora�ony strachem, �e baron mo�e mu umkn��, Leto zgryz� raptownie kapsu�k� z�ba: poczu�, jak j� kruszy. Otworzy� usta, wydmuchn�� gryz�cy opar, kt�rego powstawanie czu� na j�zyku. Baron zmala� mu, widzia� jego posta� jakby w oddalaj�cym si� wylocie tunelu. Us�ysza� sapni�cie przy swoim uchu � tego o jedwabistym g�osie: Pitera.

Jemu te� si� dosta�o!

��Piter! Co jest?

Dudni�cy g�os hucza� hen w oddali. Leto poczu�, jak wspomnienia przetaczaj� si� przez jego pami�� starczym mamrotaniem bezz�bnych wied�m. Pok�j, st�, baron, para przera�onych oczu � b��kit w b��kicie � wszystko zacie�ni�o si� wok� niego w zrujnowanej symetrii.

By� jaki� cz�owiek z brod� jak szpic buta, padaj�cy cz�owiek � zabawka. Cz�owiek � zabawka mia� z�amany nos przekrzywiony w lewo: zepsuty metronom na zawsze zastyg�y na starcie. Leto us�ysza� odg�os t�uczonej porcelany � jak�e daleki � niby grzmot. Jego �wiadomo�� by�a jak wiadro, w kt�re wpad�o wszystko: ka�dy krzyk, ka�dy szept, ka�da cisza�

Pozosta�a mu jedna my�l. Widzia� j� w bezkszta�tnym �wietle na promieniach czerni: Dzie�, kt�ry kszta�tuje cia�o, cia�o, kt�re kszta�tuje dzie�. My�l porazi�a go sw� pe�ni�, kt�rej jak wiedzia�, nigdy ju� nie zrozumie.

Cisza.

Baron opiera� si� plecami o swoje sekretne drzwi, o swoj� mysi� dziur� za sto�em. Zatrzasn�� je, by si� oddzieli� od pokoju pe�nego trup�w. Jego zmys�y odbiera�y kr�c�ce si� doko�a stra�e. Czy ja to wci�gn��em do p�uc? � zadawa� sobie pytanie. � Oboj�tne, co to by�o � czy i mnie si� dosta�o? Powraca� mu s�uch� i zdolno�� rozumowania. S�ysza� wykrzykiwane przez kogo� rozkazy: maski gazowe� nie otwiera� drzwi� w��czy� dmuchawy.

Inni padli szybko � pomy�la�. � Ja nadal stoj�. Nadal oddycham. Co za piek�o! Niewiele brakowa�o! M�g� ju� teraz analizowa� sytuacj�. Jego tarcza by�a w��czona, na nisk� aktywno��, lecz mimo to wystarczaj�c�, by zwolni� wymian� cz�steczek przez os�on�. I odsuwa� si� od sto�u� to, oraz sapni�cie pora�onego Pitera, kt�re sprawi�o, �e kapitan stra�y rzuci� si� ku niemu na w�asn� zgub�. Przypadek i ostrze�enie w postaci westchnienia umieraj�cego cz�owieka � oto co go ocali�o. Baron nie czu� �adnej wdzi�czno�ci dla Pitera. Dure� sam si� da� zabi�. I ten idiota kapitan stra�y! Powiedzia�, �e prze�wietli� ka�dego przed doprowadzeniem do barona! Jak to mo�liwe, �eby ksi���? Bez �adnego ostrze�enia. Nawet wykrywacz trucizny nad sto�em� a potem by�o ju� za p�no. Jak to si� sta�o? C�, teraz to ju� bez znaczenia � pomy�la� baron, coraz pewniejszy siebie. � Nast�pny kapitan stra�y zacznie od znalezienia odpowiedzi na te pytania. Zda� sobie spraw� z zamieszania w ko�cu korytarza � za zakr�tem, pod drugimi drzwiami do owej celi �mierci. Odepchn�� si� od swoich prywatnych drzwi, popatrzy� po s�ugusach wok� siebie. Stali gapi�c si� w przestrze� przed siebie, w milczeniu, w oczekiwaniu na reakcj� barona. Czy baron b�dzie si� gniewa�? U�wiadomi� sobie, �e od jego ucieczki z tego strasznego pokoju up�yn�o zaledwie par� sekund. Niekt�rzy stra�nicy trzymali bro� wycelowan� w drzwi, inni kierowali swoj� wrogo�� w stron� pustego korytarza prowadz�cego do ha�as�w za zakr�tem w prawo. Zza rogu wyszed� m�czyzna z mask� gazow�, dyndaj�c� mu u szyi na paskach, z oczami bacznie wpatrzonymi w wykrywacze trucizny rozstawione rz�dem w korytarzu. Mia� ��te w�osy, twarz p�ask�, oczy zielone. Wok� jego ust o grubych wargach rozchodzi�y si� promieni�cie g��bokie zmarszczki. Wygl�da� jak stworzenie wodne, zupe�nie nie na miejscu w�r�d tych, co chodz� po ziemi. Baron wpatrywa� si� w nadchodz�cego m�czyzn�, przypominaj�c sobie jego imi�: Nefud. Iakin Nefud. Kapral stra�y. Nefud mia� na�ogow� s�abo�� do semuty, kombinacji narkotyczno � muzycznej dzia�aj�cej na najg��bsz� pod�wiadomo��. By�a to po�yteczna informacja.

M�czyzna stan�� przed baronem, zasalutowa�.

��Korytarz czysty, m�j panie. Obserwowa�em sytuacj� z zewn�trz i zorientowa�em si�, �e to musi by� gaz truj�cy. Wentylatory twego pokoju ci�gn� powietrze z tych korytarzy.

Zerkn�� do g�ry na wykrywacz nad g�ow� barona.

��Ani odrobina tego paskudztwa si� nie wymkn�a. Oczy�cili�my ju� pok�j. Czekam na rozkazy.

Baron rozpozna� g�os m�czyzny � to on wykrzykiwa� polecenia.

Sprawny jest ten kapral � pomy�la�.

��Tamci wszyscy s� martwi? � zapyta�.

��Tak, m�j panie.

C�, musimy dokona� poprawek � pomy�la� baron.

��Najpierw � powiedzia� � pozw�l, �e ci pogratuluj�, Nefud. Jeste� nowym kapitanem mojej stra�y. I mam nadziej�, �e we�miesz sobie do serca lekcj�, jak� stanowi los twojego poprzednika.

Baron przygl�da� si�, jak jego s�owa zapadaj� w �wiadomo�ci �wie�o promowanego gwardzisty. Nefud wiedzia�, �e ju� nigdy nie zabraknie mu semuty. Sk�oni� g�ow�.

��Pan m�j wie, �e ca�kowicie po�wi�c� si� sprawie jego bezpiecze�stwa.

��Tak. Ale do rzeczy. Podejrzewam, �e ksi��� mia� co� w ustach. Znajdziesz to, sprawdzisz, jak zosta�o u�yte, kto mu to pom�g� tam w�o�y�. Podejmiesz wszelkie �rodki�

Urwa� � a tok jego my�li poszed� w rozsypk� z powodu awantury, jaka wybuch�a w korytarzu za jego plecami: stra�nicy przy drzwiach windy z ni�szych pok�ad�w fregaty pr�bowali nie przepu�ci� wysokiego pu�kownika baszara, kt�ry przed chwil� si� z niej wy�oni�. Baron nie wiedzia�, sk�d zna twarz pu�kownika baszara: w�sk�, z ustami jak przeci�cie w sk�rze, z bli�niaczymi atramentowymi plamkami w miejscu oczu.

���apy przy sobie, bando �cierwojad�w! � rykn�� m�czyzna odrzucaj�c od siebie stra�nik�w na boki.

Aaach, jaki� sardaukar � pomy�la� baron. Pu�kownik baszar pod��a� wielkimi krokami w stron� barona, kt�rego oczy zw�zi�y si� pod wp�ywem z�ego przeczucia. Oficerowie sardaukar�w napawali go niepokojem. Wszyscy oni z wygl�du sprawiali wra�enie krewnych ksi�cia� �wi�tej pami�ci ksi�cia. A ich maniery wobec barona!

Pu�kownik baszar zatrzyma� si� p� kroku przed baronem, z r�kami na biodrach. Za nim w nerwowej niepewno�ci czaili si� stra�nicy. Uwagi barona nie uszed� fakt, �e sardaukar nie odda� mu honor�w i �e zachowywa� si� lekcewa��co, i jego niepok�j wzr�s�. Na miejscu by� zaledwie jeden legion sardaukar�w � czyli dziesi�� brygad � jako wsparcie dla harkonne�skich legion�w, ale baron nie �ywi� z�udze�. �w legion m�g� z powodzeniem napa�� i pobi� Harkonnen�w.

��Powiedz swoim ludziom, �e maj� mi nie przeszkadza� w spotkaniu z tob� � warkn�� sardaukar. � Moi ludzie dostarczyli ci ksi�cia, nim zd��y�em om�wi� z tob� jego los. Zrobimy to teraz.

��A wi�c? � By�o to ozi�ble wywa�one s�owo i baron poczu� si� z niego dumny.

��M�j Imperator poleci� mi upewni� si�, �e jego kr�lewski krewniak umrze przyzwoicie, bez m�czarni � rzek� pu�kownik baszar.

��Takie w�a�nie otrzyma�em rozkazy od w�adz imperialnych � sk�ama� baron. � S�dzisz, �e bym si� do nich nie zastosowa�?

��Mam zameldowa� mojemu Imperatorowi, co widzia�y moje oczy � rzek� sardaukar.

��Ksi��� ju� nie �yje � uci�� baron i odprawi� natr�ta gestem.

Ale pu�kownik baszar nadal tkwi� przed baronem. Najmniejszym drgnieniem powieki czy mi�nia nie potwierdzi�, �e przyj�� odpraw� do wiadomo�ci.

��Jak? � warkn��.

Doprawdy � pomy�la� baron � tego ju� za wiele.

��Z w�asnej r�ki, je�li ju� musisz wiedzie� � odpar�. � Za�y� trucizn�.

��Obejrz� cia�o � rzek� pu�kownik baszar.

Baron wzni�s� oczy do sufitu z udan� irytacj�; mia� gonitw� my�li. Przekle�stwo! Ten sokolooki sardaukar zobaczy pomieszczenie, zanim cokolwiek zmienimy!

��Teraz � warkn�� sardaukar. � Musz� to wszystko zobaczy� na w�asne oczy.

Nie da si� temu zapobiec � zda� sobie spraw� baron. Sardaukar zobaczy wszystko. B�dzie wiedzia�, �e ksi��� zabi� Harkonnenowi ludzi� �e sam baron najprawdopodobniej o w�os unikn�� �mierci. �wiadczy�y o tym resztki obiadu na stole i trup ksi�cia naprzeciwko, w�r�d otaczaj�cych go �lad�w zniszczenia. To nieuniknione, nie da si� temu zapobiec.

��Nie dam si� zby� � burkn�� pu�kownik baszar.

��Nikt ci� nie pr�buje zby� � powiedzia� baron i spojrza� w obsydianowe oczy sardaukara. � Nie mam nic do ukrycia przed swym Imperatorem. � Skin�� g�ow� Nefudowi.

��Prosz� natychmiast pokaza� wszystko pu�kownikowi baszarowi. Wprowad� go przez drzwi, za kt�rymi sta�e�, Nefud.

��Prosz� t�dy, sir � powiedzia� Nefud.

Niespiesznie, wynio�le, sardaukar obszed� barona, przepchn�� si� przez stra�e.

To jest nie do zniesienia � pomy�la� baron. � Teraz Imperator dowie si�, jak� strzeli�em gaf�. Poczyta to za oznak� s�abo�ci. Dr�cz�ca by�a �wiadomo��, �e Imperator i jego sardaukar maj� podobn� pogard� dla s�abo�ci. Baron zagryza� doln� warg� pocieszaj�c si�, �e Imperator nie dowiedzia� si� przynajmniej o atrydzkim rajdzie na Giedi Prime i zniszczeniu harkonne�skich zasob�w przyprawy. Do cholery z tym szczwanym ksi�ciem! Baron �ledzi� oddalaj�ce si� plecy aroganckiego sardaukara i kr�pego, kompetentnego Nefuda. � Musimy dokona� poprawek � my�la�. Trzeba raz jeszcze ustanowi� Rabbana nad t� przekl�t� planet�. Bez �adnych hamulc�w. Musz� przela� swoj� w�asn� harkonne�sk� krew, by przygotowa� Arrakis na odpowiednie przyj�cie Feyda-Rauthy. Przekl�ty Piter! Zachcia�a mu si� gin��, zanim z nim sko�czy�em � baron westchn��. � I musz� zaraz pos�a� na Tleielax po nowego mentata. Niew�tpliwie maj� ju� dla mnie gotowego.

Jaki� gwardzista zakas�a� w pobli�u. Baron zwr�ci� si� do tego cz�owieka.

��Jestem g�odny.

��Tak jest m�j panie.

��I pragn� si� rozerwa�, zanim posprz�tacie ten pok�j i przygotujecie dla mnie wyja�nienie jego sekret�w � zagrzmia�.

Gwardzista spu�ci� oczy.

��Jakiej rozrywki m�j pan sobie �yczy?

��B�d� w swoich sypialniach � powiedzia� baron. � Przyprowad�cie mi owego m�odzie�ca, kupionego na Gamont tego z pi�knymi oczami. Nie �a�ujcie mu narkotyku. Nie mam ochoty si� z nim szarpa�.

��Tak jest, m�j panie.

Baron odszed� do swoich komnat tanecznym krokiem niesiony dryfami. Tak � pomy�la�. � Tego z pi�knymi oczami, tego, kt�ry tak bardzo przypomina m�odego Paula Atryd�.

Paul mia� wra�enie, �e ca�a jego przesz�o��, ka�de prze�ycie sprzed tej nocy jest osypuj�cym si� w klepsydrze piaskiem. Obj�wszy kolana siedzia� przy matce w ma�ej budce z tkaniny i plastiku�� filtrnamiocie, pochodz�cym, podobnie jak i ubiory, kt�re mieli na sobie, z pozostawionej w ornitopterze sakwy.

Paul nie mia� w�tpliwo�ci, kto j� tam pod�o�y�, kto wyznaczy� kurs ornitoptera wioz�cego ich w charakterze je�c�w: Yueh. Zdrajca doktor wys�a� ich prosto w ramiona Duncana Idaho. Paul wygl�da� przez przezroczyst� cz�� namiotu na ksi�ycowe zjawy ska� urozmaicaj�ce miejsce, w kt�rym ukry� ich Idaho. �eby chowa� si� jak dziecko teraz, kiedy jestem ksi�ciem � pomy�la�. Odczuwa� gorycz tej my�li, lecz nie m�g� odm�wi� s�uszno�ci temu, co zrobili.

Tej nocy co� si� sta�o z jego �wiadomo�ci� � wszelkie wydarzenia i zjawiska wok� siebie widzia� ze szczeg�ln� ostro�ci�. Czu�, �e nie jest w stanie powstrzyma� nap�ywu danych ani ch�odnej precyzji, z jak� ka�da nowa pozycja wzbogaca�a jego wiedz�, podczas gdy �wiadomo�� stawa�a si� o�rodkiem kalkulacji. Do mo�liwo�ci mentata dosz�o co� jeszcze.

Paul cofn�� si� my�l� do momentu bezsilnej w�ciek�o�ci, gdy z g��bi nocy spad� na nich obcy ornitopter pikuj�c nad pustyni� w�r�d wycia wiatru w skrzyd�ach jak gigantyczny jastrz�b. Wtedy to w �wiadomo�ci Paula zasz�o owo co�. �lizgaj�c si� po piaskowej redlinie ornitopter kierowa� si� na uciekaj�ce postacie � matki i jego. Pami�ta� wo� spalonej siarki od tarcia p��z ornitoptera o piasek. Matka odwr�ci�a si� w oczekiwaniu na � wiedzia� to dobrze � wymierzon� w nich luf� rusznicy laserowej w r�kach harkonne�skich �o�dak�w i rozpozna�a Duncana Idaho wychylonego z otwartych drzwi ornitoptera.

��Szybko! Znak czerwia z po�udnia! � wo�a�.

Ale Paul odwr�ciwszy si� wiedzia� od razu, kto pilotuje ornitopter. Nagromadzenie drobnych szczeg��w w sposobie pilota�u i zetkni�cia z ziemi� � poszlak tak drobnych, �e nawet jego matka ich nie wykry�a � powiedzia�o Paulowi dok�adnie, kto siedzi za sterami.

W drugim k�cie filtrnamiotu poruszy�a si� Jessika.

��Mo�e by� tylko jedno wyt�umaczenie � powiedzia�a � Harkonnenowie wi�zili �on� Yuego. On nienawidzi� Harkonnen�w! Co do tego nie mog� si� myli�. Czyta�e� jego list. Ale dlaczego ocali� nas z pogromu?

Dopiero teraz widzi te rzeczy, i to kiepsko � pomy�la� Paul. Wstrz�sn�o nim to odkrycie. Sam przyj�� ten fakt mimochodem, kiedy czyta� list do��czony do ksi���cego sygnetu w sakwie.

��Teraz Harkonnen zabije Harkonnena � wyszepta� Paul.

Obudzi� si� na kr�tko przed zapadni�ciem nocy w pozycji siedz�cej w uszczelnionym i zaciemnionym filtrnamiocie. Gdy to m�wi�, s�ysza� niewyra�ne ruchy matki dochodz�ce stamt�d, gdzie spala oparta o przeciwleg���cian� namiotu. Rzuci� okiem na czujnik zbli�eniowy na pod�odze, sprawdzaj�c tarcze o�wietlone w mroku luminoforami.

��Wkr�tce nadejdzie noc � powiedzia�a jego matka. � Mo�e by� podni�s� burty namiotu?

Od d�u�szego czasu Paul zdawa� sobie spraw�, �e jej oddech si� zmieni�, �e zachowuje w ciemno�ci milczenie, a� upewni si�, czy on nie �pi.

��Podniesienie burt nic nie da � powiedzia�. � By�a burza. Piasek przykry� namiot. Odkopi� nas niebawem.

��Wci�� ani �ladu Duncana?

��Ani �ladu.

Paul bezwiednie potar� ksi���cy sygnet na kciuku i zadygota� w przyp�ywie nag�ej w�ciek�o�ci na sam� substancj� planety, kt�ra przyczyni�a si� do zamordowania jego ojca.

��S�ysza�am nadci�ganie burzy � powiedzia�a Jessika.

Te nic nie znacz�ce s�owa matki pomog�y jemu nieco w odzyskaniu spokoju. Skupi� pami�� na burzy, kiedy to ogl�da�, jak si� zaczyna�a za przezroczyst� �ciank� ich filtrnamiotu � delikatne nitki pasku przebiegaj�ce basen, po czym strugi i warkocze pruj�ce niebiosa. Zapatrzy� si� na skaln� iglic�, kt�ra na jego oczach zmienia�a kszta�t pod tym uderzeniem, przechodz�c w niski klin barwy cheddara. Piach nawiewany do basenu przy�mi� niebo m�tnym curry, a nast�pnie odci�� wszelkie �wiat�o przykrywaj�c namiot. Kab��ki namiotu raz jeden skrzypn�y przejmuj�c nacisk i zapad�a cisza przerywana jedynie st�umionym sapaniem chrap, kt�rych miechy t�oczy�y z zewn�trz powietrze.

��Sprawd� jeszcze raz odbiornik � powiedzia�a Jessika.

��Nie ma sensu.

Wymaca� wodow�d filtrfraka w chom�tku na szyi, nabra� ciep�awy haust w usta i pomy�la�, �e oto zaczyna prawdziw� arraka�sk� egzystencj� � �yj�c wilgoci� odzyskan� ze swego w�asnego wydechu i cia�a. Ja�owa i bez smaku by�a ta woda, lecz przynajmniej przep�uka� gard�o.

Jessika s�ysza�a, jak Paul pije, poczu�a przyleganie g�adzi w�asnego filtrfraka do cia�a, ale swego pragnienia nie przyj�a do wiadomo�ci. Godz�c si� na nie nale�a�oby szeroko otworzy� oczy na straszliwe rygory Arrakis, na kt�rej musz� strzec nawet �ladowych ilo�ci wilgoci, troszczy� si� o par� kropel z od��wek namiotu, odmawia� sobie oddechu pod go�ym niebem. O ile� �atwiej zapa�� z powrotem w sen. Lecz tego dnia co� jej si� przy�ni�o, kiedy zasn�a, i wspomnienie zwidu przyprawi�o j� o dr�enie.

Zanurza�a swe u�pione d�onie w rzece piasku, gdzie wypisano imi�: �Ksi��� Leto Atryda�. Piach zasypywa� imi�, a ona krz�ta�a si�, by je odtworzy�, lecz zanim dosz�a do ostatniej litery, zaciera�a si� pierwsza. Piasek nie chcia� si� zatrzyma�. Jej sen przeszed� w zawodzenie: coraz dono�niejsze i dono�niejsze. W d�wi�ku tego bezsensownego zawodzenia cz�� jej pami�ci rozpozna�a jej w�asny g�os, kiedy by�a male�kim dzieckiem, niemowl�ciem niemal. Jaka� kobieta, niezbyt wyra�na w pami�ci, oddala�a si�. Moja nieznana matka � pomy�la�a Jessika. � Bene Gesserit, kt�ra mnie zrodzi�a i odda�a siostrom, poniewa� tak jej przykazano zrobi�. Czy by�a zadowolona, �e po zbywa si� harkonne�skiego dziecka?

��Ich czu�y punkt, w kt�ry trzeba uderzy�, to przyprawa � powiedzia� Paul.

Jak on mo�e my�le� w takiej chwili o ataku? � zada�a sobie pytanie.

��Ca�a planeta ugina si� od przyprawy � odpar�a. � Jak mo�na ich tu uderzy�?

S�ysza�a, jak si� porusza, dosz�o j� szuranie sakwy wleczonej po pod�odze namiotu.

��Na Kaladanie by�a to pot�ga morska i powietrzna � rzek�. � Tutaj jest pot�ga pustynna. Kluczem s� Fremeni.

Jego g�os dolecia� spod zwieracza namiotu. Dzi�ki szkoleniu Bene Gesserit rozpozna�a w jego tonie nie przetrawion� uraz� do siebie. Przez ca�e �ycie uczono go nienawi�ci do Harkonnen�w � pomy�la�a. � Teraz odkry�, �e sam jest Harkonnenem� przeze mnie. Jak�e ma�o mnie zna! By�am jedyn� kobiet� ksi�cia. Przyj�am jego �ycie i jego warto�ci, a� po zlekcewa�enie rozkaz�w Bene Gesserit.

Pod dotkni�ciem Paula rozja�ni�a si� fiszka jarzeniowa, wype�niaj�c kopulast� przestrze� zielonym promieniowaniem. Paul kucn�� przy zwieraczu, kaptur filtrfraka mia� przystosowany do otwartej pustyni � czo�o zas�oni�te, filtr naustny za�o�ony, dopasowane wtyki nosowe. Tylko jego ciemne oczy by�y widoczne: w�ski pasek twarzy, kt�ra raz jeden skierowa�a si� ku niej i odwr�ci�a.

��Przygotuj si� na otwart� przestrze� � powiedzia� st�umionym przez filtr g�osem.

Jessika nasun�a filtr na usta, zaj�a si� sposobieniem kaptura, �ledz�c jak Paul zrywa plomb� namiotu. Piasek zachrz�ci� przy otwieraniu zwieracza, z chropowatym szumem sypa� si� do namiotu, zanim Paul unieruchomi� ziarenka za pomoc� kondensatora statycznego. Po przywr�ceniu aparatem statyki ziaren w �cianie piasku pozosta�a wyrwa. Paul wy�lizn�� si� i Jessika towarzyszy�a mu s�uchem w jego drodze na powierzchni�. Co tam zastaniemy? � zastanawia�a si�. � Harkonne�skie oddzia�y i sardaukarzy � to s� niebezpiecze�stwa, jakich nale�y si� spodziewa�. Lecz co z niebezpiecze�stwami nieznanymi? Pomy�la�a o kondensatorze statycznym i innych dziwnych instrumentach w sakwie. Wszystkie te przyrz�dy sta�y si� nagle w jej umy�le symbolami zagadkowych niebezpiecze�stw.

Poczu�a niebawem gor�ce tchnienie pustyni, na policzkach ponad filtrem, gdzie pozosta�y ods�oni�te.

��Podaj sakw�.

G�os Paula cichy by� i ostro�ny. Zerwa�a si� pos�usznie i przywlok�a sakw� po pod�odze, s�uchaj�c bulgotania literjon�w wody. Podni�s�szy oczy ujrza�a sylwetk� Paula rysuj�c� si� na tle gwiazd.

��Daj � rzek�. I chwyciwszy wyci�gni�t� r�k� sakw� wywindowa� j� na g�r�.

Teraz widzia�a jedynie kr�g gwiazd. Wygl�da�y jak �wietlne ostrza broni wymierzonej w ni� z nieba. Deszcz meteor�w przeci�� ten jej skrawek nocy. Meteory jawi�y jej si� jak ostrze�enie, jak pr�gi tygrysie albo jak�wietliste kamienie nagrobne, �cinaj�ce krew w jej �y�ach. Zimny dreszcz j� przeszed� na wspomnienie ceny wyznaczonej za ich g�owy.

��Po�piesz si� � powiedzia� Paul. � Chc� zwin�� namiot.

Struga piachu z powierzchni musn�a jej lew� r�k�. Ile ziarenek piasku zmie�ci si� na d�oni? � zastanawia�a si�.

��Pom�c ci? � zapyta� Paul.

��Nie.

Prze�kn�wszy w zaschni�tym gardle wsun�a si� do otworu, piach o skondensowanej g�sto�ci zachrz�ci� pod jej d�o�mi. Paul wyci�gn�� i poda� jej rami�. Stan�a przy nim na g�adkiej �asze pustyni, rozgl�daj�c si� woko�o. Piasek prawie po brzegi wype�nia� basen, z kt�rego pozosta�y tylko niewyra�ne kraw�dzie skalnego wie�ca. Zapu�ci� si� dalej w ciemno�� swymi wyszkolonymi zmys�ami.

Szelesty drobnych zwierz�t.

Ptaki.

Zawa� wypartego piasku, a w nim s�abe odg�osy jakiego� stworzenia. Sk�adanie namiotu przez Paula i jego powr�t na powierzchni�. Noc ust�pi�a przed blaskiem gwiazd na tyle jedynie, by gro�ba wychyli�a si� z ka�dego cienia. Jessika wpatrywa�a si� w plamy czerni.

Czer� jest o�lep�ym wspomnieniem � pomy�la�a. � Nas�uchujemy g�os�w sfory okrzyk�w tych, kt�rzy polowali na naszych przodk�w w tak zamierzch�ej przesz�o�ci, �e pami�taj� j� tylko najprymitywniejsze kom�rki naszego cia�a. Uszy widz�. Nozdrza widz�.

Za chwil� Paul stan�� przy niej m�wi�c:

��Duncan mi powiedzia�, �e je�li go z�api�, wytrzyma� do tego czasu. Musimy ju� st�d uchodzi�.

Zarzuci� sakw� na rami�, podszed� do p�ytkiego obrze�a basenu, wspi�� si� na skaln� p�k� wychodz�c� na otwart� pustyni� w dole. Jessika machinalnie posz�a w jego �lady, u�wiadamiaj�c sobie,�e teraz �yje w orbicie swego syna. Poniewa� moja rozpacz jest teraz ci�sza od piasku ocean�w � pomy�la�a. � Ta planeta wyja�owi�a mnie ze wszystkiego pr�cz celu, kt�ry jest najdawniejszy: jutrzejsze �ycie. Teraz �yj�, aby �y� m�j m�ody ksi��� i maj�ca dopiero przyj�� na �wiat c�rka.

Odnosz�c wra�enie, �e piasek czepia si� jej st�p, dobrn�a do Paula.

Spogl�da� ku p�nocy, ponad pasmem ska�, zapatrzony na odleg�y szaniec. Skalny profil przypomina� z daleka antyczny pancernik morski na tle gwiazd. Jego d�uga strza�a unosi�a si� na niewidzialnej fali lasem bumerangowych anten, odchylonymi w ty� kominami, wypi�trzeniem w kszta�cie litery pi na rufie. Ponad t� sylwet� wystrzeli� pomara�czowy blask, rozszczepiony o�lepiaj�c� lini� purpury, kt�ra bi�a we� z nieba.

Druga linia purpury!

I drugi wybuch pomara�czowej jasno�ci!

Wygl�da�o to jak staro�ytna bitwa morska i dawny ogie� artylerii: nie mogli oderwa� oczu od tego widoku.

��Kolumny ognia � wyszepta� Paul.

Kr�g czerwonych �lepi�w wzbi� si� nad odleg�� ska��. Nitki purpury haftowa�y niebo.

��P�omienie z dysz silnik�w i rusznice laserowe � powiedzia�a Jessika.

Poczerwienia�y od py�u pierwszy ksi�yc Arrakis wzni�s� si� z lewej strony powy�ej horyzontu i dostrzegli sun�c� tamt�dy burz� � ruchom� wst�g� ponad pustyni�.

��To musz� by� harkonne�skie ornitoptery tropi�ce naszych � powiedzia� Paul. � Szatkuj� pustyni� w taki spos�b� jakby dla pewno�ci, �e rozdeptano wszystko, co tam by�o� jak rozdeptuje si� gniazdo skorpion�w.

��Albo gniazdo Atryd�w � powiedzia�a Jessika.

��Musimy szuka� os�ony � rzek� Paul. � Skierujemy si� na po�udnie i b�dziemy trzyma� si� ska�. Je�li nas z�api� w otwartym terenie� � Odwr�ci� si� poprawiaj�c sakw� na ramieniu. � Morduj� wszystko, co si� rusza.

Zrobi� jeden krok wzd�u� kraw�dzi i w tym momencie us�ysza� cichy �wist szybuj�cego statku, ujrza� ciemne sylwetki ornitopter�w ponad g�ow�.

��Zawsze szczyci�em si�, �e widz� rzeczy takimi jakie s� naprawd� � rzek� Thufir Hawat. � To jest przekle�stwo bycia mentatem. Nie mo�esz powstrzyma� si� od analizowania danych. � Starcza, pomarszczona twarz wydawa�a si� spokojna, kiedy m�wi�. Poplamione sapho wargi wyci�gn�y si� w prost� lini�, od kt�rej promienie zmarszczek rozchodzi�y si� ku g�rze.

Przed Hawatem przykucn�� cz�owiek w burnusie, najwyra�niej nie wzruszony jego s�owami. Obaj przycupn�li pod skalnym nawisem wychodz�cym na rozleg��, p�ytk� nieck�. Brzask rozlewa� si� ponad zwichrowan� lini� klif�w po drugiej stronie niecki. Zimno by�o pod nawisem � suchy, przenikliwy zi�b, kt�ry pozosta� po nocy. Tu� przed �witem powia� ciep�y wiatr, ale teraz by�o zimno. Hawat s�ysza� za sob� dzwonienie z�bami w�r�d garstki �o�nierzy pozosta�ych mu w oddziale. Cz�owiek siedz�cy na pi�tach naprzeciwko Hawata by� to Fremen, kt�ry przeprawi� si� przez nieck� w szar�wce przed�witu, prze�lizguj�c si� po piasku i wtapiaj�c w wydmy tak, �e ledwo by�o wida�, jak si� porusza. Fremen dotkn�� palcem piasku, nakre�li� na nim jaki� rysunek. Wygl�da�o to jak miska z wylatuj�c� z niej strza��.

��Tam jest mn�stwo hakonne�skich patroli � powiedzia�.

Podni�s� palec wskazuj�c w g�r� ponad urwisko, kt�rym Hawat zszed� ze swoimi lud�mi. Hawat kiwn�� g�ow�. Mn�stwo patroli, owszem. Jednak ci�gle nie wiedzia�, czego chce ten Fremen, i to go m�czy�o. Mentackie wyszkolenie powinno obdarzy� cz�owieka zdolno�ci� dostrzegania motyw�w.

To by�a najgorsza noc w �yciu Hawata. Przebywa� w Tsimpo, osadzie garnizonowej, buforowej stanicy na przedpolach by�ej metropolii Kartago, kiedy zacz�y nap�ywa� meldunki o atakach. Z pocz�tku pomy�la�: to rajd. Harkonnenowie przeprowadzaj� rekonesans. Lecz meldunek goni� za meldunkiem � coraz szybciej i szybciej. W Kartago wyl�dowa�y dwa legiony. Pi�� legion�w � pi��dziesi�t brygad! � atakuje g��wn� baz� ksi�cia w Arrakis. Legion w Arsunt. Dwa pu�ki w Szczerbatej Skale. Po czym doniesienia zrobi�y si� bardziej szczeg�owe � w�r�d napastnik�w s� imperialni sardaukarzy � przypuszczalnie dwa legiony. I sta�o si� jasne, �e naje�d�cy wiedzieli dok�adnie, gdzie jak� si�� zbrojn� wys�a�. Dok�adnie! Wspania�y wywiad. W�ciek�a furia narasta�a w duszy Hawata zagra�aj�c wr�cz sprawnemu funkcjonowaniu jego mentackich zdolno�ci. Skala ataku porazi�a jego umys� jak fizyczny cios.

Kryj�c si� teraz pod za�omem skalnym w pustyni, pokiwa� do siebie g�ow�, owin�� si� w porozdzieran� i poci�t� bluz�, jakby chcia� odeprze� zimne cienie.

Skala ataku.

Zawsze liczy� si� z tym, �e przeciwnik wynajmie od Gildii przygodn� lichtug� na rozpoznawczy rajd. To by�o do�� pospolite posuni�cie w tego rodzaju wojnie mi�dzy dwoma rodami. Lichtugi l�dowa�y i startowa�y z Arrakis regularnie przewo��c przypraw� dla rodu Atryd�w. Hawat zabezpieczy� si� odpowiednio przed sporadycznymi nalotami fa�szywych lichtug przyprawowych. W decyduj�cym ataku nie spodziewano si� wi�cej ni� dziesi�ciu brygad. Tymczasem na Arrakis wyl�dowa�o ponad dwa tysi�ce statk�w wed�ug ostatniego szacunku � nie tylko lichtugi, lecz fregaty, patrolowce, monitory, �amacze, transportowce, szalandy� Z g�r� sto brygad � dziesi�� legion�w! Ca�y doch�d z pi��dziesi�cioletniego wydobycia przyprawy na Arrakis mo�e by pokry� koszt takiego przedsi�wzi�cia. Mo�e. Nie doceni�em tego, ile baron by� sk�onny wyda� na wojn� z nami � pomy�la� Hawat. � Zawiod�em mego ksi�cia.

Z kolei sprawa zdrajcy. Zosta�o mi jeszcze tyle �ycia, by dopilnowa�, �eby j� uduszono! � pomy�la�. � Powinienem by� zabi� t� wied�m� Bene Gesserit, kiedy mia�em okazj�. W jego umy�le nie by�o w�tpliwo�ci, kto ich zdradzi� � lady Jessika.

��Wasz cz�owiek Gurney Halleck z cz�ci� swego oddzia�u jest bezpieczny u naszych przyjaci� przemytnik�w � powiedzia� Fremen.

��To dobrze.

Wi�c Gurney wyrwie si� z tej piekielnej planety. Nie wszyscy�my przepadli. Hawat obejrza� si� na bez�adn� grup� swoich ludzi. Rozpocz�� t� w�a�nie ostatni� noc z trzema setkami doborowych �o�nierzy. Pozosta�o z nich r�wno dwudziestu, z tego po�owa rannych. Niekt�rzy spali teraz na stoj�co, wsparci o ska�� lub rozci�gni�ci pod ni� na piasku.

Ich ostatni ornitopter, kt�rego u�ywali jako poduszkowca do przewozu rannych, odm�wi� pos�usze�stwa tu� przed �witem. Poci�li go rusznicami laserowymi i ukryli kawa�ki, po czym przeprawili si� w d� do tej kryj�wki na kraw�dzi basenu. Hawat z grubsza tylko wiedzia�, gdzie si� znajduje � jakie� dwie�cie kilometr�w na po�udniowy wsch�d od Arrakin. G��wne trakty mi�dzy Murem Zaporowym a komunami siczy le�a�y gdzie� na po�udnie od nich.

Fremen naprzeciwko Hawata odrzuci� na plecy kaptur z ko�pakiem swego filtrfraka, ods�aniaj�c rudawoblond w�osy i brod�. W�osy by�y zaczesane prosto do ty�u od wysokiego, w�skiego czo�a. Mia� on nieodgadnione, ca�e b��kitne oczy od diety przyprawnej. Brod� i w�sy z jednej strony ust splami�a krew, w�osy w tym miejscu zbi�y si� pod naciskiem p�tli chwytowodu z wtyk�w nosowych. M�czyzna wyj�� wtyki i na nowo je dopasowa�. Potar� blizn� przy nosie.

��Je�li b�dziecie przekraczali nieck� w nocy � powiedzia� Fremen � to nie wolno wam u�ywa� tarcz. W murze jest wyrwa� � Obr�ciwszy si� na pi�tach wskaza� na po�udnie � � tam i otwarty piasek a� po erg. Tarcze zwabi�� � zawaha� si� � czerwia. One niecz�sto tu przychodz�, ale tarcza za ka�dym razem jakiego� sprowadzi.

Powiedzia�: czerw � my�la� Hawat. � Zamierza� powiedzie� co� innego. Co? Czego on od nas chce? Hawat westchn��. Nie przypomina� sobie, by kiedykolwiek przedtem by� a� tak zm�czony. By�o to zm�czenie mi�ni, kt�rego energia w pastylkach nie mog�a u�mierzy�. Przekl�ci sardaukarzy! Z samooskar�ycielsk� gorycz� przyjmowa� my�li o �o�nierzach � fanatykach i zdradzie imperialnej, kt�r� reprezentowali. Jego w�asna mentacka ocena danych m�wi�a mu, jak niewielk� mia� szans� przedstawienia kiedykolwiek dowodu tej zdrady przed Wysok� Rad� Landsraadu, gdzie mog�a by� wymierzona sprawiedliwo��.

��Chcesz i�� do przemytnik�w? � zapyta� Fremen.

��Czy to mo�liwe?

��Droga jest d�uga.

�Fremeni nie lubi� m�wi� nie� � powiedzia� mu kiedy� Idaho.

��Jeszcze mi nie powiedzia�e�, czy twoi ludzie mog� pom�c moim rannym � rzek� Hawat.

��Oni s� ranni.

Ta sama przekl�ta odpowied� za ka�dym razem!

��Wiemy, �e oni s� ranni! � warkn�� Hawat. � Nie o to�

��Czy macie wod�?

��Ciszej, przyjacielu � ostrzeg� Fremen. � Co m�wi� twoi ranni? Czy w�r�d nich s� tacy, kt�rzy potrafi� dostrzec potrzeb� wody twego plemienia?

��Nie m�wimy o wodzie � powiedzia� Hawat. � M�wimy�

��Potrafi� zrozumie� twoje opory � wtr�ci� Fremen. � To s� twoi przyjaciele, twoi wsp�plemie�cy. Czy macie wod�?

��Za ma�o.

Fremen wskaza� na tunik� Hawata, na wyzieraj�c� przez ni� sk�r�.

��Zaskoczyli was w siczy, bez filtrfrak�w. Musisz podj�� wodn� decyzj�, przyjacielu.

��Czy mo�emy wynaj�� was do pomocy?

Fremen wzruszy� ramionami.

��Nie macie wody. � Zerkn�� na gromadk� za Hawatem. � Ilu swych rannych by� przeznaczy�?

Hawat zamilk�, wpatruj�c si� w tego cz�owieka. Jako mentat dostrzega�, �e komunikacja mi�dzy nimi jest przesuni�ta w czasie. Brzmienie s��w nie wi�za�o si� tu w zwyk�y sens.

��Jestem Thufir Hawat � powiedzia�. � Mam prawo wyst�powa� w imieniu mojego ksi�cia. Daj� teraz promes� odwdzi�czenia si� za wasz� pom�c. Potrzebuj� pomocy w ograniczonym zakresie, gdy� chc� trzyma� sw�j oddzia� tylko dop�ty, dop�ki nie zabij� zdrajcy, kt�remu wydaje si�, �e uszed� zemsty.

��Chcesz naszego udzia�u w wendecie?

��Z wendet� poradz� sobie sam. Chc� by� wolny od odpowiedzialno�ci za swych rannych, by m�c si� ni� zaj��.

Fremen spojrza� spode �ba.

��Jak mo�esz ty odpowiada� za swoich rannych? Oni sami odpowiadaj� za siebie. Chodzi o wod�, Thufirze Hawacie. Chcia�by�, bym wzi�� t� decyzj� na siebie?

M�czyzna po�o�y� d�o� na ukrytej pod burnusem broni. Hawat spr�y� si�. Czy�by zdrada? � przemkn�o mu przez g�ow�.

��Czego si� boisz? � zapyta� Fremen.

A niech�e ich z t� �enuj�c� szczero�ci�! Hawat odezwa� si� ostro�nie:

��Za moj� g�ow� wyznaczona jest nagroda.

��Aaach. � Fremen zdj�� r�k� z no�a. � My�lisz, �e mamy u siebie bizantyjsk� korupcj�. Nie znasz Fremen�w. Harkonenom nie wystarczy wody, by kupi� najmniejsze dziecko spo�r�d nas.

��Za to starczy�o im na zap�acenie za przelot dw�ch tysi�cy okr�t�w wojennych � pomy�la� Hawat. I wielko�� tej zap�aty nadal przyprawia�a go o zawr�t g�owy.

��I wy, i my wojujemy z Harkonnenami � rzek� Hawat. � Czy� nie powinni�my dzieli� problem�w i trud�w prowadzenia walki?

��Dzielimy je � powiedzia� Fremen. � Widzia�em ci� w boju z Harkonnenami. Dobry jeste�. By�y chwile, kiedy pragn��em, by� sta� przy mnie rami� w rami�.

��Wska�, gdzie i kiedy mam stan�� przy tobie � rzek� Hawat.

��Kto wie? � spyta� Fremen. � Wojska Harkonnen�w s� wsz�dzie. Ale ty ci�gle nie podj��e� wodnej decyzji ani nie z�o�y�e� jej w r�ce swoich rannych.

Musz� by� ostro�ny � powiedzia� sobie Hawat. � Jest w tym co�, czego nie rozumiem.

��Czy m�g�by� zapozna� mnie z waszym zwyczajem, ze zwyczajem arraka�skim? � zapyta�.

��My�lenie obcego � w g�osie Fremena kry�a si� drwina. Wskaza� na p�nocny zach�d poza szczyt urwiska. � Obserwowali�my ci�, jak przechodzisz piasek tej nocy. � Opu�ci� r�k�. � Prowadzisz sw�j odzia� po zawietrznych zboczach wydm. Niedobrze. Nie macie filtrfrak�w, wody. D�ugo nie poci�gniecie.

��Nie�atwo jest nabra� zwyczaj�w Arrakis � powiedzia� Hawat.

��Prawda. Ale zabili�my paru Harkonnen�w.

��Co wy robicie ze swoimi rannymi? � pyta� Hawat.

��Czy� cz�owiek nie wie, kiedy jest wart ratowania? Twoi ranni wiedz�, �e nie macie wody. � Przekrzywi� g�ow� spogl�daj�c z ukosa na Hawata. � Bezspornie jest to czas na wodn� decyzj�. Ranni tak samo jak i zdrowi musz� troszczy� si� o przysz�o�� plemienia.

Przysz�o�� plemienia � pomy�la� Hawat. � Plemienia Atryd�w. W tym jest sens. � Odwa�y� si� na pytanie, kt�rego unika�:

��Wiecie co� o moim ksi�ciu lub jego synu?

Nieodgadnione b��kitne oczy wpatrywa�y si� znad piasku w Hawata.

��Co�?

��Co� o ich losie! � burkn�� Hawat.

��Los jest taki sam dla wszystkich � powiedzia� Fremen. � M�wi�, �e tw�j ksi��� spotka� sw�j los. Co si� tyczy Lasana al-Giba � jego syna, to wszystko jest w r�kach Lieta. Liet jeszcze nie powiedzia�.

Zna�em odpowiedz bez pytania � pomy�la� Hawat. Obejrza� si� na swoich ludzi. Wszyscy ju� si� obudzili. Wszyscy s�yszeli. Wpatrywali si� w piaszczyst� dal ze zrozumieniem w twarzach: nie by�o dla nich powrotu na Kaladan, a teraz nie ma dla nich miejsca na Arrakis. Hawat zwr�ci� si� do Fremena.

��Wiesz co� o Duncanie Idaho?

��Przebywa� w wielkim domu, kiedy opad�a tarcza � powiedzia� Fremen. � Tyle s�ysza�em� nic wi�cej.

Zrzuci�a tarcz� i wpu�ci�a Harkonnen�w � my�la� Hawat. � To ja siedzia�em plecami do drzwi. Jak ona mog�a zrobi� co� podobnego, skoro oznacza to r�wnie� podniesienie r�ki na w�asnego syna? Lecz� kt� wie, jakimi drogami chadzaj� my�li wied�my Bene Gesserit� je�li mo�na je nazwa� my�lami. Hawat spr�bowa� prze�kn�� �lin�.

��Kiedy b�dziesz co� wiedzia� o ch�opcu?

��Niewiele wiemy o tym, co wydarzy�o si� w Arrakin � powiedzia� Fremen. Wzruszy� ramionami. � Kto wie?

��Masz mo�liwo�ci zdobycia informacji?

��Mo�e. � Fremen potar� blizn� przy nosie. � Powied� mi, Thufirze Hawacie, czy znasz si� na tej wielkiej broni u�ywanej przez Harkonnen�w?

Artyleria � pomy�la� z gorycz� Hawat. � Kto by przypu�ci�, �e u�yj� artylerii w epoce tarcz?

��Chodzi ci o artyleri�, kt�rej u�yli do zamkni�cia naszych ludzi w grotach � powiedzia�. � Znam� teoretycznie tak� bro� miotaj�c�.

��Ka�dy cz�owiek, kt�ry wycofuje si� do groty maj�cej jedno tylko wej�cie, zas�uguje na �mier� � rzek� Fremen.

��Dlaczego pytasz o t� bro�?

��Liet sobie tego �yczy.

Czy tego w�a�nie chce od nas? � zastanawia� si� Hawat.

��Przyszed�e� tu w poszukiwaniu informacji o wielkich dzia�ach? � zapyta�.

��Liet �yczy� sobie zobaczy� takie dzia�o na w�asne oczy.

��Wi�c powinni�cie p�j�� i po prostu jedno sobie wzi�� � zadrwi� Hawat.

��Tak � rzek� Fremen. � Jedno wzi�li�my. Trzymamy je w ukryciu, gdzie Stilgar mo�e je zbada� i gdzie Liet mo�e je sobie obejrze� na w�asne oczy, je�li zechce. Ale ja w�tpi�, by zechcia�. Kiepska konstrukcja dla Arrakis.

��Wy� wzi�li�cie dzia�o? � spyta� Hawat.

��To by�a dobra walka � powiedzia� Fremen. � Stracili�my jedynie dw�ch ludzi, a przelali�my wody wi�cej ni� setki.

Przy ka�dym dziale byli sardaukarzy � my�la� Hawat. Ten pustynny szaleniec jakby nigdy nic m�wi o stracie dw�ch ludzi przeciwko sardaukarom!

��Nie straciliby�my tych dw�ch, gdyby nie ci inni walcz�cy obok Harkonnen�w � powiedzia� Fremen. � Niekt�rzy z nich s� dobrymi wojownikami.

Jeden z ludzi Hawata przyku�tyka� i spojrza� z g�ry na przykucni�tego Fremena.

��M�wisz o sardaukarach?

��On m�wi o sardaukarach � powiedzia� Hawat.

��Sardaukarzy! � rzek� Fremen i jakby rado�� pojawi�a si� w jego g�osie. � Aaach, wi�c to oni! Dobra zaiste by�a to noc. Sardaukarzy. Kt�ry legion? Wiecie?

��My� nie wiemy � powiedzia� Hawat.

��Sardaukarzy � zaduma� si� Fremen. � Jednak nosz� str�j Harkonnen�w. Czy to nie dziwne?

��Imperator nie �yczy sobie, by si� dowiedziano, �e wojuje z wysokim rodem � powiedzia� Hawat.

��Ale ty wiesz, �e oni s� sardaukarami.

��A kim ja jestem? � zapyta� cierpko Hawat.

��Jeste� Thufirem Hawatem � rzeczowo odpar� m�czyzna. � C�, dowiedzieliby�my si� o tym w swoim czasie. Trzech z nich wys�ali�my jako je�c�w na przes�uchanie do ludzi Lieta.

Ordynans Hawata przem�wi� powoli, z niedowierzaniem w ka�dym s�owie:

��Wy� pojmali�cie sardaukar�w?

��Trzech tylko � powiedzia� Fremen. � Dobrze si� bili.

Gdyby�my tylko mieli czas zwi�za� si� z tymi Fremenami � my�la� Hawat. Gorzka rozpacz wype�nia�a jego umys�. Gdyby�my tylko zd��yli wyszkoli� ich i uzbroi�. Wielka Macierzy, c� by�my mieli za si�� bojow�!

��Mo�e ty zwlekasz z powodu troski o Lisana al-Gaiba � rzek� Fremen. � Je�eli on jest prawdziwym Lisanem al-Gaibem, nie mo�e go spotka� nic z�ego. Nie �am sobie g�owy nad spraw�, kt�rej si� nie da rozstrzygn��.

��Ja s�u�� Lisanowi al-Gaibowi � powiedzia� Hawat. � Jego dobro jest moj� spraw�. �lubowa�em to sobie.

���lubowa�e� jego wodzie?

Hawat zerkn�� na swego ordynansa, kt�ry ci�gle gapi� si� na Fremena, i znowu przyjrza� si� przykucni�tej postaci.

��Jego wodzie, tak.

��Pragniesz powr�ci� do Arrakin, do miejsca jego wody?

��Do� tak, do miejsca jego wody.

��Dlaczego od razu nie powiedzia�e�, �e to sprawa wody?

Fremen wsta�, osadzi� szczelnie swe nosowe wtyki. Hawat ruchem g�owy nakaza� ordynansowi wraca� do oddzia�u. Cz�owiek us�ucha� ze znu�onym wzruszeniem ramion. Hawat us�ysza� przyciszone g�osy �o�nierzy. Fremen powiedzia�:

��Zawsze jest droga do wody.

Za plecami Hawata jaki� �o�nierz zakl��. Ordynans zawo�a�:

��Thufir! Arkie umar�.

Fremen podni�s� pi�� do ucha.

���lub wody! To jest znak! � Wbi� spojrzenie w Hawata. � Mamy w pobli�u miejsce do przyjmowania wody. Czy wezwa� moich ludzi?

Ordynas podszed� ponownie do Hawata.

��Thufir, paru ludzi pozostawi�o �ony w Arrakin. Oni� no wiesz, jak to jest w takiej chwili.

Fremen ci�gle trzyma� pi�� przy uchu.

��Czy to jest �lub wody, Thufirze Hawacie? � zapyta�.

My�li wirowa�y w g�owie Hawata. Wyczu� ju�, ku czemu zmierzaj� s�owa Fremena, lecz obawia� si� reakcji umordowanych ludzi spod nawisu skalnego, kiedy to do nich dotrze.

���lub wody � powiedzia�.

��Niechaj po��cz� si� nasze plemiona � rzek� Fremen i opu�ci� pi��.

Jakby to by� sygna�, czterech ludzi zsun�o si� po ska�ach z g�ry i zeskoczy�o ko�o nich. Pomkn�li w g��b pod nawis, owin�li zmar�ego cz�owieka obszernym burnusem, podnie�li go i z trudem pu�cili si� biegiem w prawo, wzd�u� �ciany urwiska. Fontanny py�u wzbija�y si� wok� ich �migaj�cych st�p. Zanim utrudzeni ludzie Hawata zdo�ali och�on��, by�o ju� po wszystkim. Grupka z cia�em zwieszonym jak tob� w spowijaj�cej je szacie znikn�y za za�omem urwiska. Jeden z ludzi Hawata krzykn��:

��Dok�d oni bior� Arkiego? On by��

��Zabieraj� go do� do pogrzebania � powiedzia� Hawat.

��Fremeni nie grzebi� swoich zmar�ych! � warkn�� �w cz�owiek. � Nie pr�buj z nami �adnych numer�w, Thufir. Wiemy, co oni robi�. Arkie by� jednym z�

��Raj stoi otworem przed cz�owiekiem, kt�ry zmar� s�u��c Lisanowi al-Gaibowi � powiedzia� Fremen. � Je�li, jak m�wisz, s�u�ycie Lisanowi al-Gaibowi, to po co wznosi� �a�obne okrzyki? Pami�� tego, kto tak zgin��, �y� b�dzie dop�ty, dop�ki �yje pami�� ludzka.

Lecz ludzie Hawata zbli�ali si� z twarzami wykrzywionymi gniewem. Jeden mia� zdobyczn� rusznic� laserow�. Si�gn�� po ni�.

��Zosta� na miejscach! � rzuci� Hawat. Przem�g� chorobliwe znu�enie, jakie opanowa�o jego mi�nie. � Ci ludzie szanuj� naszych zmar�ych. Obyczaje si� r�ni�, ale sens jest ten sam.

��Oni zamierzaj� przerobi� Arkiego na wod� � warkn�� cz�owiek z rusznic� laserow�.

��Czy chodzi o to, �e twoi ludzie pragn� uczestniczy� w ceremonii? � spyta� Fremen.

On nawet nie widzi problemu � pomy�la� Hawat. Naiwno�� tego Fremena by�a przera�aj�ca.

��Niepokoj� si� o towarzysza, kt�rego darzyli szacunkiem � powiedzia�.

��Potraktujemy waszego towarzysza z takim samym szacunkiem, z jakim traktujemy swoich w�asnych � rzek� Fremen. � To jest �lub wody. Znany obrz�dek. Cia�o cz�owieka stanowi jego w�asno��; woda nale�y do plemienia.

M�czyzna z rusznic� laserow� zrobi� nast�pny krok i Hawat odezwa� si� pr�dko:

��Czy teraz udzielicie pomocy naszym rannym?

��Nie kwestionuje si� �lubu wody � odpar� Fremen. � Zrobimy dla was to, co plemi� robi dla swoich. Najpierw musimy was wszystkich odzia� i zatroszczy� si� o rzeczy pierwszej potrzeby.

M�czyzna z rusznic� zawaha� si�. Ordynans Hawata zapyta�:

��Czy my p�acimy za pomoc wod�� Arkiego?

��Nie p�acimy � powiedzia� Hawat. � Przy��czyli�my si� do tych ludzi.

��Obyczaje si� r�ni� � mrukn�� kto� z jego oddzia�u.

Hawat poczu� odpr�enie.

��I oni nam pomog� dotrze� do Arrakin?

��B�dziemy zabija� Harkonnen�w � powiedzia� Fremen. Wyszczerzy� z�by w u�miechu. � I sardaukar�w.

Cofn�� si� o krok, przytkn�� do uszu zwini�te w tr�bki d�onie i odchyli� g�ow� do ty�u, nas�uchuj�c. Po chwili opu�ci� r�ce.

��Nadlatuje statek � powiedzia�. � Ukryjcie si� pod ska�� i nie ruszajcie si�.

Na skinienie Hawata jego ludzie wykonali polecenie. Fremen uj�� Hawata za rami�, poci�gn�� go w ty� za innymi.

��B�dziemy walczy�, gdy przyjdzie pora � powiedzia�.

Si�gn�� pod swe szaty, wydoby� miniaturow� klatk�, wyj�� z niej jakie� stworzenie. Hawat pozna� male�kiego nietoperza. Nietoperz obr�ci� g��wk� i Hawat zobaczy� jego b��kitne w b��kicie oczy. Fremen pog�aska� nietoperza, uspokajaj�c go, nuc�c mu. Nachyli� si� nad g�ow� zwierz�cia, pozwoli�, by kropla �liny z jego j�zyka spad�a do wyci�gni�tego ku g�rze pyszczka nietoperza. Nietoperz rozpostar� skrzyd�a, lecz pozosta� na otwartej d�oni Fremena. M�czyzna wzi�� mikroskopijn� rurk� i trzymaj�c j� przy g�owie nietoperza �wierka� do rurki: po czym uni�s�szy stworzenie wysoko wyrzuci� je w powietrze. Nietoperz zanurkowa� oddalaj�c si� przy urwisku i znikn��. Fremen z�o�y� klatk� i wcisn�� j� pod burnus. Ponownie przechyli� g�ow�, nas�uchuj�c.

��Przeczesuj� pog�rze � powiedzia�. � Ciekawe, kogo tam szukaj� nad nami.

��Wiadomo, �e wycofali�my si� w tym kierunku � powiedzia� Hawat.

��Nie nale�y zak�ada�, �e jest si� wy��cznym obiektem polowania � rzek� Fremen. � Obserwuj przeciwleg�y brzeg basenu. Co� zobaczysz.

Czas mija�. Niekt�rzy ludzie Hawata wiercili si�, poszeptuj�c.

��Zachowujcie si� cicho jak mysz pod miot�� � sykn�� Fremen.

Hawat dostrzeg� ruch pod przeciwleg�ym urwiskiem � przemykaj�ce plamki br�zu na br�zie.

��M�j ma�y przyjaciel zani�s� wiadomo�� � powiedzia� Fremen. � Dobry z niego pos�aniec, dniem czy noc�. B�d� nieszcz�liwy, je�li go strac�.

Ruch po drugiej stronie niecki zamar�. Na ca�ym cztero � czy pi�ciokilometrowym obszarze piasku nie pozosta�o nic pr�cz wzrastaj�cego �aru � rozedrganych s�up�w wznosz�cego si� powietrza.

��Teraz ani mru-mru � wyszepta� Fremen.

Rz�d mozolnie brn�cych sylwetek wy�oni� si� przeciwleg�ego urwiska, kieruj�c si� na prze�aj przez nieck�. Hawatowi wygl�da�y one nie na Fremen�w, ale na jak�� dziwnie bezmy�ln� band�. Naliczy� sze�ciu ludzi w �limaczym tempie wlok�cych si� przez wydmy. �Klap-klap� skrzyde� ornitoptera rozleg�o si� z g�ry w prawo od oddzia�u Hawata. Statek przelecia� nad kraw�dzi� urwiska � by� to atrydzki ornitopter pomalowany bojowymi barwami Harkonnen�w. Ornitopter zapikowa� na przekraczaj�cych nieck� ludzi. Gromadka zatrzyma�a si� na grzbiecie wydmy, �ami�c szyk. Ornitopter zatoczy� nad nimi jedno niewielkie ko�o i zawr�ci� l�duj�c w tumanach py�u przed Fremenami. Pi�ciu ludzi wysypa�o si� z ornitoptera i Hawat dojrza� odsiewaj�ce py� migotanie ich tarcz, w ruchach za� doskona�� bieg�o�� sardaukar�w.

��Aaajaj! U�ywaj� swoich idiotycznych tarcz � zasycza� Fremen u boku Hawata. Spojrza� w kierunku otwartej po�udniowej �ciany niecki.

��Sardaukarzy � szepn�� Hawat.

��To dobrze.

Sardaukarzy podchodzili do czekaj�cej grupy Fremen�w okr��aj�c ich p�kolem. Fremeni stali w zbitej gromadce, na poz�r oboj�tnie. Znienacka, z piasku za obiema grupami wyro�li nowi Fremeni. Znale�li si� pod brzuchem, a ju� za chwil� we wn�trzu ornitoptera. Tam gdzie dwa pierwsze oddzia�y spotka�y si� na grzbiecie wydmy, chmura py�u cz�ciowo przes�oni�a gwa�towne zamieszanie. Niebawem py� opad�. Tylko Fremeni stali na nogach.

��Zostawili jedynie trzech ludzi w ornitopterze � powiedzia� Fremen obok Hawata. � To bardzo dobrze. Nie s�dz�, by�my uszkodzili statek podczas ataku.

Jeden z ludzi za plecami Hawata wyszepta�:

��To byli sardaukarzy!

��Zauwa�y�e�, jak dobrze walcz�? � zapyta� Fremen.

Hawat odetchn�� g��boko. Doko�a czu� wo� wypalonego py�u, spiekot�, sucho��. Tonem dor�wnuj�cym tej sucho�ci powiedzia�:

��Tak, oni rzeczywi�cie dobrze walcz�.

Zdobyty ornitopter poderwa� si� uko�nym uderzeniem skrzyde�, wzbi� si� i nabieraj�c ze z�o�onymi skrzyd�ami wysoko�ci, strom� �wiec� poszed� na po�udnie.

Wi�c ci Fremeni potrafi� r�wnie� pilotowa� ornitoptery � pomy�la� Hawat.

Na odleg�ej wydmie jaki� Fremen machn�� prostok�tem zielonego materia�u raz� drugi.

��Idzie ich wi�cej! � warkn�� Fremen ko�o Hawata. � Przygotujcie si�. Mia�em nadziej�, �e zabierzemy si� st�d bez dalszych zgrzyt�w.

Zgrzyt�w! � pomy�la� Hawat. Ujrza� od zachodu dwa nowe ornitoptery pikuj�ce z wysoka na obszar piasku nagle opustosza�y po znikni�ciu Fremen�w. Jedynie osiem plam b��kitu � cia�a sardaukar�w w harkonne�skich mundurach � pozosta�o na placu boju. Jeszcze jeden ornitopter wyszed� lotem �lizgowym spoza �ciany urwiska nad g�ow� Hawata. Hawatowi zapar�o dech na widok olbrzymiego transportowca. Szybowa� z powoln� oci�a�o�ci� na skrzyd�ach rozpostartych w pe�nym obci��eniu � jak wielki ptak zlatuj�cy do gniazda.

Purpurowa nitka wi�zki rusznicy laserowej strzeli�a od jednego z nurkuj�cych w oddali ornitopter�w. Smagn�a piasek wzbijaj�c cienk� smug� py�u.

��Tch�rze! � Fremen zazgrzyta� z�bami nad uchem Hawatowi.

Transportowiec wzi�� kurs na plam� niebiesko odzianych cia�. Jego skrzyd�a rozjecha�y si� na maksymaln� rozpi�to�� i zacz�y podwija� si� w po�piesznym hamowaniu.

Uwag� Hawata przyci�gn�� od po�udnia b�ysk s�o�ca na metalu � orpitopter wal�cy stamt�d lotem nurkowym na pe�nym gazie silnika, ze skrzyd�ami z�o�onymi p�asko po bokach, w z�otawym rozb�ysku p�omienia z dysz na tle ciemnej, srebrzystej szaro�ci nieba. Jak strza�a pikowa� na transportowiec, nie os�oni�ty ze wzgl�du na blisko�� rusznic laserowych. Pikuj�cy ornitopter wyr�n�� prosto w transportowiec. Grzmot ognia wstrz�sn�� basenem. Z okalaj�cych go urwisk potoczy�y si� kamienie. Gejzer pomara�czowej czerwieni wystrzeli� z piasku pod niebo w miejscu, gdzie znajdowa� si� transportowiec i towarzysz�ce mu ornitoptery � wszystko stan�o w p�omieniach.

To by� �w Fremen, kt�ry odlecia� zdobycznym ornitopterem � pomy�la� Hawat. � �wiadomie po�wi�ci� si�, by zniszczy� transportowiec. Wielka Macierzy! Kim�e s� ci Fremeni?

��Rozs�dna wymiana � powiedzia� przy nim Fremen. � W tym transportowcu by�o pewnie ze trzy setki ludzi. Teraz musimy zaj�� si� ich wod� i poczyni� plany zdobycia innego statku.

Podni�s� si�, aby wyj�� spod skalnego dachu ich kryj�wki.

Deszcz niebieskich mundur�w opadaj�cych z niskodryfow� powolno�ci� lun�� przed nim ze szczytu urwiska. W jednej chwili Hawat pozna� sardaukar�w. Dostrzeg� okrutne twarze zastyg�e w bojowym szale, zobaczy�, �e nie maj� tarcz i �e ka�dy trzyma n� w jednej r�ce, a g�uszak w drugiej. Ci�ni�ty n� trafi� freme�skiego przyjaciela Hawata w gard�o; Fremen wygi�� si� w ty�, a potem zwali� twarz� do ziemi.

Hawat mia� tylko czas na wyci�gni�cie w�asnego no�a, nim pocisk g�uszaka zwali� go z n�g w ciemno��.

Gdy ornitoptery wychyn�y z g��bi nocy ponad ich g�owami, Paul schwyci� matk� za rami�.

��St�j! � rzuci� ostro.

Wtedy ujrza� w blasku ksi�yca statek prowadz�cy, charakterystyczne podwini�cie skrzyde� przy hamowaniu do l�dowania, brawurow� gr� d�oni na sterach.

��To jest Idaho � wyszepta�.

Statek wraz z eskort� siad� w basenie jak stado kuropatw zlatuj�cych na l�gowisko. Jeszcze nie opad� kurz, kiedy Idaho bieg� ju� do nich po piasku. Za nim pod��a�y dwie sylwetki we freme�skich burnusach. Paul rozpozna� jedn�: wysoki, z brod� rudoblond � Kynes.

��T�dy! � zawo�a� Kynes i skr�ci� w lewo. W tyle za Kynesem inni Fremeni zarzucili plandeki na swe ornitoptery. Statki zmieni�y si� w rz�d p�askich wydm. Idaho zary� si� nogami w piasku przed Paulem, zasalutowa�.

��M�j panie, Fremeni maja w pobli�u tymczasow� kryj�wk�, gdzie my�

��Co si� tam za wami dzieje? � Paul wskaza� w kierunku zam�tu ponad odleg�ym klifem: p�omienie z dysz silnik�w, wi�zki rusznic laserowych siek�ce powierzchni� pustyni.

Rzadki u Idaho u�miech zago�ci� na jego okr�g�ej, �agodnej twarzy.

��M�j panie� Sire, zostawi�em im male�k� niespo�

O�lepiaj�co bia�e �wiat�o � jasne jak s�o�ce � zala�o pustyni�, rysuj�c ich cienie na skalnym wyst�pie.

Chwyciwszy d�o� Paula i rami� Jessiki Idaho jednym zamaszystym szarpni�ciem zwali� si� z nimi ze skalnej p�ki na dno basenu. Razem rozci�gn�li si� na piasku, gdy ponad ich g�owami zagrzmia� �oskot eksplozji. Jej fala uderzeniowa zmiot�a od�amki kamienia z opuszczonej przez nich p�ki. Idaho siad�, otrzepuj�c si� z piasku.

��To nie arsena� j�drowy rodu! � powiedzia�a Jessika. � My�la�am�

��Zostawi�e� za sob� nastawion� tarcz� � rzek� Paul.

��Wielk� tarcz� na pe�n� moc � o�wiadczy� Idaho. � Wi�zka rusznicy laserowej musn�a j� i� � wzruszy� ramionami.

��Fuzja subatomowa � powiedzia�a Jessika. � To niebezpieczna bro�.

��Nie bro�, moja pani, obrona. Tamta ho�ota pomy�li teraz dwa razy, zanim u�yje rusznic laserowych.

Fremeni z ornitopter�w stan�li nad nimi. Jeden zawo�a� �ciszonym g�osem:

��Czas zej�� w ukrycie, przyjaciele.

Paul podni�s� si� na nogi, podczas gdy Idaho pomaga� wsta� Jessice.

��Ten wybuch przyci�gnie powszechn� uwag�, Sire � odezwa� si� Idaho.

�Sire� � pomy�la� Paul. Jak�e dziwnie brzmia�o to s�owo w odniesieniu do mego. To ojciec zawsze by� �Sire�.

Poczu�, jak na chwil� nachodzi go moc jasnowidzenia, ujrza� siebie pora�onego barbarzy�sk� �wiadomo�ci� rasy ludzkiej, kt�ra spycha wszech�wiat cz�owieka w stron� chaosu. Wizja przyprawi�a Paula o wewn�trzny dygot � da� si� prowadzi� Idaho wzd�u� kraw�dzi basenu do skalnego wyst�pu. Fremeni za pomoc� swoich kondensator�w otwierali tam przej�cie w g��b piasku.

��Czy mog� ponie�� ci sakw�, Sire? � zapyta� Idaho.

��Nie jest ci�ka, Duncan � powiedzia� Paul.

��Nie masz tarczy osobistej � zauwa�y� Idaho. � Chcia�by� moj�? � Spojrza� na klif w oddali. � Chyba wi�cej nie zobaczymy tu rusznic laserowych w akcji.

��Zatrzymaj sw� tarcz�, Duncan. Twoje prawe rami� stanowi dla mnie dostateczn� ochron�.

Jessika zauwa�y�a, jakie wra�enie zrobi�a ta pochwa�a na Idaho, jak przysun�� si� bli�ej Paula. Ale� nieomylnie m�j syn post�puje ze swoimi lud�mi � pomy�la�a.

Fremeni usun�li czop skalny, otwieraj�c wej�cie do naturalnego pustynnego kompleksu podziemi. Zaci�gni�to os�on� maskuj�c� na otw�r.

��T�dy � wskaza� jeden z Fremen�w i sprowadzi� ich skalnymi stopniami w ciemno��. Os�ona zatrzyma�a blask ksi�yca za nimi. W przedzie o�ywi�a si� nik�a, zielona po�wiata, dobywaj�c z mroku schody, �ciany skalne, zakr�t w lewo. Ze wszystkich stron otaczali ich teraz Fremeni w burnusach, �piesz�cy w d�.

Skr�cili za r�g, napotkali drugi tunel wiod�cy uko�nie w g��b. Ko�czy� si� surow� komor� groty.

Przed nimi sta� Kynes odrzuconym do ty�u kapturem d�ubby. W zielonym �wietle po�yskiwa� ko�nierz jego filtrfraka. D�ugie w�osy i broda by�y w nie�adzie. B��kitne oczy bez bia�ek by�y sam� ciemno�ci� pod krzaczastymi brwiami.

W owej chwili spotkania Kynes dziwi� si� sobie: Dlaczego ja pomagam tym ludziom? To najniebezpieczniejsze ze wszystkiego, co kiedykolwiek zrobi�em. To mo�e mnie zgubi� wraz z nimi. W�wczas spojrzawszy Paulowi prosto w twarz, ujrza� ch�opca, kt�ry zapanowa� nad rozpacz� i przybra� postaw� m�czyzny, maskuj�c wszystko pr�cz pozycji, jak� teraz musia� przyj�� � ksi�cia. I Kynes zda� sobie w tym momencie spraw�, �e ksi�stwo istnieje ci�gle i wy��cznie za spraw� tego m�odzie�ca � i nie by�a to sprawa, kt�r� da�oby si� zlekcewa�y�.

Jessika jednym rzutem oka ogarn�a komor�, rejestruj�c j� swymi zmys�ami Bene Gesserit � laboratorium, pracownia pe�na zakamark�w w dawnym stylu.

��To jedna z Imperialnych Do�wiadczalnych Stacji Ekologicznych, kt�re m�j ojciec chcia� mie� jako bazy wypadowe � powiedzia� Paul.

Jego ojciec chcia�! � pomy�la� Kynes. W dalszym ci�gu nie m�g� si� sobie nadziwi�. Czy ja zg�upia�em, �e pomagam tym zbiegom? Po co to robi�? Tak �atwo mo�na by ich teraz uj��, kupi� za nich zaufanie Harkonnen�w.

Paul poszed� w �lady matki, w gestaltycznej lustracji pomieszczenia obejmuj�c wzrokiem �ciany z litej skaty i st� warsztatowy pod jedn� z nich. Na stole sta�y szeregi instrument�w � rozjarzonetarcze, przewodowe strugi rusztowe ze stercz�cym rowkowanym szk�em. Zapach ozonu przenika� pomieszczenie.

Kilku Fremen�w min�o ich znikaj�c za za�omem komory, sk�d dolecia�y nowe d�wi�ki � kaszlni�cia silnika, wizg pas�w nap�dowych i licznych przek�adni. Paul spojrza� w g��b komory, dostrzeg� spi�trzone pod �cian� klatki z male�kimi zwierz�tkami.

��Rozpozna�e� prawid�owo to pomieszczenie � powiedzia� Kynes. Do czego by� wykorzysta� takie miejsce, Paulu Atrydo?

��Do uczynienia tej planety miejscem odpowiednim dla istot ludzkich � odpar� Paul.

Mo�e w�a�nie dlatego im pomagam � pomy�la� Kynes.

Odg�osy maszynerii raptownie przesz�y w buczenie i ucich�y. W tej d�wi�kowej pr�ni rozleg� si� cienki zwierz�cy pisk z klatek. Urwa� si� gwa�townie, jakby w za�enowaniu. Paul zwr�ci� ponownie uwag� na klatki, zobaczy�, �e te zwierz�ta to br�zowoskrzyd�e nietoperze. Od bocznej �ciany przez klatki ci�gn�� si� automatyczny karmnik. Z niewidocznego k�ta groty wyszed� Fremen i zwr�ci� si� do Kynesa:

��Liet, urz�dzenia generatora pola nie dzia�aj�. Nie jestem w stanie zamaskowa� nas przed czujnikami zbli�eniowymi.

��Dasz rad� to naprawi�? � zapyta� Kynes.

��Nie od razu. Cz�ci� � wzruszy� ramionami.

��No dobrze � powiedzia� Kynes. � Obejdziemy si� zatem bez maszynerii. Wyci�gnijcie r�czn� pomp� powietrza na powierzchni�.

��Tak jest.

M�czyzna oddali� si� po�piesznie. Kynes zwr�ci� si� ponownie do Paula:

��Da�e� dobr� odpowied�.

Jessika odnotowa�a swobodne dudnienie g�osu tego cz�owieka. To by� g�os kr�lewski, przywyk�y do wydawania rozkaz�w. I nie przeoczy�a tego, �e zwracano si� do niego Liet. �Liet� by�o to freme�skie alter ego, druga twarz uk�adnego planetologa.

��Jeste�my w najwy�szym stopniu wdzi�czni za twoj� pomoc, doktorze Kynes � powiedzia�a.

��Hmmm, zobaczymy � rzek� Kynes. Skin�� g�ow� jednemu ze swych ludzi. � Kawa przyprawowa do mojej kwatery, Szamir.

��Tak jest, Liet.

Kynes wskaza� sklepione przej�cie w bocznej �cianie komory.

��Czy mo�na prosi�?

Jessika pozwoli�a sobie na kr�lewskie skinienie g�ow� przed skorzystaniem z zaproszenia. Spostrzeg�a, �e Paul daje d�oni� znak Idaho, polecaj�c mu zaci�gn�� tu wart�.

D�ugie na dwa kroki przej�cie za ci�kimi drzwiami prowadzi�o do kwadratowego gabinetu, o�wietlonego z�otawymi kulami �wi�toja�skimi. Wchodz�c Jessika przejecha�a d�oni� po drzwiach, ze zdumieniem rozpoznaj�c plastal.

Paul zrobi� trzy kroki w g��b pokoju i rzuci� sakw� na pod�og�. Us�ysza�, jak drzwi si� za nimi zamykaj�, z uwag� przyjrza� si� pomieszczeniu � oko�o o�miu na osiem metr�w, �ciany z naturalnej ska�y barwy curry, z wyj�tkiem metalowych szafek kartoteki z prawej strony. �rodek pokoju zajmowa� niski st� przykryty blatem z mlecznego szk�a, mieni�cego si� ��tymi p�cherzykami. Otacza�y go cztery dryfowe krzes�a.

Kynes obszed� Paula, podsun�� krzes�o Jessice. Usiad�a obserwuj�c, w jaki spos�b jej syn bada ten pok�j. Paul sta� jeszcze przez chwil�. Ledwo uchwytna anomalia pr�d�w powietrza odkry�a przed nim obecno�� sekretnych drzwi za szafkami kartoteki po prawej r�ce.

��Czy zechcesz usi���, Paulu Atrydo? � zapyta� Kynes.

Jak starannie omija m�j tytu� � pomy�la� Paul. Lecz przyj�� krzes�o i w milczeniu czeka�, a� Kynes zajmie swoje miejsce.

��Przeczu�e�, �e Arrakis mog�aby by� rajem � powiedzia� Kynes. � Jednak, jak widzisz, Imperium przysy�a tu wy��cznie swych wyszkolonych najemnych zbir�w, swych �owc�w przyprawy!

Paul podni�s� kciuk z ksi���cym sygnetem.

��Widzisz ten pier�cie�?

��Tak.

��Wiesz, co on znaczy?

Jessika obr�ci�a si� gwa�townie wytrzeszczaj�c oczy na swego syna.

��Tw�j ojciec le�y martwy w ruinach Arrakin � powiedzia� Kynes. � Formalnie ty jeste� ksi�ciem.

��Jestem �o�nierzem Imperium � powiedzia� Paul. � �Formalnie� najemnym zbirem.

Kynes pociemnia� na twarzy.

��Nawet gdy sardaukarzy Imperatora stoj� nad cia�em twojego ojca?

��Sardaukarzy to jedna sprawa, a legalne �r�d�o mojej w�adzy to druga � rzek� Paul.

��Arrakis ma sw�j w�asny spos�b okre�lania, kto chodzi w aureoli w�adzy � powiedzia� Kynes.

Za� Jessika ogl�daj�c si� na Kynesa pomy�la�a: W tym cz�owieku jest stal, przez nikogo nie rozhartowana� a my potrzebujemy stali. Paul robi niebezpieczn� rzecz.

��Sardaukarzy na Arrakis s� miar� tego, jak bardzo nasz najukocha�szy Imperator ba� si� mego ojca. Teraz ja dostarcz� Imperatorowi powod�w do strachu przed�

��Ch�opcze � powiedzia� Kynes � s� sprawy, kt�rych ty nie�

��Zwracaj si� do mnie �Sire� albo �m�j panie� � przerwa� Paul.

Nie tak ostro � pomy�la�a Jessika.

Kynes wlepi� oczy w Paula i Jessika dostrzeg�a w nich b�ysk podziwu, a i rozbawienie te� by�o w spojrzeniu planetologa.

��Sire � powiedzia� Kynes.

��Jestem ko�ci� w gardle dla Imperatora � rzek� Paul. � Jestem ko�ci� w gardle dla wszystkich, kt�rzy podzieliliby si� Arrakis jak �upem. Dop�ki �yj�, nie przestan� by� tak� ko�ci� w gardle, a� si� mn� zad�awi� na �mier�!

��S�owa � powiedzia� Kynes.

Paul nie spuszcza� z niego oczu. Po chwili rzek�:

��Macie tu mit o Lisanie al � Gaibie � G�osie z Innego �wiata � kt�ry ma powie�� Fremen�w do raju. Twoi ludzie maj��

��Zabobony! � rzek� Kynes.

��By� mo�e � zgodzi� si� Paul. � A mo�e i nie. Zabobony maj� czasami dziwne korzenie, a jeszcze dziwniejsze ga��zie.

��Masz jaki� plan � powiedzia� Kynes. � To wida� Sire.

��Czy twoi Fremeni mogliby mi dostarczy� niezbitego dowodu, �e s� tutaj sardaukarzy w mundurach Harkonnen�w?

��Niewykluczone.

��Imperator z powrotem postawi tu u w�adzy Harkonnen�w � powiedzia� Paul. � Mo�e nawet Besti� Rabbana. Niech mu b�dzie. Jak ju� Jego Wysoko�� zabrnie za daleko, by wykr�ci� si� od winy, niechaj zajrzy mu w oczy widmo Aktu Szczeg�owego przed Lansraadem. Niech odpowie tam, gdzie�

��Paul! � powiedzia�a Jessika.

��Zak�adaj�c, �e Wysoka Rada Landsraadu rozpatrzy twoj� spraw� � rzek� Kynes � rezultat mo�e by� tylko jeden: powszechna wojna mi�dzy Imperium a wysokimi rodami.

��Chaos � powiedzia�a Jessika.

��Ale ja bym przedstawi� swoj� spraw� Imperatorowi � powiedzia� Paul � daj�c mu alternatyw� dla chaosu.

Jessika odezwa�a si� bezbarwnym g�osem:

��Szanta�?

��Jedno z narz�dzi dyplomacji, jak sama m�wi�a� � powiedzia� Paul i Jessika us�ysza�a w jego g�osie zawzi�to��. � Imperator nie ma syn�w, tylko same c�rki.

��Mierzy�by� do tronu? � spyta�a Jessika.

��Imperator nie zaryzykuje obr�cenia w perzyn� Imperium przez wojn� totaln� � powiedzia� Paul. � Planety w ruinie, powszechny zam�t� tego on nie zaryzykuje.

��Proponujesz desperack� zagrywk� � powiedzia� Kynes.

��Czego si� najbardziej boj� wysokie rody Landsraadu? � zapyta� Paul. � Boj� si� najbardziej tego, co w�a�nie dzieje si� tu na Arrakis: �e sardaukarzy wyt�uk� je po kolei. Dlatego w�a�nie istnieje Landsraad. To jest spoiwo Wielkiej Konwencji. Tylko razem mog� si� przeciwstawi� si�om imperialnym.

��Ale one s��

��Oto czego si� boj� � ci�gn�� Paul. � Arrakis stanie si� zbiorowym krzykiem. Ka�dy z nich zobaczy w moim ojcu siebie � odci�tego od stada i zabitego.

Kynes zwr�ci� si� do Jessiki:

��Powi�d�by si� jego plan?

��Nie jestem mentatem � powiedzia�a Jessika.

��Ale jeste� Bene Gesserit.

Rzuci�a mu badawcze spojrzenie.

��Jego plan ma mocne i s�abe strony� jak ka�dy plan na takim etapie. Powodzenie planu tyle samo zale�y od wykonania, co od koncepcji.

���Prawo jest najwy�sz� nauk�� � zacytowa� Paul. � Tak jest napisane nad drzwiami Imperatora. Proponuj� pokaza� mu prawo.

��Ja za� nie jestem pewien, czy mog� zaufa� osobie, kt�ra wykoncypowa�a ten plan � powiedzia� Kynes. � Arrakis ma sw�j w�asny plan, kt�ry my�

��Z tronu � przerwa� Paul � m�g�bym zamieni� Arrakis w raj jednym skinieniem r�ki. To jest moneta, jak� oferuj� za twoje poparcie.

Kynes zesztywnia�.

��Moja lojalno�� nie jest na sprzeda�, Sire.

Paul utkwi� w nim spojrzenie ponad sto�em, zderzaj�c si� z zimnym p�omieniem owych b��kitnych w b��kicie oczu, przygl�daj�c si� brodatej twarzy, w�adczej minie. Cierpki u�miech przemkn�� po wargach Paula.

��Dobrze powiedziane. Przepraszam.

Kynes patrzy� mu prosto w oczy i po chwili rzek�:

���aden Harkonnen nigdy nie przyzna� si� do b��du. Mo�e wy, Atrydzi, nie jeste�cie tacy jak oni.

��Mo�e to by� b��d w ich podstawowej edukacji � rzek� Paul. � M�wisz, �e nie jeste� na sprzeda�, lecz ja wierz�, �e mam monet�, kt�r� przyjmiesz. Za twoj� wierno�� �lubuj� ci moj� wierno�� ca�kowit�.

Syn m�j ma atrydzk� szczero�� � pomy�la�a Jessika. � Mu �w kolosalny, prawie naiwny honor. C� to za pot�na doprawdy si�a. � Widzia�a, �e s�owa Paula wstrz�sn�y Kynesem.

��To jest nonsens � powiedzia� Kynes. � Jeste� zaledwie ch�opcem i�

��Jestem ksi�ciem � rzek� Paul. � Jestem Atryd�. �aden Atryda nigdy nie z�ama� takiego �lubu.

Kynes prze�kn�� �lin�.

��Kiedy m�wi�: ca�kowit� � powiedzia� Paul � oznacza to: bez granic. Odda�bym za ciebie �ycie.

��Sire! � rzek� Kynes; s�owo to samo si� wyrwa�o, a Jessika zauwa�y�a, �e nie m�wi ju� do pi�tnastoletniego ch�opca, lecz do m�czyzny, do suwerena. Teraz Kynes traktowa� to s�owo na serio. W tej chwili odda�by za Paula �ycie � pomy�la�a. � Jak Atrydzi to robi�, tak szybko, z tak� �atwo�ci�?

��Wiem, �e m�wisz to powa�nie � rzek� Kynes. � Jednak Harkon�

Drzwi za plecami Paula rozwar�y si� z trzaskiem. Obr�ci� si� jak oparzony na k��bowisko walki w przej�ciu � krzyki, szcz�k stali, wykrzywione twarze jak woskowe maski. Z matk� u boku Paul skoczy� do drzwi, dojrza� blokuj�cego przej�cie Idaho i jego nabieg�e krwi� oczy widoczne przez zamglenie tarczy, a nad nimi d�onie jak szpony, ruchliwe p�kola stali bezskutecznie r�bi�ce w tarcz�. Pomara�czowy p�omie� strzeli� z wylotu g�uszaka i odbi� si� od tarczy. Klingi Idaho by�y wsz�dzie, migaj�ce, ociekaj�ce czerwieni�. I zaraz Kynes znalaz� si� przy Paulu, wsp�lnym ci�arem naparli na drzwi. Po raz ostatni mign�� Paulowi Idaho, stawiaj�cy czo�o mrowiu harkonne�skich mundur�w � jego b�yskawiczne, kontrolowane zwody, czerwony wykwit �mierci w czarnych jak u koz�a w�osach. Po czym drzwi zamkni�to i rozleg� si� trzask, gdy Kynes je ryglowa�.

��Wygl�da na to, �e si� zdecydowa�em � powiedzia� Kynes.

��Kto� wykry� twoj� maszyneri� przed za�o�eniem os�ony � stwierdzi� Paul.

Odci�gn�� matk� od drzwi, w jej oczach dostrzeg� rozpacz.

��Powinienem by� spodziewa� si� k�opot�w, kiedy nie nadesz�a kawa � powiedzia� Kynes.

��Masz tutaj ukryte wyj�cie � odezwa� si� Paul. � Mo�e skorzystamy z niego?

Kynes zaczerpn�� tchu.

��Drzwi powinny wytrzyma� przynajmniej dwadzie�cia minut wszystko, z wyj�tkiem rusznicy laserowej.

��Nie u�yj� rusznicy z obawy, �e mamy z tej strony tarcz� � powiedzia� Paul.

��To byli sardaukarzy w harkonne�skich mundurach � wyszepta�a Jessika.

S�yszeli teraz walenie, rytmiczne uderzenia w drzwi. Kynes wskaza� szafki pod �cian� z prawej strony.

��T�dy � powiedzia�.

Podszed� do pierwszej szafki, otworzy� szuflad�, pomanipulowa� znajduj�c� si� w �rodku d�wigni�. Ca�a �ciana szafek otwar�a si� na o�cie�, ods�aniaj�c czarny wylot tunelu.

��Te drzwi to r�wnie� plastal! � rzek� Kynes.

��By�e� dobrze przygotowany � powiedzia�a Jessika.

���yjemy pod Harkonnenami od osiemdziesi�ciu lat.

Wprowadzi� ich w ciemno��, zamkn�� drzwi. W raptownej czerni Jessika zobaczy�a przed sob� �wietln� strza�k� na pod�odze. Z ty�u dobieg� g�os Kynesa.

��Tu si� rozdzielimy. Ta zapora jest mocniejsza. Wytrzyma przynajmniej przez godzin�. Id�cie po strza�kach na pod�odze takich jak ta. B�d� gas�y po waszym przej�ciu.

Prowadz� przez labirynt do zapasowego wyj�cia, gdzie ukry�em ornitopter. Dzisiejszej nocy nad pustyni� przechodzi samum. Wasz� jedyn� szans� jest dopa�� go, wej�� w pu�ap burzy, poszybowa� z ni�. Moi ludzie dokonuj� tego kradn�c ornitoptery. Je�li utrzymacie si� na karku wichury, jeste�cie ocaleni.

��Co z tob�? � zapyta� Paul.

��Ja spr�buj� umkn�� inn� drog�. Je�li mnie z�api�� c�, nadal jestem imperialnym planetologiem. Mog� twierdzi�, �e by�em waszym je�cem.

Zmyka� jak tch�rze � pomy�la� Paul. � Ale jak inaczej mog� �y�, by pom�ci� ojca? Odwr�ci� si� twarz� do drzwi. Jessika us�ysza�a jego ruch.

��Duncan nie �yje, Paul. Widzia�e� t� ran�. Nic nie mo�esz dla niego zrobi�.

��Pewnego dnia zap�ac� mi za nich wszystkich � powiedzia� Paul.

��Nie zap�ac�, je�li si� teraz nie po�pieszysz � rzek� Kynes.

Paul poczu� d�o� m�czyzny na ramieniu.

��Gdzie si� spotkamy, Kynes? � zapyta�.

��Roze�l� Fremen�w, by was szukali. Droga samumu jest znana. Teraz �pieszcie si� i oby Wielka Macierz da�a wam chy�o�� i szcz�cie.

Us�yszeli szuranie w ciemno�ci. Kynes odchodzi�. Jessika odnalaz�a d�o� Paula, poci�gn�a go �agodnie.

��Nie mo�emy si� zgubi� � powiedzia�a.

��Tak.

Min�� za ni� pierwsz� strza�k�, widz�c, jak robi si� czarna pod dotkni�ciem ich st�p. Dalej wabi�a druga. Przekroczyli j�, zobaczyli, jak ga�nie, przed sob� mieli nast�pn� strza�k�. Biegli teraz. Plany w �rodku plan�w wewn�trz plan�w w planach � my�la�a Jessika. � Czy obecnie stali�my si� cz�ci� planu kogo� innego?

Strza�ki wiod�y ich przez zakr�ty, ko�o bocznych, niewyra�nie tylko wyczuwalnych w nik�ej luminescencji odn�g. Droga przez pewien czas prowadzi�a uko�nie w d�, nast�pnie w g�r�, stale w g�r�. W ko�cu pokonali schody, skr�cili za r�g i zatrzymali si� w miejscu przed rozjarzonym murem z ciemn� d�wigni� widoczn� na samym �rodku. Paul przycisn�� d�wigni�. Mur ust�pi� przed nimi. Zab�ys�o �wiat�o ukazuj�c wyciosan� w skale grot� z przycupni�tym po�rodku ornitopterem. Za statkiem majaczy�a g�adka, szara �ciana z rysunkiem drzwi.

��Dok�d poszed� Kynes? � spyta�a Jessika.

��Post�pi� tak, jak ka�dy wytrawny dow�dca partyzancki � powiedzia� Paul. � Rozdzieli� nas na dwie grupy i tak to zorganizowa�, �eby sam nie m�g� wyjawi�, gdzie jeste�my, gdyby go z�apali. Naprawd� nie b�dzie wiedzia�.

Poci�gn�� Jessik� do groty zauwa�aj�c przy tym, �e ich stopy wzbijaj� py� z pod�ogi.

��Nikogo tu nie by�o od dawna � powiedzia�.

��Wydawa� si� ufa�, �e Fremeni nas odnajd� � rzek�a.

��Podzielam t� ufno��.

Paul pu�ci� jej r�k�, podszed�szy do lewych drzwi ornitoptera; otworzy� je i z�o�y� w tyle swoj� sakw�.

��Ten statek ma os�on� przed czujnikiem zbli�eniowym � rzek�. � Tablica przyrz�d�w kryje zdalne sterowanie bram�, sterowanie �wiat�a. Osiemdziesi�t lat pod Harkonnenami nauczy�o ich sumienno�ci.

Jessika opar�a si� z drugiej strony o burt� statku, �api�c oddech.

��Harkonnenowie pozostawi� oddzia� os�ony w tym rejonie � powiedzia�a. � Nie s� g�upcami. � Odwo�a�a si� do swego wyczucia kierunku, wskaza�a na prawo. � Ogl�dany przez nas samum jest tutaj.

Paul kiwn�� g�ow�, walcz�c z nag�� niech�ci� do wyruszenia. Zna� jej przyczyn�, co nie podtrzymywa�o go na duchu. Gdzie� w ci�gu nocy min�� krytyczny punkt zapuszczaj�c si� w nieznane. Otaczaj�ce ich terytorium czasu by�o mu znajome, lecz tu i teraz jawi�o si� jako miejsce zagadkowe. By�o to tak, jakby spogl�da� na siebie znikaj�cego w g��bi kotliny. Z niezliczonych�cie�ek wychodz�cych z owej kotliny niekt�re mog�y z powrotem wywie�� niejakiego Paula Atryd� na �wiat�o, lecz wi�kszo�� nie.

��Im d�u�ej zwlekamy, tym lepiej oni b�d� przygotowani � powiedzia�a Jessika.

��Wsiadaj i zapnij pasy.

Do��czy� do niej wewn�trz ornitoptera, ci�gle borykaj�c si� z my�l�, �e tego ��lepego� dna nie widzia� w �adnej proroczej wizji. I dozna� wstrz�su uprzytamniaj�c sobie,�e pok�ada coraz wi�ksze zaufanie w proroczej pami�ci, co os�abi�o go w obecnej krytycznej, sytuacji. �Je�eli ufasz jedynie swoim oczom, twoje pozosta�e zmys�y s�abn��. By� to aksjomat Bene Gesserit. Odni�s� go teraz do siebie, obiecuj�c sobie nigdy wi�cej nie wpa�� w ow� pu�apk� je�eli wyjdzie z tego ca�o. Zapi�� pasy bezpiecze�stwa, upewni� si�,�e matka jest zabezpieczona, sprawdzi� statek. Skrzyd�a by�y rozpostarte na ca�� szeroko�� w pozycji spoczynku, ich delikatne, metalowe przeploty rozci�gni�te. Dotkn�� d�wigni wci�gnika, obserwuj�c, jak skrzyd�a skracaj� si� do startu na ci�nieniu �adowania silnika, tak jak go uczy� Gurney Halleck. Prze��cznik rozrusznika przesun�� si� bez oporu. Tarcze na tablicy przyrz�d�w o�y�y z chwil� na�adowania podwieszonych gondoli silnik�w. Turbiny rozpocz�y sw�j cichy syk.

��Gotowa? � zapyta�.

��Tak.

Dotkn�� zdalnego sterowania �wiat�a. Okry�a ich ciemno��. Jego d�onie by�y cieniami na tle pod�wietlonych tarcz, kiedy zwolni� zdalne otwieranie bramy. Przed nimi rozleg� si� zgrzyt. Szmer kaskady piachu rozp�yn�� si� w cisz�. Niesiony powiewem py� musn�� mu policzki. Paul domkn�� swoje drzwi czuj�c nag�y przyp�yw napi�cia. Szeroki zagon przymglonych py�em gwiazd pojawi� si� w obramowaniu prostok�ta czerni tam, gdzie by�a �ciana bramy. Za ni� gwiezdny blask zarysowa� kontury skalnej p�ki, z�ud� zmarszczek na piasku. Paul wcisn�� na tablicy rozjarzony prze��cznik sekwencji startowej. Skrzyd�a trzepn�y do do�u i w ty� wyrzucaj�c ornitopter z jego gniazda. Kiedy skrzyd�a zamkn�y si� w pozycji wznoszenia, z gondoli silnik�w pop�yn�a moc.

Jessika d�o�mi spoczywaj�cymi leciutko na dwusterze wyczuwa�a pewno�� ruch�w swego syna. Ba�a si�, a mimo to przepe�nia�a j� rado��. Teraz nasz� jedyn� nadziej� s� umiej�tno�ci Paula � pomy�la�a. � Jego m�odo�� i refleks.

Paul zwi�kszy� moc gondoli odrzutowych. Ornitopter po�o�y� si� w wira�u wciskaj�c ich w fotele, za� przed nimi wyr�s� na tle rozgwie�d�onego nieba ciemny mur. Paul doda� statkowi skrzyde�, doda� mocy. Kolejna seria wznosz�cych uderze� skrzyd�ami i wyszli ponad ska�y � oszronione srebrem za�amania i wyst�py w blasku gwiazd. Poczerwienia�y w kurzu drugi ksi�yc pokaza� si� nad horyzontem z prawej strony, oznaczaj�c kontury wst�gowego toru samumu. D�onie Paula zata�czy�y na sterach. Skrzyd�a skurczy�y si� w kikuty. Si�a od�rodkowa poci�gn�a ich cia�a, kiedy statek wykona� ostry wira�.

��Ognie silnik�w za nami! � powiedzia�a Jessika.

��Widzia�em je.

Paul popchn�� d�wigni� mocy. Skoczywszy jak sp�oszone zwierz� ornitopter run�� na po�udniowy zach�d ku samumowi i ogromnej krzywi�nie pustyni. W niedalekiej odleg�o�ci Paul widzia� rozrzucone cienie wskazuj�ce, gdzie ko�czy�o si� pasmo ska� z systemem podziemi pod wydmami. Dalej ci�gn�y si� o�wietlone ksi�ycem paznokcie cieni � wydmy malej�ce jedna za drug�. Za� ponad horyzontem pi�trzy� si� p�aski ogrom samumu jak wa� na tle gwiazd.

Co� wstrz�sn�o ornitopterem.

��Wybuch pocisku! � Jessice zapar�o dech. � Stosuj� jaki� rodzaj broni balistycznej.

Ujrza�a nagle drapie�ny u�miech na twarzy Paula.

��Zdaje si�, �e unikaj� rusznic laserowych � powiedzia�.

��Przecie� my nie mamy tarcz!

��A oni wiedz� o tym?

Ornitopter zadygota� ponownie. Paul obejrza� si� do ty�u.

��Tylko jeden z nich wydaje si� dostatecznie szybki, by nas nie zgubi�.

Wr�ci� do pilnowania kursu, patrz�c jak �ciana burzy piaskowej ro�nie przed nimi. Pi�trzy�a si� jak namacalna opoka.

��Wyrzutnie pocisk�w, rakiety, ca�y antyczny arsena�, to jedna z rzeczy, jak� damy Fremenom � wyszepta� Paul.

��Samum � powiedzia�a Jessika. � Czy nie powiniene� skr�ci�?

��Co ze statkiem za nami?

��Dogania nas.

��Teraz!

Paul skr�ci� skrzyd�a, z ostrym przechy�em skr�ci� na lewo w zwodniczo leniw� kipiel wa�u burzy, czuj�c, jak si�a od�rodkowa �ci�ga mu policzki.

Wydawa�o im si�, �e szybuj� w ospa�ym, g�stniej�cym coraz bardziej k��bowisku py�u, kt�re na koniec przes�oni�o pustyni� i ksi�yc. O�wietlony jedynie zielon� po�wiat� tablicy przyrz�d�w statek zmieni� si� w d�ugi, horyzontalny poszum ciemno�ci.

Przez g�ow� Jessiki przemyka�y wszystkie znane jej ostrze�enia przed takimi samumami � �e tn� metal jak mas�o, wytrawiaj� cia�o i wy�eraj� ko�ci. Poczu�a uderzenie za�mionego py�em wiatru. Okr�ci� nimi, podczas gdy Paul zmaga� si� ze sterami. Zobaczy�a, �e odcina moc, po czym statek pr�buje stan�� d�ba. Metal sycza� i dygota� wok� nich.

��Piasek! � krzykn�a Jessika.

W odblasku przyrz�d�w zobaczy�a przecz�cy ruch jego g�owy.

��Ma�o piasku na tej wysoko�ci.

Czu�a jednak, �e zapadaj� si� g��biej w wir. Paul wysun�� skrzyd�a na pe�n� d�ugo�� szybowania, s�ysza�, jak trzeszcz� od napr�enia. Nie odrywa� oczu od przyrz�d�w, szybuj�c instynktownie, walcz�c o wysoko��. D�wi�k ich przelotu przycich�. Ornitopter zacz�� przechyla� si� na lewe skrzyd�o. Paul skupi� si� na rozjarzonej kuli w obr�bie krzywej po�o�enia i pokonuj�c op�r statku wyr�wna� lot.

Jessika mia�a niesamowite uczucie, �e stoj� w miejscu, �e wszelki ruch jest na zewn�trz. Niewyra�na buro�� nap�ywaj�ca do okien, hucz�cy gwizd, przypomina�y jej o pot�gach woko�o. Wichury do siedmiuset i o�miuset kilometr�w na godzin� � pomy�la�a. Nap�yw adrenaliny rozstraja� jej nerwy. �Nie wolno si� ba� � powt�rzy�a sobie bezg�o�nie s�owa litanii Bene Gesserit. � �Strach zabija dusz�. Z wolna d�ugie lata szkolenia wzi�y g�r�. Powr�ci� spok�j.

��Trzymamy tygrysa za ogon � wyszepta� Paul. � Nie mo�emy zej�� w d�, nie mo�emy l�dowa� i nie wierz�, �ebym by� w stanie wywindowa� nas z tego do g�ry. B�dziemy musieli to przetrzyma�.

Spok�j z niej uszed�, Jessika poczu�a, �e dzwoni z�bami, zacisn�a szcz�ki. Wtem us�ysza�a g�os Paula, cichy i opanowany, odmawiaj�cy litani�:

�Strach zabija dusz�. Strach to ma�a �mier�, a wielkie unicestwienie. Stawi� mu czo�o. Niechaj przejdzie po mnie i przeze mnie. A kiedy przejdzie, obr�c� oko swej ja�ni na jego drog�. Kt�r�dy strach przeszed�, tam niczego nie b�dzie. Tylko ja pozostan�.

��Nie �yj�, baronie � powiedzia� Iakin Nefud, kapitan stra�y. � I ta kobieta, i ch�opiec z ca�� pewno�ci� nie �yj�.

Baron Vladimir Harkonnen siedzia� w nocnych dryfach swojej prywatnej kwatery. Poza t� kwater�, otaczaj�c j� jak wieloskorupkowe jajo, rozci�ga�a si� kosmiczna fregata, w kt�rej osiad� na Arrakis. Jednak�e tutaj, w jego komnatach, surowy metal statku by� przybrany draperiami, obiciami z tkanin i rzadkimi dzie�ami sztuki.

��Na pewno � powiedzia� kapitan stra�y. � Oboje nie �yj�.

Baron poprawi� swoje obfite cia�o w dryfach, skoncentrowa� si� na ebolinowej statuetce skacz�cego ch�opca w niszy po drugiej stronie pokoju. Sen go opu�ci�. Wyg�adzi� wy�ci�k� dryfu pod fa�dami szyi i ponad pojedyncz� kul� �wi�toja�sk� swej sypialnej komnaty wpatrywa� si� w otw�r drzwi, gdzie sta� kapitan Nefud odgrodzony pentarcz�.

��Nie �yj� z ca�� pewno�ci� � powt�rzy� kapitan.

Baron widzia� pozosta�o�ci semutowego ot�pienia w �renicach Nefuda. By�o jasne, �e ten cz�owiek otrzyma� meldunek, kiedy znajdowa� si� w g��bokiej narkotycznej ekstazie i po�pieszy� tutaj zatrzymuj�c si� po drodze jedynie dla za�ycia antidotum.

��Otrzyma�em szczeg�owy raport � powiedzia� Nefud.

Niech si� troch� napoci � my�la� baron. Instrumenty polityki musz� by� zawsze ostre i gotowe. Si�a i strach � ostre i gotowe.

��Czy widzia�e� ich cia�a? � zagrzmia� baron.

Nefud zawaha� si�.

��No?

��M�j panie� widziano ich, jak wpadli w� wiatry powy�ej o�miuset kilometr�w. Nic nie wychodzi z takiego huraganu, m�j panie. Nic! Jeden z naszych ornitopter�w uleg� zniszczeniu w trakcie po�cigu.

Baron wpatrywa� si� w Nefuda; zauwa�y� nerwowy tik mi�ni szcz�k m�czyzny przypominaj�cych obc�gi, spos�b, w jaki porusza� si� jego podbr�dek, kiedy Nefud prze�yka� �lin�.

��Widzia�e� ich cia�a? � zapyta� baron.

��M�j panie�

��W jakim celu przychodzisz tutaj i pobrz�kujesz szabelk�? � zarycza� baron. � By mi powiedzie�, �e co� jest pewne, kiedy nie jest? Czy my�lisz, �e wynagrodz� ci� za tak� g�upot�,�e dam ci kolejny awans?

Twarz Nefuda zbiela�a jak p��tno.

Patrzcie no go tylko, tego kurczaka � my�la� baron. � Oblegaj� mnie jemu podobne, nic niewarte gnojki. Gdybym rozsypa� piasek przed tym stworzeniem i powiedzia� mu, �e to ziarno, dzioba�by a� mi�o.

��Zatem ten sukinsyn Idaho zaprowadzi� nas do nich? � zapyta� baron.

��Tak, m�j panie!

Prosz�, jak strzela odpowiedziami � pomy�la� baron.

��Pr�bowali nawia� do Fremen�w, co?

��Tak, m�j panie.

��Czy jest co� jeszcze w owym� raporcie?

��Planetolog imperialny, Kynes jest w to zamieszany, m�j panie. Idaho spotka� si� z tym Kynesem w tajemniczych okoliczno�ciach� m�g�bym nawet powiedzie� w podejrzanych okoliczno�ciach.

��Tak?

��Oni� hm, polecieli razem na pustyni�, tam gdzie z ca�� pewno�ci� ukrywa� si� ch�opiec i jego matka. W gor�czce po�cigu kilka naszych grup znalaz�o si� w zasi�gu eksplozji rusznicy laserowej z tarcz�.

��Ilu stracili�my?

��Jeszcze nie jestem� pewny, m�j panie.

��e � pomy�la� baron. � Musia�o by� gor�co.

��Imperialny s�ugus, ten Kynes � powiedzia� baron � prowadzi� podw�jn� gr�, co?

��R�cz� za to swoj� reputacj�, m�j panie.

Jego reputacja!

��Ka� zabi� tego cz�owieka.

��M�j panie! Kynes jest imperialnym planetologiem, Jego Wysoko�ci osobistym podda�

��Wi�c zr�b to tak, by wygl�da�o na wypadek!

��M�j panie, w zdobyciu tego freme�skiego gniazda obok naszych si� brali udzia� sardaukarzy. Teraz trzymaj� Kynesa pod stra��.

��Wydosta� go od nich. Powiedz, �e �ycz� sobie go przes�ucha�.

��A je�li si� nie zgodz�?

��Zgodz� si�, je�li za�atwisz to jak nale�y.

Nefud prze�kn�� �lin�.

��Tak jest, m�j panie.

��Ten cz�owiek musi umrze� � zahucza� baron. � Pr�bowa� pom�c moim wrogom.

Nefud przest�pi� z nogi na nog�.

��No?

��M�j panie, sardaukarzy trzymaj�� pod stra�� dwie osoby, kt�re mog� ciebie zainteresowa�. Pojmali mistrza assassin�w ksi�cia.

��Hawata? Thufira Hawata?

��Widzia�em je�ca na w�asne oczy, m�j panie. To jest Hawat.

��Nie wierz�, �eby to by�o mo�liwe.

��M�wi�, �e zosta� powalony g�uszakiem, m�j panie. W pustyni, gdzie nie m�g� skorzysta� z tarczy. W�a�ciwie nic mu nie jest. Je�eli uda si� nam go dosta� w nasze r�ce, b�dziemy mieli wspania�� zabaw�.

��Zapominasz, �e m�wisz o mentancie � warkn�� baron. � Mentata si� nie marnuje. Otworzy� usta? Co m�wi o swej kl�sce? Czy m�g�by zna� zasi�g� ale nie.

��Otworzy� usta jedynie po to, by da� wyraz swojemu przekonaniu, �e zdradzi�a go lady Jessika.

��Aaaaach � baron osun�� si� na oparcie, popadaj�c w zadum�. � Jeste� pewny? Czy to na pewno lady Jessika budzi jego gniew?

��Powiedzia� tak w mojej obecno�ci, m�j panie.

��Niech wi�c my�li, �e ona �yje.

��Ale, m�j panie�

��Cicho b�d�. Chc�, by Hawata potraktowano �askawie. Nie wolno mu powiedzie� ani s�owa o �wi�tej pami�ci doktorze Yuem, jego prawdziwym zdrajcy. Nale�y twierdzi�, �e doktor Yueh zgin�� w obronie swego ksi�cia. Poniek�d to mo�e nawet i prawda. W zamian umocnimy w nim podejrzenia wobec lady Jessiki.

��M�j panie, ja nie�

��Droga do rz�dzenia i kierowania mentatem, Nefud, prowadzi przez udzielanie mu informacji. Dajesz fa�szywe informacje � masz fa�szywe wyniki.

��Tak, m�j panie, ale�

��Czy Hawat jest g�odny? Spragniony?

��Panie m�j! Hawat jest ci�gle w r�kach sardaukar�w!

��Tak, tak, oczywi�cie. Lecz sardaukarzy podobnie jak ja b�d� wychodzi� ze sk�ry, �eby wyci�gn�� od Hawata informacje. Zauwa�y�em pewn� rzecz u naszych sojusznik�w, Nefud. Nie s� oni zbytnio wyrobieni� politycznie. S�dz�, �e to celowe; Imperator chce, aby tak by�o. Tak. Tak s�dz�. Wspomnisz dow�dcy sardaukar�w o mojej renomie specjalisty od wyci�gania informacji z opornych osobnik�w.

Nefud wygl�da� na nieszcz�liwego.

��Tak, m�j panie.

��Powiesz dow�dcy sardaukar�w, �e pragn� przes�ucha� ich obu, Hawata i tego Kynesa jednocze�nie, wygrywaj�c jednego przeciwko drugiemu. Tyle potrafi, jak s�dz�, zrozumie�.

��Tak, m�j panie.

��A jak ju� b�dziemy ich mieli w r�ku� � baron pokiwa� g�ow�.

��M�j panie, sardaukarzy za��daj� obecno�ci obserwatora przy ka�dym� przes�uchaniu.

��Jestem przekonany, �e potrafimy stworzy� nag�� potrzeb� odwo�ania wszelkich niepo��danych obserwator�w, Nefud.

��Rozumiem, m�j panie. Wtedy to Kynes mo�e mie� sw�j wypadek.

��Obaj, Kynes i Hawat ulegn� wypadkom, Nefud. Ale tylko wypadek Kynesa b�dzie prawdziwy. Hawata chc� dla siebie. Tak. O, tak.

Nefud zamruga� powiekami, prze�kn�� �lin�. Wygl�da�, jakby w�a�nie chcia� o co� zapyta�, ale zachowa� milczenie.

��Hawata nakarmi� i napoi� � powiedzia� baron. � Traktowa� z �yczliwo�ci�. W wodzie podasz mu trucizn� �ladow�, wynalezion� przez b�ogos�awionej pami�ci Pitera de Vries. I sam dopilnujesz,�eby od owej chwili antidotum wesz�o na sta�e do jad�ospisu Hawata� a� do odwo�ania.

��Antidotum, tak jest � Nefud pokr�ci� g�ow�. � Ale�

��Nie b�d� t�py, Nefud. Ksi��� omal mnie nie zabi� t� kapsu�� truj�c� w z�bie. Gaz, jaki wydmuchn�� w mojej obecno�ci, pozbawi� mnie mego bezcennego mentata, Pitera. Potrzebuj� zast�pcy.

��Hawat?

��Hawat.

��Ale�

��Chcesz powiedzie�, �e Hawat jest bez reszty oddany Atrydom. Prawda, ale Atrydzi nie �yj�. Przekabacimy go. Musi doj�� do przekonania, �e nie ponosi winy za zgon ksi�cia. �e to wszystko jest sprawk� czarownicy Bene Gesserit. �e mia� marnego pana, kt�remu uczucia za�miewa�y rozum. Mentaci �ywi� kult dla zdolno�ci wnioskowania w oderwaniu od uczu�, Nefud. Przekabacimy wielkiego Thufira Hawata.

��Przekabacimy go. Tak jest, m�j panie.

��Hawat mia� niestety pana z mizern� kies�, kt�ry nie m�g� wyd�wign�� mentata na najwy�sze szczyty logicznego my�lenia, jakie mentatowi przys�uguj�. Hawat dostrze�e w tym jakie� ziarno prawdy. Ksi�cia nie by�o sta� na najsprawniejszych szpieg�w, �eby m�g� dostarczy� swojemu mentatowi niezb�dnych informacji.

Baron wlepi� spojrzenie w Nefuda.

��Nie oszukujmy si�, Nefud. Prawda to pot�ny or�. Wiemy, jak pobili�my Atryd�w. Hawat te� to wie. Dokonali�my tego za pomoc� bogactwa.

��Bogactwa. Tak, m�j panie.

��Przekabacimy Hawata � powt�rzy� baron. � Ukryjemy go przed sardaukarami. I b�dziemy trzyma� w zanadrzu� odstawienie antidotum na trucizn�. Nie ma sposobu usuni�cia trucizny �ladowej. Poza tym, Nefud, Hawat wcale nie musi niczego podejrzewa�. Wykrywacz trucizny nie wyka�e obecno�ci antidotum. Hawat mo�e bada� do woli swe po�ywienie i nie znajdzie ani �ladu trucizny.

Oczy Nefuda rozszerzy�y si� w przyp�ywie zrozumienia.

��Nieobecno�� czego� � rzek� baron � ona mo�e by� r�wnie zab�jcza jak obecno��. Nieobecno�� powietrza, co? Nieobecno�� wody? Nieobecno�� czegokolwiek innego, od czego jeste�my uzale�nieni. � Baron pokiwa� g�ow�. � Rozumiesz mnie, Nefud?

Nefud prze�kn��.

��Tak, m�j panie.

��Wi�c bierz si� do roboty. Znajd� dow�dc� sardaukar�w i nadaj bieg sprawie.

��Tak jest, m�j panie.

Nefud sk�oni� si� i odszed� w po�piechu.

Hawat u mego boku! � my�la� baron. � Sardaukarzy mi go dadz�. Je�li w og�le b�d� co� podejrzewa�, to jedynie, �e chc� zabi� mentata. I ja te podejrzenia potwierdz�! G�upcy! Jeden z najwspanialszych mentat�w, jakich zna historia, mentat wyszkolony w zabijaniu, za� oni rzucaj� go mi niczym b�ah� zabawk� przeznaczon� do zepsucia. Poka�� im, do czego mo�na wykorzysta� tak� zabawk�.

Baron si�gn�� za draperi� przy swoim ��ku dryfowym i nacisn�� guzik wzywaj�c swego starszego bratanka, Rabbana. Opad� wygodnie na wznak, u�miechaj�c si�.

I wszyscy Atrydzi w grobie!

G�upi kapitan stra�y mia� oczywi�cie racj�. Z pewno�ci� nic nie pozosta�o przy �yciu na drodze samumu Arrakis. �aden ornitopter� ani jego pasa�erowie. Ta kobieta i ch�opiec nie �yj�. �ap�wki we w�a�ciwe r�ce, niewiarygodny wydatek na sprowadzenie przewa�aj�cych wojsk na pewn� planet� wszelkie poufne raporty wysma�one wy��cznie dla uszu Imperatora, wszystkie ostro�ne knowania wreszcie zaowocowa�y tutaj w pe�ni.

Si�a i strach � strach i si�a!

Baron widzia� drog� przed sob�. Pewnego dnia pewien Harkonnen zostanie Imperatorem. Nie on sam i nie nasienie z jego l�d�wi. Ale Harkonnen. Rzecz jasna nie Rabban, kt�rego wezwa�. Lecz m�odszy brat Rabbana. M�odziutki Feyd-Rautha. By�a w tym ch�opcu jaka� �wie�o�� raduj�ca barona� jaka� drapie�no��. Cudny ch�opiec � pomy�la� baron. � Rok jeszcze lub dwa, powiedzmy do czasu, kiedy sko�czy siedemna�cie lat i b�d� mia� pewno��, czy jest on narz�dziem potrzebnym rodowi Harkonnen do zdobycia tronu.

��Ja�nie panie baronie.

M�czyzna stoj�cy przed polem wej�ciowym do sypialni barona by� niski, oty�y na twarzy i ciele, z w�skim rozstawem oczu cechuj�cym m�sk� lini� Harkonnen�w, i zwalistymi ramionami. Zachowa� jeszcze niejak� pr�no�� pod sad�em, ale na oko wida� by�o, �e pewnego dnia dorobi si� przeno�nych dryf�w d�wigaj�cych jego nadwag�.

Zakuty �eb i g�ra mi�sa � pomy�la� baron. � Mentatem to on nie jest, ten m�j bratanek�to nie Piter de Vries, za to by� mo�e co� lepiej nadaj�cego si� do najbli�szego zadania� Je�li dam mu woln� r�k� w dzia�aniu, zetrze wszystko na swej drodze. Och, jak�e go tutaj znienawidz� na Arrakis!

��M�j drogi Rabbanie � powiedzia� baron.

Zwolni� pole wej�cia, lecz ostentacyjnie pozostawi� w�asn� tarcz� nastawion� na pe�n� moc wiedz�c, �e jej migotanie b�dzie widoczne ponad nocn� kul� �wi�toja�sk�.

��Wezwa�e� mnie � rzek� Rabban.

Wsun�� si� na krok do sypialni, prze�lizn�� wzrokiem po zaburzeniu powietrza od tarczy barona, rozejrza� si� za krzes�em nie znajduj�c �adnego.

��Sta� bli�ej, abym ci� lepiej widzia� � powiedzia� baron.

Rabban zrobi� drugi krok, my�l�c, �e przekl�ty staruch celowo usun�� wszystkie krzes�a, �eby zmusi� go�ci do stania.

��Atrydzi nie �yj� � oznajmi� baron. � Wszyscy co do jednego. Dlatego w�a�nie sprowadzi�em ci� tutaj na Arrakis. Ta planeta znowu jest twoja.

Rabban zamruga�.

��A ja my�la�em, �e zamierzasz awansowa� Pitera de Vries na�

��Piter te� nie �yje.

��Piter?

��Piter.

Baron ponownie uaktywni� pole drzwi, odcinaj�c dost�p wszelkich energii do pokoju.

��W ko�cu ci si� znudzi�, h�? � spyta� Rabban.

��Powiem ci co� ten jeden jedyny raz � zahucza� baron. � Insynuujesz, �e pozby�em si� Pitera tak, jak wyrzuca si� byle jak� drobnostk�. � Strzeli� t�ustymi palcami. � Ot tak, h�? Ja nie jestem takim idiot�, bratanku. Potraktuj� to nie�yczliwie, je�li kiedykolwiek jeszcze s�owem b�d� czynem dasz do zrozumienia, �e jestem takim idiot�.

Strach pojawi� si� w zezuj�cych oczach Rabbana. Mniej wi�cej wiedzia�, jak daleko stary baron m�g� si� posun�� przeciwko rodzinie. Rzadko do punktu �mierci, chyba �e dla potwornego zysku lub prowokacji. Ale kary w rodzinie potrafi�y by� bolesne.

��Wybacz mi, m�j panie, baronie � powiedzia� Rabban.

Spu�ci� oczy tyle� dla ukrycia w�asnej z�o�ci, co dla okazania pos�usze�stwa.

��Nie oszukasz mnie, Rabban � rzek� baron.

Rabban prze�kn�� nie podnosz�c oczu.

��Mam zasad� � m�wi� dalej baron. � Nigdy nie usuwaj cz�owieka bezmy�lnie tak, jak to si� robi w skali ca�ego lenna poprzez odpowiedni� procedur� prawn�. Zawsze r�b to dla celu nadrz�dnego � i znaj sw�j cel!

Przez Rabbana przem�wi�a z�o��:

��A jednak usun��e� zdrajc� Yuego! Widzia�em, jak wynoszono jego cia�o, kiedy przyby�em zesz�ej nocy. � Rabban spojrza� na stryja wystraszony nagle tonem swoich s��w. Lecz baron u�miechn�� si�.

��Jestem bardzo ostro�ny z niebezpieczn� broni� � powiedzia�. � Doktor Yueh by� zdrajc�. Wyda� mi ksi�cia. � G�os barona nabra� mocy. � Przekupi�em doktora z Akademii Suk! Szko�y Wewn�trznej! S�yszysz, ch�opcze? Ale to zbyt szalony rodzaj broni, by j� odstawi� do lamusa. Nie usun��em go przypadkowo.

��Czy Imperator wie, �e przekupi�e� doktora Suk?

To by�o bystre pytanie � pomy�la� baron. � Czy�bym nie docenia� tego bratanka?

��Imperator jeszcze o tym nie wie � powiedzia�. � Lecz sardaukarzy z pewno�ci� mu o tym zamelduj�. Jednak�e zanim to si� stanie, za�atwi� kana�ami Kompanii KHOAM, by do jego r�k dotar� m�j w�asny raport. Wyja�ni�, �e szcz�liwym trafem odkry�em doktora, kt�ry udawa�, �e jest uwarunkowany. Fa�szywego doktora, rozumiesz? Poniewa� wszyscy wiedz�, �e nie mo�na prze�ama� uwarunkowania Akademii Suk, wi�c w to uwierz�.

��Aaach, rozumiem � mrukn�� Rabban.

Baron za� pomy�la�: Zaiste mam nadziej�, �e rozumiesz. Mam nadziej�, �e naprawd� rozumiesz, jak istotne jest zachowanie tego w tajemnicy. Nagle zdziwi�o go w�asne post�powanie. � Po co to zrobi�em? Po co che�pi� si� przed tym swoim durnym bratankiem � bratankiem, kt�rego musz� wykorzysta� i odstawi�? Poczu� z�o�� na samego siebie. Czu� si� zdradzony.

��To musi pozosta� w tajemnicy � powiedzia� Rabban. � Rozumiem.

Baron westchn��.

��Tym razem daj� ci odmienne instrukcj� co do Arrakis, bratanku. Kiedy ostatnio w�ada�e� t� planet�, trzyma�em ci� kr�tko w karbach. Tym razem wymagam tylko jednego.

��M�j panie?

��Zysku.

��Zysku?

��Masz jakie� poj�cie, Rabban, ile wydali�my na sprowadzenie takiej armii do zaatakowania Atryd�w? Czy cho�by w przybli�eniu podejrzewasz, ile Gildia liczy sobie za transport wojska?

��Drogo, co?

��Drogo! � baron wyrzuci� t�uste rami� w stron� Rabbana. � Gdyby� przez sze��dziesi�t lat wyciska� z Arrakis ka�dy grosz, jaki si� da wydusi�, z ledwo�ci� si� wyp�acimy!

Rabban otworzy� usta, zamkn�� je bez s�owa.

��Drogo � za�mia� si� drwi�co baron. � Przekl�ty monopol Gildii na kosmos pu�ci�by nas z torbami, gdybym nie zaplanowa� tego wydatku dawno temu. Powiniene� wiedzie�, Rabban, �e my ponie�li�my ca�y ci�ar operacji. Zap�acili�my nawet za przew�z sardaukar�w.

I nie po raz pierwszy baron zapyta� sam siebie, czy nadejdzie w og�le taki dzie�, kiedy uda si� przechytrzy� Gildi�. By�a przebieg�a: ci�gn�a tylko tyle pieni�dzy, by gospodarz nie protestowa�, dop�ki nie mieli go w gar�ci, dop�ki nie mogli zmusi� go, by p�aci� i p�aci�, i p�aci�. Przedsi�wzi�ciom militarnym towarzyszy�y zawsze wyg�rowane ��dania.

�Stawki ryzyka� � t�umaczyli us�u�ni agenci Gildii. A na ka�dego agenta, jakiego uda�o ci si� wprowadzi� do Banku Gildii w charakterze psa �a�cuchowego, oni instalowali dw�ch w twoim systemie.

Nie do zniesienia!

��Zysk zatem � powiedzia� Rabban.

Baron opu�ci� r�k�, zwin�� w pi��.

��Masz uciska�.

��I mog� robi�, co mi si� �ywnie podoba, dop�ki uciskam?

��Co ci si� �ywnie podoba.

��Te armaty, kt�re sprowadzi�e� � powiedzia� Rabban. � Czy m�g�bym�

��Usuwam je � rzek� baron.

��Ale ty�

��Ty nie b�dziesz potrzebowa� takich zabawek. Stanowi�y specyficzn� nowo��, a teraz s� bezu�yteczne. Potrzebujemy metalu. Dzia�a nic nie wsk�raj� przeciwko tarczy, Rabban. Ich rola polega�a jedynie na zaskoczeniu. Od pocz�tku przewidywali�my, �e ludzie ksi�cia wycofaj� si� do skalnych grot tej odra�aj�cej planety. Nasza artyleria ich tylko zamurowa�a.

��Fremeni nie u�ywaj� tarcz.

��Mo�esz zatrzyma� troch� rusznic laserowych, je�li chcesz.

��Tak, m�j panie. I mam woln� r�k�.

��Dop�ty, dop�ki uciskasz.

Rabban u�miechn�� si� rozanielony.

��Rozumiem doskonale, m�j panie.

��Niczego nie rozumiesz doskonale � warkn�� baron. � Wyja�nijmy to sobie od razu. Jedyne, co rozumiesz, to jak wykonywa� moje rozkazy. Czy przysz�o ci do g�owy, bratanku, �e na tej planecie jest przynajmniej pi�� milion�w mieszka�c�w?

��Czy pan m�j zapomina, �e by�em tutaj uprzednio jego regentem � siridarem? I je�li pan m�j mi wybaczy, jego szacunek mo�e by� zani�ony. Trudno zliczy� ludno�� rozsian� po nieckach i panwiach, tak jak oni tutaj. Bior�c pod uwag� Fremen�w z�

��Fremen�w nie warto bra� pod uwag�!

��Wybacz, m�j panie, lecz sardaukarzy s� innego zdania.

��Ty co� wiesz?

��Pan m�j wypoczywa�, kiedy przyby�em ubieg�ej nocy. Ja� hm. Pozwoli�em sobie odszuka� niekt�rych z moich adiutant�w� hm, dawnych czas�w. S�u�yli za przewodnik�w sardaukarom. Donosz� mi, �e banda Fremen�w wci�gn�a w zasadzk� i wyci�a w pie� oddzia� sardaukar�w, gdzie� na po�udniowy wsch�d st�d.

��Wyci�a w pie� oddzia� sardaukar�w?

��Tak, m�j panie.

��Niemo�liwe!

Rabban wzruszy� ramionami.

��Fremeni bij� sardaukar�w � zadrwi� baron.

��Powtarzam jedynie, co mi doniesiono � powiedzia� Rabban. � M�wi�, �e owa banda Fremen�w wzi�a przedtem do niewoli strasznego Thufira Hawata ksi�cia.

��Aaaaaach. � Baron pokiwa� g�ow�. U�miechn�� si�.

��Ja wierz� w ten meldunek � powiedzia� Rabban. � Nie masz poj�cia, jakim problemem s� Fremeni.

��Mo�liwe, ale to nie Fremen�w widzieli twoi adiutanci. To musieli by� wyszkoleni przez Hawata ludzie Atryd�w przebrani za Fremen�w. Tylko tak to mo�na wyt�umaczy�.

Ponownie Rabban wzruszy� ramionami.

��C�, sardaukarzy uwa�aj�, �e to byli Fremeni. Sardaukarzy ju� rozpocz�li program, by wyci�� do nogi wszystkich Fremen�w.

��Dobrze!

��Lecz�

��Sardaukarzy b�d� mieli zaj�cie. A my niebawem b�dziemy mieli Hawata. Ja to wiem! Czuj� to! Ach, c� to by� za dzie�! Sardaukarzy uganiaj� si� gdzie� za paroma pustynnymi bandami bez znaczenia, my za� zagarniamy prawdziw� zdobycz!

��M�j panie� � Rabban zmarszczy� brwi, wahaj�c si�. � Zawsze mia�em wra�enie, �e nie doceniamy Fremen�w, zar�wno ich liczby, jak i�

��Nie zawracaj sobie nimi g�owy, ch�opcze! To mot�och. Nas obchodz� ludzie z miast, miasteczek i osad. Mn�stwo tam ludzi, co?

��Mn�stwo, m�j panie.

��Oni mnie martwi�, Rabban.

��Martwi� ci�?

��Och� w dziewi��dziesi�ciu procentach nic mnie nie obchodz�. Ale zawsze znajdzie si� paru� rody niskie i tak dalej, ludzie z ambicjami, kt�rzy mog� spr�bowa� niebezpiecznej gry. Gdyby kto� taki opu�ci� Arrakis z nieprzyjemn� opowie�ci� o tym, co tutaj zasz�o, by�bym w najwy�szym stopniu niezadowolony. Czy masz chocia� poj�cie, jak bardzo by�bym niezadowolony?

Rabban prze�kn��.

��Musisz poczyni� natychmiastowe kroki bior�c zak�adnik�w z ka�dego niskiego rodu � rzek� baron. � O ile kto� spoza Arrakis ma co� wiedzie�, to by�a to zwyk�a bitwa mi�dzy rodami. Sardaukarzy nie brali w niej udzia�u, rozumiesz? Ksi�ciu zaproponowano zwyczajow� kwater� i wygnanie, lecz zgin�� w nieszcz�liwym wypadku, zanim je przyj��. Chocia� mia� w�a�nie przyj��. Za� wszelka plotka, �e tutaj byli sardaukarzy, musi by� witana �miechem.

��Zgodnie z �yczeniem Imperatora � powiedzia� Rabban.

��Zgodnie z �yczeniem Imperatora.

��A co z przemytnikami?

��Nikt nie uwierzy przemytnikom, Rabban. Im si� nie wierzy, ich si� toleruje. Na wszelki wypadek rozdawaj jakie� �ap�wki w tym kr�gu� i podejmuj inne �rodki, jakie ci przyjd� � w co nie w�tpiꠗ do g�owy.

��Tak, m�j panie.

��Zatem Arrakis to dwie rzeczy, Rabban: zysk i bezlitosna pi��. Nie wolno ci tu okaza� �adnej lito�ci. S� to rody zawistne wobec swych pan�w i tylko czekaj�ce okazji do rebelii. Nie wolno ci okaza� im cho�by najmniejszej odrobiny lito�ci czy �aski.

��Czy mo�na eksterminowa� ca�� planet�? � zapyta� Rabban.

��Eksterminowa�? � Szybki obr�t g�owy barona ujawni� zaskoczenie. � Kto tu m�wi o eksterminacji?

��No, przypuszcza�em, �e zamierzasz sprowadzi� nowy inwentarz i�

��Powiedzia�em uciska�, nie eksterminowa�. Nie marnuj ludzi, tylko zmu� ich do kra�cowego podda�stwa. Musisz by� drapie�nikiem, m�j ch�opcze. � U�miechn�� si� dzieci�cym u�miechem na puco�owatej twarzy z do�eczkami. � Drapie�nik nigdy nie spoczywa. Nie znaj lito�ci. Nie znaj spoczynku. Lito�� jest chimer�. Daje si� pokona� burczeniem g�odnego �o��dka, wo�aniem nienasyconego gard�a. Musisz by� zawsze g�odny i spragniony. � Baron pog�adzi� swe wypuk�o�ci pod dryfami. � Jak ja.

��Rozumiem, m�j panie.

Rabban rozejrza� si� na boki.

��Zatem wszystko jasne, bratanku?

��Z wyj�tkiem jednej sprawy, stryju: ten planetolog, Kynes.

��Ach tak, Kynes.

��On jest cz�owiekiem Imperatora, m�j panie. Przychodzi i odchodzi, gdzie chce i kiedy chce. I jest w bardzo dobrej komitywie z Fremenami� po�lubi� Fremenk�.

��Kynes b�dzie martwy jutro przed zapadni�ciem nocy.

��To czyn niebezpieczny, stryju, zabi� urz�dnika imperialnego.

��A my�lisz, �e w jaki spos�b zaszed�em tak szybko i tak wysoko? � zapyta� baron. G�os jego by� cichy, brzemienny nie wypowiedzianymi przymiotnikami. � Poza tym, w og�le nie musia�e� si� obawia�,�e Kynes opu�ci Arrakis. Zapominasz, �e on jest uzale�niony od przyprawy.

��Rzeczywi�cie!

��Ci, kt�rzy wiedz�, nie zrobi� niczego, co mog�oby zagrozi� ich dostawom. Kynes z pewno�ci� musi wiedzie�.

��Zapomnia�em � powiedzia� Rabban.

Spogl�dali na siebie w milczeniu. Po chwili baron powiedzia�:

��A propos, przede wszystkim zajmiesz si� dostawami dla mnie. Mam niez�y prywatny zapas, lecz �w samob�jczy rajd ksi���cych ludzi kosztowa� mnie wi�kszo�� tego, co zgromadzili�my na sprzeda�.

Rabban kiwn�� g�ow�.

��Tak, m�j panie.

Baron poja�nia�.

��Zatem jutro rano zbierzesz to, co pozosta�o z tutejszej hierarchii i o�wiadczysz im: �Jego Wysoko�� nasz Padyszach Imperator nakaza� mi wzi�� we w�adanie t� planet� i po�o�y� kres wszelkim wa�niom�.

��Rozumiem, m�j panie.

��Tym razem jestem pewny, �e rozumiesz. Jutro om�wimy to dok�adniej. Teraz odejd�, abym m�g� si� wyspa�.

Baron wy��czy� pole drzwi, �ledz�c bratanka, dop�ki ten nie znik� mu z oczu. Zakuty �eb � pomy�la� baron. � Zakuty �eb i g�ra mi�sa. Jak tu z nimi sko�czy, b�d� krwaw� miazg�. W�wczas, kiedy przy�l� Feyda � Rauth�, by zdj�� z nich jarzmo, zaczn� wiwatowa� swemu wybawcy. Ukochany Feyd � Rautha. �askawy Feyd � Rautha, lito�ciwy � przynosi wybawienie od bestii. Feyd � Rautha, cz�owiek, dla kt�rego warto �y� i warto umrze�. Do tego czasu ch�opiec b�dzie ju� umia� gn�bi� bezkarnie. Jestem pewien, �e on jest tym, kogo nam trzeba. Nauczy si�. I takie cudne cia�o. Zaiste cudowny ch�opiec.

Zmagaj�c si� ze sterami ornitoptera Paul zda� sobie spraw�, �e przeprowadza selekcj� �ywio��w samumu, za� jego nadmentacka �wiadomo�� dokonuje kalkulacji na podstawie najdrobniejszych szczeg��w. Wyczuwa� fronty py�u, zafalowania, nak�adanie si� turbulencji, przelotny wir. Niespokojne pud�o wn�trza kabiny rozja�nia�a zielona �una od tarcz przyrz�d�w. Bura rzeka py�u na zewn�trz wydawa�a si� bezkszta�tna, ale zmys�em wewn�trznym Paul zacz�� widzie� przez t� kurtyn�. Musz� znale�� odpowiedni wir�� pomy�la�. Od d�u�szego ju� czasu wyczuwa� s�abni�cie mocy samumu, chocia� rzuca�o nimi nadal. Przetrzyma� kolejn� turbulencj�.

Wir da� o sobie zna� gwa�townym ko�ysaniem, kt�re zagrzechota�o ca�ym statkiem. Odsuwaj�c od siebie wszelki strach Paul po�o�y� ornitopter w lewy wira�. Jessika dojrza�a manewr na kuli po�o�enia.

��Paul! � krzykn�a.

Wir zawr�ci� ich, okr�caj�c i hu�taj�c statkiem. Podni�s� ornitopter niczym gejzer s�omk�, wyplu� go do g�ry i odrzuci�, jak skrzydlat� drobin� w rdzeniu ko�uj�cego py�u, w blasku drugiego ksi�yca. Spogl�daj�c w d� Paul zobaczy� s�up gor�cego wiatru, kt�ry ich wyrzyga�, ujrza� zamieraj�cy samum uchodz�cy w g��b pustyni jak wyschni�ta rzeka � ksi�ycowo szare poruszenie, malej�ce w dole, kiedy wznosili si� w pr�dzie wst�puj�cym.

��Wyszli�my z tego � wyszepta�a Jessika.

Paul zawr�ci� statek uchodz�c od py�u przerywanym nurkiem, rozgl�daj�c si� po nocnym niebie.

��Umkn�li�my im � powiedzia�.

Jessika us�ysza�a bicie swego serca. Opanowa�a si� z wysi�kiem i popatrzy�a na zanikaj�cy samum. Jej zmys� czasu wskazywa�, �e szybowali w tym sprz�eniu �ywio��w nieca�e cztery godziny, ale w g��bi ducha oceni�a to jako ca�e �ycie. Czu�a si� tak, jakby si� na nowo narodzi�a. To by�o niczym litania � pomy�la�a. � Stawili�my mu czo�o bez stawiania oporu. Samum przeszed� przez nas i po nas. Odszed�, a my zostali�my.

��Nie podoba mi si� ten d�wi�k w pracy skrzyde� � rzek� Paul. � Gdzie� musi by� uszkodzenie.

O zgrzytliwym i kalekim locie m�wi�y jego d�oniom stery. Znale�li si� na zewn�trz samumu, lecz ci�gle nie wewn�trz pola jego wieszczego widzenia. Umkn�li jednak�e i Paula opanowa�o dr�enie zwiastuj�c pr�g objawienia. Zadygota�. Doznanie by�o magnetyczne i przera�aj�ce. Przy�apa� si� na poszukiwaniu przyczyn tej rozdygotanej �wiadomo�ci. Czu�, �e w pewnej mierze zawini�a tu przesycona przypraw� dieta Arrakis. Uwa�a� jednak, �e cz�ciowo mog�a to sprawi� litania, kt�rej s�owa jak gdyby posiada�y moc same w sobie. �Nie b�d� si� ba慔

Przyczyna i skutek: �y� na przek�r z�owrogim si�om i mia� wra�enie, �e zawis� na skraju samo�wiadomo�ci, kt�ra nie mog�aby zaistnie� bez magii litanii. S�owa z Biblii Protestancko-Katolickiej zabrzmia�y mu w pami�ci: �Jakich brakuje nam zmys��w, �e nie widzimy i nie s�yszymy innego �wiata, kt�ry nas otacza?�

��Pe�no ska� doko�a � powiedzia�a Jessika.

Paul skoncentrowa� si� na przechyle ornitoptera, potrz�saj�c g�ow�, by oprzytomnie�. Spojrza� w kierunku wskazywanym przez matk�, na czarne kszta�ty ska� wyrastaj�ce z piasku po prawej stronie przed nimi. Wyczuwa� przeci�g na kostkach n�g, kr��enie py�u w kabinie. Gdzie� by�a dziura, kolejne dzie�o samumu.

��Lepiej siadajmy na piasku � powiedzia�a Jessika. � Skrzyd�a mog� nie wytrzyma� pe�nego wyhamowania.

Wskaza� g�ow� przed siebie ku miejscu, gdzie wypieczone piaskiem kraw�dzie strzela�y w blasku ksi�yca ponad wydmami.

��Si�dziemy w pobli�u tamtych ska�. Sprawd� swoje pasy.

Spe�niaj�c polecenie my�la�a: Mamy wod� i filtrfraki. Je�li potrafimy zdoby� po�ywienie, mo�emy przetrwa� d�ugi czas w tej pustyni. Fremeni tu �yj�. Co mog� oni, mo�emy i my.

��Biegnij do tych ska�, jak tylko si� zatrzymamy � powiedzia� Paul. � Ja wezm� sakw�.

��Biegnij do� � Zamilk�a kiwaj�c g�ow�. � Czerwie.

��Nasi przyjaciele czerwie � poprawi� j�. � Zgarn� ornitopter. Nic nie zdradzi, gdzie wyl�dowali�my.

Jak rzeczowe jest to jego rozumowanie � pomy�la�a.

Schodzili �lizgiem ni�ej� coraz ni�ej�

Lot ich stwarza� teraz wra�enie szalonego p�du � zamazane cienie wydm, ska�y wy�aniaj�ce si� jak wyspy. Ornitopter musn�� chybotliwie wierzcho�ek wydmy, przeskoczy� nad piaszczyst� dolin�, musn�� drug� wydm�. Wytraca pr�dko�� o piasek � pomy�la�a Jessika i by� w tym podziw dla mistrzostwa Paula.

��Trzymaj si� � przestrzeg� j�.

�ci�gn�� hamulce skrzyde�, pocz�tkowo delikatnie, nast�pnie coraz mocniej czuj�c, jak zagarniaj� powietrze, jak coraz szybciej maleje wyd�u�enie p�at�w � Wiatr gwizda� w zachodz�cych na siebie lotkach i elementach no�nych. Nagle, jedynie z ledwo uchwytnym ostrzegawczym przechy�em, lewe skrzyd�o, os�abione przez samum, wywin�o si� uko�nie do g�ry wal�c w burt� ornitoptera. Statek szoruj�c o grzbiet wydmy po�o�y� si� na lewy bok. Zjecha� po przeciwleg�ym zboczu i po�r�d lawiny piachu zary� nosem w s�siedniej wydmie. Leg� bez ruchu na kraw�dzi z�amanego skrzyd�a, z prawym skrzyd�em stercz�cym ku gwiazdom.

Paul zerwa� z siebie pasy, rzuci� si� przez matk� i wywa�y� drzwi. Piach obsypa� ca�� kabin� przynosz�c wyja�owiony zapach palonego krzemienia. Paul chwyci� z ogona sakw�; zauwa�y�, �e matka uwolni�a si� ju� z pas�w. Wspi�a si� na bok prawego fotela, a z niego na metalowe poszycie ornitoptera. Pod��y� za ni� ci�gn�c sakw� za rzemienie.

��Biegiem! � zakomenderowa�.

Wskaza� na szczyt pochy�o�ci wydmy i dalej poza ni�, gdzie wida� by�o skaln� wie�� podci�t� zamieciami piaskowymi. Jessika zeskoczy�a z ornitoptera i pobieg�a, brn�c z trudem pod g�r�. Za plecami s�ysza�a sapanie Paula. Wydostali si� na piaszczyst� gra�, kt�ra ci�gn�a si� �ukiem w stron� ska�.

��Trzymaj si� grani � nakaza� Paul. � B�dzie szybciej.

Biegli ku ska�om, wyrywaj�c stopy z piachu. W uszy zacz�� im si� wciska� nowy d�wi�k,: st�umiony szmer, syk, jakie� skrobanie.

��Czerw � powiedzia� Paul.

D�wi�k przybiera� na sile.

��Szybciej � wysapa� Paul.

Pierwsza p�yt� skalna, niczym pla�a wychylaj�ca si� uko�nie z morza piasku, le�a�a nie dalej ni� dziesi�� metr�w przed nimi; nagle z ty�u dolecia� ich chrz�st i zgrzyt metalu. Paul przerzuci� sakw� do prawej r�ki, ujmuj�c j� za rzemienie. Obija�a mu si� o biodro w trakcie biegu. Drug� r�k� z�apa� d�o� matki. Kr�t�, wy��obion� przez wiatr rynn� gramolili si� na skaln� pochylni� po usianym kamykami zboczu. Rz�zili ze zm�czenia.

��Nie zrobi� dalej ani kroku � wydysza�a Jessika.

Paul zatrzyma� si�, wepchn�� j� w za�om ska�y i odwr�ciwszy si� spojrza� w d� na pustyni�.

R�wnolegle do ich skalnej wyspy sun�� ruchomy pag�rek � ksi�yc o�wietla� w odleg�o�ci oko�o kilometra zmarszczki, fale piasku, spi�trzony kopiec prawie na wysoko�ci oczu Paula. Tor sprasowanych wydm zakr�ca� w jednym miejscu ciasn� p�tl�, przecinaj�c �ach� pustyni, na kt�rej porzucili sw�j rozbity ornitopter. Tam gdzie przeszed� czerw, nie by�o ju� �ladu po statku. Ruchomy pag�rek odjecha� w g��b pustyni, zawr�ci� po w�asnym �ladzie, tropi�c.

��Jest wi�kszy od kosmicznego statku Gildii � szepn�� Paul. � M�wiono mi, �e w g��bi pustyni czerwie osi�gaj� wielkie rozmiary, ale nie zdawa�em sobie sprawy� jak wielkie.

��Ani ja � wyszepta�a Jessika.

Stw�r ponownie odbi� od ska�, przy�pieszaj�c teraz po zakolu w stron� horyzontu. Nas�uchiwali, dop�ki d�wi�k jego przej�cia nie zgin�� w cichym przesypywaniu si� piask�w woko�o. Paul odetchn�� g��boko: podni�s�szy oczy na oszronion� ksi�ycowym blaskiem skarp� zacytowa� z Kitab al-Ibar:

���Podr�uj noc�, a dniem spoczywaj pod czarnym cieniem�. � Spojrza� na matk�. � Nadal mamy jeszcze par� godzin nocy. Mo�esz i�� dalej?

��Za chwil�.

Wyszed� na skaln� p�yt�, zarzuci� sakw� na plecy i dopi�� rzemienie. Chwil� sta� z parakompasem w d�oniach.

��Powiedz, kiedy b�dziesz gotowa.

Odepchn�a si� od ska�y, czuj�c, �e si�y jej wracaj�.

��Dok�d?

��Grani� � wskaza� kierunek.

��W g��b pustyni � powiedzia�a.

��Freme�skiej pustyni � wyszepta� Paul.

I znieruchomia�, wstrz��ni�ty zapami�tanym obrazem wypuk�orze�by z proroczej wizji prze�ytej na Kaladanie. Widzia� ju� przedtem t� pustyni�. Lecz konfiguracja widzenia r�ni�a si� nieuchwytnie, jakby ten optyczny obraz zatracony w jego �wiadomo�ci i wch�oni�ty przez pami�� wykazywa� teraz braki w precyzji zapisu, kiedy zosta� wy�wietlony na prawdziwej scenie. Wizja jakby si� przesun�a i ustawi�a pod innym k�tem, podczas kiedy on trwa� w bezruchu. W tamtej wizji by� z nami Idaho � przypomnia� sobie. � A teraz Idaho nie �yje.

��Czy widzisz drog� przed sob�? � spyta�a Jessika, �le rozumiej�c jego wahanie.

��Nie � powiedzia�. � Ale i tak p�jdziemy.

Mocniej osadzi� sakw� na ramionach, ruszy� ra�no w g�r� skalnym korytem. Wychodzi�o ono na sk�pan� w po�wiacie ksi�yca pod�og� skaln� z tarasami wznosz�cymi si� coraz dalej na po�udnie. Paul skierowa� si� do pierwszego stopnia i wdrapa� na g�r�. Jessika za nim. Niebawem zauwa�y�a utrudniaj�ce wspinaczk� szczeg�y: gniazda piachu pomi�dzy ska�ami, wyostrzon� przez wiatr kraw�d�, kt�ra wrzyna�a si� im w d�onie; przeszkody zmuszaj�ce do wyboru: przej�� g�r� czy okr��y�? Teren narzuca� swoje w�asne rytmy. Odzywali si� jedynie, gdy zachodzi�a potrzeba, a i wtedy chrapliwym od wysi�ku g�osem.

��Ostro�nie, p�ka jest �liska od piasku.

��Uwa�aj, nie uderz si� tu g�ow� o nawis.

��Trzymaj si� poni�ej grani; ksi�yc mamy w plecy, ka�dy nasz ruch wida� z do�u jak na d�oni.

Paul zatrzyma� si� w skalnej buchcie, opieraj�c sakw� na w�skim gzymsie. Jessika wyci�gn�a si� przy nim, wdzi�czna za chwil� wytchnienia. Us�ysza�a, �e Paul poci�ga z wodowodu filtrfraka, i napi�a si� swej w�asnej odzyskanej wody. Czuj�c jej s�onawy smak wspomnia�a wody Kaladanu � wysok� fontann� obejmuj�c� �ukiem niebo, obfito�� wilgoci tak�, �e si� jej nie zauwa�a�o� jedynie jako kszta�t albo odblask, lub szmer, kiedy przystawa�o si� obok. Przystan�� � pomy�la�a. � Odpocz�� prawdziwie odpocz��. Przysz�o jej na my�l, �e mi�osierdzie to mo�no�� zatrzymania si� cho�by tylko na moment. Nie ma mi�osierdzia tam, gdzie nie mo�na si� zatrzyma�.

Paul opu�ci� skaln� p�k� i ruszy� wspinaj�c si� po pochy�o�ci. Jessika z westchnieniem pod��y�a za nim. Zsun�li si� na szerok� p�k� okalaj�c� czo�o litej ska�y. Ponownie wpadli w zwichni�ty rytm w�dr�wki po sp�kanym terenie. Jessika mia�a uczucie, �e noc zosta�a zdominowana przez skal� rozdrobnienia substancji pod ich stopami i d�o�mi � otoczaki, groszek �wirowy, ska�� p�atkow�, groszek piaskowy albo sam piasek, grys albo py�, albo mia�ki puder. Puder zatyka� filtry nosowe i trzeba go by�o wydmuchiwa�. Groszek piaskowy i groszek �wirowy sun�y po twardym pod�o�u i mog�y poci�gn�� ze sob� nieostro�nego w�drowca. Ska�a p�atkowa rani�a, za� we wszechobecnych �achach piasku wi�z�y im stopy.

Paul przystan�� raptownie na skalnej p�ce i podtrzyma� matk�, kt�ra si� z nim zderzy�a. Wskaza� na lewo. Spogl�daj�c wzd�u� jego ramienia ujrza�a, �e stoj� na szczycie urwiska; jakie� dwie�cie metr�w pod nimi, niczym znieruchomia�y ocean, rozci�ga�a si� pustynia. Le�a�a w dole pe�na ksi�ycowosrebrnych fal � cienie za�ama� przechodzi�y w zakola i pi�trzy�y si� w dali zamglon� szar� plam� nast�pnego klifu.

��Otwarta pustynia � powiedzia�a.

��Szmat drogi do przej�cia � g�os Paula by� st�umiony syfonem filtru na twarzy.

Jessika powiod�a spojrzeniem doko�a � nic, tylko piasek w dole. Paul patrzy� prosto przed siebie na wydmy, �ledz�c przesuwanie si� cieni na drodze ksi�yca.

��Ze trzy lub cztery kilometry odleg�o�ci � rzek�.

��Czerwie � powiedzia�a.

��Na pewno s�.

Pomy�la�a o swoim znu�eniu, o b�lu mi�ni ot�piaj�cym zmys�y.

��Mo�e odpoczniemy i posilimy si�?

Paul zsun�� rzemienie i siad�, opieraj�c si� o sakw�. Jessika, trzymaj�c, si� r�k� jego ramienia, opad�a przy nim na ska��. Kiedy ju� si� usadowi�a, us�ysza�a, �e Paul grzebie w sakwie.

��Masz � powiedzia�.

Poczu�a sucho�� jego r�k na swoich, gdy wciska� w jej d�o� dwie tabletki wzmacniaj�ce. Po�kn�a je popijaj�c sk�pym �ykiem wody z rurki filtrfraka.

��Wypij ca�� wod� � odezwa� si� Paul. � Zgodnie z zasad�: najlepszym miejscem do przechowywania wody jest w�asne cia�o. To pozwala zachowa� energi�. Dodaje si�. Ufaj swojemu filtrfrakowi.

Pos�usznie wys�czy�a p�yn z kieszeni �ownych czuj�c, jak ust�puje zm�czenie. Zaduma�a si� nad spokojem, jaki tu wszystko spowija� w tej chwili ich znu�enia, i przypomnia�y jej si� s�owa minstrela � wojownika Gurneya Hallecka: �Lepszy spok�j z okruchem suchara ni�li pa�ac �ez i wa�ni�. Powt�rzy�a te s�owa Paulowi.

��To by� Gurney � rzek�.

Zwr�ci�a uwag� na ton jego g�osu, spos�b wyra�ania si� � jakby m�wi� o zmar�ym. Nieszcz�sny Gurney mo�e rzeczywi�cie nie �yje � pomy�la�a. Atrydzcy �o�nierze polegli b�d� popadli w niewol� albo b��kaj� si� po tym bezwodnym pustkowiu jak oni sami.

��Gurney mia� zawsze odpowiedni cytat � powiedzia� Paul. � S�ysz� go teraz: �I osusz� rzeki, i zaprzedam ziemi� w r�ce niegodziwych, i spustosz� ziemi� i wszystko, co jest na niej, obc� d�oni��.

Jessika przymkn�a oczy, gdy� niespodziewany patos w g�osie syna poruszy� j� prawie do �ez. Po chwili Paul zapyta�:

��Jak ty si� czujesz?

Pozna�a, �e pytanie dotyczy�o jej ci��y.

��Twoja siostra nie urodzi si� jeszcze przez wiele miesi�cy � powiedzia�a. � Ja nadal czuj� si� fizycznie� dobrze.

Jak sztywno i formalnie przemawiam do w�asnego syna � pomy�la�a. Po czym, jako �e w zwyczaju Bene Gesserit le�a�o doszukiwanie si� w sobie wyja�nienia takich dziwactw, zaraz dogrzeba�a si� �r�d�a oficjalnego tonu: � Boj� si� mojego syna; l�kam si� jego dziwnego stanu, l�kam tego, co mo�e zobaczy� w przysz�o�ci, co mo�e mi powiedzie�.

Paul naci�gn�� sobie kaptur na oczy, zas�uchany w owadzie szmery nocy. P�uca wype�ni�o mu w�asne milczenie. Zasw�dzia� go nos. Potar� go, odj�� filtr i zda� sobie spraw� z ci�kiej woni cynamonu.

��W pobli�u jest przyprawa melan�owa � powiedzia�.

Wiatr lekko jak puch musn�� policzki Paula, wzburzy� fa�dy jego burnusa. Lecz wiatr ten nie przynosi� �adnej gro�by samumu, Paul wyczuwa� ju� r�nic�.

��Niebawem �wit � powiedzia�.

Jessika kiwn�a g�ow�.

��Istnieje metoda bezpiecznego przej�cia przez ten otwarty piasek � rzek� Paul. � Fremeni to robi�.

��A czerwie?

��Gdyby osadzi� dudnik z naszego fremaska w�r�d tych ska� za nami� � powiedzia� Paul. � To by zaj�o czerwia na jaki� czas.

Spojrza�a na p�awi�cy si� w ksi�ycowym blasku obszar pustyni pomi�dzy sza�cami, ich i tym drugim.

��Czas na cztery kilometry?

��Mo�e. I gdyby przechodz�c tamt�dy powodowa� tylko naturalne odg�osy, takie, kt�re nie zwabi� czerwia�

Wpatrywa� si� intensywnie w otwart� pustyni�, poszukuj�c w pami�ci jasnowidzenia, dr���c tajemnicze wzmianki o dudnikach i hakach stworzyciela, kt�re znalaz�y si� w sakwie pod fotelem ornitoptera. Ze zdziwieniem przekona� si�, �e jedyne, co odczuwa�, to przera�enie ogarniaj�ce go na my�l o czerwiach. Bo wiedzia�, tak jakby to le�a�o na skraju jego �wiadomo�ci, �e czerwie nale�y darzy� szacunkiem, nigdy obaw�� je�li� je�li�

Potrz�sn�� g�ow�.

��Te odg�osy musia�yby nie mie� rytmu � powiedzia�a Jessika.

��Co? Ach. Tak. Je�li b�dziemy urywa� kroki� piasek sam musi si� czasami osuwa�. Czerwie nie mog� docieka� ka�dego drobnego d�wi�ku. Powinni�my jednak by� w pe�ni wypocz�ci, nim si� o to pokusimy.

Spojrza� ku klifowi po drugiej stronie, dostrzegaj�c up�yw czasu w tamtejszych pionowych cieniach.

��Za godzin� b�dzie �wita�.

��Gdzie sp�dzimy dzie�? � spyta�a.

Paul odwr�ci� si�, wskaza� w lewo.

��Urwisko zawraca tam �ukiem na p�noc. Po tym, jak jest po��obione wiatrem, wida�, �e to �ciana nawietrzna. B�d� w niej szczeliny, w dodatku g��bokie.

��Czy nie lepiej ju� wyruszy�? � spyta�a.

Wsta�, pom�g� jej si� podnie��.

��Nabra�a� dosy� si� do zej�cia na d�? Chc� dotrze� jak najbli�ej powierzchni pustyni, zanim rozbijemy ob�z.

��Dosy�.

Skin�a mu g�ow�, by prowadzi�. Przez moment bi� si� z my�lami, po czym podni�s� sakw�, ulokowa� j� sobie na ramionach i skierowa� si� wzd�u� urwiska. Gdyby�my tylko mieli dryfy � pomy�la�a Jessika. � Skok na d� sta�by si� dziecinn� igraszk�. Lecz dryfy s� by� mo�e kolejn� rzecz�, jakiej nale�y unika� w otwartej pustyni. Mo�e wabi� one czerwie tak, jak to robi� tarcze.

Dotarli do szeregu opadaj�cych p�ek skalnych; za nimi dostrzegli szczelin� z obrysowanym ksi�ycowym cieniem wyst�pem, kt�ry wi�d� wzd�u� jej wylotu. Paul poprowadzi� w d�, krocz�c ostro�nie, ale w po�piechu, poniewa� wiadomo by�o, �e blask ksi�yca nie potrwa ju� d�ugo. Schodzili zakosami w �wiat pog��biaj�cych si� coraz bardziej cieni. Zarysy skalnych kszta�t�w ros�y wok� nich ku gwiazdom. Szczelina zw�zi�a si� do jakich� dziesi�ciu metr�w szeroko�ci na skraju mglistoszarej piaskowej pochylni, kt�ra opada�a w ciemno��.

��Mo�emy zej��? � wyszepta�a Jessika.

��Chyba tak.

Pomaca� stop� powierzchni�.

��Mo�emy zjecha� � powiedzia�. � Zjad� pierwszy. Czekaj, a� us�yszysz, �e si� zatrzyma�em.

��Uwa�aj � powiedzia�a.

Wszed� na pochy�o�� i �lizgaj�c si� po jej mi�kkiej powierzchni zjecha� na ubity piach prawie poziomego dna. Miejsce znajdowa�o si� g��boko w�r�d skalnych �cian. Dolecia� go odg�os osuwaj�cego si� piasku. Stara� si� przebi� wzrokiem ciemno�� na g�rze, ale ma�o nie zwali�a go z n�g lawina. Po chwili wszystko ucich�o.

��Matko?

Nie by�o odpowiedzi.

��Matko?

Cisn�� sakw�, rzuci� si� w g�r� zbocza, brn�c, grz�zn�c, rozrzucaj�c piach jak op�tany.

��Matko! � wydysza�. � Matko, gdzie jeste�?

Nast�pna kaskada piasku sp�yn�a na niego z g�ry, zasypuj�c go po biodra. Wyszarpn�� si�. Porwa�o j� osuwisko piachu � pomy�la�. � Zagrzeba�o. Musz� zachowa� spok�j i przemy�le� to starannie. Nie zadusi si� od razu. U�o�y si� w letargu bindu zmniejszaj�c zapotrzebowanie na tlen. Wie, �e b�d� j� odkopywa�.

Metod� Bene Gesserit, tak jak go nauczy�a, Paul u�mierzy� oszala�e bicie serca, ustawi� sw�j umys� niczym czyst� tablic�, kt�r� mog�o zapisa� par� ostatnich chwil. Ka�de obsuni�cie si� lawiny rozegra�o si� powt�rnie w jego pami�ci jak film, w u�amku sekundy rzeczywistego czasu potrzebnego na przypomnienie. Wkr�tce Paul ruszy� zakosami w g�r� stoku, macaj�c ostro�nie, dop�ki nie znalaz� �ciany szczeliny, wyrzynaj�cej si� skalnym �ukiem. Zacz�� kopa� ostro�nie, by nie wywo�a� kolejnego obsuni�cia. Natrafi� na r�bek tkaniny. Poszed� jej �ladem, odgrzeba� d�o�. Delikatnie namaca� r�k�. Ods�oni� twarz.

��S�yszysz mnie? � wyszepta�.

�adnej odpowiedzi.

Przyspieszy� kopanie, uwolni� ramiona. Jessika by�a bezw�adna w jego obj�ciach, ale wyczuwa� powolny puls. Letarg bindu � powiedzia� sobie. Odgarn�� piach do bioder, jej r�ce zarzuci� sobie na pier� i poci�gn�� j� w d� pochy�o�ci, pocz�tkowo powoli, nast�pnie coraz pr�dzej, czuj�c nad sob� osuwanie si� piasku. Wl�k� j� coraz szybciej, dysz�c z wysi�ku i walcz�c o utrzymanie si� na nogach. Wreszcie wydosta� si� na twardo ubite dno szczeliny i przewiesiwszy sobie Jessik� przez rami� pu�ci� si� chwiejnym biegiem. Ca�y stok osun�� si� z dono�nym szumem, kt�ry odbi� si� echem wzmocnionym przez skalne �ciany.

Przystan�� u progu komina wychodz�cego na szeregi wydm pustyni jakie� trzydzie�ci metr�w ni�ej. Delikatnie z�o�y� matk� na piasku i wypowiedzia� s�owo wyprowadzaj�ce z katalepsji. Obudzi�a si� z wolna, oddychaj�c coraz g��biej.

��Wiedzia�am, �e mnie znajdziesz � szepn�a.

Obejrza� si� w g��b szczeliny.

��Mo�e by�oby lepiej, gdybym nie znalaz�.

��Paul!

��Straci�em sakw� � powiedzia�. � Wszystko pogrzebane pod setk� ton piachu� co najmniej.

��Wszystko?

��Zapas wody, filtrnamiot, wszystko, co si� liczy. � Dotkn�� kieszeni. � Mam jeszcze parakompas. � Pomaca� szarf� na brzuchu. � N� i lornetk�. Mo�emy sobie dobrze obejrze� miejsce, gdzie umrzemy.

W tym momencie s�o�ce wysz�o nad horyzont gdzie� z lewej strony za kraw�dzi� zag��bienia. Na piasku otwartej pustyni rozb�ys�y kolory. Z kryj�wek po�r�d ska� buchn�� ch�r ptak�w. Lecz Jessika widzia�a jedynie rozpacz w twarzy Paula. Nasyci�a sw�j g�os pogard�:

��Czy tak ci� nauczono?

��Nie rozumiesz? � spyta�. � Wszystko, czego potrzebujemy, �eby prze�y� w tym miejscu, jest pod piachem.

��Mnie znalaz�e� � powiedzia�a, ale teraz g�os jej by� �agodny, przekonywaj�cy.

Paul przykucn�� na pi�tach. Po chwili podni�s� oczy na nowy stok, wpatruj�c si� w piasek, oceniaj�c jego sypko��.

��Gdyby uda�o si� unieruchomi� ma�� powierzchni� tego zbocza i g�rne licowanie wykopanego w piasku otworu, mo�e zrobiliby�my szyb w d� do sakwy. Woda by to za�atwi�a, ale nie mamy dosy� wody na� � Urwa�. � Piana � rzek� po chwili.

Jessika siedzia�a jak trusia, staraj�c si� nie zak��ci� nadfunkcjonowania jego m�zgu. Paul wyjrza� ku otwartym wydmom, szukaj�c i w�chem, i wzrokiem, a� ustali� kierunek i wtedy skupi� uwag� na pociemnia�ej�asze piasku na dole.

��Przyprawa � powiedzia�. � Esencja. Silnie alkaliczna. I mam parakompas. Jego zasilacz dzia�a na kwasie.

Jessika siedzia�a oparta o ska�� plecami. Paul nie zwraca� na ni� uwagi; skoczy� na nogi i oddali� si� po ubitej wiatrem powierzchni osypiska z wylotu rozpadliny do poziomu wydm. Obserwowa�a, w jaki spos�b idzie, zak��caj�c rytm � cz�ap� przerwa� cz�ap-cz�ap� szur� przerwa. Nie by�o w tym �adnego rytmu, kt�ry da�by zna� grasuj�cemu czerwiowi, �e tutaj porusza si� co�, co nie nale�y do pustyni.

Dotar� do �aty przyprawy, nagarn�� jej w po�� p�aszcza, wr�ci� do szczeliny. Wysypa� przypraw� na piasek przed Jessika, przykucn�� i za pomoc� czubka no�a zabra� si� do rozbierania parakompasu. Odczepi� pokryw� obudowy. Zdj�� szarf�, roz�o�y� na niej cz�ci kompasu, wymontowa� zasilacz. Potem wydosta� mechanizm tarczy, zostawiaj�c pusty, miseczkowaty pojemnik w obudowie.

��B�dziesz potrzebowa� wody � powiedzia�a Jessika.

Si�gn�� do wodowodu ko�nierza, nabra� �yk, wyplu� do miseczki.

Je�li to si� nie powiedzie, ta woda zostanie zmarnowana � pomy�la�a Jessika. � Ale wtedy to i tak nie b�dzie mia�o znaczenia.

Paul rozci�� no�em zasilacz, wysypa� z niego kryszta�ki do wody. Zapieni�y si� lekko i rozp�yn�y. K�tem oka Jessika z�owi�a ruch ponad g�ow�. Podnios�a wzrok i zobaczy�a jastrz�bie. Zasiad�y na obrze�ach szczeliny jak na grz�dzie, wpatruj�c si� z g�ry w lusterko wody. Wielka Macierzy! � pomy�la�a. One wyczuwaj� wod� nawet z takiej odleg�o�ci.

Paul z powrotem na�o�y� wieko na parakompas, zostawiaj�c otw�r po przycisku ponownej nastawy na wylot piany. Wzi�wszy zmajstrowany przyrz�d w jedn� r�k�, a gar�� przyprawy w drug�, zawr�ci� w g�r� rozpadliny badaj�c uwarstwienie stoku. Pozbawiony szarfy burnus falowa� na nim �agodnie.

Przebrn�� cz�� pochy�o�ci, wyrzucaj�c spod n�g stru�ki piasku, strumienie py�u. Niebawem zatrzyma� si�, wcisn�� szczypt� przyprawy w parakompas, potrz�sn�� korpusem przyrz�du. Z otworu po przycisku wykipia�a zielona piana. Paul skierowa� j� na stok, zrosi� na nim niewielk� grobl� i nog� zacz�� odrzuca� piasek poni�ej, r�wnie� utwardzaj�c go pian�.

Jessika stan�a w dole pod nim.

��Pom�c ci? � zawo�a�a.

��W�a� i kop � odpar�. � Mamy do przebycia oko�o trzech metr�w. Wszystko zawi�nie wtedy na w�osku.

Piana przesta�a bucha� z przyrz�du.

��Szybko. Nie wiadomo, jak d�ugo ta piana utrzyma piasek.

Jessika dobrn�a do Paula, kt�ry tymczasem wsia� nast�pn� szczypt� przyprawy w otw�r i potrz�sn�� obudow� parakompasu. Znowu wykipia�a piana. Paul stawia� zapor� z piany, za� Jessika kopa�a r�kami, odrzucaj�c piach w d� zbocza.

��Jak g��boko? � wysapa�a.

��Oko�o trzech metr�w. I jedynie w przybli�eniu potrafi� okre�li� po�o�enie. By� mo�e trzeba b�dzie poszerza� t� dziur�.

Odst�pi� o krok, �lizgaj�c si� w sypkim piasku.

��Kop uko�nie do ty�u. Nie schod� pionowo w d�.

Jessika us�ucha�a. Z wolna pog��bi�a wyrobisko, dochodz�c do poziomu dna basenu, ci�gle nie napotykaj�c �ladu sakwy. Czy�bym si� przeliczy�? � pomy�la� Paul. � To przecie� ja pocz�tkowo wpad�em w panik�, ja pope�ni�em b��d. Czy�by to nadwer�y�o moje zdolno�ci?

Jessika wyprostowa�a si� na dnie jamy i otar�a policzek unurzan� w pianie d�oni�. Spojrzeli sobie w oczy.

��Wy�ej od czo�a � powiedzia� Paul. � Delikatnie teraz.

Do�o�y� kolejn� szczypt� przyprawy do pojemnika, wypu�ci� gejzer piany wok� d�oni Jessiki, ��obi�cych pionow� �cian� od g�ry upadowej wyrobiska. Za drugim razem jej d�onie napotka�y co� twardego. Powoli odgrzeba�a kawa�ek rzemienia z plastikow� sprz�czk�.

��Nie porusz tego ani na w�os � odezwa� si� Paul niemal szeptem. � Sko�czy�a si� nam piana.

Jessika podnios�a na niego oczy, jedn� r�k� trzymaj�c pasek. Paul rzuci� bezu�yteczny parakompas na dno basenu.

��Daj mi drug� r�k� � powiedzia�. � Teraz s�uchaj uwa�nie. Odci�gn� ci� na bok na doln� �cian�. Nie wypu�� tego paska. Ze szczytu niewiele ju� si� osypie. Stok si� ustabilizowa�. Postaram si� jedynie utrzyma� twoj� g�ow� ponad piaskiem. Jak ta jama si� wype�ni, odkopiemy ci� i wyci�gniemy sakw�.

��Rozumiem � powiedzia�a.

��Gotowa?

��Gotowa.

Zacisn�a palce na rzemieniu.

Jednym szarpni�ciem Paul wydoby� j� z jamy do po�owy i przytrzyma� z g�ow� w g�rze, gdy tymczasem zapora piany pu�ci�a i piach osypa� si� w d�.

Kiedy si� uspokoi�o, Jessika tkwi�a po pas w piasku, z lew� r�k� przysypan� do barku, z brod� na kraju burnusa Paula dla os�ony. Napr�one rami� bola�o.

��Mam go nadal � powiedzia�a.

Powolutku Paul wcisn�� d�o� w piach ko�o niej, odnalaz� rzemie�.

��Razem � powiedzia�. � R�wnomiernie. �eby nie urwa�.

Jeszcze troch� piasku osypa�o si� w d�, kiedy ci�gn�li sakw�. Gdy rzemie� znalaz� si� na powierzchni, Paul pu�ci� go i wydoby� matk� z piasku. Wtedy ci�gn�c wsp�lnie sakw� w d� zbocza wyrwali j� z matni. Po chwili stali na dnie szczeliny trzymaj�c sakw� z obu stron. Paul spojrza� na matk�. Mia�a twarz i burnus usmarowane pian�. Po wyschni�ciu piany oblepi� te miejsca piasek. Wygl�da�a niczym po bitwie na pigu�y z mokrego, zielonego piachu.

��Strasznie si� upapra�a� � powiedzia�.

��Ty te� nie jeste� zbyt �liczny.

Wybuchn�li �miechem, lecz szybko spowa�nieli.

��To si� nie powinno by�o zdarzy� � powiedzia� Paul. � By�em nieostro�ny.

Wzruszy�a ramionami, czuj�c, jak zlepiony piach odpada z jej p�aszcza.

��Rozbij� namiot � powiedzia�. � Lepiej zrzu� p�aszcz i wytrzep go.

Odszed� zabieraj�c sakw�. Jessika przytakn�a g�ow�, nagle zbyt zm�czona, by odpowiedzie�.

��W skale s� otwory kotwiczne � odezwa� si� Paul. � Kto� tu obozowa� przed nami.

Czemu nie? � pomy�la�a otrzepuj�c p�aszcz. � Miejsce jest odpowiednie: w g��bi skalnych �cian i naprzeciwko drugiego klifu, oddalonego o jakie� cztery kilometry, wystarczaj�co wzniesione nad pustyni�, aby nie zagra�a� czerw, i wystarczaj�co blisko, by by� �atwy dost�p do przyprawy.

Odwr�ciwszy si� zobaczy�a, �e Paul ustawi� ju� namiot, kt�rego wysklepiona o�ebrowaniem czasza stopi�a si� ze �cianami skalnej szczeliny. Paul wysun�� si� przed ni� i podni�s� lornet� do oczu. Szybkim obrotem wyregulowa� wewn�trzne ci�nienie i zogniskowa� soczewki olejowe na przeciwleg�ym urwisku, strzelaj�cym z�ocistym br�zem w jasno�ci poranka po drugiej stronie otwartego piasku. Jessika przygl�da�a si�, jak studiuje apokaliptyczny pejza�, zapuszczaj�c wzrok w piaskowe rzeki i kaniony.

��Tam co� ro�nie � powiedzia�.

Jessika znalaz�a zapasow� lornetk� w sakwie przy namiocie i stan�a ko�o Paula.

��Tam � wskaza� jedn� r�k�, w drugiej trzymaj�c lornetk�.

��Saguaro � stwierdzi�a. � Mizerota.

��Mo�e w pobli�u s� ludzie � rzek� Paul.

��To mog� by� pozosta�o�ci po botanicznej stacji do�wiadczalnej � zauwa�y�a.

��To jest spory kawa�ek na po�udnie w g��b pustyni � powiedzia�.

Opu�ci� lornetk� i podrapa� si� pod owiewk� filtru, uprzytamniaj�c sobie, jak suche s� jego wargi, odczuwaj�c py�owy posmak �aknienia w ustach.

��To miejsce pachnie mi Fremenami � powiedzia�.

��Sk�d pewno��, �e oni b�d� przyja�nie usposobieni? � zapyta�a.

��Kynes obieca� ich pomoc.

Ale w ludziach tej pustyni jest rozpacz � pomy�la�a. � Sama jej dzi� zakosztowa�am. Zrozpaczeni ludzie mog� nas zabi� dla naszej wody.

Zamkn�a oczy i na przek�r temu pustkowiu wyczarowa�a w my�li obraz Kaladanu. Ongi� na Kaladanie odby�a si� wycieczka: Jessika zobaczy�a siebie z ksi�ciem Leto, przed urodzeniem Paula. Przelatywali nad po�udniowymi d�unglami, ponad rozkrzyczanym listowiem dzikich chaszczy i ry�owymi polami delt. I patrzyli na mr�wcze szeregi w�r�d zielono�ci � gromady ludzi d�wigaj�cych na ramionach �adunki za pomoc� dr�g�w dryfop�awnych. I na bia�e p�atki tr�jkad�ubowych dau w morskich odnogach.

Wszystko to znik�o. Jessika otworzy�a oczy na bezruch pustyni, na wzrastaj�cy upa� dnia. W dali na otwartym piasku niezmordowane demony �aru zaczyna�y rozhu�tywa� wibracje powietrza. Mia�a wra�enie, �e przeciwleg���cian� ska� ogl�da przez marne szk�o. Kaskada piasku zas�oni�a wylot szczeliny efemeryczn� kurtyn�. Piasek lecia� z sykiem, tr�cany przez podmuchy rannej bryzy i przez jastrz�bie, kt�re zacz�y wzbija� si� ze szczytu urwiska. Deszcz piasku usta�, ale nadal s�ysza�a jego syk. Wzmaga� si�, rozlega� d�wi�kiem nigdy nie zapomnianym dla kogo�, kto go cho�by raz us�ysza�.

��Czerw � szepn�� Paul.

Nadszed� od prawej strony w swym niedba�ym majestacie, przy kt�rym wszystko blad�o. Wynios�y kopiec piasku przecina� wydmy w polu widzenia ludzi. Spi�trzone wysoko czo�o kopca rozchodzi�o si� w pylistych odkosach jak fala dziobowa na wodzie. Znik� nagle, uchodz�c w lewo. D�wi�k przycich�, zamar�.

��Widywa�em fregaty kosmiczne, kt�re by�y mniejsze � szepn�� Paul.

Kiwn�a g�ow�, nie odwracaj�c spojrzenia od pustyni. Po przej�ciu czerwia pozosta�a zwodnicza pustka. Rozlewa�a si� w trudn� do zniesienia niesko�czono��, wabi�ca pod niebosk�on.

��Po odpoczynku � powiedzia�a Jessika � wr�cimy do twoich nauk.

Pohamowa� nag�� z�o��.

��Matko, nie s�dzisz, �e mo�emy si� obej�� bez�

��Dzi� wpad�e� w pop�och � powiedzia�a. By� mo�e lepiej ode mnie znasz sw�j umys� i unerwienie bindu, lecz wiele jeszcze musisz si� nauczy� o muskulaturze prana twojego cia�a. Cia�o czasami robi rzeczy samo z siebie, Paul, co mog� ci udowodni�. Musisz nauczy� si� panowa� nad ka�dym jego mi�niem, ka�dym w��knem. Potrzebujesz powt�rki z d�oni. Zaczniemy od mi�ni palc�w, �ci�gien d�oni i wra�liwo�ci opuszk�w. Chod� ju� do namiotu � doda�a odchodz�c.

Zgi�� palce lewej r�ki obserwuj�c, jak matka wczo�guje si� przez zwieracz, pewien, �e nie potrafi jej odwie�� od tego postanowienia� �e musi ust�pi�. Cokolwiek ze mn� uczyniono, bior� w tym udzia� � pomy�la�. � Powt�rka z d�oni!

Zerkn�� na swoj� d�o�. Jak�e mizernie si� prezentowa�a w por�wnaniu z takimi stworzeniami, jak czerw.

��Wi�c to ty jeste� ten s�awny Gurney Halleck � rzek� m�czyzna.

Halleck sta� i przez okr�g�y podziemny gabinet mierzy� spojrzeniem siedz�cego za metalowym biurkiem przemytnika. M�czyzna nosi� freme�skie szaty i mia� oczy na po�y zaci�gni�te b��kitem, wskazuj�ce na obecno�� produkt�w spoza tej planety w jego po�ywieniu. Gabinet stanowi� replik� g��wnej sterowni fregaty kosmicznej � trzydziestostopniowy �uk �ciany zajmowa�y telekomunikatory i ekran, z przyleg�ymi do nich bateriami zdalnych zabezpiecze� i odpalania, za� pozosta�� cz�� �uku wype�nia�o biurko wyprowadzone ze �ciany bezpo�rednio.

��Jestem Staban Tuek, syn Esmara Tueka � rzek� przemytnik.

��Wi�c to tobie winien jestem podzi�kowanie za okazan� nam pomoc � powiedzia� Halleck.

��Aaach, wdzi�czno�� � stwierdzi� przemytnik. � Siadaj.

Ze �ciany wysun�� si� niski fotel lotniczy i Halleck, �wiadom swego zm�czenia, opad� na� z westchnieniem. W ciemnej tafli ko�o przemytnika widzia� teraz w�asne odbicie i z ponur� min� przypatrzy� si� bruzdom utrudzenia na swej kanciastej twarzy. Blizna od krwawinu na jego brodzie skr�ci�a si� przy tym ponurym grymasie. Halleck odwr�ci� twarz od swego odbicia i utkwi� spojrzenie w Tueku. Dostrzega� teraz rodzinne podobie�stwo w przemytniku � krzaczaste, obwis�e brwi oraz powierzchnie policzk�w i nosa jak wyciosane z kamienia.

��Wasi ludzie m�wi�, �e tw�j ojciec nie �yje, zabity przez Harkonnen�w � powiedzia� Halleck.

��Przez Harkonnen�w albo przez zdrajc� spo�r�d waszych ludzi � odpar� Tuek.

W gniewie Halleck zapomnia� o zm�czeniu. Wyprostowa� si�.

��Czy mo�esz wymieni� imi� zdrajcy? � zapyta�.

��Nie mamy pewno�ci.

��Thufir Hawat podejrzewa� lady Jessik�.

��Aaach, wied�ma Bene Gesserit� by� mo�e. Lecz Hawat jest teraz je�cem Harkonnen�w.

��S�ysza�em � Halleck wci�gn�� g��boko powietrze. � Wydaje si�, �e przed nami niema�o jeszcze krwi do przelania.

��Nie zrobimy niczego, co zwr�ci na nas uwag� � powiedzia� Tuek.

Halleck zesztywnia�.

��Ale�

��Tobie i tym twoim ludziom, kt�rych uratowali�my, ofiarujemy azyl w�r�d nas � powiedzia� Tuek. � M�wisz o wdzi�czno�ci. Doskonale, odpracuj tu sw�j d�ug. Zawsze znajdziemy zaj�cie dla dobrych ludzi. Jednak�e zabijemy was z miejsca, gdyby�cie uczynili najmniejszy wrogi ruch przeciwko Harkonnenom.

��Ale oni zabili twego ojca, cz�owieku!

��By� mo�e. Je�li nawet tak, oto odpowied� mego ojca tym, kt�rzy dzia�aj� bez zastanowienia: �Kamie� jest ci�ki i piasek ma ci�ar, ale ci�szy od nich obu jest gniew g�upca�.

��Zatem nie zamierzasz kiwn�� palcem w tej sprawie? � zapyta� szyderczo Halleck.

��Tego nie s�ysza�e� z moich ust. M�wi� jedynie, �e b�d� chroni� nasz kontrakt z Gildi�. Gildia wymaga od nas ostro�nej gry. S� inne sposoby zniszczenia wroga.

��Aaaaach!

��Istotnie ach. Je�li masz ochot� tropi� czarownic�, droga wolna. Ale ostrzegam, �e prawdopodobnie si� sp�ni�e�� a my w�tpimy, czy ona jest t� osob�, kt�rej szukasz, tak czy owak.

��Hawat rzadko si� myli�.

��Da� si� wzi�� do niewoli Harkonnenom.

��My�lisz, �e on jest zdrajc�?

Tuek wzruszy� ramionami.

��To s� ja�owe rozwa�ania. My�limy, �e czarownica nie �yje. Przynajmniej tak s�dz� Harkonnenowie.

��Wiesz bardzo du�o o Harkonnenach.

��Aluzje i niedom�wienia� plotki i domys�y.

��Jest nas siedemdziesi�ciu czterech ludzi � powiedzia� Halleck. � Je�li rzeczywi�cie chcesz, by�my si� do ciebie zaci�gn�li, musisz wierzy� w �mier� naszego ksi�cia.

��Widziano jego cia�o.

��A ch�opca tak�e� m�odego panicza Paula? � Halleck pr�bowa� prze�kn�� �lin�, ale mia� grud� w gardle.

��Wed�ug ostatniej wiadomo�ci, jak� otrzymali�my, zagin�� wraz ze swoj� matk� w pustynnym samumie. Najprawdopodobniej nigdy nie odnajd� si� cho�by ich ko�ci.

��Wi�c czarownica nie �yje� wszyscy zgin�li.

Tuek kiwn�� g�ow�.

��I Bestia Rabban, jak m�wi�, powr�ci do w�adzy na Diunie.

��Hrabia Rabban z Lankiveil?

��Tak.

Halleck potrzebowa� czasu na opanowanie zalewaj�cej go fali krwi, kt�ra grozi�a apopleksj� z w�ciek�o�ci. Dysza� ci�ko.

��Mam prywatne porachunki z Rabbanem. Jestem mu winien za� �ycie mojej rodziny� � potar� blizn� na brodzie � � i za to�

��Nie za�atwia si� porachunk�w przedwcze�nie, wszystko stawiaj�c na jedn� kart� � rzek� Tuek. Spochmurnia� �ledz�c gr� mi�ni na szcz�ce Hallecka, nag�� skryto�� w przys�oni�tych powiekami oczach tego m�czyzny.

��Wiem� wiem� � Halleck odetchn�� g��boko.

��Ty i twoi ludzie mo�ecie s�u��c u nas zarobi� sobie na przelot z Arrakis. Jest wiele miejsc do�

��Zwalniam swoich ludzi z wszelkiej zale�no�ci ode mnie, niech decyduj� sami. Skoro Rabban jest tutaj� ja zostaj�.

��Nie jestem pewien, czy �yczymy sobie, �eby� zosta�, widz�c tw�j stan ducha.

Halleck przeszy� przemytnika spojrzeniem.

��W�tpisz w moje s�owo?

��Nie-e-e�

��Ocali�e� mnie od Harkonnen�w. �lubowa�em wierno�� ksi�ciu Leto z nie wi�kszego powodu. Zostan� tu na Arrakis � z wami� albo z Fremenami.

��Czy wypowiedziana, czy nie, my�l realnie istnieje i ma swoj� moc � powiedzia� Tuek. � M�g�by� si� przekona�, �e linia mi�dzy �yciem a �mierci� jest zbyt cienka i zbyt ulotna w�r�d Fremen�w.

Halleck przymkn�� na chwil� oczy czuj�c, jak ogarnia go znu�enie.

���Gdzie� jest Pan, kt�ry powiedzie nas przez ziemi� pusty� i otch�ani?� � zamrucza�.

��Zd��aj powoli, a dzie� twej zemsty nadejdzie � powiedzia� Tuek. � Po�piech jest wymys�em szatana. Ucisz sw� rozpacz � po to mamy rozrywki; trzy s� rzeczy, kt�re nios� ulg� sercu: woda, ziele� trawy i uroda kobiety.

Halleck otworzy� oczy.

��Wola�bym ka�u�� krwi Rabbana Harkonnena u swych st�p. � Wpi� si� spojrzeniem w Tueka. � My�lisz, �e taki dzie� nadejdzie?

��Niewiele mam wsp�lnego z tym, jakie powitasz jutro, Gurneyu Hallecku. Mog� ci tylko dopom�c powita� dzie� dzisiejszy.

��Przyjmuj� zatem t� pomoc i zostaj� a� do dnia, w kt�rym rozka�esz mi pom�ci� twego ojca i wszystkich innych, kt�rzy�

��Pos�uchaj mnie, m�u walki � powiedzia� Tuek. Wychyli� si� do przodu nad biurkiem; barki mia� na jednym poziomie z uszami, w oczach zawzi�to��. Twarz przemytnika upodobni�a si� nagle do zwietrza�ej ska�y.

��Wod� mojego ojca� t� odkupi� swoim w�asnym ostrzem.

Halleck nie odrywa� od niego oczu. W tym momencie przemytnik przypomina� mu ksi�cia Leto: przyw�dca ludzi, odwa�ny, pewny swej pozycji i swego powo�ania. By� jak ksi��� przed Arrakis.

��Czy chcesz wsparcia mojego ostrza? � zapyta� Halleck.

Tuek odchyli� si� do ty�u, rozlu�ni�, w milczeniu przypatruj�c si� Halleckowi.

��Czy uwa�asz mnie za m�a walki? � nalega� Halleck.

��Tylko ty jeden z adiutant�w ksi�cia uszed�e� z �yciem � powiedzia� Tuek. � Si�a twego wroga by�a przyt�aczaj�ca, ty jednak ugi��e� si�, aby zwyci�y� pokona�e� go w taki spos�b, jak my pokonujemy Arrakis.

��Co prosz�?

���yjemy tutaj na �asce tej planety, Gurneyu Hallecku � powiedzia� Tuek. � Arrakis jest naszym wrogiem.

��Starczy jeden wr�g naraz, czy nie tak?

��W�a�nie tak.

��Czy tak w�a�nie radz� sobie Fremeni?

��By� mo�e.

��Powiedzia�e�, �e �ycie z Fremenami mo�e si� dla mnie okaza� zbyt twarde. �yj� w pustyni, pod go�ym niebem, czy to dlatego?

��Kt� wie, gdzie �yj� Fremeni? Dla nas P�askowy� Centralny jest ziemi� niczyj�. Ale ja chcia�bym porozmawia� raczej o�

��M�wi�, �e Gildia rzadko wytycza szlaki przyprawowych lichtug ponad pustyni� � rzek� Halleck. � Ale kr��� pog�oski, �e tu i �wdzie wida� skrawki zieleni, je�li si� wie, gdzie patrze�.

��Pog�oski! � skrzywi� si� Tuek. � Chcia�by� teraz wybiera� mi�dzy mn� a Fremenami? Jeste�my poniek�d bezpieczni, mamy w�asn�, wykut� w skale sicz, swoje ukryte baseny. �yjemy �yciem ludzi cywilizowanych. Fremeni to par� band obszarpa�c�w, kt�rych my zatrudniamy jako poszukiwaczy przyprawy.

��Ale oni umiej� zabija� Harkonnen�w.

��A chcesz zna� rezultat? Nawet w tej chwili poluje si� na nich jak na zwierz�ta � z rusznicami laserowymi, bo nie maj� tarcz. S� poddawani eksterminacji. Dlaczego? Bo zabijali Harkonnen�w.

��Czy rzeczywi�cie zabijali Harkonnen�w? � spyta� Halleck.

��Co masz na my�li?

��Nie s�ysza�e�, �e z Harkonnenami byli przypuszczalnie sardaukarzy?

��Znowu pog�oski.

��Jednak pogrom nie jest w stylu Harkonnen�w. Pogrom jest marnotrawstwem.

��Wierz� w to, co widz� na w�asne oczy � powiedzia� Tuek. � Zdecyduj si�, m�u walki. Ja albo Fremeni. Zapewniam ci azyl i szans� przelania krwi, kt�rej obaj �akniemy. Mo�esz by� tego pewien. Fremeni ofiarowuj� ci jedynie �ycie �ciganej zwierzyny.

Halleck waha� si�, wyczuwaj�c m�dro�� i wsp�czucie w s�owach Tueka, jednak co� go gryz�o z zupe�nie niezrozumia�ego powodu.

��Zaufaj w�asnemu rozumowi � rzek� Tuek. � Czyje decyzje ocali�y tw�j oddzia� z bitwy? Twoje. Decyduj.

��Tak musi by� � powiedzia� Halleck. � Ksi��� i jego syn nie �yj�?

��Tak uwa�aj� Harkonnenowie. Je�eli chodzi o tego rodzaju sprawy, sk�onny jestem ufa� Harkonnenom. � Ponury u�miech zago�ci� na ustach Tueka. � I tu by si� mniej wi�cej ko�czy�o moje ca�e do nich zaufanie.

��Zatem musi tak by� � powt�rzy� Halleck.

Wyci�gn�� praw� r�k� w tradycyjnym ge�cie, d�oni� do g�ry i z kciukiem p�asko na niej z�o�onym.

��Oddaj� ci m�j miecz.

��Przyjmuj�.

��Chcesz, bym nak�oni� mych ludzi?

��A pozwoli�by� im na samodzieln� decyzj�?

��Szli za mn� a� dot�d, lecz wi�kszo�� urodzi�a si� na Kaladani�. Arrakis nie jest taka, jak j� sobie wyobra�ali. Tu stracili wszystko pr�cz �ycia. Wola�bym, �eby decydowali sami za siebie.

��Nie czas teraz na twoje wahanie � powiedzia� Tuek. � Doszli za tob� a� tutaj.

��Potrzebujesz ich?

��Zawsze znajdziemy miejsce dla do�wiadczonych wojownik�w� w tych dniach bardziej ni� kiedykolwiek.

��Przyj��e� m�j miecz. �yczysz sobie, �ebym wp�yn�� na nich?

��My�l�, �e oni sami p�jd� za tob�, Gurneyu Hallecku.

��Oby tak by�o.

��Oby.

��Mog� wi�c sam o tym zadecydowa�?

��Mo�esz sam zadecydowa�.

Halleck podni�s� si� z krzes�a, czuj�c, jak wiele z jego zapasu si� posz�o na ten mizerny wysi�ek, by stan�� na nogi.

��Na razie rozejrz� si� po ich kwaterach i zbadam nastroje.

��Porozum si� z moim kwatermistrzem � rzek� Tuek. � Nazywa si� Drisq. Powiedz mu, �e �ycz� sobie, by okaza� wam jak najdalej posuni�t� go�cinno��. Przyjd� do ciebie� niebawem. Najpierw musz� wyekspediowa� par� transport�w przyprawy.

��Szcz�cie u�miecha si� wsz�dzie � rzek� Halleck.

��Wsz�dzie � powiedzia� Tuek. � Niespokojne czasy, to wyj�tkowa okazja w naszych sprawach.

Halleck sk�oni� g�ow�, za sob� us�ysza� lekki szmer i wyczu� pr�d powietrza, gdy rozwar�a si� na o�cie� furta �luzy. Odwr�ci� si� i zanurkowawszy przez ni� opu�ci� gabinet. Znalaz� si� w sali og�lnej, do kt�rej adiutanci Tueka wprowadzili go uprzednio wraz z lud�mi. By�o to d�ugie i w�skie pomieszczenie, wyciosane w litej skale, a jego g�adkie powierzchnie zdradza�y dzia�anie lanc laserowych. Sufit strzela� dostatecznie wysoko, by przed�u�y� naturalny �uk skalnego sklepienia i przepu�ci� wewn�trzne pr�dy konwekcyjne powietrza. Wzd�u� �cian znajdowa�y si� stojaki na bro� i szafki. Nie bez dumy Halleck zauwa�y�, �e ci z jego ludzi, kt�rzy byli nadal zdolni utrzyma� si� na nogach, stoj�, �e znu�enie i kl�ska ich nie za�ama�y. Medycy przemytnik�w kr�cili si� mi�dzy nimi, opatruj�c rannych. Ci�ko rannych zebrano w jednym miejscu w g��bi po lewej stronie, a przy ka�dym czuwa� atrydzki towarzysz broni. Atrydzkie wyszkolenie: �Troszczymy si� o swoich�, przetrwa�o w nich jak rdze� rodzimej ska�y � zauwa�y� Halleck. Jeden z jego porucznik�w wyst�pi� do przodu z dziewi�ciostrunow� baliset� Hallecka. Zasalutowa�.

��Sir, tutejsi medycy m�wi�, �e nie ma nadziei dla Mattaiego. Oni tu nie posiadaj� banku ko�ci ani narz�d�w Jedynie �rodki polowe. Mattai nie prze�yje, m�wi�, ale on ma pro�b� do ciebie.

��Jak�?

��Mattai prosi o pie��, by �atwiej mu by�o odej��, sir. M�wi, �e b�dziesz wiedzia�, o kt�r� chodzi� do�� cz�sto prosi� ci� o ni�. � Porucznik prze�kn��. � To pie�� zwana �Ma luba�, sir. Gdyby��

��Wiem.

Halleck wzi�� baliset�, wy�uska� wieloczynno�ciowe pi�rko z zacisku na gryfie. Doby� cichy akord z instrumentu; stwierdzi�, �e kto� go ju� nastroi�. Oczy go pali�y, ale wyrzuci� to ze swych my�li, kiedy szed� przed siebie wygrywaj�c melodi� i zmuszaj�c si� do swobodnego u�miechu. Medyk przemytnik�w i paru jego ludzi pochylali si� nad noszami. Kiedy Halleck podszed�, kt�ry� z ludzi zacz�� cichutko �piewa�, z �atwo�ci� wpadaj�c w rytm.

�piewak sko�czy�, wyci�gn�� obanda�owan� r�k� i zamkn�� powieki m�czy�nie na noszach. Halleck doby� ostatni, cichy akord z balisety i pomy�la�: Teraz jest nas siedemdziesi�ciu trzech.

P�nym popo�udniem Paul sta� przed filtrnamiotem. Szczelin�, w kt�rej rozbi� ob�z, zalega� g��boki cie�. Spogl�daj�c ponad otwartym piaskiem na odleg�� �cian� skaln� zastanawia� si�, czy powinien obudzi� matk� �pi�c� w namiocie. Fa�dy wydm rozchodzi�y si� wok� ich kryj�wki jedna za drug�. Rzuca�y g�ste cienie z dala od zachodz�cego s�o�ca, tak czarne, jakby by�y odpryskami nocy. C� za monotonia! Jego duch szybowa� poszukuj�c jakiej� wysoko�ci w tym pejza�u. Lecz nie znajdowa� �adnego zdecydowanego pionu w wyja�owionym upa�em powietrzu a� po horyzont, �adnego kwiecia, �adnego �agodnego ko�ysania znacz�cego przyj�cie bryzy� tylko wydmy i tamto oddalone urwisko pod niebem z wyb�yszczonego srebrob��kitu.

A je�eli tam po drugiej stronie nie ma �adnej opuszczonej stacji badawczej? � my�la�. � Je�eli nie ma tam w og�le Fremen�w, a te ro�liny wyros�y sobie przypadkiem?

Jessika obudzi�a si� i obr�ci�a na plecy; przez przezroczyst� burt� zerkn�a z ukosa na Paula. Sta� odwr�cony do niej ty�em i co� w jego postawie przypomina�o Jessice ksi�cia. Poczu�a w sobie otch�a� wzbieraj�cej rozpaczy i odwr�ci�a spojrzenie. Niebawem przysposobi�a sw�j filtrfrak, od�wie�y�a si� wod� z namiotowych kieszeni �ownych i wype�z�a na dw�r, by rozprostowa� ko�ci i wyp�oszy� sen z cia�a.

Nie odwracaj�c si� Paul powiedzia�:

��Dziwn� rado�ci� nape�nia mnie spok�j tego miejsca.

Jak�e dostraja si� umys� do �rodowiska � pomy�la�a. I przypomnia� jej si� aksjomat Bene Gesserit: �Pod presj� umys� mo�e p�j�� w jednym z dw�ch kierunk�w: pozytywnym lub negatywnym, w prz�d lub wstecz. Przedstawcie to sobie jak widmo, kt�rego ekstremami s� nie�wiadomo�� na negatywnym kra�cu i nad�wiadomo�� na kra�cu pozytywnym. Ku kt�remu z nich umys� sk�oni si� pod naporem, w znacznej mierze zale�y od wyszkolenia�.

���ycie tutaj mog�oby by� dobre � powiedzia� Paul.

Pr�bowa�a zobaczy� pustyni� jego oczami, usi�uj�c uchwyci� niedogodno�ci b�d�ce powszednim obliczem tej planety i zastanowi� si�, jakie te� warianty przysz�o�ci mign�y przed Paulem. Tutaj mo�na znale�� odosobnienie � my�la�a � bez obawy, �e kto� stoi za plecami, bez strachu przed my�liwym.

Wysun�wszy si� przed Paula podnios�a do oczu lornet�, nastawi�a soczewki olejowe i zbada�a skalny bastion po drugiej stronie. Tak, saguaro w wysch�ych �o�yskach potok�w oraz inne kolczaste porosty� a w�r�d cieni rogo�a niskich zielono��tych traw.

��Zwin� obozowisko � rzek� Paul.

Kiwn�wszy g�ow� Jessika zbli�y�a si� do wylotu szczeliny, sk�d mog�a ogarn�� wzrokiem pustyni�, i skierowa�a lornetk� w lewo. Solna panew rozjarzy�a si� tam biel� z domieszk� brudnego br�zu na obrze�ach � pole bieli tu, gdzie biel jest �mierci�. Ale panew m�wi�a o czym� jeszcze: o wodzie. Kiedy� przez t� roziskrzon� biel toczy�y si� wody.

Opu�ci�a lornetk� i dopi�a burnus, chwil� nas�uchiwa�a odg�os�w krz�taniny Paula. S�o�ce opad�o ni�ej. W poprzek solnej panwi leg�y cienie. Spoza zachodniego horyzontu rozesz�y si� linie rozkrzyczanej barwy. Barwa skupi�a si� w ciemny paluch obmacuj�cy piaski. Rozpe�z�y si� cienie koloru w�gla i rz�sisty opad nocy zatopi� pustyni�.

Gwiazdy!

Wpatrywa�a si� w nie z zadart� g�ow�, wyczuwaj�c zbli�anie si� Paula, kt�ry po chwili stan�� ko�o niej. Pustynna noc zogniskowa�a si� ku g�rze sprawiaj�c wra�enie, �e ulatuje do gwiazd. Ci�ar dnia ust�pi�. Przelotny podmuch uderzy� ich w twarze.

��Niebawem wzejdzie pierwszy ksi�yc � zauwa�y� Paul. � Sakwa gotowa. Ustawi�em dudnik.

Mogliby�my zagin�� na zawsze w tym przedsionku piek�a � pomy�la�a Jessika. � I nikt by si� nie dowiedzia�.

Wiatr nocy sypa� stru�kami piasku, kt�re muska�y jej twarz, i przynosi� wo� cynamonu: kaskada zapach�w w ciemno�ci.

��Pow�chaj tylko � odezwa� si� Paul.

��Czuj� t� wo� nawet przez filtr � powiedzia�a. � Bogactwo. Ale czy zapewni nam wod�? � Wskaza�a na drug� stron� basenu. � Nie ma tam sztucznych �wiate�.

��Fremeni b�d� si� kryli w siczy za tamtymi ska�ami � odpar�.

Srebrny r�g wychyn�� na prawo od nich ponad horyzont: pierwszy ksi�yc. Wzni�s� si� ukazuj�c oczom wyra�ny wizerunek d�oni na swej powierzchni. Jessika zapatrzy�a si� w objawion� w po�wiacie bia�� srebrzysto�� piasku.

��Dudnik osadzi�em w najdalszym zak�tku szczeliny � oznajmi� Paul. � Jak zapal� jego lont, zostanie nam trzydzie�ci minut.

��Trzydzie�ci minut?

��Nim zacznie przyzywa� czerwia.

��Och! Jestem gotowa do drogi.

Odszed�; s�ysza�a, jak posuwa si� z powrotem w g��b szczeliny. Noc jest tunelem � pomy�la�a � szczelin� w jutro� o ile pisane nam jakie� jutro. � Potrz�sn�a g�ow�.�� Sk�d si� u mnie wzi�y takie czarne my�li? Z moim wyszkoleniem sta� mnie na wi�cej.

Wr�ci� Paul, podj�� sakw� i ruszy� przodem w d� do pierwszej wydmy, gdzie przystan�� nas�uchuj�c, a� dogoni�a go matka. S�ysza� jej ciche nadej�cie i oboj�tne � ziarnko po ziarnku � kapanie d�wi�ku: prywatny kod pustyni g�osz�cy jej w�asn� miar� bezpiecze�stwa.

��Musimy i�� nierytmicznie � rzek� Paul i przywo�a� wspomnienie ludzi przemierzaj�cych piaski� zar�wno z obraz�w przysz�o�ci, jak i rzeczywiste. � Zobacz, jak ja to robi� � powiedzia�.�� Tak Fremeni chodz� po piasku.

Wyszed� na stok powietrzny i pow��cz�c nogami ruszy� �ukiem wydmy. Jessika obserwowa�a pierwsze dziesi�� krok�w Paula, nim pod��y�a za nim na�laduj�c te ruchy. Dostrzega�a ich sens: to musi brzmie� jak naturalne przemieszczanie si� piasku� jak wiatr. Lecz mi�nie broni�y si� przeciwko temu nienaturalnemu, �amanemu rytmowi: cz�ap� szur� szur� cz�ap� cz�ap� stop� szur� cz�ap. Czas rozsnu� si� wok� nich. Skalna �ciana jakby si� nie przybli�a�a. Ta za plecami nadal stercza�a pod niebo.

�up! �up! �up! �up!

To b�bnienie dochodzi�o z urwiska za ich plecami.

��Dudnik � sykn�� Paul.

�omotanie nie ustawa�o, a� z trudem zacz�o im przychodzi� unikanie tego rytmu we w�asnych krokach.

�up� �up� �up� �up�

Posuwali si� w zalanej ksi�ycowym blaskiem misie wstrz�sanej owym g�uchym dudnieniem. W d� i w g�r� przez osypuj�ce si� wydmy: cz�ap� szur� stop� cz�ap. Po groszkowym piasku tocz�cym si� pod ich stopami: szur� stop� stop� cz�ap. I przez ca�y czas ich uszy nas�uchiwa�y pewnego niepowtarzalnego szmeru. D�wi�k ten rozpocz�� si� tak cicho, �e kiedy ich dolecia�, zag�uszali go szuraniem n�g. Ale narasta�� coraz g�o�niejszy� od zachodu. �up� �up� �up� �up� � wali� dudnik. Syk wype�nia� noc za nimi. Maszeruj�c odwr�cili g�owy i ujrzeli kopiec poluj�cego czerwia.

��Id� dalej � wyszepta� Paul. � Nie ogl�daj si�.

Zgrzytliwy odg�os furii buchn�� z opuszczonych przez nich skalnych cieni. M��c�ca lawina ha�asu.

��Id� dalej � powt�rzy� Paul.

Dostrzeg�, �e osi�gn�li nie oznaczony punkt, w kt�rym dwie skalne �ciany � jedna przed, a druga za nimi � wydawa�y si� jednakowo odleg�e. I ci�gle za ich plecami owo ch�ostanie, w�ciek�e darcie ska� przenika�o noc. Posuwali si� dalej i dalej, i dalej� Mi�nie osi�gn�y stan mechanicznego b�lu, kt�ry zdawa� si� nie mie� ko�ca, lecz Paul zauwa�y�, �e skarpa marze� wystrzeli�a wy�ej przed nimi.

Jessika porusza�a si� w pr�ni w�asnej koncentracji, ze �wiadomo�ci�, �e wy��cznie si�a woli podtrzymuje jej kroki. Sucho�� w ustach sprawia�a b�l, ale odg�osy z ty�u rozwiewa�y wszelk� nadziej� na post�j i �yk z kieszeni �ownych filtrfraka. �up� �up� Kolejny wybuch sza�u i dudnik zamilk�. Cisza!

��Szybciej � wyszepta� Paul.

Kiwn�a g�ow� wiedz�c, �e on nie widzi tego gestu, jednak musia�a potwierdzi� sama sobie jakim� dzia�aniem, �e trzeba za��da� jeszcze wi�cej od obci��onych ju� do ostatnich granic mi�ni�

Skalna �ciana obiecuj�ca schronienie wyros�a przed nimi mi�dzy gwiazdami i Paul dostrzeg� p�ask� �ach� piasku ci�gn�c� si� u jej podn�a. Wszed� na ni�, potkn�� si� ze zm�czenia, odruchowo wystawi� nog�, by z�apa� r�wnowag�. Rezonuj�ce dudnienie zatrz�s�o piaskiem woko�o. Paul zatoczy� si� dwa kroki w bok. Buum! Buum!

��Graj�cy piasek! � zasycza�a Jessika.

Paul odzyska� r�wnowag�. Rozbieganym spojrzeniem omi�t� piasek pod nogami i skalne urwisko mo�e dwie�cie metr�w dalej. Za plecami us�ysza� syk: jakby wiatru, jak wezbranej fali tam, gdzie wody nie by�o.

��Biegiem! � krzykn�a Jessika. � Biegiem, Paul!

Pobiegli.

B�bnienie grzmia�o pod ich stopami. Wkr�tce wypadli na �wir. Bieg przyni�s� chwilow� ulg� mi�niom, zbola�ym od obcej im, nierytmicznej pracy. To by�a akcja, kt�ra nie wymaga�a udzia�u rozumu. Wystarczy� rytm. Lecz piasek i �wir wi�zi�y stopy, za� syczenie nadci�gaj�cego czerwia narasta�o wok� nich jak burza. Jessika upad�a na kolana. Jedyne, o czym mog�a my�le�, to by�o wyczerpanie, d�wi�k, i przera�enie. Paul poderwa� j� na nogi. Dalej biegli trzymaj�c si� za r�ce. Z piasku przed nimi stercza�a cienka �erd�. Min�li j�, dostrzegli drug�. Umys� Jessiki zdo�a� zarejestrowa� te �erdzie, jak ju� zosta�y w tyle. Jeszcze jedna �erd� � nadgryziona przez wiatr antena � wystawa�a ze szpary w skale. I jeszcze jedna.

Ska�a!

Wyczu�a j� stopami, gdy znikn�� op�r pod�o�a, i dozna�a przyp�ywu si� na pewniejszej nawierzchni.

W przedzie g��boka rozpadlina ci�gn�a si� pionowym cieniem w g�r� urwiska. Pop�dzili ku niej, wcisn�li si� w w�ski otw�r. Odg�os przej�cia czerwia urwa� si� za ich plecami. Jessika i Paul odwr�cili si� wygl�daj�c na pustyni�.

Tam, gdzie zaczyna�y si� wydmy, mo�e o pi��dziesi�t metr�w od nich, u podn�a skalnej pla�y, z pustyni wzbi� si� srebrnoszary �uk �l�c lawin� piachu i py�u na wszystkie strony. Wzni�s� si� wy�ej, a� przybra� posta� gigantycznej tropi�cej g�by. Ujrzeli czarn�, okr�g�� dziur� z po�yskuj�cymi w �unie ksi�yca ostrzami. G�ba podpe�z�a ku w�skiej szczelinie, w kt�rej zalegli Paul z Jessik�. Zapach cynamonu buchn�� im w nozdrza. Blask ksi�ycowy zamigota� na z�bach z kryszta�u. Wielka paszcza ko�ysa�a si� w prz�d i w ty�.

Paul wstrzyma� oddech. Jessika skuli�a si�, patrz�c w os�upieniu. Ca�y sw�j kunszt Bene Gesserit w�o�y�a w zd�awienie pierwotnych l�k�w, poskromienie zachowanej w pami�ci rasy gro��cej ob��dem trwogi. Paul prze�ywa� rodzaj uniesienia. W kt�rym� z ostatnich moment�w min�� barier� czasu i znalaz� si� na mniej znanym terytorium. Wyczuwa� przed sob� ciemno��, nic nie jawi�o si� przed jego wewn�trznym okiem. Tak, jakby kt�ry� kolejny krok pogr��y� go w studni� albo w dolinie fali, sk�d nie wida� przysz�o�ci. Krajobraz uleg� gruntownemu przemieszczeniu. Doznanie czasociemno�ci zamiast porazi� go, nada�o super przyspieszenie jego pozosta�ym zmys�om. Zorientowa� si�, �e w ka�dym dost�pnym mu wymiarze postrzega owo co�, co w pogoni za nim wsta�o tu z piasku. Paszcza tego czego� mia�a oko�o osiemdziesi�ciu metr�w �rednicy� na jej obrze�u l�ni�y kryszta�owe z�by o wygi�tym kszta�cie krysno�y� miech dysza� cynamonem� ulotnymi aldehydami� kwasami�

Czerw przes�oni� blask ksi�yca szoruj�c o ska�y ponad nimi. Deszcz drobnych kamieni i piasku posypa� si� do ciasnej kryj�wki. Paul wcisn�� matk� g��biej.

Cynamon! Ta wo� zalewa�a go. Co czerw ma wsp�lnego z przypraw�, z melan�em? � zada� sobie pytanie. I przypomnia�o mu si�, jak Lietowi � Kynesowi wymkn�a si� mglista aluzja do pewnego zwi�zku czerwia z przypraw�.

�ubudu! � W prawo od nich niczym �oskot bezdeszczowego gromu dochodz�cy z oddali. I ponownie � �ubudu!

Czerw wycofa� si� na piasek: le�a� tam chwil�, jego kryszta�owe z�by prz�d�y ksi�ycowe blaski.

�up! �up! �up! �up!

Drugi dudnik! � pomy�la� Paul. Zn�w rozb�bni�o si� gdzie� z prawa.

Czerwia przebieg�o dr�enie. Cofn�� si� g��biej w piasek. Pozosta�a jedynie pag�rkowata krzywizna jak po�owa lejka, jak wznosz�cy si� nad wydmami �uk tunelu. Zachrz�ci� piasek. Stworzenie pogr��y�o si� jeszcze g��biej, odst�puj�c, zawracaj�c, staj�c si� grzywiastym kopcem, kt�ry uchodzi� zakolem przez antyklin� mi�dzy wydmami. Paul wyszed� przed kryj�wk� �ledz�c piaskow� fal� odp�ywaj�c� pustkowiem na zew nowego dudnika. Jessika wysun�a si� za nim, nas�uchuj�c.

�up� �up� �up� �up� �up�

Wkr�tce d�wi�k zamilk�. Paul odszuka� rurk� w filtrfraku, poci�gn�� �yk odzyskanej wody. Jessika skupi�a uwag� na jego czynno�ciach, lecz w umy�le jej pozosta�a pustka zm�czenia i trwogi.

��Czy na pewno odszed�? � wyszepta�a.

��Kto� go przywo�a� � powiedzia� Paul. � Fremeni.

Czu�a, �e przychodzi do siebie.

��By� taki wielki!

��Nie tak wielki jak tamten, kt�ry zgarn�� nasz ornitopter.

��Jeste� pewny, �e to byli Fremeni?

��U�yli dudnika.

��Po co mieliby nam pomaga�?

��Mo�e nie pomagali nam. Mo�e po prostu wzywali czerwia.

��Po co?

Odpowied� zawis�a na kraw�dzi jego �wiadomo�ci, nie nadchodz�c. W g�owie mia� wizj�, kt�ra mu si� kojarzy�a z teleskopowymi, zaopatrzonymi w haki kijami z ich baga�y � z �hakami stworzyciela�.

��Po co wzywaliby czerwia? � spyta�a Jessika.

Tchnienie strachu owia�o jego umys�, zmusi�o go do odwr�cenia si� od matki, do spojrzenia w g�r� urwiska.

��Znajd�my lepiej drog� na szczyt przed �wiat�em dnia � wskaza� r�k�. � Tych �erdzi, kt�re min�li�my, jest wi�cej.

Patrz�c wzd�u� linii jego r�ki dostrzeg�a �erdzie � pokaleczone przez wiatr znaki � i wy�owi�a cie� w�skiej p�ki wij�cej si� w rozpadlinie wysoko nad nimi.

��One wyznaczaj� szlak na szczyt urwiska � rzek� Paul.

Osadzi� sakw� na ramionach, doszed� do podstawy skalnej p�ki i rozpocz�� wspinaczk�. Jessika chwil� marudzi�a zbieraj�c si�y, po czym ruszy�a za nim. Pi�li si� w g�r� id�c za tyczkami �erdzi, a� wreszcie p�ka skurczy�a si� do w�skiego progu przed mrocznym za�omem komina. Paul przekrzywi� g�ow� i zajrza� w pogr��ony w ciemno�ci komin. Stara� si� nie my�le� o w�t�ym oparciu dla st�p na cienkim gzymsie. Jedyne, co zobaczy�, to ciemno��. Komin bieg� w g�r� do szczytu, gdzie otwiera� si� ku gwiazdom. Paul wyt�y� s�uch, ale wy�owi� tylko odg�osy, jakich m�g� si� spodziewa� � lekki sp�yw piasku, owadzie �grrr�, tupot jakiego� rozp�dzonego male�kiego zwierz�tka. Zgruntowa� nog� ciemno�� w kominie i trafi� na zapiaszczony wyst�p skalny. Powoli, cal po calu, min�� za�om, przyzwa� gestem matk�, by posz�a w jego �lady. Asekurowa� j� na zakr�cie, chwyciwszy za lu�ny brzeg szaty. Podnie�li oczy na gwiazdy jarz�ce si� w obramowaniu dw�ch kraw�dzi skalnych. Paul widzia� matk� obok siebie jako majacz�c� chwiejn� szaro��.

��Gdyby�my tylko mogli zaryzykowa� �wiat�o � powiedzia�.

��Mamy inne zmys�y pr�cz wzroku � odpar�a.

Wysun�� stop� przed siebie, przeni�s� na ni� ci�ar cia�a i pr�bowa� �ciany drug� stop�, a� natrafi�a na przeszkod�. Podci�gn�� nog� wy�ej i odkry� stopie�, na kt�ry si� wywindowa�. Si�gn�� do ty�u i odszuka� rami� matki, szarpni�ciem za p�aszcz nakazuj�c jej pod��a� za sob�. Drugi stopie�.

��My�l�, �e one wiod� na sam szczyt � wyszepta�.

P�ytkie, r�wne schody � pomy�la�a Jessika. � z pewno�ci� dzie�o r�k ludzkich. � Odnajduj�c po omacku stopnie pod��a�a za niewyra�nym, ruchomym cieniem Paula. �ciany skalne zesz�y si� niemal i ociera�y jej ramiona. Stopnie ko�czy�y si� w wykutym w�wozie oko�o dwudziestometrowej d�ugo�ci, o r�wnym dnie, kt�ry wychodzi� na p�ytki, sk�pany w blasku ksi�yca basen. Paul wyszed� na brzeg basenu.

��Jak tu pi�knie � wyszepta�.

Jessika potrafi�a jedynie patrze� z milcz�c� aprobat� tu� zza plec�w Paula. Mimo wyczerpania, dra�ni�cych od��wek, wtyk�w nosowych i gorsetu filtrfraka, pomimo trwogi i bolesnego pragnienia spoczynku, pi�kno tego basenu oczarowa�o jej zmys�y, sta�a wi�c i patrzy�a jak urzeczona.

��Kraina z bajki � szepn�� Paul.

Skin�a g�ow�. Przed ni� rozpo�ciera�a si� ro�linno�� pustynna � krzewy, kaktusy, drobne k�pki li�ci � wszystko rozedrgane w blasku ksi�yca. Lewa strona pier�cienia urwisk by�a ciemna, praw� osrebrza� ksi�yc.

��To musi by� siedziba Fremen�w � powiedzia� Paul.

��Bez ludzi nie prze�y�oby tutaj tyle ro�lin � zgodzi�a si�.

Odkorkowa�a przew�d kieszeni �ownych swego filtrfraka, poci�gn�a �yk. Ciep�awa, lekko cierpka mokro�� zwil�y�a jej gard�o. Spostrzeg�a, �e dodaje jej to si�. Zatyczki rurki chrz�ci�y przy zamykaniu.

Uwag� Paula przyci�gn�� ruch w dole z prawej strony na dnie owalnego basenu. Spojrza� z g�ry pomi�dzy krzewy i zielsko, na piaszczysty klin ksi�ycowego blasku, o�ywiony przez male�kie hyc-kic i hop.

��Myszy! � sykn��.

Hyc-kic-hop! � pomyka�y z cienia do cienia. Co� bezg�o�nie spad�o przed nimi mi�dzy myszy. Rozleg� si� cienki pisk, �opot skrzyde� � i widmowo szary ptak ulecia� przez basen z male�kim, mrocznym cieniem w szponach.

Nale�a�a si� nam ta przestroga � pomy�la�a Jessika.

Paul ci�gle wpatrywa� si� w g��b basenu. Wraz z oddechem wci�ga� coraz silniejszy, ostrawy zapach sza�wii � wonny kontralt nocy. Drapie�ny ptak symbolizowa� natur� tej pustyni. �ci�gn�� na basen bezruch tak niewyra�alny, �e prawie by�o s�ycha�, jak b��kitnomleczne �wiat�o ksi�ycowe op�ywa trzymaj�ce tu stra� saguaro i k�p� k�os�wki. By�o tu jakie� niskie buczenie �wiat�a o harmonii bardziej podstawowej od jakiejkolwiek muzyki znanej na jego planecie.

��Poszukajmy lepiej miejsca na rozbicie namiotu � rzek�. � Jutro mo�emy poszuka� Fremen�w, kt�rzy�

��Tutaj obcy zwykle �a�uj�, �e znale�li Fremen�w! � mocny, m�ski g�os wyr�ba� na odlew te s�owa, niwecz�c nastr�j. G�os dochodzi� z g�ry i z prawa. � Pr�sz�, nie uciekajcie, obcy�� powiedzia� g�os, kiedy Paul odruchowo rzuci� si� w g��b w�wozu. � Biegn�c, zmarnujecie tylko wod� swoich cia�.

Oni chc� nas na wod�! � pomy�la�a Jessika.

Zm�czenie wyparowa�o bez �ladu z jej mi�ni, kt�re niepostrze�enie przesz�y w stan najwy�szej gotowo�ci. Namierzy�a pozycj� owego g�osu, my�l�c: Ale si� podkrad�. Nic nie s�ysza�am. I zda�a sobie spraw�, �e w�a�ciciel g�osu pozwala sobie jedynie na drobne, naturalne odg�osy pustyni. Inny g�os zawo�a� z kraw�dzi basenu po ich lewej stronie:

��Migiem, Stil. Bierz ich wod� i ruszajmy swoj� drog�. Niewiele mamy czasu do �witu.

Paul gryz� si�, �e straci� g�ow� i pr�bowa� zmyka�, b�d�c mniej od matki uwarunkowany na reakcj� w krytycznych momentach, �e chwila paniki st�pi�a jego zdolno�ci. Zastosowa� si� teraz do nauki matki: rozlu�ni� si�, by z kolei przej�� w rozlu�nienie pozorne, a nast�pnie uwi�zi� w mi�niach si�� jak strza� w bacie, kt�ry mo�e ci�� w dowolnym kierunku. Nie opu�ci�o go uczucie trwogi, ale zna� jej �r�d�o. Oto by� �lepy czas, �adna z widzianych przez niego przysz�o�ci� i znajdowali si� w pu�apce w�r�d dzikich Fremen�w, kt�rych interesowa�a wy��cznie woda zawarta w dw�ch nie chronionych tarczami cia�ach.

Cz�owiek pe�za� po grzbiecie wydmy. �d�b�o schwytane w o�lepiaj�c� jasno�� po�udniowego s�o�ca. Mia� na sobie jedynie poszarpane resztki d�ubby, go�a sk�ra wystawiona na �ar �yska�a spomi�dzy �achman�w. Kaptur od p�aszcza by� urwany, ale cz�owiek zrobi� sobie turban z oderwanego paska tkaniny. Stercza�y spod niego kosmyki w�os�w, jasnych tak jak i rzadka broda, i krzaczaste brwi. Pozosta�o�ci ciemnego barwnika pod b��kitnymi w b��kicie oczami sp�ywa�y na policzki. Wgniecenie na w�sach i brodzie wskazywa�o, kt�r�dy rurka filtrfraka wykre�la�a sw� drog� mi�dzy nosem a kieszeniami �ownymi.

Cz�owiek znieruchomia� w po�owie drogi przez gra� wydmy, z ramionami wyci�gni�tymi w d� usuwiska. Krew zakrzep�a mu w strupach na plecach, na ramionach i nogach. �aty ��toszarego piachu przylgn�y do ran. Z wolna wci�gn�� r�ce pod siebie, odepchn�wszy si� stan�� na nogi i sta� tak chwiej�c si�. I nawet w tym prawie przypadkowym dzia�aniu pozosta� �lad dawnej precyzji ruchu.

��Jestem Liet � Kynes � powiedzia�, zwracaj�c si� do horyzontu, g�osem, kt�ry by� chrapliw� parodi� mocy, jak� zwyk� posiada�.

��Jestem planetologiem Jego Imperialnej Wysoko�ci � wyszepta� � planetarnym ekologiem Arrakis. Jestem gospodarzem tej ziemi.

Przewr�ci� si� padaj�c bokiem na zaskorupia�� powierzchni� nawietrznego Stoku. Jego d�onie wpi�y si� bezsilnie w piasek.

Jestem gospodarzem tego piasku � pomy�la�. Zdawa� sobie spraw�, �e znajduje si� na po�y w delirium, �e powinien zagrzeba� si� w piasek, znale�� ch�odniejsz� doln� warstw� i si� ni� okry�. Lecz ci�gle czu� wo� zje�cza�ych p�s�odkich estr�w z�o�a przyprawowego gdzie� pod tym piaskiem. Orientowa� si� w niebezpiecze�stwie zwi�zanym z tym faktem pewniej ni� jakikolwiek inny Fremen. Skoro m�g� wyw�cha� mas� preprzyprawow�, znaczy�o to, �e ci�nienie gaz�w g��boko pod piaskiem zbli�a�o si� do granicy eksplozji. Musi ucieka� z tego miejsca. Jego r�ce czyni�y s�abe, drapi�ce ruchy na powierzchni wydmy. My�l mia� w g�owie jasn�, wyra�n�: Prawdziwe bogactwo planety tkwi w jej krajobrazie, w naszym uczestnictwie w tym podstawowym �r�dle cywilizacji � uprawie roli. I pomy�la�, jakie to dziwne, �e jego umys�, d�ugo skoncentrowany na jednym, nie mo�e z tego toru wyskoczy�.

Harkonne�scy �o�nierze pozostawili go tutaj bez wody i filtrfraka, z my�l�, �e padnie �upem czerwia, je�eli nie za�atwi tego pustynia. Uwa�ali za zabawne zostawi� go �ywego, by umiera� stopniowo w bezosobowych obj�ciach swojej planety. Harkonnenom zabijanie Fremen�w zawsze sprawia�o trudno�� � pomy�la�. � My nie umieramy �atwo. Ju� powinienem by� martwy� b�d� niebawem martwy� ale nie mog� przesta� by� ekologiem.

��Najszczytniejsz� funkcj� ekologii jest pojmowanie konsekwencji.

G�os wstrz�sn�� nim, poniewa� rozpozna� go i wiedzia�, �e jego w�a�ciciel nie �yje. Nale�a� ten g�os do jego ojca, kt�ry przed nim by� tu planetologiem � do jego dawno nie�yj�cego ojca, zabitego podczas zawa�u w Basenie Plastikowym.

��Wpakowa�e� si� w niez�y bigos, synu � powiedzia� ojciec. � Powiniene� zna� konsekwencje pr�by udzielenia pomocy dziecku owego ksi�cia.

Majacz� � pomy�la� Kynes. G�os wydawa� si� dochodzi� z prawa. Szoruj�c twarz� po piasku Kynes obejrza� si� w tamt� stron� � nic poza ob�� powierzchni� wydmy i diab�ami upa�u ta�cz�cymi na niej w pe�nym �arze s�o�ca.

��Im wi�cej �ycia wewn�trz systemu, tym wi�cej jest w nim �yciodajnych zak�tk�w � powiedzia� jego ojciec. I teraz g�os dobiega� z lewa, z ty�u.

Dlaczego on bez przerwy chodzi w k�ko? � zada� sobie pytanie Kynes. � Czy nie chce, abym go zobaczy�?

���ycie zwi�ksza zdolno�� �rodowiska do podtrzymania �ycia � powiedzia� ojciec. � �ycie sprawia, �e niezb�dne sk�adniki od�ywcze s� �atwiej osi�galne. Ono wi��e wi�cej energii w systemie poprzez olbrzymie chemiczne wi�zanie wzajemne organizmu z organizmem.

Dlaczego on bez przerwy gl�dzi na ten sam temat? � pomy�la� Kynes. � Wiedzia�em o tym, zanim sko�czy�em dziesi�� lat.

Jastrz�bie pustynne, �cierwojady jak wi�kszo�� dzikich stworze� tej krainy, pocz�y zatacza� nad nim kr�gi. Kynes zobaczy� cie� przesuwaj�cy si� obok jego d�oni, wykr�ci� g�ow� jeszcze bardziej, byspojrze� w g�r�. Ptaki tworzy�y rozmazan� plam� na srebrnob��kitnym niebie � odleg�e c�tki sadzy szybuj�ce nad jego g�ow�.

��Jeste�my uniwersalistami � rzek� ojciec. � Nie da si� przeprowadzi� wyra�nych podzia��w w�r�d problem�w na skal� planety. Planetologia jest nauk� przycinania i dopasowywania.

Co on stara si� mi powiedzie�? � kombinowa� Kynes. � Czy jest jaka� konsekwencja, kt�rej nie umia�em przewidzie�? Jego policzek z powrotem opad� na gor�cy piasek i Kynes wyczu� zapach wypalonej ska�y pod gazami preprzyprawowymi. Z jakiego� zakamarka logiki w jego m�zgu ukszta�towa�a si� my�l: To s� ptaki padlino�erne, te nade mn�. By� mo�e kt�ry� z moich Fremen�w zobaczy je i przyjdzie na zwiady.

��W pracy planetologa najwa�niejszym instrumentem s� istoty ludzkie � powiedzia� ojciec. � Musisz szerzy� wiedz� ekologiczn� w�r�d ludzi. W�a�nie po to stworzy�em t� ca�kowicie now� posta� symboliki ekologicznej.

Powtarza rzeczy, o kt�rych m�wi� mi, kiedy by�em dzieckiem � my�la� Kynes. Zacz�� odczuwa� ch��d, ale tamten logiczny zakamarek jego umys�u powiedzia� mu: S�o�ce masz nad g�ow�. Bez filtrfraka jest ci gor�co; s�o�ce wypala wilgo� z twego cia�a.

Palce jego bezradnie wbi�y si� w piasek. Nie mogli zostawi� mi cho�by filtrfraka!

��Obecno�� wilgoci w powietrzu zapobiega zbyt gwa�townemu parowaniu �ywych organizm�w � powiedzia� ojciec.

Dlaczego w k�ko powtarza oczywisto�ci? � zdumia� si� Kynes. My�la� o wilgoci w powietrzu, o trawie pokrywaj�cej t� wydm� o otwartej wodzie gdzie� poni�ej, d�ugi qanat sp�ywaj�cy wod� przez pustyni� i drzewa wzd�u� jego brzeg�w� Nigdy nie widzia� wody pod go�ym niebem, z wyj�tkiem ilustracji. Otwarta woda� nawadniaj�ca woda� pi�� tysi�cy metr�w sze�ciennych wody posz�o na irygacj� jednego hektara ziemi w jednym okresie wegetacji, przypomnia� sobie�

��Naszym pierwszym celem � powiedzia� jego ojciec � s� ��ki na Arrakis. Zaczniemy od zmutowanych, ubogich traw. Kiedy ju� zamkniemy wilgo� w ��kach, przejdziemy do tworzenia las�w na wy�ynach, nast�pnie paru otwartych zbiornik�w wodnych � na pocz�tek niewielkich i po�o�onych na szlakach g��wnych wiatr�w, na kt�rych to szlakach rozstawimy osadniki wilgoci przy oddzielaczach wiatru, aby odebra� to, co kradnie wiatr. Musimy stworzy� prawdziwy sirocco � wilgotny wiatr � ale i tak zawsze pozostaniemy skazani na oddzielacze wiatru.

Jak zwykle mnie poucza � my�la� Kynes. � Dlaczego on si� nie zamknie? Czy nie widzi, �e ja umieram?

��I ty umrzesz do tego wszystkiego � powiedzia� ojciec � je�li nie zleziesz z tego b�bla, kt�ry w tej w�a�nie chwili tworzy si� g��boko pod tob�. On tam jest i ty o tym wiesz. Czujesz gazy preprzyprawowe. Wiesz, �e male�kie stworzyciele zaczynaj� spuszcza� cz�� swej wody do masy.

My�l o owej wodzie pod nim doprowadza�a Kynesa do szale�stwa. Wyobrazi� j� sobie teraz � wod� odizolowan� w warstwie porowatej ska�y przez sk�rzaste p�ro�linne, p�zwierz�ce male�kie stworzyciele�� i w�ziutk� szczelin�, przez kt�r� zimny strumie� najprze�roczystszej, czystej, p�ynnej, koj�cej wody p�yn�� do�

Masa preprzyprawowa!

Wci�gn�� wo� zje�cza�ej s�odyczy. Zapach wok� niego by� du�o bardziej odurzaj�cy ni� poprzednio. Kynes d�wign�� si� na kolana, us�ysza� ptasi pisk, po�pieszny �opot skrzyde�. To jest przyprawowa pustynia � pomy�la�. � Fremeni musz� by� gdzie� w pobli�u, nawet w dziennym s�o�cu. Z pewno�ci� widz� ptaki i przyjd�, by to sprawdzi�.

��Przemierzanie krajobrazu jest �yciow� konieczno�ci� zwierz�t � powiedzia� ojciec. � Ludy koczownicze podlegaj� tej samej konieczno�ci. Kierunki w�dr�wek odpowiadaj� fizycznym potrzebom � wody, �ywno�ci, minera��w. Musimy kontrolowa� te w�dr�wki, podporz�dkowa� je naszym celom.

��Zamknij si� staruszku � wymamrota� Kynes.

��Musimy zrobi� na Arrakis co�, czego nigdy przedtem nie podejmowano dla ca�ej planety � powiedzia� ojciec. � Musimy u�y� cz�owieka jak tw�rczej si�y ekologicznej, wprowadzi� przystosowane naziemne formy�ycia � tu ro�lina, tam zwierz�, �wdzie cz�owiek � dla zmiany obiegu wody, dla ukszta�towania krajobrazu nowego typu.

��Zamknij si�! � wychrypia� Kynes.

��To kierunki w�dr�wek da�y nam pierwsz� poszlak� co do zwi�zku czerwia z przypraw� � powiedzia� ojciec.

Czerw � pomy�la� Kynes z przyp�ywem nadziei. � Stworzyciel na pewno przyb�dzie, kiedy ten b�bel wybuchnie. Ale nie mam hak�w. Jak mo�na dosi��� ogromnego stworzyciela bez hak�w? Czu�, �e frustracja podkopuje t� odrobin� si�y, jaka mu pozosta�a. Woda tak blisko, zaledwie ze sto metr�w pod nim; nieuniknione przybycie czerwia, a nie ma jak pochwyci� go na powierzchni i wykorzysta�. Kynes przewr�ci� si� na twarz w piasek, wracaj�c do p�ytkiego zag��bienia wy��obionego, w�asnymi ruchami. Piasek sparzy� go w policzek, lecz by�o to odleg�e doznanie.

��Arraka�skie �rodowisko naturalnie rozwin�o si� w ewolucyjny model rodzimych form �ycia � powiedzia� ojciec. � Dziwne bardzo, �e tak ma�o ludzi kiedykolwiek oderwa�o oczy od przyprawy chocia� na tyle, by zdumie� si� prawie idealn� r�wnowag� azotu � tlenu i dwutlenku w�gla, zachowan� tutaj mimo braku wielkich obszar�w szaty ro�linnej. Widzi si� tu i rozumie sfer� energetyczn� tej planety, proces nieub�agany, ale mimo wszystko proces. Jest w nim luka? Zatem co� t� luk� wype�nia. Nauka sk�ada si� z tak wielu rzeczy, kt�re wydaj� si� oczywiste, gdy si� je wyja�nia. Ja wiedzia�em o istnieniu tu male�kiego stworzyciela d�ugo przedtem, nim go w og�le ujrza�em.

��Prosz�, przesta� mnie poucza�, ojcze � wyszepta� Kynes.

Jastrz�b wyl�dowa� ko�o jego wyci�gni�tej na piasku r�ki. Kynes widzia�, jak sk�ada skrzyd�a i przekrzywia g�ow�, aby popatrze� na niego. Zebrawszy si�y zakraka� na ptaka. Jastrz�b odskoczy� na dwa kroki, ale przypatrywa� mu si� nadal.

��Do tej pory ludzie i ich dzie�a by�y chorob� powierzchni planet � powiedzia� ojciec. � Natura d��y do usuni�cia choroby, do usuni�cia jej b�d� odizolowania, do w��czenia w system na sw�j w�asny spos�b.

Jastrz�b spu�ci� g�ow�, rozpostar� i z�o�y� skrzyd�a. Przeni�s� uwag� na wyci�gni�t� r�k�. Kynes odkry�, �e nie ma ju� si�y na niego zakraka�.

��Historyczny system wzajemnej grabie�y i wyniszczania ko�czy si� tu na Arrakis � powiedzia� ojciec. � Nie mo�na w niesko�czono�� kra�� wszystkiego, czego si� potrzebuje, nie zwracaj�c uwagi na tych, co przyjd� po nas. Fizyczne w�a�ciwo�ci planety wpisuj� si� w jej histori� gospodarcz� i polityczn�. Mamy t� histori� pod nosem, wi�c nasza droga jest oczywista.

Nigdy nie umia� powstrzyma� si� od pouczania � my�la� Kynes. � Poucza�, poucza�, poucza� � zawsze poucza�. Jastrz�b skoczy� bli�ej, na krok od wyci�gni�tej r�ki Kynesa, przekrzywi� g�ow� najpierw w jedn� stron�, potem w drug�, przygl�daj�c si� uwa�nie odkrytemu cia�u.

��Arrakis jest planet� jednego plonu � powiedzia� ojciec. � Jeden plon. Tyle co na utrzymanie klasy panuj�cej, kt�ra �yje tak, jak �y�y te klasy we wszystkich epokach, podczas gdy p�cz�owiecza rzesza p�niewolnik�w egzystuje na �mietniku. Te rzesze i ten �mietnik s� w centrum naszej uwagi. S� wiele bardziej warto�ciowe, ni� kiedykolwiek podejrzewano.

��Skre�lam ci�, ojcze � wyszepta� Kynes. � Odejd�.

I pomy�la�: z pewno�ci� musz� by� niedaleko jacy� Fremeni. Nie mog� nie zobaczy� ptak�w nade mn�. Przyjd� na zwiady chocia�by tylko dla sprawdzenia; czy jest tutaj dost�pna wilgo�.

��Rzesze Arrakis dowiedz� si�, �e nasza praca ma spowodowa�, by ziemia sp�yn�a wod� � powiedzia� ojciec. � Wi�kszo�� oczywi�cie b�dzie mia�a jedynie na po�y mistyczne wyobra�enie, jak zamierzamy tego dokona�. Wielu, nie rozumiej�c zagadnienia nieprzekraczalnego stosunku mas, mo�e nawet s�dzi�, �e sprowadzimy wod� z jakiej� innej obfituj�cej w ni� planety. Pozw�lmy im my�le�, co im si�ywnie podoba, dop�ki wierz� w nas.

Zaraz wstan� i powiem mu, co ja o nim my�l� � zbuntowa� si� Kynes. � Stoi tam i peroruje, zamiast przyj�� mi z pomoc�. Ptak wykona� nast�pny podskok ku wyci�gni�tej r�ce Kynesa. Jeszcze dwa jastrz�bie sp�yn�y do niego w d� na piasek.

��Religia i prawo w�r�d naszych rzesz musz� by� jednym � powiedzia� ojciec. � Akt niepos�usze�stwa musi by� grzechem i sprowadza� kary religijne. To przyniesie podw�jn� korzy�� umacniaj�c zar�wno pos�usze�stwo, jak i dzielno��. Musimy, rozumiesz, polega� nie tyle na dzielno�ci jednostek, co na dzielno�ci ca�ej populacji.

Gdzie jest moja populacja teraz, kiedy jej najbardziej potrzebuj�? � pomy�la� Kynes. W�o�y� wszystkie swoje si�y w przesuni�cie r�ki o centymetr w stron� najbli�szego jastrz�bia. Ptak odskoczy� do ty�u pomi�dzy swoich kompan�w i wszystkie znieruchomia�y gotowe do odlotu.

��Nasz program otrzyma status zjawiska naturalnego � powiedzia� ojciec. � �ycie planety to rozleg�a, ciasno spleciona tkanina. Na pocz�tku b�dziemy manipulowa� czysto fizycznymi si�ami, kt�re okre�l�zmiany botaniczne i zoologiczne. Jednak po okrzepni�ciu te nasze przeobra�enia stan� si� kontroluj�cymi czynnikami swoich w�asnych oddzia�ywa� i z nimi te� b�dziemy musieli sobie radzi�. Nie zapominaj jednak, �e wystarczy nam kontrola nad trzema procentami powierzchni ekwienergetycznej � zaledwie trzema procentami � by przestawi� ca�� struktur� na nasz samowystarczalny system.

Dlaczego ty mi nie pomagasz? � g�owi� si� Kynes. � Zawsze to samo: kiedy ci� najbardziej potrzebuj�, wtedy zawodzisz. Chcia� obr�ci� g�ow�, zdeprymowa� starego spojrzeniem. Mi�nie nie us�ucha�y woli. Kynes zobaczy�, �e jastrz�b si� porusza. Zbli�a� si� do r�ki kroczek po kroczku, podczas gdy jego bracia oczekiwali z udawan� oboj�tno�ci�. Jastrz�b przystan�� zaledwie na skok od r�ki. Niezmierna jasno�� wype�ni�a umys� Kynesa. Zupe�nie niespodziewanie ujrza� potencjalne mo�liwo�ci Arrakis, jakich jego ojciec nigdy nie dostrzega�. Mo�liwo�ci tej innej drogi rozsadza�y go.

��Nie ma potworniejszego nieszcz�cia dla twoich ludzi ni� popa�� w r�ce Bohatera � rzek� jego ojciec.

Czyta w moich my�lach! � zaniepokoi� si� Kynes. � W porz�dku� co mi tam. Ju� posz�y wiadomo�ci do mych siczowych osad. Nic ich nie zatrzyma. Je�li syn ksi�cia �yje, oni go odnajd� i obroni�, jak rozkaza�em. By� mo�e odrzuc� t� kobiet�, jego matk�, ale uratuj� ch�opca.

Jastrz�b zrobi� jeden skok, kt�ry przywi�d� go na odleg�o�� dziobni�cia do r�ki Kynesa. Przekrzywi� �eb badaj�c nieruchawe cia�o. Wyprostowa� si� nagle, wyci�gn�� szyj� do g�ry i z wrzaskiem wzbi� si� w powietrze ponad g�ow� cz�owieka i odp�yn�� wira�em, a za nim jego towarzysze.

Przyszli! � pomy�la� Kynes. � Moi Fremeni znale�li mnie!

Po czym us�ysza� dudnienie piasku.

Ka�dy Fremen zna� ten d�wi�k i potrafi� go natychmiast odr�ni� od odg�os�w czerwi czy wszelkiego �ycia pustyni. Gdzie� pod nim masa preprzyprawowa zakumulowa�a dosy� wody i substancji organicznej male�kich stworzycieli, osi�gaj�c krytyczny stan burzliwego wzrostu. Gigantyczny b�bel dwutlenku w�gla formowa� si� w g��bi piasku i d�wiga� do g�ry w olbrzymim wybuchu z lejowatym wirem py�u w samym �rodku. Wymieni to, co uformowa�o si� w g��bi piasku, na to, co by�o na powierzchni. W g�rze ko�owa�y jastrz�bie wywrzaskuj�c swoje rozczarowanie. Wiedzia�y, co si� dzieje. Ka�de pustynne stworzenie by wiedzia�o. A ja jestem pustynnym stworzeniem � pomy�la� Kynes. � Widzisz mnie, ojcze? Jestem pustynnym stworzeniem.

Poczu�, jak b�bel go unosi, p�ka i porywa w lej py�owego wiru, by �ci�gn�� na d� w ch�odn� ciemno��. Na chwil� uczucie ch�odu i wilgoci przynios�o b�ogos�awion� ulg�. I wtedy, gdy w�asna planeta zabija�a go, Kynesowi przysz�o na my�l, �e ojciec i ca�a reszta uczonych myl� si�, �e najtrwalszymi zasadami wszech�wiata s� przypadek i b��d. Nawet jastrz�bie potrafi�y zda� sobie spraw� z tych fakt�w.

�Zabierz ich wod� � powiedzia� m�czyzna wo�aj�cy z g��bi nocy. I Paul poskromiwszy sw�j strach zerkn�� na matk�. Jego wy�wiczone oko dostrzeg�o w niej gotowo�� do walki � mi�nie spokojne, jak napi�ta ci�ciwa �uku.

��Szkoda by�oby, gdyby�my musieli zg�adzi� was na poczekaniu � powiedzia� z g�ry g�os.

Ten, co przem�wi� do nas pierwszy � my�la�a Jessika. � Jest ich przynajmniej dw�ch, jeden z naszej prawej strony, drugi z lewej.

��Cignoro hrobosa sukares hin mange la pchagavas doi me kamavas na beslas lele pal hrobas!

Tak wo�a� przez basen ten z prawa. Dla Paula s�owa stanowi�y szwargot, lecz dzi�ki wyszkoleniu Bene Gesserit Jessika rozpozna�a mow�. To by� Chakobsa, jeden z pradawnych j�zyk�w �owieckich, i cz�owiek nad nimi m�wi�, �e by� mo�e to s� ci obcy, kt�rych oni szukaj�. W nag�ej ciszy, jaka nast�pi�a po wo�aniu, kr�g�a jak obr�cz twarz drugiego ksi�yca przetoczy�a si� po ska�ach z drugiej strony basenu, jasna i badawcza, koloru lekko pob��kitnia�ej ko�ci. Odg�osy przedzierania si� dolecia�y spo�r�d ska�. Nad nimi z obu stron� ciemno�� porusza�a si� w blasku ksi�yca. Wiele sylwetek przep�yn�o w�r�d cieni. Ca�y oddzia�! � Paul poczu� nag�e uk�ucie. Przed Jessik� stan�� wysoki m�czyzna w c�tkowanym burnusie. Owiewk� ust odsun�� na bok, by m�wi� wyra�niej, ukazuj�c jednocze�nie g�st� brod� w bocznym �wietle ksi�yca, lecz jego twarz i oczy kry�y si� w g��bi kaptura.

��Co my tu mamy, d�ina czy cz�owieka? � zapyta�.

S�ysz�c szczer� kpin� w jego g�osie Jessika pozwoli�a sobie na iskierk� nadziei. To by� g�os w�adzy, g�os, kt�ry pierwszy przyprawi� ich o wstrz�s, zaczepiaj�c po�r�d nocy.

��Za�o�� si�, �e cz�owieka � powiedzia� m�czyzna.

Jessika wyczu�a raczej, ni� zobaczy�a, n� ukryty w fa�dzie jego szaty. Na chwil� obudzi� si� w niej gorzki �al, �e ani ona, ani Paul nie maj� tarcz.

��Czy potraficie w dodatku m�wi�? � zapyta� m�czyzna.

W swojej postawie i g�osie Jessika zawar�a ca�� kr�lewsk� wynios�o��, jak� dysponowa�a. Czas nagli�, ale za ma�o s�ysza�a tego cz�owieka i nie by�a pewna, czy zd��y�a zarejestrowa� jego osobowo�� i s�abo�ci.

��Kto nachodzi nas po nocy jak rzezimieszki? � zapyta�a.

G�owa w kapturze burnusa zdradzi�a gwa�townym skr�tem napi�cie, kt�re ust�puj�c powoli wiele ujawnia�o. Ten cz�owiek panowa� nad sob� doskonale.

Paul odsun�� si� od matki, �eby rozdzieli� ich na dwa cele i da� ka�demu wi�ksze pole dzia�ania. Zakapturzona g�owa obr�ci�a si� za ruchem Paula wystawiaj�c tr�jk�t twarzy na �wiat�o ksi�yca. Jessika dostrzeg�a ostry nos i po�yskliwe oko � ciemne, jak�e ciemne oko, bez �ladu bia�ka � krzaczast� brew i zadarty w�s.

��Obiecuj�ce szczeni� � powiedzia� m�czyzna. � Je�li uciekacie przed Harkonnenami, by� mo�e jeste�cie mile widziani w�r�d nas. Jak to jest, ch�opcze?

Paul b�yskawicznie zwa�y� w my�li szans�: Podst�p? Prawda? Trzeba by�o decydowa� natychmiast.

��Dlaczego mieliby�cie mile widzie� uciekinier�w? � zapyta�.

��Dziecko, kt�re my�li i m�wi jak m�czyzna � powiedzia� wysoki Fremen. � Tak� no wi�c odpowiadaj�c na twoje pytanie, m�j m�ody wali, ja jestem tym, kt�ry nie p�aci fai, daniny wody Harkonnenom. Dlatego w�a�nie m�g�bym mile widzie� uciekiniera.

On wie, kim jeste�my � pomy�la� Paul. � W jego g�osie jest przemilczenie.

��Jestem Stilgar, Fremen � rzek� wysoki m�czyzna. � Czy to ci rozwi�zuje j�zyk, ch�opcze?

Ten sam g�os � my�la� Paul. I przypomnia� sobie narad� i tego cz�owieka poszukuj�cego cia�a zamordowanego przez Harkonnen�w przyjaciela.

��Znam ci�, Stilgarze � powiedzia� Paul. � By�em z ojcem na zebraniu Rady, kiedy przyby�e� po wod� swojego przyjaciela. Zabra�e� ze sob� cz�owieka mojego ojca, Duncana Idaho, w ramach wymiany przyjaci�.

��A Idaho, porzuciwszy nas, wr�ci� do swego ksi�cia � rzek� Stilgar.

Jessika us�ysza�a cie� urazy w jego tonie i przygotowa�a si� na atak. G�os ze ska� nad nimi zawo�a�:

��Marnujemy tu czas, Stil.

��To jest syn ksi�cia � warkn�� Stilgar. � Z pewno�ci� jest tym, kogo Liet kaza� nam szuka�.

��Ale� to dziecko, Stil.

��Ksi��� by� m�czyzn�, a ten ch�opak u�y� dudnika � powiedzia� Stilgar. � Dokona� odwa�nego przej�cia na szlaku shai � huluda.

I Jessika us�ysza�a, jak wy��cza j� ze swoich my�li. Czy wyda� ju� wyrok?

��Nie mamy czasu na pr�b� � zaprotestowa� g�os na g�rze.

��Jednak on mo�e by� Lisanem al � Gaibem � powiedzia� Stilgar.

On czeka na omen! � pomy�la�a Jessika.

��Lecz ta kobieta� � zauwa�y� g�os.

Jessika spr�y�a si� na nowo. W tamtym g�osie by�a �mier�.

��Tak, ta kobieta � powt�rzy� Stilgar. � I jej woda.

��Znasz prawo � powiedzia� g�os ze ska�. � Ci, co nie mog� �y� z pustyni��

��Cicho b�d� � rzek� Stilgar. � Czasy si� zmieniaj�.

��Czy Liet tak rozkaza�? � zapyta� g�os ze ska�.

��S�ysza�e� g�os cielago, D�amis � powiedzia� Stilgar. � Dlaczego mnie pop�dzasz?

Cielago? � pomy�la�a Jessika. Klucz j�zykowy otwiera� szerokie pole rozumienia: to by� j�zyk Ilm i Fiqh, a cielago znaczy�o �nietoperz�, ma�y ssak lataj�cy. �G�os cielago�: otrzymali dystransow� wiadomo��, by poszukiwa� Paula i jej.

��Ja tylko przypominam ci o twoich obowi�zkach, przyjacielu Stilgarze � powiedzia� g�os nad ich g�owami.

��Moim obowi�zkiem jest si�a plemienia � rzek� Stilgar. � To m�j jedyny obowi�zek. Nikt nie musi mi o nim przypomina�. To dziecko � m�czyzna mnie interesuje. Ma pe�ne cia�o. �y� du�� ilo�ci� wody. �y� z dala od ojca S�o�ca. Nie ma spojrzenia ibada. A jednak nie m�wi ani nie zachowuje si� jak cherlak z panwi. Tak samo jak jego ojciec. Jak to mo�liwe?

��Nie mo�emy tu stercze� spieraj�c si� przez ca�� noc � powiedzia� g�os ze ska�. � Je�li patrol�

��Drugi raz nie powiem ci, aby� by� cicho, D�amis � rzek� Stilgar.

Cz�owiek nad nimi umilk�, lecz Jessika us�ysza�a, jak ruszy� si� z miejsca, susem przesadzi� w�w�z i przedziera si� w d� na dno basenu w lewo od nich.

��G�os cielago da� nam do zrozumienia, �e uratowanie was obojga b�dzie z korzy�ci� dla nas � powiedzia� Stilgar. � Widz� szans� dla tego silnego ch�opca � m�czyzny: jest m�ody i mo�e si� nauczy�. Ale co z tob�, kobieto? � Wlepi� spojrzenie w Jessik�.

Mam ju� zarejestrowany jego g�os i archetyp � my�la�a Jessika. � Mog�abym podporz�dkowa� go sobie S�owem, ale to silny cz�owiek� znacznie wi�cej dla nas wart w pe�ni w�adz umys�owych i z pe�n� swobod� dzia�ania. Zobaczymy.

��Jestem matk� tego ch�opca � powiedzia�a. � Jego si�a, kt�r� podziwiasz, jest w cz�ci wynikiem mego szkolenia.

��Si�a kobiety potrafi by� niezmierna � rzek� Stilgar. � Z pewno�ci� taka jest w Matce Wielebnej. Czy jeste� Matk� Wielebn�?

Jessika odpowiedzia�a szczerze, odk�adaj�c chwilowo na bok implikacje tego pytania.

��Nie.

��Czy jeste� wyszkolona w zwyczajach pustyni?

��Nie, ale wielu uznaje moje szkolenie za cenne.

��My sami oceniamy warto�� � powiedzia� Stilgar.

��Ka�dy cz�owiek ma prawo do w�asnych s�d�w.

��Dobrze, �e o tym wiesz � rzek� Stilgar. � My nie mamy tutaj czasu na wypr�bowanie ciebie, kobieto. Rozumiesz? Nie chcemy, aby tw�j cie� nas prze�ladowa�. Zabior� ch�opca � m�czyzn�, twego syna, kt�ry otrzyma moj� r�kojmi� i azyl w moim plemieniu. Ale co do ciebie, kobieto� rozumiesz, �e nic ma w tym nic osobistego? To jest prawo, istislah, dla dobra og�u. Czy to nie wystarcza?

Paul post�pi� p� kroku w prz�d.

��O czym ty m�wisz?

Stilgar rzuci� okiem na Paula, ale nie odwraca� uwagi od Jessiki.

��O ile nie zosta�a� gorzej wyszkolona od dziecka, by �y� tutaj, mog�aby� �ci�gn�� zgub� na ca�e plemi�. Takie jest prawo i nie mo�emy d�wiga� bezu�ytecznych�

Jessika rozpocz�a akcj� chyleniem si� ku ziemi, zwodniczym omdleniem. A� si� prosi�o, by to w�a�nie zrobi� mi�kki za�wiatowiec, za� rzeczy oczywiste op�niaj� reakcj� przeciwnika. Interpretacja rzeczy znanej zabiera chwil� czasu, kiedy rzecz ta demaskuje si� jako nie znana.

Zmieni�a kierunek w chwili, gdy opad�o mu prawe rami�, naprowadzaj�c n� w fa�dach burnusa na jej now� pozycj�. Obr�t, �migni�cie ramion Jessiki, zawirowanie spl�tanych szat � i przywar�a plecami do ska�y z unieruchomionym m�czyzn� przed sob�.

Na pierwsze drgnienie matki Paul cofn�� si� dwa kroki. Skoczy� w cie�, gdy zaatakowa�a. Na drodze wyr�s� mu brodaty m�czyzna, pochylony lekko w wypadzie, z jakim� �mierciono�nym narz�dziem w r�ku. Wyprostowan� d�oni� Paul dziobn�� go kr�tko pod mostek, zszed� bokiem z linii i r�bn�� w podstaw� czaszki, pozbawiaj�c m�czyzn� or�a, kiedy pada�. A w nast�pnej chwili by� ju� pod os�on� cienia i pi�� si� na g�r� w�r�d ska�, zatkn�wszy zdobyczn� bro� za szarf� na brzuchu. Rozpozna� j� mimo obcego kszta�tu � bro� miotaj�ca � i to powiedzia�o mu wiele o tym miejscu jeszcze raz potwierdzaj�c, �e tarcze nie by�y tutaj w u�yciu.

Skupi� si� na matce i tamtym Facecie, Stilgarze. Ona sobie z nim poradzi. Ja musz� zaj�� dogodne, bezpieczne stanowisko, z kt�rego zaszachuj� ich i stworz� jej okazj� do ucieczki. Na ska�ach woko�o zaj�cza�y pociski. Jeden musn�� jego szat�. Przecisn�wszy si� za wyst�p skalny Paul znalaz� si� w w�skim, pionowym kominie i centymetr po centymetrze zacz�� posuwa� si� w g�r�, plecami zaparty o jedn� �cian�, nogami o drug�, powoli, najciszej, jak umia�. Dolecia�o do niego echo ryku Stilgara:

��Wraca�, wszy glistog�owe! Skr�ci mi kark, jak si� nie cofniecie!

G�os z g��bi basenu oznajmi�:

��Ch�opiec zwia�. Stil. Co mamy�

��Jasne, �e zwia�, wy piaskom�zgie� Uuuch! Spokojnie, kobieto!

��Ka� im przerwa� polowanie na mojego syna � powiedzia�a Jessika.

��Przerwali, kobieto. Uciek�, tak jak chcia�a�. Dlaczego nie powiedzia�a�, �e jeste� magiczn� kobiet� i wojownikiem?

��Ka� swoim ludziom odst�pi� � powiedzia�a Jessika. � Ka� im wyj�� do basenu, gdzie mog� ich mie� na oku� i lepiej, �eby� my�la�, �e wiem ilu ich jest.

To delikatny moment � rozwa�a�a � ale je�li ten cz�owiek jest tak bystry, na jakiego mi wygl�da, mamy szans�.

Paul wywindowa� si� na g�r�, znalaz� w�sk� p�k�, na kt�rej m�g� si� oprze� i obserwowa� basen. Doszed� go g�os Stilgara:

��A je�li odm�wi�? Jak mo�esz� u-u-uch! Daj spok�j! Nie chcemy ci� skrzywdzi� teraz. Wielkie bogi! Skoro potrafisz to zrobi� z najsilniejszym z nas, jeste� warta dziesi�� razy wi�cej, ni� wa�y twoja woda.

Kolej na pr�b� rozumu � pomy�la�a Jessika.

��Dopytujecie si� o Lisana al � Gaiba � powiedzia�a.

��Mo�e jeste�cie t� rodzin� z legendy � lecz ja uwierz� w to po przeprowadzeniu pr�by. Teraz wiem jedynie, �e przyby�a� tutaj z tym g�upim ksi�ciem, kt�ry� Ajiiii! Kobieto! Nie dbam o to, czy mnie zabijesz! By� godzien szacunku i dzielny, ale g�upio zrobi� staj�c naprzeciw harkonne�skiej pi�ci!

Cisza. Po chwili Jessika powiedzia�a:

��On nie mia� wyboru, ale nie b�dziemy si� o to spiera�. Powiedz no temu swojemu cz�owiekowi, co si� kryje za krzakiem, �eby we mnie nie celowa�, bo uwolni� wszech�wiat od twojej osoby, a potem zabior� si� do niego.

��Ty tam! � rykn�� Stilgar. � Pos�uchaj jej!

��Ale, Stil�

��Pos�uchaj jej, robacza g�bo, pe�zaj�ce, piaskom�zgie g�wno jaszczurcze! Pos�uchaj, bo sam jej pomog� wypru� ci flaki! Nie widzisz, co ta kobieta jest warta?

M�czyzna pod krzakiem wychyli� si� ze swego cz�ciowego ukrycia, opu�ci� bro�.

��Us�ucha� � powiedzia� Stilgar.

��Teraz � rzek�a Jessika � wyt�umacz jasno swoim ludziom, czego spodziewasz si� po mnie. Nie chc�, aby jaka� m�oda, gor�ca g�owa zrobi�a nierozwa�ny krok.

��Kiedy si� zakradamy do wsi i miast, musimy maskowa� swoje pochodzenie, miesza� si� z lud�mi panwi i graben � powiedzia� Stilgar. � Nie nosimy �adnej broni, jako �e krysn� jest �wi�ty. Lecz ty, kobieto, ty posiadasz magiczne umiej�tno�ci walki. My jedynie s�yszeli�my o nich i wielu w nie pow�tpiewa�o, ale nikt nie mo�e w�tpi� w to, co widzi na w�asne oczy. Pokona�a� uzbrojonego Fremena. To jest bro�, jakiej �adna rewizja nie wykryje.

Trafiaj�ce do przekonania s�owa Stilgara wywo�a�y poruszenie.

��A je�eli zgodz� si� nauczy� was tego� magicznego sposobu?

��Masz moj� r�kojmi�, tak jak i tw�j syn.

��Sk�d mamy mie� pewno��, �e dotrzymasz obietnicy?

W g�osie Stilgara os�ab� nieco ton logicznej argumentacji, pobrzmiewa�a w nim zjadliwo��.

��Tutaj, kobieto, nie mamy papieru na umowy. Nie sk�adamy obietnic wieczorem, by je �ama� o �wicie. S�owo cz�owieka wystarcza za umow�. Jako przyw�dca mych ludzi zwi�za�em ich �lubem swojego s�owa. Naucz nas tego magicznego sposobu, a zyskasz w�r�d nas azyl na tak d�ugo, dop�ki zechcesz. Twoja woda zmiesza si� z nasz� wod�.

��Mo�esz m�wi� w imieniu wszystkich Fremen�w? � zapyta�a Jessika.

��Z czasem mo�e tak si� stanie. Na razie tylko m�j brat, Liet, przemawia w imieniu wszystkich Fremen�w. Tutaj obiecuj� jedynie dotrzyma� tajemnicy. Moi ludzie nie powiedz� o was �adnej innej siczy. Harkonnenowie wr�cili na Diun� w wielkiej liczbie, a tw�j ksi��� nie �yje. M�wi si�, �e oboje zgin�li�cie w matce samumie. �owca nie tropi martwej zwierzyny.

W tym jest bezpiecze�stwo � my�la�a Jessika. � Ale ci ludzie maj� dobr� ��czno�� i mo�na przekaza� wiadomo��.

��Domy�lam si�, �e wyznaczono na nas nagrod� � powiedzia�a.

Stilgar milcza�, a ona wyczuwaj�c przemieszczenia jego mi�ni pod swoimi d�o�mi mog�a niemal dojrze� my�li wa��ce si� w jego g�owie. Niebawem powiedzia�:

��Powt�rz� to raz jeszcze: �lubowa�em s�owem plemienia. Moi ludzie znaj� teraz wasz� warto�� dla nas. Co mogliby nam da� Harkonnenowie? Wolno��? Ha! Nie. Ty� jest taqwa, warta dla nas wi�cej ni� ca�a przyprawa harkonne�skiego skarbca.

��Zatem wyucz� was mego sposobu walki � rzek�a Jessika i poczu�a niezamierzon� rytualn� moc swoich w�asnych s��w.

��Uwolnisz mnie wi�c?

��Niech tak b�dzie � powiedzia�a Jessika.

Zwolni�a chwyt i odst�pi�a na bok na oczach ca�ej gromady zebranej w basenie. To jest pr�ba mashad � my�la�a. � Jednak Paul musi ich pozna�, nawet za cen� mojego �ycia.

W pe�nej wyczekiwania ciszy Paul wysun�� si� dalej, centymetr po centymetrze, by lepiej widzie�, gdzie stoi matka. W drodze us�ysza� nad sob� zdyszany oddech, wstrzymany nagle, a w pionowej szczelinie skalnej wyczu� nik�y cie�, kt�ry rysowa� si� na tle gwiazd. Z basenu wzbi� si� g�os Stilgara:

��Hej ty, na g�rze! Przesta� gania� ch�opca. On zaraz zejdzie.

Z ciemno�ci nad Paulem dobiegi m�odzie�czy g�os ch�opca lub dziewczyny:

��Ale Stil, on nie mo�e by� daleko ode�

��Powiedzia�em, daj mu spok�j, Chani! Ty jaszczurczy pomiocie!

Z g�ry dolecia� szept przekle�stwa i mamrotanie:

���eby mnie nazwa� pomiotem jaszczurczym!

Lecz cie� ust�pi� z pola widzenia. Paul na nowo po�wi�ci� uwag� basenowi, wy�owi� szary cie� Stilgara, poruszaj�cy si� obok matki.

��Podejd�cie wszyscy. � zawo�a� Stilgar i zwr�ci� si� do Jessiki:

��A teraz ja zapytam, sk�d my mo�emy mie� pewno��, �e ty dotrzymasz swojej cz�ci umowy? To ty �y�a� w�r�d papier�w i pustych um�w, i r�nych takich�

��My z Bene Gesserit nie �amiemy �lub�w cz�ciej od was � powiedzia�a Jessika.

Zapad�a przed�u�aj�ca si� cisza, po czym zwielokrotniony szept:

��Czarownica Bene Gesserit!

Dobywszy spod szarfy bro� Paul wycelowa� w Stilgara, ale i on, i jego towarzysz trwali w bezruchu wpatruj�c si� w Jessik�.

��To jest legenda � powiedzia� kt�ry�.

��M�wiono, �e Szadout Mapes przekaza�a taki meldunek o tobie � powiedzia� Stilgar. � Lecz tak wa�n� spraw� trzeba podda� pr�bie. Je�eli jeste� ow� Bene Gesserit z legendy, kt�rej syn powiedzie nas do raju� � Wzruszy� ramionami.

Jessika westchn�a. Wi�c nasza Missionaria Protectiva rozmie�ci�a nawet religijne zawory bezpiecze�stwa po tym ca�ym zapleczu piek�a � pomy�la�a. � No c� pomog�, a o to przecie� chodzi�o.

Powiedzia�a:

��Prorokini, kt�ra przynios�a wam t� legend�, przekaza�a j� pod rygorem karama i id�az, cudu i niepowtarzalno�ci proroctwa, wiem o tym. Czy chcecie znaki?

Nozdrza mu si� rozszerzy�y w blasku ksi�yca.

��Nie mo�emy tu marudzi� rytua�ami � wyszepta�.

Jessika przypomnia�a sobie map�, kt�r� Kynes jej pokaza� w trakcie ustalania dr�g ucieczki na wypadek niebezpiecze�stwa. Jak�e dawno temu to si� wydawa�o. By�o na niej miejsce nazwane �sicz Tabr�, za� obok r�czny dopisek: �Stilgar�.

��Mo�e kiedy dotrzemy do siczy Tabr � powiedzia�a.

To objawienie wstrz�sn�o nim, a Jessika pomy�la�a: Gdyby on tylko zna� stosowane przez nas sztuczki! Dobra musia�a by� tamta Bene Gesserit z Missionaria Protectiva. Ci Fremeni s� pi�knie przygotowani, by w nas uwierzy�.

Stilgar przest�pi� z nogi na nog�.

��Musimy ju� rusza�.

Skin�a g�ow� daj�c mu do zrozumienia, �e wyruszaj� za jej przyzwoleniem. Spojrza� w g�r� urwiska, prawie dok�adnie na skaln� p�k�, gdzie przyczai� si� Paul.

��Hej tam, ch�opcze, mo�esz ju� zej��.

Zwr�ciwszy si� ponownie do Jessiki powiedzia� sumituj�cym tonem:

��Tw�j syn narobi� niewiarygodnie du�o ha�asu podczas wspinaczki. Musi si� wiele nauczy�, �eby nie �ci�gn�� niebezpiecze�stwa na nas wszystkich, ale jest m�ody.

��Niew�tpliwie musimy si� wiele nauczy� od ciebie � rzek�a Jessika. � Tymczasem najlepiej b�dzie, jak si� zajmiecie swoim towarzyszem opodal. M�j ha�a�liwy syn troch� niedelikatnie go rozbroi�.

Stilgar obr�ci� si�, a� za�opota� jego kaptur.

��Gdzie?

��Za tamtymi krzakami.

Stilgar dotkn�� dw�ch swoich ludzi.

��Zajmijcie si� tym.

Zerkn�� na kompan�w, identyfikuj�c ich.

��Brakuje D�amisa. � Obr�ci� si� do Jessiki. � Nawet twoje szczeni� zna magiczn� sztuk�.

��I racz zauwa�y�, �e m�j syn nie ruszy� si� nawet z g�ry na twoje ��danie.

Dwaj wys�ani przez Stilgara ludzie wr�cili podtrzymuj�c pod r�ce trzeciego, kt�ry s�ania� si� i dysza�. Stilgar na moment zatrzyma� na nich wzrok i powr�ci� spojrzeniem do Jessiki.

��Syn s�ucha tylko twoich rozkaz�w, h�? Doskonale. Wie, co to dyscyplina.

��Paul, mo�esz ju� zej�� � powiedzia�a Jessika.

Paul podni�s� si� i wynurzy� w blasku ksi�yca ponad kryj�c� go szczelin�, wsuwaj�c bro� z powrotem za szarf�. Gdy si� odwr�ci�, spo�r�d ska� sta�a mu na spotkanie posta� druga sylwetka. W ksi�ycowej po�wiacie i odblasku od szarego kamienia Paul dostrzeg� drobn� posta� we freme�skich szatach, ocienion� twarz wyzieraj�c� na� z kaptura i muszk� znajomej broni miotaj�cej wymierzona w siebie z fa�d jej burnusa.

��Jestem Chani, c�rka Lieta. � G�os by� melodyjny, na p� wype�niony �miechem. � Nie pozwoli�abym ci skrzywdzi� moich towarzyszy � powiedzia�a.

Paul prze�kn�� �lin�. Posta� naprzeciwko niego obr�ci�a si� w smudze ksi�yca i ujrza� twarz elfa i czarne otch�anie oczu. Ta twarz, te rysy znane z nieprzeliczonych najwcze�niejszych wizji przysz�o�ci, wprawi�y go w os�upienie. Przypomnia� sobie gniewn� pych�, z jak� kiedy� opisa� t� twarz ze snu, m�wi�c Matce Wielebnej Gaius Helen Mohiam: �Spotkam j��. I oto ma przed sob� t� twarz, ale nigdy nie w spotkaniu wy�nionym.

��By�e� ha�a�liwy jak rozjuszony shai-hulud � powiedzia�a. � I wybra�e� najtrudniejsz� drog� w g�r�. Chod� za mn�: poka�� ci �atwiejsz� drog� na d�.

Wygramoli� si� z rozpadliny id�c za jej powiewaj�c� szat� przez powywracany krajobraz. Porusza�a si� jak gazela, ta�cz�ca ponad ska�ami. Paul czu� gor�cy rumieniec na twarzy, by� wdzi�czny za ciemno�ci. Ta dziewczyna! By�a jak mu�ni�cie przeznaczenia. Czu� si� porwany przez przyp�yw, zestrojony z fal�, kt�ra unosi�a wszystkie si�y jego ducha.

Wkr�tce stan�li w�r�d Fremen�w na dnie basenu. Jessika u�miecha�a si� niewyra�nie do Paula, lecz przem�wi�a do Stilgara:

��To b�dzie korzystna wymiana nauk. Mam nadziej�, �e ty i twoi ludzie nie gniewacie si� za nasz� gwa�towno��. Wydawa�a si� konieczna. By�e� o krok od� pope�nienia omy�ki.

��Uratowa� kogo� przed omy�k� to podarowa� mu raj � powiedzia� Stilgar.

Dotkn�� warg lew� r�k�, drug� wyj�� bro� zza szarfy Paula i rzuci� j� kompanowi.

��B�dziesz mia� sw�j w�asny pistolet maula, ch�opcze, jak na niego zas�u�ysz.

Paul otworzy� usta, by co� powiedzie�, ale zawaha� si� przypominaj�c sobie nauk� matki: �Pocz�tki to chwile bardzo delikatne�.

��M�j syn nie potrzebuje innej broni, ni� posiada � powiedzia�a Jessika.

Wpatrywa�a si� w Stilgara zmuszaj�c go do przemy�lenia, w jaki spos�b Paul zdoby� pistolet. Stilgar zerkn�� na m�czyzn� pokonanego przez Paula. D�amis sta� na uboczu ze spuszczon� g�ow�, ci�ko dysz�c.

��Trudna z ciebie kobieta � rzek� Stilgar.

Wyci�gn�� lew� r�k� do kt�rego� z towarzyszy i pstrykn�� palcami.

��Kushti bakka te.

Znowu Chakobsa � pomy�la�a Jessika. Zagadni�ty wcisn�� Stilgarowi w d�o� dwa prost�koty gazy. Silgar przeci�gn�� je mi�dzy palcami, zamocowa� jeden wok� szyi Jessiki pod kapturem, drugim w ten sam spos�b owi�za� szyj� Paula.

��Teraz nosicie chust� bakka � powiedzia�. � Gdyby co� nas rozdzieli�o, wszyscy poznaj�, �e nale�ycie do siczy Stilgara. O broni pogadamy innym razem.

Nast�pnie oddali� si� i zaj�� przegl�dem ludzi w swoim oddziale, przekazuj�c jednemu z nich fremsak Paula do niesienia.

Bakka � my�la�a Jessika, rozpoznawszy religijny termin: p�aczek bakka. Wyczu�a, �e symbolika chust jednoczy t� gromad�. � Dlaczego op�akiwanie mia�oby ich jednoczy�?

Stilgar podszed� do m�odej dziewczyny, kt�ra narobi�a k�opotu Paulowi.

��Chani, we� dziecko � m�czyzn� pod swoje skrzyd�a. Trzymaj go z dala od k�opot�w.

Chani dotkn�a ramienia Paula.

��Chod� ze mn�, dziecko � m�czyzno.

Paul st�umi� gniew w swoim g�osie.

��Na imi� mam Paul. By�oby dobrze, gdyby��

��Damy ci imi�, m�odziku � powiedzia� Stilgar � w porze mihna, podczas pr�by aql.

Pr�by rozumu � prze�o�y�a Jessika. Gwa�towna potrzeba wywy�szenia Paula przewa�y�a w niej wszystkie inne wzgl�dy.

��M�j syn przeszed� pr�b� gom d�abbar! � warkn�a.

Po ciszy, jaka zapad�a, zrozumia�a, �e poruszy�a ich do g��bi.

��Wiele o sobie nawzajem nie wiemy � rzek� Stilgar. � Ale za d�ugo marudzimy. S�o�ce dnia nie mo�e nas z�apa� w otwartym terenie.

Zbli�y� si� do m�czyzny, kt�rego Paul powali�.

��Mo�esz dalej i��, D�amis?

Odpowiedzia�o mu mrukni�cie.

��Zaskoczy� mnie, ot co. To by� przypadek. Mog� i�� dalej.

��Nie przypadek � powiedzia� Stilgar. � Czyni� ci� odpowiedzialnym wraz z Chani za bezpiecze�stwo tego ch�opaka, D�amis. Ci ludzie otrzymali moj� r�kojmi�.

Jessika przyjrza�a si� bacznie typowi imieniem D�amis. To jego g�os spiera� si� w ska�ach ze Stilgarem. W jego g�osie by�a �mier�. I Stilgar uzna� za stosowne dodatkowo podkre�li� sw�j rozkaz przy tym D�amisie.

Stilgar rzuci� badawczym spojrzeniem po oddziale, gestem przywo�a� dw�ch ludzi.

��Larus i Faruk, zacieracie nasze �lady. Dopilnujcie, by znaku po nas nie zosta�o. Wzmo�ona czujno��: mamy ze sob� dwoje bez przeszkolenia.

Odwr�ci� si� z r�k� wzniesion� i wymierzon� w drugi brzeg basenu.

��W kolumnie marszowej, z ubezpieczeniem na skrzyd�ach, naprz�d marsz. Jessika wyr�wna�a krok ze Stilgarem, rachuj�c g�owy. Fremen�w by�o czterdziestu � z ni� i z Paulem czterdzie�ci dwie osoby. Maszeruj� jak kompania wojska � pomy�la�a � nawet ta dziewczyna, Chani.

Paul zaj�� miejsce w szyku za Chani. Za pomnia� o zranionej ambicji � �e zaskoczy�a go dziewczyna. W pami�ci pozosta�a mu teraz tylko szorstka uwaga matki: �M�j syn przeszed� pr�b� gom d�abbar!� Uczu� mrowienie d�oni od zapami�tanego b�lu.

��Patrz, gdzie idziesz � sykn�a Chani. � Nie ocieraj si� o krzak, bo zostawisz nitk� znacz�c� nasz przemarsz.

Paul prze�kn��, pokiwa� g�ow�.

Jessika nastawi�a ucha na odg�osy maszeruj�cego oddzia�u, s�ysz�c kroki w�asne i Paula, i ogarn�� j� podziw dla sposobu poruszania si� Fremen�w. Przekraczali basen w czterdziestu ludzi w�r�d naturalnych jedynie odg�os�w w tym otoczeniu � jak �agle widmowych feluk ich szaty przemyka�y w g�szczu cieni. Ich portem przeznaczenia by�a sicz Tabr � sicz Stilgara. Wa�y�a to s�owo w my�li: sicz. S�owo Chakobsa, dawnego j�zyka �owieckiego, kt�re przetrwa�o niezliczone stulecia. Sicz, miejsce zbi�rki w przypadku zagro�enia. G��bokie implikacje tego s�owa i j�zyka zaczyna�y dociera� do niej dopiero teraz, gdy ust�pi�o napi�cie.

��Idziemy dobrym marszem � powiedzia� Stilgar. � Z pomoc� shai � huluda osi�gniemy Grot� Grani przed �witem.

Jessika kiwn�a g�ow�, oszcz�dzaj�c si�, czuj�c przera�liwe zm�czenie pow�ci�gane si�� woli i� przyzna�a to� si�� wynikaj�c� z upojenia. Jej my�l skupi�a si� na warto�ci tego oddzia�u, na tym, co ujawnia freme�ska kultura. Oni wszyscy � my�la�a � ca�a kultura oparta na wojskowej dyscyplinie. C� za bezcenna rzecz dla ksi�cia banity!

Przed �witem podeszli pod Grot� Grani, posuwaj�c si� szczelin� w �cianie basenu tak w�sk�, �e musieli obraca� si� bokiem, by j� pokona�. Jessika zobaczy�a, jak Stilgar � odprawia w w�t�ym brzasku wartownik�w, przez chwil� obserwowa�a pocz�tki ich wspinaczki na urwisko. Paul zadar� g�ow� do g�ry ogl�daj�c materi� tej planety rozci�t� w poprzek w�sk� szczelin�, kt�ra otwiera�a si� ku szarob��kitnemu niebu. Chani poci�gn�a go za p�aszcz, nagl�c do po�piechu.

��Szybko � powiedzia�a. � To ju� �wit.

��A ci ludzie wspinaj�cy si� nad nami, dok�d oni id�? � szepn�� Paul.

��Pierwsza warta dzienna � odpar�a. � �piesz si�!

Stra� wystawiona na zewn�trz � pomy�la� Paul. � M�drze. Ale jeszcze m�drzej by�oby podchodzi� do tego miejsca w oddzielnych grupach. Mniejsze niebezpiecze�stwo utraty ca�ego oddzia�u. Zatrzyma� si� przy tej my�li u�wiadamiaj�c sobie, �e jest to my�lenie partyzanckie, i wspomnia� obaw� swego ojca, �e Atrydzi mog� zosta� rodem partyzanckim.

��Szybciej � szepn�a Chani.

Paul przy�pieszy� kroku, s�ysz�c szelest szat z ty�u. I przypomnia�y mu si� s�owa siratu z male�kiej Biblii P. K. Yuego: �Raj z lewa, piek�o z prawa, z ty�u anio� �mierci�. Powt�rzy� sobie ten wers w duchu.

Skr�cili za r�g, gdzie przej�cie by�o szersze. Stilgar sta� z boku, kieruj�c ich do niskiego tunelu, odchodz�cego pod k�tem prostym.

��Pr�dzej � sykn��. � Je�li zaskoczy nas tu patrol, b�dziemy jak kr�liki w klatce.

Paul schyli� si� w wej�ciu i doszed� za Chani do groty o�wietlonej gdzie� z przodu w�t�ym, szarym �wiat�em.

��Mo�esz si� wyprostowa� � powiedzia�a.

Wyprostowa� si�, przyjrza�, gdzie jest: g��boka i rozleg�a przestrze� pod kopulastym sklepieniem, kt�re �ukiem wznosi�o si� odrobin� tylko wy�ej ni� na wysoko�� wyci�gni�tej r�ki cz�owieka. Oddzia� rozchodzi� si� w g��b cienia. Paul dostrzeg� nadchodz�c� matk�, zobaczy�, jak przygl�da si� ich towarzyszom, i zauwa�y�, jak jej si� nie uda�o wsi�kn�� we Fremen�w, mimo �e str�j nosi�a identyczny. A spos�b, w jaki si� porusza�a� ile� w tym by�o poczucia si�y i gracji.

��Przysi�d� gdzie� i nigdzie si� nie pl�cz, dzieciaku � m�czyzno � powiedzia�a Chani. � Tu masz jedzenie.

Wcisn�a mu w r�ce dwa kawa�ki czego� zawini�tego w li�cie. Zion�y przypraw�.

Za Jessik� pojawi� si� Stilgar, przywo�uj�c do porz�dku grupk� z lewej strony.

��Wstawcie grod� na miejsce i pilnujcie zabezpieczenia wilgoci. Lemil � zwr�ci� si� do innego Fremena � daj kule �wi�toja�skie.

Wzi�� Jessik� za rami�.

��Chc� ci co� pokaza�, magiczna kobieto.

Powi�d� j� za skalny zakr�t w stron� �r�d�a �wiat�a. Jessika zobaczy�a, �e stoi na szerokim progu drugiego wylotu jaskini wysoko w �cianie urwiska, wygl�daj�c na drugi basen szeroko�ci oko�o dziesi�ciu do dwunastu kilometr�w. Basen os�ania�y wysokie skalne �ciany. Pod nimi rozsiane by�y rzadko k�py ro�linno�ci. Kiedy Jessika spogl�da�a na szary w przed�wicie basen, ponad przeciwleg�ym obwa�owaniem podnios�o si� s�o�ce, o�wietlaj�c be�owy krajobraz ska� i piasku. Zauwa�y�a, �e s�o�ce Arrakis jakby wyskakiwa�o nad horyzont. To dlatego, �e chcemy je powstrzyma� � pomy�la�a. � Noc jest bezpieczniejsza ni� dzie�. Ogarn�a j� t�sknota za t�cz� w tym miejscu, kt�re nigdy nie ujrzy deszczu. � Musz� pow�ci�gn�� takie t�sknoty � my�la�a.�� S� s�abo�ci�. A ja nie mog� ju� sobie pozwoli� na s�abo��.

Stilgar, �cisn�wszy j� za rami�, wskaza� drugi skraj basenu.

��Tam! Tam widzisz prawdziwych Druz�w.

Patrz�c za jego wyci�gni�t� r�k�, dostrzeg�a krz�tanin�: ludzie na dnie basenu umykali przed �wiat�em dnia pod os�on� cienia przeciwleg�ego muru urwiska. Mimo odleg�o�ci ich ruchy by�y wyra�nie widoczne w czystym powietrzu. Wyj�a spod szaty lornetk�, ogniskuj�c soczewki olejowe na odleg�ych ludziach. Chusty trzepota�y jak wzlatuj�ce wielobarwne motyle.

��To jest dom � powiedzia� Stilgar. � B�dziemy tam tej nocy. Wpatrywa� si� w daleki brzeg basenu szarpi�c w�sa. � Moi ludzie zostali przy pracy na dworze. To znaczy, �e w pobli�u nie ma patroli. Dam im p�niej zna�, by przygotowali si� na nasz powr�t.

��Twoi ludzie s� bardzo zdyscyplinowani � powiedzia�a Jessik�.

Opu�ci�a lornetk�, zauwa�y�a, �e Stilgar patrzy na przyrz�d.

��Oni s� pos�uszni nakazowi przetrwania plemienia � rzek�. � Na tej samej zasadzie wybieramy spo�r�d nas przyw�dc�. Przyw�dc� jest ten, kto jest najsilniejszy, kto przynosi wod� i zapewnia bezpiecze�stwo.

Podni�s� spojrzenie ku jej twarzy. Odwzajemniaj�c mu spojrzenie zauwa�y�a oczy bez bia�ka, zabarwione oczodo�y, oszronione py�em brod� i w�sy, lini� wodowodu wij�cego si� w d� od nozdrzy w g��b filtrfraka.

��Czy pokonuj�c ci� wystawi�am na szwank tw�j autorytet przyw�dcy, Stilgarze? � zapyta�a.

��Nie wyzwa�a� mnie � powiedzia�.

��Wa�ne jest aby przyw�dca zachowa� respekt oddzia�u.

��Nie ma nikogo w�r�d tych piaskowych wszy, z kim bym sobie nie poradzi� � powiedzia� Stilgar. � Kiedy pokona�a� mnie, pokona�a� nas wszystkich. Teraz oni licz�, �e naucz� si� od ciebie� magicznego sposobu� a niekt�rzy pragn� si� przekona�, czy zamierzasz mnie wyzwa�.

Wa�y�a ukryte znaczenia.

��Pokona� ci� w oficjalnej walce?

Kiwn�� g�ow�.

��Odradzam ci to bo oni nie p�jd� za tob�. Ty nie jeste� z piask�w. Przekonali si� podczas naszego nocnego przemarszu.

��Praktyczni ludzie � powiedzia�a.

��To prawda. � Zerkn�� na basen. � Wiemy, czego nam trzeba. Ale niewielu my�li wnikliwie teraz, tak blisko domu. Przebywali�my zbyt d�ugo w pustyni, organizuj�c dostaw� naszego kontyngentu przyprawy z wolnymi kupcami dla tej przekl�tej Gildii� oby ich g�by na wieki pozosta�y czarne.

Jessik� zastyg�a w trakcie odwracania si� od Stilgara i obejrza�a si� patrz�c mu prosto w twarz.

��Gildia? Co ma Gildia do waszej przyprawy?

��Tak Liet ka�e � powiedzia� Stilgar. � Znamy pow�d, ale to nie �agodzi naszego rozgoryczenia. Przekupujemy Gildi� monstrualn� op�at� w przyprawie, by zachowa� nasze niebiosa czyste od satelit�w i innych takich, �eby nikt nie wyszpiegowa�, co robimy z powierzchni� Arrakis.

Wa�y�a s�owa przypominaj�c sobie, co powiedzia� Paul � �e to musi by� pow�d, dla kt�rego arraka�skie niebiosa s� wolne od satelit�w.

��A co takiego robicie z powierzchni� Arrakis, czego nie chcecie pokaza�?

��Zamieniamy j�� powoli, lecz nieodwracalnie� czynimy j� zdatn� dla ludzkiego �ycia. Nasze pokolenie nie skorzysta z tego, ani nasze dzieci, ani dzieci naszych dzieci, ani wnuki ich dzieci� ale tak kiedy� b�dzie. � Utkwi� zamglony wzrok gdzie� ponad basenem. � Otwarte wody i wysokie, zielone ro�liny, i ludzie spaceruj�cy swobodnie bez filtrak�w.

Wi�c to takie jest marzenie naszego Lieta � Kynesa � my�la�a. Powiedzia�a za�:

���ap�wki s� niebezpieczne: lubi� rosn��.

��Rosn� � odpar� � ale d�uga droga jest bezpieczn� drog�.

Jessika odwr�ci�a si�, wyjrza�a na basen, pr�buj�c zobaczy� go takim, jakim widzia� go Stilgar w swej wyobra�ni. Dostrzeg�a jedynie poszarza��, musztardow� plam� odleg�ych ska� i nag�y, mglisty ruch nieba ponad urwiskami.

��Aaaach � westchn�� Stilgar.

Z pocz�tku wydawa�o jej si�, �e to musi by� pojazd patrolowy, po czym zda�a sobie spraw�, �e widzi mira� � inny krajobraz unosz�cy si� nad piaskiem pustyni i dalek� rozko�ysan� ziele�, a w po�owie odleg�o�ci d�ugiego czerwia sun�cego po powierzchni z czym�, co wygl�da�o na freme�skie szarfy �opoc�ce na jego grzbiecie. Mira� rozp�yn�� si�.

��Przyjemniej by�oby jecha� � powiedzia� Stilgar � lecz nie mo�emy wpu�ci� stworzyciela do tego basenu. Musimy zatem znowu maszerowa� tej nocy.

�Stworzyciel�, tak nazywaj� czerwia � pomy�la�a. Ocenia�a donios�o�� jego s��w, o�wiadczenia, �e nie mog� wpu�ci� czerwia do tego basenu. Wiedzia�a, co zobaczy�a w mira�u � Fremen�w jad�cych na grzbiecie gigantycznego czerwia. Z ogromnym wysi�kiem zapanowa� nad szokiem, jakiego dozna�a u�wiadamiaj�c sobie konsekwencje tego faktu.

��Musimy wraca� do reszty � powiedzia� Stilgar. � Inaczej moi ludzie zaczn� podejrzewa�, �e z tob� flirtuj�. Niekt�rzy ju� mi zazdroszcz�, �e moje r�ce pozna�y twoje wdzi�ki, kiedy zmagali�my si� tej nocy w basenie Tuono.

��Do�� tego � uci�a Jessik�.

��Bez obrazy � g�os Stilgara by� �agodny. � Mamy zwyczaj nie bra� kobiet wbrew ich woli� a z tob�� � Wzruszy� ramionami. � � ten zwyczaj nawet nie jest potrzebny.

��Nie zapominaj, �e by�am ksi�n� pani� � powiedzia�a ju� spokojniejszym g�osem.

��Jak sobie �yczysz � rzek� � Czas zagrodzi� ten wylot, by zarz�dzi� rozlu�nienie dyscypliny filtrfrakowej. Moim ludziom nale�y si� dzi� wygodny odpoczynek. Ich rodziny nie dadz� im jutro odpocz��.

Zamilkli oboje. Jessika wpatrzy�a si� w s�oneczny blask. S�ysza�a to, co s�ysza�a w g�osie Stilgaia � nie wypowiedzian� propozycj� czego� wi�cej ni� jego �r�kojma�. Czy potrzebna mu �ona? Zrozumia�a, �e mo�e zaj�� to miejsce przy nim. By�by to jeden ze sposob�w zako�czenia konfliktu o plemienne przyw�dztwo � kobieta r�ka w r�k� z m�czyzn�. Ale co wtedy z Paulem? Kt� m�g� wiedzie�, jakie tu jeszcze obowi�zywa�y prawa rodzicielskie! I co z nie narodzon� c�rk�, kt�r� od paru tygodni nosi w �onie? Co z c�rk� jej zmar�ego ksi�cia! I dopu�ci�a do swej�wiadomo�ci pe�ne znaczenie tego drugiego rosn�cego w niej dziecka, przyjrza�a si� w�asnym motywom dopuszczenia do pocz�cia. Zna�a je � uleg�a owemu bezmiernemu pop�dowi wsp�lnemu wszystkim stworzeniom w obliczu �mierci, instynktownemu szukaniu nie�miertelno�ci w potomstwie Zwyci�y� instynkt zachowania gatunku.

Jessika zerkn�a na Stilgara, widzia�a, �e wpatruje si� w ni� wyczekuj�co. C�rka urodzona tutaj przez kobiet� po�lubion� komu� takiemu jak ten m�czyzna. Jaki by�by los takiej c�rki � zada�a sobie pytanie. � Czy on pr�bowa�by ogranicza� konieczno�ci nieuniknionego przeznaczenia Bene Gesserit?

Stilgar odchrz�kn�� i wkr�tce okaza�, �e rozumie niekt�re z pyta� sformu�owanych w jej umy�le.

��Dla przyw�dcy wa�ne jest to, co go czyni przyw�dc�. Potrzeby jego ludzi. Je�li nauczysz mnie swoich umiej�tno�ci, mo�e przyj�� dzie�, kiedy jedno z nas b�dzie musia�o wyzwa� drugie. Ja wola�bym jak�� alternatyw�.

��Czy istnieje kilka alternatyw? � zapyta�a.

��Sajjadina � powiedzia� � Nasza Matka Wielebna jest stara.

Ich Matka Wielebna! � Zanim zd��y�a to wybada�, powiedzia�:

��Ja bynajmniej nie proponuj� ci siebie za partnera. Nie ma w tym nic osobistego, jako �e jeste� pi�kna i poci�gaj�ca. Lecz gdyby� zosta�a jedn� z mych kobiet, to niekt�rzy m�odzi ludzie mogliby uzna�, �e zbytnio zabiegam o przyjemno�ci cia�a, a za ma�o troszcz� si� o potrzeby plemienia. Oni nawet teraz pods�uchuj� nas i �ledz�.

Ten m�czyzna wa�y swoje decyzje, pami�ta o konsekwencjach � pomy�la�a.

��S� w�r�d moich m�odych ludzi tacy, kt�rzy osi�gn�li wiek szale�stwa ducha � rzek� � Trzeba ich ob�askawi� w tym okresie. Nie mog� im dawa� powa�niejszych powod�w do rzucenia mi wyzwania. Poniewa� musia�bym ich okalecza� i zabija�. To nie jest w�a�ciwa droga dla przyw�dcy, je�li mo�na tego unikn�� z honorem. Posiadanie przyw�dcy, widzisz, jest to jedna z tych rzeczy, kt�rymi r�ni� si� ludzie od mot�ochu. Przyw�dca utrzymuje r�wno�� jednostek. Gdy jednostek jest zbyt ma�o, wtedy ludzie staj� si� zn�w mot�ochem.

Jego s�owa, g��bia ich �wiadomo�ci, fakt, �e m�wi� tyle do niej, co do tych, kt�rzy ukradkiem pods�uchiwali, zmusi�y j� do tego, �eby zrewidowa� swoj� opini� o nim. Cz�owiek wielkiego formatu � pomy�la�a. � Gdzie� on si� nauczy� takiej wewn�trznej r�wnowagi?

��Prawo okre�laj�ce nasz� form� wyboru przyw�dcy jest sprawiedliwym prawem � powiedzia� Stilgar. � Ale z tego nie wynika, �e ludzie zawsze potrzebuj� sprawiedliwo�ci. To, czego naprawd� teraz potrzebujemy, to czas na rozw�j i rozkwit, na powi�kszenie terenu naszego dzia�ania.

Jakie jest jego pochodzenie? � zastanawia�a si�. � Sk�d si� bierze taka rasa?

��Stilgar, nie docenia�am ci� � powiedzia�a.

��Tak podejrzewa�em � rzek�.

��Najwyra�niej nie doceniali�my si� wzajemnie.

��Chcia�bym, �eby to si� sko�czy�o � rzek�. � Chcia�bym przyja�ni z tob�� i zaufania. Chcia�bym tego wzajemnego szacunku, jaki wyrasta z serca, bez zbli�enia seksualnego.

��Rozumiem � powiedzia�a.

��Czy ufasz mi?

��S�ysz� w tobie szczero��.

��W�r�d nas � powiedzia� � Sajjadiny, nie b�d�c formalnymi przyw�dczyniami, zajmuj� szczeg�lnie zaszczytn� pozycj�. One nauczaj�. Podtrzymuj� ducha bo�ego tutaj. � Dotkn�� swej piersi.

Teraz musz� wysondowa� t� tajemnic� Matki Wielebnej � pomy�la�a.

��M�wi�e� o waszej Matce Wielebnej� i s�ysza�am s�owa o legendzie i proroctwie.

��M�wi si�, �e Bene Gesserit i jej potomek dzier�� klucz do naszej przysz�o�ci � rzek�.

��Wierzysz, �e ja ni� jestem?

Obserwuj�c jego twarz, my�la�a: m�oda trzcina tak �atwo umiera. Pocz�tek jest por� wielkiego niebezpiecze�stwa.

��My nie wiemy � powiedzia�.

Kiwn�a g�ow�. Jest cz�owiekiem honoru � pomy�la�a. � Oczekuje ode mnie znaku, ale nie pomo�e losowi zdradzaj�c mi ten znak. Jessika odwiod�a g�ow�, zapatrzy�a si� na basen w dole, na z�otawe cienie, na purpurowe cienie, na dr�enie powietrza z drobinami py�u u wylotu ich jaskini. Jej umys� wype�ni�a nagle kocia ostro�no��. Zna�a �argon Missionana Piotectiva, wiedzia�a, jak dostosowa� techniki legendy, l�ki i nadzieje do swych nag�ych potrzeb, ale wyczuwa�a tutaj dzikie zmiany� jakby kto� przebywaj�c w�r�d tych Fremen�w skorzysta� z legendy Missionara Protectiva.

Stilgar odchrz�kn��. Widzia�a, �e si� niecierpliwi, �e dzie� si� ko�czy i ludzie czekaj� na zagrodzenie tego wylotu. Przyszed� czas na �mia�o�� z jej strony i zda�a sobie spraw�, czego jej trzeba: pewnej dar al-hikman, pewnej szko�y przek�adu, kt�ra by da�a jej�

��Adab � szepn�a.

Poczu�a jakby kozio�kowanie swego umys�u. Zareagowa�a na to przy�pieszonym biciem serca. W ca�ym szkoleniu Bene Gesserit nie istnia�o nic, co by mia�o taki sygna� rozpoznawczy. To mog�a by� tylko adab, w�adcza pami��, kt�ra spada na cz�owieka sama z siebie. Podda�a si� jej, pozwalaj�c p�yn�� s�owom.

��Ibn qirtaiba � powiedzia�a � a� po miejsce, gdzie py� si� ko�czy.

Wyci�gn�a r�k� spod szaty, widz�c, jak Stilgarowi rozszerzaj� si� oczy. S�ysza�a w tyle szelest szat.

��Widz� Fremena nad ksi�g� przypowie�ci � powiedzia�a uroczystym tonem � Czyta przed obliczem al-Lat, s�o�ca, kt�re on ujarzmia i kt�remu ur�ga. Czyta przed obliczem S�du Sadus, a oto jego s�owa:

Przesz�o j� dr�enie. Opu�ci�a r�k�. Z wn�trza groty odpowiedzia�o jej responsorium wyszeptane przez wiele g�os�w.

��Ich dzie�a leg�y zburzone.

��Twe serce ogarnia bo�y p�omie� � dopowiedzia�a.

Teraz wszystko si� toczy w�a�ciwym torem � przesz�o jej przez my�l.

��Gorej�cy ogie� bo�y � nadesz�o responsorium.

��Twoje wrogi run� � powiedzia�a.

��Bi-lal kaifa � odpowiedzieli.

W nag�ej ciszy Stilgar pok�oni� si� przed ni�.

��Sajjadina � powiedzia� � Je�li shai-hulud dopu�ci, mo�esz jeszcze przeby� g��bi� ducha i zosta� Matk� Wielebn�.

Przeby� g��bi� ducha � pomy�la�a � Dziwny spos�b na wyra�enie tego. Ale pasuje do �argonu bardzo dobrze. I zazna�a cynicznej goryczy pop tym, co zrobi�a. Nasza Missionaria Protectiva rzadko zawodzi. Przygotowano nam miejsce w tym pustkowiu. Modlitwa As-Salat wyciosa�a nam kryj�wk�. Teraz� musz� gra� rol� Aulii, Przyjaci�ki Boga� Sajjadiny dla w��cz�g�w, kt�rych tak silnie urobi�a wr�ba naszej Bene Gesserit, �e nawet sw� najwy�sz� kap�ank� zw� Matk� Wielebn�.

Paul sta� przy Chani po�r�d cieni wewn�trznej komory. Ci�gle czu� smak k�sa, kt�rym go nakarmi�a � mi�so ptaka i ziarno zlepione przyprawowym miodem i owini�te w li��. Jedz�c to u�wiadomi� sobie, �e jeszcze nigdy nie mia� w ustach przyprawiowej esencji tak silnie skoncentrowanej i wtedy prze�y� moment strachu. Wiedzia�, co ta esencja mog�a w nim wywo�a� � �przyprawiow� przemian�, kt�ra popchn�aby jego umys� ku wiecznej �wiadomo�ci.

��Bi-la kaifa � wyszepta�a Chani.

Spojrza� na ni�, dostrzegaj�c trwog�, z jak� Fremeni wydawali si� przyjmowa� s�owa jego matki. Jedynie m�czyzna zwany D�amisem sprawia� wra�enie, �e nie bierze udzia�u w ceremonii; trzyma� si� na uboczu z ramionami skrzy�owanymi na piersi.

��Duy yakha hin mange � szepn�a Chani. � Duy punra hin mange. Mam dwoje oczu. Mam dwie stopy.

Chani wpatrzy�a si� w Paula z wyrazem zadziwienia. Paul zaczerpn�� g��boko tchu pr�buj�c u�mierzy� burz� w duszy. S�owa matki nak�ada�y si� na dzia�anie esencji przyprawowej i Paul czu�, jak jej g�os wznosi si� i opada w nim niczym buchaj�ce p�omienie. W trakcie tego wszystkiego odnajdywa� w niej ostrze cynizmu � zna� j� tak dobrze! � lecz nic nie mog�o powstrzyma� tego czego�, co rozpocz�o si� od k�sa po�ywienia.

Straszne przeznaczenie.

Wyczuwa� je, ow� �wiadomo�� rasy, przed kt�r� nie by�o dla niego ucieczki. Nios�a wyostrzon� jasno��, dop�yw danych, zimn� przytomno�� umys�u. Osun�� si� na pod�og�, siad� oparty plecami o ska��, poddaj�c si� jej. �wiadomo�� rozp�yn�a si� bezczasow� warstw�, gdzie m�g� przepatrywa� czas, gdzie wyczuwa� �cie�ki mo�liwo�ci, przysz�e wiatry� minione wiatry: jednooka wizja przysz�o�ci, jednooka wizja tera�niejszo�ci i jednooka wizja przesz�o�ci � wszystko ��czy�o si� w okularow� wizj�, pozwalaj�c mu widzie�, jak czas staje si� przestrzeni�. Grozi�o mu niebezpiecze�stwo, mia� wra�enie prze�cigni�cia samego siebie i musia� trzyma� si� swego poczucia tera�niejszo�ci, kiedy ogarnia� umys�em rzeczywisto�� w krzywym zwierciadle, trwaj�c� chwil�, wieczn� konsolidacj� tego, co jest niesko�czone, z tym, co by�o. Uzmys�awiaj�c sobie tera�niejszo��, po raz pierwszy odczu� bezmiern� jednostajno�� przep�ywu czasu, wsz�dzie m�con� zmiennymi pr�dami, fa�ami, ba�wanami i przeciwba�wanami, jak przyb�j pod urwistym brzegiem. To pozwoli�o mu na nowo zrozumie� swoje widzenie przysz�o�ci i w tym r�wnie� ujrza� �r�d�o �lepego czasu, �r�d�o b��du, a wtedy dopad� go l�k. Zda� sobie spraw�, �e wizja przysz�o�ci by�a iluminacj�, mieszcz�c� w sobie granice tego, co ods�ania � �r�d�em dok�adno�ci i istotnego b��du jednocze�nie. Wmiesza�o si� tutaj co� w rodzaju zasady nieoznaczono�ci Heisenberga � wydatek energii na zobaczenie tego, co si� widzi, deformuje to, co si� widzi.

A widzia� splot wsp�zale�no�ci czasowych w obr�bie tej groty, kipiel mo�liwo�ci tutaj ze�rodkowanych, w kt�rej najdrobniejsze dzia�anie � mrugni�cie powieki, nieopatrzne s�owo, przesuni�cie ziarenek piasku � obraca gigantyczn� d�wigni� przez ca�y poznany wszech�wiat. Zobaczy� przelew krwi z wynikiem zale�nym od tak wielu zmiennych, �e jego najmniejszy ruch powodowa� rozleg�e przesuni�cia w strukturze modelu.

Pod wp�ywem tej wizji zapragn�� zastygn�� w bezruchu, tyle �e to r�wnie� by�o dzia�anie brzemienne w skutki. Niezliczone ci�gi przyczynowo � skutkowe rozchodzi�y si� z tej jaskini, a na drodze wi�kszo�ci z nich widzia� swoje w�asne martwe cia�o brocz�ce krwi� z otwartej no�em rany.

Jessika przebudzi�a si� w ciemno�ciach jaskini wyczuwaj�c doko�a krz�tanin� Fremen�w, wdychaj�c kwa�ny zapach filtrfrak�w. Wewn�trzne poczucie czasu m�wi�o jej, �e na dworze wkr�tce zapadnie noc, ale czer� zalega�a grot� os�oni�t� od pustyni plastikowymi kapturami, zatrzymuj�cymi wilgo� ich cia� w tej zamkni�tej przestrzeni. Uprzytomni�a sobie, �e w stanie kra�cowego wyczerpania przespa�a si� snem sprawiedliwego, wystawiaj�c tym w�asn�, pod�wiadom� ocen� osobistego bezpiecze�stwa w oddziale Stligara. Przekr�ciwszy si� na hamaku sporz�dzonym z burnusa zwiesi�a stopy do skalnej pod�ogi i wsun�a je w buty pustynne. Nie mog� zapomnie� o zasznurowaniu but�w na ukos, by wzm�c pompuj�ce dzia�anie filtrfraka � pomy�la�a. � O tylu rzeczach musz� pami�ta�. W ustach mia�a jeszcze smak rannego posi�ku � k�s ptasiego mi�sa i ziarno zlepione przyprawowym miodem w li�ciu � i zrozumia�a, �e czas wykorzystywano tutaj na opak: noc by�a dniem przeznaczonym na dzia�anie, za� dzie� noc� przeznaczon� na spoczynek. Noc ukrywa; noc jest najbezpieczniejsza. Zdj�a p�aszcz z hamakowych ko�k�w w skalnej alkowie, pogmerawszy chwil� znalaz�a, gdzie jest g�ra, i w�lizn�a si� w szat�. Jak przekaza� st�d wiadomo�� do Bene Gesserit? � zastanawia�a si�. Musz� si� dowiedzie� o dw�ch zb��kanych owcach w arraka�skiej ostoi. Dalej w g��bi jaskini zap�on�y kule �wi�toja�skie. Zobaczy�a kr�c�cych si� tam ludzi, w�r�d nich Paula, ju� ubranego, z odrzuconym do ty�u kapturem, ods�aniaj�cym orli profil Atryd�w. Zachowywa� si� bardzo dziwnie przed udaniem si� na spoczynek, pomy�la�a. Nieobecny duchem. Jak kto� wyrwany �mierci, nie�wiadomy w pe�ni swego powrotu do �ycia, z na p� przymkni�tymi oczami, szklistymi od zapatrzenia w g��b siebie. To jej przypomnia�o jego ostrze�enie przed nasycon� przypraw� diet� � �uzale�niaj�c��. Czy daje ona efekty uboczne? � zastanawia�a si�. � Powiedzia�, �e to ma co� wsp�lnego z jego zdolno�ci� jasnowidzenia, ale dziwnie milcza� na temat tego, co widzi.

W prawo od niej wyszed� z cienia Stilgar i zbli�y� si� do grupy pod kulami �wi�toja�skimi. Zauwa�y�a, jak przebiera palcami w brodzie, dostrzeg�a czujno�� w jego postawie skradaj�cego si� kota. Nag�y strach przeszy� Jessik�, kiedy pochwyci�a zmys�ami napi�cie widoczne w ludziach zebranych wok� Paula � ich sztywne ruchy, ceremonialne postawy.

��Oni maj� moj� r�kojmi�! � zahucza� Stilgar.

Jessika rozpozna�a m�czyzn�, przed kt�rym sta� Stilgar � D�amis! Z kolei dostrzeg�a w�ciek�o�� D�amisa, widoczn� w sztywnych ramionach. D�amis, m�czyzna pokonany przez Paula! � przemkn�o jej przez g�ow�.

��Znasz prawo, Stilgar � powiedzia� D�amis.

��Kto zna je lepiej? � zapyta� Stilgar i us�ysza�a w jego g�osie ton pojednania, pr�b� za�agodzenia czego�.

��Ja wybieram walk� � warkn�� D�amis.

Jessika po�pieszy�a przez grot�, schwyci�a Stilgara za rami�.

��O co chodzi? � spyta�a.

��O prawo amtal � powiedzia� Stilgar. � D�amis domaga si� prawa sprawdzenia twej roli w legendzie.

��Ona musi mie� or�downika � rzek� D�amis. � Je�li jej or�downik zwyci�y, to ona jest prawdziwa. Ale powiedziane zosta�o� � rozejrza� si� po ci�bie ludzi � ��e nie b�dzie potrzebowa�a ona or�downika z Fremen�w, co mo�e jedynie oznacza�, �e przywiedzie swego w�asnego.

On m�wi o pojedynku z Paulem! � pomy�la�a Jessika. Pu�ci�a rami� Stilgara, wyst�pi�a p� kroku do przodu.

��Zawsze jestem or�downiczk� siebie samej � powiedzia�a. � Znaczenie tego jest zupe�nie jasne dla�

��Nie b�dziesz nam narzuca� swoich zwyczaj�w � warkn�� D�amis. � Nie b�dziesz, dop�ki nie zobacz� lepszego dowodu. Stilgar m�g� ci powiedzie�, co masz m�wi� dzi� rano. M�g� wype�ni� tw�j umys� po brzegi lulank� i ty j� nam wyszczebiota�a�, licz�c, �e utorujesz sobie fa�szyw� drog� w�r�d nas.

Mog�abym go za�atwi� � my�la�a Jessika � ale kto wie, czy to nie k��ci si� ze sposobem, w jaki oni interpretuj� legend�. I po raz drugi zdumia�a si� rozmiarami wypaczenia dzie�a Missionaria Protectiva na tej planecie.

Stilgar popatrzy� na Jessik� i odezwa� si� cicho, ale takim g�osem, by doszed� do kra�c�w t�umu.

��D�amis ma powody �ywi� uraz�, Sajjadina. Tw�j syn go pokona� i�

��To by� przypadek! � rykn�� D�amis. � W basenie Tuono dzia�a�a si�a nieczysta i zaraz to udowodni�!

��� i ja sam go pokona�em � ci�gn�� Stilgar. � On zamierza tym wyzwaniem tahaddi znowu dobra� si� do mnie. Zbyt wiele brutalno�ci jest w D�amisie, by kiedykolwiek zosta� dobrym przyw�dc� � zbyt wiele ghafla, szale�stwa. Usta swoje oddaje prawom, a serce, sarfa, odst�pstwu. Nie, on nigdy nie zostanie dobrym przyw�dc�. Oszcz�dza�em go tak d�ugo, bo przydaje si� w walce jako takiej, ale kiedy ogarnia go ten krwawy amok, staje si� niebezpieczny dla w�asnego plemienia.

��Stilgar-r-r-r! � rykn�� D�amis.

I Jessika przejrza�a, co robi Stilgar � �e pr�buje rozw�cieczy� D�amisa, by przej�� wyzwanie od Paula. Stilgar stan�� twarz� w twarz z D�amisem i ponownie Jessika dos�ysza�a pojednawcz� nut� w jego g�osie.

��D�amis, on jest zaledwie ch�opcem. On jest�

��Ty sam nazwa�e� go m�czyzn� � powiedzia� D�amis. � Jego matka twierdzi, �e przeszed� przez gom d�abbar. Ma pe�ne cia�o i nadmiar wody. Ci, co nie�li ich sakw�, m�wi�, �e s� w niej literjony wody. Literjony! A my ssiemy nasze kieszenie �owne, jak tylko poka�e si� cho�by l�nienie rosy.

Stilgar spojrza� na Jessik�.

��Czy to prawda? Czy w waszej sakwie jest woda?

��Tak.

��Literjony wody?

��Dwa literjony.

��Jakie jest przeznaczenie tego bogactwa?

Bogactwa? � pomy�la�a. Potrz�sn�a g�ow�, wyczuwaj�c ozi�b�o�� w jego g�osie.

��Tam, gdzie si� urodzi�am woda lecia�a z nieba i p�yn�a przez ziemi� szerokimi rzekami � powiedzia�a � By�y tam oceany wody tak rozleg�e, �e nie widzia�o si� drugiego brzegu. Nie jestem przeszkolona w waszym re�imie wody. Nigdy przedtem nie musia�am o niej my�le� w ten spos�b.

Doko�a rozleg�o si� zd�awione westchnienie.

��Woda lecia�a z nieba� p�yn�a przez ziemi�.

��Czy wiedzia�a�, �e w�r�d nas znajduj� si� tacy, kt�rzy w wypadku doznali uszkodzenia kieszeni �ownej i b�d� w ci�kich tarapatach, nim osi�gniemy cel tej nocy?

��Sk�d mia�am wiedzie�? � Jessika pokr�ci�a g�ow� � Je�li s� w potrzebie daj im wod� z naszej sakwy.

��Czy takie by�o przeznaczenie tego bogactwa?

��Przeznaczy�am je do ratowania �ycia � powiedzia�a.

��Przyjmujemy zatem twoje b�ogos�awie�stwo, Sajjadma.

��Nie przekupisz nas wod� � warkn�� D�amis � Ani nie rozz�o�cisz mnie na siebie, Stilgar. Widz�, �e starasz si� mnie zmusi�, abym ci rzuci� wyzwanie, zanim udowodni� moje s�owa.

Stilgai popatrzy� D�amisowi prosto w oczy.

��Czy jeste� zdecydowany wymusi� t� walk� z dzieckiem, D�amisie?

G�os jego by� cichy, jadowity.

��Ona musi mie� or�downika.

��Nawet mimo tego, �e ma moj� r�kojmi�?

��Przywo�uj� prawa amtal � powiedzia� D�amis � To m�j przywilej.

Stilgar kiwn�� g�ow�.

��Zatem je�li ch�opiec ci� nie wypatroszy, odpowiesz potem przed moim no�em.

��Nie mo�ecie tego zrobi� � powiedzia�a Jessika � Paul jest zaledwie�

��Nie wolno ci si� miesza�, Sajjadina � rzek� Stilgar � Och, ja wiem, �e dasz mi rad�, a przeto dasz rad� ka�demu z nas, ale nie dasz rady nam wszystkim naraz. To musi nast�pi�, to jest prawo amtal.

Jessika zamilk�a, patrz�c na niego w zielonym �wietle kul �wi�toja�skich, na fanatyczn� zawzi�to��, kt�ra zmieni�a mu rysy twarzy. Przenios�a wzrok na D�amisa i dojrzawszy wyraz g��bokiej zadumy na jego czole pomy�la�a: Powinnam to by�a wcze�niej zauwa�y�. On chorobliwie medytuje. Jest milczkiem, z tych, co zjadaj� si� od �rodka. Powinnam si� by�a tego spodziewa�.

��Je�eli skrzywdzisz mego syna � powiedzia�a � b�dziesz mia� ze mn� do czynienia. Wyzywam si� ju� teraz. Potn� ci� na takie kawa�ki�

��Matko.

Paul wysun�� si� do przodu, dotkn�� jej r�kawa.

��By� mo�e kiedy wyt�umacz� D�amisowi, w jaki spos�b�

��Wyt�umacz�! � powiedzia� D�amis.

Paul zamilk� wpatruj�c si� w niego. Nie czu� przed nim strachu. Ruchy D�amisa wydawa�y si� oci�a�e, no i pad� tak �atwo w ich nocnym starciu na piasku. Lecz Paul nadal wyczuwa� kipiel wsp�zale�no�ci w tej jaskini, nadal pami�ta� prorocze wizje swego cia�a z no�em w piersi. Tak niewiele by�o dla� dr�g ucieczki w tej wizji.

��Sajjadina � powiedzia� Stilgar � musisz teraz odej�� tam�

��Przesta� nazywa� j� Sajjadina � przerwa� mu D�amis � To si� dopiero oka�e. No i zna nasz� modlitw�! I co z tego? U nas zna j� ka�de dziecko.

Do�� tego gadania. � my�la�a Jessika � Mam klucz do niego. Mog�abym go porazi� jednym s�owem. � Poczu�a rozterk�. � Nie mog� jednak zatrzyma� ich wszystkich.

��Zatem odpowiesz przede mn� � powiedzia�a, stroj�c sw�j g�os w zawi�ej, kwil�cej kadencji, urwanej gwa�townie.

D�amis wlepi� w ni� oczy z widocznym przestrachem.

��Zapoznam ci� z cierpieniem � powiedzia�a z t� sam� intonacj� � Pami�taj o tym podczas walki. Zapoznasz si� z cierpieniem, przy kt�rym gom d�abbar wydaje si� wspomnieniem szcz�cia. B�dziesz si� wi� ca�ym swoim�

��Pr�buje rzuca� na mnie urok! � wykrztusi� D�amis. Podni�s� do ucha praw� zaci�ni�t� pie��.

��Przywo�uje j� do milczenia!

��Niech si� zatem tak stanie � rzek� Stilgar. Rzuci� ostrzegawcze spojrzenie na Jessik� � Je�li znowu przem�wisz, Sajjadma, uznamy, �e to twoje czary i zostaniesz stracona.

Skin�� jej g�ow�, by si� cofn�a. Jessika poczu�a dotkni�cie r�k, kt�re j� odci�ga�y, pomaga�y jej wycofa� si�, i odnosi�a wra�enie, �e nie s� one nie�yczliwe. Zobaczy�a, jak odsuwaj� Paula od ci�by, dostrzeg�a elfi� twarzyczk� Chani szepcz�cej mu cos do ucha i kiwni�cie jej g�owy w stron� D�amisa. Wewn�trz oddzia�u utworzy� si� kr�g. Przyniesiono wi�cej kul �wi�toja�skich i wszystkie nastawiono na ��te widmo. D�amis wst�pi� w kr�g, wy�lizn�� si� z burnusa i rzuci� go komu� z t�umu. Stan�� w matowoszarej g�adzi filtrfraka, klejonego i poznaczonego �atami i zak�adkami. Na moment si�gn�� ustami do ramienia i napi� si� z wodowodu kieszeni �ownej. Natychmiast si� wyprostowa�, zrolowa� i od��czy� filtrfrak i poda� go ostro�nie najbli�szemu w gromadzie. Sta� nieruchomo, odziany w przepask� biodrow� i rodzaj obcis�ych skarpet z jakiej� tkaniny i czeka� z krysno�em w prawej d�oni.

Jessika zobaczy�a, jak dziewczyna � dziecko, Chani, pomaga Paulowi, jak wciska mu w d�o� r�koje�� krysno�a, patrzy�a, jak Paul ujmuj�c n�, pr�buje jego ci�aru i wywa�enia. I uprzytomni�a sobie, �e Paul przeszed� szkolenie prana i bindu, woli i w��kna, �e nauczy� si� walczy� w morderczej szkole, a jego nauczycielami byli tacy ludzie, jak Duncan Idaho i Guney Halleck, ludzie, kt�rzy byli �yw� legend�. Ch�opiec zna� wyrafinowane metody Bene Gesserit, wydawa�o si�, �e jest zwinny i pewny siebie. Ale ma dopi�o pi�tna�cie lat � my�la�a. � I je�li bez tarczy. Musi ich powstrzyma�. Musi by� jaki� spos�b na to, by� Podnios�a oczy, zobaczy�a, �e Stilgar j� obserwuje.

��Nie mo�esz ich powstrzyma�. � powiedzia� � Nie wolno ci si� odezwa�.

Po�o�y�a d�o� na ustach i pomy�la�a: Zaszczepi�am strach w duszy D�amisa. To nieco zwolni jego reakcje� by� mo�e. Gdybym tylko umia�a si� modli�, prawdziwie modli�.

Paul sta� ju� samotnie na skraju kr�gu, w szermiercznych spodenkach, kt�re nosi� pod filtrfrakiem. W prawej d�oni trzyma� krysn�, pod bosymi stopami czu� piasek na skale. Nie raz i nie dwa ostrzega� go Idaho: �Kiedy nie jeste� pewny nawierzchni, go�e stopy s� najlepsze�. I s�owa Chani wci�� jeszcze �y�y w jego pami�ci: �D�amis uchyla si� z no�em w prawo. Wszyscy widzieli�my ten jego nawyk. I b�dzie mierzy� w oczy, by wykorzysta� mrugniecie na zadanie ciosu. Potrafi te� walczy� obydwiema r�kami: uwa�aj na przerzut no�a�. Lecz najsilniejsze w Paulu, bo odczuwalne w ca�ym ciele, by�o wyszkolenie i mechanizm instynktownej reakcji, jaki wyrabiano w nim dzie� po dniu, godzina po godzinie, na parkiecie treningowym. I zakodowane w pami�ci s�owa Hallecka: �Dobrze w�adaj�cy no�em wojownik my�li o sztychu, klindze i jelcu jednocze�nie. Szych mo�e r�wnie� ci��, klinga mo�e r�wnie� zada� pchni�cie, jelec mo�e uwi�zi� kling� twego przeciwnika�.

Paul zerkn�� na krysn�. Nie by�o tu �adnego jelca, tylko w�ska, okr�g�a skuwka r�koje�ci z ko�nierzem dla os�ony d�oni. A nawet gdyby by�, Paul zda� sobie spraw�, �e nie zna napi�cia niszcz�cego tej klingi, nie wie nawet, czy ona da si� z�ama�.

D�amis zacz�� si� przesuwa� bokiem w prawo po przeciwleg�ym obrze�u ko�a. Paul skuli� si� zdaj�c sobie spraw� w tym momencie, �e nie ma tarczy, w kt�rej ledwo dostrzegalnym polu nauczono go walczy�, nauczono reagowa� z najwy�sz� szybko�ci� w obronie, podczas gdy jego atak b�dzie wymierzony z kontrolowan� powolno�ci�, niezb�dn� do przenikni�cia tarczy przeciwnika. Pomimo sta�ego upominania przez trener�w, by nie polega� na bezmy�lno�ci tarczy hamuj�cej szybko�� ataku, wiedzia�, �e tarczo � �wiadomo�� jest cz�ci� jego istoty.

D�amis rzuci� rytualne wyzwanie:

��Niechaj p�knie i pry�nie tw�j n�!

Zatem ten n� si� �amie � pomy�la� Paul. U�wiadomi� sobie, �e D�amis jest tak�e bez tarczy, ale ten cz�owiek nie by� wyszkolony do jej u�ycia, nie mia� �adnych tarczo � szermierczych zahamowa�. Paul przyjrza� si� uwa�nie D�amisowi po przeciwnej stronie obwodu ko�a. Cia�o m�czyzny przypomina�o rzemie� bata opl�tany na wysuszonym szkielecie. Jego krysn� ja�nia� mleczn� ��ci� w �wietle kul �wi�toja�skich. Paula przeszed� strach. Nagle poczu�, �e opuszczony i nagi stoi w m�tnym, ��tawym �wietle po�rodku kr�gu ludzi. Jasnowidzenie zasili�o jego wiedz� w niezliczone zdarzenia, zasygnalizowa�o najwa�niejsze pr�dy przysz�o�ci i steruj�ce nimi nitki decyzji, lecz teraz to by�o �prawdziwe teraz�. To by�a �mier� uzale�niona od niesko�czonej liczby mikroskopijnych niepomy�lnych zbieg�w okoliczno�ci. Tutaj, zda� sobie spraw�, cokolwiek mog�o odwr�ci� przysz�o��. Wystarczy, �e kto� zakaszle w grupie widz�w i rozproszy uwag�. �e zmieni si� jasno�� kuli �wi�toja�skiej i zwiedzie cie�.

Boj� si� � powiedzia� sobie Paul. I w skupieniu okr��a� D�amisa, powtarzaj�c sobie bezg�o�nie litani� Bene Gesserit przeciw trwodze. �Strach zabija duszꅔ Podzia�a�o to na niego jak ch�odny prysznic. Poczu�, jak mi�nie mu si� prostuj� osi�gaj�c r�wnowag� i gotowo��.

��Schowam n� w pochwie twej krwi � warkn�� D�amis. I w �rodku ostatniego s�owa skoczy�. Jessika dostrzeg�a jego ruch, zdusi�a okrzyk. Tam, gdzie ten cz�owiek uderzy�, by�o tylko powietrze. Paul za� sta� ju� za D�amisem, maj�c okazj� do zadania czystego trafienia w podstawione pod n� plecy. Teraz, Paul! Teraz! � krzykn�a w my�li Jessika. Cios Paula by� wyprowadzony w zwolnionym tempie, z cudown� p�ynno�ci�, ale tak op�niony, �e D�amis mia� czas wywin�� si� w prawo i uskoczy�. Paul odst�pi�, chyl�c si� nisko.

��Najpierw musisz znale�� moj� krew � powiedzia�.

Jessika rozpozna�a tarczo � szermierczy refleks u swego syna i odkry�a, jak obosieczna jest to bro�. Odpowiedzi ch�opca by�y reakcjami m�odzie�ca, w dodatku wytrenowanego na poziomie, jakiego ci ludzie nie znali. Lecz natarcie r�wnie� by�o wyszkolone i uwarunkowane konieczno�ci� przej�cia zapory tarczowej. Tarcza odbi�aby zbyt szybki cios, dopuszcza�a jedynie zwodniczo zwolnion� ripost�. Przej�cie tarczy wymaga�o opanowania i przebieg�o�ci. Czy Paul to widzi? � zapyta�a sam� siebie. � Musi!

Znowu atak D�amisa, ogie� w atramentowociemnych oczach, ��ta od kul �wi�toja�skich smuga cia�a. I znowu Paul umkn�� po odpowiedzi zbyt wolnym kontratakiem. I znowu. I znowu. Za ka�dym razem riposta Paula sp�nia�a si� o moment. Jessika zauwa�y�a wtedy rzecz, kt�rej �udzi�a si�, �e nie widzi D�amis. Parady Paula by�y o�lepiaj�co szybkie, lecz za ka�dym razem sz�y precyzyjnie pod takim k�tem, jaki by przyj�y, gdyby tarcza pomaga�a cz�ciowo odchyli� cios D�amisa.

��Czy tw�j syn bawi si� z tym nieszcz�snym g�upcem? � zapyta� Stilgar. Uciszy� j� ruchem d�oni, nim odpowiedzia�a. � Przepraszam, musisz zachowa� milczenie.

Teraz dwie sylwetki okr��a�y si� wzajemnie na skalnej pod�odze: D�amisa � z no�em z lekko uniesionym ostrzem w wysuni�tej daleko do przodu d�oni i Paula � skulona, z no�em nisko opuszczonym. Znowu D�amis skoczy� i tym razem wykona� obej�cie w prawo, gdzie wycofa� si� Paul. Zamiast uchyli� si� do ty�u, Paul przyj�� jego d�o� z no�em na sztych w�asnej klingi. Po czym ch�opiec umkn�� obej�ciem w lewo, wdzi�czny Chani za ostrze�enie. D�amis wycofa� si� na brzeg kr�gu, rozcieraj�c d�o�. Z rany przez chwil� kapa�a mu krew. Oczy mia� szeroko rozwarte i wytrzeszczone � w m�tnym �wietle kul �wi�toja�skich dwie b��kitnoczarne dziury mierzy�y Paula z now� ostro�no�ci�.

��Ach, to uk�ucie zabola�o � wymrucza� Stilgar.

Paul przyczai� si� w pogotowiu i, zgodnie z tym, czego go nauczono, zawo�a�:

��Poddajesz si�?

��Ha! � krzykn�� D�amis.

Od strony oddzia�u doszed� ich gniewny pomruk.

��Spok�j! � zawo�a� Stilgar. � Ch�opak nie zna naszego prawa. Po czym do Paula: � Nie ma poddania si� w wyzwaniu tahaddi. Dowodem jest �mier�.

Jessika zobaczy�a, jak Paul z trudem prze�yka �lin�. On nigdy nie zabi� cz�owieka w taki spos�b� w ogniu walki na no�e� � pomy�la�a. � Czy potrafi to zrobi�?

Paul zatacza� ko�o posuwaj�c si� w prawo i ust�puj�c przed nacieraj�cym D�amisem. Wieszcza znajomo�� zmiennych czasokipieli w tej grocie powr�ci�a teraz, by go n�ka�. Jego nowe rozumienie powiedzia�o mu, �e w tej walce by�o zbyt wiele b�yskawicznie zacie�niaj�cych si� decyzji, by ujawni� si� przed nim jakikolwiek wyra�ny kierunek. Zmienne nak�ada�y si� na zmienne � dlatego w�a�nie ta grota le�a�a jak niewyra�ny w�ze� wsp�zale�no�ci na jego drodze. By�a niczym gigantyczna ska�a w�r�d powodzi, wytwarzaj�ca wiry w op�ywaj�cym j� nurcie.

��Ko�cz z tym, ch�opcze � wymamrota� Stilgar. � Nie baw si� z nim.

Paul wysun�� si� bardziej na �rodek kr�gu, ufaj�c przewadze swej szybko�ci. D�amis cofa� si� teraz, kiedy otworzy�y mu si� oczy i zrozumia�, �e to nie mi�kki poza�wiatowiec, �atwa ofiara freme�skiego krysno�a, znajduje si� w kr�gu tahaddi. Jessika dostrzeg�a cie� rozpaczy w jego twarzy. Teraz jest najniebezpieczniejszy � pomy�la�a. � Teraz jest doprowadzony do ostateczno�ci i zdolny do wszystkiego. Widzi,�e to nie jest tak, jak ze zwyk�ym dzieckiem jego ziomk�w, �e to bojowa machina � zrodzona do tego i wy�wiczona od niemowl�ctwa. Teraz strach, jaki w nim zaszczepi�am, doszed� do zenitu. I odkry�a w sobie uczucie lito�ci dla D�amisa, przyt�pione �wiadomo�ci� bezpo�redniego zagro�enia jej syna. D�amis jest zdolny do wszystkiego� do ka�dej nieprzewidzianej rzeczy� � powiedzia�a sobie. Po czym zacz�a si� zastanawia�, czy Paul widzia� ju� t� przysz�o��, czy prze�ywa to wydarzenie powt�rnie. Ale ujrza�a spos�b poruszania si� syna, krople potu na jego twarzy i ramionach, przezorn� ostro�no�� widoczn� w harmonijnych ruchach. I po raz pierwszy wyczu�a, nie rozumiej�c tego, element niepewno�ci w jasnowidzeniu Paula. Teraz on naciska� swojego przeciwnika kr���c, lecz nie atakuj�c. Widzia� jego strach.G�os Duncana Idaho rozbrzmiewa� w �wiadomo�ci Paula: �Kiedy tw�j przeciwnik si� ciebie boi, wtedy nadchodzi chwila, by popu�ci� cugi l�kowi, by da� mu czas na dzia�anie. Niech przerodzi si� w przera�enie. Przera�ony cz�owiek walczy sam ze sob�. W ko�cu z rozpaczy atakuje. To jest najgro�niejszy moment, lecz przera�onemu cz�owiekowi mo�na zaufa� w tym, �e zwykle pope�nia fatalny b��d. Ty uczysz si� tutaj wy�apywa� i wykorzystywa� te b��dy�.

T�um w grocie zacz�� szemra�. Oni s�dz�, �e Paul igra z D�amisem � pomy�la�a Jessika. � Uwa�aj�, �e Paul jest niepotrzebnie okrutny. Ale wyczuwa�a r�wnie� ukryte podniecenie t�umu, jego uciech� z widowiska. I widzia�a narastanie napi�cia w D�amisie. Moment, w kt�rym sta�o si� ono dla niego nie do zniesienia, by� dla niej tak samo przejrzysty jak dla niego samego� czy Paula.

D�amis da� wysokiego susa, wykonuj�c fint� i uderzaj�c z g�ry praw� d�oni�, lecz d�o� by�a pusta. Krysn� przerzuci� do lewej r�ki. Jessice zapar�o dech. Ale Chani ostrzeg�a Paula:�D�amis walczy obydwiema r�kami�. I g��bia jego wyszkolenia sprawi�a, �e przyj�� t� sztuczk� en passant. �Uwa�aj na n�, a nie na d�o�, kt�ra go trzyma� � powtarza� mu Ganey Halleck niejeden raz. �N� jest gro�niejszy od d�oni i mo�e by� w ka�dej z nich�.

Paul dostrzeg� b��d D�amisa � z�� prac� n�g � kiedy po jednym uderzeniu serca d�u�ej zbiera� si� do skoku, obliczonym na zdezorientowanie Paula i przerzucenie no�a. Z wyj�tkiem s�abego, ��tego �wiat�a kul �wi�toja�skich i wpatrzonych w nich atramentowych oczu ludzi z oddzia�u Slilgara, przypomina�o to rund� na parkiecie treningowym. Tarcze nie liczy�y si�, gdy mo�na by�o wykorzysta� przeciw cia�u jego w�asny ruch. Paul nieuchwytnym ruchem przerzuci� n�, odsun�� si� na bok, pchn�� do g�ry tam, gdzie opada�a pier� D�amisa, i uskoczy� �ledz�c stopniowe za�amywanie si� m�czyzny. D�amis pad� jak zmi�ty �achman, twarz� do ziemi, raz jeden westchn�� i odwr�ciwszy sw� twarz ku Paulowi znieruchomia� na skalnej posadzce. Jego martwe oczy wychodzi�y z orbit jak paciorki z ciemnego szk�a.

�W zabiciu sztychem brak artyzmu� � powiedzia� kiedy� Paulowi Idaho � �lecz nie pozw�l, aby to powstrzyma�o twoj� d�o�, kiedy nadarza si� okazja�. Oddzia� rzuci� si� hurm�, wype�niaj�c kr�g i odpychaj�c Paula na bok. D�amis znikn�� w�r�d gor�czkowej krz�taniny. Niebawem ca�a grupka ludzi po�pieszy�a w g��b jaskini taszcz�c owini�te burnusem brzemi�. Cia�o znikn�o ze skalnej pod�ogi.

Jessika przepycha�a si� w stron� syna. P�yn�a w morzu obleczonych w burnusy i �mierdz�cych grzbiet�w, przez dziwnie milcz�c� ci�b�. Teraz jest �w straszny moment � my�la�a. � Zabi� cz�owieka wyra�n� wy�szo�ci� ducha i cia�a. Nie wolno mu si� radowa� takim zwyci�stwem. Przedar�a si� przez ostatki oddzia�u na niewielk� woln� przestrze�, gdzie dw�ch brodatych Fremen�w pomaga�o Paulowi naci�gn�� filtrfrak. Jessika utkwi�a spojrzenie w syna. Oczy Paula ja�nia�y. Oddycha� ci�ko, raczej pozwalaj�c na pos�ugi wok� siebie, ni� z nich korzystaj�c.

��On przeciw D�amisowi i ani �ladu na nim � mrukn�� jeden z m�czyzn.

Z boku sta�a Chani z oczami wlepionymi w Paula. Jessika zobaczy�a podniecenie dziewczyny, uwielbienie w jej delikatnej twarzyczce. Trzeba to zrobi� teraz, natychmiast � pomy�la�a. Nasyciwszy sw�j g�os i zachowanie najwy�sz� pogard�, rzek�a:

��Nooo, no, i co te� czuje morderca?

Paul zesztywnia�, jakby go uderzono. Napotka� utkwione w sobie zimne spojrzenie matki i twarz mu pociemnia�a od krwi. Mimowolnie zerkn�� na pod�og� jaskini, ku miejscu, gdzie przed chwil� le�a� D�amis. Stilgar przepchn�� si� do Jessiki, powr�ciwszy z g��bi groty, dok�d zabrano cia�o. Zwr�ci� si� do Paula osch�ym, opanowanym g�osem:

��Kiedy nadejdzie czas, by� mnie wyzwa� i si�gn�� po moj� burda, nie s�d�, �e zabawisz si� ze mn� tak, jak bawi�e� si� D�amisem.

Jessika wyczu�a, w jaki spos�b jej w�asne s�owa i s�owa Stilgara docieraj�c do Paula dokonuj� w ch�opcu swego brutalnego dzie�a. Obrzuci�a wzrokiem twarze doko�a, tak jak to w�a�nie czyni� Paul, dostrzeg�a to samo co i on. Podziw, owszem; i strach� i u niekt�rych odraz�. Spojrza�a na Stilgara i zobaczy�a jego fatalizm, zrozumia�a, jak dla niego wygl�da�a ta walka. Paul zerkn�� na matk�.

��Ty wiesz, jak to by�o � powiedzia�.

Pochwyci�a w jego g�osie powr�t do normalno�ci, skruch�. Omiot�a wzrokiem oddzia�.

��Paul do tej pory nie zabi� nigdy cz�owieka nagim ostrzem � powiedzia�a.

Stilgar odwr�ci� si� do niej z wyrazem niedowierzania na twarzy.

��Ja si� z nim nie bawi�em � rzek� Paul.

Docisn�wszy si� przed matk� obci�gn�� p�aszcz i spojrza� na ciemn� plam� krwi D�amisa na pod�odze.

��Nie chcia�em go zabi�.

Jessika widzia�a, jak powoli Stilgar przyjmuje to do wiadomo�ci, widzia�a ulg�, z jak� targa brod� �ylast� d�oni�. S�ysza�a szmer zrozumienia w�r�d ludzi.

��To dlatego prosi�e� go, aby si� podda� � powiedzia� Stilgar. � Rozumiem. Nasze zwyczaje s� odmienne, ale przekonasz si�, �e maj� sens. A ju� my�la�em, �e wpu�cili�my skorpiona pomi�dzy siebie. � Zawaha� si� i doda�: � A ch�opakiem ci� ju� wi�cej nie nazw�.

Z oddzia�u odezwa� si� g�os:

��Trzeba mu nada� imi�, Stil.

Stilgar kiwn�� g�ow�, szarpi�c brod�.

��Widz� w tobie si�� jak w podstawie filara. � Zamilk� ponownie, ale tylko na chwil�.

��B�dziesz znany w�r�d nas jako Usul, cok� kolumny. To jest twoje tajemne imi�, twoje imi� w oddziale. Mo�emy go u�ywa� my z siczy Tabr, lecz nikt obcy niech sobie na to nie pozwala�

��Dobry wyb�r� silny� przyniesie nam szcz�cie.

I Jessika wyczu�a akceptacj�, wiedz�c, �e jest ni� obj�ta razem ze swym or�downikiem. By�a prawdziw� Sajjadin�.

��A teraz, jakie ty sam wybierasz imi� wieku m�skiego, kt�rym b�dziemy ci� jawnie nazywali? � zapyta� Stilgar.

Paul zerkn�� na matk� i z powrotem na Stilgara. Okruchy i fragmenty tej chwili zapisa�y si� w jego wieszczej �pami�ci�, jednak wyra�nie widzia� r�nice odczuwaj�c je niemal fizycznie, jak ci�nienie przepychaj�ce go przez w�skie drzwi tera�niejszo�ci.

��A jak wy nazywacie tak� ma�� myszk�, myszk�, kt�ra skacze? � zapyta� Paul przypominaj�c sobie hyc-kic-hopki w basenie Tuono. Zobrazowa� to jedn� d�oni�.

Chichot przeszed� po oddziale.

��Nazywamy j� muad�dib � powiedzia� Stilgar.

Jessice zapar�o dech. To by�o imi�, kt�re wymieni� Paul, m�wi�c jej, �e Fremeni ich przyjm� i �e go tak nazw�. Ogarn�� j� nag�y strach przed synem i o niego. Paul prze�kn�� �lin�. Mia� wra�enie, �e gra rol� odegran� ju� niezliczon� ilo�� razy w wyobra�ni� jednak� z pewnymi r�nicami. Widzia� siebie przycupni�tego na przyprawiaj�cym o zawr�t g�owy szczycie, po wielu prze�yciach i zdobyciu przepastnego zasobu wiedzy, ale wsz�dzie wok� niego otwiera�a si� otch�a�. I ponownie wspomnia� wizj� fanatycznych legion�w, pod zielono � czarnym sztandarem Atryd�w ogniem i mieczem pustosz�cych wszech�wiat w imi� ich proroka Muad�Diba. To si� nie mo�e zdarzy� � powiedzia� w my�li.

��Czy to jest imi�, kt�rego sobie �yczysz, Muad�Dibie? � spyta� Stilgar.

��Jestem Atryd� � wyszepta� Paul, a potem ju� g�o�niej: � Nie jest s�uszne, bym ca�kowicie odrzuci� imi� dane mi przez ojca. Czy m�g�bym uchodzi� w�r�d was za Paula Muad�Diba?

��Jeste� Paul Muad�Dib � rzek� Stilgar.

Za� Paul pomy�la�: Tego nie by�o w �adnej z moich wizji. Zrobi�em co� innego. Ale czu�, �e nadal ze wszystkich stron otacza go otch�a�. Ponownie szmer aprobaty przeszed� przez oddzia�, ludzie zwracali si� jeden do drugiego:

��Rozum i si�a� czeg� trzeba wi�cej� To jest na pewno legenda� Lisan al-Gaib� Lisan al-Gaib�

��Opowiem ci co� o twoim nowym imieniu � rzek� Stilgar. � Cieszy nas tw�j wyb�r. Muad�Dib jest m�dry na spos�b pustyni. Muad�Dib wytwarza swoj� w�asn� wod�. Muad�Dib kryje si� przed s�o�cem, a podr�uje ch�odn� noc�. Muad�Dib jest p�odny i rozmna�a si� po ca�ej krainie. Muad�Diba nazywamy �instruktorem ch�opc�w�. To pot�na podstawa do zbudowania �ycia, Paulu Muad�Dibie, kt�ry jeste� Usulem po�r�d nas. Witamy ci�.

Stilgar dotkn�� d�oni� czo�a Paula, cofn�� r�k�, obj�� go i wyszepta�:

��Usul.

Kiedy Stilgar go pu�ci�, kto� inny z oddzia�u obj�� Paula, powtarzaj�c jego nowe grupowe imi�. I przekazywanego sobie z obj�� w obj�cia w oddziale, a on ws�uchiwa� si� w g�osy i barwy ton�w:

��Usul� Usul� Usul�

Niekt�rych potrafi� ju� rozpozna� po imieniu. By�a tam r�wnie� Chani, kt�ra obejmuj�c go i wypowiadaj�c jego imi� przytuli�a do niego policzek. Na koniec Paul znowu stan�� przed Stilgarem, kt�ry powiedzia�:

��Teraz jeste� naszym bratem w Ichwan Bedwine. � Rysy mu st�a�y, g�os zabrzmia� rozkazuj�co. � A teraz, Paulu Muad�Dibie, doprowad� do porz�dku sw�j filtrfrak. � Spojrza� na Chani. � Chani! Jeszcze nie widzia�em tak kiepsko dopasowanych wtyk�w nosowych jak u Paula Muad�Diba! Chyba ci ju� poleci�em, �eby� o niego zadba�a.

��Nie mam przybor�w, Stil � powiedzia�a. � S� po D�amisie, oczywi�cie, ale�

��Do�� tego!

��Wi�c oddam jeden ze swoich � rzek�a. Poradz� sobie z jednym do�

��Nie oddasz � odpar� Stilgar. � Wiem, �e s� u nas wtyki zapasowe. Co si� z nimi dzieje? Czy jeste�my jednym oddzia�em, czy band� dzikus�w?

Wyci�gn�y si� r�ce oferuj�c twarde, w��kniste, ma�e przedmioty. Stilgar wybra� cztery i wr�czy� Chani.

��Dopasuj je Usulowi i Sajjadinie.

��Co z wod�, Stil? Co z literjonami w ich sakwie? � dolecia� z ty�u g�os.

��Wiem o twojej potrzebie, Farok � powiedzia� Stilgar. Zerkn�� na Jessik�. Kiwn�a mu g�ow�.

��Napocznij jeden dla tych, kt�rzy potrzebuj�. Wodmistrz� gdzie jest wodmistrz? Ach, Szimum, zajmij si� odmierzaniem wody wed�ug potrzeb. Niezb�dne minimum i nic ponad to. Ta woda jest wianem nale��cym do Sajjadiny i zostanie wyp�acona w siczy po stawkach polowych minus cena opakowania.

��Jakie s� stawki polowe? � zapyta�a Jessika.

��Dziesi�� do jednego � powiedzia� Stilgar.

��Ale��

��To m�dra zasada, jak si� przekonasz � rzek� Stilgar.

Na ty�ach oddzia�u rozleg� si� szelest szat, kiedy ludzie zg�aszali si� po przydzia� wody. Stilgar wzni�s� r�k� i zrobi�o si� cicho.

��Co do D�amisa � powiedzia�. � Nakazuj� pe�ny ceremonia�. D�amis by� naszym towarzyszem i bratem w Ichwan Bedwine. Nie odejdziemy bez oddania czci nale�nej temu, kto wyzwaniem tahaddi odkry� przed nami nasz los. Przywo�uj� do ceremonii� o zachodzie s�o�ca, kiedy okryje go ciemno��.

S�uchaj�c tych s��w Paul u�wiadomi� sobie, �e jeszcze raz pogr��y� si� w otch�ani� �lepego czasu. �adna przesz�o�� nie absorbowa�a jego przysz�o�ci w umy�le� tyle �e� tyle �e� nadal wyczuwa� powiewaj�cy zielono � czarny sztandar Atryd�w� gdzie� przed sob�� nadal widzia� krwawe miecze d�ihad i fanatyczne legiony. Tego nie b�dzie � powiedzia� do siebie. � Nie dopuszcz� do tego.

W ciszy jaskini Jessika s�ysza�a zgrzyt piasku na skale pod ludzkimi stopami, dalekie ptasie nawo�ywania, kt�re, jak Stilgar powiedzia�, by�y sygna�em jego czatownik�w. Usuni�to z wylot�w jaskini ogromne plastikowe kaptury grodzi. Widzia�a poch�d wieczornych cieni za skalnym progiem przed sob�, a za nim otwarty basen. Czu�a, jak opuszcza ich �wiat�o dnia, czu�a to w suchym upale i w cieniach. Wiedzia�a, �e jej przeszkolona �wiadomo�� da jej niebawem to, co Fremeni najwyra�niej posiadali sami z siebie � zdolno�� wyczuwania najl�ejszej nawet zmiany wilgotno�ci powietrza. Jak�e uwijali si� z dopasowywaniem filtrfrak�w, kiedy otwarto jaskini�. W g��bi groty kto� zacz�� wy�piewywa�:

Jessika przet�umaczy�a to w my�li: �To s� popio�y! A to s� korzenie!� Zaczyna�a si� ceremonia pogrzebowa D�amisa. Jessika wyjrza�a na arraka�ski zach�d s�o�ca, na spi�trzone pok�ady kolor�w na niebie. Noc zacz�a ju� rzuca� cienie wzd�u� odleg�ych ska� i wydm.

A jednak upa� nie ust�powa�. Upa� skierowa� jej my�li ku wodzie i pewnej obserwacji, kt�ra poczyni�a � �e tych wszystkich ludzi uda�o si� przyzwyczai� do odczuwania pragnienia tylko w okre�lonych porach.

Pragnienie.

Pami�ta�a o�wietlone blaskiem ksi�yca fale na Kaladanie, zarzucaj�ce bia�e szaty na ska�y� i wiatr brzemienny wilgoci�. Podmuch, kt�ry muska� teraz jej szaty, pali� po�acie sk�ry na policzkach i czole. Nowe wtyki nosowe uwiera�y j� i Jessika stwierdzi�a, �e obecno�� rurki odzyskuj�cej wilgo� oddechu biegn�cej po twarzy w d� do filtrfraka te� j� denerwuje. Sam frak by� jak parnik. �Frak b�dzie dla ciebie zno�niejszy, kiedy przestawisz si� na ni�sz� zawarto�� wody w ciele� � powiedzia� Stilgar. Wiedzia�a, �e mia� racj�, co jednak nie czyni�o obecnej chwili zno�niejsz�. Pod�wiadoma troska o wod� obci��a�a psychicznie. Nie � poprawi�a si� � to jest troska o wilgo�. Czyli sprawa subtelniejsza i g��bsza. Us�ysza�a zbli�aj�ce si� kroki. Odwr�ci�a si� i zobaczy�a Paula wy�aniaj�cego si� z czelu�ci jaskini, a za nim twarz elfa depcz�cej mu po pi�tach Chani. Jeszcze jedna sprawa � pomy�la�a Jessika. � Trzeba uczuli� Paula na ich kobiety. �adna z tych pustynnych kobiet nie nadaje si� na �on� dla ksi�cia. Na konkubin�, i owszem, ale nie na �on�. Z kolei zastanowi�a si� nad sob�. Czy�bym zarazi�a si� od niego my�lami? I dostrzeg�a, jak doskonale zosta�a uwarunkowana. Potrafi� my�le� o ma��e�skich potrzebach kr�lewskiego rodu nie bior�c pod uwag� w�asnego konkubinatu. Ale ja� by�am wi�cej ni� konkubin�.

��Matko.

Paul stan�� przed ni�. Tu� za nim Chani.

��Matko, czy wiesz, co oni robi� tam w g��bi?

Jessika spojrza�a na ciemne plamy jego oczu wygl�daj�cych z kaptura.

��Chyba tak.

��Chani mi pokaza�a� poniewa� ja powinienem to widzie� i da� zgod� na wa�enie wody.

Jessika popatrzy�a na Chani.

��Oni odzyskuj� wod� D�amisa � powiedzia�a Chani, a jej cienki g�os zabrzmia� nosowo z powodu wtyk�w. � Takie jest prawo. Cia�o nale�y do cz�owieka, za� jego woda nale�y do plemienia� pojedynek jest wyj�tkiem.

��M�wi�, �e to moja woda � powiedzia� Paul.

Jessik� zastanowi�o, dlaczego ich s�owa obudzi�y w niej znienacka czujno�� i podejrzliwo��.

��Woda pojedynku nale�y do zwyci�zcy � powiedzia�a Chani. � To dlatego, �e musicie walczy� bez filrfrak�w. Zwyci�zcy trzeba odda� wod�, kt�r� traci w czasie walki.

��Ja nic chc� jego wody � wymamrota� Paul.

Czu� si� cz�ci� wielu obraz�w poruszaj�cych si� jednocze�nie we fragmentach, co tworzy�o chaos dla oka ja�ni. Nie m�g� by� pewny, co zrobi, ale co do jednej rzeczy mia� absolutn� pewno��: nie chcia� wody wydestylowanej z cia�a D�amisa.

��To przecie�� woda � powiedzia�a Chani.

Jessik� zachwyci� spos�b, w jaki to wym�wi�a. �Woda�. Tyle znaczenia w prostym d�wi�ku. Przypomnia� jej si� aksjomat Bene Gesserit: �Przetrwanie to umiej�tno�� p�ywania w obcej wodzie�. I pomy�la�a: Paul i ja musimy wykry� pr�dy i prawid�owo�ci tych obcych w�d� je�eli mamy przetrwa�.

��Przyjmiesz t� wod� � rzek�a.

Rozpozna�a ten ton swego g�osu. Tym samym tonem przem�wi�a kiedy� do Leto, gdy oznajmi�a swemu utraconemu ksi�ciu, �e ma przyj�� du�� sum� oferowan� mu za jego poparcie w w�tpliwym przedsi�wzi�ciu � poniewa� pieni�dz podtrzymywa� pot�g� Atryd�w. Na Arrakis pieni�dzem by�a woda. Widzia�a to jasno.

Paul zachowa� milczenie: wiedzia� ju�, �e zrobi, jak przykaza�a, i nie dlatego, �e ona tak ka�e, ale dlatego, �e ton jej g�osu zmusi� go do przewarto�ciowania s�du. Odrzucenie wody by�oby zerwaniem z przyj�t� u Fremen�w praktyk�. Przypomnia� sobie po chwili s�owa czterysta sze��dziesi�tej si�dmej kalimy w Biblii P. K. Yuego. Powiedzia�:

��Z wody powstaje wszelkie �ycie.

Jessika wytrzeszczy�a oczy. Gdzie on si� nauczy� tego cytatu? Nie studiowa� misteri�w.

��Tak powiedziano � rzek�a Chani. � Giudichar mentane: Napisano w Szach-Name, �e wod� stworzono przed wszystkimi rzeczami.

Jessika zadr�a�a nagle bez �adnego wyt�umaczalnego powodu, a ta irracjonalno�� zaniepokoi�a j� bardziej od fizycznego doznania. Odwr�ci�a si�, by ukry� zmieszanie, i zd��y�a akurat zobaczy� zach�d s�o�ca. Kiedy s�o�ce zaton�o pod horyzontem, na niebie rozszala�a si� burza kolor�w.

��Ju� czas!

G�os rozbrzmiewaj�cy w grocie nale�a� do Stilgara.

��Bro� D�amisa zosta�a zabita. D�amisa wezwa� On � Shai-hulud, kt�ry zrz�dzi� fazy ksi�yca, co go z dnia na dzie� ubywa, a� na koniec wygl�da jak krzywa, zwi�d�a ga��zka. � G�os Stilgara przycich�. � Tak by�o z D�amisem.

Cisza opad�a na jaskini� jak koc. Jessika widzia�a Stilgara jako szaro � u�udny ruch, niczym widmo w ciemnych rejonach wn�trza groty. Obejrza�y si� na basen, czuj�c ch��d.

��Niechaj zbli�� si� przyjaciele D�amisa � powiedzia� Stligar.

Ludzie krz�tali si� za Jessik�, opuszczaj�c zas�on� u wylotu. Daleko w g��bi jaskini zapalono u g�ry samotn� kul� �wi�toja�sk�. Jej ��ta �una wy�owi�a z mroku nadci�gaj�ce ludzkie sylwetki. Jessika s�ysza�a szelest burnus�w. Chani odst�pi�a na krok jakby przyci�gni�ta �wiat�em. Jessiki pochyli�a si� nisko do ucha Paula przemawiaj�c rodzinnym kodem:

��Id� za ich przyk�adem, r�b to, co oni. To b�dzie prosta ceremonia dla zjednania ducha D�amisa.

To b�dzie co� wi�cej � pomy�la� Paul. I w g��bi �wiadomo�ci zazna� uczucia rozdarcia, jakby pr�bowa� schwyci� jak�� rzecz w ruchu i sprawi�, by znieruchomia�a. Chani podp�yn�a z powrotem do Jessiki bior�c j� za r�k�.

��Chod�my, Sajjadina. Musimy usi��� osobno.

Paul patrzy� za nimi, jak odchodz� w cienie, pozostawiaj�c go samego. Czu� si� opuszczony. Ko�o niego wyro�li m�czy�ni, kt�rzy zak�adali zas�on�.

��Chod�my, Usul.

Da� si� podprowadzi� do przodu i wcisn�� w kr�g ludzi formuj�cy si� wok� Stilgara, kt�ry sta� pod kul� �wi�toja�sk� ko�o miejscami ob�ego, miejscami kanciastego kszta�tu okrytego burnusem i le��cego na skalnej pod�odze. Oddzia� przysiad� na skinienie Stilgara, po�r�d szelestu burnus�w. Paul usadowi� si� wraz z nimi, obserwuj�c Stilgara. Zauwa�y�, jak kula �wi�toja�ska pog��bi�a studni� jego oczu i rozja�ni�a mu ziele� tkaniny na szyi. Przeni�s� spojrzenie na okryty burnusem pag�rek u st�p Stilgara, rozpozna� stercz�cy spod tkaniny gryf balisety.

��Duch opuszcza wod� cia�a, gdy wstaje pierwszy ksi�yc � zaintonowa� Stilgar. � Tak powiedziano. Kiedy wstanie pierwszy ksi�yc tej nocy, kogo on wezwie?

��D�amisa � odpowiedzia� ch�r.

Stilgar wykona� pe�ny obr�t na pi�cie, wiod�c spojrzeniem po kr�gu twarzy.

��Ja by�em przyjacielem D�amisa � powiedzia�. � Kiedy �upie�czy samolot pikowa� na nas w Dziurze-w-Ziemi, w�a�nie D�amis zaci�gn�� mnie do kryj�wki. � Pochyli� si� nad wzg�rkiem i podni�s� burnus. � Bior� ten p�aszcz jako przyjaciel D�amisa, prawem przyw�dcy.

Przerzuci� burnus przez rami� prostuj�c si�. Paul ujrza� teraz wystawion� na widok zawarto�� pag�rka: blady po�ysk szaro�ci filtrfraka, poobijany literjon, chust� z ma�� ksi��eczk� po�rodku, r�koje�� krysno�a bez ostrza, pust� pochw�, zrolowan� sakw�, parakompas, dystransy, dudnik, kupk� metalowych hak�w wielko�ci pi�ci, kolekcj� czego�, co wygl�da�o na ma�e kamyki zawini�te w szmatk�, wi�zk� pi�r� i baliset� przy zrolowanej sakwie. Wi�c D�amis grywa� na balisecie � pomy�la� Paul. Instrument przypomnia� mu Gurneya Hallecka i wszystko, co zosta�o utracone. Paul wiedzia� dzi�ki swemu pami�taniu przysz�o�ci w przesz�o�ci, �e pewne linie losowe mog�y doprowadzi� do spotkania z Halleckiem, lecz te spotkania okrywa� cie� i by�o ich niewiele. Intrygowa�y go one. Czynnik niepewno�ci napawa� go zdumieniem. � Czy to znaczy, �e co�, co ja zrobi� co mog� zrobi�, mo�e zgubi� Hallecka� albo przywr�ci� mu �ycie� albo�

Prze�kn�� �lin�, potrz�sn�� g�ow�. Stilgar nachyli� si� ponownie nad stosem.

��Dla kobiety D�amisa i dla wartownik�w � powiedzia�.

Ma�e kamyki i ksi��ka znikn�y w fa�dach jego szaty.

��Prawo przyw�dcy � zaintonowa� oddzia�.

��Dozownik D�amisa od serwisu do kawy � powiedzia� Stilgar i podni�s� p�aski kr��ek z zielonego metalu. � �eby da� go Usulowi z zachowaniem odpowiedniego ceremonia�u, kiedy wr�cimy do siczy.

��Prawo przyw�dcy � odpowiedzia� oddzia�.

Na ko�cu wzi�� r�koje�� krysno�a i wyprostowa� si�.

��Dla pogrzebowej r�wniny � rzek�.

��Dla pogrzebowej r�wniny � wyrecytowa� oddzia�.

Ze swego miejsca w kr�gu naprzeciwko Paula Jessika kiwa�a g�ow�, rozpoznaj�c staro�ytne �r�d�o tego rytua�u. Zetkni�cie ignorancji z wiedz�, brutalno�ci z kultur� � bierze pocz�tek w szacunku, z jakim traktujemy swoich zmar�ych � pomy�la�a. Spogl�daj�c na Paula po drugiej stronie zastanawia�a si�: Dostrze�e to? B�dzie wiedzia�, co ma zrobi�?

��Jeste�my przyjaci�mi D�amisa � powiedzia� Stilgar. � Nie lamentujemy za naszymi zmar�ymi jak stado garwarg�w.

Z lewej strony Paula podni�s� si� siwobrody m�czyzna.

��By�em przyjacielem D�amisa � powiedzia�.

Podszed� do sto�u. Podni�s� dystransy.

��Kiedy poziom naszej wody spad� poni�ej minimum podczas obl�enia Dw�ch Ptak�w, D�amis si� podzieli�.

M�czyzna powr�ci� na swoje miejsce w kole.

Czy i ja mam powiedzie�, �e by�em przyjacielem D�amisa? � dziwi� si� Paul. � Czy oni spodziewaj� si�, �e wezm� co� z tej kupy? � Zobaczy�, jak obracaj� si� ku niemu twarze, jak si� odwracaj�. � Oni tego oczekuj�!

Inny m�czyzna z naprzeciwka wsta�, zbli�y� si� do sakwy i zdj�� parakompas.

��By�em przyjacielem D�amisa � rzek�. � Kiedy patrol zaskoczy� nas w Buchcie Klifu i zosta�em ranny, D�amis odci�gn�� ich i ranni zostali uratowani.

Wr�ci� na swoje miejsce do kr�gu. Znowu twarze obr�ci�y si� do Paula i Paul ujrzawszy w nich oczekiwanie spu�ci� oczy. Tr�cono go �okciem i jaki� g�os zasycza�:

��Chcesz �ci�gn�� na nas zgub�?

Jak ja mog� powiedzie�, �e by�em jego przyjacielem? � my�la� w os�upieniu.

Jaka� posta� unios�a si� z kr�gu naprzeciw Paula, a kiedy zakapturzona twarz znalaz�a si� w �wietle, pozna� matk�. Zdj�a chust� ze stosu.

��By�am przyjacielem D�amisa � powiedzia�a. � Kiedy duch nad duchami w jego duszy dojrza� potrzeb� prawdy, ten duch wycofa� si� oszcz�dzaj�c mojego syna. � Wr�ci�a na swoje miejsce.

I Paul wspomnia� pogard� w g�osie matki, gdy zaczepi�a go po walce. �I co te� czuje morderca?� Ponownie zobaczy� zwr�cone ku sobie twarze, wyczuwa� gniew i strach ludzi. Oczyma duszy ujrza� stronice�Kultu zmar�ych� sksi�gofilmowane kiedy� przez matk� dla niego. Wiedzia�, co powinien zrobi�. Z wolna d�wign�� si� na nogi. Kr�g ludzki obieg�o westchnienie. Paul czu� zmniejszanie si� swego ja, w miar� jak si� zbli�a� do �rodka ko�a. Jakby utraci� cz�stk� samego siebie i szuka� jej tutaj. Pochyli� si� nad stosem dobytku D�amisa i wydosta� baliset�. Brz�kn�a cichutko struna zawadziwszy o co�.

��By�em przyjacielem D�amisa � wyszepta� Paul. Czu� pieczenie �ez w oczach, w�o�y� wi�cej si�y w sw�j g�os.

��D�amis mnie nauczy�� �e� kiedy zabijamy� p�acimy za to. �a�uj�, �e nie pozna�em D�amisa lepiej.

Po omacku, na o�lep, powr�ci� na swoje miejsce w kole, osun�� si� na skaln� pod�og�.

��On roni �zy! � szepn�� jaki� g�os. Podchwycili to inni.

��Usul ofiarowuje wilgo� umar�ym!

Poczu� palce na swoich wilgotnych policzkach, s�ysza� wyl�knione szepty. Jessik� ogarn�o g��bokie wzruszenie, gdy zda�a sobie spraw�, jak pot�ne hamulce musz� tu przeciwdzia�a� ronieniu �ez. Skoncentrowa�a si� na s�owach: �Usul ofiarowuje wilgo� umar�ym�. To by� dar dla �wiata cieni � �zy. Niew�tpliwie s� �wi�te. Nic na tej planecie nie uprzytomni�o jej z tak� si�� najwy�szej warto�ci wody. Ani sprzedawcy wody, ani wysuszona sk�ra tubylc�w, ani filtfraki czy regu�y re�imu wody. Oto substancja cenniejsza od wszystkich innych � samo �ycie�� obro�ni�ta symbolika i rytua�em: woda.

��Dotkn��em jego policzka � szepn�� kto� � Poczu�em dar.

Z pocz�tku dotykaj�ce jego twarzy palce wystraszy�y Paula. �cisn�� ch�odny gryf balisety czuj�c, jak struny wrzynaj� mu si� w d�o�. Po czym za macaj�cymi r�kami dojrza� twarze, oczy rozwarte i zdumione. Niebawem r�ce si� cofn�y. Podj�to ceremoni� pogrzebow�. Lecz teraz by�a wok� Paula nieuchwytna przestrze�, odst�p, pe�na szacunku izolacja, kt�r� uhonorowa� go oddzia�. Ceremonia� zako�czy� si� cichym �piewem:

U n�g Stilgara pozosta� p�katy buk�ak. Stilgar przykucn��, k�ad�c na nim d�onie. Kto� zbli�y� si� do niego, przykucn�� przy nim i Paul pozna� twarz Chani w cieniu kaptura.

��D�amis nosi� trzydzie�ci trzy litry, siedem drachm i trzy trzydzieste drugie drachmy wody plemienia � powiedzia�a Chani. � B�ogos�awi� j� teraz w obecno�ci Sajjadiny, Ekkeri-akari, oto jest woda, fillisin-follasy, Paula Muad�Diba!, Kivi akavi, nigdy wi�cej nakalas! Nakalas! odmierzona i policzona, ukair-an! biciem serca jan-jan-jan naszego przyjaciela� D�amisa.

W g��bokiej ciszy Chani odwr�ciwszy si� utkwi�a spojrzenie w Paulu. Po chwili powiedzia�a:

��Gdzie jestem p�omieniem, ty b�d� w�glem. Gdzie jestem rosa, ty b�d� wod�.

��Bi-lal kaifa � za�piewa� oddzia�.

��Na Paula Muad�Diba przypada ta porcja � powiedzia�a Chani. � Oby strzeg� jej dla plemienia i chroni� przed pochopn� strat�. Oby szczodry by� w chwili potrzeby. Oby przekaza� j� w swym czasie dla dobra plemienia.

��Bi-lal kaifa � zaintonowa� oddzia�.

Musz� przyj�� t� wod� � pomy�la� Paul. Podni�s�szy si� powoli podszed� do Chani. Stilgar cofn�� si�, by zrobi� mu miejsce, delikatnie wyj�� Paulowi baliset� z d�oni.

��Ukl�knij � poleci�a mu Chani.

Naprowadzi�a jego d�onie na buk�ak przytrzymuj�c je na spr�ynuj�cej powierzchni.

��T� wod� powierza ci plemi� � powiedzia�a. � D�amis odszed� od niej. Przyjmij j� w pokoju.

Wsta�a, poci�gaj�c Paula za sob�. Stilgar zwr�ci� mu baliset�, wyci�gn�� d�o� z niewielk� kupk� metalowych pier�cieni. Paul przygl�da� si� im � zauwa�y� ich r�ne wielko�ci i to, jak �wiat�o kuli �wi�toja�skiej si� od nich odbija. Chani wzi�a najwi�kszy pier�cie� i podnios�a go na jednym palcu.

��Trzydzie�ci litr�w � powiedzia�a.

Jeden po drugim bra�a pozosta�e, pokazuj�c ka�dy z osobna Paulowi i odliczaj�c.

��Dwa litry, jeden litr, siedem talion�w wody po jednej drachmie ka�dy, jeden talion wody za trzy trzydzieste drugie drachmy. Razem � trzydzie�ci trzy litry, siedem i trzy trzydzieste drugie drachmy.

Podnios�a pier�cienie na palcu pokazuj�c Paulowi.

��Czy je przyjmujesz? � zapyta� Stilgar.

Paul prze�kn��, kiwn�� g�ow�.

��Tak.

��P�niej � odezwa�a si� Chani � poka�� ci, jak je przewi�zywa� chust� tak, by pobrz�kiwaniem nie zdradzi�y ci�, kiedy b�dziesz potrzebowa� ciszy.

Wyci�gn�a d�o�.

��Czy zechcia�aby�� przechowa� je dla mnie? � zapyta� Paul.

Chani obr�ci�a sp�oszone oczy na Stilgara, Stilgar u�miechn�� si�.

��Paul Muad�Dib, kt�ry jest Usulem, nie zna jeszcze naszych obyczaj�w, Chani. Zatrzymaj jego taliony wody bez zobowi�zania, a� b�dzie czas pokaza� mu, w jaki spos�b je nosi�.

Kiwn�a g�ow�, pr�dko wyci�gn�a spod szaty pas materia�u, naniza�a na niego pier�cienie przeplataj�c je zawile od g�ry i do�u i po kr�tkim wahaniu wetkn�a je za szarf� pod burnusem.

Co� tutaj przegapi�em � pomy�la� Paul. Wyczuwa� atmosfer� rozbawienia wok� siebie, lekk� kpin� i my�l jego pod��czy�a si� do wieszczej pami�ci: �taliony wody ofiarowa� kobiecie � rytua� zalot�w�.

��Wodmistrze � rzek� Stilgar.

Oddzia� powsta� z szelestem. Wyst�pili dwaj ludzie i podnie�li buk�ak. �ci�gn�wszy kul� �wi�toja�sk� Stilgar powi�d� wszystkich za �wiat�em w g��b jaskini. Wci�ni�ty za Chani Paul widzia� ma�lany odblask kuli �wi�toja�skiej na skalnych �cianach, taniec cieni w pe�nej wyczekiwania ciszy, w kt�rej wyczuwa� narastaj�ce podniecenie oddzia�u.

Jessika, zaci�gni�ta na ty�y kolumny przez rozgor�czkowane d�onie, zwalczy�a chwilow� panik�, kiedy osaczy�y j� ze wszystkich stron rozpychaj�ce si� postacie. Rozpozna�a fragmenty rytua�u, rozpozna�a w s�owach okruchy Bhotani-d�ib i Chakobsa, i poj�a nieokie�znane �ywio�y, kt�re mog�y wybuchn�� z tych pozornie niewinnych element�w. Jan-jan-jan � pomy�la�a. � Id�-id�-id�. � Niczym dziecinna gra, kt�ra zatraci�a w doros�ych r�kach wszelkie hamulce.

Stikgar zatrzyma� si� pod ��t� �cian� skaln�. Nacisn�� wyst�p i �ciana bezg�o�nie ust�pi�a przed nim ods�aniaj�c nieregularn� szczelin�. Stilgar wprowadzi� ich do �rodka, przechodz�c obok podobnej do plastra miodu kratownicy, z kt�rej wion�� na mijaj�cego j� Paula strumie� ch�odnego powietrza. Paul poci�gn�� Chani za rami�, spogl�daj�c na ni� pytaj�co.

��W tym powietrzu czu� wilgo� � powiedzia�.

��Ciiii � szepn�a.

Ale id�cy za nimi m�czyzna przerwa� cisz�:

��Mn�stwo tej nocy wilgoci w oddzielaczu. Tak D�amis m�wi nam, �e jest zadowolony.

Jessika min�a ukryte drzwi, us�ysza�a, jak si� za ni� zamkn�y. Zauwa�y�a, �e Fremeni zwalniaj� przechodz�c obok przypominaj�cej plaster kratownicy, a znalaz�szy si� ko�o niej poczu�a wilgo�. Oddzielacz wiatru � pomy�la�a. � Maj� zamaskowany gdzie� na powierzchni oddzielacz wiatru, t�ocz�cy powietrze w ch�odniejsze tu na dole regiony dla wytr�cenia ze� wilgoci.

Przeszli przez drugie drzwi z okratowaniem u g�ry, kt�re r�wnie� zamkn�y si� za nimi. Pr�d powietrza id�cy im po plecach podtrzymywa� wra�enie wilgoci wyra�nie odczuwane zar�wno przez Paula, jak i Jessik�. Kula�wi�toja�ska w d�oniach Stilgara na czele oddzia�u opad�a poni�ej linii g��w przed Paulem. Poczu� wkr�tce pod nogami stopnie schodz�ce lewoskr�tn� spiral�. Odbite �wiat�o pada�o z do�u na zakapturzone g�owy i w�� ludzi wij�cych si� schodami w d�. Jessika wyczuwa�a narastanie napi�cia w otaczaj�cych j� postaciach, przygniataj�ca cisza szarpa�a jej nerwy swoj� natarczywo�ci�. Schody si� sko�czy�y i oddzia� min�� nast�pne drzwi. �wiat�o kuli �wi�toja�skiej poch�on�a wielka, otwarta przestrze� pod wysoko sklepion� kopu��. Paul odkry� d�o� Chani na swoim ramieniu, us�ysza� nik�y odg�os kapania w ch�odnym powietrzu, poczu�, jak Fremeni zamieraj� w bezruchu przed majestatem wody. Widzia�em to miejsce we �nie � pomy�la�. Ta my�l rozwiewa�a obawy i nadzieje zarazem. Gdzie� przed nim na owej drodze fanatyczne hordy wyr�bywa�y sobie w jego imieniu krwaw� drog� przez wszech�wiat. Zielono � czarny sztandar Atryd�w stanie si� symbolem terroru. Szalone legiony rzuc� si� w b�j, wznosz�c pod niebo sw�j bojowy okrzyk: �Muad�Dib!� Nie mo�e do tego doj�� � my�la�. � Nie mog� do tego dopu�ci�. Ale wyczuwa� zaborcz� �wiadomo�� rasy w swej ja�ni, swoje w�asne straszliwe przeznaczenie i wiedzia�, �e byle co nie zawr�ci tego molocha. Nabiera�o to ju� masy i p�du. Gdyby umar� w tym momencie, rzecz toczy�aby si� dalej za spraw� jego matki i nie narodzonej jeszcze siostry. Nic tylko �mier� ca�ego tu i teraz zebranego oddzia�u, nie wy��czaj�c jego samego i jego matki, mog�aby to powstrzyma�.

Paul rozejrza� si� wok� siebie, zauwa�aj�c, �e kolumna rozwija si� w szereg. Popchni�to go do przodu pod nisk� barier� wyciosan� w litej skale. Za barier� Paul zobaczy� w �wietle kuli Stilgara nieporuszone, ciemne lustro wody. Rozpo�ciera�a si� przechodz�c w cie� � g��boka i czarna; ledwo widoczna po drugiej stronie �ciana majaczy�a w odleg�o�ci mo�e ze stu metr�w.

Jessika czu�a, jak ci�gnienie suchej sk�ry na policzkach i czole ust�puje pod wp�ywem wilgoci. Staw by� g��boki; mia�a wra�enie jego g��bi i walczy�a z pragnieniem zanurzenia d�oni. Z lewej strony rozleg�o si� pluskanie. Spojrza�a wzd�u� widmowej linii Fremen�w i dostrzeg�a Stilgara ze stoj�cym przy nim Paulem oraz wodmistrz�w opr�niaj�cych sw�j �adunek przez przep�ywomierz do stawu. Miernikiem by�o okr�g�e, szare oko ponad obrze�em stawu. Widzia�a w�dr�wk� �wietlnego wska�nika w miar� przep�ywu wody przez urz�dzenie, zobaczy�a, jak wskaz�wka zatrzymuje si� na trzydziestu trzech litrach, siedmiu drachmach i trzech trzydziestu drugich. Niesamowita dok�adno�� wodnego pomiaru � pomy�la�a. I spostrzeg�a, �e na �cianach rynny miernika nie pozosta� nawet �lad wilgoci po sp�yni�ciu wody. Woda odchodzi�a z owych �cian, jakby nie by�o si�y adhezyjnej. Znalaz�a ostateczny klucz do freme�skiej techniki w tym prostym fakcie: oni byli perfekcjonistami.

Jessika przecisn�a si� wzd�u� bariery do Stilgara. Ust�powano jej z drogi z naturaln� kurtuazj�. Zauwa�y�a nieobecne spojrzenie Paula, lecz tajemnica tego wielkiego zbiornika wody opanowa�a jej my�li bez reszty. Stilgar obejrza� si� za ni�.

��Byli w�r�d nas tacy, kt�rzy cierpieli z pragnienia � powiedzia� � jednak przyszed�szy tu nie tkn�liby tej wody. Wiesz o tym?

��Wierz� w to � powiedzia�a.

Spojrza� na zbiornik.

��Mamy tu ponad trzydzie�ci osiem milion�w dekalitr�w wody � rzek�. � Obwarowane przed male�kimi stworzycielami, ukryte i chronione.

��Skarb � powiedzia�a.

Stilgar uni�s� kul�, by zajrze� jej w oczy.

��To co� wi�cej ni� skarb. Mamy tysi�ce takich ukrytych skarb�w. Jedynie paru z nas wie o nich wszystkich.

Przekrzywi� g�ow� na jedn� stron�. Kula rzuca�a ��tomroczne l�nienie na jego twarz i brod�.

��S�yszysz to?

Nastawili uszu. Odg�os kapania wody wytr�conej z oddzielacza wiatru wype�ni� ca�e pomieszczenie. Jessika spostrzeg�a, �e wszyscy s�uchaj� w ekstatycznym uniesieniu. Tylko Paul wydawa� si� przebywa� gdzie� daleko. Dla niego ten d�wi�k by� jak tykanie, kt�re odmierza�o uchodz�ce chwile. Czu�, jak czas przep�ywa przez niego moment po momencie � nie do odzyskania. Czu� potrzeb� podj�cia decyzji, ale nie znajdowa� si�y, by wykona� najmniejszy ruch.

��Zosta�o wyliczone, ile potrzebujemy. Kiedy b�dziemy mieli tyle, zmienimy oblicze Arrakis.

Od strony oddzia�u dolecia� �ciszony szept odpowiedzi.

��Bi-lal kaifa.

��Schwytamy wydmy w zasiew traw � g�os Stilgara pot�nia�. � Uwi�zimy wod� w ziemi krzew�w i drzew.

��Bi-lal kaifa � zaintonowa� oddzia�.

��Co roku cofa si� l�d polarny � powiedzia� Stilgar.

��Bi-lal kaifa � za�piewali.

��Uczynimy z Arrakis nasz dom � za pomoc� soczewek topi�cych l�d polarny, jezior w strefach umiarkowanych i z otwart� pustyni� wy��cznie dla stworzyciela i jego przyprawy.

��Bi-lal kaifa.

��I �aden cz�owiek nigdy wi�cej nie b�dzie cierpia� z braku wody. Wystarczy, �e zaczerpnie ze studni albo ze stawu, albo jeziora, albo kana�u, a woda b�dzie jego. B�dzie p�yn�a qanatami poj�c nasze ro�liny. B�dzie do wzi�cia dla ka�dego cz�owieka. Wystarczy, �e wyci�gnie po ni� d�o�, a woda b�dzie jego.

��Bi-lal kaifa.

Jessika wyczu�a w tych s�owach obrz�d religijny i zauwa�y�a, �e budz� w niej instynktowny nabo�ny l�k. Oni s� w sojuszu z przysz�o�ci� � my�la�a. � Maj� sw�j szczyt do zdobycia. To jest sen naukowca� i ci pro�ci ludzie, ci ch�opi s� nim op�tani. Jej my�li zwr�ci�y si� do Lieta � Kynesa, planetarnego ekologa Imperatora, cz�owieka, kt�ry si� zasymilowa�, i zaduma�a si� nad nim. To by�o marzenie usidlaj�ce ludzkie dusze i widzia�a w tym r�k� ekologa. To by�o marzenie, za kt�re ludzie ochoczo oddadz� �ycie. Nast�pny z istotnych element�w tak potrzebnych jej synowi: ludzie z celem. Takich ludzi �atwo mo�na zarazi� �arliwo�ci� i fanatyzmem. Mo�na by w�ada� nimi jak mieczem, odbi� dziedzictwo Paula.

��Odchodzimy ju� � rzek� Stilgar � i zaczekamy na wsch�d pierwszego ksi�yca. Kiedy D�amis bezpiecznie wyruszy w swoj� drog�, p�jdziemy do domu.

W�r�d szept�w, z oci�ganiem, oddzia� zebra� si� za nim w marszu powrotnym wzd�u� nadwodnej bariery i schodami w g�r�. A Paul, pod��aj�c za Chani, czu�, �e kluczowy moment uciek�, �e zaprzepa�ci� najwa�niejsz� decyzj� i wpad� w pu�apk� w�asnego mitu. Wiedzia�, �e ogl�da� to miejsce przedtem i by� tutaj we fragmencie proroczego snu na odleg�ym Kaladanie, lecz teraz miejsce to wype�nia�o si� nie znanymi mu szczeg�ami. Na nowo zdumia� si� ograniczeniami swego daru. Jakby p�yn�� z fal� czasu to na jej grzbiecie, to zn�w w dolinie, a ze wszystkich stron doko�a inne fale wznosi�y si� i opada�y, ukazuj�c i zaraz kryj�c to, co ze sob� nios�y. W�r�d tego wszystkiego nieustannie majaczy�a przed nim w�ciek�a d�ihad, gwa�ty i rzezie. Jak cypel stercz�cy z fal przyboju.

Oddzia� wmaszerowa� g�siego przez ostatnie drzwi do g��wnej groty. Zaparto drzwi. �wiat�a wygaszono, z wylot�w jaskini usuni�to kaptury ods�aniaj�c noc i gwiazdy, kt�re wzesz�y nad pustyni�. Jessika przybli�y�a si� do suchego progu jaskini, podnosz�c oczy na gwiazdy. By�y wyra�ne i bliskie. Dociera�a do niej krz�tanina oddzia�u, s�ysza�a gdzie� zza plec�w strojenie balisety i mormorando Paula podaj�cego ton. Nie spodoba�a jej si� melancholia w jego g�osie.

Z ciemno�ci, z wn�trza groty, wdar� si� g�os Chani.

��Opowiedz mi o wodach swojej rodzinnej planety, Paulu Muad�Dibie.

I odpowied� Paula:

��Innym razem, Chani. Obiecuj�.

Jaki�, smutek.

��To dobra baliseta � powiedzia�a Chani.

��Bardzo dobra. My�lisz, �e D�amis ma co� przeciwko temu, �ebym gra� na niej?

On m�wi o zmar�ym w czasie tera�niejszym � pomy�la�a Jessika. Zaniepokoi�y j� zwi�zane z tym ukryte znaczenia.

M�ski g�os wtr�ci�:

��Lubi� muzyk� wczesn� por� ten nasz D�amis.

��Wi�c za�piewaj mi jak�� swoj� pie�� � poprosi�a Chani.

Jaka� kobieca kokieteria w tonie tego dziecka � pomy�la�a Jessika. � Musz� przestrzec Paula przed ich kobietami� i to szybko.

��To by�a pie�� mojego przyjaciela � powiedzia� Paul. � S�dz�, �e ju� nie �yje, m�j Gurney. Nazywa� to swoj� modlitw� wieczorn�.

Oddzia� ucich�, zas�uchany w g�os Paula wzbijaj�cy si� s�odkim, ch�opi�cym tenorem ponad dzwonienie i brzd�kanie balisety:

Jessika czu�a muzyk� s��w w swej piersi, poga�sk� i na�adowan� d�wi�kami, przywodz�c� j� do gwa�townej i bolesnej �wiadomo�ci samej siebie, dozna� w�asnego cia�a i jego potrzeb. S�ucha�a w pe�nym napi�cia milczeniu.

I Jessika us�ysza�a pog�os ciszy brz�cz�cej w powietrzu ostatni� nut�. Dlaczego m�j syn �piewa mi�osn� pie�� dla tej dziewuszki? � Ogarn�� j� nag�y strach. �ycie p�yn�o wok� niej, a ona nie trzyma�a w gar�ci jego cugli. � Dlaczego wybra� t� pie��? � nie mog�a zrozumie�. � Instynkty s� czasami autentyczne. Dlaczego on to zrobi�?

Paul siedzia� bez s�owa w ciemno�ci; jego �wiadomo�� opanowa�a jedna wszechw�adna my�l: moja matka jest moim wrogiem. Ona nie wie o tym, ale jest. Ona sprowadza d�ihad. Ona mnie zrodzi�a. Ona mnie wyszkoli�a. Ona jest moim wrogiem.

W swoje siedemnaste urodziny Feyd-Rautha Harkonnen zabi� swego setnego niewolnika-gladiatora podczas rodowych igrzysk. Go�cie obserwatorzy z imperialnego dworu�� hrabia i lady Fenring � bawi�cy z tej okazji na harkonne�skiej macierzystej planecie Giedi Prime, zostali zaproszeni tego popo�udnia do zaj�cia miejsc przy najbli�szej rodzinie, w z�otej lo�y ponad tr�jk�tn� aren�. Na cze�� urodzin barona i dla przypomnienia wszystkim Harkonnenom i poddanym, �e Feyd-Rautha jest prawowitym dziedzicem, og�oszono na Giedi Prime �wi�to. Stary baron zarz�dzi� przerw� w pracy od po�udnia do po�udnia i uczyniono wysi�ek, by w rodzinnym mie�cie Harko stworzy� pozory zabawy: z budynk�w powiewa�y flagi, ochlapano �wie�� farb� mury wzd�u� Alei Dworskiej. Lecz poza g��wn� tras� hrabia Fenring i jego pani zauwa�yli kupy �mieci, bure, z�uszczone �ciany przegl�daj�ce si� w ciemnych ka�u�ach ulicznych i ludzi przemykaj�cych ukradkiem.

W b��kitnych murach cytadeli barona rzuca�a si� w oczy przera�liwa perfekcja, ale hrabia i jego pani widzieli, jak� cen� za to p�acono � wsz�dzie stra�e i �w szczeg�lny po�ysk broni, zdradzaj�cy wprawnemu oku, �e jest ona w sta�ym u�yciu. Posterunki kontroluj�ce normalny ruch pieszy z jednego rejonu do drugiego znajdowa�y si� nawet w obr�bie cytadeli. Wyszkolenie wojskowe zna� by�o w sposobie poruszania si� s�u�by domowej, w sposobie trzymania ramion� w tym, jak jej oczy obserwowa�y, obserwowa�y i obserwowa�y.

��Presja si� nasila � mrukn�� hrabia do �ony w ich sekretnym j�zyku. � Baron w�a�nie zaczyna dostrzega� prawdziw� cen�, jak� zap�aci� za pozbycie si� ksi�cia Leto.

��Od czasu do czasu jestem zmuszona przypomina� ci legend� o feniksie � odpar�a.

Znajdowali si� w salonie recepcyjnym cytadeli czekaj�c, by zabrano ich na rodowe igrzyska. Salon nie imponowa� wielko�ci�, wszystkiego czterdzie�ci metr�w d�ugo�ci i mo�e po�owa tego wszerz, lecz fa�szywym kolumnom po bokach nadano kszta�t ostrego sto�ka, sufit za� wznosi� si� �agodnym �ukiem, co razem stwarza�o iluzj� o wiele wi�kszej przestrzeni.

��A-a-a-ch, oto i baron � rzek� hrabia.

Baron p�yn�� przez sal� tym osobliwym, rozko�ysanym �lizgiem, zrodzonym z konieczno�ci kierowania uwieszonym dryft�w ci�arem. Policzki podrygiwa�y mu w g�r� i w d�, dryfy podskakiwa�y i przemieszcza�y si� pod pomara�czow� szat�. Pier�cienie migota�y na jego d�oniach i l�ni�y wetkane w szat� opality. U boku barona kroczy� Feyd-Rautha. Ciemne w�osy mia� ufryzowane w kr�tkie loki, kt�rych filuterno�� razi�a nad ponurymi oczami. Nosi� opi�t�, czarn� tunik� i obcis�e spodnie leciutko rozszerzone u do�u. Jego drobne stopy okrywa�y pantofle na mi�kkich podeszwach.

Obserwuj�c postaw� m�odzie�ca i falowanie niezawodnych mi�ni pod tunik� hrabina Fenring pomy�la�a: ten nie pozwoli sobie na to, by obrosn�� sad�em. Baron zatrzyma� si� przed nimi i z min� posiadacza uj�� rami� Feyda-Rauthy.

��M�j bratanek, na-baron, Feyd-Rautha Harkonnen � powiedzia� i zwracaj�c niemowl�co pulchn� twarz do Feyda-Rauthy doda�: � Hrabia i lady Fenring, o kt�rych ci m�wi�em.

Feyd-Rautha pochyli� g�ow� z obowi�zuj�c� kurtuazj�. Oczy wlepi� w hrabin� Fenring. Z�otow�osa i wiotka, kry�a doskona�o�� swej figury w pow��czystej szacie z surowej tkaniny, prostego kroju, bez �adnej ozdoby. Szarozielone oczy spogl�da�y na niego bez zmru�enia. Otacza� j� ten pogodny spok�j Bene Gesserit, w kt�rym m�odzieniec wyczuwa� nieuchwytny pow�d do niepokoju.

��Um-m-m-m-ach-hm-m-m-m � powiedzia� hrabia. Studiowa� Feyda-Rauth�.

��Jaki hum-m-m-m akuratny m�ody cz�owiek, ach, moja� hm-m-m-m� droga? � hrabia zerkn�� na barona. � M�j drogi baronie, powiadasz, �e m�wi�e� o nas temu akuratnemu m�odzie�cowi. Co takiego m�wi�e�?

��M�wi�em mojemu bratankowi o wielkim szacunku, jakim darzy ci� nasz Imperator, hrabio Fenring � rzek� baron. Zapami�taj go sobie dobrze, Feyd! Morderca o �agodno�ci baranka to najgro�niejszy typ � my�la�.

��Ale� oczywi�cie! � odpar� hrabia i u�miechn�� si� do �ony.

Feyd-Rautha uzna� ruchy i s�owa tego cz�owieka niemal�e za obra�liwe. By�y o w�os od jakiej� demonstracji, kt�rej nie da�oby si� pu�ci� mimo uszu. M�odzieniec skupi� uwag� na hrabim, drobnym, anemicznie wygl�daj�cym m�czy�nie. Twarz �asicy o za du�ych ciemnych oczach. Siwizna na skroniach. I jego ruchy � robi� gest d�oni� lub odwraca� g�ow� w jedn� stron�, a m�wi� w drug�. Trudno by�o za tym nad��y�.

��Um-m-m-m-ach-h-h-hm-m-m� bardzo rzadko spotyka si� tak�� mm-m-m� akuratno�� � powiedzia� hrabia zwracaj�c si� do ramienia barona. � Ja� ach� gratuluj� ci� hm-m-m� doskona�o�ci twego� ach-h-h� dziedzica. Niedaleko pada jab�ko od jab�oni, mo�na by rzec.

��Jeste� zbyt uprzejmy � powiedzia� baron. Pok�oni� si�, ale Feyd-Rautha widzia�, �e spojrzenie stryja nie idzie w parze z jego kurtuazj�.

��Ironia� mm-m-m� wskazuje� ach-h-h� na� hm-m-m-m� g��bi� my�li � powiedzia� hrabia.

Znowu zaczyna � pomy�la� Feyd-Rautha. � Wygl�da to na zniewag�, a nie ma w tym w�a�ciwie nic, za co mo�na za��da� satysfakcji. S�uchaj�c tego cz�owieka Feyd-Rautha mia� wra�enie, �e przeciska si� g�ow� przez papk� ��um-m-mach-h-h-hm-m-m-m-�w�. Skierowa� z powrotem ca�� uwag� na lady Fenring.

��Zabieramy� ach-h-h� zbyt wiele czasu temu, m�odzie�cowi � powiedzia�a. � Rozumiem, �e ma on dzisiaj wyst�pi� na arenie.

Na hurysy imperialnego haremu, jaka ona �liczna! � pomy�la� Feyd-Rautha.

��Dzi� zadam �mier� dla ciebie, o pani � powiedzia�. � Za twoim pozwoleniem zadedykuj� to na arenie.

Odwzajemni�a mu si� �agodnym spojrzeniem, lecz jej g�os by� jak smagni�cie bata, gdy odpowiedzia�a:

��Nie daj� ci mego pozwolenia.

��Feyd! � rzek� baron. A to diabl�! � pomy�la�. � Czy on chce, �eby ten piekielny hrabia wyzwa� go na pojedynek?

Ale hrabia u�miechn�� si� tylko i powiedzia�:

��Hm-m-m-m-um-m-m.

��Ty rzeczywi�cie musisz sposobi� si� na aren�, Feyd � rzek� baron. � Musisz by� wypocz�ty, nie mo�esz g�upio ryzykowa�.

Feyd-Rautha sk�oni� si� z poczerwienia�� od urazy twarz�.

��Jestem pewny, �e wszystko b�dzie tak, jak sobie �yczysz, stryju. � Skin�� g�ow� hrabiemu Fenringowi. � Sir. � I hrabinie Fenring. � Pani. � Odwr�ciwszy si� maszerowa� z sali ledwo racz�c zauwa�y� zebranych w grupkach pod dwuskrzyd�owymi drzwiami przedstawicieli rod�w ni�szych.

��M�odo��, m�odo�� � westchn�� baron.

��Um-m-m-m-ach� zaiste� hmmm� � powiedzia� hrabia.

A lady Fenring pomy�la�a: czy to mo�liwe, �eby to by� ten m�ody cz�owiek, kt�rego mia�a na my�li Matka Wielebna? Czy to jest linia genetyczna, kt�r� musimy utrzyma�?

��Minie ponad godzina, zanim udamy si� na aren� � rzek� baron. � Mo�e mogliby�my uci�� sobie pogaw�dk� teraz, hrabio Fenring? � Przechyli� swoj� olbrzymi� g�ow� w prawo. � Jest tyle nowych rzeczy do om�wienia. � I pomy�la�: zobaczymy teraz, jak imperatorski ch�opiec na posy�ki przeka�e to, co ma do zakomunikowania, mu b�d�c na tyle grubosk�rnym, by powiedzie� to bez ogr�dek.

Hrabia zwr�ci� si� do �ony:

��Um-m-m-m-ach-h-h-hm-m-m� wybaczysz� mm-m� nam� ach-h-h� moja droga?

��Ka�dy dzie�, niekiedy ka�da godzina przynosi co� nowego � powiedzia�a. � Mm-m-m-m.

I odchodz�c u�miechn�a si� s�odko do barona. Zaszele�ci�a jej d�uga suknia, kiedy wyprostowana oddala�a si� majestatycznym krokiem w kierunku dwuskrzyd�ych drzwi w ko�cu sali. Baron zauwa�y�, jak na jej widok milkn� wszelkie rozmowy w�r�d zebranych tam przedstawicieli rod�w ni�szych, jak pod��aj� za ni� spojrzenia. Bene Gesserit! � my�la�. � �wiat by�by lepszy, gdyby je wszystkie potopi�!

��Niedaleko mi�dzy tymi dwiema kolumnami, z lewej strony, znajduje si� sto�ek ciszy � powiedzia�. � Mo�emy tam m�wi� bez obawy, �e kto� pods�ucha.

Ko�ysz�c si� jak kaczka ruszy� w stron� d�wi�koch�onnego pola: s�ysza�, jak stopniowo cichn� i oddalaj� si� ha�asy cytadeli. Hrabia przysun�� si� do barona i obaj obr�cili si� twarzami do �ciany, by nie mo�na by�o czyta� z ich warg.

��Nie jeste�my zadowoleni ze sposobu, w jaki odprawi�e� sardaukar�w z Arrakis � powiedzia� hrabia.

Nie owija w bawe�n�! � pomy�la� baron.

��Dalszy pobyt sardaukar�w stwarza� gro�b�, �e inni dowiedz� si�, w jaki spos�b dopom�g� mi Imperator � odpar�.

��Wydaje si� jednak, �e tw�j kuzyn Rabban nie zajmuje si� do�� energicznie rozwi�zaniem kwestii freme�skiej � rzek� hrabia.

��Czego chce Imperator? � zapyta� baron. � Na Arrakis nie mog�a zosta� wi�cej ni� garstka Fremen�w. Po�udniowa pustynia nie nadaje si� do zamieszkania. P�nocn� regularnie przeczesuj� nasze patrole.

��Kto powiedzia�, �e po�udniowa pustynia nie nadaje si� do zamieszkania?

��Wasz w�asny planetolog to powiedzia�, m�j drogi hrabio.

��Ale doktor Kynes nie �yje.

��Tak, owszem� niestety.

��Mamy wie�ci z lotu nad po�udniowymi regionami � powiedzia� hrabia. � S� tam �lady ro�linnej wegetacji.

��Gildia pozwoli�a zatem na obserwacj� z kosmosu?

��Nie udawaj naiwnego, baronie. Imperator nie mo�e ustanowi� legalnie nadzoru nad Arrakis.

��I ja nie mog� sobie na to pozwoli� � rzek� baron. � Kto dokona� tego przelotu?

��Pewien� przemytnik.

��Kto� ci nak�ama�, hrabio � powiedzia� baron. � Przemytnicy wcale nie s� lepsi w lotach nad po�udniowymi regionami od ludzi Rabbana. Samumy, zak��cenia piaskowe i tak dalej, jak wiesz. Znaki nawigacyjne padaj� szybciej, ni� si� nad��a z ich stawianiem.

��Od��my dyskusj� o rodzajach zak��ce� na kiedy indziej � powiedzia� hrabia. Aaaach � pomy�la� baron.

��Znale�li�cie zatem jak�� pomy�k� w moich ksi�gach? � zapyta�.

��Je�li zak�adasz, �e� si� pomyli�, nie mo�esz si� broni� � zapowiedzia� hrabia.

Z premedytacj� stara si� mnie rozz�o�ci� � pomy�la� baron. Odetchn�� g��boko dwa razy, aby si� uspokoi�. Poczu� zapach w�asnego potu i nag�e uwieranie i sw�dzenie od uprz�y dryt�w pod szat�.

��Imperator nie martwi si� chyba �mierci� tej konkubiny i ch�opca � powiedzia�. � Polecieli w pustyni�. By� samum.

��Tak, by�o bardzo du�o szcz�liwych przypadk�w � zgodzi� si� hrabia.

��Nie podoba mi si� tw�j ton, hrabio � rzek� baron.

��Gniew to jedno, przelew krwi drugie � powiedzia� hrabia. � Pozw�l, �e ci� przestrzeg�: gdyby przytrafi� mi si� tutaj nieszcz�liwy wypadek, wszystkie wysokie rody dowiedz� si�, co zrobi�e� na Arrakis. Od dawna podejrzewaj�, jak za�atwiasz interesy.

��Tylko jeden interes przypominam sobie ostatnio � powiedzia� baron. � Przewiezienie paru legion�w sardaukar�w na Arrakis.

��Wydaje ci si�, �e m�g�by� tym trzyma� Imperatora w szachu?

��Nawet by mi to nie przysz�o do g�owy!

Hrabia u�miechn�� si�.

��Znajd� si� dow�dcy sardaukar�w, kt�rzy przyznaj�, �e dzia�ali bez rozkaz�w, poniewa� mieli ochot� powojowa� z twoj� freme�sk� ho�ot�.

��Wielu by w�tpi�o w prawdziwo�� takiego wyznania � powiedzia� baron, ale gro�ba nim wstrz�sn�a. Czy rzeczywi�cie sardaukarzy s� a� tak pos�uszni? � zastanawia� si�.

��Imperator �yczy sobie skontrolowa� twoje ksi�gi � powiedzia� hrabia.

��W ka�dej chwili.

��Ty� ach� nie masz nic przeciwko temu?

��Nic. Moja pozycja dyrektora Kompanii KHOAM ostoi si� najbardziej drobiazgowemu badaniu. � I baron pomy�la�: Niech wniesie przeciwko mnie bezpodstawne oskar�enie i niech ono upadnie. Stan� tam jak Prometeusz i powiem: �Otom ja, pos�dzony nies�usznie�. I niech spr�buje potem wnie�� jakiekolwiek inne oskar�enie przeciwko mnie nawet s�uszne. Wysokie rody nie uwierz� w drug� napa�� oskar�yciela, kt�remu raz udowodniono, �e nie mia� racji.

��Bez w�tpienia twoje ksi�gi ostoj� si� najbardziej drobiazgowemu badaniu � mrukn�� hrabia.

��Dlaczego Imperator jest tak zainteresowany eksterminacj� Fremen�w? � zapyta� baron.

��Pragniesz zmieni� temat, h�? � hrabia wzruszy� ramionami. � To sardaukarzy tego chc�, nie Imperator. Brakowa�o im praktyki w zabijaniu� i nie znosz� widoku nie doko�czonego zadania.

Czy on zamierza mnie nastraszy� przypominaj�c, �e ma za sob� z�aknionych krwi morderc�w? � zastanawia� si� baron.

��Interesy zawsze s� i by�y zwi�zane z pewnym przelewem krwi � powiedzia� � ale gdzie� musi by� granica. Kto� musi zosta� do kopania przyprawy.

Hrabia wyda� z siebie kr�tki, szczekliwy �miech.

��S�dzisz, �e zaprz�gniesz Fremen�w do roboty?

��Do tego by�o ich zawsze za ma�o � powiedzia� baron. � Ale przelew krwi zaniepokoi� reszt� mojej ludno�ci. Osi�gn�a ona stan, w kt�rym zastanawiam si� nad nowym rozwi�zaniem problemu Arrakis, m�j drogi Fenring. I musz� wyzna�, �e Imperatorowi przypada zas�uga tej inspiracji.

��Aaach.

��Widzisz, hrabio, zainspirowa�a mnie Salusa Secundus, wi�zienna planeta Imperatora.

Hrabia spojrza� na niego z b�yskiem napi�cia w oczach.

��Jaki� Arrakis mo�e mie� zwi�zek z Salusa Secundus?

Baron widzia� czujno�� w spojrzeniu Fenringa.

���adnego, jak dot�d � powiedzia�.

��Jak dot�d?

��Musisz przyzna�, �e w ten spos�b mo�na by znacznie zwi�kszy� si�� robocz� na Arrakis, wykorzystuj�c to miejsce na planet� wi�zienn�.

��Spodziewasz si� nap�ywu wi�ni�w?

��Panuje niepok�j � przyzna� baron. � Musia�em do�� mocno dokr�ci� �rub�, Fenring. Ostatecznie wiesz, jak� cen� zap�aci�em tej przekl�tej Gildii za transport naszych wsp�lnych si� na Arrakis. Sk�d� musz� si� bra� te pieni�dze.

��Radz� ci nie wykorzystywa� Arrakis na planet� wi�zienn� bez zezwolenia Imperatora, baronie.

��Oczywi�cie, �e nie � powiedzia� baron, zdumiewaj�c si� nag�ym ch�odem w g�osie Fenringa.

��Druga sprawa � rzek� hrabia. � Dowiadujemy si�, �e mentat ksi�cia Leto, Thufir Hawat nie zgin��, lecz jest w twojej s�u�bie.

��Nie mog�em zdoby� si� na jego zmarnowanie � powiedzia� baron.

��Ok�ama�e� naszego komendanta sardaukar�w m�wi�c, �e Hawat nie �yje.

��Jedno niewinne k�amstwo, m�j drogi hrabio. Nie mia�em ochoty na d�ugie spory z tym cz�owiekiem.

��Czy Hawat by� tym prawdziwym zdrajc�?

��Uchowaj Bo�e! By� nim fa�szywy doktor. � Baron otar� pot z szyi. � Musisz zrozumie�, Fenring, �e nie mia�em mentata. Wiesz o tym. Nigdy nie obywa�em si� bez mentata. Wszystko mi si� przez to wali�o. To by�o nie do zniesienia.

��Jak ci si� uda�o zmusi� Hawata do zmiany pana?

��Jego ksi��� nie �y�. � Baron zmusi� si� do u�miechu. � Nie ma si� czego obawia� ze strony Hawata, m�j drogi hrabio. Cia�o tego mentata zosta�o nasycone utajon� trucizn�. Podajemy mu antidotum w posi�kach. Bez antidotum trucizna si� wyzwala, zmar�by w par� dni.

��Odstawcie antidotum � powiedzia� hrabia.

��Ale on jest po�yteczny!

��I wie o zbyt wielu sprawach, o kt�rych �aden �ywy cz�owiek nie powinien wiedzie�.

��Powiedzia�e�, �e Imperator nie obawia si� zdemaskowania.

��Nie baw si� ze mn� w kotka i myszk�, baronie!

��Wykonam ten rozkaz, kiedy zobacz� na nim imperialn� piecz�� � rzek� baron. � Ale nie zastosuj� si� do twego widzimisi�.

��Uwa�asz to za widzimisi�?

��A c� innego? Imperator ma r�wnie� i wobec mnie zobowi�zania, Fenring. Uwolni�em go od k�opotliwego ksi�cia.

��Przy pomocy kilku sardaukar�w.

��A gdzie�by Imperator znalaz� inny r�d got�w dostarczy� mundur�w do przebrania, by ukry� jego rol� w tej sprawie?

��On zadaje sobie to samo pytanie, lecz z nieco inaczej roz�o�onym akcentem.

Baron przyjrza� si� Fenringowi, zauwa�aj�c sztywno�� mi�ni jego szcz�k i to, jak starannie nad sob� panuje.

��Aaach tak � powiedzia�. � Mam nadziej�, �e Imperatorowi nie wydaje si�, �e zdo�a wyst�pi� przeciwko mnie w ca�kowitej tajemnicy.

��On ma nadziej�, �e to nie b�dzie konieczne.

��Imperator chyba nie wierzy w to, �e mu zagra�am. � Baron pozwoli�, by w jego s�owach zabrzmia�y gniew i uraza. Niechby mnie o to oskar�y�! � pomy�la�. � M�g�bym doj�� do tronu bij�c si� przez ca�y czas w piersi, �em nies�usznie obwiniony.

G�os hrabiego brzmia� oschle i jakby z oddali:

��Imperator wierzy w to, co mu dyktuje rozum.

��Czy Imperator o�mieli�by si� oskar�y� mnie o zdrad� przed pe�n� Rad� Landsraadu? � I baron wstrzyma� oddech marz�c, �eby tak si� sta�o.

��Imperator nie potrzebuje si� na nic o�miela�.

Baron odwr�ci� si� w swoich dryfach, by ukry� wyraz twarzy. To mog�oby nast�pi� za mojego �ycia! � my�la�. � Imperator! Niech mnie oskar�y! Potem tylko� przekupstwem i si�� przyci�gn�� do siebie wysokie rody: zbiegn� si� pod moim sztandarem jak szukaj�cy ratunku ch�opi. Niczego si� tak nie obawiaj�, jak tego, �e Imperator napu�ci swoich sardaukar�w na ka�dy r�d z osobna.

��Imperator �ywi szczer� nadziej�, �e nie b�dzie nigdy zmuszony oskar�y� ci� o zdrad� � rzek� hrabia.

Baron mia� trudno�ci z powstrzymaniem si� od ironii i przekazaniem w g�osie jedynie urazy, ale sobie poradzi�.

��Zawsze by�em najwierniejszym poddanym. Te s�owa rani� mnie bardziej, ni� potrafi� to wyrazi�.

��Um-m-m-m-ach-hm-m-m � powiedzia� hrabia.

Baron odgrodzony plecami od hrabiego, pokiwa� g�ow�. Po chwili rzek�:

��Pora uda� si� na aren�.

��Rzeczywi�cie � zgodzi� si� hrabia.

Opu�cili sto�ek ciszy i rami� przy ramieniu pomaszerowali w stron� grupek rod�w ni�szych w ko�cu sali. Gdzie� w cytadeli dzwon zacz�� z wolna wybija� dwadzie�cia minut do spotkania na arenie.

��Rody ni�sze czekaj�, aby� je poprowadzi� � powiedzia� hrabia skin�wszy g�ow� ludziom, do kt�rych si� zbli�ali.

Dwuznaczniki� dwuznaczniki � pomy�la� baron. Podni�s� oczy na nowe talizmany po bokach wyj�cia z sali � spreparowany �eb byka i olejny portret starego ksi�cia Atrydy, ojca nie�yj�cego ksi�cia Leto. Nape�ni�y one barona dziwnie natr�tnymi z�ymi przeczuciami i zastanawia� si�, jakie my�li te talizmany wzbudza�y w ksi�ciu Leto, kiedy wisia�y w salach Kaladanu, a p�niej na Arrakis � pe�en brawury ojciec i �eb byka, kt�ry go zabi�.

��Rodzaj ludzki zna� ach� jedn� zaledwie� mm-m-m� sztuk� � powiedzia� hrabia, kiedy zebrawszy sw�j paradny orszak wyszli z sali do poczekalni, w�skiego pomieszczenia z oknami pod sufitem i szachownic� bia�ych i purpurowych kafli na pod�odze.

��I jaka� to sztuka? � zapyta� baron.

��To jest� um-m-m-a-h-h� sztuka� ach-h-h� rozczarowania � powiedzia� hrabia.

Przedstawiciele rod�w ni�szych z boja�ni� w twarzach i gorliwo�ci� roze�mieli si� za ich plecami uderzaj�c we w�a�ciwy ton uznania, ale zabrzmia� on dysonansem w kolizji z niespodziewanym rykiem silnik�w, kt�ry wdar� si� po otwarciu przez pazi�w drzwi zewn�trznych prosto na rz�d naziemnych pojazd�w z �opoc�cymi w powiewie wst�gami proporc�w. Baron podni�s� g�os ponad nag�y ha�as.

��Mam nadziej�, �e nie b�dziesz rozczarowany dzisiejszym wyst�pem mojego bratanka, hrabio Fenring.

��Ja� ach-h-h� jestem um-m-m� ca�y w nastroju radosnego wyczekiwania, o tak � powiedzia� hrabia. � Zawsze nale�y w� ach-h-h� protokole� um-m-mach-h-h� zwr�ci� uwag� ach-h-h� na nadawc�.

Zaskoczony baron zesztywnia� nagle, maskuj�c to potkni�ciem si� na pierwszym stopniu schodk�w. Protok�! Przecie� to donos o zbrodni przeciwko Imperium!

Ale hrabia chichocz�c klepn�� barona po ramieniu, by wygl�da�o to na �art. Jednak przez ca�� drog� do amfiteatru baron rozpieraj�c si� w salonce swego pancernego pojazdu rzuca� ukradkiem spojrzenia na siedz�cego obok hrabiego i zastanawia� si�, po co imperatorski ch�opiec na posy�ki uwa�a� za konieczne za�artowa� w ten spos�b na oczach rod�w ni�szych. Oczywiste by�o, �e Fenring rzadko robi� cokolwiek, czego nie uznawa� za konieczne, ani nie u�ywa� dw�ch s��w, gdy wystarczy�o jedno, ani nie trzyma� si� jednego znaczenia w jednym zwrocie.

Zasiedli w z�otej lo�y ponad tr�jk�tem areny, w zgie�ku rog�w, w�r�d powiewaj�cych proporc�w i wrzawy ludzi szczelnie wype�niaj�cych rz�dy nad nimi i doko�a, kiedy baron otrzyma� odpowied�.

��M�j drogi baronie � powiedzia� hrabia, nachylaj�c si� nisko do jego ucha � wiesz przecie�, �e Imperator oficjalnie nie da� sankcji na tw�j wyb�r dziedzica?

Baron poczu�, �e si� nagle znalaz� w swoim w�asnym sto�ku ciszy, powsta�ym z szoku, jakiego dozna�. Zagapi� si� na Fenringa, ledwo zauwa�aj�c hrabin� przechodz�c� przez stra�e powy�ej, by do��czy� do towarzystwa w z�otej lo�y.

��To jest prawdziwy pow�d, dla kt�rego tu dzisiaj jestem � rzek� hrabia. � Imperator �yczy sobie, bym mu doni�s�, czy wybra�e� godnego nast�pc�. Nic tak nie odziera z maski jak arena, prawda?

��Imperator obieca� mi swobod� wyboru dziedzica! � warkn�� baron.

��To si� oka�e � powiedzia� Fenring i odwr�ci� si� na powitanie �ony. Siadaj�c obdarzy�a barona u�miechem, po czym zwr�ci�a uwag� ku piaszczystej arenie pod nimi, na kt�rej pojawi� si� Feyd-Rautha w pantoflach i trykocie, z d�ug� kling� w obleczonej w czarn� r�kawic� prawej d�oni i kr�tkim no�em w lewej d�oni, na kt�rej mia� bia�� r�kawic�.

��Biel dla trucizny, czer� dla czysto�ci � odezwa�a si� lady Fenring. � Ciekawy obyczaj, nieprawda�, m�j kochany?

��Um-m-m-m � powiedzia� hrabia.

Na balkonach zaj�tych przez rodzin� wybuch�a owacja powitalna i Feyd-Rautha przystan�� na jej przyj�cie, spogl�daj�c w g�r� i obrzucaj�c wzrokiem twarze swoich pociotk�w i podciotk�w, p�braci, konkubin i spowinowaconych out-frein. Ile� r�owych jak rozwarte dzioby ust trajkota�o po�r�d �opotania barwnych stroj�w i flag. Feydowi-Raucie przysz�o nagle na my�l, �e te rz�dy st�oczonych twarzy patrzy�yby r�wnie chciwie na jego krew jak na krew niewolnika � gladiatora. Nie by�o �adnej w�tpliwo�ci co do wyniku tej walki, rzecz jasna. Tutaj istnia�a jedynie forma niebezpiecze�stwa, bez tre�ci� jak dot�d�

Feyd-Rautha podni�s� ostrza do s�o�ca, salutuj�c staro�ytnym obyczajem trzem rogom areny. Kr�tki n� w d�oni w bia�ej r�kawicy (biel na znak trucizny) pow�drowa� do pochwy pierwszy. Nast�pnie d�uga klinga w d�oni o czarnej r�kawicy � czyste ostrze, kt�re teraz by�o nieczyste, tajna bro�, kt�ra mia�a ten dzie� obr�ci� w �ci�le osobiste zwyci�stwo: trucizna na czarnej klindze.

Chwil� tylko zaj�a mu regulacja tarczy na ciele i przerwa, a� poczuje napr�enie sk�ry na czole upewniaj�ce go, �e jest odpowiednio chroniony.

Moment ten mia� sw�j dramatyzm, kt�ry Feyd-Rautha wyeksploatowa� z wpraw� zawodowego aktora, k�aniaj�c si� swoim banderillerom i sekundantom, taksuj�cym okiem sprawdzaj�c ich ekwipunek: �a�cuchy z ostrymi i po�yskliwymi kolcami by�y na miejscu, na zadziorach i hakach powiewa�y b��kitne serpentyny. Feyd-Rautha da� znak muzykantom. Rozleg� si� powolny marsz, pe�en staro�ytnej gali i Feyd-Rautha powi�d� sw� ekip� na prze�aj przez aren�, by z�o�y� ho�d stryjowi u st�p jego lo�y. Pochwyci� rzucony mu symboliczny klucz w locie. Muzyka urwa�a si�. W nag�ej ciszy Feyd-Rautha cofn�� si� o dwa kroki, uni�s� klucz i zawo�a�:

��Sk�adam ten oto ho�d�

I zawiesi� g�os wiedz�c, �e jego stryj pomy�li: m�ody dure� zadedykuje to w ko�cu hrabinie i wywo�a awantur�.

��� memu stryjowi i patronowi, baronowi Vladimirowi Harkonnenowi! � krzykn�� Feyd-Rautha.

I z zachwytem odnotowa� westchnienie stryja. Muzyka podj�a szybki marsz, za� Feyd-Rautha poprowadzi� swych ludzi k�usem z powrotem przez aren� pod awaryjne drzwi, dost�pne jedynie dla tych, kt�rzy nosili w�a�ciw� wst�g� identyfikacyjn�. Feyd-Rautha szczyci� si� tym, �e nigdy nie skorzysta� z awa-drzwi i rzadko potrzebowa� sekundant�w. Ale dobrze by�o wiedzie�, �e s� dzi� pod r�k� � szczeg�lne plany wi�za�y si� czasem ze szczeg�lnym niebezpiecze�stwem. Na arenie ponownie zapad�a cisza.

Feyd-Rautha odwr�ci� si� staj�c twarz� do ogromnych czerwonych drzwi po przeciwnej stronie, z kt�rych wy�oni� si� mia� gladiator. Szczeg�lny gladiator. Plan obmy�lony przez Thufira Hawata jest cudownie prosty i jasny�� my�la� Feyd-Rautha. Niewolnik nie b�dzie oszo�omiony narkotykiem � to by�o w�a�nie niebezpiecze�stwem. Zamiast tego wbito w pod�wiadomo�� owego cz�owieka s�owo � klucz, kt�re mia�o mu w odpowiednim momencie porazi� mi�nie. Feyd-Rautha obr�ci� to fatalne s�owo w my�li, literuj�c je bezg�o�nie: �Wesz�. Publiczno�ci b�dzie si� wydawa�, �e nie oszo�omiony narkotykiem niewolnik zosta� przemycony na aren�, by zabi� barona. Za� wszelkie starannie zaaran�owane poszlaki prowadzi� b�d� do mistrza niewolnik�w.

Od serwomotor�w czerwonych drzwi, w��czonych na otwarcie, dolecia�o ciche buczenie. Feyd-Rautha ca�� sw� �wiadomo�� skupi� na tych drzwiach. Pierwszy moment by� prze�omowy. Wygl�d wynurzaj�cego si� gladiatora tyle m�wi� wyszkolonemu oku, �e wi�cej nie trzeba by�o wiedzie�. Wszyscy gladiatorzy z zasady byli pod wp�ywem narkotyku elakka, wkraczali w pozycji bojowej, gotowi przelewa� krew, ale nale�a�o obserwowa�, jak wa�� n�, kt�rym bokiem ustawia�a si� do obrony, czy rzeczywi�cie s� �wiadomi publiczno�ci w lo�ach. Spos�b przechylenia g�owy niewolnika m�g� udzieli� stanowi�cej o �yciu i �mierci wskaz�wki co do odpowiedzi i finty.

Czerwone drzwi rozwar�y si� na o�cie�. Wypad� z nich wysoki, muskularny m�czyzna z ogolon� g�ow�, z oczami w ciemnych do�ach. Jego sk�ra mia�a kolor marchwi, jaki powinna mie� po narkotyku elakka, lecz Feyd-Rautha wiedzia�, �e to farba. Niewolnik by� ubrany w zielone trykoty i czerwony pas semitarczy, ze strza�k� pasa skierowan� w lewo na znak, �e jego lewy bok jest os�oni�ty. N� trzyma� niczym miecz, lekko odchylony na zewn�trz, w pozycji wyszkolonego wojownika. Powoli wysun�� si� na aren�, obracaj�c chroniony bok do Feyd-Rauthy i grupy pod awa-drzwiami.

��On mi co� podejrzanie wygl�da � odezwa� si� kt�ry� z banderiller�w Feyda-Rauthy � Pewien jeste�, �e dosta� narkotyk, m�j panie?

��Ma kolor � rzek� Feyd-Rautha.

��Jednak staje jak wojownik � powiedzia� inny sekundant.

Feyd-Rautha wyszed� o dwa kroki na piasek i przypatrywa� si� niewolnikowi.

��Co on zrobi� ze swoj� r�ka? � zapyta� jeden z naganiaczy.

Spojrzenie Feyda-Rauthy pow�drowa�o do krwawego dra�ni�cia na lewym przedramieniu m�czyzny i zsun�o si� a� do d�oni, wskazuj�cej rysunek wymalowany krwi� na lewej nogawicy zielonych trykot�w � jaki� mokry kszta�t na udzie: uproszczony kontur jastrz�bia.

Jastrz�b!

Feyd-Rautha podni�s� wzrok na ciemne oczodo�y i ujrza� w nich gorej�ce oczy utkwione w sobie z niezwyk�� czujno�ci�. To musi by� kt�ry� z �o�nierzy ksi�cia Leto pojmanych na Arrakis! � pomy�la��� To nie jest zwyk�y gladiator! Przeszy� go ch��d; zastanawia� si�, czy aby Hawat nie mia� innego planu w zwi�zku z t� aren� � w fincie finta w fincie. I mistrz niewolnik�w jako jedyny winowajca!

G��wny sekundant Feyda-Rauthy nachyli� si� do jego ucha:

��Nie podoba mi si� ta g�ba, m�j panie. Pozw�l mi wsadzi� mu ze dwie banderille w rami� z no�em, na pr�b�.

��Sam mu wsadz� � powiedzia� Feyd-Rautha.

Wzi�� od sekundanta par� d�ugich, zako�czonych haczykami strza� i podni�s� je sprawdzaj�c wywa�enie. W owych banderillach r�wnie� z zasady by� narkotyk, lecz nie tym razem, i za to g��wny sekundant m�g� zap�aci� �yciem. Ale to wszystko stanowi�o cz�� planu. �Wyjdziesz z tego bohaterem� � powiedzia� Hawat � �zabijaj�c w pojedynku swego gladiatora pomimo zdrady. Mistrz niewolnik�w zostanie stracony i tw�j cz�owiek zajmie jego miejsce�.

Feyd-Rautha zrobi� pi�� kolejnych krok�w w g��b areny, jak najd�u�ej przeci�gaj�c ten moment, studiuj�c niewolnika. Wiedzia�, �e znawcy w lo�ach ponad nim ju� u�wiadomili sobie, �e co� jest nie tak. Gladiator mia� prawid�owe zabarwienie sk�ry cz�owieka w narkotycznym transie, lecz nie cofa� si�, ani nie dygota�. Wytrawni kibice zapewne poszeptuj� ju� mi�dzy sob�: Popatrzcie na jego postaw�. Powinien by� podniecony, atakowa� albo si� cofa�. Patrzcie, jak oszcz�dza si�, jak wyczekuje. Nie powinien wyczekiwa�.

Feyd-Rautha poczu� ogie� w�asnego podniecenia. Co mi tam zdrada w sercu Hawata � my�la�. � Dam sobie rad� z tym niewolnikiem. To m�j d�ugi n� kryje tym razem trucizn�, nie kr�tki. Nawet Hawat o tym nie wie.

��Hej, Harkonnen � zawo�a� niewolnik � Czy jeste� got�w na �mier�?

Nad aren� zaleg�a martwa cisza. Niewolnicy nie rzucaj� wyzwania! Feyd-Rautha widzia� teraz wyra�nie oczy gladiatora, dostrzeg� w nich zimn� zawzi�to�� rozpaczy. Odnotowa� pozycj�, w jakiej ten cz�owiek sta�, rozlu�niony, a zarazem w pogotowiu, z mi�niami szykuj�cymi si� do zwyci�stwa. Niewolnicza poczta pantoflowa przynios�a mu wiadomo�� od Hawata �Otrzymasz uczciw� szans� zabicia na-barona�. Tyle ze spisku zgadza�o si� zatem z planem. Po ustach Feyda-Rauthy przemkn�� nieszczery u�miech. Wzni�s� banderille widz�c powodzenie swych zamiar�w w postawie przyj�tej przez gladiatora.

��Ol�! Ol�! � rzuci� wyzwanie niewolnik i podkrad� si� dwa kroki do przodu.

Nikt na balkonach nie mo�e mie� w�tpliwo�ci � pomy�la� Feyd-Rautha.

Ten niewolnik powinien by� p�kalek� od narkotycznego przera�enia. Ka�dym ruchem powinien zdradzi� swoje wewn�trzne przekonanie, �e nie ma dla niego w tej walce nadziei, �e nie ma dla niego zwyci�stwa. Powinien by� naszpikowany opowie�ciami o truciznach, jakie na-baron dobiera do ostrza trzymanego w d�oni o bia�ej r�kawiczce. Na-baron nigdy nie zadawa� szybkiej �mierci; na-baron lubowa� si� w demonstrowaniu rzadkich trucizn, potrafi� sta� na arenie zwracaj�c uwag� widz�w na interesuj�ce objawy uboczne u ofiary. Po tym niewolniku zna� by�o l�k, owszem, ale nie przera�enie. Podnosz�c wysoko banderille Feyd-Rautha kiwn�� g�ow� niemal�e powitalne.

Gladiator skoczy�. Jego finta i odpowied� by�y tak znakomite, �e lepszych Feyd-Rautha nigdy nie spotka�. Odmierzony w czasie cios z boku cudem nie przeci�� na-baronowi �ci�gien lewej nogi. Feyd-Rautha odta�czy� unik, pozostawiaj�c na�o�one kolcami drzewce w prawym przedramieniu niewolnika, z ca�kowicie pogr��onymi w ciele hakami, kt�rych nie spos�b by wyci�gn�� nie rozrywaj�c �ci�gien. Z balkon�w dobieg�o jedno wsp�lne westchnienie. D�wi�k ten nape�ni� Feyd-Rauth� uniesieniem. Wiedzia�, co prze�ywa teraz jego stryj siedz�c tam wysoko z Fenringami, obserwatorami dworu imperialnego. Nie mo�na by�o interweniowa� w tej walce. W obecno�ci �wiadk�w nale�a�o zachowa� formy. A baron interpretuje wydarzenia na arenie tylko w jeden spos�b: jako gro�b� dla w�asnej osoby.

Niewolnik cofn�� si� trzymaj�c n� w z�bach i przywi�za� kolczaste drzewce serpentyn� do ramienia.

��Nie czuj� twego ��d�a! � krzykn��.

Z no�em w pogotowiu na nowo zacz�� si� podkrada� wystawiaj�c lewy bok ca�y odchylony do ty�u, by do maksimum wykorzysta� powierzchni� ochronn� p�tarczy. Te poczynania r�wnie� nie umkn�y balkonom. Z l� rodziny rozleg�y si� dono�ne okrzyki. Sekundanci Feyda-Rauthy wo�ali dopytuj�c si�, czy ich nie potrzebuje. Gestem odprawi� ich z powrotem pod awa-drzwi. Urz�dz� im widowisko, jakiego jeszcze nie ogl�dali � my�la�. � �adne tam g�adkie zab�jstwo, kt�rego styl mogliby podziwia� rozparci w lo�ach. To b�dzie co�, od czego skr�c� im si� trzewia. Kiedy zostan� baronem, przypomn� sobie ten dzie� i nie b�dzie w�r�d nich nikogo, kto nie zadr�y ze strachu przede mn� na to wspomnienie.

Feyd-Rautha z wolna ust�powa� pola nacieraj�cemu jak krab gladiatorowi. Piasek areny chrz�ci� mu pod stopami. S�ysza� sapanie niewolnika, czu� zapach w�asnego potu i nieuchwytn� wo� krwi w powietrzu.

Na-baron cofa� si� stale na praw� nog�, ze swoj� drug� banderill� w pogotowiu. Niewolnik ta�czy� na boki. Wygl�da�o na to, �e Feyd-Rautha si� potkn��, dolecia�y go wrzaski z galerii. Niewolnik skoczy� po raz drugi. Bogowie, c� za wojownik � pomy�la� uskakuj�c Feyd-Rautha. Ocali�a go jedynie m�odzie�cza zwinno��, jednak pozostawi� drug� banderill� zatopion� w mi�niu naramiennym prawej r�ki niewolnika.

Z balkon�w buchn�y grzmi�ce owacje. Mnie wiwatuj� � pomy�la� Feyd-Rautha. S�ysza� w g�osach szale�stwo, dok�adnie tak, jak przepowiedzia� Hawat. Nigdy przedtem nie wiwatowali wojownikowi z rodziny w ten spos�b. I z ponur� zjadliwo�ci� zamy�li� si� nad czym�, co mu powiedzia� Hawat: �Naj�atwiej przestraszy� si� przeciwnika, kt�rego si� podziwia�.

Feyd-Rautha pospiesznie zrejterowa� na �rodek areny, gdzie wszyscy mogli go dobrze widzie�. Doby� d�ugiego ostrza, pochyli� si� i czeka� na zbli�aj�cego si� niewolnika. M�czyzna zwolni� tylko na tyle, by przybanda�owa� do ramienia drug� banderill�, po czym rzuci� si� w po�cig.

Niechaj rodzina przyjrzy si�, jak to robi� � pomy�la� Feyd-Rautha. � Jestem ich przeciwnikiem: niech my�l� o mnie tak, jak mnie teraz widz�. � Doby� kr�tkiego ostrza.

��Nie boj� si� ciebie, harkonne�ska �winio � powiedzia� gladiator. � Twoje tortury nie zrani� cz�owieka martwego. Mog� pa�� trupem od w�asnego no�a, zanim sekundant po�o�y palec na moim ciele. I ciebie zabior� na tamten �wiat ze sob�.

Feyd-Rautha wyszczerzy� w u�miechu z�by, wysuwaj�c tym razem d�ug�, zatrut� kling�.

��Spr�buj tego � powiedzia� i drug� r�k� wykona� fint� kr�tkim ostrzem.

Niewolnik przerzuci� n� do drugiej d�oni, obszed� zar�wno parad�, jak i fint�, i uchwyci� d�o� w bia�ej r�kawiczce blokuj�c na-baronowi kr�tki n�, kt�ry, jak nakazywa�a tradycja, powinien kry� trucizn�.

��Umrzesz, Harkonnen � sapn�� gladiator.

Wodzili si� na boki po pasku. Miejsce styku tarczy Feyda-Rauthy z p�tarcz� niewolnika jarzy�o si� b��kitnie. Ozon z tarcz rozchodzi� si� w powietrzu doko�a.

��Gi� od swojej w�asnej trucizny! � wychrypia� niewolnik.

Zacz�� wykr�ca� d�o� w bia�ej r�kawiczce do wewn�trz, odwracaj�c ostrze, kt�re uwa�a� za zatrute. Niechaj to zobacz�! � pomy�la� Feyd-Rautha. Opu�ci� d�ug� kling�, us�ysza� jej daremny brz�k na kolczastej strzale przywi�zanej do ramienia niewolnika. Prze�y� chwil� rozpaczy. Nie spodziewa� si�, �e naje�one kolcami drzewca przynios� korzy�� niewolnikowi. A one da�y mu drug� tarcz�. I si�a tego gladiatora! Kr�tkie ostrze wykr�ci�o si� nieub�agalnie do wewn�trz i Feyd-Rautha skupi� uwag� na fakcie, �e cz�owiek mo�e tak samo zgin�� od nie zatrutego no�a.

��Wesz! � wykrztusi� Feyd-Rautha.

Na s�owo � klucz mi�nie gladiatora pos�usznie zwiotcza�y na moment. To wystarczy�o Feuydowi-Raucie. Zwi�kszy� odst�p pomi�dzy nimi na tyle, by u�y� d�ugiej klingi. Zatruty sztych �mign�� rysuj�c czerwon� krech� przez pier� niewolnika. Trucizna nios�a natychmiastow� agoni�. M�czyzna uwolni� si� i zatoczy� do ty�u. Teraz niech moja droga rodzinka patrzy � my�la� Feyd-Rautha. � Niech si� zastanowi nad tym niewolnikiem, kt�ry pr�bowa� wykr�ci� zatruty, jak s�dzi�, n� i zwr�ci� go przeciwko mnie. Niech si� dziwi�, w jaki spos�b m�g� wyj�� na t� aren� gladiator przygotowany do takiej pr�by. I niechaj zawsze pami�taj�, �e nigdy nie b�d� pewni, w kt�rej z moich d�oni jest trucizna. � Feyd-Rautha sta� w milczeniu �ledz�c powolne ruchy niewolnika. M�czyzna porusza� si� w obr�bie zaw�onej �wiadomo�ci. Na jego twarzy by�o teraz co� ortograficznie �atwego do rozpoznania dla ka�dego obserwatora. By�a tam wypisana �mier�. Niewolnik wiedzia�, �e mu j� zadano, i wiedzia�, jak to si� sta�o. Trucizna by�a na niew�a�ciwym ostrzu.

��Ty draniu! � j�kn��.

Feyd-Rautha cofn�� si� robi�c miejsce dla �mierci. Parali�uj�cy narkotyk w truci�nie jeszcze nie w pe�ni poskutkowa�, lecz powolno�� tego cz�owieka �wiadczy�a o czynionych przez ni� post�pach. Niewolnik chwiejnie ruszy� do przodu, jakby poci�gany za sznurek, wlok�c si� krok po kroku. Ka�dy taki krok by� jednym jedynym st�pni�ciem w jego wszech�wiecie. Nadal �ciska� n�, ale koniec ostrza chwia� si� niepewnie.

��Kto�� z nas� dostanie� ci� kiedy� � wyszepta�.

Smutny, kruchy grymas wykrzywi� mu usta. Usiad�, leg�, zesztywnia� nagle i odkr�ci� si� od Feyda-Rauthy na brzuch. Feyd-Rautha zbli�y� si� w�r�d ciszy, wsun�� palec nogi pod gladiatora i przeturla� go na plecy, aby z balkon�w widziano wyra�nie twarz, kiedy mi�nie zaczn� si� na niej skr�ca� i wykrzywia� pod wp�ywem trucizny. Ale gladiator obr�ci� si� razem ze swym no�em stercz�cym mu z piersi. Pomimo zawodu Feyd-Rautha odczuwa� w g��bi ducha pewien podziw dla wysi�ku, na jaki zdoby� si� ten niewolnik przezwyci�aj�c parali�, by sobie to zrobi�. Wraz z podziwem przysz�a �wiadomo��,�e by�o w tym co�, czego trzeba si� ba� naprawd�. To, co czyni cz�owieka nadcz�owiekiem, jest przera�aj�ce. � Kiedy skupi� si� na tej my�li, dotar� do niego wybuch wrzawy z l� i galerii wok� areny. Wiwatowano bez opami�tania.

Feyd-Rautha odwr�ci� si� podnosz�c na nich oczy. Wiwatowali wszyscy pr�cz barona, kt�ry z brod� wspart� na d�oni siedzia� w g��bokiej zadumie, oraz hrabiego i lady Fenring, kt�rzy oboje spogl�dali na niego z g�ry z u�miechami przylepionymi do twarzy. Hrabia zwr�ci� si� do �ony.

��Ach-h-h-um-m-m� zaradny� um-m-m� m�odzieniec, co� mm-m-m� moja droga?

��Jego reakcje synaptyczne s� bardzo szybkie � powiedzia�a.

Baron popatrzy� na ni�, na hrabiego, z powrotem na aren�. �eby komu� uda�o si� tak dobra� do jednego z moich bliskich � my�la�. Strach zacz�� ust�powa� w�ciek�o�ci. � Wieczorem upiek� na wolnym ogniu mistrza niewolnik�w� a je�li ten hrabia i jego pani maczali w tym palce�

Dla Feyda-Rauthy rozmowa w lo�y barona by�a jedynie pantomim�, gdy� g�osy uton�y w skandowaniu i przytupywaniu, dochodz�cym teraz ze wszystkich stron:

��G�owa! G�owa! G�owa! G�owa!

Baron nachmurzy� si� widz�c, w jaki spos�b Feyd-Rautha spogl�da ku niemu. Oci�ale, z trudem panuj�c nad w�ciek�o�ci�, skin�� d�oni� m�odzie�cowi stoj�cemu na arenie naci rozci�gni�tym cia�em niewolnika. Dajmy ch�opcu g�ow�. Zas�u�y� na ni� demaskuj�c mistrza niewolnik�w.

Feyd-Rautha dostrzeg� znak przyzwolenia. My�l�, �e to dla mnie zaszczyt. Niech zobacz�, co ja my�l�. Spostrzeg�szy swych sekundant�w nadchodz�cych z z�batym no�em, by mu odda� honory, odprawi�ich gestem, powtarzaj�c gest, kiedy si� zawahali. � My�li, �e mnie uhonoruj� sam� g�ow�!

Pochyli� si� i skrzy�owa� r�ce gladiatora wok� stercz�cej r�koje�ci no�a, nast�pnie wyj�� n� i umie�ci� go w bezw�adnych d�oniach. Wykona� to w mgnieniu oka i prostuj�c si� kiwn�� na sekundant�w.

��Pochowajcie tego niewolnika nie tkni�tego, z no�em w d�oniach � powiedzia�. � Ten cz�owiek na to zas�u�y�.

W z�oconej lo�y hrabia Fenring nachyli� si� do barona.

��Wielki to gest, prawdziwa brawura � powiedzia�. � Tw�j bratanek ma i klas�, i odwag�.

��Obra�a t�um nie przyjmuj�c g�owy � mrukn�� baron.

��Nic podobnego � odezwa�a si� hrabina Fenring.

Odwr�cona rozgl�da�a si� po galeriach w g�rze. Baron zauwa�y� kszta�t jej szyi, zaiste cudown�, jak u m�odego ch�opca, p�ynno�� mi�ni.

��Podoba mi si� to, co zrobi� tw�j bratanek � powiedzia�a.

Podczas gdy sens gestu Feyda-Rauthy przenika� do najodleglejszych miejsc i gdy ludzie spogl�dali na sekundant�w wynosz�cych nietkni�te cia�o gladiatora, obserwuj�cy ich baron zda� sobie spraw�, �e prawid�owo zrozumia�a reakcj� ludzi. Szaleli poklepuj�c si� wzajemnie, wyj�c i tupi�c. Baron przem�wi� bezbarwnym g�osem:

��B�d� musia� zarz�dzi� festyn. Nie mo�na rozpu�ci� ludzi do dom�w w takim stanie, z nie wy�adowan� energia. Musz� zobaczy�, �e podzielam ich upojenie.

Da� r�k� znak swemu gwardzi�cie na g�rze i ten zasalutowa� ponad lo�� pomara�czowym proporcem Harkonnen�w � raz, dwa razy, trzy razy � sygna� oznaczaj�cy festyn. Feyd-Rautha przeszed�szy aren� stan�� pod z�ot� lo��, z broni� w pochwie z r�koma opuszczonymi po bokach. Ponad nie cichn�c� wrzaw� t�umu zawo�a�:

��Festyn, stryju?

Wrzawa zacz�a opada�, ludzie uspokoili si�, gdy dostrze�ono ich rozmow�.

��Na twoja cze��, Feyd! � zawo�a� z g�ry baron, I ponownie da� znak opuszczeniem proporca. Po drugiej stronie areny zrzucano awa-bariery i m�odzi ludzie zeskakiwali na piasek p�dz�c ku Feydowi-Raucie.

��Kaza�e� opu�ci� awa-tarcz�, baronie? � spyta� hrabia.

��Nikt ch�opaka nie skrzywdzi � powiedzia� baron. � Jest bohaterem.

Pierwsi z szar�uj�cego t�umu dosi�gli Feyda-Rauth� i podnie�li go na ramionach, ruszaj�c w rund� wok� areny.

��Dzisiejszej nocy mo�e spacerowa� bez broni i tarczy po najbiedniejszych dzielnicach Harko � rzek� baron. � Podziel� si� z nim ostatnim k�sem jad�a i napojem, �eby tylko by� z nimi.

Baron uni�s� si� z krzes�a przenosz�c sw�j ci�ar na dryfy.

��Prosz� mi wybaczy�. Wzywaj� mnie nie cierpi�ce zw�oki sprawy. Stra� odprowadzi was do cytadeli.

Hrabia podni�s� si� sk�adaj�c uk�on.

��Oczywi�cie, baronie. Z niecierpliwo�ci� wygl�damy festynu. Ja� ach-h-hmm-m-m-m� nigdy nie widzia�em harkonne�skiego festynu.

��W�a�nie � powiedzia� baron. � Festyn.

Odwr�ci� si� i opu�ci� lo�� prywatnym wyj�ciem, otoczony czekaj�c� tam stra�� przyboczn�. Kapitan gwardii sk�oni� si� przed hrabi� Frenringiem.

��Co rozka�esz panie?

��Zaczekamy�ach-h-h� a� przejdzie� mm-m-m� najgorszy� um-m-m� �cisk � powiedzia� hrabia.

��Tak jest, m�j panie.

M�czyzna cofn�� si� trzy kroki w niskim uk�onie.

Hrabia Fenring obr�ci� twarz do ma��onki, odzywaj�c si� ponownie w ich osobistym j�zyku.

��Zauwa�y�a� to oczywi�cie?

��Ch�opak wiedzia�, �e gladiator nie b�dzie po narkotyku. Prze�y� chwil� strachu, tak, ale nie zaskoczenia.

��To by�o ukartowane � powiedzia�. � Ca�e to przedstawienie.

��Bez w�tpienia.

��To �mierdzi Hawatem.

��Jak najbardziej � powiedzia�a.

��Za��da�em wcze�niej, �eby baron zlikwidowa� Hawata.

��To by� b��d, m�j drogi.

��Widz� to teraz.

��Harkonnenowie mog� niezad�ugo mie� nowego barona.

��Je�eli taki jest plan Hawata.

��To wymaga sprawdzenia, rzeczywi�cie � powiedzia�a.

��M�ody b�dzie korniej szed� na pasku.

��Naszym� po dzisiejszej nocy � powiedzia�a.

��Nie przewidujesz trudno�ci z uwiedzeniem go, moja ty zarodowa klaczko?

��Nie, m�j kochany. Widzia�e�, jak na mnie patrzy�.

��Tak, a teraz widz�, dlaczego musimy mie� t� lini� genetyczn�.

��W�a�nie, i jasne jest, �e musimy mie� go w gar�ci. Na samym dnie jego najg��bszej ja�ni zaszczepi� niezb�dne zwroty prana � bindu, kt�re rzuc� go na kolana.

��Wyjedziemy st�d jak najszybciej, jak tylko b�dziesz pewna � powiedzia�.

Zadygota�a.

��Z ca�� pewno�ci�. Nie chc� urodzi� dziecka w tym strasznym miejscu.

��Czego to si� nie robi dla ludzko�ci � rzek�.

��Twoja rola jest �atwa � odpar�a.

��Istniej� pewne starodawne uprzedzenia, kt�re ja zwalczam � powiedzia�. � S� zgo�a pierwotnej natury, jak wiesz.

��Moje drogie biedactwo � poklepa�a go po policzku. � Wiesz, �e to jedyny pewny spos�b zachowania tej linii.

Powiedzia� sucho:

��Doskonale rozumiem, co robimy.

��Nie przegramy � powiedzia�a.

��Wina rodzi si� z poczucia przegranej � przypomnia� jej.

��Nie b�dzie �adnej winy � rzek�a. � Hipnozowanie w psychice tego Feyda-Rauthy i jego dziecko w moim �onie, i � ju� nas nie ma.

��Ten jego stryj � powiedzia�. � Widzia�a� kiedykolwiek takie zwyrodnienie?

��Jest bardzo krwio�erczy � odpar�a � ale bratanek z powodzeniem mo�e wyrosn�� na co� gorszego.

��Dzi�ki takiemu stryjowi. Wiesz, kiedy si� pomy�li, czym m�g�by by� ten ch�opak przy jakim� innym wychowaniu, wed�ug kodeksu Atryd�w, na przyk�ad.

��To smutne � powiedzia�a.

��Gdyby tak mo�na by�o ocali� i m�odego Atryd�, i jego. Z tego, co s�ysza�em o tamtym m�odym Paulu, to najwspanialszy ch�opak, idealne po��czenie wychowania i wyszkolenia. � Pokr�ci� g�ow�.�� Ale nie czas �a�owa� r�, gdy p�on� lasy.

��Jest pewne porzekad�o Bene Gesserit � odezwa�a si�.

��Ty masz na wszystko porzekad�a � zaprotestowa�.

��To ci si� akurat spodoba � powiedzia�a. � M�wi ono: �Nie uwa�aj cz�owieka za zmar�ego, dop�ki nie widzia�e� jego cia�a. I nawet wtedy mo�esz si� pomyli�.

Powracaj�cy do siczy z dwojgiem rozbitk�w pustyni oddzia� Stilgara wychodzi� z basenu w zanikaj�cym �wietle pierwszego ksi�yca. Owini�te burnusami sylwetki �pieszy�y si� czuj�c blisko�� domu. Szara kreska �witu za nimi by�a najja�niejsz� kartk� w ich horyzontalnym kalendarzu, kt�ry wskazywa� �rodek jesieni w miesi�cu monadnok. Podn�e urwiska za�cie�a�y naniesione wiatrem martwe li�cie, sk�d zbiera�y je dzieci z siczy, jednak�e �adnego echa przej�cia oddzia�u nie da�o si� wyr�ni� spo�r�d naturalnych odg�os�w nocy, z wyj�tkiem zdarzaj�cych si� od czasu do czas potkni�� Paula i jego matki.

Paul otar� z czo�a zlepiony potem kurz, poczu� szarpni�cie za rami� i us�ysza� syk Chani:

��Zr�b, jak ci m�wi�am: naci�gnij fa�d� kaptura na czo�o! Tylko oczy zostaw na wierzchu. Marnujesz wilgo�.

Wydany za ich plecami szeptem rozkaz nakaza� milczenie:

��Pustynia ci� s�yszy!

Wysoko w�r�d ska� nad ich g�owami za�wierka� ptak. Oddzia� zatrzyma� si� i Paul wyczu� nag�e napi�cie. Spo�r�d ska� dobieg�o nik�e tupotanie, d�wi�k nie g�o�niejszy od mysich podskok�w na piasku. Ponownie za�wierka� ptak. W szeregach nast�pi�o poruszenie, i znowu mysie tuptanie po piasku. Raz jeszcze za�wierka� ptak.

Oddzia� podj�� wspinaczk� w skalnej szczelinie, lecz Fremeni jakby wstrzymali oddech; Paul dostrzeg� ich ukradkowe spojrzenia w stron� Chani, jej zamkni�cie si�, jakby zapadni�cie w sobie i to wszystko nakaza�o mu ostro�no��.

Pod�o�e ju� by�o skaliste, w ledwo uchwytnych szaro�ciach i szelestach burnus�w Paul wyczuwa� zel�enie dyscypliny i wci�� t� wewn�trzn� martwot� w Chani i pozosta�ych. Pod��y� za mglistym cieniem w g�r� po stopniach, za zakr�t, kolejnymi stopniami do tunelu, przez dwie pary drzwi z grodziami wilgoci, do o�wietlonego kul� w�skiego korytarza o �cianach i suficie z ��tej ska�y.

Wsz�dzie woko�o Paul widzia�, jak Fremeni odrzucaj� kaptury, usuwaj� wtyki nosowe, oddychaj� g��boko. Kto� westchn��. Paul rozejrza� si� za Chani i stwierdzi�, �e gdzie� od niego odesz�a. Otacza�a go ci�ba zawini�tych w burnusy cia�. Kto� szturchn�wszy go powiedzia�:

��Przepraszam, Usul. Ale �cisk! Zawsze tak jest.

W�ska, brodata twarz osobnika zwanego Farokiem obr�ci�a si� do Paula z lewej strony. Zamalowane oczodo�y i b��kitna ciemno�� oczu wygl�da�y jeszcze ciemniej pod ��tymi kulami.

��Zrzu� kaptur, Usul � powiedzia� Farok. � Jeste� w domu.

I pom�g� Paulowi zwolni� zatrzask kaptura robi�c �okciami miejsce wok� nich. Paul wyj�� wtyki nosowe, odsun�� na bok owiewk� ust. Buchn�� mu w nozdrza panuj�cy w pomieszczeniu smr�d: nie myte cia�a, destylaty estrowe z regenerowanych wydalin, wsz�dzie kwa�ne wyziewy cz�owiecze, a ponad tym wszystkim zapachowa burza przyprawy i jej pochodnych.

��Na co czekamy, Farok? � zapyta� Paul.

��Chyba na Matk� Wielebn�. S�ysza�e� wiadomo��; biedna Chani.

��Biedna Chani? � Paul postawi� w my�li znak zapytania. Rozejrza� si� doko�a ciekawy, gdzie ona jest i gdzie te� podzia�a si� w ca�ym tym �cisku jego matka. Farok zaci�gn�� si� g��boko powietrzem.

��Zapachy domu � powiedzia�.

Paul stwierdzi�, �e ten cz�owiek rozkoszuje si� smrodliwym powietrzem, �e w jego g�osie nie ma ironii. Wtem us�ysza� chrz�kni�cie matki i przez ci�b� doszed� go jej g�os.

��Jakie� bogactwo woni w twej siczy, Stilgarze. Widz�, �e przerabiacie znaczne ilo�ci przyprawy� produkujecie papier� plastiki� i czy nie chemiczne materia�y wybuchowe?

��Poznajesz to po zapachu? � By� to ju� czyj� inny g�os. A Paul zda� sobie spraw�, �e matka m�wi�a na jego u�ytek, �e chcia�a, by szybko pogodzi� si� z tym atakiem na swoje powonienie. Od czo�a oddzia�u dolecia� szmer o�ywienia i przeci�g�e westchnienie, jakby podawane sobie dalej przez Fremen�w, a� Paul us�ysza� �ciszone g�osy przekazuj�ce wiadomo�� do ty�u.

��Wi�c to prawda, Liet nie �yje.

Liet � pomy�la� Paul. A potem: Chani, c�rka Lieta. Kawa�ki �amig��wki z�o�y�y mu si� w ca�o��. �Liet� by�o to freme�skie imi� planetologa. Paul spojrza� na Faroka.

��Czy to ten Liet, kt�ry jest znany jako Kynes? � zapyta�.

��Jest tylko jeden Liet � powiedzia� Farok.

Paul odwr�ci� si�, utkwi� spojrzenie w okrytych burnusem plecach Fremena przed sob�. Wi�c Liet � Kynes nie �yje � my�la�.

��To harkonne�ska zdrada� � kto� zasycza�. � Upozorowali wypadek� zagin�� w pustyni� w katastrofie ornitoptera�

Paul czu�, jak go rozsadza gniew. Cz�owiek, kt�ry obdarzy� ich przyja�ni�, pom�g� im uratowa� si� przed harkonne�skimi siepaczami, cz�owiek, kt�ry rozes�a� swoje freme�skie kohorty na poszukiwanie dwojga rozbitk�w w pustyni� kolejn� ofiar� Harkonnen�w.

��Czy Usul ju� �aknie zemsty? � zapyta� Farok.

Zanim Paul zd��y� odpowiedzie�, rozleg� si� cichy okrzyk i oddzia� pop�yn�� naprz�d zabieraj�c Paula wraz ze wszystkimi do szerszej komory. Znalaz� si� na wolnej przestrzeni przed Stilgarem i nieznajom� kobiet� w pow��czystym, jaskrawym pomara�czowo � zielonym sari. R�ce kobiety byty obna�one do ramion i widzia�, �e nie nosi filtrfraka. Jej sk�ra mia�a barw� jasnooliwkow�. Ciemne w�osy sp�ywa�y do ty�u z wysokiego czo�a, podkre�laj�c wystaj�ce ko�ci policzkowe i orli nos pomi�dzy ciemnymi jak atrament plamami jej oczu. Obr�ci�a si� ku niemu i Paul dostrzeg� zwisaj�ce z jej uszu z�ote k�ka z nanizanymi talionami wody.

��Toto pokona�o mego D�amisa? � spyta�a.

��Uspok�j si�, Harah � powiedzia� Stilgar. � To by�a sprawka D�amisa � on przywo�a� tahhadi al � burhan:

��To� to jeszcze ch�opiec! � powiedzia�a.

Gwa�townie pokr�ci�a g�ow� w obie strony dzwoni�c talionami wody.

��Moje dzieci pozbawione ojca przez inne dziecko? To by� z pewno�ci� jaki� wypadek!

��Ile masz lat, Usul? � zapyta� Stilgar.

��Pi�tna�cie standardowych � powiedzia� Paul.

Stilgar omi�t� oddzia� spojrzeniem.

��Znajdzie si� jaki� ch�tny, by mi rzuci� wyzwanie?

Cisza.

Stilgar spojrza� na kobiet�.

��Dop�ki nie poznam jego magicznych sposob�w, ja go nie wyzw�.

Nie spu�ci�a oczu.

��Ale�

��Widzia�a� t� obc� kobiet�, kt�ra posz�a z Chani do Matki Wielebnej? � zapyta� Stilgar. � Ona jest Sajjadina out � frejn, jest matk� dla tego ch�opaka. Matka i syn s� mistrzami magicznej sztuki walki.

��Lisan al � Gaib � szepn�a kobieta. Z jej oczu wyziera� l�k, kiedy obr�ci�a je z powrotem na Paula.

Znowu ta legenda � pomy�la� Paul.

��By� mo�e � rzek� Stilgar. � Ale to jeszcze nie zosta�o poddane pr�bie.

Ponownie zwr�ci�a si� do Paula.

��Usul, zgodnie z naszym zwyczajem na tobie spoczywa teraz odpowiedzialno�� za t� oto kobiet� D�amisa i za jego dw�ch syn�w. Jego jali, jego kwatera, nale�y do ciebie. Jego serwis do kawy jest tw�j� i ta jego kobieta.

Paul przygl�da� si� kobiecie zaintrygowany. Dlaczego ona nie op�akuje swego m�czyzny? Dlaczego nie okazuje mi ani odrobiny nienawi�ci? Nagle spostrzeg�, �e Fremeni wpatruj� si� w niego wyczekuj�co. Kt�ry� szepn��:

��Czeka nas robota. Powiedz, jak j� bierzesz.

Stilgar zapyta�:

��Czy bierzesz Harah jako kobiet�, czy jako s�u��c�?

Podni�s�szy r�ce Harah powolutku obr�ci�a si� na jednej pi�cie.

��Jestem ci�gle m�oda, Usul. M�wi�, �e ci�gle wygl�dam tak m�odo jak wtedy, gdy by�am z Geoffem� nim D�amis go pokona�.

D�amis zabi� drugiego, by j� zdoby� � pomy�la� Paul.

��Je�eli wezm� j� jako s�u��c�, czy mog� p�niej zmieni� jeszcze zdanie? � zapyta� Paul.

��B�dziesz mia� rok na zmian� decyzji � powiedzia� Stilgar. � Potem ona stanie si� woln� kobiet� i mo�e wybiera�, jak jej si� spodoba� mo�esz te� zwolni� j� w ka�dej chwili, by samemu dokona� wyboru. Ale tak czy inaczej odpowiadasz za ni� przez ca�y rok� a zawsze b�dziesz w jaki� spos�b wsp�odpowiedzialny za dzieci D�amisa.

��Bior� j� jako s�u��c� � powiedzia� Paul.

Harah tupn�a nog� i ze z�o�ci� wzruszy�a ramionami. Stilgar spojrza� na Paula.

��Ostro�no�� � powiedzia� � to cenna zaleta u m�czyzny, kt�ry ma przewodzi�.

��Ale ja jestem m�oda! � powt�rzy�a Harah.

��Cicho b�d� � rozkaza� jej Stilgar. � Je�li co� ma warto��, to nie zginie. Zaprowad� Usula do jego kwatery i zadbaj, by mia� �wie�e ubranie i gdzie spocz��.

��Ooooch! � powiedzia�a.

Paula spostrze�enia wystarczy�y do wst�pnej rejestracji Harah. Wyczu� zniecierpliwienie oddzia�u. Wiedzia�, �e wiele spraw si� tutaj op�nia. Zastanawia� si�, czy sta� go na odwag� spytania Stilgara, gdzie przebywaj� Chani i matka; zorientowa� si� po jego zdenerwowaniu, �e by�by to b��d. Zwr�ci� si� do Harah nadaj�c g�osowi taki ton i wibracj�, �eby pog��bi� jej l�k i onie�mielenie.

��Prowad� mnie do mojej kwatery, Harah � powiedzia�. � O twojej m�odo�ci pom�wimy kiedy indziej.

Cofn�a si� o dwa kroki, posy�aj�c Stilgarowi wystraszone spojrzenie.

��On ma magiczny g�os � wychrypia�a.

��Stilgar � rzek� Paul. � Ojciec Chani na�o�y� na mnie wielk� powinno��. Je�li jest cokolwiek�

��O tym zadecyduje rada � rzek� Stilgar. � Wtedy mo�esz zabra� g�os.

Da� znak do rozej�cia si� i odszed� z pod��aj�c� za nim reszt� oddzia�u.

Paul uj�� Harah za rami�. Zauwa�y�, jak ch�odne wydaje si� jej cia�o, czu�, jak dr�y.

��Nie skrzywdz� ci�, Harah � powiedzia�. � Prowad� do naszej kwatery.

I z�agodzi� sw�j g�os czynnikami relaksuj�cymi.

��Nie przep�dzisz mnie po roku? � zapyta�a. � Ja wiem, �e tak naprawd� to nie jestem taka m�oda, jak by�am kiedy�.

��Masz przy mnie miejsce, dop�ki b�d� �y� � powiedzia�. Pu�ci� jej rami�. � No, gdzie jest ta nasza kwatera?

Zawr�ci�a ruszaj�c przodem w g��b korytarza, skr�ci�a w prawo w szeroki poprzeczny tunel o�wietlony ��tymi kulami rozstawionymi w r�wnych odleg�o�ciach nad ich g�owami. Kamienna pod�oga by�a g�adka, wymieciona do czysta z piasku. Paul zr�wna� si� z ni�, id�c studiowa� jej orli profil.

��Nie nienawidzisz mnie, Harah?

��Dlaczego mia�abym ci� nienawidzi�?

Kiwn�a g�ow� gromadce dzieci, kt�re gapi�y si� na nich, z podwy�szonego progu otworu w �cianie. Za dzie�mi mign�y Paulowi sylwetki doros�ych, ukryte cz�ciowo za cienkimi zas�onami.

��Ja� pokona�em D�amisa.

��Stilgar powiedzia�, �e ceremonia si� odby�a i �e jeste� przyjacielem D�amisa. � Zerkn�a na niego z ukosa. � Stilgar m�wi�, �e podarowa�e� wilgo� zmar�emu. To prawda?

��Tak.

��To wi�cej, ni� ja zrobi� ni� potrafi� zrobi�.

��Nie op�akujesz go?

��Gdy przyjdzie pora op�akiwania, b�d� go op�akiwa�.

Mijali sklepiony otw�r. Paul zajrza� do wielkiej, jasnej komory, popatrzy� na m�czyzn i kobiety pracuj�cych przy zamontowanych na statywach maszynach. Uwijali si� jak w ukropie, jakby ponaglani piln� potrzeb�.

��Co oni tam robi�? � zapyta�.

Obejrza�a si�, kiedy min�li ju� �uk sklepienia.

��Spiesz� si�, by wykona� norm� zak�adu tworzyw sztucznych przed nasza ucieczk�. Potrzebujemy mn�stwo kolektor�w rosy dla sadzonek.

��Ucieczk�?

��Dop�ki mordercy nie przestan� na nas polowa� albo nie przegnamy ich z naszej ziemi, musimy ucieka�.

Paul czu�, �e pob��dzi� na manowcach chwili zatrzymanego czasu, we wspomnieniu jakiego� fragmentu, jakiej� wizualnej projekcji jasnowidzenia, ale poprzemieszczanej jak ruchoma mozaika. Okruchy jego wieszczej pami�ci niezupe�nie pasowa�y do wspomnienia.

��Poluj� na nas sardaukarzy � powiedzia�.

��Niewiele wi�cej znajd� nad jedn� czy dwie puste sicze � odpar�a. � I ko�b� �mierci w piasku.

��A to miejsce znajd�? � zapyta�.

��Prawdopodobnie.

��Mimo to tracimy czas na� � skin�� g�ow� w stron� �uku, kt�ry zostawili ju� daleko za sob� � robienie� kolektor�w rosy?

��Sadzenie trwa dalej.

��Co to takiego kolektory rosy? � zapyta�.

��Niczego was nie ucz� w� tam� sk�dkolwiek pochodzisz?

��Nie o kolektorach rosy.

��Ha! � rzek�a i w tym s�owie zamkn�a ca�� konwersacj�.

��No wi�c, co to takiego?

��Ka�dy krzak, ka�de ziele, kt�re widzisz w ergu� � powiedzia�a � jak sobie wyobra�asz, �e ono �yje kiedy je zostawiamy? Ka�de zosta�o bardzo pieczo�owicie zasadzone we w�asnym male�kim do�ku. Do�ki s� wype�nione g�adkimi owalami z chromoplastiku. W �wietle robi� si� bia�e. Wida�, jak po�yskuj� o �wicie, je�li si� patrzy z wysokiego miejsca. Biel odbija. Lecz kiedy Praojciec S�o�ce odejdzie, chromoplastik odzyskuje przezroczysto�� w mroku. Och�adza si� z niesamowit� szybko�ci�. Powierzchnia skrapla wilgo� z powietrza. Ta wilgo� �cieka w d� utrzymuj�c nasze ro�liny przy �yciu.

��Kolektory rosy � wyszepta�, oczarowany prostym pi�knem tego pomys�u.

��Op�acz� D�amisa, gdy przyjdzie na to pora � powiedzia�a, jak gdyby jej my�l nie opu�ci�a innego jego pytania. � Dobry to by� m�czyzna, ten D�amis, ale pop�dliwy. Dobrym �ywicielem by� m�j D�amis, i cudowny dla dzieci. Nie robi� r�nicy mi�dzy ch�opcem Geoffa, moim pierworodnym, a swoim w�asnym synem. Byli r�wni w jego oczach.

Zwr�ci�a badawcze spojrzenie na Paula.

��Czy tak samo b�dzie z tob�, Usul?

��My nie mamy takiego problemu.

��Ale gdyby�

��Harah!

Wzdrygn�a si� od szorstkiej surowo�ci jego g�osu. Z lewej strony min�li nast�pne jasno o�wietlone pomieszczenie, widoczne pod �ukiem sklepienia.

��A tam co robi�? � zapyla�.

��Naprawiaj� maszyny tkackie � powiedzia�a. � Ale musz� je zdemontowa� do zapadni�cia nocy. � Wskaza�a odga��zienie tunelu po lewej r�ce.

��Dalej w t� stron� jest przetw�rnia �ywno�ci i konserwacja filtrfrak�w. � Popatrzy�a na Paula. � Tw�j frak wygl�da na nowy. Lecz gdyby wymaga� naprawy, znam si� na frakach. Pracuj� sezonowo w ich wytw�rni.

Zacz�li teraz napotyka� gromadki ludzi i wi�ksze zag�szczenia otwor�w w �cianach tunelu. Min�� ich rz�d m�czyzn i kobiet d�wigaj�cych ci�kie, bulgotliwe sakwy, od kt�rych bi�a silna wo� przyprawy.

��Nie dostan� naszej wody � powiedzia�a Harah. � Ani naszej przyprawy. Mo�esz by� pewny.

Paul zerkn�� na otwory �cianach tunelu � dostrzeg� grube dywany na podwy�szonych progach, mign�y mu jaskrawe tkaniny na �cianach, stosy poduszek. Ludzie w otworach milkli na ich widok �cigaj�c Paula dzikimi spojrzeniami.

��Oni uwa�aj� to za dziwne, �e pokona�e� D�amisa � powiedzia�a Harah. � Zapewne b�dziesz musia� si� wykaza�, kiedy osi�dziemy w nowej siczy.

��Nie lubi� zabijania.

��Tak twierdzi Stilgar � rzek�a, ale jej g�os zdradza� niedowierzanie.

Przed nimi coraz g�o�niej rozbrzmiewa�o przenikliwe zawodzenie. Zbli�yli si� do kolejnego bocznego wylotu, szerszego od wszystkich poprzednich. Paul zwolni� kroku i zajrza� do sali zape�nionej dzie�mi, kt�re siedzia�y ze skrzy�owanymi nogami na przykrytej kasztanowatym dywanem pod�odze. Przy tablicy pod przeciwleg�� �cian� kobieta w ��tym sari sta�a z projekcyjnym stylusem w d�oni. Tablic� pokrywa�y rysunki � k�ka, tr�jk�ty, krzywe, w�yki i kwadraty, p�ynne �uki poprzecinane liniami r�wnoleg�ymi. Kobieta wskazywa�a kolejne rysunki tak szybko, jak tylko mog�a przesun�� stylus, a dzieci skandowa�y w rytmie porusze� jej d�oni. Paul nas�uchiwa� g�os�w cichn�cych za nimi w miar� jak razem z Harah zag��bia� si� w sicz.

��Drzewo � wy�piewywa�y dzieci. � Drzewo, trawa, wydma, wiatr, g�ra, wzg�rze, ogie�, b�yskawica, ska�a, kamienie, py�, piasek, upa�, kryj�wka, upa�, pe�nia, zima, zimny, pusty, erozja, lato, jaskinia, dzie�, napi�cie, ksi�yc, noc, monadnok, py�op�yw, stok, sadzonka, �ci�gacz�

��Prowadzicie lekcje w takim czasie jak teraz? � zapyta� Paul.

Twarz jej spos�pnia�a, w g�osie zabrzmia� �al.

��Nie mo�emy zaniecha� ani na chwil� tego, czego nauczy� nas Liet. Liet, kt�ry nie �yje, nie mo�e zosta� zapomniany. Taka jest postawa Chakobsa.

Przesz�a na lew� stron� tunelu, wspi�a si� na pr�g i rozdzieli�a pomara�czowe kotary staj�c z boku.

��Twoja jali czeka na ciebie, Usul.

Paul zawaha� si�, nim do��czy� do niej na progu. Poczu� nag�� niech�� do pozostania sam na sam z t� kobiet�. Dotar�o do niego, �e osacza go filozofia �ycia, kt�r� mo�na zrozumie� jedynie przez przyj�cie aksjomatu ekologicznego idealizmu i materializmu, Czu�, �e ten freme�ski �wiat pr�buje go z�owi� w sie� swoich �cie�ek. I wiedzia�, co go czeka w tej sieci � szalona d�ihad, �wi�ta wojna, do kt�rej za wszelk� cen� nie m�g� dopu�ci�.

��To twoja jali � powiedzia�a Harah. � Dlaczego si� wahasz?

Paul kiwn�� g�ow� i przy��czy� si� do niej na progu. Podni�s� drugie skrzyd�o zas�ony czuj�c pod palcami metalowe w��kna w tkaninie i wszed� za Harah w kr�tki korytarz wej�ciowy i dalej do wi�kszego kwadratowego pomieszczenia o boku oko�o sze�ciometrowej d�ugo�ci, gdzie pod�oga by�a zas�ana puszystymi, b��kitnymi dywanami, na skalnych �cianach wisia�y b��kitne i zielone tkaniny, nad g�ow� nastawione na��to kule �wi�toja�skie ko�ysa�y si� na tle ��tych draperii sufitowych. Sprawia�o to wra�enie staro�ytnego namiotu.

Harah stan�a przed nim z lew� r�k� na biodrze; oczami studiowa�a twarz Paula. Ukry� swoje zak�opotanie omiataj�c pomieszczenie szybkim spojrzeniem. Za zas�onami po prawej stronie dostrzeg� cz�ciowo niewidoczny wi�kszy pok�j, ze stosami poduszek pod �cianami. Wyczu� lekki podmuch z przewodu wentylacyjnego, zauwa�y� wylot sprytnie ukryty w ornamencie zas�on na wprost przed sob�.

��Czy �yczysz sobie, abym pomog�a ci zdj�� filtrfrak? � spyta�a Harah.

��Nie� dzi�kuj�.

��Poda� jedzenie?

��Tak.

��Za drugim pokojem jest komora odzysku � wskaza�a gestem. � Dla twojej przyjemno�ci i wygody, kiedy nie nosisz filtrfraka.

��M�wi�a�, �e musimy opu�cie t� sicz � powiedzia� Paul. � Czy nie powinni�my si� pakowa� albo co� w tym rodzaju?

��Zrobimy to w odpowiednim czasie � powiedzia�a. � Siepacze musz� najpierw przenikn�� do naszego regionu.

Nadal oci�ga�a si�, zapatrzona w niego.

��O co chodzi? � zapyta�.

��Ty nie masz oczu ibada. To jest dziwne, ale ca�kiem poci�gaj�ce.

��Przynie� to jedzenie � rzek�. � Jestem g�odny.

U�miechn�a si� do niego, domy�lnym, kobiecym u�mieszkiem, kt�ry wprawi� go w zak�opotanie.

��Jestem do twoich us�ug � powiedzia�a, zawirowa�a jak baletnica i odp�yn�a daj�c nurka za grub� kotar�, kt�ra nim opad�a na miejsce, ods�oni�a mu nast�pny korytarz.

Z�y sam na siebie Paul w�lizn�� si� za delikatn� zas�on� z prawej strony do wi�kszego pokoju. Tam przystan�� na moment bij�c si� z my�lami. Zastanowi� si�, gdzie mo�e by� Chani� Chani, kt�ra dopiero co straci�a ojca. W tym jeste�my do siebie podobni � pomy�la�. Z zewn�trznych korytarzy dobieg�o zawodzenie st�umione przez izoluj�ce kot�y. Powt�rzy�o si� z nieco wi�kszej dali. I raz jeszcze. Paul zrozumia�, �e nie widzia� �adnych zegar�w. Doszed� go nik�y zapach palonego krzewu Covillea mexicana, kt�ry przynosi�a fala wszechobecnego smrodu siczy. Zauwa�y�,�e ten atak odoru na zmys�y ju� mu nie przeszkadza. I ponownie zamy�li� si� nad swoj� matk�, jak si� te� ustawi w ruchomej mozaice przysz�o�ci� ona i c�rka, kt�r� ma zrodzi�. Rozpl�sa�y si� wok� niego zmienne czaso-�wiadomo�ci. Potrz�sn�� g�ow�, skupiaj�c uwag� na oznakach dowodz�cych ogromnej g��bi i rozpi�to�ci tej freme�skiej kultury, kt�ra ich po�kn�a. I na jej subtelnych osobliwo�ciach. W jaskiniach i w tym pokoju zauwa�y� pewn� rzecz sugeruj�c� daleko wi�ksze r�nice ni� wszystko, z czym si� zetkn�� dotychczas. Tutaj nie by�o �ladu wykrywacza trucizny, niczego, co by wskazywa�o na u�ycie wykrywaczy w tym jaskiniowym mrowisku. Wdycha� za� wo� trucizny ze smrodem siczy � silnych trucizn, pospolitych.

Us�ysza� szelest zas�on i my�l�c, �e to wraca Harah z jedzeniem, obr�ci� si�. Zamiast niej mi�dzy rozchylonymi zas�onami zobaczy� dw�ch m�odych ch�opc�w � mo�e w wieku dziewi�ciu i dziesi�ciu lat � wpatruj�cych si� w mego �akomym wzrokiem. Obaj trzymali d�onie na r�koje�ciach ma�ych krysno�y w rodzaju chand�ara. I Paul przypomnia� sobie opowie�ci o Fremenach, o tym, �e ich dzieci walcz� r�wnie zajadle jak doro�li.

Luminofory z odleg�ych g�rnych rejon�w jaskini rzuca�y przyt�umione �wiat�o na wype�nione ci�b� wn�trze, przywodz�c na my�l ogromne rozmiary tej zamkni�tej ska�� przestrzeni� wi�kszej, widzia�a Jessika, nawet ni� aula jej szko�y Bene Gesserit. Ocenia�a, �e pod skalnym wyst�pem, na kt�rym sta�a ze Stilgarem, zgromadzi�o si� ponad pi�� tysi�cy ludzi. I nadchodzili nowi. Szumia�o jak w ulu.

��Tw�j syn zosta� wezwany z odpoczynku, Sajjadma � powiedzia� Stilgar. � Czy chcesz, by uczestniczy� w twojej decyzji?

��A czy on m�g�by zmieni� moj� decyzj�?

��Powietrze, z pomoc� kt�rego m�wisz, pochodzi oczywi�cie z twoich w�asnych p�uc, ale�

��Decyzja zapad�a � powiedzia�a.

Ale mia�a z�e przeczucia i zastanawia�a si�, czy nie wykorzysta� Paula jako pretekstu do wycofania si� z niebezpiecznej drogi. Nale�a�o pomy�le� o nienarodzonej c�rce. To, co niebezpieczne dla cia�a matki, jest niebezpieczne dla cia�a c�rki. Nadeszli m�czy�ni ze zwini�tymi dywanami post�kuj�c pod ich ci�arem; zrzucili �adunek na wyst�p skalny wzbijaj�c kurz. Stilgar wzi�� j� za rami�, powi�d� w g��b muszli akustycznej utworzonej ze �cian na ty�ach wyst�pu. Wskaza� na �awk� skaln� w �rodku muszli.

��Tutaj zasi�dzie Matka Wielebna, ale mo�esz sobie spocz�� do jej przybycia.

��Wol� sta� � powiedzia�a Jessika.

Przygl�da�a si�, jak m�czy�ni rozwijaj� dywany, jak przykrywaj� podest, obserwowa�a t�um. Na skalnej posadzce znajdowa�o si� teraz przynajmniej dziesi�� tysi�cy ludzi. I ci�gle ich przybywa�o. Wiedzia�a, �e na zewn�trz ponad pustyni� zapada� ju� purpurowy zmrok, lecz w tej podziemnej hali panowa� wieczny zmierzch, szary przestw�r zat�oczony lud�mi przyby�ymi, by patrze�, jak ona stawia na szal� swe �ycie.

W t�umie z prawej strony otworzy�o si� przej�cie i zobaczy�a zbli�aj�cego si� Paula z dwoma ma�ymi ch�opcami po bokach. Dzieci opromienia�o che�pliwe poczucie w�asnej wa�no�ci. Trzymaj�c d�onie na no�ach spogl�da�y wilkiem na �cian� ludzi z obu stron.

��Synowie D�amisa, kt�rzy s� teraz synami Usula � powiedzia� Stilgar. � Powa�nie traktuj� swoje obowi�zki jako eskorta.

Pozwoli� sobie na u�miech pod adresem Jessiki. Zrozumia�a, �e pr�buje podnie�� j� na duchu, i by�a mu za to wdzi�czna, ale nie mog�a oderwa� my�li od czekaj�cego j� niebezpiecze�stwa. Nie mam wyboru: musz� to zrobi� � my�la�a. � Trzeba dzia�a� szybko, je�eli mamy zapewni� sobie miejsce w�r�d tych Fremen�w.

Paul wspi�� si� na skalny wyst�p zostawiaj�c dzieci na dole. Zatrzyma� si� przed matk�, zerkn�� na Stilgara i zn�w na Jessik�.

��Co si� dzieje? My�la�em, �e wzywaj� mnie na rad�.

Stilgar podni�s� r�k� na znak ciszy, wskazuj�c w lewo, gdzie w ci�bie otworzy�o si� drugie przej�cie. Utworzonym przez ludzi szpalerem kroczy�a Chani z twarz� elfa �ci�gni�t� od smutku. Szczup�e r�ce wystawa�y jej spod wdzi�cznego b��kitnego sari, kt�re na�o�y�a w miejsce filtrfraka. Na lewej r�ce przy ramieniu mia�a zawi�zan� zielon� chustk�. Ziele� na znak �a�oby � pomy�la� Paul. Ten akurat zwyczaj wyja�nili mu po�rednio dwaj synowie D�amisa m�wi�c, �e nie nosz� zieleni, poniewa� bior� go za ojca � opiekuna.

��Czy jeste� Lisanem al-Gaibem? � zapytali.

A Paul wyczuwaj�c d�ihad w ich s�owach, zby� ich pytanie pytaniem, dowiaduj�c si� wtedy, �e starszy z dw�jki, Kaleff, ma dziesi�� lat i jest naturalnym synem Geoffa. M�odszy, o�mioletni Orlop, by� rodzonym synem D�amisa.

Dziwny to by� dzie� z t� dw�jk� waruj�cych przy nim na jego w�asn� pro�b� i nie dopuszczaj�c� ciekawskich, by da� mu czas na karmienie w�asnych my�li i wieszczych wspomnie�, na obmy�lenie sposobu powstrzymania d�ihad.

Stoj�c teraz obok matki na progu jaskini i spogl�daj�c na t�um, zastanawia� si�, czy jest jakikolwiek spos�b, by zapobiec niepowstrzymanej szar�y fanatycznych legion�w. Za zbli�aj�c� si� do skalnego wyst�pu Chani pod��a�y w oddaleniu cztery kobiety nios�ce na noszach pi�t�. Jessika zignorowa�a przybycie Chani po�wi�caj�c ca�� uwag� kobiecie na noszach � pomarszczonemu i wysuszonemu s�dziwemu stworzeniu, starowinie w czarnej szacie z odrzuconym na plecy kapturem, kt�ry ods�oni� mocno �ci�gni�ty w�ze� siwych w�os�w i �ylast� szyj�. Noszowe delikatnie z�o�y�y swoje brzemi� na skalnej p�ce i Chani pomog�a starej kobiecie stan�� na nogi.

Wi�c to jest ich Matka Wielebna � my�la�a Jessika. Staruszka uwiesi�a si� Chani, podobna wi�zce okrytych czarn� szat� patyk�w, i podrepta�a ku Jessice. Stan�wszy twarz� w twarz z Jessik� d�ug� chwil� spoziera�a na ni� zadzieraj�c g�ow�, nim przem�wi�a ochryp�ym szeptem.

��A wi�c to ty.

Stara g�owa raz jeden kiwn�a si� ryzykownie na cienkiej szyi.

��Szadout Mapes mia�a racj� lituj�c si� nad tob�.

��Nie potrzebuj� niczyjej lito�ci � pr�dko i pogardliwie powiedzia�a Jessika.

��To si� dopiero oka�e � zachrypia�a stara kobieta.

Z zadziwiaj�c� �ywo�ci� obr�ci�a si� twarz� do t�umu.

��Powiedz im, Stilgar.

��Musz�? � zapyta�.

��Jeste�my ludem Misr � wychrypia�a staruszka. � Od kiedy nasi sumiccy przodkowie uciekli z Nilotic al � Ourcuba, wiemy, co to ucieczka i �mier�. M�odzi id� dalej, aby nie wymar� nasz lud.

Stilgar odetchn�� g��boko, wyst�pi� dwa kroki do przodu. Zat�oczon� jaskini� ogarn�a cisza; jakie� dwadzie�cia tysi�cy ludzi sta�o w milczeniu, prawie nieruchomo. Jessika poczu�a si� nagle ma�a i ostro�na.

��Dzisiejszej nocy musimy opu�ci� t� sicz, kt�ra tak d�ugo dawa�a nam schronienie, i uda� si� na po�udnie w pustyni� � powiedzia� Stilgar.

G�os jego uderzy� we wzniesione twarze, rozbrzmiewaj�c z si�� wzmocnion� przez akustyczn� muszl� na ty�ach p�ki. T�um wci�� milcza�.

��Matka Wielebna m�wi mi, �e nie prze�yje nast�pnej had�ra � powiedzia� Stilgar. � Bywali�my ju� przedtem bez Matki Wielebnej, lecz ludziom w takich tarapatach niedobrze szuka si� nowego domu.

Spokojne dot�d oblicze t�umu poruszy�a fala szept�w i niepokoju.

��Aby do tego nie dopu�ci� � ci�gn�� Stilgar � nasza nowa Sajjadina, Jessika od Magii, zgodzi�a si� przyst�pi� do rytua�u w�a�nie teraz. Podejmie pr�b� przej�cia g��bi ducha, aby�my nie utracili mocy naszej Matki Wielebnej.

Jessika od Magii � pomy�la�a Jessika. Zobaczy�a wpatrzone w siebie pe�ne znak�w zapytania oczy Paula, lecz usta jego pozosta�y zamkni�te wobec ca�ej tej dziwno�ci doko�a. Co b�dzie z nim, je�li umr� przy tej pr�bie? Ponownie z�e przeczucia wype�ni�y jej my�li. Chani zawiod�a star� Matk� Wielebn� do skalnej �awy w g��bi akustycznej muszli, po czym stan�a przy Stilgarze.

��Aby�my nie stracili wszystkiego, gdyby Jessika od Magii zawiod�a � powiedzia� Stilgar � Chani, c�rka Lieta, zostanie teraz konsekrowana na Sajjadin�.

Odst�pi� o krok. Z g��bi muszli akustycznej wydosta� si� g�os starej kobiety, wzmocniony szept, ostry i przenikliwy.

��Chani powr�ci�a ze swojej had�ra, Chani widzia�a wody.

Nad t�um wzni�s� si� szmer:

��Widzia�a wody.

��Konsekruj� c�rk� Liet na Sajj�din� � zachrypia�a staruszka.

��Jest przyj�ta � odpowiedzia� t�um.

Paul ledwo s�ysza� ceremonia�, ca�� uwag� skupi� nadal na tym, co powiedziano o jego matce. �Gdyby zawiod�a�. Obejrza� si� na t�, kt�r� nazywano Matk� Wielebn�, przygl�daj�c si� starczym wysuszonym rysom, niezg��bionemu b��kitowi nieruchomych oczu. Wygl�da�a tak, jakby lada podmuch mia� j� przewr�ci�, a jednak by�o w niej co�, co kaza�o przypuszcza�, �e mog�a osta� si� nietkni�ta kurzawie Coriolisa. Emanowa�a t� sama si��, jaka pami�ta� u Matki Wielebnej Gaius Helen Mohiam, kt�ra podda�a go pr�bie m�ki gom d�abbar.

��Ja, Matka Wielebna Ramallo, kt�ra przemawia wieloma g�osami, o�wiadczam to wam � powiedzia�a stara kobieta. � Chani jest stworzona, aby przyst�pi� do Sajjadin.

��Jest stworzona � odpowiedzia� t�um.

Kiwn�wszy g�ow� stara kobieta wyszepta�a:

��Daj� jej srebrne niebiosa, z�ocist� pustyni� z l�ni�cymi ska�ami, zielone pola, kt�re nadejd�. Daj� to wszystko Sajjadinie Chani. I �eby nie zapomnia�a, �e ma s�u�y� nam wszystkim, na ni� spadaj� pos�ugi w niniejszej Ceremonii Nasienia. Niechaj si� stanie wola Shai � huluda. � Podnios�a i opu�ci�a patykowat�, br�zow� r�k�.

Czuj�c, �e ceremonia� ogarnia j� i jak pr�d unosi poza wszelk� mo�liwo�� zawr�cenia, Jessika rzuci�a kr�tkie spojrzenie na pytaj�c� twarz Paula i przygotowa�a si� na ten s�d bo�y.

��Niech wyst�pi� wodmistrzowie � powiedzia�a Chani z ledwie tylko uchwytnym dr�eniem niepewno�ci w dziewcz�cym g�osie.

Jessika poczu�a teraz na sobie oko niebezpiecze�stwa, poznaj�c jego obecno�� po czujno�ci t�umu, po ciszy.

Z oddali nadchodzi�a dw�jkami grupa m�czyzn przeciskaj�c si� utworzonym w t�umie kr�tym szpalerem. Ka�da para nios�a ma�y sk�rzany buk�ak, dwukrotnie mo�e wi�kszy od ludzkiej g�owy. Buk�aki chlupota�y g�ucho. Prowadz�ca dw�jka z�o�y�a sw�j �adunek na wyst�pie u n�g Chani i cofn�a si� o krok. Jessika spojrza�a na buk�ak, na m�czyzn. Odrzucili kaptury odkrywaj�c d�ugie w�osy zwi�zane na karkach w koki. Czarne studnie ich oczu mierzy�y j� niewzruszonym spojrzeniem. Ci�ki aromat cynamonu wzbi� si� od buk�aka i podra�ni� powonienie Jessiki. Przyprawa? � zastanawia�a si�.

��Czy jest woda? � zapyta�a Chani.

Wodmistrz z lewa, m�czyzna z purpurow� krech� blizny na grzbiecie nosa, skin�� kr�tko g�ow�.

��Jest woda, Sajjadina � powiedzia� � ale nie umiemy jej pi�.

��Czy jest nasienie? � spyta�a Chani.

��Jest nasienie � powiedzia� ten sam m�czyzna.

Przykl�kn�wszy Chani po�o�y�a d�onie na chlupi�cym buk�aku.

��B�ogos�awiona jest woda i jej nasienie.

Rytua� by� jej znany i Jessika obejrza�a si� na Matk� Wielebn� Ramallo. Stara kobieta mia�a zamkni�te oczy i siedzia�a, jakby pogr��ona we �nie.

��Sajjadina Jessika � powiedzia�a Chani.

Obr�ciwszy si�, Jessika ujrza�a utkwione w sobie spojrzenie dziewczyny.

��Czy znasz smak b�ogos�awionej wody? � zapyta�a Chani. I nie daj�c Jessice czasu na odpowied�, rzek�a: Nie mo�esz zna� smaku b�ogos�awionej wody. Jeste� poza�wiatowcem i nie masz przywileju.

Z t�umu wyrwa�o si� westchnienie pomieszane z szelestem szat, od kt�rego Jessice w�os si� zje�y�.

��Stworzyciel zosta� zabity i plon by� du�y � powiedzia�a Chani.

Zacz�a odpl�tywa� zwini�t� rurk� przymocowan� na g�rze chlupi�cego buk�aka. Jessika mia�a teraz wra�enie, �e niebezpiecze�stwo wzmaga si� wok� niej. Rzuci�a okiem na Paula i zauwa�y�a, �e poch�oni�ty tajemnic� rytua�u, widzi tylko Chani. Czy widzia� ten moment czasu? � Po�o�y�a d�o� na swym �onie my�l�c o nienarodzonej c�rce, zadaj�c sobie pytanie: Czy mam prawo ryzykowa� nas obie?

Chani poda�a jej koniec rurki ze s�owami:

��Oto jest Woda �ycia, woda wi�ksza od wody � woda Kan, kt�ra wyzwala dusz�. Je�li masz by� Matk� Wielebn�, otworzy przed tob� wszech�wiat. Niechaj to Shai � hulud os�dzi.

Jessika poczu�a si� rozdarta mi�dzy powinno�ci� wobec swego nienarodzonego dziecka, a powinno�ci� wobec Paula. Wiedzia�a, �e ze wzgl�du na Paula powinna wzi�� koniec rurki do ust i napi� si� zawarto�ci buk�aka, lecz kiedy nachyla�a si� do rurki, zmys�y powiedzia�y jej o niebezpiecze�stwie. To co� w buk�aku mia�o gorzki zapach nieuchwytnie pokrewny wielu znanym truciznom, lecz niepodobny zarazem.

��Musisz to wypi� � powiedzia�a Chani.

Nie ma odwrotu � uprzytomni�a sobie Jessika. A z ca�ego szkolenia Bene Gesserit nie przychodzi�o jej na my�l nic, na co mog�a liczy� w tym momencie. Co to jest? � postawi�a sobie pytanie. � Alkohol? Narkotyk?�� Pochyli�a si� nad rurk� wyczuwaj�c estry cynamonu. Przed oczami stan�� jej pijany Duncan Idaho. Alkohol przyprawowy?

Wzi�a ko�c�wk� rurki do ust, wyssa�a jak najmniejsz� kropl�. Smakowa�o to przypraw� z odrobin� gryz�cej cierpko�ci.

Chani nadusi�a sk�rzany buk�ak. Jessika chc�c nie chc�c �ykn�a pot�ny haust p�ynu, staraj�c si� odzyska� spok�j i godno��.

��Przyj�� troch� �mierci to gorsze ni� sam� �mier� � powiedzia�a Chani.

Wpatrywa�a si� w Jessik� wyczekuj�co.

A Jessika, nadal z rurk� w ustach, wpatrywa�a si� w Chani. Czu�a smak zawarto�ci buk�aka w nozdrzach, na podniebieniu, w szcz�kach, w oczach � smak cierpkiej, ale ju� teraz s�odyczy.

Ch�odne.

Chani ponownie wpompowa�a jej p�yn do ust.

Delikatne.

Jessika studiowa�a rysy Chani, t� twarzyczk� elfa � dostrzegaj�c w niej jeszcze nie utrwalone przez czas rysy Lieta � Kynesa. To, czym mnie poj�, to jest narkotyk � rzek�a sama do siebie. Ale nie przypomina� on �adnego ze znanych jej narkotyk�w, a szkolenie Bene Gesserit obejmowa�o smakowanie wielu. Rysy twarzy Chani by�y tak wyra�ne, jak gdyby ostro o�wietlone.

Narkotyk.

Jessik� otoczy�a wiruj�ca cisza. Jej cia�o ka�dym swoim w��knem ch�on�o fakt, �e sta�o si� z nim co� nieodgadnionego. Jessika poczu�a, �e jest obdarzonym �wiadomo�ci� �d�b�em, mniejszym od najmarniejszej subatomowej cz�stki, jednak�e zdolnym porusza� si� i odbiera� zmys�ami otoczenie. Jak w objawieniu opad�y nagle zas�ony i zrozumia�a, �e u�wiadamia sobie psychokinestetyczn� stron� swej istoty. By�a i zarazem nie by�a �d�b�em. Wok� niej trwa�a jaskinia, ludzie. Wyczuwa�a ich: Paul, Chani, Stilgar, Matka Wielebna Ramallo.

Matka Wielebna.

W szkole chodzi�y s�uchy, �e niekt�re nie prze�ywaj� pr�by Matki Wielebnej, �e narkotyk je zabiera. Jessika skoncentrowa�a uwag� na Matce Wielebnej Ramallo, �wiadoma teraz, �e wszystko to dzieje si� w zatrzymanym momencie czasu � zawieszonym wy��cznie dla niej.

Dlaczego czas zosta� zawieszony? � zada�a sobie pytanie. Wpatrywa�a si� w zastyg�e twarze wok� siebie, zauwa�aj�c nad g�ow� Chani zatrzyman� w miejscu drobin� py�u.

Czeka�a.

Odpowied� na pal�c� kwesti� wdar�a si� do jej �wiadomo�ci jak eksplozja: jej osobisty czas zosta� zawieszony, by ocali� jej �ycie.

Skupi�a si� na psychokinestetycznej stronie swej istoty, spogl�daj�c w g��b siebie, i natychmiast natkn�a si� na j�dro kom�rki, otch�a� czerni, od kt�rej odskoczy�a jak oparzona. To jest owo miejsce, do kt�rego my nie mo�emy zajrze� � pomy�la�a. � Istnieje miejsce, o kt�rym Matki Wielebne jak�e niech�tnie wspominaj�, miejsce, gdzie tylko Kwisatz Haderach mo�e zagl�da�.

Zrozumienie tego problemu przywr�ci�o jej odrobin� pewno�ci, wi�c zaryzykowa�a i ponownie skupi�a si� na swej psychokinestetycznej stronie, zamieniaj�c si� w drobinosiebie i przepatruj�c w�asne wn�trze w poszukiwaniu niebezpiecze�stwa. Odkry�a je na terytorium po�kni�tego narkotyku. Nieznana substancja by�a ta�cuj�cymi w niej cz�stkami o tak szybkich poruszeniach, �e nawet zastyg�y czas nie m�g� ich zatrzyma�. Ta�cz�ce cz�stki. Zacz�a rozpoznawa� znajome struktury, wi�zania atomowe: oto atom w�gla� fale spirali� cz�steczka glukozy. Ca�y �a�cuch cz�steczek stawi� jej czo�o i pozna�a protein� metyloproteinow� konfiguracj�.

Aaaach!

By�o to bezg�o�ne duchowe westchnienie w jej wn�trzu, kiedy pozna�a charakter trucizny. Swoj� psychokinestetyczn� sond� wkroczy�a tam odsun�wszy drobin� tlenu i pozwalaj�c do��czy� si� nast�pnej drobinie w�gla, przy��czaj�c z powrotem wi�zanie tlenu� wodoru. Zmiana rozprzestrzenia�a si� coraz szybciej i szybciej, w miar� jak poszerza�o si� pole kontaktowe katalizy. Zawieszony czas poluzowa� nieco swoje kleszcze i Jessika wyczu�a ruch. Rurk� buk�aka przytkni�to do jej warg� delikatnie, zbieraj�c z nich kropl� wilgoci. Chani bierze katalizator z mego cia�a, by przemieni� trucizn� w buk�aku � pomy�la�a Jessika. � Po co?

Kto� pom�g� jej usi���. Zobaczy�a, jak prowadz� star� Matk� Wielebn� Ramallo i sadzaj� przy niej na przykrytym dywanem wyst�pie skalnym. Ko�cista r�ka dotkn�a jej policzka. I w �wiadomo�ci Jessiki pojawi�a si� nagle obca drobina psychokinestetyczna! Jessika pr�bowa�a j� odepchn��, lecz drobina podp�ywa�a coraz bli�ej� jeszcze bli�ej.

Zetkn�y si� ze sob�!

Przypomina�o to ostateczne zbli�enie, bycie dwojgiem ludzi jednocze�nie: nie telepati�, a wsp�ln� �wiadomo��.

Ze star� Matk� Wielebn�!

Lecz Jessika ujrza�a, �e Matka Wielebna nie uwa�a si� za star�.

Przed wsp�lnym duchowym okiem roztoczy� si� obraz: m�oda dziewczyna o rozta�czonej duszy i wra�liwym usposobieniu. W obr�bie wsp�lnej �wiadomo�ci ta m�oda dziewczyna powiedzia�a:

��Tak, taka w�a�nie jestem.

Jessika by�a w stanie tylko przyj�� te s�owa, bez odpowiedzi.

��Niebawem b�dziesz mia�a to wszystko, Jessiko � powiedzia� wewn�trzny obraz.

To jest halucynacja � powiedzia�a sobie Jessika.

��Dobrze wiesz, �e nie � odpar�a wewn�trzna zjawa. � Teraz szybko, nie opieraj si�. Nie ma wiele czasu. My� � Nast�pi�a d�uga przerwa, po czym: � Powinna� by�a mi powiedzie�, �e jeste� brzemienna!

Jessika odnalaz�a mow� w ramach tej wsp�lnej �wiadomo�ci.

��Dlaczego?

��To zmienia was obie! �wi�ta Macierzy, co my�my zrobi�y?

Jessika odczu�a przemieszczenie wymuszone na wsp�lnej �wiadomo�ci i okiem duchowym spostrzeg�a inn� drobinoobecno��. Ta inna drobina �miga�a jak szalona to tu, to tam, doko�a. Emanowa�a paniczn� trwog�.

��Musisz by� silna � powiedzia�a zjawoobecno�� starej Matki Wielebnej. � Ciesz si�, �e nosisz w�a�nie c�rk�, m�ski p��d by tego nie prze�y�. Teraz� ostro�nie, delikatnie� dotknij swojej c�rkoobecno�ci. B�d� obecno�ci� swej c�rki. Wch�o� strach� daj ukojenie� b�d� dzielna i silna� czule teraz� delikatnie�

Tamta inna �migaj�ca drobina podlecia�a bli�ej i Jessika dotkn�a jej pos�usznie. Strach omal jej nie rozsadzi�. Walczy�a z nim jedynym znanym sobie sposobem: �Nie wolno si� ba�. Strach zabija duszꅔ Litania pozornie j� uspokoi�a. Druga drobina przylgn�a do niej nieruchomo. S�owa nie poskutkuj� � powiedzia�a sobie Jessika. Sprowadzi�a si� do podstawowych odruch�w emocjonalnych, promieniuj�c mi�o�ci�, ciep�em, ukojeniem i bezpiecze�stwem. Przera�enie ust�pi�o.

Ponownie dosz�a do g�osu obecno�� starej Matki Wielebnej, lecz obecnie istnia�a trojako�� wsp�lnej �wiadomo�ci, dw�ch aktywnych i jednej, kt�ra ch�on�a le��c spokojnie.

��Czas mnie nagli � powiedzia�a Matka Wielebna w obr�bie �wiadomo�ci. � Wiele mam ci do przekazania. I nie wiem, czy twoja c�rka przyjmie to wszystko pozostaj�c jednocze�nie przy zdrowych zmys�ach. Ale to si� musi sta�: potrzeby plemienia s� najwa�niejsze.

��Co�

��Nic nie m�w i przyjmuj!

Przed Jessik� roztoczy�y si� obrazy prze�y�. Przypomina�o to film szkoleniowy z projektora podprogowej �wiadomo�ci akademii Bene Gesserit� tylko szybciej i� oszo�amiaj�co szybko. Ogl�da�a wszystkie prze�ycia tak, jak to naprawd� by�o: pozna�a tam kochanka � m�skiego, brodatego, z ciemnymi freme�skimi oczami, i za po�rednictwem pami�ci Matki Wielebnej ujrza�a jego si�� i czu�o��, jego ca�ego w jednym przypominaj�cym mgnienie oka momencie. Nie by�o ju� czasu na zastanawianie si�, czym to grozi p�odowi c�rki, starcza�o go tylko, by ch�on�� i rejestrowa�.

Wydarzenia zalewa�y Jessik� � narodziny, �ycie, �mier� � sprawy wa�kie i b�ahe, zalew indywidualnych obraz�w czasu. Dlaczego jaka� lawina piasku ze szczytu urwiska mia�aby utkwi� w pami�ci? � zdziwi�a si� Jessika. Zbyt p�no zda�a sobie spraw�, co si� dzieje: stara kobieta umiera�a i umieraj�c przelewa�a swoje prze�ycia w jej �wiadomo��, tak jak wlewa si� wod� do kubka. Kiedy patrzy�a na to wszystko, tamta inna drobina zatopi�a si� z powrotem w �wiadomo�� sprzed narodzenia. I tak umieraj�c-w-pocz�ciu stara Matka Wielebna pozostawi�a w pami�ci Jessiki swoje �ycie z ostatnim tchnieniem rozp�ywaj�cych si� s��w:

��Czeka�am na ciebie � powiedzia�a. � Masz tu moje �ycie.

I rzeczywi�cie by�o zamkni�te jak w kapsu�ce, od pocz�tku do ko�ca. Nawet chwila �mierci.

Jestem teraz Matk� Wielebn� � zda�a sobie spraw� Jessika. I poj�a w ujednoliconej �wiadomo�ci, �e w istocie sta�a si� dok�adnie tym, co rozumiano przez Matk� Wielebn� Bene Gesserit. Narkotyczna trucizna przeobrazi�a j�. Wiedzia�a, �e niezupe�nie tak robiono to w szkole Bene Gesserit. Nikt nie wprowadzi� jej nigdy w owe sekrety, ale wiedzia�a. Rezultat ko�cowy by� ten sam. Wyczu�a c�rkodrobin� ci�gle dotykaj�c� jej wewn�trznej �wiadomo�ci: wejrza�a w ni�, lecz nie by�o odpowiedzi. Kiedy Jessika uprzytomni�a sobie, co si� z ni� sta�o, przenikn�o j� na wskro� przera�liwe uczucie osamotnienia. Zobaczy�a swoje w�asne �ycie jako uk�ad, kt�ry zwolni� tempa, podczas gdy wszelkie �ycie doko�a niej przyspiesza�o, a� rozhu�tana interakcja nabra�a ostro�ci.

Po uwolnieniu si� jej cia�a od gro�by trucizny uczucie drobino-�wiadomo�ci zatar�o si� nieco, jej intensywno�� os�ab�a, jednak Jessika stale wyczuwa�a tamt� �inn�� drobin�, dotykaj�c jej z poczuciem winy za to, co na ni� �ci�gn�a. Zrobi�am to, moja biedna, nie ukszta�towana, droga, male�ka c�rko. Przywiod�am ci� na ten �wiat, wystawiaj�c tw� �wiadomo��, zupe�nie bezbronn�, na jego wielorako��. Mikroskopijna fala b�ogo-mi�o�ci by�a odpowiedzi� drobiny, niczym odbicie tego, co w ni� przela�a. Zanim zd��y�a si� odwzajemni�, poczu�a obecno�� w�adczej pami�ci. Nale�a�o co� uczyni�. Szuka�a tego po omacku zdaj�c sobie spraw�, �e hamuje j� ot�pienie przemienionego narkotyku, kt�ry przenika� jej zmys�y. Mog�abym i to przemieni� � pomy�la�a. � Mog�abym usun�� dzia�anie narkotyku, a sam narkotyk unieszkodliwi�. Ale przeczu�a, �e to by�by b��d. � Jestem w rytuale zespolenia. � Nagle ju� wiedzia�a, co ma zrobi�.

Otworzy�a oczy, wskaza�a gestem buk�ak, kt�ry Chani trzyma�a teraz nad ni�.

��Zosta�a pob�ogos�awiona � powiedzia�a Jessika. � Zmieszaj wody, niech przemiana obejmie wszystkich, niech ludzie uczestnicz� i dziel� si� b�ogos�awie�stwem.

Niech katalizator zrobi swoje. � my�la�a. � Niech ludzie napij� si� tego i na jaki� czas niech osi�gn� podwy�szon� �wiadomo�� siebie nawzajem. Narkotyk jest ju� nieszkodliwy� teraz, gdy przemieni�a go Matka Wielebna.

W�adcza pami�� narzuca�a si� ci�gle, naciska�a. By�o jeszcze co�, co musia�a zrobi�, u�wiadomi�a sobie, ale narkotyk utrudnia� koncentracj�. Aaaach� stara Matka Wielebna.

��Spotka�am Matk� Wielebn� Ramallo. � powiedzia�a Jessika. � Odesz�a, lecz pozosta�a. Niechaj pami�� jej zostanie uhonorowana w ceremonii.

Zaraz, sk�d ja wzi�am te s�owa? � zastanawia�a si�. I zda�a sobie spraw�, �e pochodz� one z innej pami�ci, z ��ycia�, kt�re zosta�o jej podarowane i kt�re teraz by�o cz�ci� jej samej. Jednak�e czego� tu brakowa�o w tym podarunku.

Niech maj� swoj� orgi� � powiedzia�a w niej ta inna pami��. � Niewiele maj� przyjemno�ci z �ycia. Tak, a ty i ja potrzebujemy tej chwili czasu na zapoznanie si�, nim ust�pi� i wyp�yn� przez twoje wspomnienia. Ju� wyczuwam, jak wi��� si� z twoimi drobinami. Aaach, tw�j umys� wype�niaj� interesuj�ce rzeczy. Jak�e wielu spraw nigdy sobie nie wyobra�a�am.

I zamkni�ty w Jessice pami�cio-umys� otworzy� si� przed ni�, pozwalaj�c jej spojrze� w szeroki korytarz na inne Matki Wielebne w innych Matkach Wielebnych, tyle ich, �e wydawa�o si�, jakby nie by�o im ko�ca. Jessika cofn�a si� ze strachu, �e zagubi si� w oceanie jedno�ci. Korytarz jednak pozosta�, objawiaj�c jej, �e kultura freme�ska jest o wiele starsza, ni� przypuszcza�a.

Zobaczy�a Fremen�w z Poritrion, ludzi zniewie�cia�ych na przytulnej planecie, �atw� zdobycz dla rabusi�w imperialnych, kt�rzy zaganiali ich i niczym owce wywozili do ludzkich kolonii zak�adanych na Bela Tegeuse i Salusa Secundus. Och, c� za bole�� wyczuwa�a Jessika w owych rozstaniach. Daleko w g��bi tego korytarza iluzjo-g�os krzycza�:

��Oni odmawiaj� nam Had�d�!

Jessika ujrza�a niewolnicze obozy na Bela Tegeuse w tym korytarzu �wiadomo�ci, ujrza�a odsiew i selekcj�, kt�re zaludnia�y Rossaka i Harmonthepa. Sceny zwierz�cego okrucie�stwa roz�o�y�y si� przed ni� jak p�atki straszliwego kwiatu.

I zobaczy�a nitk� przesz�o�ci snut� przez sajjadin� po sajjadinie, pocz�tkowo w formie ustnego przekazu, skryt� w pustynnych �piewankach, a nast�pnie w udoskonalonej postaci ich w�asnej Matki Wielebnej po odkryciu narkotycznej trucizny na Rossaku� i teraz podniesion� do wysublimowanej pot�gi wraz z odkryciem Wody �ycia na Arrakis.

Gdzie� w g��bi korytarza �wiadomo�ci jaki� inny g�os krzycza�:

��Nigdy nie wybaczymy! Nigdy nie zapomnimy!

Lecz uwag� Jessiki zaprz�tn�o objawienie Wody �ycia, jej �r�d�a: p�ynnej wydzieliny umieraj�cego czerwia pustyni, stworzyciela. Patrz�c w swej nowej pami�ci na jego zabijanie, Jessika st�umi�a westchnienie. Stworzenie zosta�o utopione!

��Matko, nic ci nie jest?

G�os Paula zabrzmia� natr�tnie i Jessika z trudem wydoby�a si� z wewn�trznej �wiadomo�ci, by obr�ci� oczy na syna z poczuciem obowi�zku wobec niego, lecz przepe�niona niech�ci� dla jego obecno�ci.

Jestem jako cz�owiek, kt�rego r�ce porazi�o odr�twienie, bez czucia w nich od pocz�tku �wiadomo�ci, a� nadszed� dzie�, kiedy powr�ci�o im czucie. � Ta my�l, otoczka �wiadomo�ci, utkwi�a w jej g�osie. � I m�wi�: Patrzcie! Ja mam r�ce! Lecz ludzie wsz�dzie wok� mnie odpowiadaj�: Co to s� r�ce?

��Nic ci nie jest? � powt�rzy� Paul.

��Nie.

��Czy nic si� nie stanie, je�eli si� napij�? � Wskaza� ruchem r�ki buk�ak w d�oniach Chani. � Oni chc�, abym si� tego napi�.

Dotar�o do niej ukryte znaczenie jego s��w. Poj�a, �e si� o ni� martwi, �e wyczu� trucizn� w pierwotnej, nie przemienionej substancji. Wtedy zacz�a si� zastanawia� nad granicami jasnowidzenia Paula. Jego pytanie wiele jej powiedzia�o.

��Mo�esz pi� � powiedzia�a. � To zosta�o przemienione.

Spojrza�a gdzie� poza niego i dostrzeg�a Stilgara, kt�ry patrzy� na ni� z g�ry, badaj�c j� ciemnociemnymi oczami.

��Teraz wiemy, �e nie mo�esz by� nieprawdziwa � powiedzia�.

W tym r�wnie� wyczu�a dwuznaczno��, ale narkotyk zam�ci� ju� jej zmys�y. Jak�e ciep�o by�o i przytulnie. Jacy� to dobroczy�cy ci Fremeni, �e j� dopu�cili do takiego braterstwa.

Paul zauwa�y�, �e narkotyk zaw�adn�� matk�. Przeszuka� sw� pami�� � ustalon� przesz�o��, p�ynne linie mo�liwych przysz�o�ci. Przypomina�o to wypatrywanie zatrzymanych moment�w czasu, kt�re m�ci�y soczewki duchowego oka. Wyrwane z nurtu fragmenty trudne by�y do zrozumienia. Za� sam narkotyk � o nim Paul potrafi� zebra� wiedz�, rozumia�, jak podzia�a� on na jego matk�, z tym, �e ta wiedza nie mia�a naturalnego rytmu, �e brak�o jej usystematyzowania. Nagle uprzytomni� sobie, �e widzie�, jak przesz�o�� zajmuje miejsce tera�niejszo�ci, to jedno, ale �e prawdziwa pr�ba jasnowidzenia to dojrzenie przesz�o�ci w przysz�o�ci. Rzeczy ci�gle nie by�y tym, na co wygl�da�y.

��Napij si� � powiedzia�a Chani.

Pomacha�a mu rogow� ko�c�wk� rurki buk�aka przed nosem. Paul wyprostowa� si� nie spuszczaj�c z niej oczu. Wyczuwa� w powietrzu atmosfer� karnawa�owego podniecenia. Wiedzia�, co nast�pi, kiedy wypije t� przypraw� wraz z najczystsz� postaci� substancji, kt�ra wywo�a w nim przemian�. Zza plec�w Chani odezwa� si� Stilgar:

��Pij, ch�opcze. Op�niasz rytua�.

Paul ws�ucha� si� wtedy w g�osy t�umu; s�ysza� w nich szale�stwo.

��Lisan al � Gaib � m�wi�y. � Muad�Dib!

Spu�ci� oczy na matk�. Wydawa�a si� spa� spokojnie w pozycji siedz�cej, oddycha�a r�wno i g��boko. Przyszed� mu na my�l zwrot z przysz�o�ci, kt�ra by�a jego samotn� przesz�o�ci�: �Ona �pi w Wodach �ycia�. Chani poci�gn�a go za r�kaw. Paul wzi�� rogow� ko�c�wk� do ust, s�uchaj�c krzyk�w ludzi. Poczu�, jak p�yn tryska mu do gard�a, gdy Chani pocisn�a buk�ak; zakr�ci�o mu si� w g�owie od opar�w. Chani odebra�a mu rurk�, w�o�y�a buk�ak w wyci�gaj�ce si� po niego z do�u jaskini d�onie. Zatrzyma� wzrok na jej ramieniu, na opasce �a�obnej zieleni. Kiedy Chani wyprostowa�a si�, dostrzeg�a jego spojrzenie.

��Potrafi� go op�akiwa� nawet w�r�d szcz�liwo�ci. To jest co�, co on nam da�.

W�o�y�a w jego d�o� swoj� i poci�gn�a go wzd�u� wyst�pu.

��W jednym jeste�my do siebie podobni, Usul: ka�demu z nas Harkonnenowie zabrali ojca.

Paul szed� za ni�. Mia� wra�enie, �e jego g�owa zosta�a odj�ta od cia�a i przedziwnie doszyta. Nogi by�y gdzie� daleko i jakby z gumy. Weszli w w�sk� odnog� korytarza, w kt�rym rozmieszczone co jaki� czas kule �wi�toja�skie rzuca�y s�abe �wiat�o na �ciany. Paul czu�, jak narkotyk zaczyna wywiera� na niego sw�j niepowtarzalny wp�yw, otwieraj�c czas niby kwiat. Skr�caj�c w nast�pny mroczny tunel stwierdzi�, �e musi si� wesprze� na Chani dla utrzymania r�wnowagi. Twardo�� postronk�w i mi�kko�ci, jakie wyczu� pod jej szat�, wzburzy�a w nim krew. Na te doznania na�o�y�o si� dzia�anie narkotyku, sk�adaj�c przysz�o�� i przesz�o�� w tera�niejszo��, dla niego pozostawiaj�c najbardziej zaw�ony obszar tr�jokularowego ogniska.

��Ja ci� znam, Chani � wyszepta�. � Siedzieli�my na skalnej p�ce ponad piaskami, ja za� koi�em twe l�ki. Pie�cili�my si� w mroku siczy. My�my�

Stwierdzi�, �e traci ogniskow� widzenia: � pr�bowa� potrz�sn�� g�ow�, ale si� potkn��. Chani podtrzyma�a go, wprowadzaj�c za ci�kie kotary w ��t� przytulno�� prywatnego mieszkania, z niskimi stolikami, poduszkami, pos�aniem nakrytym pomara�czow� narzut�. Paul uprzytomni� sobie, �e si� zatrzymali, �e Chani stoi przed nim i �e w oczach ma wyraz cichego l�ku.

��Musisz mi powiedzie� � szepn�a.

��Ty� jest Sihaja � rzek� � wiosna pustyni.

��Kiedy plemi� zespala si� w Wodzie � odpar�a � jeste�my razem� wszyscy. Zespalamy si�. Mog� czu� w sobie innych, lecz boj� si� zespolenia z tob�.

��Dlaczego? � Stara� si� skoncentrowa� na niej, ale przesz�o�� i przysz�o�� stapia�y si� w tera�niejszo�� zamazuj�c jej wizerunek. Widzia� j� na r�ne sposoby w niezliczonych pozycjach i sytuacjach.

��W tobie jest co� przenikaj�cego � powiedzia�a. � Kiedy ci� zabra�am od innych� zrobi�am to poniewa� czu�am, czego reszta pragnie. Ty� wywierasz na ludzi nacisk. Ty� sprawiasz, �e mamy widzenia!

Zmusi� si�, by m�wi� wyra�nie:

��Co widzisz?

Spu�ci�a wzrok na swoje d�onie.

��Widz� dziecko� w swych ramionach. To jest nasze dziecko, twoje i moje. � Po�o�y�a d�o� na ustach. � Sk�d ja znam ka�dy rys twojej twarzy�

Oni maj� ten dar w pewnym stopniu. � powiedzia� mu jego umys�. � Ale t�umi� go, bo to przera�a.

W chwili jasno�ci zobaczy�, jak Chani dygoce.

��Co takiego chcesz powiedzie�? � zapyta�.

��Usul � wyszepta�a, dygoc�c w dalszym ci�gu.

��Nie mo�esz wycofa� si� w przysz�o�� � powiedzia�. Ogarn�o go niezmierne wsp�czucie dla niej. Przyci�gn�� j� do siebie, pog�aska� pog�owie. � Chani, Chani, nie b�j si�.

��Usul pom�, mi � za�ka�a.

Poczu�, jak wraz z dzia�aniem jego s��w narkotyk doko�czy� swego w nim dzie�a, zdzieraj�c wszelkie kurtyny i pokazuj�c mu odleg�y szary wir jego przysz�o�ci.

��Jeste� taki spokojny � powiedzia�a Chani.

Balansuj�c w swej �wiadomo�ci patrzy�, jak czas rozci�ga si� we w�asnych osobliwych wymiarach, w stanie delikatnej r�wnowagi, a jednak wiruj�cy, w�ski, a rozpostarty jak sie� zagarniaj�ca niezliczone �wiaty i si�y, napi�ta lina, po kt�rej musi przej��, a zarazem rozta�czona pod stopami karuzela. Po jednej stropie widzia� Imperium, jakiego� Harkonnena imieniem Feyd-Rautha, kt�ry �miga� ku niemu jak �miertelne ostrze, sardaukar�w rw�cych jak huragan ze swej planety, by szerzy� pogrom na Arrakis, wsp�dzia�aj�c� z nimi i spiskuj�c� Gildi�, Bene Gesserit z ich planem doboru hodowlanego. Wszystko to wzbiera�o jak burza na jego horyzoncie, powstrzymywana jedynie przez Fremen�w i ich Muad�Diba, u�pionych tytanicznych Fremen�w, spr�onych do swej dzikiej krucjaty przez wszech�wiat. Paul czu�, �e jest w samym �rodku, na osi, na kt�rej obraca si� ca�a ta konstrukcja, �e idzie po jakim� cienkim drucie spokoju z odrobin� szcz�cia, i z Chani obok siebie. Widzia� ci�gn�cy si� przed nim drut, widzia� czas wzgl�dnego spokoju w ukrytej siczy, chwil� oddechu mi�dzy okresami gwa�tu.

��Nie ma innego miejsca na spok�j � powiedzia�.

��Usul, ty p�aczesz � wyszepta�a Chani, � Usul, si�o moja, czy ty dajesz wilgo� umar�ym? Kt�rym umar�ym?

��Tym, co jeszcze nie umarli � powiedzia�.

��Wi�c nie zabieraj im czasu �ycia.

Przez narkotyczn� mg�� wyczu�, jak dalece ma racj�, gwa�townie przyci�gn�� j� do siebie.

��Sihaja!

Po�o�y�a mu d�o� na policzku.

��Ju� si� nie boj�, Usul. Sp�jrz na mnie. Widz� to, co ty widzisz, kiedy mnie obejmujesz.

��Co widzisz?

��Widz�, jak dajemy sobie wzajemnie mi�o�� w chwili ciszy pomi�dzy burzami. Takie jest nasze przeznaczenie.

Narkotyk zm�g� go znowu i Paul pomy�la�: tak wiele razy dawa�a� mi ukojenie i zapomnienie. Na nowo pogr��y� si� w hiperiluminacji i wypuk�orze�bie wizji czasu, czu�, jak jego przysz�o�� staje si� wspomnieniem � czu�ych poni�e� fizycznej mi�o�ci, zespolenia i komunii ja�ni, �agodno�ci i gwa�tu.

��Ty� jest silna, Chani � wyszepta�. � Nie opuszczaj mnie.

��Nigdy � powiedzia�a i poca�owa�a go w policzek.

Baron Vladimir Harkonnen gna� jak burza przez korytarz ze swoich prywatnych komnat, przelatuj�c przez �aty przedwieczornego s�onecznego blasku padaj�cego z okien pod sufitem. Kiwa� si� i podrygiwa� w swych dryfach gwa�townymi ruchami. Przemkn�� przez prywatn� kuchni�, przez bibliotek�, przez niewielki salon przyj�� i wpad� do izby s�u�bowej, gdzie zapanowa� ju� wieczorny luz. Kapitan gwardii Iakin Nefud siedzia� na pi�tach na tapczanie pod przeciwleg�� �cian� komnaty, z dr�twym ot�pieniem wywo�anym semut� na p�askiej twarzy, po�r�d niesamowitego kwilenia semuckiej muzyki. �wita kapitana przysiad�a opodal gotowa na jego skinienie.

��Nefud! � rykn�� baron.

Ludzie pozbierali si� na nogi. Nefud wsta�, na jego obliczu malowa� si� spok�j, lecz nalot blado�ci �wiadczy� o przera�eniu. Semucka muzyka urwa�a si�.

��M�j panie baronie � powiedzia�. Tylko narkotyk powstrzymywa� dr�enie w jego g�osie. Baron obrzuci� spojrzeniem otaczaj�ce go twarze, dostrzegaj�c na nich wyraz ob��ka�czego spokoju. Powr�ciwszy spojrzeniem do Nefuda odezwa� si� jedwabistym tonem:

��Od jak dawna jeste� u mnie kapitanem gwardii, Nefud?

Nefud prze�kn��.

��Od czasu Arrakis, m�j panie. Prawie dwa lata.

��I czy zawsze uprzedza�e� niebezpiecze�stwo zagra�aj�ce mej osobie?

��Takie by�o moje jedyne �yczenie, m�j pilnie.

��Wi�c gdzie jest Feyd-Rautha? � rykn�� baron.

Nefud skurczy� si�.

��M�j panie?

��Nie uwa�asz Feyda-Rauthy za niebezpiecze�stwo zagra�aj�ce mej osobie? � G�os barona by� zn�w jedwabisty. Nefud zwil�y� j�zykiem wargi. Nieco ot�pienia znik�o z jego oczu.

��Feyd-Rautha jest w kwaterach niewolnik�w, m�j panie.

��Znowu u kobiet, h�?

Baron dygota� od ledwie pow�ci�ganego gniewu.

��Sire, mo�e on jest�

��Milcze�!

Baron post�pi� jeszcze o krok, zauwa�y�, jak ludzie cofaj� si� jak tworz� nieuchwytn� przestrze� wok� Nefuda, odcinaj�c si� od obiektu gniewu.

��Czy nie rozkaza�em ci wiedzie� dok�adnie, gdzie jest na-baron o ka�dej porze? � zapyta� baron. Zbli�y� si� jeszcze o krok. � Czy nie powiedzia�em ci, �e masz wiedzie� dok�adnie co na-baron m�wi� za ka�dym razem � i do kogo? � Nast�pny krok. � Czy nie powiedzia�em ci, �e masz mi donosi� za ka�dym razem, kiedy p�jdzie do kwater niewolnic?

Nefud prze�kn��. Pot wyst�pi� mu na czo�o. Baron m�wi� beznami�tnym g�osem, niemal pozbawionym wszelkiej intonacji.

��Czy nie powiedzia�em ci tego wszystkiego?

Nefud kiwn�� g�ow�.

��I czy nie powiedzia�em ci, �e masz sprawdza� wszystkich przys�anych do mnie ch�opc�w � niewolnik�w i �e masz to robi� ty sam� osobi�cie?

Nefud ponownie kiwn�� g�ow�.

��Czy nie zauwa�y�e� przypadkiem skazy na udzie u tego, kt�rego przys�ano mi dzi� wieczorem? � zapyta� baron. � Czy to mo�liwe, aby� ty�

��Stryju.

Baron odwr�ci� si�, jakby go uk�si�a �mija, wytrzeszczy� oczy na stoj�cego w drzwiach Feyda-Rauth�. Obecno�� bratanka, tu i teraz, wyraz po�piechu, kt�rego m�ody cz�owiek nie potrafi� ca�kowicie ukry� � to wszystko wiele m�wi�o. Feyd-Rautha mia� swoj� w�asn� siatk� szpieg�w wok� barona.

��Chc�, aby usuni�to cia�o, kt�re znajduje si� w moich komnatach � powiedzia� baron trzymaj�c r�k� na broni miotaj�cej pod szat� i dzi�kuj�c sobie, �e ma najlepsz� tarcz�.

Feyd-Rautha spojrza� na dw�ch przylepionych do prawej �ciany gwardzist�w, skin�� g�ow�. Obaj oderwali si� od muru i wypadli za drzwi na korytarz, �piesz�c w kierunku komnat barona. Ci dwaj, h�? � pomy�la� baron. � Ach, ten m�ody potw�r musi si� jeszcze wiele nauczy� o konspiracji!

��Wnosz�, �e w kwaterach niewolnik�w panuje spok�j, Feyd � powiedzia�.

��Gra�em w cheopsa z mistrzem niewolnik�w � wyja�ni� Feyd-Rautha, a pomy�la�: Co si� sta�o? Ch�opiec pos�any przez nas stryjowi zosta� najwyra�niej zabity. Mimo �e do tej roboty by� idealny. Nawet sam Hawat nie dokona�by lepszego wyboru. Ch�opiec by� idealny!

��Gra�e� w szachy piramidalne � powiedzia� baron. � To �adnie: Wygra�e�?

��Ja� ach, tak, stryju. � I Feyd-Rautha usi�owa� opanowa� niepok�j. Baron pstrykn�� palcami.

��Nefud, pragniesz powr�ci� do mych �ask?

��Sire, co ja takiego zrobi�em? � wyj�ka� Nefud.

��Teraz to jest bez znaczenia � rzek� baron. � Feyd pobi� mistrza niewolnik�w w cheopsa. S�ysza�e�?

��Tak� sire.

��Chc�, by� wzi�� trzech ludzi i uda� si� do mistrza niewolnik�w � rzek� baron. � Zgarotujesz go. Jak sko�czysz, przyniesiecie mi jego cia�o, abym obejrza�, czy zosta�o to w�a�ciwie zrobione. Nie mo�emy trzyma� na s�u�bie takich marnych szachist�w.

Feyd-Rautha zblad�, wyst�pi� krok naprz�d.

��Ale, stryju, ja�

��P�niej, Feyd � rzek� baron, op�dzaj�c si� d�oni�. � P�niej.

Dwaj gwardzi�ci wyprawieni do kwater barona po cia�o niewolnika przeszli obok drzwi uginaj�c si� pod ci�arem, ich brzemi� zwisa�o mi�dzy nimi, r�ce wlok�y si� po ziemi. Baron obserwowa� ich, dop�ki nie znikn�li mu z oczu. Nefud zbli�y� si� z boku do barona.

���yczysz sobie, m�j panie, bym teraz zabi� mistrza niewolnik�w?

��Teraz � poleci� baron. � A jak si� z tym uwiniesz, dodaj do swej listy tamtych dw�ch, kt�rzy przed chwil� przeszli. Nie podoba mi si� ich spos�b niesienia tego cia�a. Takie rzeczy nale�y robi� schludnie. R�wnie� ich zw�oki b�d� chcia� zobaczy�.

��M�j panie � odezwa� si� Nefud � czy to chodzi o co�, co ja�

��R�b, jak ci kaza� tw�j pan � powiedzia� Feyd-Rautha. Teraz pozosta�a mi tylko nadzieja na ocalenie w�asnej sk�ry � pomy�la�.

Dobrze! � przyklasn�� w duchu baron. � Jednak wie, jak umywa� r�ce. I u�miechn�� si� skrycie. Ch�opak wie r�wnie�, czym mnie ug�aska� i jak najlepiej powstrzyma� m�j gniew wisz�cy nad jego g�ow�. Wie, �e musz� go oszcz�dzi�. Kt� inny przejmie wodze, kt�re pewnego dnia musz� wypu�ci� z r�k? Nie mam nikogo r�wnie zdolnego. Ale on musi si� nauczy�! A ja musz� zachowa� siebie, podczas gdy on si� uczy.

Nefud skin�� na ludzi, by szli za nim, i wyprowadzi� ich za drzwi.

��Zechcia�by� towarzyszy� mi do moich komnat, Feyd? � zapyta� baron.

��Jestem na twoje rozkazy � sk�oni� si� Feyd-Rautha. Wpad�em � my�la�.

��Id� przodem � baron wskaza� drzwi.

Feyd-Rautha jedynie ledwo dostrzegalnym wahaniem pokaza� po sobie strach. Czy przegra�em z kretesem? � zadawa� sobie pytanie. Czy zatopi mi w plecach zatrute ostrze� powoli, przez tarcz�? Czy ma innego nast�pc�?

Niech zakosztuje tej chwili strachu � my�la� baron pod��aj�c za swoim bratankiem. � Zajmie moje miejsce, ale w wybranym przeze mnie momencie. Nie pozwol� mu zmarnowa� tego, co zbudowa�em!

Feyd-Rautha stara� si� nie i�� za szybko. Ciarki chodzi�y mu po plecach, jakby jego cia�o samo zastanawia�o si�, kiedy te� spadnie cios. Jego mi�nie na przemian to napr�a�y si�, to rozlu�nia�y.

��S�ysza�e� ostatnie wie�ci z Arrakis? � zapyta� baron.

��Nie, stryju.

Feyd-Rautha zadawa� sobie gwa�t, by si� nie obejrze�. Ruszy� w g��b korytarza ku wyj�ciu ze skrzyd�a s�u�by.

��Maj� w�r�d Fremen�w nowego proroka czy jakiego� tam aposto�a � rzek� baron. � Nazywaj� go Muad�Dib. Bardzo �mieszne, naprawd�. To znaczy mysz. Poleci�em Rabbanowi, by im zostawi� t� ich religi�. B�d� mieli zaj�cie.

��To bardzo ciekawe, stryju � powiedzia� Feyd-Rautha. Skr�ci� w sekretny korytarz do komnat stryja, g�owi�c si�: dlaczego on m�wi o religii? Czy to jaka� subtelna sugestia dla mnie?

��Nieprawda�? � powiedzia� baron.

Wkroczyli do apartament�w barona i przez salon przyj�� weszli do sypialni. Powita�y ich tutaj dyskretne �lady zmaga�, przemieszczona lampa dryfowia, poduszka na pod�odze, ta�ma koj�ca rozci�gni�ta przez wezg�owie.

��To by� chytry plan � rzek� baron. Z tarcz� ci�gle nastawion� na maksimum zatrzyma� si�, staj�c twarz� w twarz z bratankiem. � Ale nie do�� chytry. Powiedz mi, Feyd, dlaczego sam mnie nie zabi�e�? Mia�e� dosy� okazji.

Feyd-Rautha znalaz� sobie krzes�o dryfowe i wzruszaj�c w duchu ramionami siad� nie proszony. Teraz musz� by� zuchwa�y � pomy�la�.

��Uczy�e� mnie, �e moje w�asne d�onie musz� pozosta� czyste � powiedzia�.

��Ach, tak � rzek� baron. � Kiedy znajdziesz si� przed obliczem Imperatora, musisz by� w stanie szczerze wyzna�, �e nie pope�ni�e� tego czynu. Wied�ma u boku Imperatora us�yszy twoje s�owa i odr�ni w nich prawd� od fa�szu. Tak. Ostrzega�em ci� przed tym.

��Dlaczego nigdy nie kupi�e� sobie jakiej� Bene Gesserit, stryju? � zapyta� Feyd-Rautha. � Maj�c przy sobie prawdom�wczyni�

��Znasz moje gusta! � uci�� baron.

Feyd-Rautha przypatrzy� si� stryjowi.

��Mimo to jedna by si� przyda�a do�

��Nie ufam im! � warkn�� baron. � I nie staraj si� zmienia� tematu!

��Jak sobie �yczysz, stryju � potulnie odezwa� si� Feyd-Rautha.

��Przypominam sobie pewn� aren� sprzed kilku lat � powiedzia� baron. � Tego dnia wydawa�o si�, �e napuszczono na ciebie niewolnika, kt�ry mia� ci� zabi�. Czy tak to by�o naprawd�?

��To by�o tak dawno temu stryju. W ko�cu ja�

��Bez wykr�t�w, prosz� � przerwa� baron; napi�cie w jego g�osie zdradza�o hamowany gniew.

Feyd-Rautha spojrza� na swego stryja. On wie � my�la� � inaczej by nie pyta�.

��To by�a blaga, stryju. Skartowa�em to, by skompromitowa� twego mistrza niewolnik�w.

��Bardzo chytrze � rzek� baron. � I odwa�nie. Tamten gladiator o ma�o ci� nie wyko�czy�, nieprawda�?

��Tak.

��Gdyby� posiada� finezj� i subtelno�� r�wne twej odwadze, by�by� zaiste wspania�y.

Baron pokr�ci� g�ow�. I nie pierwszy ju� raz od czasu tamtego strasznego dnia na Arrakis przy�apa� si� na tym, �e �a�uje utraty mentata Pitera. To by� cz�owiek finezyjnej, diabelskiej wprost subtelno�ci. Ponownie baron pokiwa� g�ow�. Nie ocali�o go to jednakowo�. Niezbadane s� czasami wyroki losu.

Feyd-Rautha rozejrza� si� po sypialni studiuj�c �lady zmaga� i kombinuj�c, jak jego stryj pokona� niewolnika, kt�rego tak starannie przygotowali.

��Jak go pokona�em? � zapyta� baron. � Aaach c�, Feyd, pozw�l mi zachowa� jaki� or� dla w�asnego bezpiecze�stwa na stare lata. Lepiej skorzystajmy z tej okazji i zawrzyjmy uk�ad.

Feyd-Rautha wlepi� w niego oczy. Uk�ad! Wi�c jednak zamierza mnie zatrzyma� na swego dziedzica. Po co si� inaczej uk�ada�? Uk�ady s� dla r�wnych albo prawie r�wnych!

��Jaki uk�ad, stryju?

Feyd-Rautha odczuwa� dum�, �e jego g�os zachowa� spok�j i umiarkowanie nie zdradzaj�c nic z przepe�niaj�cego go uniesienia. Baron r�wnie� zauwa�y� to opanowanie. Skin�� g�ow�.

��Jeste� dobrym materia�em, Feyd. Ja nie marnuj� dobrego materia�u. Jednak uparcie nie chcesz przyj�� do wiadomo�ci, ile ja naprawd� jestem wart dla ciebie. Jeste� zatwardzia�y. Nie rozumiesz, dlaczego powiniene� mnie chroni� jako osob� o najwy�szej warto�ci dla ciebie. To� � zrobi� gest w stron� �lad�w walki w sypialni � to by�a g�upota. Ja nie nagradzam g�upoty.

Przejd� do rzeczy, ty stary g�upcze! � pomy�la� Feyd-Rautha.

��Uwa�asz mnie za starego g�upca � powiedzia� baron. � Musz� ci to wyperswadowa�.

��Wspomnia�e� o uk�adzie.

��Ach, ta niecierpliwo�� m�odo�ci � rzek� baron. � Dobrze, oto wi�c jego zasadnicza tre��: Ty zaprzestaniesz tych g�upich zamach�w na moje �ycie. Ja za� kiedy b�dziesz do tego gotowy, ust�pi� na twoj� rzecz. Usun� si� na stanowisko doradcy ciebie zostawiaj�c u w�adzy.

��Usuniesz si�, stryju?

��Dalej uwa�asz mnie za g�upca � powiedzia� baron � a ja ci� tylko w tym utwierdzam, h�? Uwa�asz, �e ci� b�agam! Uwa�aj pod nogi, Feyd. Ten stary g�upiec wypatrzy� ukryt� ig��, kt�r� umie�ci�e� w udzie tego m�odziutkiego niewolnika. Dok�adnie tam, gdzie po�o�y�bym na nim d�o�, h�? Najmniejszy nacisk i � ciach! Zatruta ig�a w d�oni starego g�upca! Aaaach, Feyd�

Baron pokr�ci� g�ow�. I uda�oby si� to, a jak�e, gdyby Hawat mnie nie ostrzeg�. C�, niech ch�opak wierzy, �e przejrza�em spisek bez niczyjej pomocy. Tak te� poniek�d by�o. To ja ocali�em Hawata ze zgliszczy Arrakis. A ten ch�opak powinien mie� wi�cej respektu dla mojej waleczno�ci.

Feyd-Rautha w milczeniu bi� si� z my�lami. Czy on jest szczery? Czy rzeczywi�cie zamierza abdykowa�? Czemu nie? Ja go kiedy� niew�tpliwie zast�pi�, je�eli b�d� dzia�a� ostro�nie. Nie b�dzie �y� wiecznie. Mo�e i g�upio by�o stara� si� przy�pieszy� kolej rzeczy.

��M�wisz o uk�adzie � powiedzia� Feyd-Rautha. � Jak� mamy r�kojmi�, �e zostanie dotrzymany?

��Jak mo�emy sobie zaufa�, h�? � zapyta� baron. � C�, Feyd, je�li chodzi o ciebie, zasadzam Thufira Hawata, by ci� pilnowa�. Ufam mentackim zdolno�ciom Hawata w tej materii. Rozumiesz mnie? Je�li za� chodzi o mnie, b�dziesz musia� uwierzy� mi na s�owo. Ale ja nie b�d� �y� wiecznie, nieprawda�, Feyd? I chyba ju� powiniene� zacz�� podejrzewa�, �e znam sprawy, kt�re i ty powiniene� pozna�.

��Ja ci daj� r�kojmi�, a co ty dajesz mnie? � zapyta� Feyd-Rautha.

��Ja ci pozwol� �y� dalej � powiedzia� baron.

Kolejny raz Feyd-Rautha studiowa� swego stryja. Napuszcza na mnie Hawata! Co by powiedzia�, gdybym mu wyjawi�, �e to Hawat zaplanowa� numer z gladiatorem, kt�ry kosztowa� barona jego mistrza niewolnik�w? Pewnie by powiedzia�,�e k�ami� chc�c zdyskredytowa� Hawata. Nie, poczciwy Thufir jest mentatem i przewidzia� t� sytuacj�.

��No, co powiesz? � zapyta� baron.

��Co mog� powiedzie�? Zgadzam si� oczywi�cie.

Feyd-Rautha pomy�la�: Hawat! Wygrywa jednego przeciw drugiemu� czy o to chodzi? Czy przeszed� do obozu mego stryja, bo nie skonsultowa�em z nim zamachu przy pomocy tego m�odego niewolnika?

��Nic nie powiedzia�e� na to, �e stawiam nad tob� Hawata � rzek� baron.

Rozd�te nozdrza Feyda-Rauthy zdradza�y jego rozdra�nienie. Imi� Hawata przez tak wiele lat by�o w rodzinie Harkonnen�w sygna�em niebezpiecze�stwa� a teraz nabra�o nowego znaczenia, wci�� niebezpiecznego.

��Hawat to niebezpieczna zabawka � powiedzia� Feyd-Rautha.

��Zabawka! Nie b�d� idiot�. Wiem, co mam w osobie Hawata i jak nad tym panowa�. Hawat podlega g��bokim emocjom, Feyd. Cz�owieka bez emocji, oto kogo trzeba si� ba�. Lecz g��bokie emocje� ach, widzisz, te mo�na nagi�� do swoich potrzeb.

��Nie rozumiem ci�, stryju.

��Tak, to wida�.

Feyd prze�kn�� obraz� zaledwie mrugn�wszy.

��I nie rozumiesz Hawata � doda� baron.

Ani ty! � pomy�la� Feyd-Rautha.

��Kogo Hawat wini za swoje obecne po�o�enie? � zapyta� baron. � Mnie? Z pewno�ci�. Ale by� on narz�dziem Atryd�w i latami ze mn� wygrywa�, dop�ki nie wmiesza�o si� Imperium. Tak on to widzi. Jego nienawi�� do mnie jest teraz zdawkowa. Wierzy, �e mo�e ze mn� wygra� w ka�dej chwili. Wierz�c w to jest przegrany. Poniewa� ja skierowuj� jego uwag� tam, gdzie chc� � przeciwko Imperium.

Napi�cie rodz�cego si� zrozumienia pobru�dzi�o czo�o Feyda-Rauthy, �ci�gn�o mu usta.

��Przeciwko Imperatorowi?

Niech m�j drogi bratanek posmakuje tego � my�la� baron. � Niech sobie wym�wi: Imperator Feyd-Rautha Harkonnen! Niech zapyta sam siebie, ile to warte. Z pewno�ci� musi by� warte �ycia jednego starego stryja, kt�ry mo�e sprawi�, �e ten sen stanie si� jaw�.

Feyd-Rautha powoli zwil�y� j�zykiem wargi. Czy to, co m�wi stary g�upiec, mo�e by� prawd�? Jest w tym co� wi�cej, ni� si� na poz�r wydaje.

��A co ma do tego Hawat? � zapyta� Feyd-Rautha.

��On my�li, �e nas wykorzystuje do zemsty na Imperatorze.

��A kiedy to zostaniu osi�gni�te?

��On nie wybiega my�l� poza swoj� zemst�. Hawat jest cz�owiekiem, kt�ry musi s�u�y� innym, sam nawet tego o sobie nic wiedz�c.

��Wiele si� od Hawata nauczy�em � przyzna� Feyd-Rautha czuj�c prawd� tych s��w w ka�dej zg�osce. � Ale im wi�cej si� ucz�, tym bardziej czuj�, �e powinni�my go zlikwidowa�, i to szybko.

��Niemi�a ci jest �wiadomo��, �e b�dzie mia� na ciebie oko?

��Hawat ma oko na ka�dego.

��I mo�e posadzi� ci� na tronie. Hawat jest subtelny. Jest niebezpieczny, przebieg�y. Ale ja mu jeszcze nie odstawi� antidotum. Miecz jest tak�e niebezpieczny, Feyd. Ale ma pochw�. Jest w Hawacie trucizna. Kiedy wycofamy antidotum, okryje go pochwa �mierci.

��To poniek�d przypomina aren� � powiedzia� Feyd. � W fintach finty w fintach. Siedzisz okiem, w kt�r� stron� pochyla si� gladiator, w kt�r� stron� patrzy, jak trzyma n�.

Pokiwa� g�ow� sam do siebie, widz�c, �e s�owa te spodoba�y si� stryjowi, ale my�l�c: tak! Aren�! A brzeszczotem jest my�l!

��Widzisz teraz, jak ci jestem potrzebny � rzek� baron. � Ja si� jeszcze przydaj�, Feyd.

Jak miecz, kt�rym si� w�ada, dop�ki si� tak nie st�pi, �e si� do niczego nie przyda � pomy�la� Feyd-Rautha.

��Tak, stryju � powiedzia�.

��A teraz � rzek� baron � udamy si� do kwater niewolnik�w, my dwaj. I ja b�d� patrzy�, jak ty swoimi w�asnymi r�kami zabijasz wszystkie kobiety w skrzydle rozpusty.

��Stryju!

��B�d� jeszcze inne kobiety, Feyd, Ale powiedzia�em, �e ze mn� nie pope�nia si� b��d�w bezkarnie.

Feudowi � Raucie �ciemnia�a twarz.

��Stryju, ty�

��Przyjmiesz swoj� kar� i zapami�tasz t� nauk� � rzek� baron.

Feyd-Rautha spojrza� w rozpromienione oczy stryja. I musz� zapami�ta� t� noc � my�la�. � A pami�taj�c j�, musz� pami�ta� o innych nocach.

��Nie odm�wisz � powiedzia� baron.

Co by� zrobi�, gdybym odm�wi�, staruchu? � pomy�la� sobie Feyd-Rautha. Ale wiedzia�, �e mo�e si� znale�� jaka� inna kara, mo�e brutalniejsza, bardziej wyrafinowana.

��Znam ci�, Feyd � powiedzia� baron. � Nie odm�wisz.

W porz�dku � my�la� Feyd-Rautha. � Teraz jeste� mi potrzebny. Rozumiem to. Dobili�my targu. Lecz nie zawsze b�dziesz mi potrzebny. I� pewnego dnia�

Siadywa�em naprzeciwko wielu panuj�cych g��w z wysokich rod�w, lecz nigdy nie widzia�em niebezpieczniejszej i bardziej spasionej �wini od tej � powiedzia� sobie Thufir Hawat.

��Mo�esz m�wi� ze mn� bez ogr�dek, Hawat � zadudni� baron.

Odchyli� si� do ty�u w krze�le dryfowym, �widruj�c Hawata oczami ukrytymi w fa�dach t�uszczu. Stary mentat spu�ci� wzrok na st� pomi�dzy sob� a baronem Vladimirem Harkonnenem, odnotowuj�c bogactwo s�oj�w drewna. Nawet one by�y czynnikiem, kt�ry nale�a�o uwzgl�dni� szacuj�c barona, jak i czerwone �ciany tej prywatnej salki konferencyjnej oraz nik�y s�odki zapach zi� wisz�cy w powietrzu i maskuj�cy jeszcze intensywniejsze pi�mo.

��Nie kaza�e� mi wys�a� tego ostrze�enia do Rabbana dla swego widzimisi� � powiedzia� baron.

Starcza, stwardnia�a jak rzemie� twarz Hawata pozosta�a bez wyrazu, nie zdradzaj�c przepe�niaj�cego go wstr�tu.

��Podejrzewam wiele rzeczy, m�j panie � rzek�.

��Tak. No wi�c chc� wiedzie�, co ma Arrakis do twoich podejrze� dotycz�cych Salusa Secundus. Nie wystarczy, �e mi powtarzasz, �e Imperator jest poruszony pewnym zwi�zkiem mi�dzy Arrakis a jego tajemnicz� wi�zienn� planet�. No wi�c po�pieszy�em si� z wys�aniem Rabbanowi ostrze�enia jedynie dlatego, �e kurier musia� odlecie� tym galeonem. Powiedzia�e�, �e nie wolno zwleka�. Zgoda. Ale teraz s�ucham wyja�nie�.

Za du�o paple � my�la� Hawat. � To nie Leto, kt�ry umia� mi powiedzie� wiele uniesieniem brwi lub gestem d�oni. Ani stary ksi���, kt�ry potrafi� wyrazi� ca�e zdanie przez zaakcentowaniepojedynczego s�owa. To jest prostak! Zabicie go b�dzie przys�ug� dla rodzaju ludzkiego.

��Nie odejdziesz st�d, dop�ki nie otrzymam pe�nego i szczeg�owego wyja�nienia � stwierdzi� baron.

��Zbyt lekko m�wisz o Salusa Secundus � powiedzia� Hawat.

��Jest karn� koloni� � rzek� baron. � Na Salusa Secundus zsy�a si� najgorsze szumowiny z ca�ej galaktyki. Czego nam wi�cej potrzeba do wiadomo�ci?

���e warunki na planecie wi�ziennej s� uci��liwsze ni� gdziekolwiek indziej � odpar� Hawat. � S�ysza�e�, �e wsp�czynnik umieralno�ci w�r�d nowo przyby�ych wi�ni�w przekracza sze��dziesi�t procent. S�ysza�e�, �e Imperator stosuje tam wszelkie formy ucisku. S�ysza�e� to wszystko i nie zadajesz pyta�?

��Imperator nie pozwala wysokim rodom na inspekcje swego wi�zienia � warkn�� baron. � Ale te� i nie zagl�da do moich loch�w.

��I zainteresowanie Salusa Secundus jest� ach� � Hawat po�o�y� ko�cisty palec na ustach � niemile widziane.

��No wi�c, nie szczyci si� pewnymi rzeczami, kt�re musi tam robi�!

Najmniejszy z nik�ych u�miech�w przemkn�� po ciemnych wargach Hawata. Oczy mu rozb�ys�y w �wietle jarzeni�wki, kiedy je wlepi� w barona.

��I nigdy nie zastanawia�e� si�, sk�d Imperator bierze swoich sardaukar�w?

Baron zasznurowa� t�uste wargi. Nada�o to jego twarzy wyraz nad�sanego dziecka, a w g�osie brzmia�a nuta rozdra�nienia, gdy si� odezwa�:

��No, jak to� on rekrutuje� to znaczy, s� te kontyngenty wojsk i on werbuje z�

��Terefere! � parskn�� Hawat. � Opowie�ci, kt�re s�yszymy o wyczynach sardaukar�w, to nie s� plotki, nieprawda�? S� to relacje z pierwszej r�ki skromnej liczby tych, kt�rzy prze�yli starcie z sardaukarami, h�?

��Sardaukarzy s� bez w�tpienia wspania�ymi wojownikami � powiedzia� baron. � Ale uwa�am, �e moje legiony�

��W por�wnaniu z nimi to harcerze! � warkn�� Hawat. � Uwa�asz, �e nie wiem, dlaczego Imperator obr�ci� si� przeciwko rodowi Atryd�w?

��To nie jest temat do spekulacji dla ciebie � ostrzeg� go baron.

Czy� to mo�liwe, by nawet on nie wiedzia�, co pchn�o do tego Imperatora? � zadawa� sobie pytanie Hawat.

��Ka�dy temat jest dobry dla mnie do spekulacji, je�li to s�u�y temu, do czego mnie zatrudniono � powiedzia� Hawat. � Jestem mentatem. Nie ukrywa si� ani informacyjnych, ani obliczeniowych danych przed mentatem.

Przez d�ug� chwil� baron nie spuszcza� z niego oczu.

��Powiedz, co musisz powiedzie�, mentacie � rzek� na koniec.

��Padyszach Imperator obr�ci� si� przeciwko rodowi Atryd�w, poniewa� mistrzowie wojny ksi�cia, Gurney Halleck i Duncan Idaho, wyszkolili bojow� formacj� � ma�� bojow� formacj� � o w�os tylko ust�puj�c� sardaukarom. Niekt�rzy z nich byli nawet lepsi. A ksi��� mia� szans� powi�kszy� swoj� armi�, uczyni� j� pod ka�dym wzgl�dem tak siln� jak imperatorska.

Baron wa�y� to odkrycie.

��Co ma do tego Arrakis?

��Stanowi �r�d�o rekrut�w zaprawionych w najsurowszej szkole �ycia.

Baron pokr�ci� g�ow�.

��Nie my�lisz chyba o Fremenach?

��My�l� o Fremenach.

��Ha! Wi�c po co ostrzega� Rabbana? Po sardaukarskim pogromie i ucisku Rabbana nie mog�o pozosta� wi�cej jak garstka Fremen�w.

Hawat wpatrywa� si� w niego bez s�owa.

��Nie wi�cej ni� garstka! � powt�rzy� baron. � Rabban zabi� ich sze�� tysi�cy jedynie zesz�ego roku.

Nadal Hawat wpatrywa� si� w barona.

��A rok przedtem by�o dziewi�� tysi�cy � powiedzia� baron. � A do swego odwrotu sardaukarzy musieli za�atwi� przynajmniej dwadzie�cia tysi�cy.

��Jakie s� straty wojsk Rabbana w ci�gu ostatnich dw�ch lat? � zapyta� Hawat.

Baron potar� policzki.

��No c�, werbowa� raczej ostro, to prawda. Jego agenci czyni� do�� ekstrawaganckie obietnice i�

��Powiedzmy trzydzie�ci tysi�cy w zaokr�gleniu? � zapyta� Hawat.

��To chyba troch� za du�o � rzek� baron.

��Wr�cz przeciwnie � powiedzia� Hawat. � Umiem czyta� mi�dzy wierszami raporty Rabbana tak samo jak ty. A ty z pewno�ci� musia�e� zrozumie� moje meldunki od naszych agent�w.

��Arrakis to sroga planeta � powiedzia� baron. � Ofiary samum�w mog��

��Obaj znamy wska�nik zgon�w w wyniku huragan�w � przerwa� Hawat.

��No, a co je�li straci� trzydzie�ci tysi�cy? � zapyta� baron i krew nap�yn�a mu do twarzy.

��Wed�ug twego w�asnego rachunku � odrzek� Hawat � Rabban zabi� pi�tna�cie tysi�cy w ci�gu dw�ch lat sam trac�c dwa razy tyle. M�wisz, �e sardaukarzy za�atwili dalsze dwadzie�cia tysi�cy, a mo�e i troch� wi�cej. Ja za� widzia�em manifesty przewozowe ich powrotu z Arrakis. Je�li zabili dwadzie�cia tysi�cy, to stracili prawie pi�ciu za jednego. Dlaczego nie chcesz przyj�� tych liczb do wiadomo�ci, baronie, i zrozumie�, co one znacz�?

Baron przem�wi� ozi�ble, cedz�c miarowo s�owa:

��To tw�j fach mentacie. Co one znacz�?

��Poda�em ci za Duncanem Idaho liczebno�� wizytowanej przez niego siczy � rzek� Hawat. � Wszystko si� zgadza. Je�li maj� tylko dwie�cie pi��dziesi�t takich siczowych wsp�lnot, ich populacja liczy oko�o pi�ciu milion�w. M�j optymalny szacunek to przynajmniej dwa razy tyle wsp�lnot. Na takiej planecie ludno�� rozprasza si�.

��Dziesi�� milion�w?

Policzki barona zatrz�s�y si� ze zdumienia.

��Co najmniej.

Baron zacisn�� pulchne wargi. Oczami jak paciorki wpatrywa� si� nieust�pliwie w Hawata. Czy to prawid�owa kalkulacja mentacka? � zastanawia� si�. � Jak to mo�e by�, �eby nikt nie podejrzewa�?

��Nawet nie zachwiali�my mocniej ich wska�nikiem przyrostu naturalnego � powiedzia� Hawat. � Wytrzebili�my jedynie garstk� mniej udanych osobnik�w, pozostawiaj�c silnych, by jeszcze bardziej uro�li w si�� � zupe�nie jak na Salusa Secundus.

��Salusa Secundus! � warkn�� baron. � Co to ma wsp�lnego z planet� wi�zienn� Imperatora?

��Cz�owiek, kt�ry prze�yje Salusa Secundus, jest twardszy od wi�kszo�ci ludzi � wyja�ni� Hawat. � Kiedy doda� do tego najlepsze z najlepszych szkolenie wojskowe�

��Bzdura! Wedle twego wywodu ja m�g�bym werbowa� spo�r�d Fremen�w po tym, jak byli ciemi�eni przez mego bratanka.

��A ty nie ciemi�ysz swoich oddzia��w? � zauwa�y� �agodnym g�osem Hawat.

��No� ja� ale�

��Ciemi�enie jest rzecz� wzgl�dn� � powiedzia� Hawat. � Czy� twoim �o�nierzom nie powodzi si� znacznie lepiej ni� innym woko�o? Czy� oni nie widz� niemi�ej alternatywy wobec bycia �o�nierzem barona?

Baron zamilk�, oczy mu si� rozbieg�y. Takie mo�liwo�ci� czy�by Rabban bezwiednie da� rodowi Harkonnen�w bro� ostateczn�? Po chwili rzek�:

��Jak mo�na zapewni� sobie wierno�� takich rekrut�w?

��Bra�bym ich ma�ymi grupkami, nie wi�kszymi ni� w sile plutonu � rzek� Hawat. � Wydosta�bym ich z ci�kiej sytuacji i wyizolowa� ze szkoleniow� kadr� ludzi, kt�rzy by zrozumieli ich przesz�o��, najlepiej takich, kt�rzy sami byli kiedy� w r�wnie ci�kiej sytuacji. Po czym natchn��bym ich mistyczn� wiar�, �e ich planeta jest w rzeczywisto�ci tajnym poligonem, wydaj�cym na �wiat takie wy�sze istoty jak oni. I przez ca�y czas pokazywa�bym im, na co te wy�sze istoty zas�uguj�: bogate �ycie, pi�kne kobiety, eleganckie domy� czego dusza zapragnie.

Baron zacz�� kiwa� g�ow�.

��Tak jak sardaukarzy �yj� u siebie.

��Z czasem rekruci uwierz�, �e istnienie takiego miejsca jak Salusa Secundus jest usprawiedliwione, poniewa� wyda�o ich � elit�. Najzwyklejszy �o�nierz w sardaukarach wiedzie �ycie pod wieloma wzgl�dami r�wnie luksusowe jak cz�onkowie wysokiego rodu.

��Co� takiego! � szepn�� baron.

��Udzielaj� ci si� moje podejrzenia � rzek� Hawat.

��Sk�d si� co� takiego wzi�o? � zapyta� baron.

��A w�a�nie, sk�d pochodzi r�d Corrino? Czy na Salusa Secundus byli ludzie, zanim Imperator wys�a� tam pierwszy kontyngent swoich wi�ni�w? Nawet ksi��� Leto, kuzyn po k�dzieli, niczego pewnego nie wiedzia�. Nie zach�ca si� do stawiania takich pyta�.

Oczy barona zrobi�y si� szkliste od zamy�lenia.

��Tak, pilnie strze�one tajemnice. U�yliby wszelkich �rodk�w�

��W dodatku co tu jest do ukrywania? � zapyta� Hawat. � �e Padyszach Imperator ma planet� wi�zienn�? To wie ka�dy. �e ma on�

��Hrabia Fenring! � wyrwa�o si� baronowi.

Hawat zamilk� przygl�daj�c si� baronowi z zaintrygowan� min�.

��Co hrabia Fenring?

��Na urodzinach mojego bratanka par� lat temu� � powiedzia� baron. � Ten imperialny gogu�, hrabia Fenring, przyby� w charakterze oficjalnego obserwatora oraz dla� hm, sfinalizowania porozumienia handlowego mi�dzy mn� a Imperatorem.

��I co?

��Ja� hm� zdaje si�, �e w trakcie kolejnej rozmowy powiedzia�em co� o zrobieniu z Arrakis planety wi�ziennej. Fenring�

��Dok�adnie co powiedzia�e�? � zapyta� Hawat.

��Dok�adnie? To by�o tak dawno i�

��M�j panie baronie, je�eli pragniesz zrobi� najlepszy u�ytek z moich us�ug, musisz udzieli� mi wyczerpuj�cych informacji. Nie nagrano tej rozmowy?

Baronowi twarz pociemnia�a z gniewu.

��Jeste� r�wnie niezno�ny jak Piter! Nie podobaj� mi si� te�

��Nie ma ju� przy tobie Pitera, m�j panie � powiedzia� Hawat. � A tak na marginesie, c� takiego przytrafi�o si� Piterowi?

��Zbyt si� spoufali�, zbyt wiele wymaga� ode mnie � rzek� baron.

��Zapewnia�e� mnie, �e nigdy nie marnujesz po�ytecznych ludzi � odpar� Hawat. � Czy chcesz mnie zmarnowa� przez gro�by i wykr�ty? Rozmawiali�my o tym, co powiedzia�e� hrabiemu Fenringowi.

Z wolna rysy twarzy barona wyg�adzi�y si�. W odpowiednim czasie � my�la� � b�d� pami�ta�, jak mnie traktowa�. Tak. B�d� pami�ta�.

��Chwileczk� � powiedzia� i cofn�� si� wspomnieniem do spotkania w swej wielkiej sali. Przed oczami stan�� mu obraz ich pobytu w sto�ku ciszy, wspomagaj�c pami��. � Powiedzia�em co� takiego�� rzek� baron: � �Imperator rozumie, �e interesy s� zawsze zwi�zane z pewnym przelewem krwi�. To by�a aluzja do strat w naszej sile roboczej. Nast�pnie powiedzia�em co� o ewentualnym innym rozwi�zaniu problemu Arrakis i doda�em, �e planeta wi�zienna Imperatora natchn�a mnie do p�j�cia w jego �lady.

��Wied�mia krew! � warkn�� Hawat. � Co na to Fenring?

��Wtedy zacz�� mnie w�a�nie wypytywa� o ciebie.

Hawat odchyli� si� na oparcie przymykaj�c oczy w zadumie.

��Wi�c to dlatego zacz�li przygl�da� si� Arrakis � rzek�. � C�, co si� sta�o, to si� nie odstanie. � Otworzy� oczy. � Arrakis musi ju� si� roi� od ich szpieg�w. Dwa lata!

��Ale przecie� moja niewinna wzmianka o�

��Nic nie jest niewinne w oczach Imperatora! Jakich instrukcji udzieli�e� Rabbanowi?

���eby po prostu nauczy� Arrakis moresu przed nami.

Hawat pokr�ci� g�owa.

��Teraz masz, baronie, dwa wyj�cia. Mo�esz wybi� tubylc�w, wyt�pi� ich co do ostatniego, albo�

��Zmarnowa� ca�� si�� robocz�?

��Wola�by� sprowadzi� tutaj Imperatora i te wysokie rody, kt�re mo�e jeszcze przeci�gn�� na swoj� stron�, �eby dokonali skrobanki, �eby wyskrobali Giedi Prime jak pust� tykw�?

Baron przewierci� spojrzeniem swego mentata.

��Nie o�mieli�by si�!

��Nie?

Baronowi zadr�a�y wargi.

��Jaka widzisz alternatyw�?

��Porzu� swojego drogiego bratanka Rabbana.

��Po� � baron urwa�, wytrzeszczy� oczy na Hawata.

��Nie wysy�aj mu wi�cej ani jednego �o�nierza, �adnej pomocy, oboj�tne w jakiej postaci. Na wszystkie jego listy odpowiadaj niezmiennie, �e s�ysza�e�, w jaki okropny spos�b poczyna sobie na Arrakis, i �e jak tylko b�dziesz m�g�, podejmiesz �rodki zaradcze. Ja zorganizuj� przechwycenie niekt�rych z twoich pism przez szpieg�w imperialnych.

��A co z przypraw�, dochodami, wszystkimi�

����daj nale�nych baronii zysk�w, bacz�c jak to robisz. Wymagaj od Rabbana sta�ych sum. Mo�emy�

Baron obr�ci� r�ce d�o�mi do g�ry.

��Lecz sk�d pewno��, �e m�j lisi bratanek nie�

��S� jeszcze nasi szpiedzy na Arrakis. Powiedz Rabbanowi, �e albo si� wywi��e z kontyngent�w przyprawy, jakie na� na�o�y�e�, albo si� go zast�pi.

��Znam swojego bratanka � powiedzia� baron. � To go tylko sprowokuje do zwi�kszenia ucisku ludno�ci.

��Oczywi�cie, �e go sprowokuje! � warkn�� Hawat. � Ty nie chcesz teraz po�o�y� temu kresu! Ty chcesz mie� jedynie czyste r�ce. Niech to Rabban ci stworzy t� swoj� Salusa Secundus. Nawet nie trzeba mu posy�a� �adnych wi�ni�w. Ma wystarczaj�c� do tego populacj�. Skoro Rabban wyciska pot ze swych ludzi, by wywi�za� si� z twoich kontyngent�w przyprawy, to Imperator nie ma powodu podejrzewa� �adnego innego motywu. To jest wystarczaj�cy pow�d, by od�o�y� t� planet� na p�k�. Ty za� baronie, s�owem ni gestem nie zdradzisz, �e istnieje ku temu jaka� inna przyczyna.

Baron nie potrafi� ukry� szelmowskiego tonu podziwu w swoim g�osie.

��Ach, Hawat, chytrus z ciebie. No, a jak wprowadzimy si� na Arrakis i wykorzystamy to, co przygotuje Rabban?

��To najprostsze pod s�o�cem, baronie. Je�eli co roku ustalisz nieco wy�szy kontyngent od poprzedniego, sytuacja niebawem dojrzeje. Produkcja spadnie. Mo�esz usun�� Rabbana i samemu zaj�� si� porz�dkowaniem ba�aganu.

��To trzyma si� kupy � rzek� baron. � Tylko �e ja sam mog� si� poczu� tym wszystkim zm�czony. Przygotowuj� kogo� innego do obj�cia Arrakis w moim imieniu.

Hawat obserwowa� t�ust�, kr�g�� twarz naprzeciwko siebie. Stary szpieg � �o�nierz niespiesznie pokiwa� g�ow�.

��Feyd-Rautha � powiedzia�. � Wi�c to si� kryje za obecnym uciskiem. Ty sam jeste� bardzo chytry, baronie. Mo�e uda nam si� po��czy� te dwa plany. Tak. Tw�j Feyd-Rautha mo�e uda� si� na Arrakis jako zbawca. Mo�e pozyska� masy. Tak.

Baron u�miechn�� si�. Pod mask� u�miechu za� zadawa� sobie pytanie: No, a jak to wsp�gra z osobistymi knowaniami Hawata?

Hawat za� widz�c, �e zosta� odprawiony, wsta� i opu�ci� pok�j o czerwonych �cianach. Id�c nie potrafi� op�dzi� si� od dr�cz�cych niewiadomych, jakie wyskakiwa�y w ka�dej kalkulacji dotycz�cej Arrakis. Ten nowy przyw�dca religijny, o kt�rym napomkn�� Gurney Halleck ze swej kryj�wki w�r�d przemytnik�w, �w Muad�Dib. Mo�e nie powinienem doradza� baronowi, by da� tej religii krzewi� si� gdzie popadnie, nawet po�r�d ludno�ci panwi i graben � powiedzia� do siebie. � Ale wiadomo przecie�, �e ucisk powoduje rozkwit religii. I pomy�la� o meldunkach Hallecka na temat taktyki bojowej Fremen�w. Taktyka tr�ci�a samym Halleckiem� Idaho� i nawet Hawatem. Czy�by Idaho prze�y�? � zapytywa� si� w duchu. Lecz to by�o pr�ne pytanie. Nie zapyta� jeszcze siebie, czy to mo�liwe, by Paul ocala�. Wiedzia�, �e baron jest przekonany, i� wszyscy Atrydzi zgin�li. Jego broni� by�a wied�ma Bene Gesserit, jak sam przyzna�. A to mog�o jedynie oznacza� koniec dla wszystkich, nawet dla rodzonego syna tej kobiety. Jak�� jadowit� nienawi�� musia�a �ywi� do Atryd�w � my�la�. � Podobn� nienawi��, jak� ja �ywi� do tego barona. Czy m�j cios b�dzie r�wnie ostateczny i ca�kowity?

Muad�Dib pami�ta�, �e zjad� posi�ek nasycony esencj� przyprawow�. Uczepi� si� tego wspomnienia, poniewa� stanowi�o punkt oparcia i m�g� sobie powiedzie� z tej korzystniejszej pozycji, �e jego bezpo�rednie doznania musz� by� snem. Jestem teatrem proces�w � rzek� sobie. � Jestem ofiar� niedoskona�ej wizji, �wiadomo�ci rasy i jej straszliwego przeznaczenia. Jednak nie potrafi� wyzby� si� l�ku, �e jako� prze�cign�� samego siebie i zab��dzi� w czasie tak dalece, �e przesz�o��, przysz�o�� i tera�niejszo�� popl�ta�y si� nie do poznania. By�o to co� w rodzaju zm�czenia wzrokowego, wywo�anego, o czym wiedzia�, ustawiczn� konieczno�ci� trzymania w pami�ci wizji przysz�o�ci na zasadzie wspomnienia, kt�re jako takie nale�a�o z natury rzeczy do przesz�o�ci.

Chani przygotowa�a mi ten posi�ek � powiedzia� sobie. Jednak�e Chani przebywa�a hen na po�udniu � w zimnej krainie gor�cego s�o�ca � ukryta w jednej z nowych siczowych fortec, bezpieczna z ich synem Leto II. A mo�e to ma si� dopiero zdarzy�? Nie, uspokoi� ponownie sam siebie, przecie� Alia-ta-Dziwna, jego siostra, uda�a si� tam z jego matk� i z Chani w dwudziestodudnikow� podr� na po�udnie, jad�c w palankinie Matki Wielebnej zamocowanym na grzbiecie dzikiego stworzyciela. Odsun�� od siebie w pop�ochu my�l o uje�d�aniu gigantycznych czerwi, zadaj�c sobie pytanie: A mo�e Alia ma si� dopiero urodzi�?

By�em na razzia � przypomnia� sobie Paul. � Dokonali�my rajdu odbieraj�c wod� naszych zmar�ych w Arrakin. I znalaz�em szcz�tki swego ojca w stosie pogrzebowym. Umie�cili�my czaszk� ojca jako relikwi� we freme�skim kopcu skalnym g�ruj�cym nad prze��cz� Harga. A mo�e to ma si� dopiero zdarzy�?

Moje rany s� prawdziwe � powiedzia� do siebie Paul. � Moje blizny s� prawdziwe. �wi�tynia czaszki mego ojca jest prawdziwa. Dalej w tym stanie nibysnu Paulowi przypomnia�o si�, �e Harah, �ona D�amisa, zak��ci�a raz jego samotno�� m�wi�c mu, �e w korytarzu siczy odby�a si� walka. By�a to sicz tymczasowa, przed wys�aniem kobiet i dzieci daleko na po�udnie. Harah stan�a tam w wej�ciu do wewn�trznej komnaty, �a�cuszek z nanizanymi pier�cieniami talion�w wody �ci�ga� z ty�u czarne skrzyd�a jej w�os�w. Rozsun�wszy kotary komnaty powiedzia�a mu, �e Chani w�a�nie kogo� zabi�a.

To si� zdarzy�o � powiedzia� do siebie Paul. � To by�o naprawd�, nie zrodzi�o si� ze swego czasu i nie mo�e ulec zmianom. Paul pami�ta�, �e wybieg� i natkn�� si� na Chani stoj�c� pod ��tymi kulami korytarza, w jaskrawob��kitnym sari z odrzuconym kapturem, z rumie�cami od wysi�ku na elfiej twarzy. Chowa�a w�a�nie do pochwy krysn�. Ciasno zbita gromadka z po�piechem unosi�a jakie� brzemi� w g��b korytarza. Paul pami�ta�, jak powiedzia� w duchu: �Zawsze si� pozna, kiedy nios� cia�o�. Taliony wody Chani, noszone w siczy jawnie na sznurku wok� szyi, zadzwoni�y, kiedy si� do niego odwr�ci�a.

��O co chodzi, Chani? � zapyta� wtedy.

��Wyprawi�am na tamten �wiat tego, kto przyszed� wyzwa� ci� na pojedynek, Usul.

��Ty go zabi�a�?

��Tak. Ale chyba powinnam go by�a zostawi� Harah.

(I Paul ujrza� w pami�ci, jak twarze otaczaj�cych ich ludzi okazuj� uznanie tym s�owom. �mia�a si� nawet Harah.)

��Ale on przyszed� mnie wyzwa�.

��Ty sam nauczy�e� mnie magicznego sposobu, Usul.

��Oczywi�cie! Ale nie powinna��

��Urodzi�am si� w pustyni, Usul, umiem trzyma� krysn�.

Pohamowa� gniew, staraj�c si� przem�wi� jej do rozs�dku.

��To wszystko mo�e by� prawda, Chani, ale�

��Nie jestem ju�, Usul, dzieckiem, kt�re w �wietle r�cznej kuli wy�apywa�o skorpiony w siczy. Nie dla mnie ju� gry i zabawy.

Paul wyba�uszy� na ni� oczy, zaskoczony dziwnym okrucie�stwem ukrytym pod jej niedba�� poz�.

��On nie by� tego wart, Usul � powiedzia�a Chani. � Tacy jak on nie s� warci, bym przerywa�a twoje medytacje.

Przesun�a si� bli�ej, spogl�daj�c na� z ukosa i �ciszaj�c g�os tak, �eby tylko on s�ysza�.

��I, ukochany, kiedy si� rozniesie, �e rzucaj�cy ci r�kawic� mo�e natkn�� si� na mnie i zgin�� nies�awn� �mierci� z r�ki kobiety Muad�Diba, ub�dzie ochotnik�w.

Tak � powt�rzy� Paul � to si� na pewno zdarzy�o. To by�a prawdo-przesz�o��. I rzeczywi�cie liczba ch�tnych wypr�bowania �wie�ego ostrza Muad�Diba drastycznie spad�a.

Gdzie� w �wiecie nie-ze-snu co� jakby si� poruszy�o, odezwa� si� nocny ptak. Ja �ni� � uspokoi� si� Paul. � To ten posi�ek z przypraw�. Ci�gle jednak opada�o go uczucie opuszczenia. Zastanawia� si�, czy to mo�liwe, by jego dusza prze�lizn�a si� jako� do �wiata, w kt�rym wed�ug wierze� Fremen�w mia�a ona swoje prawdziwe istnienie � do alam al-mithal, �wiata podobie�stw, owego metafizycznego kr�lestwa pozbawionego wszelkich fizycznych ogranicze�. I my�l o takim miejscu przepe�ni�a go trwog�, poniewa� usuniecie wszelkich ogranicze� oznacza�o usuni�cie wszystkich punkt�w odniesienia. W mitycznym krajobrazie nie m�g� si� zorientowa� i o�wiadczy�: �Ja jestem ja, poniewa� jestem tutaj�. Matka powiedzia�a mu kiedy�: �Ludzie s� podzieleni�� cz�� ludzi � w tym, co my�l� o tobie�.

Musz� zbudzi� si� ze snu � rzek� do siebie Paul. Jako �e to si� zdarzy�o, te s�owa jego matki, lady Jessiki, b�d�cej obecnie Matk� Wielebn� Fremen�w, te s�owa przeby�y rzeczywisto��. Jessik� napawa� l�kiem religijny stosunek Fremen�w do niego, o tym Paul wiedzia�. Nie podoba� jej si� fakt, �e ludzie zar�wno z siczy, jak i z graben m�wili o Muad�Dibie �On�. I rozpatrywa�a si� w�r�d plemion, rozsy�aj�c swych sajjadi�skich szpieg�w, zbieraj�c odpowiedzi, dumaj�c nad nimi. Przytoczy�a mu aforyzm Bene Gesserit: �Kiedy religia i polityka jad� na tym samym wozie, ci co powo��, wierz�, �e nic nie mo�e im stan�� na drodze. Zaczynaj� p�dzi� na �eb na szyj�, coraz szybciej i szybciej. Odsuwaj� od siebie wszelk� my�l o przeszkodach i nie pami�taj�, �e p�dz�cemu na o�lep cz�owiekowi ukazuje si� przepa��, kiedy ju� jest za p�no�. Paul przypomnia� sobie, jak siedzia� w kwaterze matki, w wewn�trznej komnacie odgrodzonej ciemnymi kotarami utkanymi w motywy z mitologii freme�skiej. Siedzia� tam i s�ucha�, i obserwowa� tak, jak ona zawsze obserwuje � nawet kiedy ma spuszczone oczy. Jej owalnej twarzy przyby�o nowych zmarszczek w k�cikach ust, lecz w�osy nadal przypomina�y wypolerowany br�z. Szeroko rozstawione oczy okry�y si� jednak�e nalotem przepojonego przypraw� b��kitu.

��Fremeni maj� prost�, praktyczn� religi� � powiedzia�.

��Nic nie jest proste w religii.

Ale Paul widz�c zachmurzon� przysz�o�� ci�gle wisz�c� nad nimi poczu�, jak targa nim gniew. Jedyne, co zdo�a� powiedzie�, to:

��Religia jednoczy nasze si�y. To nasz mistycyzm.

��Ty �wiadomie kultywujesz t� atmosfer�, t� brawur� � zarzuci�a mu. � Ani na chwil� nie zaprzestajesz indoktrynacji.

��Tego mnie sama nauczy�a� � odpar�.

Ona za� by�a tego dnia skora do k��tni i swar�w. By� to dzie� ceremonii obrzezania male�kiego Leto. Paul rozumia� pewne powody jej rozdra�nienia. Matka nigdy nie pogodzi�a si� z jego zwi�zkiem � tym�dziecinnym ma��e�stwem� � z Chani. A Chani da�a Atrydom syna i Jessika zorientowa�a si�, �e dziecka nie potrafi odrzuci� razem z matk�. Wreszcie Jessika drgn�a pod jego spojrzeniem.

��Uwa�asz mnie za wyrodn� matk� � powiedzia�a.

��Sk�d�e znowu.

��Widz�, w jaki spos�b mi si� przygl�dasz, kiedy jestem z twoj� siostr�. Niczego nie rozumiesz, je�li chodzi o twoj� siostr�.

��Wiem, dlaczego Alia jest inna � powiedzia�. � By�a nienarodzon� cz�ci� ciebie, kiedy przemieni�a� Wod� �ycia. Ona�

��Ty nie masz o tym �adnego poj�cia!

I Paul, raptem nie b�d�c w stanie wyrazi� swej wiedzy wyrwanej z jej czasu, powiedzia� tylko:

��Nie uwa�am ci� za wyrodn� matk�.

Zauwa�y�a jego strapienie.

��Jest pewna sprawa, synu � odezwa�a si�.

��Tak?

��Ja bardzo kocham twoj� Chani. Akceptuj� j�.

To by�o realne � powiedzia� sobie Paul. � To nie by�a niedoskona�a wizja, kt�r� mia�y zmieni� konwulsje rodz�cego si� czasu. To upewnienie si� da�o mu �wie�y punkt zaczepienia w jego �wiecie. Okruchy trwa�ej rzeczywisto�ci zacz�y przenika� przez stan u�pienia i zapada� mu w �wiadomo��. Nagle zda� sobie spraw�, �e znajduje si� w hieregu, obozie pustynnym. Chani ustawi�a ich filtrnamiot na mia�kim jak py� piasku dla jego mi�kko�ci. To mog�o oznacza� tylko, �e Chani jest w pobli�u. Chani, dusza jego, Chani, jego Sihaja, s�odka jak wiosna pustyni. Chani hen z palmari�w g��bokiego po�udnia. Pami�ta� teraz, jak mu �piewa�a pustynn� �piewank� na dobranoc.

I za�piewa�a wsp�ln� piosenk� marszow� pary kochank�w w�r�d piasku w rytmie, kt�ry przypomina� szuranie st�p brn�cych przez wydmy.

S�ysza� czyje� brzd�kanie w struny balisety w s�siednim namiocie. I pomy�la� wtedy o Gurneyu Hallecku. Przynaglony d�wi�kiem znajomego instrumentu Paul my�la� o Gurneyu, kt�rego twarz widzia� w�r�d przemytniczej bandy, lecz kt�ry jego nie zobaczy� � nie m�g� go zobaczy�, ani dowiedzie� si� o nim, �eby mimowolnie nie naprowadzi� Harkonnen�w na �lad syna zabitego przez nich ksi�cia. Ale styl nocnego grajka, spos�b, w jaki palce tr�ca�y struny balisety, przywiod�y Paulowi na pami�� rzeczywistego muzyka. Gra� Chatt Skoczek, kapitan fedajkin�w, dow�dca komandos�w �mierci strzeg�cych Muad�Diba.

Jeste�my w pustyni � uprzytomni� sobie Paul. � Jeste�my w centralnym ergu poza zasi�giem harkonne�skich patroli. Jestem tutaj, aby przej�� piasek, aby zwabi� stworzyciela, aby dosi��� go w�asnym sprytem, aby sta� si� pe�nym Fremenem. Czu� teraz na brzuchu pistolet maula, czu� krysn�. Czu� otaczaj�c� go cisz�. By�a to szczeg�lna cisza przed�witu, kiedy nocne ptaki odesz�y, za� dzienne stworzenia jeszcze nie zasygnalizowa�y swej czujno�ci wobec s�o�ca, ich wroga. �Musisz przejecha� piasek w �wietle dnia, �eby Shai-hulud zobaczy� i pozna�, �e nie ma w tobie strachu��� powiedzia� Stilgar. � �Przestawimy sobie zatem czas i p�jdziemy spa� tej nocy�.

Paul usiad� po cichutku, czuj�c na ciele przestronno�� poluzowanego filtrfraka i zaciemniony filtrnamiot nad sob�. Porusza� si� bezszelestnie, a jednak Chani go us�ysza�a. Odezwa�a si� z mrok�w namiotu, sama jak jeden z jego cieni.

��Jeszcze nie pe�ny �wit, ukochany.

��Sihaja � powiedzia� na wp� ze �miechem.

��Nazywasz mnie wiosn� pustyni � rzek�a � lecz w dniu dzisiejszym jestem jak o�cie� na ciebie. Jam jest Sajjadina na stra�y rytua��w.

Zaj�� si� dopinaniem swego filtrfraka.

��Kiedy� zacytowa�a� mi s�owa z Kitab al-Ibar � rzek�. � Powiedzia�a�: �Kobieta jest twoim polem: zatem id� i uprawiaj je�.

��Jestem matk� twojego pierworodnego � zgodzi�a si�.

Widzia� j� w szar�wce, jak ka�dym ruchem powtarza jego ruchy, zabezpieczaj�c filtrfrak na otwart� pustyni�.

��Powiniene� wykorzysta� wszystkie chwile na odpoczynek.

Pozna�, �e to jej mi�o�� do niego przemawia i z�aja� j� �agodnie.

��Sajjadina stra�niczka nie udziela przestr�g ani ostrze�e� kandydatowi.

Przysun�a si� do niego blisko, d�oni� musn�a jego policzek.

��Dzi� jestem i stra�niczk�, i kobiet�.

��Zostaw t� powinno�� komu� innemu.

��Czekanie jest nie najlepsze w ka�dym przypadku � powiedzia�a. � Wola�abym znajdowa� si� u twego boku.

Uca�owa� jej d�o�, nim zamocowa� mask� filtrfraka na twarzy, po czym odwr�ci� si� i zerwa� grod� namiotu. Wlatuj�ce do nich powietrze nios�o ch�odn� nie-ca�kiem-sucho��, kt�ra o �wicie osi�dzie ros� �ladow�. Dolecia�a z nim wo� masy preprzyprawowej, wykrytej przez nich nie opodal na p�nocny wsch�d, co powiedzia�o im, �e w pobli�u b�dzie stworzyciel. Paul przeczo�ga� si� przez otwarty zwieracz i stan�wszy na piasku przeci�gn�� si�, budz�c mi�nie do �ycia. Nik�a, zielonkawoper�owa luminescencja wytrawi�a horyzont na wschodzie. Ma�e sztuczne wydmy otaczaj�ce go w mroku to by�y namioty jego oddzia�u. Z lewej strony dostrzeg� ruch warty i wiedzia�, �e go te� dostrzegli. Oni znali niebezpiecze�stwo, kt�remu stawia� dzi� czo�o. Ka�dy Fremen przez to przechodzi�. Dawali mu teraz te ostatnie par� chwil samotno�ci, �eby m�g� si� przygotowa�.

To musi sta� si� dzisiaj � powiedzia� sobie. My�la� o pot�dze, jak� przeciwstawi� pogromowi � o starcach posy�aj�cych do niego swych syn�w na nauki w magicznej szkole walki, starcach z rady s�uchaj�cych teraz jego zdania i post�puj�cych wed�ug jego wskaza�, o ludziach, kt�rzy powracaj�c sk�adali mu wyrazy najwy�szego freme�skiego uznania: �Tw�j plan nie zawi�d�, Muad�Dibie�. Jednak najskromniejszy i najmarniejszy z freme�skich wojownik�w potrafi� robi� co�, czego on nigdy nie dokona�. I Paul wiedzia�, �e jego przyw�dztwo cierpi z powodu tej znanej powszechnie r�nicy pomi�dzy nimi. On nie dosiad� stworzyciela. Owszem, je�dzi� z innymi na treningowe przeja�d�ki i rajdy, ale nie odby� swojej w�asnej podr�y. Dop�ki tego nie zrobi, jego �wiat pozostanie ograniczony mo�liwo�ciami innych, na co nie mo�e sobie pozwoli� �aden prawdziwy Fremen. Dop�ki tego nie zrobi samodzielnie, odm�wione mu b�d� nawet rozleg�e krainy po�udnia, ziemie w zasi�gu dwudziestu dudnik�w od ergu, chyba �e za�yczy sobie palankinu i pojedzie niczym Matka Wielebna czy kt�ry� z chorych lub rannych.

Powr�ci�o do niego wspomnienie zmaga� ze �wiadomo�ci� swego wewn�trznego �ja� tej nocy. Dostrzeg� tu osobliw� analogi�: je�li ujarzmi stworzyciela, umocni swoj� w�adz�; je�li ujarzmi oko swej ja�ni, tym samym ni� zaw�adnie. Lecz poza jednym i drugim le�a� zaci�gni�ty chmurami obszar Wielkiego Niepokoju, gdzie ca�y wszech�wiat wydawa� si� gmatwa�. Dr�czy�a Paula niezgodno�� w sposobie pojmowania przez niego wszech�wiata, dok�adno�� i niedok�adno��, jego dwie strony medalu. Widzia� tu �in situ�. Jednak po narodzeniu, po dostaniu si� pod presj� rzeczywisto�ci, tera�niejszo�� �y�a swoim w�asnym �yciem i ros�a ze swoimi w�asnymi subtelnymi odmienno�ciami. Pozostawa�o straszne przeznaczenie. Pozostawa�a �wiadomo�� gatunku. A ponad wszystkim majaczy�a d�ihad, krwawa i szalej�ca.

Chani przysz�a do niego przed namiot: obj�wszy si� za �okcie spogl�da�a na� do g�ry z ukosa, jak to robi�a, kiedy bada�a jego nastr�j.

��Opowiedz mi jeszcze raz o wodach twojej rodzinnej planety, Usul � poprosi�a.

Zrozumia�, �e stara si� go rozerwa�, uwolni� od napi�� jego umys� przed �mierteln� pr�b�. Poja�nia�o i spostrzeg�, �e niekt�rzy z jego fedajkin�w zwijaj� ju� namioty.

��Wola�bym, �eby� ty mi opowiedzia�a o siczy i naszym synu � rzeki. � Czy Leto wodzi ju� za nos moj� matk�?

��Ali� te� wodzi � powiedzia�a. � I ro�nie jak na dro�d�ach. B�dzie z niego wielki m�czyzna.

��Jak tam jest na po�udniu? � zapyta�.

��Sam zobaczysz, jak uje�dzisz stworzyciela.

��Ale najpierw chcia�bym to zobaczy� twoimi oczami.

��Okropnie pusto.

Poprawi� jej na czole wystaj�c� spod filtrfrakowego ko�paka chust� nezhoni.

��Dlaczego nie opowiesz o siczy?

��Przecie� opowiadam. Sicz bez naszych m�czyzn jest pustym miejscem. Jest miejscem pracy. Pracujemy w warsztatach i donicarniach. Trzeba produkowa� bro�, sadzi� tyczki dla prognoz pogody, zbiera� przypraw� na �ap�wki. Trzeba obsadzi� wydmy, aby obros�y i zakotwiczy�y si�. Trzeba wytwarza� tkaniny i dywany, �adowa� ogniwa paliwowe. Trzeba szkoli� dzieci, �eby si�a plemienia nigdy nie zgin�a.

��Zatem w siczy nie ma nic mi�ego? � spyta�.

��Dzieci s� mi�e. Przestrzegamy rytua��w. Mamy dosy� �ywno�ci. Czasami kt�ra� z nas ma okazj� uda� si� na p�noc, by si� przespa� ze swoim m�czyzn�. �ycie musi i�� naprz�d.

��A moja siostra Alia� czy ludzie ju� j� zaakceptowali?

Chani obr�ci�a si� ku niemu w narastaj�cym brzasku. �widrowa�a go oczami.

��Porozmawiajmy o tej sprawie innym razem, ukochany.

��Porozmawiajmy teraz.

��Powiniene� oszcz�dza� ca�� sw� energi� na pr�b� � powiedzia�a.

S�ysz�c w jej g�osie rezerw� zorientowa� si�, �e poruszy� dra�liwy temat.

��Nieznane przynosi troski � powiedzia�.

Po chwili kiwn�a g�ow� i powiedzia�a:

��Ci�gle zachodzi� nieporozumienie z powodu dziwno�ci Alii. Kobiety si� boj�, poniewa� dziecko niewiele wi�ksze od noworodka prawi� o rzeczach, kt�re powinien zna� tylko doros�y. One nie rozumiej� tej� przemiany w �onie, kt�ra sprawi�a, �e Alia jest� inna.

��K�opoty? � zapyta�.

Miewa�em wizje k�opot�w z Ali� � pomy�la�.

Chani spojrza�a w kierunku coraz wyra�niejszej linii wschodz�cego s�o�ca.

��Cz�� kobiet wyst�pi�a ze wsp�lnym apelem do Matki Wielebnej. Za��da�y od niej, �eby egzorcyzmami wyp�dzi�a demona ze swej c�rki. Powo�a�y si� na Pismo �wi�te: �Nie pozw�lmy czarownicy �y� w�r�d nas�.

��I co im powiedzia�a moja matka?

��Wyrecytowa�a prawo i kobiety odesz�y jak niepyszne. Powiedzia�a: �Skoro Alia sprawia k�opoty, to jest to wina w�adzy, kt�ra nie przewidzia�a i nie ustrzeg�a si� tych k�opot�w�. I stara�a si� wyja�ni�, co przemiana zrobi�a w jej �onie z Ali�. Ale kobiety by�y rozz�oszczone, �e je speszy�a. Odesz�y sarkaj�c.

B�d� k�opoty z powodu Alii � pomy�la�. Podmuch krystalicznego piasku musn�� odkryte cz�ci jego twarzy, przynosz�c wo� masy preprzyprawowej.

��El Sajal, deszcz piasku zwiastuj�cy poranek � rzek�.

Zapatrzy� si� w dal, w szare �wiat�o pustynnego krajobrazu, na bezlitosny pejza�, piasek b�d�cy form�, kt�ra wch�on�a sama siebie. Sucha b�yskawica rozja�ni�a zygzakiem ciemny zak�tek na po�udniu�� znak, �e samum nagromadzi� tam sw�j �adunek elektrostatyczny. Grzmot przewali� si� z hukiem o wiele p�niej.

��G�os, kt�ry stroi ziemi� � powiedzia�a Chani.

Coraz wi�cej jego ludzi wy�ania�o si� z namiot�w. Z obrze�y obozu schodzi�y warty. Wszystko wok� niego toczy�o si� p�ynnym, odwiecznym trybem, nie wymagaj�cym �adnych rozkaz�w. �Jak najmniej rozkaz�w� � powiedzia� jego ojciec� kiedy�� dawno temu. �Skoro raz co� rozka�esz, zawsze musisz wydawa� rozkaz, by to zrobiono�. Fremeni znali t� zasad� instynktownie. Wodmistrz oddzia�u zaintonowa� poranny za�piew, dodaj�c w nim tym razem wezwanie do rytua�u inicjacji je�d�ca piasku.

���wiat jest �cierwem � nios�o si� jego zawodzenie ponad wydmami. � Kt� zawr�ci anio�a �mierci? Sta� si� musi wola Shai-huluda.

Paul s�ucha� i rozpoznawa� te same s�owa, kt�re zaczyna�y psalm �mierci jego fedajkin�w, s�owa, kt�re odmawiali komandosi �mierci rzucaj�c si� w wir walki. Czy od dzisiaj przyb�dzie tutaj skalne sanktuarium, znacz�ce odej�cie kolejnej duszy? � zapytywa� siebie Paul. � Czy Fremeni b�d� tu przystawa� w przysz�o�ci, by ka�dy do�o�y� od siebie kamie� i pomy�la� o poleg�ym tutaj Muad�Dibie. Wiedzia�, �e istnieje dzi� taka alternatywa, taki fakt na nitkach przysz�o�ci rozchodz�cych si� promieni�cie z tego miejsca w czasoprzestrzeni. Prze�ladowa�a go ta niedoskona�o�� wizji. Im bardziej opiera� si� swemu strasznemu przeznaczeniu i przeciwstawia� nadej�ciu d�ihad, tym wi�kszy zam�t wkrada� si� w jego jasnowidzenie. Ca�a jego przysz�o�� zaczyna�a przypomina� wal�c� si� w otch�a� rzek� � ogniwo gwa�towno�ci � poza kt�r� by�y jedynie mg�a i chmury.

��Nadchodzi Stilgar � powiedzia�a Chani. � Musz� ju� stan�� na uboczu, ukochany. Teraz musz� by� Sajjadin� i baczy� na rytua�, �eby odnotowano to wiernie w kronikach. � Podnios�a na niego oczy i na chwil� opad�a z niej pow�ci�gliwo��, ale szybko si� opanowa�a. � Kiedy b�dzie po wszystkim, w�asnymi r�kami przygotuj� ci �niadanie � powiedzia�a.

Odesz�a. Stilgar zbli�a� si� ku niemu przez piasek, poruszaj�c male�kie ka�u�e py�u. Ciemne nisze jego oczu spoczywa�y na Paulu nieruchomym, dumnym wejrzeniem. Czarna broda wyzieraj�ca sponad maski filtfraka i zryte bruzdami policzki mog�y o�ywieniem konkurowa� z rze�b� w skale. Ni�s� sztandar Paula � zielono � czarny sztandar z tulej� na wod� w drzewcu � kt�ry sta� si� ju� legend� tej krainy. Paul pomy�la� z odcieniem dumy: nie mog� zrobi� najprostszej rzeczy, �eby nie przesz�a ona do legendy Oni sobie zanotuj�, jak si� rozsta�em z Chani, jak powitam Stilgara � ka�dy m�j dzisiejszy krok. �ywy czy martwy � zostan� legend�. Nie mog� zgin��. Wtedy b�dzie tylko legenda i nic pr�cz niej, by powstrzyma� d�ihad.

Stilgar zatkn�� drzewce w piasek przy Paulu, opu�ci� r�ce. Spojrzenie b��kitnych w b��kicie oczu pozosta�o harde i natarczywe. A Paul pomy�la� o swoich w�asnych oczach, kt�re ju� zachodzi�y t� sam� przyprawow� barw�.

��Odmawiaj� nam Had�d� � powiedzia� Stilgar z rytualnym namaszczeniem.

Paul odpowiedzia�, jak nauczy�a go Chani.

��Kt� mo�e odm�wi� Fremenowi prawa, by szed� lub jecha�, dok�d zechce?

��Jam jest Naib � rzek� Stilgar � ten, kt�rego nigdy nie wezm� �ywcem. Jam jest rami� tr�jnoga �mierci, kt�ry zabije naszych wrog�w.

W powietrzu zawis�a cisza. Paul zerkn�� na reszt� Fremen�w rozproszonych za Stilgarem po piasku, na to, jak zastygli bez ruchu w tym momencie prywatnej modlitwy. I zaduma� si� nad tymi Fremenami, nad lud�mi, kt�rych �ycie sk�ada si� z zabijania � nad ca�ym ludem, kt�ry �yje gniewem i rozpacz� od pocz�tku swoich dni i nigdy si� nie zastanawia, co mog�oby zast�pi� jedno i drugie � z wyj�tkiem marzenia, jakim natchn�� ich Liet � Kynes przed swoj� �mierci�.

��Gdzie� jest Pan, kt�ry przeprowadzi nas przez kr�lestwo pustyni i otch�a�? � zapyta� Stilgar.

��On zawsze jest z nami � zaintonowali Fremeni.

Stilgar wyprostowa� si� i podszed� bli�ej do Paula �ciszaj�c g�os.

��Nie zapomnij, co ci m�wi�em. Zr�b to prosto i zwyczajnie, bez fantazjowania. Nasi ludzie uje�d�aj� stworzyciela w wieku dwunastu lat. O sze�� lat przekraczasz ten wiek i nie urodzi�e� si� do tego �ycia. Na nikim nie musisz zrobi� wra�enia swoj� odwag�. My wiemy, �e jeste� odwa�ny. Jedyne, co masz zrobi�, to wezwa� i uje�dzi� stworzyciela.

��Nie zapomn� � powiedzia� Paul.

��Oby tak by�o. Nie chcia�bym, by� przyni�s� wstyd moim naukom.

Stilgar wyci�gn�� spod burnusa plastikow� lask� oko�o metrowej d�ugo�ci. By�a z jednego ko�ca zaostrzona, na drugim mia�a spr�ynow� ko�atk�.

��Sam sporz�dzi�em ten dudnik. To dobry egzemplarz. We� go.

Paul poczu� ciep�� g�ad� plastiku, kiedy wzi�� dudnik do r�k.

��Sziszakli ma twoje haki � powiedzia� Stilgar. � Wr�czy ci je, jak dojdziesz do tamtej wydmy, o tam � wskaza� na prawo. � Wezwij du�ego stworzyciela, Usul. Wska� nam drog�.

Paul zwr�ci� uwag� na ton g�osu Stilgara, na po�y ceremonialny, na po�y przesycony przyjacielsk� trosk�. W tym momencie odnie�li wra�enie, �e s�o�ce wypryskuje nad horyzont. Niebo zasnu�o si� posrebrzonym szarob��kitem, kt�ry ostrzega�, �e dzie� b�dzie wyj�tkowo upalny i suchy, nawet jak dla Arrakis.

��Nadszed� czas p�on�cego dnia � rzek� Stilgar i g�os jego by� ju� ca�kiem uroczysty. � Id�, Usul, i dosi�d� stworzyciela, jed� piaskiem jak przyw�dca ludzi.

Paul zasalutowa� swej fladze � zauwa�y�, jak zielono � czarna chor�giew zwisa bezw�adnie, kiedy zamar� wiatr przed�witu. Ruszy� w stron� wskazanej przez Stilgara wydmy, burobr�zowego stoku o grzbiecie w kszta�cie �S�. Prawie ca�y oddzia� uchodzi� ju� w przeciwnym kierunku, wspinaj�c si� na drug� z wydm os�aniaj�cych ob�z. Na drodze Paula zosta�a samotna, owini�ta w burnus posta�: Sziszakli, dow�dca brygady fedajkin�w, kt�remu tylko sko�ne oczy wida� by�o mi�dzy ko�pakiem filtrfraka a mask�. Kiedy Paul si� zbli�y�, Sziszakli poda� mu dwa cienkie, pejczopodobne pr�ty. Mia�y oko�o p�tora metra d�ugo�ci i by�y zako�czone plastykowymi hakami: drugi koniec by� szorstki � dla pewniejszego chwytu. Paul uj�� oba w lew� d�o�, jak wymaga� rytua�.

��To s� moje w�asne haki � powiedzia� Sziszakli ochryp�ym g�osem. � Nigdy nie zawiod�y.

Paul skin�� g�ow� zachowuj�c wymagane milczenie i wymin�� go posuwaj�c si� stokiem wydmy w g�r�. Na szczycie obejrza� si� i zobaczy�, jak oddzia� rozsypuje si� niczym pierzchaj�ce owady, jak �opoc� burnusy. Sta� teraz samotny na piaszczystej grani, maj�c przed sob� tylko horyzont, p�aski i nieruchomy. Dobra by�a ta wybrana przez Stilgara wydma; wy�sza od s�siednich, stanowi�a dogodniejszy punkt obserwacyjny. Schyliwszy si� Paul osadzi� dudnik g��boko w dowietrznym stoku wydmy, gdzie zbity piasek zapewnia� maksymaln� transmisj� werbla. Po czym zawaha� si�, roztrz�saj�c po raz ostatni nauki, wa��c determinanty �ycia i �mierci, w obliczu kt�rych si� znalaz�. Kiedy wyci�gnie zawleczk�, dudnik rozpocznie swoje wezwania. Po�r�d piask�w us�yszy je gigantyczny czerw � stworzyciel i przyb�dzie na zew. Paul wiedzia�, �e za pomoc� pejczopodobnych hakolasek mo�e dosi��� wynios�ego, kr�g�ego grzbietu stworzyciela. Dop�ki hak uchyla przedni� kraw�d� pier�cieniowatego segmentu czerwia, otwieraj�c szorstkiemu piaskowi dost�p do wra�liwego wn�trza, dop�ty stworzenie nie pogr��y si� w piasek. Przeciwnie � przetoczy swoje gigantyczne cielsko unikaj�c kontaktu z powierzchni� pustyni.

Jestem je�d�cem piasku � powiedzia� sobie Paul. Spojrza� w d� na haki w swej lewej d�oni i pomy�la�, �e wystarczy mu tylko przesun�� je w d� wzd�u� krzywizny ogromnego boku stworzyciela, by zmusi� go do obrotu i skr�tu, i skierowa� go tam, gdzie zechce. Widzia�, jak to robiono. Pomagano mu wspina� si� po boku czerwia na kr�tk� przeja�d�k� podczas szkolenia. Na schwytanym czerwiu mo�na by�o jecha�, dop�ki wyczerpany nie znieruchomia� na powierzchni pustyni i nie trzeba by�o wzywa� nowego stworzyciela. Paul wiedzia�, �e po przej�ciu tej pr�by b�dzie si� nadawa� do podj�cia dwudziestodudnikowej wyprawy na po�udniowe rubie�e, aby odpocz�� i doj�� do siebie � na po�udnie, tam gdzie w nowych palmariach i siczach podziemnych ukryto przed pogromem kobiety i dzieci.

Podnosz�c g�ow� i spogl�daj�c na po�udnie upomnia� samego siebie, �e stworzyciel wezwany na chybi�-trafi� z ergu stanowi� niewiadom�, a ten, kto go wezwie, jest r�wnie� niewiadom� w tej pr�bie. �Musisz oceni� nadchodz�cego stworzyciela� � wyja�nia� Stilgar. �Musisz sta� dostatecznie blisko, by si� na niego wspi��, gdy ci� b�dzie mija�, i dostatecznie daleko, by ci� nie zagarn���.

Pod wp�ywem nag�ej decyzji Paul zwolni� zawleczk� dudnika. Ko�atka zacz�a si� obraca�, przez piasek pop�yn�o miarowe �up� �up� �up� Wyprostowa� si�, badaj�c horyzont, pami�taj�c s�owa Stilgara: �Starannie okre�l tor zbli�ania si�. Pami�taj, �e czerw rzadko dokonuje niewidocznego podej�cia do dudnika. Mimo to nas�uchuj. Cz�sto mo�na go us�ysze�, zanim si� uka�e�. Przysz�y mu te� na my�l s�owa przestrogi Chani wyszeptane w nocy, kiedy zm�g� j� strach o niego: �Gdy zajmiesz pozycj� na kursie stworzyciela, musisz pozostawa� w absolutnym bezruchu. Musisz my�le� jak �acha piasku. Skryj si� pod p�aszczem i sta� si� w samej swej istocie ma�� wydm��. Powoli przeszukiwa� horyzont nas�uchuj�c, wypatruj�c znak�w, jakich go nauczono.

Nadesz�o z po�udniowego wschodu, odleg�y syk piaskoszeptu. Niebawem Paul zobaczy� hen daleko zarysy tropu stworzenia na tle jasno�ci �witu i uprzytomni� sobie, �e nigdy przedtem nie widzia� tak du�ego stworzyciela, nigdy nawet nie s�ysza� o istnieniu tak wielkiego. Wydawa� si� d�u�szy ni� na p� mili, a przyp�yw fali piaskowej u jego wznosz�cego si� �ba wygl�da� jak zbli�anie si� g�ry. Nic takiego nie widzia�em ani w swych wizjach, ani w �yciu � przestrzeg� sam siebie Paul. Szybko przeci�� drog� tego stworzyciela, by zaj�� pozycj�, ca�kowicie poch�oni�ty nagl�cymi wymogami tej chwili.

My�l sama przysz�a Jessice do g�owy: Paul b�dzie ju� lada chwila przechodzi� pr�b� je�d�ca piasku. Oni staraj� si� ukry� ten fakt przede mn�, ale to jasne jak s�o�ce. I Chani odjecha�a z jak�� tajemnicz� misj�.

Jessika siedzia�a w komnacie sypialnej, korzystaj�c z chwili przerwy mi�dzy nocnymi lekcjami. Komnata by�a przytulna, cho� nie tak obszerna jak tamta, kt�rej u�ywa�a w siczy Tabr, zanim uciekli przed pogromem. Tak samo znajdowa�y si� w niej puszyste dywany na pod�odze, mi�kkie poduszki, niski stolik kawowy na podor�dziu, �agodnie ��te kule �wi�toja�skie pod sufitem. By�a przesi�kni�ta charakterystyczn�, cierpk�, intensywn� woni� freme�skiej siczy, kt�r� Jessika zacz�a uto�samia� z poczuciem bezpiecze�stwa. Zdawa�a sobie jednak spraw�, �e nigdy nie przezwyci�y wra�enia obco�ci miejsca, w kt�rym przebywa�a. To w�a�nie ten zgrzyt mia�y zatuszowa� dywany i draperie. Do sypialni przenikn�o prawie nieuchwytne dzwoneczkowo-b�benkowo-rozklaskane granie. Jessika wiedzia�a, �e to uroczysto�� porodu, pewnie Subiai. Jej czas si� zbli�a�. Wiedzia�a te�, �e niezad�ugo zobaczy niemowl�, b��kitnookiego cherubinka, kt�rego przynios� do Matki Wielebnej po b�ogos�awie�stwo. Wiedzia�a r�wnie�, �e jej c�rka Alia b�dzie bra�a udzia� w obchodach i �e z�o�y jej sprawozdanie. To jeszcze nie pora conocnej modlitwy rozstania. Nie rozpoczn� obchodzi� urodzin blisko pory obrz�d�w op�akiwania pojmanych w niewol� podczas najazd�w na Poritrin, Bela Tegeuse, Rossaka i Harmonthepa. Jessika westchn�a. Wiedzia�a te�, �e stara si� nie dopuszcza� do siebie my�li o synu i niebezpiecze�stwach, jakim stawia� czo�o � o wilczych do�ach z zatrutymi hakami, o harkonne�skich rajdach (chocia� tych by�o coraz mniej, od kiedy Fremeni pobierali haracz w pojazdach lataj�cych i napastnikach za pomoc� nowych broni, w kt�re zaopatrzy� ich Paul) i o naturalnych pu�apkach pustyni � stworzycielach i pragnieniu, i czelu�ciach py�u.

Pomy�la�a, �e warto by poprosi� o kaw�, i z t� my�l� zjawi�a si� owa zawsze obecna �wiadomo�� paradoksu w stylu �ycia Fremen�w: jak dobrze im si� �y�o w tych jaskiniach siczy w por�wnaniu z pyonami z graben; atoli podczas had�r w otwartej pustyni o ile� sro�sze znosili katusze od wszystkiego, co cierpieli poddani harkonne�scy.

Mi�dzy kotarami obok niej wsun�a si� ciemna d�o� i wycofa�a si� pozostawiaj�c na stoliku fili�ank�. Z fili�anki unosi� si� aromat kawy przyprawowej. Pocz�stunek z uroczysto�ci narodzin � pomy�la�a Jessika. Wzi�a fili�ank� i popijaj�c ma�ymi �ykami u�miecha�a si� do siebie. W jakiej innej spo�eczno�ci naszego wszech�wiata mog�aby osoba z moj� pozycj� przyj�� z nieznanej r�ki kubek napoju i wychyli� go bez obawy? Potrafi� teraz przemieni� ka�d� trucizn�, zanim by mi zaszkodzi�a, oczywi�cie, ale ofiarodawca o tym nie wie. Dopi�a kaw� do ko�ca czuj�c przyp�yw energii i o�ywienie od zawarto�ci fili�anki � gor�cej i smakowitej. Zastanawia�a si�, jaka inna spo�eczno�� mia�aby taki naturalny szacunek dla jej intymno�ci i wygody, �e ofiarodawca wtargn��by zaledwie na tyle, �eby z�o�y� dar, bez narzucania jej swego towarzystwa. Szacunek i mi�o�� przys�a�y ten dar, z lekk� zaledwie domieszk� l�ku.

I jeszcze inny aspekt tego wydarzenia znalaz� drog� do jej �wiadomo�ci: zaledwie pomy�la�a o kawie i kawa si� zjawi�a. Wiedzia�a, �e w tym nie by�o nic z telepatii. To by�o tak � jedno�� siczowej wsp�lnoty, zado��uczynienie za wyrafinowan� trucizn� w diecie przyprawowej, kt�r� dzielili. Wielkie rzesze ludzi nie mog� liczy�, �e kiedykolwiek sp�ynie na nie objawienie, jakie ona zawdzi�cza nasieniu przyprawy, nie s� do tego wyszkolone ani przygotowane. Ich umys�y odrzucaj� to, czego nie mog� zrozumie� lub ogarn��. Mimo to czuj� i reaguj� czasami jak jeden organizm. I nigdy nie przysz�a im do g�owy my�l o zbiegu okoliczno�ci.

Czy Paul zda� sw�j egzamin na piasku? � zada�a sobie pytanie Jessika. � Jest zdolny, lecz noga mo�e si� powin�� i najzdolniejszemu.

I to czekanie. Ta zmora � pomy�la�a. � Mo�na czeka� do pewnego czasu. Po czym ogarnia cz�owieka zmora wyczekiwania. Ich �ycie by�o wype�nione wszelkiego rodzaju wyczekiwaniem. Jeste�my tu z g�r� dwa lata�� my�la�a � i przynajmniej drugie tyle up�ynie, nim za�wita nam iskierka nadziei, by pokusi� o wyrwanie Arrakis z �ap harkonne�skiego namiestnika Mudira Nahii, Bestii Rabbana.

��Matko Wielebna?

G�os zza kotary wej�ciowej nale�a� do Harah, drugiej kobiety w rodzinie Muad�Diba.

��Wejd�, Harah.

Kotary rozchyli�y si� i Harah jak gdyby wp�yn�a do �rodka. Mia�a na sobie siczowe sanda�y; czerwono-��te sari odkrywa�o jej r�ce prawie do ramion. Czarne w�osy rozdzielone po�rodku i sczesane do ty�u by�y jak skrzyd�a owada, przylizane i l�ni�ce. Ostre, drapie�ne rysy twarzy chmurzy� g��boki mars na czole. Za Harah wynurzy�a si� dwuletnia dziewczynka Alia.

Kiedy Jessika patrzy�a na swoj� c�rk�, uderzy�o j�, nie po raz pierwszy zreszt�, podobie�stwo Alii do Paula w tym wieku � ta sama powaga w pytaj�cym spojrzeniu rozwartych oczu, ciemne w�osy, stanowcze usta. Lecz by�y r�wnie� i subtelne r�nice � i to one w�a�nie budzi�y niepok�j u wi�kszo�ci doros�ych. To dziecko � ledwie od ziemi odros�o � zachowywa�o si� nad wiek spokojnie i �wiadomie. Doro�li prze�ywali szok �api�c j� na za�miewaniu si� z dwuznacznych �arcik�w mi�dzy przedstawicielami odmiennych p�ci. To zn�w sami siebie �apali na tym,�e ws�uchuj� si� w jej na po�y sepleni�cy g�osik, niezbyt jeszcze wyra�ny z powodu nie wykszta�conego podniebienia mi�kkiego, i znienacka odkrywaj� w jej s�owach szelmowskie uwagi, kt�re mog�y wywodzi� si� jedynie z prze�y�, jakich �aden dwulatek nie do�wiadcza.

Harah opad�a na poduszk� wzdychaj�c poirytowana i kosym okiem spogl�daj�c na dziecko.

��Alia � przywo�a�a Jessika c�rk�.

Ma�a podesz�a do matki, siad�a przy niej i chwyci�a Jessik� za r�k�. Cielesny kontakt przywr�ci� im tamt� wsp�ln� �wiadomo��, jak� dzieli�y jeszcze przed narodzeniem Alii. Nie chodzi�o tu o dzielenie my�li, jakkolwiek zdarza�y si� i takie chwile, je�li si� dotkn�y, gdy Jessika przemienia�a trucizn� przyprawow� do ceremonii. To by�o co� wi�cej � bezpo�rednia�wiadomo�� drugiej iskry �ycia, co� ostrego i dojmuj�cego, nerwo-wsp�czulno�� czyni�ca je uczuciow� jedno�ci�. Przestrzegaj�c etykiety nale�nej cz�onkowi rodziny jej syna, Jessika powiedzia�a:

��Sabakh ul kuhar, Harah. Jak si� miewasz tej nocy?

Z t� sam� tradycyjn� etykiet� Harah odpar�a:

��Subakh un nar. Dobrze si� miewam.

S�owa by�y prawie bez wyrazu. Znowu westchn�a. Jessika wyczu�a w Alii rozbawienie.

��Ghanima mego brata jest na mnie z�a � powiedzia�a Alia swoim na wp� sepleni�cym g�osem.

Jessika zwr�ci�a uwag� na okre�lenie u�yte przez Ali� w odniesieniu do Harah � ghanima. W subtelno�ciach j�zyka freme�skiego s�owo to oznacza�o �co� zdobytego w boju�, z dodatkowym podtekstem�� �e to co� nie jest ju� u�ywane zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Jaka� ozdoba, ostrze w��czni u�yte jako ci�arek do zas�ony.

Harah spojrza�a na ma�� spode �ba.

��Nie pr�buj mnie obra�a�, dziecino. Znam swoje miejsce.

��Co przeskroba�a� tym razem, Alia? � zapyta�a Jessika.

Odpowiedzia�a jej Harah.

��Dzisiaj nie tylko nie chcia�a si� bawi� z innymi dzie�mi, ale zakrad�a si� do�

��Schowa�am si� za kotar� i ogl�da�am narodziny dziecka Subiai � powiedzia�a Alia. � Ma ch�opaka. Dar� si� i dar�. C� za p�uca! Kiedy si� ju� dosy� nawydziera��

��Wysz�a i dotkn�a go � powiedzia�a Harah � i on przesta� si� drze�. Ka�dy wie, �e freme�skie niemowl� musi si� wyp�aka� do ko�ca, je�li si� rodzi w siczy, poniewa� ju� nigdy potem nie mo�e zap�aka�, bo zdradzi�oby nas podczas had�r.

��Wyp�aka� si� dosy� � powiedzia�a Alia. � Ja tylko chcia�am wyczu� jego iskierk�, jego �ycie. To wszystko. A kiedy mnie wyczu�, nie chcia�o mu si� ju� wi�cej p�aka�.

��Co wywo�a�o jeszcze gorsze gadanie w�r�d ludzi � rzek�a Harah.

��Czy ch�opiec Subiai jest zdrowy? � zapyta�a Jessika.

Widzia�a, �e Harah co� le�y na sercu, i zastanawia�a si�, co to takiego.

��Zdrowy, �e tylko �yczy� ka�dej matce � powiedzia�a Harah. � One wiedz�, �e Alia nie zrobi�a mu krzywdy. One nie maj� nic specjalnego przeciwko temu, �e ona go dotkn�a. Natychmiast si� uspokoi� i by� zadowolony. Chodzi�o o�

��Chodzi o dziwno�� mej c�rki, czy tak? � spyta�a Jessika. � O jej zwyczaj m�wienia o sprawach ponad wiek i o rzeczach, kt�rych �adne dziecko w jej wieku nie mo�e zna�, o rzeczach z przesz�o�ci.

��Sk�d ona mo�e wiedzie�, jak wygl�da�o dziecko na Bela Tegeuse? � wyrzuci�a z siebie Harah.

��W�a�nie jak on � powiedzia�a Alia. � Ch�opak Subiai wygl�da kubek w kubek jak syn Mithy urodzony przed rozstaniem.

��Alia! � powiedzia�a Jessika. � Ostrzega�am ci�.

��Ale, matko, ja to widzia�am, i to by�a prawda, i�

Jessika potrz�sn�a g�ow� widz�c na twarzy Harah oznaki podenerwowania. Co ja urodzi�am? � zapyta�a sama siebie. � C�rk�, kt�ra w chwili narodzin i widzia�a wszystko, co ja wiem� i wi�cej: wszystko, co przed ni� zosta�o odkryte z g��bi korytarzy przesz�o�ci przez istniej�ce w mej ja�ni Matki Wielebne.

��Nie chodzi tylko o to, co ona m�wi � powiedzia�a Harah. � Chodzi te� o to, co robi: o to, jak ona siada i wpatruje si� w ska�� poruszaj�c tylko jednym mi�niem ko�o nosa albo mi�niem grzbietu palca, albo�

��To s� �wiczenia Bene Gesserit � rzek�a Jessika. � Wiesz o tym, Harah. Chcesz odm�wi� mojej c�rce jej dziedzictwa?

��Matko Wielebna, wiesz, �e te rzeczy nie maja dla mnie znaczenia � odpar�a Harah. � Chodzi o ludzi i o to, �e szemrz�. Przeczuwam w tym gro�b�. M�wi�, �e twoja c�rka jest demonem, �e inne dzieci nie chc� si� z ni� bawi�, �e ona jest�

��Ona ma tak niewiele wsp�lnego z innymi dzie�mi � powiedzia�a Jessika. � Nie jest demonem. To tylko�

��Oczywi�cie, �e nie jest!

Jessika poczu�a si� zaskoczona gwa�towno�ci� wybuchu Harah, spu�ci�a oczy na Ali�. Dziecko sprawia�o wra�enie zatopionego w my�lach, promieniowa�o atmosfer�� wyczekiwania. Jessika powr�ci�a spojrzeniem do Harah.

��Szanuj� fakt, �e jeste� cz�onkiem rodziny mego syna � powiedzia�a. (Alia drgn�a pod jej d�oni�.) � Mo�esz ze mn� m�wi� otwarcie o wszystkim, co ci� gn�bi.

��Nied�ugo ju� b�d� cz�onkiem rodziny twojego syna � powiedzia�a Harah. � Czeka�am tak d�ugo dla dobra moich syn�w, dla specjalnego szkolenia, jakie oni otrzymuj� jako dzieci Usula. Tyle tylko mog�am im da�, poniewa� wiadomo, �e nie dziel� �o�a z twoim synem.

Ponownie Alia poruszy�a si� przy niej na po�y u�piona, ciep�a.

��By�aby z ciebie wszelako dobra towarzyszka dla mego syna � powiedzia�a Jessika. I doda�a ju� na w�asny u�ytek, jako �e takie refleksje nigdy jej nie opuszcza�y: towarzyszka� nie �ona. Po czym jej my�l poszybowa�a prosto do celu, do bolesnego k�ucia wywo�anego powszechnym gadaniem w siczy, �e przyja�� jej syna z Chani przerodzi�a si� w trwa�y zwi�zek, w ma��e�stwo. Kocham Chani � przemkn�o przez my�l Jessice, ale sama sobie przypomnia�a, �e mi�o�� mo�e ust�pi� przed racj� stanu. Kr�lewskie ma��e�stwa miewaj� inne podstawy ni� mi�o��.

��My�lisz, �e ja nie wiem, co planujesz dla swego syna? � spyta�a Harah.

��Co masz na my�li?

��Planujesz zjednoczenie plemion pod jego przewodem � powiedzia�a Harah.

��Czy to �le?

��Widz� w tym gro�b� dla niego� i Alia jest jej cz�ci�.

Alia przytuli�a si� mocniej do matki, oczy mia�a teraz otwarte i wlepione w Harah.

��Obserwuj� was obie, jak jeste�cie razem � powiedzia�a Harah � w jaki spos�b si� dotykacie. Za� Alia to jak moja w�asna krew, poniewa� jest siostr� tego, kogo mam za brata. Obserwuj� j� i strzeg� od czasu, kiedy by�a tycim niemowl�ciem, od czasu razzia, kiedy uciek�y�my tutaj. Zauwa�y�am w niej wiele rzeczy.

Jessika kiwn�a g�ow�, wyczuwane niepok�j narastaj�cy w Alii u jej boku.

��Wiesz, co mam na my�li � rzek�a Harah. � To, �e rozumia�a od razu, co do niej m�wimy. Czy kiedykolwiek by�o dziecko, kt�re zna�o re�im wody w tak m�odym wieku? Kt�rego pierwsze s�owa do piastunki brzmia�yby: �Kocham ci�, Harah�? � Harah spojrza�a na Ali�. � A my�lisz, �e dlaczego znosz� jej zniewagi? Wiem, �e nie ma w nich z�o�liwo�ci.

Alia podnios�a oczy na matk�.

��Tak, posiadam zdolno�� logicznego rozumowania, Matko Wielebna � powiedzia�a Harah. � Mog�abym by� Sajjadin�. Widz� to, co widz�.

��Harah� � Jessika wzruszy�a ramionami. � Nie wiem, co powiedzie�.

I sama si� sobie dziwi�a, poniewa� by�a to prawda co do joty. Alia wypr�y�a si� i rozprostowa�a ramiona. Jessika poczu�a, �e atmosfera wyczekiwania si� sko�czy�a, ta mieszanina determinacji i smutku.

��Pope�nili�my b��d � powiedzia�a Alia. � Teraz nie obejdziemy si� bez Harah.

��To przez rytua� nasienia � rzek�a Harah � w kt�rym ty, Matko Wielebna, przemieni�a� Wod� �ycia, kiedy Alia by�a jeszcze nienarodzona w tobie.

��Nie obejdziemy si� bez Harah? � Jessika postawi�a sobie w duchu znak zapytania.

��Kt� inny mo�e przem�wi� do ludzi i sprawi�, �e zaczn� mnie rozumie�? � rzek�a Alia.

��Co chcesz, by zrobi�a? � spyta�a Jessika.

��Ona ju� wie, co robi�.

��Powiem im prawd� � odezwa�a si� Harah. Wyda�a si� nagle stara i pos�pna z grymasem na oliwkowej twarzy o ostrych rysach czarownicy. � Powiem im, �e Alia tylko udaje ma�� dziewczynk�, �e ona nigdy nie by�a ma�� dziewczynk�.

Alia potrz�sn�a g�ow�. �zy p�yn�y jej po policzkach. Fala rozpaczy c�rki ogarn�a Jessik�, jakby to by�y jej w�asne uczucia.

��Ja wiem, �e jestem dziwol�giem � wyszepta�a Alia.

Ta doros�a konkluzja, kt�ra wysz�a z ust dziecka, sprawia�a wra�enie gorzkiego potwierdzenia.

��Nie jeste� dziwol�giem! � prychn�a Harah. � Kto si� o�mieli nazwa� ci� dziwol�giem?

Jessik� ponownie zdumia�a zapalczywo�� w opieku�czym tonie Harah. Zrozumia�a wtedy, �e Alia nie myli�a si� w ocenie, �e istotnie nie obejd� si� bez Harah. Plemi� zrozumie Harah, zar�wno jej s�owa, jak i uczucia, bo nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e kocha ona Ali� niczym rodzone dziecko.

��Kto to powiedzia�? � powt�rzy�a Harah.

��Nikt.

Alia otar�a z �ez twarz rogiem aby Jessiki. Wyg�adzi�a pomi�t� i zmoczon� w tym miejscu szat�.

��Wi�c i ty nie wa� si� tego m�wi� � nakaza�a Harah.

��Dobrze, Harah.

��Teraz � rzek�a Harah � mo�esz mi opowiedzie�, jak to by�o, �ebym ja mog�a opowiedzie� innym. Powiedz mi, na czym polega to, co ci si� przytrafi�o.

Alia prze�kn�a, spogl�daj�c w g�r� na matk�. Jessika skin�a g�ow�.

��Pewnego razu ockn�am si� � powiedzia�a Alia. � Jakbym si� przebudzi�a ze snu, tylko �e nie mog�am sobie przypomnie�, �ebym zasypia�a. By�am w ciep�ym, ciemnym miejscu. I przestraszy�am si�.

S�uchaj�c dziecinnego seplenienia c�rki, Jessika wr�ci�a pami�ci� do tamtego dnia w wielkiej grocie.

��Kiedy si� przestraszy�am � m�wi�a Alia � pr�bowa�am uciec, ale nie by�o dok�d. Wtem zobaczy�am iskierk� chocia�, w�a�ciwie to jej nie widzia�am. Po prostu iskierka by�a tam przy mnie i odbiera�am uczucia iskierki� kt�ra koi�a mnie, dodawa�a mi otuchy, m�wi�c mi w ten spos�b, �e wszystko b�dzie dobrze. To by�a moja matka.

Hanah potar�a oczy i u�miechn�a si� do Alii pokrzepiaj�co. Jednak�e oczy Fremenki mia�y b��dny wyraz, by�o w nich napi�cie, jakby i one usi�owa�y ch�on�� s�owa Alii. Pewnie dlatego Jessika pomy�la�a: co my naprawd� wiemy o tym, jak kto� taki rozumuje� przy jej wyj�tkowych do�wiadczeniach, wyszkoleniu i rodowodzie?

��W�a�nie kiedy poczu�am si� bezpieczna i uspokojona � podj�a Alia � znalaz�a si� przy nas inna iskierka� i wszystko potoczy�o si� w mgnieniu oka. Ta inna iskierka to by�a stara Matka Wielebna. Ona� wymienia�a si� �yciem z moj� matk�� wszystkim� a ja tam by�am z nimi i widzia�am to do ko�ca� wszystko. I nasta� koniec, i ja by�am nimi i wszystkimi innymi, i sob�� tylko odnalezienie siebie samej zaj�o mi du�o czasu. Tyle tam ich by�o.

��To okrutne � powiedzia�a Jessika. � W �adnej �ywej istocie nie powinno si� w taki spos�b rozbudza� �wiadomo�ci. Cud w tym, �e zdo�a�a� wytrzyma� wszystko, co si� z tob� dzia�o.

��Nic wi�cej nie mog�am zrobi�! � powiedzia�a Alia. � Nie umia�am odrzuci� ani ukry� swej �wiadomo�ci� ani jej wy��czy� to wszystko po prostu si� dzia�o� wszystko�

��Nie wiedzieli�my � wyszepta�a Harah. � Kiedy dawali�my twej matce Wod� do przemiany, nie wiedzieli�my, �e w niej istniejesz.

��Nie smu� si� tym, Harah � odpar�a Alia. � Nie powinnam si� litowa� nad sob�. W ko�cu jest to jaki� pow�d do szcz�cia: jestem Matk� Wielebn�. Plemi� ma dwie Mat�

Urwa�a, przechyli�a g�ow� nas�uchuj�c. Harah odgi�a si� na pi�tach w ty�, bardziej na poduszk�, wpatrzy�a si� w Ali�, a nast�pnie przenios�a spojrzenie w g�r� na twarz Jessiki.

��Niczego nie podejrzewali�cie? � zapyta�a Jessika.

��Ciiii � powiedzia�a Alia.

St�umione, rytmiczne zawodzenie przemkn�o nagle przez zas�ony odgradzaj�ce je od korytarzy siczy. Narasta�o, przynosz�c ju� wyra�ne s�owa:

��Ya! Ya! Yawm! Ya! Ya! Yawm! Nu zein, wallah! Ya! Ya! Yawm! Mu zein. Wallah!

Piewcy przechodzili obok wej�cia i w wewn�trznych komnatach zahucza�o od ich g�os�w. D�wi�ki poma�u oddala�y si�. Kiedy przycich�y dostatecznie, Jessika rozpocz�a rytua�, intonuj�c ze smutkiem:

��By� Ramadan i kwiecie� na Bela Tegeuse.

��Moja rodzina siedzia�a na dziedzi�cu nad basenem � powiedzia�a Harah � w powietrzu przesyconym wilgoci� py�u wodnego, kt�ry wzlatywa� od bij�cej fontanny. W zasi�gu r�ki ros�o drzewo pe�ne portugli, kr�g�ych i soczystych w kolorze. Sta� kosz pe�en misz i baklawy i garnce libanu � przysmaki wszelkiego rodzaju. W naszych ogrodach i naszych stadach panowa� spok�j� spok�j by� w ca�ej krainie.

���ycie pe�ne by�o szcz�cia, dop�ki nie przybyli naje�d�cy � doda�a Alia.

��Krew styg�a w �y�ach od krzyk�w przyjaci� � rzek�a Jessika. I poczu�a nap�r wspomnie� z tych wszystkich innych przesz�o�ci, jakie sta�y si� jej udzia�em.

��La, la, la, p�aka�y kobiety � przy��czy�a si� Harah.

��Naje�d�cy wtargn�li przez musztamal i rzucili si� na nas, ich no�e ocieka�y czerwieni� krwi naszych m�czyzn � powiedzia�a Jessika.

Cisza zaw�adn�a nimi trzema i by�a we wszystkich komnatach siczy, cisza, w kt�rej wspominanie o�ywia�o b�l. Po chwili Harah wypowiedzia�a rytualne zako�czenie ceremonii, nadaj�c s�owom szorstko��, jakiej Jessika dotychczas w nich nie s�ysza�a.

��Nigdy nie wybaczymy i nigdy nie zapomnimy.

W pe�nym zadumy milczeniu, jakie po tym zapad�o, us�ysza�y pomruki ludzi i szelest wielu szat. Jessika wyczu�a, �e kto� stoi za zas�onami jej komnaty.

��Matko Wielebna?

By� to kobiecy g�os, kt�ry Jessika rozpozna�a: g�os Tharthar, jednej z �on Stilgara.

��O co chodzi, Tharthar?

��Mamy k�opot, Matko Wielebna.

Jessika poczu�a skurcz serca z nag�ego strachu o Paula.

��Paul� � wyrwa�o jej si�.

Tharthar rozsun�a kotary i wkroczy�a do komnaty. Nim kotary opad�y, Jessice mign�a ci�ba ludzi w przedsionku. Podnios�a wzrok na Tharthar, drobn�, ciemn� kobiet� w czarnej szacie z czerwonym ornamentem, na kompletny b��kit jej oczu utkwionych w niej nieruchomo, na rozd�te nozdrza jej drobnego nosa, ukazuj�ce blizny od wtyk�w.

��O co chodzi? � zapyta�a Jessika.

��S� wie�ci z piasku � powiedzia�a Tharthar. � Usul spotyka si� ze stworzycielem w swej pr�bie� dzisiaj. M�odzi m�czy�ni m�wi�, �e on nie mo�e zawie��, �e z zapadni�ciem nocy b�dzie je�d�cem piasku. M�odzi ludzie zbieraj� si� na razzia. Zrobi� wypad na p�noc i spotkaj� si� z Usulem. M�wi�, �e podnios� wtedy krzyk. M�wi�, �e zmusz� go do wyzwania Stilgara i obj�cia przyw�dztwa nad plemionami.

Zbiera� wod�, obsiewa� wydmy, przemienia� planet� powoli, lecz stale � to ju� za ma�o � my�la�a Jessika. � Niewielkie wypady, bezpieczne wypady � to ju� d�u�ej nie wystarcza teraz, gdy Paul i ja ich wyszkolili�my. Oni czuj� sw� si��. Chc� ruszy� w b�j.

Tharthar przest�pi�a z nogi na nog�; odchrz�kn�a.

Wiemy, �e to rozwaga nakazuje nam wyczekiwa� � my�la�a Jessika � lecz z tego rodzi si� nasze rozgoryczenie. Wiemy r�wnie�, jak� szkod� mo�e nam wyrz�dzi� przeci�gane w niesko�czono�� wyczekiwanie. Je�li zw�oka si� przed�u�y, utracimy poczucie celu.

��M�odzi ludzie powiadaj�, �e je�li Usul nie rzuci wyzwania Stligarowi, to pewnie si� boi � powiedzia�a Tharthar. Spu�ci�a oczy.

��Wi�c to takie buty � szepn�a Jessika i pomy�la�a: No c�, wiedzia�am, �e do tego dojdzie. Stilgar te�.

Tharthar odchrz�kn�a ponownie.

��Nawet m�j brat Szoab tak m�wi � powiedzia�a. � Oni nie zostawi� Usulowi wyboru.

W ko�cu sta�o si� � pomy�la�a Jessika. � I Paul sam b�dzie musia� sobie z tym poradzi�. Matka Wielebna nie o�mieli si� miesza� do spraw sukcesji.

Alia uwolni�a r�k� z d�oni matki.

��P�jd� z Tharthar � powiedzia�a � i wys�ucham m�odych ludzi. Mo�e znajdzie si� jaki� spos�b.

Jessika patrzy�a Tharthar w oczy, ale m�wi�a do Alii:

��Id� wi�c. I zawiadom mnie, jak tylko b�dziesz mog�a.

��Nie chcemy, aby do tego dosz�o, Matko Wielebna � rzek�a Tharthar.

��Nie chcemy � przytakn�a Jessika. � Plemieniu potrzebna jest ca�a jego si�a. � Zerkn�a na Harah. � Nie posz�aby� z nimi?

Harah odpowiedzia�a na nie wypowiedzian� cz�� pytania:

��Tharthar nie pozwoli, aby cokolwiek z�ego spotka�o Ali�. Wie, �e wkr�tce obie b�dziemy �onami, ona i ja, tego samego m�czyzny. Rozmawia�y�my, ja i Tharthar. � Harah podnios�a na ni� wzrok. � Jeste�my um�wione.

Tharthar wyci�gn�a r�k� do Alii.

��Musimy si� po�pieszy�. M�odzi ludzie zbieraj� si� do wyj�cia.

Przecisn�y si� przez kotary; drobna kobieta trzyma�a d�o� dziecka w swej d�oni, ale zdawa�o si�, �e dziecko j� prowadzi.

��Je�eli Paul Muad�Dib zabije Stilgara, nie przyniesie to plemieniu pomy�lno�ci � rzek�a Harah. � Do tej pory zawsze taka by�a droga do sukcesji, ale czasy si� zmieni�y.

��Czasy si� zmieni�y � powt�rzy�a Jessika.

��Nie s�dzisz chyba, �e pow�tpiewam w wynik tej walki � rzek�a Harah. � Usul nie mo�e nie zwyci�y�.

��To mia�am na my�li � powiedzia�a Jessika.

��I wyobra�asz sobie, �e osobiste uczucia zabarwiaj� moje s�dy � zauwa�y�a Harah, Potrz�sn�a g�ow�, a taliony wody rozdzwoni�y si� na jej szyi.

��Jak�e si� mylisz. Mo�e ci si� te� wydaje, �e ja �a�uj�, �e to nie mnie Usul wybra�, �e jestem zazdrosna o Chani?

��Ka�dy wybiera, jak umie � rzek�a Jessika.

��Ja wsp�czuj� Chani � powiedzia�a Harah.

Jessika zesztywnia�a.

��Co to znaczy?

��Wiem, co my�lisz o Chani � rzek�a Harah. � Uwa�asz, �e nie nadaje si� ona na �on� dla twojego syna.

Jessika usadowi�a si� g��biej w poduszkach, rozlu�ni�a si�.

��By� mo�e.

��Niewykluczone, �e masz racj� � zgodzi�a si� Harah. � je�li tak, to mo�esz znale�� niespodziewanego sojusznika w samej Chani. Ona pragnie tylko tego, co dla niego jest najlepsze.

Jessika z trudem prze�kn�a, nagle �cisn�o j� za gard�o.

��Chani jest mi bardzo droga � powiedzia�a. � Ona nie�

��Dywany masz tutaj strasznie brudne � przerwa�a jej Harah. Omiot�a spojrzeniem pod�og� unikaj�c oczu Jessiki. � Tyle ludzi tu �azi bez przerwy. Powinna� naprawd� dawa� je cz�ciej do czyszczenia.

Paul czeka� na piasku poza torem podej�cia gigantycznego stworzyciela. Nie mog� czai� si� jak przemytnik � w niecierpliwo�ci i podenerwowaniu � upomnia� sam siebie. � Musz� by� skrawkiem pustyni. � Stw�r by� ju� zaledwie o minuty drogi, wype�niaj�c ranek ciernym wizgiem swej w�dr�wki. Olbrzymie k�y w okr�g�ej jaskini jego paszczy otwiera�y si� niczym wielki kwiat. Bij�ca z niej wo� przyprawy zawis�a w powietrzu. Filtrfrak na ciele Paula le�a� jak ula� i tylko mgli�cie zdawa� on sobie spraw� z wtyk�w nosowych, z maski oddechowej. Nauki Stilgara, �mudne godziny sp�dzone na piasku, przes�oni�y wszystko inne.

��W jakim promieniu od stworzyciela musisz stan�� na piasku ziarnistym? � zapyta� Stilgar.

A on odpowiedzia� prawid�owo:

��P� metra na ka�dy metr �rednicy stworzyciela.

��Dlaczego?

��By unikn�� wiru wywo�anego jego przej�ciem, a przy tym zd��y� na czas podbiec i dosi��� go.

��Je�dzi�e� na male�stwach hodowanych na nasienie i Wod� �ycia � powiedzia� Stilgar. � Lecz ten, kt�rego wezwiesz w trakcie swej pr�by, to b�dzie dziki stworzyciel, praszczur pustyni. Musisz mie� dla niego nale�yty respekt.

G�uchy werbel dudnika zla� si� ju� z sykiem nadci�gaj�cego czerwia. Paul odetchn�� g��boko, nawet przez filtry czuj�c zapach mineralnej goryczy piasku. Dziki stworzyciel, praszczur pustyni, prawie nad nim zawis�. Wzniesione segmenty przednie gna�y fal� piasku, kt�ra mia�a si�gn�� jego kolan. Chod� tu bli�ej, o cudowny potworze � my�la�. � Bli�ej. S�yszysz, jak ci� przyzywam. Chod� bli�ej. Bli�ej.

Fala unios�a mu stopy. Owia� go py� powierzchniowy. Paul z�apa� r�wnowag�, �wiat zas�oni�a mu przesuwaj�ca si� w chmurze piasku ob�a skarpa, segmentowa �ciana urwiska z ostro rysuj�cymi si� liniami pier�cieni. Paul wzni�s� haki, z�o�y� si� jak do strza�u, wychyli� si� do przodu. Poczu�, jak chwyci�y i szarpn�y. Skoczy� w g�r� opieraj�c stopy na owej �cianie, wychylony na zewn�trz, trzymaj�c si� wczepionych hak�w. To by� moment prawdziwej pr�by: je�eli prawid�owo za�o�y� haki na przedni� kraw�d� pier�cienia, otwieraj�c ten segment, czerw nie przetoczy si� po piasku i go nie zmia�d�y.

Czerw zwolni�. Prze�lizn�� si� po dudniku, uciszaj�c go. Powoli zacz�� si� obraca� w g�r�, w g�r� � wznosz�c te dra�ni�ce haki, jak tylko m�g� najwy�ej, najdalej od piasku zagra�aj�cego delikatnej wyk�adzinie pier�cienia. Paul stwierdzi�, �e wyprostowany jedzie wierzchem na czerwiu. Czu� radosne upojenie, niczym cesarz lustruj�cy swoj� planet�. St�umi� gwa�towny impuls, by sobie pohasa�, zawr�ci� czerwia, popisa� si� swoj� w�adz� nad tym stworzeniem. Nagle poj��, dlaczego Stilgar przestrzega� go kiedy� opowiadaj�c o m�odych �mia�kach, kt�rzy igrali sobie z tymi potworami, wykonuj�c im na grzbietach st�jki, wyjmuj�c oba haki i zak�adaj�c je z powrotem, zanim czerw zd��y� ich zrzuci�.

Pozostawiaj�c jeden hak na miejscu Paul wyj�� drugi i umie�ci� go ni�ej w boku. Sprawdziwszy, �e ten drugi hak siedzi pewnie, opu�ci� z kolei pierwszy, przesuwaj�c si� w ten spos�b w d� po boku czerwia. Stworzyciel obraca� si�, a obracaj�c si� zakr�ca�, obchodz�c pole mia�kiego piasku, gdzie czekali inni. Paul zobaczy�, jak si� wdrapuj�, korzystaj�c z w�asnych hak�w podczas wspinaczki, lecz unikaj� wra�liwych kraw�dzi pier�cieni, dop�ki nie znajd� si� na grzbiecie. Usadowili si� w trzech rz�dach za nim, trzymaj�c si� swoich hak�w.

Stilgar przesun�� si� pomi�dzy szeregami, sprawdzi� u�o�enie hak�w Paula i podni�s� oczy na jego rozradowan� twarz.

��Uda�o ci si�, co? � rzek� podnosz�c g�os ponad zgrzytanie piasku. � Tak uwa�asz? Uda�o ci si�? � Wyprostowa� si�. � A ja ci m�wi�, �e to by�a fuszerka. Nasze dwunastolatki radz� sobie lepiej. Tam, gdzie czeka�e�, by� w lewo od ciebie graj�cy piasek. Nie m�g�by� si� tam wycofa�, gdyby czerw skr�ci� w tamt� stron�.

U�miech ulotni� si� z twarzy Paula.

��Widzia�em ten graj�cy piasek.

��Wi�c dlaczego nie da�e� znaku jednemu z nas, by zaj�� stanowisko asekuracyjne? Co� takiego mog�e� zrobi� nawet podczas pr�by.

Paul prze�kn��, wystawi� twarz na p�d powietrza.

��Uwa�asz, �e to nie�adnie z mojej strony m�wi� to teraz � powiedzia� Stilgar. � To m�j obowi�zek. Ja oceniam twoj� przydatno�� dla oddzia�u. Gdyby� wdepn�� w ten graj�cy piasek, stworzyciel skr�ci�by na ciebie.

Pomimo zalewaj�cej go fali gniewu Paul wiedzia�, �e Stilgar m�wi prawd�. Musia�a up�yn�� d�u�sza chwila, nim Paul mobilizuj�c wszystkie nauki matki, odzyska� jaki taki spok�j.

��Przepraszam � powiedzia�. � To si� wi�cej nie powt�rzy.

��W niewygodnej pozycji zawsze bierz sobie zast�pc�, kogo�, kto we�mie stworzyciela, je�eli ty nie b�dziesz m�g� � rzek� Stilgar. � Nie zapominaj, �e dzia�amy wsp�lnie. W ten spos�b jeste�my niezawodni. Dzia�amy wsp�lnie, co?

Klepn�� Paula rami�.

��Dzia�amy wsp�lnie � przytakn�� Paul.

��To teraz � powiedzia� Stilgar i g�os jego sta� si� szorstki � poka� mi, �e umiesz sobie radzi� ze stworzycielem. Na kt�rym boku jeste�my?

Paul spojrza� w d� na �uskowat� powierzchni� pier�cienia pod nogami, odnotowuj�c rodzaj i wielko�� �usek, i to jak powi�kszaj� si�, im dalej w prawo, a zmniejszaj� na lewo. Wiedzia�, �e ka�dy czerw porusza si� w charakterystyczny spos�b � najcz�ciej t� sam� stron� do g�ry. W miar� jego dorastania ta w�a�ciwa g�ra utrwala�a si� niemal na dobre. �uski dolne powi�ksza�y si�, grubia�y, robi�y si� g�adsze. U du�ego czerwia �uski grzbietowe mo�na by�o odr�ni� po samej wielko�ci.

Przemieszczaj�c haki Paul przesun�� si� w lewo. Skin�� na skrzyd�owych w tyle, by otworzyli segmenty wzd�u� boku i trzymali czerwia na sta�ym kursie, kiedy si� obraca�, a nast�pnie wyznaczy� z szeregu dw�ch sternik�w na pozycje w przedzie.

��Ach, haiiiii� joh! � wyda� tradycyjny okrzyk. Sternik z lewej strony rozwar� pier�cie�. Stworzyciel skr�ci� majestatycznym �ukiem chroni�c otwarty segment. Wykona� pe�ny nawr�t i kiedy ponownie skierowa� si� na po�udnie, Paul zawo�a�: � Geyrat!

Sternik zwolni� sw�j hak. Stworzyciel wyr�wna� na prosty kurs.

Stilgar odezwa� si�:

��Bardzo dobrze, Paulu Muad�Dibie. Przy du�ej praktyce jeszcze b�dzie z ciebie je�dziec piasku.

Paul zmarszczy� brwi. Czy� nie by�em pierwszy na g�rze? � pomy�la�. Za jego plecami rozleg�y si� �miechy. Oddzia� zacz�� skandowa� jego imi�, wiwatuj�c pod niebiosa.

��Muad�Dib! Muad�Dib! Muad�Dib! Muad�Dib!

Daleko w tyle na grzbiecie czerwia Paul us�ysza� walenie poganiaczy uderzaj�cych w segmenty ogona. Czerw zacz�� nabiera� pr�dko�ci. Burnusy za�opota�y od p�du. Skwierczenie piasku pod czerwiem spot�nia�o. Paul obejrza� si� za siebie, na oddzia�, wyszuka� w�r�d innych twarzy Chani. Na ni� patrzy�, kiedy m�wi� do Stilgara.

��A zatem jestem je�d�cem piasku, Stil?

��Hal yawm! Dzi� jeste� je�d�cem piasku.

��Przeto mog� wybra� cel naszej podr�y?

��Taki jest zwyczaj.

��I jestem Fremenem, kt�ry dnia dzisiejszego przyszed� na �wiat tutaj w ergu Habbanja. Do dzi� nie mia�em �ycia. Do dzi� by�em dzieckiem.

��Niezupe�nie dzieckiem � powiedzia� Stilgar.

Zamocowa� brzeg kaptura, kt�ry �opota� na wietrze.

��Ale m�j �wiat by� zatkany korkiem i ten korek zosta� usuni�ty.

��Nie ma korka.

��Chcia�bym uda� si� na po�udnie, dwadzie�cia dudnik�w na po�udnie. Chcia�bym zobaczy� ten tworzony przez nas kraj, ten kraj, kt�ry ogl�da�em jedynie oczami innych.

I chcia�bym zobaczy� swojego syna i rodzin� � my�la�. � Potrzebuj� teraz czasu na rozwa�enie przysz�o�ci, kt�ra jest przesz�o�ci� w moim umy�le. Nadci�ga chaos i je�eli nie b�dzie mnie tam, gdzie m�g�bym to co� rozwik�a�, to ono wymknie mi si� spod kontroli.

Stilgar zmierzy� go taksuj�cym, przeci�g�ym spojrzeniem. Paul nie spuszcza� oczu z Chani. Widzia�, jak zainteresowanie o�ywia jej rysy, zauwa�y� te�, �e jego s�owa rozbudzi�y podniecenie w oddziale.

��Ludzie pal� si� do rajdu pod tob� na harkonne�skie niecki � powiedzia� Stilgar. � Niecki znajduj� si� w odleg�o�ci zaledwie jednego dudnika.

��Wodzi�em fedajkin�w na rajdy � rzek� Paul. � Powiod� ich na rajd jeszcze nieraz, dop�ki cho� jeden Harkonnen oddycha arraka�skim powietrzem.

Kiedy tak jechali, Stilgar przypatrywa� mu si� z uwag� i Paul zda� sobie spraw�, �e on spogl�da na ten moment poprzez wspomnienie tego, jak doszed� do w�adania sicz� Tabr i do obecnego przewodzenia Radzie Przyw�dc�w po�mierci Lieta � Kyn�sa. Doniesiono mu o wzburzeniu w�r�d m�odych Fremen�w � pomy�la�.

��Czy �yczysz sobie zebrania przyw�dc�w? � zapyta� Stilgar.

M�odym ludziom z oddzia�u zap�on�y oczy. Ko�ysali si� jad�c i obserwowali. Paul dostrzeg� b�ysk niepokoju w oczach Chani, w jej spojrzeniu w�druj�cym od Stilgara, kt�ry by� jej wujem, do Paula Muad�Diba, kt�ry by� jej m�em.

��Nie zgadniesz, czego sobie �ycz� � powiedzia� Paul. Nie mog� ust�pi� � my�la�. � Musz� utrzyma� w�adz� nad tymi lud�mi.

��Dzisiaj jeste� mudirem jazdy piaskiem � rzek� Stilgar. � W jego tonie zad�wi�cza� oficjalny ch��d. � Do czego wykorzystasz t� w�adz�?

Potrzeba nam czasu na wytchnienie, czasu na trze�w� refleksj� � pomy�la� Paul.

��Pojedziemy na po�udnie � rzek�.

��Nawet gdy powiem, �e zawr�cimy na p�noc, kiedy ten dzie� si� sko�czy?

��Pojedziemy na po�udnie � powt�rzy� Paul.

Wyraz niewzruszonej powagi okry� Stilgara, kiedy mocniej zaci�ga� na sobie burnus.

��B�dzie zebranie � powiedzia�. � Roze�l� wiadomo��.

Uwa�a, �e go, wyzw� � my�la� Paul. � I wie, �e nie da mi rady. � Obr�ci� twarz na po�udnie czuj�c wiatr na ods�oni�tych policzkach i rozmy�laj�c nad determinantami, kt�re z�o�y�y si� na jego decyzj�. � Oni nie wiedz�, jak to jest � pomy�la�. Lecz sam wiedzia�, �e nie mo�e da� si� zawr�ci� z drogi bez wzgl�du na okoliczno�ci. Musi wytrwa� na g��wnym szlaku burzy czasu, kt�r� widzia� w przysz�o�ci. Nadejdzie moment, w kt�rym mo�na j� b�dzie rozp�dzi�, ale tylko je�li on, Paul, znajdzie si� wtedy tam, sk�d mo�na b�dzie przeci�� jej centralny splot. � Nie wyzw� go, je�eli tylko da si� temu zapobiec � my�la�. � Je�eli istnieje inny spos�b powstrzymania d�ihad�

��Staniemy obozem na wieczorny posi�ek i modlitw� w Grocie Ptak�w pod Grani� Habbanja � powiedzia� Stilgar.

Przytrzymuj�c si� dla r�wnowagi jednym hakiem na hu�taj�cym stworzycielu, wskaza� przed siebie na nisk� kamienn� barier� wynurzaj�c� si� z pustyni. Paul przypatrywa� si� �cianie opoki, ogromnym�y�om skalnym przecinaj�cym j� jak fale. Nic nie �agodzi�o tego surowego horyzontu, �adna ziele�, �aden kwiat. Poza nim ci�gn�a si� droga ku pustyni po�udniowej, trasa na przynajmniej dziesi�� dni i nocy przy najszybszym poganianiu stworzycieli. Dwadzie�cia dudnik�w. Droga wiod�a hen poza harkonne�skie patrole. Wiedzia�, jak to b�dzie. Widzia� to w snach. Pewnego dnia podr�y nast�pi ledwo uchwytna zmiana barwy na odleg�ym horyzoncie, zmiana tak nik�a, �e mog�oby mu si� wydawa�, �e j� sobie uroi� ze swych nadziei � i tam b�dzie nowa sicz.

��Czy moja decyzja odpowiada Muad�Dibowi? � spyta� Stilgar.

W jego g�osie zabrzmia�a prawie nieuchwytna nuta sarkazmu, lecz freme�skie uszy wok� nich, wyczulone na ka�dy ton w g�osie ptaka czy w pisku cielago, z�owi�y sarkazm i czeka�y w napi�ciu na reakcj� Paula.

��Stilgar s�ysza�, jak mu przysi�ga�em na wierno�� podczas wy�wi�cania fedajkin�w � powiedzia� Paul. � Moi komandosi �mierci wiedz�, �e r�czy�em honorem. Czy Stilgar w to w�tpi?

Prawdziwy b�l przebija� z g�osu Paula. S�ysz�c go Stilgar spu�ci� oczy.

��Usulowi, towarzyszowi z mej siczy, temu uwierz� zawsze � rzek�. � Ale ty� jest Paul Muad�Dib, ksi��� atrydzki i Lisan al-Gaib, G�os z Tamtego �wiata. Tych dw�ch ja nawet nie znam.

Paul odwr�ci� si� ku Grani Habbanja, patrz�c, jak wyrasta z pustyni. Stworzyciel pod nimi nie straci� si� ani �wawo�ci. M�g� ich ponie�� dwa razy dalej ni� jakikolwiek inny spotkany przez Fremen�w. Paul by� tego pewny. Poza opowiadanymi dzieciom bajkami nie istnia�o nic, co mog�oby dor�wna� temu praszczurowi pustyni. By�a to nowa legenda, uprzytomni� sobie Paul.

Na jego ramieniu zacisn�a si� d�o�. Paul spojrza� na ni�, przesun�� spojrzenie po r�ce a� do twarzy � do ciemnych oczu Stilgara widocznych mi�dzy mask� filtru a kapturem filtrfraka.

��Ten, kto prowadzi� sicz Tabr przede mn� � powiedzia� Stilgar � on by� moim przyjacielem. Dzielili�my niebezpiecze�stwa. Zawdzi�cza� mi �ycie wiele razy� a ja zawdzi�cza�em jemu�

��Jestem twoim przyjacielem, Stilgar � powiedzia� Paul.

��Nikt w to nie w�tpi � rzek� Stilgar. � Cofn�� d�o�, wzruszy� ramionami. � Taki jest zwyczaj.

Paul zrozumia�, �e Stilgar za bardzo przesi�k� freme�skimi zwyczajami, by rozwa�y� mo�liwo�� czego� innego. Tutaj przyw�dca wyjmowa� wodze z martwych d�oni swego poprzednika albo zabija� po�r�d najsilniejszych, swego plemienia, je�li poprzednik zgin�� w pustyni. Stilgar awansowa� do pozycji naiba zgodnie z tym zwyczajem.

��Powinni�my zostawi� tego stworzyciela na g��bokim piasku � powiedzia� Paul.

��Tak � zgodzi� si� Stilgar. � St�d mo�emy p�j�� do groty.

��Zajechali�my nim wystarczaj�co daleko, by zagrzeba� si� i nie mia� na nic ochoty z dzie� lub dwa.

��Ty jeste� mudirem jazdy piaskiem � powiedzia� Stilgar. � Rzeknij, kiedy mamy�

Urwa�, wpatruj�c si� w niebo na wschodzie. Paul obr�ci� si� gwa�townie. Od przyprawowego b��kitnego nalotu na oczach niebo wydawa�o si� ciemne, przesycone g��bokim lazurem, na kt�rego tle odleg�e, rytmiczne b�yski rysowa�y si� ostrym kontrastem. Ornitopter!

��Jeden ma�y ornitopter � powiedzia� Stilgar.

��Mo�e wywiadowczy � rzek� Paul. � My�lisz, �e nas zobaczyli?

��Z takiej odleg�o�ci jeste�my po prostu czerwiem na powierzchni. � Skin�� lew� r�k�. � Zsiada�. Rozsypa� si� po piasku.

Ludzie zacz�li zje�d�a� wolno po boku czerwia, odpada�, stapia� si� pod okryciem burnus�w z piaskiem. Paul zapami�ta�, gdzie zeskoczy�a Chani. Niebawem pozosta� sam ze Stilgarem.

��Pierwszy na g�rze, ostatni na dole � rzek� Paul.

Stilgar kiwn�� g�ow�, osun�� si� na hakach i zeskoczy� na piasek. Paul odczeka�, a� stworzyciel znalaz� si� w bezpiecznej odleg�o�ci, po czym uwolni� haki. Z czerwiem, nie wyczerpanym do ostatka, by� to ryzykowny moment. Uwolniony od o�cieni i hak�w wielki czerw przyst�pi� do zagrzebywania si� w piasku. Paul pobieg� na palcach do ty�u po jego szerokim grzbiecie, dok�adnie wyliczy� moment i zeskoczy�. Wyl�dowa� nie przerywaj�c biegu � wbi� si� w odwietrzny stok wydmy, tak jak go uczono � i ukry� si� pod kaskad� piasku i swoim burnusem. Teraz wyczekiwanie�

Obr�ciwszy si� ostro�nie uchyli� r�bka burnusa na szczelin� nieba. Wyobrazi� sobie, jak pozostali wzd�u� szlaku robi� to samo. Us�ysza� �opot skrzyde� ornitoptera, zanim go zobaczy�. Z szumem g�owic odrzutowych przelecia� nad jego sp�achetkiem pustyni, zakr�caj�c szerokim �ukiem do grani. Nie oznakowany ornitopter, zauwa�y� Paul. Ornitopter znikn�� mu z oczu poza Grani� Habbanja.

Nad pustyni� rozleg� si� krzyk ptaka. Potem drugi. Paul strz�sn�� z siebie piasek i wspi�� si� na wierzcho�ek wydmy. Sylwetki innych tworzy�y rz�d oddalaj�cy si� od urwiska. Rozpozna� w�r�d nich Chani i Stilgara. Stilgar wskaza� w stron� grani. Zebrawszy si� ruszyli piaskomarszem, �lizgaj�c si� po powierzchni w �amanym rytmie, kt�ry nie zaniepokoi�by �adnego stworzyciela. Stilgar zr�wna� krok z Paulem na ubitym przez wiatr grzbiecie wydmy.

��To by� statek przemytnik�w � powiedzia�.

��Na to wygl�da � odpar� Paul. � Ale za daleko w g��bi pustyni jak na przemytnik�w.

��Oni te� maj� swoje k�opoty z patrolami � zauwa�y� Stilgar.

��Skoro dotarli tak daleko, mog� i�� dalej � rzuci� Paul.

��Prawda.

��Nie by�oby dobrze, gdyby zobaczyli to, co mog� zobaczy�, je�li si� zapuszcz� zbyt g��boko na po�udnie. Przemytnicy sprzedaj� r�wnie� informacje.

��Poszukiwali przyprawy, nie s�dzisz? � zapyta� Stilgar.

��Gdzie� tutaj b�dzie na nich czeka�o skrzyd�o i g�sienik � powiedzia� Paul. � Mamy przypraw�. Zan��my �ach� piasku i zapolujemy sobie troch� na przemytnik�w. Powinni wiedzie�, �e to jest nasza kraina, a naszym ludziom si� przyda po�wiczy� z nowymi rodzajami broni.

��Teraz przemawia Usul � rzek� Stilgar. � Usul my�li po freme�sku.

Lecz Usul musi si� ugi�� przed decyzjami, kt�re odpowiadaj� strasznemu przeznaczeniu � pomy�la� Paul. A burza si� zbiera�a.

Przemytnicza przetw�rnia przyprawy ze swoim macierzystym statkiem transportowym w otoczeniu brz�cz�cych ornitopter�w nadlecia�a nad kopce wydm jak chmara owad�w z kr�low�. W przedzie przed t� chmur� rozci�ga� si� jeden ze skalnych grzbiet�w, kt�re stercz� z dna pustyni jak miniaturowe imitacje Muru Zaporowego. Suche pla�e tego klifu wymi�t� do czysta ostatni huragan.

W kopule dowodzenia przetw�rni Gurney Halleck nastawi� soczewki olejowe lornety i wychylony do przodu bada� krajobraz. Za grani� zobaczy� ciemn� �ach�, kt�ra mog�a by� wykwitem przyprawy, da� sygna� ornitopterowi, z lotu wisz�cego wysy�aj�c go na zwiad. Ornitopter kiwni�ciem skrzyde� potwierdzi� odbi�r sygna�u. Oderwa� si� od stada i schodz�c �lizgiem nad pociemnia�y piasek okr��y� t� plam�, z wykrywaczami zwieszonymi tu� nad powierzchni�. Prawie natychmiast z�o�y� skrzyd�a i wykona� korkoci�g sygnalizuj�c w ten spos�b oczekuj�cej przetw�rni, �e znale�li przypraw�.

Gurney schowa� lornet� do futera�u, pewny, �e reszta widzia�a sygna�. Podoba� mu si� ten zak�tek. Gra� dawa�a jak�� os�on� i zabezpieczenie. Ma�o prawdopodobne miejsce na zasadzk�, tak daleko w pustyni� tym niemniej� Gurney da� znak jednej z za��g, by zawis�a nad grani� i przeczesa�a j�, rozes�a� odwody na stanowiska w kolistej formacji nad ca�ym tym terenem, niezbyt wysoko, �eby ich nie dostrzeg�y z daleka harkonne�skie wykrywacze. Aczkolwiek w�tpi� w obecno�� harkonne�skich patroli tak g��boko na po�udniu. By� to ci�gle kraj Fremen�w.

Gurney sprawdzi� bro�, kln�c los, kt�ry sprawi�, �e tarcze by�y tu bezu�yteczne. Wszystkiego, co mog�o zwabi� czerwia, nale�a�o unika� za wszelk� cen�. Pocieraj�c blizn� od krwawinu na brodzie, studiowa� teren, dochodz�c do wniosku, �e najbezpieczniej b�dzie przeprowadzi� naziemny oddzia� grani�. Pieszy zwiad by� zawsze najpewniejszy. Ostro�no�� nigdy nie zawadzi, kiedy Fremeni s� z Harkonnenami na no�e. Bo Fremenami si� niepokoi�. Nie mieli nic przeciwko temu, by przehandlowa� tyle przyprawy, na ile ci� tylko sta�, lecz na �cie�ce wojennej zamieniali si� w diab�y, je�li kto� postawi� stop� tam, gdzie zabronili wst�pu. I byli tak szata�sko przebiegli ostatnio. Irytowa�o to Gurneya, ta przebieg�o�� i sprawno�� bojowa tubylc�w. Wykazywali kunszt wojenny przewy�szaj�cy wszystko, z czym si� kiedykolwiek zetkn��, a szkolony by� przez najlepszych wojownik�w we wszech�wiecie, za� ostrogi zdobywa� w bojach, z kt�rych tylko garstka najlepszych wysz�a ca�o. Ponownie Gurney zbada� teren zastanawiaj�c si�, dlaczego czuje si� nieswojo. Mo�e to z powodu tego czerwia, kt�rego widzieli� ale on by� po drugiej stronie grani.

Do kopu�y dowodzenia zajrza�a g�owa, kt�ra nale�a�a do kapitana przetw�rni � jednookiego, do�wiadczonego pirata z g�st� brod�, b��kitn� �renic� i mlecznobia�ymi od spo�ywania przyprawy z�bami.

��Wygl�da na bogaty zagon, sir � powiedzia� kapitan przetw�rni. � Zwija� �agle?

��Zejd� do podn�a urwiska � poleci� Gurney. � Daj mi wy�adowa� si� z moimi lud�mi. Mo�esz stamt�d dojecha� do przyprawy na g�sienicach. My obejrzymy sobie t� ska��.

��Tak jest.

��W razie czego � powiedzia� Gurney � ratuj przetw�rni�. My zabierzemy si� w ornitopterach.

Kapitan przetw�rni zasalutowa�.

��Tak jest, sir.

Znikn�� w luku. Gurney jeszcze raz obieg� spojrzeniem horyzont. Musi si� liczy� z ewentualno�ci�, �e s� tu Fremeni, on za� wkracza na ich terytorium. Fremeni nie dawali mu spokoju przez sw� brutalno�� i nieobliczalno��. Wiele spraw w tym interesie nie dawa�o mu spokoju, chocia� zyski przynosi� ogromne. Fakt, �e nie m�g� wys�a� szperaczy wysoko na niebo, r�wnie� nie dawa� mu spokoju. Konieczno�� zachowania ciszy radiowej jeszcze ten niepok�j zwi�ksza�a.

G�sienik przetw�rni zawr�ci�, zacz�� opada�. �agodnym �lizgiem zszed� na such� pla�� u st�p grani. Bie�niki dotkn�y piasku. Gurney odkry� kopu�� kabiny, odpi�� pasy bezpiecze�stwa. W momencie znieruchomienia przetw�rni by� na zewn�trz; zatrzasn�� za sob� kopu�� i wyszed� na os�ony bie�nik�w, z kt�rych rozhu�tawszy si� opad� na piasek za siatk� zabezpieczaj�c�. Jego pi�cioosobowa stra� przyboczna znalaz�a si� na ziemi razem z nim, wy�oniwszy si� z luku dziobowego. Inni zwolnili skrzyd�o transportowe przetw�rni. Od��czy�o si� i odlecia�o wchodz�c na ko�o parkingowe nisko nad nimi. Ogromny g�sienik przetw�rni natychmiast odtoczy� si� wykr�caj�c od grani w kierunku ciemnego zagonu przyprawy widocznego opodal na piasku. W pobli�u opad� ornitopter, wyhamowuj�c po�lizgiem. Za nim nast�pny i jeszcze jeden. Wyrzuci�y z siebie pluton Gurneya i wzbiwszy si� zawis�y w powietrzu.

Gurney przeci�gn�� si� pr�buj�c mi�ni pod filtrfrakiem. Odrzuci� z twarzy mask� filtru, trac�c wilgo� w imi� wy�szej konieczno�ci � zwi�kszenia zasi�gu g�osu na wypadek, gdyby przysz�o mu wydawa� komendy. Ruszy� w g�r� pomi�dzy ska�y badaj�c teren � kamyki i �wir pod nogami, wo� przyprawy w powietrzu. Dobra lokalizacja na baz� awaryjn� � pomy�la�. By�oby dobrze schowa� tu troch� materia��w. Obejrza� si� i patrzy�, jak jego ludzie pod��aj� za nim rozsypuj�c si� w tyralier�. Dobrzy ludzie, nawet ci nowi, kt�rych nie mia� kiedy wypr�bowa�. Dobrzy. Nie trzeba powtarza� im za ka�dym razem, co maj� robi�. �aden nawet nie zamigota� tarcz�. Ani jednego tch�rza w tym gronie obnosz�cego si� z tarcz� po pustyni, gdzie czerw wyczuwaj�c jej pole przyby�by i obrabowa� ich ze znalezionej przyprawy. Ze swej niewielkiej wysoko�ci spo�r�d ska� Gurney widzia� zagon przyprawy w odleg�o�ci oko�o p� kilometra i g�sienik docieraj�cy w�a�nie do jego bli�szej kraw�dzi. Zerkn�� w g�r� na eskadr� os�ony obserwuj�c pu�ap, czy nie za wysoki. Kiwn�wszy g�ow� odwr�ci� si�, by podj�� wspinaczk� na gra�. W tym momencie gra� wybuch�a. Dwana�cie hucz�cych trajektorii ognia rzygn�o w niebo ku zawieszonym w powietrzu ornitopterom i skrzyd�u transportowemu. Od g�sienika dobieg� wizg metalu i ska�y doko�a Gurneya zape�ni�y si� wojownikami w kapturach. Gurney mia� jedynie czas pomy�le�: Na rogi Wielkiej Macierzy! Rakiety! O�mielili si� u�y� rakiet! Po czym znalaz� si� twarz� w twarz z zakapturzon�, nisko pochylon� postaci� trzymaj�c� krysn� w gotowo�ci. Dw�ch innych ludzi sta�o wyczekuj�co na ska�ach ponad ni�, z lewej i z prawej strony. Gurney widzia� jedynie oczy wojownika przed sob�, mi�dzy kapturem a zas�on� burnusa barwy piasku, lecz pochylenie i gotowo�� ostrzeg�y go, �e ma do czynienia z wyszkolonym do walki cz�owiekiem. By�y to b��kitne w b��kicie oczy Fremena z g��bi pustyni.

Gurney wykona� r�k� ruch do w�asnego no�a, nie spuszczaj�c oczu z klingi przeciwnika. Skoro o�mielili si� u�y� rakiet, b�d� mieli i inn� bro� miotaj�c�. W tej sytuacji niezb�dna jest najwy�sza ostro�no��. Z samych odg�os�w poznawa�, �e str�cono przynajmniej cz�� jego os�ony powietrznej. Dobiega�y te� z ty�u pomruki i zgie�k walki wr�cz. Oczy wojownika stoj�cego przed Gurneyem pow�drowa�y za ruchem r�ki w stron� no�a, po czym cofn�y si� i utkwi�y spojrzenie w jego oczach.

��Zostaw ten n� w pochwie, Gurneyu Hallecku � powiedzia� m�czyzna.

Gurney zawaha� si�. Ten g�os pomimo maski filtrfraka brzmia� dziwnie znajomo.

��Znasz moje imi�? � zagadn��.

��Na mnie niepotrzebny ci n�, Gurney � rzek� m�czyzna. Wyprostowa� si� wsuwaj�c sw�j krysn� z powrotem do pochwy pod burnusem.

��Ka� swoim ludziom przerwa� beznadziejny op�r.

M�czyzna zrzuci� kaptur, odsun�� mask�. To, co Gurney zobaczy�, wprawi�o go w os�upienie. W pierwszej chwili wydawa�o mu si�, �e spogl�da na widmo ksi�cia Leto Atrydy. Prawda dociera�a do niego powoli.

��Paul � szepn��. I ju� g�o�niej: � Czy�by to Paul?

��Nie wierzysz w�asnym oczom? � zapyta� Paul.

��M�wili, �e nie �yjesz � wychrypia� Gurney. Zrobi� p� kroku do przodu.

��Ka� podda� si� swoim ludziom � zakomenderowa� Paul.

Skin�� w stron� ni�szych rejon�w grani. Gurney obr�ci� si�, z trudem odrywaj�c wzrok od Paula. Zobaczy� par� zaledwie grup walcz�cych. Wydawa�o si�, �e zakapturzeni ludzie pustyni s� wsz�dzie doko�a. G�sienik tkwi� nieruchomo, na jego dachu stali Fremeni. W g�rze nie by�o �adnego statku.

��Przerwa� walk� � rykn�� Gurney. Zaczerpn�� g��boko powietrza, zwin�� d�onie w tr�bk�. � M�wi Gurney Halleck! Przerwa� walk�!

Z wolna, nieufnie, walcz�ce postacie rozdzieli�y si�. Zwr�ci�y si� ku niemu pytaj�ce spojrzenia.

��To s� przyjaciele � zawo�a� Gurney.

���adni mi przyjaciele! � odkrzykn�� kto�. � Wymordowali po�ow� naszych.

��To nieporozumienie � powiedzia� Gurney. � Nie pogarszajcie sytuacji.

Obr�ci� si� z powrotem do Paula, wlepiaj�c wzrok w b��kitno b��kitne freme�skie oczy m�odzie�ca. U�miech przemkn�� po wargach Paula, lecz w wyrazie jego twarzy by�a zaci�to�� przypominaj�ca Gurneyowi starego ksi�cia, dziadka Paula. Wtem Gurney dostrzeg� w Paulu twardo�� stali nie spotykan� nigdy dot�d u Atrydy � sk�ra przypominaj�ca rzemie�, patrz�ce z ukosa oczy i wyrachowanie w spojrzeniu, kt�re jak gdyby wa�y�o wszystko w polu widzenia.

��M�wili, �e nie �yjesz � powt�rzy�.

��Wydawa�o si� to najlepsz� obron�; pozwoli� im tak my�le� � powiedzia� Paul.

Gurney zda� sobie spraw�, �e oto ca�e zado��uczynienie, jakiego mo�e oczekiwa� za pozostawienie go w�asnemu losowi, pozostawienie go w przekonaniu, �e jego ma�y ksi��� jego przyjaciel� nie �yje. Zastanowi� si� wtedy, czy w og�le przetrwa�o w nim co� z ch�opca, kt�rego zna� i szkoli� w umiej�tno�ciach wojownik�w. Paul zrobi� krok w stron� Gurneya, poczu�, �e piek� go oczy.

��Gurney�

To sta�o si� jakby samo � obejmowali si� i klepali nawzajem po plecach, odnajduj�c w tym kontakcie bezpo�rednim siebie nawzajem.

��Ty ma�y szczeniaku! Ty ma�y szczeniaku! � w k�ko powtarza� Gurney.

A Paul:

��Gurney, ch�opie! Gurney, ch�opie!

Po chwili roz��czyli si�, popatruj�c po sobie. Gurney odetchn�� g��boko.

��Wi�c to za twoj� spraw� Fremeni tak si� wycwanili w taktyce walki. Powinienem by� si� domy�li�. Bez przerwy robi� rzeczy, jakbym to ja sam je zaplanowa�. Gdybym tylko wiedzia�. � Pokr�ci� g�ow�. � Gdyby� tylko da� mi znak, ch�opaku. Nic by mnie nie powstrzyma�o. Przylecia�bym jak na skrzyd�ach� � Wyraz oczu Paula powstrzyma� go� twarde, wymowne spojrzenie. Gurney westchn��. � Jasne, i znale�liby si� tacy, co by si� zastanowili, dlaczego Gurney Halleck polecia� jak na skrzyd�ach, a niekt�rzy zadaliby sobie wi�cej trudu ni� tylko postawienie pytania. Zabraliby si� do szukania odpowiedzi.

Paul kiwn�� g�ow�, zerkaj�c na czekaj�cych woko�o Fremen�w, na zaciekawione i taksuj�ce twarze fedajkin�w. Wr�ci� spojrzeniem od komandos�w �mierci do Gurneya. Fakt, �e odnalaz� swojego dawnego mistrza miecza, wprawi� go w eufori�. Widzia� w tym dobry omen, znak, �e znajduje si� na kursie przysz�o�ci, gdzie wszystko uk�ada si� dobrze. Z Gurneyem u boku� Si�gn�� spojrzeniem poza fedajkin�w na grani i przyjrza� si� przemytniczej za�odze przyby�ej z Halleckiem.

��Po kt�rej stronie stoj� twoi ludzie, Gurney? � zapyta�.

��Wszyscy s� przemytnikami � powiedzia� Gurney. � Oni stoj� po stronie zysku.

��Niewielki zysk w naszym interesie � rzek� Paul dostrzegaj�c nieznaczny sygna� nadany mu przez Gurneya palcami prawej d�oni; by� to ich stary kod migowy z dawnych czas�w. W za�odze przemytnik�w byli ludzie, kt�rych nale�a�o si� obawia� i kt�rym nie nale�a�o dowierza�. Paul skubn�� warg� pokazuj�c, �e zrozumia�, podni�s� oczy na ludzi czuwaj�cych na ska�ach ponad nimi. Dojrza� tam Stilgara. Wspomnienie nie rozwi�zanego problemu ze Stilgarem och�odzi�o nieco upojenie Paula.

��Stilgar � powiedzia� � to jest Gurney Halleck, o kt�rym ci nieraz opowiada�em. Wielki wojski mego ojca, jeden z mistrz�w miecza, kt�rzy mnie szkolili, stary przyjaciel. Mo�na mu ufa� w ka�dej sprawie.

��Widz� � rzek� Stilgar. � Jeste� jego ksi�ciem.

Paul spogl�da� w ciemne oblicze nad sob� g�owi�c si� nad powodami, kt�re sk�oni�y Stilgara, by powiedzie� w�a�nie to: �jego ksi�ciem�. W g�osie Stilgara by�a dziwna nieuchwytna intonacja, jakby pragn�� raczej powiedzie� co� innego. To za� nie pasowa�o do Stilgara, b�d�cego przyw�dc� Fremen�w, cz�owiekiem m�wi�cym to, co my�li.

Moim ksi�ciem! � pomy�la� Gurney. Spojrza� nowym okiem na Paula. � Tak, wraz ze �mierci� Leto tytu� przechodzi� na Paula.

Schemat wojny freme�skiej na Arrakis zacz�� nabiera� nowego kszta�tu w g�owie Hallecka. M�j ksi���! Miejsce, kt�re by�o w nim martwe, zacz�o powraca� do �ycia. Jedynie cz�� jego �wiadomo�ci skupi�a si� na wydanym przez Paula zarz�dzeniu, by rozbroi� za�ogi przemytnik�w do czasu ich przes�uchania. �wiadomo�� Gurneya powr�ci�a do w�adzy, kiedy us�ysza� protesty w�r�d swoich ludzi. Potrz�sn�� g�ow�, obr�ci� si� jak fryga.

��Czy wy, ludzie, pog�uchli�cie? � warkn��. � To jest prawowity ksi��� na Arrakis. R�bcie, co ka�e.

Przemytnicy poddali si� sarkaj�c. Paul przysun�� si� do Gurneya, �ciszy� g�os.

���e ty wpadniesz w t� pu�apk�, tego bym si� nie spodziewa�, Gurney.

��Otrzyma�em zas�u�on� nauczk� � odpar� Gurney. � Za�o�� si�, i� ten�e zagon przyprawowy to nic innego, jak warstwa grubo�ci ziarnka piasku, przyn�ta, �eby nas zwabi�.

��Wygra�by� taki zak�ad � powiedzia� Paul. Spojrza� w d� na rozbrajanych ludzi.

��Jest jeszcze kt�ry� z ludzi mojego ojca w�r�d twej za�ogi?

��Nikt. Porozchodzili�my si�. Kilku jest mi�dzy wolnymi kupcami. Wi�kszo�� wyda�a swe przychody na wyjazd st�d.

��Lecz ty zosta�e�.

��Ja zosta�em.

��Poniewa� jest tu Rabban � rzek� Paul.

��S�dzi�em, �e nie pozosta�o mi nic pr�cz zemsty � powiedzia� Gurney.

Ze szczytu grani dobieg� dziwacznie urwany krzyk. Podni�s�szy oczy Gurney ujrza� powiewaj�cego chust� Fremena.

��Stworzyciel przybywa � rzek� Paul.

Wiod�c za sob� Gurneya wyszed� na skalny przyl�dek i spojrza� w dal na po�udniowy zach�d. Kopiec czerwia widnia� niezbyt daleko, zwie�czony py�em trop, kt�ry przecina� wydmy kieruj�c si� prosto na gra�.

��Spory � zauwa�y� Paul.

Od g�sienika przetw�rni pod nimi wzbi�o si� klekotanie. G�sienik wykr�ci� na swych bie�nikach jak ogromny owad i poturla� si� ku ska�om.

��Szkoda, �e nie uda�o nam si� ocali� zgarniarki � powiedzia� Paul.

Gurney zerkn�� na niego, obejrza� si� na po�acie dymu i rumowiska w g��bi pustyni, gdzie zgarniarki i ornitoptery spad�y str�cone freme�skimi rakietami. Poczu� nag�y b�l i �al za poleg�ymi tam lud�mi�� jego lud�mi � i powiedzia�:

��Tw�j ojciec bardziej by si� przej�� lud�mi, kt�rych nie uda�o si� ocali�.

Paul przeszy� go twardym spojrzeniem, spu�ci� oczy. Po chwili odezwa� si�:

��To byli twoi przyjaciele, Gurney. Ja rozumiem. Dla nas jednak byli intruzami, kt�rzy mogli zobaczy� to, czego nie powinni. Musisz to zrozumie�.

��Rozumiem to wystarczaj�co dobrze � powiedzia� Gurney. � I ch�tnie teraz zobacz� to, czego nie powinienem.

Paul podni�s� wzrok i ujrza� dawny, dobrze znany wilczy u�miech na twarzy Hallecka, marszcz�cy mu krwawinow� blizn� na brodzie. Gurney wskaza� ruchem g�owy pustyni� pod nimi. Fremeni uwijali si� po ca�ym terenie. Uderzy�o go, �e �aden z nich nie wygl�da� na zaniepokojonego nadci�ganiem czerwia. Z otwartych wydm poza oszukan� plam� przyprawy dobieg�o dudnienie � g�uchy werbel odbierany jakby za po�rednictwem st�p. Gurney zobaczy� Fremen�w rozsypuj�cych si� po piasku na szlaku czerwia. Czerw nadchodzi� pruj�c powierzchni� niby jaka� olbrzymia ryba � jego pier�cienie wi�y si� i falowa�y. Wkr�tce ze swego dogodnego punktu obserwacyjnego na wzniesieniu Gurney ujrza�, jak dosiadaj� czerwia � �mia�y skok pierwszego hakarza, potem obr�t stworzenia i wreszcie ca�a grupa ludzi wdrapa�a si� na g�r� po �uskowatej, po�yskliwej krzywi�nie boku czerwia.

��Oto jedna z rzeczy, jakich nie powiniene� ogl�da� � rzek� Paul.

��Kr��y�y opowie�ci i plotki � powiedzia� Gurney. � Ale to jest co�, w co nie da si� uwierzy� bez zobaczenia. � Potrz�sn�� g�ow�. � Stworzenie, kt�rego boj� si� wszyscy ludzie na Arrakis, wy traktujecie jak wierzchowca.

��S�ysza�e�, jak m�j ojciec m�wi� o pot�dze pustyni � rzek� Paul. � Oto i ona. Powierzchnia tej planety jest nasza. �aden samum ni stworzenie, ani nawet najgorsze warunki nas nie powstrzymaj�.

Nas � pomy�la� Gurney. � To znaczy Fremen�w. On m�wi o sobie jako o jednym z nich. Ponownie popatrzy� na przyprawowy b��kit w oczach Paula. Jego w�asne oczy, o czym wiedzia�, przybra�y lekki odcie� tego koloru, jednak przemytnicy mieli dost�p do artyku��w spo�ywczych spoza planety i odcie� oczu by� u nich zwi�zany z subtelnym podzia�em kastowym. M�wili o �ma�ni�ciu przyprawowym p�dzlem��� maj�c na my�li, �e cz�owiek si� zbytnio zasymilowa�. I zawsze towarzyszy�a temu nuta nieufno�ci.

��By� czas, kiedy nie dosiadali�my stworzyciela w �wietle dnia na tych szeroko�ciach � powiedzia� Paul. � Lecz Rabbanowi pozosta�a zbyt ma�a os�ona powietrzna, �eby m�g� j� marnowa� na poszukiwanie paru kropek na piasku. � Popatrzy� na Gurneya. � Tw�j statek powietrzny w tym miejscu by� dla nas szokiem.

Dla nas� dla nas� � Gurney potrz�sn�� g�ow�, by odegna� te my�li.

��Byli�my mniejszym szokiem dla was, ni� wy dla nas � powiedzia�.

��Co m�wi si� po nieckach i osadach o Rabbanie? � zapyta� Paul.

��M�wi si�, �e ufortyfikowali osady w graben do takiego stopnia, �e nic im nie zrobicie. M�wi si�, �e wystarczy im tylko siedzie� za sza�cami i czeka�, a� wyniszczycie si� w daremnym ataku.

��Jednym s�owem � rzek� Paul � s� unieruchomieni.

��Podczas gdy ty mo�esz porusza� si�, gdzie zechcesz � doko�czy� Gurney.

��Tej taktyki nauczy�em si� od ciebie � rzek� Paul. � Oni stracili inicjatyw�, co znaczy, �e przegrali wojn�.

Gurney u�miechn�� si� przeci�gle, porozumiewawczo.

��Nasz wr�g jest dok�adnie tam, gdzie chc�, aby by� � rzek� Paul. Zerkn�� na Gurneya. � No to jak, Gurney, zaci�gasz si� do mnie na finisz kampanii?

��Zaci�gasz? � Gurney wlepi� w niego oczy. � M�j panie, ja nigdy nie porzuci�em s�u�by u ciebie. To ty mnie porzuci�e�� przekonanego, �e nie �yjesz. A ja, pozostawiony w�asnemu losowi, przeprowadzi�em rachunek sumienia, jak umia�em, i czeka�em na chwil�, kiedy m�g�bym sprzeda� swoje �ycie za tyle, ile jest ono warte � za �mier� Rabbana.

Paul umilk� w zak�opotaniu. Jaka� kobieta pi�a si� do nich po ska�ach, jej oczy, widoczne pomi�dzy kapturem filtrfraka a mask� twarzy, przerzuca�y si� z Paula na jego towarzysza i z powrotem. Zatrzyma�a si� przed Paulem. Gurney zauwa�y� poczucie w�asno�ci w jej postawie, w tym, jak sta�a blisko Paula.

��Chani � powiedzia� Paul � to jest Gurney Halleck. S�ysza�a� o nim ode mnie.

Spojrza�a na Hallecka i ponownie na Paula.

��S�ysza�am.

��Dok�d pojechali ludzie na stworzycielu? � zapyta� Paul.

��Tylko zawr�cili go, by da� nam czas na uratowanie sprz�tu.

��No to� � Paul urwa�, w�sz�c w powietrzu.

��Wiatr idzie � powiedzia�a Chani.

Ze szczytu grani rozleg� si� g�os:

��Hej tam! Wiatr!

Teraz Gurney zauwa�y� o�ywiony ruch w�r�d Fremen�w, po�piech w ich bieganinie. Co�, czego nie sprawi� czerw, dokona�a obawa przed wiatrem. G�sienik wgramoli� si� na such� pla�� u ich st�p i w ska�ach otworzy�o si� dla niego przej�cie� po czym ska�y zamkn�y si� za nim tak precyzyjnie, �e tunel znikn�� mu z oczu.

��Du�o macie takich kryj�wek? � zapyta� Gurney.

��Du�o razy du�o � odpar� Paul. Spojrza� na Chani. � Znajd� Korb�. Powiedz mu o ostrze�eniu Gurneya, �e w�r�d tej przemytniczej za�ogi s� ludzie, kt�rym nie nale�y ufa�.

Chani rzuci�a okiem na Gurneya, na Paula, skin�a g�ow� i pomkn�a na d� skacz�c po kamieniach ze zr�czno�ci� gazeli.

��To twoja kobieta � powiedzia� Gurney.

��Matka mojego pierworodnego � rzek� Paul. � Atrydzi maj� nast�pnego Leto.

Gurney skwitowa� to jedynie rozszerzeniem oczu. Paul obserwowa� krz�tanin� wok� nich krytycznym okiem. Barwa curry zdominowa�a ju� po�udniowy niebosk�on i nadchodzi�y kapry�ne porywy i podmuchy wiatru, siek�c ich py�em po g�owach.

��Zapnij filtrfrak � powiedzia� Paul. I zamocowa� swoj� mask� oraz kaptur wok� twarzy. Gurney wykona� polecenie, b�ogos�awi�c filtry. Paul zapyta� st�umionym przez filtr g�osem:

��Kt�rym ze swej za�ogi nie dowierzasz, Gurney?

��Jest troch� nowych rekrut�w. Poza�wiatowc�w� � Umilk� dziwi�c si� sobie nagle. Poza�wiatowc�w. Z jak� �atwo�ci� przysz�o mu to s�owo.

��Tak? � powiedzia� Paul.

��Nie przypominaj� zwyk�ej zbieraniny niebieskich ptak�w, jaka nam si� dostaje � rzek� Gurney. � S� twardsi.

��Harkonne�scy szpiedzy? � spyta� Paul.

��My�l�, m�j panie, �e oni nie melduj� si� nikomu z Harkonnen�w. Podejrzewam, �e s� to ludzie w s�u�bie imperialnej. Jest na nich nieuchwytne pi�tno Salusa Secundus.

Paul przeszy� go ostrym spojrzeniem.

��Sardaukarzy?

Gurney wzruszy� ramionami.

��By� mo�e, ale to jest doskonale zakamuflowane.

Paul pokiwa� g�ow� my�l�c, jak �atwo Gurney z powrotem wpad� w koleiny cz�onka �wity atrydzkiej� chocia� z subtelnymi zahamowaniami� r�nicami. Jego te� zmieni�a Arrakis.

Dwaj zakapturzeni Fremeni wy�onili si� ze skalnej szczeliny pod nimi i zacz�li wspina� si� na g�r�. Jeden z nich d�wiga� du�y tob� na ramieniu.

��Gdzie s� teraz moi ludzie? � zapyta� Gurney.

��Pod ska�ami, w bezpiecznym miejscu � powiedzia� Paul. � Mamy tu jaskini�, Grot� Ptak�w. Po burzy zadecydujemy, co z nimi zrobi�.

Z g�ry zawo�a� jaki� g�os:

��MuadDib!

Paul odwr�ci� si� na wo�anie, zobaczy� freme�skiego wartownika wzywaj�cego ich gestem na d� do jaskini. Da� znak, �e s�yszy. Gurney przygl�da� mu si� z nowym wyrazem twarzy.

��Ty jeste� Muad�Dibem? � zapyta�. � Ty jeste� tym b��dnym ognikiem pustyni?

��To moje freme�skie imi� � powiedzia� Paul.

Gurney odwr�ci� si� od niego, przybity ogarniaj�cym go z�ym przeczuciem. Po�owa jego w�asnej za�ogi le�a�a martwa na piasku, reszta by�a w niewoli. Nie obchodzili go nowi rekruci, ci podejrzani, lecz w�r�d pozosta�ych byli dobrzy ludzie, przyjaciele, ludzie, za kt�rych czu� si� odpowiedzialny. �Po burzy zadecydujemy, co z nimi zrobi�. Tak powiedzia� Paul, tak Muad�Dib powiedzia�. I Gurney wspomnia� historie opowiadane o Muad�Dibie, o Lisanie al-Gaibie: �e zdar� sk�r� z harkonne�skiego oficera na obicie b�bna, �e by� otoczony komandosami �mierci, fedajkinami, kt�rzy rzucili si� w b�j ze swym psalmem �mierci na ustach. I to by� Paul.

Dwaj Fremeni, kt�rzy wdrapywali si� na ska�y, wskoczyli lekko na skaln� p�k� przed Paulem. Pierwszy, o ciemnej twarzy, powiedzia�:

��Wszystko zabezpieczone, Muad�Dibie. Lepiej chod�my ju� na d�.

��Tak jest.

Gurney odnotowa� ton g�osu tego m�czyzny � ni to komendy, ni to pro�by. To by� cz�owiek zwany Stilgarem, inna posta� z nowych freme�skich legend. Paul spojrza� na tob� taszczony przez drugiego m�czyzn�.

��Korba, co jest w tobole?

Odpowiedzia� Stilgar:

��To z g�sienika. By�y na tym inicja�y tego tutaj twojego przyjaciela, a w �rodku baliseta. Wiele razy s�ysza�em, jak m�wi�e� o nadzwyczajnej bieg�o�ci Gurneya Hallecka w grze na balisecie.

Gurney bacznie przypatrywa� si� m�wi�cemu � zauwa�y� brzeg czarnej brody nad mask� filtrfraka, jastrz�bie spojrzenie, ostro rze�biony nos.

��Masz kompana, kt�ry my�li, m�j panie � powiedzia� Gurney. � Dzi�kuj� ci, Stilgarze.

Stilgar skin�� na swego towarzysza, by przekaza� tobo�ek Gurneyowi.

��Podzi�kuj swojemu panu ksi�ciu. Jego r�kojmia daje ci wst�p tutaj.

Gurney wzi�� tob�, zaintrygowany twardymi nutami w tej rozmowie. W postawie tego cz�owieka by�o co� wyzywaj�cego i Gurney zachodzi� w g�ow�, czy to przypadkiem nie uczucie zazdro�ci. Oto pojawi� si� kto� zwany Gurneyem Halleckiem, kto zna Paula jeszcze sprzed czas�w Arrakis, cz�owiek, kt�rego udzia�em jest za�y�o�� zamkni�ta na zawsze przed Stilgarem.

��Chcia�bym, �eby�cie wy dwaj zostali przyjaci�mi � powiedzia� Paul.

��Stilgar Fremen to g�o�ne imi� � rzek� Gurney. � Zreszt� ka�dego zab�jc� Harkonnen�w czu�bym si� zaszczycony zaliczy� do swoich przyjaci�.

��Czy u�ci�niesz d�o� mojego przyjaciela Gurneya Hallecka, Stilgarze? � zapyta� Paul.

Stilgar z wolna wyci�gn�� r�ce, zamkn�� w u�cisku stwardnia�� od miecza prawic� Gurneya.

��Ma�o jest takich, co nie s�yszeli imienia Gurneya Hallecka � powiedzia� i zwolni� u�cisk. Obr�ci� si� do Paula:

��Wali na nas samum.

��Rozkaz � rzek� Paul.

Stilgar zawr�ci� prowadz�c ich w d� przez ska�y kr�t�, pe�n� p�tli �cie�k� do cienistej szczeliny, kt�ra ko�czy�a si� niskim wylotem jaskini. Ludzie po�piesznie zamocowali za nimi gr�d�. Kule �wi�toja�skie ukaza�y rozleg�� nakryt� kopu�� przestrze�, wyci�ty w bocznej �cianie wyst�p, a za nim otw�r korytarza. Paul wskoczy� na wyst�p i powi�d� depcz�cego mu po pi�tach Gurneya w g��b korytarza. Pozostali skierowali si� do drugiego tunelu naprzeciwko wej�cia. Paul min�� przedsionek i wkroczy� do komnaty z draperiami koloru ciemnoczerwonego wina na �cianach.

��Mamy tutaj chwil� dla siebie � powiedzia�. � Inni uszanuj� moje�

W przedsionku zabrz�cza� alarmowy czynel; po nim rozleg�y si� krzyki i szcz�k broni. Paul zakr�ci� si� na pi�cie i wypad� przez przedsionek z powrotem na pr�g atrium g�ruj�cy nad zewn�trzn� sal�. Gurney znalaz� si� tu� za nim z dobyt� broni�. W dole na pod�odze groty wirowa� k��b walcz�cych postaci. Paul sta� przez moment taksuj�c scen� i oddzielaj�c freme�skie burnusy i burki od stroj�w przeciwnik�w. Zmys�y, wyszkolone przez matk� w wykrywaniu najniklejszych wskaz�wek, uchwyci�y znamienny fakt: Fremeni walczyli z lud�mi nosz�cymi szaty przemytnik�w, lecz ci przemytnicy przywarowali po trzech, zbijaj�c si� pod naporem w tr�jk�ty. Ten zwyczaj walki wr�cz by� legitymacj� sardaukar�w imperialnych. Jaki� fedajkin z t�umu dostrzeg� Paula i jego bojowy okrzyk przetoczy� si� echem po sali:

��Muad�Dib! Muad�Dib! Muad�Dib!

Inne oko r�wnie� wy�owi�o Paula. �mign�� ku niemu czarny n�. Paul uchyli� si�, us�ysza� za sob� brz�k stali o kamie�, zobaczy�, jak Gurney podnosi n�. Tr�jk�tne grupki wypierano teraz w g��b. Gurney podsun�� n� Paulowi pod oczy, wskazuj�c w�os spirali ��tej imperialnej barwy, z�ot� lwi� grzyw�, wielop�aszczyznowe oczy na ga�ce r�koje�ci. Sardaukarzy bez �adnych w�tpliwo�ci.

Paul wysun�� si� na skraj p�ki. Pozosta�o jedynie trzech sardaukar�w. Zakrwawione szmaciane wzg�rki sardaukar�w i Fremen�w zalega�y sal� zawi�ym deseniem.

��Sta�! � krzykn�� Paul. � Ksi��� Paul Atryda nakazuje wam przerwa� walk�!

Walcz�cy zachwiali si�, zawahali.

��Sardaukarzy! � zawo�a� Paul do ocala�ej tr�jki. � Z czyjego rozkazu podnosicie r�k� na panuj�cego ksi�cia? � I doda� pr�dko, gdy jego ludzie zacz�li zaciska� pier�cie� wok� sardaukar�w: � Sta�, m�wi�!

Jeden z osaczonej tr�jki wyprostowa� si�.

��Kto m�wi, �e jeste�my sardaukarami? � zapyta�.

Paul wzi�� od Gurneya n� i podni�s� go wysoko.

��To m�wi.

��A kto m�wi, �e ty jeste� panuj�cym ksi�ciem? � zapyta� ten sam m�czyzna.

Paul wskaza� r�k� fedajkin�w.

��Ci ludzie m�wi�, �e jestem panuj�cym ksi�ciem. Wasz w�asny Imperator nada� Arrakis rodowi Atryd�w. A r�d Atryd�w to ja.

Sardaukar milcza�, wierc�c si� nerwowo. Paul przypatrywa� si� m�czy�nie � wysoki, o p�askiej twarzy, z blad� szram� przez p� policzka. Jego postawa zdradza�a z�o�� i zak�opotanie, lecz by�a w nim nadal owa duma, bez kt�rej sardaukar wydaje si� nagi, i z kt�r� nagi wydaje si� kompletnie ubrany. Paul rzuci� okiem na jednego z porucznik�w swoich fedajkin�w.

��Korba, jak do tego dosz�o, �e maj� bro�?

��Zachowali no�e poukrywane w przemy�lnych kieszeniach filtrfrak�w � powiedzia� porucznik.

Paul zlustrowa� zabitych i rannych po drugiej stronie sali i zn�w spojrza� na porucznika. Niepotrzebne by�y s�owa.

Porucznik spu�ci� oczy.

��Gdzie jest Chani? � zapyta� i czekaj�c na odpowied� wstrzyma� oddech.

��Ulotni� si� z ni� Stilgar � Korba skin�� g�ow� w stron� drugiego korytarza, spojrza� na zabitych i rannych. � Ponosz� odpowiedzialno�� za ten b��d, Muad�Dibie.

��Ilu by�o tych sardaukar�w, Gurney? � spyta� Paul.

��Dziesi�ciu.

Paul zeskoczy� zwinnie na pod�og�, pomaszerowa� na prze�aj przez sal� zatrzymuj�c si� w zasi�gu r�ki rzecznika sardaukar�w. Fedajkin�w ogarn�a atmosfera napi�cia. Nie podoba�o im si� to jego wystawianie si� na niebezpiecze�stwo. Do tego w�a�nie �lubowali nie dopu�ci�, poniewa� Fremeni pragn�li zachowa� m�dro�� Muad�Diba. Nie odwracaj�c si� Paul zapyta� swego porucznika.

��Jakie mamy straty w ludziach?

��Czterech rannych, dw�ch zabitych, Muad�Dibie.

Paul spostrzeg� ruch za sardaukarem. W wylocie drugiego korytarza stan�a Chani ze Stilgarem. Z powrotem skupi� uwag� na sardaukarze, przygl�daj�c si� poza�wiatowym bia�kom oczu rzecznika.

��Twoje imi�? � zapyta� Paul.

M�czyzna spr�y� si�, rzuci� okiem na lewo i na prawo.

��Nie pr�buj tego � powiedzia� Paul. � Dla mnie jest jasne, �e kazano wam odszuka� i zabi� Muad�Diba. R�cz�, �e to wy�cie zasugerowali poszukiwania przyprawy w g��bokiej pustyni.

Sapni�cie Gurneya za jego plecami wywo�a�o nik�y u�miech na wargach Paula.

Krew nap�yn�a sardaukarowi do twarzy.

��To, co widzisz przed sob�, to co� wi�cej ni� Muad�Dib � powiedzia� Paul. � Siedmiu was nie �yje za dw�ch naszych. Trzech za jednego. Niezgorzej, jak na walk� z sardaukarami, co?

M�czyzna wspi�� si� na palce i opad�, gdy fedajkini zacisn�li kr�g.

��Pyta�em o twoje imi� � rzek� Paul i przywo�a� na pomoc subtelno�ci G�osu:

��M�w, jak si� nazywasz!

��Kapitan Aramszam, z sardaukar�w imperialnych! � wyrzuci� z siebie m�czyzna.

Szcz�ka mu opad�a. Skonfundowany wytrzeszczy� oczy na Paula. Prys�a jego poza, polegaj�ca na ignorowaniu tej jaskini jako nory barbarzy�c�w.

��C�, kapitanie Aramszam, Harkonnenowie drogo by zap�acili, �eby si� dowiedzie� tego, co ty wiesz. A Imperator � czeg� by nie da� za wiadomo��, �e Atrydzi nadal �yj� pomimo jego zdrady.

Kapitan rozejrza� si� na boki, na dw�ch ludzi, kt�rzy mu pozostali. Paul niemal�e widzia�, jak ten cz�owiek wa�y my�li. Sardaukar nie poddaje si�, lecz Imperator musi si� dowiedzie� o tej gro�bie. Wci�� wykorzystuj�c G�os, Paul powiedzia�:

��Poddaj si�, kapitanie.

Bez �adnego ostrze�enia m�czyzna z lewej strony kapitana skoczy� na Paula, nadziewaj�c si� piersi� na b�ysk no�a swego w�asnego dow�dcy. Atakuj�cy zwali� si� na pod�og� jak k�oda, z no�em w piersi. Kapitan zwr�ci� si� do swego jedynego ju� towarzysza.

��Ja decyduj�, co si� najlepiej op�aca Jego Kr�lewskiej Mo�ci � powiedzia�. � Zrozumiano?

Drugiemu sardaukarowi opad�y ramiona.

��Rzu� bro� � powiedzia� kapitan.

Sardaukar us�ucha�. Kapitan zwr�ci� si� zn�w do Paula.

��Zabi�em dla ciebie przyjaciela � rzek�. � Nie zapomnijmy o tym.

��Jeste� moim je�cem � powiedzia� Paul. � Podda�e� si� mnie. Czy �yjesz, czy nie, jest to bez znaczenia.

Skin�� na swoj� gwardi�, by zabrano obu sardaukar�w, i przywo�a� gestem porucznika. Wkroczy�a stra� i pogna�a sardaukar�w. Paul nachyli� si� do swego porucznika.

��Muad�Dibie � powiedzia� przywo�any � zawiod�em ci� w�

��To ja zawiod�em, Korba � przerwa� Paul. � Powinienem ci� ostrzec, czego szuka�. W przysz�o�ci obszukuj�c sardaukar�w pami�taj o tym. Pami�taj r�wnie�, �e ka�dy ma kilka sztucznych paznokci u nogi, kt�re w po��czeniu z innymi przedmiotami ukrytymi na ciele tworz� sprawny nadajnik. I niejeden sztuczny z�b. We w�osach nosz� zwoje szigastruny � tak cienkiej, �e ledwo j� mo�na wykry�, a jednak wystarczaj�co mocnej do zgarotowania cz�owieka i obci�cia mu g�owy przy okazji tej czynno�ci. Maj�c do czynienia z sardaukarami, musisz ich wzi�� pod lup� i prze�wietli� zar�wno promieniami nieprzenikliwymi, jak i twardymi � i wystrzyc im ka�d� k�pk� w�os�w na ciele. A kiedy sko�czysz, b�d� pewien, �e nie odkry�e� wszystkiego.

Podni�s� oczy na Gurneya, kt�ry podszed� blisko przys�uchuj�c si�.

��Zatem najlepiej zrobimy zabijaj�c ich � powiedzia� porucznik.

Paul pokr�ci� g�ow�, nadal spogl�daj�c na Gurneya.

��Nie. Chc�, �eby uciekli.

Gurney wyba�uszy� na niego oczy.

��Sire� � szepn��.

��Tak?

��Tw�j cz�owiek ma racj�. Ka� zabi� owych je�c�w natychmiast. Zniszcz po nich wszelkie �lady. Zha�bi�e� sardaukar�w imperialnych! Kiedy to dotrze do Imperatora, to nie spocznie on, dop�ki nie upiecze ci� �ywcem na wolnym ogniu.

��Imperator nie ma szans na zdobycie takiej w�adzy nade mn� � powiedzia� Paul. M�wi� ch�odno, cedz�c s�owa. Co� si� w nim dokona�o, kiedy sta� twarz� w twarz z sardaukarem. W jego �wiadomo�ci zsumowa� si� wynik og�lny decyzji.

��Gurney � spyta� � du�o Gildian kr�ci si� przy Rabbanie?

Gurney wyprostowa� si�, zw�zi�y mu si� oczy.

��Twoje pytanie nie ma �adnego�

��Du�o? � uci�� Paul.

��Arrakis roi si� od agent�w Gildii. Kupuj� przypraw�, jakby to by�a najcenniejsza rzecz we wszech�wiecie. A dlaczego innego zapu�cili�my si� tak daleko w g��b�

��To jest najcenniejsza rzecz we wszech�wiecie � powiedzia� Paul. � Dla nich. � Spojrza� w stron� Stilgara i Chani, zbli�aj�cych si� w�a�nie przez sal�. � I my mamy to w r�ku, Gurney.

��Harkonnenowie maj� to w r�ku � zaprotestowa� Gurney.

��Ci, co mog� co� zniszczy�, maj� to w r�ku � powiedzia� Paul.

Machni�ciem d�oni uciszy� dalsze uwagi Gurneya i skin�� g�ow� Stilgarowi, kt�ry stan�� przed Paulem razem z Chani. Paul wzi�� w lew� r�k� sardaukarski n� i poda� go Stilgarowi.

���yjesz dla dobra plemienia � powiedzia�. � Czy przela�by� tym no�em moj� krew?

��Dla dobra plemienia � warkn�� Stilgar.

��Zatem u�yj tego no�a � rzek� Paul.

��Rzucasz mi wyzwanie? � zapyta� Stilgar.

��Je�li to zrobi� � odpar� Paul � stan� bez broni i dam ci si� zabi�.

Stilgar ze �wistem wci�gn�� powietrze.

��Usul! � odezwa�a si� Chani, po czym zerkn�a na Gurneya i zn�w na Paula.

Podczas gdy Stilgar ci�gle rozwa�a� jego s�owa, Paul powiedzia�:

��Ty� jest Stilgar, wojownik. Kiedy sardaukarzy wszcz�li tutaj b�j, nie by�o ci� na pierwszej linii. Twoj� pierwsz� my�l� by�o ratowa� Chani.

��Jest moj� bratanic� � powiedzia� Stilgar. � Gdyby istnia� cho� cie� w�tpliwo�ci, czy twoi fedajkini za�atwi� t� ho�ot�

��Dlaczego najpierw pomy�la�e� o Chani? � zapyta� Paul.

��Nie pomy�la�em!

��Czy�by?

��My�la�em o tobie � wyzna� Stilgar.

��Czy uwa�asz, �e m�g�by� podnie�� na mnie r�k�? � zapyta� Paul.

��Taki jest zwyczaj � zamrucza� Stilgar.

��Zwyczaj ka�e zabija� poza�wiatowych przyb��d�w napotkanych w pustyni i bra� ich wod� jako dar od Shai-huluda � powiedzia� Paul. � A jednak pewnej nocy ty zachowa�e� przy �yciu takich dwoje, moj� matk� i mnie.

Stilgar milcza�, dr��c i po�eraj�c go oczami, za� Paul doda�:

��Zwyczaje si� zmieniaj�, Stil. Ty sam je zmieni�e�.

Stilgar spu�ci� wzrok na ��te god�o no�a, kt�ry trzyma� w r�ku.

��Kiedy b�d� ksi�ciem w Arrakis, z Chani u boku, my�lisz, �e b�d� mia� czas zajmowa� si� ka�dym drobiazgiem zarz�dzania sicz� Tabr? � zapyta� Paul. � Czy ty sam zajmujesz si� wewn�trznymi sprawami ka�dej rodziny?

Stilgar nie odrywa� oczu od no�a.

��My�lisz, �e pragn� odci�� sobie prawe rami�? � zapyta� Paul. � Powoli Stilgar podni�s� na niego oczy. � Ciebie! � rzek� Paul. � My�lisz, �e m�g�bym pozbawi� siebie czy plemi� twej m�dro�ci i si�y?

Stilgar powiedzia� cicho:

��M�odego cz�owieka z mego plemienia, kt�rego imi� jest mi znane, tego m�odego cz�owieka m�g�bym zabi� na ubitej ziemi, z woli Shai-huluda. Lisana al-Gaiba nie jestem w stanie skrzywdzi�. Wiedzia�e� o tym wr�czaj�c mi ten n�.

��Wiedzia�em � przyzna� Paul.

Stilgar otworzy� d�o�. N� brz�kn�� o kamie� pod�ogi.

��Zwyczaje si� zmieniaj� � powiedzia�.

��Chani � rzek� Paul � udaj si� do mojej matki i przy�lij j� tutaj, �eby pos�u�y�a rad� w�

��Ale m�wi�e�, �e pojedziemy na po�udnie! � zaprotestowa�a.

��Nie mia�em racji � odrzek�. � Harkonnenowie s� gdzie indziej. Wojna jest gdzie indziej.

Westchn�a g��boko, godz�c si� z tym jak kobieta pustynna poddaje si� wszystkiemu, co nieuniknione pomi�dzy kowad�em �ycia a m�otem �mierci.

��Przeka�esz mojej matce wiadomo�� przeznaczon� tylko dla jej uszu � rzek� Paul. � Powiesz jej, �e Stilgar uznaje mnie za swojego ksi�cia na Arrakis, ale musimy znale�� spos�b zmuszenia m�odych ludzi, by zgodzili si� na to bez pojedynku.

Chani spojrza�a na Stilgara.

��R�b, jak on m�wi � warkn�� Stilgar. � Oboje wiemy, �e da�by mi rad� a ja nie da�bym rady podnie�� na niego r�ki� dla dobra plemienia.

��Przywioz� twoj� matk� � powiedzia�a Chani.

��Przy�lij j� � rzek� Paul. � Instynkt nie omyli� Stilgara. Jestem silniejszy, kiedy ty jeste� bezpieczna. Zostaniesz w siczy.

Otworzy�a usta, by zaoponowa�, ale zrezygnowa�a.

��Sihaja � rzek� Paul, u�ywaj�c imienia, jakim nazywa� j�, kiedy byli we dwoje. Obr�ci� si� w prawo na pi�cie, napotykaj�c p�on�ce oczy Gurneya.

��Twoja matka � powiedzia� Gurney.

��Idaho wyratowa� nas w noc napa�ci � rzek� Paul, zaabsorbowany roz��k� z Chani. � W tej chwili musimy�

��Co z Duncanem Idaho, m�j panie? � zapyta� Gurney.

��Zgin��, zyskuj�c dla nas chwil� czasu na ucieczk�.

Czarownica �yje! � my�la� Gurney. � Ta, kt�rej poprzysi�g�em zemst�, �yje! I wida� jak na d�oni, �e ksi��� Paul nie wie, co za stw�r go zrodzi�. Siostra diab�a! Wyda�a Harkonnenom jego rodzonego ojca!

Paul wymin�� go i wskoczy� na wyst�p. Obejrza� si� spostrzegaj�c, �e usuni�to rannych i zabitych, i pomy�la� z gorycz�, �e oto jest nast�pny rozdzia� legendy o Paulu Muad�Dibie. Nawet nie doby�em no�a, a m�wi� b�d� o tym dniu, �e dwudziestu sardaukar�w pad�o tu z mojej r�ki.

Gurney pod��a� za Stilgarem nie wyczuwaj�c nawet gruntu, po kt�rym st�pa�. Jaskini� wraz z jej ��tym blaskiem ku� �wi�toja�skich wypar�a z jego �wiadomo�ci w�ciek�o��. Czarownica �yje, podczas gdy z tych, kt�rych zdradzi�a, pozosta�y ko�ci w opuszczonych grobach. Musz� znale�� spos�b, �eby Paul pozna� prawd�, zanim j� zabij�.

Z t�umu w podziemnej sali zgromadze� emanowa�o podniecenie sfory, podobne temu, jakie Jessika wyczuwa�a w dniu, kiedy Paul zabi� D�amisa. S�ycha� by�o nerwowy szmer g�os�w. Male�kie koterie wzbiera�y jak guzy w �cisku burnus�w. Wetkn�wszy tulej� pocztow� pod szat� Jessika wysz�a z prywatnej kwatery Paula na skalny wyst�p. Czu�a si� wypocz�ta po d�ugiej podr�y z dalekiego po�udnia, lecz wci�� rozgoryczona, �e Paul jeszcze im nie pozwala korzysta� ze zdobycznych ornitopter�w.

��Nie panujemy ca�kowicie w powietrzu � powiedzia�. � I nie wolno nam uzale�ni� si� od paliwa poza�wiatowego. Musimy gromadzi� i przechowywa� zar�wno paliwo, jak i statki na dzie� maksymalnego wysi�ku.

Paul sta� w gronie m�odszych m�czyzn w pobli�u wyst�pu. Blade �wiat�o kul �wi�toja�skich nadawa�o scenerii posmak nierealno�ci. Przypomina�a �ywy obraz, wzbogacony o dodatkowy wymiar � zapach�w ludzkiego mrowiska, szept�w, odg�os�w szurania n�g.

Spogl�da�a na syna, zastanawiaj�c si�, dlaczego nie zademonstrowa� jeszcze swej niespodzianki � Gurneya Hallecka. My�l o Gurneyu zak��ci�a jej spok�j wspomnieniami niefrasobliwej przesz�o�ci, dni mi�o�ci i szcz�cia przy ojcu Paula.

Stilgar czeka� ze swoj� w�asn� niewielk� grup� w drugim ko�cu wyst�pu. Od jego nieruchomej postawy bi�o niewzruszone dostoje�stwo. Nie mo�emy utraci� tego cz�owieka � pomy�la�a Jessika. � Plan Paula musi si� powie��. Wszystko inne b�dzie najstraszliwsz� tragedi�. � Przesz�a wzd�u� wyst�pu mijaj�c Stilgara i nie patrz�c w jego stron� zesz�a na d� w t�um. Ust�powano jej z drogi, kiedy przedziera�a si� do Paula. A za ni� post�powa�a cisza. Zna�a sens tego milczenia � nie wypowiedziane pytania ludzi, l�k przed Matk� Wielebn�. M�odzi m�czy�ni odst�pili od Paula, gdy podesz�a do niego i Jessika poczu�a chwilow� trwog� przed nowym respektem, jakim go darzyli. �Wszyscy ludzie ni�ej od ciebie postawieni s� chciwi twojej pozycji� � g�osi� aksjomat Bene Gesserit. Ale nie znajdowa�a �adnej chciwo�ci w tych twarzach. I przypomnia�o jej si� inne powiedzenie Bene Gesserit: �Prorocy maj� zwyczaj umierania gwa�town� �mierci��.

Paul spojrza� na ni�.

��Ju� czas � powiedzia�a i wr�czy�a mu tulej� pocztow�.

Jeden z towarzyszy Paula, �mielszy od reszty, spogl�daj�c ponad g�owami innych na Stilgara, rzek�:

��Teraz go wyzwiesz, Muad�Dibie? Ju� czas najwy�szy. Pomy�l�, �e tch�rzysz, je�eli nie�

��Kto si� o�miela nazywa� mnie tch�rzem? � zapyta� Paul. Jego d�o� �mign�a do r�koje�ci krysno�a. W�r�d ludzi zaleg�a martwa cisza, rozchodz�c si� w t�um. � Mamy co� do zrobienia � powiedzia� Paul, podczas gdy �w m�czyzna cofa� si� przed nim. Paul odszed�, przepychaj�c si� przez ci�b� w kierunku wyst�pu, wskoczy� lekko na p�k� i zwr�ci� si� twarz� do ludzi.

��Zr�b to! � wrzasn�� kto�.

W �lad za tym okrzykiem rozleg�y si� pomruki i szepty. Paul zwleka�, a� zapadnie cisza. Zapada�a z wolna, po�r�d szura� i pokas�ywa� z r�nych stron. Kiedy w jaskini zrobi�o si� cicho, Paul uni�s� g�ow� i przem�wi� g�osem docieraj�cym do najdalszych zakamark�w.

��Macie ju� powy�ej uszu czekania � powiedzia�.

Ponownie wstrzyma� si�, gdy wygasa�a wrzawa odpowiedzi. Rzeczywi�cie maj� ju� czekania powy�ej uszu � pomy�la�. Zwa�y� w d�oni tulej� pocztow�, w umy�le wa��c jej zawarto��. Matka mu j� pokaza�a, wyja�niaj�c, jak zosta�a odebrana harkonne�skiemu kurierowi. Tre�� by�a jasna: Rabbana porzucono na Arrakis zdanego na w�asne si�y. Posi�ki ani ratunek nie przyb�d� na jego wezwania! Paul podni�s� na nowo g�os:

��Uwa�acie, �e ju� czas, abym wyzwa� Stilgara i zmieni� zwierzchnictwo oddzia�om! � Nim zd��yli odpowiedzie�, cisn�� w nich gniewnymi s�owami: � Uwa�acie, �e Lisan al-Gaib jest takim g�upcem?

Panowa�o g�uche milczenie. Stroi si� w religijne pi�rka � pomy�la�a Jessika. � Nie ma innego wyj�cia!

��Taki jest zwyczaj! � zawo�a� kto�.

��Zwyczaje si� zmieniaj� � rzek� oschle Paul, sonduj�c ukryte nastroje.

Z ko�ca sali dolecia� gniewny g�os:

��My decydujemy, co si� zmienia!

Z wielu stron podnios�y si� w t�umie okrzyki poparcia.

��Jak sobie �yczycie � rzek� Paul.

I Jessika pochwyci�a subteln� intonacj�, kiedy skorzysta� z mo�liwo�ci G�osu, kt�rych go nauczy�a.

��Wy decydujecie � zgodzi� si�. � Ale najpierw wys�uchacie, co mam do powiedzenia.

Stilgar przesun�� si� na skraj wyst�pu, a jego brodata twarz nie objawia�a �adnych emocji.

��To r�wnie� jest zwyczaj � powiedzia�. � G�os ka�dego Fremena mo�e zabrzmie� na Zgromadzeniu. Paul Muad�Dib jest Fremenem.

��Dobro plemienia, ono jest najwy�szym dobrem, tak? � zapyta� Paul.

Z tym samym beznami�tnym dostoje�stwem w g�osie Stilgar rzek�:

��Tym kieruj� si� nasze kroki.

��Dobrze � powiedzia� Paul. � Kto zatem rz�dzi tym oddzia�em naszego plemienia? I kto rz�dzi wszystkimi plemionami i oddzia�ami za po�rednictwem instruktor�w walki, kt�rych nauczyli�my magicznego sposobu?

Czeka� spogl�daj�c ponad g�owami ci�by. Nie by�o �adnej odpowiedzi. Po chwili rzek�:

��Czy Stilgar rz�dzi tym wszystkim? On sam m�wi, �e nie. Czy ja rz�dz�? Nawet Stilgar od czasu do czasu wykonuje moje rozkazy i m�drcy, najm�drzejsi z m�drych, wys�uchuj� mnie i powa�aj� w Radzie.

W t�umie panowa�o wymijaj�ce milczenie.

��A zatem � powiedzia� Paul � czy rz�dzi moja matka? � Wskaza� na stoj�c� w dole pomi�dzy nimi Jessik� w czarnych obrz�dowych szatach. � Stilgar i wszyscy inni przyw�dcy oddzia��w zasi�gaj� jej rady prawie w ka�dej wa�niejszej decyzji. Wiecie o tym. Ale czy Matka Wielebna chodzi piaskiem albo wiedzie razzia przeciwko Harkonnenom?

Paul widzia� zmarszczone w namy�le czo�a tych, kt�rych mia� w zasi�gu wzroku, lecz ci�gle s�ycha� by�o gniewne szemrania. Niebezpiecznie to robi� w ten spos�b � pomy�la�a Jessika, jednak nie zapomnia�a o tulei pocztowej i jej znaczeniu. I przejrza�a intencj� Paula: si�gnij do samego dna ich niepewno�ci, usu� j�, a reszta przyjdzie sama.

���aden cz�owiek nie uznaje przyw�dztwa bez wyzwania pojedynku, tak?

��Taki jest zwyczaj! � krzykn�� kto�.

��Jaki mamy cel? � zapyta� Paul. � Obali� Rabbana, harkonne�sk� besti�, i przerobi� nasz� planet� na �wiat, w kt�rym b�dziemy mogli zak�ada� rodziny w szcz�ciu i w�r�d obfito�ci wody, czy taki jest nasz cel?

��Trudne zadania wymagaj� trudnych dr�g � kto� zawo�a�.

��Czy �amiesz sw�j n� przed walk�? � zapyta� Paul. � Stwierdzam jako fakt, a nie przechwa�k� ani wyzwanie, �e nie ma tutaj cz�owieka, ze Stilgarem w��cznie, kt�ry da�by mi rad� w pojedynku. Przyznaje to sam Stilgar. On wie o tym, tak jak wszyscy.

Znowu odpowiedzia�y mu gniewne pomruki z t�umu.

��Wielu z was by�o ze mn� na macie treningowej � podj�� Paul. � Ci wiedz�, �e to nie jest czcza przechwa�ka. M�wi� o tym, bo to jest fakt znany wszystkim, i by�bym g�upi nie dostrzegaj�c tego samemu. Wcze�niej od was rozpocz��em szkolenie w tych arkanach u nauczycieli twardszych ni� ktokolwiek, z kim mieli�cie do czynienia. Jak my�licie, niby dlaczego pokona�em D�amisa w wieku, w kt�rym wasi ch�opcy staczaj� jeszcze walki pozorowane?

W�ada G�osem bez zarzutu � my�la�a Jessika � ale to za ma�o na tych ludzi. Oni posiadaj� doskona�� izolacj� od sterowania wokalnego. Musi ich wzi�� r�wnie� logik�.

��A zatem � rzek� Paul � dochodzimy do tego. � Uni�s� tulej� pocztow�, wyj�� z niej skrawek ta�my. � Odebrano j� kurierowi Harkonnen�w. Jej autentyczno�� nie podlega dyskusji. Adresatem jej Rabban. Zawiadamiaj� go o tym, �e jego pro�ba o nowe oddzia�y zosta�a odrzucona, �e jego zbiory przyprawy s� du�o poni�ej kontyngentu, �e musi wycisn�� z Arrakis wi�cej przyprawy przy pomocy ludzi, kt�rych posiada.

Stilgar przysun�� si� do Paula.

��Ilu z was wie, co to znaczy? � zapyta� Paul. � Stilgar chwyci� to w lot.

��Oni s� odci�ci! � krzykn�� kto�.

Paul wepchn�� tulej� z wiadomo�ci� za szarf�. Zdj�� z szyi sznur pleciony z szigastruny i �ci�gn�wszy z niego pier�cie� podni�s� go wysoko.

��To jest ksi���cy sygnet mojego ojca � powiedzia�. � �lubowa�em nie za�o�y� go wi�cej dop�ty, dop�ki nie b�d� got�w poprowadzi� swoich oddzia��w przez ca�� Arrakis i wzi�� j� jako swoje prawowite lenno.

W�o�y� pier�cie� na palec, zacisn�� pi��. Grobowa cisza ogarn�a jaskini�.

��Kto tu rz�dzi? � zapyta� Paul. Wzni�s� pi��. � Ja tu rz�dz�! Ja rz�dz� na ka�dym centymetrze kwadratowym Arrakis! To moje ksi���ce lenno, bez wzgl�du na to, co m�wi Imperator! Nada� je mojemu ojcu i przechodzi ono z mojego ojca na mnie!

Paul wspi�� si� na palce i z powrotem opad� na pi�ty. Studiowa� t�um, wczuwaj�c si� w jego nastr�j. Prawie � pomy�la�.

��S� tutaj ludzie, kt�rzy zajm� wa�ne stanowiska na Arrakis, kiedy za��dam nale�nych mi praw imperialnych � ci�gn�� Paul. � Jednym z tych ludzi jest Stilgar. Nie dlatego, �e chcia�bym go przekupi�! Ani z wdzi�czno�ci, chocia� nale�� do tych licznych, kt�rzy zawdzi�czaj� mu �ycie. Nie! Ale dlatego, �e on jest m�dry i silny. Dlatego, �e kieruj�c tym oddzia�em kieruje si� w�asnym rozumem, a nie wy��cznie zasadami. Uwa�acie mnie za g�upca? My�licie, �e odetn� sobie prawe rami� zostawiaj�c je zakrwawione na pod�odze tej jaskini po to tylko, �eby wam dostarczy� widowiska? � Paul powi�d� twardym spojrzeniem po ci�bie. � Kto z obecnych tu twierdzi, �e ja nie jestem prawowitym panem Arrakis? Czy musz� dowodzi� tego pozostawiaj�c wszystkie freme�skie plemiona w ca�ym ergu bez przyw�dcy?

Stilgar poruszy� si� obok Paula, spogl�daj�c na niego pytaj�co.

��Czy mam uszczupla� nasz� si��, gdy jej najbardziej potrzebujemy? � zapyta� Paul. � Jestem waszym w�adc� i powiadam wam, �e ju� czas nam sko�czy� z zabijaniem w�asnych najlepszych ludzi i zabra� si� za zabijanie naszych prawdziwych wrog�w, Harkonnen�w!

Jednym p�ynnym ruchem Stilgar wyrwa� sw�j krysn� i wzni�s� go ponad g�owy t�umu.

��Niech �yje ksi��� Paul Muad�Dib! � zawo�a�.

Og�uszaj�cy ryk wype�ni� jaskini�, odbijaj�c si� wielokrotnym echem. Wiwatowali skanduj�c:

��Ja hja chouhada! Muad�Dib! Muad�Dib! Muad�Dib! Ja hja chouhada!

Jessika przet�umaczy�a sobie: �Niech �yj� wojownicy Muad�Diba!� Scena, kt�r� ona do sp�ki z Paulem i Stilgarem wykoncypowali, rozegra�a si� zgodnie z planem. Tumult powoli ucich�. Gdy powr�ci�a cisza, Paul obr�ci� si� do Stilgara.

��Ukl�knij, Stilgarze � powiedzia�.

Stilgar przykl�kn�� na skalnej p�ce.

��Podaj mi sw�j krysn� � rzek� Paul.

Stilgar us�ucha�. Tak tego nie planowali � pomy�la�a Jessika.

��Powtarzaj za mn�, Stilgarze � rozkaza� Paul i przywo�a� s�owa inwestytury tak, jak s�ysza� je stosowane przez w�asnego ojca. � Ja, Stilgar, przyjmuj� ten n� z r�k mojego ksi�cia.

��Ja, Stilgar, przyjmuj� ten n� z r�k mojego ksi�cia � powiedzia� Stilgar i wzi�� mleczne ostrze od Paula.

��Gdzie m�j ksi��� rozka�e, tam zatopi� to ostrze � powiedzia� Paul.

Stilgar powtarza� s�owa powoli i z namaszczeniem. Wspominaj�c, od kogo wzi�� si� ten rytua�, Jessika zamruga�a, by powstrzyma� �zy, potrz�sn�a g�ow�. Wiem, co wywo�uje te �zy � pomy�la�a.�� Nie powinnam da� si� wzruszy�.

��Po�wi�cam to ostrze �yciu mego ksi�cia, a �mierci jego wrog�w, dop�ki w naszych �y�ach p�ynie krew � rzek� Paul.

Stilgar powt�rzy� za nim.

��Uca�uj ostrze � poleci� Paul.

Stilgar wykona� rozkaz, po czym freme�skim zwyczajem uca�owa� Paula w r�k� pos�uguj�c� si� no�em. Na skinienie Paula wsta� i schowa� ostrze do pochwy. Szept nabo�nej czci niby westchnienie obieg� t�um i Jessika us�ysza�a s�owa:

��Wyrocznia Bene Gesserit wska�e drog�, a Matka Wielebna j� zobaczy. � I z dalszej odleg�o�ci: � Ona j� wskazuje poprzez swego syna!

��Stilgar przewodzi plemieniu � rzek� Paul. � �eby mi si� nikt nie pomyli�. Ja rozkazuj� jego g�osem. Co on zarz�dzi, to tak, jakbym ja zarz�dzi�.

M�drze � pomy�la�a Jessika. � Plemienny przyw�dca za nic nie mo�e straci� twarzy w�r�d tych, kt�rzy maj� go s�ucha�.

Paul �ciszy� g�os:

��Stilgar, chc�, by dzisiejszej nocy wyszli piechurzy piasku i by rozes�ano cielago z wezwaniem na zgromadzenie Rady. Po ich wyprawieniu we� Chatta, Korb�, Otheyma oraz jeszcze dw�ch porucznik�w wed�ug swego uznania. Sprowad� ich do mojej kwatery na narad� wojenn�. Musimy mie� zwyci�stwo na pokaz przed Rad� Przyw�dc�w, kiedy si� zjad�.

Skin�� na matk�, aby mu towarzyszy�a, pierwszy zszed� z wyst�pu i ruszy� przez ci�b� w stron� g��wnego korytarza i kwater, kt�re dla niego przygotowano. R�ce wyci�gn�y si� do niego, gdy przeciska� si� przez t�um. Dolatywa�y go okrzyki.

��M�j n� p�jdzie tam, gdzie ka�e Stilgar, Paulu Muad�Dibie! Ruszajmy w b�j jak najpr�dzej, Paulu Muad�Dibie. Zro�my nasz� planet� krwi� harkonne�sk�!

Wra�liwa na emocje t�umu Jessika wyczuwa�a, �e ci ludzie pal� si� do walki. Nie mogli by� bardziej gotowi. Bierzemy ich u szczytu zapa�u � pomy�la�a.

W wewn�trznej komnacie Paul da� znak matce, by usiad�a.

��Zaczekaj tu � rzuci� i da� nurka mi�dzy kotary w boczny korytarz.

Cisza zapad�a w komnacie po wyj�ciu Paula, tak niezm�cona cisza, �e nawet szmer pomp wiatrakowych obiegu powietrza w siczy nie dociera� do miejsca, gdzie siedzia�a Jessika. Zaraz tu sprowadzi Gurneya � pomy�la�a. I zastanowi�a si� nad dziwnym zlepkiem przepe�niaj�cych j� emocji. Gurney i jego muzyka towarzyszyli nieod��cznie jak�e wielu mi�ym chwilom na Kaladanie, zanim nast�pi�a przeprowadzka na Arrakis. Mia�a uczucie, �e Kaladan przytrafi� si� jakby zupe�nie innej osobie. Od tego czasu min�o prawie trzy lata i ona sta�a si� inn� osob�. Nieuniknione spotkanie z Halleckiem zmusza�o j� do przewarto�ciowania tych zmian.

Na niskim stoliku z prawej strony spoczywa� odziedziczony przez Paula po D�amisie kawowy serwis ze ��obkowanego stopu srebra i jasmium. Zapatrzy�a si� na� dumaj�c, ile te� r�k dotyka�o tego metalu. Chani u�ywa�a go dopiero od miesi�ca, us�uguj�c Paulowi. Co mo�e zrobi� dla ksi�cia ta jego koczowniczka pr�cz podania mu kawy? � zada�a sobie pytanie Jessika. � Nie przysparza mu �adnej pot�gi,�adnej rodziny. Paul ma tylko jedn� istotn� szans� � spowinowaci� si� z silnym wysokim rodem, mo�e nawet z rodzin� imperialn�. S� tam ostatecznie ksi�niczki na wydaniu � ka�da z nich po szkole Bene Gesserit.

Jessika wyobrazi�a sobie ucieczk� od niewyg�d Arrakis do �ycia u w�adzy i w bezpiecze�stwie, jakiego zazna�aby w roli matki kr�lewskiego ma��onka. Rzuci�a okiem na grube draperie kryj�ce ska�� tej podziemnej celi i wspomnia�a, jak tutaj dotar�a � jad�c w gromadzie czerwi, palankin�w i platform baga�owych, wy�adowanych pod niebo niezb�dnymi do zbli�aj�cej si� kampanii rzeczami. Dop�ki Chani �yje, Paul nie b�dzie zwa�a� na sw�j obowi�zek � pomy�la�a. � Ona da�a mu syna i to wystarczy. Opanowa�o j� gwa�towne pragnienie zobaczenia wnuka, dziecka, w kt�rego podobi�nie by�o tak wiele rys�w dziadka, tak przypominaj�cych Leto. Jessika przy�o�y�a d�onie do policzk�w, rozpoczynaj�c oddychanie rytualne, kt�re uspokaja emocje i rozja�nia umys�, nast�pnie zgi�a si� w pasie wykonuj�c sk�on do przodu w religijnym �wiczeniu sposobi�cym cia�o do wymog�w ducha. Wiedzia�a, �e wybranie przez Paula Groty Ptak�w na o�rodek dowodzenia nie podlega�o dyskusji. Miejsce by�o idealne. Za� w kierunku na p�noc od niej le�a�y Wrota Wiatru wychodz�ce na warown� osad� w obwa�owanej urwiskami niecce. To siedlisko in�ynier�w i rzemie�lnik�w by�o kluczow� osad� w ca�ym sektorze obronnym Harkonnen�w, jego g��wnym zapleczem produkcyjnym.

Po drugiej stronie zas�on komnaty rozleg�o si� kaszlni�cie. Jessika wyprostowa�a si�, zrobi�a g��boki wdech, zwolniony wydech.

��Prosz� � powiedzia�a.

Zas�ony frun�y na boki i do komnaty wpad� Gurney Halleck. Ledwie zd��y�a dojrze� w przelocie jego twarz z dziwnym grymasem, a ju� znalaz� si� za jej plecami � muskularne rami� zacisn�o si� jej pod brod� i podnios�o j� na nogi.

��Gurney, szale�cze, co ty wyprawiasz � zapyta�a.

Wtem poczu�a dotkni�cie ko�ca no�a na plecach. Od sztychu tej klingi sz�a zimna �wiadomo��. Poj�a w jednej chwili, �e Gurney zamierza j� zabi�. Dlaczego? �aden pow�d nie przychodzi� jej do g�owy; Gurney nie by� z tych, co zdradzaj�. Lecz nie mia�a w�tpliwo�ci co do jego intencji. Zrozumiawszy to jej umys� popad� w chaos. Gurney nie nale�a� r�wnie� do tych, kt�rych daje si� �atwo pokona�. To by� zab�jca przygotowany na G�os, na ka�dy fortel w walce, na ka�d� pu�apk� �mierci i gwa�tu. Narz�dzie, kt�re sama pomog�a udoskonali� finezyjnymi wskaz�wkami i sugestiami.

��My�la�a�, �e uda�o ci si� umkn��, co, wied�mo? � warkn��.

Zanim zdo�a�a rozgry�� to pytanie czy znale�� jak�� odpowied�, rozsun�y si� kotary i wszed� Paul.

��Masz go, mat� � Urwa� ch�on�c dramatyzm sceny.

��Pozosta� tam, gdzie jeste�, m�j panie � powiedzia� Gurney.

��Co�

Paul potrz�sn�� g�ow�. Jessika otworzy�a usta, poczu�a, �e rami� zaciska si� na jej gardle.

��Ty b�dziesz m�wi� jedynie wtedy, gdy ci pozwol�, wied�mo � rzek� Gurney. � Chc�, aby tw�j syn us�ysza� od ciebie tylko jedno, a na pierwszy sygna� kontrataku wsadz� ci odruchowo w serce ten n�. Tw�j g�os pozostanie monotonny. Nie napniesz ani nie poruszysz pewnych mi�ni. Zachowasz najwy�sz� ostro�no��, by zyska� dla siebie par� sekund �ycia wi�cej. A zapewniam ci�,�e to jest wszystko, co ci zosta�o.

Paul zrobi� krok w prz�d.

��Gurney, ch�opie, co ty�

��St�j dok�adnie tam, gdzie stoisz! � rzuci� Gurney. � Jeszcze krok, a ona zginie.

D�o� Paula obsun�a si� na r�koje�� no�a. M�wi� ze �miertelnym spokojem:

��Lepiej si� z tego wyt�umacz, Gurney.

���lubowa�em, �e zabij� zdrajc� twojego ojca � powiedzia� Gurney. � My�lisz, �e potrafi� zapomnie� cz�owieka, kt�ry wyratowa� mnie z niewolniczych harkonne�skich loch�w, obdarzy� mnie wolno�ci�, �yciem i honorem� obdarzy� sw� przyja�ni�, czym�, co ceni�em nade wszystko. Mam jego zdrajc� na ko�cu no�a. Nikt mnie nie powstrzyma przed�

��Straszliwie si� mylisz, Gurney � powiedzia� Paul.

A Jessika pomy�la�a: wi�c o to chodzi! C� za farsa!

��Ja si� myl�? � zapyta� Gurney. � Pos�uchajmy, co ta kobieta sama nam powie. I niech ona pami�ta, �e ja nie darmo przekupywa�em, szpiclowa�em i kantowa�em, by potwierdzi� ten zarzut. Zabawi�em si� nawet w dostawc� semuty dla kapitana harkonne�skiej gwardii, �eby zdoby� brakuj�ce ogniwa.

Jessika poczu�a, �e rami� na jej gardle zwalnia nieco u�cisk, lecz Paul j� uprzedzi�, m�wi�c:

��Zdrajc� by� Yeuh. M�wi� ci to ten jeden jedyny raz, Gurney. Dowody s� absolutne, nie mo�na ich zakwestionowa�. To by� Yueh. Nie obchodzi mnie, jak doszed�e� do swego domniemania � bo inaczej tego nie mo�na nazwa� � ale je�li skrzywdzisz moj� matk� � Paul wyj�� krysn� z pochwy i trzyma� go przed sob� � zap�acisz mi swoj� krwi�.

��Yueh by� uwarunkowanym medykiem, zdatnym dla kr�lewskiego rodu � warkn�� Gurney. � On nie m�g� zdradzi�.

��Znam spos�b usuni�cia tego uwarunkowania � rzek� Paul.

��Dow�d � nalega� Gurney.

��Dowodu tutaj nie ma. Jest w siczy Tabr, daleko na po�udniu, ale skoro�

��To jest podst�p� � warkn�� Gurney i jego rami� zacisn�o si� na gardle Jessiki.

��Nie podst�p, Gurney � powiedzia� Paul z nut� takiego smutku w g�osie, �e Jessice serce ma�o nie p�k�o.

��Widzia�em wiadomo�� przechwycon� od harkonne�skiego agenta � powiedzia� Gurney. � Pismo wskazywa�o wprost na�

��Ja r�wnie� j� widzia�em � rzek� Paul. � Ojciec mi j� pokaza� tej nocy, kiedy wyja�ni�, dlaczego to musi by� harkonne�ski podst�p zmierzaj�cy do wzbudzenia w nim podejrze� wobec ukochanej kobiety.

��Ach tak! � powiedzia� Gurney. � Ty nie�

��Cicho b�d� � uci�� Paul, a w martwej monotonii jego s��w wi�cej by�o rozkazu, ni� kiedykolwiek Jessika s�ysza�a w ludzkim g�osie. On ma Wielk� Moc � pomy�la�a. Rami� Gurneya na jej szyi dr�a�o. Sztych no�a przy plecach chwia� si� niepewnie.

��Jest co�, czego nie zrobi�e�; nie pods�ucha�e�, jak moja matka �ka w nocy za swym utraconym ksi�ciem. Nie podpatrzy�e�, jak jej oczy miotaj� ogie�, kiedy m�wi o zabijaniu Harkonnen�w.

Wi�c jednak nas�uchiwa� � pomy�la�a. �zy przes�oni�y jej oczy.

��I jeszcze czego� nie zrobi�e� � nie zapami�ta�e� lekcji otrzymanej w niewolniczym lochu Harkonnen�w. M�wisz o dumie z przyja�ni z moim ojcem! Czy nie pozna�e� r�nicy mi�dzy Harkonnenami, a Atrydami na tyle, �eby zw�szy� harkonne�ski podst�p po smrodzie, jaki po sobie zostawi�? Czy nie nauczy�e� si�, �e Atrydzi za wierno�� p�ac� mi�o�ci�, podczas gdy harkonne�sk� monet� jest nienawi��? Nie potrafi�e� rozpozna� prawdziwego oblicza tej zdrady?

��Ale Yueh? � mrukn�� Gurney.

��Posiadany przez nas dow�d to w�asnor�czny list Yuego, w kt�rym przyznaje si� nam do zdrady � powiedzia� Paul. � Przysi�gam ci to na mi�o��, jak� do ciebie �ywi�, na mi�o��, jak� b�d� �ywi� nadal, nawet kiedy zostawi� ci� martwego na tej pod�odze.

S�uchaj�c swego syna Jessika zdumia�a si� jego �wiadomo�ci�, przenikliw� intuicj� jego umys�u.

��Ojciec m�j mia� instynkt do przyjaci� � rzek� Paul. � Obdarza� mi�o�ci� z umiarem, lecz nigdy si� nie myli�. Jego s�abo�� polega�a na tym, �e nie rozumia� nienawi�ci. My�la�, �e nikt z tych, co nienawidz� Harkonnen�w, nie mo�e go zdradzi�. � Spojrza� na matk�. � Ona o tym wie. Przekaza�em jej s�owa mego ojca, �e nigdy jej nie podejrzewa�.

Jessika poczu�a, �e traci panowanie nad sob�, zagryz�a doln� warg�. Widz�c oficjaln� sztywno�� w Paulu zda�a sobie spraw�, ile go te s�owa kosztuj�. Chcia�a do niego podbiec, przytuli� jego g�ow� do piersi, jak nigdy nie robi�a. Lecz dr�enie ramienia na jej gardle usta�o, sztych no�a wciska� si� pewnie i zdecydowanie w jej plecy.

��Jeden z najstraszliwszych moment�w w �yciu ch�opca � powiedzia� Paul � to ten, w kt�rym odkrywa on, �e ojciec i matka s� istotami ludzkimi, z��czonymi mi�o�ci�, kt�rej on nigdy w pe�ni nie zasmakuje. Jest to poczucie straty, otwarcia oczu na fakt, �e �wiat dzieli si� na �tam� i �tutaj�, i �e jeste�my w nim samotni. Moment ten zawiera swoj� w�asn� prawd�, przed kt�r� nie mo�na umkn��. Ja s�ysza�em, jak ojciec m�wi� o matce. Ona nie jest zdrajc�, Gurney.

Jessika odzyska�a g�os.

��Pu�� mnie, Gurney � powiedzia�a.

Nie by�o w tych s�owach �adnej szczeg�lnej komendy, �adnej sztuczki obliczonej na wygranie jego s�abo�ci, a mimo to Gurneyowi opad�y r�ce. Jessika podesz�a do Paula i stan�a przed nim nie dotykaj�c go.

��Paul � powiedzia�a � istniej� w tym wszech�wiecie i inne otwarcia oczu. Nagle zobaczy�am, jak ci� wykorzystywa�am, jak tob� kr�ci�am i manipulowa�am ustawiaj�c ci� na wybranej przeze mnie drodze� na drodze, kt�r� musia�am wybra� � o ile to mo�e by� jakie� usprawiedliwienie � z powodu mojego w�asnego szkolenia. � Prze�kn�a d�awi�c� grud� w gardle, spogl�daj�c synowi w oczy. � Paul� chc�, aby� co� dla mnie zrobi�: wybierz drog� szcz�cia. Z t� twoj� kobiet� pustynn�� o�e� si� z ni�, je�li tego pragniesz. Zr�b to wbrew� wszystkim i wszystkiemu. Ale wybierz w�asn� drog�. Ja�

Urwa�a � powstrzymana cichym mamrotaniem za plecami.

Gurney!

Zobaczy�a oczy Paula utkwione gdzie� ponad ni� i odwr�ci�a si�, Gurney sta� w miejscu, ale n� schowa� do pochwy, i �ci�gn�wszy z piersi burnus ods�oni� �lisk� szaro�� przydzia�owego filtrfraka, z rodzaju tych, jakie przemytnicy nabywali po siczowych kryj�wkach.

��Pchnij no�em t� moj� pier� � wymamrota� Gurney. � Zabij mnie, m�wi�, i niech to si� sko�czy. Zbruka�em swoje imi�. Zdradzi�em swojego ksi�cia! Najlepszego�

��Uspok�j si�! � powiedzia� Paul. Gurney przeszy� go wzrokiem. � Zapnij ten p�aszcz i przesta� robi� z siebie durnia � doda�. � Wystarczy nam b�aze�stw jak na jeden dzie�.

��Zabij mnie, m�wi�! � wybuchn�� Gurney.

��Chyba nie s�dzisz, �e jestem taki g�upi? � powiedzia� Paul. � Za jakiego idiot� mnie bierzesz? Czy musz� przez to przechodzi� z ka�dym potrzebnym mi cz�owiekiem?

Gurney popatrzy� na Jessik� i przem�wi� niepocieszonym, b�agalnym, tak niepodobnym do niego tonem:

��Ty zatem, moja pani, prosz� ty mnie zabij.

Jessika podesz�a do niego, po�o�y�a mu r�ce na ramionach.

��Gurney, dlaczego upierasz si�, �e Atrydzi musz� zabija� tych, kt�rych kochaj�?

��Delikatnie wyj�a mu burnus z palc�w i zapi�a na piersi. Zacinaj�c si� Gurney powiedzia�:

��Ale� ja�

��My�la�e�, �e robisz co� dla Leto � rzek�a � i za to chyl� przed tob� czo�o.

��Pani � rzek� Gurney.

Spu�ci� brod� na piersi, naciskaj�c mocno powieki, by zatrzyma� �zy.

��Uwa�ajmy to za nieporozumienie mi�dzy starymi przyjaci�mi � powiedzia�a Jessika i Paul uchwyci� pojednawcz�, koj�c� nut� w jej g�osie. � By�o, min�o i mo�emy si� cieszy�, �e nie b�dzie ju� wi�cej tego rodzaju nieporozumie� mi�dzy nami.

Gurney otworzy� l�ni�ce od wilgoci oczy, spogl�daj�c na ni� z g�ry.

��Ten Gurney Halleck, jakiego zna�am, by� to m�czyzna i do no�a, i do balisety � powiedzia�a Jessika. � Najbardziej zachwyca� mnie ten od balisety. Czy �w Gurney Halleck nie pami�ta, jak nieraz z upodobaniem s�ucha�am godzinami, kiedy dla mnie gra�? Czy nadal masz baliset�, Gurney?

��Mam now� � powiedzia� Gurney. � Sprowadzon� z Chusuk, cudowny instrument. Brzmi jak prawdziwy Varota, chocia� nie jest sygnowana. Ja sam my�l�, �e zrobi� j� jaki� ucze� Varoty, kt�ry� � Zamilk�. � C� ja ci mog� powiedzie�, moja pani? Paplamy tutaj, a�

��Nie paplamy, Gurney � powiedzia� Paul. Zbli�y� si� staj�c obok matki, oko w oko z Gurneyem. � To nie paplanina, to co�, co przynosi szcz�cie przyjacio�om. Uzna�bym to za �ask�, gdyby� zagra� co� dla niej teraz. Narada wojenna mo�e troch� poczeka�. I tak nie wyruszymy do boju przed jutrem.

��Ja� ja p�jd� po baliset� � powiedzia� Gurney. � Jest w korytarzu.

Przemaszerowa� obok nich i znik� za kotarami. Paul po�o�y� d�o� na ramieniu matki i stwierdzi�, �e ca�a dr�y.

��Ju� po wszystkim, matko � powiedzia�.

Nie odwracaj�c g�owy spojrza�a na niego k�tem oka.

��Po wszystkim?

��Oczywi�cie, Gurney jest�

��Gurney? Och� oczywi�cie.

Spu�ci�a oczy. Zas�ony zaszele�ci�y i powr�ci� Gurney z baliset�. Unikaj�c ich spojrze� zabra� si� do strojenia. Draperie na �cianach t�umi�y echa, nadaj�c instrumentowi ciche, intymne brzmienie. Paul powi�d� matk� ku poduszkom i posadzi� j� opart� plecami o gruby kobierzec na �cianie. Niespodziewanie uderzy�o go, �e tak staro wygl�da, dostrzeg� zacz�tki zmarszczek na wysuszonej przez pustyni� cerze, zwiotczenie sk�ry w k�cikach zasnutych b��kitem oczu. Jest zm�czona � pomy�la�. � Musimy znale�� jaki� spos�b, by uj�� jej ci�ar�w. � Gurney wydoby� akord. Paul spojrza� na niego.

��Musz� za�atwi� pilne sprawy. Zaczekaj tu na mnie.

Gurney kiwn�� g�ow�. Jego my�l wydawa�a si� buja� hen daleko, jakby w tym momencie przebywa� pod otwartymi niebiosami Kaladanu, z barankami na horyzoncie zwiastuj�cymi deszcz. Paul z trudem zdoby� si� na odej�cie, wymykaj�c si� mi�dzy ci�kimi kotarami w boczny korytarz. Us�ysza� za sob�, jak Gurney zaczyna gra�, i przystan�� na chwil� na zewn�trz komnaty, s�uchaj�c przyt�umionej pie�ni.

Zawini�ty w burnus kurier fedajki�ski wy�oni� si� spoza zakr�tu w g��bi korytarza. M�czyzna mia� odrzucony na plecy kaptur, zapi�cia filtrfraka wisia�y mu lu�no wok� szyi dowodz�c, �e przybywa prosto z otwartej pustyni. Paul powstrzyma� go ruchem r�ki, opu�ci� zas�ony u wyj�cia z komnaty i ruszy� w jego stron�. M�czyzna pok�oni� si� sk�adaj�c r�ce przed sob� w taki spos�b, jakby wita� Matk� Wielebn� lub Sajjadin�, stra�niczk� rytua�u.

��Muad�Dibie, przyw�dcy schodz� si� na rad� � powiedzia�.

��Tak szybko?

��To s� ci, po kt�rych Stilgar wys�a� wcze�niej, kiedy s�dzono, �e� � wzruszy� ramionami.

��Rozumiem.

Paul obejrza� si� w stron�, sk�d dobiega� cichy d�wi�k balisety, my�l�c o ulubionej przez matk� starej pie�ni dziwnie rozdartej przez weso�o�� melodii i smutek s��w.

��Wkr�tce przyb�dzie z innymi Stilgar. Zaprowad� ich do mojej matki.

��Zaczekam tutaj, Muad�Dibie � rzek� kurier.

��Tak� tak, zaczekaj tu.

Paul przecisn�� si� obok kuriera pod��aj�c w g��b jaskini, ku miejscu istniej�cemu w sercu ka�dej takiej groty, w pobli�u jej zbiornika wodnego. W tym miejscu b�dzie ma�y Shai-hulud, stworzenie nie d�u�sze ni� dziewi�� metr�w, utrzymywane w stanie kar�owato�ci i wi�zione w�r�d row�w pe�nych wody. Stworzyciel po wy�onieniu si� ze swej przej�ciowej formy male�kiego stworzyciela unika trucizny, jak� jest woda. A topienie stworzyciela by�o najwi�kszym freme�skim sekretem, gdy� tak otrzymywano substancj� ich komunii � Wod� �ycia, trucizn�, kt�r� tylko Matka Wielebna potrafi�a przemieni�.

T� decyzj� podj�� Paul pod wp�ywem napi�cia wywo�anego niebezpiecze�stwem, w jakim znalaz�a si� matka. �adna z kiedykolwiek widzianych przeze� linii przysz�o�ci nie zawiera�a tego momentu zagro�enia ze strony Gurneya Hallecka. Przysz�o�� � szaro-chmuro-przysz�o��, wraz z owym wra�eniem, �e ca�y wszech�wiat zmierza do punktu wrzenia � unosi�a si� wok� niego jak widmowy �wiat. Musz� to zobaczy� � my�la�. Jego organizm z wolna przystosowa� si� do przyprawy, dzi�ki czemu prorocze wizje by�y coraz to rzadsze� coraz to m�tniejsze. Rozwi�zanie wydawa�o mu si� oczywiste. Utopi� stworzyciela. Teraz przekonamy si�, czy jestem Kwisatz Haderach, ten, kt�ry potrafi prze�y� pr�b�, jak� prze�ywaj� Matki Wielebne.

Chani wydosta�a si� na g�r� z basenu Habbanja w mroku przed�witu, nas�uchuj�c furkotliwego �frrr� ornitoptera, kt�ry przywi�z� j� z po�udnia i odlatywa� w przestworza ku jakiej� kryj�wce. Wok� niej rozsypa�a si� po ska�ach wypatruj�ca niebezpiecze�stw eskorta, trzymaj�c si� na dystans, aby zapewni� kobiecie Muad�Diba to, o co poprosi�a � chwil� samotnej przechadzki.

Dlaczego mnie wezwa�? � g�owi�a si�. � Powiedzia� mi przedtem, �e musz� zosta� na po�udniu z male�kim Leto i Ali�. Podkasa�a burnus i przez zagradzaj�cy jej drog� kamie� skoczy�a lekko na strom� �cie�k�, kt�r� jedynie pustynne szkolenie pozwala�o dojrze� w ciemno�ci. Pl�sa�a na wy�lizguj�cych si� spod st�p kamykach, nie�wiadoma swojej zwinno�ci. Od wspinaczki robi�o si� ra�niej na duszy, u�mierza�a ona obawy l�gn�ce si� w dziewczynie pod wp�ywem milcz�cego usuni�cia si� eskorty i faktu, �e wys�ano po ni� cenny ornitopter. Serce skaka�o jej w piersi na my�l o bliskim po��czeniu si� z Paulem Muad�Dibem, jej Usulem. Jego imi� mog�o sobie rozbrzmiewa� jako bojowy okrzyk w ca�ym kraju: �Muad�Dib! Muad�Dib! Muad�Dib!�, lecz ona zna�a innego m�czyzn�, o innym imieniu � ojca jej syna, czu�ego kochanka.

Spo�r�d ska� ponad ni� wychyn�a olbrzymia posta�, nagl�c do po�piechu. Przy�pieszy�a kroku. Poranne ptaki nawo�ywa�y si� wzlatuj�c ju� w niebo. Mglista po�wiata naros�a na wschodnim horyzoncie. Posta� na g�rze nie nale�a�a do jej eskorty. Otheym? � zastanowi�a si�, dostrzegaj�c co� znajomego w ruchach i postawie. Wdrapawszy si� do niego rozpozna�a w brzasku szerok�, p�ask� twarz porucznika fedajkin�w, z otwartym kapturem i lu�no zamocowanym filtrem ust, jak to czasami robiono wybieraj�c si� w pustyni� tylko na chwil�.

��Szybciej � sykn�� i powi�d� j� w d� sekretn� szczelin� do ukrytej groty. � Wkr�tce zrobi si� widno � szepn�� przytrzymuj�c jej uchylon� grod�. � Harkonnenowie desperacko patroluj� t� cz�� regionu. Nie mo�emy teraz ryzykowa�, �e nas odkryj�.

Wynurzyli si� w w�skim tunelu bocznego wej�cia do Groty Ptak�w. Zap�on�y kule �wi�toja�skie. Otheym przecisn�� si� przed ni�.

��Chod� za mn� � powiedzia�. � No, po�piesz si�.

Przemkn�li przez korytarz, nast�pn� grod�, zn�w korytarz i kotary do dawnej alkowy Sajjadiny z czas�w, kiedy by�a tu jaskinia dziennego wypoczynku. Obecnie na pod�odze le�a�y dywany i poduszki. Haftowane makaty z wizerunkiem czerwonego jastrz�bia kry�y skalne �ciany. Niski, polowy st� po jednej stronie zas�any by� papierami, od kt�rych bi�a wo� ich przyprawowego surowca. Matka Wielebna siedzia�a samotna na wprost wej�cia. Podnios�a oczy z zapatrzonym w g��b siebie spojrzeniem, pod kt�rym dygotali nowicjusze. Otheym z�o�y� d�onie.

��Przyprowadzi�em Chani � powiedzia� i uk�oniwszy si� wyszed�. Jessika za� pomy�la�a: Jak powiedzie� Chani?

��Jak si� miewa m�j wnuk? � zapyta�a.

A wi�c najpierw zwyczajowe powitanie � pomy�la�a Chani i jej obawy powr�ci�y. � Gdzie jest Muad�Dib? Dlaczego nie ma go tutaj na moje powitanie?

��Zdr�w i wes�, matko � powiedzia�a. � Zostawi�am jego i Ali� pod opiek� Harah.

Matko � pomy�la�a Jessika. � Tak, ona ma prawo tak mnie nazywa� przy oficjalnym powitaniu. Da�a mi wnuka.

��S�ysza�am, �e sicz Coanua przys�a�a w darze tkanin� � rzek�a.

��Tkanina jest �liczna � powiedzia�a Chani.

��Czy Alia przesy�a jak�� wiadomo��?

���adnej. Ale sicz �yje teraz spokojniej, kiedy ludzie zacz�li akceptowa� cud jej odmienno�ci.

Po co ona tak to rozwleka � g�owi�a si� Chani. � By�o co� tak nagl�cego, �e wys�ali po mnie ornitopter. A teraz wleczemy si� przez konwenanse.

��Trzeba b�dzie z cz�ci tej nowej tkaniny zrobi� ubranko dla ma�ego Leto � powiedzia�a Jessika.

��Cokolwiek sobie �yczysz, matko � odpar�a Chani. Spu�ci�a oczy. � S� jakie� wie�ci z pola walki?

Jej twarz pozosta�a bez wyrazu, �eby nie zdradzi� si� przed Jessika, �e pyta o Paula Muad�Diba.

��Kolejne zwyci�stwa � powiedzia�a Jessika. � Rabban podj�� ostro�ne pr�by nawi�zania rokowa� w sprawie zawieszenia broni. Jego emisariuszy odes�ano bez ich wody. Rabban nawet z�agodzi� ci�ary ludno�ci w niekt�rych osadach basenu. Ale sp�ni� si�. Ludzie wiedz�, �e robi to ze strachu przed nami.

��Zatem wszystko idzie tak, jak powiedzia� Muad�Dib � rzek�a Chani. Spojrza�a na Jessik� staraj�c si� zachowa� swoje obawy dla siebie. Wym�wi�am jego imi�, a ona nie zareagowa�a. Na tym wyg�adzonym kamieniu, kt�ry zwie swoj� twarz�, nie zobaczysz �adnych emocji, ale� ta twarz jest zbyt zastyg�a. Dlaczego jest a� tak skamienia�a? Co si� sta�o mojemu Usulowi?

��Szkoda, �e nie jeste�my na po�udniu � powiedzia�a Jessika. � Oazy wygl�da�y tak pi�knie, kiedy wyje�d�ali�my. Nie t�sknisz do dnia, kiedy by� mo�e ca�a ziemia tak rozkwitnie?

��Ziemia jest pi�kna, to prawda � przytakn�a Chani. � Ale wiele na niej b�lu.

��B�l to cena zwyci�stwa � rzek�a Jessika.

Czy ona przygotowuje mnie na b�l? � zada�a sobie w duchu pytanie Chani.

��Tak wiele kobiet jest bez m�czyzn � powiedzia�a. � Zazdroszczono mi, gdy si� roznios�o, �e zosta�am wezwana na p�noc.

��Ja ci� wezwa�am � powiedzia�a Jessika.

Chani czu�a, jak �omocze jej serce. Chcia�a zatka� sobie uszy d�o�mi, obawiaj�c si� tego, co mog� us�ysze�. Mimo to jej g�os by� opanowany.

��Wiadomo�� podpisa� Muad�Dib.

��Ja j� tak podpisa�am w obecno�ci jego porucznik�w � powiedzia�a Jessika. � Ten wybieg by� konieczny. � Dzielna ona jest, ta kobieta mojego Paula � pomy�la�a. � Przestrzega konwenans�w nawet wtedy, gdy strach omal jej nie pora�a. Tak. Ona mo�e by� osob�, jakiej nam teraz trzeba.

Jedynie ledwo uchwytna nuta rezygnacji przenikn�a do tonu Chani, gdy rzek�a:

��Teraz mo�esz powiedzie� to co�, co musi by� powiedziane.

��Jeste� tu potrzebna, by pom�c mi ocuci� Paula � powiedzia�a Jessika.

No! � my�la�a. � Powiedzia�am to dok�adnie tak, jak nale�a�o. Ocuci�. Chani wie, �e Paul �yje, i wie, �e istnieje zagro�enie, wszystko w jednym s�owie.

Wystarczy� moment, by Chani si� uspokoi�a.

��Co takiego mog� zrobi�? � zapyta�a.

Mia�a ochot� skoczy� na Jessik�, potrz�sn�� ni� i zawo�a�; �Prowad� mnie do niego!� Ale czeka�a w milczeniu na odpowied�.

��Podejrzewam � powiedzia�a Jessika � �e Harkonnenom uda�o si� podes�a� nam agenta, kt�ry zatru� Paula. To jedyne wyja�nienie, jakie przychodzi mi do g�owy. Najprzedziwniejsza trucizna. Zbada�am jego krew najbardziej wyszukanymi metodami i nic nie wykry�am.

Chani rzuci�a si� na kolana.

��Trucizna! Czy on cierpi? Mog�abym�

��Jest nieprzytomny � powiedzia�a Jessika. � Procesy �yciowe s� w nim tak s�abe, �e mo�na je stwierdzi� jedynie za pomoc� najbardziej drobiazgowych analiz. Dr�� na my�l, co by si� sta�o, gdybym to nie ja go znalaz�a. Dla niedo�wiadczonego oka wygl�da na zmar�ego.

��Masz inne powody poza kurtuazj�, by mnie wezwa� � opowiedzia�a Chani. � Znam ci�, Matko Wielebna. Co takiego wed�ug ciebie mog� zrobi�, czego ty nie mo�esz?

Jest dzielna, �liczna i� ach, jak�e bystra � pomy�la�a Jessika. � By�aby z niej wspania�a Bene Gesserit.

��Chani � rzek�a Jessika � mo�e trudno ci b�dzie uwierzy�, ale ja w�a�ciwie nie wiem, dlaczego po ciebie pos�a�am. To by� instynkt� pierwotna intuicja. My�l przysz�a nieproszona: Po�lij po Chani.

Po raz pierwszy Chani dostrzeg�a smutek w twarzy Jessiki, nagi b�l, kt�ry �agodzi� jej skierowane w g��b siebie spojrzenie.

��Zrobi�am wszystko, co w mojej mocy � powiedzia�a Jessika. � Owo �wszystko�� przekracza tak dalece to, co si� zwykle uwa�a za wszystko, �e trudno by ci by�o to sobie wyobrazi�. A mimo to� przegra�am.

��Ten dawny towarzysz, Halleck � spyta�a Chani � czy mo�liwe, by okaza� si� zdrajc�?

��Nie Gurney � powiedzia�a Jessika.

Te dwa s�owa starczy�y za ca�� dyskusj� i Chani wyobrazi�a sobie dociekliwo��, sprawdziany� wspomnienia dawnych pomy�ek, kt�re z�o�y�y si� na to lakoniczne zaprzeczenie. Chani zakoleba�a si� do ty�u wstaj�c z kolan, poderwa�a si� na nogi, obci�gn�a burnus barwy pustyni.

��Zaprowad� mnie do niego � powiedzia�a.

Jessika podnios�a si� i znikn�a za kotarami na lewej �cianie. Pod��aj�ca za ni� Chani znalaz�a si� w by�ym sk�adzie, kt�rego skalne �ciany ukryto teraz pod grubymi draperiami. Paul le�a� na pos�aniu polowym pod przeciwleg�� �cian�. Samotna kula �wi�toja�ska o�wietla�a mu twarz z g�ry. Czarna szata okrywa�a go po pier�, wyci�gni�te po bokach r�ce by�y go�e. Ca�y wydawa� si� go�y pod ow� szat�. Widzia�a jego woskow�, sztywn� sk�r�. I ani �ladu jakiegokolwiek ruchu. Chani opanowa�a ch��, by rzuci� si� ku niemu, nakry� go swoim cia�em. Przy�apa�a si� natomiast na tym, �e my�li jej biegn� do syna � Leto. I zrozumia�a w owej chwili, �e Jessice przysz�o kiedy� prze�y� moment podobny � �mier� zajrza�a w oczy ukochanemu, ka��c jej my�le� o sposobach ocalenia nieletniego syna. Zrozumienie tego faktu ustanowi�o niespodziewan� wi� ze starsz� kobiet�, a� Chani wyci�gn�a r�k� i �cisn�a d�o� Jessiki. U�cisk, kt�rym Jessika jej odpowiedzia�a, by� a� bolesny.

��On �yje � powiedzia�a Jessika. � Zapewniam ci�, �e on �yje. Lecz ni� jego �ycia jest tak cienka, �e nie�atwo j� odnale��. Ju� teraz niekt�rzy przyw�dcy szemrz�, �e przemawia przeze mnie matka, a nie Matka Wielebna, �e m�j syn jest martwy, a ja nie chc� odda� jego wody plemieniu.

��Jak d�ugo on przebywa w tym stanie? � spyta�a Chani. Uwolni�a swoj� d�o� z d�oni Jessiki i posun�a si� dalej w g��b komory.

��Trzy tygodnie � powiedzia�a Jessika. � Prawie tydzie� straci�am pr�buj�c go wskrzesi�. By�y spotkania, spory� dochodzenia. Po czym wysy�am po ciebie. Fedajkini s�uchaj� moich rozkaz�w, inaczej nie by�abym w stanie op�ni� � Zwil�y�a j�zykiem wargi patrz�c, jak Chani zbli�a si� do Paula. Sta�a teraz nad nim, spogl�daj�c z g�ry na delikatny, m�odzie�czy zarost okalaj�cy mu twarz, wiod�c oczami wzd�u� wysokiego czo�a, wydatnego nosa, zaci�ni�tych powiek � rys�w jak�e spokojnych w tym sztywnym u�pieniu.

��Jak on przyjmuje po�ywienie? � spyta�a.

��Potrzeby jego cia�a s� tak znikome, �e jeszcze nie potrzebuje jedzenia � powiedzia�a Jessika.

��Ilu wie o tym, co si� sta�o?

��Tylko jego najbli�si adiutanci, paru przyw�dc�w, fedajkini, no i oczywi�cie kto�, kto poda� mu trucizn�.

��Nie ma poszlak co do osoby truciciela?

��Ale nie z powodu zaniedba� w dochodzeniu � powiedzia�a Jessika.

��Co m�wi� fedajkini? � zapyta�a Chani.

��Oni wierz�, �e Paul znajduje si� w �wi�tym transie, �e zbiera swoje �wi�te moce do ostatecznego boju. Podtrzymywa�am ich w tej wierze.

Chani osun�a si� na kolana przy pos�aniu, pochyli�a nisko nad twarz� Paula. Wyczu�a raptown� zmian� w powietrzu wok� jego twarzy� ale to by�a po prostu przyprawa, wo� wszechobecnej przyprawy przenikaj�cej wszystko w �yciu Fremena. A jednak�

��Wy nie jeste�cie urodzeni do przyprawy jak my � powiedzia�a. � Rozpatrzy�a� ewentualno��, �e jego organizm zbuntowa� si� przeciwko zbyt wielkiej ilo�ci przyprawy w po�ywieniu?

��Wszystkie odczyny alergiczne s� negatywne � powiedzia�a Jessika.

Przymkn�a oczy tyle� samo dla unikni�cia widoku tej sceny, ile dlatego, �e nagle u�wiadomi�a sobie swoje zm�czenie. Jak d�ugo nie spa�am? � zapyta�a sam� siebie. � Zbyt d�ugo.

��Kiedy przemieniasz Wod� �ycia � powiedzia�a Chani � dokonujesz tego w sobie przy pomocy wewn�trznej �wiadomo�ci. Czy wykorzysta�a� t� �wiadomo�� do zbadania jego krwi?

��Normalna krew freme�ska � powiedzia�a Jessika. � Ca�kowicie przystosowana do tutejszego �ycia i diety.

Chani przysiad�a na pi�tach i studiuj�c twarz Paula topi�a obawy w namy�le. By�a to sztuczka, jakiej nauczy�a si� obserwuj�c Matki Wielebne. Czas mo�na wprz�c w s�u�b� umys�u. Wtedy koncentrujesz si� ca�kowicie. Po chwili zapyta�a:

��Czy tu jest stworzyciel?

��Jest ich kilka � rzek�a Jessika z odcieniem znu�enia. � Ostatnio nam ich nie brakuje. Ka�de zwyci�stwo wymaga b�ogos�awie�stwa. Ka�da ceremonia przed wypadem�

��Ale Paul Muad�Dib trzyma� si� z dala od tych ceremonii � stwierdzi�a Chani.

Jessika pokiwa�a g�ow� pami�taj�c ambiwalentny stosunek syna do narkotyku przyprawowego i �wiadomo�ci rzeczy przysz�ych, jak� on rozbudza�.

��Sk�d o tym wiesz? � zapyta�a.

��O tym si� m�wi.

��Za du�o si� m�wi � powiedzia�a z gorycz� Jessika.

��Przynie� mi surow� wod� stworzyciela � rzek�a Chani.

Jessika zesztywnia�a s�ysz�c jej rozkazuj�cy ton, ale na widok intensywnej koncentracji m�odszej kobiety rzek�a:

��W tej chwili.

Zgin�a za kotarami, by wyprawi� wodmistrza. Chani siedzia�a nie spuszczaj�c oczu z Paula. Je�li on spr�bowa� to zrobi� � my�la�a. � A to jest co�, czego m�g�by spr�bowa�

Jessika przykl�k�a obok Chani trzymaj�c zwyk�y obozowy dzbanek. Agresywny zapach trucizny podra�ni� nozdrza Chani. Zanurzy�a palec w cieczy, podsun�a j� Paulowi pod sam nos. Sk�ra na grzbiecie nosa zmarszczy�a mu si� lekko. Nozdrza rozd�y si� powoli. Jessice wyrwa�o si� westchnienie. Chani przytkn�a mu wilgotny palec do g�rnej wargi. Paul odetchn�� g��boko, jakby ze szlochem.

��Co to jest? � zapyta�a Jessika.

��B�d� cicho � powiedzia�a Chani. � Musisz przemieni� odrobin� �wi�tej wody. Szybko!

O nic nie pytaj�c, poniewa� rozpozna�a �wiadomy ton w g�osie Chani, Jessika podnios�a dzbanek do ust i poci�gn�a niewielki �yk.

Oczy Paula rozwar�y si� szeroko. Spojrza� w g�r� na Chani.

��Ona nie musi przemienia� wody � powiedzia�.

G�os mia� s�aby, ale pewny. Z �ykiem p�ynu na j�zyku Jessika poczu�a, jak jej cia�o mobilizuje si�, przeistaczaj�c trucizn� niemal automatycznie. Podobnie jak przy ceremonii udzieli�o jej si� duchowe uniesienie i wyczu�a bij�cy od Paula �ar �ycia, promieniowanie odbierane przez jej zmys�y. W tym momencie zrozumia�a.

��Pi�e� �wi�t� wod�! � wyrwa�o jej si�.

��Jedn� ma�� kropl� � rzek� Paul. � Tak� male�k�� jedn� jedyn� kropelk�.

��Jak mog�e� zrobi� takie g�upstwo? � zapyta�a.

��Jest twoim synem � powiedzia�a Chani.

Jessika utkwi�a w niej piorunuj�ce spojrzenie. Rzadki u Paula u�miech, ciep�y i pe�en zrozumienia, przemkn�� mu po ustach.

��Pos�uchaj mojej ukochanej � powiedzia�. � Pos�uchaj jej, matko. Ona rozumie.

��Co� co inni mog� robi�, on zrobi� musi � rzek�a Chani.

��Kiedy mia�em t� kropelk� w ustach, kiedy poczu�em jej smak i wo�, kiedy poj��em, co ona ze mn� robi, wtedy zrozumia�em, �e mog� zrobi� to, co ty � powiedzia�. � Wasze cenzorki Bene Gesserit gadaj� o Kwisatz Haderach, lecz w naj�mielszych domys�ach nie potrafi� odgadn�� tych wielu miejsc, w kt�rych by�em. W par� minut� � Urwa� i spojrza� z zaintrygowan� min� na Chani. � Chani? A ty sk�d si� tu wzi�a�? Mia�a� by� Dlaczego tu jeste�?

Pr�bowa� unie�� si� na �okciach. Chani powstrzyma�a go delikatnie.

��Prosz� ci�, Usul � powiedzia�a.

��Czuj� si� bardzo os�abiony � rzek�. Omi�t� spojrzeniem ca�e pomieszczenie. � Jak d�ugo tu jestem?

��Przebywa�e� tutaj trzy tygodnie w tak g��bokiej �pi�czce, �e wydawa�o si�, i� ulecia�a iskierka �ycia � odpar�a Jessika.

��Ale� to by�o� ja j� dopiero co prze�kn��em� przed chwil� i�

��Dla ciebie chwila, dla mnie trzy tygodnie trwogi � powiedzia�a Jessika.

��To by�a wprawdzie jedna kropla, ale ja j� przeistoczy�em � powiedzia� Paul. � Przemieni�em Wod� �ycia.

I zanim Chani i Jessika zd��y�y go powstrzyma�, zanurzy� d�o� w postawionym przez nie obok na pod�odze dzbanku i przy�o�y� ociekaj�c� do ust, �ykaj�c p�yn.

��Paul! � wrzasn�a Jessika.

Z�apa� j� za r�k�, zwracaj�c ku niej twarz z u�miechem trupiej czaszki i �l�c przez ni� fal� swej �wiadomo�ci. Kontakt nie by� tak �agodny jak w przypadku Alii i starej Matki Wielebnej, nie tak wzajemny, nie tak wszechogarniaj�cy jak wtedy w jaskini, ale by� to kontakt: wsp�czucie obu ja�ni. Wstrz��ni�ta i os�abiona, ze strachu przed nim cofn�a si� w g��b swej �wiadomo�ci.

��M�wicie o miejscu, kt�re jest przed wami zamkni�te. To miejsce, kt�remu Matka Wielebna nie potrafi stawi� czo�a, poka� mi to miejsce � powiedzia� Paul.

Pokr�ci�a g�ow� przera�ona sam� my�l� o tym.

��Poka� mi je! � nakaza�.

��Nie!

Jednak�e nie mog�a mu umkn��. Og�uszona jego straszliw� moc� zamkn�a oczy i zogniskowa�a si� do wn�trza siebie, w kierunku-kt�ry-jest-ciemno�ci�. �wiadomo�� Paula pop�yn�a wok� niej i przez ni�, i w ciemno��. Zamajaczy�o jej mgli�cie owo miejsce, zanim jej umys� zamkn�� si� przed t� groz�. Ca�e jej jestestwo nie wiedz�c dlaczego zadygota�o na widok, jaki ukaza� si� jej oczom � region, gdzie wiatr wieje i jarz� si� iskry, gdzie pier�cienie �wiat�a rozszerzaj� si� i kurcz�, gdzie szeregi nap�cznia�ych bia�ych kszta�t�w p�yn� ponad i pod, i wok� �wiate�, niesione ciemno�ci� i wichrem znik�d.

Po chwili otworzy�a oczy, zobaczy�a, �e Paul jej si� przygl�da. Nadal trzyma� j� za r�k�, lecz straszliwy kontakt zanik�. Opanowa�a dr�enie. Paul uwolni� jej r�k�. Zatoczy�a si� do ty�u, jakby zabrano jej kule, upad�aby, gdyby Chani nie skoczy�a jej podtrzyma�.

��Matko Wielebna! � powiedzia�a Chani. � Co ci jest?

��Jestem zm�czona � wyszepta�a Jessika. � Jak�e� zm�czona.

��Tutaj � powiedzia�a Chani. � Usi�d� tutaj.

Usadzi�a Jessik� na poduszce pod �cian�. W silnych, m�odych ramionach dobrze by�o Jessice. Przylgn�a do Chani.

��On naprawd� widzia� Wod� �ycia? � spyta�a Chani. Uwolni�a si� z obj�� Jessiki.

��Widzia� � szepn�a Jessika.

W g�owie jej ci�gle jeszcze wirowa�o i kr�ci�o si� pod wp�ywem tego kontaktu. Czu�a si�, jakby po tygodniach sp�dzonych na wzburzonym morzu zesz�a na sta�y l�d. Wyczuwa�a w sobie star� Matk� Wielebn�� i wszystkie pozosta�e, rozbudzone i zapytuj�ce: �Co to by�o? Co si� sta�o? Gdzie jest to miejsce?� Przez to wszystko przewija�a si� my�l, �e jej syn jest Kwisatz Haderach, ten, kt�ry mo�e by� w wielu miejscach naraz. �e jest uciele�nieniem snu Bene Gesserit. I to uciele�nienie nie dawa�o jej spokoju.

��Co si� sta�o? � zapyta�a Chani.

Jessika pokr�ci�a g�ow�. Paul rzek�:

��W ka�dym z nas jest pradawna moc, kt�ra daje, i pradawna moc, kt�ra bierze. M�czy�nie nie przysparza wi�kszej trudno�ci spotkanie z miejscem w jego ja�ni, gdzie przebywa moc bior�ca, lecz jest dla� prawie niemo�liwe zajrze� w g��b mocy daj�cej i pozosta� dalej m�czyzn�. U kobiety sytuacja jest odwrotna.

Jessika podnios�a oczy i zauwa�y�a, �e Chani patrzy na ni� s�uchaj�c Paula.

��Rozumiesz mnie, matko? � zapyta� Paul.

Zdo�a�a jedynie kiwn�� g�ow�.

��Te si�y w nas s� tak odwieczne � rzek� Paul � �e tkwi� w ka�dej kom�rce naszego cia�a. Jeste�my Ukszta�towani przez te moce. Mo�na sobie powiedzie�: �Tak, rozumiem, jak taka si�a mo�e wygl�da�. Ale kiedy zajrzysz w g��b siebie i staniesz przed surow�, obna�on� moc� swego w�asnego �ycia, widzisz w�asne niebezpiecze�stwo. Widzisz, �e ona mo�e nas pokona�. Najwi�kszym niebezpiecze�stwem dla dawcy jest moc, kt�ra bierze. Najwi�ksze niebezpiecze�stwo dla biorcy to moc, kt�ra daje. R�wnie �atwo mo�na ulec dawaniu, jak braniu.

��A ty, m�j synu � zapyta�a Jessika � jeste� tym, kt�ry daje, czy tym, kt�ry bierze?

��Ja jestem w punkcie zawieszenia � powiedzia�. � Nie mog� da� nie bior�c i nie mog� wzi�� nie�

Zamilk� wpatruj�c si� w �cian� po prawej stronie. Chani poczu�a powiew na policzku i odwr�ciwszy si� zobaczy�a zsuwaj�ce si� kotary.

��To by� Otheym � powiedzia� Paul. � Przys�uchiwa� si�.

Ch�on�cej jego s�owa Chani udzieli�o si� nieco z jasnowidzenia, jakie nawiedza�o Paula, i ujrza�a co�-co-ma-dopiero-by�, jakby to si� ju� wydarzy�o. Otheym opowie o tym, co widzia� i s�ysza�. Inni roznios� opowie��, a� ca�y kraj stanie od niej w ogniu. Paul Muad�Dib nie jest jak inni m�czy�ni, b�d� m�wi�. Nie mo�e ju� by� �adnych w�tpliwo�ci. On jest m�czyzn�, a jednak dosi�ga spojrzeniem Wody �ycia, tak jak Matka Wielebna. On jest rzeczywi�cie Lisanem al-Gaibem.

��Widzia�e� przysz�o��, Paul � odezwa�a si� Jessika. � Opowiesz, co widzia�e�?

��Nie przysz�o�� � powiedzia�. � Widzia�em �teraz�.

Usiad� z trudem, machni�ciem r�ki odsuwaj�c Chani, kiedy przybli�y�a si�, aby mu pom�c.

��Przestrze� nad Arrakis pe�na jest statk�w Gildii.

Jessika zadr�a�a od tej pewno�ci w jego g�osie.

��Padyszach Imperator jest tam we w�asnej osobie � rzek� Paul. Spojrza� na skalny sufit celi. � Ze sw� ulubion� prawdom�wczyni� i pi�cioma legionami sardaukar�w. Jest ten stary baron Vladimir Harkonnen z Thufirem Hawatem u boku i siedmioma statkami, kt�re wy�adowa� wojskiem po ostatniego rekruta, jakiego m�g� powo�a� pod bro�. Rajdery wszystkich wysokich rod�w s� nad nimi� i czekaj�.

Chani potrz�sn�a g�ow� nie mog�c oderwa� oczu od Paula. Jego obco��, bezbarwny ton g�osu, spojrzenie, kt�re przeszywa�o j� na wylot, nape�nia�y j� groz�. Jessika spr�bowa�a prze�kn��, ale mia�a sucho w gardle.

��Na co oni czekaj�? � zapyta�a.

Paul spojrza� na ni�.

��Na zezwolenie Gildii na l�dowanie. Gildia pozostawi na piasku ka�de wojsko, jakie wyl�duje bez zezwolenia.

��Gildia nas os�ania? � spyta�a Jessika.

��Os�ania nas! Gildia sama doprowadzi�a do tego rozpowiadaj�c historie o tym, co my tutaj robimy, i obni�aj�c op�aty za przew�z wojsk do takiego poziomu, �e najbiedniejsze nawet rody s� teraz tam w g�rze i czekaj� tylko, by nas ograbi�.

Ze zdziwieniem Jessika zauwa�y�a, �e nie ma rozgoryczenia w jego tonie. Nie mog�a w�tpi� w jego s�owa � mia�y t� sam� intensywno��, jak� dostrzeg�a w nim owej nocy, gdy ods�oni� �cie�k� przysz�o�ci, kt�ra zawiod�a ich mi�dzy Fremen�w. Paul odetchn�� g��boko.

��Matko, musisz przemieni� nam pewn� ilo�� wody. Potrzebujemy katalizatora. Chani, wy�lij oddzia� zwiadowczy� niech znajd� mas� preprzyprawow�. Je�eli umie�cimy pewn� ilo�� Wody �ycia na masie preprzyprawowej � czy wiecie, co si� stanie?

Jessika wa��c te s�owa, nagle przejrza�a jego zamiary.

��Paul! � krzykn�a.

��Woda �mierci � powiedzia�. � By�aby to reakcja �a�cuchowa. � Wskaza� na pod�og�. � Szerz�ca �mier� w�r�d male�kich stworzycieli, zabijaj�ca nosiciela cyklu �ycia, kt�ry obejmuje przypraw� i stworzycieli. Arrakis bez przyprawy i stworzycieli dopiero b�dzie pustyni�.

Chani zatka�a usta d�oni�: p�yn�ce z ust Paula blu�nierstwa wstrz�sn�y ni� do tego stopnia, �e zaniem�wi�a.

��Ten, kto mo�e co� zniszczy�, ma nad tym czym� faktyczn� w�adz� � powiedzia� Paul. � My mo�emy zniszczy� przypraw�.

��Co wstrzymuje d�o� Gildii? � wyszepta�a Jessika.

��Oni mnie szukaj� � rzek� Paul. � Pomy�l tylko! Najlepsi nawigatorzy Gildii, ludzie, kt�rzy widz� przed sob� czas i znajduj� najbezpieczniejszy kurs dla najszybszych galeon�w, oni wszyscy jak jeden m�� szukaj� mnie� i nie s� w stanie znale��. Jak�e oni dr��! Wiedz�, �e mam ich sekret o tutaj! � Paul pokaza� zag��bienie d�oni. � Bez przyprawy oni s� �lepi!

Chani odzyska�a g�os.

��M�wi�e�, �e widzisz �teraz�!

Paul opad� na postanie; bada� rozpostart� tera�niejszo��, po jej wysuni�te w przysz�o�� i przesz�o�� granice zmagaj�c si� z zatrzymaniem wizji, gdy� objawienie wywo�ane przypraw� zaczyna�o zanika�.

��Id�cie wykona�, co przykaza�em � rzek�. � Przysz�o�� staje si� dla mnie r�wnie pogmatwana, jak dla Gildii. Linie wizji zbiegaj� si�. Wszystko schodzi si� tutaj, gdzie jest przyprawa� gdzie nie o�mielili si� interweniowa� wcze�niej� bo interwencja oznacza�a utrat� tego, bez czego nie mog� si� obej��. Lecz teraz maj� n� na gardle. Wszystkie drogi prowadz� w ciemno��.

��Popatrzcie tylko na to! � szepn�� Stilgar. Paul le�a� przy nim w skalnej szczelinie wysoko na kraw�dzi Muru Zaporowego, z okiem przyklejonym do kolektora freme�skiego teleskopu. Soczewki olejowe by�y zogniskowane na gwiezdnej lichtudze, kt�r� �wit obna�y� w basenie pod nimi. Strzelista wschodnia burta statku l�ni�a w poziomych promieniach s�o�ca, lecz w zacienionej burcie widnia�y iluminatory ��te jeszcze od pozosta�ych z nocy kul �wi�toja�skich. Poza statkiem miasto Arrakin le�a�o zalane zimnym blaskiem zorzy p�nocnej.

Paul wiedzia�, �e to nie lichtuga wprawi�a Stilgara w os�upienie, lecz konstrukcja, kt�rej by�a centralnym elementem. Wysoki pojedynczy barak z metalu roz�o�y� si� u st�p lichtugi ko�em o promieniu tysi�ca metr�w � namiot z�o�ony, ze szczelnie zachodz�cych na siebie arkuszy blachy, przej�ciowe koszary dla pi�ciu legion�w sardaukar�w i Jego Imperialnej Mo�ci Padyszacha Imperatora Szaddama IV. Gurney Halleck odezwa� si� z miejsca, w kt�rym przycupn�� z lewej strony Paula:

��Naliczy�em w tym dziewi�� poziom�w. Musi tam by� niema�o sardaukar�w.

��Pi�� legion�w � odpar� Paul.

��Robi si� jasno � sykn�� Stilgar. � Nie podoba nam si�, �e si� tak wystawiasz na widok, Muad�Dibie. Wracajmy ju� w ska�y.

��Nic mi tutaj nie grozi � rzek� Paul.

��Ten statek ma na pok�adzie bro� paln� � zauwa�y� Gurney.

��Oni s� przekonani, �e chroni� nas tarcze � powiedzia� Paul. � Nie b�d� marnowa� strza�u do nie zidentyfikowanej tr�jki, nawet je�li nas zobacz�.

Paul obr�ci� teleskop na przeciwleg�� �cian� basenu, przypatruj�c ospowate urwiska, obwa�y znacz�ce groby jak�e wielu �o�nierzy jego ojca. Uzna�, �e to s�uszne, by cienie owych ludzi przypatrywa�y si� z g�ry w tym momencie, gdy harkonne�skie forty i miasteczka wzd�u� i wszerz os�oni�tej krainy znajdowa�y si� w r�kach Fremen�w lub zosta�y odci�te od zaplecza i pozostawione na uschni�cie jak odr�bane od pnia ga��zie. Wrogowi pozosta� tylko ten basen i tylko to miasto.

��Mog� spr�bowa� wycieczki ornitopterem � rzek� Stilgar. � Je�eli nas zobacz�.

��Niech pr�buj� � odpar� Paul. � Dzisiaj mamy ornitoptery do spalenia� i wiemy, �e nadci�ga burza.

Zwr�ci� teraz teleskop ku przeciwleg�emu skrajowi l�dowiska Arrakin, na rz�d harkonne�skich fregat i flag� kompanii KHOAM leniwie �opoc�c� o drzewce na p�ycie pod nimi. I pomy�la� o tym, w jak desperackim po�o�eniu musia�a si� znale�� Gildia, skoro wyrazi�a zgod� na l�dowanie tych dw�ch armii, podczas gdy ca�� reszt� zatrzymano w odwodzie. Gildia przypomina�a cz�owieka, kt�ry sprawdza palcem nogi temperatur� piasku, zanim rozbije namiot.

��Czy st�d zobaczymy co� nowego? � zapyta� Gurney. � Powinni�my schodzi� w ukrycie. Nie ma w�tpliwo�ci, �e nadci�ga samum.

Paul wr�ci� teleskopem do gigantycznego baraku.

��Sprowadzili nawet swoje kobiety � powiedzia�. � I dworak�w, i s�u�b�. Aaach, m�j drogi Imperatorze, jak�e� pewny siebie.

��Jacy� ludzie wspinaj� si� tajnym przej�ciem � zauwa�y� Stilgar. � To mog� wraca� Otheym i Korba.

��W porz�dku, Stil � powiedzia� Paul. � Wracamy.

Po raz ostatni objecha� jeszcze teleskopem woko�o przygl�daj�c si� wysokim, metalowym statkom na r�wninie, l�ni�cym koszarom z metalu, wymar�emu miastu, fregatom harkonne�skich najemnik�w. Po czym wycofa� si� za skaln� skarp�. Jego miejsce przy teleskopie zaj�� fedajki�ski czatownik.

Paul wy�oni� si� w p�ytkim kraterze na szczycie Muru Zaporowego. Oko�o trzydziestu metr�w �rednicy i trzech g��boko�ci mia�o to naturalne zag��bienie w skale, kt�re Fremeni zakryli p�prze�roczyst� pow�ok� maskuj�c�. Otw�r w �cianie po prawej stronie obstawiony by� sprz�tem telekomunikacyjnym. Rozwin�wszy szyk gwardia fedajkin�w czeka�a w tym zag��bieniu na rozkaz Muad�Diba do ataku. Z otworu przy urz�dzeniach ��czno�ci wynurzy�o si� dw�ch ludzi, melduj�c co� wartownikom. Paul zerkn�� na Stilgara, skin�� g�ow� w stron� tej dw�jki.

��Przyjmij ich meldunki, Stil.

Stilgar odszed� na rozkaz. Paul przykucn�� opieraj�c si� plecami o ska��, przeci�gn�� si� i wsta�. Zobaczy�, jak Stilgar odprawia tamtych dw�ch ludzi z powrotem w g��b ciemnego otworu w skale i pomy�la� o d�ugiej drodze na dno basenu owym w�skim wykonanym ludzkimi r�kami tunelem. Podszed� do niego Stilgar.

��C� to za wiadomo�� tak wa�na, �e nie mogli wys�a� z ni� cielago? � zapyta� Paul.

��Oszcz�dzaj� swoje ptaki na bitw� � odpar� Stilgar. Zerkn�� na aparatur� telekomunikacyjn� i z powrotem na Paula. � Nawet przy w�skiej wi�zce niedobrze jest korzysta� z tych urz�dze�, Muad�Dibie. Mog� ci� znale�� bior�c namiar na emisj�.

��Wkr�tce b�d� zbyt zaj�ci, aby mnie szuka� � rzek� Paul. � Co ci ludzie donie�li?

��Nasze sardaukarskie pie�cide�ka zosta�y wypuszczone na dole u wylotu Starej Szczerby i znajduj� si� w drodze do swego pana. Wyrzutnie rakiet i pozosta�a bro� palna s� na stanowiskach. Meldowali tylko dla porz�dku.

Paul rozejrza� si� po p�ytkim zag��bieniu i w s�cz�cym si� przez maskuj�c� pow�ok� �wietle studiowa� swoich ludzi. Odbiera� up�yw czasu niczym pe�zanie owada po nagiej skale.

��Nasi sardaukarzy musz� troch� pomaszerowa�, zanim transporter dostrze�e ich sygna�y � powiedzia� Paul. � Czy macie ich na oku?

��Mamy ich na oku � odpar� Stilgar.

Gurney Halleck stoj�cy u boku Paula odchrz�kn��.

��Czy nie b�dzie lepiej, jak schowamy si� w bezpieczne miejsce?

��Nie ma takiego miejsca � rzek� Paul. � Czy prognoza pogody jest nadal sprzyjaj�ca?

��Nadci�ga pramatka burza � powiedzia� Stilgar. � Nie czujesz jej, Muad�Dibie?

��Rzeczywi�cie w powietrzu czuje si� zmian� � zgodzi� si� Paul. � Ale ja lubi� si� opiera� na tyczeniu piasku.

��Samum b�dzie tu za godzin� � rzek� Stilgar. Kiwn�� g�ow� ku szczelinie wychodz�cej na barak Imperatora i harkonne�skie fregaty. � Tam r�wnie� o nim wiedz�. Ani jednego ornitoptera na niebie. Wszystkie powci�gane i uwi�zane. Dostali prognoz� pogody od swych przyjaci� w kosmosie.

���adnych nowych wypad�w rozpoznawczych? � zapyta� Paul.

��Ani jednego od wyl�dowania ubieg�ej nocy � odpar� Stilgar. � Oni wiedz�, �e tu jeste�my. My�l�, �e teraz czekaj�, by wybra� dogodny dla siebie moment.

��My wybieramy moment � powiedzia� Paul.

��Gurney spojrza� w g�r� i warkn��:

��Je�li tamci nam pozwol�.

��Ta flota pozostanie w kosmosie � rzek� Paul.

Gurney pokr�ci� g�ow�.

��Nie maj� wyboru � powiedzia� Paul. � My mo�emy zniszczy� przypraw�. Gildia nie odwa�y si� p�j�� na takie ryzyko.

��Zrozpaczeni ludzie s� najniebezpieczniejsi � odpar� Gurney.

��A czy my nie jeste�my zrozpaczeni? � zapyta� Stilgar.

Gurney spojrza� na niego spode �ba.

��Nie �y�e� marzeniem Fremen�w � przestrzeg� Paul. � Stil my�li o ca�ej wodzie, jak� wydali�my na �ap�wki, o latach, o kt�re przed�u�yli�my czekanie, a� Arrakis rozkwitnie. On nie�

��Grrr � warkn�� Gurney.

��Dlaczego on jest taki smutny? � zapyta� Stilgar.

��On zawsze jest smutny przed bitw� � odpar� Paul. � To jedyny objaw dobrego humoru, na jaki sobie Gurney pozwala.

Wilczy u�miech powoli rozla� si� na twarzy Gurneya, biel z�b�w rozb�ys�a ponad nabr�dkiem jego filtrfraka.

��Zasmuca mnie bardzo my�l o tych wszystkich nieszcz�snych harkonne�skich duszach, kt�re wyprawimy na tamten �wiat bez �wi�ce� � powiedzia�.

Stilgar parskn�� �miechem.

��On gada niczym fedajkin.

��Gurney urodzi� si� komandosem �mierci � rzek� Paul.

Tak, pomy�la�, niech si� zajm� gadaniem o g�upstwach, nim spr�bujemy swoich si� z t� armi� w dolinie. Spojrza� na szczelin� w �cianie skalnej i zerkn�� ponownie na Gurneya widz�c, �e wojownik � trubadur znowu popad� w ponur� zadum�.

��Troska podkopuje si�y � mrukn�� Paul. � Powiedzia�e� mi to kiedy�, Gurney.

��M�j ksi��� � odpar� Gurney � moj� g��wn� trosk� jest bro� j�drowa. Je�li jej u�yjesz do wywalenia dziury w Murze Zaporowym�

��Tamci na g�rze nie u�yj� broni j�drowej przeciwko nam � powiedzia� Paul. � Nie odwa�� si� i to wci�� z tego samego powodu: nie mog� ryzykowa�, �e zniszczymy przypraw�.

��Lecz zakaz�

��Zakaz! � warkn�� Paul. � To strach, a nie zakaz powstrzymuje rody przed wzajemnym obrzucaniem si� atom�wkami. J�zyk Wielkiej Konwencji jest dostatecznie jasny: u�ycie broni j�drowej przeciwko ludziom spowoduje wymazanie planety z mapy wszech�wiata. My rozwalimy Mur Zaporowy, nie ludzi.

��To zbyt grubymi ni�mi szyty argument � rzek� Gurney.

��Ci od dzielenia w�osa na czworo tam w g�rze uciesz� si� z ka�dego argumentu � odpar� Paul. � Nie m�wmy ju� o tym.

Odwr�ci� si�, �ycz�c sobie rzeczywi�cie takiej pewno�ci. Po chwili rzek�:

��Co z lud�mi z miasta? S� ju� na pozycjach?

��Tak � mrukn�� Stilgar.

Paul rzuci� na niego okiem.

��A ciebie co gryzie?

��Zawsze pow�tpiewa�em, czy cz�owiekowi miasta mo�na do ko�ca zaufa� � powiedzia� Stilgar.

��Ja sam by�em kiedy� cz�owiekiem miasta � zauwa�y� Paul.

Stilgar naje�y� si�. Twarz mu nabieg�a krwi�.

��Muad�Dib wie, �e nie mia�em na my�li�

��Wiem, co mia�e� na my�li. Stil. Ale pr�b� cz�owieka nie jest to, co my�lisz, �e on zrobi, tylko to, co on robi w rzeczywisto�ci. Ci miastowi ludzie maj� w �y�ach freme�sk� krew. Tyle tylko, �e jeszcze si� nie nauczyli zrzucania p�t. My ich nauczymy.

Stilgar kiwn�� g�ow�.

���yciowe nawyki, Muad�Dibie � stwierdzi� ponuro. � Na R�wninie �a�obnej nauczyli�my si� pogardy dla ludzi osiad�ych.

Paul obejrza� si� na Gurneya i spostrzeg�, �e ten bacznie przypatruje si� Stilgarowi.

��Powiedz nam, Gurney, dlaczego sardaukarzy wyp�dzili z dom�w mieszka�c�w tego miasta tam w dole?

��Stary numer, m�j ksi���. Zamierzali zwali� nam na kark uchod�c�w.

��Tyle czasu up�yn�o od upadku partyzantki, �e pot�ni zapomnieli, jak z ni� wojowa� � rzek� Paul. � Sardaukarzy u�atwili nam zadanie. Na�apali troch� mieszczek, zabawili si� z nimi, a g�owami protestuj�cych m�czyzn udekorowali swoje sztandary bojowe. I rozniecili gor�czk� nienawi�ci w�r�d ludzi, kt�rzy w innej sytuacji patrzyliby na nadchodz�c� bitw� wy��cznie jak na wielk� niedogodno�� i mo�liwo�� zamiany jednego garnituru pan�w na drugi. Sardaukarzy dla nas werbuj�, Stilgar.

��Ci miejscy ludzie faktycznie wydaj� si� pe�ni zapa�u � przyzna� Stilgar.

��Ich nienawi�� jest �wie�a i czysta � powiedzia� Paul. � W�a�nie wykorzystujemy ich jako oddzia�y szturmowe.

��Straszne b�d� w�r�d nich jatki � rzek� Gurney. Stilgar kiwn�� g�ow�.

��Powiedziano im, jak nier�wne s� si�y � odpar� Paul. � Wiedz�, �e ka�dy zabity przez nich sardaukar to o jednego mniej dla nas. Widzicie, moi panowie, oni maj� co�, za co warto umrze�. Odkryli, �e s� lud�mi. Oni si� budz�.

Dobieg� ich st�umiony okrzyk obserwatora przy teleskopie. Paul zbli�y� si� do skalnej szczeliny.

��Co si� tam dzieje?

��Ogromne zamieszanie, Muad�Dibie � sykn�� czatownik. � W tym monstrualnym namiocie z metalu. Od Wie�comuru Zachodniego przyby� pojazd naziemny i zrobi�o si� zamieszanie, jakby jastrz�b wpad� w stado skalnych kuropatw.

��Przybyli wi�zieni przez nas sardaukarzy � powiedzia� Paul.

��Maj� teraz os�on� wok� ca�ego l�dowiska � meldowa� czatownik. � Widz� ta�cz�ce powietrze nawet na skraju sk�adowisk, gdzie magazynowali przypraw�.

��Ju� wiedz�, kim jest ten, przeciw komu walcz� � rzek� Paul. � Niech zadr�� harkonne�skie bestie, niech si� gryz�, �e Atryda nadal �yje! � Zwr�ci� si� do fedajkina przy teleskopie:

��Obserwuj drzewce flagowe na dziobie statku Imperatora. Je�eli wci�gn� tam moj� flag�

��Nie zrobi� tego � odezwa� si� Gurney.

Paul spostrzeg� zaintrygowan� min� na twarzy Stilgara.

��Je�li Imperator uzna moje, roszczenia � wyja�ni� � da znak przywracaj�c Arrakis flag� atrydzk�. Wtedy zastosujemy drugi wariant planu, ruszaj�c tylko przeciwko Harkonnenom. Sardaukarzy nie b�d� si� wtr�ca� i pozwol� nam za�atwi� spraw� mi�dzy sob�.

��Ja nie mam do�wiadczenia w tych poza�wiatowych historiach � rzek� Stilgar. � S�ysza�em o nich, ale nie wydaje si� prawdopodobne, �eby�

��Nie potrzeba mie� do�wiadczenia, �eby wiedzie�, co oni zrobi� � powiedzia� Gurney.

��Na wysoki statek wci�gaj� now� flag� � powiadomi� czatownik. � Flaga jest ��ta� z czarnym i czerwonym ko�em po�rodku.

���liska sprawa � rzek� Paul. � To flaga kompanii KHOAM.

��Takie same s� flagi na pozosta�ych statkach � powiedzia� fedajkin.

��Nie rozumiem � rzek� Stilgar.

��To rzeczywi�cie �liska sprawa � odezwa� si� Gurney. � Gdyby wci�gn�� na maszt sztandar Atryd�w, musia�by dotrzyma� tego, co zasygnalizowa�. Za du�o oczu doko�a. M�g�by da� znak harkonne�sk� flag� na swoim drzewcu, by�aby to jednoznaczna deklaracja. Ale nie, on wci�ga szmat� KHOAM. Pokazuje tamtym ludziom na g�rze� � Gurney wskaza� na niebo � gdzie jest zysk. M�wi, �e go nie obchodzi, czy b�dzie tu Atryda, czy kto� inny.

��Za ile samum uderzy w Mur Zaporowy? � zapyta� Paul.

Stilgar odszed� naradzi� si� z jednym z fedajkin�w w kraterze. Niebawem by� z powrotem.

��Lada chwila, Muad�Dibie. Wcze�niej, ni� si� spodziewamy. To jest pra-pra-pramatka burza� mo�e nawet wi�ksza, ni� pragn��e�.

��To moja burza � odpar� Paul i ujrza� nieme os�upienie na twarzach s�uchaj�cych go fedajkin�w. � Cho�by wstrz�sn�a ca�ym �wiatem, nie b�dzie wi�ksza, ni� pragn��em. Czy uderzy dok�adnie w Mur Zaporowy?

��Wystarczaj�co blisko, �eby nie sprawi�o to �adnej r�nicy � rzek� Stilgar.

Z tunelu wiod�cego na dno basenu wyszed� ��cznik.

��Patrole sardaukar�w i Harkonnen�w wycofuj� si�, Muad�Dibie � zameldowa�.

��Spodziewaj� si�, �e samum nawieje za du�o piasku, by by�a dobra widoczno�� � powiedzia� Stilgar. � Uwa�aj�, �e my b�dziemy tak samo za�atwieni.

��Ka� naszym kanonierom nastawi� celowniki du�o wcze�niej, przed spadkiem widoczno�ci � rzek� Paul. � Musz� odstrzeli� dziobnic� wszystkim tym statkom, jak tylko samum zniszczy tarcze. � Podszed� do �ciany krateru i odci�gn�wszy fa�d� pow�oki maskuj�cej spojrza� w g�r�. Na tle mrocznego nieba wida� by�o niesione wiatrem bu�czuki wiruj�cego piasku. Paul z powrotem naci�gn�� pow�ok�. � Zacznij wysy�a� na d� naszych ludzi, Stil � poleci�.

��Nie poszed�by� z nami? � zapyta� Stilgar.

��Zostan� chwilk� przy fedajkinach � odpar� Paul.

Stilgar znacz�co wzruszy� ramionami do Gurneya, odszed� do otworu w skalnej �cianie i znikn�� w ciemno�ci.

��W twoich r�kach, Gurney, zostawiam przycisk do rozwalenia Muru Zaporowego � powiedzia� Paul. � Zrobisz to?

��Zrobi�.

Paul przywo�a� skinieniem porucznika fedajkin�w:

��Otheym, zacznij wycofywa� czujki z rejonu wybuchu. Musz� wyj�� stamt�d, zanim uderzy samum.

Fedajkin sk�oni� si� i poszed� w �lady Stilgara. Gurney wyjrza� przez skaln� szczelin�.

��Nie spuszczaj oka z po�udniowej �ciany � powiedzia� do cz�owieka przy teleskopie. � B�dzie pozbawiona wszelkiej ochrony, dop�ki jej nie wysadzimy.

��Wy�lij cielago z sygna�em czasu � rozkaza� Paul.

��Jakie� naziemne pojazdy sun� na po�udniow� �cian� � zameldowa� cz�owiek przy teleskopie. � Niekt�re prowadz� rozpoznanie ogniem broni palnej. Nasi ludzie korzystaj� z tarcz osobistych, jak rozkaza�e�. Pojazdy zatrzyma�y si�.

W nag�ej ciszy Paul us�ysza� pl�saj�ce nad g�ow� demony wiatru � czo�o burzy. Piach zacz�� si� osypywa� do ich misy przez szczeliny w os�onie. Podmuch wiatru schwyci� pow�ok� i zerwa�. Paul skinieniem odes�a� swego fedajkina w ukrycie i podszed� do obs�ugi aparatury telekomunikacyjnej przy wylocie tunelu. Gurney trzyma� si� jego boku. Paul pochyli� si� nad sygnalistami. Jeden z nich powiedzia�:

��Pra-pra-pra-pramatka samum, Muad�Dibie.

Paul podni�s� spojrzenie na ciemniej�ce niebo.

��Gurney, wycofaj obserwator�w po�udniowej �ciany.

Musia� powt�rzy� sw�j rozkaz, by przekrzycze� narastaj�cy zgie�k samumu. Gurney oddali� si�, by wykona� rozkaz. Paul dopi�� filtr twarzy, zaci�gn�� kaptur filtrfraka. Powr�ci� Gurney. Paul dotkn�� jego ramienia, wskaza� na zapalark� ustawion� u wylotu tunelu za sygnalistami. Gurney wszed� do tunelu, zatrzyma� si� u wylotu z jedn� r�k� na przycisku, nie spuszczaj�c oczu z Paula.

��Nie odbieramy �adnych wiadomo�ci � powiedzia� sygnalista przy Paulu. � Du�e zak��cenia atmosferyczne.

Paul kiwn�� g�ow�, nie odrywaj�c spojrzenia od tarczy czasomierza naprzeciwko sygnalisty. Niebawem Paul spojrza� na Gurneya, podni�s� r�k� i wr�ci� spojrzeniem do tarczy. Wska�nik czasu pe�z� po swoim kole.

��Ju�! � krzykn�� Paul i opu�ci� r�k�.

Gurney wdusi� przycisk zapalarki. Wydawa�o si�, �e ca�a sekunda min�a, zanim poczuli, jak grunt faluje i dygoce pod nimi. Do ryku samumu do��czy� si� dudni�cy d�wi�k. Przy Paulu zjawi� si� fedajki�ski czatownik z teleskopem pod pach�.

��Mur Zaporowy przerwany, Muad�Dibie! � krzykn��. � Samum run�� na nich, a nasi kanonierzy ju� strzelaj�.

Paul pomy�la� o burzy sun�cej przez basen, o �adunku elektrostatycznym w �cianie piasku, kt�ry zniszczy� co do jednej zapory tarczowe w obozie wroga.

��Samum! � krzykn�� kto�. � Musia�y zej�� w ukrycie, Muad�Dibie!

Paul ockn�� si�, czuj�c, jak igie�ki piasku ��dl� jego ods�oni�te policzki. Klamka zapad�a � pomy�la�. Po�o�y� r�k� na ramionach sygnalisty.

��Zostaw sprz�t! Wystarczy ten w tunelu.

Poczu�, �e go odci�gaj�, �e fedajkini st�oczyli si� wok� niego dla os�ony. Wcisn�li si� w wylot tunelu, gdzie ogarn�a ich wzgl�dna cisza, i min�wszy zakr�t znale�li si� w ma�ej komorze z kulami �wi�toja�skimi pod sufitem i drugim wylotem prowadz�cego dalej tunelu. Inny sygnalista pochyla� si� tu nad swoj� aparatur�.

��Du�e zak��cenia atmosferyczne � powiedzia�.

Kurzawa otoczy�a ich szybuj�cym w powietrzu piaskiem.

��Zagrodzi� tunel! � krzykn�� Paul.

Nag�e znieruchomienie powietrza wok� nich �wiadczy�o o wykonaniu polecenia.

��Czy zej�cie na dno basenu nadal jest dost�pne? � zapyta� Paul.

Jaki� fedajkin poszed� sprawdzi�, wr�ci� i powiedzia�:

��Eksplozja spowodowa�a obsuni�cie niewielkiej ska�y, lecz in�ynierowie twierdz�, �e przej�cie jest nadal wolne. Uprz�taj� je wi�zkami laserowymi.

��Ka� im to robi� r�kami! � burkn�� Paul. � Tam jest pe�no aktywnych tarcz!

��Oni uwa�aj�, Muad�Dibie � odpar� fedajkin, ale oddali� si� pos�usznie.

Sygnali�ci z zewn�trz przecisn�li si� mi�dzy nimi d�wigaj�c sw�j sprz�t.

��Kaza�e� tym ludziom zostawi� ich aparatur�, Muad�Dibie � obruszy� si� jeden z fedajkin�w.

��Ludzie s� teraz wa�niejsi od sprz�tu � rzek� Paul. � B�dziemy mieli wi�cej sprz�tu ni� r�k albo �aden sprz�t nie b�dzie nam potrzebny.

Podszed� do niego Gurney Halleck.

��S�ysza�em, jak m�wili, �e droga na d� jest wolna. Tutaj jeste�my za blisko powierzchni, m�j panie, gdyby Harkonnenowie spr�bowali odwetu.

��Oni nie s� zdolni do odwetu � odpar� Paul. � W�a�nie w tej chwili odkrywaj�, �e nie maj� os�on i �e nie s� w stanie oderwa� si� od Arrakis.

��Niemniej jednak nowe stanowisko dowodzenia jest w ca�o�ci gotowe, m�j panie � powiedzia� Gurney.

��Jeszcze mnie nie potrzebuj� na stanowisku dowodzenia � rzek� Paul. � Plan b�dzie si� realizowa� beze mnie. Musimy czeka� na�

��Odbieram wiadomo��, Muad�Dibie � odezwa� si� sygnalista znad aparatury. Potrz�sn�� g�ow�, przycisn�� do ucha s�uchawk�. � Du�e zak��cenia atmosferyczne!

Zacz�� gryzmoli� na bloku przed sob�, potrz�saj�c g�ow�, wyczekuj�c, pisz�c� wyczekuj�c. Paul podszed� z boku do sygnalisty. Fedajkin cofn�� si� ust�puj�c mu miejsca. Paul spojrza� z g�ry na to, co ten cz�owiek napisa�, i przeczyta�: �Najazd na sicz Tabr� w niewoli� Alia, (nieczytelne) rodziny, (nieczytelne) nie �yj�� oni (nieczytelne) syna Muad�Diba��

Sygnalista zn�w potrz�sn�� g�ow�. Paul podni�s� oczy napotykaj�c utkwione w sobie spojrzenie Gurneya.

��Depesza jest przekr�cona � rzek� Gurney. � Zak��cenia atmosferyczne. Nie wiadomo, czy�

��M�j syn nie �yje � powiedzia� Paul i m�wi�c to wiedzia�, �e tak jest naprawd�. � M�j syn nie �yje� za� Ali� wzi�to do niewoli� jako zak�adniczk�.

Czu� si� jak pusta, pozbawiona uczu� skorupa. Wszystko, czego dotkn��, nios�o �mier� i b�l. I wygl�da�o to na zaraz�, kt�ra mo�e si� roznie�� po ca�ym wszech�wiecie. Czu� w sobie m�dro�� starca, nagromadzenie do�wiadcze� z niezliczonych �ywot�w, kt�re mog�y zaistnie�. Wydawa�o mu si�, �e co� chichoce w jego wn�trzu i zaciera r�ce. I pomy�la�: Jak niewiele �wiat wie o naturze prawdziwego okrucie�stwa!

Baron Vladimir Harkonnen sta� ze spuszczonymi oczami w imperialnej sali audiencyjnej, owalnej selamlik wewn�trz kwater Padyszacha Imperatora. Baron rzuca� ukradkowe spojrzenia na metalowe �ciany sali i na zebranych � noukker�w, pazi�w, gwardzist�w, oddzia� sardaukar�w pa�acowych stoj�cych pod �cianami w szeregu, w postawie na spocznij, pod zakrwawionymi i postrz�pionymi zdobycznymi sztandarami, kt�re stanowi�y jedyn� ozdob� tej sali.

Z prawej strony rozleg�y si� g�osy, dochodz�ce echem z wysokiego korytarza:

��Przej�cie! Przej�cie dla Osoby Kr�lewskiej!

Padyszach Imperator Szaddam IV wyszed� z korytarza na sal� audiencyjn� razem ze swoim orszakiem. Przystan�� w oczekiwaniu na wniesienie jego tronu, nie zwracaj�c uwagi na barona, najwyra�niej nie zwracaj�c uwagi na nikogo. Baron przekona� si�, �e nie sta� go na zignorowanie osoby kr�lewskiej i przygl�da� si� bacznie Imperatorowi wypatruj�c znaku, najmniejszej wskaz�wki, jaki jest cel tej audiencji. Imperator oczekiwa� z podniesion� g�ow� � szczup�a, elegancka sylwetka w szarym mundurze sardaukar�w ze srebrnym i z�otym szamerunkiem. W�ska twarz i zimne spojrzenie przypomina�y baronowi dawno zmar�ego ksi�cia Leto. Mia� taki sam wygl�d drapie�nego ptaka. Tylko w�osy Imperatora nie by�y czarne, lecz rude i prawie w ca�o�ci zakryte hebanowym he�mem bursega z imperialnym z�otym pi�ropuszem na szczycie.

Paziowie wnie�li tron. By�o to masywne krzes�o wyciosane z jednej bry�y kwarcu hagalskiego niczym z zielonob��kitnej przejrzysto�ci przeszytej �y�ami z�otego ognia. Kiedy ustawili je na podium, Imperator zasiad�, sadowi�c si� wygodnie. Stara kobieta w czarnej abie z kapturem opuszczonym na czo�o od��czy�a si� od jego �wity i zaj�a miejsce za tronem, k�ad�c ko�cist� d�o� na kwarcowym oparciu. Jej twarz wyziera�a z kaptura jak maszkaron o zapadni�tych oczach i policzkach, z nosem zbyt d�ugim, sk�r� w plamach i z wychodz�cymi na wierzch �y�ami. Baron powstrzyma� na jej widok dr�enie. Obecno�� Matki Wielebnej Gaius Helen Mohiam, prawdom�wczyni Imperatora, zdradza�a donios�o�� tej audiencji. Odwr�ciwszy od niej wzrok baron przepatrywa� uwa�nie �wit� w poszukiwaniu dalszych wskaz�wek. Byli tam dwaj agenci Gildii, jeden wysoki i gruby, drugi niski i gruby, obaj o szarych, dobrotliwych oczach. W�r�d dworak�w sta�a te� ksi�niczka Irulan, kobieta, kt�ra zg��bi�a, jak m�wiono, najg��bsze sekrety Bene Gesserit, gdy� mia�a zosta� Matk� Wielebn�. Wysoka blondynka o twarzy pi�knej jak obraz, z zielonymi oczami spogl�daj�cymi i przez, i poza niego.

��M�j drogi baronie � raczy� go �askawie zauwa�y� Imperator.

Barytonowy g�os odznacza� si� wyrafinowan� modulacj�. Potrafi� odprawi� barona powitaniem. Baron sk�oni� si� nisko i zbli�y� na przepisow� odleg�o�� dziesi�ciu krok�w od podwy�szenia.

��Przybywam na twe wezwanie, Wasza Wysoko��.

��Wezwanie! � parskn�a chichotem stara wied�ma.

��Spok�j, Matko Wielebna � skarci� j� Imperator, ale u�miechn�� si� na widok zmieszania barona.

��Najpierw mi powiesz, dok�d to wyprawi�e� swojego pupila, Thufira Hawata.

Baron strzeli� okiem na prawo i lewo, kln�c w duchu, �e przyszed� tu bez swojej stra�y przybocznej, mimo �e niewiele by wsk�ra�a przeciwko sardaukarom. Zawsze jednak�

��No wi�c? � rzek� Imperator.

��Nie ma go ju� od pi�ciu dni, Najja�niejszy Panie. � Baron rzuci� spojrzenie na agent�w Gildii i szybko przeni�s� je na Imperatora. � Mia� wyl�dowa� w bazie przemytnik�w i podj�� pr�b� infiltracji obozu tego freme�skiego fanatyka Muad�Diba.

��Nie do wiary! � rzek� Imperator.

Szponiasta d�o� wied�my lekko dotkn�a jego ramienia. Stara nachyli�a si� i poszepta�a mu do ucha. Imperator kiwn�� g�ow�.

��Pi�� dni, baronie. Powiedz mi, dlaczego nie martwisz si� jego nieobecno�ci�?

��Ale� ja si� martwi�, Najja�niejszy Panie.

Imperator nie spuszcza� z niego oczu, wyczekuj�c. Matka Wielebna wyda�a z siebie gdakliwy chichot.

��Chodzi mi o to, Najja�niejszy Panie � powiedzia� baron � �e Hawat tak czy owak umrze w ci�gu paru najbli�szych godzin.

I wy�o�y� spraw� utajonej trucizny i potrzeby antidotum.

��Spryciarz z ciebie, baronie � rzek� Imperator. � A gdzie� s� twoi bratankowie, Rabban i m�ody Feyd-Rautha?

��Nadchodzi samum, Najja�niejszy Panie. Wys�a�em ich w obch�d naszego przedpola, �eby Fremeni nie zaskoczyli nas pod os�on� piasku.

��Przedpola � powt�rzy� Imperator. To s�owo jakby wypad�o mu przy wyd�ciu ust. � Samum niewiele zdzia�a w basenie, a freme�ska czer� nie zaatakuje, kiedy ja tu jestem z pi�cioma legionami surdaukar�w.

��Oczywi�cie �e nie, Najja�niejszy Panie � rzek� baron � lecz nie mo�na nikogo wini� za nadmiar ostro�no�ci.

��Aaaach, wina � powiedzia� Imperator. � Zatem mam przemilcza�, ile czasu zabra�a mi ta arraka�ska bzdura? I �e zyski kompanii KHOAM wyciekaj� t� szczurz� dziur�? I �e musia�em zawiesi� funkcjonowanie dworu i sprawy pa�stwowe � odwo�a� nawet � z powodu tej idiotycznej afery?

Baron spu�ci� oczy, wystraszony imperatorskim gniewem. Delikatno�� pozycji, w jakiej si� znajdowa�, sam jeden, zdany na �ask� Konwencji i dictum familia wielkich rod�w dzia�a�a mu na nerwy. Czy on ma zamiar mnie zabi�?�� zadawa� sobie pytanie. Nie m�g�by! Nie na oczach reszty wysokich rod�w, kt�re czekaj� tam w g�rze ostrz�c sobie z�by na pierwszy lepszy pretekst do wykorzystania tego zam�tu na Arrakis.

��Czy wzi��e� zak�adnik�w? � zapyta� Imperator.

��To na nic, Najja�niejszy Panie � odpar� baron. � Ci w�ciekli Fremeni urz�dzaj� ka�demu je�cowi ceremoni� pogrzebow� i zachowuj� si� tak, jakby taki zak�adnik ju� nie �y�.

��Czy�by? � rzek� Imperator.

Baron milcza�, zezuj�c w prawo i w lewo na metalowe �ciany selamlik, my�l�c o otaczaj�cym go monstrualnym namiocie z metalu. Przedstawia� on tak nieprzebrane bogactwo, �e nawet baron poczu� si� wstrz��ni�ty. Ci�gnie za sob� pazi�w i bezu�ytecznych dworak�w, swoje kobiety i ich �wit� � fryzjer�w, modystki, wszystkich� ca�� otoczk� paso�yt�w dworu. Wszystko to tutaj� p�aszczy si�, intryguje za plecami, �cierpi niewygody� przy Imperatorze� by patrze�, jak on k�adzie kres tej aferze, by uk�ada� panegiryki o walkach, a rannych kreowa� na bohater�w.

��Mo�e nie szuka�e� odpowiednich zak�adnik�w � rzek� Imperator.

On co� ukrywa � pomy�la� baron. Strach gni�t� go w do�ku kamieniem, a� mu si� niedobrze zrobi�o na my�l o jedzeniu. A jednak to uczucie przypomina�o g��d i kilka razy prostowa� si� w swoich dryfach, o w�os od wydania polecenia, by przyniesiono mu posi�ek. Ale tutaj nie by�o nikogo, kto by odpowiedzia� na jego wezwania.

��Czy masz jakie� poj�cie, co to za jeden ten Muad�Dib? � spyta� Imperator.

��Na pewno jaki� umma � odpar� baron. � Jaki� freme�ski fanatyk, awanturnik religijny. Tacy regularnie wyskakuj� na obrze�ach cywilizacji. Wasza Imperatorska Mo�� o tym wie.

Imperator obejrza� si� na swoj� prawdom�wczyni�, ponownie zwr�ci� si� do barona i spojrza� na niego spode �ba.

��I nic wi�cej nie wiesz o tym Muad�Dibie?

��To szaleniec � stwierdzi� baron. � Ale wszyscy Fremeni s� troch� stukni�ci.

��Stukni�ci?

��Jego ludzie rzucaj� si� w b�j wyj�c jego imi�. Ich kobiety ciskaj� w nas w�asnymi dzie�mi, po czym nadziewaj� si� na nasze no�e, by swoim m�om utorowa� drog� do ataku. Oni nie maj�� nie maj�� �adnej godno�ci.

��A� tak �le � zamrucza� Imperator, a jego drwi�cy ton nie umkn�� uwagi barona. � Powied� mi, m�j drogi baronie, czy przeprowadzi�e� rekonesans polarnych obszar�w na po�udniu Arrakis?

Baron zagapi� si� na niego, zbity z tropu zmian� tematu.

��Ale� no wi�c� wiesz przecie�, Najja�niejszy Panie, �e ca�y ten region nie nadaje si� do zamieszkania, jest otwarty dla wiatru i czerwia. W tamtych szeroko�ciach nie ma nawet przyprawy.

��Nie mia�e� doniesie� od przyprawowych galar�w o pojawiaj�cych si� tam po�aciach zieleni?

��Zawsze by�y takie doniesienia. Niekt�re zbadano� dawno temu. Znaleziono par� ro�lin. Stracono wiele ornitopter�w. Zbyt kosztowna zabawa, Najja�niejszy Panie. To jest miejsce, w kt�rym ludzie nie prze�yj� d�ugo.

��No tak � powiedzia� Imperator.

Pstrykn�� palcami i za jego tronem po lewej stronic otworzy�y si� drzwi. Dw�ch sardaukar�w wprowadzi�o przez nie dziewczynk� w wieku oko�o czterech lat, s�dz�c z wygl�du. Ubrana by�a w czarn� ab� z odrzuconym na plecy kapturem, ods�aniaj�cym lu�no wisz�ce u szyi ��cza filtrfraka. Z kr�g�ej buzi spogl�da�y oczy barwy freme�skiego b��kitu. Nie wygl�da�a ani troch� na wystraszon�, a jej spojrzenie mia�o w sobie co�, od czego baron poczu� si� nieswojo z zupe�nie niezrozumia�ej przyczyny. Nawet prawdom�wczyni Bene Gesserit wzdrygn�a si�, kiedy j� dziecko mija�o i uczyni�a w jej kierunku znak na odp�dzenie urok�w. Stara czarownica by�a najwyra�niej wstrz��ni�ta obecno�ci� dziecka. Imperator odchrz�kn�� przed zabraniem g�osu, lecz dziecko przem�wi�o pierwsze cienkim, lekko sepleni�cym g�osikiem, wyra�nym mimo nie wyrobionego podniebienia.

��A oto i on � powiedzia�a. Podesz�a do skraju podwy�szenia. � Nie sprawia imponuj�cego wra�enia, nieprawda�? Jaki� wystraszony, stary grubas, zbyt s�aby, by ud�wign�� swoje w�asne cia�o bez pomocy dryf�w.

By�o to tak kompletnie nieoczekiwane stwierdzenie z ust dziecka, �e baron wyba�uszy� na ni� oczy w os�upieniu, zapominaj�c j�zyka w g�bie pomimo w�ciek�o�ci. Czy to karlica? � zapytywa� sam siebie.

��M�j drogi baronie � rzek� Imperator � przedstawiam ci siostr� Muad�Diba.

��Sios� � Baron podni�s� spojrzenie na Imperatora. � Nie rozumiem.

��Ja czasami r�wnie� przesadzam z nadmiarem ostro�no�ci � powiedzia� Imperator. � Doniesiono mi, �e twoje nie zamieszkane obszary na po�udniu wykazuj� �lady dzia�alno�ci ludzkiej.

��Ale� to niemo�liwe! � zaprotestowa� baron. � Czerwie� tam jest czysty piasek a� po�

��Wygl�da na to, �e ci ludzie s� w stanie unika� czerwi � odpar� Imperator.

Dziecko przysiad�o obok tronu na skraju podwy�szenia, spu�ci�o nogi i zacz�o nimi majta�. Jaka� pewno�� siebie bi�a z jej miny i sposobu lustrowania otoczenia. Baron utkwi� wzrok w rozbujanych stopach, �ledz�c falowanie czarnej szaty, migni�cia sanda��w ukazuj�cych si� spod tkaniny.

��Na nieszcz�cie � powiedzia� Imperator � wys�a�em tylko pi�� lekkich transporter�w z grup� zaczepn� do wzi�cia je�c�w na przes�uchanie. Uszli�my cudem z jednym transporterem i trzema je�cami. Zwa�, baronie, moi sardaukarzy zostali prawie wybici przez oddzia� z�o�ony g��wnie z kobiet, dzieci i starc�w. To dziecko prowadzi�o jedn� z grup szturmowych.

��Sam widzisz, Najja�niejszy Panie! � zawo�a� baron. � Sam widzisz, co to za jedni!

��Ja sama odda�am si� do niewoli � odezwa�a si� dziewczynka. � Nie chcia�am stan�� przed bratem z wie�ci�, �e zabito mu syna.

��Uciek�a ledwie garstka naszych ludzi � rzek� Imperator. � Uciek�a! Czy s�yszysz?

��Ich te� by�my dostali � powiedzia�a dziewczynka � gdyby nie p�omienie.

��Moi sardaukarzy u�yli dysz korekcyjnych jako miotaczy ognia � wyja�ni� Imperator. � Rozpaczliwe posuni�cie i tylko dzi�ki niemu umkn�li z trojgiem swoich je�c�w. Zauwa�, m�j drogi baronie: sardaukarzy musieli ucieka� w pop�ochu przed kobietami, starcami i dzie�mi!

��Musimy zaatakowa� ca�� pot�g� � zachrypia� baron. � Musimy wybi� wszystkich do ostatniego, najmniejszego�

��Milcz! � rykn�� Imperator. Wychyli� si� do przodu na swoim tronie. � Nie obra�aj mojej inteligencji ani chwili d�u�ej. Sterczysz tu z durn� min� niewini�tka i�

��Najja�niejszy Panie � odezwa�a si� stara prawdom�wczyni. Uciszy� j� machni�ciem r�ki.

��Twierdzisz, �e nic nie wiesz o wykrytej przez nas dzia�alno�ci ani o zdolno�ciach bojowych tych nadludzi! � Imperator uni�s� si� do po�owy ze swego tronu. � Za kogo mnie masz, baronie?

Baron cofn�� si� o dwa kroki. To Rabban � pomy�la�. � On mi to zrobi�. Rabban mi�

��I ta udawana wa�� z ksi�ciem Leto � mrukn�� Imperator zapadaj�c z powrotem w sw�j tron. � �licznie� to ustawi�.

��Najja�niejszy Panie � sumitowa� si� baron. � O czym ty�

��Milcz!

Stara Bene Gesserit po�o�y�a d�o� na ramieniu Imperatora i pochyli�a si� nisko szepcz�c mu co� do ucha. Dziewczynka siedz�ca na podium przesta�a macha� nogami.

��Postrasz go jeszcze troch�, Szaddam. Nie powinnam si� z tego cieszy�, ale nie umiem odm�wi� sobie tej przyjemno�ci.

��Cicho b�d�, dzieciaku � rzek� Imperator. Wychyli� si� w prz�d, po�o�y� r�k� na jej g�owie i utkwi� wzrok w baronie.

��Czy� to mo�liwe, baronie? Czy�by� by� a� tak naiwny, jak sugeruje to moja prawdom�wczyni? Czy nie poznajesz tego dziecka, c�rki swego pobratymca, ksi�cia Leto?

��M�j ojciec nigdy nie by� jego pobratymcem � powiedzia�a dziewczynka. � M�j ojciec nie �yje, a ten stary harkonne�ski potw�r nie widzia� mnie nigdy przedtem.

Z barona pozosta�o tylko og�upia�e spojrzenie. Kiedy odzyska� mow�, zdo�a� jedynie wychrypie�:

��Kto to?

��Jestem Alia, c�rka ksi�cia Leto i lady Jessiki, siostra ksi�cia Paula Muad�Diba � odpar�a dziewczynka. Odepchn�a si� od podium i skoczy�a na pod�og� sali audiencyjnej. � M�j brat �lubowa�, �e zatknie twoj� g�ow� na szczycie swego bojowego sztandaru i my�l�, �e to zrobi.

��Cicho b�d�, dziecko � Imperator opad� na oparcie tronu, brod� wspar� na d�oni i spogl�da� badawczo na barona.

��Ja nie przyjmuj� rozkaz�w od Imperatora � rzek�a Alia. Odwr�ci�a si� podnosz�c oczy na wiekow� Matk� Wielebn�. � Ona wie.

Imperator zerkn�� na sw� prawdom�wczyni�.

��Co to znaczy?

��To dziecko jest z�ym duchem! � powiedzia�a starucha. � Jej matka zas�uguje na kar� wi�ksz� od tych, jakie zna historia. �mier�! Zawsze b�dzie nie do�� rych�a dla tego �dziecka� jak i tej, kt�ra je zrodzi�a! � Starucha wyci�gn�a palec ku Alii. � Wyno� si� z mego umys�u!

��T-P? � wyszepta� Imperator. Obr�ci� si� gwa�townie do Alii. � Na Wielk� Macierz!

��Nie rozumiesz, Najja�niejszy Panie � rzek�a stara. � To nie telepatia. Ona jest w mojej ja�ni. Ona jest jak moje poprzedniczki, kt�re odda�y mi swoje wspomnienia. Ona tkwi w mej pami�ci! To niemo�liwe, �eby tam by�a, a jednak jest!

��Jakie poprzedniczki? � zapyta� Imperator. � Co to za nonsens?

Stara kobieta wyprostowa�a si� i opu�ci�a wyci�gni�t� r�k�.

��Powiedzia�am zbyt wiele, co nie zmienia faktu, �e to �dziecko� nie b�d�ce dzieckiem musi zosta� zabite. Od dawna przestrzegano nas przed czym� takim w�a�nie i m�wiono, jak zapobiega� takiemu narodzeniu, a zdradzi�a nas nasza w�asna siostra.

��Pleciesz, stara babo � powiedzia�a Alia. � Nie wiesz, jak by�o, a mielesz j�zorem jak chory na umy�le.

Alia zamkn�a oczy, zaczerpn�a g��boko powietrza i wstrzyma�a oddech. Stara Matka Wielebna zatoczy�a si� z j�kiem. Alia otworzy�a oczy.

��Tak to si� sta�o � rzek�a. � Kosmiczny �lepy traf� a wy mia�y�cie w nim sw�j udzia�.

Matka Wielebna wyci�gn�a obie r�ce odpychaj�c od siebie powietrze w stron� Alii.

��Co si� tutaj dzieje? � zapyta� Imperator. � Dziecko, ty naprawd� potrafisz ulokowa� swoje my�li w cudzej g�owie?

��To zupe�nie nie tak � odpar�a Alia. � Nie potrafi� my�le� jak ty, chyba �ebym si� jak ty zrodzi�a.

��Zabijcie j�! � wymamrota�a starucha czepiaj�c si� oparcia tronu, by nie upa��. � Zabijcie j�! � Zapadni�te, starcze oczy zia�y nienawi�ci� do Alii.

��Cisza � nakaza� Imperator i przyjrza� si� Alii z uwag�. � Czy mo�esz, dziecino, porozumie� si� ze swoim bratem?

��Brat m�j wie, �e tu jestem � odpar�a Alia.

��Potrafisz mu powiedzie�, �e ma si� podda� za cen� twojego �ycia?

Alia u�miechn�a si� do niego z rozbrajaj�c� szczero�ci�.

��Nie zrobi� tego � powiedzia�a.

Baron przywl�k� si� do Alii i stan�� u jej boku.

��Najja�niejszy Panie � rzek� b�agalnie � ja nic nie wiedzia�em o�

��Jeszcze raz mi przerwiesz, baronie � powiedzia� Imperator � a stracisz zdolno�� przerywania� na wieki. � Nie odwraca� wyt�onej uwagi od Alii, przypatruj�c jej si� bacznie spod zmru�onych powiek.�� Nie zrobisz, h�? A czy umiesz wyczyta� w moich my�lach, co zrobi�, je�eli mnie nie pos�uchasz?

��Ju� powiedzia�am, �e nie potrafi� czyta� w my�lach � odpar�a � lecz nie potrzeba telepatii, by przejrze� twe zamiary.

Imperator nachmurzy� si�.

��Twoja sprawa, dziecino, jest beznadziejna. Wystarczy tylko, bym skrzykn�� swoje wojska, a z tej planety nie zostanie ani�

��To nie jest takie proste � rzek�a Alia. Spojrza�a na dw�ch Gildian. � Zapytaj ich.

��Nie jest m�drze sprzeciwia� si� moim �yczeniom � powiedzia� Imperator. � Nie powinna� mi odmawia� najdrobniejszej rzeczy.

��M�j brat ju� przybywa � rzek�a Alia. � Nawet Imperator dr�y przed Muad�Dibem, poniewa� przy nim jest moc prawo�ci i niebo do niego si� u�miecha.

Imperator zerwa� si� na nogi.

��Ta zabawa zasz�a za daleko. Zetr� twego brata razem z t� planet� na�

Sala zadudni�a i zatrz�s�a si� wok� nich. Za tronem posypa�a si� kaskada piasku ze spojenia namiotu ze statkiem Imperatora. Raptowne pulsowanie sk�ry powiedzia�o im, �e w��czono tarcz� szerokopolow�.

��M�wi�am ci � rzek�a Alia. � M�j brat przybywa.

Imperator sta� przed tronem z przyci�ni�t� do prawego ucha d�oni�, pod kt�r� serwos�uchawka �wiergota�a meldunek o sytuacji. Baron cofn�� si� o dwa kroki za plecy Alii. Sardaukarzy przeskakiwali na stanowiska pod drzwiami.

��Wycofamy si� w kosmos i przegrupujemy � powiedzia� Imperator. � Baronie, winienem ci przeprosiny. Owi szale�cy rzeczywi�cie atakuj� w samumie. Poka�emy im zatem imperatorski gniew. � Wskaza� Ali�. � J� dajcie samumowi.

Na jego s�owa Alia pierzch�a do ty�u w udanym przera�eniu.

��Niech samum bierze, co ma wzi��! � zawo�a�a. I pad�a w ramiona baronowi.

��Z�apa�em j�, Najja�niejszy Panie � krzykn�� baron. � Czy mam j� zabi� od razuuuuuuuuuuuuuu! � Cisn�� Ali� na pod�og�, �api�c si� kurczowo za lew� r�k�.

��Przepraszam, dziadku � powiedzia�a Alia. � Nadzia�e� si� na atrydzki gom d�abbar.

Podnios�a si� na nogi i wypu�ci�a z palc�w ciemn� ig��. Baron zwali� si� na plecy. Oczy wysz�y mu z orbit, kiedy je wytrzeszcza� na czerwone zadrapanie w zag��bieniu lewej d�oni.

��Ty� ty�

Przetoczy� si� na bok w swoich dryfach � bry�a rozlewaj�cego si� cia�a zawieszona kilka centymetr�w nad posadzk�, z obwis�� g�ow� i rozdziawionymi ustami.

��Ci ludzie s� ob��kani � warkn�� Imperator. � Szybko! Na statek. Oczy�cimy t� planet� z wszelkiego�

Co� zaiskrzy�o si� po jego lewej stronie. Pocisk kulistego pioruna odbi� si� od �ciany i z trzaskiem osiad� na posadzce. Wo� spalonej izolacji rozesz�a si� po selamlik.

��Tarcza! � krzykn�� jaki� oficer sardaukar�w. � Opad�a zewn�trzna tarcza! Oni�

Jego s�owa zaton�y w metalicznym �oskocie, zatrz�s�a si� i rozko�ysa�a �ciana statku za plecami Imperatora.

��Odstrzelili nam dziobnic� statku! � rozleg� si� krzyk.

Py� k��bi� si� po sali. Pod jego os�on� Alia da�a susa do bramy wyj�ciowej. Imperator odwr�ci� si� gwa�townie pokazuj�c swoim ludziom na drzwi awaryjne, kt�re uchyli�y si� za tronem w burcie statku. Machni�ciem r�ki zatrzyma� oficera sardaukar�w p�dz�cego skokami przez ob�ok py�u.

��Tutaj stawimy czo�o! � oznajmi�.

Drugie uderzenie wstrz�sn�o hangarem. Podw�jne wrota rozwar�y si� z hukiem w przeciwleg�ym ko�cu sali, wpuszczaj�c kurzaw� piasku i zgie�k krzyk�w. Przez chwil� wida� by�o na tle �wiat�a male�k�, czarno odzian� sylwetk� Alii, jak wybiega na zewn�trz, znajduje n� i zgodnie ze swym freme�skim wyszkoleniem dobija rannego sardaukara i Harkonnena.

W zielonkawo��tym tumanie pa�acowi sardaukarzy run�li do wy�omu z broni� w pogotowiu, formuj�c tam p�kole dla os�ony odwrotu Imperatora.

��Ratuj si�, sire! � krzykn�� oficer sardaukar�w. � Do statku!

Lecz Imperator sta� samotnie na swym podwy�szeniu, z r�k� wyci�gni�t� w stron� drzwi. Czterdziestometrowy segment zosta� wyrwany z baraku i drzwi selamlik wychodzi�y teraz na szybuj�cy piasek. Nad �wiatem wisia�a nisko przy ziemi chmura py�u niesionego z pastelowych dali. Elektrostatyczne b�yskawice z trzaskiem lecia�y z chmury i wida� by�o w tumanie snopy iskier buchaj�cych z tarcz, kt�re przepala�y si� w zwarciu z �adunkiem samumu. R�wnina roi�a si� od sylwetek walcz�cych sardaukar�w i ludzi w burnusach � skacz�cych, wiruj�cych, jakby spadali z b�yskawicami samumu. Wszystko to stanowi�o zaledwie opraw� dla celu, kt�ry wskazywa�a wyci�gni�ta r�ka Imperatora. Z otch�ani piaskowych opar�w wysun�a si� w ordynku chmara po�yskliwych kszta�t�w � ogromne, wynios�e �uki z kryszta�owymi szprychami zamienia�y si� w rozdziawione paszcze czerwi pustyni, kt�re sz�y zbit� �aw� nios�c oddzia�y Fremen�w do ataku. W tr�jk�tnej formacji przecina�y z sykiem pole bitwy; tylko burnusy �opota�y Fremenom na wietrze. Mkn�li na prze�aj prosto na koszary Imperatora, podczas gdy sardaukarska gwardia stan�a w os�upieniu po raz pierwszy w swej historii ogl�daj�c szturm, kt�ry nie mie�ci� si� w g�owie. Lecz zeskakuj�ce z grzbiet�w czerwi sylwetki by�y lud�mi, a ostrza po�yskuj�ce w owym z�owrogim ��tym �wietle by�y czym�, czemu sardaukarzy nauczeni byli stawia� czo�o. Poszli w b�j. I walczono pier� w pier� na r�wninie pod Arrakin, za� doborowa sardaukarska stra� przyboczna wcisn�a Imperatora do statku rygluj�c za nim drzwi i gotuj�c si� na �mie� pod tymi drzwiami jako cz�� jego tarczy.

Oszo�omiony wzgl�dn� cisz� wewn�trz statku Imperator spojrza� w szeroko rozwarte oczy swojej �wity, na zar�owione z wysi�ku policzki najstarszej c�rki, na star� prawdom�wczyni� stoj�c� jak czarny cie� z twarz� w obramowaniu kaptura, odnajduj�c wreszcie twarze, kt�rych szuka� � dw�ch Gildian. Odziani byli w szar� barw� Gildii, bez jakichkolwiek ozd�b, i ta szaro�� wydawa�a si� licowa� ze spokojem, jaki zachowali wbrew wzburzonym emocjom doko�a. Wy�szy z tej pary przyciska� wszelako d�o� do lewego oka. Kiedy Imperator mu si� przygl�da�, kto� potr�ci� rami� Gildianina i d�o� przesun�a si� ukazuj�c oko. M�czyzna zgubi� jedno z maskuj�cych szkie� kontaktowych i oko jego wyjrza�o zupe�nym b��kitem, tak ciemnym, �e a� prawie czarnym. Ni�szy z pary przepchn�� si� o krok bli�ej Imperatora.

��My nie umiemy przewidzie�, jak to si� potoczy.

A jego wy�szy towarzysz, z d�oni� zn�w przy oku, doda� ozi�ble:

��Ale ten Muad�Dib te� nie umie przewidzie�.

S�owa wyrwa�y Imperatora z oszo�omienia. Z widocznym wysi�kiem powstrzyma� si� od g�o�nej drwiny, poniewa� nie trzeba by�o a� nawigatora Gildii i jego jednotorowej koncentracji my�li na g��wnej szansie, by przewidzie� najbli�sz� przysz�o�� na otaczaj�cej burty statku r�wninie. Czy�by ci dwaj byli tak uzale�nieni od swego talentu, �e utracili w�adz� w swych �renicach i w rozumie? � zdumia� si�.

��Matko Wielebna � powiedzia� � musimy obmy�li� jaki� plan.

�ci�gn�a z twarzy kaptur i spojrza�a mu bez zmru�enia w oczy. Spojrzenie, kt�re wymienili mi�dzy sob�, by�o pe�ne zrozumienia. Jedna im pozosta�a bro� i oboje j� znali: zdrada.

��Wezwij hrabiego Fenringa z jego kwatery � rzek�a Matka Wielebna.

Padyszach Imperator kiwn�� g�ow� i da� znak jednemu ze swoich adiutant�w, by wykona� to polecenie.

Siedzib�, do kt�rej zwyci�skiego wieczoru eskortowano Muad�Diba, by� arraki�ski pa�ac gubernatora, staro�ytna rezydencja zaj�ta przez Atryd�w po przybyciu na Diun�. Budynek uchowa� si� tak, jak go Rabban odrestaurowa�, w�a�ciwie nie tkni�ty w walkach, chocia� spl�drowany przez ludzi z miasta. Niekt�re meble w g��wnym hallu le�a�y wywr�cone b�d� po�amane.

Paul wszed� g��wnym wej�ciem, Gurney Halleck i Stilgar o krok za nim. Ich eskorta rozsypa�a si� wachlarzem po Wielkiej Sali, przywracaj�c porz�dek i sprz�taj�c sal� dla Muad�Diba. Jedna z dru�yn zaj�a si� sprawdzeniem, czy nie zostawiono tu �adnych pu�apek.

��Pami�tam pierwszy dzie�, kiedy przybyli�my tu z twoim ojcem � powiedzia� Gurney. Rozejrza� si� doko�a po belkach i wysokich okiennych szczelinach. � Wtedy nie podoba�o mi si� to miejsce, a teraz jeszcze mniej mi si� podoba. Kt�ra� z naszych jaski� by�a pewniejsza.

��Powiedziane, jak na prawdziwego Fremena przysta�o � rzek� Stilgar, zauwa�aj�c ch�odny u�miech, jaki s�owa jego wywo�a�y na wargach Muad�Diba. � Nie zmienisz zdania, Muad�Dibie?

��Ta rezydencja jest symbolem � odpar� Paul. � Mieszka� w niej Rabban. Zajmuj�c t� siedzib� przypiecz�tuj� swoje zwyci�stwo w spos�b zrozumia�y dla wszystkich. Roze�lij ludzi po budynku. Niczego nie dotyka�. Upewni� si� tylko, �e Harkonnenowie nie pozostawili tu �adnych ludzi ani swoich zabawek.

��Jak ka�esz � powiedzia� Stilgar przesyconym niech�ci� tonem, ale oddali� si� pos�usznie.

Do sali wpadli ludzie z ��czno�ci i zacz�li si� rozk�ada� ze swoj� aparatur� przy masywnym kominku. Gwardia freme�ska rozstawi�a si� doko�a sali wzmacniaj�c ocala�ych fedajkin�w. Szemrali mi�dzy sob�, krzy�owa�y si� nieufne spojrzenia. Zbyt d�ugo to miejsce by�o siedzib� wroga, aby przeszli do porz�dku nad swoj� tu obecno�ci�.

��Gurney, niech eskorta przyprowadzi moj� matk� i Chani � powiedzia� Paul. � Czy Chani ju� wie o naszym synu?

��Wys�ano wiadomo��, m�j panie.

��Czy wyprowadzaj� ju� stworzycieli z basenu?

��Tak, m�j panie. Samum prawie ucich�.

��Jakie s� rozmiary szk�d wyrz�dzonych przez samum? � zapyta� Paul.

��Tak jak szed�, przez l�dowisko i sk�ady przyprawy na r�wninie, poczyni� rozleg�e szkody � odpar� Gurney. � Samum i walki po r�wno.

��Mniemam, �e pieni�dze przywr�c� wszystko � rzek� Paul.

��Z wyj�tkiem poleg�ych, m�j panie � odpar� Gurney z wym�wk� w g�osie, jakby chcia� powiedzie�: �Od kiedy� to Atryda martwi si� o rzeczy, gdy w gr� wchodz� ludzie?�

Lecz Paul potrafi� skupi� uwag� jedynie na ogl�danych jasnowidz�cym okiem szczelinach w �cianie czasu, kt�ra nadal zagradza�a mu drog�. Z ka�dej szczeliny bucha�a d�ihad szalej�ca po korytarzach przysz�o�ci. Z westchnieniem ruszy� na drug� stron� sali, gdzie dojrza� krzes�o pod �cian�. To krzes�o sta�o kiedy� w jadalni i mo�e siedzia� na nim nawet jego w�asny ojciec. Jednak�e w tej chwili by�o wy��cznie przedmiotem pozwalaj�cym ul�y� zm�czeniu i ukry� je przed lud�mi. Siad� obci�gaj�c burnus na nogach, poluzowa� ko�nierz filtrfraka.

��Imperator zaszy� si� na dobre pod szcz�tkami swego statku � odezwa� si� Gurney.

��Trzymajcie go tam na razie � powiedzia� Paul. � Znale�li ju� Harkonnen�w?

��Ci�gle sprawdzaj� poleg�ych.

��Jaka odpowied� ze statk�w w g�rze? � wskaza� brod� ku sufitowi.

��Jeszcze milcz�, m�j panie.

Paul westchn�� i opad� na oparcie krzes�a. Po chwili powiedzia�:

��Sprowad� mi pojmanego sardaukara. Musimy przes�a� wiadomo�� naszemu Imperatorowi. Czas om�wi� warunki.

��Tak jest m�j panie.

Gurney oddalaj�c si� przekaza� d�oni� sygna� jednemu z fedajkin�w, kt�ry zaj�� miejsce osobistej ochrony Paula.

��Gurney � wyszepta� Paul. � Jako �e zn�w jeste�my razem, musz� jeszcze us�ysze� od ciebie odpowiedni� cytat� z okazji dzisiejszych wydarze�.

Obejrza� si� i zobaczy�, �e Gurney prze�yka �lin�, �e nagle zaciska pos�pnie szcz�ki.

��Jak sobie �yczysz, m�j panie � powiedzia� Gurney. Odchrz�kn�� i przem�wi� chrapliwie:

���I zwyci�stwo dnia tego sta�o si� �a�ob� wszystkim ludziom, jako �e dnia tego dosz�a ich wie�� o tym, jak kr�l p�aka� po stracie syna�.

Paul zamkn�� oczy wyrzucaj�c rozpacz ze swoich my�li, odk�adaj�c j� na p�niej tak, jak kiedy� od�o�y� op�akiwanie ojca. Odda� teraz swoje my�li nagromadzonym tego dnia odkryciom � spl�tanym drogom przysz�o�ci i potajemnej wizycie Alii w jego ja�ni. Ze wszystkich zastosowa� czaso-widzenia to by�o najdziwniejsze. �Rzuci�am wyzwanie przysz�o�ci, by z�o�y� moje s�owa tam, gdzie tylko ty je us�yszysz� � powiedzia�a wtedy Alia. � �Nawet ty tego nie potrafisz, m�j bracie. To dla mnie interesuj�ca zabawa. I� och, racja� zabi�am naszego dziadka, starego, ob��kanego barona. Bardzo ma�o cierpia��.

Cisza. W swoim wyczuciu czasu widzia�, jak si� wycofa�a.

��Muad�Dibie.

Paul otworzy� oczy i ujrza� nad sob� czarnobrode oblicze Stilgara z nie wygas�ym ogniem bitwy w ciemnych oczach.

��Znale�li�cie cia�o starego barona � rzek� Paul.

Oniemienie ogarn�o ca�� cielesn� istot� Stilgara.

��Sk�d mo�esz wiedzie�? � wyszepta�. � Dopiero co natkn�li�my si� na zw�oki w tym ogromnym stosie metalu wzniesionym przez Imperatora.

Paul zignorowa� pytanie dostrzegaj�c Gurneya wracaj�cego w asy�cie dw�ch Fremen�w, kt�rzy przytrzymywali wzi�tego do niewoli sardaukara.

��Oto jeden z nich, m�j panie � powiedzia� Gurney. Gestem nakaza� stra�nikom zatrzyma� je�ca pi�� krok�w przed Paulem.

Szkliste oczy sardaukara wyra�a�y szok. Paul dostrzeg� sin� pr�g� biegn�c� od grzbietu jego nosa do k�cika ust. Nale�a� do kasty sardaukar�w o jasnych w�osach i ostrych rysach, kt�re to cechy wydawa�y si� i�� u nich w parze z szar��, chocia� na jego poszarpanym mundurze nie by�o �adnych insygni�w pr�cz z�otych guzik�w z imperialnym herbem i wystrz�pionych lampas�w na spodniach.

��My�l�, �e ten typ jest oficerem, m�j panie � powiedzia� Gurney.

Paul kiwn�� g�ow�.

��Jestem ksi��� Paul Atryda. Czy to dla ciebie jasne, cz�owieku?

Sardaukar wpatrywa� si� w niego bez drgnienia.

��Gadaj � powiedzia� Paul � bo zginie tw�j Imperator.

M�czyzna zamruga�, prze�kn�� �lin�.

��Kto ja jestem? � zapyta� Paul.

��Ty jeste� ksi��� Paul Atryda � powiedzia� zduszonym g�osem m�czyzna.

Zanadto uleg�y wyda� si� Paulowi, lecz z drugiej strony sardaukarzy nie zostali przygotowani na takie jak dzisiejsze wydarzenia. Znali tylko smak zwyci�stwa, co mog�o stanowi� � u�wiadomi� sobie Paul � s�abo�� sam� w sobie. Od�o�y� t� my�l na p�niej, by j� uwzgl�dni� we w�asnym programie szkoleniowym.

��Chc�, aby� przekaza� ode mnie wiadomo�� Imperatorowi � rzek� Paul. I ubra� swoj� wypowied� w s�owa staro�ytnej formu�y: � Ja, ksi��� wysokiego rodu, krewniak imperialny, daj� zgodnie z konwencj� moje s�owo jako r�kojmi�. Je�li Imperator i jego ludzie z�o�� bro� i przyb�d� tu do mnie, r�cz� za ich �ycie swoim w�asnym. � Uni�s� lew� d�o�, aby sardaukar widzia� ksi���cy sygnet. � Przysi�gam na to.

M�czyzna zwil�y� j�zykiem wargi, zerkaj�c na Gurneya.

��Tak � rzek� Paul. � Kt� jak nie Atryda m�g�by cieszy� si� ho�dem Gurneya Hallecka?

��Zanios� wiadomo�� � powiedzia� sardaukar.

��Zaprowad� go na nasze wysuni�te stanowisko dowodzenia i wypraw � nakaza� Paul.

��Tak jest, m�j panie � Gurney skin�� na eskort� i powi�d� ich za sob�.

Paul odwr�ci� si� do Stilgara.

��Przyby�a Chani i twoja matka � powiedzia� Stilgar. � Chani prosi�a, by j� na troch� zostawi� sam� z jej rozpacz�. Matka Wielebna sp�dz� chwile w magicznym pokoju, nie wiem po co.

��Moja matka cierpi z t�sknoty za planet�, kt�rej mo�e nigdy nie zobaczy � powiedzia� Paul. � Na kt�rej woda pada z niebios, a ro�liny wschodz� tak bujnie, �e nie mo�na mi�dzy nimi przej��.

��Woda z niebios � szepn�� Stilgar.

W tym momencie Paul ujrza�, jakiej Stilgar uleg� przemianie � z freme�skiego naiba w istot� oddan� Lisanowi al-Gaibowi, w zwierciad�o czci i pokory. To by�o pomniejszenie cz�owieka i Paul wyczuwa� w tym widmowy wicher d�ihad. Zobaczy�em, jak przyjaciel staje si� wyznawc� � pomy�la�. W przyst�pie osamotnienia rozejrza� si� po sali, dostrzegaj�c, jak akuratna i paradna zrobi�a si� gwardia w jego obecno�ci. Wychwyci� subteln�, che�pliw� rywalizacj� mi�dzy nimi, nadziej� ka�dego, �e Muad�Dib go zauwa�y. Muad�Dib, od kt�rego wszelka �aska sp�ywa � pomy�la� i by�a to najbardziej gorzka my�l w jego �yciu. Oni przeczuwaj�, �e musz� si�gn�� po tron � przysz�o mu do g�owy. Ale nie wiedz�, �e robi� to, aby zapobiec d�ihad.

Stilgar odchrz�kn��.

��Rabban te� zgin�� � powiedzia�.

Paul kiwn�� g�ow�. Stra�e z prawa z�ama�y szyki, by zrobi� przej�cie Jessice, i stan�y na baczno��. Odziana w czarn� ab� sz�a krokiem, kt�ry przywodzi� na my�l kroczenie po piasku, lecz Paul zauwa�y�, �e ten pa�ac przywr�ci� jej co� z tego, czym kiedy� w nim by�a � z konkubiny panuj�cego ksi�cia. W jej postawie by�y �lady dawnej pewno�ci siebie.

Jessika stan�a przed Paulem i spojrza�a na� z g�ry. Dostrzeg�a jego zm�czenie i to, �e stara si� je ukry�, ale nie znajdowa�a dla niego wsp�czucia: Czu�a si� tak, jakby wyprano j� z wszelkich uczu� do w�asnego syna.

Wkraczaj�c do Wielkiej Sali zastanawia�a si�, dlaczego ta sala nie chce wej�� g�adko na swoje miejsce w jej wspomnieniach. Pozosta�a obca, jak gdyby Jessika nigdy t�dy nie chadza�a, jakby nigdy nie przechodzi�a t�dy ze swym ukochanym Leto, nigdy tu nie sta�a przed pijanym Duncanem Idaho � nigdy, nigdy, nigdy� Powinien istnie� termin stanowi�cy przeciwie�stwo adab, w�adczej pami�ci � pomy�la�a. Powinno istnie� s�owo oznaczaj�ce wspomnienia, kt�re wypieraj� si� samych siebie.

��Gdzie Alia? � zapyta�a.

��Na dworze, robi to, co ka�de dobre freme�skie dziecko powinno robi� w takich chwilach � odpar� Paul. � Dobija rannych wrog�w i oznacza ich cia�a dla dru�yn wodmistrz�w.

��Paul!

��Musisz zrozumie�, �e ona to robi z mi�osierdzia � rzek�. � Czy to nie dziwne, jak my opacznie rozumiemy ukryt� jedno�� mi�osierdzia i okrucie�stwa?

Jessika wpatrywa�a si� w syna, wstrz��ni�ta jego g��bok� przemian�. Czy �mier� dziecka tak na niego podzia�a�a? � zastanowi�a si�.

��Ludzie opowiadaj� o tobie dziwne historie, Paul � rzek�a. � M�wi�, �e posiadasz wszystkie legendarne moce, �e nic si� przed tob� nie ukryje, �e widzisz to, czego inni nie widz�.

��Bene Gesserit pyta o legendy?

��Czymkolwiek jeste�, ja przy�o�y�am do tego r�ki � przyzna�a � ale nie oczekuj ode mnie, �e�

��A czy chcia�aby� �y� miliardem miliard�w �ywot�w? � spyta� Paul. � Masz tu kanw� swoich legend! Pomy�l o tych wszystkich prze�yciach, o m�dro�ci, jaka jest w nich zawarta. Lecz m�dro�� pow�ci�ga mi�o��, nieprawda�? I nadaje nowy kszta�t nienawi�ci. Jak mo�na pozna�, co jest bezlitosne, je�eli si� nie zgruntuje g��bin zar�wno okrucie�stwa, jak i mi�osierdzia? Powinna� si� mnie l�ka�, matko. Jestem Kwisatz Haderach.

Jessika nie mog�a prze�kn��. Po chwili odezwa�a si�:

��Kiedy� zaprzeczy�e�, jakoby� by� Kwisatz Haderach.

Paul pokr�ci� g�ow�.

��Niczemu ju� nie mog� zaprzecza�. � Spojrza� w g�r� w jej oczy. � W�a�nie nadchodzi Imperator ze swymi lud�mi. Zapowiedz� ich lada chwila. Sta� u mego boku. Chc� im si� dobrze przyjrze�. Moja przysz�a narzeczona b�dzie w�r�d nich.

��Paul! � skarci�a go Jessika. � Nie r�b b��du, jaki pope�ni� tw�j ojciec!

��Ona jest ksi�niczk� � odpar� Paul. � Jest moim kluczem do tronu i nigdy nie b�dzie niczym wi�cej. B��d? S�dzisz, �e skoro jestem taki, jakim mnie uczyni�a�, to nie potrafi� �ywi� uczucia zemsty?

��Nawet na niewinnych? � M�wi�c to my�la�a: jemu nie wolno b��dzi�, tak jak ja b��dzi�am.

��Nie ma ju� niewinnych � rzek� Paul.

��Powiedz to Chani � Jessika wskaza�a przej�cie na ty�y rezydencji. Chani wesz�a nim do Wielkiej Sali, krocz�c mi�dzy freme�skimi gwardzistami, jakby ich nie widzia�a. Kaptur i ko�pak filtrtraka odrzuci�a na plecy, mask� mia�a �ci�gni�t� na bok. St�paj�c z kruch� niepewno�ci� przesz�a przez sal� i zatrzyma�a si� obok Jessiki. Paul dostrzeg� �lady �ez na jej policzkach. Ona daje wod� umar�ym. Poczu� przeszywaj�ce uk�ucia rozpaczy, ale by�o to tak, jakby jej doznawa� tylko poprzez obecno�� Chani.

��On nie �yje, ukochany � powiedzia�a Chani. � Nasz syn nie �yje.

Paul d�wign�� si� na nogi, panuj�c nad sob� si�� woli. Wyci�gn�� r�k� i dotkn�� policzka Chani, czuj�c wilgo� jej �ez.

��Nic go nie zast�pi � powiedzia� � ale b�d� inni synowie. To ci przyrzeka Usul. � �agodnie odsun�� j� na bok i skin�� na Stilgara.

��Muad�Dibie � odezwa� si� Stilgar.

��Nadchodz� ze statku. Imperator ze swymi lud�mi � powiedzia� Paul. � Ja tu zostan�. Je�c�w zbierz na otwartej przestrzeni po�rodku sali. B�dziemy ich trzyma� w odleg�o�ci dziesi�ciu metr�w ode mnie, chyba �e wydam inne polecenie.

��Jak ka�esz, Muad�Dibie.

Kiedy Stilgar oddala� si�, by wykona� rozkaz, Paul pochwyci� pe�ne nabo�nej trwogi szepty gwardzist�w:

��Widzicie? On wiedzia�! Nikt mu nie m�wi�, a on wiedzia�!

S�ycha� ju� by�o nadci�ganie orszaku Imperatora, jego sardaukarzy nucili jedn� ze swych marszowych pie�ni dla dodania sobie animuszu. Rozleg� si� szmer g�os�w pod drzwiami, Gurney Halleck min�� stra�, poszed� naradzi� si� ze Stilgarem, po czym zbli�y� si� do Paula patrz�c na� z dziwnym wyrazem w oczach. Czy Gurneya te� strac�? � my�la� Paul. � W taki spos�b, jak straci�em Stilgara � pozbywaj�c si� przyjaciela w zamian za niewolnika?

��Nie maj� broni miotaj�cej � powiedzia� Gurney. � Sam tego dopilnowa�em. � Rozejrza� si� po sali ogl�daj�c przygotowania Paula. � Jest z nimi Feyd-Rautha Harkonnen. Mam go wy�uska�?

��Zostaw go.

��S� r�wnie� jacy� ludzie Gildii, kt�rzy domagaj� si� szczeg�lnych przywilej�w, gro��c Arrakis embargiem. Przyrzek�em im, �e ci przeka�� t� wiadomo��.

��Niech sobie gro��.

��Paul! � sykn�a za jego plecami Jessika. � On m�wi o Gildii!

��Wkr�tce im przytr� rog�w � odpar� Paul.

I w�wczas pomy�la� o Gildii, o sile, kt�ra tak d�ugo si� specjalizowa�a, a� zamieni�a si� w paso�yta, niezdolnego do egzystencji niezale�nej od istnienia swego �ywiciela. Nigdy nie odwa�yli si� chwyci� za bro� i teraz nie by�o ich na to sta�. Mogli zdoby� Arrakis, kiedy zdali sobie spraw� z pomy�ki, jak� by�o ograniczenie si� do melan�owego narkotyku widma �wiadomo�ci dla nawigator�w. Mogli to zrobi�, mogli prze�y� sw�j dzie� chwa�y i zgin��. Zamiast tego wegetowali z dnia na dzie�, �ywi�c si� nadziej�, �e przemierzane przez nich oceany zrodz� nowego gospodarza, gdy dotychczasowy umrze. Nawigatorzy Gildii, obdarzeni darem w�skiego jasnowidzenia, podj�li fataln� decyzj�: zawsze obieraj� pewny, bezpieczny kurs, wiod�cy coraz dalej w g��b stagnacji. Niechaj dobrze si� przypatrz� swemu nowemu gospodarzowi � pomy�la� Paul.

��Jest te� jaka� Matka Wielebna Bene Gesserit, kt�ra powo�uje si� na przyja�� z twoj� matk� � powiedzia� Gurney.

��Moja matka nie ma �adnych przyjaci�ek Bene Gesserit.

Gurney znowu rozejrza� si� po Wielkiej Sali, nast�pnie pochyli� si� nisko Paulowi do ucha.

��Thufir Hawat tam jest, m�j panie. Nie mia�em okazji widzie� si� z nim w cztery oczy, ale on za pomoc� naszych starych znak�w migowych powiadomi� mnie, �e wsp�pracuje z Harkonnenami, my�la�, �e ty nie �yjesz.

��Zostawi�e� Thufira z tymi�

��On sam chcia�� i s�dzi�em, �e tak b�dzie najlepiej. Je�li� co� tu nie gra, tam gdzie jest, mamy go na oku. Je�li wszystko w porz�dku, to mamy ucho w obozie przeciwnika.

Paulowi przemkn�y w tym momencie przez g�ow� wieszcze wizje prawdopodobie�stw tej chwili, w�r�d nich jedna czasolinia z Thufirem trzymaj�cym zatrut� ig��, kt�rej na rozkaz Imperatora mia� u�y� przeciwko�temu parweniuszowskiemu ksi�ciu�.

Stra�e rozst�pi�y si� w drzwiach formuj�c kr�tki szpaler lanc. Rozleg� si� szeleszcz�cy poszum odzie�y i zgrzyt piasku nawianego do rezydencji. Padyszach Imperator Szaddam IV wkroczy� do sali na czele swojego orszaku. Straci� gdzie� he�m bursega i rude w�osy stercza�y mu w nie�adzie. Lewy r�kaw jego munduru rozpru� si� wzd�u� wewn�trznego szwu. By� bez pasa i broni, lecz aura w�asnej osobowo�ci towarzyszy�a mu niczym b�bel pola tarczy, okalaj�c jego sylwetk� pust� przestrzeni�. Freme�ska lanca zagrodzi�a mu drog� i zatrzyma�a go tam, gdzie rozkaza� Paul. Pozostali zbili si� za nim w mozaik� barw, szurania st�p i zagapionych twarzy.

Omiataj�c spojrzeniem t� gromad� Paul dostrzega� pozacierane �lady �ez u kobiet, widzia� dworak�w, kt�rzy przybyli zasi��� na g��wnej trybunie widowiska pod nazw� zwyci�stwo, a teraz stali w milczeniu z gard�ami zd�awionymi kl�sk�. Zauwa�y� ptasio bystre �renice Matki Wielebnej Gaius Helen Mohiam p�on�ce pod czarnym kapturem, u jej boku za� przyczajon� wrogo�� Feyda-Rauthy Harkonnena. T� twarz czas mi objawi� � pomy�la� Paul. Na skutek poruszenia spojrza� nast�pnie dalej za Feyda-Rauth� i ujrza� tam w�sk�, �asicz� twarz, z kt�r� nigdy nie zetkn�� si� do tej pory � ani w czasie, ani poza nim. By�a to twarz, kt�r� czu�, �e powinien zna�, i uczucie to zawiera�o w sobie sygna� trwogi. Dlaczego mia�bym si� ba� tego cz�owieka?�� zdumia� si�. Nachyli� si� do matki.

��Tamten m�czyzna na lewo od Matki Wielebnej � szepn�� � ten, kt�remu �le patrzy z oczu, kto to jest?

Spojrzawszy we wskazan� stron� Jessika rozpozna�a twarz z kartoteki swego ksi�cia.

��Hrabia Fenring. Ten, co by� tutaj bezpo�rednio przed nami. Genetyczny eunuch� i zab�jca.

Imperatorski ch�opiec na posy�ki � pomy�la� Paul. I owa my�l wstrz�sn�a posadami jego �wiadomo�ci, poniewa� ogl�da� Imperatora w nieprzebranych kombinacjach rozrzuconych po prawdopodobnych przysz�o�ciach, lecz ani razu hrabia Fenring nie pojawi� si� w tych proroczych wizjach. Paulowi przysz�o nagle na my�l, �e widzia� swoje w�asne zw�oki na niezliczonych niciach paj�czyny czasu, jednak nigdy nie zobaczy� momentu swej �mierci.

Czy migawkowy widok tego cz�owieka nie by� mi dany, poniewa� to on w�a�nie mnie zabije? � pomy�la� Paul. To podejrzenie przeszy�o go z�ym przeczuciem. Oderwa� spojrzenie od Fenringa przygl�daj�c si� z kolei niedobitkom sardaukarskich �o�nierzy i oficer�w, twarzom pe�nym goryczy i desperacji. Niekt�re z nich przyku�y na chwil� uwag� Paula: oficerowie sardaukar�w lustrowali stan przygotowa� w tej sali, jeszcze teraz spiskuj�c i g�owi�c si� nad sposobem obr�cenia kl�ski w zwyci�stwo. Na koniec uwaga Paula spocz�a na wysokiej blondynce o zielonych oczach, kt�rej twarz arystokratycznej pi�kno�ci, klasycznie wynios�a, nie ska�ona �zami, pozosta�a do ko�ca niepokonana. Pozna� j� nie pytaj�c nikogo � ksi�niczka tronu, wykszta�cona Bene Gesserit, kt�rej twarz pokazywa�a mu wizja czasu w wielu sytuacjach: Irulan. Oto m�j klucz � pomy�la�.

Wtem dostrzeg� zamieszanie w ci�bie ludzi, z kt�rej wy�oni�a si� twarz i posta� � Thufir Hawat, jego pomarszczone, starcze rysy, ciemno zabarwione wargi, przygarbione ramiona uginaj�ce si� pod brzemieniem lat.

��Tam stoi Thufir Hawat � powiedzia� Paul. � On jest wolny.

��Panie � rzek� Gurney.

��On jest wolny � powt�rzy� Paul.

Gurney skin�� g�ow�. Hawat wyst�pi� utykaj�c. Za�zawione oczy spoziera�y badawczo na Paula, taksuj�c, czego� szukaj�c. Paul zrobi� krok do przodu, dotarto do niego pe�ne napi�cia, wyczekuj�ce poruszenie Imperatora i jego ludzi. Spojrzenie Hawata utkwi�o za Paulem.

��Lady Jessiko, dopiero dzisiaj dowiedzia�em si�, jak nies�usznie ci� pos�dzi�em w my�lach. Nie musisz mi wybacza� � powiedzia� stary cz�owiek.

Paul czeka�, lecz jego matka zachowa�a milczenie.

��Thufir, stary druhu � rzek� Paul � jak widzisz nie stoj� plecami do �adnych drzwi.

��Wszech�wiat jest pe�en drzwi � odpar� Hawat.

��Czy jestem godnym synem swego ojca? � zapyta� Paul.

��Bardziej przypominasz dziadka � zachrypia� Hawat. � Masz jego postaw� i jego spojrzenie.

��A jednak jestem godnym synem swego ojca � powiedzia� Paul. � Bo oto powiadam ci, Thufir, �e w nagrod� za lata s�u�by dla mej rodziny mo�esz mnie teraz prosi�, o co tylko zechcesz. Absolutnie o wszystko. Czy chcesz teraz mojego �ycia, Thufir? Jest twoje.

Z r�kami opuszczonymi Paul zrobi� drugi krok do przodu, widz�c, jak w oczach Hawata pojawia si� wyraz zrozumienia. On ma �wiadomo��, �e wiem o zdradzie � pomy�la� Paul. Zni�aj�c g�os do p�szeptu, aby dochodzi� jedynie do uszu Hawata powiedzia�:

��M�wi� powa�nie, Thufir. Je�li masz uderzy�, zr�b to teraz.

��Ja jedynie pragn��em jeszcze jeden raz stan�� przed tob�, m�j ksi��� � rzek� Hawat.

Po raz pierwszy Paul zda� sobie spraw�, ile wysi�ku wk�ada stary cz�owiek w utrzymanie si� na nogach. Paul wyci�gn�� r�ce i obj�� Hawata za ramiona, czuj�c dr�enie mi�ni pod swym d�o�mi.

��Czy to boli, stary druhu? � zapyta�.

��To boli, m�j ksi��� � zgodzi� si� Hawat � ale moja rado�� jest wi�ksza. � Na wp� odwr�ci� si� i wyci�gn�� w stron� Imperatora lew� r�k� d�oni� do g�ry, pokazuj�c male�k� ig�� w zag��bieniu mi�dzy palcami. � Widzisz, Kr�lewska Mo��? � zawo�a�. � Widzisz ig�� swojego zdrajcy? Czy my�la�e�, �e ja, kt�ry po�wi�ci�em swe �ycie s�u�bie Atrydom, teraz im mniej oddam?

Paul zachwia� si�, kiedy stary cz�owiek zwiotcza� mu w ramionach, wyczu� �mier�, jej ostateczny bezw�ad. Delikatnie z�o�y� Hawata na posadzce, wyprostowa� si� i da� znak stra�y, by zabrano cia�o. Sala zamar�a w ciszy, gdy spe�niano jego polecenie. Twarz Imperatora zastyg�a w wyczekiwaniu jak po�miertna maska. Oczy, kt�re nigdy nie przyzna�y si� do trwogi, zdradzi�y j� wreszcie.

��Wasza Mi�o�� � rzek� Paul i zauwa�y� zaskoczenie wysokiej ksi�niczki tronu, kt�ra drgn�a nastawiaj�c ucha. S�owa zosta�y wypowiedziane z atonaln� modulacj� Bene Gesserit, wyra�aj�c brzmieniem wszystkie odcienie pogardy i szyderstwa, jakie Paul zdo�a� w nich zawrze�. Rzeczywi�cie wyszkolona Bene Gesserit � pomy�la�. Imperator odchrz�kn��.

��By� mo�e mojemu szacownemu krewniakowi wydaje si�, �e ma ju� wszystko w gar�ci. Nie ma nic bardziej mylnego. Pogwa�ci� Konwencj�, u�y� broni j�drowej przeciwko�

��U�y�em broni j�drowej przeciwko naturalnej barierze pustyni � rzek� Paul. � Sta�a na mojej drodze, a chcia�em jak najszybciej dotrze� do ciebie, Wasza Mi�o��, i poprosi� ci� o wyja�nienie niekt�rych twoich dziwnych posuni��.

��Zmasowana armada wysokich rod�w okupuje w tej chwili przestworza nad Arrakis � powiedzia� Imperator. � Wystarczy jedno moje s�owo i�

��Ach, racja � odpar� Paul. � Prawie o nich zapomnia�em. � Przejrza� �wit� Imperatora, a� dostrzeg� twarze dw�ch Gildian i spyta� Gurneya na stronie: � Czy to s� agenci Gildii, Gurney, tam, takie dwa grubasy odziane na szaro?

��Tak, m�j panie.

��Wy dwaj � Paul wskaza� palcem. � Wy�a�cie stamt�d natychmiast i zawiadomcie t� flot�, �e ma wraca� do domu. Jak to zrobicie, zwr�cicie si� do mnie o pozwolenie zanim�

��Gildia nie s�ucha twoich rozkaz�w! � warkn�� wy�szy z dw�ch. On i jego towarzysz przecisn�li si� do bariery lanc, kt�ra unios�a si� na skinienie Paula. M�czy�ni wyst�pili i wy�szy mierz�c r�k� w Paula powiedzia�:

��Ani si� obejrzysz, jak na�o�one zostanie embargo za twoje�

��Je�li us�ysz� jeszcze jakie� bzdury od kt�regokolwiek z was � oznajmi� Paul � wydam rozkaz zniszczenia ca�ej produkcji przyprawy Arrakis� na zawsze.

��Czy� ty oszala�? � Wysoki Gildianin cofn�� si� o p� kroku.

��Zatem przyznajesz, �e jestem w stanie to zrobi�? � zapyta� Paul.

Wydawa�o si�, �e Gildianin przez chwil� wpatruje si� w przestrze�, nim odpar�:

��Tak, m�g�by�, ale nie wolno ci tego zrobi�.

��Aaach � powiedzia� Paul i ze zrozumieniem pokiwa� g�ow�. � Nawigatorzy Gildii, obaj, co?

��Tak!

Ni�szy z dw�jki odezwa� si�:

��O�lepi�by� r�wnie� siebie i skaza� nas wszystkich na powoln� �mier�. Czy ty masz w og�le poj�cie, co oznacza pozbawienie przyprawowego likworu cz�owieka ju� uzale�nionego?

��Oko, kt�re spogl�da w przysz�o�� czuwaj�c nad bezpiecznym kursem, zamknie si� na zawsze � powiedzia� Paul. � Gildia b�dzie sparali�owana. Ludzko�� zamieni si� w ma�e, odizolowane mrowiska na swych odizolowanych planetach. Wiecie co, ja m�g�bym to zrobi� z czystej z�o�liwo�ci albo z nud�w.

��Pom�wmy o tym na osobno�ci � zaproponowa� wy�szy Gildianin. � Jestem przekonany, �e dojdziemy do jakiego� kompromisu, to znaczy�

��Przeka�cie wiadomo�� swoi ludziom nad Arrakis � powiedzia� Paul. � Mam ju� dosy� tej dyskusji. Je�eli flota, kt�ra jest nad nami, wkr�tce nie odleci, nie b�dziemy mieli o czym gada�. � Wskaza� g�ow� swoj� grup� ��czno�ci pod �cian�. � Mo�ecie skorzysta� z naszej aparatury.

��Najpierw musimy to om�wi� � upiera� si� wysoki Gildianin. � My nie mo�emy ot tak sobie�

��R�b, co m�wi�! � warkn�� Paul. � Mo�liwo�� zniszczenia czego� oznacza absolutn� nad tym w�adz�. Przyznali�cie, �e mam t� mo�liwo��. Nie jeste�my tu ani �eby dyskutowa�, ani dla negocjacji czy uk�ad�w. Wykonacie moje rozkazy albo poniesiecie natychmiastowe konsekwencje!

��On m�wi powa�nie � powiedzia� ni�szy Gildianin.

Paul zobaczy�, jak ogarnia ich przera�enie. Obaj z wolna pow�drowali do freme�skich urz�dze� telekomunikacyjnych.

��Pos�uchaj� si� ciebie? � zapyta� Gurney.

��Oni maj� dar zaw�onego widzenia czasu � odpar� Paul. � Potrafi� si�gn�� spojrzeniem w przysz�o�� do �lepej �ciany oznaczaj�cej konsekwencje niepos�usze�stwa. Ka�dy nawigator Gildii na ka�dym statku nad nami wybiega okiem w przysz�o�� ku tej samej �cianie. Pos�uchaj�.

Paul odwr�ci� si� i spojrza� na Imperatora.

��Kiedy pozwalali ci zasi��� na tronie twego ojca, zrobili to tylko pod warunkiem, �e utrzymasz dop�yw przyprawy. Zawiod�e� ich, Wasza Kr�lewska Mo��. Czy wiesz, jakie s� tego konsekwencje?

��Nikt mi nie pozwala��

��Przesta� udawa� g�upiego � warkn�� Paul. � Gildia przypomina nadrzeczn� osad�. Potrzebuje wody, lecz potrafi jedynie czerpa� na swoje potrzeby. Nie mo�e tam� przegrodzi� rzeki i panowa� nad ni�, poniewa� zwr�ci uwag� na to, ile czerpie, co prowadzi do ostatecznej ruiny. Dop�yw przyprawy jest ow� rzek�, ja za� postawi�em tam�. Ale tak� tam�, kt�rej nie da si� zniszczy� bez zniszczenia rzeki.

Imperator przejecha� r�k� po rudej czuprynie, zerkn�� na plecy dw�ch Gildian.

��Nawet twoja prawdom�wczyni Bene Gesserit dr�y teraz � powiedzia� Paul. � Istniej� inne trucizny, kt�re Matki Wielebne mog� stosowa� do swych sztuczek, ale jak raz u�y�y przyprawowego serum, wszystkie inne przesta�y dzia�a�.

Stara kobieta obci�gn�a na sobie czarne, niezgrabne szaty i przepchn�a si� na prz�d staj�c przy barierze lanc.

��Matko Wielebna Gaius Helen Mohiam � rzek� Paul � du�o czasu min�o od Kaladanu, nieprawda�?

Jej spojrzenie min�o go i spocz�o na matce.

��No c�, Jessiko, widz�, �e tw�j syn jest rzeczywi�cie tym jedynym. Za to mo�na ci wybaczy� nawet z�ego ducha twej c�rki.

Paul pow�ci�gn�� przeszywaj�c� go zimn� w�ciek�o��.

��Nigdy nie mia�a� prawa ani powodu wybacza� czegokolwiek mojej matce! � powiedzia�.

Stara sczepi�a si� z nim spojrzeniem.

��Spr�buj na mnie swoich sztuczek, stara wied�mo � rzek� Paul. � Gdzie si� podzia� tw�j gom d�abbar? Spr�buj si�gn�� wzrokiem w to miejsce, gdzie nie odwa�ysz si� spojrze�! Tam mnie znajdziesz i tam ci zajrz� w �lepia!

Stara kobieta spu�ci�a oczy.

��Nie masz nic do powiedzenia? � zapyta� Paul.

��Przyj�am ci� w poczet istot ludzkich � zamrucza�a. � Nie pokalaj tego.

Paul podni�s� g�os:

��Popatrzcie na ni�, towarzysze! To jest Matka Wielebna Bene Gesserit, cierpliwa w wymagaj�cej cierpliwo�ci sprawie. Potrafi�a ze swymi siostrami czeka� przez dziewi��dziesi�t pokole�, a� w�a�ciwe po��czenie gen�w i �rodowiska wyda tego jednego jedynego osobnika niezb�dnego do ich knowa�. Popatrzcie na ni�! Ona ju� wie, �e dziewi��dziesi�t pokole� zrodzi�o tego osobnika. Oto� ja� stoj� tu� ale� nigdy� nie b�d� pos�uszny� jej� rozkazom!

��Jessika! � krzykn�a stara kobieta. � Ucisz go!

��Sama go ucisz � odpar�a Jessika.

Paul utkwi� w starej kobiecie pe�ne nienawi�ci spojrzenie.

��Za tw�j udzia� w tym wszystkim najch�tniej kaza�bym ci� udusi� � powiedzia�. � Nie mog�aby� temu zapobiec! � doda� widz�c, �e rzuci�o ni� z w�ciek�o�ci. � Ale uwa�am, �e wi�ksz� poniesiesz kar� do�ywaj�c swoich lat i nie b�d�c w stanie po�o�y� na mnie r�ki ani nagi�� mnie cho�by w najdrobniejszej sprawie do swoich intryg.

��Jessika, c�e� ty uczyni�a? � spyta�a starucha.

��Jedno ci tylko przyznam � ci�gn�� Paul. � Wy�cie dostrzeg�y cz�� tego, co niezb�dne naszej rasie, ale jak�e kiepsko to dostrzeg�y�cie. Chcecie kierowa� hodowl� ludzi i krzy�owa� paru wybra�c�w wed�ug swojego nadrz�dnego planu! Jak�e niewiele rozumiecie z tego, co�

��Nie wolno ci m�wi� o tych sprawach! � sykn�a stara.

��Milcz! � rykn�� Paul.

Wydawa�o si�, �e to s�owo wiruj�c w powietrzu pomi�dzy nimi t�eje z woli Paula w kamie�. Stara zatoczy�a si� do ty�u w ramiona tych, co za ni� stali, z twarz� zbiela�� pod wp�ywem szoku wywo�anego si��, z jak� Paul zaw�adn�� jej dusz�.

��Jessika � wyszepta�a. � Jessika.

��Ja pami�tam tw�j gom d�abbar � rzek� Paul. � Ty zapami�taj m�j. Mog� ci� zabi� jednym s�owem!

Rozstawieni wok� sali Fremeni popatrzyli po sobie porozumiewawczo. Czy� legenda nie g�osi�a: �A s�owa jego b�d� nie�� wieczn� �mier� tym, kt�rzy obr�c� si� przeciwko sprawiedliwo�ci?� Paul przeni�s� spojrzenie na wysok� ksi�niczk� tronu stoj�c� u boku Imperatora ojca. Nie odrywaj�c od niej skupionej uwagi, powiedzia�:

��Wasza Kr�lewska Mo��, obaj znamy spos�b wyj�cia z trudno�ci.

Imperator zerkn�� najpierw na c�rk�, potem na Paula.

��O�mielasz si�? Ty! W��cz�ga bez rodziny, takie nic z�

��Ju� stwierdzi�e�, kim jestem � wtr�ci� Paul. � Kr�lewskim krewniakiem, jak sam powiedzia�e�. Sko�czmy z tym nonsensem.

��Jestem twoim w�adc� � powiedzia� Imperator.

Paul rzuci� okiem na Gildian stoj�cych teraz przy aparaturze telekomunikacyjnej i zwr�conych twarzami w jego stron�. Jeden z nich skin�� g�ow�.

��M�g�bym przeprowadzi� to si�� � rzek� Paul.

��Nie o�mielisz si�! � sykn�� Imperator.

Paul tylko mu si� przypatrywa�. Ksi�niczka tronu po�o�y�a d�o� na ramieniu ojca.

��Ojcze � Jej g�os by� mi�kki jak jedwab, koj�cy.

��Nie pr�buj na mnie swoich sztuczek � powiedzia� Imperator. Spojrza� na ni�. � Nie musisz tego robi�, c�rko. Mamy inne mo�liwo�ci, aby�

��Ale tu oto jest m�czyzna, kt�ry nadaje si� na twego syna � odpar�a.

Stara Matka Wielebna odzyskawszy ju� panowanie nad sob� przecisn�a si� do Imperatora, nachyli�a do jego ucha i zacz�a co� szepta�.

��Wstawia si� za tob� � powiedzia�a Jessika.

Paul nie spuszcza� oczu ze z�otow�osej ksi�niczki.

��To jest Irulan, najstarsza, prawda? � spyta� matk� p�g�osem.

��Tak.

Chani zbli�y�a si� do Paula z drugiej strony.

��Czy �yczysz sobie, abym odesz�a, Muad�Dibie?

Popatrzy� na ni�.

��Odesz�a? Ty ju� nigdy ode mnie nie odejdziesz.

��Nas nic nie wi��e � powiedzia�a Chani.

��Ze mn� m�w tylko prawd�, Sihaja. � Kiedy otwiera�a usta do odpowiedzi, zamkn�� je k�ad�c jej palec na wargach. � To, co nas wi��e, nie da si� rozwi�za� � rzek�. � Przypatruj si� teraz temu wszystkiemu dok�adnie, poniewa� chcia�bym p�niej zobaczy� t� sal� poprzez tw� m�dro��.

Imperator i jego prawdom�wczyni toczyli o�ywiony sp�r �ciszonymi g�osami. Paul zwr�ci� si� do matki:

��Ona mu przypomina, �e osadzenie Bene Gesserit na tronie stanowi cz�� ich umowy i �e Irulan jest t�, kt�r� do tego przysposobili.

��Czy�by taki by� ich plan? � spyta�a Jessika.

��Czy to nie oczywiste? � odpowiedzia� pytaniem.

��Trudno tego nie zauwa�y�! � odburkn�a Jessika. � Moje pytanie mia�o ci przypomnie� tylko, �e nie powiniene� poucza� mnie w tych sprawach, w kt�rych sama ci� szkoli�am.

Paul rzuci� na ni� okiem i pochwyci� ch�odny u�mieszek na jej ustach. Gurney Halleck nachyli� si� pomi�dzy nim a matk�.

��Przypominam ci, m�j panie, �e w tej bandzie jest Harkonnen � ruchem g�owy wskaza� w lewo, gdzie przyparty do bariery lanc sta� ciemnow�osy Feyd-Rautha. � Tamten zezowaty z lewej strony. Takiej z�ej g�by jeszcze nie widzia�em. Obieca�e� mi kiedy�, �e�

��Dzi�ki ci, Gurney � powiedzia� Paul.

��To jest na-baron� teraz ju� baron, kiedy stary nie �yje � m�wi� Gurney. � Wystarczy na to, co nosz� w�

��Dasz mu rad�, Gurney?

��M�j pan �artuje!

��Nie s�dzisz, matko, �e ta k��tnia mi�dzy Imperatorem a jego wied�m� ci�gnie si� ju� zbyt d�ugo? � powiedzia� Paul.

Kiwn�a g�ow�.

��Zaiste.

Podnosz�c g�os Paul zawo�a� do Imperatora:

��Wasza Kr�lewska Mo��, czy jest w�r�d was jaki� Harkonnen?

W sposobie, w jaki Imperator odwr�ci� si� i popatrzy� na Paula, objawi� kr�lewsk� wzgard�.

��Wydawa�o mi si�, �e m�j dw�r jest pod ochron� twojego ksi���cego s�owa � rzek�.

��Pytam tylko dla informacji � rzek� Paul. � Chcia�bym si� dowiedzie�, czy Harkonnen oficjalnie nale�y do twojej �wity, czy te� Harkonnen ze zwyk�ego tch�rzostwa kryje si� za prawnymi kruczkami.

Imperator pokry� u�miechem ch�odn� kalkulacj�.

��Ka�dy przyj�ty do imperialnego otoczenia jest cz�onkiem mojej �wity.

��Masz s�owo ksi�cia � odpar� Paul � ale Muad�Dib to co innego. On mo�e nie zgodzi� si� z twoj� definicj� �wity. M�j przyjaciel Gurney Halleck �yczy sobie zabi� Harkonnena. Je�eli on�

��Kanly! � zawo�a� Feyd-Rautha. Napar� na zagradzaj�c� mu drog� lanc�. � Tw�j ojciec wypowiedzia� t� wendet�, Atrydo. Nazywasz mnie tch�rzem, a sam chowasz si� mi�dzy swoimi kobietami i proponujesz wystawienie przeciwko mnie swego s�ugusa!

Stara prawdom�wczyni szepn�a co� Imperatorowi do ucha, lecz on odtr�ci� j� na bok.

��Wi�c tu chodzi o kanly? W kanly obowi�zuj� �cis�e przepisy � rzek�.

��Paul, po�� temu kres � odezwa�a si� Jessika.

��M�j panie � powiedzia� Gurney � przyrzek�e� mi dzie� rozprawy z Harkonnenami.

��Mia�e� sw�j dzie� rozprawy z nimi � odpar� Paul i u�wiadomi� sobie, �e jego emocje ulegaj� b�aze�skiej brawurze. Zsun�� kaptur i p�aszcz z ramion, wr�czy� matce wraz z pasem i krysno�em i zacz�� odpina� filtrfrak. Wyczuwa�, jak wszech�wiat koncentruje si� na tej chwili.

��To nie jest konieczne � powiedzia�a Jessika. � S� �atwiejsze sposoby, Paul.

Wyst�pi� z filtrfraka i wyj�� krysn� z trzymanej przez ni� pochwy.

��Wiem � odpar�. � Trucizna, skrytob�jca, wszystkie te dobre stare sposoby.

��Przyrzek�e� mi Harkonnena! � zasycza� Gurney i Paul ujrza� w�ciek�o�� w jego twarzy, na kt�rej blizna od krwawinu zarysowa�a si� wyra�niej, ciemna i sfa�dowana. � Jeste� mi to winien, m�j panie!

��Czy�by� wycierpia� od nich wi�cej ni� ja? � zapyta� Paul.

��Moja siostra � zgrzytn�� Gurney. � Moje lata w niewolniczych sztolniach�

��M�j ojciec � powiedzia� Paul. � Moi najlepsi przyjaciele i towarzysze, Thufir Hawat i Duncan Idaho, moje lata w roli uciekiniera bez pozycji spo�ecznej ni wsparcia� i jeszcze jedno: teraz ju� chodzi o kanly, a r�wnie dobrze jak ja znasz regu�y, kt�rym musimy si� podporz�dkowa�.

Halleckowi opad�y ramiona.

��Panie m�j, je�li ta �winia� to� to zwyczajne bydl�, kt�re nale�y odrzuci� kopniakiem, po czym wywali� but, bo zosta� splugawiony. Je�li nie mo�na inaczej, wyznacz mnie na kata lub daj mi to za�atwi�, ale nie ofiarowuj si� sam�

��Muad�Dib nie musi tego robi� � powiedzia�a Chani.

Spojrza� na ni� i zobaczy� w jej oczach l�k o siebie.

��Ale ksi��� Paul musi � rzek�.

��To jest harkonne�skie bydl�! � zazgrzyta� Gurney.

Paul zawaha� si�: by� o w�os od ujawnienia swojej w�asnej harkonne�skiej krwi, lecz powstrzyma�o go ostre spojrzenie matki i powiedzia� jedynie:

��Jednak ta istota ma ludzk� posta�, Gurney, i nale�y jej si� dobrodziejstwo w�tpliwo�ci.

��Je�li on tylko spr�buje�

��Prosz�, zejd� mi z drogi � powiedzia� Paul.

Zwa�y� w d�oni krysn�, �agodnie odpychaj�c Gurneya na bok.

��Gurney! � rzek�a Jessika. Dotkn�a jego ramienia. � On jest w tym nastroju taki jak jego dziadek. Nie rozpraszaj go. To jedyna rzecz, jak� mo�emy w tej chwili dla niego zrobi�. � I pomy�la�a: Wielka Macierzy! C� za ironia.

Imperator przygl�da� si� badawczo Feydowi-Raucie, mierz�c wzrokiem szerokie bary i pot�ne mi�nie. Przeni�s� spojrzenie na Paula � m�okos jak pejcz, nie tak wysuszony jak arraka�scy tubylcy, ale mo�na mu by�o policzy� �ebra, a na zapadni�tych bokach prze�ledzi� fa�dy i wi�zania mi�ni pod sk�r�.

Jessika nachyli�a si� do Paula, moduluj�c sw�j g�os tylko dla jego ucha.

��Jeszcze jedno, synu. Czasami Bene Gesserit urabia niebezpiecznego osobnika starymi metodami rozkoszy i b�lu wszczepiaj�c w najg��bsz� tajni� jego duszy jakie� s�owo. Najcz�ciej stosowane s�owo brzmi �Urosznor�. Je�eli ten typ zosta� urobiony, co wydaje si� pewne, wystarczy mu wyszepta� to s�owo do ucha, a jego mi�nie zwiotczej� i�

��Nie chc� �adnej nadzwyczajnej przewagi akurat nad nim � powiedzia� Paul. � Usu� mi si� z drogi.

��Dlaczego on to robi? � zapyta� Gurney. � Czy zamierza da� si� zabi�, �eby zosta� �wi�tym m�czennikiem? Te r�ne freme�skie bajdy religijne, czy to one odbieraj� mu zdrowy rozs�dek?

Jessika ukry�a twarz w d�oniach zdaj�c sobie spraw�, �e w�a�ciwie nie pojmuje, dlaczego Paul idzie t� drog�. Wyczuwa�a na tej sali �mier� i wiedzia�a, �e odmieniony Paul jest zdolny do czego� takiego, co Gurney sugerowa�. Wszystkie jej moce ze�rodkowa�y si� na konieczno�ci ochrony syna, lecz nie mog�a nic zrobi�.

��Czy to owe religijne bajdy? � upiera� si� Gurney.

��Cicho b�d� � wyszepta�a Jessika. � I m�dl si�.

Na twarzy Imperatora zago�ci� niespodziewany u�miech.

��Skoro Feyd-Rautha Harkonnen� z mojej �wity� tak sobie �yczy � powiedzia� � zwalniam go z wszelkiej powinno�ci i daj� mu w tej sprawie woln� r�k�. � Imperator machn�� d�oni� w stron� fedajki�skiej gwardii Paula. � Kt�ry� z twej ha�astry ma m�j pas i kr�tkie ostrze. Je�li Feyd-Rautha nie ma nic przeciwko temu, mo�e stan�� do walki z tob� z moj� kling� w d�oni.

��Nie mam nic przeciwko temu � powiedzia� Feyd-Rautha i na jego twarzy Paul dostrzeg� wyraz upojenia.

Jest zbyt pewny siebie � pomy�la� Paul. � T� naturaln� przewag� mog� zaakceptowa�.

��Dajcie n� Imperatora � rozkaza� Paul i przygl�da� si� wykonaniu swego polecenia. � Po��cie tam na pod�odze � wskaza� stop� miejsce. � Odsu�cie imperialn� ha�astr� pod�cian� i niech Harkonnen stanie na wolnej przestrzeni.

Furkot burnus�w, szuranie st�p, ciche komendy i protesty towarzyszy�y spe�nieniu rozkazu Paula. Gildianie pozostali w pobli�u stanowiska ��czno�ci. Wyra�nie niezdecydowani, obrzucali Paula chmurnymi spojrzeniami. Przywykli widzie� przysz�o�� � pomy�la� Paul. W tym miejscu i w tej chwili s� �lepi� tak jak i ja zreszt�. I sprawdzi� czaso-wichry wyczuwaj�c kipiel, zawieruch� przyczyn i skutk�w zogniskowanych teraz w tym czaso-miejscu. Podomyka�y si� ju� nawet nik�e szczeliny. Wiedzia�, �e tu oto by�a nienarodzona d�ihad. Tu oto by�a �wiadomo�� rasy, kt�r� kiedy� pozna� jako swoje straszliwe przeznaczenie. Tu oto by�o uzasadnienie dla Kwisatz Haderach czy Lisana al-Gaiba, czy nawet dla chromych knowa� Bene Gesserit. Rasa ludzka przeczuwa�a swoje w�asne odr�twienie, czu�a, �e si� dusi, i �e potrzeba jej ju� tylko zam�tu, w kt�rym zmieszaj� si� geny i kt�ry prze�yj� silne, nowe krzy��wki. Ca�a ludzko�� �y�a w tym momencie jako jeden nie�wiadomy organizm, ogarni�ty czym� w rodzaju seksualnej gor�czki, zdolnej prze�ama� wszelkie bariery. I Paul zrozumia�, jak daremne by�y jego wszystkie wysi�ki dokonania w tym jakiejkolwiek najmniejszej zmiany. My�la�, �e zatrzyma d�ihad na drogach swej ja�ni, lecz d�ihad nadejdzie. Jego legiony rusz� z Arrakis, nawet gdyby go zabrak�o. Im potrzebna by�a jedynie legenda, kt�r� on ju� zosta�. Pokaza� im drog�, da� im w�adz� nawet nad Gildi�, kt�ra nie mo�e egzystowa� bez przyprawy. Ogarn�o go poczucie kl�ski i poprzez nie zobaczy�, �e Feyd-Rautha wy�lizn�� si� z poszarpanego munduru i rozebra� do zapa�niczego pasa wzmocnionego kolczug�.

To jest kulminacja � my�la� Paul. � St�d roztoczy si� przysz�o��, chmury rozdziel� si� ponad czym� na kszta�t chwa�y. I je�li tu zgin�, powiedz�, �e z�o�y�em siebie w ofierze, aby m�j duch ich poprowadzi�. A je�li b�d� �y�, powiedz�, �e nic nie oprze si� Muad�Dibowi.

��Czy Atryda got�w? � zawo�a� Feyd-Rautha s�owami staro�ytnego rytua�u kanly.

Paul zdecydowa� si� odpowiedzie� zwyczajem freme�skim:

��Niech tw�j n� p�knie i pry�nie!

Wskaza� Feydowi-Raucie le��ce na pod�odze ostrze Imperatora, by zbli�y� si� i je podj��. Feyd-Rautha z oczami utkwionymi w Paulu podni�s� n� i chwil� wa�y� go wyczuwaj�c, jak le�y w d�oni. P�on�� wewn�trznym podnieceniem. To by�a walka, o jakiej �ni� � m�ski pojedynek, zr�czno�� przeciw zr�czno�ci, nie os�oni�ta �adnymi tarczami. Widzia� otwieraj�c� si� przed nim drog� do w�adzy, bo przecie� Imperator jak nic wynagrodzi zab�jc� tego niezno�nego ksi�cia. Nagrod� mo�e by� nawet ta jego harda c�runia i miejsce na tronie. Za� �w ksi��� prostak, ten awanturnik z kra�c�w �wiata, w �aden spos�b nie mo�e stanowi� godnego przeciwnika dla Harkonnena, kt�ry na tysi�cach aren pozna� wszystkie mo�liwe sztuczki i podst�py. I w �aden spos�b nie m�g� si� ten prostak dowiedzie�, �e nie tylko n� jest or�em, kt�remu ma tu stawi� czo�o. Przekonajmy si�, czy jeste� odporny na trucizn�! � pomy�la� Feyd-Rautha. Zasalutowa� Paulowi imperatorsk� kling� i powiedzia�:

��Spotkaj sw� �mier�, g�upcze.

��Mamy walczy�, bracie? � zapyta� Paul. I ruszy� do przodu kocim krokiem, nie spuszczaj�c oczu z czekaj�cego na� ostrza, nisko pochylony i z mlecznobia�ym krysno�em stercz�cym jak przed�u�enie ramienia. Kr��yli wok� siebie, czasem tylko bose stopy zaszura�y na posadzce, podczas gdy oczy czujnie wypatrywa�y najmniejszej sposobno�ci.

��Jak pi�knie ta�cujesz � powiedzia� Feyd-Rautha.

Jest gadu�� � my�la� Paul. Nast�pna s�abo��. Cisza �le na niego dzia�a.

��Czy by�e� u spowiedzi? � zapyta� Feyd-Rautha.

Paul nadal obchodzi� go w milczeniu. A stara Matka Wielebna poczu�a dr�enie patrz�c na ten pojedynek z ci�by imperatorskiej �wity. M�ody Atryda nazwa� Harkonnena bratem. To mog�o znaczy� tylko jedno, �e wiedzia� o ich wsp�lnych przodkach � rzecz sama przez si� zrozumia�a, skoro by� Kwisatz Haderach. Lecz jego s�owa zmusi�y j� do skoncentrowania si� na jedynej sprawie, kt�ra mia�a dla niej w tym wszystkim jakie� znaczenie. Tutaj m�g� si� zawali� hodowlany plan Bene Gesserit. Co� z tego, co widzia� Paul, dostrzega�a i ona: to, �e Feyd-Rautha mo�e zabi�, ale nie mo�e odnie�� zwyci�stwa. Inna jednakowo� my�l prawie j� za�ama�a. W walce na �mier� i �ycie stan�y naprzeciw siebie dwa ko�cowe produkty tego d�ugiego i kosztownego programu i obu mog�a zagarn�� �mier�. Je�li padn� tu obaj, pozostanie tylko c�rka � b�kart Feyda-Rauthy, jeszcze dziecko, czynnik nieznany i nieuchwytny, oraz Alia, z�y duch.

��Mo�e wy tutaj macie same poga�skie obrz�dki � odezwa� si� Feyd-Rautha. � Czy chcia�by�, aby prawdom�wczyni Imperatora przygotowa�a twoj� dusz� do drogi?

Paul u�miechn�� si� okr��aj�c go w prawo, czujny, wyzbyty czarnych my�li, kt�re ust�pi�y przed wymogami tej chwili. Feyd-Rautha skoczy�, jego prawa r�ka wykona�a fint�, lecz b�yskawicznie przerzucony n� znajdowa� si� w lewej d�oni. Paul uchyli� si� z �atwo�ci�, w pchni�ciu Feyda-Rauthy zauwa�aj�c charakterystyczne dla tarczowego nawyku zwolnienie. Jednak�e widywa� silniejsze tarczo-nawyki i wyczuwa�, �e Feyd-Rautha potyka� si� ju� z przeciwnikami bez tarczy.

��Czy Atryda ucieka, czy staje do walki? � zapyta� Feyd-Rautha.

Paul podj�� swoje milcz�ce okr��enie. Przypomnia�y mu si� s�owa Idaho, s�owa nauki z bardzo odleg�ej szermierczej planszy na Kaladanie: �Wykorzystaj pierwsze momenty na obserwacj�. Mo�esz przez to straci� wiele okazji do szybkiego zwyci�stwa, lecz chwile obserwacji s� gwarancj� sukcesu. Nie �piesz si� i b�d� pewny swego�.

��By� mo�e s�dzisz, �e te pl�sy przed�u�aj� ci �ycie o par� chwil � powiedzia� Feyd-Rautha. � Niech ci b�dzie.

Przerwa� kr��enie, wyprostowa� si�. Paul widzia� dosy� jak na wst�pn� ocen�. Feyd-Rautha obraca� si� w lewo wystawiaj�c prawe biodro, jakby kolczugowy pas zapa�niczy potrafi� os�oni� ca�y jego bok. Tak post�powa� cz�owiek szkolony z tarcz� i no�em w ka�dej r�ce. Albo� Tu Paul zawaha� si� pas by� czym� wi�cej, ni� si� wydawa�o. Harkonnen sprawia� wra�enie zbytnio pewnego siebie w walce z cz�owiekiem, kt�ry tego dnia powi�d� swoje oddzia�y do zwyci�stwa przeciwko legionom sardaukar�w. Feyd-Rautha dostrzeg� to wahanie.

��Po co przed�u�a� nieuniknione? Tylko op�niasz wyegzekwowanie moich praw do tej kuli piasku.

Je�li to ��d�o � my�la� Paul � to jakie� wyj�tkowo przemy�lne. Na pasie nie wida� �adnych �lad�w manipulacji.

��Dlaczego milczysz? � spyta� Feyd-Rautha.

Paul na nowo ruszy� w sw�j rekonesans, ch�odnym u�miechem kwituj�c ton zaniepokojenia w g�osie Feyda-Rauthy � znak, �e wzmaga si� presja ciszy.

���miejesz si�, co? � zapyta� Feyd-Rautha. I skoczy� w po�owie zdania.

Spodziewaj�c si� lekkiego zwolnienia Paul ledwo zd��y� unikn�� spadaj�cego ostrza, poczu�, jak sztych przeje�d�a mu po lewym ramieniu. U�mierzy� ostry b�l w miejscu dra�ni�cia i nagle rozja�ni�o mu si� w g�owie, �e wcze�niejsze wahanie by�o podst�pem � hiperfint�. Mia� trudniejszego przeciwnika, ni� si� spodziewa�. Czeka�y go pu�apki wewn�trz pu�apek w pu�apkach.

��Tw�j w�asny Thufir Hawat nauczy� mnie pewnych rzeczy � powiedzia� Feyd-Rautha. � On pierwszy naznaczy� mnie krwi�. Wielka szkoda, �e stary dure� nie do�y� tego widoku.

I Paul wspomnia�, co powiedzia� kiedy� Idaho: �Spodziewaj si� tylko tego, co si� dzieje w walce. W ten spos�b nigdy ci� nic nie zaskoczy�.

Na nowo zacz�li kr��y� wok� siebie, pochyleni, czujni. Paul dostrzega� u swego przeciwnika nawr�t tryumfalnego uniesienia i zastanawia� si� nad tym. Czy�by to dra�ni�cie znaczy�o a� tak wiele dla tego cz�owieka? Chyba, �e w ostrzu by�a trucizna! Ale jakim cudem? Ta bro� przesz�a przez r�ce jego w�asnych ludzi, kt�rzy sprawdzili j� przed walk�. Zbyt dobrze byli wyszkoleni, aby rzecz tak oczywista jak to usz�a ich uwagi.

��Tamta kobieta, ta, z kt�r� gada�e� � rzek� Feyd-Rautha. � Owo male�stwo. Czy to twoja faworyta? Mo�e maskotka? Czy mam j� darzy� swoimi szczeg�lnymi wzgl�dami?

Paul nie odzywa� si� sonduj�c przy pomocy swych wewn�trznych zmys��w krew z rany, analizuj�c j�, odkrywaj�c �lady �rodka nasennego z imperatorskiej klingi. Przestawi� sw�j metabolizm tak, by zlikwidowa� zagro�enie i zmieni� cz�steczki �rodka nasennego, ale przenika� go dreszcz niepewno�ci. Mieli w klindze gotowy �rodek nasenny. �rodek nasenny. Nic, na co by zareagowa� wykrywacz trucizny, lecz na tyle mocny, by zwolni� dzia�anie mi�ni, do kt�rych dojdzie. Jego wrogowie mieli swoje w�asne plany w planach, w�asn� palet� podst�p�w.

Feyd-Rautha ponownie skoczy� i uderzy�. Z zastyg�ym na twarzy u�miechem Paul odpowiedzia� ospale, jakby spowolniony narkotykiem, i w ostatniej chwili wykonuj�c unik wzi�� jego rami� w locie na sztych krysno�a. Feyd-Rautha uchyli� si� w bok, umkn�� i zwi�kszy� dystans, przerzucaj�c sw�j n� do drugiej r�ki z takim opanowaniem, �e jedynie lekko zbiela�a broda zdradza�a pieczenie kwasu w zadanej przez Paula ranie. Niechaj i on ma sw�j moment niepewno�ci � my�la� Paul. � Niech podejrzewa trucizn�.

��Zdrada! � wrzasn�� Feyd-Rautha. � On mnie zatru�! Czuj� trucizn� w ramieniu!

Paul odrzuci� mask� milczenia.

��Zaledwie odrobina kwasu w rewan�u za �rodek nasenny na klindze Imperatora.

Feyd-Rautha odpowiedzia� Paulowi r�wnie ch�odnym u�miechem i wzni�s� lew� d�o� z no�em w szyderczym pozdrowieniu. Za ostrzem p�on�y furi� jego oczy. Paul prze�o�y� krysn� do lewej d�oni tak jak jego przeciwnik. Znowu kr��yli badaj�c si� nawzajem. Feyd-Rautha zacz�� zmniejsza� odleg�o�� mi�dzy nimi, podkradaj�c si� z no�em uniesionym wysoko; w jego przymru�onych oczach i zaci�ni�tych szcz�kach wida� by�o w�ciek�o��. Wykona� fint� z wymini�ciem w prawo i obej�cie do�em, i zwarli si� ze sob�, trzymaj�c si� za r�ce z no�ami, mocuj�c si�. Paul, baczny na prawe biodro Feyda-Rauthy, gdzie podejrzewa� zatrute ��d�o, wymusi� obr�t w prawo. O ma�o nie przeoczy� ko�ca ig�y wyskakuj�cej spod kraw�dzi pasa. Przemieszczenie si� i ust�pienie Feyda-Rauthy ostrzeg�o go. Male�ka ig�a chybi�a cia�o Paula o w�os. Na lewym biodrze! Pu�apka wewn�trz pu�apki w pu�apce � przypomnia� sobie Paul. Wykorzystuj�c szkolenie Bene Gesserit mi�ni zwiotcza�, by wykorzysta� odruch Feyda-Rauthy, ale konieczno�� unikni�cia drobnej ig�y stercz�cej z biodra przeciwnika zachwia�a nim na tyle, �e �le postawi� nog� i znalaz� si� na pod�odze pod Feydem-Rauth�.

��Widzisz to na moim biodrze? � wyszepta� Feyd-Rautha. � To twoja �mier�, g�upcze. � I zacz�� si� przekr�ca� dopychaj�c zatrut� ig�� coraz bli�ej Paula. � To ci sparali�uje mi�nie, a m�j n� z tob� sko�czy. Nie b�dzie �adnego �ladu, by to wykry�!

Zmagaj�c si� Paul s�ysza� w swym umy�le bezg�o�ne krzyki swoich przodk�w obecnych w kom�rkach jego cia�a, kt�rzy domagali si�, by u�y� owego tajemnego s�owa, by obezw�adni� Feyda-Rauth�, by ocali� siebie.

��Nie powiem tego! � wydysza� Paul.

Feyd-Rautha wytrzeszczy� na niego oczy, zawahawszy si� nie d�u�ej ni� przez moment zaskoczenia. Wystarczy�o to, by Paul znalaz� brak stabilno�ci w r�wnowadze mi�ni jednej z n�g przeciwnika i pozycja ich uleg�a odwr�ceniu. Feyd-Rautha le�a� teraz cz�ciowo pod nim z prawym biodrem stercz�cym do g�ry, niezdolny do obr�cenia si� z powodu owej male�kiej ig�y, kt�rej czubek utkn�� w posadzce. Paul oswobodzi� lew� r�k�, tym �atwiej, �e by�a �liska od krwi z ramienia, i pchn�� silnie no�em Feyda-Rauth� pod brod�, jeden raz. Sztych wszed� do ko�ca w m�zg. Feyd-Rautha szarpn�� si� i leg� bezw�adny, nadal z lekka na boku, tak jak zahaczy� ig�� o pod�og�. Paul odepchn�� si� i d�wign�� na nogi, oddychaj�c g��boko, by odzyska� spok�j. Stan�� nad zw�okami z no�em w d�oni i z rozmy�ln� opiesza�o�ci� spojrza� przez sal� na Imperatora.

��Wasza Kr�lewska Mo�� � powiedzia� � twoje si�y stopnia�y o jeszcze jednego. Czy przyst�pujemy teraz do ciuciubabki wybieg�w i wykr�t�w? Czy do om�wienia tego, co i tak nast�pi? M�wi� o moim�lubie z twoj� c�rk� i otwartej przed Atryd� drodze do tronu.

Imperator odwr�ci� si� patrz�c na hrabiego Fenringa. Hrabia nie spu�ci� wzroku � szare oczy star�y si� z zielonymi. Przes�anie by�o czytelne; znali si� tak d�ugo, �e potrafili si� porozumie� spojrzeniem. Zabij mi tego pariasa � m�wi� Imperator. � Ten Atryd� jest m�ody i sprawny, to prawda, ale jest tak�e zm�czony d�ugim wysi�kiem, a dla ciebie to i tak �aden przeciwnik. Wyzwij go teraz� wiesz, jak si� to robi. Zabij go.

Z wolna Fenring poruszy� g�ow�, obracaj�c ni� pomalutku, centymetr po centymetrze, a� znalaz� si� twarz� w twarz z Paulem.

��Za�atw go! � sykn�� Imperator.

Hrabia skupi� si� na Paulu, spogl�daj�c oczami, kt�re jego lady Margot wyszkoli�a w metodzie Bene Gesserit, �wiadom tajemnicy i majestatu ukrytego w tym atrydzkim go�ow�sie. M�g�bym go zabi� � my�la� Fenring i wiedzia�, �e m�g�by naprawd�. Co� w tajnikach jego w�asnej pod�wiadomo�ci wstrzyma�o wtedy hrabiego i na kr�tko, niedostatecznie, mign�� mu obraz przewagi, jak� posiada� nad Paulem: rodzaj czapki � niewidki kryj�cej go przed m�odzie�cem, zagadkowo�� osoby i motyw�w, kt�rych nie mog�o przenikn�� �adne oko.

Troch� si� tego domy�laj�c po pewnego rodzaju zam�cie w ogniwie przyczyn i skutk�w, Paul wreszcie zrozumia�, dlaczego nigdy nie widzia� Fenringa w sieciach przysz�o�ci: Fenring by� jednym z niewypa��w � omal-�e-Kwisatz-Haderach, dotkni�ty jak�� skaz� w �a�cuchu genetycznym � eunuchem, kt�rego talenty skoncentrowa�y si� w ukradkowo�ci i wewn�trznej izolacji. Paula ogarn�a fala g��bokiej lito�ci dla hrabiego, �wiadomo�� braterstwa, kt�rego zaznawa� po raz pierwszy. Odbieraj�c te jego uczucia Fenring rzek�:

��Wasza Kr�lewska Mo��, musz� odm�wi�.

Szaddama IV ponios�a w�ciek�o��. Zrobi� dwa b�yskawiczne kroki mi�dzy swoj� �wit� i wymierzy� hrabiemu siarczysty policzek. Ciemny rumieniec rozla� si� po twarzy Fenringa. Spojrza� Imperatorowi prosto w oczy i rozmy�lnie beznami�tnym tonem powiedzia�:

��Byli�my przyjaci�mi, Wasza Kr�lewska Mo��. To, co teraz robi�, zawdzi�czasz tej przyja�ni. Zapomn�, �e mnie uderzy�e�.

Paul odchrz�kn��.

��M�wili�my o tronie, Wasza Kr�lewska Mo�� � odezwa� si�.

Imperator odwr�ci� si� gwa�townie, mierz�c go nienawistnym spojrzeniem.

��Ja zasiadam na tronie! � warkn��.

��Postawimy ci jaki� tron na Salusa Secundus � powiedzia� Paul.

��Z�o�y�em bro� i przyby�em tu na podstawie danego przez ciebie s�owa! � zawo�a� Imperator. � O�mielasz si� grozi� mi�

��Twoja osoba jest bezpieczna w mojej obecno�ci � odpar� Paul. � Atryda da� s�owo. Jednak�e Muad�Dib skazuje ci� na twoj� wi�zienn� planet�. Lecz nie l�kaj si�, Wasza Kr�lewska Mo��. Z�agodz� surowo�� tego miejsca wykorzystuj�c wszelkie dost�pne mi �rodki. Stanie si� ono planet� � ogrodem, pe�nym mi�ych rzeczy.

Kiedy ukryty sens s��w Paula dotar� do jego �wiadomo�ci. Imperator rzuci� mu przez sal� spojrzenie bazyliszka.

��Teraz widzimy twoje prawdziwe motywy � powiedzia� szyderczo.

��Istotnie � odpar� Paul.

��A co z Arrakis? � spyta� Imperator. � Druga planeta � ogr�d pe�en mi�ych rzeczy?

��Fremeni maj� s�owo Muad�Diba � rzek� Paul. � B�dzie tu woda p�yn�ca pod go�ym niebem i b�d� zielone oazy pe�ne wszelkiego dobra. Lecz musimy tak�e my�le� o przyprawie. Przeto zawsze b�dzie na Arrakis pustynia� i srogie wichry, i ci�kie niedole hartuj�ce ludzi. My, Fremeni, mawiamy: �B�g stworzy� Arrakis, by �wiczy� wiernych�. Nie mo�na sprzeciwia� si� woli Boga.

Tym razem stara prawdom�wczyni. Matka Wielebna Gaius Helen Mohiam, mia�a sw�j w�asny obraz ukrytego znaczenia s��w Paula. Dostrzeg�a d�ihad i powiedzia�a:

��Nie mo�esz poszczu� tych ludzi na wszech�wiat!

��Przypomnij sobie �agodne metody sardaukar�w! � uci�� Paul.

��Nie mo�esz � wyszepta�a.

��Ty� jest prawdom�wczyni� � rzek� Paul. � Zrewiduj swoje s�owa. � Rzuci� okiem na ksi�niczk� tronu i z powrotem na Imperatora. � Im pr�dzej, tym lepiej, Wasza Kr�lewska Mo��.

Imperator obr�ci� ponure spojrzenie na c�rk�. Dotkn�a jego ramienia.

��Do tego mnie wyszkolono, ojcze � powiedzia�a koj�co.

Zaczerpn�� g��boko tchu.

��Nie mo�esz odwleka� tej sprawy � szepn�a stara prawdom�wczyni.

Imperator wyprostowa� si�; sta� sztywny, jakby musia� pami�ta� o godno�ci w postawie.

��Kto b�dzie pertraktowa� w twoim imieniu, krewniaku? � zapyta�.

Paul odwr�ci� si�, zobaczy� matk� z opuszczonymi powiekami, stoj�c� wraz z Chani w dru�ynie fedajki�skiej stra�y przybocznej. Podszed� do nich, zatrzyma� si� i popatrzy� z g�ry na Chani.

��Rozumiem przyczyn� � wyszepta�a Chani. � Skoro tak by� musi� Usul.

S�ysz�c ukryte �zy w jej g�osie Paul pog�aska� j� po policzku.

��Moja Sihaja nie musi si� obawia�, przenigdy � szepn��. Opu�ci� r�k� i zwr�ci� si� do matki. � Ty b�dziesz pertraktowa� w moim imieniu, matko, z Chani u boku. Ona posiada m�dro�� i bystre oczy. I jak kto� s�usznie powiedzia�, nikt nie targuje si� zajadlej od Fremena. Ona b�dzie patrze� oczami swojej mi�o�ci do mnie i z my�l� o swoich synach, kt�rzy przyjd� na �wiat, o ich przysz�ych potrzebach. S�uchaj jej.

Jessika wyczu�a w synu surowe wyrachowanie i opanowa�a dr�enie.

��Jakie dajesz instrukcje? � spyta�a.

��Ca�y imperatorski portfel akcji kompanii KHOAM jako wiano � rzek�.

��Ca�y? � prawie zaniem�wi�a z wra�enia.

��On ma zosta� go�y. B�d� chcia� godno�ci hrabiego i kierownictwa KHOAM dla Gurneya Hallecka oraz nadania mu w lenno Kaladanu. B�d� tytu�y i towarzysz�ca im w�adza dla ka�dego z pozosta�ych przy �yciu ludzi Atryd�w, nie wy��czaj�c najprostszego �o�nierza.

��Co z Fremenami? � zapyta�a Jessika.

��Fremeni s� moi � odpar� Paul. � To, co otrzymaj�, powinno pochodzi� od Muad�Diba. Zacznie si� wszystko od Stilgara jako gubernatora Arrakis, ale na to jest czas.

��A dla mnie?

��Czy jest co�, czego pragniesz?

��Mo�e Kaladan � odpar�a patrz�c na Gurneya. � Sama nie wiem. Sta�am si� za bardzo Fremenk�� i Matk� Wielebn�. Potrzeba mi czasu i spokoju do namys�u.

��Tego ci nie zabraknie � rzek� Paul � i niczego innego, co Gurney lub ja mo�emy ci da�.

Jessika skin�a g�ow�, czuj�c nagle, �e jest stara i zm�czona. Spojrza�a na Chani.

��A dla kr�lewskiej konkubiny?

���adnego tytu�u dla mnie � wyszepta�a Chani. � Nic, b�agam ci�.

Paul spojrza� z g�ry w jej oczy, znienacka przypominaj�c j� sobie, jak sta�a kiedy� z male�kim Leto w ramionach, ich dzieckiem, kt�re zgin�o w tej zawierusze.

��Przysi�gam ci w tej chwili � wyszepta� � �e nie b�dziesz potrzebowa�a �adnego tytu�u. Ta kobieta, kt�r� tam widzisz, b�dzie moj� �on�, ty za� tylko konkubin�, poniewa� to jest sprawa polityki i musimy ten moment przeku� w pok�j, przyci�gn�� wysokie rody Landsraadu. Musimy przestrzega� form. Ta ksi�niczka jednak nie dostanie ode mnie nic pr�cz nazwiska. Ani dziecka ode mnie, ani pieszczoty, ani czu�o�ci spojrzenia, ani momentu po��dania.

��Teraz tak m�wisz � odpar�a Chani. Popatrzy�a ponad lud�mi na wysoka ksi�niczk�.

��Czy tak s�abo znasz mego syna? � szepn�a Jessika. � Przyjrzyj si� tej stoj�cej opodal ksi�niczce, jak�e wynios�ej i pewnej siebie. M�wi� o niej, �e ma ambicje literackie. Miejmy nadziej�,�e znajdzie w nich pocieszenie, bo niewiele jej poza nimi zostanie. � Jessice wyrwa� si� gorzki �miech. � Pomy�l nad tym, Chani: ta ksi�niczka b�dzie mia�a nazwisko, a jednak b�dzie p�dzi� �ywot marniejszy od konkubiny � nigdy nie zaznawszy chwili czu�o�ci ze strony m�czyzny, kt�remu �lubowa�a. Podczas gdy nas, Chani, nas, kt�re nosimy miano konkubin � nas historia nazwie �onami.

Arrakis wywiera zazwyczaj to samo wra�enie na wszystkich przybyszach: przyt�aczaj�cego w swym bezkresie pustkowia. Obcy uwa�a z regu�y,�e nie ma tu mowy o �adnym �yciu, �e nic nie uro�nie pod go�ym niebem, �e jest to prawdziwa ziemia ja�owa, kt�ra nigdy nie by�a i nie b�dzie p�odna.

Dla Pardota Kynesa planeta by�a jedynie manifestacj� energii, machin� nap�dzan� przez s�o�ce. Nale�a�o j� tylko przekszta�ci� i dopasowa� do potrzeb cz�owieka. Jego my�l pobieg�a od razu ku w�drownej ludzkiej spo�eczno�ci, ku Fremenom. C� za wyzwanie! C� za wspania�y m�g�by z nich by� instrument! Fremeni: ekologiczna i geologiczna si�a o niemal�e nieograniczonym potencjale.

Bezpo�rednim i prostym pod wieloma wzgl�dami cz�owiekiem by� ten Pardot Kynes. Trzeba omin�� harkonne�skie restrykcje? Doskonale. Zatem �enimy si� z Fremenk�. Kiedy da nam syna Fremena, zaczniemy od niego, od Lieta � Kynesa i innych dzieci, zaczniemy uczy� je ekologicznego abecad�a i stworzymy nowy j�zyk symboli, kt�re uzbroj� umys� do manipulowania ca�ym �rodowiskiem naturalnym, klimatem, porami roku, by na koniec przedrze� si� przez wszelkie koncepcje walki w ol�niewaj�c� �wiadomo�� �adu.

��Na zdrowej dla cz�owieka planecie istnieje widziane oczyma duszy pi�kno ruchu i r�wnowagi � powiedzia� Kynes. � W tym pi�knie wida� dzia�anie dynamicznej stabilizacji nieodzownej dla wszelkiego�ycia. Jej cel jest prosty: utrzymywanie i tworzenie skoordynowanych prawid�owo�ci o coraz to wi�kszym zr�nicowaniu. �ycie zwi�ksza zdolno�� do podtrzymywania �ycia w zamkni�tym systemie. �ycie � wszelkie�ycie � s�u�y �yciu. Im wi�ksze zr�nicowanie, tym wi�cej �ycie daje �yciu niezb�dnych sk�adnik�w pokarmowych. O�ywia ca�y krajobraz przepe�niony zale�no�ciami w zale�no�ciach.

Tyle Pardot Kynes prowadz�cy lekcj� przed klas� w siczy. Jednak�e zanim do wyk�ad�w dosz�o, musia� on przekona� Fremen�w. Aby zrozumie�, jak tego dokona�, trzeba uzmys�owi� sobie najpierw niezmiern� prostolinijno�� i naturalno��, z jak� podchodzi� do ka�dego problemu. Nie by� naiwny, on tylko nie zbacza� ze swej drogi.

Pewnego upalnego popo�udnia w trakcie objazdu arraka�skich pustkowi w jednoosobowym poje�dzie naziemnym napatoczy� si� na �a�o�nie pospolit� scenk�. Sze�ciu harkonne�skich zbir�w, uzbrojonych po z�by i w tarczach, osaczy�o w otwartym terenie poza Murem Zaporowym trzech freme�skich m�odzik�w w pobli�u osady zwanej Wichrowory. Ta zaci�ta walka wydawa�a si� Kynesowi bardziej na niby ni� prawdziwa, dop�ki nie zwr�ci� uwagi na fakt, �e Harkonnenowie usi�owali tych Fremen�w zabi�. W tym czasie jeden z m�odzik�w pad� z przeci�t� t�tnic�, leg�o r�wnie� dw�ch zbir�w, ale nadal czterech uzbrojonych m�czyzn stawa�o przeciwko dw�m wyrostkom.

Kynes nie by� odwa�ny, odznacza� si� tylko ow� prostolinijno�ci� i przezorno�ci�. Harkonnenowie zabijali Fremen�w. Niszczyli narz�dzie, kt�rym on zamierza� przekszta�ci� planet�. W��czy� swoj� tarcz� i z marszu zabi� dw�ch Harkonnen�w, zanim do nich dotar�o, �e kto� si� pojawi�. Uchyli� si� przed ciosem miecza jednego z napastnik�w, podci�� mu gard�o czystym entrisseur i zostawiaj�c jedynego pozosta�ego zbira dwu freme�skim m�odzie�com ca�� uwag� po�wi�ci� ratowaniu le��cego ch�opaka. I rzeczywi�cie go uratowa�� podczas gdy sz�stego Harkonnena wyprawiano na tamten�wiat. I masz, babo, przyprawowy placek. Fremeni nie wiedzieli, co pocz�� z Kynesem. Wiedzieli, rzecz jasna, kim by�. Nie by�o przybysza na Arrakis, kt�rego pe�ne dossier nie dotar�oby do freme�skich fortec. Znali go by� urz�dnikiem Imperium. Ale zabija� Harkonnen�w. Doro�li wzruszyliby pewnie ramionami i, z odrobin� �alu, wyprawili jego cie� w �lad za cieniami sze�ciu le��cych na ziemi ludzi. Ale to by�y niedo�wiadczone, freme�skie wyrostki, dla nich liczy�o si� tylko to, �e temu imperialnemu urz�dnikowi zawdzi�czali �ycie.

Kynes wyl�dowa� dwa dni p�niej w siczy nad Wrotami Wiatru. Dla niego nie by�o sprawy. M�wi� Fremenom o wodzie, o wydmach umacnianych traw�, o palmiarniach pe�nych palm daktylowych, o p�yn�cych w�r�d pustyni qanatach. M�wi� i m�wi�. Wok� niego szala�a burzliwa debata, kt�rej Kynes w og�le nie zauwa�a�. Co zrobi� z tym szale�cem? Pozna� po�o�enie jednej z wi�kszych siczy. Co zrobi�? Co znacz� te s�owa, to bredzenie o raju na Arrakis? To tylko gadanie. Za du�o wie. Ale zabija� Harkonnen�w! A brzemi� wody? Od kiedy to jeste�my co� winni Imperium? On zabi� Harkonnen�w! Ka�dy mo�e zabija� Harkonnen�w. Sam to robi�. A co z tym gadaniem o rozkwicie Arrakis? To bardzo proste: gdzie jest na to woda? On m�wi, �e tutaj! I trzech z nas uratowa�. Uratowa� trzech durni�w, kt�rzy stali na drodze harkonne�skiej pi�ci. I widzia� krysno�e! Nieunikniona decyzja by�a znana na wiele godzin przed jej przeg�osowaniem. Tau siczy jest bezwzgl�dne dla swoich cz�onk�w, u�wiadamia im nawet najbrutalniejsz� konieczno��. Wyprawiono do tej roboty do�wiadczonego wojownika z po�wi�conym krysno�em. Za nim post�powali dwaj wodmistrze, by przyj�� wod� cia�a. Brutalna konieczno��. Prawdopodobnie Kynes nawet nie zwr�ci� uwagi na swego niedosz�ego kata. Przemawia� do otaczaj�cej go gromady, kt�ra przezornie trzyma�a si� na odleg�o��. M�wi�c, przechadza� si�, zatacza� niewielkie ko�o, gestykulowa�. Otwarta woda, opowiada�. Spacery pod go�ym niebem bez filtrfrak�w. Woda czerpana z sadzawki! Portugle!

No�ownik stan�� mu na drodze.

��Usu� si� � rzek� Kynes, dalej snuj�c opowie�� o tajemnych oddzielaczach wiatru.

Wymin�� m�czyzn�. Plecy Kynesa by�y wystawione na rytualny cios.

Teraz trudno dociec, co zasz�o w duszy niedosz�ego zab�jcy. Czy w ko�cu us�ucha� Kynesa i uwierzy�? Kto wie? Ale to, co zrobi�, zosta�o zanotowane. Uliet mia� na imi�. Starszy Liet, Uliet zrobi� trzy kroki i z premedytacj� nadzia� si� na sw�j w�asny n�, �usuwaj�c si� w ten spos�b. Samob�jstwo? Niekt�rzy powiadaj�, �e to Shai-hulud go natchn��. I jak tu nie wierzy� wr�bom! Od tej chwili wystarczy�o, �e Kynes wskaza� i powiedzia�: �Tam�. I sz�y, jak jeden m��, freme�skie plemiona. Gin�li m�czy�ni, gin�y kobiety, gin�y dzieci. Ale szli.

Kynes powr�ci� do swoich zwyk�ych zaj�� kierownika Biologicznych Stacji Do�wiadczalnych. Ale teraz w�r�d personelu stacji zacz�li pojawia� si� Fremeni. Popatrzyli po sobie: przenikali �system�, a tej mo�liwo�ci nigdy nie brali pod uwag�. Narz�dzia ze stacji zacz�y trafia� do siczowych siedlisk � zw�aszcza lance laserowe, kt�rych u�ywano do dr��enia podziemnych basen�w �ownych i tajemnych oddzielaczy wiatru. Do basen�w zacz�a nap�ywa� woda. Dla Fremen�w sta�o si� jasne, �e Kynes nie by� zupe�nym szale�cem, jedynie szalonym na tyle, by zosta� �wi�tym. To jeden z umma, bractwa prorok�w. Cie� Ulieta awansowa� pomi�dzy sadus, do grona niebia�skich �wi�tych. Kynes � bezpo�redni, ca�kowicie oddany swej pasji � zdawa� sobie spraw�, �e wysoki stopie� centralizacji bada� gwarantuje brak jakichkolwiek nowych odkry�. Podj�� eksperymenty w ma�ych zespo�ach z regularn� wymian� danych o zjawisku przyspieszenia Tansleya, pozwalaj�c ka�demu zespo�owi i�� w�asn� drog�. Trzeba by�o nagromadzi� miliony drobnych informacji. �eby nada� wymiar ich trudno�ciom, organizowa� jedynie pojedyncze, wyrywkowe testy.

Pobrano pr�bki rdzeniowe na ca�ym blechu. Opracowano mapy d�ugoterminowych zmian pogody, zwanych klimatem. Przekona� si�, �e w rozleg�ym pasie zamkni�tym r�wnole�nikami siedemdziesi�tego stopnia szeroko�ci p�nocnej i po�udniowej od tysi�cy lat temperatury nie przekracza�y zakresu 254 � 332 stopni, i �e pas ten mia� d�ugie pory roku, kiedy to temperatura waha�a si� od 284 do 302 stopni w skali bezwzgl�dnej: temperaturowa �bonanza� dla naziemnych form �ycia� jak tylko zostanie rozwi�zany problem wody.

��Kiedy go rozwi��emy? � zapytali Fremeni. � Kiedy ujrzymy ten raj na Arrakis?

Tonem, jakim nauczyciel odpowiada dziecku na pytanie, ile jest dwa razy dwa, Kynes udzieli� im odpowiedzi: od trzystu do pi�ciuset lat. Po�ledniejszy lud j�kn��by ze zgrozy. Ale Fremen�w nauczyli cierpliwo�ci ludzie z biczami. By�o to nieco d�u�ej, ni� oczekiwali, ale ka�dy z nich potrafi� sobie uzmys�owi�, �e b�ogos�awiony dzie� nadci�ga. Zacisn�li szarfy na brzuchach i wr�cili do pracy. Rozczarowanie w jaki� spos�b uczyni�o realniejsz� perspektyw� raju.

Na Arrakis rzecz sz�a nie o wod�, ale o wilgo�. Zwierz�t domowych prawie nie znano, a hodowlane by�y rzadkie. Niekt�rzy przemytnicy pos�ugiwali si� oswojonymi os�ami pustynnymi, kulonami, jednak koszty wody by�y ogromne nawet po wyposa�eniu zwierz�t w zmodyfikowane filtrfraki. Kynes my�la� o instalowaniu t�ni redukcyjnych do pozyskiwania wody z tlenu i wodoru uwi�zionych w skale, ale energoch�onno�� zysku by�a o wiele za wysoka. Czapy polarne (pomijaj�c z�udne poczucie wodnego zabezpieczenia, jakie dawa�y pyonom) zawiera�y zbyt ma�� ilo�� wody dla jego przedsi�wzi�cia� a poza tym ju� podejrzewa�, gdzie musi by� woda. Ten charakterystyczny wzrost wilgotno�ci na �rednich wysoko�ciach i w pewnych wiatrach. No i zasadnicza poszlaka w postaci sk�adu powietrza: 23 procent tlenu, 75,4 procent azotu i 0,23 procent dwutlenku w�gla; �ladowe ilo�ci innych gaz�w stanowi�y reszt�.

A w p�nocnej strefie podbiegunowej na wysoko�ciach powy�ej 2500 metr�w ros�a rzadka ro�lina k��czowa. Z bulwiastego korzenia oko�o dwumetrowej d�ugo�ci otrzymywa�o si� p� litra wody By�y te� l�dowe ro�liny pustynne, z kt�rych odporniejsze wyra�nie od�ywa�y po przesadzeniu w do�ki wy�o�one osadnikami rosy. A potem Kynes ujrza� panew soln�. W drodze z jednej stacji do drugiej samum zni�s� z kursu jego ornitopter hen w g��b blechu. Po przej�ciu samumu ukaza�a si� w�a�nie owa panew � gigantyczna, owalna depresja maj�ca ze trzysta kilometr�w w d�u�szej osi � ja�niej�ca, bia�a niespodzianka w sercu pustyni. Kynes wyl�dowa�, spr�bowa� j�zykiem wymiecionej przez samum g�adzi.

Teraz nie mia� ju� w�tpliwo�ci. By�a otwarta woda na Arrakis� kiedy�. Zabra� si� za ponowne sprawdzanie dowod�w, jakie stanowi�y suche studnie, w kt�rych pojawi�y si� strumyczki wody, by zgin�� bezpowrotnie. Kynes zap�dzi� swoich �wie�o wyszkolonych limnolog�w do roboty; ich g��wn� wskaz�wk� stanowi�y sk�rzaste strz�pki tkanki znajdowane po wybuchu w masie przyprawowej. Przypisywano je fikcyjnej �piaskowej troci� z freme�skich przypowie�ci ludowych. W miar� nap�ywania materia�u dowodowego wy�ania� si� obraz stworzenia stanowi�cego �r�d�o owych sk�rzastych strz�pk�w � piaskowp�ywaka, kt�ry blokowa� obfite gniazda wody w porowatej warstwie poni�ej izotermy 280 stopni termodynamicznych. Ten �z�odziej wody� gin�� milionami w ka�dym wybuchu przyprawowym. Mar� przy pi�ciostopniowej zmianie temperatury. Nieliczne pozosta�e przy �yciu osobniki zapada�y w p�sen cystohibernacji, by po sze�ciu latach wy�oni� si� w postaci ma�ego (oko�o trzymetrowej d�ugo�ci) czerwia pustyni. Z tych jedynie kilka unikn�o swoich wi�kszych braci i preprzyprawowych gniazd wodnych i wkroczy�o w wiek dojrza�y jako gigantyczne shai-huludy (woda jest dla shai-huluda trucizn�, jak o tym wiedzieli od dawna Fremeni, kt�rzy topili rzadkie �skar�owacia�e czerwie� Ergu Mniejszego, by otrzyma� narkotyk rozszerzonej �wiadomo�ci zwany przez nich Wod� �ycia. �Skar�owacia�y czerw� jest prymitywn� postaci� shai-huluda, kt�ra osi�ga zaledwie oko�o dziewi�ciu metr�w d�ugo�ci).

Ko�o zale�no�ci si� zamkn�o; male�ki stworzyciel i masa przyprawowa, male�ki stworzyciel i shai-hulud; shai-hulud rozsiewaj�cy przypraw�, na kt�rej �eruj� mikroskopijne stworzeniazwane planktonem piaskowym; plankton piaskowy jako pokarm shai-huluda � ro�nie i zagrzebuje si� w piasku, daj�c pocz�tek male�kim stworzycielom. Kynes i jego ludzie przestali teraz zwraca� uwag� na te zale�no�ci w ogromnej skali i skupili si� na mikroekologii. A wi�c najpierw klimat; powierzchnia piasku cz�sto osi�ga�a temperatury od 344 do 350 stopni (termodynamicznych), na g��boko�ci stopy potrafi�o by� o 55 stopni ch�odniej; na wysoko�ci stopy ponad powierzchni� o 25 stopni ch�odniej. Obecno�� li�ci albo czarnych zas�on mog�a wywo�a� ozi�bienie o dalsze 18 stopni. Nast�pnie sk�adniki od�ywcze; piasek Arrakis jest w g��wnej mierze efektem procesu trawiennego czerwia; py� (zaiste wszechobecny tu problem) stanowi produkt sta�ego pe�zania powierzchni, �saltacyjnego� ruchu piasku. Odwietrzne stoki wydm pokrywaj� piaski gruboziarniste. Nawietrzne zbocza maj� tward�, g�adko ubit� powierzchni�. Stare wydmy s� ��te (oksydacja), m�ode maj� barw� ska�y macierzystej � zazwyczaj szar�. Odwietrzne zbocza starych wydm pos�u�y�y za tereny pierwszych plantacji.

Fremeni za pierwszy cel postawili sobie cykl rozwojowy sucholubnej trawy o mechatych, czepliwych rz�skach, kt�ra mia�a oplata� i utrwali� wydmy pozbawiaj�c wiatry ich wielkiego or�a � ruchomych drobin. Strefy adaptacyjne za�o�ono hen, na g��bokim po�udniu, z dala od harkonne�skich oczu. Zmutowane, sucholubne trawy sadzono najpierw na odwietrznym osuwaj�cym si� zboczu wybranych wydm, kt�re zagradza�y drog� dominuj�cym wiatrom zachodnim. Po utrwaleniu zbocza odwietrznego stok nawietrzny wznosi� si� coraz wy�ej i by dotrzyma� mu kroku, posuwano si� z traw�. W ten spos�b powsta�y olbrzymie sify (d�ugie wydmy o wij�cej si� linii grzbietu), wysokie na ponad tysi�c pi��set metr�w. Kiedy owe wydmy zaporowe osi�gn�y dostateczn� wysoko��, obsadzono stoki nawietrzne odporniejszymi trawami szablolistnymi. Ka�d� z tych struktur utrwalano � �zakotwiczano� � na podstawie o boku sze�ciokrotnie d�u�szym od jej wysoko�ci. Teraz przysz�a kolej na g��bsze sadzenie � na efemerydy (komosy czerwiowe, komosy bia�e i szar�at na pocz�tek), nast�pnie janowiec zwyczajny, �ubin niski, p�o��cy eukaliptus (odmiana przystosowana do p�nocnych region�w Kaladanu), kar�owaty tamaryszek, sosna nadmorska�� po nich za� prawdziwe ro�liny pustynne: kandelila, wysoki kaktus saguaro i bis-naga, kaktus bary�kowaty. Tam, gdzie si� przyj�y, wprowadzano sza�wi� wielb��dzi�, traw� cebulkow�, ostnic� gobi, dzik� lucern�, o�li og�rek, piaskow� werben�, nocn� �wiec�, krzew Moj�esza, nerkowiec, Corvillea mexicana.

Po czym zabrano si� za nieodzowny �wiat zwierz�t � stworzenia ryj�ce, by otworzy�y i napowietrzy�y gleb�: lisek, mysz kangurza, zaj�c pustynny, ��w piaskowy� oraz drapie�cy do trzymania ich w szachu: jastrz�b pustynny, s�wka kar�owata, orze� i sowa pustynna, wreszcie owady do wype�niania wszystkich zakamark�w, niedost�pnych dla tamtych: skorpion, wij, paj�k podkopnik, wa�ka i� nietoperz pustynny, by mia� nad nimi piecz�.

A� nadszed� prze�omowy sprawdzian: palmy daktylowe, bawe�na, melony, kawa, zio�a lecznicze � z g�r� dwie�cie odmian ro�lin jadalnych wyselekcjonowanych w celu przebadania i adaptacji.

��Analfabeta ekologiczny � m�wi� Kynes � nie rozumie w ekosystemie w�a�nie tego, �e jest to system. System! Taki system zachowuje pewn� p�ynn� stabilno��, kt�r� mo�na zniszczy� jednym drobnym b��dnym posuni�ciem. System odznacza si� �adem, swobodnym przep�ywem od punktu do punktu. Je�li co� zastopuje ten przep�yw, �ad si� wali. Ignoranci mogliby zauwa�y� taki krach, jak ju� by�oby za p�no. Dlatego w�a�nie najwa�niejsz� rol� ekologii jest rozumienie konsekwencji.

Czy oni osi�gn�li system? Kynes i jego ludzie patrzyli i czekali. Fremeni ju� wiedzieli, co Kynes rozumia� przez swoj� prognoz�: do pi�ciuset lat. Z palmari�w nadszed� meldunek: na granicy zasiew�w i pustyni plankton ginie w kontakcie z nowymi formami �ycia. Przyczyna: konflikt bia�kowy. W tych miejscach zbiera si� truj�ca woda i arraka�skie �ycie omijaj� z daleka. Wok� sadzonek powstaje ja�owa strefa, kt�rej unika nawet shai-hulud.

Kynes we w�asnej osobie wybra� si� do palmari�w, na dwudziestodudnikow� wypraw� (w palankinie, niczym ranny wojownik, albo Matka Wielebna, jako �e nigdy nie zosta� je�d�cem piasku).

Zbada� martw� gleb� (a �mierdzia�a pod niebo) i wr�ci� z nagrod�, podarunkiem od Arrakis. Dodatek siarki i zwi�zanego azotu przeistoczy� ja�ow� stref� w �yzne pole dla naziemnych organizm�w �ywych. Mo�na si� by�o posuwa� z sadzeniem wedle woli!

��Czy to zmienia harmonogram? � pytali Fremeni.

Kynes ponownie zakopa� si� w swoich planetarnych formu�ach. Kalkulacje dotycz�ce oddzielaczy wiatru w�a�ciwie nie budzi�y ju� wtedy obaw. Szafowa� czasem wiedz�c, �e nie mo�e wt�oczy� problem�w ekologicznych w precyzyjne ramy. Pewn� cz�� szaty ro�linnej nale�a�o przeznaczy� do utrzymania wydm w miejscu, cz�� na po�ywienie (zar�wno dla ludzi, jak i zwierz�t); reszta mia�a wi�zi� wilgo� w systemach korzeniowych i zasila� w wod� najbli�sze wysuszone otoczenie. Nanie�li na map� przemieszczaj�ce si� punkty zimna, tym razem otwartego blechu. Trzeba je by�o uwzgl�dni� w formu�ach. Nawet shai-hulud mia� swoje miejsce w wykresach. Jego zguba to by�by kres przyprawowej fortuny. A �fabryka trawienna� w brzuchu czerwia z jej ogromnym st�eniem aldehyd�w i kwas�w stanowi�a gigantyczne �r�d�o tlenu. �redni czerw (oko�o dwustumetrowej d�ugo�ci) zasila� atmosfer� w tak� ilo�� tlenu, co fotosynteza dziesi�ciu kilometr�w kwadratowych ro�lin zielonych.

Musia� uwzgl�dni� Gildi�. Przyprawowa �ap�wka dla Gildii za ochron� nieba Arrakis przed satelitami meteorologicznymi i innymi szpiegami ju� wtedy osi�gn�a powa�ne rozmiary.

Fremen�w te� nie wolno by�o pomin��. Zw�aszcza ich oddzielaczy wiatru i nielegalnej struktury w�asno�ci ziemskiej opartej na kredycie wodnym, Fremen�w z ich now� wiedz� ekologiczn� i marzeniem o doprowadzeniu rozleg�ych obszar�w Arrakis przez faz� prerii a� do stanu zalesienia.

Z diagram�w wy�oni�a si� liczba. Kynes j� poda� � trzy procent. Je�li uda im si� wykorzysta� trzy procent szaty zielonej Arrakis do tworzenia zwi�zk�w w�gla, b�d� mieli sw�j samoczynny system.

��Ale kiedy? � upierali si� Fremeni.

��Ach, o to chodzi. Za jakie� trzysta pi��dziesi�t lat.

A wi�c to prawda, co ten umma powiedzia� na pocz�tku � �e nie doczeka tego nikt z �yj�cych teraz ludzi, ani z ich wnuk�w a� do �smego pokolenia, ale to przyjdzie. Praca sz�a nieprzerwanie: wznosili wydmy, sadzili, kopali, szkolili dzieci. W�wczas to Kynes � Umma zgin�� podczas zawa�u jaskini w Basenie Plastikowym! Jego syn Liet � Kynes mia� wtedy dziewi�tna�cie lat i by� ju� na wskro� freme�skim je�d�cem piasku, kt�ry zabi� ponad setk� Harkonnen�w. Imperialna nominacja, o jak� stary Kynes ju� zd��y� wyst�pi� w imieniu swego syna, przyznana zosta�a naturaln� kolej� rzeczy. Sztywna struktura klasowa faufreluches mia�a w tym sw�j konsekwentny cel. Syn szkoli� si�, by p�j�� w �lady ojca.

W tym czasie droga by�a ju� przetarta. Fremeni ekolodzy znali kierunek. Liet � Kynes mia� za zadanie tylko dogl�da�, pogania� i szpiegowa� Harkonnen�w� a� do dnia, w kt�rym na jego planet� zst�pi� Bohater.

LETO ATRYDA (10140�10191)