Ciemna stacja, zamkni�ta i pusta, odbija�a echem odleg�y, cichn�cy gwizd odje�d�aj�cego poci�gu. W szarym wieczornym �wietle brzmia� on wilgotnie i zimno, jak gdyby wywo�uj�cy go k��b wypuszczanej pary przydawa� mu cz�� swoich charakterystycznych cech. G�ry, pokryte ciasnym i ciemnym splotem drzew, poch�ania�y d�wi�k niczym gruba tkanina nasi�kaj�ca m�awk�; powraca�y tylko bardzo s�abe echa, odbite tam, gdzie strome ska�y, urwiska i zbocza piarg�w narusza�y jednolito�� lasu.

Gdy gwizd ucich�, sta�em przez chwil� twarz� do opuszczonej stacji, nie chc�c odwr�ci� si� do milcz�cego powozu za moimi plecami. Nas�uchiwa�em, usi�uj�c uchwyci� ostatni �lad odg�osu pracowitej lokomotywy, gdy zje�d�a�a w strom� dolin�; chcia�em us�ysze� jej zdyszany oddech, pracowity brz�k jej poruszanych t�okami serc, terkotanie zawor�w i suwak�w. Jednak, cho� �aden inny d�wi�k nie m�ci� nieruchomego powietrza doliny, nie s�ysza�em ani poci�gu, ani lokomotywy; odjecha�y. Nade mn�, na tle zachmurzonego nieba, rysowa�y si� stromo opadaj�ce dachy i szerokie kominy stacji, czarne na szarym. Kilka smug pary b�d� dymu, powoli rozwiewaj�cych si� w wilgotnym i zimnym powietrzu doliny, wisia�o nad czarnymi dach�wkami i pociemnia�ymi od sadzy ceg�ami. Od�r spalonego w�gla i zat�ch�y zapach pary wydawa�y si� lgn�� do mojego ubrania.

Odwr�ci�em si�, by spojrze� na pow�z. Pomalowany na czarno, pogrzebowy; by� zapiecz�towany, zamkni�ty od zewn�trz na k��dk� i opasany grubymi sk�rzanymi rzemieniami. Zaprz�one do� dwie nerwowe klacze ci�ko przest�powa�y z nogi na nog� na zas�anej li��mi drodze prowadz�cej ze stacji, potrz�saj�c ciemnymi �bami. Ich uprz�e pobrz�kiwa�y i dzwoni�y, a z rozchylonych nozdrzy wydobywa�y si� k��by pary; ko�ska imitacja poci�gu, kt�ry przed chwil� odjecha�.

Przyjrza�em si� przes�oni�tym �aluzjami oknom i zamkni�tym na k��dk� drzwiom, sprawdzaj�c napi�te rzemienie i ci�gn�c za metalowe klamki, a nast�pnie wspi��em si� na kozio� i chwyci�em lejce. Utkwi�em wzrok w w�skim trakcie prowadz�cym do lasu. Si�gn��em po bat, zawaha�em si�, po czym od�o�y�em go, nie chc�c zak��ca� ciszy panuj�cej w dolinie. Chwyci�em za drewnian� d�wigni� hamulca. W wyniku dziwnego odwr�cenia proces�w fizjologicznych moje r�ce by�y wilgotne, a usta suche. Pow�z trz�s� si�, prawdopodobnie pod wp�ywem niespokojnych szarpni�� koni.

Niebo nad nami by�o matowe, szare i jednolite. R�wna warstwa chmur zas�oni�a tu� nad lini� drzew otaczaj�ce mnie wy�sze szczyty; ich poszarpane wierzcho�ki i ostre grzbiety zosta�y wyr�wnane przez delikatn�, lgn�c� do nich mg��. �wiat�o nie dawa�o cienia, by�o zupe�nie m�tne. Wyci�gn��em zegarek i zda�em sobie spraw�, �e nawet gdyby wszystko dobrze posz�o, nie zdo�am zako�czy� mojej podr�y w bia�y dzie�. Poklepa�em si� po kieszeni zawieraj�cej krzesiwo i hubk�. Pow�z znowu si� zako�ysa�; konie tupa�y i rusza�y si� nerwowo, wykr�caj�c szyje i �ypi�c bia�kami oczu.

Nie mog�em d�u�ej zwleka�. Zwolni�em hamulec i ponagli�em par� klaczy, puszczaj�c je k�usem. Pow�z chwia� si�, skrzypia� i turkota� ci�ko na porytej koleinami drodze, oddalaj�c si� od mrocznej stacji ku jeszcze mroczniejszemu lasowi.

Droga pi�a si� mi�dzy drzewami, obok ma�ych polan, po mostach ze spr�chnia�ego drewna. W ciemno�ci i ciszy lasu strumienie pod ich prz�s�ami by�y rw�cymi oazami bladego �wiat�a i chaotycznego ha�asu.

W miar� jak pi�li�my si� w g�r�, powietrze robi�o si� coraz zimniej-sze. Klacze otula�y mnie k��bami swoich oddech�w, g�stymi od woni ko�skiego potu. Pot na moim czole i r�kach by� lodowaty. Si�gn��em do p�aszcza po r�kawiczki i r�k� musn��em grub� r�koje�� rewolweru ukrytego w kaftanie. Za�o�y�em r�kawiczki, cia�niej otuli�em si� p�aszczem, a gdy mocniej �ci�ga�em jego pasek, mimo woli znowu spojrza�em na wi�zania i zapi�cia zabezpieczaj�ce pow�z. W p�mroku nie spos�b by�o jednak oceni�, czy rzemienie wci�� trzymaj� solidnie.

Droga pi�a si� coraz bardziej stromo w rzedn�cym lesie; klacze z trudem st�pa�y po nier�wnym trakcie wiod�cym ku dolnym warstwom ciemnoszarego nieba. Smugi ledwie widocznej chmury miesza�y si� i poch�ania�y ich bia�e jak zjawy oddechy. Dolina poni�ej sta�a si� bezkszta�tn� czarn� jam�; ani jedno �wiat�o, �aden ogie�, ruch czy d�wi�k, kt�ry m�g�bym wykry�, nie wydobywa�y si� z jej czelu�ci. Gdy spowi�y nas chmury, wyda�o mi si�, �e us�ysza�em j�k; pow�z przechyli� si� jak ko�o przetaczaj�ce si� przez kamie� na trakcie. Dotkn��em rewolweru; po chwili jednak uzna�em, �e j�k, kt�ry s�ysza�em, by� po prostu odg�osem wyginaj�cych si� drewnianych ��cznik�w powozu.

Chmura zg�stnia�a. Niskie drzewa, ledwie widoczne po bokach wyboistego traktu, wygl�da�y niczym kar�owaci wartownicy jakiej� widmowej twierdzy.

Zatrzyma�em si� we mgle na p�askim odcinku drogi. Z lamp powozu, gdy znieruchomia�y ich p�omienie, pada�y dwa sto�ki �wiat�a, w znikomym stopniu roz�wietlaj�ce ciemno�ci. Syk lamp by� jednak pe�en tre�ci i podnosi� na duchu. W ich blasku raz jeszcze sprawdzi�em rzemienie na powozie. Cz�� si� obluzowa�a, zapewne z powodu wyboj�w. Po zako�czeniu kontroli obr�ci�em lampy w tulejach, kieruj�c je z powrotem do przodu. Snopy �wiat�a natrafi�y na wilgotn� mg�� niczym na przekorne cienie i wi�cej skrywa�y, ni� ukazywa�y.

Pow�z wspina� si� przez kolejne warstwy chmur po coraz bardziej sp�kanej nawierzchni, w miar� jak trakt sp�aszcza� si� i prostowa�. Wydawa�o mi si�, �e lampy sycz� teraz ciszej, a ich �wiat�o sta�o si� ostrzejsze. Zbli�yli�my si� do prze��czy i ma�ego p�askowy�u tu� za ni�.

Ostatnie smugi mg�y, niczym zwiewne palce nie chc�ce nas wypu�ci�, muska�y l�ni�ce boki koni i �ciany powozu. Nad nami �wieci�y gwiazdy.

Szare szczyty wzbija�y si� w czer� po obu stronach, poszarpane i obce. W jasnym �wietle gwiazd zamkni�ty g�rami p�askowy� by� stalowo-szary; mroczne cienie rozci�ga�y si� od ska� po obu stronach drogi w miejscach, gdzie pada�y na nie smugi �wiat�a lamp. Chmury za nami tworzy�y zamglony ocean, kt�ry pluska� u brzeg�w wyrastaj�cych ze� kanciastych wysp odleg�ych wierzcho�k�w. Obejrza�em si� na szczyty po drugiej stronie doliny, a gdy odwr�ci�em si� z powrotem, ujrza�em �wiat�a nadje�d�aj�cego powozu.

Moje nerwowe wzdrygni�cie si� sp�oszy�o klacze i sprawi�o, �e zboczy�y z drogi. Powstrzyma�em je i natychmiast przynagli�em, uspokajaj�c moje g�upie serce, najepiej jak tylko mog�em, i gani�c siebie za tak� nerwowo��. Nadje�d�aj�cy pow�z, dwulampowy jak m�j, by� jeszcze do�� daleko, na przeciwleg�ym ko�cu sp�aszczonej kotlinki na grzbiecie prze��czy. Wsun��em rewolwer g��biej do wewn�trznej kieszeni i trzasn��em lejcami, pobudzaj�c klacze do k�usu, kt�ry nawet na tej p�askiej powierzchni z trudem utrzymywa�y. �wiat�a naprzeciw, dwie migocz�ce ��te gwiazdy zes�ane na ziemi�, dr�a�y, zbli�aj�c si� w coraz szybszym tempie.

Mniej wi�cej w �rodku p�askowy�u, po�r�d kamienistego pola, nasze powozy zwolni�y. Droga przez prze��cz by�a w�ska; jedynie wi�ksze ska�y i kamienie usuni�to na pobocza, by zapewni� przejazd jednemu zaprz�gowi przez sp�kany teren. Miejsce do mijania, niewielka owalna powierzchnia, z kt�rej uprz�tni�to t�ucze�, znajdowa�o si� w po�owie odleg�o�ci mi�dzy moim powozem a tym, kt�ry si� do mnie zbli�a�. Mog�em teraz dostrzec dwa bia�e konie ci�gn�ce �w pojazd i, mimo blasku migocz�cych lamp, wy�owi� z mroku niewyra�n� posta� na ko�le. �ci�gn��em cugle klaczom, pozwalaj�c im biec wolnym k�usem naprz�d, tak �eby nasze powozy spotka�y si� na mijance. Wygl�da�o na to, �e m�j odpowiednik spodziewa� si� tego spotkania i r�wnie� zwolni�.

I w�a�nie w tamtej chwili poczu�em dziwny, trudny do okre�lenia strach; przeszy� mnie nag�y i niepohamowany spazmatyczny dreszcz, jak gdyby moje cia�o porazi� pr�d, jaki� piorun, niewidzialny i bezg�o�ny, spadaj�cy z nieruchomego nieba. Nasze powozy dotar�y do przeciwnych kra�c�w ma�ego placu. Skr�ci�em w prawo; pow�z naprzeciw mnie zjecha� jednak w swoj� lew� stron�, tak �e nasze konie znalaz�y si� oko w oko, wzajemnie blokuj�c sobie przejazd. Zatrzyma�y si�, zanim ja i drugi wo�nica �ci�gn�li�my cugle. Szarpn��em do ty�u, cmokaj�c j�zykiem, przekonuj�c klacze, �eby si� wycofa�y. Drugi pow�z r�wnie� si� cofn��. Pomacha�em do niewyrazniej postaci na ko�le, pr�buj�c pokaza�, �e tym razem pojad� lew� stron� i pozwol� im min�� mnie z prawej. Pomacha�a do mnie w tej samej chwili. Nasze powozy zatrzyma�y si�. Nie potrafi�em stwierdzi�, czy gest tamtego wo�nicy oznacza�, �e zgodzi� si� jecha� dalej, czy nie. �ci�gn��em ci�ko dysz�ce klacze w lewo. Drugi pow�z znowu ruszy�, jak gdyby chcia� zajecha� mi drog�, lecz zrobi� to tak b�yskawicznie, �e wydawa�o si�, i� znowu ruszyli�my r�wnocze�nie.

Pokonany po raz kolejny, zatrzyma�em moje klacze; sta�y naprzeciw swoich upiornych odpowiednik�w, oddzielone pust� przestrzeni�, kt�r� wype�nia�y ich zmieszane oddechy. Postanowi�em, �e tym razem, zamiast si� wycofa�, pozostawi� sw�j pow�z nieruchomo i poczekam, a� tamten si� wycofa, pozwalaj�c mi przejecha� obok.

Drugi pow�z zosta� na miejscu, w zupe�nym bezruchu. Zesztywnia�em. Poczu�em si� zmuszony wsta�, os�aniaj�c oczy przed blaskiem trzaskaj�cych lamp i usi�uj�c dostrzec zwr�conego do mnie twarz� wo�nic� z tej niewielkiej, lecz denerwuj�co trudnej do przebycia odleg�o�ci. Zobaczy�em, �e tamten m�czyzna r�wnie� si� podnosi, zupe�nie jakby by� moim lustrzanym odbiciem; przysi�g�bym, �e on tak�e podni�s� r�k� do oczu, tak samo jak ja.

Pozosta�em bez ruchu. Serce bi�o mi szybko w piersi, wr�ci�a te� dziwna lepko�� d�oni, kt�rej do�wiadczy�em wcze�niej, nawet w sk�rzanych r�kawiczkach. Odchrz�kn��em i zawo�a�em do m�czyzny w powozie naprzeciwko:

��Panie! Prosz�, niech pan�

Przerwa�em. Drugi wo�nica przem�wi��� i umilk��� dok�adnie w chwili, gdy ja zacz��em, a potem przesta�em m�wi�. Jego g�os nie by� echem, nie wypowiada� s��w, kt�re ja wypowiedzia�em, i nawet nie by�em pewien, czy m�wi� tym samym j�zykiem, ale ton by� podobny do mojego. Ogarn�a mnie nag�a furia; gwa�townie machn��em r�k� w prawo, on w tym samym momencie wykona� gest w swoj� lew� stron�.

��W�a�nie!�� krzykn��em, gdy on r�wnie� krzykn��.

Sta�em jeszcze przez chwil�, niezdolny udawa� przed sob�, �e dreszcz, kt�ry mnie przeszy�, by� reakcj� na zimno; dygota�em wr�cz, nie dr�a�em, i szybko usiad�em, by ul�y� swoim chwiejnym teraz nogom oraz by dalej kierowa� si� obran� w�a�nie taktyk�. Nie patrz�c wprost na mojego przeciwnika�� gdy� teraz tak w�a�nie my�la�em o tym cz�owieku, najwyra�niej zdecydowanym mnie zatrzyma栗 podnios�em bat i strzeli�em z niego nad klaczami, kieruj�c je w lewo. Nie us�ysza�em drugiego trza�ni�cia batem, lecz para bia�ych koni naprzeciwko stan�a d�ba podobnie jak para moich, a potem skr�ci�a w swoj� praw� stron�, tak �e cztery bestie zmierza�y przez chwil� ku sobie, nim jeszcze raz stan�y d�ba, podrywaj�c przednie nogi, dzwoni�c uprz꿹, dotykaj�c si� niemal �bami i wierzgaj�cymi kopytami. Krzycz�c i strzelaj�c z bata, szarpn��em je do ty�u i spr�bowa�em min�� drugi pow�z z przeciwnee strony. I znowu dozna�em niepowodzenia; zwr�cony ku mnie pojazd wydawa� si� odzwierciedla� ka�de moje dzia�anie.

W ko�cu cofn��em nerwowe, potrz�saj�ce �bami klacze, maj�c naprzeciwko r�wnie zaniepokojon� par� po drugiej stronie owalnego placu. R�ce mi si� trz�s�y, na czo�o wyst�pi� zimny pot. Zmru�y�em oczy, rozpaczliwie pr�buj�c zobaczy�, kim jest m�j przeciwnik, lecz nad blaskiem lamp tamtego powozu wznosi� si� jedynie bardzo niewyra�ny zarys jakiej� postaci, a jej twarz by�a zupe�nie niewidoczna.

By�em pewien, �e nie ma tu �adnego lustra (nawet ta absurdalna ewentualno�� wydawa�a si� w tym momencie bardziej mo�liwa do przyj�cia ni� cokolwiek innego), a poza tym konie, kt�re sta�y naprzeciw mnie, by�y bia�e, nie gniade�� jak para zaprz�ona do mojego powozu. Zastanawia�em si�, co teraz zrobi�. Nie zauwa�y�em �adnej innej drogi przez prze��cz; g�azy i ska�y, kt�re usuni�to, �eby utworzy� trakt, zosta�y u�o�one w sterty tworz�ce po obu stronach prowizoryczny mur si�gaj�cy do pasa. Nawet gdybym zdo�a� znale�� jak�� luk�, teren za murem by� nie do przebycia.

Od�o�y�em bat i zszed�em na kamienne pod�o�e. Tamten post�pi� tak samo. Gdy to zobaczy�em, zawaha�em si�, znowu zaw�adn�� mn� g��boki niepok�j. Odwr�ci�em si� niemal mimowolnie i spojrza�em za zapiecz�towany pow�z, na drog� prowadz�c� ze skraju p�askowy�u. Powr�t, r�wnoznaczny z poniechaniem moich zamiar�w, by� nie do pomy�lenia. Nawet gdyby m�j cel by� doczesny, gdybym by� jakim� zwyk�ym podr�nym, zmierzaj�cym po prostu do gospody na odludziu lub odleg�ego miasta po drugiej stronie prze��czy, za nic bym nie zawr�ci�; nie widzia�em �adnych innych dr�g odchodz�cych od traktu, kt�rym jecha�em ze stacji po�o�onej daleko w dolinie, nie s�ysza�em te� o �adnej innej prze��czy prowadz�cej przez te g�ry w zasi�gu jednodniowej jazdy. Z uwagi na rodzaj �adunku i pilno�� mojej misji nie mia�em innego wyj�cia jak dalej jecha� wybran� drog�. Udawszy, �e cia�niej �ci�gam ko�nierz wok� szyi, przycisn��em ukryty rewolwer do piersi. Skradaj�c si�, pr�buj�c jednocze�nie si�gn�� w g��b swej istoty, dotrze� do wszelkich rezerw rozs�dku i odwagi, jakie mog�em znale��, dopiero w ostatniej chwili zorientowa�em si�, �e posta� naprzeciwko na�laduje moje ruchy i zanim zrobi�a krok do przodu, r�wnie� �ci�gn�a klapy ko�nierza.

M�czyzna by� ubrany podobnie jak ja; prawd� m�wi�c, ka�dy inny str�j przy tej pogodzie grozi�by szybkim ko�cem. P�aszcz mia� chyba troch� d�u�szy, a cia�o bardziej kr�pe od mojego. Doszli�my do linii trz�s�cych si� �b�w naszych wierzchowc�w. Nie pami�tam, bym kiedykolwiek do�wiadczy� r�wnie szybkiego i gwa�townego bicia serca jak teraz; jaki� nieokre�lony wstr�t przyci�ga� mnie, sprawia�, �e szed�em ku tej wci�� niezupe�nie widocznej postaci. Tak jakby jakie� magnetyczne si�y, kt�re przedtem przeszkadza�y min�� si� naszym powozom, zosta�y odwr�cone i teraz wsysa�y mnie nieub�aganie, ci�gn�c ku czemu�, czego, jak wyra�nie da�o do zrozumienia moje serce, si� ba�em�� lub powinienem si� ba栗 bezgranicznie, w spos�b, w jaki niekt�rych ludzi n �ci przepa��, gdy stoj� nad samym jej brzegiem.

Zatrzyma� si�. Ja r�wnie�. Z poczuciem nag�ej ulgi, z kr�tkotrwa�� bezgraniczn� i niczym nie zm�con� rado�ci� ujrza�em, �e ten m�czyzna nie ma mojej twarzy. Jego by�a bardziej kanciasta, oczy bli�ej i g��biej osadzone, a nad ustami mia� ciemne w�sy. Patrzy� na mnie, stoj�c w �wietle lamp mojego powozu, tak jak ja sta�em w �wietle jego, i bada� wzrokiem moj� twarz z, jak przypuszcza�em, r�wnie o�ywion� i odpr�on� min� jak moja. Zacz��em m�wi�, ale przerwa�em, zanim powiedzia�em co� wi�cej ni�:�� M�j drogi��� M�czyzna przem�wi� w tym samym momencie; wypowiedzia� jakie� kr�tkie s�owo lub zwrot, najwidoczniej zwracaj�c si� do mnie tak, jak mia�em si� zwr�ci� do niego. Teraz by�em pewien, �e pos�ugiwa� si� obcym j�zykiem, ale nie potrafi�em go rozpozna�. Czeka�em, a� znowu si� odezwie, ale on sta� bez s�owa, najwyra�niej przypatruj�c si� mojej twarzy.

Pokr�cili�my g�owami w tym samym momencie.

��To sen�� powiedzia�em cicho, podczas gdy on cicho przem�wi� w swoim j�zyku.�� To nie mo�e si� dzia栗 ci�gn��em.�� To niemo�liwe. Ja �ni�, a ty jeste� czym� z mojego wn�trza.

Obaj umilkli�my r�wnocze�nie.

Popatrzy�em na jego pow�z, gdy on popatrzy� na m�j. Oba wydawa�y si� identyczne. Nie potrafi�em oceni�, czyjego by� zapiecz�towany, zamkni�ty na k��dk� i opasany rzemieniami jak m�j, czy jego zawarto�� by�a r�wnie cenna i straszna jak ta zamkni�ta w moim.

Raptem zrobi�em krok w bok; m�czyzna poruszy� si� w tej samej chwili, jakby chcia� zast�pi� mi drog�. Cofn�li�my si�. Czu�em teraz jego zapach�� dziwn� pi�mow� wo� jakich� perfum zmieszan� ze �ladami st�ch�ego aromatu nieznanego korzenia b�d� bulwy. Jego twarz zmarszczy�a si� nieco, tak jakby poczu� co� ode mnie�� co�, co uzna� za nie wiedzie� czemu niepokoj�ce lub odra�aj�ce. W chwili gdy przypomnia�em sobie o rewolwerze, dziwnie zadr�a�a mu jedna brew. Przez my�li przemkn�o mi absurdalne wyobra�enie nas obu wyci�gaj�cych rewolwery i strzelaj�cych do siebie oraz o�owianych pocisk�w zderzaj�cych si� w powietrzu, sp�aszczaj�cych si� w idealnie okr�g�e monety. M�j niedoskona�y sobowt�r u�miechn�� si� tak jak ja. Pokr�cili�my g�owami; mia�em wra�enie, �e ten ruch przynajmniej nie wymaga t�umaczenia, cho� przysz�o mi do g�owy, �e do tej sytuacji r�wnie dobrze pasowa�oby podobnie powolne i rozwa�ne skinienie g�ow�. Ka�dy z nas cofn�� si� i potoczy� wzrokiem po cichej, zimnej i nagiej panoramie tego nocnego miejsca, jakby�my w samej jego pustce mogli znale�� co�, co zainspirowa�oby jednego z nas b�d� obu. Nie potrafi�em o niczym my�le�.

Odwr�cili�my si�, poszli�my z powrotem do naszych powoz�w i wspi�li�my si� na koz�y. M�czyzna, na powr�t majacz�ca w mroku za dr��cym �wiat�em lamp swego powozu posta� (jak� bez w�tpienia by�em r�wnie� dla niego), usiad�, znieruchomia� na pewien czas, po czym wzruszywszy z rezygnacj� ramionami i pochyliwszy si� niczym starzec, chwyci� lejce�� jak ja�� jedn� r�k� (a ja odzwierciedli�em jego ruchy i do�wiadczy�em uczucia starczej jak gdyby goryczy, oci�a�o�ci okrywaj�cej mnie warstw� kruch� jak l�d, uczucia bardziej zab�jczego i dotkliwego ni� wszelki ch��d niesiony przez powietrze).

Delikatnie szarpn�� za �by swoich koni; da�em znak moim w ten sam spos�b. Zacz�li�my zawraca� powozami, wykorzystuj�c ograniczone powierzchnie ma�ego placu, przesuwaj�c si� drobnymi ruchami w prz�d i w ty� i pogwizduj�c na konie.

Gdy si� zr�wnamy, postanowi�em, gotowi niczym okr�ty liniowe, wyci�gn� bro� i strzel�. Nie mog� wr�ci�; bez wzgl�du na to, czy on ust�pi, niezale�nie od jego determinacji, musz� jecha� dalej. Nie mam wyboru.

Powoli manewrowali�my swoimi niezdarnymi wehiku�ami, a� w ko�cu ustawi�y si� r�wnolegle. Jego, podobnie jak m�j, by� zamkni�ty na k��dk�, z opuszczonymi �aluzjami, ciasno opasany. M�czyzna spojrza� na mnie i powoli, niemal�e z samozadowoleniem, si�gn�� r�k� pod po�� p�aszcza. Zrobi�em to samo, wsuwaj�c d�o� do wewn�trznej kieszeni kaftana i ostro�nie wyci�gaj�c rewolwer. Czy zdejmie r�kawiczk�? Ka�dy z nas si� zawaha�, a potem on identycznie jak ja rozpi�� guziki swojej na przegubie. Po�o�y� r�kawiczk� na ko�le u swego boku, po czym uni�s� rewolwer, by we mnie wycelowa�.

Poci�gn� za spust tak samo j ak ja. Rozleg�y si� tylko dwa ciche trzaski i nic poza tym.

Obaj otworzyli�my komor� nabojow�; w �wietle lampy zobaczy�em, �e iglica w moim rewolwerze uderzy�a w sp�onk�; na metalu w kolorze miedzi wida� by�o male�kie wkl�ni�cie. �adunek w moim naboju, podobnie jak w jego, by� najwyra�niej wilgotny lub �le wykonany. To si� czasami zdarza.

M�czyzna znowu na mnie spojrza� i u�miechn�li�my si� smutno. W�o�yli�my rewolwery z powrotem do kieszeni kaftan�w, zawr�cili�my powozami i odjechali�my z powrotem ku dolinom i chmurom�� ja z moim przera�aj�cym �adunkiem, on ze swoim.

���a potem obaj strzelamy w tym samym momencie, a przynajmniej obaj poci�gamy za spust w tym samym momencie, ale nic si� nie dzieje. Oba naboje to niewypa�y. Wi�c po prostu u�miechamy si� do siebie z czym� w rodzaju rezygnacji, jak przypuszczam, zawracamy powozami i ruszamy tam, sk�d przyjechali�my.

Milkn�. Doktor Joyce patrzy na mnie znad szkie� okular�w w z�otych oprawkach.

��To wszystko?�� pyta. Potwierdzam skinieniem g�owy.

��Potem si� budz�.

��Tak po prostu?�� Doktor Joyce wydaje si� zmartwiony.�� Nic wi�cej?

��Koniec snu�� odpowiadam szorstko.

Doktor Joyce sprawia wra�enie zupe�nie nie przekonanego (nie wini� go za to wcale, to wszystko stek k�amstw) i kr�ci g�ow� w ge�cie, kt�ry chyba wyra�a poirytowanie.

Stoimy na �rodku sali z sze�cioma czarnymi �cianami i bez mebli; to kort do rackets, zbli�amy si� do ko�ca meczu. Doktor Joyce�� pi��-dziesi�ciolatek, do�� sprawny, lecz troch� oty�y�� wierzy w sensowno�� udzia�u w zaj�ciach swoich pacjent�w ilekro� to mo�liwe; obaj gramy w rackets, wi�c zamiast siedzie� w jego gabinecie, przyszli�my tutaj na mecz. Opowiada�em mu m�j sen na raty, mi�dzy kolejnymi pi�kami.

Doktor Joyce ca�y jest r�owy i szary: siwe k�dzierzawe w�osy, r�owa twarz, c�tkowane szaror�owe ramiona i nogi stercz�ce z szarych szort�w. Jego oczy za zabezpieczonymi �a�cuszkiem okularami w z�otych oprawkach s� jednak niebieskie: bystre, ciemnoniebieskie i osadzone w jego r�owej twarzy jak kawa�ki szk�a wetkni�te w talerz z surowym mi�sem. Ci�ko dyszy (ja nie), pot si� z niego leje (ja spoci�em si� dopiero przy ostatniej pi�ce) i patrzy bardzo podejrzliwie (jak ju� powiedzia�em, nie bez powodu).

��Budzi si� pan?�� pyta.

Staram si� jak mog�, �eby w moim g�osie zabrzmia�o rozdra�nienie:

��Nie mog�, do cholery, kontrolowa� tego, co mi si� �ni.�� (K�am stwo).

Doktor wydaje z siebie profesjonalne westchnienie i u�ywa swojej rakiety wy�apuj�cej do zgarni�cia pi�ki, do kt�rej nie zd��y� podczas ostatniej wymiany. Wlepia wzrok w �cian� serwisow�.

��Pana serw, Orr�� m�wi szorstko.

Serwuj�, po mnie robi to doktor. Rackets to gra dla dw�ch os�b, ka�dej z dwiema rakietami�� wychwytuj�c� i uderzaj�c�. Gra si� dwiema r�owymi pi�kami na sze�ciok�tnym, pomalowanym na czarno korcie. To ostatnie, poddane obr�bce niewyszukanego humoru, doprowadzi�o do tego, �e rackets uznaje si� za m�sk� gr�. Doktor Joyce zna si� na niej lepiej ode mnie, ale jest ni�szy, ci�szy, starszy i ma gorsz� koordynacj� ruch�w. Gram dopiero od sze�ciu miesi�cy (zaleci� mi to m�j fizjoterapeuta), ale wygrywam wymianꠗ i ca�y mecz�� do�� �atwo, wy�apuj�c jedn� pi�k�; tymczasem doktor psuje drug�. Stoi, dysz�c i patrz�c na mnie z furi�; uosobienie r�owej urazy.

��Jest pan pewien, �e nie by�o nic poza tym?�� pyta.

��Absolutnie�� odpowiadam.

Doktor Joyce jest moim lekarzem od sn�w. Specjalizuje si� w analizie sn�w i wierzy, �e analizuj�c moje, zdo�a odkry� o mnie wi�cej, ni� m�g�bym mu powiedzie� w efekcie �wiadomych wysi�k�w (cierpi� na amnezj�). Ma nadziej�, �e wykorzystuj�c to, co stwierdzi t� metod�, jako� pobudzi moj� wyst�pn� pami�� do dzia�ania: ciach! Uwolni� si� jednym pot�nym skokiem wyobra�ni. Przez ponad p� roku stara�em si� ze wszystkich si� wsp�pracowa� z nim w tym szlachetnym przedsi�wzi�ciu, lecz moje sny zawsze by�y albo zbyt niewyra�ne, by je dok�adnie przytoczy�, albo zbyt banalne, by warto je by�o analizowa�. W ko�cu, nie chc�c rozczarowa� coraz bardziej zniech�conego doktora, uciek�em si� do wymy�lenia snu. Mia�em nadziej�, �e m�j sen o zapiecz�towanych powozach da doktorowi Joyce�owi co�, co m�g�by naprawd� zacz�� rozgryza� swymi ��toszarymi z�bami, lecz widz�c jego rozdra�nione spojrzenie i wojownicz� postaw�, odnios�em wra�enie, �e tak si� nie sta�o.

��Dzi�ki za grꠗ m�wi.

��Ca�a przyjemno�� po mojej stronie�� odpowiadam z u�miechem.

Pod prysznicami doktor Joyce uderza poni�ej pasa.

��A pana libido, Orr? W normie?

Namydl� sw�j wydatny brzuch, a ja rozcieram pieniste kr�gi na mojej piersi.

��Owszem, doktorze. A pana? Poczciwy doktor odwraca wzrok.

��Pyta�em jako lekarz�� wyja�nia.�� My�leli�my po prostu, �e mog� by� z tym jakie� problemy. Ale skoro jest pan pewien��� Jego g�os ula tuje, a on wchodzi pod strumie� wody, �eby si� op�uka�.

Czego poczciwy doktor oczekuje? Referencji?

Wyk�pani, przebrani i po wizycie w klubowym barze jedziemy wind� na poziom, na kt�rym znajduj� si� pomieszczenia ordynacyjne doktora Joyce�a. Doktor wygl�da normalniej w swoim szarym garniturze i r�owym krawacie, ale wci�� si� poci. W spodniach, jedwabnej koszuli, kamizelce i surducie (niesionym na razie na ramieniu) czuj� si� od�wie�ony i spokojny. Winda�� sk�rzane fotele, ro�liny w doniczkach�� delikatnie szumi, gdy pnie si� do g�ry. Doktor Joyce idzie usi��� sobie na �awce przy jednej ze �cian, ko�o windziarza, kt�ry czyta gazet�. Wyjmuje lekko zszarza�� bia�� chusteczk�, ociera czo�o i pyta:

��Wi�c co pana zdaniem znaczy ten sen, Orr?

Spogl�dam na czytaj�cego gazet� windziarza. Poza nami nie ma nikogo w kabinie, ale wydawa�o mi si�, �e nawet obecno�� obs�uguj�cego wind� ch�opca stanowi dostateczn� przeszkod� w czym�, co jak my�la�em, mia�o by� poufn� wymian� zda�. W�a�nie dlatego zmierzali�my do gabinetu poczciwego doktora. Wlepiam wzrok w boazeri� windy, obite sk�r� meble i raczej banalne ryciny marynistyczne (i dochodz� do wniosku, �e wol� windy z widokiem na okolic�).

��Nie mam poj�cia�� odpowiadam. Kiedy� (wydaje si�, �e sobie to przypominam) my�la�em, i� moje sny znacz� dok�adnie to, co ma mi powiedzie� doktor Joyce, ale poczciwy doktor wyprowadzi� mnie z tego b��du jaki� czas temu, gdy jeszcze usi�owa�em mie� sny wystarczaj�co znacz�ce dla niego, by zacz�� nad nimi pracowa�.

��Ale w�a�nie o to chodzi�� ze znu�eniem m�wi doktor Joyce�� �e prawdopodobnie pan wie.

��Tylko nie chc� panu powiedzie�?�� podpowiadam. Doktor Joyce kr�ci g�ow�.

��Nie, przypuszczalnie nie potrafi pan.

��Po co wi�c pan pyta?

Winda zwalnia i si� zatrzymuje. Poradnia doktora znajduje si� mniej wi�cej w po�owie g�rnej cz�ci mostu, w r�wnej odleg�o�ci od wiecznie zasnutego par� peronu i jednego z cz�sto zatopionych w chmurach wierzcho�k�w wielkiej budowli. To cz�owiek o niema�ych wp�ywach, skoro jego poradnia mie�ci si� na zewn�trz g��wnej konstrukcji i zapewnia jeden z tych bardzo poszukiwanych widok�w na morze. Czekamy, a� otworz� si� drzwi.

��Musi pan sobie postawi� pytanie�� o�wiadcza doktor�� co tego rodzaju sen oznacza w odniesieniu do mostu.

��Mostu?

��Tak�� potwierdza skinieniem g�owy.

��Nie zdo�a� mnie pan wyleczy栗 wyja�niam mu.�� Nie rozumiem, jaki mo�e istnie� zwi�zek mi�dzy mostem a moim snem.

Kolejne lekarskie wzruszenie ramion.

��By� mo�e sen jest mostem�� zastanawia si� na g�os, gdy rozsuwa j� si� wewn�trzne drzwi. Wyjmuje przepustk�, by pokaza� j� windzia rzowi.�� By� mo�e to most jest snem.

(No c�, ogromnie mi pom�g�). Pokazuj� windziarzowi moj� szpitaln� bransoletk� identyfikacyjn�, po czym id� za poczciwym doktorem szerokim, pokrytym wyk�adzin� dywanow� korytarzem do jego przychodni.

Bransoletka identyfikacyjna na przegubie mojej prawej r�ki to pasek z tworzywa, zawieraj�cy jakie� urz�dzenie elektroniczne wyszczeg�lniaj�ce moje nazwisko i miejsce zamieszkania. Okre�la ona charakter mojego schorzenia, terapi�, kt�r� przechodz� i nazwisko mojego lekarza. Na plastykowym pasku wydrukowano moje imi� i nazwisko: John Orr. Tak naprawd� to nie s� moje personalia; to imi� i nazwisko, kt�re otrzyma�em od dyrekcji mostowego szpitala, gdy tu przyby�em. John, poniewa� jest cz�sto spotykanym, nieszkodliwym imieniem, Orr dlatego, �e gdy zosta�em wy�owiony z w�d faluj�cych wok� jednego z wielkich granitowych filar�w mostu, na piersi mia�em du�e sine st�uczenie, niemal idealnie r�wne ko�o odci�ni�te na moim ciele (mia�em sze�� po�amanych �eber). Wygl�da�o jak litera O. Orr by�o pierwszym nazwiskiem rozpoczynaj�cych si� na O, kt�re przysz�o na my�l piel�gniarkom obarczonym obowi�zkiem opieki nade mn�; to im zgodnie z tradycj� pozwala si� nadawa� nazwiska znajdom, a poniewa� odkryto mnie bez jakichkolwiek �wiadectw to�samo�ci, zakres terminu rozszerzono tak�e na mnie.

M�g�bym doda�, �e moja pier� nadal pobolewa od czasu do czasu, jak gdyby �w dziwny, niewiadomego pochodzenia znak pozosta� tam w ca�ej swej barwnej okaza�o�ci. Nie musz� chyba dodawa�, �e dozna�em tak�e ran g�owy, pierwotnie uwa�anych za przyczyn� mojej amnezji. Doktor Joyce jest sk�onny przypisa� b�l, kt�ry odczuwam w piersi, temu samemu urazowi, kt�ry wywo�a� u mnie zanik pami�ci. S�dzi, �e moja niezdolno�� przypomnienia sobie zdarze� z dawnego �ycia zosta�a spowodowana nie tyle przez obra�enia g�owy, ile przez jaki��� mo�e zwi�zany z nimi�� wstrz�s psychiczny, i �e rozwi�zania problemu mojej amnezji nale�y szuka� w moich snach. W�a�nie dlatego przyj�� mnie na terapi�: jestem ciekawym przypadkiem, wyzwaniem. Odkryje dla mnie moj� przesz�o�� bez wzgl�du na to, jak d�ugo to potrwa.

W poczekalni spotykamy Przera�aj�cego M�odego Cz�owieka, kt�ry jest recepcjonist�. To bystry i pe�en animuszu cz�owiek, zawsze got�w opowiedzie� dowcip lub jak�� dykteryjk�, zawsze sk�onny poda� kaw� lub herbat� i pom�c w na�o�eniu lub zdj�ciu p�aszcza; nigdy nie jest ponury ani markotny, opryskliwy ani nieprzyjemny, i zawsze interesuje si� tym, co pacjenci doktora Joyce�a maj� do powiedzenia. Jest szczup�y, schludnie ubrany, ze starannie wypiel�gnowanymi r�kami; stosuje wod� kolo�sk� o dyskretnym zapachu, dawkowan� oszcz�dnie, lecz z dobrym skutkiem, jego fryzura za� jest staranna i gustowna, a zarazem naturalna. Czy musz� dodawa�, �e ka�dy z pacjent�w doktora Joyce�a, z jakim kiedykolwiek rozmawia�em, serdecznie nim gardzi?

��Doktorze, jak to mi�o zn�w pana widzie�!�� m�wi.�� Dobrze si� panu gra�o?

��O tak�� bez entuzjazmu odpowiada doktor, rozgl�daj�c si� po poczekalni. W pokoju s� jeszcze tylko dwie inne osoby: policjant oraz chudy, wygl�daj�cy na zmartwionego m�czyzna z obfitym �upie�em. Zafrasowany m�czyzna siedzi z zamkni�tymi oczami na jednym z sze�ciu�� chyba�� krzese� poczekalni. Policjant siedzi na nim, popijaj�c kaw� z fili�anki. Doktor Joyce ogarnia t� dziwn� konfiguracj� oboj�tnym spojrzeniem.

��By�y jakie� telefony?�� pyta Przera�aj�cego M�odego Cz�owieka, kt�ry stoi lekko pochylony, z r�kami z��czonymi czubkami palc�w.

���adnych pilnych, panie doktorze. Zostawi�em chronologiczny spis na pana biurku, z wst�pnym uszeregowaniem wed�ug wa�no�ci odpowiedzi w porz�dku wznosz�cym na lewym marginesie. Fili�ank� herbaty, doktorze? A mo�e kaw�?

��Nie, dzi�kuj�.

Doktor Joyce machni�ciem r�ki ka�e odsun�� si� Przera�aj�cemu M�odemu Cz�owiekowi na bok i ucieka do swojego gabinetu. Wr�czam PMC m�j p�aszcz, gdy ten m�wi:

��Dzie� dobry, panie Orr! Czy mog� wzi�� pana� Och, dzi�kuj� panu! Dobrze si� panu gra�o, panie Orr?

��Nie.

Policjant dalej siedzi na chudzielcu z �upie�em. Odwraca wzrok z wyrazem zgry�liwo�ci granicz�cej z za�enowaniem.

��Bo�e m�j�� m�wi m�ody recepcjonista, i wygl�da na stroskanego.

��Przykro mi to s�ysze�, panie Orr. Mo�e fili�ank� czego�, co pana roz weseli?

��Nie, dzi�kuj�.

Mijam go szybko, by do��czy� do doktora w jego gabinecie. Joyce przegl�da list� le��c� pod przyciskiem do papieru na bibularzu imponuj�co wielkiego biurka.

��Doktorze Joyce, dlaczego w pana poczekalni jest policjant siedz� cy na jakim� m�czy�nie?�� pytam.

Patrzy w stron� drzwi, kt�re w�a�nie zamkn��em za sob�, i m�wi:

��Och, to pan Berkeley. Ma typowe urojenia. Ci�gle mu si� wydaje, �e jest meblem.

Marszczy czo�o i stuka palcem w pozycj� na li�cie. Siadam w wolnym fotelu.

��Naprawd�?

��Tak. Jego mniemanie o tym, kim jest, zmienia si� z dnia na dzie�. Ka�demu, kto go pilnuje, m�wimy, �eby mu ust�powa�, gdy to tylko mo�liwe.

��Rozumiem. My�la�em, �e s� jak�� minimalistyczn� radykaln� grup� teatraln�. Rozumiem, �e pan Berkeley s�dzi teraz, �e jest krzes�em.

Doktor Joyce marszczy brwi.

��Niech pan nie b�dzie idiot�, Orr. Przecie� nie po�o�y�by pan jednego krzes�a na drugim, prawda? Pewnie my�li, �e jest poduch�.

��Oczywi�cie�� odpowiadam, kiwaj�c g�ow�.�� Czemu stra�nik policyjny?

��Och, te urojenia mog� si� sta� troch� niebezpieczne; co jaki� czas wydaje mu si�, �e jest bidetem w damskiej toalecie. Zazwyczaj nie jest gwa�towny, po prostu��� Doktor Joyce przez chwil� wpatruje si� nieprzytomnie w pastelowor�owy sufit swojego gabinetu, szukaj�c odpowiedniego s�owa, po czym wy�awia je z pami�ci:�� �bywa natarczywy.

��Powraca do studiowania listy.

Odchylam si� do ty�u. Pod�oga gabinetu doktora Joyce�a jest wy�o�ona tekowym drewnem i pokryta przypadkowymi dywanami w delikatnych odcieniach i w banalne abstrakcyjne wzory. Z imponuj�cym biurkiem harmonizuj� dwie wypchane grubymi tomami biblioteczki i szafka na akta. Jest r�wnie� niski st� z wygodnymi i gustownymi fotelami, w jednym z kt�rych teraz siedz�. Po�ow� jednej �ciany gabinetu zajmuje okno, lecz widok zas�aniaj� story. P�przezroczyste, iskrz� si� w porannym s�o�cu, przepuszczaj�c odpowiedni� ilo�� �wiat�a.

Doktor zgniata w kulk� starannie zapisan� na maszynie kartk� i wrzucaj� do pojemnika na �mieci. Wyci�ga fotel zza biurka i ustawia go tak, �eby�my mogli siedzie� zwr�ceni twarzami do siebie. �ci�ga notes z blatu i k�adzie go na kolanach, po czym z kieszeni na piersi wyjmuj e ma�y srebrny o��wek automatyczny.

��No dobra, Orr, na czym stan�li�my?

��Wydaje mi si�, �e pana ostatni� przypuszczalnie konstruktywn� hipotez� by�o, �e most mo�e by� snem.

Doktorowi opadaj� k�ciki ust.

��Sk�d by pan wiedzia�, gdyby by�o inaczej ?

��Sk�d bym wiedzia�, gdyby most nie by� snem?

Doktor odchyla si� w fotelu z min� cz�owieka znaj�cego si� na rzeczy.

��W�a�nie.

��No c�, a sk�d pan wie, �e nie jest, doktorze? U�miecham si�. Doktor wzrusza ramionami.

��Pytanie mnie o to nie ma sensu. Przecie� by�bym cz�ci� tego snu.�� Pochyla si� do przodu w swoim fotelu; robi� to samo, wi�c siedzimy niemal nos w nos.�� Co oznacza zapiecz�towany pow�z?�� pyta.

��Pewnie pokazuje, �e czego� si� bojꠗ rzucam opryskliwie.

��Tak, ale czego?�� syczy doktor z bliska.

��Poddaj� si�. Niech pan mi to powie.

Przez d�u�sz� chwil� siedzimy oko w oko. Potem doktor przerywa t� pr�b� si�, odchylaj�c si� do ty�u i wzdychaj�c tak g�o�no, jakby powietrze uchodzi�o z fotela ze sztucznej sk�ry. Zapisuje par� uwag.

��Jak idzie pana dochodzenie?�� pyta rzeczowo. Wyczuwam pu�apk�. Obserwuj� go przez zmru�one oczy.

��Jakie dochodzenie?

��Zanim opu�ci� pan szpital i jeszcze niedawno m�wi� mi pan o do chodzeniu, kt�re prowadzi. Powiedzia� pan, �e stara si� dowiedzie� wszystkiego o mo�cie. Wtedy wydawa�o si� to do�� wa�ne dla pana.

Odchylam si� w fotelu.

��Rzeczywi�cie pr�bowa�em si� dowiedzie� paru rzeczy. Ale�

��Ale zrezygnowa� pan�� m�wi poczciwy doktor; kiwa g�ow�, notuje.

��Pr�bowa�em. Napisa�em listy do wszystkich urz�d�w, biur, departament�w, college��w i gazet, jakich adresy zdo�a�em znale��. �l�cza�em do p�na w nocy, pisz�c listy, ca�e tygodnie przesiadywa�em w przedpokojach, poczekalniach, recepcjach i na korytarzach. Sko�czy�o si� skurczem r�ki, ostrym przezi�bieniem i wezwaniami przed Komisj� ds. Nadu�y� w Wykorzystywaniu Diet na Utrzymanie przez Pacjent�w Zakwaterowanych Poza Szpitalem. Nie mogli uwierzy�, ile wydaj� na op�aty pocztowe.

��I co pan odkry�?

Doktor Joyce jest rozbawiony.

���e nie ma sensu pr�bowa� uzyska� jakiekolwiek cenne informacje na temat mostu.

��Co pan nazywa cennymi informacjami?

��Gdzie si� znajduje. Co ��czy. Ile ma lat. Tego rodzaju rzeczy.

��Nie poszcz�ci�o si�?

��Nie s�dz�, by szcz�cie mia�o z tym wiele wsp�lnego. Nie s�dz�, by ktokolwiek zna� odpowiedzi b�d� si� tym przejmowa�. Wszystkie moje listy gin�y lub wraca�y nie otworzone, albo z za��czonymi odpowiedziami w j�zykach, kt�rych ja nie rozumia�em, a �adna z os�b, z kt�rymi zdo�a�em si� skontaktowa�, nie potrafi�a poj��.

��No c󿠗 doktor porusza r�k� niczym wahad�em�� pan rzeczywi�cie ma problem z j�zykami, prawda?

Rzeczywi�cie mam. W ka�dej cz�ci mostu w u�yciu jest do tuzina r�nych j�zyk�w; specjalistyczne �argony stworzone na przestrzeni lat przez przedstawicieli rozmaitych zawod�w i wyspecjalizowanych grup, rozwini�te, wzbogacone i udoskonalone do granic zrozumia�o�ci tak dawno temu, �e nikt w�a�ciwie nie pami�ta�, czy ten proces mia� miejsce, ani nie m�g� sobie przypomnie� czas�w, zanim si� rozpocz��. Ja�� odkryto to, gdy wyszed�em ze stanu �pi�czki�� m�wi� j�zykiem Sztabu i Administrator�w: oficjalnym, ceremonialnym j�zykiem mostu. O ile jednak prawie wszyscy pozostali pos�uguj� si� co najmniej jednym innym j�zykiem, zwykle zwi�zanym z ich prac� lub oficjalnym stanowiskiem, ja�� nie. Gdy znajduj� si� w�r�d zaaferowanych t�um�w zamieszkuj�cych g��wne arterie komunikacyjne mostu, co najmniej po�owa tocz�cych si� rozm�w jest dla mnie zupe�nie niezrozumia�a. Mnie ta zbyteczna mnogo�� j�zyk�w po prostu denerwuje, ale wyobra�am sobie, �e bardziej paranoidalnym pacjentom doktora �w nadmiar j�zyk�w niemal na pewno wydaje si� efektem spisku.

��Ale to nie tylko o to chodzi. Szuka�em zapisk�w dotycz�cych bu dowy mostu i jego pierwotnego przeznaczenia. Szuka�em starych ksi� �ek, gazet, czasopism, nagra�, film�w�� czego�, co odnosi�o si� do jakie go� miejsca opodal mostu lub przed nim b�d� poza nim. Nie ma nicze go. Wszystko znikn�o! Zosta�o zgubione, skradzione, zniszczone lub po prostu trafi�o do niew�a�ciwych teczek. Czy pan wie, �e w samym tylko tym segmencie mostu zdo�ano straci� ca�� bibliotek�? Bibliotek�! Jak u diab�a gubi si� bibliotek�? Doktor Joyce wzrusza ramionami.

��No c�, czytelnicy gubi� ksi��ki z bibliotek��� zaczyna wyja�nia� rzeczowym tonem.

��Na lito�� bosk�, cz�owieku! Ca�� bibliotek�? By�y w niej dziesi�tki tysi�cy ksi��ek, sprawdzi�em. Prawdziwe ksi��ki i oprawione dzienniki oraz dokumenty, mapy i��� Zdaj� sobie spraw�, �e zaczynam m�wi� podniesionym g�osem.�� Trzecie Archiwum Miejskie i Biblioteka Materia��w Historycznych zaginione i przypuszczalnie na zawsze stracone. Z inwentaryzacji wynika, �e znajduje si� w tym segmencie mostu, s� niezliczone wzmianki o niej i odsy�acze do ksi��ek i dokument�w, kt�re zawiera�a, a nawet wspomnienia uczonych, kt�rzy chodzili tam je studiowa�. Ale nikt nie potrafi jej znale��, wiedziano o niej tylko dzi�ki tym wzmiankom. Nawet nie zadaj� sobie specjalnego trudu, �eby j� odszuka�. M�j Bo�e, kto� by pomy�la�, �e wy�l� jak�� grup� bibliotekarzy lub bibliofil�w. Niech pan zapami�ta jej nazw�, doktorze. Prosz� do mnie zadzwoni�, je�eli pan na ni� natrafi.

Prostuj� si� w fotelu, zak�adam r�ce. Doktor zapisuje par� nast�pnych uwag.

��My�li pan, �e wszystkie te informacje, kt�rych pan szuka, s� lub zosta�y rozmy�lnie zatajone przed panem?�� Unosi pytaj�co jedn� brew.

��No c�, to przynajmniej da�oby mi przeciwnika, z kt�rym m�g�bym walczy�. Nie, nie s�dz�, by kry�a si� za tym czyja� z�o�liwo��. Powodem jest po prostu ba�agan, niekompetencja, apatia i nieskuteczno��. Z tym nie mo�na walczy�, to jest niczym pr�ba zdzielenia pi�ci� mg�y.

��C� wi�c pan odkry�?�� Doktor u�miecha si� lodowato, z oczyma jak l�d zb��kitnia�y ze staro�ci.�� W kt�rym miejscu pan zrezygnowa�?

��Odkry�em, �e most jest bardzo du�y, doktorze. Du�y i do�� d�ugi. Znika na horyzoncie w obu kierunkach. Stan��em na ma�ej wie�y radiowej na jednym z jego wierzcho�k�w i naliczy�em dobre dwa tuziny innych pomalowanych na czerwono wierzcho�k�w znikaj�cych w sinej mgle od strony Miasta i Kr�lestwa (obu niewidocznych). L�du nie widzia�em, odk�d wy�owiono mnie tutaj, chyba �e kto� uzna za l�d wysepki, na kt�rych wspiera si� co trzeci segment mostu. Jest te� do�� wysoki: co najmniej pi��set metr�w. W obr�bie ka�dego segmentu mieszka sze�� b�d� siedem tysi�cy ludzi, a prawdopodobnie jest miejsce�� i zapas wytrzyma�o�ci w konstrukcji no�nej�� na jeszcze wi�ksz� g�sto�� zaludnienia.

Kszta�t: opisz� most literami. W przekroju poprzecznym, w najszerszym miejscu, przypomina liter� A. Pomost kolejowy tworzy poprzeczk� tej litery. W rzucie pionowym �rodkowa cz�� ka�dego segmentu sk�ada si� z H na�o�onego na X. Z tego �rodka w ka�d� stron� rozchodzi si� sze�� nast�pnych X, kt�re stopniowo malej�, a� w ko�cu stykaj� si� ze smuk�ymi prz�s�ami (maj�cymi dziewi�� ma�ych X ka�de). Po��czenie ko�c�w ka�dego X daje wyra�ny zarys og�lnego kszta�tu. I ju�! Oto most!

��Czy to wszystko?�� pyta doktor Joyce, mrugaj�c oczyma.�� Jest bardzo du�y, i nic poza tym?

��To wszystko, co musia�em wiedzie�.

��Ale jednak zrezygnowa� pan.

��Kontynuuj�c poszukiwania, post�pi�bym jak natr�t. Teraz zamierzam po prostu przyjemnie sp�dza� czas. Mam bardzo wygodne mieszkanie, godziw� diet� od szpitala, kt�r� wydaj� na rzeczy, kt�re mnie bawi� lub kt�re uwa�am za pi�kne. Odwiedzam galerie, chodz� do teatru, na koncerty, do kina. Czytam. Znalaz�em paru przyjaci�, g��wnie w�r�d in�ynier�w. Jak m�g� pan zauwa�y�, uprawiam sporty. Mam nadziej�, �e zostan� przyj�ty do jachtklubu� Znajduj� sobie zaj�cie. Nie powiedzia�bym, �e cokolwiek odrzucam. Staram si�, wspaniale si� bawi�c.

Doktor Joyce zaskakuj�co szybko wstaje, rzuca notes na biurko i zaczyna chodzi� za nim tam i z powrotem, mi�dzy pe�nymi ksi��ek szafkami a iskrz�cymi si� zas�onami. Z chrz�stem wy�amuje sobie palce u r�k. Przygl�dam si� moim paznokciom. Joyce kr�ci g�ow�.

��Wydaje mi si�, �e nie traktuje pan tego wystarczaj�co powa�nie, Orr�� m�wi. Podchodzi do okna i rozsuwa zas�ony, ods�aniaj�c jasny s�oneczny dzie�, b��kitne niebo i bia�e ob�oki.�� Niech pan tu podejdzie.

Z westchnieniem i u�mieszkiem typu: no dobrze, je�li to ci� uszcz�liwi, do��czam do poczciwego doktora.

Na wprost przed nami�� morze; szaroniebieskie i wzburzone. Upstrzone jachtami i �odziami rybackimi; kr���ce mewy. Doktor wskazuje jednak w bok (jedna �ciana jego gabinetu wystaje poza elewacj�, mo�e wi�c patrze� wzd�u� kraw�dzi mostu).

Kompleks szpitalny, kt�rego cz�� stanowi przychodnia doktora, troch� dumnie, niczym gwa�townie rosn�cy guz, wystaje z g��wnej konstrukcji. St�d, w widoku pod tak ostrym k�tem, zaciera si� elegancka harmonia mostu i wydaje si� on po prostu zapchany i zbyt masywny.

Jego sko�ne �ciany, rdzawoczerwone i �ebrowane, wznosz� si� od zwie�czonych granitowymi coko�ami podstaw osadzonych w morzu prawie trzysta metr�w ni�ej. Te kratowe powierzchnie boczne s� podzielone i wype�nione skupiskami drugo- i trzeciorz�dnych konstrukcji architektonicznych: chodnikami i szybami wind, kominami i pomostami na s�upach, d�wignicami linomostowymi i rurami, antenami, transparentami i flagami wszelkich kszta�t�w, rozmiar�w i barw. Sa tam ma�e i du�e budynki, biura, szpitale, warsztaty, mieszkania i sklepy�� wszystkie przyklejone niczym kanciaste pijawki z metalu, szk�a i drewna do masywnych rur i splecionych d�wigar�w samego mostu, pomieszane, �ci�ni�te i st�oczone pomi�dzy pomalowanymi na czerwono elementami pierwotnej konstrukcji niczym �amliwe przepukliny wyskakuj�ce spomi�dzy ogromnych mi�ni.

��Co pan widzi?�� pyta doktor Joyce.

Spogl�dam przed siebie, jak gdyby mnie poproszono, bym podziwia� mistern� technik� malarsk� na jakim� s�ynnym obrazie.

��Widz� cholernie wielki most, doktorze.

Doktor Joyce mocno poci�ga za sznur, zrywa go u g�ry i pozostawia zas�ony rozsuni�te. Wci�ga powietrze po czym siada za biurkiem i po�piesznie zapisuje co� w notesie.

��Pana problem, Orr, polega na tym�� m�wi, pisz�c�� �e ma pan za ma�o w�tpliwo�ci.

��Naprawd�?�� pytam niewinnie. Czy to opinia fachowca, czy po prostu osobista zniewaga?

Za oknem w pole widzenia powoli wje�d�a rusztowanie czy�ciciela okien. Doktor Joyce nie zauwa�a go. M�czyzna na rusztowaniu puka w szyb �.

��Chyba ju� pora zleci� mycie okien, doktorze�� m�wi�.

Joyce na chwil� unosi wzrok; czy�ciciel okien puka na przemian w szyb� i w sw�j zegarek. Doktor Joyce powraca do swojego notesu, kr�c�c g�ow�.

��Nie, to pan Johnson�� wyja�nia.

M�czyzna na rusztowaniu przyciska nos do szyby.

��Pacjent?

��Tak.

��Pozwoli pan, �e zgadn�. On my�li, �e jest czy�cicielem okien.

��On jest czy�cicielem okien, i to bardzo dobrym. Po prostu nie chce wr�ci� do �rodka, i to wszystko. Siedzi na tym rusztowaniu od pi�ciu lat. W�adze zaczynaj� si� niepokoi�.

Przygl�dam si� panu Johnsonowi ze �wie�o nabranym szacunkiem; jak�e milo ujrze� cz�owieka tak szcz�liwego w swojej pracy. Jego rusztowanie jest wytarte i za�miecone. Na jednym ko�cu le�� butelki, puszki, ma�a walizka, brezent i co�, co mo�e by� ��kiem polowym; wszystko to r�wnowa�y sprz�t do mycia na drugim. Johnson stuka w szyb� wycieraczk� w kszta�acie T.

��On wchodzi do pana, czy pan wychodzi do niego?�� pytam poczciwego doktora, zbli�aj�c si� do okien.

��Ani jedno, ani drugie. Rozmawiamy przez otwarte okno�� wyja�nia doktor Joyce. S�ysz�, jak odk�ada notes do szuflady. Gdy si� odwracam, stoi i patrzy na zegarek.�� Tak czy owak, zjawi� si� za wcze�nie. Musz� teraz i�� na zebranie komitetu.

Przekazuje informacj� tej tre�ci mimik� panu Johnsonowi, kt�ry potrz�sa r�k� i podnosi zegarek do ucha.

��A co z biednym panem Berkeleyem, wspieraj�cym w�a�nie wymiar sprawiedliwo�ci?

��On te� b�dzie musia� poczeka�.

Doktor wyci�ga jakie� papiery z innej szuflady i upycha je w cienkiej teczce.

��Jaka szkoda, �e panu Berkeleyowi nie wydaje si�, i� jest hamakiem��m�wi�, gdy pan Johnson winduje si� do g�ry i znika z pola widzenia.�� Wtedy m�g�by pan trzyma� ich obu przy sobie.

Poczciwy doktor patrzy na mnie wilkiem.

��Niech pan st�d wyjdzie, Orr.

��Oczywi�cie, doktorze. Ruszam ku drzwiom.

��Niech pan wr�ci jutro, je�eli co� si� panu przy�ni.

��Zgoda. Otwieram drzwi.

��Wie pan co, Orr? Zbyt �atwo pan rezygnuje�� m�wi powa�nie dok tor Joyce, wsuwaj�c sw�j srebrny o��wek automatyczny z powrotem do kieszeni na piersi.

My�l� o tym przez chwil�, po czym potwierdzam skinieniem g�owy i m�wi�:

��Tak. Zgadza si�, doktorze, ma pan racj�.

W poczekalni okropny recepcjonista przychodni pomaga mi w�o�y� p�aszcz (oczy�ci� go szczotk� w czasie, gdy przebywa�em z doktorem).

��No c�, panie Orr, i jak dzi� posz�o? Mam nadziej�, �e dobrze. Czy tak?

��Bardzo dobrze. Znaczna poprawa. Wielkie post�py. Znacz�ca dyskusja.

��Och, to brzmi naprawd� zach�caj�co!

��Wprost niewiarygodne.

Jedn� z ogromnych g��wnych wind zje�d�am z kompleksu szpitalnego na poziom ulicy nad pomostem kolejowym. W windzie, w�r�d grubych dywan�w, dzwoni�cych �yrandoli i wypolerowanego mahoniu w mosi�nych ramach bior� z baru szklank� cappuccino i siadam, by obejrze� kwartet skrzypcowy, sta�e wyst�puj�cy pod oknami tego wielkiego, powoli opadaj�cego pokoju.

Za mn�, stoj�c wok� owalnego sto�u w odgrodzonym kordonem prostok�cie, oko�o dwudziestu biurokrat�w i ich asystent�w omawia skomplikowan� kwesti�, kt�ra pojawi�a si� w porz�dku ich zebrania, dotycz�cego�� zgodnie z informacj� na afiszu na ma�ym stoisku tu� za lin��� normalizacji wymaga� dokumentacyjnych w zaproszeniach do sk�adania ofert na szybkobie�ne kana�y do �adowania paliwa do lokomotyw (rodzaj py�u w�glowego, zabezpieczenie przeciwpo�arowe).

Z windy wychodz� na ulic� nad g��wnym pomostem kolejowym; ta aleja chodnik�w i �cie�ek rowerowych ma metalow� nawierzchni� i wytycza stosunkowo prost� drog� zar�wno przez konstrukcj� w�asn� mostu, jak i chaotycznie rozmieszczone dobud�wki w postaci sklep�w, kawiar� i kiosk�w za�miecaj�cych ten ruchliwy poziom.

Ulica�� dumnie nazwana Bulwarem Kr�lowej Ma�gorzaty�� le�y blisko kraw�dzi mostu; budynki po jej wewn�trznej stronie tworz� cz�� dolnej warstwy zikkuratu drugorz�dnych budowli u�o�onych wewn�trz pierwotnego szkieletu mostu. Budynki od jej zewn�trznej strony stykaj� si� z samymi d�wigarami g��wnymi, a z nielicznych luk mi�dzy nimi roztacza si� widok na morze i niebo.

D�uga i w�ska ulica przywodzi mi na my�l staro�ytne miasta, w kt�rych porozrzucane bez planu budynki chyli�y si� ku sobie, zamykaj�c zar�wno nad samymi ulicami, jak i nad t�ocz�cymi si� na nich t�umami. Tutejsza sceneria niewiele si� od nich r�ni; ludzie potr�caj�cy si�, chodz�cy, je�d��cy na rowerach, pchaj�cy w�zki dzieci�ce, ci�gn�cy wozy, nosz�cy lektyki, z wysi�kiem kieruj�cy trzyko�owymi furgonami, gaw�dz�cy w rozmaitych j�zykach, ubrani w cywilne ubrania lub mundury i tworz�cy g�st� mas�, w kt�rej ludzie p�yn� w dw�ch kierunkach r�wnocze�nie oraz w poprzek g��wnego nurtu niczym oszala�e krwinki w t�tnicy.

Stoj� na podniesionym peronie przed przystankiem windy.

Na tle gwaru drepcz�cych ludzi ci�g�e syki i brz�ki, zgrzyty, klaksony i gwizdy poci�g�w na pomo�cie poni�ej brzmi� niczym odg�osy z jakich� mechanistycznych za�wiat�w, a co pewien czas basowe dudnienie i jeszcze ni�sze dr�enie i grzechotanie oznajmia przejazd ci�kiego poci�gu gdzie� u do�u; wielkie pulsuj�ce k��by bia�ej pary przewalaj� si� po ulicy i ulatuj� ku g�rze.

Wy�ej, tam gdzie powinno by� niebo, znajduj� si� odleg�e, ledwie widoczne d�wigary wysokiego mostu; przes�oni�te wznosz�cymi si� wyziewami i oparami, zalsnione �wiat�em przechwyconym przez pancerz ska�onych lud�mi pomieszcze� i biur, wyrastaj� do g�ry i spogl�daj� na ordynarn� bezbo�no�� tych dobudowanych poniewczasie konstrukcji z majestatem i okaza�o�ci� dachu wielkiej katedry.

Oszala�y ch�r dzwoni�cych grubych ryb z jednej strony; czarna riksza ci�gni�ta przez m�odego ch�opca p�dzi przez t�um, kt�ry si� przed ni� rozst�puje. To taks�wka jakiego� in�yniera. Tylko wa�ni oficjele i kurierzy g��wnych gildii mog� korzysta� z riksz; pozwolenie na korzystanie z lektyk maj� jedynie ludzie zamo�ni, cho� i tak u�ywaj� ich nieliczni, gdy� windy i tramwaje s� szybsze. Jedyn� alternatyw� jest je�d�enie rowerem, poniewa� jednak na mo�cie podatek p�aci si� od liczby k�, dla wi�kszo�ci ludzi jedynym pojazdem, na jakiego u�ywanie ich sta�, jest monocykl. Wypadki s� na porz�dku dziennym.

Seria tr�bie�, kt�ra poprzedza taks�wk�, wydobywa si� spod st�p odzianego w uniform nastoletniego rikszarza; w obcasach jego but�w znajduj� si� ma�e klaksony. Ludzie znaj� ten ostrzegawczy d�wi�k.

Id� do kawiarni, by si� zastanawia�, co zrobi� po lunchu. M�g�bym pop�ywa栗 par� poziom�w poni�ej mojego mieszkania jest bardzo przyjemny, nie zat�oczony basen�� lub zadzwoni� do mojego przyjaciela Brooke�a, in�yniera. Popo�udniami zazwyczaj grywa w karty ze swoimi przyjaci�mi, gdy nie potrafi� wymy�li� nic lepszego do roboty. M�g�bym te� wsi��� do tramwaju i wyruszy� na poszukiwanie nowych galerii: od mniej wi�cej tygodnia nie kupi�em �adnego obrazu. Gdy rozwa�am te mi�e sposoby sp�dzenia czasu, przenika mnie przyjemny dreszcz oczekiwania. Po wypiciu kawy i likieru wychodz� z kawiarni i ponownie do��czam do ludzkiego �cisku.

Wyrzucam monet� z tramwaju, kt�rym wracam do mojego segmentu, gdy przeje�d�amy po w�skim prz�le. Rzucanie rzeczy z mostu�� na szcz�cie�� jest ju� tradycj�.

Noc. Za mn� przyjemny wiecz�r sp�dzony na p�ywaniu, kolacji w klubie rackets, a potem spacerze do portu. Jestem troch� zm�czony, ale obserwacja jacht�w ko�ysz�cych si� cicho w mrocznym basenie podsun�a mi pewien pomys�.

Rozci�gam si� na szezlongu w salonie i zastanawiam nad form� mojego nast�pnego snu dla poczciwego doktora.

Zdecydowawszy si�, przygotowuj� biurko, po czym podchodz� do ekranu telewizyjnego wbudowanego w �cian� za moim krzes�em; lepiej mi si� pracuje przy w��czonym telewizorze, gdy cicho m�wi� do siebie. Wi�kszo�� program�w to �mieci, przeznaczone dla nie my�l�cych�� teleturnieje, opery mydlane itd.�� ale ogl�dam je od czasu do czasu w nadziei zobaczenia czego�, co nie jest mostem. Okazuje si�, �e stacja nadaje sztuk� najwyra�niej rozgrywaj�c� si� w g�rniczej spo�eczno�ci na jednej z wysepek. �ciszam dialogi do szmeru wystarczaj�co g�o�nego, by je s�ysze�, ale nie do��, by rozumie�. Zajmuj� miejsce przy biurku i podnosz� pi�ro.

Telewizor zaczyna sycze�. Odwracam si�. Szara mgie�ka wype�nia ekran, z g�o�nika wydobywa si� szum. Odbiornik jest chyba zepsuty. Id�, �eby go wy��czy�, ale wtedy na ekranie pojawia si� obraz. Nie s�ycha� �adnego d�wi�ku; szum ucich�.

Kamera pokazuje m�czyzn� le��cego w szpitalnym ��ku, otoczonego aparatur�. Obraz nie jest kolorowy, lecz czarno-bia�y i ziarnisty. Podkr�cam d�wi�k, ale nawet przy maksymalnym poziomie z telewizora wydobywa si� jedynie bardzo delikatne syczenie. Z nosa, ust i ramienia m�czyzny w ��ku wychodz� przewody i rurki; oczy ma zamkni�te. Nie widz�, by oddycha�, ale musi jeszcze �y�. Na ka�dym kanale obraz jest identyczny: wci�� ten cz�owiek, ��ko, otaczaj�ca je aparatura.

Kamera filmuje z g�ry i z boku ��ka; ukazuje fragment �ciany i ma�e puste krzes�o po jednej stronie ��ka. Facet spogl�da na drzwi do �mierci; nawet na monochromatycznym obrazie jego twarz jest strasznie blada, a chude r�ce, le��ce nieruchomo na bia�ym prze�cieradle�� jedna z przewodem pod��czonym w przegubie�� s� niemal przezroczyste. Twarz ma chud� i poobijan�, jak po okropnej b�jce. Jego w�osy przypominaj� mysi� sier��; na czubku g�owy widnieje ma�a �ysina. W sumie nijaki, szary, zwyczajnie wygl�daj�cy cz�owiek.

Biedaczysko. Znowu pr�buj� zmieni� kana�y, ale obraz nie znika. Chyba mam po��czenie z jedn� ze szpitalnych kamer wykorzystywanych do kontroli pacjent�w w bardzo ci�kim stanie. Rano zadzwoni � do ludzi z warsztatu naprawczego. Jeszcze przez chwil� patrz� na nieruchomy bezg�o�ny obraz, a potem wy��czam telewizor.

Z powrotem przy biurku. Przecie� musz� przygotowa� m�j nast�pny sen dla poczciwego doktora. Pisz� przez pewien czas, lecz brak d�wi�k�w w tle jest dokuczliwy i siedz�c plecami do g�uchego telewizora, mam dziwne uczucie. Zabieram pi�ro i kartki do ��ka i przed za�ni�ciem ko�cz� m�j sen tam, gdzie�� je�li rzeczywi�cie �niꠗ nie przypominam sobie tego.

W ka�dym razie oto, co pisz�:

Walczyli�my przez ca�y dzie� pod topazowym niebem, kt�re powoli chmurzy�o si�, jak gdyby przes�ania� je dym z naszych dzia� i rozprzestrzeniaj�cych si� po�ar�w. O zachodzie s�o�ca chmury przybra�y ciemnoczerwony kolor; pok�ad pod naszymi stopami by� �liski od krwi. Walczyli�my nadal, teraz rozpaczliwie, cho� ciemnia�o i liczebno�� naszych szereg�w zmniejszy�a si� czterokrotnie; cia�a zabitych i konaj�cych le�a�y porozrzucane jak drzazgi, farba i z�ocenia naszego dumnego okr�tu sczernia�y od ognia, maszty zosta�y powalone, a �agle�� niegdy� dumnie wypi�te i udekorowane niczym pier� �o�nierza�� zwisa�y jak na wp� spalone �achmany lub za�ciela�y zawalony zgliszczami pok�ad, na kt�rym p�on�� ogie� i j�czeli umieraj�cy marynarze. Nasi oficerowie nie �yli, szalupy sp�on�y lub zosta�y roztrzaskane.

Nasz okr�t ton�� i pali� si�; rodzaj jego nieuchronnego ko�ca zale�a� tylko od tego, czy podnosz�ce si� wody dotr� do magazyn�w z prochem przed niepohamowanymi p�omieniami. Statek przeciwnika, z trudem manewruj�cy na usianym wrakami oceanie, nie wydawa� si� by� w wiele lepszym stanie; dziurawy i okopcony �agiel zwisa� z jego przechylonego masztu. Pr�bowali�my zestrzeli� t� resztk� takielunku, ale nie zosta� nam �aden pocisk �a�cuchowy. Zgin�li te� wszyscy ogniomistrze. Zapasy prochu na pok�adzie by�y na wyczerpaniu.

Wrogi okr �t zrobi� zwrot i zbli�a� si� do nas. Wystrzelili�my ostatni pocisk, po czym wyci�gn�li�my szable i pistolety stosowane przy aborda�u. Zostawili�my rannych samym sobie. Nie maj�c rei, z kt�rych mo�na by rozwiesi� liny do aborda�u, przygotowali�my si� do skoku na pok�ad zbli�aj�cego si� okr�tu w momencie, gdy dobije do naszej burty. Jego dzia�a tak�e umilk�y, ostatnie ciemne k��by dymu z ich luf rozwiewa�y si� powoli nad matowymi, czerwonymi falami oceanu.

Dwa rozdarte kad�uby zetkn�y si�; zeskoczyli�my z burty naszego okr�tu.

Kolizja powali�a ostatni napr�dce sklecony maszt na pok�adzie naszych wrog�w i dwa statki znowu si� rozdzieli�y; oni r�wnie� nie u�ywali bosak�w ani chwytak�w. Chwiejnym krokiem przemierzali�my pok�ad wrogiego galeonu, krzycz�c i przeklinaj�c, ale nie znale�li�my nikogo, z kim mo�na by�oby walczy栗 jedynie trupy i j�cz�cych rannych. Nie znale�li�my prochu ani pocisk�w, a tylko podnosz�c� si� wod� i rozprzestrzeniaj�ce si� p�omienie. Nie znale�li�my szalup�� jedynie ich szcz�tki i zw�glone drewno.

Zrezygnowani i wyczerpani, zebrali�my si� na przechylonym, roz�upanym pok�adzie ruf�wki. W przydymionym migotliwym �wietle p�omieni spogl�dali�my na nasz okr�t ponad powoli powi�kszaj�c� si� wyrw� za�mieconego krwawego oceanu.

Maszty zmieni�y si� w p�omienie, a �agle w dym. Odbity obraz okr�tu p�on�� na dziel�cych nas wodach, jak �miertelnie blade, odwr�cone do g�ry dnem widmo.

Nasi przeciwnicy gapili si� na nas przez dym.

Moje mieszkanie znajduje si� wysoko w tym segmencie mostu blisko szczytu i niedaleko jednego z wierzcho�k�w zgniecionego sze�ciok�ta, kt�ry przypomina swoim kszta�tem. Wygl�da na to, �e zas�uguj� na t� wysok� pozycj�, poniewa� jestem jednym z czo�owych pacjent�w doktora Joyce�a. Pokoje s� szerokie i wysokie, a ich �ciany od strony morza to przeszklone d�wigary samego mostu. Mog� spogl�da栗 z oko�o czterystu metr�w lub wi�cej�� w kierunku, kt�ry nazywamy �r�drzeczem. To znaczy mog� wtedy, gdy widoku nie przes�aniaj� szare chmury, cz�sto zatapiaj�ce most od g�ry.

Gdy przyby�em tutaj ze szpitala, pokoje mojego mieszkania by�y zupe�nie puste�� poprawi�em ich wygl�d, dodaj�c kilka u�ytecznych i ozdobnych mebli oraz skromn�, lecz starannie dobran� kolekcj� ma�ych obraz�w, statuetek i rze�b. Obrazy w wi�kszo�ci pokazuj� detale mostu lub morze. Mam te� kilka pi�knych p��cien przedstawiaj�cych jachty i kutry rybackie. Rze�by to g��wnie postacie robotnik�w mostowych zastyg�ych w br�zie.

Jest ranek i w�a�nie si� ubieram. Robi� to powoli, przemy�lanymi etapami. Mam bogat� garderob�; wydaje mi si�, �e grzeczno�� wymaga, by otrzymawszy tyle dobrze uszytych rzeczy, zastanowi� si� troch� nad ich wykorzystaniem. Ostatecznie, stanowi� pewien j�zyk; nie tyle m�wi� o nas wszystko, ile s� tym, co decyduje, co si� m�wi.

Pracownicy s�u�b mostu maj� oczywi�cie uniformy i nie musz� si� ka�dego rana martwi� o to, co na siebie w�o�y�. Jednak moja zazdro�� o ich spos�b �ycia od tego si� zaczyna i na tym ko�czy; akceptuj� sw�j los i swoj� pozycj� w spo�ecze�stwie z potulno�ci� kt�ra mnie zadziwia i rozczarowuje zarazem. Ja nie zgodzi�bym si� by� kanalarzem lub g�rnikiem przez ca�e �ycie, lecz ci ludzie wpasowuj� si� w konstrukcj� niczym szcz�liwe ma�e nity, przywieraj� i lgn� do swojego miejsca jak warstwy farby.

Czesz� w�osy (kruczoczarne w przyjemny dla oka spos�b i na tyle kr�cone, by sprawia�y wra�enie g�stych) i wybieram fular oraz pasuj�cy do� emaliowany zegarek kieszonkowy. Przez chwil� podziwiam moje wysokie, arystokratyczne odbicie i sprawdzam, czy mankiety s� r�wne, kamizelka dobrze le�y, ko�nierz jest prosty i tym podobne rzeczy.

Jestem gotowy do �niadania. Nale�a�oby po�cieli� ��ko i schowa� b�d� wyczy�ci� wczorajsze ubranie, ale na szcz�cie szpital bardzo taktownie przysy�a ludzi zajmuj�cych si� tego rodzaju sprawami. Id� wybra� kapelusz i nagle przystaj�.

Telewizor sam si� w��czy� z cichym trzaskiem. Zaczyna sycze�. Pocz�tkowo, przechodz�c do salonu, my�l�, �e mi si� zdawa�o, �e to rura�� wodna lub gazowa�� wydaje ten d�wi�k, ale nie, ekran wbudowany w �cian� si� �wieci. Pokazuje ten sam obraz co przedtem: milcz�cy i nieruchomy m�czyzna w ��ku. Wy��czam odbiornik. Obraz znika. Znowu go w��czam; chory m�czyzna zn�w si� pojawia, a wciskanie prze��cznika kana��w nic nie daje. �wiat�o jest inne. Wydaje si�, �e w �cianie po przeciwleg�ej stronie ��ka, za otaczaj�c� je aparatur�, osadzono okno. Uwa�nie szukam jakich� dodatkowych wskaz�wek. Obraz jest dla mnie zbyt ziarnisty, bym m�g� odczyta� kt�ry� z napis�w na aparatach; nie potrafi� nawet oceni�, w jakim s� j�zyku. Jak to mo�liwe, by telewizor sam si� w��cza�? Gasz� go i s�ysz� brz�czenie na zewn�trz.

Przez okno pokoju wygl�dam na b��kitny, pogodny dzie�. Obok mostu, od strony Kr�lestwa, przelatuj� samoloty w szyku�� trzy identyczne, do�� ci�kie z wygl�du jednop�atowce, lec�ce jeden nad drugim. Znajduj�cy si� najni�ej samolot leci mniej wi�cej na moim poziomie, �rodkowy jest pi�tna�cie metr�w nad nim, a lec�cy najwy�ej�� nast�pnych pi�tna�cie nad �rodkowym. Mijaj� mnie z warkotem silnik�w, l�ni�c �mig�ami; z ogona ka�dego samolotu strzelaj�, na poz�r przypadkowo, ciemne k��by dymu. Czarne chmurki wisz� w powietrzu, rozci�gni�te niczym jaki� dziwny szyfr. D�ugi �lad dymnych sygna��w znaczy drog� samolot�w, znikaj�c na wysoko�ci odleg�ego Miasta, jak dziwny powietrzny p�ot.

Intryguje mnie to, a jednocze�nie podnieca. Odk�d jestem na mo�cie, nie s�ysza�em o �adnych samolotach, nawet o lataj�cych �odziach, kt�re mostowi in�ynierowie i naukowcy najwyra�niej potrafi� budowa� i obs�ugiwa�.

Te samoloty nie mia�y widocznego podwozia�� z pewno�ci� nie mia�y p�ywak�w�� i w og�le wygl�da�o na to, �e nie mog� startowa� z wody; przypuszczalnie maj� chowane ko�a i przylatuj� z lotniska na l�dzie. Doda�o mi to odwagi.

K��by czarnego dymu odp�ywaj� z lekkim wiatrem, zmierzaj�c ku Miastu. Po drodze rozmywaj� si� w b��kitnym niebie. D�wi�k silnik�w samolot�w r�wnie� zanika. Rzedn�ce czarne chmury tworz� niewyra�ny wz�r; grupuj� si� w dok�adnie oddzielone siatki o dziewi�ciu oczkach. Obserwuj� sun�ce grupy chmur i czekam, a� ��cz�ce si� dymki utworz� litery lub liczby albo jakie� inne rozpoznawalne kszta�ty, lecz po paru minutach zostaje jedynie niewyra�na zas�ona, powoli pchana ku Miastu podmuchami wiatru, niczym gigantyczny szal z pobrudzonej gazy.

Kr�c� g�ow�.

Przy drzwiach przypominam sobie o wadliwie dzia�aj�cym telewizorze. Kiedy jednak pr�buj� dodzwoni� si� do zak�adu naprawczego, okazuje si�, �e telefon nie dzia�a: linia przesy�a do mnie seri� wolnych, nieregularnych sygna��w. Pora i��. �wiat�� a w ka�dym razie most�� mo�e wariowa�, ale cz�owiek musi jednak zje�� jakie� �niadanie.

Na korytarzu przy windzie rozpoznaj� mojego s�siada. Obserwuje mosi�n� wskaz�wk� na przypominaj�cej zegar tarczy wska�nika pi�ter nad zamkni�tymi drzwiami, niecierpliwie stukaj�c stop� w pod�og�. Ma na sobie uniform starszego referenta ds. rozk�adu jazdy. Wzdrygn�� si� nieco; wyk�adzina st�umi�a pewnie moje kroki.

��Dzie� dobry�� m�wi�, gdy wska�nik pi�ter powoli w�druje w g�r�. Facet mruczy co� pod nosem. Wyci�ga kieszonkowy zegarek i spogl�da na�; jego stopa porusza si� szybciej.�� Pewnie nie widzia� pan tych samolot�w, prawda?�� pytam.

Patrzy na mnie dziwnie.

��S�ucham?

��Samoloty. Te, kt�re przelecia�y obok� nieca�e dziesi�� minut temu.

M�czyzna wlepia we mnie wzrok. Mruga oczyma, gdy spogl�da na przegub mojej r�ki; dostrzega plastikow� szpitaln� bransoletk�. Rozlega si� dzwonek windy.

��A tak�� m�wi urz�dnik.�� Owszem. Samoloty. Oczywi�cie.

Drzwi rozsuwaj� si� g�adko. S�siad rozgl�da si� po wy�o�onym boazeri� i ozdobionym mosi�dzem wn�trzu oczekuj�cej windy, gdy gestem pokazuj� mu, �eby wszed� pierwszy. Znowu badawczo spogl�da na zegarek, mamrocze:�� Pan wybaczy�� i po�piesznie odchodzi korytarzem.

Zje�d�am na d� sam. Gdy winda, turkocz�c, przesuwa si� w d� szybu, z okr�g�ej, obitej sk�r� �awki przygl�dam si� faluj�cej powierzchni wody w akwarium stoj�cym w k�cie. Przy drzwiach znajduje si� telefon.

Mosi�ny aparat jest ci�ki. Przez moment nie s�ysz� nic, a potem par� brz�cz�cych sygna��w, kt�re z pocz�tku przypominaj� brzmieniem dziwne d�wi�ki, kt�re s�ysza�em w telefonie w moim mieszkaniu. Niebawem zast�puje je g�os zarozumia�ej telefonistki z centrali:

��Tak, s�ucham? Z kim pan chce rozmawia�? W pewnym sensie czuj� ulg�.

��Poprosz� z Dzia�em Napraw i Konserwacji.

��Teraz?

Winda zwalnia, zbli�aj�c si� do pi�tra, na kt�rym chc� wysi���.

��Nie, niewa�ne�� m�wi� i odk�adam s�uchawk�.

Wychodz� z windy na jednym z g�rnych arkadowych pomost�w, sk�d �wawym krokiem idꠗ obok sklepik�w oferuj�cych �wie�e produkty, przywiezione w�a�nie porannymi poci�gami towarowymi�� do baru �niadaniowego Wysepki. Przystaj� przy ma�ym straganie z kwiatami i wybieram go�dzik, kt�ry b�dzie �adnie kontrastowa� z zegarkiem i fularem.

Na wy�o�onych boazeri� i pozbawionych okien �cianach baru �niadaniowego namalowano fachowo, lecz nieprzekonuj�co zielone pastwiska. Bar jest spokojnym, wyciszonym lokalem o wysokich suftach i nisko wisz�cych lampach, z grubymi dywanami i cienk� porcelan�. Zaprowadzono mnie do stolika w g��bi sali. Le�y na nim z�o�ona gazeta, niemal w ca�o�ci po�wi�cona drobnym zmianom przepis�w i ustaw okre�laj�cych zasady eksploatacji i konserwacji mostu, awansom i zgonom zarz�dc�w mostu, niezwykle nudnym spotkaniom towarzyskim urz�dzanym przez wci�� te same grupy oraz niekt�rym ze skomplikowanych, tajemniczych i rzadko uprawianych sport�w i gier popularnych w�r�d tych mandaryn�w.

Zamawiam w�dzone filety rybne, ostro przyprawione nereczki jagni�ce, grzank� i kaw�. Odk�adaj�c gazet�, spogl�dam na obraz na �cianie naprzeciwko. Przedstawia ol�niewaj�co zielon� ��k� na stoku, okolon� drzewkami iglastymi i usian� jasnymi kwiatami. Po drugiej stronie p�ytkiej doliny rozci�ga si� poro�ni�te drzewami wzg�rze o wyostrzonym w �wietle s�o�ca konturze.

Czy te sceny namalowano z natury, czy te� przedstawione miejsca istnia�y tylko w wyobra�ni artysty?

Przyniesiono kaw�. Nigdy nie widzia�em krzewu kawowca na mo�cie. Moje nereczki jagni�ce te� musz� sk�d� si� bra�; tylko sk�d? Na mo�cie m�wimy o �r�drzeczu i g�rze rzeki oraz o drogach do Miasta i do Kr�lestwa, musi wi�c istnie� jaki� l�d�� czy jakikolwiek most m�g�by istnie� bez niego?�� lecz jak daleko st�d?

Przeprowadzi�em wszelkie badania, jakie mog�em przeprowadzi�, zwa�ywszy nieznajomo�� j�zyk�w i ograniczenia w dost�pie do dokument�w, narzucane badaczowi-amatorowi przez organizacj� instytucji publicznych mostu, lecz mimo wielomiesi�cznej pracy nie zbli�y�em si� do odkrycia prawdy ani o charakterze, ani o po�o�eniu Miasta i Kr�lestwa. Nadal s� czym� zagadkowym, geograficznie nieokre�lonym.

Moje pro�by o informacje zapewne nadal ton� w miazmatycznych warstwach biurokratycznego szlamu, kt�re symbolizuj� struktur� organizacyjn� w�adz mostu; odnosz� wra�enie, �e wszystkie moje pocz�tkowe pytania dotycz�ce wielko�ci mostu, tego co ��czy, i tak dalej, b�d� przekazywane, formu�owane na nowo, precyzowane, porz�dkowane, komentowane, parafrazowane i ponownie przesy�ane tak cz�sto i pomi�dzy tyloma r�nymi departamentami i gabinetami, �e zanim rozpatrzy je kto� zdolny�� i pragn�cy�� na nie odpowiedzie�, b�d� praktycznie bez znaczenia� i �e gdyby jakim� cudem przetrwa�y ten proces na tyle nieska�one, by mo�na je by�o zrozumie�, ka�da odpowied�, jakkolwiek rozwa�nie po�yteczna i paradygmatycznie jasna, tym pewniej stanie si� ca�kowicie niezrozumia�a, nim w ko�cu dotrze do mnie.

Ca�y ten proces badawczy sta� si� wkr�tce dla mnie tak zniech�caj�cy, �e w pewnym momencie powa�nie rozwa�a�em ukrycie si� w poci�gu ekspresowym i po prostu wyjazd w poszukiwaniu tego cholernego Miasta b�d� Kr�lestwa. Formalnie moja opaska na przegubie, kt�ra podaje moj� to�samo�� i informuje konduktor�w w tramwajach o tym, od kt�rego oddzia�u szpitala pobra� op�at� za m�j bilet, ogranicza moje podr�e jedynie do obszaru mi�dzy dwiema zajezdniami linii tramwajowej, obejmuj�cego tuzin segment�w i mniej wi�cej t� sam� liczb� mil w ka�dym kierunku. Nie jest to sk�py przydzia�, ale mimo wszystko ograniczenie.

Postanowi�em, �e nie b�d� pasa�erem na gap�. My�l�, �e wa�niejsze jest odzyskanie utraconych terytori�w w moim m�zgu ni � poszukiwanie zaginionych l�d�w tutaj. Zostan� na miejscu; m�g�bym pojecha�, gdy ju� mnie wylecz�.

��Dzie� dobry, Orr.

Do��cza do mnie pan Brooke, in�ynier, kt�rego pozna�em w szpitalu. M�czyzna drobny, ciemnow�osy, wygl�daj�cy na przyt�oczonego; siada ci�ko naprzeciw mnie i patrzy spode �ba.

��Dzie� dobry, Brooke.

��Widzia�e� te przekl�te�

Jego spojrzenie staje si� jeszcze gro�niejsze.

��Samoloty? Tak. A ty?

��Nie, tylko dym. Cholerny tupet.

��Nie pochwalasz tego.

��Nie pochwalam?�� Brooke wygl�da na wstrz��ni�tego.�� Nie do mnie nale�y pochwalanie lub nie, ale zadzwoni�em do mojego kumpla w Wydziale Transportu Morskiego i Ustalania Rozk�ad�w Jazdy, i tam nic nie wiedzieli o tych� samolotach. Ca�a ta eskapada by�a zupe�nie bezprawna. G�owy polec�, zapami�taj to sobie.

��Czy s� ustawy zakazuj�ce tego, co zrobili ich piloci?

��Rzecz w tym, �e nie ma ustawy zezwalaj�cej na to, Orr. M�j Bo�e, nie mo�na pozwoli�, by ludzie wyje�d�ali i robili co im si� �ywnie spodoba tylko dlatego, �e co� sobie wykombinuj�! Trzeba mie� jakie�� ramy.�� Kr�ci g�ow�.�� Bo�e �wi�ty, czasami masz dziwne pomys�y.

��Wcale temu nie przecz�.

Brooke zamawia kedgeree. W szpitalu le�eli�my w tej samej sali, on tak�e by� pacjentem doktora Joyce�a. Brooke jest starszym in�ynierem specjalizuj�cym si� w badaniu wp�ywu nacisku mostu na dno morskie; zosta� ranny w wypadku w jednym z keson�w, na kt�rych wspiera si� cz�� ob�o�onych granitem st�p mostu. Fizycznie doszed� do siebie, ale wci�� cierpi na bezsenno��. Brooke ma w sobie co�, co sprawia, �e zawsze wydaje mi si� �le o�wietlony�� nawet w �wietle s�o�ca sprawia wra�enie stoj�cego w cieniu.

��Dzi� rano przydarzy�o mi si� kolejna dziwna rzecz�� m�wi�.

Brooke robi si� czujny.

��Naprawd�?

Opowiadam mu o m�czy�nie w szpitalnym ��ku, telewizorze, kt�ry sam si� w��cza, i nie dzia�aj�cym telefonie. Sprawia wra�enie odpr�onego.

��Och, tego rodzaju rzeczy zdarzaj� si� przez ca�y czas. Id� o zak�ad, �e to przez skrzy�owane linie. Skontaktuj si� z Dzia�em Napraw i Konserwacji i naprzykrzaj si� im tak d�ugo, a� w ko�cu to za�atwi�.

��Tak zrobi�.

��Jak si� miewa ten szarlatan Joyce?

��Jeszcze ze mn� wytrzymuje. Zacz��em mie� sny, ale wydaje mi si�, �e s� zbyt� rozbudowane jak na poczciwego doktora. Pierwszy praktycznie zignorowa�. Skrytykowa� mnie za rezygnacj� z moich bada�.

Brooke cmoka z dezaprobat�.

��No c�, on jest lekarzem i w og�le, ale na twoim miejscu nie marnowa�bym d�u�ej czasu na wszystkie te��� milknie, szukaj�c odpowiednio powa�nego epitetu�� �pytania. Prawdopodobnie zaprowadzi ci � to donik�d. A ju� w og�le nie rozumiem, jak mia�oby przywr�ci� ci pami��. Gapienie si� na tego rodzaju obrazki te� w tym nie pomo�e.�� Pogardliwym ruchem r�ki wskazuje jedn� z sielankowych scen na �cianie, marszcz�c przy tym brwi, jak gdyby zwraca� uwag� na jak�� paskudn� skaz� na polakierowanych p�ytach boazerii.

��Ale Brooke, czy nigdy nie masz ochoty zobaczy� co� innego ni� ten most? G�ry, lasy, pustyni�?

��M�j przyjacielu�� odpowiada oci�ale, obserwuj�c, jak kelner dolewa mu kawy�� czy wiesz, na ilu r�nych rodzajach ska� spoczywaj� jego fundamenty?

M�wi�c to, sprawia wra�enie cierpliwego, niemal zm�czonego. Szykuje si� wyk�ad, ale przynajmniej da mi to szans� zjedzenia ostro przyprawionych nereczek, kt�re pojawi�y si� ju� na stole i stygn�.

��Nie�� przyznaj� si�.

��To ci powiem. Nie mniej ni� siedem g��wnych rodzaj�w, nie licz�c �lad�w dziesi�tk�w innych. Reprezentowane s� wszystkie typy warstw: osadowe, metamorficzne oraz wulkaniczne g��binowe i wylewne. Wyst�puj� spore z�o�a bazaltu, dolerytu, piaskowca wapniowego i w�glowego, aglomeratu bazaltowo-trachitowego, lawy bazaltowej, trzeciorz�dowego i starego czerwonego piaskowca oraz znaczne ilo�ci �upk�w ilastych, a wszystkie w skomplikowanych pofa�dowanych uk�adach, kt�rych dziej e jeszcze�

Nie mog� ju� d�u�ej strawi� tego gadania o skalach.

��Chcesz przez to powiedzie栗 wtr�cam, gdy na st� wje�d�a jego kedgeree (pokrywa je �nie�yc� soli i nak�ada warstw� pieprzu przypominaj�c� pierzyn� wulkanicznego popio�u)�� �e most oferuje dociekliwemu umys�owi wystarczaj�co du�o, by nie trzeba si� by�o ucieka� do czegokolwiek poza nim?

��Dok�adnie to.

Powiedzia�bym, �e raczej w przybli�eniu ni� dok�adnie, ale mniejsza o to. Tak czy owak poza mostem jest jeszcze co�, co�, co prawie pami�tam. Wydaje mi si�, �e mam abstrakcyjne wyobra�enia, og�lne idee rzeczy, kt�rych nigdy nie zdo�a�em znale�� na mo�cie; lodowce, katedry, samochody� niemal nie ko�cz�ca si� lista. Nie mog� jednak przypomnie� sobie niczego konkretnego, �adne szczeg�lne obrazy nie przychodz� mi na my�l. Potrafi� sobie poradzi� z jednym j�zykiem oraz miejscowymi zwyczajami (zapewne w wyniku przeszkolenia w kt�rym� momencie), ale nie przypominam sobie niczego z czas�w mojej nauki i wychowania. Mam wszystko z wyj�tkiem wspomnie�. Tam, gdzie inni ludzie maj� odpowiedniki encyklopedii i dziennik�w, ja mam s�ownik kieszonkowy.

��No c�, nic na to nie poradz�, Brooke. Po prostu mam wra�enie, �e tyle jest rzeczy, o kt�rych nie mo�na tutaj rozmawia�: po pierwsze seks, religia i polityka.

Brooke nieruchomieje z widelcem z kopk� kedgeree w p� drogi do ust.

��No c󿠗 m�wi niepewnie�� nie ma nic z�ego w� pierwszym z nich, je�eli kto� jest �onaty lub gdy dziewczyna ma uprawnienia albo co� takiego� ale, psiakrew, Orr�� odk�ada widelec�� stale m�wisz o re ligii i polityce. Co dok�adnie masz na my�li?

Wygl�da na to, �e m�wi powa�nie. W co ja si� wpakowa�em? Najpierw to, a potem sesja z doktorem Joyce�em. Mimo wszystko przez nast�pnych dziesi�� minut pr�buj� wyt�umaczy� znaczenie tych poj�� Brooke�owi. Wygl�da na coraz bardziej oszo�omionego. W ko�cu, gdy ju� sko�czy�em, m�wi:

��Hmm. Nie wiem, dlaczego potrzeba ci na to dw�ch s��w. Mam wra�enie, �e to jedno i to samo.

Odchylam si� z podziwem w krze�le.

��Brooke, ty powiniene� by� filozofem!

��Filo� czym?

��Mniejsza o to. Jedz swoje kedgeree.

Tramwaj wiezie mnie do segmentu, w kt�rym pracuje doktor Joyce. Trzeszcz�ce g�rne pi�tro jest pe�ne robotnik�w; siedz� w brudnych fotelach i czytaj� gazety z wielkim drukiem i fotografiami. Niemal w ca�o�ci s� one po�wi�cone sportowi i wynikom loterii. M�czy�ni to hutnicy b�d� spawacze; ich grube kurtki robocze nie maj� kieszeni i na wierzchu upstrzone s� g�sto wypalonymi dziurkami� Rozmawiaj� ze sob�, ignoruj�c mnie. Z rzadka wydaje mi si�, �e rozpoznaj� jakie� s�owo (czy�by pos�ugiwali si� prymitywnym dialektem mojego j�zyka?), ale im d�u�ej s�ucham, tym mniej rozumiem. Tak naprawd� to powinienem poczeka� na wygodniejszy tramwaj, ale m�g�bym wtedy sp�ni� si� na wizyt� u doktora Joyce�a, a przecie� jestem zwolennikiem punktualno�ci.

Wje�d�am wind� po�pieszn� na poziom, na kt�rym poczciwy doktor ma swoj� przychodni�. S�ycha� muzyk� gran� na dudach, lecz tradycyjnie brzmi ona jak przypadkowy zbi�r nut i pomieszanych, �le dobranych akord�w, jak gdyby wszelka muzyka na mo�cie zosta�a zaszyfrowana. Przesta�em ju� liczy� na to, �e us�ysz� co�, co zdo�am zapami�ta� lub zagwizda�.

Przez wi�ksz� cz�� podr�y dziel� wind� z jak�� m�od� kobiet�. Jest ciemnow�osa i szczup�a i skromnie wpatruje si� w pod�og�. Ma d�ugie, czarne rz�sy, a jej policzek zakrzywia si� rozkosznym �ukiem. Ubrana jest we wspaniale skrojony kostium z d�ug� sp�dnic� i kr�tkim �akietem. Stwierdzam nagle, �e przygl�dam si�, jak jej piersi wznosz� si� i opadaj� pod bia�� jedwabn� bluzk�. Kobieta nie obdarza mnie nawet przelotnym spojrzeniem, gdy wychodzi z windy; pozostawia jedynie delikatny �lad zapachu perfum.

Skupiam uwag� na fotografii wisz�cej przy drzwiach na jednej z p �y-cin boazerii. Zdj�cie jest stare, w odcieniu sepii, i przedstawia monta� trzech segment�w mostu. Le�� osobno, nie po��czone niczym pr�cz podobie�stwa swoich z�bkowanych, nie wyko�czonych konstrukcji. Rury i d�wigary stercz� w�r�d girland rusztowa�, a ci�kie d�wignice parowe porozrzucane s� wok� br�zowych �elaznych lin; trzy niepe�ne segmenty wydaj� si� niemal sze�ciok�tne. Na zdj�ciu nie ma daty.

Przychodni� doktora wype�nia zapach farby. Dwaj robotnicy w bia�ych kombinezonach wynosz� biurko. Poczekalnia jest pusta, je�li nie liczy� bia�ych prze�cierade� zakrywaj�cych pod�og�, i biurka, kt�re robotnicy w�a�nie stawiaj� na �rodku pomieszczenia. Zagl�dam do gabinetu; on tak�e jest pusty, nast�pne bia�e prze�cierad�a zakrywaj� pod�og�. Nazwisko doktora zosta�o usuni�te z szyby w drzwiach.

��Co si� sta�o?�� pytam robotnik�w. Patrz� na mnie oboj�tnie.

Znowu winda. Trz�s� mi si� r�ce.

Na szcz�cie szpitalna recepcja pozosta�a na swoim miejscu. Musz� czeka�, gdy recepcjonistka kieruje m�ode ma��e�stwo z ma�ym dzieckiem w g��b d�ugiego korytarza, ale potem przychodzi moja kolej.

��Szukam gabinetu doktora Joyce�a�� wyja�niam srogiej kobiecie za pulpitem.�� Przyjmowa� w pokoju 3422. By�em u niego jeszcze wczoraj, ale wygl�da na to, �e zosta� przeniesiony.

��Jest pan pacjentem?

��Nazywam si� John Orr�� m�wi� i pozwalam, by odczyta�a informacje na pasku na moim przegubie.

��Chwileczk�.

Podnosi s�uchawk� telefonu. Siadam na mi�kkiej �awce po�rodku sali przyj��; rozchodz� si� od niej niczym szprychy od piasty korytarze. Kr�tsze prowadz� ku zewn�trznej �cianie mostu; mi�kkie bia�e zas�ony wydymaj� si� na lekkiej bryzie. Kobiet� przy pulpicie ��cz� z kolejnymi osobami. W ko�cu odk�ada s�uchawk�.

��Panie Orr, doktor Joyce zosta� przeniesiony do pokoju 3704. Rysuje drog� do nowego gabinetu doktora. Przez chwil� czuj� t�py ucisk w piersiach, koliste echo b�lu.

��Pan Brooke przesy�a wyrazy szacunku.

Doktor Joyce unosi wzrok znad swoich notatek, mrugaj�c szaror�owymi powiekami. Opowiedzia�em mu sen o galeonach, na kt�rych w wyniku aborda�u nast�puje wymiana za��g. S�ucha� bez komentarza, kiwaj�c z rzadka g�ow�, czasami marszcz�c brew i zapisuj�c uwagi. Milczenie przeci�ga�o si�.

��Pan�?�� m�wi, zak�opotany. Jego cienki srebrny o��wek zawisa nad notesem niczym male�ki sztylet.

��Pan Brooke�� przypominam mu.�� Przyby� z chirurgii mniej wi�cej w tym samym czasie co ja. In�ynier. Cierpi na bezsenno��. Leczy� go pan.

��Och, tak. Jego�� odpowiada po chwili i pochyla si� z powrotem nad swoimi zapiskami.

Nowa przychodnia doktora Joyce�a jest jeszcze okazalsza ni� poprzednia. Trzy poziomy wy�ej, wi�ksza�� wygl�da na to, �e doktor awansuje. Teraz ma w�asn� sekretark� oraz recepcjonist�. Niestety, awans doktora nie poci�gn�� za sob� wymiany PMC. �Nie do wiary, pan Orr, �wietnie pan wygl�da! Jak mi�o pana ujrze�. Prosz� usi���. Pozwoli pan, �e wezm� pana p�aszcz. Mo�e fili�ank� kawy? Herbaty?� Ma�y srebrny o��wek wraca do kieszeni na piersi doktora.

��No wi�c�� m�wi, klaszcz�c w d�onie�� jak pan rozumie ten sen, hmm?

Znowu to samo.

��Doktorku�� m�wi�, wierz�c, �e to go z miejsca zdenerwuje�� nie mam poj�cia. To nie moja dzia�ka. A pan?

Doktor Joyce przez chwil� patrzy na mnie spokojnie. Potem wstaje z krzes�a i rzuca notes na blat biurka. Podchodzi do okna i stoi tam, wygl�daj�c na zewn�trz i kr�c�c g�ow�.

��Powiem panu, co my�l�, Orr.�� Odwraca si� i obrzuca mnie surowym spojrzeniem.�� My�l�, �e obydwa te sny, ten i ten wczorajszy, nic nam nie m�wi�.

��Rozumiem�� odpowiadam. Po tylu trudach. Chrz�kam, zupe�nie nie zirytowany.�� No c�, co teraz zrobimy?

Niebieskie oczy doktora Joyce�a l�ni�. Wysuwa szuflad� w biurku i wyjmuje flamaster i du�� ksi��k� z plastikowymi stronami, kt�re mo�na wytrze� do czysta. Podaje mi je. Ksi��ka zawiera g��wnie na wp� uko�czone rysunki i testy graficzne.

��Ostatnia strona�� m�wi poczciwy doktor.

Odwracam pos�usznie na ostatni� stron�. Zawiera dwa rysunki.

��Co mam robi�?�� pytam. Wygl�da mi to na jak�� dziecinad�.

��Widzi pan te kr�tkie kreski, cztery na g�rnym rysunku, a pi�� na dolnym?

��Owszem.

��Prosz� je uzupe�ni� zmieniaj�c w strza�ki, tak aby wskazywa�y kierunki si�, jakie konstrukcje wywieraj� w tych punktach.�� Podnosi r�k�, gdy otwieram usta, aby zada� pytanie.�� To wszystko, co mog� powiedzie�. Nie wolno mi dawa� panu �adnych wskaz�wek ani odpowiada� na �adne pytania.

Bior� do r�ki mazak, uzupe�niam kreski zgodnie z �yczeniem i wr�czam ksi��k� z powrotem doktorowi. Patrzy, kiwa g�ow�.

��Wi�c?�� pytam.

��Wi�c co?

Wyci�ga szmatk� z szuflady i wyciera ksi��k�, gdy k�ad� pi�ro na jego biurku.

��Czy zrobi�em to prawid�owo? Wzrusza ramionami.

��Co to znaczy �prawid�owo�?�� pyta burkliwie, wk�adaj�c wszystko z powrotem do szuflady.�� Gdyby to by�o pytanie egzaminacyjne, to tak, ale to nie by�o pytanie egzaminacyjne. Odpowied� mia�a nam co� powiedzie� o panu�� dodaje i zapisuje w notesie uwag� ma�ym srebrnym o��wkiem automatycznym.

��I na co wskazuje?

Znowu wzrusza ramionami i patrzy w swoje notatki.

��Nie wiem�� odpowiada, kr�c�c g�ow�.�� Musi na co� wskazywa�, ale nie bardzo wiem na co. Na razie.

Ch�tnie waln��bym doktora Joyce�a prosto w jego szaror�owy nos.

��Rozumiem. No c�, mam nadziej�, �e przyczyni�em si� do post�pu nauk medycznych.

��Ja te��� stwierdza doktor Joyce, spogl�daj�c na zegarek.�� No c�, to chyba na razie wszystko. Niech pan si� um�wi na wizyt� na jutro, na wszelki wypadek, ale je�li nie b�dzie pan mia� �adnych sn�w, niech pan zadzwoni i j� odwo�a, dobrze?

��Ojej, ale szybko pan to za�atwi�, panie Orr. Jak posz�o? Ma pan ochot� na fili�ank� herbaty?�� Nieskazitelnie ubrany recepcjonista pomaga mi wdzia� p�aszcz.�� Wszed� pan tam i wyszed� w okamgnieniu. Mo�e troch� kawy?

��Nie, dzi�ki�� m�wi�, patrz�c na pana Berkeleya i jego policjanta, kt�rzy czekaj� w recepcji. Pan Berkeley le�y�� zwini�ty ciasno w pozycji embrionalnej�� na boku, na pod�odze przed siedz�cym policjantem, kt�ry opiera na nim stopy.

��Dzisiaj pan Berkeley jest podn�kiem�� dumnie wyja�nia Przera�aj�cy M�ody Cz�owiek.

W wysokich, przewiewnych przestrzeniach g�rnej konstrukcji sufity s� wysokie, a szeroka, puszysta wyk�adzina dywanowa w pustych korytarzach intensywnie pachnie wilgoci�. �ciany pokrywa boazeria z drewna lekowego i mahoniu, a szyby rozci�gni�te w mosi�nych ramach okien wychodz�cych na mroczne kominy �wietlne lub na zasnute teraz mg�� morze maj� b��kitny odcie�, niczym szk�o o�owiowe. W niszach wzd�u� ciemnych drewnianych �cian majacz�, jak niewidome zjawy, stare pos�gi zapomnianych biurokrat�w, a wysoko nade mn� wisz� wielkie p�achty ciemnych flag niczym ci�kie, rozwieszone do suszenia sieci; ko�ysz� si� lekko, gdy mro�ny przeci�g roznosi przedwieczny kurz po d�ugich, mrocznych korytarzach.

Po mniej wi�cej p�godzinnym spacerze od przychodni doktora, naprzeciwko olbrzymiego okr�g�ego okna, kt�re wychodzi na zatok� jak przezroczysta tarcza zegara ogo�ocona ze wskaz�wek, odkrywam star� wind�. Jej drzwi s� otwarte, w �rodku na wysokim sto�ku �pi jaki� stary m�czyzna. Ma na sobie d�ugi p�aszcz w kolorze burgunda, z l�ni�cymi guzikami, chude r�ce skrzy�owa� na brzuchu; jego obro�ni�ty imponuj�c� brod� podbr�dek spoczywa na piersi ozdobionej dwoma rz�dami guzik�w, a siwa g�owa porusza si� powoli w g�r� i w d� w rytmie dychawicznego oddechu.

Chrz�kam. Staruszek �pi dalej. Pukam w kraw�d� jednego skrzyd�a drzwi.

��Halo!?

Budzi si�, wykonuj�c nag�y ruch cia�em, rozplata ramiona i opiera si� o d�wignie steruj�ce; rozlega si� trzask i drzwi zaczynaj� si� zamyka� z j�kiem i zgrzytem. W ko�cu, wymachuj�c r�kami, znowu uderza w mosi�ne d�wignie, po czym drzwi si� cofaj�.

��Niech to! Ale� mnie pan szanowny wystraszy�! W�a�nie uci��em sobie kr�tk� drzemk�, ot co. Prosz� wej��. Na kt�re pi�tro?

W windzie wielko�ci pokoju pe�no jest �le dobranych foteli, �uszcz�cych si� luster i pokrytych kurzem gobelin�w. Je�eli nie jest to wynikiem sztuczki z lustrami, winda ma ponadto kszta�t litery L, z jakim jeszcze nigdy dot�d si� nie zetkn��em.

��Prosz� na pomost kolejowy�� odpowiadam.

��Tak jest, prosz� szanownego pana!

S�dziwy windziarz zawiesza pomarszczone d�onie na d�wigniach steruj�cych; drzwi zamykaj� si� ze szcz�kiem i zgrzytem i po paru tr�ceniach �okciem i dok�adnie wymierzonych uderzeniach w mosi�n� p�yt� z d�wigniami starcowi w ko�cu udaje si� nak�oni� wind� do jazdy; nasz pojazd przesuwa siꠗ majestatycznie i z �oskotem�� w d�; lustra dr��, wyposa�enie klekocze, l�ejsze krzes�a i fotele chwiej� si� na nier�wnej, pokrytej wyk�adzin� pod�odze. Starzec ko�ysze si� niepewnie na wysokim sto�ku i mocno trzyma mosi�nej por�czy pod tablic� rozdzielcz�. S�ysz�, jak szcz�ka z�bami. Kurczowo trzymam si� wypolerowanej do po�ysku i brz�cz�cej na poluzowanych wkr�tach por�czy. Gdzie� na g�rze rozbrzmiewa ha�as przypominaj�cy ci�cie metalu.

Udaj�c oboj�tno��, studiuj� tre�� po��k�ej wywieszki przy moim ramieniu. Zawiera ona wykaz r�nych pi�ter, kt�re obs�uguje winda, oraz departament�w, sektor�w mieszkalnych i innych plac�wek znajduj�cych si� na tych poziomach. M�j wzrok przyci�ga jedna informacja blisko szczytu wykazu. M�j Bo�e! Znalaz�em j�!

��Przepraszam!�� m�wi� do staruszka. Odwraca g�ow�, trz�s�c� si� jak po pora�eniu, by na mnie spojrze�. Stukam w wykaz na �cianie.�� Rozmy�li�em si�. Chcia�bym pojecha� na to pi�tro: pi��dziesi�te drugie. Do Trzeciej Biblioteki Miejskiej.

Starzec przez chwil� patrzy na mnie z rozpacz�, po czym k�adzie dr��c� r�k� na klekocz�cej tablicy rozdzielczej i przerzuca jedn� z d�wigni w d�, po czym znowu rozpaczliwie chwyta si� por�czy i zamyka oczy.

Winda wyje, piszczy, podskakuje i �omocz�c, trz�sie si� na boki. Omal nie zwala mnie z n�g; stary cz�owiek rozstaje si� ze swoim wysokim sto�kiem. Fotele przewracaj� si�. P�ka lustro. Oprawa lampy odpada od sufitu, a potem drga niczym wisielec i ko�ysze si� w kaskadzie tynku, py�u i wisz�cych przewod�w.

Zatrzymujemy si�. Starzec strzepuje py� z ramion, poprawia marynark� i czapk�, podnosi sto�ek i naciska par� nast�pnych d�wigni; wznosimy si� stosunkowo �agodnie.

��Przepraszam!�� krzycz� do windziarza. Ten obrzuca mnie dzikim spojrzeniem i rozgl�da si� po windzie, jak gdyby pr�bowa� odkry�, ja k� straszn� zbrodni� pope�ni�em.�� Nie zdawa�em sobie sprawy, �e za trzymanie windy i jazda z powrotem b�d� tak� wstrz�saj�ce�� krzycz� do niego. Wygl�da na zupe�nie oszo�omionego i wci�� rozgl�da si� po grzechocz�cym, skrzypi�cym i zasnutym mg�� kurzu wn�trzu swojego ma�ego kr�lestwa, jakby nie potrafi� zrozumie� o co tyle ha�asu.

Zatrzymujemy si�. Winda nie wygrywa kurant�w po przybyciu na miejsce; zamiast nich powietrzem w jej wn�trzu wstrz�sa huk dzwonu, kt�rego moc� i tonem nie pogardzi�by du�y ko�ci�. Starzec patrzy l�kliwie do g�ry.

��Jeste�my na miejscu, prosz� pana!�� krzyczy.

Otwiera drzwi na scen� kompletnego chaosu i odskakuje. Przygl�dam si�, zdumiony, przez d�ug� chwil� powoli podchodz� do drzwi. Stary windziarz zerka nerwowo zza ich skrzyd�a.

Wygl�da na to, �e przyjechali�my na miejsce okropnej katastrofy; w wielkiej, zawalonej gruzem sali przed nami ogie� li�e le��ce wi�zary, spl�tane rury i belki, zawalone mury i zwisaj�ce kable; ludzie w uniformach biegaj� z w�ami stra�ackimi, noszami i trudnymi do zidentyfikowania elementami sprz�tu do gaszenia. Nad wszystkim wisi wielki ca�un dymu. Zgie�k brz�cz�cych alarm�w i klakson�w, eksplozji i wykrzykiwanych przez tuby rozkaz�w jest przera�aj�cy nawet dla uszu lekko og�uszonych przez dzwon, kt�ry oznajmi� nasz przyjazd. Co si� tu sta�o?

��Odnosz� wra�enie, prosz� pana�� wykrztusza z siebie stary windziarz�� �e z tej strony niezbyt przypomina to bibliotek�, prawda?

��Prawda�� przyznaj�, obserwuj�c, jak tuzin m�czyzn toczy jak�� wielk� pomp� po usianej gruzem pod�odze.

��Jest pan ca�kowicie pewien, �e to w�a�ciwe pi�tro? Windziarz sprawdza wska�nik pi�ter, uderzaj�c w tarcz� artretyczn� pi�ci�.

��Bardziej by� nie mog�, prosz� pana.

Wygrzebuje z kieszeni okulary i znowu zerka na wska�nik. Eksplozja w�r�d szcz�tk�w rur i wi�zarow wzbija w g�r� k��b czarnego dymu i iskier; stra�acy znajduj�cy si� nieopodal rzucaj� si� na posadzk�. Jaki� m�czyzna w wysokim kasku i jasno��tym uniformie spostrzega nas i macha tub�. Przechodzi nad cia�ami na noszach i zbli�a si� do nas.

��Hej, wy tam!�� krzyczy.�� Co u licha tutaj robicie? Szabrownicy? Wampiry? Co? Wyno�cie si� st�d natychmiast!

��Szukam Trzeciego Archiwum Miejskiego i Biblioteki Dokument�w Historycznych�� wyja�niam spokojnie.

Stra�ak macha tub� w stron� rozgardiaszu za swoimi plecami.

��My te�, idioto! A teraz wypierdakaj!

D�ga tub� w kierunku mojej piersi i odchodzi jak burza, potykaj�c si� o jedno z cia� na noszach, a potem podbiega do m�czyzn manewruj�cych olbrzymi� pomp�, by nimi kierowa�. Patrzymy na siebie ze starym windziarzem. Zamyka drzwi.

��Ordynarny dupek, co?

��Rzeczywi�cie sprawia� wra�enie troch� zdenerwowanego.

��Na pomost kolejowy, prosz� pana?

��Hm? Och, tak, prosz�.

Gdy zje�d�amy, znowu kurczowo trzymam si� stukocz�cej mosi�nej por�czy.

��Ciekawe, co si� sta�o z bibliotek�? Staruszek wzrusza ramionami.

��B�g jeden wie, prosz� pana. Na tych wy�szych poziomach wydarzaj� si� r�ne dziwne rzeczy. Cz�� z tych, kt�re widzia�em��� Kr�ci g�ow�, gwi�d�e przez z�by.�� Zdziwi�by si� szanowny pan.

��Tak�� przyznaj� ponuro�� pewnie tak.

Po po�udniu w klubie rackets wygrywam jeden mecz, przegrywam drugi. Samoloty i ich dziwne sygna�y s� jedynym tematem rozm�w; wi�kszo�� ludzi w klubie�� wszyscy bez wyj�tku b�d�cy przedstawicielami wolnych zawod�w i urz�dnikami�� uwa�aj� �w przelot za niczym nie usprawiedliwion� zniewag�, z kt�r� Co� Trzeba Zrobi�. Pytam dziennikarza prasowego, czy s�ysza� o strasznym po�arze na poziomie, na kt�rym powinna si� znajdowa� Trzecia Biblioteka Miejska, ale on nie s�ysza� nawet o samej bibliotece. Sprawdzi to.

Potem dzwoni� do Dzia�u Napraw i Konserwacji i m�wi� im o telewizorze oraz telefonie. Jem w klubie, a wieczorem id� do teatru; banalny spektakl o c�rce sygnalisty zakochanej w tury�cie, kt�ry�� jak si� okazuje�� jest synem dyrektora kolei, jest zar�czony i chce si� po raz ostatni zabawi�. Wychodz� po drugim akcie.

W domu, gdy si� rozbieram, z kieszeni p�aszcza wypada zgnieciony kawa�ek kartki. To poplamiony schemat, kt�ry narysowa�a dla mnie recepcjonistka, �eby mi pokaza� drog� do biura doktora Joyce�a. Wygl�da nast�puj�co:

Wpatruj� si� we�, czuj�c nieokre�lony niepok�j. W g�owie mi si� kr�ci, mam wra�enie, �e pok�j si� przewraca, jak gdybym nadal przebywa� w rozpadaj�cej si� windzie w kszta�cie L ze starym windziarzem wykonuj�cym kolejny nieprzewidziany i niebezpieczny manewr w szybie. Przez moment czuj�, �e moje my�li telepi� si�, mieszaj� jak sygna�y dymne ci�gn�ce si� za eskadr� samolot�w tego rana (i przez chwil�, oszo�omiony, chwiej�c si�, mam wra�enie, �e sam jestem m�tny i bezpostaciowy, niczym co� chaotycznego i amorficznego, jak mg�y, kt�re snuj� si� w�r�d s�katej gmatwaniny element�w wysokiego mostu, niczym pot pokrywaj�c warstwy starej farby na jego d�wigarach i belkach).

Dzwoni telefon, wyrywaj�c mnie z tej dziwnej chwili zadumy; podnosz� s�uchawk�, by us�ysze� te same niezwyk�e sygna�y po drugiej stronie linii.

��Halo? Halo?�� m�wi�. �adnej reakcji.

Odk�adam s�uchawk�. Telefon znowu dzwoni i znowu dzieje si� to samo. Tym razem nie k�ad� s�uchawki na wide�ki; zakrywam j� poduszk�. Nawet nie pr�buj� w��cza� telewizora�� wiem, co zobacz�.

Gdy ruszam ku ��ku, u�wiadamiam sobie, �e wci�� trzymam w d�oni kawa�ek papieru. Wrzucam go do pojemnika na �mieci.

Za mn� le�y pustynia, przede mn� morze. Z�ocista i niebieskie�� spotykaj� si� jak konkurencyjne tryby czasu. Jedno porusza�o si� gwa�townie, iskrz�c si� w dolinach i na grzbietach, buchaj�c biel� i opadaj�c, uderzaj�c w piaszczysty szelf, i ten p�yw niczym oddech� Druga przemieszcza�a si� wolniej, lecz r�wnie pewnie; wysokie, nacieraj�ce fale piasku nanoszone na nieu�ytki czesz�c� r�k� niewidocznego wiatru.

Mi�dzy t� dw�jk�, na wp� zatopion� przez siebie, zrujnowane miasto.

Wytarte zar�wno przez piasek, jak i wod�, z�apane niczym co� mi�kkiego mi�dzy dwa zaz�biaj�ce si� �elazne ko�a, kamienne miasto poddane si�om wiatru.

By�em sam. Szed�em w skwarze po�udnia�� bia�a zjawa przep�ywaj�ca przez poprzewracane resztki roztrzaskanych budowli. M�j cie� znajdowa� si� u moich st�p, pode mn�; niewidzialny.

R�owoczerwone p�yty by�y nier�wne i poprzekrzywiane. Wi�kszo�� ulic znik�a, dawno temu przysypana mi�kkimi pe�zaj�cymi piaskami. Rozbite �uki, zwalone nadpro�a i �ciany za�ciela�y piaskowe zbocza; na ��obkowanym jak muszla brzegu morza kolejne kamienne bloki, omiatane przez fale, �ama�y ich nadchodz�ce linie. Troch� dalej w g��b morza z wody wyrasta�y przechylone wie�e oraz fragment �uku, oblizywane przez fale, niczym ko�ci topielca.

Na wyg�adzonych kamieniach nad pustymi drzwiami i wype�nionymi piaskiem oknami zobaczy�em fryzy z postaciami i symbolami. Przyjrza�em si� uwa�nie tym na wp� czytelnym obrazom, pr�buj�c je odszyfrowa�. Nawiewany przez wiatr piasek �ciera� cz�ci �cian i belek, a� w ko�cu grubo�� kamienia sta�a si� mniejsza od g��boko�ci wyrytych symboli; niebieskie niebo prze�wieca�o przez krwistoczerwon� ska��.

��Znam to miejsce�� powiedzia�em do siebie.�� Znam was�� doda �em do milcz�cych szcz�tk�w.

W pewnym oddaleniu od ruin miasta sta� wielki pos�g. M�czyzna, kt�rego przedstawia�, o kr�pym tu�owiu i z g�ow� chyba trzy lub nawet cztery razy wi�ksz� od naturalnej, sta� uko�nie do linii ��cz�cej obmywan� falami pla�� z centrum milcz�cych ruin. Ramiona pos�gu odpad�y lub zosta�y od�upane dawno temu, a ich kikuty zag�askane przez wiatr i piasek. Wygl�d jednej strony pot�nego cia�a i g�owy wskazywa� na d�ugotrwa�e dzia�anie oczyszczaj�cego wiatru, ale z przodu i z drugiej strony szczeg�y postaci by�y nadal widoczne; nagi tors, du�y brzuch, pier� obwieszona �a�cuchami, klejnotami i grubymi jak lina naszyjnikami, wielka g�owa�� �ysa, lecz zwie�czona koron�, ucho rozci�gni�te przez kolczyki, nos nabity ozdobnymi �wiekami. Na tej zniszczonej przez czas twarzy malowa� si� wyraz, kt�rego�� podobnie jak wyrytych symboli�� nie potrafi�em okre�li�; mo�e okrucie�stwo, mo�e gorycz, a mo�e bezlitosne lekcewa�enie wszystkiego z wyj�tkiem piasku i wiatru.

��Mock? Mocca?

Patrz�c na wy�upiaste kamienne oczy, u�wiadomi�em sobie, �e szeptem zadaj� sobie te pytania. Olbrzym nie po�pieszy� z pomoc�. Imiona r�wnie� gin�, aczkolwiek powoli; najpierw zmieniane, potem skracane, wreszcie zapominane.

Na pla�y przed miastem, w pewnej odleg�o�ci od rzucaj�cego kamienne spojrzenia pos�gu, znalaz�em m�czyzn�. By� drobny, u�omny i zgarbiony. Sta� zanurzony po kolana w p�ytkiej wodzie, fale obmywa�y ciemne �achmany, kt�re mia� na sobie; ok�ada� powierzchni� wody ci�kim biczem z �a�cuch�w, przeklinaj�c przez ca�y czas.

G�owa pochyli�a mu si� pod naporem zdeformowanego karku; d�ugie i brudne w�osy si�ga�y ciasnymi splotami pluskaj�cych fal; od czasu do czasu d�ugie pasmo plwociny niczym szaro-bia�y p�k wylatuj�cy ze �rodka tej ciemnej bry�y spada�o ku wodzie i odp�ywa�o.

Prawe rami� m�czyzny nieustannie podnosi�o si� i opada�o, smagaj�c morze kr�tkim i ci�kim biczem z l�ni�c� drewnian� r�czk� oraz tuzinem �elaznych �a�cuch�w o na przemian b�yszcz�cych i zardzewia�ych ogniwach. Woda pieni�a si� wok� i bulgota�a pod tym nieustaj�cym atakiem i zasnuwa�a si� k��bami ziaren piasku poderwanego z pochy�ego dna.

Garbus przerwa� na chwil� ch�ost�, przesun�� si� niczym krab o krok w bok, otar� usta mankietem, po czym powr�ci� do swego zaj�cia, mamrocz�c przez ca�y czas, gdy ci�kie �a�cuchy wzbija�y si� w g�r�, spada�y i rozbryzgiwa�y wod�. Sta�em za nim na brzegu i d�ugo si� przygl�da�em. Znowu przerwa�, jeszcze raz otar� twarz, a potem zrobi� nast�pny krok w bok. Wiatr rozwiewa� jego postrz�pione ubranie, na kr�tko podnosi� t�uste, spl�tane w�osy. M�j lu�ny str�j za�opota� w tym samym gwa�townym podmuchu wiatru i biczownik chyba us�ysza� ten odg�os w�r�d szumu opadaj�cej fali, gdy� nie od razu podj�� na nowo sw�j trud. Poruszy� lekko g�ow�, jak gdyby chc�c wy�owi� jaki� s�aby d�wi�k. Wydawa�o si�, �e pr�buje wyprostowa� sw�j wykrzywiony grzbiet, ale zrezygnowa�. Obraca� si� powoli drobnymi posuwistymi krokami, nie podnosz�c st�p�� jakby mia� je sp�tane kr�tkim �a�cuchem�� dop�ki nie znalaz� si� twarz� do mnie. Jednocze�nie wolno unosi� g�ow�. Gdy ju� m�g� na mnie spojrze�, stan��; fale wci�� za�amywa�y si� wok� jego kolan, bicz dynda� w wykrzywionej r�ce.

Spl�tana masa w�os�w opadaj�cych niczym nast�pny bicz ku morzu niemal ca�kowicie skrywa�a jego twarz. Czeka�em, a� si� odezwie, ale on tylko sta�, milcz�cy i cierpliwy, dop�ki w ko�cu nie powiedzia�em:

��Przepraszam. Prosz� sobie nie przeszkadza�.

Przez chwil� nic nie m�wi�, niczym nie zdradzi�, �e mnie us�ysza�, jak gdyby dzieli�o nas co� przenosz�cego d�wi�k wolniej ni� powietrze, po czym odpowiedzia� zaskakuj�co �agodnym g�osem:

��To moja praca. Zatrudniono mnie do niej. Kiwn��em g�ow�.

��Och, rozumiem�� powiedzia�em i czeka�em na dalsze wyja�nienia. Odnios�em wra�enie, �e i tym razem us�ysza� moje s�owa z op�nieniem. Dopiero po chwili zareagowa� ko�lawym wzruszeniem ramion.

��Widzi pan, kiedy� wielki w�adca��� zacz�� i umilk�. Czeka�em. Po chwili pokr�ci� g�ow� i pow��cz�c nogami, obr�ci� si� twarz� do zakrzywionego niebieskiego horyzontu. Krzykn��em, ale nie da� po sobie pozna�, �e us�ysza� m�j krzyk.

Znowu zacz�� ok�ada� fale, cicho i monotonnie mamrocz�c i przeklinaj�c.

Jeszcze przez pewien czas obserwowa�em, jak ch�oszcze morze, po czym odwr�ci�em si� i odszed�em. �elazna bransoleta, jakby pozosta�o�� zerwanych kajdan�w�� nie zauwa�y�em jej wcze�niej�� wydawa�a s�aby rytmiczny brz�k na moim nadgarstku, gdy wraca�em do ruin.

Czy naprawd� mi si� to �ni�o? Zrujnowane nadmorskie miasto, m�czyzna z biczem zrobionym z �a�cuch�w? Przez chwil� jestem sko�owany; czy zesz�ej nocy le�a�em i pr�bowa�em wy�ni� co�, co m�g�bym opowiedzie� doktorowi?

W mroku mojego du�ego, ogrzanego ��ka czuj� jakby ulg�. �miej� si� cicho, nad wyraz zadowolony z siebie i faktu, �e w ko�cu mia�em sen, kt�ry mog� z czystym sumieniem opowiedzie� poczciwemu doktorowi. Wstaj� i naci�gam szlafrok. W mieszkaniu jest zimno, szary �wit jarzy si� �agodnie w wysokich oknach; male�kie, pulsuj�ce �wiat�o �wieci daleko w morzu, pod d�ugim niskim wa�em ciemnej chmury, jak gdyby ta chmura by�a l�dem, a z rzadka rozb�yskuj�ca boja sygna�em z portu.

Gdzie� daleko rozlega si� bicie dzwonu, po kt�rym s�ycha� cichsze kuranty, oznajmiaj�ce godzin� pi�t�. W oddali u do�u rozbrzmiewa gwizd jakiego� poci�gu, a ledwie s�yszalny i po cz�ci wyczuwalny �oskot �wiadczy o przeje�dzie sk�adu towarowego.

W salonie ogl�dam szary, nieruchomy obraz m�czyzny w szpitalnym ��ku. Rze�by robotnik�w mostowych, poustawiane w r�nych miejscach pokoju, l�ni� blad�, odbit� po�wiat� na nier�wno�ciach powierzchni. Nagle jaka� kobieta, piel�gniarka, pojawia si� bezg�o�nie na ekranie i podchodzi do ��ka. Nie widz� jej twarzy. Wydaje si�, �e mierzy choremu temperatur�.

S�ycha� jedynie odleg�y syk. Piel�gniarka obchodzi ��ko po l�ni�cej pod�odze, by sprawdzi� wskazania aparatury. Znika, wchodz�c pod kamer�, po czym wraca z metalow� tack�. Zdejmuje z niej strzykawk�, odci�ga troch� p�ynu z ma�ej butelki, unosi ig�� ku g�rze, po czym wyciera rami� m�czyzny tamponem i robi mu zastrzyk. Wci�gam powietrze przez z�by; nigdy (jestem tego pewien) nie lubi�em zastrzyk�w.

Obraz jest wci�� zbyt ziarnisty, bym widzia�, czy ig�a rzeczywi�cie przebija sk�r� m�czyzny, ale w mojej wyobra�ni widz� sko�ne ostrze ig�y oraz blad�, mi�kk�, poddaj�c� si� sk�r� Krzywi� si� z wsp�czuj�cego b�lu i wy��czam telewizor.

Podnosz� poduszk� z telefonu. W s�uchawce nadal s�ycha� przerywany sygna�; mo�e tylko jest troch� cz�stszy ni� przedtem. Odk�adam s�uchawk� na wide�ki. Aparat natychmiast dzwoni. Podnosz� s�uchawk�, lecz zamiast monotonnego dzwonienia s�ysz�:

��Ach, Orr. W ko�cu ci� z�apa�em. To ty, prawda?

��Tak, Brooke, to ja.

��Gdzie si� podziewa�e�? Jego g�os jest niewyra�ny.

��Spa�em.

��Gdzie? Przepraszam, ten ha�as� W tle s�ysz� szmer ludzkich g�os�w.

��Nigdzie nie wyje�d�a�em. Spa�em. A raczej by�em�

��Spa�e�?�� m�wi g�o�no Brooke.�� To nic nie da, Orr. Przykro mi, ale to po prostu nic nie da. Jeste�my w barze U Dissy Pitton. Przyjd� natychmiast; zostawili�my ci butelk�.

��Brooke, jest �rodek nocy.

��Dobry Bo�e, naprawd�? To dobrze, �e zadzwoni�em.

��W�a�nie �wita.

��Naprawd�?�� G�os zdumionego Brooke�a oddala si� od telefonu. S�ysz�, jak co� krzyczy, a potem rozlegaj� si� g�o�ne, niesk�adne okrzyki rado�ci.�� Wi�c si� po�piesz, Orr. Z�ap poranny poci�g albo co. Czekamy na ciebie.

��Brooke��� zaczynam, ale s�ysz�, jak Brooke znowu m�wi do kogo�, a potem jakie� krzyki w oddali.

��O, w�a�nie�� m�wi.�� Przynie� kapelusz. Musisz przynie�慠� Nast�pne krzyki w tle.�� Aha, to musi by� kapelusz z szerokim rondem, nie przyno� innego. Masz taki?

��Ja�

Przerywaj� mi nast�pne krzyki.

��Tak, musi by� z szerokim rondem!�� wrzeszczy Brooke.�� Je�eli nie masz takiego, innego nie przyno�. Masz taki?

��Chyba tak�� m�wi�, podejrzewaj�c, �e potwierdzenie oznacza zobowi�zanie si� do przyj�cia.

��W porz�dku�� odpowiada Brooke.�� Do zobaczenia. Tylko nie zapomnij kapelusza.

Roz��cza si�. Odk�adam s�uchawk�, podnosz� j� i znowu s�ysz� regularne buczenie. Spogl�dam na b�yskaj�ce powoli �wiat�o pod wa�em chmur, wzruszam ramionami i id� do swojej garderoby.

Bar U Dissy Pitton, rozrzucony na kilku dziwacznie rozmieszczonych pi�trach, znajduje si� w niemodnej strefie mostu, zaledwie par� poziom�w powy�ej pomostu kolejowego. Bezpo�rednio pod najni�szym z bar�w mie�ci si� warsztat powro�niczy, gdzie w szeregu d�ugich w�skich szop splata si� liny i kable. W efekcie bar jest pomieszczeniem pe�nym lin i kabli, w kt�rym sto�y i krzes�a zwisaj� raczej z sufit�w ni� wspieraj� si� na pod�ogach. Jak kiedy� zauwa�y� Brooke w rzadkim u niego przyp�ywie poczucia humoru, U Dissy Pitton nawet meble nie maj� n�g. Od�wierny �pi na stoj�co, opieraj�c si� o �cian� budynku, z za�o�onymi r�kami i spuszczon� g�ow�; czapka z daszkiem os�ania jego oczy przed b�yskami neonowego szyldu nad drzwiami. Chrapie. Wchodz � do �rodka i wspinam si� przez dwa mroczne, opustosza�e pi�tra tam, gdzie Jak wskazuje ha�as i �wiat�o�� trwa zabawa.

��Orr! We w�asnej osobie!

Brooke przechodzi chwiejnie przez t�um ludzi i ko�ysz�cy si� labirynt podwieszonych sto��w, krzese�, kanap i zas�on. Po drodze przest�-puje jakie� chrapi�ce cia�o.

Pijani klienci Dissy Pitton rzadko pozostaj� pod sto�em przez d�u�szy czas. Zwykle l�duj� na pod�odze w jakiej� odleg�ej cz�ci lokalu, zach�ceni przez na poz�r bezkresn� p�aszczyzn� tekowej pod�ogi do pe�zania na czworakach, powodowani jakim� g��boko zakorzenionym instynktem infantylnego w�cibstwa lub mo�e pragnieniem przeistoczenia si� w �limaka.

��Dobrze, �e przyszed�e�, Orr�� m�wi Brooke, chwytaj�c mnie za rami�. Spogl�da na kapelusz z szerokim rondem, kt�ry �ciskam w r�kach, i dodaje:�� Fajny kapelusz.�� Prowadzi mnie w stron� odleg�ego stolika.

��Owszem�� odpowiadam, wr�czaj�c mu go.�� Kto go potrzebowa�? Czemu ma s�u�y�?

��S�ucham?

Brooke zatrzymuje si�; obraca kapelusz w d�oniach. Zdezorientowany patrzy na denko, jak gdyby szuka� tam wskaz�wki.

��Prosi�e� o kapelusz z szerokim rondem, pami�tasz?�� wyja�niam.�� Chcia�e�, bym go przyni�s�.

��Hmm�� mruczy Brooke i prowadzi mnie do grupki os�b zebranych wok� stolika. Rozpoznaj� Bakera i Fowlera, dw�ch in�ynier�w, koleg�w Brooke�a. W�a�nie pr�buj� wsta�. Brooke nadal ma zak�opotan� min�. Uwa�nie ogl�da kapelusz.

��Brooke�� m�wi�, staraj�c si� nie okazywa� rozdra�nienia.�� Nieca�e p� godziny temu prosi�e�, bym przyni�s� ten cholerny kapelusz. To niemo�liwe, by� o tym zapomnia�.

��Jeste� pewien, �e prosi�em dzi� wieczorem?�� pyta sceptycznie.

��Brooke, przecie� zadzwoni�e�! Zaprosi�e� mnie tu, pro�

��S�uchaj, stary�� przerywa mi, czkaj�c, i si�ga po butelk�.�� Napij si� wina, a my ju� o tym pomy�limy.�� Wtyka mi kieliszek do r�k.�� Masz sporo do nadrobienia.

��Obawiam si�, �e twoje prowadzenie jest niezagro�one.

��Nie jeste� z�y, prawda?�� upewnia si�, nape�niaj�c mi kieliszek.

��Tylko trze�wy. Objawy s� podobne.

��Wi�c jeste� z�y.

��Nie jestem.

��Czemu jeste� z�y?

Dlaczego odnosz� wra�enie, �e Brooke tak naprawd� mnie nie s�ucha? To si� czasem zdarza. Rozmawiam z lud�mi, ale powstaje w nich jaka� pustka, jak gdyby twarze w rzeczywisto�ci by�y maskami, a za nimi skrywa�y si� prawdziwe osoby�� normalnie przyci�ni�te do nich od �rodka, niczym dzieci z nosami rozp�aszczonymi na szybie wystawy sklepu ze s�odyczami; w chwili gdy do nich m�wi�, pr�buj�c trafi� im do przekonania jak�� trudn� b�d� niemo�liw� do zaakceptowania tez�, odrywaj� sw� ja�� od maski i zwracaj� j� gdzie� w g��b siebie, jakby w zakamarkach �wiadomo�ci zdejmowali buty i k�adli nogi na sofie, pili herbat� i za�ywali wypoczynku. Wracaj� dopiero wtedy, gdy s� zwarci i gotowi, by niestosownie skin�� g�ow� i uczyni� jak�� zupe�nie oderwan� od tematu uwag�, trac�c� zle�a�ymi my�lami. By� mo�e to moja wina. Mo�e tylko ja tak wp�ywam na ludzi, mo�e nikomu innemu si� to nie zdarza.

No c�, chyba my�l� jak paranoik. Niew�tpliwie gdy tylko kto� zdob�dzie si� na odwag� poruszenia tego tematu w rozmowie z innymi lud�mi, oka�e si�, �e taki wp�yw jest niezwykle cz�sty, je�li nie wr�cz powszechny. (�O tak, te� mia�em takie uczucie. To si� zdarza! A ju� my�la�em, �e tylko mnie�).

Tymczasem in�ynierom Bakerowi i Fowlerowi uda�o si� wsta� i na�o�y� p�aszcze. Brooke z przej�ciem rozmawia z Fowlerem, kt�ry wygl�da na zak�opotanego. Potem jego twarz rozja�nia si�. M�wi co�, na co Brooke reaguje skinieniem g�owy, po czym wraca do mnie.

��To Bouch�� m�wi i podnosi sw�j p�aszcz z oparcia kanapy.

��S�ucham?

��Tommy Bouch�� odpowiada, wk�adaj�c p�aszcz.�� To on ten kapelusz.

��Po co?

��Nie wiem�� przyznaje.

��No c�, a gdzie on jest?�� pytam, rozgl�daj�c si� po barze.

��Wyszed� przed chwil��� wyja�nia i zapina p�aszcz. Fowler i Baker stoj� za nim, chwiej�c si� niepewnie.

��Wychodzicie?�� pytam raczej niepotrzebnie.

��Musimy�� odpowiada Brooke, a potem chwyta mnie za rami� i pochyla si� bli�ej.�� Pilne spotkanie u pani Hanover.

��Pani��� zaczynam i nie ko�cz�. U Pani Hanover to licencjonowany dom publiczny. Wiem, �e Brooke odwiedza go od czasu do czasu z kumplami, i podejrzewam, �e bywaj� w nim g��wnie in�ynierowie. Zapraszano mnie ju� wcze�niej, ale da�em wyra�nie do zrozumienia, �e chodzenie tam mnie nie interesuje. Jak zapewni�em Brooke�a, moja pow�ci�gliwo�� bierze si� nie ze skrupu��w moralnych, lecz z pr�no�ci, ale przypuszczam, �e nadal s�dzi, i� jestem�� pod mask� rozm�w o seksie, polityce i religii�� �wi�toszkiem.

��Nie s�dz�, by� chcia� i�� z nami, prawda?�� m�wi.

��Nie, dzi�kuj�.

��Hmm, tak w�a�nie my�la�em�� stwierdza, kiwaj�c g�ow�. Znowu chwyta mnie za rami� i zbli�a usta do mojego ucha.�� Rzecz w tym, Orr, �e sytuacja jest troch� niezr�czna�

��Co?

Przygl�dam si�, jak in�ynier Fowler rozmawia z m�odym d�ugow�osym m�czyzn�, kt�ry siedzi za nim, w ciemno�ciach. Nast�pny m�odzieniec le�y na stoliku za nim.

��To c�rka Arrola�� t�umaczy Brooke, spogl�daj�c przez rami�.

��Kto?

��C�rka G��wnego In�yniera Arrola�� szepcze.�� Bo widzisz, ona tak jakby przy��czy�a si� do nas, a jej brat zala� robaka i zasn��, wi�c je�eli teraz wyjdziemy, nie b�dzie nikogo, kto� S�uchaj, nie mia�by� chyba nic przeciwko� rozmowie z ni�, prawda?

��Brooke, najpierw dzwonisz do mnie o pi�tej nad ranem, potem��� m�wi� ozi�ble i na tym poprzestaj�.

Baker, wspierany przez niespokojnego Fowlera, wpada na Brooke i m�wi:

��Chyba powinni�my ju� i��. Nie czuj� si� zbyt��� In�ynier Baker milknie, wygl�da na to, �e czka. Wydymaj� mu si� policzki. Prze�yka �lin�, krzywi si� i kiwa g�ow� w stron� schod�w prowadz�cych na ni�sze pi�tro.

��Musimy i��, Orr�� po�piesznie stwierdza Brooke, �api�c Bakera za rami�, podczas gdy Fowler chwyta go za drugie.�� Do zobaczenia. Dzi�ki za zaopiekowanie si� dziewczyn�. Przykro mi, ale sam musisz si� przedstawi�.�� Ca�a tr�jka przeciska si� obok mnie; Brooke wpycha mi do r�k kapelusz. Fowler ci�gnie Bakera ku schodom, z Brookiem na holu, drugiej r�ce Bakera.�� Je�li spotkam Tommy�ego Boucha, powiem mu o kapeluszu.

Id� chwiejnym krokiem przez t�um w stron� schod�w. Gdy si� odwracam, moj� uwag� przyci�ga m�ody m�czyzna, z kt�rym wcze�niej rozmawia� Fowler; unosi spojrzenie do�� podpuchni�tych oczu i u�miecha si� do mnie.

Pomy�ka. To nie m�ody m�czyzna, a m�oda kobieta. Ma na sobie ciemny, dobrze skrojony garnitur z szerokimi spodniami, brokatow� kamizelk� z zawieszonym na niej ostentacyjnym z�otym �a�cuchem i bia�� bawe�nian� koszul�. Ko�nierzyk koszuli jest rozpi�ty, zwisa ze� czarna, rozwi�zana muszka. Do tego czarne buty. Jej w�osy s� ciemne, si�gaj� ramion. Siedzi na krze�le bokiem, z jedn� nog� za�o�on� pod siebie. Unosi ciemn� zakrzywion� brew; pod��am oczyma za jej spojrzeniem w miejsce, gdzie tercet podpieraj�cych si� in�ynier�w, kt�rzy w�a�nie odeszli od stolika, pr�buje przep�yn�� w �cisku na szczycie schod�w.

��My�li pan, �e im si� uda?�� pyta. Przechyla g�ow�, podpieraj�c j� od ty�u zaci�ni�t� pi�ci�.

��Chyba musia�bym dosta� du�e fory, �eby si� o to za�o�y栗 odpowiadam. Dziewczyna kiwa w zadumie g�ow� i poci�ga �yk z wysokiego kieliszka.

��Ja te��� m�wi.�� Przepraszam. Nie wiem, jak si� pan nazywa.

��John Orr.

��Abberlaine Arrol.

��Jak si� pani miewa?

Abberlaine Arrol u�miecha si�, rozbawiona.

��Tak jak lubi�, panie Orr. A pan?

Jedna odpowied� ni w pi��, ni w dziewi�� za drug�.

��Pewnie jest pani c�rk� G��wnego In�yniera Arrola�� m�wi�, k�ad�c kapelusz na skraju kanapy (sk�d, przy odrobinie szcz�cia, podniesie go kto� inny).

��Zgadza si�. Jest pan in�ynierem, panie Orr?�� pyta i machni�ciem smuk�ej, pozbawionej obr�czki r�ki wskazuje krzes�o obok siebie.

Zdejmuj� p�aszcz i siadam.

��Nie, jestem pacjentem doktora Joyce�a.

��Rozumiem�� m�wi, kiwaj�c g�ow�. Spogl�da na mnie z niezwyk�� na mo�cie otwarto�ci�, jak gdybym by� jakim� skomplikowanym mechanizmem, w kt�rym odpad�a jedna ma�a cz��. Sk�ra jej twarzy jest m�oda, lecz cho� bez zmarszczek, wygl�da mi�kko, jak u starszej kobiety. Abberlaine ma ma�e oczy, pod g�adkim czo�em i policzkiem wyra�nie rysuj� si� ko�ci. Jej usta s� do�� szerokie i u�miechni�te, ale m�j wzrok przyci�gaj� drobne zmarszczki pod szarymi oczami, drobne fa�dy, nadaj�ce jej spojrzeniu chytry, ironiczny wyraz.

��Co ich zdaniem panu dolega?

Rzuca spojrzenie w kierunku przegubu mojej r�ki, ale pasek z opisem choroby jest ukryty pod mankietem.

��Amnezja.

��Doprawdy? Od kiedy?

��Od mniej wi�cej o�miu miesi�cy. Zosta�em� wy�owiony przez rybak�w.

��Och, chyba o tym czyta�am. Wy�owili pana z morza.

��Tak mi m�wi�. To jedna z wielu rzeczy, kt�rych nie pami�tam.

��Jeszcze nie odkryli, kim pan jest?

��Nie. W ka�dym razie nikt si� o mnie nie upomnia�. Nie pasuj� do opisu �adnej zaginionej osoby.

��Hm, to musi by� dziwne.�� Jej palec w�druje do ust.�� Wydawa�o mi si�, �e utrata pami�ci mog�aby by� do�� interesuj�ca i�� wzruszenie ramion�� romantyczna, ale chyba po prostu jest zniech �caj�ca?

Ma do�� �adne, bardzo ciemne brwi.

��G��wnie zniech�caj�ca, ale te� interesuj�ca. Podobnie jak kuracja. M�j lekarz wierzy w analiz� sn�w.

��A pan?

��Jak dot�d nie.

��Uwierzy pan, je�eli poskutkuje�� m�wi i kiwa g�ow�.

��Prawdopodobnie. Dziewczyna podnosi palec i pyta:

��A je�li b�dzie pan musia� uwierzy�, zanim zdo�a poskutkowa�?

��Nie jestem pewien, czy to by�oby zgodne z naukowymi zasadami poczciwego doktora.

��Czy to nie wszystko jedno, skoro poskutkuje?

��Je�li jednak kto� uwierzy bez powodu w sam proces leczenia, mo�e w ko�cu bez powodu uwierzy� w jego rezultat.

Ta uwaga sprawia, �e Abberlaine milknie, ale tylko na chwil�.

��M�g�by wi�c pan s�dzi�, �e jest wyleczony w sytuacji, gdy nadal b�dzie pan chory. Ale przecie� by�by wyra�ny skutek: albo wr�ci�aby panu pami��, albo nie.

��Mog�oby te� sta� si� inaczej. M�g�bym to wymy�li�.

��Wymy�li� swoje dotychczasowe �ycie?�� zapyta�a sceptycznie.

��Niekt�rzy robi� to stale.

My�l�, �e si� z ni� przekomarzam, ale nawet w chwili wypowiadania tych s��w wcale nie jestem tego taki pewny.

��Tylko po to, by oszuka� innych ludzi. Musz� wiedzie�, �e k�ami�.

��Nie jestem przekonany, czy to takie proste. Wydaje mi si�, �e naj�atwiej jest oszuka� samego siebie. Oszukiwanie samego siebie mo�e nawet by� niezb�dnym warunkiem wst�pnym oszukiwania innych.

��O nie�� odpowiada stanowczo.�� Z�by umiej�tnie k�ama�, trzeba mie� dobr� pami��. �eby oszuka� innych, zwykle trzeba by� sprytniejszym od nich.

��My�li pani, �e nikt nie wierzy we w�asne opowie�ci?

��Och, mo�e par� os�b w szpitalach psychiatrycznych, ale nikt wi�cej. S�dz�, �e wi�kszo�� pacjent�w, kt�rzy twierdz�, �e s� kim� innym, po prostu toczy swego rodzaju gr� z personelem.

Taka pewno��! Wydaje mi si�, �e przypominam sobie czasy, gdy by�em tak pewnym r�nych rzeczy, cho� nie pami�tam, o jakie rzeczy chodzi�o.

��Pewnie pani uwa�a, �e lekarzy bardzo �atwo oszuka�.

U�miecha si�. Jej z�by s� bez zarzutu. Zdaj� sobie spraw�, �e taksuj� t� m�od� kobiet�. Jest zajmuj�ca, nie b�d�c zachwycaj�c�; pasjonuj�ca, nie b�d�c urocz�. Mo�e i dobrze. Abberlaine potwierdza skinieniem g�owy.

��Uwa�am, �e mo�na ich do�� �atwo oszuka�, gdy traktuj� umys� jak mi�sie�. Przypuszczalnie nie przychodzi im do g�owy, �e ich pacjenci mog� rozmy�lnie pr�bowa� ich okpi�.

Z tym bym si� nie zgodzi�: je�li chodzi o doktora Joyce�a, to wydaje si�, �e duma zawodowa nie pozwala mu w pe�ni wierzy� w cokolwiek z tego, co m�wi� mu jego pacjenci.

��No c󿠗 stwierdzam�� poczciwy doktor zwykle chyba rozpozna je pacjent�w-szarlatan�w. Wi�kszo�ci ludzi brak wyobra�ni, by wystarczaj�co dobrze wcieli� si� w rol�.

Panna Arrol marszczy czo�o.

��By� mo�e�� odpowiada, z przej�ciem wpatruj�c si� w przestrze� obok mnie.�� My�l� po prostu o dzieci�stwie, gdy�

W tym momencie m�ody m�czyzna siedz�cy po jej drugiej stronie, z r�kami na stoliku i z g�ow� w ramionach, zaczyna si� rusza�, prostuje si� na krze�le i ziewa, tocz�c wok� kaprawym wzrokiem.

��Ach, znowu przytomny�� m�wi dziewczyna do brata.�� W ko�cu zebrali�my neurony do kupy, co?

��Nie b�d� �wini�, Abby�� odpowiada on, pos�awszy mi pogardliwe spojrzenie.�� Lepiej przynie� mi troch� wody.

��Mo�esz sobie by� zwierz�ciem, drogi braciszku�� zauwa�a Abberlaine�� ale ja nie jestem twoj� opiekunk�.

M�czyzna rozgl�da si� za czym� po stole, niemal w ca�o�ci przykrytym brudnymi talerzami i pustymi kieliszkami. Abberlaine Arrol patrzy na mnie.

��Pewnie pan nie wie, czy ma jakich� braci, prawda?

��Nic mi o tym nie wiadomo.

��Hmm.

Dziewczyna wstaje i rusza do baru. Jej brat zamyka oczy i odchyla si� do tylu, powoduj�c, �e krzes�o chwieje si� nieco. Bar pustoszeje, pod odleg�ymi stolikami wida� tylko kilka par stercz�cych n�g, wskazuj�cych miejsca, gdzie dobieg�y kresu w�dr�wki ich ot�pia�ych w�a�cicieli do dawno minionych czas�w czworono�nej lokomocji. Abber-laine Arrol wraca z dzbankiem wody. Pali d�ugie, cienkie cygaro. Staje przed bratem i zaci�gaj�c si� cygarem, wylewa mu troch� wody na g�ow�.

Ten przewraca si� na pod�og�, przeklinaj�c, i staje na dr��cych nogach. Siostra wr�cza mu dzbanek. Gdy m�ody Arrol pije, przygl�da mu si� z czym� w rodzaju pogardliwego rozbawienia.

��Widzia� pan dzi� rano te s�ynne samoloty?�� pyta panna Arrol, ob serwuj�c brata i nie patrz�c na mnie.

��Owszem. A pani? Kr�ci g�ow�.

��Nie. Opowiedziano mi o nich, ale pocz�tkowo my�la�am, �e to jaki� �art.

��Mnie wydawa�y si� prawdziwe.

Jej brat opr�nia dzbanek i teatralnym gestem rzuca go za siebie; roztrzaskuje si� na stoliku w ciemno�ciach. Abberlaine Arrol kr�ci g�ow�. M�odzieniec ziewa i m�wi:

��Jestem zm�czony. Chod�my. Gdzie tata?

��Pojecha� do klubu. Ale sporo czasu temu. Mo�e jest ju� w domu.

��Dobra. Chod�.

Idzie w kierunku schod�w. Panna Arrol wzrusza ramionami.

��Musz� ju� i��, panie Orr.

��Rozumiem.

��Przyjemnie mi si� z panem rozmawia�o.

��A zatem przyjemno�� by�a obop�lna.

Abberlaine patrzy tam, gdzie na szczycie schod�w, z r�kami na biodrach, czeka m�ody Arrol.

��Mo�e b�dziemy jeszcze mieli okazj� kontynuowa� nasz� rozmow�.

��Mam tak� nadziej�.

Stoi tam przez chwil�, pal�c cygaro�� szczup�a, z lekko rozwichrzonymi w�osami�� po czym dla zabawy robi g��boki uk�on ozdobiony zamaszystym ruchem r�ki i wetkn�wszy cygaro do ust, odchodzi ty�em. Smuga szarego dymu wije si� za ni�.

Birbanci ju� sobie poszli. Wi�kszo�� os�b pozosta�ych w barze U Dissy Pitton to jego pracownicy; gasz� �wiat�a, wycieraj� stoliki, zamiataj� pod�og�, podnosz� z pomostu pijanych. Siadam i dopijam wino; jest ciep�e i gorzkie, ale nie znosz� zostawia� nie opr�nionych kieliszk�w.

W ko�cu podnosz� si� i id� do schod�w w�skim korytarzem pal�cych si� jeszcze lamp.

��Prosz� pana!

Odwracam si�; dzier��cy w jednej r�ce miot�� barman trzyma w drugiej kapelusz z szerokim rondem.

~ Pana kapelusz�� m�wi, potrz�saj�c nim na wypadek, gdybym pomy�la�, �e chodzi mu o miot��. Bior� przekl�te nakrycie g�owy, utwierdzony w przekonaniu, �e niechybnie przepad�oby na zawsze, gdyby by�o dla mnie czym� cennym, gdybym o nie dba� i stara� si� go pilnowa�.

Przy drzwiach nie drzemi�cy ju� od�wierny trzyma Tommy�ego Boucha pod �cian� i wypytuje o to�samo�� i adres. In�ynier Bouch wydaje si� niezdolny do wydania z siebie jakichkolwiek logicznych d�wi�k�w, jego twarz przybra�a wyra�nie zielony odcie�, a od�wierny ma problemy z utrzymaniem go na nogach.

��Zna pan tego d�entelmena?�� pyta. Kr�c� g�ow�.

��Widz� go po raz pierwszy w �yciu�� odpowiadam, po czym wciskam mu kapelusz mi�dzy r�ce.�� Ale zostawi� w barze ten kapelusz.

��Dzi�kuj� panu�� m�wi od�wierny. Trzyma kapelusz przed oczyma in�yniera, tak �eby ten m�g� go (lub obydwa, zale�nie od okoliczno�ci) zobaczy�.�� Prosz� popatrze�, pa�ski kapelusz.

��D�d�i�kuuujꠗ udaje si� wykrztusi� in�ynierowi Bouchowi przed przerzuceniem zawarto�ci �o��dka do �rodka nakrycia g�owy. Oczywi�cie dzi�ki szerokiemu rondu tylko niezwykle drobna jej cz �� rozpryskuje si� na zewn�trz.

Odchodz� w poczuciu osobliwego triumfu. Chyba w�a�nie do tego by� mu przez ca�y czas potrzebny.

��Nie ma go tutaj?

��Ojej, jest mi naprawd� przykro, panie Orr, ale nie, nie ma.

��Ale ja przecie� mam�

��Um�wion� wizyt�. Tak, wiem, panie Orr. Mam to tutaj zapisane, widzi pan?

��O co wi�c chodzi?

��Niestety, odbywa si� pilne zebranie Komitetu Weryfikacyjnego Podkomisji Rady Administracyjnej. Bardzo wa�ne zebranie. Doktor jest obecnie szalenie zaj�tym cz�owiekiem, prosz� pana. Ma po prostu tyle obowi�zk�w. Nie wolno panu bra� tego do siebie, panie Orr.

��Nie bior�.

��Po prostu tak wygl�da sytuacja. Nikt nie lubi ca�ej tej pracy administracyjnej, ale to po prostu brudna robota, kt�r � trzeba wykona�.

��Tak�

��To mog�o si� przydarzy� ka�demu pacjentowi. Zwyczajnie mia� pan pecha.

��Doceniam�

��Nie wolno panu bra� tego do siebie. To po prostu jedna z tych nieprzewidzianych sytuacji.

��Tak, oczywi�cie�

��I, rzecz jasna, nie ma to absolutnie �adnego zwi�zku z tym, �e par� dni temu zapomnieli�my pana poinformowa� o przeniesieniu przychodni. To by� czysty zbieg okoliczno�ci. Mog�o si� przytrafi� ka�demu. Mia� pan po prostu pecha. Tu naprawd� nie chodzi o pana.

��Ja�

��Nie wolno panu traktowa� tego w ten spos�b.

��Nie traktuj�!

��Och, panie Orr. Nie dajemy si� ponie�� nerwom, prawda?

Na zewn�trz, pami�taj�c wczorajsz� pe�n� przyg�d podr�, ruszam w tym samym kierunku co poprzednio; szukam olbrzymiego okr�g�ego okna i wej�cia do zniszczonej windy w kszta�cie L naprzeciwko.

Coraz bardziej zniech�cony i zirytowany b��kam si� przez godzin� w mroku wysokiej kondygnacji g�rnej cz�ci mostu, mijam te same nisze ze �lepymi pos�gami staro�ytnych biurokrat�w uwiecznionych w jasnym kamieniu i te same ci�ko wisz�ce flagi zwini�te niczym grube �agle na jakim� wielkim, mrocznym statku, ale nie odnajduj� okr�g�ego okna, starego brodacza ani windy. Starszy kancelista, kt�rego baretki �wiadcz� o tym, �e jest weteranem z co najmniej trzydziestoletnim sta�em, wygl�da na zak�opotanego i kr�ci g�ow�, gdy opisuj� wind� i jej posiwia�ego operatora.

W ko�cu (doktor nie by�by ze mnie zadowolony) daj� za wygran�.

Nast�pnych par� godzin sp �dzam w��cz�c si� po ma�ych galeriach w segmencie mostu do�� odleg�ym od miejsc, kt�re zwykle odwiedzam. Galerie s� ciemne i czu� w nich st�chlizn�, a obs�uguj�cy sprawiaj� wra�enie zdziwionych, �e kto� przyszed� ogl�da� eksponaty. �aden z nich mnie nie zadowala; wszystkie dzie�a sprawiaj� wra�enie zm�czonych i zu�ytych; obrazy wydaj� si� wyp�ukane, rze�by sflacza�e. Jednak od s�abego wykonania gorsze jest niezdrowe wr�cz zaabsorbowanie deformacjami ludzkiej postaci, wsp�lne chyba wszystkim autorom. Rze�biarze wykrzywili j� w dziwaczn� podobizn� konstrukcji samego mostu; uda staj� si� kesonami, torsy albo kesonami, albo rurami konstrukcji no�nej, a r�ce i nogi obci��onymi d�wigarami; cz�ci cia� konstruowane s� z nitowanych blach w kolorze mostowej czerwieni; d�wigary z rur staj� si� ko�czynami, ��cz�c si� w groteskowe skupiska metalu i cia�a niczym guzowate erupcje kom�rek i krystalitu. Obrazy �wiadcz� o bardzo podobnych zainteresowaniach; jeden ukazuje most w postaci szeregu zniekszta�conych kar��w stoj�cych pod r�k� w �ciekach lub krwi, inny przedstawia pojedyncz� formacj� z rur, tyle �e z wij�cymi si� niebieskimi �y�ami uwydatnionymi pod ochrow� powierzchni� oraz stru�kami krwi sp�ywaj�cymi z ka�dego otworu na nit.

Pod t� cz�ci� mostu znajduje si� jedna z wysepek, na kt�rych wspiera si� co trzeci jego segment.

Wysepki te upodobniaj� do siebie jedynie ich przybli�one wymiary i regularne odst�py; poza tym r�ni� si� one kszta�tem i sposobem wykorzystania. Cz�� podziurawiona jest wyrobiskami starych kopal� i podziemnymi grotami, inne s� niemal ca�kowicie pokryte rozpadaj�cymi si� betonowymi p�ytami oraz okr�g�ymi szybami, wygl�daj�cymi jak dawne stanowiska artyleryjskie. Na niekt�rych wspieraj� si� zrujnowane budynki�� stare wej�cia do kopalnianych szyb�w lub rozsypuj�ce si� fabryki. Na wi�kszo�ci na jednym ko�cu mie�ci si� ma�y port lub basen jachtowy, a na paru w og�le nie ma �lad�w ludzkich siedzib i budowli�� jedynie zielone grudy, poro�ni�te traw�, krzakami i morskimi wodorostami.

Maj� one jednak wsp�ln� tajemnic� i jest ni� odpowied� na pytanie, sk�d si� tutaj wzi�y. Wygl�daj� naturalnie, ale razem, widziane w ca�ej swej linearnej regularno�ci, zdradzaj� pewien wz�r, nienaturalny porz�dek, czyni�cy je jeszcze dziwniejszymi ni� most, kt�ry si� na nich wspiera.

Ciskam monet� z okna tramwaju wioz�cego mnie do domu; b�yskaj�c, wylatuje w kierunku morza, nie wyspy. Paru pozosta�ych pasa�er�w tak�e wyrzuca monety i mam kr�tkotrwa��, absurdaln� wizj� w�d pod mostem wype�niaj�cych si� w ko�cu wyrzuconymi miedziakami, ca�ej zatoki zamulonej pieni�nymi gruzami wyczerpanych �ycze�, otaczaj�cej wydr��one metalowe ko�ci mostu lit� pustyni� bilonu.

W mieszkaniu przed snem przez pewien czas obserwuj� m�czyzn� w szpitalnym ��ku, wpatruj�c si� w jego szary i ziarnisty wizerunek tak intensywnie i d�ugo, �e �w pusty i nieruchomy obraz niemal mnie hipnotyzuje. Mam wra�enie, �e�� zatopiony w wieczornych ciemno�ciach, z oczyma utkwionymi w telewizorze�� patrz� nie na fosforyzuj�cy ekran ze szk�a, lecz na jaskraw� metalow� p�yt�, na sztych wyryty i odbity na l�ni�cej, gruboziarnistej p�ycie ze stali.

Czekam, a� zadzwoni telefon.

Czekam, a� powr�ci eskadra samolot�w.

I wtedy pojawia si� piel�gniarka; ta sama, z metalow� tac�. Czar pryska, z�udzenie, �e ekran jest stalow� p�yt�, rozwiewa si�.

Piel�gniarka przygotowuje strzykawki, przemywa rami� m�czyzny tamponem. Dr��, jak gdyby ten alkohol, ten spirytus mnie zmrozi�, zmrozi� ca�e moje cia�o.

Po�piesznie wy��czam telewizor.

To wua�nie ten czarodziej rozdaje te stwozenia nazwau go zausznikiem wienc go wziouem i siedzi teras na moim ramieniu i kurde szwargoce szwargoce cauy holerny dzie�. Nie mog� znie� tego holerstfa, ale hyba na dobro spraw� jestem nanie skazany a ono na mnie. Czarodziej po-wiedziau, rzemi to pomorze. Powiedziau, rze b�dzie mi wszysko muwi� noi zgoda m�wi ale ja my�lauem, �e jem� hodziuo o jakie� mondre �e-czy, a nieo mas� bzd�r pszes cauy dzie�. Prubowau mnie pszek�pi�, bo my�lau rze mam zamiar go �katr�pi�, bo i miauem i powiedziau rze je�li tego nie zrobi�, da nam tego naprawd� ciekawego i urzytecznego zausznika rzeby cz�wau nad nami nocom i dawau nam wszyskie te rady i wogle. No wienc powiedziauem w po�ontku kole� zobaczmy coto potrafi robi� wienc on podchodzi do tej puki i bie�� te male�kie p�deuko i wkuada do niego jakie� �eczy i muwi par� suf i wogle. (Obserwowaem go, roz�miecie, na wypadek gdyby prubowau jakiego� n�meru, tszy-mauem mu miecz pszy gardle na wypadek gdyby prubowau mnie zmieni� w co� mauego i okropnego ale nie zmieniu). Zamiast tego wyjm�je to zabawne stwo�onko podobne do kota albo maupy caue pokryte czarnym f�trem z parom czarnyh skszydeuek na g�biecie i zezowate i pszylepia mi je na ramienic i muwi: Prosz�, muj huopcze.�� Byuem troch� hytry, roz�miecie, bo to byu pask�dny gnojek i siedziau tusz przy mojej guowie, ale nadal tszymauem miecz na gardle czarodzieja, wienc popatszyuem na te bystrookie stwozenie i zapytauem:�� Wienc gdzie jest zuoto tego star�ha? A ono powiedziauo:�� W starej skszyni za przegrodom, ale to magiczna skszynia. Wyglonda na pustom ale morzna wycz�� zuoto i stanie sie widoczne, gdy je wyciongniesz.�� Czarodziej omal nie dostau atak� wienc usuhauem. Kazauem m� i�� po zu-oto i to co powiedziau zausznik byuo prawdom, wienc zapytauem go co powinienem teraz zrobi� a on powiedziau:�� Najpierw ukatr�p tego starego gnoja bo to podstempny go��.�� Wienc zabiuem czarodzieja, ale te piepszone stwo�enie nie powiedziauo od tamtej pory nic mondrego tylko plecie bzdury pszes cauy dzie�.

���oczywi�cie zgodnie z obowi�zuj�cymi zasadami Nowej Symbo liki, sformu�owanymi w Grand� Cabale, wie�a oznacza ustronie, ogra niczenie kontakt�w z rzeczywistym �wiatem, filozoficzn� ekstraspek-cj�. M�wi�c w skr�cie, nie ma nic wsp�lnego z dziecinnym wr�cz zaab sorbowaniem symbolizmem fallicznym, o kt�rym wspomnia�em wcze�niej. Co wi�cej, je�li nie liczy� najbardziej leniwych duchowo spo �ecze�stw, gdy ludzie chc� �ni� o seksie, robi� to. Kombinacj� kart La Min� i La Tour w drugorz�dnej grze uwa�a si� za szczeg�lnie istotn�, a konfiguracja wie�y nad kopalni� rzeczywi�cie ma wp�yw seksualny na skutki proroctw, kt�rego prosta kombinacja ustronia i obawy przed niepowodzeniem nie wydaje si� bezpo�rednio implikowa�, lecz�

Roz�miesz co mam na my�li? Dostauby� od tego fioua. Nie mog� zdjo�� mauego z ramienia bo wbiu szpony prosto w moje ciauo. Nie boli dopuki nie prub�je zdjo�� tej besti, ale wtedy boli jak diabli. Nie mog� nawet phno�� go norzem ani walno�� kamieniem bo taki jes zwinny i tak d�e pysk rze nieboszczyk by wstau z grob�, i podska-k�je a ja prub�je go walno�� lup poder �no�� m� garduo ale bez rez�l-tatu.

Tak czy owak dob�e zrobiuem bo zapszyja�niu sie ze mnom wienc morze jednak przynosi szcze�cie. Opiek�je sie tym disnejowym dzieu-em bez pomocy czarodzieja ale uatfo nie jes. Jestem pszecierz szermie-�em a nie jakim� piepszonym g�la�em. Tak czy siak jak muwie dobrze zrobiuem bo zapszyja�niu si� ze mnom i nauczyu mnie masy nowyh su-uf, wienc teraz jestem trohe bardziej wyksztaucony, roz�miecie? Ej, za-pomniauem wspomnie�, rze jerzeli sprub�je zdjo�� go z ramienia albo go nie nakarmi�, b�dzie guo�no gadau cauom noc i nie dawau mi spa� wienc widzonc rze nie rzre durzo i rze przynius mi szcze�cie po prostu zostawiam m� teras jedzenie i wspuurzyjemy tak dob�e jak morzna sie spodziewa�. Rzau�je tylko, �e srami na plecy.

��To faktycznie interesuj�ca teza. Chodzi mi o to, �e z pewno�ci� tego nie zauwa�ysz, b�d�c taki nieugi�ty�� nieu�yty niemal, je�li mam by� szczery�� ale na l�dach poni�ej sytuacja jest zupe�nie odwrotna ni� na tej wysoko�ci (zauwa�y�e�, �e brak ci tchu? Nie, prawdopodobnie nie). Tam, na ��kach asfodelowych tej kwintesencjonalnie zielonej areny wydarze�, rz�dz� kobiety, a m�czy�ni przez ca�e �ycie pozostaj� mali i drobni jak dzieci.

Znow� to szfargotanie a oto ja turz pszy wie�hu tej piepszonej wielkiej wierzy z mieczem pokrytym krwiom, ramieniem boloncym w miejscu gdzie jeden z wartownikuf ciou mnie wcze�niej pszy bramie. Gubi� sie w tym labiryncie z tymi wszyskimi pokoikami i martwi� sie o ten po-rzar co go wznieciuem nirzej, bo czuje dym a wolaubym nie opiec sie rzywcem o nie dzi�kuje a te holerne stwo�enia jak zwykle plotom gup-stfa. W tym tempie nigdy nie zuapie tej starej krulowej z jej magicznymi zdolno�ciami i wogle. Nastempny z wartownikuf naciera na mnie, ale zabijam go bes kuopot� i przeskakuje nad nim wcionrz sz�kajonc drogi na gure i wachajonc kturendy i��.

��Bo�e, jakie te trutnie s� nudne. Ta pszczela mentalno�� to praw dziwa droga do zguby u wy�szych kr�gowc�w (zawsze uwa�a�em, �e to okre�lenie stosuje si� do ciebie jedynie w sensie wzrostu cia�a). Nadal jeste� zagubiony. Tak my�la�em. Martwisz si� dymem? Oczywi�cie. In teligentniejszy facet rozwi�za�by obydwa problemy za jednym zama chem, obserwuj�c, w jaki spos�b w�druje dym. B�dzie pr�bowa� wzbi� si� w g�r�, a na tym pi�trze nie ma okien. Nie znaczy to, �eby� mia� du�� szans� takiego skojarzenia. Tw�j rozum jest r�wnie bystry jak le niwiec na walium. Szkoda, �e strumie� twej �wiadomo�ci nie dotar� jesz cze do epoki mi�dzy lodowcowej, ale przecie� nie wszyscy mog� by� gi gantami intelektu. To wszystko wynika chyba z jakiego� zatrwa�aj�ce go b��du w kodzie genetycznym. Prawdopodobnie co� zaszwankowa�o w macicy. Ca�a dostarczana krew posz�a na budow� mi�ni, a tw�j m�zg musia� si� rozwija� zasilany porcj� normalnie przeznaczon� dla du�ego palca u nogi lub podobnie ma�ej cz�ci cia�a.

Pszes hwile my�lauem rze dostane tam mduo�ci, ale po prostu pszy-glondnouem sie dokond leci dym i znalazuem te durze d�wi zapadowe, wienc my�l� rze nic mi nie jes, ale prubowa� wykombinowa� co sie dzieje z tym bystrookim gnojkiem skszeczoncym mido �ha ca�y czas to nie som rzarty.

��Skoro znowu mowa o dzieciach, to�� jak ju� zauwa�y�em� Och, dobra robota, znale�li�my drog� na nast�pne pi�tro, prawda? Moje gra tulacje. Czy aby nie zapomnimy zamkn�� zapadni? �wietnie. Idziemy dalej. Swoje sznurowad�a zawi��esz potem� pewnie jedno do drugiego, ale wszystko ma sw�j pocz�tek. O czym to ja m�wi�em? O dzieciach. Tak, na l�dach poni�ej szefuje raczej p�e� pi�kna ni� brzydka. M�czy�ni rodz� si� na poz�r normalni, ale rosn� tylko przez kr�tki czas i zatrzymuj� si� w rozwoju mniej wi�cej na etapie berbecia. P�ciowo rzeczywi�cie dojrzewaj�, obrastaj�c obficie w�osami, a nawet tyj�c troch�, a ich genitalia s� w pe�ni rozwini�te, ale przez ca�e �ycie zachowuj� rozmiary przyjemnych ma�ych pieszczoch�w i nigdy nie wyrastaj� na tyle, by stanowi� zagro�enie. Nigdy nie osi�gaj� pe�nego rozwoju umys�owego, lecz plus ca change�� spytajcie kt�r�kolwiek kobiet�. Te w�ochate figlarne k��buszki uciechy wykorzystuje si�, rzecz jasna, do p�odzenia nowego potomstwa i naturalnie s� wspania�ymi pieszczochami, lecz kobiety zwykle tworz� powa�ne zwi�zki tylko mi�dzy sob�, co jest zupe�nie s�uszne i w�a�ciwe, je�li ju� chcesz zna� moje zdanie. Poza wszystkim innym, do uzyskania �namacalnego� kworum potrzebnego do kochania si� potrzebnych jest�� inaczej ni� przy zwyk�ym zap�odnieniu�� trzech lub czterech m�czyzn�

Widzicie, ten ostatni kszyk mody szwargocze. Mauy dra� upiek by sie j�rz gdybym nie znalas drogi na to pientro. Pi�dzi tutaj strasznie dm�ha szybciej ni� pierdzom smoki, jak to muwiom, i wszystkie te ko-l�mny i zasuony i �eczy latajonce na wszyskie strony. �ciany wyglondajom mi na zuote, ale to tylko zuota folia i nie pszyda sie ani czuowiekowi, ani zwie�enciu. Sz�kam pszej�cia na nastempne pientro gdy ci dwaj wartownicy jak nied�wiedzie z ludzkimi guowami warczonc natarli na mnie z wielkimi toporami ale ih terz zabiuem. Jeden z nih wypada pszes porencz balkonu i patsze jak leci w du dopuki nie stajesie male�kom plamkom ale to nadal nie doprowadza mnie do tej starej soki krulowej.

��Id� o zak�ad, �e teraz �a�uje, �e nie uczy� si� lata�. Sp�jrz tylko na to, dobrze? Granie i wzg�rza, i wszystkie te lasy� strumienie niczym �y�y �ywego srebra. Dech zapiera. Chyba nawet z respiratorem. Nie, ty pewnie by� go nie potrzebowa��� ma�o prawdopodobne, by� cierpia� na g��d tlenowy. Przypuszczam, �e w razie potrzeby m�g�by� prze�y� na paru cz�steczkach dziennie. Bo�e, sp�jrz tylko na siebie. Zmiana w warzywo by�aby dla ciebie awansem. Gwoli sprawiedliwo�ci musz� jednak przyzna�, �e z zimn� krwi� wyprawi�e� tych wrzaskliwych i agresywnych drapie�nik�w na tamten �wiat. Omal mnie nie wystraszyli, ale na szcz�cie po prostu natar�e� na nich, prawda? Tak, masz charakter, m�j ch�opcze. Szkoda, �e zamiast m�zgu, ale nie mo�na mie� wszystkiego. Z rozwi�zaniem zagadki w��cznie, jak si� wydaje. Osobi�cie nie s�dz�, by tron wygl�da! zupe�nie normalnie. Wygl�da na to, �e z tego pi�tra nie ma �adnego przej�cia na nast�pne, ale przecie� musi by� i b�d�c monarch�, te� bym potrzebowa� szybkiej i dogodnej drogi ewakuacji na wypadek, gdyby sytuacja w sali tronowej zrobi�a si� k�opotliwa. Zabawne, �e normalnie nie wida� linii ��czenia tronu z podium. Jednak nie licz� na to, �e dostrze�esz taki szczeg�, t�paku.

Te piepszone stworzenia doprowadzom mnie kiedy� do szau tak samo jak caua ta d�rna paplanina w moim �hu. Gdybym mug tobym sie pozbyu tego mauego drania ale jak? Oto jes pytanie. Sionde sobie tro-he na tym wielkim fotel� rzeby zwienkszy� moje szanse. Na trenie czy jak go tam zwom i zaczn� przyciska� i szt�rha� jego czen�ci a nu� widelec, roz�miecie? Gdy trac� j�sz nadzieje, wszysko wylat�je w powietsze ot tak, zemnom w �rodk� i piepszonym zausznikiem wcionrz glendzon-cym mi do �ha.

I muwie ci, bardzo dziwny kawauek wierzy to uom.

��C� za niespodzianka! Nietypowa winda, co? Siedemdziesi�te dziewi�te pi�tro: damska bielizna, sk�rzane stroje, ��ka i szaty.

Nie uwie�yuby� co za holernie dziwne miejsce. Holernie durz� sala z tymi wszystkimi male�kimi urzkami, kanapami i wogle, i te kobiety na nih, tylko �e niecaue. Wszyskim brakowauo kawaukuf ciaua.

Wszyskie lerzom tam na tych male�kih urzkach i cz�� piekielny za-pah perf�m. No i pszybiega ten wielki gnuj, prawie gouy, cauy buysz-czoncy od olej� i z cienkim guosem jak u kobiety. Kuaniau sie, drapau i zacierau rence i szczebiotau do mnie tym sfoim idiotycznym babskim guosem i puakau jak panienka a uzy ciekuy m� po twa�y wienc posie-dziauem tam troch�, uapionc oddeh a potem poszuem rozej�e� sie po tym dziwnym miejsc� z tym wielkim gr�bym draniem szwargoczoncym za moimi plecami i wcion� puaczoncym.

Wszyskie te kobiety by�y caukiem rzywe ale zostauy posiekane. Rz�dna z nih nie miaua ronk ani nug tylko tuowia i guowy. Wyglon-dauy tak jakby stoczyuy jakom� wielkom bitfe czy co�, tylko rze nie miauy rzadnyh blizn na twa�ach i ciauah. Jaki� k�tas zauatfu je na cacy. Wszyskie terz byuy orodziwe: durze cycki i wspaniaue ksztauty i bardzo pie�kne twa�e. Byuy przywionzane pasami i wogle a cze�� z nih miaua na sobie te sku�ane �eczy albo nendzne j�towe wdzianka i te koronkowom bielizn�, roz�miecie. Niekture takrze puakauy.

Nieh mnie szlak, pomy�lauem, niekture gnojki majom bardzo dziwny g�st. Zwuaszcza jerzeli to wszysko byuo dla krulowej, ale z drogiej strony czuowiek suyszy, �e cze�� tyh czarownic i czarownikufjest nie�le zboczona. Pomy�lauem, rzeto na pewno nie ten wielki grubas cho-dzoncy za mnou piepszy te panienki. Tak czy siak stara ciota zaczeua mnie menczy� wienc go �katr�piuem i wtedy znalazuem za tom wiel-kom k�rtynom wszyskih tyh facetuf, piepszonych dziadkuf wystrojo-nyh w te idiotyczne togi.

Szkoda rze ih nie widziaue�. Jak mnie zobaczyli, skoczyli pod s�ft i zacz�li sie kuania�, dotyka� migotliwego �wiatua pszede mnou i wy�. Zapytauem ih gdzie jes krulowa i jej zuoto, ale znow� �suyszauem tylko holerne szwargotanie. Nie moguem zroz�mie� ani s�owa ale zgadnij kto zroz�miau?

��Ach, ci kochani m�czy�ni. Widz�, �e spokojnie podchodz� do po ra�ki. Wasz gruby przyjaciel�� no wiecie, ten zbawiennie pozbawiony swoich walor�w�� zderzy! si� przed chwil� z mieczem mojego muskular nego przyjaciela. Wygl�da to jeszcze paskudniej ni� jego pierwotne ob ra�enia. My�l�, �e cierpliwo�� tego zucha jest na wyczerpaniu i w najlep szym razie zosta�o jej par� kropel, wi�c je�li nie chcecie sko�czy� jak tamten t�u�cioch�� w stanie, w jakim by� za �ycia lub w jakim jest teraz�� przyjd� wam z pomoc�. Wi�c kt�r�dy mamy i��, �eby zobaczy� kr� low�? Ach, Molochius. Ty zawsze by�e� rozmowny, prawda? Oczywi �cie, �e pu�cimy ci� wolno. Masz moje s�owo. Mm-hmm. Rozumiem. Lustro. Pewnie z plastiku. Ma�o oryginalne, niemniej jednak�

Rozwaliuem l�stro za star�hami. Po drogiej stronie byuy shody pro-wadzonce w gure. Wspaniale pomy�lauem.

��W porz�dku, kapu�ciany �bie. Zr�b to, co przychodzi ci tak �a two, i w drog�.

Ukatr�piem star�huf. Sama skura i ko�ci. Prawie wogle sobie miecza nie pobr�dziuem. Morze i dob�e. Zaczouem traci� siuy i bolauo mnie ramie. Byuo jak z waty. Krulowom znalazuem na samym szczycie wierzy, w tej male�kiej poczekalni nieosuonientej pszed wiatrem. Byua holernie maua no i te wszyskie kafelki opadajonce na pszej�ciu doko�a. Zrobione tak, rzeby postraszy� wysoko�ciom, zapewniam cie. Tak czy owak byua tam w czarnej s�kni �l�bnej siedzonc jak jakie� codo trzy-majonc male�kom kole w rence i patszonc na mnie jak na kup� guw-na. Niezbyt uadne dziewcz� ale nie takie stare jak my�lauem. W ciemno noc morzna sie z niom zabawi�. M�sze jednak pszyzna�, rze nie by-uem pewny co teraz zrobi�. W jej oczah byuo co� dziwnego. Nie moguem oderwa� od niej wzrok�. Wiedziauem, �e mnie czar�je, ale nie moguem sie r�szy� ani otwo�y� �st. Nawet stary bystrooki siedziau Pszes hwile ciho a potem muwi:

��Biedne dziewcz�. Spodziewa�em si� ciekawszej walki. Chwileczk�, szepn� tylko s��wko mojemu przyjacielowi. S�ysza�e� ten dowcip o face cie wchodz�cym do baru ze �wini� obwi�zan� czerwon� wst��k� na r� kach? Barman pyta: �Sk�d to masz?�, a �winia odpowiada�

�Nie pszejmuj sie nim��� muwi krulowa. Rozmawia z piepszonym zausznikiem! A ja, kurde, nie mog� nawet ruszy� jednym mien�niem! Spadaj kuro, pomy�lauem. Jak sie tylko r�sze, zrobi� z ciebie sieczk�. �Jak sie wydostaue�?��� pyta.

��Stary Xeronisus by� g�upcem. Wynaj�� tego brutala, a potem pr� bowa� mu nie p�aci�. Mo�esz to zrozumie�? Da� si� przechytrzy� temu durniowi. Zawsze m�wi�em, �e stary oszust by� przeceniany. Pewnie za pomnia�, do kt�rego pude�ka mnie schowa�. Przylepi� mnie do ramienia tego szale�ca, my�l�c, �e jestem jednym z jego tandetnych zausznik�w z dwudniow� gwarancj� i bystro�ci� kurzajki.

�Idiota�� muwi krulowa�� Nie wiem czem� m� ciebie wogle powie�yuam�.

��To tylko jeden z wielu twoich b��d�w, moja droga.

Jurz ja pokarze buond tej mauej guwnia�e, gdy tylko urzyje renki z moim mieczem! Te dwie kreatory szwargocou jakby mnie t� wogle nie byuo! Holerna zniewaga, co?

�Wienc pszybyue� odzyska� swoje prawnie nalerzne miejsce, prawda?��� pyta krulowa.

��Owszem. I wydaje si�, �e w sam� por�. Wygl�da na to, �e za tw� fachow� z�� rad� sytuacja wymkn�a si� tu spod kontroli.

�No curz, nauczyue� mnie wszyskiego, co wiem�.

��Zgadza si�, moja kochana, ale na szcz�cie nie wszystkiego, co ja wiem.

(A ja my�l�, do�� tego, to z�peunie wbrew pszepisom. Por�szmy czym�, do k�rwy nendzy).

�Co masz zamiar zrobi�?��� pyta krulowa, z�peunie jakby� jakby miaua zaraz sie rospuaka�.

��Najpierw pozby� si� tej ma�ej mena�erii na dole. Nale�y do ciebie?

�To dla kapuanuf. Wiesz jak zdobywam �rotki ekzystencji. Panienki podniecajom ih, a wtedy ja� ih wyko�yst�je�.

��Mog�a� wybra� m�odszy inwentarz.

�Wyobra� sobie, rze rzaden z nich nie przekroczyu dw�dziestki. To bardzo wyczerp�joncy proces�.

��My�l�, �e miecz mojego przyjaciela wyczerpa� ich jeszcze bardziej.

�No curz, nie morzesz ich wszyskih pokona攠� muwi krulowa i wy-glonda jako� sm�tno. Wzdyha i ociera uze z policzka a ja stoj� tam jak sko�czony buazen pszygworzd�ony do poduogi i my�l�, biedna kobitka i co sie tu k�rwa wyprawia? gdy nagle podrywa sie z fotela prosto na mnie jak jaki� piepszony wielki nietope� czy co, trzymajonc maie�-kom kole pszed sobom i wpychajonc jom prosto w zausznika.

Jurz sie miauem zesra� w gacie, ale zausznik nie dau sie trafi�. Sko-czyu z mojego ramienia na twa� krulowej. Trafu jom jak kola armatnia i od�uci� z powrotem na fotel. Krulowa upu�ciua kole i ta potoczyua sie po poduodze. Prubowaua zdjo�� zausznika z twa�y, piszczonc, wrzeszczonc, drapionc go i bijonc.

Nie moguem �wie�y� w swoje szczen�cie. W ko�cu pozbyuem sie mauego drania. Przes hwile obserwowauem jak obydwoje wa�czom, a potem pomy�lauem piepsz ich, to zabawa nie dla rzounie�y. Spadam. Pr�bowauem podnie� kole kt�rom op�ci�a krulowa ale ona byua roz-g�ana do czerwono�ci! Wienc zeszuem z powrotem po shodah. I w samom por�, bo holernie wielki wyb�h z gury zwala mnie znug i zrz�ca cauy ten pyu i d�rze kawauy d�ewa z tszaskiem w duu. Dosy� tego, pomy�lauem, ale nic sie nie stauo bo nic we mnie nie trafuo, wienc zerk-nouem w gure tam gdzie byuy shody ale teraz byuo tylko niebo. I ani �lad� tyh dwuh takih i owakih. Kreatury.

Nigdzie nie znalazuem tego piepszonego zuota. Wyd�pczyuem tylko kobiety i poszeduem. Z�peuna strata czas� ale pszynajmniej pozbyuem sie tego mauego zausznika. Za�warz, rze potem nie miauem jurz tyle szcze�scia i czasem brak�je mi mauego darmozjada ale mniejsza o to. Szermierka to wystarczajonco magiczny fah.

Nie, nie, nie, nie, by�o jeszcze gorzej (p�niej, teraz, pobudka przy wod-nistoszarym �wietle zza zas�on, powieki pozlepiane, a w klej�cych si� ustach wstr�tny posmak, bol�ca g�owa). By�em tam, to by�em ja, po��da�em tych okaleczonych kobiet, a one mnie podnieca�y. Gwa�ci�em je. Dla barbarzy�cy nie mia�o to �adnego znaczenia, znaczy�o mniej ni� kolejna stru�ka krwi na jego mieczu, aleja potrzebowa�em tych kobiet. Stworzy�em je, by�y moje. Odraza przepe�nia mnie niczym ropa. M�j Bo�e, lepszy ju� brak wszelkich pragnie� ni� jedno wzbudzane przez okaleczenie, bezradno�� i gwa�t.

Potykaj�c si�, wy�a�� z ��ka; g�owa mi p�ka, czuj� md�o�ci, zimny pot niczym brudny olej pokrywa m� sk�r� i bol� mnie ko�ci. Rozsuwam zas�ony.

Chmury obni�y�y si� i most�� przynajmniej na tym poziomie�� spowi�a szaro��.

W��czam wszystkie �wiat�a w pokoju, kominek i telewizor. M�czyzna w szpitalnym ��ku jest otoczony przez piel�gniarki; obracaj� go na brzuch. Jego bia�a twarz niczego nie wyra�a, ale wiem, �e cierpi. S�ysz� m�j w�asny j�k; wy��czam telewizor. B�l w mojej piersi pojawia si� i znika w swoim w�asnym rytmie, natarczywy i niezno�ny.

Chwiejnym krokiem, jak pijak, id� do �azienki. Tutaj wszystko jest bia�e i ostre, nie ma te� okien ukazuj�cych lgn�c� do mostu mg��. Mog� zamkn�� drzwi, zapali� nast�pne lampy i znale�� si� w otoczeniu wyra�nych odbitych obraz�w i twardych powierzchni. Pozwalam lecie� wodzie i d�ugo wpatruj� si� w m�j lustrzany wizerunek. Po pewnym czasie odnosz� wra�enie, jakby wszystko znowu �ciemnia�o, jakby wszystko znika�o z pola widzenia. Pami�tam, �e oczy widz� tylko poprzez ruch; ich male�kie drgania powoduj�, �e ogl�dany obraz �yje; wystarczy sparali�owa� mi�nie oczu lub w jaki� spos�b przytwierdzi� co� do rog�wki, �eby porusza�o si� razem z okiem, a obraz zniknie� Dowiedzia�em si� tego gdzie� kiedy�, ale nie wiem gdzie ani kiedy. Moja pami�� to zatopiony pejza�, a ja spogl�dam z w�skiego urwiska na krajobraz, w kt�rym niegdy� znajdowa�y si� �yzne r�wniny i faliste wydmy. Teraz jest tylko jednolita powierzchnia wody i par� wysp, kt�re dawniej by�y g�rami; sfa�dowania powsta�e w wyniku niezg��bionych ruch�w tektonicznych umys�u.

Otrz�sam si� z lekkiego transu, by odkry�, �e m�j obraz rzeczywi�cie znik�; woda do k�pieli jest gor�ca, a k��bi�ca si� para skropli�a si� na zimnej powierzchni lustra, maskuj�c je, zakrywaj�c i wymazuj�c mnie z kadru.

Starannie ubrany, wypiel�gnowany i po dobrym �niadaniu, odkrywszy�� niemal z zaskoczeniem�� �e przychodnia doktora wci�� znajduje si� tam, gdzie by�a wczoraj, a moja wizyta nie zosta�a ani odwo�ana, ani prze�o�ona (��dobry, panie Orr! Jak mi�o pana widzie�! Tak, doktor jest oczywi�cie u siebie. �yczy�by pan sobie fili�ank� herbaty?�), siedz� w powi�kszonym gabinecie, got�w odpowiada� na pytania mojego mentora.

Przy �niadaniu postanowi�em, �e sk�ami�. Ostatecznie, skoro potrafi�em wymy�li� pierwsze dwa sny, mog� ukry� pozosta�e. Powiem doktorowi, �e zesz�ej nocy nie mia�em �adnych sn�w i wymy�l� ten, kt�ry powinienem mie� noc wcze�niej. Nie ma sensu m�wi� mu rzeczy, o kt�rych naprawd� �ni�em�� psychoanaliza to jedno, a wstyd to zupe�nie co innego.

Doktor, jak zwykle ca�y w szarym kolorze, z oczyma l�ni�cymi jak od�amki prehistorycznego lodu, patrzy na mnie wyczekuj�co.

��No c󿠗 m�wi� pokornie�� mia�em trzy sny albo jeden sen w trzech cz�ciach.

Doktor Joyce kiwa g�ow� i co� zapisuje.

��Mm-hmm. Niech pan m�wi dalej.

��Pierwszy jest bardzo kr�tki. Jestem w wielkim, wspania�ym domu i patrz� na czarn� �cian� po drugiej stronie ciemnego korytarza. Wszystko jest monochromatyczne. Z jednej strony ukazuje si� jaki� m�czyzna. Idzie powolnym, ci�kim krokiem. Jest �ysy i wydaje si�, �e ma wyd�te policzki. Nie s�ysz� �adnego odg�osu. Przechodzi z lewej strony na praw�, ale gdy mija miejsce, na kt�re spogl�dam, u�wiadamiam sobie, �e �ciana za nim w rzeczywisto�ci jest wielkim lustrem, a obraz m�czyzny powtarza si� w nim dzi�ki nast�pnemu lustru, kt�re musi by� gdzie� obok mnie. Tak wi�c widz� tych wszystkich grubych, oci�a�ych ludzi w d�ugim rz�dzie, maszeruj�cych krokiem r�wniejszym ni� jakikolwiek szereg �o�nierzy�

Spogl�dam doktorowi w oczy. G��boki oddech.

��Najzabawniejsze, �e odbity obraz najbli�ej m�czyzny, ten pierw szy, nie na�laduje jego ruch�w. Na chwil�, tylko na moment, odwraca si�, patrzy na niego, ale nie przerywa marszu, poruszaj� si� jedynie g�o wa i ramiona, i przyk�ada obie r�ce do skroni, roz�o�one w ten spos�b�� pokazuj� doktorowi�� i macha nimi, po czym natychmiast nag�ym ru chem wraca do poprzedniej pozycji. Odbity w zwierciadle szereg znika z pola widzenia. Prawdziwy m�czyzna, orygina�, nie zauwa�a, co si� sta�o. I� No c�, to wszystko.

Doktor splata r�owe, serdelkowate palce.

��Czy w kt�rym� momencie uto�samia� si� pan r�wnie� z m�czyzn� stoj�cym w morzu? Czy opr�cz tego, �e by� pan m�czyzn� w bia�ych szatach, kt�ry przygl�da� si� z brzegu, czu� pan chwilami, �e jest pan tym drugim? Kto, ostatecznie, by� prawdziwszy? Wydaje si�, �e cz�owiek na brzegu w pewnym momencie znikn��, m�czyzna z biczem z �a�cuch�w przesta� go widzie�. No c�, prosz� nie odpowiada� teraz na to pytanie. Niech pan pomy�li o tym. Oraz o tym, �e m�czyzna, kt�rym pan by�, nie rzuca� cienia. Prosz� kontynuowa�. Jaka jest tre�� nast�pnego snu?

Siedz� i gapi� si� na Joyce�a. Mam rozdziawione usta.

Co on w�a�nie powiedzia�? Czy ja to s�ysza�em? A co ja m�wi�em? M�j Bo�e, jest gorzej ni� zesz�ej nocy. �ni�, a ty jeste� czym� z mego wn�trza.

��Co� Siu� s�ucham? Co? Co� Jak pan�? Doktor Joyce sprawia wra�enie zak�opotanego.

��S�ucham?

��To, co pan przed chwil� powiedzia���� odpowiadam, a m�j j�zyk potyka si� o s�owa.

��Przykro mi�� stwierdza doktor Joyce i zdejmuje okulary.�� Nie wiem, o co panu chodzi, Orr. Powiedzia�em tylko: Prosz� kontynuowa�.

Bo�e, czy ja nadal �pi�? Nie, nie, na pewno nie, nie ma sensu pr�bowa� udawa�, �e to jest sen. Po�piesz si�, nie przerywaj. Mo�e to po prostu chwilowe potkni�cie. Wci�� czuj� si� dziwnie rozgor�czkowany. To wszystko, to nie mo�e by� nic innego. Za�mienie umys�u. Nie pozw�l, by to ci przeszkodzi�o. Trzymaj si�, przedstawienie musi trwa�.

��Tak� Prosz� o wybaczenie. Mam dzi� k�opoty z koncentracj�. Zesz�ej nocy �le spa�em. Prawdopodobnie dlatego nic mi si� nie �ni�o.�� U�miecham si� m�nie.

��Oczywi�cie�� m�wi poczciwy doktor, zak�adaj�c z powrotem okulary.�� Czy czuje si� pan na tyle dobrze, by kontynuowa�?

��O tak.

��Dobrze.�� Doktor u�miecha si� nawet, troch� sztucznie co prawda, jak cz�owiek, kt�ry przymierza krzykliwy krawat, wiedz�c, �e tak naprawd� nie jest mu w nim do twarzy.�� Prosz� kontynuowa�, gdy b�dzie pan gotowy.

Nie mam wyboru. Powiedzia�em mu ju�, �e by�y trzy sny.

��W nast�pnym �nie, znowu monochromatycznym, obserwuj� par� w ogrodzie, chyba w labiryncie. Siedz� na �awce i si� ca�uj�. Za nimi wi da� �ywop�ot i pos�g� No c�, po prostu pos�g, posta� na piedestale opodal. Kobieta jest m�oda i atrakcyjna, m�czyzna ubrany w wyj�cio wy garnitur ma ju� swoje lata. Wygl�da dystyngowanie. Obejmuj� si� do�� nami�tnie.�� Unikn��em spojrzenia doktora; uniesienie g�owy i sta wienie mu znowu czo�a wymaga znacznej si�y woli.�� I wtedy pojawia si� s�u��cy; kamerdyner lub lokaj. Gdy m�czyzna i kobieta ogl�daj� si� za siebie, m�wi co� w rodzaju �Telefon do ambasadora�. Kobieta pod nosi si� z �awki, wyg�adza sukni� i m�wi: �Niech to diabli. Obowi�zki wzywaj�. Przykro mi, kochanie�, i odchodzi za s�u��cym. M�czyzna, zniech�cony, podchodzi do pos�gu, patrzy na jedn� z jego st�p, po czym wyjmuje du�y m�otek i opuszcza go na du�y marmurowy palec.

Doktor Joyce kiwa g�ow�, zapisuje par� uwag i stwierdza:

��Interesowa�oby mnie, co pana zdaniem oznacza ten dialekt. Ale niech pan m�wi dalej.

Unosi wzrok.

Prze�ykam �lin�. W uszach s�ysz� dziwny piskliwy skowyt.

��Ostatni sen lub raczej ostatnia cz�� jednego snu ma miejsce pod czas dnia, na urwiskach nad rzek� w pi�knej dolinie. Jaki� ch�opiec sie dzi razem z kilkorgiem innych dzieci oraz pi�kn� m�od� nauczycielk� i je chleb� Chyba jedz� lunch. Za nimi znajduje si� wej�cie do jaski ni� W ka�dym razie ch�opak trzyma w r�ce kanapk�. Ja te� patrz� na ni� z bardzo bliska. Nagle na chlebie pojawia si� wielka plama, potem nast�pna i ch�opiec, zak�opotany, unosi wzrok i spogl�da na urwisko powy�ej. Z kraw�dzi urwiska zwisa r�ka trzymaj�ca butelk� z sosem pomidorowym, kt�ry kapie na jego kanapk�. To wszystko.

Co teraz?

��Mm-hmm�� mruczy doktor.�� Czy w trakcie snu dosz�o do polucji? Wytrzeszczam na niego oczy. Pytanie jest sensowne, a to, co tutaj m�wimy, jest oczywi�cie ca�kowicie poufne. Odchrz�kam i odpowiadam:

��Nie, nie dosz�o.

��Rozumiem�� stwierdza doktor i sp�dza troch� czasu zapisuj�c sta rannym maczkiem p� kolejnej strony. Poc� si� i dr�� mi r�ce.�� No c󿠗 dodaje�� moim zdaniem doszli�my do� punktu zwrotnego w pana przypadku chorobowym, nie s�dzi pan?

Punkt zwrotny? Co poczciwy doktor przez to rozumie?

��Nie wiem, o czym pan m�wi�� odpowiadam.

��Musimy przej�� do nast�pnej fazy leczenia�� wyja�nia doktor Joyce. To brzmi podejrzanie.

Doktor wydaje z siebie dok�adnie wywa�one westchnienie profesjonalisty.

��Chocia� my�l�, �e mo�na by zebra� z tego� no c�, ca�kiem spo ro materia�u�� przegl�da kilka stron notatek�� nie s�dz�, by�my zbli�y li si� do sedna problemu. Tylko kr��ymy wok� niego. Bo widzi pan�� patrzy w sufit�� je�eli uznamy, �e ludzki umys� to� powiedzmy� za mek�

Oho, m�j doktor wierzy w metafory.

���wtedy to wszystko, co pan robi przez ostatnich par� sesji, spro wadza si� do pokazywania mi obwarowa�. Nie twierdz�, �e rozmy�lnie pr�buje pan mnie wprowadzi� w b��d. Jestem pewien, �e chce pan sobie pom�c tak bardzo jak ja panu i prawdopodobnie my�li pan, �e zmie rzamy do wn�trza, ku wie�y, lecz� Znam si� na tym, John, i potrafi� si� zorientowa�, gdy zmierzam donik�d.

��Och.�� Obawiam si�, �e nie znios� nast�pnych zamkowych por�wna�.�� Wi�c co teraz? Przykro mi, je�eli nie �

��Och, John, nie musisz si� usprawiedliwia栗 zapewnia mnie doktor Joyce.�� Jednak naprawd� wydaje mi si�, �e ten przypadek wymaga nowej techniki.

��Jakiej nowej techniki?

��Hipnozy�� dobrodusznie odpowiada, u�miechaj�c si� do mnie.�� To jedyna droga przez nast�pn� lini� mur�w, czyli, by� mo�e, do wie�y.�� Widzi, �e marszcz� czo�o.�� To nie by�oby trudne. My�l�, �e by�by� dobrym przedmiotem bada�.

��Naprawd�? No c�

��To mo�e by� jedyna droga naprz�d�� stwierdza, kiwaj�c g�ow�. Jedyna droga naprz�d? S �dzi�em, �e pr�bujemy si� cofn��.

��Jest pan pewien?

Musz� to przemy�le�. Jak du�o chce doktor Joyce? Jak du�o mnie?

��Ca�kowicie�� odpowiada doktor.�� Mam absolutn� pewno��. C� za emfaza! Bezmy�lnie bawi� si� opask� na nadgarstku. B�d� musia� poprosi� o czas do namys�u.

��Pewnie chcia�by� to jednak przemy�le栗 m�wi doktor Joyce. Nie okazuj� po sobie ulgi.

��A poza tym�� dodaje, patrz�c na kieszonkowy zegarek�� za p� godziny mam zebranie. Poniewa� chcia�bym oprze� twoj� terapi� na otwartych zasadach, wi�c to chyba nie jest najlepsza pora.

Zaczyna si� pakowa�; k�adzie notes na biurku i sprawdza, czy ma�y srebrny o��wek tkwi bezpiecznie w pochwie kieszeni na jego piersi. Zdejmuje okulary, chucha na szk�a i wyciera je chusteczk�.

��Masz wyj�tkowo �ywe i sp�jne sny�� stwierdza.�� Zadziwiaj�ca p�odno�� umys�u.

Czy zamruga� oczami, czy tylko mu b�ysn�y?

��Jest pan nad wyraz uprzejmy, doktorze.

Joyce potrzebuje paru chwil, by prze�kn�� moj� uwag�, ale potem u�miecha si�. Zegnam go, zgodziwszy si� z poczciwym doktorem, �e mg�a jest dokuczliwa. W poczekalni przebiegam przez szpaler propozycji wypicia kawy lub herbaty, idiotycznych uwag i niewymownie starannego ubrania recepcjonisty bez z�ych skutk�w dla mojej psychiki.

Gdy wychodz�, policjant wprowadza pana Berkeleya. Panu Berkeleyowi pachnie z ust naftalin�. Mog� tylko przypuszcza�, �e wydaje mu si�, i� jest teraz komod�.

Id� Keithing Road przez k��bi�c� si� chmur�, w kt�rej pogr��y� si� most. Ulice i przej�cie sta�y si� tunelami we mgle; �wiat�a sklep�w i kawiar� rzucaj� zamazan� po�wiat� na ludzi wy�aniaj�cych si� z mgie� niczym zjawy.

Pode mn� s�ycha� poci�gi; co pewien czas g�sty k��b ich dymu wylatuje z pomostu kolejowego jak k�ak zakrzep�ej mg�y: Lokomotywy wyj� jak zab��kane dusze przeci�g�ym, udr�czonym g�osem, kt�ry nie spos�b interpretowa� inaczej ni� w kategoriach ludzkiego umys�u; by� mo�e gwizdki zosta�y tak skonstruowane, by porusza� zwierz�c� strun�. Z niewidocznej rzeki p�yn�cej par�set metr�w ni�ej, w jeszcze bardziej przeci�g�ych i basowych ch�rach �a�osnego ostrze�enia dolatuje buczenie rog�w mg�owych, jak gdyby ka�de miejsce, z kt�rego rozbrzmiewaj�, sta�o si� ju� scen� morskiej katastrofy, a rogi umieszczono w nim po to, by op�akiwa�y dawno potopionych marynarzy.

Z mg�y wypada w szale�czym p�dzie jaka� riksza, zapowiadana przez piszcz�ce klaksony w pneumatycznych obcasach rikszarza; dziewczynka z zapa�kami usuwa si� z drogi. Odwracam si� i dostrzegam w ciemnym wn�trzu kabiny z wikliny i sukna bia�� twarz w oprawie ciemnych w�os�w. Przemyka obok mnie (m�g�bym przysi�c, �e pasa�er odwzajemni� moje spojrzenie), roz�wietlaj�c mg�� przy�mionym �wiat�em czerwonej lampy z ty�u. Rozlega si� krzyk, a nast�pnie od przodu�� gdy s�abe �wiat�o okrywa si� mgie�k� i znika�� piskliwy d�wi�k zwalniaj�cych i zatrzymuj�cych si� klakson�w w obcasach. Id� dalej i doganiam nieruchom� riksz�. Bia�a twarz, na poz�r jarz�ca si� we mgle, wygl�da spod baldachimu.

��Panie Orr!

��Panna Arrol.

��C� za niespodzianka. Chyba jad� w tym samym kierunku.

��Na z�amanie karku.

Stoj� obok dwuko�owego pojazdu; ch�opak stoj�cy mi�dzy uchwytami przypatruje mi si�, ci�ko dysz�c. Jego spocone czo�o l�ni w rozproszonym �wietle ulicznej latarni. Abberlaine Arrol wydaje si� zarumieniona, z bliska jej bia�a twarz jest niemal r�owa. Widz�c, �e wyra�ne zmarszczki pod jej oczyma nie znikn�y, czuj� dziwn� rado��; mo�e s� trwa�e. A mo�e sp�dzi�a nast�pn� noc weso�o si� bawi�c i teraz po prostu wraca do domu� Ale nie; ludzie maj� poranny wygl�d i samopoczucie oraz wieczorny, a c�rka G��wnego In�yniera Arrola bez w�tpienia emanuje �wie�o�ci�.

��Mog� pana podrzuci�?

��Samo pani pojawienie si� podnios�o mnie ju� na duchu�� odpowiadam i wykonuj� skr�con� wersj� jednego z jej przesadnych uk�on�w. Abberlaine wybucha gard�owym �miechem, jakim zazwyczaj �miej� si� m�czy�ni. Rikszarz przygl�da si� nam z wyrazem poirytowania na twarzy. Wyjmuje zza pasa liczyd�o i z ha�a�liw� ostentacj� zaczyna klekota� jego koralikami.

��Galant z pana, panie Orr�� m�wi panna Arrol, kiwaj�c g�ow�.�� Moja propozycja jest aktualna. Mo�e jednak wola�by pan siedzie�?

Rozbroi�a mnie.

��Z rozkosz�.

Wchodz� do lekkiego pojazdu. Panna Arrol, w wysokich butach, sp�dnicy do jazdy na rowerze i ciemnym, grubym �akiecie, przesuwa si� na siedzeniu, robi�c mi miejsce. Rikszarz g�o�no cmoka i zaczyna z podnieceniem m�wi� i gestykulowa�. Abberlaine Arrol odpowiada w tym samym potoczystym j�zyku i podobn� gestykulacj�. Ch�opak z nast�pnym g�o�nym cmokni�ciem puszcza uchwyty rikszy i wkracza do kawiarni po drugiej stronie pokrytej drewnem drogi.

��Poszed� po drugiego ch�opaka�� wyja�nia panna Arrol.�� Utrzymanie pr�dko�ci warte jest dodatkowego rikszarza.

��Czy w tej mgle to bezpieczne?

Czuj� ciep�o przenikaj�ce przez m�j p�aszcz z ma�ej wy�cie�anej �awki pode mn�.

��Jasne, �e nie�� odpowiada, prychaj�c wyzywaj�co. Mru�y oczy, w tym �wietle bardziej zielone ni� szare, i krzywi usta.�� To po�owa za bawy.

Ch�opiec wraca z jeszcze jednym rikszarzem, ka�dy �apie za jeden uchwyt i z nag�ym szarpni�ciem zostajemy uniesieni we mg��.

��Spacer dla zdrowia, panie Orr?

��Nie, wracam z wizyty u mojego lekarza.

��Jak post�puje terapia?

��Nier�wno. M�j lekarz chce mnie teraz poddawa� hipnozie. Zaczynam si� zastanawia�, czy jest jaki� po�ytek z mojego leczenia, o ile w og�le mo�na to nazwa� leczeniem.

Gdy m�wi�, panna Arrol patrzy mi na usta�� to przyjemne, ale dziwnie niepokoj�ce prze�ycie. Teraz u�miecha si� szeroko i patrzy przed siebie, na biegn�cych z wysi�kiem ch�opc�w, przedzieraj�cych si� przez n�kan� �wiat�ami mg��, rozpraszaj�cych ludzi na obie strony.

��Musi pan wierzy栗 m�wi panna Arrol.

��Hmm�� odpowiadam, tak�e obserwuj�c przez chwil� nasz� karko�omn� jazd� przez szar� chmur�.�� Ju� raczej by�bym sk�onny przeprowadzi� w�asne badania.

��W�asne?

��Tak. Zapewne nie s�ysza�a pani nigdy o Trzecim Archiwum Miejskim i Bibliotece Materia��w Historycznych, prawda?

Kr�ci g�ow�.

��Niestety nie.

Rozlega si� krzyk rikszarzy; o centymetry omijamy jakiego� staruszka na �rodku jezdni. Gdy riksza przechyla si�, na moment zostaj� przyci�ni�ty do panny Arrol.

��Wi�kszo�� ludzi chyba nie s�ysza�a o bibliotece, a ci, kt�rzy s�y szeli, nie potrafi� jej znale��.

Panna Arrol wzrusza ramionami, wpatruj�c si� zmru�onymi oczyma we mg��.

��Takie rzeczy si� zdarzaj��� stwierdza rzeczowo. Przenosi spojrzenie z powrotem na mnie i pyta:�� Czy to jest granica pana bada�?

��Nie, chcia�bym dowiedzie� si� czego� wi�cej o Kr�lestwie i Mie�cie, o tym, co znajduje si� za mostem��� Urywam i szukam �ladu reakcji na jej twarzy, ale Abberlaine wydaje si� koncentrowa� na mgle i drodze przed nami, m�wi� wi�c dalej:�� �ale to prawdopodobnie wymaga�oby ode mnie podr�owania, a moje mo�liwo�ci w tym wzgl�dzie s� do�� ograniczone.

Panna Arrol odwraca si� do mnie i m�wi:

��No c�, ja troch� podr�owa�am. Mo�e�

��Z drogi!�� wrzeszczy nasz pierwszy rikszarz; oboje spogl�damy przed siebie. Na wprost nas wida� lektyk� zaparkowan� w poprzek drewnianej jezdni w�skiej ulicy. Dwaj m�czy�ni trzymaj� jedn� z jej z�amanych �erdzi; gdy nasi ch�opcy pr�buj� hamowa�, zapieraj�c si� obcasami, tamci rzucaj� si� w bok, ale jeste�my za blisko: nkszarze skr�caj� gwa�townie i nasz pojazd niebezpiecznie si� przechyla. Panna Arrol zarzuca mi r�k� na pier��� ja gapi� si� krety�sko przed siebie�� gdy riksza wpada w po�lizg i trzeszcz�c i piszcz�c gwa�townie, uderza w bok lektyki. Wstrz�s rzuca Abberlaine na mnie, uderzam g�ow� w �ciank� wspieraj�c� dach rikszy. Co� roz�arza si� na chwil� we mgle, a potem ga �nie.

��Panie Orr, panie Orr? Panie Orr?

Otwieram oczy. Le�� na ziemi. Jest bardzo szaro i dziwnie, wok� t�ocz� si� patrz�cy na mnie ludzie. M�oda kobieta ze zmarszczkami wok� oczu i d�ugimi ciemnymi w�osami stoi obok.

��Panie Orr.

S�ysz� d�wi�k silnik�w samolotowych. S�ysz� ich wzmagaj�cy si� warkot, gdy przelatuj� przez mg�� sun�c� ku morzu. Le�� i s�ucham, zastanawiaj�c si� (zniech�cony, nie b�d�c w stanie tego okre�li�), w kt�r� stron� lec� (to wydaje mi si� wa�ne).

��Panie Orr?

Ha�a�liwy odg�os silnik�w cichnie. Czekam, a� z ledwie przesuwaj�cej si� mg�y wy�oni� si� ciemne plamy ich bezcelowych sygna��w.

��Panie Orr?

��Tak?

Kr�ci mi si� w g�owie, a moje uszy wydaj� sw�j w�asny odg�os przypominaj�cy szum wodospadu.

Jest mglisto, �wiat�a p�on� niczym rozmazane �lady kredki na szarym papierze. Pogruchotana lektyka i rozbita riksza le�� na �rodku drogi; m�odzi rikszarze k��c� si� z dw�jk� tragarzy. M�oda kobieta kl�cz�ca przy mnie jest pi�kna, ale z nosa cieknie jej krew; czerwone krople gromadz� si� nad g�rn� warg�, wida� te� czerwon� smug� na lewym policzku, w miejscu, gdzie ju� je otar�a. Gor�ce uczucie, niczym ciep�e �wiat�o we mgle, przepe�nia mnie, gdy u�wiadamiam sobie, �e znam t� m�od� kobiet�.

��Och, panie Orr, przepraszam, nic panu nie jest?

Poci�ga nosem, ociera nast�pne krople krwi; jej oczy b�yszcz� w rozproszonym �wietle, ale wydaje mi si�, �e nie od �ez. Nazywa si� Abberlaine Arrol, teraz sobie przypominam. My�la�em, �e wok� mnie t�ocz� si� jeszcze inni, ale nie ma nikogo, jedynie ona. Ludzie wy�aniaj� si� z mg�y, �eby gapi� si� na rozbite pojazdy.

��Jestem ca�y i zdrowy�� m�wi� i siadam. Panna Arrol kuca u mego boku.

��Jest pan pewien?

Potwierdzam skinienem g�owy i dotykam czaszki; jedna skro� troch� boli, ale nie ma �lad�w krwi.

��Ca�kowicie�� odpowiadam. W rzeczywisto�ci wszystko wydaje si� nieco oddalone, nie jest mi jednak s�abo. Mam do�� przytomno�ci umys�u, by si�gn�� do kieszeni i poda� pannie Arrol chusteczk�. Bierze j� i przyk�ada do nosa.

��Dzi�kuj� panu.

Rikszarze i tragarze wrzeszcz� i obrzucaj� si� przekle�stwami. Pojawiaj� si� nast�pni ludzie. Chwiejnie, wspieraj�c si� na dziewczynie, staj� na nogi.

��Naprawd� nic mi nie jest�� m�wi�. Huczenie w uszach powraca na pewien czas, po czym powoli zanika.

Podchodzimy do rozbitych pojazd�w. Abberlaine patrzy na mnie i pyta przez chusteczk�:

��Przypuszczam, �e uderzenie w g�ow� nie przywr�ci�o panu pami�ci?�� Jej g�os brzmi tak, jakby by�a przezi�biona, a oczy l�ni� figlarnie. Potrz�sam ostro�nie g�ow�. Panna Arrol zagl�da do wn�trza rikszy; po chwili wyci�ga z niej cienk� sk�rzan� akt�wk� i otrzepuje j� z kurzu.

��Nie�� odpowiadam po namy�le (nie by�bym wcale zaskoczony, stwierdziwszy, �e zapomnia�em jeszcze wi�cej).�� A pani? Dobrze si� pani czuje? Pani nos�

���atwo krwawi�� wtr�ca, kr�c�c g�ow�.�� Nie jest z�amany. Poza tym mam tylko par� siniak�w.�� Kaszle i wydaje mi si�, �e zaczyna si� zgina� w pasie. Po chwili u�wiadamiam sobie, �e w rzeczywisto�ci si� �mieje. Gwa�townie potrz�sa g�ow�.�� Przepraszam pana, to wszystko moja wina. Mam bzika na punkcie szybko�ci.�� Podnosi sk�rzan� akt�wk�.�� M�j ojciec potrzebuje tych rysunk�w w nast�pnym segmencie i wydawa�o mi si�, �e to wystarczaj�ce usprawiedliwienie. Poci�giem prawdopodobnie by�oby szybciej, ale� Prosz� pos�ucha�, naprawd� musz� ju� lecie�. Je�eli jest pan zupe�nie pewien, �e nic panu nie dolega, pojad� st�d wind� i dalej poci�giem. Niech pan lepiej usi�dzie. Tam jest bar. Postawi� panu kaw�.

Protestuj�, ale teraz akurat jestem os�abiony. Odprowadzaj� mnie do baru. Na zewn�trz panna Arrol przez mniej wi�cej minut� k��ci si� wrzaskliwie z rikszarzami, po czym odwraca si�, gdy za ni� z piskiem wy�ania si� z mg�y nast�pna riksza. Podbiega do ch�opca, m�wi co� po�piesznie, a potem wraca do baru, gdzie popijam swoj� kaw�.

��Niech si� pan nie przejmuje, z�apa�am nast�pn� taks�wkꠗ wyja�nia zadyszana.�� Musz� jecha�.�� Odsuwa zakrwawion� chusteczk� od nosa, spogl�da na ni�, poci�ga na pr�b� nosem, po czym wtykaj� do g��bokiej kieszeni sp�dnicy.�� Zwr�c�. Na pewno nic panu nie jest?

��Na pewno.

��No c�, do widzenia. Jeszcze raz przepraszam. Prosz� uwa�a� na siebie.

Cofa si�, macha r�k�, po czym po�piesznie wychodzi, strzelaj�c palcami na rikszarza; ostatnie machni�cie i ju� znika we mgle. Barman podchodzi, by dola� mi kawy.

��Ach ci m�odzi�� m�wi, u�miechaj�c si� i kr�c�c g�ow�. Wygl�da na to, �e zosta�em uznany za honorowego mieszka�ca w starszym wieku (patrz�c w lustro wisz�cego na drugim ko�cu baru, potrafi� zrozumie� dlaczego). Ju� mam odpowiedzie�, gdy ob��dne dzwonienie obcas�w jakiego� rikszarza dobiegaj�ce zza okien baru sprawia, �e obaj odwracamy si� do okna. �wie�o wynaj�ty przez pann� Arrol pojazd pojawia si� ponownie, hamuje i zawraca tu� przed otwartymi drzwiami baru. Abberlaine wystawia g�ow� z kabiny i wo�a:

��Panie Orr!

Macham do niej r�k�. Jej nowy rikszarz ju� sprawia wra�enie poirytowanego. Dwaj poprzedni oraz tragarze patrz� z lekkim niedowierzaniem.

��Te moje podr�e. B�d� w kontakcie, dobrze?

Kiwam g�ow�. Wydaje si� usatysfakcjonowana, chowa si� z powrotem do kabiny i strzela palcami. Taks�wka jeszcze raz daje susa. Patrzymy na siebie z barmanem.

��B�g musia� kichn��, gdy tchn�� w ni� �ycie�� zauwa�a. Potwierdzam skinieniem g�owy i wypijam ma�y �yk kawy, nie maj�c ochoty na rozmow�. Barman idzie umy� kieliszki.

Uwa�nie przygl�dam si� bladej twarzy w lustrze naprzeciw, nad stoj�cymi w zwartym szeregu szklankami, pod butelkami. Czy zostan� zahipnotyzowany? Wydaje mi si�, �e ju� jestem.

Zostaj� troch� d�u�ej, dochodz�c do siebie. Ludzie wynosz� lektyk� i riksze. Mg�a, o ile w og�le si� zmienia, to na g�stsz�. Opuszczam bar i wind�, poci�giem i znowu wind� jad� do domu. Czeka tam na mnie jaka� paczka.

In�ynier Bouch zwr�ci� mi m�j kapelusz wraz z listem pe�nym starannie dobranych przeprosin, r�wnie wylewnych co nieoryginalnych i niegramatycznych; moje nazwisko napisa� jako �Or�.

Kapelusz zosta� fachowo wyczyszczony i odnowiony; pachnie bardziej �wie�o i wygl�da na nowszy ni� wtedy, gdy wyci�gn��em go z garderoby, �eby zabra� do baru. Wynosz� go na zewn�trz i wyrzucam z balkonu. Znika w szarej mgle opadaj�cym �ukiem, bezg�o�ny i szybki, niczym w jakiej� bardzo wa�nej misji do niewidocznych szarych fal w dole.

Stoj� na torfowisku, pochy�ej p�aszczy�nie prowadz�cej ku grani i szaremu, monotonnemu niebu. Jest tu zimno i hula porywisty wiatr, targaj�cy mi ubranie i k�ad�cy na ziemi� szorstk�, skar�owacia�� traw� i wrzosy.

Torfowisko ci�gnie si� w d� wzg�rza, znikaj�c w szarej dali, w miejscu, gdzie zbocze staje si� strome. Monotoni� tego zmatowia�ego trawiastego pustkowia zak��ca jedynie cienka i prosta wst�ga wody marszczonej przez zimny wiatr, przypominaj�ca kana�.

Z grani na szczycie wzg�rza dochodzi cienki d�wi�k syreny.

Wzd�u� g�r na tle nieba przesuwa si� szary dym, szarpany przez gwa�towny wiatr. Na odleg�ej grani pojawia si� poci�g. Gdy podje�d�a bli�ej, znowu rozlega si� odg�os syreny�� ostry, gniewny ha�as. Czarna lokomotywa i par� ciemnych wagon�w tworz� zmatowia�� lini� wskazuj�c� prosto na mnie.

Spogl�dam pod nogi; stoj� mi�dzy szynami toru. Dwie cienkie metalowe linie biegn� ode mnie ku zbli�aj�cemu si� poci�gowi. Robi� krok w bok i znowu patrz� pod nogi. Nadal stoj� mi�dzy szynami. Ponownie robi� krok w bok. Szyny pod��aj� za mn�.

P�yn� niczym �ywe srebro, poruszaj�c si�, gdy ja si� poruszam. Wci�� jestem mi�dzy nimi. Znowu rozlega si� pisk syreny.

Robi� kolejny krok w bok�� szyny znowu si� przesuwaj�; mam wra�enie, �e �lizgaj� si� po powierzchni torfowiska bez oporu i bez przyczyny. Poci�g jest coraz bli�ej.

Zaczynam biec, lecz szyny dotrzymuj� mi kroku, jedna tu� przede mn�, druga tu� przy moim obcasie. Pr�buj� si� zatrzyma�, upadam i tocz� si�, nada� mi�dzy szynami. Wstaj� i biegn� w przeciwnym kierunku, pod wiatr, z oddechem pal�cym jak ogie�. Szyny sun� przede mn� i za mn�. Poci�g, teraz ju� bardzo bliski, znowu przera�liwie gwi�d�e. Z �atwo�ci� pokonuje za�amania i zakr�ty powsta�e w wyniku moich potkni�� i nag�ych zwrot�w. Biegn� dalej, poc�c si�, odczuwaj�c paniczny strach, nie dowierzaj�c, ale szyny p�yn� g�adko wraz ze mn� zachowuj� sta�y rozstaw z przodu i z ty�u, idealnie dostrojone do mojego rozpaczliwego, ci�kiego biegu. Poci�g zbli�a si� do mnie z rykiem syreny.

Ziemia dr�y. Szyny skowycz�. Krzycz� i natrafiam na kana� u swego boku. Na moment przedtem, zanim lokomotywa dociera do miejsca, w kt�rym si� znajduj�, rzucam si� do lekko wzburzonej wody.

Pod jej powierzchni� jest powietrze. Opadam w jego g�stym cieple, obracaj�c si� powoli i widz�c od spodu wod�, l�ni�c� niczym oleiste lustro. L�duj� mi�kko na omsza�ym dnie kana�u. Jest cicho i bardzo ciep�o. Nade mn� nic nie przep�ywa.

�ciany kana�u s� z szarego g�adkiego kamienia i biegn� blisko siebie. Wyci�gaj�c r�ce, m�g�bym ich prawie dotkn��. Zakrzywiaj� si� lekko, nikn�c w obu kierunkach w przy�mionym, padaj�cym z g�ry �wietle. Przyk�adam r�k� do jednej z nich i potykam si� o co� twardego pod mchem, w pobli�u �ciany.

Po usuni�ciu mchu ukazuje si� listwa l�ni�cego metalu. Odgarniam nast�pne kawa�ki mchu z obydwu stron; listwa jest d�uga niczym rura i przymocowana do dna kana�u. W przekroju poprzecznym ma kszta�t rozmytego I. Dok�adniejsze badanie wykazuje, �e biegnie pod mchem w obie strony, tworz�c na zielono-br�zowej powierzchni ci�g�y, ledwie dostrzegalny grzbiet. Po drugiej stronie tunelu w pobli�u �ciany wida� podobn� podniesion� lini� mchu.

Podrywam si�, po�piesznie zgarniaj�c mech z powrotem na kawa�ek szyny, kt�r� odkry�em.

Gdy to robi�, g�ste ciep�e powietrze zaczyna powoli przemieszcza� si� wok� mnie i zza ciasnego �uku tunelu dociera s�aby, piskliwy d�wi�k zbli�aj�cej si� syreny.

Na lekkim kacu, czekaj�c na porcj� w�dzonych �ledzi w barze �niadaniowym Wysepki, zastanawiam si�, czy nie powinienem zdj�� rysunku panny Arrol ze �ciany.

Ten sen zaniepokoi� mnie; obudzi�em si� zlany potem i le�a�em, przewracaj�c si� z boku na bok w ��ku, wci�� mokry od potu, a� w ko�cu musia�em wsta�. Zrobi�em sobie k�piel i zasn��em w ciep�ej wodzie. Obudzi�em si� przemarzni�ty, przera�ony, trz�s�cy si� jak galareta, nagle pewny w zam�cie �wiadomo�ci, �e zosta�em schwytany w pu�apk� kurcz�cego si� tunelu: k�piel by�a tunelem-kana�em, a zimna woda kana�u moim potem.

Czytam porann� gazet� i popijam kaw�. Administracja jest krytykowana za niezapobie�enie wczorajszej �defiladzie� lotniczej. Ocenie poddaje si� nowe �rodki, maj�ce zapobiec dalszym naruszeniom przestrzeni powietrznej mostu.

Pojawiaj� si� wreszcie moje �ledzie; usuni�te o�ci pozostawi�y wz�r na bladobr�zowym mi�sie. Przypominam sobie swoje opinie o og�lnej topografii mostu. Staram si� nie zwraca� uwagi na kaca.

S� trzy mo�liwo�ci:

1. Most jest po prostu zwyk�ym mostem, ��cznikiem pomi�dzy dwoma obszarami l�du. Dzieli je bardzo du�y dystans i most istnieje niezale�nie od nich, lecz odbywa si� na nim ruch z jednego na drugi.

2. Most to w rzeczywisto�ci molo; l�d znajduje si� tylko na jednym jego ko�cu.

3. Most nie ma �adnego po��czenia z l�dem, z wyj�tkiem ma�ych wysp pod co trzecim segmentem.

W przypadku nr 2 i 3 most m�g�by by� jeszcze w budowie. Mo�e by� tylko molem, gdy� nie si�gn�� jeszcze odleglejszego obszaru l�du, lub�� je�eli jeszcze nie ma po��czenia z l�dem�� m�g�by by� nadal budowany nie na jednym, ale na obu ko�cach.

Istnieje jedna interesuj�ca ewentualno�� w przypadku nr 3. Most wydaje si� prosty, ale przecie� jest horyzont, a s�o�ce wschodzi, zakre�la �uk i opada. Tak wi�c most m�g�by w ko�cu zetkn�� si� z samym sob�, utworzy� zamkni�ty obw�d, kr�g opasuj�cy kul� ziemsk�; m�g�by by� konstrukcj� topograficznie zamkni�t�.

Wizyta w bibliotece, kt�r� z�o�y�em w drodze tutaj, �eby obejrze� ksi��k� napisan� alfabetem Braille�a, przypomnia�a mi o wci�� nie odnalezionej Bibliotece Miejskiej. Po �niadaniu czuj� si� zupe�nie uleczony i postanawiam p�j�� do segmentu, w kt�rym mie�ci si� zar�wno gabinet doktora Joyce�a, jak i legendarny ksi�gozbi�r. Przeprowadz� kolejn� pr�b� odnalezienia tej przekl�tej biblioteki.

Jest nast�pny wspania�y dzie�; �agodny, ciep�y wiatr wieje w g�r� rzeki, pochylaj�c liny balon�w zaporowych, gdy szare ster�wce usi�uj� dryfowa� w stron� mostu. Na niebo wypuszczane s� dodatkowe balony; na wp� nadmuchane pow�oki nast�pnych wspieraj� si� na du�ych barkach, a niekt�re trawlery wyposa�one zosta�y ju� w dwa balony, tworz�ce na niebie gigantyczne V ze swych lin. Cz�� balon�w pomalowano na czarno.

Pogwizduj�c i wymachuj�c lask�, przechodz� po prz�le ��cz�cym z jednego segmentu na nast�pny. Obita pluszem, lecz konwencjonalna winda wynosi mnie na najwy�sz� dost�pn� kondygnacj�, usytuowan� jednak par� poziom�w ni�ej od prawdziwego wierzcho�ka segmentu. Ciemne, wysokie i pachn�ce st�chlizn� korytarze wydaj� si� znajome, przynajmniej w swoim og�lnym charakterze; ich dok�adny rozk�ad pozostaje tajemnic�.

Id� pod wiekowymi, brudnymi ze staro�ci flagami, mi�dzy niszami zajmowanymi przez uwiecznionych w kamieniu urz�dnik�w, obok pomieszcze� pe�nych porozumiewaj�cych si� szeptem kancelist�w w eleganckich uniformach. Przechodz� przez ciemne, wy�o�one bia�ymi kafelkami szyby �wietlne na zniszczonych korytarzach poprzecznych, zerkam przez dziurki od klucza w zamkni�te, mroczne, opustosza�e przej�cia, kt�rych pod�ogi ton� pod parocentymetrow� warstw� kurzu i �mieci. Pr�buj� otworzy� drzwi, ale ich zawiasy zardzewia�y.

W ko�cu docieram do znajomego korytarza. Du�a okr�g�a plama �wiat�a jarzy si� na wyk�adzinie przede mn�, w miejscu gdzie korytarz si� rozszerza. W powietrzu umosi si� wo� wilgoci; przysi�g�bym, �e gruba ciemna wyk�adzina chlupocze przy ka�dym st�pni�ciu. Teraz dostrzegam wysokie ro�liny doniczkowe oraz odcinek �ciany, w kt�rej powinno si� mie�ci� wej�cie do windy w kszta�cie litery L. Plama �wiat�a na pod�odze ma na �rodku cie�, kt�rego sobie nie przypominam. Cie� si� porusza.

Docieram w obr�b �wiat�a. Wielkie okr�g�e okno jest na swoim miejscu, nadal zwr�cone w d� rzeki niczym olbrzymia, pozbawiona wskaz�wek tarcza zegara. Cie� rzuca pan Johnson, pacjent doktora Joyce�a, kt�ry od lat nie chce zej�� z pomostu wisz�cego rusztowania. Czy�ci okno, z wyrazem wyt�onego skupienia na twarzy poleruj�c szmat� szyb� na �rodku.

Z ty�u, nieco ni�ej, ale dobrze ponad trzysta metr�w nad poziomem morza unosi si� ma�y trawler.

Wisi na trzech linach, jest czarno-br�zowy, pokryty smugami rdzy nad skorup� p�kli poni�ej wodnicy. Powoli szybuje w kierunku mostu, wznosz�c si� coraz wy�ej.

Podchodz� do okna. Wysoko nad dryfuj�cym trawlerem znajduj� si� trzy czarne balony zaporowe. Spogl�dam na wci�� poleruj�cego szk�o pana Johnsona. Pukam w szyb�. Nie zwraca na to uwagi.

Trawler, nadal w�druj�cy do g�ry, zmierza prosto w wielkie okr�g�e okno. Stukam w szyb�, najwy�ej jak tylko potrafi� si�gn��; wymachuj� lask� i kapeluszem i krzycz� na ca�y g�os:

��Panie Johnson! Niech pan uwa�a! Za panem!

Przestaje pucowa�, ale tylko po to, �eby pochyli� si� z niezmiennie b�ogim u�miechem, chuchn�� na szk�o i wr�ci� do polerowania.

Wal� w szyb� na wysoko�ci jego kolan, najwy�ej jak jestem w stanie si�gn��, nawet lask�. Trawler znajduje si� sze�� metr�w od okna. Pan Johnson rado�nie pucuje dalej. Uderzam w grube szk�o mosi�n� ga�k� na ko�cu laski. Szyba kruszy si�, p�ka. Cztery metry; trawler zr�wnuj e si� z poziomem rusztowania.

��Panie Johnson!

Ok�adam lask� p�kaj�c� tafl� szk�a; w ko�cu rozpryskuje si� na kawa�ki. Cofam si� chwiejnie przed ich gradem. Pan Johnson patrzy na mnie wilkiem. Trzy metry.

��Za panem!�� krzycz�, wyrzucaj�c lask�, by wskaza� trawler, po czym bior� nogi za pas.

Pan Johnson przygl�da si�, jak uciekam i odwraca si�. Od trawlera dzieli go jeden s��e�. W chwili gdy ��d� wbija si� z chrz�stem w �rodek wielkiego okna, Johnson rzuca si� na pomost swojego rusztowania. St�pka trawlera ociera si� o jego por�cz i obsypuje go deszczem p�kli. Szyby rozlatuj� si� w kawa�ki, kt�re opadaj� na szeroki podest; d�wi�k t�uczonego szk�a konkuruje ze zgrzytem rozdzieranego metalu. Dziob-nica trawlera wsuwa si� ze zgrzytem przez okno, metalowa rama gnie si� niczym wielka paj�czyna, wydaj�c okropny j�k. Otaczaj�ca mnie konstrukcja dr�y ca�a.

Po chwili dr�enie ustaje. Mam wra�enie, �e trawler odbija si� nieco, po czym ze zgrzytem wdziera si� przez g�rn� cz�� wielkiej mandali i przy okazji t�ucze nast�pne szyby; p�kle i od�amki rozbitego szk�a spadaj� na wyk�adzin�, uderzaj�c w szerokie li�cie ro�lin doniczkowych niczym gwa�towny rz�sisty deszcz.

Po chwili�� rzecz nie do wiary�� wszystko mija. Trawler znika z pola widzenia. Szk�o przestaje opada�. D�wi�ki zgrzytliwej w�dr�wki �odzi po elewacji pozosta�ych pi�ter g�rnej cz�ci mostu rozchodz� si� w drgaj�cym powietrzu.

Pomost pana Johnsona ko�ysze si� tam i z powrotem, coraz wolniej. Johnson rusza si�, rozgl�da i powoli wstaje. Harpuny ze szk�a spadaj� mu z plec�w jak po�yskuj�ca sk�ra w�a. Zlizuje krew na grzbietach r�k z paru skalecze�, kt�rych dozna�, starannie zgarnia z ramion �akurzone kryszta�ki szk�a, po czym przechodzi po swej ko�ysz�cej si� jeszcze platformie i podnosi miot�� z kr�tk� r�czk�. Zaczyna zmiata� kawa�ki szyby z rusztowania, pogwizduj�c pod nosem.

Od czasu do czasu spogl�da z wyrazem troski na wgniecion� i pogruchotan� ram� wielkiego okr�g�ego okna.

Stoj� i obserwuj�. Johnson ko�czy porz�dkowanie pomostu, sprawdza podtrzymuj�ce go liny, nast�pnie banda�uje krwawi�ce wci�� r�ce. W ko�cu dok�adnie ogl�da zniszczone okno i znajduje w nim par� szyb, kt�re nie s� st�uczone, a zarazem nie zosta�y jeszcze umyte; zaczyna je czy�ci�.

Od kolizji z trawlerem min�o dziesi�� minut; nadal jestem tu sam. Nikt nie przyszed� sprawdzi�, co si� sta�o, nie s�ysza�em �adnych alarm�w ani sygna��w ostrzegawczych. Pan Johnson dalej myje i poleruje. Przez rozbite okno wieje ciep�a bryza, mierzwi�c rozdarte li�cie ro�lin doniczkowych. W miejscu gdzie by�y drzwi do windy, teraz jest �ciana z niszami na pos�gi.

Wychodz�, po raz kolejny rezygnuj�c z poszukiwa� III Biblioteki Miejskiej.

Wracam do mojego mieszkania i jeszcze wi�kszej katastrofy.

M�czy�ni w kombinezonach nosz� moje ubrania i �aduj� na w�zek. Na moich oczach pojawia si� kolejny m�czyzna, uginaj�cy si� pod stert� obraz�w i rysunk�w; uk�ada je na drugim w�zku i wraca do �rodka.

��Hej! Wolnego! Co wy wyprawiacie?

M�czy�ni zatrzymuj� si� i patrz� na mnie, zmieszani. Usi�uj� wyrwa� moje koszule z r�k jednego dryblasa, ale jest zbyt silny�� po prostu stoi, mrugaj�c ze zdziwienia oczami i mocno trzymaj�c ubrania, kt�re zabra� z mojego pokoju. Jego kolega wzrusza ramionami i wraca do mieszkania.

��St�j!�� krzycz�.�� Wy�a� stamt�d!

Zostawiam g�upka z moimi koszulami i wbiegam do mieszkania; panuje w nim zam�t, m�czy�ni w szarych kombinezonach chodz� po wszystkich pomieszczeniach, zak�adaj� bia�e pokrowce na meble, wynosz� na zewn�trz inne cz�ci wyposa�enia, wyci�gaj� ksi��ki z biblioteczek i pakuj� je do pude�, zdejmuj� obrazy ze �cian i ozdoby ze sto��w. Rozgl�dam si�, oszo�omiony i przera�ony.

��Przesta�cie! Co wy u diab�a wyprawiacie! Do�� tego! Paru odwraca si� i patrzy na mnie, ale pozostali robi� swoje. Jeden kieruje si� do drzwi, nios�c moje trzy parasole.

��Odstaw je na miejsce!�� wrzeszcz�, blokuj�c przej�cie. Gro�� mu lask�. Bierze j� ode mnie, dodaje do kolekcji parasoli i znika za drzwiami.

��Ach, pan zapewne nazywa si� Orr.�� Wielki �ysy m�czyzna w czarnej, za�o�onej na szary kombinezon kurtce, trzymaj�cy czarny kapelusz w jednej r�ce i clipboard w drugiej, wy�ania si� z mojej sypialni.

��Bez w�tpienia. Co si� tu u diab�a dzieje?

��Wyprowadza si� pan, panie Orr�� odpowiada z u�miechem.

��Co takiego? Dlaczego? Dok�d?�� krzycz�. Nogi mi si� trz�s� w �o��dku czuj� niezdrowy ucisk.

��Hmm��� �ysy m�czyzna przegl�da dokumenty przypi�te do clip-boardu.�� Aha, prosz�: poziom U7, pok�j 306.

��Co takiego? Gdzie to jest?

Nie wierz� w�asnym uszom. U7? To z pewno�ci� oznacza poziom pod pomostem kolejowym! Ale przecie� tam mieszkaj� robotnicy, zwykli ludzie. Co si� dzieee? Czemu mi to robi�? Na pewno zasz�a jaka� pomy�ka.

��Dok�adnie nie wiem, prosz� pana�� odpowiada pogodnie�� ale jestem pewien, �e je�eli pan dobrze poszuka, zdo�a pan go znale��.

��Ale dlaczego mnie przeprowadzacie?

��Nie mam bladego poj�cia, prosz� pana�� pada radosna, �piewna odpowied�.�� D�ugo pan tu mieszka�?

��Sze�� miesi�cy.

Z ubieralni wyci�gane s� nast�pne ubrania. Znowu zwracam si� do �ysego m�czyzny.

��Niech pan pos�ucha, to moje ubrania. Co z nimi robicie?

��Zwracamy je, prosz� pana�� zapewnia, kiwaj�c g�ow� i u�miechaj�c si�.

��Zwracacie? Dok�d?�� wrzeszcz�. To wszystko uchybia mojej godno�ci, ale c� innego mog� zrobi�?

��Nie wiem, prosz� pana. Przypuszczam, �e tam, sk�d je pan otrzyma�. To nie moja specjalno��, prosz� pana.

��Ale to przecie� moje rzeczy!

Marszczy czo�o i patrzy na sw�j clipboard, po�piesznie przewracaj�c kartki. Kr�ci g�ow� i u�miecha si� z pewno�ci� siebie.

��Myli si� pan.

��Ale one s� moje, do cholery!

��Przykro mi, prosz� pana, ale nie. Nale�� do dyrekcji szpitala. Tak tu jest napisane� Prosz� spojrze�.�� Pokazuje mi clipboard; na kartce papieru widnieje szczeg�owy wykaz ubra� zakupionych przeze mnie w sklepach na szpitalny kredyt.�� Widzi pan?�� rechocze.�� Przestraszy� mnie pan przez chwil�. Zabieranie czegokolwiek z pana rzeczy by�oby bezprawne, po prostu bezprawne. M�g�by pan wezwa� policj�, m�g�by pan, bez dw�ch zda�, gdyby�my tkn�li kt�r�� z pana rzeczy. Nie powinien pan�

��Ale powiedziano mi, �e mog� kupowa�, co tylko zechc�! Mam diet�! Ja�

��Prosz� pana�� odpowiada, przygl�daj�c si�, jak mija go nast�pny �adunek p�aszczy i kapeluszy, i odfajkowuj�c co� w swoich papierach�� nie jestem prawnikiem ani nikim takim, ale zajmuj� si� tego typu sprawami tak d�ugo, �e wol� o tym nie my�le�, i moim zdaniem przekona si� pan, �e � pozwoli pan, �e si� tak wyra�� wszystkie te rzeczy faktycznie s� w�asno�ci� szpitala, a pan tylko ich u�ywa�. My�l�, �e o tym w�a�nie si� pan przekona.

��Ale�

��Nie wiem, czy wyja�niono to panu, ale jestem pewien, �e to w�a�nie by pan odkry�, gdyby mia� pan zbada� t� spraw�.

��Ja��� Kr�ci mi si� w g�owie.�� Niech pan pos�ucha. Nie mo�ecie przerwa�, tylko na chwil�? Pozwoli pan, �e zadzwoni� do mojego doktora. Do doktora Joyce�a� Prawdopodobnie s�ysza� pan o nim. On to wyja�ni. Musia�a zaj��

��Jaka� pomy�ka?�� �ysy m�czyzna przez chwil� �mieje si� dycha-wicznie.�� Niemo�liwe, prosz� pana. Przepraszam, �e przerwa�em panu w ten spos�b, ale nie mog�em si� powstrzyma�. Wszyscy tak m�wi�. Szkoda, �e nie dostaj� szylinga za ka�dym razem, gdy to s�ysz�!�� Kr�ci g�ow� i ociera policzek.�� No c�, skoro naprawd� pan tak uwa�a, niech si� pan lepiej skontaktuje z odpowiednimi w�adzami.�� Rozgl�da si�.�� Gdzie� tutaj jest� powinien by� telefon.

��Nie dzia�a.

��Na pewno dzia�a, prosz� pana. Korzysta�em z niego niespe�na p� godziny temu, aby zawiadomi� wydzia�, �e tu jeste�my.

Znajduj� telefon na pod�odze. Jest g�uchy. Gdy pr�buj� wykr�ci� numer, rozlega si� jeden trzask. �ysy m�czyzna podchodzi do mnie.

��Wy��czony?�� Spogl�da na zegarek.�� Troch� za wcze�nie.�� Robi kolejn� adnotacj�.�� Ci ch�opcy z centrali s� bardzio gorliwi, prosz� pana. Bardzo, bardzo gorliwi.�� Cmoka cicho i znowu kr�ci g�ow�, wyra�nie pod wra�eniem.

��Prosz�, niech pan chwil� poczeka. Niech pan mi pozwoli skontaktowa� si� z moim lekarzem. On to wyja�ni. Nazywa si� Joyce.

��Nie ma potrzeby, prosz� pana�� odpowiada rado�nie, po czym znowu przegl�da kartki. Przesuwa palcem po jednym z dokument�w na spodzie pliku.�� Mam. Prosz� tu spojrze�.

To podpis poczciwego doktora.

��Widzi pan, on ju� o tym wie. To on podpisa� upowa�nienie.

��Tak.

Siadam i gapi� si� na pust� �cian� naprzeciwko.

��Teraz jest pan zadowolony?

Mam wra�enie, �e �ysy m�czyzna nie stara si� by� ani dowcipny, ani ironiczny.

��Tak�� s�ysz� sw�j g�os. Czuj� si� odr�twia�y, martwy, owini�ty wat�, wszystkie zmys �y st�pione, nerwy stargane.

��Niestety, te rzeczy, kt�re ma pan na sobie, b�d� nam potrzebne�� m�wi, patrz�c na moje ubranie.

��Nie m�wi pan tego powa�nie�� stwierdzam znu�onym g�osem.

��Przykro mi, prosz� pana. Mamy dla pana �adny i� m�g�bym doda�. � nowy kombinezon. Chce si� pan przebra�?

��To jaki� absurd.

��Wiem, prosz� pana. Mimo to przepisy pozostaj� przepisami, prawda? Jestem pewien, �e spodoba si� panu. Jest zupe�nie nowy.

��Kombinezon?

��Jest jasnozielony. Tworzy komplet z butami, szortami, koszul� i szorstk� bielizn�.

Przebieram si� w mojej przebieralni. W g�owie mam pustk� jak na jej �cianach.

Moje cia�o wydaje si� porusza� samorzutnie, wykonuj�c ruchy, kt�rych od niego oczekujꠗ automatycznie, mechanicznie�� a potem zatrzymuj�c si� i czekaj�c na nowy rozkaz. Starannie sk�adam moje ubranie; gdy sk�adam marynark�, spostrzegam chusteczk�, kt�r� da�a mi Abberlaine Arrol. Wyjmuj� j� z kieszeni na piersi.

Gdy wracam do salonu ze stert� moich rzeczy, �ysy m�czyzna ogl�da telewizj�. Pokazuj� teleturniej. Na m�j widok wy��cza odbiornik i wk�ada sw�j czarny kapelusz.

��Ta chusteczka�� m�wi�, wskazuj�c na wierzcho�ek sterty�� ma na szyty monogram. Mog� j� zatrzyma�?

�ysy m�czyzna ruchem r�ki nakazuje jednemu ze swoich ludzi wzi�� moje rzeczy. Bierze chusteczk� do r�ki i spogl�da na list� w swoim clipboardzie. Stuka zaostrzonym o��wkiem w pozycj� w wykazie.

��Owszem, mam tutaj chusteczk�, ale bez wzmianki o tym, by by� na niej ten monogram.�� Potrz�sa chusteczk�, przypatruj�c si� dok�adnie niebieskiemu wyhaftowanemu O. Jestem ciekaw, czy ka�e spru� �ciegi i wr�czy mi nitk�.�� W porz�dku, niech pan j� we�mie�� m�wi z gorycz�. Bior� chusteczk�.�� Ale b�dzie pan musia� zap�aci� jej r�wnowarto�� ze swojej nowej diety.

��Dzi�kuj�.

Grzeczno�� przychodzi mi dziwnie �atwo.

��No c�, to wszystko�� stwierdza ze znajomo�ci� rzeczy i odk�ada o��wek. Przypomina mi poczciwego doktora. Wskazuje na drzwi.�� Pan pierwszy.

Wk�adam chusteczk� do kieszeni w jaskrawozielonym kombinezonie i wychodz� przed nim z mieszkania. Wszyscy pozostali m�czy�ni opr�cz jednego ju� sobie poszli; ostatni trzyma du�y arkusz zwini�tego w rolk� papieru i pust� ram�. Czeka, a� jego zwierzchnik zamknie drzwi na klucz i �a�cuch, a potem szepcze mu co� do ucha. Brygadzista wyci�ga zrolowany arkusz; u�wiadamiam sobie, �e to rysunek Ab-berlaine Arrol.

��Czy to pana?

��Tak. Prezent, od przy�

��Prosz�.

Wpycha mi go do r�k i odwraca si�. Obaj odchodz� korytarzem. Ruszam do windy, �ciskaj�c w d�oniach rysunek. Uszed�em par� krok�w, gdy rozlega si� wo�anie. �ysy brygadzista biegnie ku mnie, przywo�uj�c ruchem r�ki.

Wymachuje mi przed oczami clipboardem.

��Nie tak szybko, kolego�� m�wi.�� Jest jeszcze drobny problem ka pelusza z szerokim rondem.

��Dzie� dobry, tu gabinet doktora Joyce�a.

��M�wi Orr. Chc� rozmawia� z doktorem Joyce�em. To bardzo pilne.

��Pan Orr! Jak mi�o s�ysze� pana g�os! Jak si� pan miewa tego pi�knego dnia?

��Ja� Prawd� powiedziawszy, w tej chwili czuj� si� okropnie. W�a�nie wyrzucono mnie z mojego mieszkania. Czy mog� rozmawia� z doktorem Joy�

��Ale� to okropne, wprost okropne.

��Zgadzam si�. Chcia�bym o tym porozmawia� z doktorem Joy-ce�em.

��Och, potrzebna jest panu policja, panie Orr, a nie doktor� Chyba �e, no c�, chodzi mi o to, �e najwyra�niej nie wyrzucono pana z balkonu, bo inaczej nie by�by pan w stanie�

��Prosz� pos�ucha�, jestem wdzi�czny za trosk�, ale nie mam zbyt du�o pieni�dzy na ten telefon i�

��Co, chyba nie obrabowali pana na dodatek, prawda? Prawda?!

��Nie. Czy teraz mog� rozmawia� z doktorem Joyce�em?

��Niestety nie, panie Orr. Doktor jest w tej chwili zaj�ty� Zaraz� Zobaczmy� Aha, chyba na posiedzeniu Komitetu Wyborczego Nowych Cz�onk�w Podkomisji Komisji ds. Procedur Zakup�w.

��No c�, nie mo�e pan�

��Nie! Ale� ze mnie g�upiec. Wprowadzi�em pana w b��d. To by�o wczoraj. Chodzi o� tamta nazwa od razu wyda�a mi si� podejrzana� posiedzenie Sta�ej Podkomisji ds. Planowania i Integracji Nowych Budy�

��Na lito�� bosk�, cz�owieku! Nie interesuje mnie, o jak� przekl�t� komisj� chodzi! Kiedy mog� z nim porozmawia�?

��No c�, panie Orr. Powinno to pana interesowa�. One istniej� tak�e dla pana dobra.

��Kiedy mog� z nim pom�wi�?!

��No c�, nie wiem, panie Orr. Czy mo�e do pana oddzwoni�?

��Kiedy? Nie mog� p�ta� si� przy tej budce telefonicznej przez ca�y dzie�.

��Mo�e wi�c zadzwoni� do domu?

��Przecie� w�a�nie o tym m�wi�em! Zosta�em wyrzucony!

��No c�, a nie mo�e pan dosta� si� z powrotem? Jestem pewien, �e je�eli sprowadzi pan policj�

��Drzwi zosta�y zamkni�te na �a�cuch. A wszystko to zrobiono z oficjalnego upowa�nienia doktora Joyce�a. W�a�nie dlatego chc� m�

��Oooo, zosta� pan przeniesiony, panie Orr. Rozumiem. My�l��

��Co to by� za ha�as?

��Och, to tylko sygna�y z centrali. Musi pan wrzuci� wi�cej monet.

��Sko�czy�y mi si� pieni�dze.

��Ajajaj. No c�, mi�o si� z panem rozmawia�o, panie Orr. Na razie. �ycz� przyjemnego�

��Halo? Halo?!

Poziom U7 znajduje si� siedem poziom�w poni�ej pomostu kolejowego; wystarczaj�co blisko, by mo�na by�o odr�ni� poci�g miejscowy od przelotowego ekspresu i po�piesznego towarowego po samych wibracjach, nawet bez potwierdzenia w postaci towarzysz�cego im dudnienia/pisku/huku. Poziom ten jest rozleg�y, ciemny, przepastny i zat�oczony. Pi�tro ni�ej mie�ci si� zak�ad naprawy maszyn i blacharnia; nad nim�� sze�� nast�pnych poziom�w mieszkalnych. Wo� potu i starego dymu przenika zag�szczone powietrze. Pok�j 306 nale�y do mnie. Mie�ci jedynie w�skie ��ko, rozklekotane plastikowe krzes�o, st� i p�ytk� komod�, a mimo to jest w nim ciasno. W drodze tutaj poczu�em wo� wsp�lnej toalety na ko�cu korytarza. Okno wychodzi na szyb �wietlny niegodny w�a�ciwie tej nazwy.

Zamykam drzwi i jak automat id� do przychodni doktora Joyce�a: �lepy, g�uchy, bezmy�lny. Gdy docieram tam, jest ju� za p�no, przychodnia jest nieczynna; doktor, a nawet recepcjonista poszli do domu. Stra�nik kondygnacji spogl�da na mnie podejrzliwie i proponuje, bym wr�ci� na sw�j poziom.

Siedz� na moim w�skim ��ku, z g�ow� w d�oniach, i patrz� w pod�og�, s�uchaj�c pisku metalu ci�tego w warsztacie poni�ej. Czuj� b�l w klatce piersiowej.

Rozlega si� pukanie do drzwi.

��Prosz�.

Ma�y, niechlujny m�czyzna w l�ni�cym ciemnoniebieskim p�aszczu wchodzi bokiem przez pr�g, szuraj�c nogami; wodzi rozbieganymi oczyma po pokoju i zatrzymuje je tylko przez chwil� na zwini�tym rysunku, le��cym na komodzie. W ko�cu zatrzymuje wzrok na mnie, unika jednak mojego spojrzenia.

��Praszam, kolego. Pan tu nowy, co nie?

Stoi przy otwartych drzwiach, jakby w ka�dej chwili by� got�w przez nie wybiec. Wpycha r�ce do g��bokich kieszeni p�aszcza.

��Owszem�� odpowiadam, wstaj�c.�� Nazywam si� John Orr.�� Podaj� mu r�k�; chwytaj� na kr�tko, po czym jego r�ka umyka z powrotem do swej nory. Starcza mi tylko czasu, by powiedzie�:�� Bardzo mi przyjemnie.

��Lynch�� m�wi, zwracaj�c si� do mojej piersi.�� Niech pan mi m�wi Lynchy.

��Co mog� dla pana zrobi�, Lynchy? Wzrusza ramionami.

��Nic. Wpad�em jak dobry s�siad. By�em ciekaw, czy pan czego� nie potrzebuje.

��To bardzo mi�e z pana strony. By�bym wdzi�czny za drobn� rad� w kwestii diety, kt�r� mam pono� otrzyma�.

Pan Lynch, rzecz nie do wiary, spogl�da mi w oczy, jego od dawna nie myta twarz wydaje si� promienie�, aczkolwiek niezbyt intensywnie.

��O tak, mog� panu w tym pom�c. Nie ma sprawy.

U�miecham si�. Przez ca�y czas pobytu na wy�szych i bardziej wytwornych poziomach mostu �aden z moich s�siad�w nie �yczy� mi dobrego dnia, a tym bardziej nie zaproponowa� jakiejkolwiek pomocy.

Pan Lynch zabiera mnie do sto��wki, w kt�rej kupuje mi kie�bas� z m�czki rybnej i talerz tartych wodorost�w. Jedno i drugie jest okropne, ale bardzo chce mi si� je��. Herbat� pijemy z kubk�w. Lynch�� jak wyja�nia�� sprz�ta wagony i zajmuje pok�j 308. Odnosz� wra�enie, �e moja plastikowa bransoletka, kt�r� mu pokazuj�, i informacja, �e jestem pacjentem, robi na nim przesadne wra�enie. T�umaczy mi, jak zg�osi� si� rano po diet�. Jestem mu wdzi�czny. Proponuje mi nawet ma�� po�yczk� do tego czasu, ale ju� jestem zbyt zobowi�zany temu cz�owiekowi i�� dzi�kuj�c�� odmawiam.

W sto��wce panuje ha�as, jest parno, t�oczno i nie ma okien; wszystko grzechocze, a zapachy nie sprzyjaj� trawieniu.

��Wymeldowali pana, tak po prostu, co?

��Tak. M�j lekarz si� na to zgodzi�. Nie chcia�em podda� si� terapii, kt�r� dla mnie zaplanowa�. W ka�dym razie przypuszczalnie w�a�nie dlatego mnie przenie�li. Ale mog� si� myli�.

��Ale dra�.�� Pan Lynch kr�ci g�ow� i patrzy srogo.�� Ci lekarze.

��To rzeczywi�cie wydaje si� do�� m�ciwe i ma�ostkowe, ale chyba mog� wini� tylko siebie.

��Sko�czone dranie�� stwierdza pan Lynch i pije herbat� ze swojego kubka. Siorbie; dzia�a to na mnie w taki sam spos�b jak drapanie gwo�dziem po tablicy do pisania; zaciskam z�by. Spogl�dam na zegar nad okienkiem, w kt�rym serwuj� posi�ki. Spr�buj� si� skontaktowa� z Brookiem; prawdopodobnie niebawem b�dzie w barze U Dissy Pitton.

Pan Lynch wyci�ga tyto� oraz bibu�ki i robi sobie skr �ta. Poci�ga pot�nie nosem i wydobywa z siebie gard�owe chrz�kanie, wskazuj�ce na nie�yt dr�g oddechowych. Urywany kaszel, brzmi�cy tak jakby w jego piersi energicznie potrz�sano worem z kamieniami, wie�czy papierosowe przygotowania pana Lyncha.

��Musi pan gdzie� i��, przyjacielu?�� pyta, widz�c, �e spogl�dam na zegarek. Zapala papierosa, wydobywaj�c ze� chmur� gryz�cego dymu.

��Tak. W�a�ciwie najlepiej b�dzie, jak ju� p�jd�. Mam si� spotka� ze starym znajomym.�� Wstaj�.�� Bardzo panu dzi�kuj�. Przepraszam za ten po�piech. Mam nadziej�, �e gdy znowu b�d� mia� jak�� got�wk�, pozwoli mi pan zrewan�owa� si� za swoj� szczodro��.

��Nie ma sprawy, przyjacielu. Je�eli b�dzie pan jutro potrzebowa� pomocy, prosz� zapuka� do nas. Mam wolne.

��Dzi�kuj�. Uprzejmy z pana cz�owiek. Przyjemnego dnia.

��Czo�em.

Docieram do baru p�niej, ni� planowa�em, z obola�ymi nogami. Powinienem by� przyj�� proponowane przez Lyncha pieni�dze na poci�g. Zdumiewa mnie, o ile� mniej przyjemne staje si� chodzenie, gdy wynika z konieczno�ci ni� ze swobodnego wyboru. Zdaj� sobie r�wnie� spraw�, �e ludzie s�dz� mnie po moim uniformie; moja twarz wydawa�a si� w istocie niewidzialna. Mimo to krocz� z podniesion� g�ow�, ramionami podanymi do ty�u, jak gdybym wci�� mia� na sobie najlepszy p�aszcz i garnitur. S�dz�, �e moja laska jest teraz bardziej widoczna ni� wtedy, gdy faktycznie j� trzyma�em i ni� wymachiwa�em.

Na od�wiernym U Dissy Pitton nie robi to jednak �adnego wra�enia.

��Nie poznajesz mnie? Bywam tu prawie co wiecz�r. Nazywam si� Orr. Popatrz.�� Unosz� plastykow� bransolet� identyfikacyjn�, �eby zobaczy�. Nie zwraca na to uwagi. Chyba jest zak�opotany faktem, �e musi zajmowa� si� mn�, a jednocze�nie uchyla� czapki i otwiera� drzwi klientom.

��Zmiataj st�d, s�yszysz?

��Nie poznajesz mnie? Patrz na moj� twarz, cz�owieku, a nie na ten przekl�ty kombinezon. A przynajmniej zanie� wiadomo�� panu Broo-ke�owi� Jest tu jeszcze? Brooke, in�ynier. Drobny, ciemnow�osy facet, lekko przygarbiony�

Niestety, od�wierny jest ode mnie wy�szy i ci�szy�� w przeciwnym razie m�g�bym sp�bowa� wej�� si��.

��Zmiataj st�d, bo znajdziesz si� w k�opotach�� ostrzega, spogl�daj�c na szeroki korytarz przed barem, jak gdyby kogo� szuka�.

��By�em tu par� dni temu. To ja odda�em Bouchowi kapelusz. Na pewno to pami�tasz. Trzyma�e� go przed nim, a on do niego narzyga�.

Od�wierny u�miecha si�, dotyka r�k� czapki i wpuszcza do baru par�, kt�rej nie rozpoznaj�.

��Pos�uchaj, przyjacielu. Ostatnie dwa tygodnie mia�em wolne. A te raz spierdalaj, bo po�a�ujesz.

��Och� Rozumiem. Przepraszam. Ale prosz�. Je�eli napisz� wiadomo��, czy m�g�by��

Nie ko�cz� mojej pro�by. Od�wierny jeszcze raz si� rozgl�da, stwierdza, �e korytarz opustosza�, i wali mnie w brzuch ci�k� r�k� w r�kawiczce. Cios jest osza�amiaj�co bolesny; gdy zginam si� w p�l, na moim podbr�dku l�duje drugie uderzenie, wstrz�saj�c ca�� moj� g�ow�. Zataczam si� do ty�u, j�cz�c z b�lu; bije mnie w oko. I chyba po tym ciosie doznaj� szoku.

W oszo�omieniu padam na deski pod�ogi. Od�wierny chwyta mnie za ty� spodni i ko�nierz kombinezonu i wlecze po pomo�cie za pr�g na zimne powietrze. Rzuca mnie na otwarty metalowy pomost. Dwa nast�pne pot�ne ciosy spadaj� na m�j bok; wydaje mi si�, �e to kopniaki.

Trzaskaj� drzwi. Wieje wiatr.

Le�� przez pewien czas tak, jak zosta�em rzucony, niezdolny si� poruszy�. T�tni�cy b�l w moim brzuchu narasta, przyprawiaj�c mnie o md�o�ci; nie widz�c, gdzie jestem (chyba krew zala�a mi oczy), wymiotuj� kie�bas� z m�czki rybnej i wodorostami.

Le�� w moim ciasnym ��ku. M�czyzna i kobieta w pokoju nade mn� sprzeczaj� si� ze sob�. B�l rozdziera moje cia�o; czuj� md�o�ci a zarazem g��d. Boli mnie g�owa, z�by i szcz�ki, prawe oko i skro�, brzuch, wn�trzno�ci i bok; istna symfonia b�lu. Niezno�ny szept b�d�cy echem moich dawnych obra�e�, g��boki kolisty b�l w klatce piersiowej, do kt�rego tak przywyk�em, zupe�nie zanik� w tym wszystkim.

Jestem czysty. Przemy�em usta najlepiej jak tylko mog�em i po�o�y�em chusteczk� na rozci�tej brwi. Nie jestem ca�kowicie pewien, jak to zrobi�em, ale si� tutaj dowlok�em, oszo�omiony b�lem jak alkoholem.

W ��ku nie znajduj� ukojenia, a jedynie nowe miejsce, gdzie mog� ocenia� fale b�lu, kt�re zalewaj� mnie, uderzaj�c o brzeg mojego cia�a.

W ko�cu, w �rodku nocy, odp�ywam w sen. Lecz zostaj� rzucony na �ask� oceanu p�on�cee ropy, a nie na spokojne morze. Przechodz� od m�czarni na jawie, kt�re racjonalizuj�cy umys� mo�e przynajmniej spr�bowa� umie�ci� w kontek�cie�� oczekiwania na moment, gdy b�l ustanie�� do na wp� �wiadomego transu udr�ki, w kt�rym mniejsze, pierwotniejsze i g��bsze sploty m�zgu wiedz� jedynie, �e nerwy przera�liwie krzycz�, cia�o odczuwa b�l i nie ma nikogo, do kogo mo�na by si� zwr�ci� z wo�aniem o ukojenie.

Nie wiem, jak d�ugo tu jestem. Od dawna. Nie wiem, gdzie to miejsce si� znajduje. Gdzie� daleko. Nie mam poj�cia, dlaczego tu jestem. Dlatego, �e zrobi�em co� niew�a�ciwego. Nie wiem, jak d�ugo b�d� musia� tu zosta�. D�u�szy czas.

To nie jest d�ugi most, tyle �e nigdy si� nie ko�czy. Jestem niedaleko brzegu, ale nigdy tam nie dotr�. Id�, ale si� nie posuwam do przodu. Szybko czy wolno, biegn�c, skr�caj�c, zawracaj�c, skacz�c, miotaj�c si� lub zatrzymuj�c�� wszystko jedno.

Most jest wykonany z �elaza. To grube, ci�kie, rdzewiej�ce �elazo, dziobate i �uszcz�ce si�, pod moimi stopami wydaje g�uchy, g��boki odg�os; odg�os tak st�umiony i g��boki, �e ledwie go s�ycha�, po prostu wstrz�s ka�dego st�pni�cia w�druj�cy przez moje ko�ci do g�owy. Most wydaje si� jednolity. By� mo�e kiedy� nie by� taki, by� mo�e kiedy� zosta� znitowany, ale teraz jest jednym kawa�kiem zardzewia�ego �elastwa, zmieniaj�cym si� w jedn� gnij�c� mas�. M�g� te�, co prawda, zosta� ze-spawany. Co mnie to obchodzi.

Nie jest du�y. Przechodzi nad rzeczk�, kt�r� widz� przez grube �elazne pr�ty, wyrastaj�ce z balustrady. Rzeka wyp�ywa prosto i powoli z mgie�, przep�ywa pod mostem, a potem r�wnie prosto i powoli odp�ywa w tak� sam� przekl�t� mg�� z drugiej strony.

Potrafi�bym przep�yn�� t� rzek� w ci�gu paru minut (gdyby nie mi�so�erne ryby), a most m�g�bym przej�� jeszcze szybciej, nawet wolnym krokiem.

Most jest cz�ci� okr�gu, mniej wi�cej jego g�rn� �wiartk�. Ca�o�� konstrukcji tworzy wielkie wydr��one ko�o, okr��aj�ce rzek�.

Na brzegu za moimi plecami znajduje si� brukowana droga prowadz�ca przez moczary. Na brzegu przede mn� s� moje damy, odpoczywaj�ce lub bawi�ce si� w szeregu ma�ych pawilon�w b�d� w otwartych wagonach, stoj�cych na ma�ej ��ce otoczonej�� widz� to, gdy mg�a nieco rzednie�� przez wysokie szerokolistne drzewa. M�j marsz ku nim nie ma ko�ca. Czasem id� wolno, czasem szybko; zdarza�o si�, �e nawet bieg�em. Przywo�uj� mnie gestami r�k, machaj� i powitalnie wyci�gaj� do mnie ramiona. Ich g�osy przyzywaj� mnie w j�zykach, kt�rych nie potrafi� zrozumie�, ale kt�re wydaj� mi si� d�wi�czne i pi�kne, serdeczne i b�agalne i kt�re przepe�niaj� mnie dzik� ��dz�.

Przechadzaj� si� tam i z powrotem lub le�� w�r�d at�asowych poduszek w swoich ma�ych pawilonach i szerokich wagonach. Nosz� wszystkie rodzaje sukien: niekt�re pozbawione ozd�b i oficjalne, zakrywaj�ce je od st�p po szyje, niekt�re lu�ne i zwiewne niczym jedwabne fale, niekt�re cienkie i przezroczyste b�d� pe�ne starannie rozmieszczonych rozci�� i dziur, �eby prze�wieca�y przez nie ich m�ode cia�a�� bia�e jak alabaster, czarne jak smo�a, z�ociste jak samo z�oto�� jak gdyby m�odzie�czo�� i u�wiadomiona dojrza�o�� tych kobiet by�y czym�, co w nich p�onie, ciep�em, kt�re dostrzegaj� moje oczy.

Czasem rozbieraj� si� dla mnie powoli, obserwuj�c moj� reakcj�; ich wielkie, smutne oczy s� pe�ne t�sknoty, ich smuk�e, delikatne r�ce unosz� si� mi�kkim ruchem do ramion, rozpinaj�c, zrzucaj�c, zsuwaj�c ra-mi�czka i warstwy materia�u, jakby by�y kroplami wody pozosta�ymi po k�pieli. Wyj�, przy�pieszam biegu, krzycz�.

Czasem podchodz� na sam brzeg, na sam przycz�ek mostu i zdzieraj� z siebie ubrania, krzycz�c do mnie, zaciskaj�c ma�e pi�ci i poruszaj�c biodrami; padaj� na kolana z roz�o�onymi nogami, wo�aj� do meie i wyci�gaj� ku mnie ramiona. Wtedy ja r�wnie� krzycz� i rzucam si� naprz�d, biegn� z ca�ych si�, sztywny z po��dania, trzymam mojego kutasa niczym skar�owacia�e drzewce flagi, brandzluj�c si� i wyciem wyra�aj�c niespe�nione po��danie. Cz�sto tryskam sperm� i wyczerpany padam na twardy zakrzywiony pomost i le�� tam�� dysz�c, szlochaj�c, krzycz�c i ok�adaj�c jego �elazn� powierzchni� r�kami, a� w ko�cu zaczynaj� krwawi�.

Od czasu do czasu kobiety kochaj� si� na moich oczach; zawodz� w�wczas i rw� w�osy z g�owy. Czasami zajmuje im to d�ugie godziny delikatnego ca�owania i g�askania, pieszczot i lizania si�; krzycz� w chwili orgazmu, ich cia�a miotaj� si�, lgn� do siebie kurczowo, drgaj� w zgodnym rytmie. Czasem obserwuj� mnie, gdy to robi�, i nigdy nie potrafi� oceni�, czy ich wilgotne oczy nadal wyra�aj� smutek i t�sknot�, czy ju� tylko nasycenie i drwin�. Zatrzymuj� si�, wygra�am im pi�ci� i wrzeszcz�:

��Suki jedne! Niewdzi�cznice! Przekl�te dr�czycielki! Diablice! A ja?! Chod�cie tu! Przyjd�cie. Tutaj! No dalej, wejd�cie na most! Nie?! Wi�c rzu�cie mi lin�, do kurwy n�dzy!

Nie robi� tego. Paraduj�, rozbieraj� si�, pieprz�, �pi� i czytaj� stare ksi�gi, przyrz�dzaj� posi�ki i pozostawiaj� na skraju mostu tacki z papieru ry�owego zjedzeniem, �ebym m�g� si� posili� (czasem buntuj� si� jednak: wrzucam tacki do rzeki i mi�so�erne ryby zjadaj� je razem ze straw�), lecz na most wej�� nie chc�. Przypominam sobie, �e czarownice nie mog� przekracza� wody.

Id�; most obraca si� powoli, dudni�c i dr��c lekko, pr�ty wznosz�ce si� z jego kraw�dzi poruszaj� si� wolno, niczym t�oki, we mgle. Biegn�; most szybko zwi�ksza obroty, dostosowuje je do mojej pr�dko�ci, dr��c pod moimi stopami; s�ycha� cichy d�wi�k pr�t�w pruj�cych wype�nione mg�� powietrze. Zatrzymuj� si�; most nieruchomieje. Nadal znajduj� si� nad nurtem p�yn�cej wolno rzeczki. Siadam. Most pozostaje w bezruchu. Podrywam si� i rzucam w stron� brzegu, na kt�rym znajduj� si� kobiety; przewracam si�, pe�zam na czworakach, podskakuj� na jednej nodze, na boki i do przodu; most przemieszcza si� z turkotem w r�ne strony, nigdy nie trac�c do mnie dystansu na wi�cej ni� par� krok�w i zawsze, za ka�dym razem, sprowadza mnie z powrotem na sw�j wierzcho�ek, na �rodek prz�s�a przerzuconego nad ospa�ym strumieniem. Jestem kluczem jego sklepienia.

Sypiam�� zazwyczaj noc�, czasami podczas dnia�� nad �rodkiem rzeki. Kilka razy czeka�em a� do p�nocy, udaj�c przez wiele godzin, �e �pi�, a potem w g�r�! Na r�wne nogi! Ruszaj�c jednym pot�nym skokiem! Jednym susem!

Ale most szybko rusza za mn�, nie daj�c si� oszuka�, i po paru chwilach�� bez wzgl�du na to, czy biegn�, skacz�, czy si� tarzam�� jestem z powrotem nad nurtem rzeki. Usi�uj� wykorzysta� przeciwko mostowi jego bezw�adno��, jego p�d, jego potworn� mas�, wi�c najpierw biegn� w jedn� stron�, a potem w drug�, pr�buj�c tymi raptowymi zwrotami zaskoczy� go, wystrychn�� na dudka, przechytrzy�, okpi� drania, po prostu uciec mu (oczywi�cie zawsze staram si� sprawdza�, czy je�eli rzeczywi�cie uciekn�, to znajd� si� na brzegu z damami�� nie zapominajcie o mi�so�ernych rybach!), ale bez powodzenia. Most, mimo swego ci�aru, mimo swej ma-sywno�ci, kt�re powinny czyni� go nieruchawym i bezw�adnym, zawsze porusza si� zbyt szybko dla mnie i nigdy nie pozwala mi si� zbli�y� do kt�rego� z brzeg�w bardziej ni� na sze�� krok�w.

Czasami wieje bryza; nie do�� silna, by przegna� mg��, ale wystarczaj�co mocna�� je�eli wiatr dociera z odpowiedniego kierunku�� by przynie�� mi wo� kobiecych cia� i zapach perfum. Chwytam si� za nos; odrywam paski materia�u z moich �achman�w i wtykam je sobie w nozdrza. My�la�em o tym, by wepchn�� je r�wnie� do uszu, a nawet �eby zawi�za� sobie oczy.

Co kilkadziesi�t dni z lasu za ��k� wybiegaj� mali, smagli i kr�pi m�czy�ni i rzucaj� si� na kobiety, kt�re po kr�tkim pokazie oporu i kokieterii z niek�aman� rozkosz� im ulegaj�. Te orgie trwaj� ca�ymi dniami i nocami, bez chwili przerwy; praktykuje si� perwersje seksualne w ka�dej postaci. W nocy scen� o�wietlaj� czerwone lampy i ogniska, a przy okazji uczestnicy orgii konsumuj� ogromne ilo�ci pieczonych mi�s, egzotycznych owoc�w i aromatycznych przysmak�w oraz opr�niaj� wiele buk�ak�w wina i butelek w�dki. W takich okoliczno�ciach zazwyczaj zapomina si� o mnie i nikt nie zostawia mi jedzenia na mo�cie, wi�c g�oduj�, gdy oni syc� sw� �ar�oczno�� do granic mo�liwo�ci. Siedz� wtedy i odwracam g�ow�, patrz�c wilkiem na przejmuj�co wilgotne moczary i przecinaj�c� je nieosi�galn� drog�, trz�s�c si� z gniewu i zazdro�ci, dr�czony skowytem i piskami docieraj�cymi z drugiego brzegu oraz soczystymi zapachami piek�cych si� mi�s.

Kiedy� zacz��em wrzeszcze� na nich ochryp�ym g�osem, skr�ci�em sobie kostk�, podskakuj�c, i przygryz�em j�zyk, gdy rzuca�em przekle�stwa pod ich adresem; odczeka�em, a� zachcia�o mi si� sra�, a potem rzuci�em w nich w�asnym g�wnem. Te nieprzyzwoite ma�olaty wykorzysta�y je w jednej z plugawych gier seksualnych.

Gdy ciemnow�ose ludki ubrane w stroje satyr�w odejd� z powrotem do lasu, a damy ode�pi� skutki pofolgowania swym chuciom, znowu s � takie jak przedtem, co najwy�ej troch� skruszone, wr�cz smutne. Przyrz�dzaj� mi specjalne dania i daj� wi�ksze porcje ni� zwykle, ale nadal cz�sto si� denerwuj� i ciskam w nie jedzeniem albo rzucam je rybom do wody. Spogl�daj� na mnie smutno i �a�o�nie i starym zwyczajem powracaj� do spania i czytania, spacer�w, rozbierania si� i kochania ze sob�.

Mo�e most zardzewieje w ko�cu od moich �ez i dzi�ki temu z niego uciekn�.

Dzisiaj podnios�a si� mg�a. Nie na d�ugo, ale na tyle, bym na moim mo�cie bez ko�ca dotar� do kresu. Nie jestem sam.

Gdy mg�a si� podnios�a, ujrza�em, �e rzeka p�ynie prosto w przejrzyst� dal i z przejrzystej dali przyp�ywa. Moczary ci�gn� si� nieprzerwanie na jednym brzegu, ��ka i las�� na drugim. Oko�o stu krok�w w g�r� rzeki znajduje si� nast�pny most, identyczny jak m�j�� z �elaza, przypominaj�cy wycinek okr�gu i zako�czony na brzegach grubymi �elaznymi pr�tami. W �rodku stoi jaki� cz�owiek, zaciskaj�cy r�ce na pr�tach i wpatruj�cy si� we mnie. Za nim kolejny most i kolejny cz�owiek, i tak dalej i dalej; szereg odleg�ych most�w staje si� �elaznym tunelem znikaj�cym w nico�ci. Ka�dy most ma swoj� drog� przez moczary, ka�dy ma swoje damy w pawilonach i wagonach. W dole rzeki to samo. Mam wra�enie, �e moje kobiety nie zwracaj� na to uwagi.

M�czyzna na mo�cie w dole rzeki gapi� si� na mnie przez chwil�, po czym zacz�� biec (obserwowa�em obracanie si� mostu, zafascynowany jego niezawodnym funkcjonowaniem). Po chwili zatrzyma� si� i popatrzy� najpierw na mnie, a potem na nast�pny most w dole rzeki. Wspi�� si� na balustrad�, przelaz� po pr�tach na drug� stron�, po czym�� po zaledwie chwili wahania�� spad�. Woda pokry�a si� czerwon� pian�; m�czyzna krzykn�� przera�liwie i uton��.

Powr�ci�a mg�a. Krzycza�em przez pewien czas, ale nie dotar�y do mnie �adne g�osy ani z g�ry, ani z do�u rzeki.

Teraz biegn�. Jednostajnym tempem, szybko i z determinacj�. Od kilku godzin. Robi si� ciemno. Kobiety wydaj� si� strapione�� przebieg�em ju� nad trzema nape�nionymi przez nie jedzeniem tackami.

Stoj� i obserwuj� mnie, smutne i wielkookie, jakby zrezygnowane, jak gdyby to wszystko widzia�y ju� wcze�niej, jak gdyby zawsze ko�czy�o si� to w ten spos�b.

Biegn� i biegn�. Jeste�my teraz z mostem jedno�ci�, cz�ci� tego samego niezawodnego mechanizmu; uchem, przez kt�re przesuwa si� ni� rzeki. B�d� bieg�, dop�ki nie padn�, dop�ki nie umr�; innymi s�owy, do ko�ca.

Moje damy p�acz� teraz, aleja jestem szcz�liwy. One s� usidlone, w potrzasku, sparali�owane, stoj� z pochylonymi g�owami, a ja jestem wolny.

Budz� si� z krzykiem, s�dz�c, �e jestem zamkni�ty w lodzie zimniejszym ni� powsta�y z wody�� tak zimnym, �e parzy jak stopiona skala.

To nie m�j krzyk; ja milcz� i tylko blacha wydaje przera�liwe piski. Ubieram si�, potykaj�c si�, id� do toalety, myj� si�. R�ce osuszam chusteczk�. Moja twarz w lustrze jest opuchni�ta i wyblak�a. Par� z�b�w tkwi lu�niej, ni� tkwi�y. Cia�o mam posiniaczone, ale nie dozna�em powa�nych obra�e�.

W biurze, gdzie rejestruj� si�, by wyst�pi� o diet�, m�wi� mi, �e przez nast�pny miesi�c b�d� �y� z po�owy nale�nej sumy, �eby sp�aci� to, co jestem winny za chusteczk� i kapelusz. Dostaj� troch� pieni�dzy.

Kieruj� mnie do sklepu z u�ywanymi towarami, w kt�rym kupuj� d�ugi, znoszony p�aszcz. Przynajmniej zakrywa zielony kombinezon. Trac� na to po�ow� moich zasob�w. Ruszam pieszo do nast�pnego segmentu, wci�� zdecydowany zobaczy� si� z doktorem Joyce�em, ale niebawem robi mi si� s�abo i musz� pojecha� tramwajem, p�ac�c za bilet got�wk�.

��Przytu�ek znajduje si� trzy pi�tra ni�ej, dwie przecznice w kierunku Kr�lestwa�� informuje mnie m�ody recepcjonista, gdy wchodz� do poczekalni gabinetu poczciwego doktora, i powraca do lektury gazety; tym razem nie proponuje mi kawy ani herbaty.

��Chcia�bym si� widzie� z doktorem Joyce�em. Nazywam si� Orr. Pewnie pan pami�ta, �e wczoraj rozmawiali�my przez telefon.

M�ody m�czyzna unosi idealnie przejrzyste oczy, by obrzuci� mnie znu�onym spojrzeniem. Przyk�ada wypiel�gnowany palec do g�adkiego policzka i wci�ga powietrze przez �nie�nobia�e, nieskazitelne z�by.

��Pan� Orr?

Odwraca si�, by przeszuka� kartotek�.

Znowu robi mi si� s�abo. Siadam na jednym z krzese�. Recepcjonista rzuca mi piorunuj�ce spojrzenie.

��Czy powiedzia�em, �e mo�e pan usi���?

��Nie. A czyja prosi�em o pozwolenie?

��No c�, mam nadziej�, �e ten p�aszcz jest czysty.

��Pozwoli mi pan widzie� si� z doktorem czy nie?

��Szukam pana karty.

��Nie pami�ta mnie pan? Przygl�da mi si� uwa�nie.

��Pami�tam, ale przecie� zosta� pan przeniesiony, prawda?

��Czy to naprawd� nie wszystko jedno?

Wydaje z siebie kr�tki �miech niedowierzania i kr�ci g�ow�, dalej przeszukuj�c kartotek�.

��Tak w�a�nie my�la�em.�� Wyci�ga czerwon� kart� i odczytuje jej tre��.�� Zosta� pan przeniesiony.

��Zd��y�em zauwa�y�. M�j nowy adres to�

��Nie. Chodzi mi o to, �e ma pan nowego lekarza.

��Nie potrzebuj� nowego lekarza. Potrzebuj� doktora Joyce�a.

��Doprawdy?�� Wybucha �miechem i uderza palcem w czerwon� kart�.�� No c�, niestety, to nie zale�y od pana. Doktor Joyce poleci� przekaza� pana innemu lekarzowi, i to wszystko, a je�li si� to panu nie podoba, trudno.�� Wk�ada kart� z powrotem do kartoteki.�� A teraz prosz� wyj��.

Podchodz� do drzwi gabinetu doktora; s� zamkni�te na klucz. M�ody cz�owiek nie unosi wzroku znad gazety. Pr�buj� zajrze� do �rodka przez matow� szyb� w drzwiach, a potem grzecznie pukam.

��Doktorze Joyce? Doktorze Joyce?

M�ody recepcjonista zaczyna chichota�; odwracam si�, by na niego spojrze�, i w tej samej chwili dzwoni telefon. Recepcjonista podnosi s�uchawk� i m�wi:

��Gabinet doktora Joyce�a. Nie, niestety, doktora nie ma. Jest na dorocznej konferencji starszych administrator�w.�� M�wi �c to, odwra ca si� w krze�le i przygl�da mi si� z protekcjonaln� i pogardliw� min�.�� Za dwa tygodnie.�� Wyszczerza do mnie z�by w u�miechu.�� Potrzeb ny panu numer kierunkowy? Ale� tak, dzie� dobry, sier�ancie. Tak, pan Berkeley, oczywi�cie. A pan jak si� miewa?� Och, tak? Naprawd�? Pralk�? Naprawd�? No c�, musz� przyzna�, �e to co� nowego. Mm-hmm.�� M�ody recepcjonista przybiera wyraz profesjonalnej powagi i zaczyna notowa�.�� A skarpet ile zjad�?� Rozumiem. S�usznie� Tak, zapisa�em. Zaraz wy�l� do pralni zast�pc�. W porz�dku, sier�ancie, mo g� panu �yczy� udanego dnia? �egnam.

M�j nowy lekarz nazywa si� Anzano. Jego przychodnia jest dobre cztery razy mniejsza od przychodni doktora Joyce�a, znajduje si� osiemna�cie pi�ter ni�ej i nie ma okien z widokiem na zewn�trz. Anzano to starszy, p�katy m�czyzna o rzadkich ��tawych w�osach i ��tawych z�bach. Udaje mi si� z nim zobaczy� po dwugodzinnym czekaniu.

��Nie�� m�wi.�� Nie s�dz�, bym m�g� wiele zrobi� w sprawie pana przenosin. Niech pan zrozumie, nie po to tu jestem. Prosz � da� mi tro ch� czasu, pozwoli� przeczyta� pana kartotek� i zachowa� cierpliwo��. Teraz jestem bardzo zaj�ty. Panem zajm� si�, gdy tylko b�d� m�g�. I wtedy dopilnujemy, by znowu si� pan dobrze poczu�, co pan na to?

Stara si� wygl�da� rado�nie i zach�caj�co.

��A teraz co?�� pytam, czuj�c zm�czenie. Pewnie przedstawiam sob� okropny widok; twarz mi dr�y i mam ograniczon� zdolno�� widzenia w lewym oku. Moje w�osy s� brudne i w dodatku tego rana nie mog�em si� ogoli�. Jak mog� skutecznie domaga� si� powrotu do poprzedniego sposobu �ycia, wygl�daj�c tak, jak wygl�dam�� fatalnie ubrany i w ka�dym, jak przypuszczam, tego s�owa znaczeniu pobity?

��Teraz?�� Doktor Anzano wygl�da na zmieszanego. Wzrusza ra mionami.�� Potrzebuje pan lekarstw? Ma pan wystarczaj�co du�o te go, co panu��� pyta i si�ga po bloczek z receptami.

Kr�c� g�ow�.

��Chodzi mi o to, jak zmieni si� moja� sytuacja.

��Nie mog� wiele zrobi�, panie Orr. Nie jestem doktorem Joyce�em. Nie mog� przydziela� wielkich mieszka� sobie, nie m�wi�c ju� o moich pacjentach.�� Mam wra�enie, �e stary doktor jest troch� zgorzknia�y i z�y na mnie.�� Niech pan po prostu czeka na ponowne rozpatrzenie swojej sprawy. Udziel� wszelkich rekomendacji, jakie uznam za stosowne. Co� jeszcze? Jestem bardzo zaj�tym cz�owiekiem. Ja nie mog� wyje�d�a� na konferencje.

��Nie, to ju� wszystko.�� Wstaj�.�� Dzi�kuj�, �e po�wi�ci� mi pan sw�j czas.

��Prosz� bardzo. Prosz� bardzo. Moja sekretarka skontaktuje si� z panem w sprawie wizyty. Jestem pewien, �e ju� nied�ugo. A je�li b�dzie pan czego� potrzebowa�, niech pan po prostu do mnie zadzwoni.

Wracam do mojego mieszkania.

Pan Lynch znowu zjawia si� u jego drzwi.

��Dzie� dobry panu�� m�wi�.

��O kurwa. Co si� panu sta�o?

��Sprzeczka z wytr�conym z r�wnowagi od�wiernym. Prosz� wej��. Chcia�by pan usi��� na tym krze�le?

��Nie mog� zosta�. Przynios�em to�� wsuwa mi do r�ki z�o�ony i opiecz�towany kawa�ek papieru. Na kopercie zostaj� �lady jego palc�w. Otwieram j�.�� Poczta zostawi�a go w drzwiach. Kto� m�g� go zw�dzi�.

��Dzi�kuj� panu. Na pewno nie mo�e pan zosta�? Mia�em nadziej�, �e zrewan�uj� si� za wczorajsz� uprzejmo��, zapraszaj�c pana dzi� wieczorem na kolacj�.

��Przykro mi, przyjacielu, ale nie. Musz� zosta� po godzinach.

��No c�, mo�e innym razem.

Rzucam okiem na kr�tki list. Jest od Abberlaine Arrol; przyznaje w nim, �e do�� bezczelnie wykorzysta�a fikcyjn� kolacj�-randk� ze mn� dzi� wieczorem, by wypl�ta� si� z jakiego� potencjalnie �miertelnie nudnego spotkania. Czy zgodz� si� by� wsp�sprawc� po fakcie? Za��cza numer telefonu w mieszkaniu swoich rodzic�w; mam do niej zadzwoni�. Sprawdzam adres; list zosta� przes�any z mojego poprzedniego lokum.

��OK?�� pyta pan Lynch z r�kami wetkni�tymi w kieszenie p�aszcza (kropka w kropk� takiego jak m�j), jak gdyby mankiety jego spodni by�y pe�ne kradzionego o�owiu, a on rozpaczliwie pr�bowa� je podci�gn��.�� �adnych z�ych wie�ci?

��Nie, panie Lynch; prawd� m�wi�c, pewna m�oda dama chce, �ebym zabra� j� na kolacj� Musz� zatelefonowa�. Prosz� jednak nie zapomnie�, �e jest pan nast�pny w kolejno�ci do zaproszenia na skromn� kolacj�.

��Jak sobie �yczysz, przyjacielu.

Szcz�cie mnie nie opuszcza. Panna Arrol jest u rodzic�w. Kto�, kogo bior� za s�u��cego, idzie jej poszuka�. Wymaga to wrzucenia kilku nast�pnych monet; musz� za�o�y�, �e mieszkanie Arrol�w ma spore rozmiary.

��Orr! Witam pana! Sprawia wra�enie zadyszanej.

��Dzie� dobry, panno Arrol. W�a�nie otrzyma�em pani list.

��To dobrze. Ma pan czas dzi� wieczorem?

��Owszem, chcia�bym si� z pani� spotka�, ale�

��Co si� sta�o? Pana g�os brzmi tak, jakby by� pan przezi�biony.

��To nie przezi�bienie. To moje usta� To� Panno Arrol, bardzo bym chcia� zobaczy� si� z pani� dzi� wieczorem, ale niestety� dozna �em pewnego niepowodzenia. Zosta�em przeniesiony, faktycznie zde gradowany. Doktor Joyce kaza� mnie usadzi�, niejako. M�wi�c �ci�lej, na poziomie U7.

��Och.

Ton, jakim wymawia to proste s�owo, m�wi mi wi�cej ni� ca�ogo-dzinne grzeczne uwagi o przyzwoito�ci, miejscach w spo�ecze�stwie, dyskrecji i takcie. Chyba oczekuje, �e powiem co� wi�cej, ale nie potrafi�. Jak d�ugo czekam na nast�pne s�owo? Najwy�ej dwie sekundy? Trzy? To nic w mostowej skali czasu, ale wystarczaj�co d�ugo, by przej�� od nag�ej rozpaczy na plateau z�o�ci. Czy mam odwiesi� s�uchawk�, odej��, sko�czy� z tym dra�stwem tak ca�kowicie i tak szybko jak to mo�liwe? Tak, teraz, by z�agodzi� moj� gorycz� Tyle �e nie ma jej we mnie. Mo�e jednak za chwil�, �eby oszcz�dzi� dziewczynie dalszego zak�opotania.

��W porz�dku, przepraszam, panie Orr. W�a�nie zamyka�am drzwi. M�j brat si� tu kr�ci�. Dok�d pana przenie�li? Mog� w czym� pom�c? Chcia�by pan, �ebym teraz tam przysz�a?

G�upiec z ciebie, Orr.

Ubieram si� w rzeczy brata Abberlaine Arrol. Przyjecha�a tu na godzin� przed um�wionym spotkaniem, z walizk� pe�n� nie noszonych ubra�, g��wnie jej brata; s�dzi, �e jeste�my prawie identycznej budowy. Kiedy si� przebieram, Abberlaine czeka na zewn�trz. Z b�lem serca ulokowa�em j� w tak ordynarnym miejscu, ale nie bardzo mog�a zosta� w pokoju.

Opiera si� plecami o �cian� korytarza, z nog� podci�gni�t� w g�r�, tak �e opiera jeden po�ladek na stopie, i z za�o�onymi r�kami, rozmawiaj�c z panem Lynchem, kt�ry patrzy na ni� z ostro�nym podziwem.

��Och, nie, szanowny panie�� m�wi�� w przerwie zawsze zmieniamy strony.�� Chichocze. Pan Lynch patrzy zszokowany, a potem parska �miechem. Panna Arrol dostrzega mnie wychodz�cego.�� Ach, panie Orr!

��Ten sam.�� Wykonuj� lekki uk�on.�� A raczej niezupe�nie.

Abberlaine Arrol�� ol�niewaj�ca w lu�nych spodniach z czarnej jedwabnej sur�wki, pasuj�cym do niej �akiecie, bawe�nianej bluzce, na wysokich obcasach i w efektownym kapeluszu�� stwierdza:

���wietnie si� pan prezentuje, panie Orr.

��Bardzo pani uprzejma.

Panna Arrol wr�cza mi czarn� lask�.

��Pana laska.

��Dzi�kujꠗ m�wi�.

Wyci�ga r�k�, wi�c podaj� jej moj�. Stoimy rami� w rami�, zwr�ceni twarzami do pana Lyncha. Czuj� jej ciep�o przez marynark� od jej brata.

��Czy� nie wygl�damy pi�knie, panie Lynch?�� pyta, stoj�c prosto, z odchylon� do ty�u g�ow�.

Pan Lynch szura nogami.

��O taak, bardzo� bardzo��� Szuka odpowiedniego s�owa.�� Bar dzo� bardzo przystojna z was para.

Chcia�bym my�le�, �e ni� w�a�nie jeste�my. Panna Arrol r�wnie� sprawia wra�enie zadowolonej.

��Dzi�kuj�, panie Lynch.�� Odwraca si� do mnie i dodaje:�� No c�, nie wiem jak pan, ale ja konam z g�odu.

��Wi�c jakie s� teraz pana priorytety?

Abberlaine Arrol obraca w d�oniach szklank� z whisky, patrz�c przez b��kitne szk�o o�owiowe i jasnobursztynowy p�yn na �wiat�o p�on�cej �wiecy. Obserwuj�, jak jej wilgotne usta l�ni� w tym samym mi�kkim �wietle.

Panna Arrol upar�a si�, �e postawi mi kolacj�. Siedzimy pod oknem w restauracji Przy Wysokich D�wigarach. Jedzenie by�o wy�mienite, obs�uga dyskretna i sprawna, mamy przestrze�, wspania�e wino i doskona�y widok. (�wiat�a migocz� na ca�ym morzu w miejscach, gdzie na trawlerach zaczepione s� balony zaporowe; same ster�wce s� s�abo widoczne, unosz� si� niemal na naszym poziomie�� przy�mione powierzchnie, odzwierciedlaj�ce zmasowane �wiat�a mostu niczym chmury. Wida� tak�e par� ja�niejszych gwiazd).

��Moje priorytety?

��Tak. Co jest dla pana wa�niejsze: odzyskanie pozycji jednego z faworyzowanych pacjent�w doktora Joyce�a czy ponowne odkrycie zaginionych wspomnie�?

��No c󿠗 odpowiadam, dopiero teraz naprawd� o tym my�l�c�� z pewno�ci� zej�cie na ni�szy poziom mostu by�o do�� bolesne, ale przypuszczam, �e w ko�cu m�g�bym nauczy� si� �y� na ni�szym szczeblu, je�eli nie b�dzie innego wyj�cia.�� Wypijam ma�y �yk whisky. Twarz panny Arrol przybiera oboj�tny wyraz.�� Jednak�e moja niezdolno�� przypomnienia sobie, kim jestem, nie jest czym���� �miej� si� cicho�� o czym mog� zapomnie�. Zawsze b�d� wiedzia�, �e przedtem co� by�o w moim �yciu, wi�c wydaje mi si�, �e zawsze b�d� tego szuka�. To przypomina zapiecz�towan�, zapomnian� komor� w mojej �wiadomo�ci. Nie b�d� si� czu� w pe�ni sob�, dop�ki nie odkryj� wej�cia do niej.

��To brzmi jak opis grobowca. Nie boi si� pan tego, co pan tam znajdzie?

��To biblioteka. Jedynie g�upcy i nikczemnicy boj� si� bibliotek.

��Zatem wola�by pan znale�� swoj� bibliotek� ni� odzyska� mieszkanie?

Abberlaine Arrol u�miecha si�. Potwierdzam skinieniem g�owy, obserwuj�c j�. Gdy wesz�a do restauracji, zdj�a kapelusz, ale w�osy nadal ma upi�te; jej g�owa i szyja wygl�daj� przepi�knie. Te przyci�gaj�ce wzrok zmarszczki pod oczami wci�� mnie fascynuj�; s� niczym male�ka os�ona, kt�r� postawi�a; rz�d work�w z piaskiem pod tymi rozbawionymi, szarozielonymi oczyma; pewna, bezpieczna, niewzruszona.

Abberlaine Arrol wpatruje si� w swoj� szklank�. Ju� mam wypowiedzie� uwag� o malej bru�dzie, kt�ra w�a�nie utworzy�a si� na jej czole gdy gasn� �wiat�a.

Zostajemy ze �wiec� na naszym stoliku; pozosta�e stoliki jarz� si� i migocz� w�asnymi p�omykami. Zapalaj� si� przy�mione �wiat�a awaryjne. W tle s�ycha� st�umiony pomruk. Za oknami zaczynaj� znika� �wiat�a na trawlerach. Balony nie s� ju� widoczne w odbitym �wietle mostu; ca�a konstrukcja tonie zapewne w ciemno�ciach.

Samoloty. Nadlatuj� bez �wiate�, warcz�c, od strony Miasta. Wstajemy oboje i patrzymy przez okno; inni biesiadnicy gromadz� si� obok nas, spogl�daj�c w mrok nocy, os�aniaj�c r�kami s�abe �wiat�a awaryjne i �wiece, z nosami przyci�ni�tymi do ch�odnego szk�a jak uczniowie przed sklepem ze s�odyczami. Kto� otwiera okno.

Samoloty s�ycha� niemal tu� obok nas.

��Widzi je pan?�� pyta Abberlaine.

��Nie.

Warkot silnik�w rozlega si� bardzo blisko. Samoloty s� zupe�nie niewidoczne, lec� bez �wiate� pozycyjnych. Nie ma ksi�yca, a gwiazdy nie s� wystarczaj�co jasne, by je ukaza�.

Przelatuj� obok, najwyra�niej niewzruszone brakiem �wiat�a.

��My�li pan, �e si� im uda�o?�� pyta panna Arrol, wci�� spogl�daj�ca w mrok nocy. Jej oddech zasnuwa szyb � mg��.

��Nie wiem�� wyznaj�.�� Nie zdziwi�bym si�.

Zagryza doln� warg�; pi�ci mocno przyciska do ciemnego okna, na jej twarzy maluje si� wyraz niecierpliwego wyczekiwania. Wygl�da teraz bardzo m�odo.

�wiat�a znowu si� zapalaj�.

Samoloty zostawi�y swoje niewyra�ne przes�anie; k��by dymu s� ledwie widoczne, ciemno�� na tle ciemno�ci. Panna Arrol siada i podnosi szklank�. Gdy si�gam po swoj�, pochyla si� jak spiskowiec nad sto�em i cicho m�wi:

��Za naszych nieustraszonych lotnik�w, bez wzgl�du na to, sk�d przybywaj�.

��I bez wzgl�du na to, kim s��� odpowiadam i tr�cam jej szklank� moj�.

Gdy wychodzimy, s�aba wo� oleistego dymu jest ledwie wyczuwalna w mieszaninie przyjemniejszych zapach�w samej restauracji; dwuznaczny sygna� samolot�w przenika konstrukcj� mostu niczym krytyk dzie�o.

Czekamy na poci�g. Panna Arrol pali cygaro. W komfortowej poczekalni gra muzyka. Abberlaine przeci�ga si� w swoim fotelu i t�umi lekkie ziewni�cie.

��Przepraszam�� m�wi, po czym dodaje:�� Panie� Pos�uchaj; je�li pozwolisz mi m�wi� do siebie John, b�dziesz nazywa� mnie Abberlaine, a nigdy Abby?

��Oczywi�cie, Abberlaine.

��Wi�c dobrze� John. Rozumiem, �e nie jeste� w pe�ni zachwycony swoim nowym lokum.

��Lepsze to ni� nic.

��Oczywi�cie, ale�

��Jednak nie a� tak. A bez Lyncha by�bym jeszcze bardziej zagubiony, ni� jestem.

��Hmm. Tak te� my�la�am.

Wygl�da na zatroskan�. Z nat�eniem wpatruje si� w jeden ze swoich l�ni�cych czarnych but�w na wysokim obcasie. Pociera wargi palcem, powa�nie spogl�da na swoje cygaro. Palec pieszcz�cy jej usta unosi si� w powietrze.

��Mam pomys��� m�wi Abberlaine, teraz jej u�miech jest figlarny.

��Kaza� je zbudowa� m�j pradziadek ze strony ojca. Chwileczk�, znajd� kontakt. Chyba��� Rozlega si� g�uchy st�umiony odg�os.�� �Psia-ko��!

Panna Arrol chichocze. S�ysz� po�pieszne ocieranie�� podejrzewam, �e szorstkiego jedwabiu o g�adk� sk�r�.

��Dobrze si� czujesz?

���wietnie. Po prostu uderzy�am si� w gole�. A zatem ten kontakt. Chyba jest� Nie. Psiakrew, nic nie widz�. Ty pewnie nie masz zapa�ek, prawda? Ostatni� zu�y�am do zapalenia cygara.

��Przykro mi, ale nie mam.

��Wiem. M�g�by� mi poda� swoj� lask�?

��Oczywi�cie. Prosz�. Czy to?� Chwyci�a�?�

��Tak, dzi�kuj�. Mam j�.

S�ysz�, jak stukaj�c lask� i szuraj�c stopami, posuwa si� w ciemno�ciach. Stawiam walizk� na pod�odze i wyt�am wzrok. Widz� tylko niewyra�ne b�yski �wiat�a w jednym k�cie. G�os Abberlaine Arrol powraca z oddali.

��Mia�o by� w pobli�u przystani. Dlatego w�a�nie kaza� je zbudo wa�. Potem dobudowali na jego szczycie centrum sportowe. By� zbyt dumny, by zgodzi� si� na wykup i odszkodowanie, wi�c pozosta�o w rodzinie. Ojciec stale m�wi o sprzedaniu go, ale dostaliby�my za nie niewiele. U�ywamy go po prostu jako magazynu. Na suficie zbiera�a si� wilgo�, ale ju� usuni�to uszkodzenie.

��Rozumiem.

S�ucham s��w dziewczyny, ale s�ysz� jedynie odg�osy morza; fale muskaj� ska�y lub pobliskie mola. Czuj� je r�wnie��� powietrze przenika odrobina jego �wie�ej wilgoci.

��Nareszcie, do cholery�� m�wi st�umionym g�osem Abberlaine.

Pstrykni�cie i wszystko zostaje odkryte. Stoj� w pobli�u drzwi du�ego dwupoziomowego mieszkania, pozbawionego w�a�ciwie �cian dzia�owych i pe�nego starych mebli i skrzy�. Z wysokiego suftu z plamami po zaciekach zwisaj� p�ki lamp o skomplikowanej konstrukcji; ze starych, wy�o�onych boazeri� �cian �uszczy si� lakier. Wsz�dzie porozk�adane s� bia�e prze�cierad�a, na wp� zakrywaj�ce masywne kredensy, szafy, kanapy, fotele, sto�y i komody. Mniejsze meble s� ca�kowicie zakryte, owini�te i zwi�zane niczym wielkie, zakurzone, bia�e prezenty. Tam, gdzie poprzednio znajdowa�y si� nieuchwytne strefy �wiat�a, teraz jest jeden d�ugi ekran czerni nocy zagl�daj�cej przez nie zas�oni�te okiennicami szyby. Abberlaine Arrol�� nadal w p�askim szerokim kapeluszu�� pojawia si�, klaszcz�c w d�onie, by pozby� si� z nich kurzu z pokoju obok.

��No, tak jest troch� lepiej.�� Rozgl�da si� doko�a.�� Nieco zaku rzone i zapuszczone, ale jest ciche i zapewnia wi�ksz� intymno�� ni� tw�j pok�j na U7 lub gdziekolwiek indziej.

Oddaje mi lask�, po czym zaczyna chodzi� w�r�d nagromadzonych mebli, unosz�c gwa�townie prze�cierad�a i pokrowce, zagl�daj�c pod sp�d i wzniecaj�c tumany kurzu w trakcie sprawdzania zawarto�ci wielkiego pokoju. Kicha i m�wi:

��Gdzie� tu powinno by� ��ko.�� Ruchem g�owy wskazuje okna.�� Mo�e warto zamkn�� okiennice. Tutaj nigdy nie robi si� bardzo jasno, ale rano s�o�ce mog�oby ci� obudzi�.

Przedostaj� si� do wysokiego okna, obsydianowej tafli oprawionej w sp�kan� bia�� farb�. Ci�kie okiennice skrzypi�; w dole widz� przerywan� lini� bia�ych przybrze�nych fal i par� �wiate� w oddali�� w wi�kszo�ci to p�awy nawigacyjne i stawy portowe. U g�ry, tam gdzie spodziewa�em si� zobaczy� most, jest tylko ciemno�栗 bezgwiezdna i nieprzenikniona. Fale b�yskaj� niczym milion st�pionych no�y.

Abberlaine znalaz�a ��ko.

��Mo�e by� troch� wilgotne, ale poszukam wi�cej prze�cierade�. Par� powinno le�e� w tych skrzyniach.

��ko jest olbrzymie, z rze�bionym wezg�owiem z d�bowego drewna, przypominaj�cym par� ogromnych, rozpostartych skrzyde�. Abberlaine odchodzi przez tumany kurzu, by przeszuka� komody i skrzynie. W tym czasie ja wypr�bowuj� ��ko.

��Abberlaine, to naprawd� bardzo uprzejme z twojej strony, ale czy jeste� pewna, �e nie wpakujesz si� przez to w k�opoty?�� pytam. Od odleg�ej skrzyni dolatuje pot�ne kichni�cie.�� Na zdrowie�� m�wi�.

��Dzi�kuj�. Nie, nie jestem pewna�� odpowiada, wyci�gaj�c z komody koce i pliki gazet�� ale gdyby nawet, co jest nieprawdopodobne, m�j ojciec dowiedzia� si� o tym i rozgniewa�, z pewno�ci� potrafi�abym go przekabaci�. Nie martw si�. Tutaj nikt nigdy nie przychodzi. No.�� Odkrywa du�� pikowan� ko�dr� oraz par� prze�cierade� i poduszek. Chowa twarz w ko�drze, oddychaj�c g��boko.�� Tak, wydaje si� wystarczaj�co sucha.

Przynosi zwini�t� w k��b po�ciel i zaczyna �cieli� wielkie ��ko. Proponuj � pomoc, ale zostaj� przegoniony.

Zdejmuj� p�aszcz i id� poszuka� �azienki. Jest ze sze�� razy wi�ksza od pokoju 306 na poziomie U7. Sama wanna wygl�da tak, �e m�g�by w niej p�ywa� poka�nej wielko�ci jacht. Sp�uczka w muszli klozetowej sp�ukuje, umywalka r�wnie� nie jest zatkana, prysznic i bidet sprawnie rozpylaj� wod�. Przystaj� przed lustrem, odgarniam w�osy do ty�u, wyg�adzam koszul� i sprawdzam, czy w z�bach nie utkwi�y mi kawa�ki jedzenia.

Gdy wracam do g��wnego pokoju, ��ko jest ju� po�cielone. Olbrzymie d�bowe skrzyd�a unosz� si� nad bia�� puchow� ko�dr�. Abberlaine znikn�a. Drzwi wej�ciowe do mieszkania delikatnie ko�ysz� si� tam i z powrotem.

Zamykam je i gasz� wi�kszo�� �wiate�. Znajduj� star� lamp� i stawiam j� na skrzyni obok mojego olbrzymiego, zimnego ��ka. Zanim zgasz� �wiat�o, le�� przez pewien czas, wpatrzony w wielkie puste kr�gi, kt�re dawno wyschni�ta woda pozostawi�a na tynku nad moj� g�ow�.

Wyblak�e i zmatowia�e resztki dawnej bol�czki patrz� na mnie niczym antyczne malowane wyobra�enia stygmatu na mojej piersi. Si�gam r�k� ku starej lampie i w��czam mrok.

Spaua u �maruyh, muwi do mnie ten stary s�kinsyn, gdy prubowauem wyd�si� z niego jakie� informacje. Ty pierdolony stary zbocze�c�, mu-wie, i tak majone jurz trohe do�� i podcinam m� kapk� garduo. Pytau-em cie gdzie jes ta piepszona Spionca Krulewna a nie o to, jak sie l�bi d�pczy�. Nie, nie, muwi pryskajonc �linom i zalewajonc krfiom ca�y pance�, nie, muwi, powiedziauem Wyspa �maruych. Na niej wua �nie znajdziesz �pioncom Krulewne, ale uwarzaj i stszerz sie� i wtedy ten s�kinsyn wziou i wykorkowau. Tszeba mie� t�pet, co? Byuem bardzo zuy, ale taki jes los, a tego rodzaj� syt�acje majom by� dla nas prubom. Nie pamientam gdzie �suyszauem o tej Spioncej Krulewnie, ale gdzie� m�siauem suysze�. Ostatnio miauem sporo przyg�t z cauom tom magiom i wogle. Na �wiecie jes dzi� peuno magikuf czarodziejuf i czarownic. Nie morzna wej�� do niekturych miast nie potykajonc sie o jakiego� s�kinsyna odprawiajoncego swoje czary l�b ��cajoncego zaklen-cia albo zmieniajoncego kogo� w rzabe, brudnom szmat�, splowaczke czy co� takiego. Cfane gnojki, ale myszle, �e czuowiek mo�e mie� magi wyrzej �szu. Niekture d�pki m�szom roz��ca� gnuj, b�dowa� domy, sadzi� nasiona i robi� tego typu �eczy, co nie? �eczy, na kture magia nie dziaua za dob�e. �wietnie nadaje sie do okrywania zuota i zmieniania lodzi w pszedmioty, w kture woleliby sie nie zmienia� i do zm�sza-nia lodzi, rzeby zapominali o wszyskim i do tego typu �eczy, ale nie do naprawy telepioncego sie koua abo wypl�kania buota z twojej nory po tym, jak �eka rozsadzi�a wauy. Nie pytajcie si� mnie jak dziaua magia, morze nie jest jej tyle rzeby starczyuo dla wszyskich lub lodzie, kturzy mogom to robi�, wyczarow�jom �eczy, kture likwid�jom to, co zrobili inni, ale tak czy siak magia nie morze by� taka wspaniaua jak sie jom zahwala, bo pszyp�szczam �e wtedy �wiat byuby c�downy i szczen�liwy i wogle, a lodzie rzyliby w pok�j� i zgodzie i tak dalej. Prendzej mi tu kakt�s wyro�nie. W karzdym razie wcale tak nie jes i moim zdaniem dobrze sie stauo, bo inaczej lodzie tacy jak ja nie byliby potrzebni (i by-uoby k�refsko nudno).

Obecnie caukiem nie�le sobie radze. Jak to muwiom, na �s�gi jest durze zapotszebowanie, gluwnie dlatego, �e wszyscy ci czarodzieje som tak k�refsko chytrzy, �e zapominajom, �e som �eczy, kture miecz potrafi zauatfi� a zaklencie nie, zwuaszcza gdy tfuj pszeciwnik spodziewa sie zaklencia a nie miecza! Mam magicznom zbroje i zaczarowany nurz, ktury myszli, �e jest sztyletem, oraz podobne �eczy, ale nie lobie ich urzywa� za czensto. Moim zdaniem lepiej polega� na wuasnym ramieniu i ostrym b�eszczocie.

Nie przejm�jcie si�, to tylko ten piepszony sztylet beukocze. Nawiasem muwionc odpowiada to opisowi norza. Tyle �e ten g�pek nie potrafi zaczarowa� pisma. Ma terz holernie idiotyczny piskliwy guosik, czasem naprawd� dziaua mi na nerwy, ale pszy paro okazjach sie pszydau. Widzi w ciemno�ci i potrafi odrurzni� pszyjaciela od wroga i par� razy pszy innyh okazjah wyskoczyu z moih ronk i pofr�nou jak ptak do gardua jakiego� s�kinsyna, ktury mi br�dzi�. Pszydatny gadrzet. Daua mi go jedna dziefczyna. �rodziwa m�udka, na kturom napali� sie jeden magik, a ona nie miaua ohoty sie zabawi�. Wynajento mnie, rzebym ukatr�pi starego gnoja, i muoda czarownica dala nam sztylet w nagrod�. Powiedziaua, rze to tylko kopia, ale pohodzi z pszyszuo�ci to wzio-nem, mug sie pszyda�. Nie byua to moja jedyna zapuata. Wyobrarzacie sobie te wied�my? W urzku terz som fantastyczne. Kiedy� musze jom odsz�ka�.

W karzdym razie gdzie� �suyszauem o tej �pioncej Krulewnie i pru-bowauem sie dowiedzie� gdzie jom wypiepszono, ale to nie byuo uatfe. W ko�c� shwytauem tego starego s�kinsyna, ktury opowiedziau nam o Wyspie Omaruyh, ale pu�niej zabiuem go, zanim zdon�yu powiedzie� nam wszysko, co m�g. Jestem, k�rwa, zbyt porywczy. To muj problem, zawsze tak byuo, ale, jak to muwiom, nie morzna na�czy� starego psa nowych szt�czek. Nie hodzi o to, rze jestem stary. Rzeby by� szermie-�em, tszeba by� muodym i sprawnym (morze to wua�nie czarownica� ale mniejsza o to). O czym ja? Acha, o Wyspie Omaruyh.

No, muwionc krutko, po wielo ekscyt�joncych pszygodach i wogle sko�czyuo sie na tym, rze zm�siuem tego czarnoksienrznika, rzeby wy-czarowau drog� do czego�, co zwom Za�wiatami. Oznaczauo to pieczenie kotuf rzywcem na wolnym ogni� przez co� ze tszy tygodnie, ale pszy-najmniej posk�tkowauo. Czarnoksienrznik dau mi wskazufki i par� rad i wogle, ale wtedy miauem mentlika w guowie, bo popszedniej nocy pi�em wino i nie do ko�ca roz�miauem co do mnie muwi�, a do tego by-uem cauy podniecony, gdyrz miauem wre�cie znale�� sie w Za�wiatah.�� Strze� si� Lete, rzeki zapomnienia, m�odzie�cze�� muwi czarnoksienrznik, a ja stoj� tam w piwnicy jego zamk� ze zwieszonom guowom i mysz-le, szkoda, rze nie powiedziaues mi tego zeszuej nocy, zanim zaczouem hla�. Czego sie mam stszec?�� pytam, a on kszyczy:�� Lete!

W po�ondku, pszyjacielu�� powiedziauem i stanouem na tym dziwnym polo w ksztaucie gwiazdy, kture namalowau na poduodze piwnicy.

Niesamowite miejsce, pomy�lauem sobie. Wszyscy ci lodzie wrzesz-czoncy, piszczoncy, skamloncy i zg�ytajoncy zembami, pszyk�ci �a�c�-hami do �cian i t�neli. Taki k�refski chauas, a ja mam kaca. Wk�y-uem sie niewonsko i prubowauem zabi� paro tyh chaua�liwyh s�kinsy-nuf, ale nawet wtedy gdy ih siekuem na miazg�, nadal darli gemby, miotali sie i wogle�� strata czas�. Szeduem dalej tymi t�nelami i wi-dziauem wszyskie te puononce jamy i lodowate kaurze z w�eszczoncy-mi w nih l�d�mi. Miecz miauem pod renkom i rzauowauem �e nie za-bruem ze sobom b�telki szkockiej, bo byuem �miertelnie spragniony.

M�siauem k�rwa i�� pszes wiele mil. My�lauem, rze morze za chwile nadjedzie jaki� pociong, ale gdzie tam, byuy tylko wszyskie te s�kin-syny wyjonce i w�eszczonce bez pszerwy oraz peuno dymu, puomieni, lod� i �wiszczoncyh wiatruf i sam k�rwa nie wiem czego jeszcze. My�lauem rzeby sie napi� wody z jednej z tyh lodowatych sadzawek, ale pamientauem o tej rzece Lete czy jak jej tam, to dauem sobie spokuj.

Po jakim� czasie zrobiuo sie ciszej. Wszeduem tym t�nelem na co� bardziej pszypominajoncego �wiatuo dzienne, ho� byuo do�� pszy�mio-ne i pszygnembiajonce. W ko�cu wylondowauem � stup tego wielkiego �rwiska wyhodzoncego na �eke z hm�rami, mguom i wogle w karzdym miejscu. W poblirz� nie ma rzywego d�ha, nawet jednego z tyh toczon-cyh piane sokinsynuf pszykotych ia�c�hami do �cian czy co�. Zaczyna mi sie wydawa�, �e czarnoksienrznik wp�ci� nas w maliny. Dalej jestem holernie spragniony, a woku� ani �lad� pab� czy czego� w tym ro-dzaj�, tylko te skauy i ta �eka pszepuywajonca powoli. Pouazilem tro-he wzdl�rz b�eg� i znalazuem tego oferm� wtaczajoncego wielki okron-guy guaz na g�rk�. Sondzonc po koleinie wyrytej w zbocz� robi� to jurz sporo razy.�� Cze��, uomie�� muwie do niego�� sz�kam prom�. Gdzie t� morzna wsion�� na jakiego� parowca? Jes t� w tyh stronah jakie� molo?�� S�kinkot nawet sie nie odwrucil. Wtoczyu ten pierdolony kamol na sam szczyt. Ale wtedy kamie� stacza sie z powrotem na du�, a ten ciemny gnojek goni za nim i zaczyna go znowu wtacza� na gure.�� Hej, ty�� muwie (bez sk�tk�).�� Cze��. Gdzie jes to piepszone molo? Walno-uem s�kinsyna w tyuek na puask moim mieczem, stanouem z pszodu durzego kamienia ktury wtaczau na g�rk� i oparuem si� na nim, rzeby go zatszyma�.

Takie mam jurz piepszone szczen�cie�� ten d�pek nawet nie muwiu jak sie nalerzy. Szwargotau nie po naszem�. O k�rwa, pomy�lauem. Prubowauem powiedzie� m� na migi czego sz�kam, wienc m� powie-dziauem, �e m� pomog� wtoczy� kamie� po zbocz�, jerzeli mi powie. Podstempny s�kinsyn zm�si� mnie najpierw do wyphania kamienia na g�rk�. Wtoczyuem go na sam szczyt. Pszytszymau go tam, a ja znalazuem par� mauych kamieni, �eby go nimi �nier�homi�. Facet byu zahwy-cony. Pokaz�je na b�eg �eki i muwi:�� Karen�� lub co� podobne, a potem daje s�sa we mgue, zostawiajonc kamol na szczycie.

Nastempna wuczenga wzdl�rz b�eg� tej holernej zamglonej �eki i widz� wielkie ptaszysko leconce pszes mgue. Przyglondam sie jak lon-duje na kawale skauy, do kturej pszyk�ty byu ten facet, i wbija sie prosto w niego, rozprowa m� b��h i zaczyna rzre� jego kiszki. Go��,wyu i darsie tak, �e tr�pa by zbudzi�, ale gdy tam doszuem, pewnie spuoszy-uem bestie, bo zwiaua. Wspiouem sie, rzeby zobaczy� jak sie miewa ten facet, ale on od raz� wyzdrowiau. Tam, gdzie o�eu czy co to tam byuo pi� swojo cherbatke, nie miau nawet blizny.�� Pszepraszam, pszyjacielu, czy tom drogem dojd� do parowca?�� si� g�ecznie pytam.

Nastempny zafajdany c�dzoziemiec. Znow� sprubowauem na migi, ale wyglondauo na to, rze nie kapowau, i tylko dar sie i tszons kajdanami. Strata czas�. To tak, jakby�cie prubowali du�ba� w nosie w renkawicach na renkach. Ptaszysko wruciuo i zaczeuo skszecze� i pikowa� w mojom guowe. Nie byuem w nastroju do d�rnyh zabaw, to zdzieliuem go mieczem i odciouem m� jedno skszyduo. Wpad do �eki i odpuynou skszeczonc i tszepoczonc skszyduem. Facet na skale terz zaczou sie miota� i pob�enkiwa� �a�cuhami.�� Nie pszejmoj sie, uomie�� powiedziauem i zszeduem z powrotem ze skauy.

Rz�dnego molo, nic. Stauem patszonc sie na drugi b�eg �eki i my�lauem o tym, rzeby sie z niej napi� wody.

��Zamknij sie, do k�rwy nendzy�� rozkazauem sztyletowi, Potrzon-sajonc nim przed oczyma, bo byuem zuy jak diabli, �e ciongle buon-dziuem, a ueb mnie bez ustanku potwornie bolau.

��Jeszcze raz wystawisz ueb, mauy s�kinsynu, a bendziesz gadau do krabuf i ryb, kap�jesz?�� powiedziauem do sztyletu i wtedy zobaczy-uem tego go�cia w uodzi puynoncej przez mgue. Szkaradny wielki s�-kinsyn obrany w czarne uahy. Stau w uodzi z zauorzonymi renkami i wyglondau na cholernie wk�onego. Nie widziauem jak porosz� sie ud��� pszyp�szczam, �e dzie�ki magi. Dryblas wycionga ud� Ha b�eg, obok mnie. Wsiadam do niej. Wycionga duo�. �ciskam jom.�� Oplata, konusie�� m�wi nie howajonc renki. No, no, pomy�lauem sobie.

Dobyuem mojego miecza. Z tymi c�dzoziemskimi dziwakami nie morzna sie pierdoli�. Pszyuorzyuem m� ostsze do gardua, ale hyba sie tym nie pszejou.�� Ty jeste� Karen?�� sie pytam.�� Charon�� odpowiada, jakby byu kim� innym.�� Nie mam pszy sobie forsy, pszyjacielu_; morze zapiszesz to na muj rah�nek, OK?�� Dryblas nie zroz�miau jednak i krenci guowom.�� Powiniene� mie� monety na powiekach, Wszyscy umarli musz� mie� op�at� dla przewo�nika.�� Wspaniale, my�l�. Znam te wykrenty.�� Ale ja nie jestem �marlakiem�� muwie go�ciowi. Miau-em wrarzenie, rze sie nad tym zastanawia.�� Stra�nicy s� teraz tacy nie�rwiska wyhodzoncego na �eke z hm�rami, mguom i wogle w karzdym miejscu. W poblirz� nie ma rzywego d�ha, nawet jednego z tyh toczon-cyh piane s�kinsynuf pszyk�tych la�cohami do �cian czy co�. Zaczyna mi sie wydawa�, �e czamoksienrznik wp�ci� nas w maliny. Dalej jestem holernie spragniony, a wokut ani �lad� pab� czy czego� w tym ro-dzaj�, tylko te skauy i ta �eka pszepuywajonca powoli. Pouazi�em tro-he wzd��rz b�eg� i zna�azuem tego oferm� wtaczajoncego wielki okron-guy guaz na g�rk�. Sondzonc po koleinie wyrytej w zbocz� robit to jurz sporo razy.�� Cze��, uomie�� muwie do niego�� sz�kam prom�. Gdzie t� morzna wsion�� na jakiego� parowca? Jes t� w tyh stronah jakie� molo?�� S�kinkot nawet sie nie odwruci�. Wtoczyu ten pierdolony kamol na sam szczyt. Ale wtedy kamie� stacza sie z powrotem na dul, a ten ciemny gnojek goni za nim i zaczyna go znowu wtacza� na gure.�� Hej, ty�� muwie (bez sk�tk�).�� Cze��. Gdzie jes to piepszone molo? Walno-uem s�kinsyna w tyuek na puask moim mieczem, stanouem z pszodu durzego kamienia ktury wtaczau na g�rk� i oparuem si� na nim, rzeby go zatszyma�.

Takie mam jurz piepszone szczen�cie�� ten d�pek nawet nie muwiu jak sie nalerzy. Szwargotau nie po naszem�. O k�rwa, pomy�lauem. Prubowauem powiedzie� m� na migi czego sz�kam, wienc m� powiedziauem, �e m� pomog� wtoczy� kamie� po zbocz�, jerzeli mi powie. Podstempny s�kinsyn zm�si� mnie najpierw do wyphania kamienia na g�rk�. Wtoczyuem go na sam szczyt. Pszytszymau go tam, a ja zna�azuem par� mauych kamieni, �eby go nimi �nier�homi�. Facet byu zahwy-cony. Pokaz�je na b�eg �eki i muwi:�� Karen�� lub co� podobne, a potem daje s�sa we mgue, zostawiajonc kamol na szczycie.

Nastempna wuczenga wzd��rz b�eg� tej holernej zamglonej �eki i widz� wielkie ptaszysko leconce pszes mgue. Przyglondam sie jak lon-duje na kawale skauy, do kturej pszyk�ty byu ten facet, i wbija sie prosto w niego, rozpr�wa m� b��h i zaczyna rzre� jego kiszki. Go��.wyu i darsie tak, �e tr�pa by zbudzi�, ale gdy tam doszuem, pewnie spuoszy-uem bestie, bo zwiaua. Wspiouem sie, rzeby zobaczy� jak sie miewa ten facet, ale on od raz� wyzdrowiau. Tam, gdzie o�eu czy co to tam byuo pi� swojo cherbatke, nie miau nawet blizny.�� Pszepraszam, pszyjacielu, czy tom drogem dojd� do parowca?�� si� g�ecznie pytam.

Nastempny zafajdany c�dzoziemiec. Znow� sprubowauem na migi, ale wyglondauo na to, rze nie kapowau, i tylko dar sie i tszons kajdanami. Strata czas�. To tak, jakby�cie prubowali du�ba� w nosie w renkawicach na renkach. Ptaszysko wruciuo i zaczeuo skszecze� i pikowa� w mojom guowe. Nie byuem w nastroju do d�rnyh zabaw, to zdzieliuem go mieczem i odciouem m� jedno skszyduo. Wpad do �eki i odpuynou skszeczonc i tszepoczonc skszyduem. Facet na skale terz zaczou sie miota� i pob�enkiwa� �a�cuhami.�� Nie pszejm�j sie, uomie�� powiedziauem i zszeduem z powrotem ze skauy.

Rz�dnego molo, nic. Stauem patszonc sie na drugi b�eg �eki i my�lauem o tym, rzeby sie z niej napi� wody.

��Zamknij sie, do k�rwy nendzy�� rozkazauem sztyletowi, potrzon-saaonc nim przed oczyma, bo byuem zuy jak diabli, �e ciongle buon-dziuem, a ueb mnie bez ustanku potwornie bolau.

��Jeszcze raz wystawisz ueb, mauy s�kinsynu, a bendziesz gadau do krabuf i ryb, kap�jesz?�� powiedziauem do sztyletu i wtedy zobaczyuem tego go�cia w uodzi puynoncej przez mgue. Szkaradny wielki s�-kinsyn obrany w czarne uahy. Stau w uodzi z zauorzonymi renkami i wyglondau na cholernie wko�onego. Nie widziauem jak porosz� sie ud��� pszyp�szczam, �e dzie�ki magi. Dryblas wycionga ud� na b�eg, obok mnie. Wsiadam do niej. Wycionga duo�. �ciskam jom.�� Oplata, konusie�� m�wi nie howajonc renki. No, no, pomy�lauem sobie.

Dobyuem mojego miecza. Z tymi c�dzoziemskimi dziwakami nie morzna sie pierdoli�. Pszyuorzyuem m� ostsze do gardua, ale hyba sie tym nie pszejou.�� Ty jeste� Karen?�� sie pytam.�� Charon�� odpowiada, jakby byu kim� innym.�� Nie mam pszy sobie forsy, pszyjacielu, morze zapiszesz to na muj rah�nek, OK?�� Dryblas nie zroz�miau jednak i krenci guowom.�� Powiniene� mie� monety na powiekach, wszyscy umarli musz� mie� op�at� dla przewo�nika.�� Wspaniale, my�l�. Znam te wykrenty.�� Aleja nie jestem �marlakiem�� muwie go�ciowi. Miau-em wrarzenie, rze sie nad tym zastanawia.�� Stra�nicy s� teraz tacy niedbali�� muwi i przyglonda mi sie.�� Chyba jednak jest co�, co mo�esz dla mnie zrobi�, je�eli umiesz si� pos�ugiwa� tym �elastwem.�� Zroz�-miauem, rze miau na my�li muj miecz.�� Czego sobie rzyczysz, pszyja-cielu?�� pytam.

Tak wienc zauatwiuem sobie pszeprawe pszez �eke za cen� psiej gu-owy. Facet potszebowau guowy psa imieniem Cerber, ktury mieszkau na drogim b�eg�, na Wyspie �maruyh. Powiedziau, �e pies nie za�wa-rzy jej brak�, a on potszebuje galion� na swom ud� wiosuowom. Moim zdaniem to do�� dziwna pro�ba, ale pszyp�szczalnie lodzie tutaj, pozostawieni w Styksie, stajom sie trohe ekscentryczni i st�knienci.

Po drogiej stronie �eki takrze mgli�cie i mroczno. Zostawi�em Karena stojoncego w swojej uodzi i poszeduem drogom w stron � tego d�rzego nibypauacu na �rwisk�, majone oczy otwarte na tego wielkiego psa Cerbera. I dob�e zrobi�em. S�kinsyn skoczyu na mnie na tym d�rzym dziedzi�cu na samym �rwisk�. Piepszona bestia miaua tszy uby! Warczaua i �liniua sie. Zrozumiauem co dryblas miau na my�li muwionc, �e nie za-uwarzy brak� guowy. Z obcienciem jednej nie miauem problemu. Zasta-nawiauem si� ile m�sieli puaci� podatk� pog�uwnego�� jeden czy trzy? A potem zastanawiauem sie, czy s�kinsyn nie pszeszkodzi mi i czy ueb, ktury m� wua�nie odciouem, nie odro�nie. Piepszy� to, pomy�lauem.

��Prosz�, pszyjaciel�! Aport!�� Kszyknouem do d�rzego psa i wy-ciongnouem mauy sztylet, gdy jeszcze szfargotau, i cisnouem go z �r-wiska. Pies ��ciu sie za nim.

Spoj�auem z �rwiska i zobaczyuem, jak Cerber �de�a w skauy na dole. Byuem z siebie holernie zadowolony, dopuki ta piepszona gu-owa, kturom wua�nie odciouem, nie stoczyua si� ze skraj� �rwiska turz obok mnie. Hciauem j� zuapa�, ale spadua i terz roztrzaskaua si� na kamieniah � stup �rwiska. S�kinsyn!�� pomy�lauem. Straciuem ruw-nierz mauy sztylet. Do wielkiego pauac� wyr�szyuem w kiepskim na-stroj�. W �rodk� byuo ciemno jak w grobie. Nie moguem sz�ka� tego, co miauem znale��, bo strasznie walnouem guowom w jakie� holernie niskie nadprorze. Zobaczyuem gwiazdy�� jakbym tryknou marm�rowy posong czy co�. Ledwie widziauem na oczy. Hyba krwawiua mi guowa, juha spuywaua mi do ocz�. Uaziuem po omacku i prubowauem wycz�� gdzie u diabua jestem, wpadajonc na wszysko, przeklinajonc, miotajonc sie i wogle. Zaraz potem rozleg sie syk i d�wienk stszau pszelat�joncyh obok mnie i szczerbioncych powieszh-nie kol�mn, �cian i wyb��sze� na kamieniach. Dalej prawie nic nie wi-dziauem, ale zdouauem dostszec w mrok� jakiego� �miesznie wyglon-dajoncego s�kinsyna syczoncego na mnie i prubujoncego trafi� we mnie z u�ku. O k�rwa, pomy�lauem. Szkoda, �e nie mam jurz przy sobie tego mauego sztylet�.

��Pszesta�, k�rwa, szfargota� i hod� t�!�� Wua�nie zobaczyuem, rze mauy sztylet �nosi si� kouo mojej renki. Zuapauem go i ��ciuem, a potem dauem nora za kamienne wyb��szenie. Ktokolwiek syczau, wydau odguos jakby sie d�siu, a potem pszestau sycze�. Poszeduem i pszyj�au-em sie tej szkaradnej kobiecie, ktura stszelaua do mnie z u�k�. Nadal nie widziauem jak tszeba, ale powinni�cie zobaczy� jej wuosy. Przypo-minajom sie opowie�ci o szcz�rah! Pewnie ih nie myua od lat. Zostawieni jom le�oncom twa�om we wuasnej krwi. Mauy sztylet tkwiu w jej gardle. Wyciongnouem go. Pszysiegam, rze krew tej potwornej kobiety paliua jak kwas czy co� takiego. Mniejsza o to, pomy�lauem. Sz�kaj �pioncej Krulewny.

��Hwileczke, do k�rwy nendzy!

Znow� zm�szony do �cieczki bombardowaniem! W ko�c� znalazuem co� w rodzaj� male�kiej komnaty�� jedyne pomieszczenie w cauym pauacu, w kturym co� stauo. Reszta byua p�sta. Rz�dnych strasznych kobiet ani pask�dnych wielkih psuf z nadliczbowymi guowami, ale skarb� terz nie byuo. Wiedziauem rze to wszysko b�dzie kolejnom caukowitom stratom czas� i nie byuem specjalnie zadowolony, ale pszynajmniej, pomy�lauem, powinna t� by� ta �liczna �pionca dziewczyna. Miaua by� diabelnie pienkna. Powinien ob�dzi� jom pocaunek. To, co mam jej zamiar zrobi�, powinno jom naprawd�, k�rwa, orzywi�, my�lauem.

Ale to jest menszczyzna! O w mord�! Pokuj i menszczyzna lerzoncy w urzk�, cauy blady na twa�y i �piony. Naokouo zgromadzono wielkie spszenty pszypominajonce metalowe k�fry lerzonce na bokah a do niego pszywionzane byuy kawaueczki szn�rka. Piepszy� cauom reszt�. Jurz mam poder�no�� s�kinsynowi garduo, tak po prostu, ze wzglendow zasadniczyh, gdy nagle zaczyna do mnie muwi� kawauek �ciany i pojawia sie na nim ten mal�nek, tyle rze sie r�sza! To twa� kobiety�� nieb�ytkiej panienki z r�dymi wuosami.�� Nie r�b tego�� muwi.�� A ty kim, k�rwa, jeste�?�� pytam jej, nie zabijajonc faceta, tylko pod-hodze do tego obrazo i rozmawiam z nim.�� Nie zabijaj go�� muwi dziewczyna. St�kam w obraz, ale on d�wienczy jak szkuo. Whodze do pokoj� za �cianom, ale on terz jest posty. Pszeklente pomieszczenia nie majom okien ani nic podobnego.�� Czem� nie? Czem� nie mam go ukatr�pi�?�� zapytauem kobiet�.�� Dlatego, �e on stanie si� tob�. Ty zabijesz siebie, a on znowu b�dzie �y�, w twoim ciele. Po prostu odejd�, prosz�. Nie patrz w twarz Meduzy i nie zabieraj ��� muwi i wtedy obraz robi sie dziwny, a jej guos cihnie, pszypomina syk tamtej okropnej kobiety. Tszasnouem obrazek ko�cem miecza, ale tylko sie stok. Do-stauem kawaukiem szkua prosto w guowe i znow� zaczouem krwawi�.

��Chodu�� muwie, ocierajonc krew z czoua. Odwruciuem sie do wyj�cia i wtedy zobaczyuem ten male�ki zuoty posonrzek rzaby czy czego� takiego, stojoncy na krawendzi okna. Podniosuem go. Warzyu wystar-czajonco durzo, rzeby by� ze zuota, wienc wuorzyuem go do kieszeni moih bryczesuf i stwierdziuem rze jak to muwiom pora spada�. Zostawi�em tego oferm� lerzoncego w urzk� z�peunie m� sie nie napszyk-szajonc. I tak wyglondau jak pulrzywy, wienc co mi tam, k�rwa. Mysz-lauem o tym, rzeby posz�ka� tej panienki z obrazo, ale byuem coraz bardziej zmenczony i jeszcze nic nie jaduem ani piuem, wienc stwierdziuem, �e czas wraca� do dom�. Wracauem po ciemk� i omal sie nie wywali�em na zwuokach tej okropnej kobiety. Wtedy pszypomniauem sobie o Karenie. Pomy�lauem, �e z tego pszeklentego psa zostauo pewnie niewiele, nawet gdybym zdouau zej�� pod te �rwisko. Odciouem wienc guowe tej strasznej kobiecie i pszewiesiuem jom sobie pszes ramie. Jej wuosy byuy jak wenrze, nie rzart�je.

Wruciuem tam, gdzie w uodzi wiosuowej czekau Karen, cauy czarny, szkaradny. Dalej miau zauorzone rence i patszyu gniewnie i pogardliwie.

��Cze��, Karen�� m�wi�.�� Psa tam nie byuo. Wystarczy ci w zamian gu-owa tej kobiety?�� Podniosuem ueb kobiety do gury i pomahauem nim do niego. Facet zamar. Nie �wie�yliby�cie. S�kinsyn na moih oczah zmie-niu sie w kamie�. Wielki d�pek pszebi� dno swojej �odzi jak posong i osiad na piasku pod wodom. Ud� opadua na dno obok niego.�� Do k�r-wy nendzy�� zawouauem i w��ciuem guowe okropnej kobiety do wody.

Takie jurz moje, k�rwa, szczen�cie, co? Czem� to mnie spotyka?�� zasta-nawiauem sie. �siaduem na b�eg�. Miauem ohote sie rozpuaka�. Dosze-duem do wniosku, rze mam zuy dzie�, ani ksztyny szcze�cia.

I wtedy wydauo mi si�, rze �suyszauem jaki� hauas dolat�joncy z mojej kieszeni. Wyciongnouem z niej zuoty posonrzek i popatszyuem na niego. Dalej wyglondau jak rzaba, ho� wydawauo sie, rze ma skszy-dua czy co� takiego na gzbiecie. W karzdym razie spojzauem najpierw na niego, potem na �eke i pomy�lauem: co tam, pszepuyne jom. Mu-siauem zostawi� magicznom zbroje i pance� i wogle. Zawiesiuem miecz pszywionzany do mojego pasa na gzbiecie, a pasem obwionzauem zuoty posonrzek, a potem wszeduem do wody i zaczouem puynon�. Skarpety z wetknientym w jednom magicznym sztyletem dalej miauem na sobie. Nie potrafi� puywa� jak nalerzy, ale �miem puywa� pieskiem, roz�miecie? W ko�c� dotaruem na drogi b�eg. Woda w �ece miaua nie-zuy smak, a ja byuem spragniony. Stanouem na b�egu blisko d�rzej skauy, do kturej pszykuty byu menszczyzna. Ani �lad� martfego orua. Facet na skale terz byu jednak martfy. Wyglondauo na to, rze co� w nim sp�huuo i wytrysneuo z niego dokoua jak jaki� rak czy co�. Wyglondauo mi to na wontrobe. Miauem wrarzenie, �e zuoty posonrzek znow� robi sz�m, tylko holernie niewyra�ny. Zastanawiauem sie, czy naprawd� co� muwi czy terz to wcze�niejsze walniencie w ueb powodo-wauo, �e suysze guosy. A jednak wydawauo sie, rze posonrzek hauas�-je. Pszyuorzyuem go sobie do �ha. I to byu powarzny buond.

��No c�, m�j ch�opcze, to cholernie przyzwoite z twojej strony, �e przyszed�e� mnie wybawi� z piekielnej otch�ani. Nie s�dzi�am, �e sen-telepatia o �pi�cej Kr�lewnie zadzia�a mi�dzy �wiatami ani �e ci si� uda. Powinnam jednak by�a wiedzie�, �e mo�esz bez trudu uchodzi� za ducha. Nigdy, nawet w najlepszej formie nie by�e� szczeg�lnie bystry, prawda? Wiesz, mog�abym przysi�c, �e te ska�y wygl�daj� na metamorficzne, a nie na wulkaniczne� No c�, chod�, m�j ma�y Orfeuszu, zabierzmy ci� st�d, zanim zamienisz si� w s�up soli lub co� innego. Proponuj�

Ajamyszle: O nie!�

��O m�j Bo�e, liryczny n�-pocisk. Jak u diab�a lub gdzie indziej dosta�e� go w swoje r�ce? A mo�e to on dosta� ci� w swoje? Niewa�ne. Je�eli istnieje co�, czego nie mog� znie��, to maszyny, kt�re maj� niewyparzone g�by: Milcze�!

I sztylet zamknou gembe. Jurz sie wiencej nie pojawiu. A male�ka zuota rzaba, kturom pszyuorzyuem do �ha, nie jest jurz zuota. Siedzi mi teraz na ramieniu i wyglonda jak mauy kot ze skszyduami a jej gu-os b�mi�

��Znajomo?�� pyta.�� Ale� m�j ch�opcze, masz ca�kowit� racj�!

��O k�rwa!

Zaniechane poszukiwania� Zapach soli i rdzy. Ciemno��. Zapomniany pod t� budowl� jak co�, co wyrzucono na �mietnik, w�druj�cy w �wietle i cieniu w zasi�gu odg�osu morza� Budz� si� powoli, nadal pogr��ony w nieokrzesanych my�lach tego barbarzy�cy; moje s� popl�tane. Mi�kkie, szare �wiat�o s�czy si� przez okiennice w t� rozleg��, zawalon� sprz�tami przestrze�, ukazuj�c kontury zas�oni�tych mebli i syc�c moj� walcz�c� �wiadomo��, jak gdyby by�a kie�kiem przeciskaj�cym si� przez lgn�c� do niego glin�.

Zimne prze�cierad�a skr�ci�y si� na moim ciele niczym liny; drzemi�c jeszcze, pr�buj� si� dla wygody obr�ci� na drugi bok, ale nie potrafi�. Jestem w pu�apce, zwi�zany; natychmiast ogarnia mnie paniczny strach i nagle budz� si�, zlany zimnym potem, siedz�c na ��ku. Ocieram twarz i rozgl�dam si� po ciemnym i cichym pokoju.

Otwieram okiennice. Morze obmywa ska�y dziesi�� metr�w ni�ej. Drzwi �azienki zostawiam otwarte, �eby s�ysze� podczas k�pieli jego powolny dono�ny oddech.

�niadanie jem w skromnym barze przy Concourse Edgar. Kelnerzy zmiataj� okruchy z s�siedniego sto�u d�ugimi bia�ymi �cierkami. Mewy krzycz� i kr��� w powietrzu, t�ocz�c si� wok� stercz�cego poza obrys mostu budynku, w miejscu gdzie wyrzucane s� kuchenne resztki. Skrzyd�a ptak�w b�yskaj� bia�o; �cierki kelner�w z trzaskiem uderzaj� w blaty sto��w. Przyszed�em tu via pok�j 306, chc�c sprawdzi�, czy nie by�o do mnie jakiej� poczty; nic. Z do�u dolatywa� przera�liwy pisk urz�dze� blachami.

Siedz� d�ugo nad ostatni� fili�ank� kawy.

W�druj� z jednej strony mostu na drug�. Wi�kszo�� trawler�w ma teraz dwa balony zaporowe. Niekt�re musz� by� zakotwiczone bezpo�rednio w dnie morza; pomara�czowe boje znacz� miejsca, w kt�rych ich liny stykaj� si� z falami.

Na lunch jem kanapk� i pij� kaw� w kubku z woskowanego papieru; siedz� na �awce, patrz�c w g�r� rzeki. Pogoda si� zmienia; pod chmurz�cym si� niebem robi si� coraz zimniej. Gdy fale wyrzuci�y mnie tutaj na brzeg, by�a wczesna wiosna; teraz zbli�a si� koniec lata. Myj� r�ce w toalecie dworca tramwajowego i jad� tramwajem�� niewygodnym�� do segmentu, w kt�rym powinna znajdowa� si� zaginiona biblioteka. Szukam i szukam, sprawdzam w ka�dym szybie windowym, ale w �adnym nie ma windy w kszta�cie L ani starego windziarza. Moje pytania wprawiaj� napotkanych ludzi w zak�opotanie.

Powierzchnia zatoki jest teraz szara�� podobnie jak niebo. Balony napinaj� liny. Nogi mnie bol� od ci�g�ego wchodzenia po schodach. Deszcz pryska na brudne szyby wysokiego korytarza, w kt�rym przysiad�em, by odzyska� si�y.

Poni�ej wierzcho�ka mostu, w mrocznym, przeciekaj�cym korytarzu znajduj� ma�e bia�e pi�ki le��ce pod st�uczonym �wietlikiem; maj� na ca�ej powierzchni okr�g�e zag��bienia i s� bardzo twarde. Gdy tam stoj�, przez rozbity �wietlik wlatuje nast�pna pi�ka i spada na pod�og� korytarza. Przyci�gam z niszy nadjedzony przez mole fotel, ustawiam go pod �wietlikiem, wspinam si� na� i wystawiam g�ow� przez st�uczon� szyb�.

W oddali stoi wysoki starszy m�czyzna o bia�ych w�osach. Ma na sobie pumpy, sweter i czapk�. Robi zamach d�ugim, cienkim kijem, celuj�c w co�, co le�y przed jego stopami. Bia�a pi�ka szybuje w powietrzu w moj� stron�.

��Uwaga!�� krzyczy m�czyzna; chyba do mnie. Macha r�k�. Pi�ka odbija si� w pobli�u �wietlika. M�czyzna zdejmuje czapk� i stoi z r�kami na biodrach, patrz�c na mnie. Schodz� z fotela i odnajduj� schody prowadz�ce na szczyt mostu. Gdy tam docieram, po m�czy�nie nie ma �ladu. Jest tam jednak trawler, otoczony przez robotnik�w i oficjeli. Le�y pod uszkodzon� wie�� radiow�, sflacza�e balony zaporowe zwisaj� z d�wigar�w niczym z�amane skrzyd�a. Pada deszcz i wieje silny wiatr; �opocz� i l�ni� nieprzemakalne kombinezony i p�aszcze.

Wczesny wiecz�r, mroczny i wilgotny; mam otarte stopy i burczy mi w brzuchu. Kupuj� nast�pn� kanapk� i zjadam j� w tramwaju. Odbywam d�ugi, m�cz�cy spacer do mieszkania Arrol�w po opadaj�cych monotonnie spiralnym ruchem schodach. Gdy docieram na w�a�ciwe pi�tro, bol� mnie nogi. Na opustosza�ym korytarzu czuj� si� jak z�odziej. Klucz do mieszkania trzymam przed sob� niczym male�ki sztylet.

W mieszkaniu jest ciemno i zimno. Zapalam par� �wiate�. Szare wody rozbijaj� si� z hukiem o podpory mostu; wilgotny, s�ony zapach wype�nia ch�odne pokoje. Zamykam okna, kt�re zostawi�em otwarte rano, i k�ad� si� na ��ku, tylko na chwil�, lecz zaraz zasypiam. Powracam na torfowisko, na kt�rym niesamowite poci�gi wp�dzaj� mnie do w�skich tunel�w. Przygl�dam si�, jak barbarzy�ca grasuje w podziemnym �wiecie b�lu i cierpienia; nie jestem nim, stoj� przykuty do mur�w, krzycz� do niego� Podbiega, ci�gn�c za sob� sw�j miecz. Znowu jestem na obracaj�cym si� �elaznym mo�cie, biegn� z mozo�em po rdzewiej�cym to-rusie, przez kt�ry przep�ywa rzeka. Biegn� i biegn� w deszczu a� do b�lu n�g�

Znowu si� budz�, mokry od potu, a nie od deszczu. Czuj� skurcze w napi�tych mi�niach. Rozlega si� d�wi�k dzwonka. Rozgl�dam si� nieprzytomny za telefonem. Dzwonek znowu dzwoni, dwa razy, i u�wiadamiam sobie, �e to przy drzwiach.

��Panie Orr? John?

Wstaj� z ��ka i przyg�adzam w�osy. Abberlaine Arrol stoi w progu w d�ugim ciemnym p�aszczu, u�miechaj�c si� szeroko jak figlarna uczennica.

��Cze��, Abberlaine, wejd�.

��Jak si� czujesz?�� Wchodzi majestatycznie, rozgl�da si� po pokoju, po czym odwraca si� i unosi ku mnie g�ow�.�� Wszystko w porz�dku?

��Tak, dzi�kuj�. Mog� ci zaproponowa� miejsce w jednym z twoich foteli?

Zamykam drzwi.

��Mo�esz mi zaproponowa� kieliszek jednego z naszych win�� odpowiada ze �miechem. Okr�ca si� doko�a, powoduj�c, �e p�aszcz si� wydyma. Mocna wo� zaprawionych pi�mem perfum i alkoholu przep�ywa obok mnie. Oczy Abberlaine iskrz� si�.�� S� tam�� wskazuje skrzyni� na wp� zakryt� bia�ym prze�cierad�em.�� Przynios� kieliszki�� dodaje i rusza do kuchni.

��Ubieg�ej nocy wysz�a� do�� niespodziewanie�� m�wi�, otwieraj�c skrzyni�; zawiera butelki z winem i mocniejszymi alkoholami. Z kuchni dolatuje brz�k szk�a.

��Co zrobi�am?�� pyta, wracaj�c z dwoma kieliszkami i korkoci�giem. Wybieram niezbyt stary rocznik i niezbyt kosztown� z wygl�du butelk�.

��Ogl�da�em to mieszkanie, a gdy tu wr�ci�em, ciebie ju� nie by�o. Abberlaine wr�cza mi korkoci�g. Wygl�da na zak�opotan�.

��Naprawd�?�� odpowiada wymijaj�co i marszczy czo�o.�� Bo�e m�j.�� U�miecha si�, wzrusza ramionami i opada na nakryt� prze�cierad�em kanap�. Wci�� ma na sobie p�aszcz, ale widz� nogi w czarnych po�czochach, czarne buty na wysokich obcasach i odrobin� czerwieni przy szyi i r�bku p�aszcza.�� By�am na przyj�ciu�� wyja�nia.

��Naprawd�? Otwieram butelk�.

��Mhm. Chcesz obejrze� m�j str�j?

��Czemu nie?

Wstaje, wr�czaj�c mi kieliszek. Rozpina guziki czarnego p�aszcza, zsuwa go z ramion i rzuca na fotel. Robi piruet.

Ubrana jest w ciasno opi�t� sukienk� z jaskrawoczerwonego at�asu; sukienka si�ga jee do kolan, ale ma rozci�cie a� do szczytu uda. Gdy Abberlaine si� obraca, widz� odcinek bia�ego szczup�ego cia�a pomi�dzy g�st� czerni� brzegu po�czochy a skrajem czarnej koronki powy�ej. Sukienka ma wysoki ko�nierz, kt�ry prawie ca�kowicie skrywa w�sk� czarn� tasiemk� na szyi. Ramiona s� wywatowane, biust� nie.

Abberlaine staje z r�kami wspartymi na biodrach, zwr�cona twarz� do mnie. Jej ramiona s� nagie, a pokrywaj�cy je ciemny puszek tworzy na nich czarn� obw�dk�. Starannie umalowana twarz wydaje si� rozbawiona; wsp�lnie stroimy sobie �arty. Nagle odwraca si� i wsadza r�k� do kieszeni p�aszcza. Wyci�ga z niej co�, co pocz�tkowo bior� za nast�pn� par� po�czoch, s� to jednak r�kawiczki w tym samym kolorze. Naci�ga je prawie do ramion. Wydobywa z siebie g��boki gard�owy chichot i robi nast�pny obr�t.

��Co o tym s�dzisz?

��Rozumiem, �e to nie by�o oficjalne przyj�cie? Nalewam wina.

��Co� w rodzaju balu maskowego. Posz�am tam jako kobieta lek kich obyczaj�w, a wysz�am na ci�kiej bani.

�miej�c si�, unosi d�o� do ust. Gdy bierze kieliszek, sk�ada mi g��boki uk�on.

��No c�, wygl�dasz ol�niewaj�co, Abberlaine�� m�wi� �miertelnie powa�nie.

Wzdycha i przeczesuje palcami w�osy, po czym odwraca si�, odchodzi miarowym krokiem i stuka w stary, wysoki kredens z ciemnego, mocno polakierowanego drewna, przesuwaj�c po nim d�ugie, odziane w r�kawiczk� palce. Wypija �yk wina. Przygl�dam si�, jak kr��y w�r�d zakrytych i odkrytych mebli w pokoju, otwieraj�c drzwiczki, zagl�daj�c do szuflad, unosz�c rogi prze�cierade�, przesuwaj�c d�oni� po ich zakurzonych szybach i g�adz�c intarsje. Przez ca�y czas nuci co� i popija ma�ymi tykami z kieliszka. Przez chwil� czuj� si� zapomniany, ale nie zniewa�ony.

��Mam nadziej�, �e nie masz nic przeciwko mojej wizycie�� m�wi, zdmuchuj�c kurz z aba�uru stoj�cej lampy.

��Oczywi�cie, �e nie. Mi�o ci� zobaczy�.

Odwraca si�; znowu ten u�miech. Potem spogl�da, marszcz�c czo�o, na szare morze i chmury deszczowe za wysokimi oknami i uk�ada d�onie na swych nagich ramionach. Popija z kieliszka; to dziwny, osobliwie wzruszaj�cy odruch; oszcz�dny, tul�cy, prawie dziecinny gest, zupe�nie mimowolnie czaruj�cy.

��Zimno mi.�� Odwraca si�, by spojrze� na mnie. W jej oczach jest co� �a�obnego niemal.�� Mo�esz zamkn�� okiennice? Mam wra�enie, �e tam jest strasznie zimno. Zapal� w kominku, dobrze?

��Oczywi�cie.

Odstawiam kieliszek, podchodz� kolejno do okien i powoli zatrzaskuj� d�ugie deski okiennic przed mrocznym dniem. Abberlaine przekonuje stary sycz�cy gaz, by si� zapali�, a potem kuca przed kominkiem z wyci�gni�tymi ku niemu r�kami w r�kawiczkach. Siadam w pobli�u na okrytym prze�cierad�em fotelu. Dziewczyna obserwuje p�omienie. Kominek pali si� z sykiem.

Po chwili Abberlaine budzi si� chyba z jakiego� snu na jawie i pyta, wci�� patrz�c w ogie�:

��Dobrze spa�e�?

��Tak, dzi�kuj�. By�o bardzo wygodnie.

Abberlaine zostawi�a kieliszek na kominku; podnosi go i pije. Jej po�czochy maj� krzy�ykowy wz�r, ma�e iksy w wi�kszych iksach; rozci�gni�te pismo przejrzystego materia�u, ukszta�towanego na jej nogach w postaci linii rozk�adu napr�e�; tu rozci�ganie, roz�wietlone widocznym pod spodem cia�em; rozlu�nienie tam, gdzie po�czochy ciemniej�; zwi�z�a gramatyka iks�w zag�szczonych na bladej sk�rze dziewczyny.

��Dobrze�� m�wi cicho. Powoli kiwa g�ow�, wci�� urzeczona ogniem, czerwona sukienka odbija pomara�czowe p�omienie niczym rubinowe zwierciad�o.�� Jak dobrze�� powtarza.

Ciep�o ognia ogrzewa jej sk�r�; zapach perfum powoli wype�nia przestrze� mi�dzy nami. Abberlaine bierze g��boki oddech, wstrzymuje go, po czym wypuszcza powietrze, wci�� wpatruj�c si� w sycz�cy ogie�.

Opr�niam sw�j kieliszek i podnosz� butelk�; podchodz� do dziewczyny i siadam obok, by nala� wina nam obojgu. Wo� jej perfum jest s�odka i mocna. Abberlaine siada na pod�odze z nogami u�o�onymi w jedn� stron�, wsparta na jednej r�ce. Przygl�da si�, jak nape�niam kieliszki. Odstawiam butelk�, obserwuj�c jej twarz; szminka rozmaza�a si� troch� w k�ciku ust. Dostrzega moje spojrzenie. Powoli unosi brew.

��Twoja szminka��� Wyci�gam z kieszeni chusteczk�, na kt�rej wyhaftowa�a m�j monogram. Abberlaine pochyla si�, by pozwoli� mi zetrze� gorsz�cy czerwony �lad. Gdy dotykam ust przez materia� chust ki, czuj� na palcach jej oddech.

Prosz�.

��Obawiam si�, �e zostawi�am jej troch� na sporej liczbie ko�nierzy.�� Jej g�os jest teraz cichy i niski, przypomina niemal pomrukiwanie.

��Och�� odpowiadam z udawan� dezaprobat�, kr�c�c g�ow�.�� Ja nie ca�owa�bym ko�nierzy.

Abberlaine kr�ci g�ow�.

��Nie?

��Nie.

Przysuwam si� bli�ej, by delikatnie tr�ci� jej pe�ny kieliszek swoim.

��Wi�c co by� ca�owa�?

Jej g�os nie staje si� cichszy; przyjmuje natomiast inne brzmienie: konspiracyjne, znacz�ce, wr�cz ironiczne. To jest wystarczaj�ce zaproszenie, co wcale nie znaczy, �e od razu si� na ni� rzuci�em.

Ca�uj� j� lekko, obserwuj�c jej oczy (a ona odpowiada lekkim poca�unkiem i obserwuje moje). Jej sk�ra ma delikatny smak wina i czego� pikantnego; wyczuwam tak�e �lad papierosowego dymu. Napieram nieco do przodu i k�ad� woln� d�o� na talii Abberlaine, czuj�c przez g�adki czerwony at�as ciep�o jej cia�a; ogie� syczy gorliwie, ogrzewaj�c mi plecy. Powoli sun� wargami po jej wargach, poznaj�c smak ust, muskaj�c z�by. Spotykaa� si� nasze j�zyki. Abberlaine odchyla si� na chwil� w bok, tak �e my�l�, i� si� odsuwa (marszczy czo�o), ale ona tylko szuka r�k� miejsca, by odstawi� kieliszek; potem chwyta mnie w ramiona i zamyka oczy. Jej oddech na moim policzku staje si� szybszy i teraz ca�uj� j� nami�tniej, pozostawiwszy kieliszek na oparciu fotela.

W�osy Abberlaine s� delikatne i pachn� tymi samymi perfumami, talia jest w dotyku jeszcze szczuplejsza ni� wygl�da, piersi przesuwaj� si� pod czerwonym at�asem, podtrzymywane (lecz nie zamkni�te) przez co�, co nosi pod sukienk�. Po�czochy s� g�adkie w dotyku, uda ciep�e; obejmuje mnie, �ciska mocno, a potem odpycha, chwyta moj� g�ow� w d�onie i patrzy na mnie, przenosz�c swe bystre spojrzenie z jednego mojego oka na drugie. Jej sutki tworz� ma�e czerwone wzg�rki at�asu. Usta ma wilgotne, pomazane czerwieni� szminki. Przez chwil� dr�y ze �miechu i prze�yka �lin�, wci�� oddychaj�c z trudem.

��Nie przypuszcza�am, �e b�dziesz taki� nami�tny�� m�wi zdysza nym g�osem.

��Nie s�dzi�em, �e tak �atwo dasz si� oszuka�. Po chwili:

��Tutaj. Tutaj. Nie w ��ku, tam b�dzie zbyt zimno, tutaj.

��Nie musisz czego� najpierw zrobi�?

��S�ucham? Och, nie, nie. Tylko� och chod�, zdejmij t� cholern� marynark� Mam si� rozebra�?

��No c�, mo�e nie?

Cia�o Abberlaine Arrol jest pokryte czerni�, skr�powane i o�ebrowane obsydianowymi jedwabiami. Jej po�czochy ��cz� si� z czym� w rodzaju sznurowanego z przodu jedwabnego gorsetu; nast�pny krzy�ykowy wz�r tworzy kroksztyn od �ona do punktu tu� poni�ej miejsca, w kt�rym oddzielny biustonosz z czystego jedwabiu, a�urowy jak po�czochy, obejmuje jej kszta�tne, j�drne piersi. Pokazuje mi, gdzie si� go rozpina z przodu; reszta�� wystarczaj�co lu�na�� jej kombinacji: czarna siatka nad jeszcze czarniejszymi w�osami, zostaje. Ca�ujemy si� powoli, nie ruszaj�c si� jeszcze, po tym. jak wszed�em w ni� po raz pierwszy; Abberlaine siedzi na mnie, opl�t�szy moje biodra odzianymi w po�czochy nogami. R�kami w d�ugich r�kawiczkach �ciska moje ramiona.

��Jeste� ca�y posiniaczony�� m�wi szeptem (jestem zupe�nie nagi), g�adz�c �lady kopniak�w i uderze� pi�ci z dr�cz�c� delikatno�ci�, kt�ra przyprawia mnie o g�si� sk�rk�.

��G�upstwo�� odpowiadam, ca�uj�c jej piersi (brodawki s� prawie tak r�owe jak go�dziki, grube i d�ugie, z ma�ymi fa�dami i r�owymi zmarszczkami na czubkach; ich otoczki g�adkie, podniesione i okr�g�e)�� zapomnij o tym.�� Przyci�gam j� do siebie, tak �e le�� teraz na stercie swoich rzeczy i czerwonej sukience Abberlaine.

Ruszam si� pod ni� powoli, przygl�daj�c si� jej sylwetce na tle p�omieni sycz�cego kominka. Abberlaine unosi si� nade mn� w pozycji je�d�ca, wsparta d�o�mi o moj� klatk� piersiow�, ze spuszczon� g�ow�; rozpi�ty stanik zwisa podobnie jak jej g�ste czarne w�osy.

Ca�e jej cia�o jest zawarte w bieli�nie, stroju absurdalnym na kobiecie, kt�rej sam oddech wystarcza�, by uczyni� j� bardziej poci�gaj�c��� nie potrzebowa�a nic innego; tylko si�a nap�dzaj�ca te ko�ci, cia�o oraz umys�, kt�ry zamieszkuje to wszystko, czym ona jest. My�l� o kobietach w wie�y barbarzy�cy z moich sn�w.

Iksy; �w wz�r zawarty we wzorze, pokrywaj�cy jej nogi, nast�pne zespolenie poza naszym w�asnym. Zygzaki koronek kombinacji, krzy�uj�ca si� tasiemka utrzymuj�ca jedwab na jej ciele; te paski i sznurki, ramiona okryte jak nogi; j�zyk, architektura. Wsporniki i rury, ci�gna; ciemne linie podwi�zek przecinaj�ce jej kr�g�e udo, biegn�ce pod majtkami do czarnego brzegu po�czochy. Kesony, rury konstrukcji no�nej, in�ynieria tych delikatnych materia��w s�u��ca zamkni�ciu, ukryciu i ujawnieniu zawartej w nich mi�kko�ci.

Abberlaine krzyczy, wypr�a grzbiet, z g�ow� odrzucon� do ty�u, w�osami wisz�cymi mi�dzy �opatkami, rozczapierzonymi palcami, wyci�gni�tymi z ty�u ramionami. Podnosz� j�, nagle u�wiadomiwszy sobie, �e jestem w niej, wewn�trz tej budowli z ciemnych materia��w. W momencie gdy wypr�am si�, przejmuj�c jej ci�ar, uzmys�awiam sobie obecno�� mostu, wznosz�cego si� nad nami w szaro�ci wieczoru, z w�asnymi wzorami, krzy�uj�cymi si� elementami i mas� iks�w, w�asnymi stopami, nogami i zr�wnowa�onymi napr�eniami, w�asnym charakterem, powierzchowno�ci� i �yciem; nad nami, nade mn�, napieraj�cego. Usi�uj� utrzyma� ten przygniataj�cy ci�ar�� Abberlaine wygina si� jeszcze bardziej, krzycz�c; �ciska mnie d�o�mi za kostki, po czym osuwa si� w d�, j�cz�c jak rozpadaj�ca si� budowla, a m�j zaborczy dodatek do cia�a dziewczyny (prawdziwy cz�on konstrukcji) drga w�asnym szybkim rytmem.

Abberlaine opada na mnie, dysz�c i rozlu�niaj�c mi�nie r�k i n�g. Le�y na mnie i ci�ko oddycha, jej pachn�ce w�osy �askocz� mnie w nos.

Wszystko mnie boli. Jestem wyczerpany. Czuj� si� tak, jakbym w�a�nie zer�n�� most.

Zostaj� w niej. Po chwili czuj� ucisk na wiotczej�cym cz�onku. To wystarcza. Znowu zaczynamy si� rusza�, tym razem wolniej, delikatniej.

P�niej, w ��ku, kt�re by�o zimne, ale kt�re szybko si� ogrzewa, ostro�nie zdejmuj� resztki czarnego materia�u (dochodzimy do wniosku, �e dzi�ki temu dok�adniej okre�limy strefy zintensyfikowanego programu pieszczot). Ten ostatni raz trwa najd�u�ej i zawiera, niczym najlepsze dzie�a, wiele r�nych partii i zmian tempa. Jednak jego punkt kulminacyjny wywo�uje we mnie przygn�bienie; co� odbiera mu ca�� rado��, czyni przera�aj�cym, straszliwym.

Abberlaine le�y pode mn�. R�ce zaciska na moich plecach, pod koniec oplata mnie szczup�ymi, mocnymi nogami, napieraj�c na krzy� i po�ladki.

M�j orgazm jest ledwie wyczuwalny; drobna wydzielina gruczo��w, obcy sygna� z odleg�ych obszar�w. Krzycz�, ale nie z rozkoszy, nawet nie z b�lu. Ten u�cisk, ta presja, to panowanie nade mn�, jak gdybym by� cia�em do ubrania, zawini�cia, opasania i zapaczkowania, oblico-wania i obszycia galonem, przeszywaj� mnie czym� druzgoc�cym: wspomnieniami. Dawnymi i �wie�ymi, bladymi i odra�aj�cymi zarazem; strach przed uwi�zieniem i nadzieja na uwolnienie zwierz�cia i maszyny oraz zaz�biaj�cych si� struktur; pocz�tek i koniec.

Schwytany w pu�apk�. Zdruzgotany. Chwilowa �mier� i to uwolnienie. Dziewczyna trzyma mnie jak klatka.

��Musz� ju� i��.�� Abberlaine wyci�ga d�o�, gdy wraca od kominka ze swoimi rzeczami; chwytam j� i �ciskam.�� �a�uj�, �e nie mog� zosta栗 dodaje, patrz�c ze smutkiem i przyciskaj�c kurczowo nieliczne wiotkie cz�ci garderoby do bladego cia�a.

��Nie ma sprawy.

Tylko na par� godzin. Rodzina oczekuje jee teraz. Ubiera si�, pogwizduj�c, nie za�enowana. Z daleka dolatuje d�wi�k rogu mg�owego. Za okiennicami jest zupe�nie ciemno.

Szybka wycieczka do �azienki; znajduje grzebie�, wymachuje nim triumfalnie. Jej w�osy s� niesamowicie spl�tane i musi cierpliwie siedzie� w p�aszczu na skraju ��ka, podczas gdy ja ostro�nie rozczesuj� je i na nowo wyg�adzam. Abberlaine wsuwa r�k� do kieszeni p�aszcza i wyci�ga z niej ma�� paczk� cienkich cygar oraz zapa�ki. Marszczy nos.

��W ca�ym mieszkaniu pachnie seksem�� oznajmia, wyjmuj�c cygaro.

��Niemo�liwe, naprawd�?

Odwraca si�, by na mnie spojrze�, i podaje mi paczk�; kr�c� g�ow�.

��Hmm. Oburzaj�ce zachowanie�� o�wiadcza, zapalaj�c cygaro.

Czesz� jej w�osy, usuwaj�c spl�tane owoce owego zachowania. Abberlaine wydmuchuje k�ka z dymu cierpliwie ku sufitowi. K�adzie d�o� na mojej r�ce i przesuwa j� razem z grzebieniem. Wzdycha.

Poca�unek przed wyj�ciem; umyta twarz, oddech pachn�cy szarym dymem.

��Zosta�abym, gdybym mog�a.

��Nie przejmuj si�. Przecie� by�a� tu przez pewien czas. Najwa�niejsze, �e przysz�a�.

Chcia�bym powiedzie� wi�cej, ale nie potrafi�. Ten paniczny strach przed zmia�d�eniem, schwytaniem w pu�apk�, wci�� mi towarzyszy, niczym echo wci�� rozbrzmiewaj�ce w g��bi mojej �wiadomo�ci. Ca�uje mnie na odchodnym.

Po jej wyj�ciu le�� przez chwil� w du�ym, stygn�cym ��ku, s�uchaj�c rog�w mg�owych. Jeden buczy ca�kiem blisko; je�eli mg�a si� nie rozwieje, chyba nie b�d� m�g� zasn��. W powietrzu unosi si� s�aby, zanikaj�cy �lad dymu. Wyblak�e kr�gi na suficie wygl�daj� jak k�ka dymu odci�ni�te tam niczym pi�tno przez cygaro Abberlaine Arrol. Oddycham g��boko, usi�uj�c wychwyci� ostatnie �lady jej perfum. Ma racj�; w pokoju rzeczywi�cie pachnie seksem. Czuj� pragnienie i g��d. Jest dopiero �rodek wieczoru; wstaj� i bior� k�piel, a potem ubieram si� z uczuciem przyjemnego zm�czenia. Gasz� �wiat�a, otworzywszy ju� drzwi od frontu, gdy spostrzegam po�wiat� w drzwiach po drugiej stronie zagraconego pokoju. Zamykam drzwi i id� zbada�, co si� sta�o.

To dawna biblioteka, z pustymi p�kami. W jednym jej ko�cu stoi w��czony telewizor. Mam wra�enie, �e serce podesz�o mi do gard�a, ale po chwili zdaj� sobie spraw�, i� obraz jest inny ni� zwykle. Ekran jest bia�y, przedstawia gruboziarnist� pustk�. Podchodz�, by wy��czy� telewizor, ale zanim jestem w stanie to zrobi�, co� ciemnego przes�ania pole widzenia, po czym si� cofa. R�ka. Obraz drga. a potem zastyga na m�czy�nie w ��ku. Jaka� kobieta odsuwa si� sprzed kamery; staje na skraju kadru. Podnosi szczotk� i przeci�ga ni� powoli przez w�osy, wpatruj�c si� w co�, co pewnie jest lustrem na �cianie. Poza tym obraz zmieni� si� tylko troch�: fotel zosta� przesuni�ty, a po�ciel nie jest u�o�ona tak starannie jak przedtem.

Po pewnym czasie kobieta odk�ada szczotk�, pochyla si� do przodu z r�k� przy czole, po czym znowu si� odsuwa. Podnosi szczotk� i w postaci ciemnej rozmazanej plamy przesuwa si� przed kamer�. Nie jestem w stanie dok�adnie si� przyjrze� jej twarzy.

Mam sucho w ustach. Kobieta pojawia si� ponownie przy chorym, ubrana w ciemny p�aszcz. Stoi i patrzy na m�czyzn�, a potem pochyla si� i ca�uje go w czo�o, odgarniaj�c ze� jednocze�nie kosmyk jego w�os�w. Podnosi torebk� z pod�ogi i wychodzi. Wy��czam telewizor.

Na �cianie kuchni wisi telefon. W s�uchawce s�ycha� znajomy sygna�, niezbyt regularny, chyba troch� cz�stszy ni� poprzednio.

Wychodz� z mieszkania i wind� jad� na pomost kolejowy.

Jest mglisto; �wiat�a wycinaj� z g�stej mg�y ��te i pomara�czowe sto�ki. Obok, pobrz�kuj�c i gwi�d��c, przeje�d�aj� tramwaje i poci�gi. W�druj� po zewn�trznej stronie d�wigara mostu, z d�oni� na wysokiej por�czy na skraju chodnika. Mg�a przep�ywa powoli przez kratownice d�wigar�w; z ukrytego w niej morza dolatuje buczenie rog�w mg�owych.

Mijaj� mnie ludzie, g��wnie kolejarze. Wyczuwam we mgle par� oraz sw�d spalonego w�gla i oleju nap�dowego. W kolejowym hangarze siedz� wok� sto��w umundurowani ludzie czytaj�cy gazety, graj�cy w karty i popijaj�cy z du�ych garnuszk�w. Id� dalej. Most dr�y pod moimi stopami, a sk�d� przede mn� dolatuje zgrzytliwy, metaliczny �oskot. Rozbrzmiewa echem na ca�ym mo�cie, odbijaj�c si� od dobudowanych konstrukcji architektonicznych, przewalaj�c przez st�a�e od mg�y powietrze. Krocz� przez g�st� cisz�, po czym, jeden po drugim, rozlegaj� si� d�wi�ki rog�w mg�owych. S�ysz�, jak przeje�d�aj�ce w pobli�u poci�gi i tramwaje zwalniaj� i si� zatrzymuj�. Przede mn� o�ywaj� syreny i klaksony.

Id� samym skrajem mostu przez jarz�c� si� mg��. Nogi znowu mnie bol�, w piersi czuj� t�pe, jakby wsp�czuj�ce pulsowanie. My�l� o Abberlaine; wspomnienie o niej powinno poprawi� mi samopoczucie, ale tak nie jest. To si� sta�o w domu, w kt�rym straszy; duchy tego bezsensownego zak��cenia na linii i nie zmieniaj�ce si� niemal obrazy by�y tam ca�y czas, na wyci�gni�cie r�ki, na przekr�cenie wy��cznika, przypuszczalnie nawet wtedy gdy po raz pierwszy j� poca�owa�em, nawet w chwili gdy zacisn�a ramiona i nogi na moim ciele, a ja krzycza�em z przera�enia.

Poci�g�w teraz nie s�ycha�; od paru minut nie przejecha� obok mnie ani jeden. Klaksony i syreny konkuruj� z wyj�cymi rogami mg�owymi.

Owszem, z rozkosz� snu�bym to �wie�e wspomnienie, rzeczywi�cie bardzo s�odkie i dobre, ale co� we mnie nie chce do tego dopu�ci�; staram si� odtworzy� zapach, dotyk i ciep�o Abberlaine, ale pami�tam jedynie t� kobiet� spokojnie szczotkuj�c� w�osy, patrz�c� w niewidoczne lustro i szczotkuj�c� bez ustanku. Pr�buj� sobie przypomnie�, jak wygl�da� pok�j, ale widz� go tylko w czerni i bieli, jedynie ��ko w nie�adzie, a w nim m�czyzn�.

Poci�g mija mnie we mgle, b�yskaj�c �wiat�ami, kieruj�c si� w stron� wci�� wyj�cych syren.

Co teraz? Och, wi�cej, o wiele wi�cej tego samego, m�wi ta �wie�o zaspokojona cz�� mojej �wiadomo�ci; prosz� o ca�e noce i dnie tego, tygodnie i miesi�ce. Ale czego konkretnie? Nast�pnej rozrywki, czego� poza zaginionymi bibliotekami, niepoj�tymi misjami lotniczymi i zmy�lonymi snami?

Tak czy inaczej, nie wyobra�am sobie, by z tego wynikn�o wiele dobrego.

Id� dalej, w k��bi�ce si� mg�y, w narastaj�cy zgie�k syren, wrzask�w i trzaskaj�cego ognia w p�on�cym wraku poci�gu.

Najpierw spostrzegam p�omienie, wznosz�ce si� we mgle niczym grube, dr��ce maszty. Dym k��bi si� jak zag�szczony cie� we mgle. Krzycz� ludzie, b�yskaj� �wiat�a. Paru kolejarzy mija mnie biegiem, kieruj�c si� w stron� wraku. Widz� ty� poci�gu, kt�ry przejecha� obok mnie przed paroma minutami; to poci�g ratowniczy, za�adowany �urawiami, w�ami i z wagonami szpitalnymi w sk�adzie. Powoli przesuwa si� po torze, znikaj�c za wagonami towarowymi nast�pnego poci�gu, stoj�cego dwa tory dalej, bli�ej mnie; par� pierwszych jego wagon�w wygl�da normalnie, nadal stoj� na szynach, ale trzy nast�pne wypad�y z toru, ich ko�a spoczywaj� w metalowych korytach, zgrabnie zakleszczone zgodnie z zamys�em projektant�w mostu. Wagon za nimi stoi uko�nie wzgl�dem toru, ka�da z jego osi obejmuje swymi ko�ami jedn� szyn�. Ka�dy nast�pny wagon jest bardziej uszkodzony od poprzedniego. P�omienie nadal wznosz� si� przede mn�; znajduj� si� blisko ich �r�d�a, czuj� na twarzy �ar, przebijaj�cy si� przez mg��. Zastanawiam si�, czy nie powinienem si� wycofa�; przypuszczalnie nie jestem tu potrzebny. We mgle trudno si� zorientowa�, ale chyba znajduj� si� przy ko�cu tego segmentu, w miejscu, gdzie most zw�a si� niczym rozd�ta klepsydra, a� do mostu w mo�cie, kt�rym jest prz�s�o ��cz�ce.

Tutaj, gdzie sie� zwrotnic prowadzi tory z g��wnego segmentu mostu w kierunku przew�enia na prz�le ��cz�cym, z kt�rego tylko par� linii dociera do nast�pnego segmentu, wagony s� porozrzucane na torach. Po tej stronie wykolejonego poci�gu jest niezno�nie gor�co; strumienie wody z poci�gu ratowniczego z drugiej strony wraku spadaj� �ukiem na p�on�ce wagony towarowe, sycz�c na ich rozgrzanym drewnie i metalowych ramach. Kolejarze z ga�nicami chodz� tam i z powrotem, inni rozwijaj� brezentowe w�e i pod��czaj� je do hydrant�w. P�omienie ko�ysz� si� i dr��; ogie� syczy pod uderzeniami wody. Przy�pieszam kroku, by uciec od �aru p�omieni. Woda p�ynie korytami przy szynach i kana�ami spustowymi pomostu, paruj�c pod ci�kimi falami ciep�a, jeszcze bardziej zag�szczaj�c mg�� i wznosz�cy si� czarny dym.

Co� zapali�o si� nad p�on�cym poci�giem i spada ognistymi kroplami na piec roztrzaskanych wagon�w.

Gdy mijam jedn� z syren zawodz�cych we mgle na stanowisku przy torze, musz� zatka� uszy r�kami. Obok mnie z krzykiem przebiegaj� nast�pni kolejarze. Ogie� p�onie teraz za moimi plecami, wype�niaj�c swym trzaskiem za�miecon� przestrze� d�wigara. Przede mn� roztrzaskany poci�g le�y na boku, poskr�cany i przekrzywiony, rzucony w poprzek tor�w niczym co� spuszczonego z g�ry, niczym martwy w��; korpusy rozbitych wagon�w to jego po�amane �ebra.

Za nim widz� jeszcze jeden poci�g�� wi�kszy i z d�ugimi przeszklonymi wagonami zamiast wagon�w towarowych o pe�nych �cianach. Ludzie t�ocz� si� wok� ich rozdartych blach w miejscu, gdzie zlewaj� si� z d�ugim, wci�� masywnym kszta�tem lokomotywy poci�gu towarowego, wbitej w jeden z d�ugich wagon�w. Widz� ludzi wyci�ganych z wraku. Obok toru le�� nosze; w pobli�u s�ycha� nast�pne klaksony, zag�uszaj�ce rogi mg�owe. Ob��dna energia tej rozpaczliwej sceny zatrzymuje mnie w miejscu; obserwuj� akcj� ratownicz�. Z poci�gu osobowego wynoszone s� nast�pne j�cz�ce i zakrwawione osoby. We wraku za mn� nast�puje eksplozja; ludzie biegn� ku tej nowej scenie katastrofy.

��Ty!�� krzyczy do mnie jeden z ratownik�w; kl�czy przy noszach, trzymaj�c zakrawion� rami� jakiej� kobiety, podczas gdy drugi m�czyzna zawi�zuje na nim opask� uciskow�.�� Pom� nam i chwy� nosze z jednej strony, dobrze?

Przy torach le�y ich z dziesi��, mo�e dwana�cie; ratownicy podbiegaj� i je wynosz�, lecz wiele os�b le�y dalej w oczekiwaniu na swoj� kolej. Przechodz� przez balustrad� z chodnika na torowisko, podchodz� do noszy i pomagam kolejarzowi zanie�� rannego do poci�gu ratowniczego, w kt�rym odbieraj� go sanitariusze.

W rozbitym poci�gu towarowym s�ycha� nast�pny wybuch. Gdy wracamy z nast�pn� ofiar�, poci�g ratowniczy zosta� ju� odsuni�ty dalej od gro�by wybuch�w; musimy nie�� nosze z j�cz�cym i krwawi�cym cz�owiekiem o dwie�cie metr�w dalej, do ko�ca poci�gu towarowego, gdzie wyr�czaj� nas sanitariusze. Wracamy biegiem do poci�gu osobowego.

Nast�pny ranny r�wnie dobrze mo�e ju� nie �y�; krew wylewa si� z niego, gdy tylko go podnosimy. Kieruj�cy nami urz�dnik kolejowy nakazuje zanie�� go nie do poci�gu ratowniczego, lecz do innego, usytuowanego po przeciwnej stronie.

To ekspres, zatrzymany przez wypadek, zabiera niekt�re z ofiar do najbli�szego szpitala. Wnosimy naszego rannego. W pomieszczeniu, kt�re przypomina komfortowy wagon restauracyjny, jaki� lekarz w�druje od ofiary do ofiary. Uk�adamy naszego pacjenta na bia�ym obrusie. Zaczyna bryzga� krwi� w chwili, gdy lekarz dociera do naszego sto�u. Naciska szyj� m�czyzny i przytrzymuje r�k�; nawet nie zauwa�y�em, �e to stamt�d p�ynie krew. Doktor spogl�da na mnie; jest m�odym cz�owiekiem. Sprawia wra�enie przera�onego.

��Niech pan tu przytrzyma�� m�wi; musz� przy�o�y� d�o� do szyi m�czyzny i czeka� na powr�t lekarza. M�j wsp�noszowy wybiega z wagonu. Zostaj� z m�czyzn� le��cym na obiadowym stoliku. Jego krew sp�ywa mi po r�kach, gdy zmniejszam ucisk lub pr�buj� znale�� lepszy punkt oparcia na poszarpanym kawa�ku sk�ry wyrwanym z jego szyi. Uciskam, napieram, robi�, co mi ka��, i patrz� na twarz m�czyzny, bladego od up�ywu krwi, nieprzytomnego, lecz mimo to cierpi�cego, uwolnionego od wszystkich masek, jakie przywdziewa� na spotkanie ze �wiatem, sprowadzonego do czego� �a�osnego i zwierz�cego w swojej agonii.

��OK, dzi�ki.

Lekarz wr�ci� z piel�gniark�; maj� banda�e, s�czek, butelki i ig�y. Przejmuj� opiek�.

Odchodz� mi�dzy skowycz�cymi rannymi. Trafiam do wagonu osobowego, opuszczonego i nie o�wietlonego. Robi mi si� s�abo i siadam na chwil�, po czym, gdy wstaj�, udaje mi si� jedynie doj�� chwiejnym krokiem do toalety na ko�cu wagonu. Myj� r�ce, czekaj�c a� moje serce dostosuje si� do wymaga�, kt�re stawia mu cia�o. Gdy czuj� si� got�w znowu wsta�, poci�g rusza.

Gdy zwalnia, wracam do wagonu restauracyjnego; piel�gniarki i pomocnicy ze szpitala wciskaj� si� do �rodka i bior� nosze. Trzy piel�gniarki i dwaj pomocnicy zmierzaj�cy ku najbli�szym drzwiom ka�� mi zej�� z drogi; nios� rann� rodz�c� kobiet�. Musz� cofn�� si� w stron� toalety.

I siedz� w niej, my�l�c.

Nikt mnie nie niepokoi. W poci�gu robi si� bardzo cicho. Wagon wpada par� razy w drgania i szarpie. S�ysz� krzyki za p�przezroczystym oknem, ale wewn�trz panuje cisza. Id� do wagonu restauracyjnego; teraz wygl�da inaczej�� jest �wie�y, czysty i pachn�cy past� do pod��g. Gasn� �wiat�a. Bia�e stoliki wygl�daj� upiornie w �wietle rzucanym przez lampy mostu, nada� zasnutego mg��.

Czy powinienem teraz wysi���? Poczciwy doktor chcia�by, �ebym to zrobi�, Brooke tak�e; podobnie�� mam nadziejꠗ chcia�aby Abberlaine Arrol.

Ale po co? Wszystko, co robi�, to kolejne gry: z doktorem, z Broo-kiem, z mostem, z Abberlaine. Wszystkie bardzo ciekawe, a z ni� wspania�e, je�li nie liczy� tego powracaj�cego echem wspomnie� przera�enia�

Mam wi�c jecha�? M�g�bym. Czemu nie?

I oto znajduj� si� w przedmiocie przeistoczonym w miejsce, ��czniku przemienionym w siedzib�, w �rodkach, kt�re sta�y si� celem, i na szlaku przekszta�conym w miejsce przeznaczenia� W tym d�ugim symbolu fallicznym, wetkni�tym mi�dzy nogi naszej wielkiej �elaznej ikony. Jak�e kusz�ca jest perspektywa pozostania tu i wyjazdu, �mia�ego woja�u bez pozostawionej w domu kobiety. Miejsce i przedmiot oraz przedmiot i miejsce. Czy to naprawd� jest takie proste? Czy kobieta jest miejscem, a m�czyzna tylko przedmiotem?

Na Boga, m�ody cz�owieku-ja-ch�opcze, oczywi�cie, �e nie! Ho, ho, ho, c� za niedorzeczny pomys�! To wszystko jest znacznie bardziej ucywilizowane� A jednak, w�a�nie dlatego, �e wydaje mi si� to takie niesmaczne, podejrzewam, �e by� mo�e co� w tym jest. C� wi�c reprezentuj� sob�, siedz�c tutaj, w poci�gu, wewn�trz symbolu? Dobre pytanie, odpowiadam sobie. Dobre pytanie. I wtedy poci�g znowu rusza.

Siedz� przy stole, obserwuj�c ci�g wagon�w za oknem; powoli nabieramy pr�dko�ci i zostawiamy za sob� drugi poci�g, stoj�cy na bocznym torze. Potem znowu zwalniamy; przygl�dam si� miejscu, w kt�rym dosz�o do zderzenia. Poprzewracane wagony towarowe le�� bez�adnie obok toru, skr�cone szyny stercz� z uszkodzonego pomostu niczym wygi�te druty, a dymi�ce rumowisko dopala si� w ulatuj�cej do g�ry mgle w jasnym �wietle lamp �ukowych. Wagon trz�sie si� delikatnie, gdy poci�g przy�piesza.

�wiat�a migoc� we mgle; nie zwalniaj�c, przeje�d�amy przez g��wn� stacj� segmentu, obok innych poci�g�w, obok lokalnych tramwai, w�r�d �wiate� ulic, przejazd�w i okolicznych budynk�w. Wci�� nabieramy szybko�ci. Gdy poci�g zbli�a si� do ko�ca segmentu, �wiat�a zaczynaj� rzedn��. Obserwuj� je jeszcze przez chwil�, po czym id� na koniec wagonu, do miejsca, gdzie znajduj� si� drzwi. Otwieram okno i wpatruj� si� w mg�� przemykaj�c� obok z �oskotem odmierzanym przez niewidoczn� konstrukcj� mostu, odtwarzaj�cym szale�czy p�d poci�gu w zale�no�ci od g�sto�ci w�z��w d�wigara i zabudowy wzd�u� toru. �wiat�a ostatnich paru budynk�w zostaj� w tyle. Rozlu�niam szpitaln� bransoletk� identyfikacyjn� i powoli, li��c sk�r�, gdy si� zatrzymuje, przesuwam j� po przegubie. W ko�cu, nie bacz�c na b�l, �ci�gam j� z r�ki, kalecz�c d�o�.

Przeje�d�amy po prz�le ��cz�cym. Oczywi�cie wci�� pozostaj� w dozwolonych granicach okre�lonych na bransoletce, ma�ej plastikowej obr�ce z moim nazwiskiem. Po tak d�ugim czasie, bez niej czuj � si� dziwnie. Jak nagi.

Wyrzucam bransoletk� przez okno, w mg��; ginie mi z oczu w chwili, gdy traci kontakt z d�oni�.

Zamykam okno i wracam do przedzia�u, by odpocz�� i zobaczy�, jak daleko zajad�.

Gdy bytem miody, widywa�em, jak te rzeczy opadaj� na moich oczach, ale wiedzia�em, �e s� w moich ga�kach ocznych i �e poruszaj� si� w taki sam spos�b, w jaki sztuczne p�atki �niegu poruszaj� si� w ozd�bkach z zimowymi widokami. Nigdy nie zdo�a�em zrozumie�, czym u licha by�y (powiedzia�em kiedy� doktorowi, �e wygl�daj� jak drogi na mapie�� nadal wiem, co mia�em na my�li�� cho� lepiej opisa�oby je stwierdzenie, �e wygl�daj� niczym male�kie skr�cone rurki ze szk�a z kawa�kami ciemnej substancji w �rodku), poniewa� jednak nie powodowa�y �adnych powa�nych problem�w, nie zwraca�em na nie uwagi. Dopiero po latach odkry�em, �e by�y czym� zupe�nie normalnym: martwymi kom�rkami ze sklepienia gaiki ocznej opadaj�cymi w cieczy wodnistej oka. Kiedy� obawia�em si�, �e je zamul�, ale domy�li�em si�, �e w moich oczach zachodzi jaki� proces, kt�ry temu zapobiega. Naprawd� szkoda�� z moj� wyobra�ni� �wietnie nadawa�bym si� na hipochondryka.

Kto� opowiada� mi co� o mule�� ten ma�y ciemnow�osy facet z lask�. Powiedzia� mi, �e ca�y ten kram si� zapada; zaczerpn�li tyle wody ze studni artezyjskich i wypompowali tyle ropy i gazu, �e ca�e jego kawa�ki po prostu pogr��aj� si� w wodzie. Bardzo si� tym denerwowa�. Oczywi�cie jest na to spos�b: wt�acza si� wod� morsk�. Kosztowniejszy ni� zwyk�e zasysanie potrzebnych surowc�w, ale niczego nie dostaje si� za darmo (aczkolwiek s�, rzecz jasna, rezerwy, kt�re si� cholernie szybko wyczerpuj�).

Jeste�my ska��, cz�ci� maszyny (Jakiej maszyny? Tej maszyny. Sp�jrz, podnie� j�, potrz��nij, zobacz, jak tworz� si� �adne wzory; obserwuj, jak sypie �niegiem lub kropi deszczem, b�d� wieje albo �wieci) i �yjemy �yciem ska�; najpierw wulkanicznych w dzieci�stwie, metamorficznych w kwiecie wieku, osadowych w okresie starczego zdziecinnienia. W rzeczywisto�ci naga prawda jest jeszcze bardziej fantastyczna: wszyscy jeste�my gwiazdami, my, wszystkie nasze uk�ady i ten jeden jedyny uk�ad, jeste�my mu�em nagromadzonym po dawnych wybuchach, gasn�cymi gwiazdami z czas�w tych pierwszych narodzin, eksploduj�cymi w ciszy, by wprawia� swe gazy-od�amki w ruch wirowy, gromadzi� je, formowa� (spadajcie, nikczemni urojeni mnisi).

A wi�c jeste�my mu�em, jeste�my osadem, jeste�my pozosta�o�ciami (pian� i m�tem); w niczym to jednak nie przeszkadza. Wy jeste�cie tym, co przemin�o, jeszcze jedn� kolekcj�, punktem na (rozci�gni�tej) linii, zwyk�ym czo�em fali.

Wstrz�s i szturchni�cie. Maszyna w maszynie w maszynie w maszynie w maszynie w� Chcesz, �ebym na tym poprzesta�? Szturchni�cie, wstrz�s. Sny o czym� z odleg�ej przesz�o�ci, o czym� z�o�onym gdzie� w m�zgu i wreszcie wyp�ywaj�cym na powierzchni� (kolejny szrapnel, nast�pne od�amki).

Szturchni�cie wstrz�s szturchni�cie wstrz�s. W p�nie oczopl�s w p�nie oczopl�s.

Miasta i Kr�lestwa i Mosty i Wie�e� Jestem pewien, �e zmierzam do nich wszystkich. Przecie� nie mog� d�ugo jecha�, gdzie� nie docieraj�c.

Gdzie u diab�a by� ten ciemny most? Wci�� go szukam.

W ciszy p�dz�cego poci�gu widz�, jak przesuwa si� za oknem.

Przy szybkiej je�dzie drugorz�dna architektura potrafi czasem prawie zupe�nie znikn�� z pola widzenia; wida� jedynie sam most, pierwotn� konstrukcj�, czerwon� siatk� krzy�uj�cych si� linii, b�yskaj�c� w jego �wiat�ach lub s�o�cu. Za nim b��kitna zatoka, l�ni�ca w promieniach nowego dnia.

Pochy�e d�wigary przesuwaj� si� niczym nieustannie siek�ce ostrza topor�w, zamazuj�c widok, dziel�c go, szatkuj�c. Mam wra�enie, �e w nowym �wietle i porannej mgie�ce widz� drugi most, w g�rze rzeki; szare echo, cie�-zjawa jedynego mostu, wznosz�cy si� z mgie� nad rzek�, prostszy i bardziej pochylony zarazem. Duch. Most-widmo; miejsce, kt�re niegdy� zna�em, ale ju� nie pami�tam. Miejsce do�

Po drugiej stronie, w dole rzeki, przez ciemne linie konstrukcji widz� balony zaporowe wisz�ce w �wietle s�o�ca, jak czarne p�kate �odzie podwodne, nad�te od psuj�cego si� gazu.

Potem pojawiaj� si� samoloty, lec�ce obok mnie; zmierzaj� w tym samym kierunku co poci�g, powoli go wyprzedzaj�c. S� otoczone przez czarne chmury; wok� nich wybuchaj� ciemne k��by dymu. Ich pulsuj�ce �wiat�a pozycyjne zlewaj� si� z czarnymi smugami pocisk�w reaktywowanej obrony przeciwlotniczej, jeszcze bardziej zamazuj�c ju� i tak nieczytelny komunikat, ci�gn�cy si� za samolotami.

Niewra�liwe na atak, oboj�tne srebrzyste samoloty lec� dalej przez grad eksploduj�cych pocisk�w�� ich szyk idealny, znaki zapisane na niebie r�wnie kszta�tne i precycyjne jak zawsze, �wiat�o s�o�ca iskrzy si� na ich l�ni�cych bulwiastych korpusach. Wszystkie trzy, od os�ony piasty �mig�a po p�oz� ogonow�,wygl�daj� na zupe�nie nie uszkodzone; linii nit�w na ich kad�ubach nie szpeci nawet sadza ani plamy oleju.

I wtedy, gdy s� niemal za daleko, bym widzia� je wyra�nie przez g�stniej�ce kszta�towniki konstrukcji mostu, gdy ju� doszed�em do wniosku, �e musz� by� naprawd� niewra�liwe albo �e przynajmniej dzia�a na mo�cie wystrzeliwuj� pociski dymne, a nie szrapnele czy nawet rakiety, jeden z samolot�w, ten lec�cy w �rodku, zostaje trafiony. Trafiony w ogon. Natychmiast zaczyna zwalnia�, zostaje w tyle, z ogona bucha szary dym, czarne k��by jego komunikatu przez pewien czas nadal ukazuj� si� na niebie, po czym rzedn�, w miar� jak traci dystans, i w ko�cu leci obok poci�gu. Nie opada ani nie robi �adnych innych unik�w; leci tym samym ustalonym kursem, tyle �e wolniej.

Jego ogon znika, poch�oni�ty przez dym. Mimo to leci dalej�� prosto i w poziomie. Kad�ub jest stopniowo trawiony przez dym.

Samolot dotrzymuje tempa mojemu poci�gowi i nie zbacza z kursu, cho� wok� wci�� roi si� od czarnych wybuch�w pocisk�w przeciwlotniczych, czyni�cych szkod� lub nie. Po�owa kad�uba znikn�a; szary dym zaczyna po�era� kraw�d� sp�ywu u nasady skrzyde� i tyln� cz�� os�ony kabiny.

Samolot na zdrowy rozum nie nadaje si� do latania; powinien run�� w d� w chwili, gdy straci� usterzenie poziome, ale leci dalej, wci�� dok�adnie na wysoko�ci p�dz�cego poci�gu i z t� sam� pr�dko�ci�. G�sta chmura szarego dymu poch�ania kad�ub, kabin� pilota, skrzyd�a, a potem rzednie, gdy i one znikaj�; do po�arcia pozostaje tylko kapot silnika i prawie niewidoczne �mig�o.

Lataj�cy silnik: bez pilota, bez paliwa, bez usterzenia, bez element�w zapewniaj�cych no�no��. Kapot znika wydech po wydechu. Lecie� za jego reszt� raczy jedynie par� k��b�w czarnego dymu. Silnik znik�; �mig�o znika w nag�ym g�stym impulsie szaro�ci, potem wida� jedynie os�on� piasty �mig�a, spalaj�c� si� szybko, by pozostawi� po sobie cienk� szar� smug�, kt�ra rozwiewa si� po chwili. Za przemykaj�cymi pionowymi i uko�nymi elementami zamazanego przez pr�dko�� mostu wida� tylko b��kitne niebo i balony.

Poci�g kolebie mn� i potrz�sa. Jestem na wp� �wiadomy.

Z powrotem zapadam w sen.

W podr�y mia�em powracaj�ce sny o �yciu na sta�ym l�dzie; ci�gle ogl�da�em jednego cz�owieka�� najpierw jako ma�ego ch�opca, potem jako nastolatka i wreszcie jako m�odego m�czyzn�, ale w �adnym stadium nie widzia�em go wyra�nie. Tak jakby to wszystko rozgrywa�o si� za mg�� i tylko w czerni i bieli oraz w scenerii zawalonej przedmiotami, kt�re by�y czym� wi�cej ni� obrazami, lecz nie by�y realne, jak gdybym obserwowa� to �ycie na zniekszta�conym ekranie, a jednocze�nie m�g� zagl�da� do g�owy tego cz�owieka, widzie� jego my�li, skojarzenia, domys�y i wyobra�enia eksploduj�ce ze� na ekran, kt�ry obserwowa�em. Wszystko to wydawa�o si� szare i nierzeczywiste i czasami mog�em spostrzec podobie�stwa mi�dzy zdarzeniami w owym powtarzaj�cym si� �nie a tym, co rzeczywi�cie zdarzy�o si� w czasie, gdy �y�em na mo�cie.

By� mo�e to by�a rzeczywisto��, moje uszkodzone wspomnienia odtworzone na tyle, by wystawi� co� w rodzaju chaotycznego przedstawienia, i usi�uj�ce zabawi� mnie lub dostarczy� mi informacji. Przypominam sobie, �e w pewnym momencie mojego snu naprawd� widzia�em co�, co wygl�da�o jak most, ale tylko z oddali, chyba z pustego brzegu morza, a poza tym by� on o wiele za ma�y. Potem pomy�la�em, �e mog�em sta� pod nim, ale znowu by� zbyt ma�y i zbyt ciemny�� przebrzmia�e echo, nic wi�cej.

Pusty poci�g, w kt�rym si� ukry�em, przemierza� most przez wiele dni, czasami zwalniaj�c bieg, ale nigdy si� nie zatrzymuj�c. Par� razy mog�em z niego wyskoczy�, ale m�g�bym si� zabi�, a nadal by�em zdecydowany dotrze� do ko�ca tej budowli.

Mia�em do dyspozycji tylko trzy opustosza�e wagony: dwa osobowe�� z fotelami, ma�ymi sto�ami i przedzia�ami sypialnymi�� oraz restauracyjny. Nie by�o jednak kuchni, a na obu ko�cach tego sk�adu znajdowa�y si� zamkni�te na klucz drzwi.

Przez wi�ksz� cz�� podr�y ukrywa�em si�, siedz�c w jednym z rozk�adanych foteli tak, aby nie mo�na mnie by�o zobaczy� z zewn�trz, lub le��c na najwy�szym ��ku w przedziale sypialnym i zerkaj�c przez na wp� zaci�gni�te zas�ony na most za oknem.

Pi�em wod� z umywalek w toaletach i marzy�em na jawie lub �ni�em o jedzeniu.

Noc� do nie o�wietlonych wagon�w cz�sto wpada�y z zewn�trz drgaj�ce snopy pomara�czowego �wiat�a. Z ka�dym mijaj�cym dniem robi�o si� coraz cieplej, a �wiat�o s�o�ca stawa�o si� ja�niejsze. Mia�em wra�enie, �e kszta�t mostu za oknami nie zmienia si�, zmieniali si� jednak ludzie, kt�rych od czasu do czasu widzia�em w przelocie przy torach; ich sk�ra stawa�a si� ciemniejsza w miar� wzrostu nas�onecznienia.

Ale po paru dniach wszystko znowu wydawa�o si� ciemnie�, gdy le�a�em os�abiony g�odem na roz�o�onym fotelu, wstrz�sany jak nie przymocowany �adunek. Zacz��em s�dzi�, �e �wiat�o w og�le si� nie zmieni�o i tylko co� w moich oczach powodowa�o, �e ludzie wygl�dali jak zjawy. Wci�� jeszcze mnie bol�.

Jednej nocy ockn��em si� ze snu o ostatnim posi�ku, kt�ry zjad�em z Abberlaine Arrol, i spostrzeg�em, �e jest bardzo ciemno�� zar�wno w wagonie, jak i na zewn�trz.

Z mostu za oknem nie dociera�o �adne �wiat�o, w przedziale nie by�o wida� �adnej chromowanej kraw�dzi mebli odbijaj�cej jego promienie; nie potrafi�em dojrze� tak�e mojej w�asnej r�ki, gdy trzyma�em j� przed twarz�. Zamkn��em powieki, przycisn��em ga�ki oczne i dopiero wtedy zobaczy�em fa�szywe �wiat�o, kt�rym oczy reaguj� na ucisk.

Wyszed�em po omacku na korytarz, otworzy�em okno i wyjrza�em na zewn�trz. Wraz z ciep�ym powietrzem nap�yn�� do wagonu dziwny, intensywny zapach. Z pocz�tku zaniepokoi�o mnie to: nie czu�em woni soli, farby ani oleju, nawet dymu i spalin.

I wtedy ujrza�em wysoko, w po�owie nieba, s�ab� poruszaj�c� si� bardzo powoli lini� �wiat�a. Poci�g nadal jecha� z pr�dko�ci� blisk� maksymalnej�� strumie� powietrza wlewa� si� z hukiem przez okno, szarpi�c moje lu�ne ubranie�� czymkolwiek jednak by� obiekt, kt�ry widzia�em, �wiat�o przesuwa�o si� nad nim bardzo powoli; zapewne znajdowa� si� bardzo daleko. Wa� chmur o�wietlony przez gwiazdy, pomy�la�em, po czym zda�em sobie spraw�, �e widz� ten �wietlny zarys bez przerwy, bez przeszk�d w postaci belek i d�wigar�w dziel�cych pole widzenia na fragmenty.

Czy�by cz�� mostu, w kt�rej konstrukcja no�na znajdowa�a si� poni�ej poziomu szyn? Znowu zacz�o mi si� robi� s�abo.

Poci�g zwolni� na par� chwil i zanim znowu przy�pieszy�, ponad �ciszonym odg�osem jego biegu us�ysza�em dalekie d�wi�ki ciemnej puszczy i spostrzeg�em, �e linia nik�ego �wiat�a, kt�r� b��dnie wzi��em za utworzon� przez kraw�d� pod�wietlonego wa�u chmur, jest obrysem nier�wno zadrzewionego pasma g�r oddalonego o par� mil.

Roze�mia�em si�, oszala�y i zachwycony, i sta�em przy oknie do czasu, a� nadszed� �wit i sprawi�, �e nad zielonym lasem miejscami wzbi�y si� opary mg�y.

Tamtego dnia poci�g zwolni� i wjecha� na obrze�a rozleg�ego miasta. Sun�� powoli po kr�tych torach przez wielk� stacj� rozrz�dow� ku d�ugiemu, niskiemu dworcowi. Ukry�em si� w kredensie z obrusami. Poci�g stan��. Us�ysza�em jakie� g�osy, warkot niemo�liwych do zidentyfikowania maszyn w wagonach, po czym zapad�a cisza. Pr�bowa�em wydosta� si� z kredensu, ale zosta� zamkni�ty od zewn�trz na klucz. Gdy zastanawia�em si� co zrobi�, za metalowymi drzwiami kredensu zn�w rozleg�y si� g�osy. Odnios�em wra�enie, �e poci�g wype�nia si� lud�mi. Po d�ugim czasie ruszy�. Tej nocy spa�em w zamkni�tym kredensie; nast�pnego rana znalaz� mnie tam steward.

Poci�g by� pe�en pasa�er�w: porz�dnie ubranych dam i d�entelmen�w, kt�rzy wygl�dali tak, jakby przybyli z mostu. Mieli na sobie letnie garnitury i sukienki; pobrz�kuj�c lodem popijali koktajle przy stolikach w wagonach widokowych. Sprawiali wra�enie zdegustowanych, gdy ujrzeli, jak policjanci kolejowi prowadz� mnie przez poci�g w wymi�tym, nie�wie�ym ubraniu, bole�nie wykr�caj�c mi r�k� na plecach. Okolica za oknem by�a g�rzysta, pe�na tuneli i wysokich wiadukt�w nad spienionymi potokami.

By�em przes�uchiwany przez jednego z zast�pc�w palacza, m�odego cz�owieka w �nie�nobia�ym uniformie, kt�ry wydawa� si� dziwnie czysty, je�li zwa�y� stanowisko jego w�a�ciciela. Zapyta�, jak dosta�em si� do poci�gu; powiedzia�em prawd�. Zaprowadzono mnie z powrotem przez poci�g i zamkni�to w pustej, zakratowanej cz�ci wagonu baga�owego. Karmiono mnie dobrze, resztkami z kuchni. Zabrano mi ubranie, wyprano je i zwr�cono. Chusteczka, na kt�rej Abberlaine Arrol wyszy�a monogram i na kt�rej pozostawi�a rozmazany czerwony wizerunek swoich warg, wr�ci�a zupe�nie czysta.

Poci�g przez wiele dni jecha� przez g�ry, a nast�pnie przez poro�ni�ty traw� p�askowy�, gdzie stada zwierz�t w oddali rozpierzcha�y si�, gdy nadje�d�a�, i gdzie bez przerwy wia� wiatr. Za p�askowy�em zacz�� si� wspina� ku nast�pnemu pasmu g�r. Przedosta� si� przez nie po kolejnych smuk�ych wiaduktach i przez d�ugie tunele, a potem zje�d�a� ca�y czas w d�, zatrzymuj�c si� po drodze w spokojnych miasteczkach po�r�d las�w, zielonych jezior i skalnych iglic okolonych piargami. Zakratowana i grzechocz�ca celka mia�a tylko jedno okienko, szerokie na sze��dziesi�t i wysokie na dwadzie�cia centymetr�w, ale mog�em przez nie wystarczaj�co dobrze widzie� okolic�, a �wie�e, rozrzedzone zapachy g�r i p�askowy��w przenika�y przez wielkie drzwi na ko�cu wagonu, spowijaj�c mnie woniami, kt�re zdawa�y si� wywo�ywa� dr�cz�ce wspomnienia z odleg�ej przesz�o�ci.

Opr�cz powracaj�cego snu o cz�owieku w mie�cie pe�nym surowego pi�kna mia�em te� inne sny; pewnej nocy �ni�o mi si�, �e si� obudzi�em, podszed�em do okienka mojej celi, wyjrza�em na upstrzon� g�azami r�wnin� i zobaczy�em dwie pary s�abych �wiate� zbli�aj�cych si� do siebie na o�wietlonych przez ksi�yc nieu�ytkach. W chwili gdy znieruchomia�y, z �oskotem wjechali�my do tunelu. Innym razem wydawa�o mi si�, �e wygl�dam pzez okno za dnia, gdy poci�g mkn�� wzd�u� wielkiego urwiska nad b��kitnym, iskrz�cym si� morzem; na skraju urwiska rozci�ga�y si� p�kate chmury, w kt�rych stale zanurzali�my si� i z kt�rych potem wypadali�my. Parokrotnie�� na bezchmurnych odcinkach�� wydawa�o mi si�, �e g��boko w dole na powierzchni b�yszcz�cego w s�o�cu morza przez mgie�k� �aru widz� dwa okr�ty liniowe p�yn�ce obok siebie, z przestrzeni� mi�dzy burtami wype�nion� k��bami szarego dymu i strzelaj�cymi w g�r� p�omieniami. Ale to by� sen na jawie.

W ko�cu, po przebyciu g�r, wzg�rz, tundry i nast�pnej, ni�ej po�o�onej i zimniejszej r�wniny, zostawili mnie tutaj. To Republika zimne, koncentryczne miejsce, znane kiedy� pono� jako Oko Boga. Doje�d�a si� do niej z nieurodzajnej r�wniny d�ug� grobl�, kt�ra rozdziela wody wielkiego, szarego �r�dl�dowego morza. Morze jest niemal idealnie okr�g�e, a du�a wyspa na jego �rodku r�wnie� ma kszta�t bardzo zbli�ony do ko�a. Pierwszym jej elementem, kt�ry ujrza�em, by� mur: szary falochron w strefie niskiego przyboju, zwie�czony niewysokimi wie�ami. Wydawa�o si�, �e rozci�ga si� �ukiem w niesko�czono��, znikaj�c we mgle odleg�ych, nios�cych deszcz szkwa��w. Poci�g ze stukotem przejecha� przez d�ugi tunel, potem nad g��bok� fos� i nad nast�pnym falochronem. Za nim le�a�a wyspa i Republika, wietrzna kraina pszenicznych p�l, niskich wzg�rz i szarych budynk�w; sprawia�a wra�enie wyczerpanej i pe�nej energii zarazem, a szare budynki od czasu do czasu ust�powa�y miejsca nieskazitelnym pa�acom i �wi�tyniom najwyra�niej z wcze�niejszej epoki, idealnie odrestaurowanym, lecz na pierwszy rzut oka nie wykorzystywanym. Byt tak�e cmentarz�� d�ugi i szeroki na wiele mil, zastawiony milionami identycznych bia�ych s�up�w, rozmieszczonych r�wnomiernie na zielonym morzu trawy.

Mieszkam w dormitorium wraz z setk� innych m�czyzn. Uprz�tam li�cie z szerokich �cie�ek w parku. Ze wszystkich jego stron wznosz� si� wysokie szare budynki�� pot�ne bry�y na tle ziarnistego, mglistob��-kitnego nieba. Na ich szczytach znajduj� si� iglice i w�skie wie�yczki; powiewaj� na nich transparenty, kt�rych tre�ci nie potrafi� odczyta�.

Zamiatam li�cie nawet wtedy, gdy nie ma czego zamiata�; takie s� przepisy. Gdy si� tutaj znalaz�em, odnios�em wra�enie, �e to wi�zienie, ale tak nie jest, przynajmniej nie w oczywistym znaczeniu tego s�owa. Wydawa�o mi si� w�wczas, �e ka�dy spotkany cz�owiek jest albo wi�niem, albo stra�nikiem, i nawet wtedy, gdy zwa�ono mnie, zmierzono, zbadano, dano mi mundur i zawieziono do tego du�ego, anonimowego miasta, niczego to w istocie nie zmieni�o. Mog�em rozmawia� z niewie-loma lud�mi�� to oczywi�cie nie by�o zaskoczenie�� ale ci, z kt�rymi rozmawia�em, wydawali si� zachwyceni faktem, �e mog� do nich m�wi� w moim dziwnym, obcym j�zyku, a zarazem do�� ostro�ni w wypowiedziach na temat swojej sytuacji. Pyta�em, czy s�yszeli o mo�cie; niekt�rzy s�yszeli, ale gdy powiedzia�em, �e przybywam stamt�d, my�leli chyba, �e �artuj� albo wr�cz �e jestem ob��kany.

I wtedy moje sny si� zmieni�y�� zosta�y opanowane.

Pewnej nocy obudzi�em si� w dormitorium; powietrze by�o przesycone obrzydliwym zapachem �mierci i g�ste od ludzkich poj�kiwa� i krzyk�w. Wyjrza�em przez rozbite okno; zobaczy�em b�yski wybuch�w w oddali, r�wnomiern� �un� wielkich po�ar�w i us�ysza�em huk spadaj�cych pocisk�w i bomb. By�em sam, d�wi�ki i zapachy dolatywa�y spoza dormitorium.

Czu�em si� s�aby i by�em g�odny jak wilk, g�odniejszy ni� w poci�gu, kt�ry zabra� mnie z mostu. Odkry�em, �e w ci�gu nocy straci�em prawie po�ow� wagi. Szczypa�em si� i gryz�em w policzek, ale nie obudzi�em si�. Rozejrza�em si� po opustosza�ej sali; okna zosta�y zabezpieczone ta�m�: czarno-bia�e paski tworzy�y iksy na prostok�tnych szybach. Na zewn�trz p�on�o miasto.

Tam, gdzie powinien si� znajdowa� m�j przydzia�owy uniform, znalaz�em �le dopasowane buty i stary garnitur. Ubra�em si� i wyszed�em na miasto. Park, w kt�rym mia�em zamiata�, pozosta� na swoim miejscu, ale by� zastawiony namiotami i otoczony zrujnowanymi budynkami.

Samoloty przelatywa�y z warkotem nad moj� g�ow� lub przera�liwie gwi�d��c, pikowa�y w d� z pochmurnego nocnego nieba. Ziemi� i powietrzem wstrz�sa�y wybuchy; w niebo strzela�y p�omienie. Wsz�dzie unosi� si� zapach �mierci. Spostrzeg�em martwego konia, pad�ego w zaprz�gu, z wozem na wp� przysypanym gruzami budynku. By� skrupulatnie �wiartowany przez grup� chudych m�czyzn i kobiet z wytrzeszczonymi oczami.

Chmury tworzy�y pomara�czowe wyspy na tle czarnego jak smo�a nieba. Samoloty kr��y�y jak s�py nad p�on�cym miastem. Czasami jaki� szperacz wy�awia� jeden z nich z mroku�� w�wczas par� k��b�w dymu jeszcze bardziej zaciemnia�o niebo wok� samolotu�� wygl�da�o jednak na to, �e miasto jest bezbronne. Z rzadka rozlega�y si� nad nami przera�liwe gwizdy pocisk�w; dwa razy bliskie wybuchy zmusi�y mnie do poszukiwania schronienia, gdy zakurzone ceg�y i od�amki kamieni ze stukiem i g�uchym hukiem spada�y wok� mnie.

W��czy�em si� przez wiele godzin. Wracaj�c przed �witem do dormi-torium przez ten nie ko�cz�cy si� koszmar, znalaz�em si� w pewnej chwili za dwojgiem staruszk�w. Szli ulic�, wspieraj�c si� wzajemnie, gdy m�czyzna nagle zgi�� si� wp� i upad�, poci�gaj�c za sob� kobiet�. Pr�bowa�em pom�c im si� podnie��, ale m�czyzna ju� nie �y�. Przez kilka minut nie spada�y bomby ani pociski i cho� wydawa�o mi si�, �e s�ysz� w oddali palb� z broni r�cznej, w pobli�u panowa� spok�j. Kobieta, chuda i siwa jak jej martwy towarzysz, p�aka�a rozpaczliwie, z j�kiem wtulaj�c twarz w wytarty ko�nierz jego p�aszcza, kr�c�c wolno g�ow� i powtarzaj�c raz po raz s�owa, kt�rych nie rozumia�em.

Nie przypuszcza�em, �e oczy wysuszonej staruszki mog� zawiera� tyle �ez.

Gdy wr�ci�em do dormitorium, pe�no w nim by�o martwych �o�nierzy w szarych mundurach. Jedno ��ko pozosta�o wolne. Po�o�y�em si� na nim i zbudzi�em si� ze swego snu.

By�o to identyczne, spokojne, nietkni�te miasto, z tymi samymi drzewami i �cie�kami oraz wysokimi szarymi budynkami. I ja wci�� tu by�em. Budynki, kt�re widzia�em w p�omieniach lub zrujnowane, wznosi�y si� wok� parku, w kt�rym pracowa�em. Gdy jednak przyjrza�em si� im uwa�nie, w paru miejscach znalaz�em kamienie, kt�rych nie odnowiono i kt�re stanowi�y cz�� pierwotnych budynk�w. Niekt�re z tych blok�w by�y od�upane i naznaczone wyra�nymi, cho� ju� spatynowanymi bliznami po kulach i od�amkach.

Takie sny mia�em przez wiele tygodni: zawsze bardzo podobne, nigdy identyczne. Nie wiedzie� czemu nie by�em zaskoczony, gdy odkry�em, �e wszyscy miewaj� takie sny. To oni byli zaskoczeni�� tym, �e ja ich nigdy wcze�niej nie mia�em. M�wi� im, �e nie potrafi� zrozumie�, dlaczego sprawiaj� wra�enie przera�onych swoimi snami. To by�a przesz�o��, t�umacz�, a to jest tera�niejszo��. Przysz�o�� b�dzie lepsza, nie b�dzie przesz�o�ci�.

My�l�, �e istnieje zagro�enie. M�wi� im, �e go nie ma. Niekt�rzy ludzie zacz�li mnie unika�. T�umacz� tym, kt�rzy jeszcze chc� s�ucha�, �e s� uwi�zieni, lecz wi�zienie tkwi w ich umys�ach.

Zesz�ej nocy siedzia�em do p�na, pij�c�� o wiele za du�o�� z kolegami z pracy. Powiedzia�em im wszystko o mo�cie i zapewni�em, �e w d�ugiej podr�y tutaj nie widzia�em niczego, co by im zagra�a�o. Wi�kszo�� stwierdzi�a, �e jestem ob��kany i posz�a spa�. Po�o�y�em si� zbyt p�no, wypi�em za du�o.

Teraz, na pocz�tku tygodnia, mam kaca. Bior� miot�� ze sk�adu i id� do ch�odnego parku, gdzie le�� li�cie, wilgotne lub przymarzni�te do ziemi�� zale�nie od tego, gdzie pada �wiat�o s�o�ca. Oni czekaj� na mnie w parku; czterej m�czy�ni i du�y czarny samoch�d.

W samochodzie dwaj z nich daj� mi wycisk. W tym czasie pozosta�ych dw�ch rozmawia o kobietach, kt�re zer�n�li w ten weekend. Bij� w bolesny spos�b, ale bez szczeg�lnego zapa�u; sprawiaj� wra�enie niemal znudzonych. Jeden rozcina sobie k�ykie� na moich z�bach i przez chwil� wygl�da na zirytowanego. Wyci�ga kastet, ale kt�ry� z pozosta�ych m�czyzn m�wi co� do niego; tamten chowa kastet i siada, ss�c sk�r�. Samoch�d z rykiem p�dzi szerokimi ulicami.

Chudy siwow�osy m�czyzna za biurkiem przeprasza mnie; nie powinienem zosta� pobity, ale to nic szczeg�lnego; tak to ju� bywa. Twierdzi, �e i tak jestem szcz�ciarzem. Ocieram zakrwawiony nos i opuchni�te oczy chusteczk� z monogramem�� to cud, �e mi jej jeszcze nie ukradziono�� i pr�buj� si� z nim zgodzi�.

��Gdyby� by� jednym z naszych, to��� m�wi i kr�ci g�ow�. Stuka kluczem o blat szarego metalowego biurka.

Znajduj� si� w jakim� du�ym budynku pod ziemi�. W drodze z miasta zawi�zali mi oczy. Wiem, �e jestem w jakim� innym mie�cie, poniewa� s�ysza�em jego odg�osy i jechali�my przez nie godzin�, zanim samoch�d zjecha� spiralnym torem do jakiego� podziemnego, wype�nionego echem pomieszczenia. Gdy si� zatrzyma�, zaprowadzono mnie niezliczonymi kr�tymi korytarzami do tego pokoju, gdzie czeka� chudy siwow�osy m�czyzna, stukaj�cy kluczem w szare biurko i popijaj�cy herbat�.

Pytam, co maj� zamiar ze mn� zrobi�. Zamiast odpowiedzi wys�uchuj� opowie�ci o wi�zieniu po��czonym z komend� g��wn� policji, w kt�rej si� obecnie znajduj�. Jak si� domy�la�em, w przewa�aj�cej cz�ci mieszcz� si� one pod ziemi�. M�czyzna z niek�amanym entuzjazmem wyja�nia zasady, wed�ug kt�rych zaprojektowano je i zbudowano, o�ywiaj�c si� z ka�dym kolejnym s�owem. Wi�zienie-komenda g��wna ma kszta�t kilku wysokich cylindr�w�� odwr�conych kolistych drapaczy chmur, schowanych pod powierzchni� miasta. Celowo nie okre�la ich dok�adnej liczby, ale odnosz� wra�enie, �e tych umieszczonych blisko siebie cylindr�w jest od trzech do sze�ciu. Ka�dy z ogromnych, zatopionych pod ziemi� b�bn�w zawiera setki pomieszcze�: cele, biura, toalety, sto��wki, dormitoria i tak dalej, i ka�dy mo�e si� obraca� niczym olbrzymi magazyn materia��w wybuchowych na okr�cie wojennym, tak �e prawie stale mo�na zmienia� zorientowanie korytarzy i drzwi prowadz�cych do i z ka�dego b �bna. Drzwi, kt�re jednego dnia prowadz� do windy, podziemnego parkingu, stacji kolejowej lub pewnego miejsca w jednym z pozosta�ych cylindr�w mog� nazajutrz prowadzi� do zupe�nie innego cylindra lub ku litej skale. Z dnia na dzie�, a nawet�� w warunkach stanu podwy�szonej gotowo�ci�� z godziny na godzin� t� skrzyni� przek�adniow� z obracaj�cymi si� b�bnami mo�na przemieszcza� albo na chybi� trafi�, albo zgodnie ze skomplikowanym zakodowanym wzorem, zupe�nie dezorganizuj�c planowanie jakiejkolwiek ucieczki i jej realizacj�. Informacje niezb�dne do odszyfrowania tych nieprzewidzianych transformacji udzielane s� policji i personelowi wy��cznie w razie uzasadnionej potrzeby, tak �e nikt nie wie, jak� now� konfiguracj� przyj�� z�o�ony podziemny kompleks; tylko najwy�si rang� i najbardziej zaufani urz�dnicy maj� dost�p do maszyn, kt�re nadzoruj� owe rotacje, a mechanizmy i elektronika b�d�ce ich mi�niami i nerwami s� skonstruowane w taki spos�b, by �aden in�ynier czy elektryk naprawiaj�cy dowolny defekt lub zak��cenie nie m�g� uzyska� cho�by og�lnego wyobra�enia ca�ego systemu.

Gdy facet opisuje mi to wszystko, jego oczy s� jasne i szeroko otwarte. Boli mnie g�owa, widz� jak przez mg�� i musz� si� wysika�, ale zupe�nie szczerze przyznaj�, �e to spore osi�gni�cie in�ynieryjne.

��Nie rozumiesz?�� pyta.�� Nie rozumiesz, co to jest, czego jest wyobra�eniem?

Przyznaj�, �e nie wiem; dzwoni mi w uszach.

��Zamka!�� o�wiadcza triumfalnie, z b�yskiem w oczach. To poemat; pie�� zawarta w metalu i skale. Idealne, rzeczywiste wyobra�enie swego celu: zamek, sejf, zestaw urz�dze� unieruchomiaj�cych; bezpieczne miejsce do przechowywania z�a.

Rozumiem, co chce przez to powiedzie�. T�tni mi w skroniach.

Trac� przytomno��.

Gdy si� budz�, zn�w siedz� w poci�gu i mam mokro w spodniach.

��Wersje prawdy rozsiewanej, Jak plastikowe od�amki stadu, Zachodz�cej wi�kszo�ci za sk�r�, I dzia�aj�cej niekt�rym na nerwy� Kolejna str�yna starej blastomy, Kolejny objaw systemu; Kwiat i kloaka naszego cukrzycowego materializmu.

Chod� i przepro� nas, Wyja�nij, dlaczego zrobi�e� to, co musia�e� zrobi�; Powiedz nam o tym, jaki b�l sprawia ci bycie uprzejmym. M�wisz o: Krwawych Niedzielach, Czarnych Wrze�niach, I ca�y czas niszczysz.

B�dziemy si� u�miecha�, udawa�, Bada� teren pod barykady. Liczy� bro�, koszty operacji, A tymczasem mamrocz: �S�dz�, �e to tak w�a�nie si� sta�o. Jestem pewien, �e jest dok�adnie tak, jak m�wisz�.

���No c�, bardzo radykalne. Sporo w tym dobrego wyczucia sytuacji.�� Stewart potwierdzi� skinieniem g�owy.�� Zawsze m�wi�em, �e dobry wiersz jest wart tysi�ca ka�asznikow�w.�� Znowu kiwn�� g�ow� i napi� si� ze swojej szklanki.

��S�uchaj, dupku, powiedz mi tylko, czy masz co� przeciwko temu fragmentowi o �cukrzycowym materializmie�.

Stewart wzruszy� ramionami i si�gn�� po nast�pn� butelk� pilsa.

��Nie przeszkadza mi, przyjacielu. Recytuj dalej. To nowy wiersz?

��Nie, stary jak �wiat. Ale s�dz�, �e m�g�bym spr�bowa� par� wydrukowa�. My�la�em, �e mo�esz si� poczu� ura�ony.

Stewart roze�mia� si�.

��Bo�e, czasem zachowujesz si� jak stukni�ty sukinsyn, wiesz o tym?

��Wiem.

Znajdowali si� w domu Stewarta i Shony w Dunfermline. Shona zawioz�a dzieci na sobot� i niedziel� do Inverness; on przyjecha� zostawi� prezenty bo�onarodzeniowe i porozmawia� ze Stewartem. Musia� z kim� porozmawia�. Otworzy� nast�pn� puszk� exporta i dorzuci� blaszk� wieczka do sporej je� sterty w popielniczce.

Stewart nala� sobie pilsa do szklanki i podszed� do aparatury hi-fi. Ostatnia p�yta sko�czy�a si� przed paroma minutami.

��Mo�e odrobina rozrywki z dawnych lat?

��Dobra, pogr��my si� w nostalgii. Czemu nie.

Usadowi� si� w fotelu i obserwowa�, jak Stewart wertuje p�yty ze swojej kolekcji; �a�owa�, �e nie zdo�a� wymy�li� na prezent dla ch�opc�w czego� bardziej fantazyjnego ni� bony na p�yty. No c�, o to w�a�nie obaj prosili. Dziesi�� i dwana�cie lat; pami�ta�, �e pierwszy singiel kupi� na swoje szesnaste urodziny. Oni ju� mieli swoje zbiory p�yt d�ugograj�cych. No c�.

��Chryste Panie�� mrukn�� Stewart, wyci�gaj�c niebiesko-szar� ok�adk�; sprawia� wra�enie lekko zaszokowanego.�� Czy ja naprawd� kupi�em �Deep Purple in Rock�?

��Musia�e� by� nie�le nawalony�� odpar�.

Stewart odwr�ci� si� i mrugn�� do niego, wyjmuj�c p�yt�.

��Czy�by? Nie by�o w tym przeb�ysku inteligencji?

��Zaledwie iskierka. Nastaw wreszcie t� cholern� p�yt�.

��Nie odtwarza�em jej do�� d�ugo, pozw�l, �e j� wyczyszcz� Stewart wyczy�ci� p�yt� i pu�ci� �Can�t Stand The Rezillos�.

M�j Bo�e, pomy�la�, nagrali j� w 1978. To rzeczywi�cie rozrywka z dawnych lat.

Stewart kiwa� przez chwil� g�ow� w takt muzyki, po czym usiad� w swoim fotelu.

��Lubi� te subtelne melodyjne piosenki�� zawo�a�.

�cie�ka, na kt�rej po�o�y� ig�� adapteru, zawiera�a �Somebo-dy�s Gonna Get Their Head Kicked In Tonight�. Uni�s� sw� puszk� ku Stewartowi.

��Bo�e Wszechmog�cy, to� to siedem lat!

Stewart pochyli� si� do przodu, z d�oni� przy�o�on� do ucha. On pokaza� na tarcz� gramofonu i krzykn��:

��Powiedzia�em: siedem lat��� Skin�� g�ow� w kierunku aparatury hi-fi.�� Pomy�le� tylko, siedemdziesi�ty �smy.

Stewart wyprostowa� si� w fotelu, z emfaz� kiwaj�c g�ow�.

��E tam, siedem�� zawo�a�.�� Trzydzie�ci trzy i jedna trzecia!

Dosz�o do tego, �e zarabiam na chleb opowiadaniem historii.

Naje�d�am moje sny w poszukiwaniu smakowitych k�sk�w dla zazdrosnego Marsza�ka Polnego i zgrai jego krwio�erczych a� do znudzenia podw�adnych. Siedzimy w kucki doko�a ogniska z opad�ych flag i bia�ych kruk�w, p�omienie b�yskaj� na bandolierach i bagnetach; jemy ludzkie mi�so i pijemy samogon; Marsza�ek Polny che�pi si� s�ynnymi bitwami, kt�re wygra�, wszystkimi kobietami, kt�re zer�n��, a potem, gdy nie potrafi ju� wymy�li� nast�pnych k�amstw, ��da, bym mu opowiedzia� jak�� histori�. Opowiadam mu jedn� o ma�ym ch�opcu, kt�rego tato mia� go��bnik i kt�ry jako m�czyzna nigdy nie czu� si� szcz�liwszy ni� wtedy, gdy dosta� kosza na szczycie monstrualnego go��bnika.

Marsza�ek Polny sprawia wra�enie niewzruszonego, wi�c wracam do pocz�tku.

Nim doszed�em do siebie po melodramatycznym. omdleniu w gabinecie siwow�osego m�czyzny ze stukaj�cym kluczem i szarym biurkiem, poci�g, w kt�rym si� znajdowa�em, przejecha� reszt� Republiki, dotar� grobl� na drugi brzeg prawie idealnie okr�g�ego morza i przeby� kawa�ek mro�nej tundry.

Mia�em na sobie kolejny nowy ubi�r; uniform cz�onka za�ogi poci�gu. Le�a�em w ma�ym podnoszonym ��ku i zsika�em si� w spodnie. Czu�em si� okropnie; t�tni�o mi w skroniach, odczuwa�em b�l w r�nych miejscach cia�a, powr�ci� kolisty ucisk w klatce piersiowej. Poci�g przemieszcza� si� z turkotem.

Mia�em by� kelnerem; kim�, kto czeka� i us�ugiwa�. W poci�gu znajdowali si� rozmaici oficjele z Republiki, jad�cy z misj� pokojow��� nigdy nie odkry�em, kim dok�adnie s� ani jakiego rodzaju pok�j planuj� zawrze栗 a ja wraz z do�wiadczonym g��wnym stewardem mia�em im us�ugiwa� w wagonie restauracyjnym, serwuj�c napoje, przyjmuj�c zam�wienia i przynosz�c potrawy. Na szcz�cie ci starzej�cy si� biurokraci byli prawie przez ca�y czas pijani i moje pocz�tkowe gafy w trakcie szkolenia przesz�y nie zauwa�one. Od czasu do czasu musia�em tak�e �cieli� ��ka albo zamiata�, odkurza� i pastowa� pod�ogi w przedzia�ach sypialnych i wagonach osobowych.

Je�li to jest kara, my�la�em sobie, to bardzo �agodna. P�niej si� dowiedzia�em, �e od znacznie gorszego losu uchroni� mnie fakt, �e dla tych ludzi by�em g�upim i g�uchym analfabet�. Poniewa� nie mog�em zrozumie� �adnych rozm�w ani przeczyta� �adnych gazet porozk�adanych w wagonach, mo�na mnie by�o obdarzy� zaufaniem i wykorzysta�. Oczywi�cie nauczy�em si� troch� ich j�zyka, lecz moje s�ownictwo ogranicza�o si� niemal zupe�nie do spraw zwi�zanych z podawaniem do sto�u oraz rozszyfrowywaniem napis�w w rodzaju Nie przeszkadza�. Robi�em, co do mnie nale�a�o. Poci�g toczy� si� przez wietrzn� tundr�, mijaj�c miasta o niskiej zabudowie, obozy i posterunki wojskowe.

Gdy oddali�my si� od Republiki, pijacki luz oficjeli zmieni� si� w pijackie napi�cie; na horyzoncie wznosi�y si� czarne s�upy dymu i od czasu do czasu w kierunku poci�gu nagle i z przera�liwym gwizdem pikowa�a eskadra my�liwc�w. Gdy samoloty �miga�y nad nami, oficjele przy stolikach odruchowo schylali g�owy, po czym wybuchali �miechem, rozpinali ko�nierzyki i z uznaniem kiwali g�owami w stron� szybko oddalaj�cych si� c�tek eskadry. Po chwili zauwa�ali moj� obecno�� i strzelali majestatycznie palcami, ��daj�c nast�pnych porcji alkoholu.

Sk�ad poci�gu ulega� w trakcie podr�y zmianom. Pocz�tkowo mieli�my par� platform z dwoma czterolufowymi dzia�ami przeciwlotniczymi, jednym tu� przed lokomotyw� i drugim za wagonem s�u�bowym, potem wagon mieszcz�cy za�ogi dzia� oraz opancerzony wagon pe�en dodatkowej amunicji. Wojskowi nie ruszali si� ze swoich wagon�w, a mnie nie wzywano do ich obs�ugi.

P�niej w ma�ym mie�cie, gdzie w oddali wy�y syreny i klaksony, a w pobli�u stacji szala� wielki po�ar, odczepiono cz�� wagon�w osobowych. Zast�piono je opancerzonymi wagonami z oddzia�ami wojska. Oficerowie zaj�li niekt�re z wagon�w sypialnych.

Pogoda zmieni�a si�; spad� �nieg. Przeje�d�ali�my wzd�u� szutrowych dr�g, przy kt�rych w rowach le�a�y spalone ci�ar�wki; ich nawierzchnia i pobocze toru by�y zryte lejami po pociskach. Pojawi�y si� kolumny �o�nierzy i ubogo wygl�daj�cych cywil�w, pchaj�cych dziecinne w�zki za�adowane sprz�tami domowymi; �o�nierze zmierzali w obydwu kierunkach, cywile tylko w jednym�� przeciwnym ni� my. Kilka razy zatrzymywali�my si� bez widocznego powodu i wtedy widzia�em z bocznicy, jak mija nas poci�g wioz�cy szyny oraz d�wigi, ci�gn�cy wagony pe�ne t�ucznia. Mosty nad pokryt� �niegiem tundr� cz�sto by�y wznoszone na ruinach dawnych most�w i obsadzone saperami. Nasz poci�g przeje�d�a� przez nie w ��wim tempie; wysiada�em i szed�em wzd�u� toru, by rozprostowa� nogi, trz�s�c si� z zimna w mojej cienkiej kelnerskiej marynarce.

Zanim zda�em sobie spraw�, co si� dzieje, w poci�gu nie by�o ju� cywil�w�� jedynie oficerowie, �o�nierze i za�oga. Zosta�y te� wy��cznie wagony wojskowe; mieli�my trzy lokomotywy spalinowe z przodu i jeszcze dwie z ty�u, co trzy b�d� cztery wagony rozmieszczono platformy z dzia�kami przeciwlotniczymi i z zamaskowanymi dzia�ami polowymi i haubicami; poza tym w sk�adzie znajdowa� si� wagon-radiostacja z w�asnym generatorem, kilka platform z czo�gami, samochodami sztabowymi i ci�gnikami artyleryjskimi, wiele wagon�w bydl�cych wype�nionych poborowymi oraz z tuzin wagon�w pe�nych beczek z olejem nap�dowym.

Teraz obs�ugiwa�em wy��cznie oficer�w. Pili wi�cej ni� tamci i mieli sk�onno�� do niszczenia wszystkiego, ale raczej nie rzucali sztu�cami, gdy kto� upu�ci� brudne talerze.

�wiat�o s�o�ca sta�o si� mniej intensywne, wiatry ch�odniejsze, chmury ciemniejsze i g�stsze. Nie mijali�my ju� uchod�c�w, a tylko ruiny miast i wsi; wygl�da�y jak szkice w�glem: czer� pokrytych sadz� kamieni i pusta biel lepkiego �niegu. Widzia�em wojskowe obozy, bocznice zastawione poci�gami takimi jak nasz, sk�ady z setkami czo�g�w na platformach b�d� olbrzymie dzia�a na wieloosiowych wagonach przegubowych, trzy razy d�u�szych od normalnych.

Zostali�my zaatakowani przez samoloty; z platform z dzia�kami przeciwlotniczymi dolatywa�y ha�a�liwie trzaski, a k��by gryz�cego dymu snu�y si� wzd�u� poci�gu. Samoloty ostrzeliwa�y nas z broni pok�adowej, rozbijaj�c szyby, a bomby wybucha�y ledwie o sto metr�w obok. Le�a�em na pod�odze w kuchni razem z g��wnym stewardem, obejmuj�c pude�ko z przepi�knymi kieliszkami z kryszta�u, podczas gdy wok� nas rozpryskiwa�y si� szyby okien. Obaj patrzyli�my z przera�eniem, jak spod drzwi kuchni wyp�ywa fala czerwonej cieczy; s�dzili�my, �e trafiony zosta� jeden z naszych kuchmistrz�w. Na szcz�cie by�o to tylko wino.

Uszkodzenia zosta�y naprawione i poci�g potoczy� si� dalej mi�dzy niskimi wzg�rzami, pod ciemnymi zwa�ami chmur. Miejscami wiatr zwia� ze szczyt�w �nieg i cho� s�o�ce nie wschodzi�o wysoko, powietrze sta�o si� cieplejsze. Wydawa�o mi si�, �e czuj� oddech oceanu; czasem pachnia�o siark�. Obozy wojskowe wyra�nie si� rozrasta�y. Wzg�rza stopniowo przeistoczy�y si� w g�ry i pewnej nocy, podaj�c kolacj�, ujrza�em pierwszy wulkan; skutki jego dzia�ania wzi��em mylnie za jaki� straszliwy nocny atak w oddali. �o�nierze omietli tylko widok spojrzeniami i powiedzieli, �ebym nie rozlewa� zupy.

Teraz ju� przez ca�y czas s�ycha� by�o odleg�e wybuchy; czasem wulkan�w, czasem spowodowane przez ludzi. Poci�g toczy� si� z j�kiem po �wie�o naprawionym torze, mijaj�c w ��wim tempie d�ugie kolumny m�czyzn o szarych twarzach, nios�cych m�oty kowalskie i d�ugie �opaty.

Uciekali�my przed atakuj�cym samolotami, p�dz�c po prostych odcinkach, mkn�c z �oskotem na zakr�tach�� wagony przechyla�y si� wtedy pod przyprawiaj�cym o md�o�ci k�tem�� a potem wpadaj�c do tuneli i gwa�townie hamuj�c; wszystko brz�cza�o i upada�o z trzaskiem, a �ciany tunelu b�yska�y od iskier pryskaj�cych spod piszcz�cych hamulc�w.

Wy�adowywali�my czo�gi i samochody sztabowe, zabierali�my rannych; wojenne gruzy by�y rozrzucone po wzg�rzach i dolinach niczym gnij�ce owoce w opuszczonym sadzie. Kiedy� noc� widzia�em �arz�ce si� resztki czo�g�w uwi�zionych w rubinowym strumieniu. Lawa sp�ywa�a w dolin� u naszych st�p, jak p�on�ce b�oto; rozbite czo�gi�� z rozprutymi g�sienicami, z lufami zadartymi szale�czo ku niebu�� by�y niesione tym roz�arzonym nurtem, jak dziwne produkty samej ziemi; piekielne przeciwcia�a w tym czerwonym strumieniu.

Nadal serwowa�em oficerom posi�ki, aczkolwiek zabrak�o nam ju� wina, a nasze zapasy stopnia�y do n�dznych resztek. Wielu oficer�w, kt�rzy wsiedli do poci�gu po wje�dzie do strefy walk, gapi�o si� na swoje talerze ca�ymi minutami, spogl�daj�c z niedowierzaniem na to, co postawili�my im przed nosem; byli tak zmieszani i zaniepokojeni, jakby�my im na�o�yli chochl� na talerze stert� nakr�tek i �rub.

�wiat�a w naszym poci�gu pali�y si� przez ca�� dob�; ciemne chmury, ogromne ba�wany wulkanicznego dymu i py�u, nisko zawieszone s�o�ce, bez widoku kt�rego musieli�my si� obywa� ca�ymi dniami�� wszystko to razem spowodowa�o, �e usiane wrakami g�ry ogromni�y si� w krain� wiecznej nocy. Nic ju� nie by�o pewne. Na horyzoncie [LACUNA] m�g� by� chmur� deszczow� lub dymu, [LACUNA Mszy pas � bieli 'm; i] na zboczu wzg�rza lub r�wninie mog�a by� �niegiem k, po�ary nad nami�� p�on�cy mi twierdzami na wzg�rzach lub wyziewami wielkich wulkan�w. Podr�owali�my przez cie� i �mier�. Po pewnym czasie zacz�o si� to nam wydawa� zupe�ne realne.

S�dz�, �e gdyby�my jechali dalej, na dachach wagon�w�� oprysinych law�, oblepionych py�em, pogi�tych i po�atanych�� nagromadzi�oby si� tyle zastyg�ej lawy, �e nasz poci�g z g�ry wygl�daby jak naturalna skalna zas�ona, druga sk�ra, ochronna warstwa wyros�a w tym nieprzyjemnym miejscu, jak gdyby metale przegubowego cielska poci�gu spontanicznie powraca�y do pierwotnej postaci.

Atak nast�pi� po�r�d ognia i pary.

Poci�g zje�d�a� z prze��czy. Po jednej stronie p�ytkiej doliny p�yn�� rw�cy strumie� uwolnionej lawy, niemal dotrzymuj�cy nam tempa. Gdy doje�d�ali�my do tunelu pod skalnym szczytem, przed nami podnios�a si� rozleg�a zas�ona z pary, a huk przypominaj�cy grzmotnego wodospadu zag�uszy� ha�as poci�gu. Wyjechawszy z wype�nionego mg�� tunelu, zobaczyli�my, �e lodowiec blokuje przep�yw lawy: zanieczyszczona woda z tafli topi�cego si� lodu zasila�a rozleg�e jezioro. Sp�ywa�a do niego tak�e lawa, pchaj�c przed sob� wielk� fa�d� sch�odzonego wod� gruzu.

Poci�g toczy� si� niepewnie ku nast�pnemu wa�owi g�stej mg�y. W�a�nie �cieli�em ��ka w jednym z wagon�w sypialnych, gdy ze zbocza g�ry zacz�y si� stacza� pierwsze, jeszcze ma�e kamienie; przeszed�em na drug� stron� wagonu i obserwowa�em przez otwarte drzwi, jak coraz wi�ksze g�azy tocz� si� z �oskotem po zasnutym mg�� zboczu w stron� poci�gu i odbite od ziemi wpadaj� przez okna lub uderzaj� o �ciany wagon�w. Jeden olbrzymi g�az zmierza� prosto na mnie; uciek�em w g��b korytarza. Powietrzem targa�y trzaski, g�uche stuki oraz huk odleg�ych, chaotycznych wystrza��w armatnich. Poczu�em wstrz�s, po czym straszliwy wybuch zag�uszy� wszystkie inne ha�asy�� lawy zmieniaj�cej wody jeziora w par�, wystrza��w armatnich, drobnych ska� wal�cych w �ciany i dach. Ca�y wagon przechyli� si�, ciskaj�c mn� o okno, a potem, gdy zamigota�y i zgas�y �wiat�a, przewracaj�c na plecy. Trzask i �omot wydawa�y si� dolatywa� ze wszystkich stron naraz, a ja obija�em si� jak pi�ka mi�dzy wyginaj�cym si� dachem wagonu a jego �cianami.

P�niej stwierdzi�em, �e wagon oderwa� si� od reszty bombardowanego g�azami poci�gu i stoczy� po osypisku ku gotuj�cym si� wodom jeziora. Ludzie Marsza�ka Polnego, pl�druj�cy wagony, natkn�li si� na mnie we wraku, mamrocz�cego do siebie, i�� tak twierdz�, ale mog� gada�, co im �lina na j�zyk przyniesie�� pr�buj�cego przytwierdzi� g�ow� g��wnego stewarda do tego, co zosta�o z jego ramion. Do ust wetkn��em mu podobno jab�ko.

I znowu uratowa� mnie j�zyk: oni m�wi� tym samym co ja. Zaprowadzili mnie do Marsza�ka Polnego, kt�ry znajdowa� si� w kr�tkim poci�gu stoj�cym odrobin� dalej.

Marsza�ek Polny jest bardzo wysoki i oci�a�y, ma nieproporcjonalnie d�ugie nogi, wielki ty�ek, okr�g�� twarz i proste, farbowane na czarno w�osy. Preferuje krzykliwe mundury o bardzo wysokim albedo. Gdy zaprowadzono mnie, wci�� na wp� przytomnego, przed jego oblicze, siedzia� przy biurku w swoim wagonie, s�uchaj�c muzyki z radia i zajadaj�c kandyzowane pigwy z ma�ego talerza. Zapyta�, sk�d przyjecha�em; pami�tam jak przez mg��, �e powiedzia�em mu prawd�, kt�r� uzna� za niezwykle zabawn�.

��B�dziesz moim lokajem�� powiedzia�.�� Lubi� pos�ucha� ciekawej opowie�ci przy obiedzie.

Gdy ludzie Marsza�ka ko�czyli grabi� i mordowa�, siedzia�em zamkni�ty w ma�ej celi w jednym z wagon�w. Kiedy mnie przeszukiwali, zabrali chusteczk�. Par� dni p�niej widzia�em Marszalka wycieraj�cego sobie w ni� nos.

Obserwowa�em, jak zbrukani krwi� �o�nierze Marsza�ka wracaj� z mojego poci�gu, nios�c bro� i kosztowno�ci; nadci�gn�� wiatr i przerzedzi� par� w kotle doliny. Jezioro wysch�o prawie ca�kowicie; strumie� lawy i lodowiec zetkn�y si� w ko�cu, wywo�uj�c szereg pot�nych eksplozji, kt�re wyrzuca�y kawa�ki lodu i ska�y na dziesi�tki metr�w w powietrze. Nasz ma�y poci�g uciek�, brz�cz�c i stukocz�c, od wraku na torze i kataklizmu w dolinie.

Poci�g Marsza�ka Polnego by� kr�tszy i gorzej wyposa�ony ni� ten, kt�ry jego ludzie wci�gn�li w zasadzk�. Je�eli nie mieli�my os�ony g�stych chmur, podr�owali�my tylko noc�, za dnia ukrywaj�c si� w tunelach lub nakrywaj�c lokomotyw� i wagony siatk� maskuj�c�. Przez par� pierwszych dni w poci�gu panowa�o napi�cie, lecz potem, mimo ucieczki w ostatniej chwili przed bombami my�liwca bombarduj�cego i je��cego w�os na g�owie przejazdu po wielkim zakrzywionym wiadukcie, kt�ry by� ju� uszkodzony i znajdowa� si� pod ci�g�ym obstrza�em ci�kiej artylerii, w miar� oddalania si� od miejsca zasadzki niepok�j ha�astry w pstrokatych mundurach wyra�nie zmala�.

Os�ab�a r�wnie� aktywno�� wulkan�w; teraz mijali�my jedynie fu-marole, gejzery i jeziorka z gotuj�cym si� b�otem, zdradzaj�ce istnienie otch�ani ognia pod tymi mro�nymi ziemiami.

To Marsza�ek Polny wpad� na pomys� zakwaterowania oko�o tuzina swoich �wi� we wspania�ych salonkach; jednocze�nie kaza� umie�ci� je�c�w w paru pe�nych gnoju bydl�cych wagonach z ty�u poci�gu. �winie k�pano co tydzie� w marsza�kowskim basenie z wirami wodnymi, kt�ry zajmowa� du�� cz�� jego wagonu. Dwaj �o�nierze zostali na sta�e odkomenderowani do opieki nad trzod�, trudni�c si� utrzymaniem czysto�ci w gniazdach z prze�cierade� i koc�w, kt�re zwierz�ta umo�ci-�y sobie w swoich ��kach, przynoszeniem im posi�k�w�� jad�y to samo co my�� i og�lnie dbaj�c o ich pomy�lno��.

Wrzucanie schwytanych �o�nierzy do sadzawek z gotuj�cym si� b�otem by�o na porz�dku dziennym, robiono to po prostu dla rozrywki. Marsza�ek Polny wiedzia�, �e te praktyki wzbudzaj� we mnie wielki niepok�j.

��Ore�� m�wi� (tak w�a�nie wymawia� moje nazwisko)�� czy�by� nie lubi� naszych niewinnych zabaw?

U�miecha�em si�, skrywaj�c prawdziwe uczucia.

Dni sta�y si� ja�niejsze, u�pione wulkany ust�pi�y miejsca niskim wzg�rzom i sawannie. Marsza�ek Polny, pozbawiony swojego wrz�cego b�ota, wymy�li� now� rozrywk�: zawi�zywa� kr�tk� lin� na szyi je�ca i zmusza� go do biegu przed poci�giem. Sam przej�� stery i chichota�, operuj�c d�wigniami i �cigaj�c swoj� zwierzyn�. Je�cy zwykle wytrzymywali mniej wi�cej osiemset metr�w, nim potykali si� i upadali na podk�ady b�d� pr�bowali uskoczy� w bok; w takim wypadku Marsza�ek po prostu przy�piesza� i wl�k� ich wzd�u� toru.

Nad ostatni� sadzawk� z wrz�cym b�otem kaza� owin�� ofiar� lin�, wrzuci�, a gdy ju� si� ugotowa�a, wyci�gn��. Potem rozkaza� swoim ludziom narzuci� �opatami wi�cej b�ota na skr�con� posta�, a gdy ju� wysch�o, zostawi� zdeformowany pos�g na popielistym brzegu s�onego, cuchn�cego morza.

Jechali�my po dnie osuszonego morza do miasta po�o�onego na wielkim, kolistym urwisku, gdy na niebie pojawi�y si� bombowce. Poci�g przy�pie szy�, zmierzaj�c do tunelu usytuowanego pod zrujnowanym miastem; na sze nieliczne dzia�a przeciwlotnicze zosta�y obsadzone lud�mi.

Trzy bombowce �redniej wielko�ci lecia�y ku nam wzd�u� toru/ spe�na trzydzie�ci metr�w nad szynami. Gdy znajdowa�y si� er metr�w od nas, zacz�y zrzuca� bomby�� ostatni samoloty. Przygl�da�em si� temu z wypuk�ego pleksiglasowe?� nu obserwacyjnego Marsza�ka, gdzie otwiera�em butelk Maszynista zahamowa� i rzuci�o nami do przodu. Marsza�ek ,iy przecisn�� si� obok mnie, kopniakiem otworzy� wyj�cie awaryjne i wyskoczy� z poci�gu. Skoczy�em za nim, uderzaj�c z g�uchym j�kiem w zbocze pokrytego py�em nasypu w chwili, gdy seria bomb zadudni�a po wagonach niczym buty �o�nierzy po betonie podczas musztry. Wa� podskakiwa� jak trampolina; z nieba spad� grad kamieni i kawa�k�w poci�gu. Le�a�em skulony, zatykaj�c uszy palcami.

Znajdujemy si� teraz w opuszczonym mie�cie�� Marsza�ek Polny, ja i dziesi�ciu �o�nierzy; wszyscy, kt�rzy prze�yli. Mamy troch� broni i jedn� �wini�. Ruiny pe�ne s� odbijaj�cych echo, obwieszonych flagami sal i kamiennych iglic; obozujemy w bibliotece, poniewa� to jedyne miejsce, w kt�rym mo�emy znale�� opa�. Miasto j est zbudowane z kamienia i ciemnego, ci�kiego drewna, kt�re tylko �arzy si� bladoczerwono i nic wi�cej, nawet podsypane prochem wydobytym z naboj�w. Wod� czerpiemy z zardzewia�ego zbiornika na dachu biblioteki, chwytamy te� i zjadamy niekt�re z bladosk�rych nocnych zwierz�t, kt�re przemykaj� niczym zjawy w�r�d ruin, szukaj�c czego�, czego, jak si� wydaje, nigdy nie znajduj�. �o�nierze narzekaj�, �e te p�ochliwe, ale i �atwowierne stworzenia nie nadaj� si� na obiekt prawdziwych polowa�. Ko�czymy posi�ek. D�ubi� w z�bach bagnetami; jeden z nich podchodzi do wy�o�onej ksi��kami �ciany i �ci�ga z jej urodzajnej powierzchni par� starych tom�w. Przynosi je do ogniska, skr�caj�c ok�adki i marszcz�c strony, �eby si� lepiej pali�y.

Opowiadam Marsza�kowi o barbarzy�cy i zaczarowanej wie�y, zauszniku, czarnoksi�niku, kr�lowej-wied�mie i okaleczonych kobietach; podoba mu si�.

Potem Marsza�ek wychodzi z dwoma swoimi lud�mi i ostatni� �wini� do swojego pokoju. Myj� naczynia i s�ucham �o�nierzy skar��cych si� na monotonne wy�ywienie i nieciekawe rozrywki. Wkr�tce mog� si� zbuntowa�; Marsza�ek Polny nie ma jednak ciekawych pomys��w na przysz�o��.

Zostaj� wezwany do marsza�kowskiej kwatery, przypuszczalnie dawnego gabinetu. Mie�ci si� w nim wiele sto��w i jedno ��ko. �o�nierze wychodz�, szczerz�c do mnie z�by w u�miechu. Zamykaj� drzwi.

��W�� j��� m�wi Marsza�ek z u�miechem.

To suknia; czarna suknia. Potrz�sa ni�, wycieraj�c jednocze�nie nos w chusteczk�, kt�r� zabra� mi, gdy zosta�em schwytany.

��W�� j��� powtarza.

�winia le�y na jego ��ku, brzuchem do do�u, parskaj�c i kwicz�c, z nogami przywi�zanymi lin� do czterech s�upk�w ��ka. W powietrzu czu� wo� perfum.

��Wk�adaj�� nakazuje Marsza�ek.

Przygl�dam si�, jak odk�ada moj� chusteczk�. Wk�adam sukienk�. �winia chrz�ka.

Marsza�ek rozbiera si�; wrzuca sw�j mundur do starego kufra. �ci�ga du�y karabin maszynowy z pokrytego ksi��kami sto�u i wciska mi do r�k. Podnosi ta�m� z nabojami, jakby to by� gruby z�oty naszyjnik, pasuj�cy do mojej d�ugiej sukni.

��Sp�jrz na te kule�� (spogl�dam na kule).�� To nie s� �lepaki, widzisz? Zobacz, jak bardzo ci ufam, Ore. R�b, co ci m�wi�.

Jego szeroka twarz jest g�adka od potu; ma cuchn�cy oddech.

Mam mu wpycha� luf� karabinu mi�dzy po�ladki w czasie, gdy b�dzie dosiada� �wini�; tego w�a�nie chce. Ju� jest podniecony�� na sam� my�l o tym. Smaruje jedn� r�k� smarem karabinowym, wspina si� na kwicz�c� �wini� i klepie j� t�ust� d�oni� w zad. Stoj� u st�p ��ka z karabinem w r�ku.

Ten cz�owiek mnie mierzi. �aden z nas nie jest jednak g�upcem. Na ko�nierzykach mosi�nych naboi widz� s�abe regularne naci�cia; trzymano je w szcz�kach klucza, otworzono i opr�niono z prochu. Prawdopodobnie wypalono tak�e sp�onki.

Przy �bie �wini le�y poduszka. Marsza�ek Polny pochyla si� nad zwierz�ciem; chrz�kaj� oboje. Jego r�ka spoczywa w pobli�u poduszki. My�l�, �e le�y pod ni� jeszcze jeden karabin.

��Teraz�� m�wi, chrz�kaj�c.

Chwytam luf� karabinu obiema r�kami, podnosz� nad g�ow� i tym samym ruchem opuszczam go niczym kowalski m�ot na g�ow� Marsza�ka. Moje r�ce, ramiona i uszy m�wi� mi, �e nie �yje, zanim jeszcze powiedz� mi to moje oczy. Nigdy przedtem nie czu�em ani nie s�ysza�em, jak p�ka czaszka, ale metal karabinu i przesycone zapachem perfum powietrze w pokoju przenios�y ten sygna� zupe�nie wyra�nie.

Cia�o Marsza�ka wci�� si� rusza, ale tylko dlatego, �e �winia szarpie si� pod nim. Zagl�dam pod poduszk�, gdzie ludzka krew miesza si� ze �wi�sk� plwocin� i znaaduj� tam d�ugi, bardzo ostry n�. Bior� go i otwieram kufer, do kt�rego Marsza�ek w�o�y� sw�j mundur; zabieram rewolwer z kolb� z masy per�owee i troch� amunicji, sprawdzam, czy drzwi s� zamkni�te na klucz, po czym przebieram si� z powrotem w sw�j kelnerski uniform. Zabieram r�wnie� jedn� z opo�czy Marsza�ka, a nast�pnie podchodz� do okna.

Jego zardzewia�a rama piszczy, nie tak g�o�no jednak jak �winia. Stoj� ju� na parapecie, gdy sobie przypominam o chusteczce i j� tak�e wyci�gam z munduru nieboszczyka.

W mie�cie jest mroczno; jego sko�owani, b��kaj�cy si� mieszka�cy czmychaj� w poszukiwaniu schronienia, gdy biegn� cicho w�r�d ruin.

Wr�ci�a. Wr�ci�a te� pani Cramond, wygl�daj�ca na drobniejsz� i starsz�. Spodziewa� si�, �e sprzeda dom, ale tego nie zrobi�a; za to Andrea wprowadzi�a si� do niej, sprzedawszy mieszkanie na Comely Bank, kt�re przez te lata wynajmowa�a studentom. Matka i c�rka �y�y ze sob� w niezwyk�ej zgodzie. Dom by� rzecz jasna dostatecznie du�y dla nich obu. Du�� suteren� sprzeda�y jako mieszkanie z osobnym wej�ciem.

Po powrocie Andrei nasta�y dobre czasy. Przesta� zamartwia� si� swoj� �ysin�, w pracy wszystko sz�o dobrze�� wci�� my�la� o do��czeniu do sp�ki pozosta�ych dw�ch koleg�w�� a jego ojciec by� chyba szcz�liwy na zachodnim wybrze�u, sp�dzaj�c czas g��wnie w klubie dla emeryt�w, w kt�rym najwyra�niej zwr�ci� uwag� kilku wd�w (z wielkim b�lem serca dawa� si� nam�wi� na wyjazd do Edynburga cho�by na weekend, a gdy si� tam znalaz�, wci�� spogl�da� na zegarek i skar�y� si�, �e teraz w�a�nie omija go gra w karty z ch�opakami, a teraz bingo, a teraz staromodne ta�ce. Spogl�da� pogardliwie na wykwintne dania, najlepsze, jakich mogli dostarczy� czo�owi edynburscy kuchmistrze, i wymownie wzdycha� z t�sknoty za legumin� i tanimi potrawami, kt�re b�d� jedli tamci).

A Edynburg m�g� znowu sta� si� stolic�, aczkolwiek w ograniczonym sensie tego s�owa. Zanosi�o si� na decentralizacj�.

Zauwa�y�, �e ma lekk� nadwag�; po prostu drobne dr�enie cia�a w pasie i na piersiach, ilekro� wbiega� po schodach; trzeba by�o si� z nim upora�, zacz�� wi�c gra� w s�uasha. Nie lubi� jednak tego. T�umaczy�, �e woli mie� swoje w�asne pole w grze. Poza tym Andrea stale z nim wygrywa�a. Przestawi� si� wi�c na badmintona; p�ywa� te� w Commonwealth Pool dwa lub trzy razy w tygodniu. Nie chcia� jednak biega�; wszystko mia�o swoje granice.

Chodzi� na koncerty. Andrea wr�ci�a z Pary�a z katolickimi upodobaniami. Ci�gn�a go do Usher Hall, �eby s�ucha� Bacha i Mozarta, puszcza�a p�yty Jacques�a Brela, gdy zatrzymywa� si� w domu przy Moray Place, kupowa�a mu w prezencie albumy Bessie Smith. On wola� muzyk� Motels i Pretenders, Marth� Davis �piewaj�c� �Total Control� i Chrissie Hynde wo�aj�c�: �ffUCKoff!� Uwa�a�, �e muzyka klasyczna w og�le na niego nie dzia�a, dop�ki pewnego dnia nie przy�apa� si� na tym, �e usi�uje zagwizda� uwertur� do �Wesela Figara�. Rozwin�� w sobie upodobanie do skomplikowanych utwor�w na klawesyn; dobrze nadawa�y si� do s�uchania podczas jazdy samochodem, o ile odtwarza�o sieje wystarczaj�co g�o�no. Po raz pierwszy wys�ucha� �Warren Ze-von� i �a�owa�, �e nie us�ysza� albumu tego go�cia wtedy, gdy si� ukaza�. �apa� si� r�wnie� na tym, �e na przyj�ciach podskakuje jak nastolatek i ta�czy pogo do muzyki Rezillos.

��Co takiego?�� zapyta�a Andrea.

��Mam zamiar kupi� lotni�.

��Skr�cisz sobie kark.

��Co mi tam. To wygl�da na niez�� zabaw�.

��Co, le�enie w respiratorze?

Nie kupi� lotni; doszed� do wniosku, �e nie s� jeszcze wystarczaj�co bezpieczne. Zamiast tego skaka� ze spadochronem.

Andrea sp�dzi�a par� miesi�cy odnawiaj�c dom przy Moray Place, nadzoruj�c malarzy i stolarzy i maluj�c wiele rzeczy w�asnor�cznie. Lubi� jej w tym pomaga�, pracowa� do p�na w nocy w starym ubraniu poplamionym farb�, s�uchaj�c jej gwizdania w drugim pokoju lub rozmawiaj�c, gdy oboje malowali. Prze�yli jedn� noc panicznego strachu, gdy wyczu� male�ki guz w jej piersi, ale okaza�o si�, �e jest nieszkodliwy. Czasami w pracy m�czy� mu si� wzrok od wpatrywania si� w plany i rysunki. Wizyt� u okulisty odk�ada�, gdy� podejrzewa�, �e us�yszy, i� potrzebuje okular�w.

Stewart mia� kr�tki romans na uniwersytecie z jak�� studentk�, o kt�rym dowiedzia�a si� Shona. M�wi�a o odej�ciu od Stewarta, praktycznie wyrzuci�a go z domu. Stewart, zmartwiony i skruszony, przyjecha� przenocowa� w jego domu. On pojecha� do Dunfermline, �eby zobaczy� si� z Shon� i spr�bowa� za�agodzi� kryzys, opisa� rozr-�warta i to, jak sam zawsze ich podziwia�, a nawet zazdro�ci� aury spokojnej, trwa�ej mi�o�ci, kt�r� razem emanowali. Czu� si� dziwnie, siedz�c i pr�buj�c przekona� Shon�, by nie opuszcza�a swojego m�a tylko dlatego, �e przespa� si� z inn� kobiet�, chwilami by�o to prawie nierzeczywiste, komiczne niemal. Wydawa�o mu si� to absurdalne; tamten weekend Andrea sp�dza�a w Pary�u, zapewne razem z Gustavem, a on tej nocy mia� si� spotka� w Edynburgu z wysok� jasnow�os� spadochroniark�. Czy to �wistek papieru stanowi� r�nic�, wsp�lne zamieszkanie, dzieci, czy po prostu wiara w solenne przyrzeczenia, instytucj�, zasady religii?

Jako� za�egnali ten kryzys�� przypuszczalnie nie dzi�ki niemu. Shona wspomina�a o tym tylko od czasu do czasu, gdy by�a pijana i z coraz mniejsz� gorycz�. Mimo to on przekona� si�, jak kruchy b�dzie nawet najtrwalszy z pozoru zwi�zek, je�eli cz�owiek naruszy uzgodnione regu�y.

Raz kozie �mier�, pomy�la� i wszed� w sp�k� z pozosta�� dw�jk�. Oni znale�li pomieszczenia biurowe w Pilrig, a on musia� znale�� ksi�gowego. Wst�pi� do Partii Pracy; bra� udzia� w kampaniach pisania list�w dla Amnesty International. Sprzeda� saaba i kupi� rocznego golfa GTi; obci��y� hipotek� mieszkania.

Gdy my� saaba przed odstawieniem go do salonu, znalaz� bia�y jedwabny szalik, kt�rego u�ywali tamtego dnia na wie�y. Nie chcia� go zostawia� jakiemu� przypadkowemu znalazcy, wi�c gdy zeszli wtedy na d�, wyp�uka� go w potoku, potem jednak zgubi�; przypuszcza�, �e szalik wypad� z samochodu.

Odnalaz� si�, wymi�ty i brudny, pod fotelem pasa�era. Wypra� go i zdo�a� usun�� wszystkie �lady st�p, ale plama krwi, zaschni�tej w postaci nier�wnego ko�a niczym efekt nieudolnego farbowania, nie chcia�a zej��. Nie bacz�c na to, odda� go Andrei. Powiedzia�a, by go zatrzyma�, po czym rozmy�li�a si�, zabra�a szalik i tydzie� p�niej zwr�ci�a mu go bez plamy, prawie jak nowy, i z wyszytymi jego inicja�ami. Zrobi�o to na nim wra�enie. Nie chcia�a mu zdradzi�, jak go razem z matk� wyczy�ci�y. Powiedzia�a, �e to rodzinna tajemnica. Dba� o niego i nigdy nie wk�ada�, gdy wiedzia�, �e si� upije, �eby przypadkiem nie zostawi� go w jakim� barze.

��Fetyszysta�� stwierdzi�a Andrea.

Legendarne referendum pod has�em �Podejmij decyzj� zosta�o skutecznie zmanipulowane. Mn�stwo prac ciesielskich w starym gimnazjum posz�o na marne.

Andrea t�umaczy�a teksty z rosyjskiego i pisa�a artyku�y o literaturze rosyjskiej dla czasopism. On nie mia� o tym poj�cia, dop�ki nie przeczyta� w �Edinburgh Review� d�ugiego artyku�u o Zofii To�stoj i Nadiezdzie Mandelsztam. By� za�enowany, oszo�omiony niemal, gdy go studiowa�; to musia�a by� ta sama Andrea Cramond; pisa�a w ten sam spos�b, jak m�wi�a, i czytaj�c wydrukowane s �owa, s�ysza� rytm jej mowy.

��Czemu mi nie powiedzia�a�?�� zapyta�, czuj�c si� zraniony. U�miechn�a si�, wzruszy�a ramionami i odpar�a, �e nie chcia�a si� chwali�. Napisa�a te� par� artyku��w dla czasopism w Pary�u. Tak na marginesie. Znowu bra�a lekcje gry na fortepianie�� zarzuci�a je w szkole �redniej�� i chodzi�a na wieczorne zaj�cia z rysunku i malarstwa.

By�a r�wnie� w swego rodzaju sp�ce: zainwestowa�a troch� pieni�dzy w feministyczn� ksi�garni�, kt�r� otworzy�o par� jej starych znajomych. Do przedsi�wzi�cia do��czy�y inne kobiety i teraz by�o ich w sumie siedem. Jej brat uwa�a�, �e to finansowe szale�stwo. Andrea czasem pomaga�a w ksi�garni; on chodzi� tam w pierwszej kolejno�ci, ilekro� chcia� kupi� konkretn� ksi��k�, ale zawsze czu� si� w tym miejscu do�� nieswojo i rzadko tam wpada�. Jedna z kobiet zadenuncjowa-�a Andre� na zebraniu za poca�owanie go na po�egnanie, po tym jak kupi� par� ksi��ek; Andrea po prostu wy�mia�a j�, potem jednak poczu�a, �e post�pi�a w spos�b niegodny siostry. Przeprosi�a za �miech, ale nie za poca�unek. Odk�d mu o tym opowiedzia�a, odwiedzaj�c ksi�garni�, uwa�a�, by nie ca�owa� ani nie dotyka� Andrei.

��Cholera jasna�� mrukn��, gdy we wczesnych godzinach rannych, siedz�c w ��ku, ogl�dali w telewizji kolejne przybli�enia wynik�w wybor�w. Andrea pokr�ci�a g�ow� i si�gn�a po butelk�, stoj�c� na szafce przy ��ku.

��Nie przejmuj si�, ch�opcze. Napij si� whisky i spr�buj nie my�le� o tym. Pomy�l o swojej najwy�szej stawce podatkowej.

��Pierdoli� stawk� podatkow�. Wola�bym mie� czyste sumienie ni� dodatnie saldo na rachunku bankowym.

��Ej�e, bo tw�j ksi�gowy b�dzie si� przewraca� w swojej szafie do akt.

Kolejny powracaj�cy do studia urz�dnik obwie�ci� zwyci�stwo kolejnego torysa; rozleg�y si� zwierz�ce ryki entuzjazmu. Pokr�ci� g�ow�.

��Ten kraj naprawd� schodzi na psy�� powiedzia� szeptem.

��Z pewno�ci� dosta� si� w r�ce suki�� zauwa�y�a Andrea, mieszaj�c whisky w swojej szklance i ze zmarszczonym czo�em patrz�c przez ni� na ekran telewizora.

��No c� przynajmniej jest kobiet��� odpar� ponuro.

��Mo�e i jest kobiet�, ale nie jest, kurwa, siostr�.

Szkocja g�osowa�a na laburzyst�w, z SNP na trzecim miejscu tu� za torysami, ale i tak otrzyma�a czcigodn� pos�ank� Margaret Thatcher.

Znowu pokr�ci� g�ow�.

��Cholera jasna.

Firma dobrze funkcjonowa�a: musieli odprawia� zleceniodawc�w z kwitkiem. Po niespe�na roku jego ksi�gowy namawia� go do kupna wi�kszego domu i wi�kszego samochodu.

��Aleja lubi� moje ma�e mieszkanie�� skar�y� si� Andrei.

��Wi�c je zatrzymaj, ale kup dom�� odpar�a.

��Przecie� nie mog� mieszka� w obu naraz! A zreszt�, zawsze uwa�a�em, �e posiadanie dw�ch dom�w w sytuacji, gdy ludzie trac� dach nad g�ow�, jest niemoralne.

��Wi�c pozw�l, by kto� zamieszka� w mieszkaniu albo w tym domu, kt�ry kupisz, ale pami�taj, kto dostanie wszystkie te dodatkowe pieni�dze, kt�re b�dziesz p�aci�, je�eli nie zrobisz tego, co radzi tw�j ksi�gowy.

��Och.

Sprzeda� mieszkanie i kupi� dom w Leith, ko�o Links, z widokiem na Forth z najwy�szego pi�tra. Mia� pi�� sypialni i du�y podw�jny gara�: kupi� nowego golfa GTi i rang� rovera, �eby uszcz�liwi� swojego ksi�gowego i zape�ni� gara�; nap�d na cztery ko�a przydawa� si� w podr�ach s�u�bowych, gdy musieli odwiedza� place budowy. Tamtego roku sporo wsp�pracowali z firmami z Aberdeen, wi�c m�g� wpada� do rodziny Stewarta. Podczas kolejnej podr�y wyl�dowa� w ��ku z jego siostr�, rozwiedzion� nauczycielk�. Nigdy nie powiedzia� o tym Stewartowi, nie do ko�ca pewny, czy tamten nie mia�by co� przeciwko temu. Powiedzia� natomiast Andrei.

��Nauczycielka�� stwierdzi�a z szerokim u�miechem.�� Pouczaj�ce do�wiadczenie?

Powiedzia� jej o swej niech�ci do wyjawienia prawdy Stewartowi.

��Ch�opcze�� odpar�a, chwytaj�c go za podbr�dek i patrz�c na� bar dzo powa�nie�� jeste� idiot�.

Pomog�a mu odmalowa� dom i zmusi�a do zupe�nie nowego doboru kolor�w.

Pewnego wieczoru sta� na drabinie, maluj�c wyszukan� gipsow� r�� na suficie, gdy poczu� nag�y, osza�amiaj�cy przyp�yw deja vu. Od�o�y� p�dzel. Andrea by�a w s�siednim pokoju i gwizda�a pod nosem. Rozpozna� melodi�: �The River�. Sta� na drabinie w pustym, odbijaj�cym echo pomieszczeniu i wspomina�, jak rok wcze�niej, ubrany w identyczne poplamione farb� ubranie, sta� w szerokim pokoju pe�nym okrytych prze�cierad�ami mebli w domu przy Moray Place, s�uchaj�c jak ona gwi�d�e w drugim pokoju i czuj�c si� ogromnie, tak po prostu, szcz�liwy. Jestem szcz�liwym sukinsynem, pomy�la�. Mam tak wiele, otacza mnie tyle dobrych rzeczy. Wci�� chc� wi�cej, przypuszczcalnie chc� wi�cej, ni� m�g�bym wykorzysta�. W rzeczywisto�ci pragn� rzeczy, kt�re uczyni�yby mnie tylko nieszcz�liwym, gdybym je mia�. Ale nawet to jest OK, to tak�e sk�ada si� na zadowolenie.

Gdyby moje �ycie by�o filmem, pomy�la�, pu�ci�bym teraz napisy ko�cowe. Stopniowo zanikaj�cy obraz tego b�ogiego u�miechu, m�czyzny na drabinie w pustym pokoju, czyni�cego wszystko lepszym, odnawiaj�cego, udoskonalaj�cego. Ci�cie. Koniec filmu.

No c�, powiedzia� sobie w duchu, to nie film, ch�opcze. Przepe�ni�a go fala czystej rado�ci, prostego zachwycenia tym, �e jest tam, gdzie jest, i tym, kim jest, i �e zna ludzi, kt�rych zna. Rzuci� p�dzel w k�t pokoju, zeskoczy� z drabiny i pobieg� do Andrei. W�a�nie rozprowadza�a wa�kiem farb� na �cianie.

��Bo�e, my�la�am, �e spad�e� z drabiny. Co tak z�by szczerzysz?

��W�a�nie sobie przypomnia�em�� odpar�, wyjmuj�c jej z r�ki wa�ek i ciskaj�c go za siebie�� �e jeszcze nie ochrzcili�my tego pokoju.

��No c�, my te� nie. Musz� zapami�ta�, �e zapach farby tak na ciebie dzia�a.

Tym razem dla odmiany kochali si� pod �cian�. Koszula przyklei�a si� Andrei do �wie�ej farby; �mia�a si� do �ez.

Sta� si� kinomanem. W czasie ostatniego festiwalu oboje obejrzeli wi�cej film�w ni� sztuk i koncert�w i wtedy nagle u�wiadomi� sobie, �e nie widzia� setek film�w, o kt�rych s�ysza� i kt�re chcia� zobaczy�. Zapisa� si� do towarzystwa mi�o�nik�w filmu, kupi� magnetowid i chodzi� po wypo�yczalniach wideo w poszukiwaniu kaset. Ilekro� sprawy s�u�bowe wiod�y go do Londynu, stara� si� znale�� czas na jak najwi�cej wizyt w kinie. Podoba�o mu si� prawie wszystko; po prostu lubi� chodzi� do kina.

Szkocka grupa Tourists wy�ansowa�a par� przeboj�w; ich wokalistka zosta�a potem �e�sk� po�ow� zespo�u Eurythmics. Ludzie pytali, czy jest z ni� spokrewniony.

��Takiego szcz�cia to ja nie mam�� odpowiada�, wzdychaj�c. S�ysza� s�odkie g�osy, widzia� zgrabne ty�ki. Andrea robi�a skoki w bok, a on pr�bowa� nie by� zazdrosny. To nie zazdro��, m�wi� sobie; ju� raczej zawi��. I strach. Jeden z nich mo�e okaza� si� milszym, �yczliwszym i lepszym cz�owiekiem ode mnie i bardziej oddanym.

Kiedy� Andrea nie kontaktowa�a si� z nikim przez prawie dwa tygodnie, nawi�zawszy z m�odym wyk�adowc� z Heriot Watt szalony romans, kt�ry na przestrzeni dwunastu dni przeszed� od mi�o�ci-od-pierwszego-wejrzenia do stadium trzaskania drzwiami, rzucania bibelotami i t�uczenia szyb w oknach. Gdy to wszystko si� dzia�o, on t�skni� za Andrea. W drugim tygodniu wzi�� wolne i pojecha� na p�nocny zach�d. Rang� rover i GTi zosta�y uzupe�nione przez motocykl ducatti; mia� ze sob� jed-nosobowy namiot, �piw�r do wysokog�rskiej wspinaczki i ca�y sprz�t wycieczkowy najwy�szej klasy. Z rykiem silnika ruszy� w g�ry zachodniej Szkocji i sp�dza� ca�e dnie na samotnych w�dr�wkach. Gdy wr�ci�, Andrea zako�czy�a ju� romans z wyk�adowc�. Rozmawia� z ni� przez telefon, ale wygl�da�o na to, �e dziwnie nie ma ochoty si� z nim zobaczy�; zadr�cza� si� tym, �le sypia�. Kiedy wreszcie po tygodniu j� zobaczy�, wok� lewego oka mia�a zanikaj�c� ��t� plam�. Zauwa�y� to tylko dlatego, �e przez zapomnienie Andrea zdj�a w pubie ciemne okulary.

��Czy dlatego w�a�nie nie chcia�a� si� ze mn� zobaczy�?�� zapyta�.

��Prosz�, nic nie r�b�� odpar�a.�� To ju� sko�czone i z rado�ci� bym go udusi�a, ale tknij go palcem, a ju� nigdy si� do ciebie nie odezw�.

��Nie wszyscy z nas�� wyja�ni� ozi�ble�� tak szybko uciekaj� si� do przemocy. Mog�a� mi zaufa�. Przez ostatni tydzie� by�em chory z niepokoju.

Potem �a�owa�, �e to powiedzia�, gdy� Andrea za�ama�a si�, obj�a go i wybuchn�a p�aczem. Zda� sobie spraw�, przez co musia�a przej��; czu�, �e przysporzenie jej dodatkowej zgryzoty by�o nikczemne i samolubne. Gdy szlocha�a na jego piersi, g�adzi� j� po w�osach.

��Chod� do domu, dziewczyno.

W g�ry i na wyspy wyje�d�a� jeszcze par� razy, wyrywaj�c si� z Edynburga przy okazji jej podr�y do Pary�a i zatrzymuj�c si� po drodze w obie strony u swego ojca. Pewnego dnia biwakowa� o zachodzie s�o�ca na zboczach Beinn a� Chaisgein Mor�� w pobli�u sta�a chata, ale przy dobrej pogodzie wola� rozbi� namiot�� spogl�daj�c na Fionn Loch i na ma�� grobl�, po kt�rej przejedzie nazajutrz ku g�rom po drugiej stronie, gdy nagle pomy�la�, �e przez te wszystkie lata tak jak on nigdy nie by� w Pary�u, tak Gustave nigdy nie odwiedzi� Edynburga.

Ech! Mo�e by�y to tylko skutki dzia�ania ostatniego skr�ta, ale w tej sekundzie, chocia� odgradza�o ich tysi�c mil oraz wszystkie te nie dzielone z sob� lata, poczu� si� dziwnie bliski temu Francuzowi, kt�rego nigdy nie pozna�. Pos�a� �miech w ch�odne g�rskie powietrze; wiatr porusza� �cianami namiotu niczym oddech.

Jednym z jego najwcze�niejszych wspomnie� by�o wspomnienie g�r i wyspy. Razem z rodzicami i najm�odsz� siostr� pojechali na wakacje na Arran; mia� wtedy trzy lata. Gdy parowiec, przebieraj�c �opatkami ko�a wodnego, p�yn�� po iskrz�cej si� rzece ku odleg�ej sinej bryle wyspy, ojciec zwr�ci� mu uwag� na �pi�cego Rycerza, pasmo g�rskie na p�nocnym kra�cu wyspy, przypominaj�ce spoczywaj�cego �o�nierza w he�mie, pot�nego, lecz pokonanego. Nigdy nie zapomnia� tego widoku ani mieszaniny towarzysz�cych mu d�wi�k�w: krzyku rybitw, pla�ni�� �opatek ko�a wodnego parowca, muzyki zespo�u akordeonist�w graj�cego gdzie� na pok�adzie, �miechu ludzi. Zawdzi�cza� mu tak�e sw�j pierwszy nocny koszmar: mama musia�a go zbudzi� w ��ku, kt�re dzieli� z siostr� w pensjonacie, gdy� p�aka� i piszcza�. W jego �nie wielki kamienny rycerz przebudzi� si� i zbli�a� powoli, straszliwie, mia�d��c wszystko po drodze, by zabi� jego rodzic�w.

Pani i panna Cramond wykorzystywa�y sw�j du�y dom do maksimum: urz�dza�y wieczory towarzyskie, przyjmowa�y go�ci. Ich przyj�cia sta�y si� do�� g�o�ne. Udziela�y go�ciny r�nym ludziom: poetom czytaj�cym swe wiersze na uniwersytecie, malarzowi pr�buj�cemu sprzeda� jakie� dzie�o miejscowej galerii, pisarzowi, kt�rego ksi�garnia zaprosi�a na podpisywanie nowej ksi��ki. W niekt�re wieczory w ich domu znajdowa�a si� ca�a grupa ludzi, kt�rych nie zna�; zazwyczaj wygl�dali na mniej zamo�nych ni� znajomi Andrei, mieli znacznie wi�kszy apetyt i sk�onno�ci do picia. Podejrzewa�, �e pani Cramond sp�dza p� dnia piek�c ciasta, �uiches i chleb. Obawia� si�, �e nawet we wdowim stanie sp�dza �ycie w kuchni, szykuj�c potrawy dla go�ci, ale Andrea powiedzia�a, �eby nie by� idiot�; jej matka uwielbia�a patrze�, jak innym smakuje co�, co sama zrobi�a. Pogodzi� si� z tym, lecz cz�ci przelotnych go�ci tego domu, tym wpychaj�cym ciastka i nadliczbowe butelki wina do kieszeni p�aszczy, przygl�da� si� z prze�wiadczeniem, �e jest �wiadkiem wyzysku rekompensacyjnego.

��Ci ludzie to intelektuali�ci�� powiedzia� kiedy� Andrei.�� Zak�adasz tu salon, stajesz si� przekl�t� sawantk�!

Tylko si� u�miechn�a.

Andrea kupi�a od znajomej cztery syjamskie kotki. Jeden zdech�; dw�m samczykom nada�a imiona Franklin i Phineas, a smuk�ej kotce�� T�usta Freddie; on uwa�a�, �e to przejaw przekl�tej nostalgii. Kto� da� pani Cramond spaniela wabi�cego si� Kr�l Karol; nazywa�a go Cromwellem.

Same przygotowania do wizyty w ich domu wystarcza�y, by dobrze si� poczu�; jazda tam przyprawia�a go o niemal dziecinny dreszcz emocji; to miejsce by�o jego drugim domem, przytulnym i go�cinnym. Czasami, zw�aszcza gdy ju� zd��y� opr�ni� par� kieliszk�w, musia� zwalcza� w sobie niedorzeczn� ckliwo�� na my�l o wi�zi ��cz�cej matk� z c�rk�.

Doda� citroena CX do rang� rovera i GTi, po czym sprzeda� wszystkie trzy i kupi� audi �uattro. Wyjecha� s�u�bowo do Jemenu. Sta� po�r�d ruin dawnego Mocha, portu na wybrze�u Morza Czerwonego; widzia�, jak ciep�y wiatr znad Afryki przemieszcza ziarnka piasku wok� jego st�p i czu� niezmienn� i surow� oboj�tno�� pustyni, jej spokojne trwanie, ducha tych staro�ytnych ziem. G�adzi� d�oni� zniszczone, dziobate ze staro�ci kamienie i przygl�da� si�, jak tam, gdzie spada�y fale, niebieskie, eksploduj�ce biel� pi�ci grzmi� na otwartej z�ocistej d�oni brzegu.

Wszystko toczy�o si� swoim torem; Lennon pad� od kul, Dylan popad� w bigoteri�. Nigdy nie potrafi� rozstrzygn��, co go bardziej przygn�bi�o. Pracowa� w Jemenie, gdy Izraelczycy najechali po�udniowy Liban, poniewa� w Londynie zastrzelono jakiego� cz�owieka, oraz wtedy, gdy Argenty�czycy zeszli na l�d w Port Stanley. O tym, �e jego brat, Sammy, s�u�y w oddzia�ach specjalnych, dowiedzia� si� dopiero wtedy, gdy tamten pop�yn�� na Falklandy. Wr�ciwszy do Edynburga, pok��ci� si� z przyjaci�mi: jego zdaniem Argenty�czycy powinni oczywi�cie zatrzyma� te cholerne wyspy, ale nie m�g� zrozumie�, jak lewicuj�ce partie mog� popiera� imperializm faszystowskiej junty. Dlaczego zawsze s�uszno�� musia�a by� po kt�rej� stronie? Czemu po prostu nie powiedzie�: przekle�stwo waszemu i naszemu domowi?

Jego brat powr�ci� zdr�w i ca�y. On nadal sprzecza� si� o t� wojn�: z Sammym, swoim tat� i przyjaci�mi radyka�ami. Gdy nadesz�y wybory, zacz�� my�le�, �e jego koledzy mieli jednak racj�.

��No nie!�� zawo�a� w rozpaczy. Kolejny raz zdrowa wi�kszo�� labu-rzystowska zniwelowana, g�osy przechwycone przez SDP, kolejna zaskakuj�ca wygrana konserwatyst�w. Eksperci przewidywali, �e torysi zdob �d� mniej g�os�w ni� ostatnio, ale powi�ksz� stan posiadania o sto mandat�w, a mo�e i wi�cej.�� O kurwa!

��To si� ju� staje nudne�� zauwa�y�a Andrea, si�gaj�c po whisky. Na ekranie telewizora pojawi�a si� rozpromieniona zwyci�stwem Margaret Thatcher.

��Precz!�� zawo�a�, chowaj�c si� pod po�ciel. Andrea uderzy�a w przycisk pilota; ekran zgas�.�� O Bo�e�� j�kn�� spod ko�dry.�� I nie m�w mi o mojej najwy�szej stawce podatkowej.

��Przes�ysza�e� si�, ch�opcze.

��Powiedz, �e to tylko z�y sen.

��To tylko z�y sen.

��Naprawd�?

��Diab�a tam, to rzeczywisto��. M�wi�am ci po prostu to, co chcia�e� us�ysze�.

��Ci kretyni!�� wo�a� gniewnie do Stewarta.�� Kolejne cztery lata z t� wariatk� u w�adzy! Chryste kurewsko-wszechmog�cy! Zgrzybia�y b�azen w sp�dnicy otoczony przez zgraj� ksenofobijnych reakcjonist�w!

��Nie wybranych ksenofobijnych reakcjonist�w�� zauwa�y� Stewart. Ronald Reagan w�a�nie zosta� wybrany na nast�pn� kadencj�; po�o wa ludzi, kt�rzy mogli wzi�� udzia� w wyborach, nie g�osowa�a.

��Dlaczego nie g�osuj� na mnie?�� pieni� si� ze z�o�ci.�� M�j tato mieszka o rzut beretem od Coulport, Faslane i Holy Loch. Je�li upstrzony plamami w�trobowymi palec tego pysza�ka naci�nie guzik, m�j stary zginie. Przypuszczalnie zginiemy wszyscy: ty, ja, Andrea, Shona i dzieci. Wszyscy, kt�rych kocham� Wi�c dlaczego, do kurwy n�dzy, nie g�osuj� na mnie?

��Nie dla anihilacji bez reprezentacji�� stwierdzi� Stewart z zadum�, po czym zapyta�:�� Skoro ju� mowa o nie wybranych reakcjonistach, to czym, twoim zdaniem, jest Politbiuro?

��Czym�, kurwa, o niebo odpowiedzialniejszym od tej ekipy szowinistycznych bezm�zgowc�w.

��Co prawda, to prawda. Punkt dla ciebie.

Dom przy Moray Place, rezydencja pani i panny Cramond, by� teraz do�� popularny, szczeg�lnie w czasie festiwalu. Nie mo�na by�o do niego wej��, nie potykaj�c si� o jakiego� dobrze zapowiadaj�cego si� artyst� lub nowy g�os w szkockim powie�ciopisarstwie albo paru markotnych pryszczatych ch�opak�w, kt�rzy ca�ymi dniami w�chali klej, za�ywali AMP we wszystkich pokojach i rekwirowali revoxa. Nazywa� to Salonem Ostatniej Szansy. Andrea zacz�a �y� uregulowanym trybem, kt�ry uzna�a za z gruntu wspania�y, nadal pracuj�c w ksi�garni, t�umacz�c rosyjskie ksi��ki, pisz�c artyku�y, grywaj�c na fortepianie, rysuj�c i maluj�c, obcuj�c z lud�mi i urz�dzaj�c przyj�cia, odwiedzaj�c przyjaci�, wczasuj�c si� w Pary�u, chodz�c z nim na filmy, koncerty i sztuki oraz na przedstawienia operowe i baletowe ze sw� matk�.

Obserwowa� j� pewnego dnia na lotnisku, po kolejnym wypadzie do Pary�a; pewnym krokiem, z podniesion� g�ow� wychodzi�a ze stanowiska kontroli celnej. By�a ubrana w szeroki jasnoczerwony kapelusz, ja-skrawoniebieski �akiet, czerwon� sp�dnic�, niebieskie po�czochy i czerwone buty z b�yszcz�cej sk�ry. Oczy mia�a roziskrzone, sk�r� rumian�; gdy go ujrza�a, rozci�gn�a usta w szerokim u�miechu. Mia�a trzydzie�ci trzy lata i wygl�da�a lepiej ni� kiedykolwiek. Poczu� w�wczas dziwny amalgamat uczu�; na pewno mi�o��, ale te� przyprawiony zazdro�ci� podziw. Zazdro�ci� Andrei jej szcz�cia, pewno�ci siebie, spokoju, z jakim podchodzi�a do �yciowych problem�w i udr�k, umiej�tno�ci traktowania wszystkiego tak, jak mo�na by traktowa� dziecko wymy�laj�ce historyjki, w kt�re samo naprawd� wierzy�� nie protekcjonalnie, lecz z tym samym, niby powa�nym zmarszczeniem czo�a, z identyczn� mieszanin� ironicznej oboj�tno�ci i serdeczno�ci, mi�o�ci wr�cz. Przypomnia� sobie swoje rozmowy z mecenasem i dostrzeg� w Andrei co� z osobowo�ci jej ojca.

Jeste� szcz�ciara, pomy�la�, gdy wzi�a go pod rami� w hali przylot�w. Nie z powodu mnie i pod jednym wzgl�dem nie a� tak� szcz�ciar� jak ja, poniewa� po�wi�casz mi wi�cej czasu ni� komukolwiek innemu, ale poza tym� Niech to trwa, pomy�la�. Nie pozw�l, by jacy� idioci wysadzili �wiat w powietrze, i nie pozw�l, by sta�o si� co� r�wnie strasznego. Spokojnie, ch�opcze; do kogo ta mowa?

Nied�ugo potem sprzeda� motocykl.

Tamtej zimy jego ojciec upad� i z�ama� ko�� biodrow�. W szpitalu sprawia� wra�enie bardzo drobnego i w�t�ego, i znacznie starszego ni� dot�d. Wiosn� musia� przej�� operacj� przepukliny; tu� po wyj�ciu ze szpitala znowu si� przewr�ci�. Z�ama� nog� i obojczyk. �Musz� tylko dolewa� do niej wi�cej wody��� wyja�ni� synowi i odrzuci� propozycj� zamieszkania z nim w Edynburgu, poniewa� to tutaj mia� przyjaci�. Mor�g i jej m�� tak�e zaproponowali, �e go wezm� do siebie, a Jimmy pyta� w li�cie z Australii, czyby nie przyjecha� na par� miesi�cy, ale stary nie chcia� rusza� si� ze swojego miejsca. Tym razem by� w szpitalu d�u�ej, a gdy pu�cili go do domu, nie potrafi� odzyska� utraconej wagi. Ka�dego rana przychodzi�a do niego pomoc domowa. Pewnego dnia znalaz�a go, na poz�r �pi�cego, z bladym u�miechem na twarzy, przed kominkiem. Mia� r�wnie� problemy z sercem. Lekarz powiedzia�, �e prawdopodobnie nic nie czu�.

Wszystkim zaj�� si� sam, co nie znaczy, �e by�o du�o do zrobienia. Wszyscy jego bracia i siostry zdo�ali przyjecha� na pogrzeb, nawet Sammy�� po uzyskaniu urlopu okoliczno�ciowego�� oraz Jimmy, a� z Darwin. Zapyta� Andre�, czy mog�aby zosta� w domu. Odpar�a, �e nie ma nic przeciwko temu; zrozumia�a. Gdy by�o ju� po wszystkim, z przyjemno�ci� wr�ci� do niee, do Edynburga i pracy. Nigdy do ko�ca nie wyzby� si� uczucia odr�twienia, kt�re go nachodzi�o, gdy my�la� o ojcu, i cho� nie roni� �ez, wiedzia�, �e go kocha�, i nie czu� si� winny z powodu tego oszcz�dnego �alu.

��M�j biedny sieroto�� powiedzia�a Andrea i da�a mu ukojenie. Firma rozros�a si�; zatrudnili wi�cej ludzi. Kupili wspania�e nowe biura na Nowym Mie�cie. Spiera� si� z pozosta�ymi wsp�lnikami o zarobki pracownik�w. Powiedzia�, �e wszyscy powinni mie� udzia� w zyskach; wszyscy powinni by� wsp�lnikami.

��Sp�ki pracowniczej ci si� zachciewa?�� zapytali pozostali dwaj. U�miechali si� wyrozumiale.

��Czemu� by nie, u diab�a?

Obaj tamci byli zwolennikami SDP; udzia� pracownik�w w zyskach by� jedn� z ulubionych idei Zwi�zku. Nie zgodzili si�, ale wprowadzili system premiowy.

I wtedy pewnego dnia Andrea wysiad�a z samolotu z Pary�a z powa�n� min�, a on poczu�, �e �o��dek podchodzi mu do gard�a. O nie, pomy�la�. O co chodzi? Co si� sta�o?

Cokolwiek by�o powodem, nie chcia�a o tym rozmawia�. Powiedzia�a, �e wszystko jest w porz�dku, ale pozosta�a powa�na i zadumana, �mia�a si� rzadko i cz�sto unosi�a roztargnione spojrzenie, przeprasza�a i trzeba by�o powtarza� jej swoje ostatnie s�owa. Martwi� si�. My�la� o tym, �eby zadzwoni� do Gustave�a do Pary�a i zapyta�, co u licha z ni� jest, co si� tam sta�o.

Nie zadzwoni�. Niepokoi� si� i pr�bowa� zabawi� Andre�, zabieraj�c j� na obiad, do kina b�d� w odwiedziny do Stewarta i Shony; stara� si� urz�dzi� romantyczny wiecz�r, z kolacj� w Loon Fung, ko�o swojego dawnego mieszkania w Canonmills, a potem jazd� taks�wk� do Canny Man�s, ale nic nie pomaga�o. Nie potrafi� dociec, o co chodzi. Martwili si� wsp�lnie z pani� Cramond i ka�de na w�asn� r�k� usi�owa�o wydoby� prawd� z Andrei. I w�a�nie matce si� uda�o, aczkolwiek dopiero po trzech miesi�cach i kolejnych dw�ch wizytach w Pary�u. Andrea wyja�ni�a matce, o co chodzi, po czym znowu wr�ci�a do Francji. Pani Cramond zatelefonowa�a do niego.

��SM�� powiedzia�a.

Gustave mia� stwardnienie rozsiane.

��Czemu mi nie powiedzia�a�?�� zapyta� Andre�.

��Nie wiem�� odpar�a apatycznie.�� Nie wiem. I nie wiem, co robi�. On nie ma nikogo, kto m�g�by si� nim w�a�ciwie zaopiekowa�

Te s�owa go zmrozi�y. Biedak, pomy�la� szczerze, zaraz jednak przy�apa� si� na refleksji: To taki powolny proces, dlaczego nie m�g�by umrze� szybko? Znienawidzi� si� za t� my�l.

Kolejna sprzeczka: w czasie strajku 84 roku nie chcia� przekroczy� linii g�rniczych pikiet. Firma straci�a kontrakt.

Andrea sp�dza�a coraz wi�cej czasu w Pary�u. Do domu przy Moray Place przychodzi�o teraz mniej ludzi. Ilekro� wraca�a z Francji, wygl�da�a na zm�czon� i cho� nadal by�a nieskora do gniewu i wci�� wyrozumia�a dla ludzi, nie by�a r�wnie� skora do �miechu i wzbrania�a si� przed przyjemno�ciami dla samej przyjemno�ci. Gdy si� kochali, wydawa�o mu si�, �e wyczuwa w niej dodatkow� czu�o��, �wiadomo�� wielkiej warto�ci i nietrwa�o�ci takich chwil. Ich wsp�ycie by�o mniej radosne ni� dawniej, lecz nabra�o jako� dodatkowej tre�ci, samo w sobie sta�o si� czym� w rodzaju j�zyka.

Czasami, gdy Andrea przebywa�a w Pary�u, siedz�c sam jeden w du�ym domu, czytaj�c lub ogl�daj�c telewizj�, lub pracuj�c przy desce kre�larskiej, czu� si� osamotniony; je�eli by� dostatecznie trze�wy, wyprowadza� audi �uattro z gara�u i jecha� do North Queensferry, by usi��� pod wielkim mrocznym mostem i s�ucha�, jak woda pluska o kamienie i z �oskotem przeje�d�aj� poci�gi. Zapala� skr�ta lub po prostu oddycha� �wie�ym powietrzem. Je�eli litowa� si� nad samym sob�, to tylko nie�mia�o, tytu�em pr�by; drug� cz�ci� swej osobowo�ci przypomina� jastrz�bia b�d� or�a�� g�odnego, okrutnego i o fanatycznym, bystrym spojrzeniu. Lito�� nad samym sob� trwa�a tylko sekundy; potem spada� na ni� drapie�ny ptak i rozszarpywa� na strz�py.

�w ptak by� prawdziwym �wiatem, najemnikiem wys�anym przez jego za�enowane sumienie, gniewnym g�osem wszystkich ludzi na �wiecie, tej ogromnej wi�kszo�ci, kt�rej wiod�o si� gorzej ni� jemu; by� po prostu zdrowym rozs�dkiem.

Ku swemu s�usznemu niemal przera�eniu cz�owieka znaj�cego si� na rzeczy odkry�, �e mostu nie malowano w ca�o�ci przez okres trzech lat. Robiono to po kawa�ku i ca�y cykl trwa� od czterech do sze�ciu lat. Upada jeszcze jeden mit, pomy�la�; mo�na si� by�o tego spodziewa�.

Andrea sp�dza�a teraz w Pary�u prawie po�ow� czasu. Prowadzi�a tam drugie �ycie, mia�a drugi komplet przyjaci�; cz�� z nich pozna�, gdy przyje�d�ali do Edynburga; wydawca czasopisma, kobieta, kt�ra pracowa�a w UNESCO, wyk�adowca z Sorbony. Sympatyczni ludzie. Wszyscy oni byli r�wnie� przyjaci�mi Gustave�a. Powinienem tam pojecha�, gani� siebie w duchu, powinienem pojecha�, zaprzyja�ni� si�. Za p�no. Czemu jestem taki g�upi? Potrafi� zaprojektowa� budowl� wytrzymuj�c� trzydziestometrowe fale przez trzydzie�ci lat lub d�u�ej i uczyni� j� r�wnie mocn� i bezpieczn� jak konstrukcja dowolnego innego projektanta o tej samej masie i zbudowana za te same pieni�dze, ale jestem �lepy jak kret, gdy chodzi o rozs�dne post�powanie w moim w�asnym �yciu. Je�eli istnieje projekt mojej egzystencji, to umyka mojej uwadze. Jaki tytu� nosi�a ta stara piosenka Family? �Odpowied� tkacza�. Tak� A gdzie twoja odpowied�, �omie?

Kupi� toyot� MR2 oraz najnowszy model audi �uattro, rozpocz�� kurs latania, naby� aparatur� d�wi�kow� z�o�on� ze szkockich podzespo��w, sprawi� sobie minolt� 7000, gdy tylko pojawi�a si� na rynku, uzupe�ni� sprz�t hi-fi odtwarzaczem p�yt kompaktowych i my�la� o kupnie motor�wki. Z paroma z dawnych przyjaci� Andrei wyp�ywa� z basenu jachtowego w Port Edgar na po�udniowym brzegu zatoki Forth i �eglowa� w g�r� rzeki do dw�ch wielkich most�w.

Zacz�� traci� cierpliwo�� do �uattro i MR2. Zawsze by� jaki� lepszy samoch�d: ferrari, aston martin, lamborghini albo porsche z kr�tkiej serii b�d� jakikolwiek inny w�z� Postanowi� zaprzesta� eksperyment�w i wybra� ponadczasow� elegancj�. Sprzeda� audi i toyot� i dzi�ki lokalnemu po�rednikowi znalaz� zadbanego jaguara MK II 3.8.

Kaza� w nim zrobi� now� tapicerk� z czerwonej sk�ry. Specjali�ci przemontowali silnik, zmienili krzywki, t�oki, zawory i ga�nik oraz zamontowali elektroniczny zap�on; ca�kowicie zmienili zawieszenie, zamontowali mocniejsze hamulce, nowe felgi z asymetrycznymi oponami i now� skrzyni� bieg�w, zdoln� przenie�� zwi�kszony moment obrotowy. Wyposa�y� go w nowe pasy bezpiecze�stwa, klejon� szyb� przedni�, silniejsze reflektory, elektrycznie opuszczane szyby z przyciemnionego szk�a, otwierany dach oraz urz�dzenia antywiamaniowe, kt�rym powierzy�by tak�e sejf g��wny (o czym jednak stale zapomina�). Potem samoch�d sp�dzi� nast�pne trzy dni w kolejnej firmie, otrzymuj�c now� aparatur� d�wi�kow� z odtwarzaczem p�yt kompaktowych w��cznie. Opowiada� wszystkim, �e potrafi poprzebija� b�benki i �e nie znalaz� jeszcze nawet wszystkich g�o�nik�w.

��Wygl�da na to, �e po�ow� baga�nika zajmuje wzmacniacz. Nie wiem, co pierwsze strac� pod wp�ywem drga�: s�uch czy lakier na karoserii�� powiedzia� Stewartowi. (Kaza� j� zabezpieczy� przed rdz� i przemalowa栗 dwana�cie r�cznie nak�adanych warstw).

��Chryste Panie�� mrukn�� Stewart, gdy us�ysza�, ile kosztowa�o zainstalowanie nowych podzespo��w silnika.�� Mo�na by za to kupi� nowy samoch�d.

��Wiem�� przyzna�.�� Nowy samoch�d mo�na kupi� tak�e za cen� rocznego ubezpieczenia oraz kompletu nowych opon do tej maszyny. Mam wi�cej forsy ni� oleju w g�owie.

Okaza�o si�, �e nic nie dzia�a jak nale�y. Samoch�d wydawa� denerwuj�ce stuki, w domowym odtwarzaczu p�yt kompaktowych od czasu do czasu wyst�powa�o jakie� zwarcie, aparat fotograficzny trzeba by�o w og�le wymieni�, prawie wszystkie kupione przez niego p�yty mia�y chyba rysy na powierzchni, a zmywarka do naczy� stale zalewa�a kuchni�. Przy�apa� si� na tym, �e staje si� zapalczywy, a uliczne korki doprowadza�y go do furii; mia� wra�enie, �e przepe�nia go narastaj�ce zniecierpliwienie i nie potrafi unika� grubosk�rno�ci. Owszem, da� pieni�dze na pomoc dla g�oduj�cej Etiopii, ale gdy us�ysza� o p�ycie Band Aid, przysz�o mu na my�l powiedzenie radyka��w, przyr�wnuj�ce datki na cele dobroczynne w kapitalizmie do leczenia nowotworu plastrem.

Festiwal 1985 roku nie zdo�a� tchn�� we� nowego ducha. Andrea uczestniczy�a w cz�ci imprez, ale nawet wtedy gdy by�a przy nim, w fotelu obok w sali koncertowej lub kinie, albo w samochodzie, czy te� u jego boku w ��ku, nie by�a z nim naprawd�, nie ca�� sob�. Cz�� jej my�li pozostawa�a dla niego zakryta, nie mia� do nich dost�pu. Andrea nadal nie chcia�a o tym rozmawia�. Okr�n� drog� dowiedzia� si�, �e w chorobie Gustave�a nast�pi�y powik�ania; pr�bowa� poruszy� ten temat, ale ona nie chcia�a o tym s�ysze�. Oburza� go fakt, �e s� rzeczy, o kt�rych nie mog� m�wi�. Sam by� sobie winien, nigdy nie chcia� rozmawia� o Gustavie. Teraz nic ju� nie da�o si� zrobi�.

�ni� o umieraj�cym m�czy�nie w innym mie�cie i czasem wydawa�o mu si�, �e widzi go, le��cego w szpitalnym ��ku otoczonego aparatur�.

W po�owie festiwalu Andrea wr�ci�a do Pary�a. Sam nie by� w stanie stawi� czo�a kulturalnemu odpowiednikowi nalotu tysi�ca bombowc�w, wi�c po�yczy� bonneville�a od znajomego i polecia� na Skye.

Pada� deszcz.

Firma ros�a w si��, ale on zacz�� traci� ni� zainteresowanie. No bo co ja w sumie robi�?�� pyta� samego siebie. Jeszcze jedna pieprzona ceg�a w murze, jeszcze jeden tryb w maszynie, co najwy�ej troch� lepiej naoliwiony ni� wi�kszo��. T�uk� szmal dla sp�ek naftowych, ich akcjonariuszy i dla rz�d�w wydaj�cych go na bro�, kt�ra mo�e nas wszystkich zabi� tysi�c razy zamiast tylko pi��set. Nawet nie funkcjonuj� na poziomie zwyk�ego porz�dnego robotnika, jak m�j tato. Jestem pieprzonym szefem, zatrudniam ludzi, jestem (a raczej by�em) naprawd� przedsi�biorczy i pe�en inicjatywy. W rzeczywisto�ci sprawiam tylko, �e to wszystko funkcjonuje odrobin� lepiej, ni� mog�oby fukcjonowa�, gdyby mnie tu nie by�o.

Przesta� pi� whisky, przez pewien czas ogranicza� si� do wody mineralnej. Ze �rodk�w pobudzaj�cych zrezygnowa� niemal ca�kowicie, gdy u�wiadomi� sobie, �e ju� go to nie bawi. Pali� jedynie wtedy, gdy je�dzi� zobaczy� si� ze Stewartem. Wtedy by�o jak za dawnych czas�w.

Zacz�� regularnie za�ywa� kokain�; sta�o si� to porannym poniedzia�kowym rytua�em i naturalnym pocz�tkiem wieczoru sp�dzanego poza domem i trwa�o do czasu, a� pewnej nocy przed wyj�ciem do baru�� przygotowywa� sobie par� obfitych porcji�� zobaczy� w wiadomo�ciach telewizyjnych reporta� o g�odzie w Afryce. Odwr�ci� spojrzenie od widoku dziecka o martwych oczach i sk�rze jak skrzyd�o nietoperza; spojrza� na lustro na stoliku, nad kt�rym przykucn��, i zobaczy� w�asne oczy patrz�ce przez l�ni�ce kryszta�ki bia�ego proszku. W zesz�ym tygodniu wpakowa� sobie do nosa towar wart trzysta funt�w. Odrzuci� brzytw� na blat.

��Cholera�� mrukn�� pod nosem.

Kiepski rok, doda� w duchu. Jeszcze jeden kiepski rok. Zn�w zacz�� pali� papierosy. W ko�cu pogodzi� si� z tym, �e potrzebuje okular�w. �ysina na jego g�owie osi�gn�a wielko�� korka do wanny. Mia� wra�enie, �e czuje m�odzie�cze zoboj�tnienie a zarazem ostatnie pilne potrzeby staro�ci. Mia� trzydzie�ci sze�� lat, ale czu� si� jak osiemnastola-tek zbli�aj�cy si� do siedemdziesi�tki.

W listopadzie Andrea powiedzia�a mu, �e my�li o tym, by zosta� w Pary�u i opiekowa� si� Gustave�em. Gdyby jego rodzina nalega�a, by� mo�e musieliby wzi�� �lub. Mia�a nadziej�, �e on to rozumie.

��Przykro mi, kochanie�� powiedzia�a zd�awionym g�osem.

��Tak�� odpar�.�� Mnie te�. O cholera, chyba naprawd� nie mog� narzeka�. Mia�em ciekawe �ycie i wogle, ale nie mam ochoty rezygnowa� z tego wszyskiego akurat teraz. Szermierz chyba na zawsze pozostanie szermierzem. Cholernie niewielu do�ywa tego wieku, wierzcie mi. Jestem wyjontkowy. To fakt. Przypuszczalnie nie uda�oby mi sie to bez tego ma�ego pr�niaka na moim ramieniu, ale nie m�wcie mu tego. Nie musze wbija� go w jeszcze wienksz� durne�� i bez tego jest wystarczajonco zarozumia�y. A jednak nie znalaz� rozwi�zania naszego ma�ego problemu, znaczy starzeje sie. Ma�y gnojek nie by� a� tak cwany.

Tak czy owak oto jestem, siedz� w ��ku, obserwuje monitory szpitalnej telewizji i snuje brzytkie my�li, usi�ujonc doprowadzi� do tego, �eby mi stan��. Wspominam Angharienne i to co robili�my. Numery, kt�re wykr�cali�my! Nie daliby�cie chyba wiary, ale gdy cz�owiek jest m�ody, chce wszystkiego skosztowa�. No c�, jak to m�wi�, m�odym jest si� tylko raz (ma�y zausznik nie zgadza si� z tym, ale musi jeszcze dowie��, �e jest inaczej). S�dz�, �e trzysta lat z ok�adem to niez�y wynik, ale nadal nie czuj� si� gotowy umrze�, psiakrew. Wygl�da jednak na to, �e nie pozostaje mi nic innego. Zausznik pr�bowa� paru sztuczek (on te� nie ma wyboru, jest skazany na mnie), ale jak dot�d �adna nie podzia�a�a i wydaje mi si�, �e ma�emu sukinsynowi zabrak�o pomys��w. S�dz�, �e teraz, gdy naprawd� przyda�aby mi si� jego pomoc, on wszystko spieprzy. Twierdzi, �e nadal trzyma par� srok za ogon, cokolwiek ma to znaczy�. Albo nauk� latania, albo torturowanie kogo�. Ma�y darmozjad siedzi na stoliku przy moim ��ku. Jest pomarszczony i szary na g�bie. Nie siedzia� na moim ramieniu od czasu, gdy zdobyli�my lataj�cy zamek (nazywa go statkiem, ale on lubi wszystko gmatwa�. Sypialni� nazywa mostkiem kapita�skim). Ot� wr�cili�my do czarnoksi�nika, kt�ry pom�g� mi dosta� si� w Za�wiaty, i oni dwaj�� czarnoksi�nik i male�ki zausznik�� stoczyli bitw�. Walczyli na m�oty i szczypce, a ja musia�em si� przygl�da� z k�ta, unieruchomiony jakim� urokiem, kt�ry rzuci� na nas cholerny kurdupel. W ko�cu zausznik wygra�, ale potem, akurat wtedy, gdy m�g�bym si� pozby� ma�ego darmozjada, ten stwierdzi�, �e nie potrafi zrobi� tego, co chcia� zrobi�, czyli zaj�� cia�a czarnoksi�nika. Okaza�o si�, �e to niemo�liwe, wbrew zasadom; co� takiego. Mog�em wynie�� go z Za�wiat�w, ale on nie m�g� zaj�� �ywego cia�a, musia� zosta� w obiekcie nieo�ywionym. By� tym bezgranicznie oburzony i oszo�omiony. Zosta� podst�pnie uwi�ziony w ciele ma�ego zausznika i nic na to nie m�g� porazi�. Zdenerwowa� si� mocno i zacz�� demolowa� magiczn� piwnic� czarnoksi�nika. My�la�em przez chwil�, �e mo�e dobra� si� i do mnie, ale tego nie zrobi�. Po pewnym czasie uspokoi� si�, wr�ci� na moje rami� i zdj�� ze mnie urok. Ju� wyja�ni�em, �e naprawd� byli�my zwi�zani ze sob� na dobre i z�e i tym razem obaj po prostu musieli�my to wykorzysta� do maksimum.

By� mo�e tak by�o najlepiej, nigdy nie wiadomo. W�tpi�, czy prze�y�bym tak d�ugo bez niego. Niekt�re z jego pomys��w by�y ca�kiem niez�e. Pierwszym by�y odwiedziny u tej m�odej czarownicy, z kt�r� za�atwia�em interes na kr�tko przedtem, zanim wyratowa�em zausznika z Hadesu. Angharienne�� tak mia�a na imi�. Zausznik uwa�a�, �e m�g�bym doj�� z ni� do jakiego� porozumienia. Ona z pocz�tku by�a do�� niezdecydowana, my�la�a, �e zausznik stara si� j� wyko�owa�, zamierza zaj�� jej cia�o lub co� takiego, ale odbyli t� piekielnie skomplikowan� rozmow� i oboje rzucali jakie� czary i wpadli w ten sw�j trans (by�o to cholernie nudne). Ockn�li si� rozpromienieni i w najlepszej zgodzie. Zausznik wyja�ni� mi, �e zawrzemy pr�bne tr�jstronne porozumienie. W ka�dym razie chyba w ten spos�b zosta�em starym szermierzem.

��Co ty wyprawiasz? Pr�bujesz wskrzesi� umarlaka?

��Milcz, ty� To nie twoja sprawa.

��Oczywi�cie, �e moja. A je�li dostaniesz zawa�u lub czego� podobnego?

��Czemu wi�c nie wyczarowa� dla mnie jakiej� kurwy?

��Wykluczone. Wtedy na pewno by� wykorkowa�. Przesta�, to takie niestosowne u m�czyzny w twoim wieku. Umys�owo mo�esz by� nadal cofni�ty w rozwoju, ale wiekowo jeste� zaawansowany.

��To m�j wacu� i moje �ycie.

��Moje r�wnie�! I nie mo�esz igra� z jednym, je�eli to zarazem oznacza igranie z drugim. Miej poczucie proporcji, cz�owieku.

��Och, ja wcale nie chc� go wali�, chc� jedynie zobaczy�, czy potrafi� go jeszcze postawi�. No dalej, poka� nam jaki� nieprzyzwoity film, dobra?

��Nie. Obserwuj monitory.

��Po co?

��Po prostu obserwuj. Nigdy nie wiadomo, co si� mo�e zdarzy�. Jeszcze nie wszystko stracone.

��Powinni�my byli poszuka� tego �r�d�a M�odo�ci i tyle.

��Ach� prawdopodobnie by� si� do niego po prostu zeszcza�.

��O kurwa�� m�wi� i le�� tam z za�o�onymi r�kami, u�alaj�c si� nad sob�.

Lataj�cy zamek stoi na stoku. Wyl�dowali�my nim tutaj przed wieloma tygodniami, odwiedziwszy wcze�niej planet�, na kt�rej twierdz�, �e potrafi� sprawi�, by ludzie �yli wiecznie. Cokolwiek zrobili, nie podzia�a�o to na mnie i ma�ego zausznika (powiedzieli, �e nie maj� do�wiadczenia z czym� takim jak my, szermierzem i zausznikiem). Chcia�em pojecha� do jednego z tych fantastycznych miast tu, na Ziemi, i za�y� niekt�re z magicznych narkotyk�w, kt�re obecnie si� stosuje. Par� tygodni radosnego palenia jak w m�odo�ci, potem szybko i bezbole�nie wyci�gasz kopyta, a jeszcze po drodze masz ubaw po pachy� Zausznik nie bawi� si� jednak tak jak trzeba. Skierowa� zamek tutaj, na �rodek pustkowia, na to zimne i wietrzne zbocze wzg�rza, i odprawi� wszystkich wartownik�w, s�u��cych i w og�le, a nawet przep�dzi� par� pra-wnucz�t i rozda� po�ow� magicznych przybor�w, jakie mieli�my: kryszta�owych kulek, kt�re przepowiadaj� przysz�o��, zaczarowanych pistolet�w maszynowych, magicznych pocisk�w i tego rodzaju rzeczy. Chyba chcia� wywo�a� we wszystkich wra�enie, �e gotujemy si� na �mier�, ale nie odda� wszystkich porz�dnych rzeczy. Zachowa� sam lataj�cy zamek oraz par� drobiazg�w, takich jak �akiet, kt�ry fruwa, Uniwersalnego T�umacza oraz par� ton niewidzialnej platyny pod pok�adem. Znalaz� nawet par� nowych baterii do starego sztyletu�� �pocisku no�owego�, jak go nazywa. Jego baterie wyczerpa�y si� oko�o stu lat temu i potem by� tylko do�� t�pym no�em, kt�ry trzyma�em przez sentyment. Male�ki zausznik by� wtedy na niego z�y jak osa. �M�wi�em ci, �e to tylko marna kopia��� przypomnia�, ale ostatnio znalaz� do niego nowe baterie i uczyni� odpowiedzialnym za bezpiecze�stwo stra�nikiem u drzwi lataj�cego zamku. Chuj jeden wie dlaczego. By� mo�e dziwaczeje na staro��.

Nadal nie potrafi� przesta� my�le� o mojej �onie. Ukatrupi�em j� prawie p� wieku temu, ale wci�� widz� jej urodziw� twarz, jakby wyki-towa�a dopiero wczoraj. Okaza�o si�, �e nie by�a taka m�oda, na jak� wygl�da�a. Nigdy nie odkry�em, ile naprawd� mia�a lat, ale zausznik uwa�a, �e co najmniej tysi�c. Nie starza�a si� powoli, jak nawet wied�my powinny si� starze�. Zaczarowa�em j� tak, �e do samej �mierci wygl�da�a jak dwudziestolatka. Wypali�a si� przez to. Trudno powiedzie�, �e j� wini�em, ale w ko�cu to cz�owieka dopada. Sta�a si� pos��kiem, male�k� rze�b� z ciemnego drewna, tward�, ponur� i star�. Zostawi�em instrukcje, by zasadzono j� w tym lesie w pobli�u miejsca, w kt�rym si� urodzi�a; niebawem wyros�o z niej tam male�kie drzewo. Zausznik twierdzi, �e prawdopodobnie zmieni si� ono z ma�ego i pomarszczonego w du�e, wysokie i m�odsze, a potem si� skurczy, jakby cofa�o si� w przesz�o��, a� stanie si� nasieniem, a potem nawet on nie wie, co b�dzie. Ma smutn� min�, m�wi�c mi to wszystko, gdy� wie, �e kiedy umrꠗ gdy obaj umrzemy, poniewa� on nie potrafi �y� beze mnie�� po prostu rozsypie si� w proch i tyle. Po �mierci nie czeka go nawet egzystencja w Za�wiatach. Ma biedak pecha. Prawdopodobnie nie wpuszcz� go nawet do piek�a po tym, co si� sta�o, gdy by�em tam ostatnim razem. Ma�y zausznik wci�� chichocze, gdy wspominamy dawne dzieje i to, jak go ratowa�em. Chyba musieli tam zmieni� ca�y system rz�dzenia, odk�d ten typ Charon zmieni� si� w kamie�; dw�jka bohater�w zwanych Wirgiliusz i Dantek chwilowo przej�a w�adz�; wci�� tam s�. Cholera wie, jakie zgotuj� mi przyj�cie, gdy zjawi� si� u niebezpiecznych bram czy co tam teraz maj�. Prawdopodobnie wpuszcz� mnie bez problemu, ale za�o�� si�, �e przygotowali co� naprawd� paskudnego. W ka�dym razie teraz ju� rozumiecie, dlaczego nie mam specjalnej ochoty kopn�� w kalendarz.

��A-ha.

��A-ha co?

��Wydawa�o mi si�, �e masz obserwowa� monitory.

��Obserwuj�, obserwuj�, tylko �e� Chwilunia! Kto to, kurwa, jest?

��Na pewno nikt taki, kto nam dobrze �yczy.

��O psiakrew!

Ze stoku schodzi muskularny blondyn z kurewsko wielkim mieczem. Jest cholernie szeroki w ramionach, ma co� w rodzaju metalowych pask�w na ca�ym ciele, wielkie buty i w�ziutk� przepask� na biodra. Na g�owie co� jakby he�m z g�ow� warcz�cego chyba wilka. Podnosz� si� w ��ku, ju� teraz czuj�c strach. Jestem ostatnio sztywny jak ko�ek (z wyj�tkiem miejsca, w kt�rym chcia�bym by� sztywny) i z moim reumatyzmem, i w og�le, z dr��c� r�k�, s�abym wzrokiem i tak dalej, naprawd� nie wyobra�am sobie za�atwiania porachunk�w z jakim� m�odym, wy�wiczonym wojownikiem z paskudnie wielkim mieczem.

��Co si� sta�o z t� pieprzon� stref� zakazan�? My�la�em, �e ludzie powinni zapada� w sen, gdy spr�buj� si� zbli�y� do lataj�cego zamku!

��Hm, to pewnie przez ten jego he�m�� odpowiada zausznik.�� Prawdopodobnie zawiera jakie� ekranowanie neuralne. Zobaczmy, czy laser zdo�a sobie poradzi� z tym facetem.

Wielki umi�niony nied�wied� maszeruje po zboczu, bezczelnie wpatruj�c si� w zamek, ze �ci�gni�tymi wielkimi jasnymi brwiami, napinaj�cymi si� pod sk�r� muskularni, wymachuj�c ogromnym mieczem. Nagle robi zaskoczon� min� i zaczyna nim wymachiwa� jeszcze szybciej, tak �e otaczaj� go rozmazane smugi. Chwil� p�niej nast�puje b�ysk i monitor ga�nie.

��No nie! Co teraz?

Pr�buj� zej�� z ��ka, ale moje stare mi�nie zmieni�y si� chyba w galaret� lub co� w tym rodzaju i poc� si� jak t�usty wieprz. Monitor znowu o�ywa, pokazuj�c drzwi zamku od �rodka.

��Hmm�� mruczy ma�y zausznik, jak gdyby by� diabelnie przej�ty.�� Nie�le. Zar�czam, �e posiada pewn� ograniczon� zdolno�� przewidywania: wiedzia�, �e laser wystrzeli do niego. Przypuszczalnie tylko z pa-rosekundowym wyprzedzeniem, ale wystarczaj�co wcze�nie. Trudno b�dzie go powstrzyma�. Ta sztuczka z laserem te� by�a �adna, prawdopodobnie ma w mieczu jakie� pole zwierciadlane. Odbicie �wiat�a z powrotem w kierunku kamer mog�o by� przypadkowe, ale je�li nie by�o, to tupeciarz z niego. Prawdziwy przeciwnik. S�ucham?

��Nie mog� si� ruszy�! Zr�b co�! Pierdol rol� wspania�ego przeciwnika. Zabierz nas daleko od tego sukinsyna! Wpraw zamek w ruch!

��Niestety, mamy za ma�o czasu�� odpowiada ma�y zausznik, zupe�nie spokojny.�� Zobaczymy, czy pocisk no�owy zdo�a go zatrzyma�.

��Pi�knie, kurwa! Czy to ca�a nasza obrona?

��Niestety, tak. On oraz par� niezbyt inteligentnych i szczelnych kom�r powietrznych.

��To wszystko? Ty g�upi sukinsynu. Dlaczego, do kurwy n�dzy, pozwoli�e� odej�� wszystkim wartownikom i�

��B��d w ocenie, jak przypuszczam, �obuzie�� stwierdza zausznik, ziewaj�c.

Wskakuje mi na rami� i obaj obserwujemy drzwi zamku. Spod metalowej powierzchni wylania si� ostrze miecza i wycina w nich ko�o. Blaszana tarcza spada na posadzk� i wielki jasnow�osy sukinsyn przechodzi przez otw�r.

��Pola�� cicho m�wi zausznik, kiwaa�c mi g�ow� przy uchu.�� Te drzwi komory powietrznej by�y zbrojone w��knami. Przeci�cie ich bez przygotowania wymaga�o u�ycia paru porz�dnych p�l wspomagaj�cych brzeszczot. Ten ch�opak wyposa�y� si� w bro� nie lada� Cho� oczywi�cie mog�o by� zupe�nie inaczej.

��Gdzie si� podzia� ten skubany sztylet?!�� krzycz�; jestem kompletnie sparali�owany, gotowy zesra� si� do ��ka.

Wielki syukinsyn ci�ko st�pa korytarzem zamku. Wygl�da na diabelnie ostro�nego, lecz zdecydowanego i wymachuje mieczem, jakby mia� powa�ne zamiary. Posy�a w bok gro�ne spojrzenie.

Male�ki sztylet zbli�a si� do niego, ale robi to stanowczo za wolno, prawie tak, jakby si� waha�. Blondas wci�� patrzy na niego gro�ne. Sztylet zatrzymuje si� w locie, a potem po prostu spada na pod�og� i toczy si� w k�t.

��No nie!�� wrzeszcz�.

��M�wi�em ci, �e to tandetna imitacja. Na pewno wyposa�yli go w obw�d IFF. Przypuszczalnie miecz naszego przyjaciela dostarczy� mu fa�szywego sygna�u �sw�j�. Autentyki to wolni strzelcy, wystarczaj�co sprytni, by samodzielnie podejmowa� decyzje i w�a�nie dlatego, rzecz jasna, s� zupe�nie nieprzydatni dla takich jak ty czy ja.

��Przesta� gl�dzi� jak jaki� pieprzony handlarz broni� i zr�b co�!�� krzycz� na ma�ego zausznika, ale on tylko wzrusza drobnymi szarymi ramionami i wzdycha.

��Obawiam si�, �e ju� za p�no, kole�.

��Ty si� obawiasz!�� krzycz� mu prosto w twarz.�� To nie na ciebie czekaj� w Hadesie, przyjacielu. Trzysta lat. Na pewno wymy�lili dla mnie co� naprawd� bolesnego i okropnego. Trzysta lat, kurwa!

��Uspok�j si�, cz�owieku. Nie potrafisz stawi� czo�a �mierci z godno�ci�?

��Pieprz� godno��! Ja chc� �y�!

��Hmm. Dobrze�� stwierdza ma�y zausznik, gdy wielki sukinsyn znika z ekranu. Gdzie� za drzwiami sypialni rozlega si� �omot i dr�y pod�oga.

��No nie!�� Mocz� ��ko, tak po prostu, nie mog� si� powstrzyma�.�� Mamusiu, tatusiu!

Drzwi otwieraj� si� z hukiem. Wielki jasnow�osy sukinsyn stoi w progu, wype�niaj�c sob� ca�y otw�r. Jest jeszcze wi�kszy, ni� wygl�da� na monitorze. Jego pieprzony miecz jest prawie taki d�ugi jak ja. Kurcz� si� w ��ku i dygocz� ca�y. Wojownik musi pochyli� g�ow�, gdy przechodzi przez pr�g, by unikn�� uderzenia he�mem z g�ow� wilka w sufit.

��W�w� w czym problem, dryblasie?�� pytam tego typa.

��W niczym, m�j synu�� odpowiada i podchodzi do ��ka. Prawdziwy cz�owiek-g�ra. Unosi nade mn� miecz.

��B�agam, daj mi jeszcze jedn� szans�, kolego. Mo�esz mie� wszystko, co�

Chlast.

Wstrz�s, jakiego jeszcze nigdy nie czu�em; jakby B�g uderzy� mnie w twarz albo przep�yn�� przeze mnie pr�d o napi�ciu miliarda wolt�w. Gwiazdy, �wiat�o i zawroty g�owy. Widz�, �e miecz spada na mnie, b�yskaj�c w �wietle, widz� wyraz maluj�cy si� na twarzy wielkiego skuba�-ca i s�ysz� cichutki pisk przy uchu�� cichutki dziwny odg�os, przypominaj�cy chichot. M�g�bym przysi�c� jak chichot, naprawd�.

Stary oferma w urzku nie rzyu. Czaszka roz��pana jak gnijoncy kokos. Te maue stwo�enie na jego ramienic znikneuo w kuembie dym�. Za-krenciuo mi sie w guowie i zobaczyuem gwiazdy. Mugbym przysionc, �e facet w �urzku wyglondau inaczej nirz wtedy gdy wszeduem do pokoj�. Jego wuosy nie byuy takie szaroblond, prawda?

��No c� Na szcz�cie zadzia�a�o to cholerne przenoszenie. Jak si� czujesz, rycerzu?

To cheum sie odezwau. Usiaduem na urzku i zdiouem go, rzeby spoj�e� na guowe wilka.

��Trohe dziwnie�� odparuem.

��Nieswojo�� powiedziau cheum, a mal�tka guowa wilka pokiwaua do mnie i wyszcze�yua zemby w �miechu.�� Trudno si� dziwi�. Przyjdziesz do siebie. M�j wielki intelekt przetrwa� transkrypcj� zupe�nie nie naruszony, wi�c nie przypuszczam, by po wiernym przes�aniu tak ogromnej biblioteki umys�u by�a cho�by minimalna szansa na uszkodzenie broszury twojej �wiadomo�ci. A teraz do rzeczy. Obwody statku w ko�cu u�wiadomi�y sobie fakt, �e na pok�adzie znajduje si� intruz. Nie pogodz� si� z tym, �e jeste� prawowitym w�a�cicielem, a ja potrzebuj� jeszcze troch� czasu, by przestawi� obwody telepatyczne w tym komicznym he�mie, wi�c zje�d�ajmy st�d, zanim statek zwieje. O ile pami�tam, to poci�ga za sob� wybuch termoj�drowy, a w�tpi�, bym nawet ja lub ten cudowny miecz, kt�ry trzymasz w r �kach, zdo�a� ochroni� ci� przed nim, wi�c pora i��.

��Roz�mie, pszyjacielu�� odpowiadam i wstaje zakuadajonc cheum spowrotem. Cz�uem sie �wietnie, je�li nie liczy� mojej guowy. Tak jakbym miau sen i wua�nie sie ob�dzi�, rozomiesz? Co� o tym, �e byuem starym czuowiekiem. Jak ten w urzku. Mniejsza o to. Wykombin�je to pu�niej. Lepiej wydosta� sie z zamk�, skoro guowa wilka tak muwi. Podniosuem muj miecz i pobieguem do d�wi wyj�ciowych. Znow�, k�rwa, bez skarb�, ale pszecierz nie morzna zdoby� wszyskiego. Nie ma bidy. Jest jeszcze caua masa innych zamkuf, czarodziejuf i staryh barba-�y�cuf i wszelkih�

Rzy� nie �miera�, co?

��Wyobra� sobie, �e mia�em t� cholern� p�yt� przez trzy lata, zanim zda�em sobie spraw�, �e Fay Fife to kalambur. No wiesz, �Sk�d jeste�?� �Jestem z hrabstwa Fife��� wyzna� Stewartowi, kr�c�c g�ow�.

��Kapujꠗ odpar� Stewart.

��Bo�e, czasami jestem takim g�upcem�� powiedzia� szeptem, przygl�daj�c si� ze smutkiem swojej puszce exportu.

��Kapujꠗ powt�rzy� Stewart, pokiwa� g�ow� i wsta�, by obr�ci� p�yt� na drug� stron�.

Wyjrza� przez okno na miasto i odleg�e drzewa w g�rskiej dolinie. Jego zegarek wskazywa� 2:16. Robi�o si� ju� ciemno. Przypuszczalnie byli blisko przesilenia zimowego. Poci�gn�� nast�pny �yk.

Wypi� ju� pi�� lub sze�� puszek i wygl�da�o na to, �e b�dzie musia� przenocowa� u Stewarta lub wr�ci� do Edynburga poci�giem. Poci�g, pomy�la�. Od lat nie jecha� kolej�. By�oby fajnie pojecha� poci�giem z Dunfermline i przejecha� po starym mo�cie; m�g�by wyrzuci� monet� i zapragn��, by Gustave sko�czy� ze sob� albo �eby Andrea zasz�a w ci��� i chcia�a wychowa� swoje dziecko w Szkocji, albo� Przesta�, idioto, upomnia� siebie w duchu. Stewart znowu usiad�. Rozmawiali o polityce. Zgodzili si�, �e gdyby naprawd� zale�a�o im na tym, w co pono� wierzyli, byliby teraz w Nikaragui, walcz�c za sandinist�w. Rozmawiali o dawnych czasach, dawnej muzyce, dawnych znajomych, nigdy jednak o niej. Rozmawiali o programie gwiezdnych wojen, do kt�rego realizacji w�a�nie przyst�pi�a Wielka Brytania. Nie by� to dla nich abstrakcyjny temat; obaj znali naukowc�w, kt�rzy pracowali nad komputerowymi uk�adami optycznymi; Pentagon interesowa� si� ich badaniami.

Rozmawiali o nowej katedrze parapsychologii na uniwersytecie oraz o programie na temat �nienia na jawie, kt�ry obaj widzieli w telewizji par� tygodni wcze�niej (powiedzia�, �e oczywi�cie by� interesuj�cy, ale pami�ta� czasy, gdy teorie Danikena te� by�y �interesuj�ce�).

Rozmawiali o historii, przytaczanej w ubieg�ym tygodniu w telewizji i w prasie, o rosyjskim in�ynierze�� emigrancie politycznym mieszkaj�cym we Francji, kt�ry rozbi� samoch�d w Anglii; znaleziono w nim sporo pieni�dzy i podejrzewano, �e Rosjanin pope�ni� we Francji jakie� przest�pstwo. Najwyra�niej zapad� w �pi�czk�, ale wygl�da�o na to, �e zdaniem lekarzy symuluje.

��My, in�ynierowie, jeste�my przebieg�ymi sukinsynami�� powie dzia� Stewartowi.

Rozmawiali w istocie niemal o wszystkim, opr�cz tego, o czym naprawd� chcia�by rozmawia�. Stewart pr�bowa� poruszy� ten temat, ale on za ka�dym razem przy�apywa� si� na tym, �e ucieka od niego; program o �nieniu na jawie wyp�yn�� w ich rozmowie, poniewa� by� ostatni� rzecz�, o kt�r� posprzecza� si� z Andre�. Stewart nie naciska� go. Mo�e po prostu musia� porozmawia�, o czymkolwiek.

��Jak tam wasze dzieciaki?�� zapyta�.

Stewart mia� w domu co� do jedzenia i zapyta�, czy nie zechcia�by czego� przegry��, ale on nie czu� si� g�odny. Wypalili kolejnego skr�ta, on opr�ni� kolejn� puszk�; rozmawiali. Popo�udniowy mrok g�stnia� coraz bardziej. Po pewnym czasie Stewart poczu� si� zm�czony i stwierdzi�, �e utnie sobie drzemk�. Nastawi budzik i wstanie, by zrobi� herbat�. Po zjedzeniu jakiego� posi�ku mogliby p�j�� na piwo.

S�ucha� starych nagra� Jefferson Airplane przez s�uchawki, ale p�yta by�a porysowana. Przejrza� ksi�gozbi�r swojego przyjaciela, popijaj�c z puszki i dopalaj�c resztki skr�ta. W ko�cu podszed� do okna i sta� przy nim, spogl�daj�c nad �upkowymi dach�wkami na park, g�rsk� dolin�, zrujnowany pa�ac i opactwo.

�wiat�o powoli znika�o z zachmurzonego nieba. Pali�y si� uliczne latarnie, a drogi by�y zapchane zaparkowanymi lub powoli poruszaj�cymi si� samochodami, niew�tpliwie pe�nymi amator�w �wi�tecznych zakup�w. Wyprane ze �wiat�a niebo wisia�o ci�ko nad dolin�. Zastanawia� si�, jak wygl�da�o to miejsce, gdy pa�ac by� jeszcze siedzib� kr�l�w.

I Kr�lestwo Fife. Obecnie niewielki obszar, wtedy jednak wystarczaj�co rozleg�y. Rzym te� by� ma�y na pocz�tku, ale to go nie powstrzyma�o; jak wygl�da�by �wiat, gdyby jaka� cz�� Szkocji�� zanim jeszcze zaistnia�o pa�stwo o tej nazwie�� rozkwit�a tak jak dawniej Rzym. Nie, wtedy nie by�o tutaj przesz�o�ci, spu�cizny historycznej. Ateny, Rzym, Aleksandria mia�y biblioteki, gdy my mieli�my jedynie forty. Nie byli�my dzikusami, ale te� daleko by�o nam do miana cywilizowanych. Gdy stali�my si� gotowi odegra� swoj� rol�, by�o ju� za p�no; zawsze dzia�ali�my za wcze�nie albo byli�my sp�nieni, a najlepsze rzeczy zrobili�my dla innych.

Czu�, �e przemawia przez niego sentymentalny szkocki nacjonalizm. Mo�e lepiej kszta�towa� �wiadomo�� klasow�? No c�, rzeczywi�cie.

Jak ona mog�a to zrobi�? Mniejsza o fakt, �e to by� jej dom�� tu w�a�nie mieszka�a jej matka, jej pierwsi przyjaciele, tutaj ukszta�towa�o si� tyle jej najwcze�niejszych wspomnie� i jej charakter�� jak mog�a zostawi� to, co mia�a? Mniejsza o niego; ch�tnie pomin��by siebie w tym r�wnaniu, ale ona mia�a tyle�� do zrobienia i do prze�ycia� Jak mog�a to zrobi�?

Po�wi�cenie si�, kobieta w cieniu m�czyzny, dbaj�ca o niego, stawiaj�ca si� na drugim mieescu: by�o to sprzeczne ze wszystkim, w co wierzy�a Andrea.

On nadal nie potrafi� rozmawia� z ni� o tym w nale�yty spos�b. Serce zabi�o mu szybciej; odstawi� puszk�, rozmy�laj�c. Tak naprawd� nie wiedzia�, co takiego chce powiedzie�, wiedzia� jedynie, �e chce z ni� rozmawia�, trzyma� w ramionach, po prostu by� z ni� i wyrazi� wszystko, co do niej czuje. Powinien wyzna� jej wszystkie swoje uczucia, to, co my�la� o Gustavie, o niej, o sobie. By�o to wa�ne, psiakrew.

Opr�ni� puszk�, wrzuci� do niej peta, po czym starannie zgni�t� czerwon� blach�. Ze zgi�tego aluminiowego naro�nika skapn�o na jego d�o� troch� piwa. Wytar� r�ce. Powinienem jej powiedzie�. Powinienem porozmawia� z ni� teraz. Co robi�a tego wieczoru? By�y w domu, prawda? Tak, s� obie. Jaka� impreza, na kt�r� zosta�em zaproszony, ale chcia�em si� zobaczy� ze Stewartem. Zadzwoni� do niej. Podszed� do telefonu.

Zaj�ty. Prawdopodobnie kolejna godzinna rozmowa z Gustave�em; nawet gdy by�a tutaj, wydawa�o si�, �e po�ow� czasu sp�dza z nim. Od�o�y� telefon i z wal�cym sercem i poc�cymi si� d�o�mi chodzi� po pokoju. Musia� si� wysika�. Poszed� do �azienki, a potem umy� r�ce, wyp�uka� usta jakim� p�ynem. Nie czu� si� nawet oszo�omiony ani pijany. Znowu spr�bowa� uzyska� po��czenie; identyczny sygna�. Stan�� przy oknie. Gdyby przysun�� si� do szyby i popatrzy� prosto w d�, ujrza�by swojego jaguara. Bia�a ob�a zjawa na ciemnej ulicy. Znowu spojrza� na zegarek. Czu� si� �wietnie: ca�kowicie trze�wy. Got�w do jazdy.

Czemu nie?�� pomy�la�. Wystartowa� bia�ym juguarem w zmierzch, pojecha� na autostrad� i zala� most drogowy ha�asem zwi�kszaj�cego obroty silnika; arogancki u�miech i bolesny ryk w uszach biednego sukinsyna pobieraj�cego od ciebie op�at� Cholera; pe�ne strachu i obrzydzenia, bardzo thompsonowskie. Trzymaj, ch�opcze. Lektura tej cholernej ksi��ki zawsze sprawia�a, �e potem jecha�o si� odrobin� szybciej. Ponosisz win� za s�uchanie �White Rabbit� przed paroma minutami. To w�a�nie przebra�o miar�. Nie, daj sobie spok�j z jazd�. Zbyt du�o wypi�e�.

Diab�a tam. Wszyscy to robi� o tej porze roku. Psiakrew, lepiej je�d�� po pijanemu ni� wi�kszo�� ludzi na trze�wo. Po prostu nie przejmuj si�, dasz sobie rad�. Przecie� znasz drog�. W mie�cie jed� bardzo ostro�nie, na wypadek, gdyby jaki� dzieciak wybieg� na jezdni�, masz przecie� spowolnione reakcje, a potem spokojnie autostrad�. Z dozwolon� pr�dko�ci� lub nawet wolniej, �adnego przeganiania miejscowego rajdowca-ma�olata w fordzie capri ani robienia brzydkich niespodzianek okularnikom w BMW. Po prostu nie daj si� zastraszy�, po prostu zachowaj skupienie, nie my�l o Czerwonych Rekinach czy Walach Bia�ych, wypr�bowuj�c zawieszenie na betonowych murkach b�d� sztucznych zaspach na bezkolizyjnych skrzy�owaniach. Po prostu nie przejmuj si�, s�uchaj muzyki. Mo�e cioci Joanie. Czego� koj�cego. Nie usypiaj�cego, lecz spokojnego, nie za bardzo ekscytuj�cego, niczego takiego, co prawa stopa s�yszy i zaraz dociska peda� do deski. Nic w tym gu�cie� Ostatni raz spr�bowa� si� dodzwoni�. Potem poszed� odwiedzi� Stewarta, kt�ry spa� spokojnie i tylko obr�ci� si� na drugi bok, gdy on zagl�da� do sypialni, z dala od blasku �wiata w korytarzu. Skre�li� par� s��w do przyjaciela i zostawi� kartk� przy budziku. Zabra� swoj� star� kurtk� motocyklow� i szalik z monogramem i opu�ci� mieszkanie.

Wydostanie si� z miasta zaj�o mu troch� czasu. Wcze�niej spad� przelotny deszcz; ulice by�y mokre. Gdy przemyka� si� jaguarem w�r�d samochod�w, pu�ci� �Steeltown� Big Country; mia� wra�enie, �e pasuje do miejsca narodzin Carnegiego. Nadal czu� si� �wietnie. Wiedzia�, �e nie powinien prowadzi� i wola� nie my�le�, co wykaza�by alkomat, ale przecie� jedna�� trze�wa�� cz�� jego �wiadomo�ci obserwowa�a i ocenia�a jego poczynania; i dojecha�by, poradzi�by sobie, gdyby si� nie zdekoncentrowa� i nie mia� pecha. Gdy zmierzaj�c do autostrady, zobaczy� przed sob� pusty odcinek drogi, obieca� sobie, �e wi�cej tego nie zrobi. Tylko ten raz, bo przecie� to wa�ne. I b�d� bardzo ostro�ny.

W tym miejscu jezdnia mia�a dwa pasma; pozwoli�, by samoch�d da� susa naprz�d, i wyszczerzy� z�by w u�miechu, gdy si�a bezw�adno�ci wcisn�a go w fot�l.

��Uwielbiam s�ucha� warczenia tego silnika�� mrukn�� pod nosem.

Wyci�gn�� kaset� z nagraniami Big Country z japo�skiego odtwarzacza, bocz�c si� na siebie za przekroczenie dozwolonej pr�dko�ci. Pozwoli�, by prz�d auta opad�; zwolni�.

Co� niezbyt wrzaskliwego i ekscytuj�cego na dojazd i przejazd przez wielki szary most. �Bridge Over Troubled Water�?�� pomy�la�, u�miechaj�c si� szeroko. Nie mia�em tego w samochodzie od wiek�w, �o�nierzu.

Mia� natomiast nagrania Lone Justice i �How Will the Wolf Survive?� Los Lobos na drugiej stronie ta�my; podni�s� kaset� i rzuci� na ni� okiem, gdy zbli�a� si� do autostrady. Nie, pragn�� us�ysze� Meksy-kan�w z Teksasu natychmiast, a nie chcia� czeka�, a� ta�ma si� przewinie. W takim razie pozostaj� tylko Pogues. �Rum Sodomy the Lash�; cholernie fajne melodie do monotonnej jazdy. Nie szkodzi, �e z odrobin� wrzask�w. Przynajmniej nie pozwalaj� cz�owiekowi zasn��. Tylko nie pr�buj dostosowywa� tempa jazdy do muzyki. No, prosz�

Wjecha� na M90 i skierowa� si� na po�udnie. Niebo nad pstrokatymi chmurami by�o ciemnoniebieskie. Bardzo �agodny wiecz�r; prawie nie czu� ch�odu. Jezdnia wci�� by�a mokra. �piewa� razem z Pogues i stara� si� nie jecha� zbyt szybko. Poczu� pragnienie; w kieszeni drzwi le�a�a zwykle puszka coca-coli lub im bru, ale tym razem nic nie znalaz�; zapomnia� w�o�y� now�. Ostatnio zapomina� o zbyt wielu rzeczach. Po tym, jak paru kierowc�w b�ysn�o mu ostrzegawczo, w��czy� �wiat�a mijania.

Wjecha� na wzg�rze mi�dzy Inverkeithing a Rosyth i zobaczy� �wiat�a obrysowe mostu drogowego: nag�e bia�e b�yski na iglicach dw�ch wielkich wie�. Widok naprawd� �enuj�cy; wola� stare czerwone �wiat�a. Zjecha� na lewy pas, by przepu�ci� forda sierr� i obserwowa�, jak znikaj� jego tylne �wiat�a. Normalnie nie pu�ci�bym ci tego p�azem, kolego�� pomy�la�.

Rozpar� si� w fotelu i uderza� palcami w kierownic� w takt muzyki. Droga zmierza�a ku schodkowemu wyci�ciu w ska�ach; w �wiat�ach reflektor�w b�ysn�� znak wskazuj�cy drog� do North Queensferry. M�g� tam zjecha�, znowu stan�� pod mostem kolejowym, ale przed�u�anie tej podr�y nie mia�o sensu; by�oby kuszeniem losu.

Po co ja to robi�?�� zastanawia� si�. Czy to naprawd� co� zmieni? Nie znosz� ludzi, kt�rzy je�d�� po pijanemu, wi�c czemu u diab�a sam to robi�?

Pomy�la�, by zawr�ci�, pojecha� jednak drog� do North Queensferry. Znajdowa� si� tam dworzec kolejowy; m�g�by zaparkowa�, wsi��� od poci�gu w dowoln� stron� ale min�� ju� ostatni zjazd przed mostem. Do diab�a z tym. Mo�e zatrzyma si� po drugiej stronie, w Dalme-ny, i zaparkuje tam, zamiast ryzykowa� kosztowne malowanie karoserii po st�uczce w godzinach przed�wi�tecznego szczytu w Edynburgu. Wr�ci po przekl�ty w�z rano. I nie zapomni o w��czeniu wszystkich alarm�w.

Droga opu�ci�a skalny prze�om. Zobaczy� South Queensferry, przysta� jachtow� w Port Edgar, szyld z napisem VAT 69 tamtejszej desty-larni, �wiat�a fabryki Hewlett Packarda oraz most kolejowy, ciemny w resztkach �wiat�a odbitego przez zwierciad�o nieba. Za nim nast�pne �wiat�a: port prze�adunkowy ropy naftowej Hound Point, kt�rego podwykonawcami zostali i, jeszcze dalej, �wiat�a Leith. Puste metalowe ko�ci starego mostu kolejowego przypomina�y barw� zaschni�t� krew.

Ty pieprzona kr�lewno, pomy�la�. Wspania�a z ciebie konstrukcja. Tak delikatna z tee odleg�o�ci, tak masywna i silna z bliska. Wdzi�k i elegancja; doskona�o�� formy. Most wysokiej klasy; granitowe filary, najlepsza stal okr�towa i nie ko�cz�ce si� malowanie� Rzuci� okiem na jezdni� mostu, �agodnie wznosz�c� si� ku podwieszonemu szczytowi. Nawierzchnia by�a nieco wilgotna, ale nie widzia� powod�w do niepokoju. �adnych problem�w. Tak czy owak, nie jecha� zbyt szybko; trzyma� si� lewego pasa i zerka� na most kolejowy w dole rzeki. Na przwe-ciwleg�ym kra�cu wysepki pod jego �rodkowym segmentem mrugn�o jakie� �wiat�o.

Pewnego dnia jednak nawet ty przestaniesz istnie�. Nic nie trwa wiecznie. Mo�e w�a�nie to chc� powiedzie� Andrei. By� mo�e pragn� powiedzie�: �Nie, oczywi�cie, �e nie mam nic przeciwko temu. Musisz jecha�. Nie mog� mu tego sk�pi�. To samo zrobi�aby� dla mnie, a ja dla ciebie. Tylko �e szkoda, to wszystko. Jed�. Wszyscy jako� to prze�yjemy. Mo�e dobra��

Uzmys�owi� sobie, �e jad�ca przed nim ci�ar�wka zje�d�a nagle na prawy pas i ujrza� przed sob� jaki� samoch�d. Sta�, porzucony na lewym pasie. Wstrzyma� oddech i nadepn�� na peda� hamulca, pr�buj�c jednocze�nie skr�ci�, ale by�o ju� za p�no.

Nigdy si� nie dowiedzia�, jak d�ugo trwa�a ta chwila, zd��y� tylko zrozumie�, �e samoch�d przed nim to MG i �e nikogo w nim nie ma�� drobna fala ulgi na tsunami przera�enia�� i �e uderzy we�, i to mocno. Dostrzeg� w przelocie tablic� rejestracyjn�: VS co� tam. Czy�by numer z zachodniego wybrze�a? O�miok�tny symbol MG na baga�niku zepsutego auta p�yn�� ku pozbawionemu maskotki-emblematu pyskowi jaguara, gdy ten przechyli� si�, wbi� w jego karoseri� i jednocze�nie zacz�� si� �lizga�. On pr�bowa� zwiotcze�, rozlu�ni� si� i po prostu podda� si� sile bezw�adno�ci, ale ze stop� dociskaj�c� peda� hamulca do pod�ogi nie by�o to mo�liwe. Pomy�la�: Ty g�up�

Wyko�czony na zam�wienie bia�y jaguar, numer rejestracyjny 233FS, uderzy� w baga�nik MG. M�czyzna kieruj�cy jaguarem zosta� rzucony do przodu i w g�r�, gdy jego samoch�d przekozio�kowa�. Pas bezpiecze�stwa wytrzyma�, ale ma�e ko�o kierownicy uderzy�o go w klatk� piersiow� niczym m�ot kowalski.

Niskie faliste wzg�rza pod ciemnym niebem; dolna powierzchnia obni�aj�cych si� czerwonych chmur wydaje si� powtarza� �agodne kontury ziemi. Powietrze jest g�ste i ci�kie; pachnie krwi�.

Pod�o�e jest rozmok�e, ale nie od wody. Jak�kolwiek wielk� bitw� stoczono tutaj, na tych wzg�rzach, kt�re wydaj� si� ci�gn�� bez ko�ca, ziemia zosta�a sk�pana we krwi. Wsz�dzie le�� cia�a�� wszystkich gatunk�w zwierz�t i ludzi wszystkich kolor�w sk�ry i ras. W ko�cu natrafiam na niskiego, ciemnow�osego m�czyzn� zajmuj�cego si� zw�okami.

Ma na sobie �achmany. Ostatnim razem spotkali�my si� w� Moc-ca? (Occam? Co� w tym rodzaju), gdy ch�osta� fale swoim �elaznym batogiem. Teraz chodzi o cia�a. Martwe cia�a; sto smagni�� ka�de, je�eli jeszcze jest co ch�osta�. Obserwuj� go przez pewien czas.

Jest spokojny i metodyczny, bije ka�dego trupa dok�adnie sto razy, zanim przejdzie do nast�pnego. Nie preferuje �adnego gatunku, p�ci, wielko�ci ani koloru sk�ry; ka�de zw�oki ok�ada z tak� sam� determinacj� i si��. O ile to mo�liwe, po plecach, ale poza tym tak, jak le��. Jedynie wtedy, gdy s� w pe�nej zbroi, dotyka ich, pochylaj�c si� sztywno, �eby �ci�gn�� przy�bic� lub rozpi�� pasek na piersi.

��Cze�栗 m�wi.

Stoj� w pewnej odleg�o�ci, na wypadek gdyby mia� rozkaz wych�o-sta� wszystkich na polu bitwy�� bez wzgl�du na okoliczno�ci.

��Pami�tasz mnie?�� pytam. G�adzi sw�j cholerny bicz.

��Tego nie mog� powiedzie栗 odpowiada. M�wi� mu o mie�cie nad morzem. Kr�ci g�ow�.

��Nie, to nie ja.

Przez chwil� grzebie niemrawo w swoich brudnych szatach, po czym wyci�ga ma�� kart�. Wycieraj� strz�pem swojego ubrania, a nast�pnie wysuwa do mnie r�k�. Z dusz� na ramieniu robi� krok naprz�d.

��We� j��� m�wi, kiwaj�c g�ow�.�� Mia�em ci j� da�. Prosz�. Pochyla si� do przodu. Bior� kart� i cofam si�. To tr�jka karo.

��Do czego s�u�y?�� pytam.

Wzrusza ramionami i wyciera d�o� trzymaj�c� bicz o postrz�piony r�kaw.

��Nie wiem.

��Kto ci j� da�? Sk�d wiedzieli�

��Czy naprawd� musisz zadawa� wszystkie te pytania?�� pyta, kr� c�c g�ow�.

Jest mi wstyd.

��Chyba nie.�� Unosz� kart� do g�ry.�� Dzi�kuj�.

��Nie ma za co.

Ju� zapomnia�em, jak �agodnie brzmia� jego g�os. Odwracam si�, by odej��, po czym ogl�dam si� na niego.

��Jeszcze jedno.�� Ruchem g�owy wskazuj� na cia�a za�miecaj�ce ziemi� jak opad�e li�cie.�� Co tu si� wydarzy�o? Co si� sta�o z tymi wszystkimi lud�mi?

Wzrusza ramionami.

��Nie s�uchali swoich sn�w�� odpowiada i powraca do swojego za dania.

Znowu ruszam ku odleg�ej linii �wiat�a, kt�ra wype�nia horyzont niczym �y�a bia�ego z�ota.

Opu�ci�em miasto w niecce wyschni�tego morza; oddala�em si� od niego po torze kolejowym w tym samym kierunku co poci�g Marsza�ka Polnego, zanim zosta� zaatakowany. Po�cigu nie by�o, ale gdy szed�em, s�ysza�em odg�osy wystrza��w armatnich dochodz�ce z miasta.

Krajobraz stopniowo stawa� si� mniej surowy. Natrafi�em na wod�, a po pewnym czasie i drzewa owocowe. Klimat ociepli� si�. Czasem widywa�em ludzi, podr�uj�cych samotnie, jak ja, b�d� w grupach. Trzyma�em si� od nich z daleka, a oni unikali mnie. Gdy stwierdzi�em, �e mog� bezpiecznie chodzi� i znajdowa� �ywno�� i wod�, sny pojawia�y si� ka�dej nocy.

Zawsze chodzi�o o tego samego bezimiennego m�czyzn� i to miasto. Sny pojawia�y si� i znika�y. Widzia�em wiele, niczego jednak wyra�nie. Wydaje mi si�, �e dwa razy omal nie przypomnia�em sobie imienia m�czyzny. Zacz��em s�dzi�, �e moje sny s� rzeczywisto�ci� i ka�dego rana budzi�em si� pod drzewem lub jakimi� ska�ami, oczekuj�c przebudzenia w nast�pnym wcieleniu, innym �yciu; na pocz�tek wystarczy�oby czyste szpitalne ��ko� Ale nie. Zawsze by�em tutaj, na umiarkowanie ciep�ych nizinach, kt�re w ko�cu zmieni�y si� w pole bitwy i na kt�rych dopiero co spotka�em cz�owieka z biczem.

Na horyzoncie widz� �wiat�o.

Zmierzam ku niemu. Przypomina s�o�ce schowane za brzeg chmur deszczowych; d�ugie, przes�oni�te powiek� oko ze z�ota. Ze szczytu wzg�rza spogl�dam na niskiego, pokrzywionego cz�owieka. Wci�� tam jest, bato�y jakiego� pad�ego w boju rycerza. Mo�e powinienem si� po�o�y� i pozwoli�, �eby mnie te� wysmaga�; czy to mo�liwe, by �mier� by�a jedynym sposobem przebudzenia si� z tego strasznego snu?

To wymaga�oby wiary. Nie wierz� w wiar�. S�dz�, �e istnieje, ale nie s�dz�, by dzia�a�a. Nie wiem, jakie obowi�zuj� tu regu�y. Nie mog� ryzykowa� zaanga�owania si� bez reszty w niepewne przedsi�wzi�cie.

Dochodz� do miejsca, gdzie ko�cz� si� chmury, a ciemne zbocza ust�puj� miejsca niskiemu urwisku. Dalej jest piasek.

Nienaturalne miejsce, my�l� sobie, spogl�daj�c na brzeg ciemnej chmury. Jest zbyt wyra�ne, zbyt jednolite, a granica pomi�dzy cienistymi spadkami terenu z armiami zabitych i z�otym piaszczystym nieu�ytkiem zbyt dok�adnie okre�lona. Gor�cy podmuch od strony piasku porywa intensywn� wo� st�chlizny znad pola bitwy. Mam przy sobie butelk� wody i troch� owoc�w. Moja kelnerska marynarka jest cienka, dawny p�aszcz Marsza�ka Polnego brudny. Nadal mam chusteczk�, trzymam j� jak glejt.

Skacz� z ostatniego wzg�rza na z�ocist� skarp�, rozbryzguj�c gor�cy piasek i ze�lizguj�c si� na dno pustyni. Powietrze jest gor�ce i suche, wolne od zapach�w pola bitewnego, lecz pe�ne �mierci innego rodzaju; niesie jej zapowied� w samej swej ja�owo�ci, przep�ywaj�c nad miejscem, gdzie nie ma wody, strawy ani cienia.

Ruszam dalej.

Raz wydawa�o mi si�, �e umieram. Szed�em i czo�ga�em si�, nie znajduj�c nigdzie cienia. W ko�cu upad�em na osuwaj�ce si� zbocze wydmy. Wiedzia�em, �e nie zdo�am si� podnie�� bez wody, bez p�ynu, bez czego� do picia. S�o�ce tworzy�o bia�� dziur� w niebie tak intensywnie b��kitnym, �e a� bezbarwnym. Na pr�no czeka�em, a� nadci�gn� chmury. W ko�cu pojawi�y si� ciemne, szerokoskrzyd�e ptaki. Kr��y�y nade mn�, wznosz�c si� wraz z niewidocznym pr�dem termicznym, wyczekuj�c.

Obserwowa�em je przez na wp� sklejone powieki. Wzlatywa�y wielk� spiral� nad pustyni�, jak gdyby nad moj� g�ow� wisia�a jaka� ogromna, niewidzialna �ruba, a one by�y po prostu skrawkami czarnego jedwabiu przyklejonymi do jej gwintu, obracaj�cymi si� wolno wraz z wielkim walcowatym trzonem.

I wtedy spostrzegam, �e na szczycie wydmy pojawia si� jeszcze jeden cz�owiek. Jest wysoki, muskularny i ma na sobie lekk� zbroj�; z�ociste ramiona i nogi barbarzy�cy s� nagie. Niesie olbrzymi miecz i zdobiony he�m, kt�ry trzyma w zagi�ciu ramienia. Mimo swych rozmiar�w wydaje si� przezroczysty i nierealny. Przenikam wzrokiem jego cia�o; mo�e to duch? Miecz po�yskuje w �wietle s�o�ca, lecz jest to st�umiony blask. Rycerz chwieje si�; nie widzi mnie. Dr��cym ruchem przyk�ada r�k� do czo�a, a potem wydaje si� rozmawia� z he�mem. S�aniaj�c si�, schodzi ku mnie; jego obute stopy zag��biaj� si� w piek�cym piasku. Nadal sprawia wra�enie, �e mnie nie dostrzega. W�osy ma pobiela�e od s�o�ca; sk�ra na jego twarzy, ramionach i nogach �uszczy si�. Miecz ci�gnie teraz za sob� po piasku. Zatrzymuje si� przy mych stopach, wpatrzony w dal. Chwieje si�. Czy�by przyszed� mnie zabi� tym wielkim mieczem? Mo�e przynajmniej czeka mnie szybka �mier�.

Stoi, wci�� si� chwiej�c, ze wzrokiem utkwionym w mglist� dal. M�g�bym przysi�c, �e stoi zbyt blisko mnie, za blisko moich st�p, jak gdyby jego stopy w jaki� niewyt�umaczony spos�b znalaz�y si� w moich. Le�� i czekam. On stoi nade mn�, usi�uj�c utrzyma� si� na nogach; gdy tak pr�buje zachowa� r�wnowag�, nagle wysuwa w bok r�k�. He�m spoczywaj�cy w zagi�ciu ramienia spada na piasek. Rozlega si� krzyk zdobi�cej go wilczej g�owy.

Wojownik przewraca oczami, b�yskaj� ich bia�ka. Zgina si� wp�. Zamykam oczy, przygotowany na to, �e przygniecie mnie, padaj�c.

Nic nie czuj�. Nic te� nie s�ysz�; barbarzy�ca nie upada na piasek obok mnie, a gdy otwieram oczy, nie ma �ladu ani po nim, ani po he�mie, kt�ry upu�ci�. Znowu gapi� si� w niebo, na spl�tan� podw�jn� spiral� kr���cych ptak�w, zwiastun�w �mierci.

Ostatkiem si� zrzuci�em z siebie opo�cz� i marynark� i obna�y�em klatk� piersiow� przed niewidzialn�, obracaj�c� si� �rub� na niebie. Przez pewien czas le�a�em na wydmie z rozpostartymi r�kami i nogami; nieopodal wyl�dowa�y dwa ptaki. Nie poruszy�em si�.

Jeden z nich uderzy� mnie haczykowatym dziobem w r�k�, a potem odskoczy� do ty�u. Le�a�em nieruchomo, czekaj�c.

Gdy rzuci�y mi si� do oczu, chwyci�em je za szyje. Ich krew by�a g�sta i s�ona, ale mnie przypomina�a smakiem �ycie.

Widz� most. Z pocz�tku jestem przekonany, �e mam halucynacje. Potem wydaje mi si�, �e to fatamorgana, co�, co wygl�da jak most odbity w powietrzu i tylko w moich spieczonych, op�tanych oczach przybiera jego posta�. Podchodz� bli�ej, po zboczach pokrytych lgn�cymi do st�p, uk�adaj�cymi si� w fa�dy kryszta�kami i przez bij�cy od nich �ar. Na g�owie mam chusteczk� chroni�c� g�ow� przed s�o�cem. Most�� d�uga, nier�wna linia stalowych wierzcho�k�w�� iskrzy si� w oddali.

Przez ca�y dzie� powoli zbli�am si� do�, odpoczywaj�c tylko przez kr�tki czas, gdy s�o�ce jest w zenicie. Czasami wspinam si� na szczyt d�ugiej wydmy, by sprawdzi�, czy most nadal tam jest. Dzieli mnie od niego par� mil, gdy moje omamione oczy dopuszczaj� wreszcie do mnie prawd�: most jest w ruinie.

G��wne segmenty w wi�kszo�ci s� nienaruszone, ale elementy ��cz�ce, owe prz�s�a, owe mostki w obr�bie mostu zawali�y si� b�d� zosta�y zniszczone, a wraz z nimi znikn�a cz�� okalaj�cych je budowli. Most bardziej przypomina zbi�r odizolowanych o�miobok�w ni� ci�g sp�aszczonych sze�ciok�t�w. Jego stopy nadal stoj�, ko�ci wci�� si� wznosz�, lecz ramiona ��cz�ce znikn�y.

Nie widz� �adnego ruchu, �adnych b�ysk�w �wiat�a. Wiatr rozdmuchuje piasek nad wydmami, ale od wysokiego ochrowego szkieletu mostu nie dociera �aden d�wi�k. Stoi w piasku�� poblad�y, wychudzony i poszczerbiony�� a powolne z�ociste fale otulaj� granitowe coko�y jego podp�r i dolne budynki.

W ko�cu, wdzi�czny losowi, wkraczam w cie� mostu. Pal�cy wiatr z j�kiem przelatuje mi�dzy wysokimi d�wigarami. Natrafiam na schody i wspinam si� po nich. Jest gor�co i znowu czuj� pragnienie.

Poznaj� to miejsce. Wiem, gdzie jestem.

Nigdzie nie ma ludzi. Nie widz� wprawdzie szkielet�w, ale te� nie znajduj� nikogo, kto prze�y�. Na pomo�cie kolejowym dostrzegam par� starych, przyrdzewia�ych do szyn wagon�w i lokomotyw; w ko�cu sta�y si� cz�ci� mostu. Piasek dolecia� nawet tutaj, k�ad�c si� ��toz�otym cieniem przy szynach i zwrotnicach.

Moja dawna spelunka, a jak�e. U Dissy Pitton. Lokal uleg� zniszczeniu; liny, kt�rymi przymocowano do sufitu sto�y i krzes�a, w wi�kszo�ci zosta�y poprzecinane. Kanapy, fotele i sto�y le�� na zakurzonej pod�odze niczym zw�oki z odleg�ej przesz�o�ci. Par� zwisa jeszcze krzywo na linach przyczepionych w dw�ch lub jednym naro�u; kaleki w�r�d nieboszczyk�w. Id� do Sali z Widokiem na Morze.

Kiedy� siedzia�em tu razem z Brookiem. Dok�adnie w tym miejscu. Wygl�dali�my przez okno, a on skar�y� si� na balony zaporowe; wtedy przelecia�y samoloty. Pustynia b�yszczy teraz w jaskrawym s�o�cu.

Gabinet doktora Joyce�a; nie, nie jego. Nie poznaj� �adnego mebla, ale z drugiej strony on stale si� przeprowadza�. �aluzje, nadymaj�ce si� delikatnie w rozbitych oknach, wygl�daj� identycznie.

D�ugi spacer prowadzi mnie do opuszczonego letniego mieszkania Arrol�w. Jest do po�owy zanurzone w piasku. Drzwi stoj� otworem. Wida� jedynie wierzcho�ki wci�� przykrytych prze�cierad�ami mebli. Kominek skry� si� pod falami piachu; ��ko r�wnie�.

Powoli wchodz� z powrotem na pomost kolejowy i stoj�c, spogl�dam na iskrz�ce si� piaski wok� mostu. U moich st�p le�y pusta butelka. Chwytam j� za szyjk� i zrzucam z pomostu. Opada �ukiem na piasek, obracaj�c si� w locie i migocz�c w �wietle s�o�ca.

P�niej nadci�ga wiatr; przelatuje ze �wistem przez most, omiata mnie i smaga. Tul� si� w k�cie, obserwuj�c, jak ostrze wiatru zlizuje farb� z blach niczym jaki� bezkresny j�zor.�� Poddaj� siꠗ m�wi� mu.

Piasek zdaje si� wype�nia� mi m�zg. Czuj� si� tak, jakby moja czaszka by�a dnem klepsydry.

��Poddaj� si�. Nie wiem. Rzecz lub miejsce. Ty mi to powiedz.

To chyba m�j w�asny g�os. Wiatr si� wzmaga. Nie s�ysz�, co m�wi�, ale wiem, co pr�buj� powiedzie�. Nagle nabieram pewno�ci, �e �mier� ma d�wi�k�� s�owo, kt�re ka�dy mo�e wypowiedzie� i kt�re przyniesie mu wieczny spoczynek. Staram si� przypomnie� sobie to s�owo, gdy nagle co� zgrzyta i obraca si� w oddali i czyje� r�ce wynosz� mnie z tego miejsca.

Wyja�nijmy jedn� rzecz do ko�ca: to wszystko sen. Pod ka�dym, dowolnym wzgl�dem. Obaj o tym wiemy. Tyle �e ty nie masz wyboru.

Znajduj� si� w d�ugim, pustym, odbijaj�cym echo pomieszczeniu; le�� w ��ku. Pod��czono mnie do kropl�wek. Od czasu do czasu przychodz� i przygl�daj� mi si� jacy� ludzie. Powierzchnia sufitu przypomina czasami bia�y tynk, czasami szary metal, czasami czerwon� ceg��, a czasami nitowane arkusze stali pomalowane na kolor krwi. W ko�cu u�wiadamiam sobie gdzie jestem: wewn�trz mostu, w �rodku jego wydr��onych metalowych ko�ci.

Jaki� p�yn s�czy si� do mego cia�a przez nos i wyp�ywa cewnikiem. Czuj� si� bardziej jak ro�lina ni� jak zwierz�, ssak, ma�pa, cz�owiek. Cz�� maszyny. Wszystkie procesy uleg�y spowolnieniu. Musz� znale�� drog� powrotu�� rozwali� zbiorniki, poci�gn�� za sznurek, zamkn�� przepustnic�?

Niekt�rzy z tych ludzi wygl�daj� znajomo.

Jest tutaj doktor Joyce. Nosi bia�� marynark� i zapisuje uwagi w clipboardzie. Jestem pewien, �e przed chwil� ujrza�em przelotnie Abberlaine Arrol, ale by�a w stroju piel�gniarki.

To pomieszczenie jest d�ugie i odbija echo. Czasem czuj� wo� �elaza i rdzy oraz farby i lekarstw. Zabrali mi kart�, kt�r� dosta�em w prezencie i szalik� To znaczy chusteczk�.

Wracamy do przytomno�ci, co? Doktor Joyce u�miecha si� do mnie. Unosz� na niego wzrok: Kim i gdzie jestem? Co si� ze mn� dzieje?

Opracowali�my now� terapi�, m�wi doktor jak do szczeg�lnie t�pego dziecka. Chcia�by pan, �eby�my j� wypr�bowali? Chcia�by pan? Mog�aby poprawi� pana stan. Prosz� to podpisa�.

Dawaa, dawaa. Je�li chcesz, podpisz� w�asn� krwi�. Dusz� bym ci odda�, gdybym s�dzi�, �e j� mam, ale nie przejmuj si�. A mo�e p�at m�zgu z paroma miliardami neuron�w? Porz�dnie dotarty, doktorku. Pierwszy troskliwy w�a�ciciel (chrz�kni�cie). Nawet nie bra�em go do ko�cio�a w niedziele�

Sukinsyny; to przecie� maszyna.

Musz� opowiedzie� wszystko, co pami�tam, maszynie, kt�ra wygl�da jak metalowa walizka na smuk�ym w�zku.

Troch� to trwa.

Sam na sam z maszyn�. Przez pewien czas by� tu ch�opak o ziemistej cerze, piel�gniarka, a nawet poczciwy stary doktor, ale ju� sobie poszli. Zosta�em tylko ja i ta maszyna. Zaczyna m�wi�.

��No c󿠗 stwierdza�

Pos�uchaj, ka�dy mo�e si� pomyli�. Czy to nie ma by� sezon� Nie, mniejsza o to. Ju� wszystko w porz�dku. By�em w b��dzie. Mea culpa, do cholery. Jestem Joe Contrite. Chcesz mojej krwi?

��No c󿠗 stwierdza maszyna�� twoje sny na ko�cu by�y prawid�owe. Te ostatnie, po twoim wyje�dzie. To naprawd� jeste� ty.

��Nie wierz� ci�� odpowiadam.

��Uwierzysz.

��Czemu?

��Poniewa� jestem maszyn�, a ty ufasz maszynom, rozumiesz je, a one ci� nie przera�aj�. Na ludzi reagujesz inaczej.

Zastanawiam si� nad tym, po czym zadaj� kolejne pytanie:

��Gdzie jestem? Maszyna odpowiada:

��Twoje prawdziwe ja, twoje cia�o znajduje si� obecnie na oddziale neurochirurgicznym Southern General Hospital w Glasgow. Zosta�e� przeniesiony z Royal Infirmary w Edynburgu� jaki� czas temu.

Maszyna sprawia wra�enie niepewnej.

��Nie wiesz?�� pytam.

��To ty nie wiesz�� odpowiada.�� Przenie�li ci�. To wszystko, co oboje wiemy. Mo�e przed trzema miesi�cami, mo�e przed pi�cioma lub nawet sze�cioma. Kiedykolwiek.�� W twoim �nie stanowi�o to oko�o dw�ch trzecich drogi. Terapie i lekarstwa, kt�re na tobie wypr�bowy-wali, zaburzy�y twoje poczucie czasu.

��Czy masz� czy ja� mam poj�cie, jaki dzi� dzie�? Jak d�ugo by�em nieprzytomny?

��To ju� troch� �atwiejsze pytanie. Siedem miesi�cy. Gdy Andrea Cramond odwiedzi�a ci� ostatnim razem, wspomnia�a co� o tym, �e za tydzie� s� jej urodziny i je�eli masz si� przebudzi�, by�by to najlepszy�

��OK�� m�wi� do maszyny.�� To oznacza pocz�tek lipca. Jej urodziny wypadaj� dziesi�tego.

��Wi�c ju� wiesz.

��Hm. I pewnie nie znasz mojego nazwiska, co?

��Zgadza si�. Milcz� przez chwil�.

��Czy w takim razie masz zamiar si� przebudzi�?�� pyta.

��Nie wiem. Czy s� inne mo�liwo�ci? Jaki mam wyb�r?

��Zosta� pod powierzchni� lub si� wynurzy栗 wyja�nia maszyna.�� Proste jak drut.

��Ale w jaki spos�b? Pr�bowa�em to zrobi� w drodze tutaj, zanim dotar�em na pustyni�. Pr�bowa�em obudzi� si� w�

��Wiem. Niestety, w tym nie mog� ci pom�c. Nie wiem, jak to zrobisz, wiem tylko, �e potrafisz, je�li zechcesz.

��Psiakrew, sam nie wiem. Czyja naprawd� tego chc�?

��Trudno tu cokolwiek powiedzie栗 zauwa�a maszyna.

Nie wiem, czym mnie faszeruj�, ale w tej chwili wszystko jest mgliste. Maszyna wydaje si� rzeczywista, gdy tutaj jest, ale ludzie nie sprawiaj� takiego wra�enia. Tak jakby moje oczy zasnu�y si� mg��, jakby cia�o szkliste pociemnia�o, jakby w ko�cu si� zamuli�y. Reszta moich zmys��w zosta�a zaatakowana w podobny spos�b: wszystko, co s�ysz�, brzmi niedorzecznie, jest zniekszta�cone, nic nie ma wyra�nego zapachu ani smaku. Chyba nawet moje my�li biegn� wolniej. Le�ꠗ s�aby cz�owiek o p�ytkim oddechu, usi�uj�cy si�gn�� g��boko my�lami.

Po pewnym czasie, nico��. �adnych ludzi, �adnej maszyny, �adnego widoku, d�wi�ku, smaku, zapachu ani dotyku, �adnej �wiadomo�ci w�asnego cia�a. Wsz�dzie szaro��. Tylko wspomnienia. Zasypiam.

Budz� si� w pokoiku z jednymi drzwiami; w jednej �cianie osadzono ekran. Pok�j ma kszta�t sze�cianu, jest pomalowany na szaro i pozbawiony okien. Siedz � w du�ym sk�rzanym fotelu. Fotel wygl�da znajomo; w domu w Leith, w gabinecie, znajduje si� podobny. Na prawej por�czy, w miejscu gdzie spad� kawa�ek spopielonego skr�ta, powinna by� wypalona male�ka dziurka� Nie, tam jej nie ma. To pewnie nowy fotel. Spogl�dam na swoje r�ce. Na prawej wida� drobn� blizn�. Mam na sobie buty firmy Mephisto, d�insy firmy Lee i koszul� w kratk�. Nie mam brody. Czuj� si� chudszy ni� kiedykolwiek.

Wstaj� i rozgl�dam si� po pokoju. Sam ekran; brak regulator�w. Pod sufitem ukryte o�wietlenie. �ciany z szarego betonu, ciep�ego w dotyku. Na jego powierzchni brak p�kni��; ca�kiem nie�le wylany. Zastanawiam si� nieprzytomnie, kto by� wykonawc�. Drzwi s� zwyczajne, zrobione z drewna. Otwieram je.

Za progiem znajduje si� podobny pok�j. Nie ma w nim ekranu ani fotela; jedynie ��ko. To ��ko szpitalne; puste�� sztywne bia�e prze�cierad�a i szary koc odwini�ty w jednym rogu, niczym zaproszenie.

Z pokoju, z kt�rego dopiero co wyszed�em, dochodzi jaki� ha�as.

Je�eli tam wejd�, my�l�, i znajd� jakiego� starca, kt�ry wygl�da jak ja, jako� si� stamt�d wydostan�, odnajd� t� maszyn� i z�o�� skarg�.

Przechodz� do pokoju z fotelem. Nie znajduj� ucharakteryzowa-nego Keira Dullei. Pok�j jest pusty, ale ekran monitora o�y�. Siadam w fotelu i ogl�dam.

To znowu ten m�czyzna w ��ku. Tyle �e tym razem wszystko jest w kolorze; lepiej go teraz widz�. Dla odmiany le�y na brzuchu, w innym ��ku, w innym pokoju. W rzeczywisto�ci to ma�a sala z trzema ��kami; dwa z nich zajmuj� starsi m�czy�ni z obanda�owanymi g�owami. Wok� ��ka mojego cz�owieka rozstawiono parawan, ale ja jestem nad nim i patrz� z g�ry. Wyra�nie wida� jego �ysin�. Si�gam d�oni� do mojej g�owy: �ysy p�at. Oczywi�cie w�osy na moich r�kach nie s� czarne, lecz ciemnobr�zowe. Cholera.

Wszystko to wygl�da przytulniej ni� dawniej. Na ma�ej szafce przy ��ku stoj� ��te kwiaty w wazonie. Nie ma wykresu na por�czy ��ka; mo�e ju� tego nie praktykuj�. Nadgarstek m�czyzny otacza plastikowa bransoletka. Nie potrafi� odczyta�, co na niej jest napisane.

Odg�osy w oddali; rozmawiaj�cy ludzie, �miech jakiej� kobietki, brz�k butelek lub czego� metalowego oraz co�, co mog�oby by� skrzypieniem k� tocz�cych si� po pod�odze. Pojawiaj� si� dwie piel�gniarki; wchodz� za parawan i odwracaj� m�czyzn� na plecy. Strzepuj� poduszki i podnosz� go troch� wy�ej, trajkocz�c do siebie niemal bez przerwy. Ku mojej w�ciek�o�ci nie s�ysz�, co m�wi�.

Piel�gniarki wychodz�. Na obrazie monitora zaczynaj� si� gromadzi� ludzie podchodz�cy do pozosta�ych zaj�tych ��ek; zwyczajni ludzie: m�ode ma��e�stwo odwiedzaj�ce starszego m�czyzn�, starsza kobieta rozmawiaj�ca z drugim staruszkiem. Na razie nie ma nikogo do mojego cz�owieka. Nie wygl�da jednak na to, by si� tym przejmowa�.

Potem pojawia si� Andrea Cramond. Z tego podniesionego punktu obserwacyjnego wygl�da dziwnie, ale to na pewno ona. Ma na sobie bia�e spodnium z jedwabnej sur�wki, czerwone buty na wysokich obcasach i czerwon� jedwabn� bluzk�. K�adzie �akiet�� czy przypadkiem nie kupi�em go jej u Jennera w zesz�ym roku?�� na por�czy ��ka, po czym podchodzi do m�czyzny i schyla si�, �eby go poca�owa栗 najpierw w czo�o, a nast�pnie lekko w usta; chwil� zatrzymuje d�o� na jego g�owie, odgarniaj�c mu w�osy z czo�a. Siada na krze�le z boku, z nog� za�o�on� na nog�, �okciem wspartym na udzie i podbr�dkiem na d�oni. Patrzy na m�czyzn�. Ja spogl�dam na ni�.

Na tej opanowanej, lecz zatroskanej twarzy zarysowa�o si� par� nowych bruzd; tak mi si� wydaje. Drobne zmarszczki pod oczyma pozosta�y, teraz jednak wida� pod nimi lekkie cienie. W�osy ma d�u�sze ni� dawniej. Oczu nie widz� wyra�nie, widz� za to te ko�ci policzkowe, ten wspania�y nos, szerokie brwi, mocn� szcz�k� i delikatne usta.

Andrea pochyla si� i chwyta m�czyzn� za r�k�, nadal si� we� wpatruj�c. Czemu jest tutaj? Czemu nie jest w Pary�u?

Wybacz, �e zapytam, kochanie. Czensto tu pszychodzisz?

(Czy to dzieje si� teraz, czy w przesz�o�ci?)

Po chwili, nadal trzymaj�c go za r�k� i wpatruj�c si� w jego blad�, pozbawion� wyrazu twarz, Andrea powoli opuszcza g�ow� na bia�e, za�o�one prze�cierad�o ko�o r�ki m�czyzny i skrywa twarz w jego wy-krochmalonej bieli. Dr�� jej ramiona�� raz, dwa razy.

Ekran w pokoju ciemnieje, a potem gasn� �wiat�a. �wiat�a w s�siednim pokoju z ��kiem w �rodku pozostaj� w��czone.

Podejrzewam, �e to moja pod�wiadomo�� pr�buje mi co� powiedzie�. Subtelno�� nigdy nie by�a jej siln� stron�. Wzdycham, opieram d�onie na por�czach sk�rzanego fotela i powoli wstaj�.

Rzucam ubranie na pod�og� przy ��ku. Na poduszce le�y kr�tka, zawi�zywana z ty�u koszula nocna. Wk�adam j�, wchodz� do ��ka i zasypiam.