Trzeci tom cyklu o Szpitalu Kosmicznym sektora Dwunastego

Przek�ad: Rados�aw Kot

Wydanie oryginalne: 1971

Wydanie polskie: 2002

Szpital Kosmiczny Sektora Dwunastego wisia� w pr�ni ju� poza dyskiem galaktyki, gdzie nie by�o prawie �adnych gwiazd i ciemno�ci panowa�y niemal absolutne. Na trzystu osiemdziesi�ciu czterech poziomach tej olbrzymiej konstrukcji odtworzono �rodowiska �ycia wszystkich znanych w Federacji istot inteligentnych, pocz�wszy od szczeg�lnie kruchych mieszka�c�w metanowych olbrzym�w, przez tleno� i chlorodysznych, po stworzenia, kt�re �ywi� si� twardym promieniowaniem. Poza zmieniaj�c� si� nieustannie liczb� pacjent�w w Szpitalu przebywa�o tak�e kilka tysi�cy cz�onk�w personelu medycznego i technicznego reprezentuj�cych sze��dziesi�t gatunk�w, kt�re r�ni�y si� nie tylko wygl�dem, zachowaniem i wydzielanymi zapachami, ale r�wnie� filozofi� �yciow�.

Wysoko wykwalifikowany personel traktowa� powa�nie sw� prac� i chocia� nie zawsze zachowywa� powag�, tolerancj� wobec r�nych, niekiedy znacz�cych odmienno�ci traktowa� jako spraw� absolutnie, bezwzgl�dnie wr�cz priorytetow�. Brak sk�onno�ci do ksenofobii by� zreszt� podstawowym warunkiem stawianym kandydatom do pracy w Szpitalu, kt�rzy potem z dum� deklarowali, �e dla nich wszyscy pacjenci zawsze s� i b�d� r�wni. Cieszyli si� wi�c zawodow� reputacj� najwy�szej klasy. By�o nie do pomy�lenia, aby kt�rykolwiek z nich m�g� przez zwyk�� beztrosk� zagrozi� �yciu pacjenta.

��Nie do pomy�lenia? W �adnym razie � rzuci� oschle O�Mara, naczelny psycholog Szpitala.�� Potrafi� sobie to wyobrazi�. Niech�tnie, ale potrafi�. Podobnie jak pan, nawet je�li pr�buje pan temu zaprzecza�. Co gorsza, Mannon sam jest przekonany o swojej winie. W tej sytuacji nie mam wyboru�

��Nie!�� krzykn�� Conway, u kt�rego wzburzenie przewa�y�o nad zwyk�ym szacunkiem dla prze�o�onego.�� Mannon to jeden z naszych najlepszych starszych lekarzy. Dobrze pan o tym wie! Nie zrobi�by� To nie kto�, kto� On�

��Jest pa�skim przyjacielem � doko�czy� za niego O�Mara z u�miechem. Poczeka� chwil�, a gdy Conway si� nie odezwa�, sam podj�� w�tek: � Prywatnie zapewne nie ceni� go tak jak pan, ale wiem o nim wi�cej od strony czysto profesjonalnej. Jestem te� bardziej obiektywny. Na tyle obiektywny, �e dwa dni temu nie uwierzy�bym, by m�g� si� dopu�ci� czego� podobnego. To nietypowe zachowanie bardzo mnie niepokoi�

Conway rozumia� problem. Jako naczelny psycholog O�Mara odpowiada� przede wszystkim za t�umienie konflikt�w w�r�d personelu, ten jednak by� tak liczny i zr�nicowany, �e mimo wzajemnej tolerancji i szacunku tarcia co pewien czas i tak si� zdarza�y.

Najgro�niejsze by�y konflikty wynikaj�ce z ignorancji albo zwyk�ych nieporozumie�. Zdarza�y si� te� przypadki neurozy ksenofobicznej wp�ywaj�ce na sprawno�� zawodow� albo r�wnowag� psychiczn� personelu. Na przyk�ad ziemski lekarz, kt�ry cierpia� na arachnofobi�, nie by� w stanie nale�ycie zajmowa� si� paj�kowatymi cinrussa�skimi pacjentami. Zadaniem O�Mary by�o rozpozna� i za�egna� takie niebezpiecze�stwo. W drastycznych przypadkach mia� prawo usun�� potencjalnie gro�n� jednostk� ze Szpitala. Walk� ze z�em i nietolerancj� toczy� z takim zapa�em, �e Conway nieraz s�ysza�, jak co niekt�rzy por�wnywali go do nies�awnej pami�ci Torquemady.

Teraz jednak wydawa�o si�, �e czujno�� go zawiod�a. Psychologia nie zna objaw�w, kt�re pojawia�yby si� bez przyczyn i zwiastun�w zmian, tak wi�c O�Mara najpewniej zastanawia� si�, co takiego przeoczy� w zachowaniu starszego lekarza. Jakie� przypadkiem rzucone s�owo, gest albo przelotna zmiana zachowania powinny wcze�niej ostrzec o k�opotach Mannona�

Rozpar� si� w fotelu i zmierzy� Conwaya szarymi oczami, kt�re wiele ju� widzia�y i tak �atwo zagl�da�y innym do g��w, �e O�Mara wydawa� si� dzi�ki nim wr�cz telepat�.

��Bez w�tpienia uwa�a pan, �e co� przeoczy�em � rzek�. � Jest pan pewien, �e problem Mannona jest psychologicznej natury i �e wszystko da si� wyja�ni� czym� innym ni� tylko zwyk�ym zaniedbaniem. By� mo�e wi��e to pan z niedawn� �mierci� jego psa, kt�rego odej�cie g��boko i szczerze prze�y�. Zapewne szuka pan te� jeszcze innych, r�wnie prostych i absurdalnych powod�w. Moim zdaniem jednak poszukiwanie psychologicznych wyja�nie� zachowania doktora Mannona to strata czasu. Zosta� poddany drobiazgowym testom i jest r�wnie zdrowy na umy�le jak my. W ka�dy razie jak ja�

��Dzi�kuj� � wtr�ci� Conway.

��Wspomina�em ju� panu, doktorze, �e jestem tu od upuszczania pary, a nie od podbijania b�benka. Pa�ski udzia� w ca�ej sprawie jest czysto nieoficjalny, skoro jednak profil osobowo�ciowy Mannona nie podsuwa wyja�nienia, chcia�bym, aby poszuka� pan innych przyczyn, na przyk�ad zewn�trznych, kt�rych istnienia sam zainteresowany nie podejrzewa. Doktor Prilicla by� �wiadkiem zaj�cia, mo�e wi�c zdo�a jako� panu pom�c. Ma pan szczeg�lny umys�, doktorze, i zwyk� pan podchodzi� do problem�w na sw�j spos�b � powiedzia� O�Mara, wstaj�c.�� Nie chcemy straci� Mannona, niemniej uprzedzam, �e je�li uda si� panu oczy�ci� go z zarzut�w, zdziwienie chyba mnie zabije. Wspominam o tym, �eby wzmocni� pa�sk� motywacj�

Nieco wzburzony Conway wyszed� z gabinetu. O�Mara zawsze rzuca� mu prosto w twarz uwagi o jego rzekomo niezwyk�ym umy�le, podczas gdy na pocz�tku pobytu w Szpitalu Conway by� tak nie�mia�y, szczeg�lnie wobec piel�gniarek z w�asnego gatunku, �e znacznie swobodniej czu� si� w towarzystwie nieziemc�w. Nie�mia�o�� ju� mu przesz�a, ale nadal wi�cej przyjaci� mia� w�r�d Traltha�czyk�w, Illensa�czyk�w czy tuzina innych jeszcze obcych ni� w�r�d pobratymc�w. Mo�e to i dziwne, przyzna� w duchu, ale dla lekarza pracuj�cego w tak wielo�rodowiskowym szpitalu to du�y plus.

Conway skontaktowa� si� z pracuj�cym na s�siednim oddziale Prilicl�, dowiedzia� si�, �e ma�y empata jest akurat wolny, i um�wi� si� z nim na poziomie czterdziestym sz�stym, gdzie mie�ci�a si� sala operacyjna Hudlarian. Potem odda� si� rozmy�laniom nad przypadkiem Mannona, nie bez reszty wszelako, gdy� nieco uwagi musia� po�wi�ca� temu, by nikt nie stratowa� go po drodze.

Widoczna na ramieniu opaska starszego lekarza sprawia�a, �e piel�gniarki i m�odsi sta�em lekarze ust�powali mu, ale co rusz spotyka� wynios�ych i nieobecnych duchem Diagnostyk�w, kt�rzy zwykli maszerowa� przed siebie prawie na o�lep. Trafiali si� te� mniej rozgarni�ci sta�y�ci, kt�rzy dysponowali jednak znaczn� mas� spoczynkow�. Byli w�r�d nich Traltha�czycy klasy FGLI � ciep�okrwi�ci tlenodyszni przypominaj�cy niskie sze�cionogie s�onie, oraz Kelgianie z klasy DBLF � wielkie g�sienice o srebrnych futrach, kt�re potr�cone pohukiwa�y niczym syrena mgielna niezale�nie od tego, czy przechodz�cy by� ni�szy czy wy�szy od nich rang�. I jeszcze krabowaci ELNT z planety Melf IV�

Wi�kszo�� inteligentnych gatunk�w Federacji nale�a�a do tlenodysznych, chocia� reprezentowa�y one najr�niejsze, czasem bardzo odleg�e typy fizjologiczne. Najbardziej jednak trzeba si� by�o mie� na baczno�ci przed tymi, kt�rzy poruszali si� w ubiorach ochronnych, jak TLTU, istoty oddychaj�ce przegrzan� par� i nawyk�e do ci��enia oraz ci�nienia atmosferycznego trzykrotnie wi�kszych ni� ziemskie. Na poziomach tlenowc�w pojawiali si� zawsze w ci�kim, klekocz�cym niczym zbroja kombinezonie. Ich nale�a�o omija� za wszelk� cen�.

Przy nast�pnej �luzie w�o�y� lekki kombinezon i zanurzy� si� w pe�en ��tawej mg�y �wiat chlorodysznych Illensa�czyk�w. Po�r�d smuk�ych i delikatnych mieszka�c�w Illensy to Ziemianie, Traltha�czycy oraz Kelgianie musieli nosi� ubiory ochronne, a czasem nawet ci�kie samobie�ne kombinezony. Nast�pny odcinek prowadzi� przez zbiornik dwunastometrowych, skrzelodysznych istot z Chalderescola II. Woda by�a ciep�a, zielonkawa. Conway mia� wci�� ten sam skafander, ale chocia� ruch by� tu mniejszy, zwolni� znacznie, gdy� musia� p�yn��. Mimo to dotar� na galeri� obserwacyjn� czterdziestego sz�stego poziomu ledwie kwadrans po opuszczeniu gabinetu O�Mary. Jego mokry skafander nie zd��y� jeszcze wyschn��, gdy obok zjawi� si� Prilicla.

��Dzie� dobry, przyjacielu Conway � przywita� go ma�y empata, zwieszaj�c si� z sufitu na sze�ciu wyposa�onych w przyssawki ko�czynach. Melodyjna mowa Cinrussa�czyka trafia�a do autotranslatora, kt�ry za pomoc� centralnego komputera przekszta�caln� w bez nami�tn� angielszczyzn� i przesy�a� do s�uchawki w uchu Conwaya.�� Wyczuwam, �e potrzebujesz pomocy, doktorze � doda� Prilicla z przej�ciem.

��Zaiste � odpar� Conway, a jego komunikat pokona� t� sam� drog�, by paj�kowaty m�g� us�ysze� go w r�wnie beznami�tnym cinrussa�skim.�� Chodzi o Mannona. Nie mia�em wcze�niej czasu wyja�ni� wszystkiego�

��Nie ma takiej potrzeby, przyjacielu. S�ysza�em ju� do�� pog�osek. Chcesz wiedzie�, co widzia�em i czu�em, gdy to si� sta�o�

��Je�li nie masz nic przeciwko � mrukn�� Conway przepraszaj�cym tonem.

Prilicla oczywi�cie nie mia� nic przeciwko. Niemniej nale�a�o pami�ta�, �e Cinrussa�czyk by� nie tylko najbardziej uprzejm� istot� w ca�ym Szpitalu, ale tak�e najwi�kszym w nim k�amc�.

Fizjologicznie nale�a� do klasy GLNO � zewn�trznoszkieletowych, przypominaj�cych owady stworze� o sze�ciu cienkich odn�ach, parze przezroczystych, nieco ju� zredukowanych skrzyde� i wysoko rozwini�tym zmy�le empatii. Na jego rodzimej planecie panowa�o ci��enie r�wne jednej �smej ziemskiego, co pozwoli�o tej rasie owad�w nie tylko osi�gn�� wielkie rozmiary, ale te� da�o jej czas na rozwini�cie inteligencji i cywilizacji. Jednak z tego samego powodu Prilicla nie m�g� si� czu� w Szpitalu w pe�ni bezpiecznie. Poza kwater� musia� nosi� degrawitatory, gdy� panuj�ce na korytarzach ci��enie natychmiast by go zmia�d�y�o, a podczas rozmowy z innymi istotami odsuwa� si� na bezpieczn� odleg�o��, by przypadkowe tr�cenie gestykuluj�c� r�k� czy mack� nie z�ama�o mu nogi albo nie wgniot�o chitynowej okrywy. Gdy szed� z kim� korytarzem, wola� wi�c raczej w�drowa� po �cianie albo po suficie.

Oczywi�cie nikt nie chcia� zrobi� mu krzywdy � za bardzo go lubiano. Dzi�ki szczeg�lnym cechom umys�u zawsze wiedzia�, jak odnosi� si� do innych. Czyni� to dla w�asnego dobra � jak ka�dy empata cierpia�, czuj�c cudze cierpienie, pragn�� zatem oszcz�dzi� sobie b�lu. Dlatego musia� nieustannie k�ama�, �eby unikn�� nieuprzejmo�ci i odbierania nieprzyjemnych bod�c�w z otoczenia.

Wyj�tkiem by�y te chwile, gdy w ramach obowi�zk�w zawodowych musia� znosi� b�l i gwa�towne emocje pacjent�w. Albo gdy chcia� pom�c przyjacielowi.

��Sam nie wiem, czego szukam. Je�li jednak by�o co� niezwyk�ego w zachowaniach albo odczuciach Mannona czy towarzysz�cego mu personelu��� rzek� Conway i zamilk�, czekaj�c na relacj�.

Dr��c od wspomnie� emocjonalnej zawiei, kt�ra dwa dni wcze�niej przetoczy�a si� przez widoczn� w dole sal� operacyjn� Hudlarian, Prilicla opisa�, jak to wygl�da�o na pocz�tku. Nie przyj�� hipnota�my fizjologicznej FROB-�w, nie m�g� wi�c dog��bnie �ledzi� stanu pacjenta, jednak ten by� znieczulony i nie przejawia� prawie �adnej aktywno�ci umys�owej. Mannon i jego personel byli skoncentrowani na swoim zadaniu i nie my�leli prawie o niczym innym. A potem nagle starszy lekarz Mannon mia� ten� wypadek. W�a�ciwie za� by�o to pi�� osobnych incydent�w.

Prilicla zacz�� dr�e� gwa�townie.

��Przykro mi��� mrukn�� Conway.

��Nie w�tpi� � odpar� paj�kowaty i podj�� opowie��.

Pacjenta poddano cz�ciowej dekompresji, �eby u�atwi� dost�p do po�a operacyjnego. Wi�za�o si� to z ryzykiem zaburze� t�tna i ci�nienia krwi Hudlarianina, ale Mannon udoskonali� ca�� procedur�, aby maksymalnie zmniejszy� niebezpiecze�stwo. Cho� musia� pracowa� o wiele szybciej, z pocz�tku wszystko sz�o jak nale�y. Wyci�� otw�r w elastycznym pancerzu, kt�ry zast�powa� tym istotom sk�r�, i hamowa� w�a�nie drobne krwawienie, gdy pope�ni� pierwszy b��d. Zaraz po nim pope�ni� dwa nast�pne. Na podstawie obserwacji Prilicla nie potrafi� orzec, �e by�y to b��dy, mimo �e pacjent obficie krwawi�. To reakcja emocjonalna Mannona naprowadzi�a go na �lad. Rzadko zdarza�o mu si� odbiera� r�wnie intensywne i gwa�towne sygna�y od operuj�cego chirurga. Od razu poj��, �e lekarz pope�ni� powa�ny, cho� g�upi b��d.

Nast�pne dwa zdarzy�y si� p�niej, gdy� od tamtej chwili Mannon pracowa� znacznie wolniej. R�wnie� jego technika przypomina�a bardziej niezdarne pierwsze pr�by praktykanta, ca�kiem jakby nie by� jednym z najbardziej do�wiadczonych chirurg�w w Szpitalu. Dzia�a� tak �lamazarnie, �e sens operacji stan�� pod znakiem zapytania, ledwie te� zd��y� sko�czy� i przywr�ci� w�a�ciwe ci�nienie krwi, zanim zmiany w organizmie pacjenta sta�yby si� nieodwracalne.

��To by�o takie� trudne do zniesienia � powiedzia� Prilicla, nie przestaj�c dr�e�. � Chcia� pracowa� szybko, ale wcze�niejsze b��dy odar�y go z pewno�ci siebie. Dwa razy zastanawia� si� nad najprostszym nawet ci�ciem, kt�re chirurg z jego do�wiadczeniem powinien wykona� odruchowo.

Conway milcza� chwil�, rozmy�laj�c o grozie sytuacji, w jakiej znalaz� si� Mannon.

��A czy w jego odczuciach pojawi�o si� co� niezwyk�ego?�� spyta� w ko�cu.�� Albo w odczuciach personelu?

Prilicla zawaha� si�.

��Trudno wyizolowa� cokolwiek, gdy g��wne �r�d�o jest tak silne, ale odebra�em co�� ci�ko to opisa� jakby s�abe emocjonalne echo zaburze� poczucia up�ywu czasu�

��To m�g� by� skutek oddzia�ywania hipnota�my. Cz�sto mia�em po nich wra�enie rozdwojonego odbioru rzeczywisto�ci.

��Owszem, to by�oby mo�liwe � odpar� Prilicla, co u istoty, kt�ra zawsze i wsz�dzie zwyk�a �ywio�owo zgadza� si� z innymi, by�o najdrastyczniejsz� form� zaprzeczenia.

Conway pomy�la�, �e mo�e trafili na co� istotnego.

��A jak by�o z innymi?

��W dw�ch przypadkach wyczu�em po��czenie strachu i niepokoju z lekkim szokiem. Chodzi�o o �agodnie traumatyczne prze�ycie. Niedawne prze�ycie. By�em na galerii, gdy dosz�o do obu zdarze�. Jedno z nich bardzo mnie zaskoczy�o�

Najpierw kelgia�ska piel�gniarka omal nie doprowadzi�a do powa�nego wypadku, si�gaj�c po tac� z instrumentami. D�ugi i ci�ki hudlaria�ski skalpel numer sze��, u�ywany do rozcinania nad wyraz twardej sk�ry tych istot, ze�lizn�� si� z tacy. Trudno powiedzie� dlaczego. Dla Kelgian nawet najmniejsza rana jest zawsze bardzo gro�na, tote� piel�gniarka przerazi�a si�, widz�c ostrze spadaj�ce na jej ods�oni�ty bok. Jako� zdo�a�a je wszak�e odbi�, chocia� nie by�o to �atwe, je�li wzi�� pod uwag� kszta�t i brak wywa�enia narz�dzia. Nie zosta�a dra�ni�ta, nawet jej futro nie ucierpia�o. Kelgiance ul�y�o i podzi�kowa�a dobremu losowi, ale napi�cie pozosta�o.

��Wyobra�am sobie � mrukn�� Conway.�� Zapewne siostra prze�o�ona czyta�a im regulamin. Na sali operacyjnej nawet drobny b��d mo�e zosta� uznany za powa�ne uchybienie�

Ko�czyny Prilicli znowu zadr�a�y, co znaczy�o, �e w zasadzie niezbyt jest sk�onny zgodzi� si� z tym zdaniem.

��To w�a�nie by�a siostra prze�o�ona. I dlatego, gdy chwil� p�niej inna siostra nie mog�a si� doliczy� narz�dzi, bo wci�� jednego jej brak�o albo by�o o jedno za du�o, otrzyma�a tylko �agodne upomnienie. W obu przypadkach wyczu�em �agodn� emanacj� emocjonaln� Mannona, chocia� wtedy akurat by�o to echo odczu� piel�gniarek.

��By� mo�e co� mamy!�� krzykn�� Conway.�� Czy piel�gniarki mia�y jakikolwiek kontakt z Mannonem?

��Asystowa�y mu w ubiorach ochronnych. Nie wiem, jak mieliby sobie przekaza� paso�yta czy bakteri�, je�li tak� ewentualno�� w�a�nie dopuszczasz. Przykro mi, przyjacielu, ale to echo, chocia� osobliwe, nie wydaje mi si� szczeg�lnie wa�ne.

��Ale to co�, co ich ��czy.

��Owszem. Jednak to nie samoistny byt. To tylko s�abe odbicie emocjonalne stan�w os�b towarzysz�cych, nic wi�cej.

��I tak�

Dwa dni wcze�niej trzy istoty pope�ni�y w tej sali b��dy albo doprowadzi�y do wypadku, a wszystkie otacza�o w trakcie zdarze� to samo osobliwe emocjonalne halo, kt�re wszak�e Prilicla uzna� za ma�o istotne. Conway wykluczy� ju� swoiste czynniki zaburzaj�ce, gdy� wyniki dok�adnych bada� O�Mary nie budzi�y w�tpliwo�ci. Mo�e zatem Prilicla si� myli�? Mo�e co� jednak dosta�o si� do tej sali albo i do ca�ego Szpitala? Na przyk�ad jaka� nowa, trudna do wykrycia forma �ycia, z kt�r� nikt jeszcze si� tu nie zetkn��. Praktyka dowodzi�a, �e przyczyna dziwnych zdarze� w Szpitalu le�a�a zazwyczaj poza jego granicami. Na razie wszak Conway nie mia� podstaw do snucia podobnych teorii. W og�le nie wiedzia�, co o tym my�le�, obawia� si� wr�cz, �e nawet gdyby potkn�� si� o wyja�nienie, i tak by go nie zauwa�y��

��Jestem g�odny, na dodatek najwy�sza pora pom�wi� z zainteresowanym � rzek� nagle.�� Poszukajmy go i zapro�my na lunch.

Jadalnia dla tlenodysznych cz�onk�w personelu medycznego i pomocniczego zajmowa�a ca�y poziom. Z pocz�tku podzielono j� nisko zawieszonymi linami na sekcje przeznaczone dla poszczeg�lnych typ�w fizjologicznych, ale rozwi�zanie si� nie sprawdzi�o. Sto�uj�cy si� cz�sto mieli ochot� pogada� ze sob� niezale�nie od przynale�no�ci gatunkowej albo siadali tam, gdzie akurat by�y wolne miejsca. Lekarze nie zdumieli si� wi�c, dostrzeg�szy, �e mog� wybiera� tylko pomi�dzy wielkim sto�em Traltha�czyk�w z �awami ustawionymi o wiele za daleko od blatu a stolikiem w sekcji Melfian, kt�ry by� wygodniejszy, lecz otacza�y go krzes�a w kszta�cie surrealistycznych koszy na �mieci. Wcisn�li si� zatem w dziwne meble i zacz�li ceremoni� zamawiania da�.

��Dzi� jestem sob� � odpar� Prilicla na pytanie Conwaya.�� To co zwykle, je�li mo�na.

Conway wybra� numer tego co zwykle, czyli potr�jnej porcji zwyk�ego, ziemskiego spaghetti, i spojrza� na Mannona.

��Mnie z�eraj� demony FROB i MSVK � mrukn�� starszy lekarz.�� Hudlarianie nie przywi�zuj� wprawdzie wi�kszej wagi do jedzenia, ale ci upiorni MSVK nie cierpi� wszystkiego, co nie przypomina karmy dla ptak�w. Zam�w po prostu co� po�ywnego, tylko nie m�w mi, co to b�dzie, i jeszcze w�� w trzy kanapki, �ebym przypadkiem nie podejrza��

Czekaj�c na jedzenie, Mannon rozmawia� z nimi w zasadzie spokojnie, jednak Prilicla a� dygota� od bij�cych od niego emocji.

��M�wi�, �e zamierzacie wyci�gn�� mnie z tego bagna, w kt�rym tkwi� po uszy. Mi�o z waszej strony, ale marnujecie czas.

��My tak nie uwa�amy. O�Mara zreszt� te� nie � odpar� Conway dyplomatycznie, nie przyznaj�c si� do niczego.�� On r�czy za tw�j dobry stan, r�wnie� psychiczny. Twierdzi, �e twoje zachowanie by�o wybitnie nietypowe. Musi by� jednak jakie� wyja�nienie, mo�e wp�yw �rodowiska, czyja� obecno�� lub nieobecno��, kt�ra zmieni�a chwilowo twoje reakcje�

Conway stre�ci�, co uda�o im si� dot�d ustali�. Stara� si� przedstawia� spraw� optymistyczniej, ni� by� j� sk�onny widzie�, ale Mannon nie da� si� oszuka�.

��Nie wiem, czy powinienem by� wam bardziej wdzi�czny za te wysi�ki, czy raczej zatroskany waszym stanem psychicznym � powiedzia�, gdy Conway sko�czy�. � Te trudno uchwytne osobliwo�ci emocjonalne to� hm� Ryzykuj�c obraz� naszego drogiego d�ugonogiego, powiem, �e chyba co� si� wam uroi�o. Te pr�by usprawiedliwienia mnie brzmi� wr�cz niepowa�nie!

��Teraz ty twierdzisz, �e mi g�owa szwankuje � zauwa�y� Conway.

Mannon za�mia� si� cicho, ale Prilicla dr�a� jak nigdy.

��Mo�e to kwestia okoliczno�ci� A mo�e istoty czy rzeczy, kt�ra mog�aby przez swoj� obecno�� albo nieobecno�� spowodowa�

��Bogowie!�� wybuchn�� Mannon.�� Chyba nie my�lisz o moim psie?!

Conway zaiste my�la� o psie lekarza, ale zabrak�o mu cywilnej odwagi, by si� do tego przyzna�.

��A my�la�e� o nim podczas operacji?

��Nie!

Zapad�a d�u�sza chwila niezr�cznej ciszy zako�czona uchyleniem si� podajnik�w. Zam�wione dania wyjecha�y na blat. W ko�cu to Mannon si� odezwa�.

��Uwielbia�em tego psa, gdy by�em sob� � zacz�� z namys�em.�� Jednak przez ostatnie cztery lata nieustannie nosi�em zapisy MSVK i LSVO. By�y potrzebne w pracy dydaktycznej. A ostatnio, gdy Thornnastor zaprosi� mnie do bada� w ramach swojego programu, przyjmowa�em jeszcze hipnota�my Hudlarian i Melfian. No i by�em ci�gle zaj�ty. Poza prac� te� my�la�em jak pi�� r�nych istot. Bardzo odmiennych istot� Wiecie sami, jak to jest�

Conway i Prilicla znali te problemy a� za dobrze.

Szpital wyposa�ony by� w sprz�t pozwalaj�cy leczy� przedstawicieli wszystkich inteligentnych gatunk�w, jednak nikt nie by� w stanie przyswoi� sobie nawet u�amka potrzebnej do tego wiedzy. Same umiej�tno�ci chirurgiczne wynika�y ze sprawno�ci i wprawy, jednak komplet informacji o anatomii i fizjologii pacjenta uzyskiwano ka�dorazowo dzi�ki hipnota�mom edukacyjnym. By�y to zapisy pami�ci wielkich talent�w medycznych nale��cych do tego samego gatunku co pacjent. Je�li zatem ziemski lekarz mia� leczy� Kelgianina, przyjmowa� zapis klasy DBLF i korzysta� z niego a� do zako�czenia kuracji. Potem obca tre�� by�a usuwana z jego g�owy. Jedynie prowadz�cy szkolenia starsi lekarze oraz Diagnostycy zatrzymywali te zapisy.

Diagnostycy tworzyli elit� Szpitala. Rekrutowali si� spo�r�d lekarzy o wystarczaj�co zr�wnowa�onych osobowo�ciach, by mogli przechowywa� w pami�ci r�wnocze�nie sze��, siedem albo nawet dziesi�� zapis�w. Ich zadaniem by�a praca badawcza w zakresie ksenomedycyny oraz leczenie nowych chor�b gn�bi�cych dopiero co poznane formy �ycia.

Jednak zapisy nie obejmowa�y wy��cznie danych medycznych. By�y to kompletne kopie pami�ci oraz struktur osobowo�ciowych dawcy, przez co Diagnostycy nara�ali si� dobrowolnie na rozw�j najdrastyczniejszej postaci schizofrenii. Istoty zamieszkuj�ce ich umys�y bywa�y niemi�e w obej�ciu i agresywne, jak to geniusze. Cierpia�y te� na liczne s�abo�ci i fobie, kt�re ujawnia�y si� cz�ciej ni� tylko w czasie posi�k�w. Najgorzej by�o zwykle, gdy Diagnostyk pr�bowa� si� zrelaksowa� przed snem.

Same sny tak�e potrafi�y dokuczy�. By�y pe�ne ca�kiem obcych upior�w, a pojawiaj�ce si� w ich trakcie fantazje seksualne niekiedy pozbawia�y wr�cz ch�ci do �ycia. Gdyby taka osoba potrafi�a sprecyzowa� jakiekolwiek pragnienie, zapewne zacz�aby szuka� sposobu, by ze sob� sko�czy�.

��W ci�gu paru minut widzia�em go ca�kiem odmiennie � kontynuowa� tymczasem Mannon.�� Jako gro�n� futrzast� besti� pr�buj�c� wyrwa� mi pi�ra z brzucha albo bezmy�lnego kud�acza, kt�rego zaraz zmia�d�� jedn� z moich sze�ciu masywnych n�g, je�li nie uda mi si� go jako� odsun��. A po chwili widzia�em znowu tylko zwyk�� suczk�, kt�ra chcia�a si� bawi�. To nie by�o �atwe� Pod koniec by�a ju� bardzo zdezorientowana i jej odej�cie przynios�o mi raczej ulg�, ni� zasmuci�o. Mo�e na razie porozmawiajmy o czym� innym, bo w przeciwnym razie Prilicla nie tknie swojego lunchu � zaproponowa� czym pr�dzej.

Z ulg� skupili si� na plotkach dotycz�cych pewnych zdarze� na metanowym oddziale dla klasy SNLU. Conwaya ciekawi�o, jakim cudem mog�o doj�� do czego� r�wnie skandalicznego mi�dzy dwojgiem krystalicznych istot �yj�cych w temperaturze minus stu pi��dziesi�ciu stopni Celsjusza. Intrygowa�o go ponadto, dlaczego w�a�ciwie ciep�okrwi�ci tlenodyszni tak przej�li si� kodeksem moralnym ca�kiem odmiennych od nich stworze�. I czy mia�o to jaki� zwi�zek z powodami, dla kt�rych Mannon by� tak dobrym materia�em na Diagnostyka�

Cho� w�a�ciwie ju� nie by��

�eby zosta� asystentem Thornnastora, naczelnego Diagnostyka patologii (i tym samym prze�o�onego Diagnostyk�w w Szpitalu), Mannon musia� si� cieszy� absolutnie doskona�ym zdrowiem. Diagnostycy byli niesamowicie wyczuleni na kondycj� swoich asystent�w. To samo podkre�la� te� zreszt� O�Mara. Tylko jak ustali�, co w�a�ciwie op�ta�o Mannona dwa dni wcze�niej?

Nie ws�uchuj�c si� w rozmow� przyjaci�, Conway zastanawia� si�, czy zdo�a w og�le zebra� jakie� u�yteczne dowody. Aby zada� r�nym osobom stosowne pytania, musia� zachowa� wiele taktu i u�o�y� jeszcze jak�� sp�jn� teori� uzasadniaj�c� przyj�t� lini� dochodzenia. Wci�� by� bardzo daleko my�lami, gdy Mannon i Prilicla wstali od sto�u. Gdy wychodzili, Conway zbli�y� si� do ma�ego empaty.

��Wyczu�e� jakie� echo?�� spyta� cicho.

��Nie, �adnego.

Ich miejsca zaj�o zaraz troje Kelgian, kt�rzy u�o�yli d�ugie, srebrzyste cia�a na krzes�ach ELNT tak, �e ich przednie ko�czyny znalaz�y si� w stosownej odleg�o�ci od blatu. By�a w�r�d nich Naydrad, siostra prze�o�ona, kt�ra asystowa�a dwa dni wcze�niej Mannonowi. Conway przeprosi� przyjaci� i wr�ci� szybko do stolika.

��Ch�tnie bym pomog�a, doktorze, ale to do�� niezwyk�a pro�ba � powiedzia�a Naydrad, gdy wyjawi�, o co mu chodzi.�� Musia�abym si� sprzeniewierzy� tajemnicy lekarskiej�

��Nie chc� �adnych nazwisk � wtr�ci� szybko Conway.�� Potrzebuj� informacji o b��dach tylko do cel�w statystycznych i nie zamierzam wszczyna� post�powania dyscyplinarnego. To nieoficjalne dochodzenie, m�j pomys�. Chc� jedynie pom�c doktorowi Mannonowi.

Wszyscy oczywi�cie ch�tnie pomogliby szefowi, popatrzyli wi�c na Conwaya, czekaj�c na dalsze wyja�nienia.

��W skr�cie chodzi o to, �e je�li nie jeste�my sk�onni wi�za� b��d�w Mannona ze spadkiem jego umiej�tno�ci, pozostaje przyj��, �e odpowiedzialne s� za to jakie� przyczyny zewn�trzne. Dysponujemy zreszt� mocnymi dowodami na to, �e doktor by� i jest w pe�ni w�adz umys�owych i si� fizycznych, i to te� ka�e szuka� przyczyn poza nim. Przyczyn, a raczej przes�anek sugeruj�cych, �e takie zjawisko zasz�o. Niekoniecznie w wymiarze czysto fizycznym. Pomy�ki os�b na stanowiskach zawsze bardziej rzucaj� si� w oczy ni� b��dy ich podw�adnych, jednak gdyby w gr� wchodzi� jaki� czynnik zewn�trzny, nie dotyczy�yby one wy��cznie starszego personelu. Dlatego w�a�nie potrzebuj� jak najpe�niejszych danych o wszelkich wypadkach, nawet drobnych, jakie zdarzy�y si� ostatnio w Szpitalu. R�wnie� w�r�d sta�yst�w. Musimy ustali�, czy podobne zdarzenia ostatnio si� nasili�y, a je�li tak, to gdzie i kiedy.

��Powinni�my zachowa� to w sekrecie?�� spyta� inny Kelgianin.

Conway omal nie prychn�� na my�l, �e cokolwiek mog�oby pozosta� tajemnic� w takim miejscu, ale gdy si� odezwa�, beznami�tny autotranslator odar� jego g�os z sarkazmu.

��Im wi�cej os�b b�dzie zbiera� dane, tym lepiej. Zdaj� si� na was z wyborem wsp�pracownik�w�

Par� minut p�niej powt�rzy� niemal to samo przy innym stoliku, a potem jeszcze przy kilku. Wiedzia�, �e sp�ni si� przez to na oddzia�, ale szcz�liwie ostatnio trafili mu si� ambitni asystenci, kt�rzy tylko czekali na szans�, �eby pokaza�, co potrafi� bez ci�g�ego nadzoru starszego lekarza.

Tego dnia nie doczeka� si� szczeg�lnego odzewu, wcale go zreszt� nie oczekiwa�, niemniej nazajutrz personel piel�gniarski wszelkich gatunk�w i klasyfikacji zacz�� znosi� mu w wielkiej tajemnicy informacje o rozmaitych wypadkach. Dziwnym trafem wszystkie relacje dotyczy�y os�b trzecich, jednak Conway wys�uchiwa� ich z powag� i zapisywa� dok�adnie, gdzie i kiedy co si� zdarzy�o. Nie wykazywa� te� przy tym najmniejszego zainteresowania personaliami os�b, o kt�rych mu opowiadano. Trzeciego dnia akcji Mannon odszuka� go podczas obchodu.

��Widz�, �e naprawd� wzi��e� si� do pracy, doktorze � rzuci� ma�o serdecznymi tonem.�� Owszem, jestem wdzi�czny. Lojalno�� to cenna cecha, nawet je�li kto� opacznie j� rozumie. Wola�bym jednak, aby� da� sobie spok�j. Mo�esz si� wpakowa� w powa�ne k�opoty.

��To ty masz k�opoty, nie ja � odpar� Conway.

��Tylko tak ci si� zdaje � mrukn�� Mannon.�� Wracam od O�Mary. Masz si� stawi� w jego gabinecie. Natychmiast.

Kilka minut p�niej jeden z asystent�w O�Mary zaprosi� Conwaya do psychologicznej jaskini. Pr�bowa� przy tym ostrzec delikwenta spojrzeniem przed nadci�gaj�cym kataklizmem, a s�dz�c po grymasie ust, z g�ry ju� mu wsp�czu�. Conwaya zdumia�a ta ekspresja tak bardzo, �e nie zauwa�y�, jak stan�� z g�upaw� min� przed gniewnym obliczem O�Mary.

Psycholog wskaza� palcem najmniej wygodne krzes�o.

��Co pana napad�o, �eby organizowa� sobie w Szpitalu w�asny wywiad?!�� spyta�.

��Co�?

��Niech pan nie udaje g�upca � warkn�� O�Mara.�� I prosz� nie robi� g�upca ze mnie. Nie przerywa�! Owszem, jest pan najm�odszym starszym lekarzem i pa�scy koledzy, z kt�rych jednak �aden nie para si� psychologi� kliniczn�, maj� o panu wysokie mniemanie. Ale tak nieodpowiedzialne, idiotyczne wr�cz zachowanie kwalifikuje pana na pacjenta oddzia�u psychiatrycznego! Za pana spraw� dyscyplina m�odszego personelu z wolna upada � podj�� nieco spokojniej.�� Pope�nianie b��d�w sta�o si� modne! Niemal wszystkie siostry prze�o�one m�wi� mi ci�gle, mi, �e trzeba z tym sko�czy�! Musz� wys�uchiwa� za pana, bo to pan wymy�li� tego niewidzialnego, niematerialnego potwora. Niemniej jako naczelny psycholog musz� si� tym zaj��! � O�Mara przerwa�, �eby zaczerpn�� oddechu, a gdy znowu si� odezwa�, by� ju� tak opanowany, �e niemal uprzejmy.�� Je�li oczekiwa� pan, �e kto� da si� na to nabra�, grubo si� pan pomyli�. M�wi�c jak najpro�ciej, mia� pan nadziej�, �e w powodzi cudzych potkni�� b��dy pa�skiego przyjaciela strac� znaczenie. Prosz� przesta� otwiera� nieustannie usta, zaraz b�dzie pa�ska kolej. Najbardziej martwi mnie jednak, �e sam przyczyni�em si� do tego: podrzuci�em panu nierozwi�zywalny problem w nadziei, �e spojrzy pan na niego z nowej perspektywy i podsunie jakie�, cho�by cz�ciowe, rozwi�zanie, kt�re da szans� naszemu przyjacielowi. Pan za� tylko przysporzy� nam zmartwie�! Mo�e troch� przesadzam, ale chyba �atwo zrozumie� moje wzburzenie, doktorze. Takie pomys�y mog� wp�dzi� pana w powa�ne k�opoty. Nie wierz� wprawdzie, aby personel piel�gniarski chcia� umy�lnie pope�nia� b��dy, w ka�dym razie nie takie, kt�re zagra�a�yby zdrowiu pacjent�w, ale ka�de rozlu�nienie dyscypliny jest gro�ne. Zaczyna pan pojmowa�, do czego doprowadzi�?

��Tak, sir � przyzna� Conway.

��Te� mi si� tak zdaje � mrukn�� O�Mara nietypowym dla� ugodowym tonem.�� A teraz czy zechce mi pan wyjawi�, dlaczego to zrobi�?

Conway nie spieszy� si� z odpowiedzi�. Nie pierwszy raz w tym gabinecie ura�ono jego mi�o�� w�asn�, ale teraz sprawa wygl�da�a powa�nie. Wszyscy wiedzieli, �e je�li O�Mara kogo� lubi albo przynajmniej �yczy mu dobrze, zachowuje si� do�� swobodnie, czyli po prostu odpychaj�co. Jednak gdy nagle cichnie, robi si� uprzejmy i chowa gdzie� sw�j zwyk�y sarkazm, znaczy to, �e zaczyna traktowa� go�cia jak pacjenta, a nie jak koleg� zawodowca. Czyli jak kogo�, kto naprawd� ma k�opoty.

��Z pocz�tku by�o to tylko usprawiedliwienie dla mojego w�cibstwa, sir � zacz�� w ko�cu Conway.�� Piel�gniarki nie zmy�laj�, chocia� mo�e wygl�da�, jakbym tego w�a�nie od nich oczekiwa�. Ja za� zasugerowa�em jedynie, �e wobec doskona�ej kondycji doktora Mannona odpowiedzialny za jego niedyspozycj� mo�e by� jaki� czynnik zewn�trzny. Obce bakterie czy paso�yty zosta�y wykluczone, bo nie przetrwa�yby przy naszym re�imach aseptycznych. Pan z kolei zapewni� nas o dobrym stanie psychicznym Mannona. Zostaj� wi�c inne� niematerialne przyczyny zewn�trzne, kt�re �wiadomie albo i nie wp�yn�y na jego zachowanie. Nie doszed�em na razie do �adnych sp�jnych wniosk�w � doda� szybko.�� Nikomu te� nie wspomnia�em o niematerialnej inteligencji, ale w tej sali operacyjnej dzia�o si� co� dziwnego, i to nie tylko w czasie tamtej operacji�

Opisa� efekt echa zaobserwowany przez Prilicl�, zar�wno u Mannona, jak i u siostry Naydrad, kt�ra mia�a wypadek ze skalpelem. P�niej melfia�ski internista mia� tam jeszcze k�opot z rozpylaczem, kt�ry nie chcia� dzia�a� (przednie ko�czyny Melfian nie pasowa�y do r�kawic, zatem napryskiwano na nie przed operacj� warstewk� tworzywa). Gdy lekarz chcia� uruchomi� urz�dzenie, wylecia�o z niego co�, co opisa� jako metaliczn� owsiank�. Potem pechowego rozpylacza nie uda�o si� znale��. Ca�kiem jakby nigdy nie istnia�. Dosz�o te� do innych zdumiewaj�cych zaj��. Wykwalifikowany personel pope�nia� b��dy, kt�re wydawa�y si� zbyt proste jak na istoty z takim do�wiadczeniem. Mylono si� podczas liczenia instrument�w, tu i �wdzie co� nagle spada�o, silnie dekoncentruj�c zesp� i rodz�c podejrzenia o zbiorowe halucynacje.

��Jak dot�d nie zebra�em do�� materia�u, aby uzna� go za statystycznie reprezentatywny, ale i tak da� mi do my�lenia � ci�gn�� Conway.�� Poda�bym panu nazwiska, gdybym nie obieca�, �e zatrzymam je dla siebie. Szczeg�lnie �e bez w�tpienia by�by pan zainteresowany niekt�rymi opisami wypadk�w.

��Mo�liwe, doktorze � powiedzia� ch�odnym tonem O�Mara.�� Jednak z drugiej strony m�g�bym nie by�. Moim zdaniem to tylko wytwory pa�skiej wyobra�ni. Nie zajmuj� si� tak drobnymi zdarzeniami jak niedosz�y wypadek ze skalpelem. Uwa�am, �e to tylko kwestia zwyk�ego przypadku. A czasem roztargnienia. Albo nabierania ludzi�

Conway zacisn�� d�onie na por�czach krzes�a.

��Skalpel numer sze�� to masywne i niewywa�one narz�dzie. Nawet gdyby uderzy� siostr� samym uchwytem, m�g�by si� wbi� na kilka centymetr�w w cia�o, powoduj�c ca�kiem powa�n� ran�. Je�li ten skalpel w og�le tam by�, bo zaczynam w to w�tpi�. Dlatego uwa�am, �e powinni�my rozszerzy� �ledztwo. Prosz� o pozwolenie na rozmow� z pu�kownikiem Skemptonem, a tak�e, je�li oka�e si� to niezb�dne, uzyskanie od s�u�b Korpusu danych o wszystkich, kt�rzy przybyli ostatnio do Szpitala.

Oczekiwana eksplozja nie nast�pi�a, a gdy O�Mara znowu si� odezwa�, w jego g�osie pobrzmiewa�o niemal wsp�czucie.

��Nie potrafi� orzec, czy naprawd� jest pan przekonany do tego, co m�wi, czy tylko zaszed� za daleko i nie chce si� wycofa� z obawy przed �mieszno�ci�. Chocia� moim zdaniem �mieszniej ju� by� nie mo�e. Niepotrzebnie boi si� pan przyzna� do b��du, Conway. Dobrze by�oby wzi�� si� do naprawiania szk�d i przywracania dyscypliny, kt�r� os�abi� pan swoimi dzia�aniami.�� O�Mara odczeka� dok�adnie dziesi�� sekund, a gdy nie us�ysza� odpowiedzi Conwaya, doda�: � Dobrze, doktorze. Mo�e pan si� spotka� z pu�kownikiem. Prosz� te� powiedzie� Prilicli, �e zmieni� mu rozk�ad zaj��, aby m�g� pomaga� panu w wykrywaniu wspomnianego echa. Skoro tak bardzo zale�y panu na kompromitacji, mog� dopilnowa�, aby by�a kompletna. Niemniej potem i tak b�d� musia� z przykro�ci� odprawi� Mannona ze Szpitala i obawiam si�, �e to samo spotka pana. Odlecicie jednym statkiem�

I podzi�kowa� spokojnie Conwayowi.

Mannon oskar�y� go o niew�a�ciwe pojmowanie lojalno�ci, a O�Mara zasugerowa� wprost, �e jego obecne stanowisko wynika jedynie z niech�ci przyznania si� do pope�nionego b��du. Podsun�� mu nawet rozwi�zanie, kt�re jednak Conway odrzuci�. Conwayowi grozi�o zatem przeniesienie do innej, mniejszej plac�wki albo nawet do szpitala na jakiej� planecie, gdzie wizyta nieziemca jest wielkim wydarzeniem. Nie czu� si� dobrze z t� perspektyw�. Mo�e istotnie jego teoria by�a zbyt naci�gana, a on nie chcia� tego przyzna�. Mo�e istotnie wszystkie wypadki wynika�y ze zwyk�ego rozk�adu statystycznego i nijak nie wi�za�y si� z problemem Mannona. Gdy szed� korytarzem, na kt�rym ci�g�e trwa� taniec wzajemnego ust�powania drogi, walczy� z coraz silniejszym impulsem, �eby zawr�ci� do gabinetu O�Mary, zgodzi� si� z nim, przeprosi� i obieca�, �e to si� wi�cej nie powt�rzy. Zanim jednak pomys� dojrza�, Conway stan�� pod drzwiami Skemptona.

Zaopatrzeniem i niemal ca�� obs�ug� Szpitala zajmowa� si� Korpus Kontroli, zbrojne rami� Federacji. Jako starszy oficer, pu�kownik Skempton regulowa� ruch statk�w do i ze Szpitala i odpowiada� za tysi�c innych szczeg��w administracyjnych. Podobno blat jego biurka znikn�� pod papierami ju� w pierwszym dniu pracy pu�kownika i od tamtej pory spod nich nie wyjrza�. Gdy Conway wszed� do gabinetu, Skempton uni�s� g�ow�, powita� go i rzuci� tylko:

��Dziesi�� minut�

Trwa�o to znacznie d�u�ej. Conwaya interesowa�y statki, kt�re przyby�y z dziwnych port�w albo odlatywa�y do nietypowych miejsc przeznaczenia. Za��da� danych na temat zaawansowania technologicznego i medycznego oraz klas fizjologicznych mieszka�c�w tych �wiat�w. Najbardziej za� zale�a�o mu na informacjach o rozwoju psychologii oraz zdolno�ci psionicznych i cz�stym wyst�powaniu chor�b umys�owych. Skempton wys�ucha� go i zacz�� przeszukiwa� papiery na biurku.

Okaza�o si� jednak, �e zar�wno statki zaopatrzeniowe, jak i szpitalne oraz jednostki dostosowane w nag�ej potrzebie do roli ambulans�w, kt�re przyby�y w ostatnich paru tygodniach, pochodzi�y z dobrze znanych �wiat�w Federacji. Wyj�tkiem by� tylko Descartes eksploatowany przez Wydzia� Zwiadu i Kontakt�w Kulturowych. W trakcie rejsu wyl�dowa� na kilka minut na pewnej niezwyk�ej planecie. Nikt nie opuszcza� statku, wszystkie w�azy pozosta�y zamkni�te, pobrano jedynie pr�bki powietrza, wody i gruntu. Analiza wykaza�a, �e mog� by� ciekawe, ale na pewno nie stanowi� zagro�enia. Patologia przeprowadzi�a potem dodatkowe, bardziej szczeg�owe analizy tych materia��w i dosz�a to identycznych wniosk�w. Sam Descartes nie zabawi� d�ugo przy Szpitalu, przekaza� tylko pr�bki i pacjenta�

��By� pacjent!�� zawo�a� Conway, gdy pu�kownik doszed� do tego fragmentu raportu. Skempton nie potrzebowa� zdolno�ci empatycznych, aby poj��, co lekarz ma na my�li.

��Owszem, doktorze, ale nie wi�za�bym z nim �adnych nadziei � powiedzia�. � Nie cierpi na nic egzotycznego, to tylko z�amana noga. Poza tym, cho� nie znamy �adnego przypadku, aby obce paso�yty zagnie�dzi�y si� w ciele istoty z innego ekosystemu, i w og�le uwa�amy, �e to niemo�liwe, pok�adowi lekarze i tak sprawdzaj� zawsze, czy nie ma jednak jakiego� wyj�tku od tej regu�y. S�owem, to naprawd� tylko z�amanie.

��Mimo to chcia�bym zobaczy� tego pacjenta.

��Poziom dwie�cie osiemdziesi�ty trzeci, oddzia� czwarty, porucznik Harrison. I prosz� nie trzaska� drzwiami.

Jednak spotkanie z porucznikiem Harrisonem musia�o poczeka� do wieczoru, gdy� Prilicla nie zd��y� jeszcze zorganizowa� sobie wszystkich zast�pstw, a i Conway mia� sporo obowi�zk�w poza poszukiwaniem �lad�w bezcielesnej inteligencji. Niemniej op�nienie okaza�o si� po�yteczne, gdy� podczas obchodu i wizyt w sto��wce Conway uzyska� dalsze informacje o szpitalnych wypadkach. Tyle �e niezbyt wiedzia�, co o nich s�dzi�.

Podejrzewa�, �e liczba pomy�ek, wypadk�w i b��d�w wydaje mu si� tak wielka, gdy� wcze�niej po prostu si� tym nie interesowa�. Jednak i tak by�o ich sporo, a on nadal nie potrafi� poj��, jak wysoko wykwalifikowani specjali�ci czy technicy mogli pope�nia� r�wnie proste gafy. To mu do nich nie pasowa�o. By�o te� co� jeszcze � rozk�ad zdarze� nie tworzy� oczekiwanego wzoru. Brakowa�o j�dra dziwnych zjawisk, kt�re niczym epidemia zacz�yby si� nast�pnie rozszerza�. Dawa�o si� za to dostrzec co innego � jakby przemieszczaj�ce si� centrum zdarze�. Wszystkie intryguj�ce wypadki zasz�y w sali operacyjnej Hudlarian albo w jej pobli�u. Czyli raczej to jedna, tajemnicza istota, a nie epidemia�

��Ale� to niemo�liwe!�� wykrzykn�� Conway.�� Nawet ja nie wierz� powa�nie w bezcielesn� inteligencj�! A� tak g�upi nie jestem! To by�a tylko hipoteza robocza.

W drodze do Harrisona przedstawi� Prilicli wyniki ostatnich bada�. Paj�kowaty dotrzymywa� mu kroku, maszeruj�c po suficie. Przez dziesi�� minut milcza�, a potem rzuci� tylko:

��Zgadzam si�.

Conway ch�tnie us�ysza�by dla odmiany jaki� konstruktywny sprzeciw, nie odzywa� si� wi�c, p�ki nie dotarli do sekcji czwartej na poziomie dwie�cie osiemdziesi�tym trzecim. By�o to niewielkie pomieszczenie wykrojone z du�ego oddzia�u nieziemc�w. Porucznik zdawa� si� cieszy� z ich wizyty. Wygl�da� na znudzonego, a Prilicla podpowiedzia� cicho, �e naprawd� strasznie si� nudzi.

��Og�lnie jest pan w bardzo dobrym stanie i wszystko �adnie si� goi, poruczniku � zacz�� Conway, na wypadek gdyby pacjent zaniepokoi� si� widokiem a� dw�ch starszych lekarzy przy swoim �o�u,�� Chcieliby�my tylko porozmawia� o okoliczno�ciach pa�skiego wypadku. Je�li si� pan zgodzi, oczywi�cie.

��Nie mam nic przeciwko � odpar� porucznik.�� Gdzie mam zacz��? Od l�dowania czy wcze�niej?

��Mo�e najpierw opowiedzia�by nam pan troch� o samej planecie � zaproponowa� Conway.

Harrison przytakn�� i uni�s� nieco zag��wek, aby wygodniej mu by�o rozmawia�.

��To by�o co� szalenie dziwnego. D�ugo przygl�dali�my si� tej planecie z orbity�

Nazwali j� Klops, gdy� kapitan Williamson, dow�dca jednostki zwiadu i kontakt�w kulturowych Descartes, sprzeciwi� si� stanowczo, aby ochrzci� tak dziwn� i odpychaj�c� planet� jego nazwiskiem. Trzeba by�o to zobaczy�, aby uwierzy�, �e taki �wiat mo�e istnie�. Chocia� sami obserwatorzy nie wierzyli z pocz�tku w�asnym oczom.

Oceany przypomina�y g�st�, pe�n� �ycia zup�, wielkie po�acie l�du pokryte za� by�y poruszaj�cymi si� wolno �ywymi tworami. Na licznych wzniesieniach wida� by�o rozmaite ro�liny, inne jeszcze ros�y w wodzie, na dnie morza albo i na samym organicznym pod�o�u l�dowym. Jednak wi�ksza cz�� l�du gin�a pod grub� gdzieniegdzie na kilometr warstw� �ywej tkanki.

Wszystkie one pe�za�y i toczy�y walk� o dost�p do ro�linno�ci albo minera��w. Czasem po�era�y si� te� nawzajem. Podczas powolnych w�dr�wek i r�wnie powolnych, gargantuicznych zmaga� warstwy te r�wna�y z ziemi� wzg�rza, zasypywa�y doliny, zmienia�y zarysy jezior i linii brzegowej, przekszta�caj�c z miesi�ca na miesi�c rze�b� swojej planety.

Specjali�ci na Descarcie twierdzili zgodnie, �e je�li istnia�o na tym �wiecie rozumne �ycie, powinno przyj�� jedn� z dw�ch postaci. Jako pierwsz� widzieli wielkie stworzenia w rodzaju owych dywan�w. Mog�yby one kotwiczy� si� w skalnym pod�o�u, �eby potem wypuszcza� wyrostki ku powierzchni, a za ich pomoc� oddycha�, zdobywa� pokarm i usuwa� odpadki. Powinny by� r�wnie� zdolne do obrony swoich granic przed mniej inteligentnymi dywanami, kt�re mog�yby wnikn�� pomi�dzy nie a grunt albo nakry� swoj� mas�, odcinaj�c od �wiat�a, powietrza i �ywno�ci. Musia�yby te� umie� odpiera� ataki morskich drapie�nik�w, gdy� te zdawa�y si� dzie� i noc podgryza� kraw�dzie dywan�w przylegaj�ce do oceanu.

Wedle drugiej koncepcji nosicielami inteligencji powinny by� raczej ma�e, g�adkie i zwinne istoty zdolne �y� wewn�trz dywan�w albo w�r�d nich. Je�li by�yby r�wnie� szybkie i obdarzone refleksem, mog�yby unikn�� zagro�e� ze strony dywan�w, gdy� metabolizm tych ostatnich by� wybitnie powolny. Mieszka�yby zapewne w jaskiniach albo tunelach wybitych w skale. Tak mog�yby bezpiecznie wychowywa� potomstwo, rozwija� kultur� i uprawia� nauk�.

Jednak nikt nie s�dzi�, aby kt�rakolwiek z tych hipotetycznych form �ycia dysponowa�a rozwini�t� technik�. Planeta nie dawa�a szans na zbudowanie czegokolwiek, co przypomina�oby z�o�one urz�dzenia. Gdyby znalaz�y si� tu jakie� narz�dzia, musia�yby by� ma�e, por�czne i bardzo uniwersalne. R�wnie dobrze wszak�e tubylcy mogli nie stworzy� �adnej kultury i �y� ci�gle w plemionach, kt�re nie kierowa�y si� �adn� tradycj�.

��Z braku zaawansowanej techniki mogliby si� skupi� na rozwoju filozofii � wtr�ci� Conway.

Prilicla przysun�� si� bli�ej. Dr�a� ca�y, ale nie tylko za spraw� emocjonalnego pobudzenia Conwaya � sam te� by� podniecony.

Harrison wzruszy� ramionami.

��Mieli�my ze sob� Cinrussa�czyka � powiedzia�, patrz�c na Prilicl�. � Nie wyczu� niczego przypominaj�cego subteln� emanacj� charakterystyczn� dla istot inteligentnych. Wspomnia� tylko o aurze g�odu i prymitywnej, zwierz�cej zajad�o�ci. Otacza�a ca�� planet� i by�a tak silna, �e nasz empata musia� ca�y czas bra� �rodki uspokajaj�ce. Owszem, tak silne promieniowanie t�a mog�o t�umi� sygna�y rozumnego �ycia. Ostatecznie na ka�dej planecie inteligentne istoty to tylko promil ca�ego �ycia�

��Rozumiem � mrukn�� rozczarowany Conway.�� A co z l�dowaniem?

Kapitan wybra� okolic� o suchym, jakby sk�rzastym pod�o�u, kt�re wydawa�o si� twarde i ca�kiem martwe. Chodzi�o o to, by przyziemiaj�cy statek nie wyrz�dzi� szk�d miejscowym formom �ycia, rozumnym czy nie. Wyl�dowali g�adko i przez jakie� dziesi�� minut nic si� nie dzia�o. Potem sk�rzasta materia ust�pi�a pod naciskiem podp�r i statek zacz�� z wolna osiada�. Najpierw wytworzy�o si� pod nimi zag��bienie, p�niej za� krater o pionowych �cianach, kt�re zacz�y naciska� na teleskopowe podpory. Po jakim� czasie mechanizm podwozia poddawa� si� ju� z trzaskiem, jakby kto� rozdziera� metalow� konstrukcj� na cz�ci.

Nagle zacz�to w nich ciska� kamieniami. Harrison mia� wra�enie, jakby Descartes wyl�dowa� na czynnym wulkanie. Ha�as by� og�uszaj�cy, tak wi�c musieli w�o�y� skafandry i podkr�ci� g�o�niki w he�mach. Wtedy te� otrzyma� rozkaz, by przed startem sprawdzi� stan techniczny rufy�

��Robi�em przegl�d przestrzeni mi�dzy zewn�trznym a wewn�trznym kad�ubem w pobli�u dysz, gdy znalaz�em dziur� � ci�gn�� pospiesznie porucznik.�� Mia�a jakie� siedem centymetr�w �rednicy, a gdy zacz��em j� �ata�, odkry�em, �e jej kraw�dzie s� namagnetyzowane. Nie sko�czy�em jeszcze, gdy kapitan postanowi� startowa�. �ciany krateru napiera�y coraz silniej na jedn� z podp�r. Da� nam pi�ciosekundowe ostrze�enie��� Harrison urwa�, jakby chcia� sobie co� przypomnie�. � W sumie nie by�o to niebezpieczne. Startowali�my z przeci��eniem p�tora g, bo nie wiedzieli�my, czy krater to wytw�r jakiej� inteligencji, cho�by i wrogiej, czy te� otw�r g�bowy nie znanego nam �ar�ocznego potwora. Nie chcieli�my niepotrzebnych zniszcze�. Gdybym zd��y� si� ustawi�, wszystko by�oby w porz�dku. Ale te skafandry kr�puj� ruchy, a pi�� sekund to ma�o. Zd��y�em chwyci� si� czego� i szuka�em miejsca, aby zaprze� stop�. Nawet je znalaz�em i dotkn��em podeszw�, ale�

��Ale w po�piechu �le oceni� pan odleg�o�� � doko�czy� za niego cicho Conway.�� Albo tego wyst�pu w og�le tam nie by�o.

Stoj�cy po drugiej stronie Prilicla znowu zadr�a�.

��Przykro mi, doktorze, �adnego echa � powiedzia�.

��Wcale tego nie oczekiwa�em � mrukn�� Conway.�� Teraz jest ju� gdzie indziej.

Zmieszany Harrison spojrza� z lekk� uraz� wpierw na jednego, potem na drugiego.

��Mo�e tylko sobie to wyobrazi�em. Tak czy owak, zabrak�o oparcia i upad�em. P�niej najbli�szy wspornik zosta� wyrwany z mocowa�, a resztki zniszczonego mechanizmu chowania podwozia przebi�y si� do �rodka i zablokowa�y mnie w przej�ciu kontrolnym. Nie mog�em si� wydosta�. Gdy okaza�o si�, �e le�� prawie na kablach przesy�owych maszynowni, nasz lekarz zdecydowa�, �e lepiej b�dzie przylecie� tutaj, by specjalistyczna ekipa uwolni�a mnie ci�kim sprz�tem. I tak mieli�my dostarczy� pr�bki do Szpitala.

Conway spojrza� szybko na Prilicl�.

��Czy w trakcie podr�y Cinrussa�czyk sprawdza� poziom pa�skich emocji?

Harrison potrz�sn�� g�ow�.

��Nie by�o potrzeby. Mimo �rodk�w przeciwb�lowych podanych przez uk�ad medyczny skafandra ca�y czas mnie bola�o i empata nacierpia�by si� niepotrzebnie. Nikt nie m�g� podej�� do mnie bli�ej ni� na metr��� Porucznik zamilk�, a gdy si� znowu odezwa�, wida� by�o, �e wola�by zmieni� temat.�� Nast�pnym razem wy�lemy tam bezza�ogowy statek z mn�stwem urz�dze� ��czno�ci. Je�li to by�a tylko wielka g�ba po��czona z jeszcze wi�kszym brzuchem, bez �lad�w rozumu, to w najgorszym razie stracimy sond�, a to bydl� sobie podje. Je�li to jednak inteligentna istota albo zbiorowisko istot, kt�re jako� wykorzystuj� takie bestie do swoich potrzeb, czego nasi spece od kultur nieziemc�w nie wykluczaj�, to pewnie ciekawo�� nie jest im obca i spr�buj� si� z nami porozumie�

��Wyobra�nia odmawia mi pos�usze�stwa, gdy pr�buj� my�le� o problemach, jakie lekarz mia�by z istot� wielko�ci kontynentu.�� Conway si� u�miechn��. � Ale wracaj�c do tera�niejszo�ci: jeste�my bardzo wdzi�czni, poruczniku, za informacje, kt�re nam pan przekaza�. Mam nadziej�, �e nie b�dzie pan mia� nic przeciwko temu, by�my zajrzeli jeszcze do pana�

��W ka�dej chwili � odpar� Harrison.�� Ciesz� si�, �e mog�em pom�c. Wie pan, wi�kszo�� tutejszych piel�gniarek ma macki albo kleszcze, albo zbyt wiele n�g� Bez obrazy, doktorze Prilicla�

��Nie czuj� si� ura�ony � rzek� paj�kowaty.

��� ale mam do�� staromodne wyobra�enie o tym, jak powinien wygl�da� szpitalny anio� mi�osierdzia � zako�czy� porucznik. Gdy wychodzili, wygl�da� na bardzo przygn�bionego.

Na korytarzu Conway po��czy� si� z najbli�szego interkomu z pokojem Murchison. Wyt�umaczy� jej, czego chce, a gdy sko�czy�, by�a ju� w pe�ni obudzona.

��Za dwie godziny mam sze�ciogodzinny dy�ur � oznajmi�a, ziewaj�c.�� Zazwyczaj nie marnuj� czasu wolnego na odgrywanie Maty Hari przed samotnymi pacjentami, ale je�li mog� pom�c w ten spos�b Mannonowi, ch�tnie to zrobi�. Wszystko bym dla niego zrobi�a.

��A dla mnie?

��Dla ciebie prawie wszystko, kochany. Cze��.

Conway odwiesi� s�uchawk�.

��Co� przenikn�o do tego statku � powiedzia� do Prilicli.�� Harrison mia� te same k�opoty i halucynacje co nasz personel. Jednak ta dziura w zewn�trznym poszyciu� Bezcielesna inteligencja by jej nie potrzebowa�a. I kamienie uderzaj�ce w ruf�. Cho� mo�e to tylko efekt uboczny niematerialnego wp�ywu, co� w rodzaju zak��ce� analogicznych do zjawiska typu poltergeist? Ale dok�d nas to zaprowadzi?

Prilicla nie wiedzia�.

��Pewnie tego po�a�uj�, ale chyba zadzwoni� do O�Mary��� mrukn�� Conway.

Jednak to naczelny psycholog odezwa� si� pierwszy i mia� wiele do powiedzenia. Mannon dopiero co opu�ci� jego gabinet, poinformowawszy, �e stan Hudlarianina pogorszy� si� raptownie i najp�niej nast�pnego dnia w po�udnie trzeba b�dzie go podda� kolejnej operacji. Wprawdzie starszy lekarz nie rokowa� pacjentowi dobrze, ale stwierdzi�, �e szybka operacja mo�e da� mu jakie� szans�.

��To za� sprawia, �e nie ma pan wiele czasu na weryfikacj� swojej teorii, doktorze. A teraz, co ma mi pan do powiedzenia?�� zako�czy� O�Mara.

Wie�ci od Mannona wzburzy�y Conwaya. Jego raport o wydarzeniach na Klopsie zabrzmia� ma�o przekonuj�co, a miejscami straci� r�wnie� na sp�jno�ci, co mog�o zniech�ci� O�Mar�. Psycholog bardzo nie lubi�, gdy kto� nie potrafi� wyja�ni� precyzyjnie, o co mu chodzi.

��I w og�le ca�a sprawa jest tak dziwna, �e sk�onny by�bym nie wi�za� l�dowania na Klopsie z Mannonem, gdyby nie�

��Conway!�� przerwa� mu ostro O�Mara.�� Prosz� nie mydli� mi oczu! Musia� pan dostrzec, �e skoro oba zdarzenia dzieli�o tak niewiele czasu, istnieje olbrzymie prawdopodobie�stwo, �e mia�y wsp�ln� przyczyn�. Nie obchodzi mnie, na ile pa�ska teoria jest szalona, ale prosz� nie przestawa� my�le�! Ju� lepiej myli� si�, ni� zg�upie� ze szcz�tem!

Przez kilka chwil Conway oddycha� g��boko przez nos, �eby opanowa� gniew i zdoby� si� na odpowied�, ale O�Mara oszcz�dzi� mu k�opotu, zrywaj�c po��czenie.

��Nie by� wobec ciebie uprzejmy, przyjacielu � rzek� Prilicla.�� Ale pod koniec jego g�os zdradza� wielkie rozdra�nienie. W sumie wi�c by�o o wiele lepiej ni� rano.

Mimo wszystko Conway si� roze�mia�.

��Pewnego dnia zapomnisz rzuci� nam dobre s�owo, doktorze, i ca�y Szpital przeniesie si� do wieczno�ci � powiedzia�.

Najgorsze, �e nie mieli poj�cia, czego szuka�, a na dodatek zaczyna�o brakowa� czasu. Pozosta�o zbiera� informacje w nadziei, �e w ko�cu uzyskaj� w ten spos�b jak�� kluczow� wskaz�wk�. Jak jednak pyta�, �eby nie wzbudza� �miechu? �Czy zrobi� pan w ostatnich dniach co�, co mog�oby sugerowa�, �e jaka� zewn�trzna si�a wp�yn�a na pa�ski umys�?� Ca�kiem bez sensu�

Jednak chodzili i pytali, a� Prilicla � kt�rego wytrzyma�o�� by�a proporcjonalna do niewielkiej si�y � zacz�� pow��czy� nogami ze zm�czenia i musia� si� uda� na spoczynek. R�wnie wyczerpany i roze�lony Conway pyta� dalej, chocia� mia� wra�enie, �e z ka�d� godzin� jest coraz bli�ej szale�stwa.

Rozmy�lnie nie pr�bowa� ponownie skontaktowa� si� z Mannonem. To mog�oby podzia�a� na� demoralizuj�co. Wywo�a� Skemptona i spyta�, czy oficer medyczny Descartes�a przygotowa� raport. Zosta� przy tym skl�ty najgorszymi s�owy, bo obudzi� pu�kownika w �rodku nocy, jednak dowiedzia� si�, �e naczelny psycholog dzwoni� ju� w tej samej sprawie i stwierdzi�, �e oficjalny meldunek b�dzie na pewno bardziej wiarygodny ni� opowie�� zaanga�owanego w spraw� lekarza. A potem, ca�kiem nieoczekiwanie, �r�d�a informacji Conwaya wysch�y.

Okaza�o si�, �e O�Mara zaprosi� kilkoro cz�onk�w personelu operacyjnego na rutynowe testy nieco przed terminem, przy czym tak si� z�o�y�o, �e by�y to w wi�kszo�ci osoby, kt�re wyjawi�y wcze�niej Conwayowi prawd� o swoich drobnych potkni�ciach. Nikt nie zasugerowa�, �e Conway z�ama� s�owo i wypapla� wszystko psychologowi, ale nowych ch�tnych do rozm�w zabrak�o.

Conwayowi zrobi�o si� tak g�upio, �e a� straci� serce do dochodzenia. Przede wszystkim jednak poczu�, jak bardzo jest zm�czony. By�o ju� blisko pory �niadania, ale zamiast do sto��wki poszed� spa�.

Po obchodach Conway um�wi� si� z Mannonem i Prilicl� na wczesny lunch, a potem zajrza� z pechowym lekarzem do gabinetu O�Mary. Prilicla tymczasem uda� si� na sal� operacyjn� Hudlarian, �eby sprawdzi� aury emocjonalne personelu podczas przygotowa�. Naczelny psycholog wygl�da� na zm�czonego, co w jego wypadku by�o zjawiskiem niezwyk�ym. By� te� opryskliwy, co z kolei wr�y�o im do�� dobrze.

��B�dzie pan asystowa� Mannonowi podczas operacji, doktorze?

��Nie, sir, b�d� jedynie obserwowa� � odpowiedzia� Conway.�� Ale z sali, nie z galerii. Gdyby zacz�o si� dzia� co� dziwnego� Zapis Hudlarian m�g�by mnie rozprasza�, a chc� by� tak czujny, jak to tylko mo�liwe�

��Czujny��� rzuci� ironicznie O�Mara.�� Na razie zasypia pan na stoj�co. Mo�e panu ul�y � zwr�ci� si� do Mannona � ale ja te� zaczynam co� podejrzewa�. Tym razem b�d� czuwa� nad przebiegiem wydarze�. A teraz, je�li zechce si� pan po�o�y�, zajm� si� zapisem�

Mannon usiad� na niskiej kozetce. Kolana podci�gn�� prawie pod brod�, a r�ce z�o�y� na piersi, przybieraj�c pozycj� niemal embrionaln�.

��Pos�uchajcie. Pracowa�em ju� z empatami i telepatami � powiedzia� lekko zdesperowanym tonem.�� Empaci odbieraj�, ale nie nadaj� sygna��w emocjonalnych, a telepaci mog� komunikowa� si� wy��cznie z przedstawicielami w�asnego gatunku. Czasem pr�bowali i ze mn�, ale odczuwa�em tylko s�abe �askotanie pod kor�. A tamtego dnia w sali ca�kowicie nad sob� panowa�em. Tego jestem pewien! Tymczasem wy pr�bujecie mi ca�y czas wmawia�, �e co� niematerialnego, niewidzialnego i niewykrywalnego wdar�o si� tam i zacz�o na mnie wp�ywa�. O wiele pro�ciej by�oby, gdyby�cie przyznali otwarcie, �e niczego takiego nie ma, ale jeste�cie za�

��Prosz� o wybaczenie � powiedzia� dobitnie O�Mara, pchn�� lekko Mannona, by ten si� po�o�y�, i nasun�� mu na g�ow� masywny he�m. Kilka minut zaj�o mu rozmieszczanie elektrod, a nast�pnie w��czy� urz�dzenie. Mannonowi oczy rozb�ys�y, gdy wspomnienia i do�wiadczenie �yciowe jednego z najwi�kszych hudlaria�skich lekarzy zacz�y wype�nia� mu umys�.

Zanim jeszcze przysn�� na moment, wymamrota�:

��Niestety, cokolwiek powiem czy zrobi�, wy i tak wiecie lepiej�

Dwie godziny p�niej byli ju� na sali. Mannon mia� na sobie ci�ki skafander operacyjny, Conway za� l�ejszy, wyposa�ony wy��cznie w degrawitatory. Modu�y pod�ogowe ustawiono na pi�� g, ci��enie normalne dla Hudlarian, jednak ci�nienie utrzymywano tylko odrobin� wy�sze od ziemskiego. Hudlarianie nie byli wra�liwi na spadki ci�nienia i mogli pracowa� bez �adnej ochrony nawet w pr�ni. Gdyby wszak�e co� posz�o �le i pacjent potrzebowa� pe�nych warunk�w rodzimej planety, Conway musia�by w po�piechu opu�ci� sal�. Mia� bezpo�rednie po��czenie z przebywaj�cymi na galerii Prilicl� i O�Mar� oraz drugie, pozwalaj�ce na swobodn� rozmow� z Mannonem i personelem pomocniczym.

��Prilicla odbiera echa � zachrypia� nagle w he�mie g�os psychologa.�� Wyczuwa te� niewielki, ale wyra�ny wzrost obaw i zmieszania�

��Yehudi tu jest � powiedzia� cicho Conway.

��Co?

��Pewien ma�y go��, kt�rego nie ma � odpar� Conway i niezbyt dok�adnie zacytowa�: � Tam, na schodach, dzisiaj znowu go nie by�o. Niechby poszed� sobie wreszcie, jak�e by�oby mi mi�o�

O�Mara chrz�kn��.

��Mimo tego, co powiedzia�em w gabinecie, nadal nie mamy �adnego dowodu na to, �e dzieje si� co� niecodziennego. Chcia�em tylko, by Mannon by� nieco bardziej pewny siebie, bo mu tego brakowa�o. Zamierza�em w ten spos�b pom�c lekarzowi i pacjentowi. Lepiej zatem i dla pana, i dla Mannona, aby pa�ski ma�y go�� przyszed� i uprzejmie si� przedstawi��

Wwieziono pacjenta i przeniesiono go na st�. Wystaj�ce z ci�kich ramion skafandra d�onie Mannona by�y na razie okryte tylko cienkimi, przezroczystymi r�kawicami z tworzywa, ale w razie konieczno�ci wystarczy�oby par� sekund, a na�o�y�by pancerne r�kawice. Otworzenie pacjenta oznacza�o dla tego� gwa�town� dekompresj�, nale�a�o wi�c dzia�a� szybko.

Nale��cy do klasy FROB Hudlarianie byli przysadzistymi i pot�nymi stworzeniami, kt�re mog�y kojarzy� si� z pancernikiem wyposa�onym w gruby, ale elastyczny p�ytowy pancerz. Byli tak twardzi, �e ich medycyna prawie nie zna�a chirurgii. Je�li nie udawa�o si� kogo� wyleczy� medykamentami, cz�sto w og�le rezygnowano z kuracji, gdy� na macierzystej planecie nie stosowano praktycznie zabieg�w inwazyjnych. W gruncie rzeczy by�y tam one w�a�ciwie niemo�liwe. Jednak w Szpitalu, gdzie ci��enie i ci�nienie dawa�o si� regulowa� wed�ug potrzeb, Mannon i pozostali nauczyli si� dokonywa� rzeczy niemo�liwych.

Conway patrzy�, jak chirurg wykonuje naci�cie w grubym pancerzu, a nast�pnie odgina i mocuje tr�jk�tny p�at sk�ry. Nad polem operacyjnym pojawi� si� jasno��ty sto�ek mglistego oparu � by�y to kropelki krwi tryskaj�ce pod ci�nieniem z rozci�tych naczy� w�osowatych. Jedna siostra wsun�a mi�dzy ran� a wizjer he�mu Mannona p�at plastiku, inna za� podsun�a lustro, aby operuj�cy m�g� widzie�, co robi. W cztery i p� minuty opanowa� krwawienie. Powinien si� z tym upora� w dwie.

��Za pierwszym razem by�o szybciej � odezwa� si� Mannon, kt�ry musia� chyba wiedzie�, co Conway o tym s�dzi.�� My�lami by�em ca�y czas dwa albo trzy ruchy naprz�d, sam wiesz, jak to jest. Potem jednak odkry�em, �e wykonuj� przez to ci�cia szybciej, ni� nale�y. Gdyby zreszt� tylko raz, ale pi�� razy� Musia�em przesta�, bo jeszcze chwila, a zabi�bym pacjenta. Teraz uwa�am jak mog�, ale i tak nie b�dzie lepiej � doda� z wyra�nym obrzydzeniem do siebie.

Conway wola� si� nie odzywa�.

��A to prosty przypadek � ci�gn�� Mannon.�� Tu� pod sk�r� i typowy dla Hudlarian. Trzeba wyci�� naro�l oraz uj�� trzy pobliskie naczynia krwiono�ne w plastikowe rurki, kt�rym ci�nienie krwi pacjenta i nasze specjalne klamry zapewni� szczelno�� do czasu, a� za kilka miesi�cy si� zregeneruj�. Ale to�! Widzia�e� kiedy taki ba�agan?

Ponad po�owa guza, szarawej g�bczastej substancji przypominaj�cej warzywo, zosta�a na miejscu. Pi�� wi�kszych naczy� krwiono�nych tkwi�o w rurkach. Dwa przeci�to z konieczno�ci, pozosta�e � �przypadkiem�. Rurki by�y jednak za kr�tkie, a klamry niestarannie za�o�one. Do��, �e jedna z �y� prawie ca�kiem si� ju� wysun�a, mo�e na skutek pracy serca. Pacjent �y� jeszcze tylko dlatego, �e Mannon nie pozwoli� wybudzi� go z narkozy po poprzedniej operacji. Najmniejszy wysi�ek fizyczny musia�by doprowadzi� do wysuni�cia si� naczynia z rurki i obfitego wewn�trznego krwawienia, kt�re przy tak szybkim t�tnie i du�ym ci�nieniu ju� po kilku minutach sko�czy�oby si� �mierci� pacjenta.

��Jakie� echa? Cokolwiek?�� spyta� obcesowo Conway na kanale O�Mary.

��Nic � odpar� psycholog.

��Nie rozumiem!�� wybuchn�� Conway.�� Je�li jest tu jaka� forma inteligencji, to powinna j� przecie� cechowa� ciekawo��! Powinna umie� u�ywa� narz�dzi. A Szpital to bardzo interesuj�ce miejsce, w kt�rym taka istota mog�aby si� swobodnie porusza�. Dlaczego wi�c mia�aby tkwi� ci�gle w jednym miejscu? Dlaczego wcze�niej nie ruszy�a na zwiedzanie Descartes�a? Co sprawia, �e trzyma si� tej okolicy? Mo�e jest wystraszona, g�upia albo bezcielesna? Nie s�dz�, aby uda�o si� znale�� na Klopsie zaawansowan� technologi�, ale filozofia mog�a si� tam rozwin�� wr�cz nad podziw� Je�li na pok�ad Descartes�a przenikn�� jaki� obiekt fizyczny, musia�aby to chyba by� najmniejsza ze znanych nam istot rozumnych�

��Je�li chce pan kogo� o co� spyta�, doktorze, mog� pom�c. Ale nie zosta�o nam ju� wiele czasu � rzek� cicho O�Mara.

Conway zastanowi� si� chwil�.

��Ch�tnie, sir. Na pocz�tek chcia�em si� po��czy� z Murchison. Jest z�

��W takiej chwili on chce rozmawia� ze swoj�� � zacz�� gro�nie psycholog.

��Jest z Harrisonem � doko�czy� Conway.�� Chc� ustali� zwi�zek porucznika z t� sal� operacyjn�, cho�by nie zbli�y� si� do niej nigdy bardziej ni� na pi��dziesi�t poziom�w. Niech Murchison spyta go�

Pytanie by�o d�ugie i z�o�one. Conway chcia� si� dowiedzie�, jak ma�a, inteligentna forma �ycia mog�a przenikn�� niepostrze�enie a� do sali operacyjnej. By�o r�wnocze�nie bezsensowne, gdy� �adna rozumna istota, kt�ra potrafi wp�yn�� na umys�y ludzi i nieziemc�w, nie mia�a prawa umkn�� uwagi takiego empaty jak Prilicla. Tym samym Conway wr�ci� do pocz�tku dochodzenia i zn�w pozosta�a mu tylko koncepcja niematerialnej formy �ycia, kt�ra z jakiego� powodu nie mog�a albo nie chcia�a opu�ci� tego pomieszczenia.

��Harrison m�wi, �e przez ca�� drog� mia� jakie� urojenia � odezwa� si� nagle O�Mara.�� Lekarz pok�adowy powiedzia� mu jednak, �e to normalna reakcja na narkotyk. Gdy przyby� do Szpitala, by� ju� ca�kiem wy��czony i nie wie, gdzie trafi� najpierw. Chyba trzeba si� skontaktowa� z izb� przyj��, doktorze. Puszcz� panu ods�uch na wypadek, gdybym zadawa� nie te pytania, co trzeba.

Kilka sekund p�niej Conway us�ysza� beznami�tny g�os p�yn�cy z autotranslatora:

��Porucznik Harrison omin�� normaln� procedur�. Jako funkcjonariusz Korpusu z pe�n� kart� zdrowia trafi� od razu pod opiek� oficera dy�urnego luku numer pi�tna�cie, majora Edwardsa�

Edwards wyszed� gdzie� akurat, ale personel w jego gabinecie obieca� O�Marze, �e w kilka minut go znajd�.

Conway pomy�la�, �e to koniec. Luk numer pi�tna�cie by� za daleko, wyprawa wymaga�aby trzykrotnej zmiany �rodowiska. Dla potencjalnego naje�d�cy, kt�ry w og�le nie zna� Szpitala, dotarcie a� do sali operacyjnej Hudlarian graniczy�oby z cudem. Musia�by podporz�dkowa� sobie czyj� umys�, ale to z kolei wykry�by Prilicla, kt�ry reagowa� na wszystkie my�l�ce istoty � czy by� to male�ki owad, czy nieprzytomny pacjent. Nic �ywego nie mia�o prawa przej�� niepostrze�enie obok Cinrussa�czyka.

A to znaczy�o, �e naje�d�ca nie by� �yw� istot�!

Pracuj�cy metr czy dwa dalej Mannon da� znak siostrze, by stan�a przy zaworze ci�nieniowym. Szybki powr�t do w�a�ciwego dla Hudlarian ci�nienia zmniejszy�by skal� krwawie�, gdyby nagle do jakich� dosz�o, ale Mannon musia�by operowa� w ci�kich r�kawicach, pole operacyjne za� cofn�oby si� w g��b rany, gdzie blisko�� bij�cego serca uniemo�liwi�aby precyzyjn� robot�. Na razie naczynia krwiono�ne, chocia� rozd�te i nara�one na nieopatrzne ci�cie, le�a�y w�a�ciwie bez ruchu.

Nagle zdarzy�o si� to, czego wszyscy si� bali. Strumie� jasno��tej krwi trysn�� tak gwa�townie, �e a� zadudni� na szybie he�mu Mannona. Za spraw� olbrzymiego ci�nienia krwi i t�tna przeci�te naczynie krwiono�ne miota�o si� w ranie niczym miniaturowy w�� stra�acki. Mannon z�apa� je, zgubi�, spr�bowa� znowu. Nagle strumie� os�ab�, a po chwili znikn�� ca�kowicie. Siostra przy zaworze ci�nieniowym odetchn�a wyra�nie, a inna oczy�ci�a wizjer he�mu Mannona.

Na czas odsysania krwi z pola operacyjnego chirurg odsun�� si� nieco. Jego oczy l�ni�y dziwnie w widocznej przez szybk� bladej masce twarzy. Czas liczy� si� coraz bardziej. Hudlarianie byli twardzi, ale ich wytrzyma�o�� te� mia�a granice � przed�u�enie dekompresji musia�o zaszkodzi� pacjentowi. W takiej sytuacji p�yny cia�a przemieszcza�yby si� stopniowo ku rozci�ciu w pow�okach, nast�pi�by ucisk na okoliczne �yciowo wa�ne narz�dy oraz wzrost ci�nienia krwi. Operacja nie mog�a trwa� d�u�ej ni� trzydzie�ci kilka minut, z kt�rych blisko po�ow� poch�on�o ju� samo dotarcie do guza, a tymczasem jego usuni�cie nie ko�czy�o sprawy. Nale�a�o jeszcze po�ata� naczynia krwiono�ne.

Wszyscy wiedzieli, �e tempo jest bardzo wa�ne, ale Conwayowi wyda�o si� nagle, �e ogl�da film, kt�ry z ka�d� sekund� odtwarzany jest coraz szybciej. D�onie Mannona zacz�y przyspiesza�. Chwil� p�niej Conway musia� przyzna�, �e nie widzia� jeszcze, aby kto� pracowa� tak szybko. A to by� dopiero pocz�tek�

��Nie podoba mi si� to � warkn�� O�Mara.�� Mo�e odzyska� pewno�� siebie, a mo�e przesta� si� przejmowa�. My�li tylko o pacjencie, chocia� wie, �e ten nie ma wielkich szans. Najgorsze jest to, �e on od pocz�tku �le rokowa�. Thornnastor mi powiedzia�. Gdyby nie te tajemnicze wypadki, Mannon pewnie by si� nawet tak nie przejmowa�, bo by�aby to jedna z jego niewielu pora�ek. Ale pierwsze potkni�cie zbi�o go z tropu, a teraz�

��Co� zbi�o go z tropu, sir � wtr�ci� si� Conway.

��Ju� pr�bowa� go pan przekona�, �e tak w�a�nie by�o. I z jakim skutkiem?�� warkn�� psycholog.�� Prilicla trz�sie si� coraz bardziej, chocia� Mannon jest, czy raczej by�, ca�kiem zr�wnowa�ony. Nie s�dzi�em, �e p�knie w czasie operacji. Chocia� z takimi pasjonatami, kt�rzy pracy podporz�dkowuj� ca�e �ycie, nigdy nic nie wiadomo.

��M�wi Edwards � rozleg� si� nowy g�os.�� O co chodzi?

��Prosz�, Conway, niech pan pyta � powiedzia� O�Mara.�� Chwilowo co innego mnie poch�ania.

Naro�l zosta�a usuni�ta, ale by si� do niej dosta�, Mannon przeci�� wiele pomniejszych naczy� krwiono�nych, kt�rych naprawa mia�a by� trudniejsza ni� cokolwiek podczas tej operacji. Wsuwanie ich ko�c�wek w rurki na tyle g��boko, aby nie wyskoczy�y po przywr�cenia kr��enia z normalnym ci�nieniem, by�o robot� �mudn�, monotonn� i wymagaj�c� precyzji.

Zosta�o ju� tylko osiemna�cie minut.

��Dobrze pami�tam Harrisona � stwierdzi� Edwards, gdy Conway wyja�ni�, o co mu chodzi.�� Jego skafander mia� tylko zniszczon� nogawk�, a poniewa� ten typ ma pe�ne wyposa�enie i jest drogi, nie mogli�my go skasowa�. Oczywi�cie zosta� poddany pe�nemu cyklowi odka�ania. Regulamin m�wi wyra�nie, �e�

��Jednak co� mog�o na nim zosta� � wtr�ci� si� pospiesznie Conway.�� Jak dok�adne by�o to odka�?

��Naprawd� pe�ne � odpar� nieco ura�ony major.�� Je�li by� na nim jaki� paso�yt, na pewno zosta� zneutralizowany. Skafander i wyposa�enie poddano dzia�aniu przegrzanej pary pod ci�nieniem i silnego promieniowania. Przesz�y t� sam� procedur� co pa�skie narz�dzia chirurgiczne. Czy to wystarczy, doktorze?

��Tak � stwierdzi� spokojnie Conway.�� Wystarczy.

Wiedzia� ju�, co ��czy�o dziwn� planet� i t� sal� operacyjn�. Ogniwami po�rednimi by�y skafander Harrisona i sterylizator. Ale mia� jeszcze co�. Mia� Yehudiego!

Mannon tymczasem zamar� w bezruchu. D�onie mu si� trz�s�y.

��Potrzebuj� o�miu par r�k albo instrument�w, kt�re pozwoli�yby mi prowadzi� osiem operacji naraz � powiedzia� z rozpacz�. � Nie jest dobrze, Conway. Po prawdzie jest ca�kiem �le.

��Prosz� przez minut� nic nie robi�, doktorze � rzuci� Conway i zawo�a� siostry, by wzi�y tace z narz�dziami i kolejno do niego podesz�y. O�Mara zacz�� g�o�no domaga� si� wyja�nie�, ale Conway chwilowo by� zbyt zaj�ty, �eby mu odpowiedzie�. Wtem jedna z Kelgianek zahucza�a niczym r�g przeciwmgielny. Przerazi� j� widok nowego, przypominaj�cego �redniej wielko�ci klucz narz�dzia, kt�re pojawi�o si� nagle w�r�d le��cych na tacy kleszczy.

Conway chwyci� dziwny przedmiot i podszed� do Mannona.

��Pewnie w to nie uwierzysz, ale je�li pos�uchasz mnie minut� i zrobisz, co proponuj�

I poda� mu narz�dzie.

Nieca�� minut� p�niej Mannon wzi�� si� znowu do pracy.

Najpierw si� waha�, lecz wkr�tce odzyska� dawn� pewno�� ruch�w. Coraz szybciej zacz�� �ata� delikatne naczynia. Pogwizdywa� przy tym przez z�by i kl�� nieco pod nosem, jednak to akurat by�o dla� ca�kiem normalne i �wiadczy�o, �e trudna operacja zmierza ku szcz�liwemu ko�cowi. Conway dojrza� k�tem oka, �e stoj�cy na galerii O�Mara patrzy na to wszystko ze skrajnym zdumieniem. Prilicla nadal si� trz�s�, ale o wiele �agodniej i ca�kiem inaczej. Tak w�a�nie reagowali Cinrussa�czycy, gdy zdarzy�o im si� wyczu� w pobli�u kogo� nader zadowolonego.

Po operacji chcieli gromadnie wypyta� Harrisona o Klopsa, ale wcze�niej Conway musia� ponownie wyja�ni�, co w�a�ciwie si� tam sta�o.

��Chocia� nie mamy ci�gle poj�cia, jak wygl�daj�, wiemy, �e s� wysoce inteligentni i na sw�j spos�b zaawansowani technologicznie. Chc� przez to powiedzie�, �e u�ywaj� narz�dzi.

��W rzeczy samej � mrukn�� Mannon i spojrza� na trzymany w r�ku przedmiot, kt�ry najpierw zmieni� si� w metalow� kul�, potem w miniaturowe popiersie Beethovena, a w ko�cu w traltha�sk� sztuczn� szcz�k�. Odk�d sta�o si� jasne, �e operacja zako�czy�a si� sukcesem, odzyska� poczucie humoru.

��Jednak ich rozw�j technologiczny musia� zosta� poprzedzony d�ugim rozwojem kultury my�li � ci�gn�� Conway.�� Wyobra�nia odmawia wsp�pracy, gdy pr�bujemy wyobrazi� sobie warunki, w kt�rych ewoluowali. Te narz�dzia nie zosta�y zaprojektowane jako przed�u�enie r�k, gdy� oni w og�le nie mog� ich mie�. Ale maj� umys�y�!

Kontrolowane przez w�a�ciciela za po�rednictwem my�li �narz�dzie� przeci�o poszycie kad�uba Descartes�a tu� obok Harrisona, ale nag�y start nie pozwoli� mu na powr�t, poszuka�o zatem nowego umys�u, do kt�rego mog�oby si� dostroi�. Znalaz�o porucznika i natychmiast sta�o si� oparciem dla jego stopy, poniewa� jednak nie by�o elementem konstrukcyjnym statku, nie mog�o go utrzyma�. Po powrocie skafander Harrisona by� sterylizowany w tej samej komorze co narz�dzia chirurgiczne i wraz z nimi urz�dzenie trafi�o na sal�, gdzie stawa�o si� tym, czego instrumentariuszki akurat szuka�y.

St�d wszystkie pomy�ki przy liczeniu narz�dzi i opowie�ci o spadaj�cych skalpelach, kt�re nikogo nie zrani�y, oraz dziwnie funkcjonuj�cych spryskiwaczach. Mannon za� operowa� ostrzem, kt�re s�ucha�o jego my�li, a nie d�oni, co omal nie sko�czy�o si� fatalnie dla pacjenta. Jednak za drugim razem wiedzia� ju�, �e trzyma w r�ku ma�e, uniwersalne narz�dzie, kt�rym mo�e sterowa� tak manualnie, jak i my�l�. Kszta�ty, jakie przybiera�o, oraz cuda, kt�re Mannon czyni� za jego pomoc�, mia�y zapa�� Conwayowi w pami�� do ko�ca �ycia.

��Ten� drobiazg jest zapewne wiele wart dla jego tw�rc�w � podsumowa� powa�nie.�� Zgodnie z prawem musimy go odda�. Jednak potrzebujemy tutaj niejednego, ale wielu takich urz�dze�! Trzeba b�dzie na wi�za� kontakty z mieszka�cami Klopsa i om�wi� warunki handlowe. Musi by� co�, co mo�emy im zaoferowa�

��Odda�bym praw� r�k� za co� takiego � powiedzia� Mannon i si� skrzywi�. � No, powiedzmy nog�.

��Na ile pami�tam Klopsa, �wie�ego mi�sa tam chyba nie potrzebuj� � rzek� z u�miechem porucznik.

O�Mara milcza� do tej pory, co jak na niego by�o do�� niezwyk�e, ale w ko�cu zdecydowa� si� odezwa�.

��Normalnie nie jestem zach�anny, ale jak sobie wyobra��, ile mogliby�my zdzia�a� w Szpitalu, maj�c dziesi�� albo cho�by i pi�� takich urz�dze� Na razie mamy jedno, kt�re w dodatku musimy odda�, je�li chcemy by� w porz�dku. Bez w�tpienia to przedmiot o olbrzymiej warto�ci, co oznacza, �e b�dziemy musieli go kupi� lub na co� wymieni� a �eby to zrobi�, przyjdzie nam nauczy� si� j�zyka jego w�a�cicieli.�� Spojrza� kolejno na wszystkich i podj�� sardonicznym tonem: � Wprawdzie tak przyziemne sprawy mog� was nie interesowa�, skoro waszym �yciem jest medycyna, jednak musz� o tym wspomnie�, �eby�cie wszystko zrozumieli. A zrozumie� powinni�cie, gdy� b�d� nalega�, by w nast�pnej wyprawie Descartes�a wzi�� udzia� Conway lub kt�rykolwiek z was � i zbada�, jak przedstawia si� kondycja Klopsa pod wzgl�dem medycznym. Nie my�l� wy��cznie o merkantylnym aspekcie � doda� szybko.�� Niemniej uwa�am, �e w wymianie mo�e ich zainteresowa� tylko nasza wiedza i praktyka medyczna.

Zapewne by�o nieuniknione, �e �yj�ce na Klopsie inteligentne istoty zamanifestuj� swoj� obecno�� ca�kiem inaczej, ni� s�dzili wszyscy obserwatorzy. Podczas gdy oni wpatrywali si� w ca�� bateri� teleskop�w i przes�ane przez sondy nagrania, pierwszy sygna� pojawi� si� na ekranach radaru bliskiego zasi�gu.

Obecny w centrali Descartes�a kapitan nacisn�� guzik na swoim pulpicie.

� ��czno��? � rzuci� do mikrofonu.

��Mamy go, sir � us�ysza�. � Skierowali�my teleskop na namiar radaru. Obraz da�em na ekran pi�ty. To dwu� albo trzystopniowa rakieta o nap�dzie chemicznym. Silniki drugiego stopnia ci�gle dzia�aj�. B�dziemy zatem mogli odtworzy� tor jej lotu i ustali� do�� dok�adnie, sk�d wystartowa�a. Emituje szereg sygna��w radiowych o szerokim spektrum, charakterystycznym dla szybkiego przesy�u danych telemetrycznych. Drugi stopie� wypali� si� w�a�nie i zosta� odrzucony. Trzeci stopie�, je�li to jest trzeci stopie�, nie odpali�. Maj� k�opoty�

Obcy statek kosmiczny zacz�� z wolna kozio�kowa�. By� to d�ugi, l�ni�cy cylinder z wyra�nie zaostrzonym jednym ko�cem.

��Pr�buj� nas ostrzela�? � spyta� kapitan. Obiekt zosta� umieszczony na niemal ko�owej orbicie � odpar� z namys�em dy�urny.�� Jest ma�o prawdopodobne, aby taka w�a�nie orbita by�a dzie�em przypadku. Wzgl�dnie prosta konstrukcja i fakt, �e obiekt nie zbli�y si� do nas bardziej ni� na trzysta kilometr�w, sugeruj�, �e to raczej sztuczny satelita albo za�ogowy pojazd orbitalny ni� rakieta wymierzona w nasz� jednostk�. Je�li tam kto� jest, to musi teraz prze�ywa� ci�kie chwile � doda� dy�urny z wyra�nym wsp�czuciem.

��Jasne � stwierdzi� kapitan, kt�ry zwyk� cedzi� s�owa, jakby chodzi�o o samorodki rzadkiego i cennego metalu.�� Nawigacyjna, prosz� przygotowa� wsp�rz�dne orbity przechwycenia. Maszynownia, w gotowo�ci.

Gdy olbrzymi kad�ub Descartes�a zbli�y� si� do malutkiego obcego statku, sta�o si� jasne, �e obiekt straci� hermetyczno��. Wskutek ci�g�ego kozio�kowania trudno by�o jednak orzec, czy ucieka z niego paliwo nie odpalonego trzeciego cz�onu, czy mo�e powietrze, o ile by� to pojazd za�ogowy.

Procedura by�a oczywista � wpierw nale�a�o zatrzyma� wi�zkami p�l si�owych ruch obrotowy, i to na tyle ostro�nie, aby nie spowodowa� niebezpiecznych napr�e� kad�uba, a potem opr�ni� zbiorniki trzeciego cz�onu z paliwa, kt�re mog�oby wybuchn�� blisko poszycia Descartes�a. Je�li w �rodku by�a za�oga i chodzi�o tylko o utrat� powietrza, statek winien trafi� do �adowni, gdzie da�oby si� przeprowadzi� akcj� ratunkow�, a przy okazji nawi�za� pierwszy kontakt. Odtworzenie atmosfery nie powinno stanowi� problemu � skoro ludzie mogli w niej swobodnie oddycha�, w drug� stron� powinno by� tak samo.

Z pocz�tku s�dzono zatem, �e operacja ratunkowa b�dzie ca�kiem prosta�

��Meldunek ze stanowisk sz�stego i si�dmego, sir. Obcy statek nie chce si� podporz�dkowa�. Stabilizowali go ju� trzy razy i zawsze w��cza� silniki manewrowe, a po chwili znowu kozio�kowa�. Z jakiego� powodu rozmy�lnie przeciwstawia si� naszym wysi�kom. Szybko�� i rodzaj reakcji sugeruj�, �e odpowiada za to obecna na pok�adzie inteligencja. Mo�emy da� wi�cej mocy, ale wtedy ryzykujemy uszkodzenie kad�uba. Jest niewiarygodnie kruchy, jak na nasze standardy, sir. Proponuj� u�y� mocy na tyle du�ej, aby zmniejszy� szybko moment obrotowy, czym pr�dzej zrzuci� paliwo w przestrze� i wci�gn�� statek do �adowni. Przy normalnym ci�nieniu zniknie zagro�enie dla za�ogi, a my b�dziemy mieli czas, �eby�

��M�wi nawigacyjna, sir. Obawiam si�, �e nie mo�emy zaakceptowa� tego planu. Z naszych oblicze� wynika, �e rakieta wystartowa�a z morza, a dok�adniej spod powierzchni, bo nie wida� tam �adnych p�ywaj�cych instalacji. Mo�emy �atwo odtworzy� atmosfer� Klopsa, gdy� jest prawie taka sama jak nasza, ale nie poradzimy sobie z t� zup�, kt�ra tutaj odpowiada wodzie, a wszystko wskazuje na to, �e tubylcy s� skrzelodyszni.

Kapitan milcza� chwil�, zastanawiaj�c si� nad powodami, dla kt�rych za�oga statku post�puje tak dziwnie. Czy chodzi�o o kwestie techniczne, fizjologiczne, psychologiczne czy inne jeszcze, by� mo�e ca�kiem niezrozumia�e, w tej akurat chwili nie by�o takie istotne. Najwa�niejsze, �e obcy potrzebowali pomocy.

Gdyby nawet Descartes nie m�g� nic zdzia�a�, by� w stanie w ci�gu paru dni dostarczy� statek tam, gdzie znajdowa� si� komplet sprz�tu ratunkowego. Sam transport nie by� problemem � wystarczy�oby zamontowa� uchwyt magnetyczny na kad�ubie rakiety tak, aby punkt mocowania wypad� dok�adnie na osi obrotu, a drugi koniec holu przytwierdzi� do obrotowego w�z�a. Tak po��czone jednostki mog�yby wej�� w nadprzestrze�, jako �e pole nap�du Descartes�a dawa�o si� znacznie rozszerzy�.

Niestety, kapitan nie potrafi� powiedzie�, na ile gro�ny mo�e by� przeciek oraz jak d�ugo obcy statek zamierza� pozosta� na orbicie. Je�li jednak dow�dcy naprawd� zale�a�o na przyjaznych kontaktach z mieszka�cami Klopsa, musia� szybko podj�� decyzj�.

Wiedzia�, �e we wczesnych latach podboju kosmosu przez cz�owieka podobne przecieki by�y cz�ste, gdy� zabranie wi�kszych zapas�w powietrza by�o ta�szym rozwi�zaniem ni� budowa absolutnie szczelnych statk�w. Jednak z drugiej strony ruch obrotowy i wyciek wygl�da�y raczej na skutki awarii, kt�ra mog�a za jaki� czas doprowadzi� do naprawd� smutnego fina�u. Poniewa� obca za�oga nie pozwala�a z dziwacznych wzgl�d�w unieruchomi� stateczku dla zbadania jego stanu, a odtworzenie jej warunk�w �yciowych nie wchodzi�o w gr�, zostawa�o tylko jedno. Kapitanowi chyba nie podoba�o si� to rozwi�zanie: by� zawodowcem i nie lubi� przerzucania odpowiedzialno�ci na cudze barki.

Ostatecznie wyda� lakoniczne rozkazy i nieca�e p� godziny p�niej Descartes ruszy� z obc� jednostk� na holu w stron� Szpitala.

��Starszy lekarz Conway proszony jest o kontakt z majorem O�Mar�� � powtarza�y z uporem g�o�niki.

Conway szybko sprawdzi� ruch na korytarzu. Jednym susem przeskoczy� przed traltha�skim internist�, kt�ry sun�� na� na sze�ciu s�oniowatych nogach, otar� si� o futro pod��aj�cego w przeciwnym kierunku Kelgianina i przypad� do �ciany, aby nie zgin�� pod ko�ami ruchomej komory ch�odniczej. W ko�cu si�gn�� po s�uchawk� komunikatora i poprosi� uprzejmie, aby mo�e tym razem poszukano dla� zast�pstwa.

��Naprawd� robi pan teraz co� wa�nego, doktorze?�� spyta� bez wst�p�w O�Mara.�� Prowadzi pan badania najwy�szej wagi albo ratuje �ycie swym skalpelem?�� Naczelny psycholog zamilk� na chwil� i doda� oschle: � Rozumie pan chyba, �e to czysto retoryczne pytania�

Conway westchn��.

��W�a�nie szed�em na lunch.

� �wietnie. Zatem ucieszy pana wiadomo��, �e mieszka�cy Klopsa wprowadzili statek kosmiczny na orbit� swojej planety. S�dz�c z wygl�du, pierwszy na ich drodze do gwiazd. Zaraz te� wpadli po uszy w k�opoty, pu�kownik Skempton poda panu zreszt� szczeg�y. Descartes leci w�a�nie do nas z tym satelit�, aby�my co� poradzili. B�dzie za niespe�na trzy godziny, wi�c sugeruj�, aby za�adowa� si� pan razem z ci�kim sprz�tem na sanitark� i wylecia� mu naprzeciw. Dobrze te� b�dzie, je�li doktorzy Mannon i Prilicla oderw� si� od swych zaj��, by panu towarzyszy�. Wasza tr�jka zostanie naszymi specjalistami od Klopsa.

��Rozumiem � odpar� z o�ywieniem Conway.

��I dobrze. Ciesz� si�, �e jedzenie nie przes�ania panu wa�niejszych spraw. Mniej wprawnego psychologa zapewne zdziwi�oby, dlaczego jest pan g�odny zawsze, gdy tylko trafia si� co� wa�nego do zrobienia, ale dla mnie sprawa jest jasna. To z pewno�ci� nie przejaw braku poczucia bezpiecze�stwa, tylko czysta roszczeniowo��! A teraz prosz� �apa� w�a�ciwych ludzi, doktorze. Koniec.

Biuro Skemptona by�o ca�kiem blisko i Conway dotar� tam w kwadrans, chocia� musia� po drodze w�o�y� skafander, by przeby� dwie�cie metr�w przedzia�u chlorodysznych Illensa�czyk�w.

��Dzie� dobry � odezwa� si� Skempton, ledwo Conway otworzy� usta.�� Prosz� rzuci� skafander na tamto krzes�o i siada�. Postanowi�em wys�a� Descartes�a czym pr�dzej z powrotem. Zostawi u nas tego pechowego satelit� i odleci. Tubylcy mogli pomy�le�, �e ich pojazd zosta� porwany, wi�c Descartes powinien by� na miejscu, by zanotowa� ich reakcje, nawi�za� kontakt i w miar� mo�liwo�ci wszystko wyja�ni�. By�bym wdzi�czny, gdyby zdo�a� pan jak najszybciej dotrze� do pacjenta, zaj�� si� nim i odes�a� na macierzyst� planet�. Sam pan rozumie, jakie to wa�ne dla ekipy kontaktowej. Oto kopia raportu z ca�ego incydentu przes�ana z pok�adu Descartes�a � ci�gn�� pu�kownik, nie przerywaj�c nawet, �eby zaczerpn�� g��biej oddechu.�� Przydadz� si� te� panu analizy pr�bek wody pobranych z morza w pobli�u miejsca startu rakiety. Same pr�bki b�d� dost�pne, kiedy Descartes do nas dotrze. Gdyby potrzebowa� pan wi�cej informacji na temat Klopsa albo procedur kontaktowych, prosz� pyta� porucznika Harrisona. Nie ma jeszcze przydzia�u i ch�tnie pomo�e. I bardzo prosz� nie trzaska� drzwiami.

Pu�kownik zaj�� si� ponownie stert� papier�w na biurku, Conway zamkn�� wi�c usta i wyszed�. W pokoju asystenta Skemptona poprosi� o zgod� na skorzystanie z komunikatora i wzi�� si� do pracy.

Najlepszym miejscem dla nowego pacjenta by� wolny akurat oddzia� Chalderescolan. Gigantyczni mieszka�cy planety Chalderescol II te� byli skrzelodyszni, cho� letnia, zielonkawa zawiesina, w kt�rej zwykli p�ywa�, by�a zdecydowanie czystsza ni� oceany Klopsa. Dok�adna analiza pozwoli dietetyce i kontroli �rodowiska zsyntetyzowa� zawarte w wodzie sk�adniki od�ywcze, ale nie �yj�ce w niej mikroorganizmy. Z tym trzeba by�o poczeka� do przybycia pr�bek i rozmno�enia niezb�dnych �yj�tek. Wcze�niej technicy mieli si� zaj�� ustawieniem w�a�ciwego ci��enia i ci�nienia.

Nast�pnie zorganizowa� ambulans z ci�kim sprz�tem ratunkowym i personelem, kt�ry mia� osi�gn�� stan gotowo�ci przed przybyciem Descartes�a. By� niezb�dny do przewiezienia nieznanego, ale zapewne rozpaczliwie potrzebuj�cego pomocy rannego. Zesp� ratunkowy z kolei musia� mie� do�wiadczenie w podobnych akcjach.

Mia� w�a�nie przeprowadzi� rozmow� z naczelnym Diagnostykiem patologii, Thornnastorem, gdy zawaha� si� nagle.

Nie by� pewien, czy jest sens pyta� go o cokolwiek. Przecie� nic jeszcze nie wiedzia� o pacjencie � poza tym, �e jego wyleczenie to sprawa najwy�szej wagi. Wprawdzie ka�dy pacjent by� w Szpitalu r�wnie wa�ny, ale tutaj udana kuracja u�atwi�aby nawi�zanie kontaktu z mieszka�cami Klopsa i zdobycie wi�kszej liczby ich cudownych narz�dzi.

Ale jak ci tubylcy wygl�dali? Czy byli mali, bez konkretnego kszta�tu i ca�kiem niewyspecjalizowani, podobnie jak ich wytwory? A mo�e, bior�c pod uwag� uniwersalno�� ich narz�dzi, sk�adali si� jedynie z m�zg�w uzale�nionych ca�kowicie od narz�dzi, kt�re ich �ywi�y, chroni�y i zaspokaja�y wszelkie potrzeby? Conway bardzo chcia�by wiedzie�, z czym b�dzie mia� do czynienia. Dop�ki jednak nie wiedzia�, nie by�o sensu rozmawia� z Diagnostykiem, kt�remu jeszcze bardziej zale�a�o na konkretach ni� naczelnemu psychologowi.

Lepiej poczekam, a� zobacz� pacjenta, pomy�la� Conway. To ju� tylko godzina. Reszt� czasu mia� zamiar sp�dzi� na lekturze raportu.

I konsumpcji lunchu.

Kr��ownik Korpusu wyskoczy� z nadprzestrzeni z obcym statkiem wiruj�cym mu za ruf� na podobie�stwo osobliwego �mig�a. Odczepi� hol i zaraz ponownie wykona� skok, by wr�ci� na Klopsa. Tymczasem tender zbli�y� si� i przechwyci� ko�c�wk� holu, kt�ra zosta�a umocowana w obrotowym gnie�dzie.

Ubrani w skafandry Mannon, Prilicla, porucznik Harrison i Conway obserwowali to wszystko z otwartego luku tendra.

��Ci�gle przecieka � powiedzia� Mannon.�� Dobry znak. W �rodku nadal jest ci�nienie.

��Chyba �e to wyciek paliwa � wtr�ci� Harrison.

��Co czujesz?�� spyta� Conway empat�.

Kruche cia�o Prilicli i sze�� jego cienkich n�g trz�s�y si� ju� gwa�townie, zatem by�o oczywiste, �e musi co� odbiera�.

��Na statku jest jedna �ywa istota � odpar� powoli.�� W jej emocjach przewa�aj� strach i b�l. Ma te� duszno�ci. Powiedzia�bym, �e znajduje si� w tym stanie od wielu dni. Emanacja jest przyt�umiona, jakby istota ta traci�a z wolna przytomno��. Jednak nie ulega w�tpliwo�ci, �e to stworzenie rozumne, a nie zwierz� do�wiadczalne.

��Mi�o wiedzie�, �e nie mobilizujemy wszystkich si� dla zestawu instrument�w albo zwierz�tka � mrukn�� Mannon.

��Nie mamy wiele czasu � stwierdzi� Conway.

Przypuszcza�, �e pacjent jest ju� w bardzo kiepskim stanie. Strach by� ca�kiem zrozumia�y, b�l, duszno�ci i ot�pienie za� wskazywa�y na mo�liwo�� obra�e�. Mog�y te� wynika� z wyg�odzenia albo braku �wie�ej wody. Conway spr�bowa� postawi� si� na miejscu astronauty z Klopsa.

Chocia� niekontrolowany najwyra�niej ruch obrotowy musia� mu bardzo dokucza�, robi� co m�g�, aby nie dopu�ci� do jego zatrzymania, gdy Descartes pr�bowa� wzi�� statek na pok�ad. Zdawa� sobie bez w�tpienia spraw�, �e kozio�kuj�cej jednostki nie da si� wci�gn�� do �adowni. Mo�e nawet sam ustabilizowa�by pojazd, gdyby za�oga Descartes�a nie nios�a tak gorliwie pomocy, ale to oczywi�cie by�o tylko domniemanie. Na pewno za� obcy statek si� rozhermetyzowa� i ci�gle co� si� z niego ulatnia�o. Conway pomy�la�, �e wobec tych problem�w i bliskiej utraty przytomno�ci pasa�era powinien zaryzykowa�, �e wystraszy go troch� kolejn� pr�b� zatrzymania ruchu obrotowego, aby jak najszybciej umie�ci� pojazd w tendrze i przenie�� istot� do wype�nionego wod� zbiornika, gdzie wreszcie mo�na by si� ni� zaj��.

Jednak gdy tylko niewidoczne palce wi�zek �ci�gaj�cych uj�y stateczek, r�wnie niewidzialna si�a porwa�a kruche cia�o Prilicli i zatrz�s�a nim z furi�.

��Doktorze, odbieram sygna�y skrajnego przera�enia � powiedzia� empata.�� To �wiadome doznanie umys�u, kt�ry bliski jest paniki. Traci gwa�townie przytomno��, mo�e nawet umiera� Patrzcie! W��czy� silniki manewrowe!

��Przerwa�! � krzykn�� Conway do operator�w p�l si�owych.

Obcy statek, kt�ry prawie ca�kiem ju� znieruchomia�, znowu zacz�� kozio�kowa�. Wida� by�o strumienie gazu bij�ce z dysz na dziobie i rufie. Po paru minutach dysze zacz�y kas�a�, straci�y ci�g i w ko�cu wygas�y. Pojazd obraca� si� teraz dwa razy wolniej ni� przedtem. Prilicla ci�gle wygl�da�, jakby szarpa� nim gwa�towny wiatr.

��Doktorze, bior�c pod uwag�, jakich narz�dzi u�ywa ta rasa, nie spos�b wykluczy�, �e na pok�adzie jest bro� psioniczna, kt�rej dzia�anie odczuwasz na sobie � powiedzia� nagle Conway.�� Trz�siesz si� jak li��.

��To nie jest skierowane przeciwko konkretnej osobie � odpar� Prilicla g�osem, kt�ry autotranslator wypra� jak zwykle z wszelkich emocji.�� Zwyk�a aura emocjonalna. Pe�na strachu i rozpaczy. S�abnie zreszt�, jakby ta istota walczy�a o przetrwanie�

��My�licie to samo co ja?�� spyta� Mannon.

��Je�li zastanawiasz si� nad przywr�ceniem pe�nej pr�dko�ci obrotowej, to tak � mrukn�� Conway.�� Zgadzam si�. Ale przecie� nie ma �adnego logicznego powodu, by to zrobi�, prawda?

Kilka sekund p�niej operatorzy odwr�cili polaryzacj� wi�zek i pojazd zacz�� wirowa� �ywiej. Niemal natychmiast Prilicla przesta� si� tak trz���.

��Istota czuje si� teraz o wiele lepiej. Wzgl�dnie, oczywi�cie, bo nadal jest bardzo s�aba.

Prilicla znowu zacz�� dr�e� i Conway wiedzia�, �e tym razem to jego z�o�� i narastaj�ca frustracja wp�ywaj� tak na empat�. Spr�bowa� uspokoi� si� nieco i pomy�le� konstruktywniej, chocia� by� �wiadom, �e znale�li si� w tym samym punkcie co Descartes, gdy po raz pierwszy usi�owa� pom�c obcemu astronaucie. Innymi s�owy, �e niczego nie osi�gn�li.

M�g� jednak zrobi� kilka rzeczy, kt�re tak czy inaczej powinny pom�c choremu.

Nale�a�o podda� analizie gazowy �lad zostawiany przez statek i stwierdzi� wreszcie, czy to paliwo, czy raczej woda z systemu podtrzymywania �ycia. Wielu cennych informacji dostarczy�by rzut oka na samego pacjenta, cho�by tylko przez drugi koniec peryskopu, skoro, niestety, stateczek nie mia� iluminator�w. Powinni r�wnie� poszuka� sposobu wej�cia na pok�ad, by m�c zbada� istot� przed przeniesieniem jej do sanitarki, a potem na oddzia�.

Wraz z porucznikiem Harrisonem Conway ruszy� wzd�u� holu do wiruj�cego statku. Zanim przebyli kilka metr�w, obaj te� obracali si� razem z lin�, szybko si� jednak do tego przyzwyczaili i gdy dotarli do pojazdu, wydawa�o im si�, �e unosz� si� nieruchomo w przestrzeni, tylko ca�y wszech�wiat wiruje wko�o nich. Mannon powiedzia�, �e jest ju� za stary na podobne akrobacje, i zosta� w luku, Prilicla za� pod��y� za nimi swobodnym lotem, wspomaganym silniczkami korekcyjnymi skafandra.

Teraz, gdy pacjent by� niemal nieprzytomny, Cinrussa�czyk musia� bardzo si� do niego zbli�y�, by wyczu� subtelne zmiany jego nastroju. D�ugi, rurowaty kad�ub obraca� si� cicho i niebezpiecznie blisko male�kiej istoty niczym skrzyd�a osobliwego wiatraka.

Conway nie wyrazi� niepokoju s�owami. W tym wypadku nie musia�.

��Doceniam twoj� trosk�, przyjacielu Conway � powiedzia� Prilicla.�� Jednak chocia� przypominam waszego paj�ka, chyba nie jest mi pisany koniec pod pack�.

Wreszcie porzucili lin� holownicz� i korzystaj�c z magnetycznych zaczep�w na r�kawicach i butach, przeszli na kad�ub. Przy okazji zauwa�yli, �e mocowanie za�o�one jeszcze przez technik�w z Descartes�a solidnie nadwer�y�o poszycie i ca�y w�ze� skrywa para dobywaj�ca si� z p�kni��. Ich przylgi te� zostawia�y na blachach p�ytkie wg��bienia. Poszycie musia�o by� niewiele grubsze ni� papier. Conway by� pewien, �e przy zbyt gwa�townym ruchu m�g�by przedziurawi� je jednym uderzeniem buta.

��Nie jest a� tak �le, doktorze � rzek� porucznik.�� We wczesnych latach naszych podr�y kosmicznych, zanim jeszcze pojawi�y si� sztuczna grawitacja, loty w nadprzestrzeni i nap�d j�drowy, kt�re sprawi�y, �e masa przesta�a by� problemem, wszystkie pojazdy budowano tak, by by�y jak najl�ejsze. Oszcz�dzano do tego stopnia, �e czasem usztywniano konstrukcj� nawet zbiornikami paliwa.

��I tak czuj� si�, jakbym pe�za� po cienkim lodzie � mrukn�� Conway.�� S�ysz� nawet, jak co� si� tam pod nami przelewa. Niech pan sprawdzi ruf�, je�li �aska. Ja zajm� si� dziobem.

Pobrali w kilku miejscach pr�bki uciekaj�cego gazu, postukali troch� w kad�ub i pos�uchali za pomoc� czu�ych mikrofon�w, co dzieje si� w �rodku. Nie doczekali si� odpowiedzi, Prilicla zameldowa� za�, �e astronauta nie zdaje sobie sprawy z ich obecno�ci. Ze �rodka dobiega�y ci�gle tylko odg�osy pracy mechanizm�w. S�dz�c po ha�asie, jaki robi�y, musia�o by� ich ca�kiem sporo. Poza tym s�ycha� by�o jeszcze bulgot i szum kr���cych cieczy. Gdy ruszyli ku kra�com kad�uba, zrobi�o si� jeszcze trudniej, gdy� musieli radzi� sobie dodatkowo z si�� od�rodkow�.

Im bli�ej byli dziobu czy rufy, tym silniej wirowanie usi�owa�o zrzuci� ich ze statku.

Conway szed� w kierunku spiczastego dziobu jednostki i jak dot�d nie by�o specjalnie nieprzyjemnie, cho� przeci��enie zaczyna�o powodowa�, �e krew nap�ywa�a mu do g�owy. Widzia� jednak ci�gle ca�kiem dobrze, co mia�o tylko jeden minus: co chwila przep�ywa�y mu przed oczami, po kolei: sanitarka, Prilicla i wielka choinka Szpitala. Gdy zacisn�� na chwil� powieki, zawr�t g�owy os�ab� wprawdzie, ale przecie� nie m�g� pracowa�, kieruj�c si� tylko dotykiem.

Im dalej si� przemieszcza�, tym wi�kszej mocy potrzebowa�y magnetyczne przylgi jego skafandra, nie m�g� jednak przesadza� z ich regulacj� z obawy, �e pow�oka nie wytrzyma i po prostu p�knie. Jednak metr czy dwa przed sob� widzia� wystaj�c� rur�, kr�tk� i grub�, kt�ra przypomina�a peryskop. Ruszy� ostro�nie w jej stron�. Nagle przylgi zacz�y si� �lizga�. Sun�c obok peryskopu, odruchowo si� go przytrzyma�.

Rura wygi�a si� niebezpiecznie, wi�c czym pr�dzej j� pu�ci�. Wko�o urz�dzenia wytworzy�a si� natychmiast chmura jakiego� gazu, a Conway wylecia� w pr�ni� jak wystrzelony z procy.

��Gdzie, u licha, jeste�, doktorze?�� spyta� Mannon.�� Przed chwil� widzia�em ci� na kad�ubie, a tu nagle pusto�

��Sam nie wiem � warkn�� Conway i zapali� flar� alarmow�. � Wida� mnie teraz?

Po chwili poczu�, jak wi�zka �ci�gaj�ca sprowadza go na tender.

��Co za dziwowisko!�� rzuci�. � Cackamy si� nie wiadomo jak d�ugo z czym�, co powinno by� bardzo proste. Poruczniku Harrison i doktorze Prilicla, prosz� wraca� na tender. Spr�bujemy raz jeszcze.

Podczas gdy pozostali dyskutowali nad spraw�, Conway kaza� sfotografowa� obcy pojazd ze wszystkich stron, a laboratorium tendra zaj�o si� analizowaniem dostarczonych pr�bek. Kilka godzin p�niej wci�� jeszcze si� zastanawiali, jak dotrze� do pacjenta, gdy otrzymali odbitki raport�w.

Uda�o si� ustali�, �e ze statku ulatnia�o si� nie co innego jak woda, i to czysta, pozbawiona wszystkich sk�adnik�w obecnych w oceanie Klopsa. Musia�a zatem s�u�y� wy��cznie do oddychania. Niestety, st�enie dwutlenku w�gla by�o w niej ju� niepokoj�co wysokie.

Harrison, kt�ry zna� si� bardzo dobrze na technice wczesnych lot�w kosmicznych, zaj�� si� zdj�ciami. Jego zdaniem rufa statku ko�czy�a si� tarcz� ciepln�, na niej za� przymocowano niedu�y �adunek paliwa sta�ego maj�cego umo�liwi� powr�t z orbity. Wydawa�o si� ju� oczywiste, �e kad�ub mie�ci niemal wy��cznie systemy podtrzymywania �ycia, kt�re na dodatek by�y bardzo prymitywne. Po namy�le Harrison doda� jeszcze, �e sytuacja jest nieciekawa, gdy� o ile tlenodyszni mog� bra� w kosmos zbiorniki ze spr�onym powietrzem, o tyle wody nie mog� tak magazynowa�, bo jej spr�y� si� nie da.

Na zaostrzonym dziobie statku wida� by�o panele kryj�ce zapewne spadochrony przydatne w ostatniej fazie opadania ku powierzchni planety. P�tora metra w kierunku rufy znajdowa� si� kolejny panel. By� szeroki na czterdzie�ci centymetr�w i d�ugi na dwa metry, co by�o dziwnym zaiste kszta�tem na w�az wej�ciowy, ale Harrison uzna�, �e nie mo�e to by� nic innego. Doda� te�, �e bior�c pod uwag� og�lny niski poziom zaawansowania technicznego, jest ma�o prawdopodobne, aby za w�azem znajdowa�a si� �luza, i �e wej�cie prowadzi zapewne od razu do g��wnej kabiny.

Ostrzeg�, �e je�li Conway otworzy ten w�az w pr�ni, si�a od�rodkowa natychmiast wyrzuci wod� z jednostki. A dok�adniej, opr�ni j� do po�owy, gdy� woda w cz�ci rufowej pozostanie jeszcze czas jaki� na miejscu. Niemniej astronauta niemal na pewno przebywa� w cz�ci dziobowej.

Conway ziewn�� szeroko i przetar� oczy.

��Musz� zobaczy� pacjenta, aby pozna� jego obra�enia i przygotowa� dla niego oddzia� � powiedzia�. � Poruczniku, a gdyby tak wyci�� otw�r dok�adnie na osi obrotu statku? Pewna ilo�� wody ju� wyciek�a i si�a od�rodkowa spycha reszt� na dzi�b i ruf�, zatem �rodek powinien by� pusty i niewiele wody wydostanie si� przez ten otw�r.

��Zgadza si�, doktorze � powiedzia� Harrison.�� Nie wiem jednak, czy konstrukcja statku wytrzyma takie uszkodzenie. Jest tak krucha, �e nawet si�a od�rodkowa mo�e j� wtedy rozerwa�.

Conway pokr�ci� g�ow�.

��Je�li opaszemy �rodkow� sekcj� szerok� metalow� ta�m�, na kt�rej przymocujemy du��, stosown� dla cz�owieka �luz�, a ca�o�� uszczelnimy szybkoschn�cym klejem, to mo�e si� uda�. Klejem, bo spawanie mog�oby uszkodzi� poszycie. Wtedy b�d� m�g� wej�� bez�

��To b�dzie bardzo trudne przy tym kozio�kowaniu � zauwa�y� Mannon.

��Owszem � stwierdzi� Harrison.�� Ale mo�emy najpierw przygotowa� wielk� rur� ze �luz�, a potem przymocowa� ca�o�� do statku magnesami. Wtedy b�dzie �atwiej, ale i tak zajmie nam to troch� czasu.

Prilicla nie zabra� g�osu. Poniewa�, jak wszyscy Cinrussa�czycy, bardzo �atwo si� m�czy�, ju� wcze�niej zawis� na sze�ciu nogach z przylgami na suficie i zapad� w sen.

Mannon, porucznik i Conway zaj�li si� zamawianiem materia��w, narz�dzi i fachowc�w i zacz�li planowa� dla nich zadania, gdy ��czno�ciowiec tendra oznajmi�, �e na ekranie drugim czeka na rozmow� major O�Mara.

��Doktorze Conway, dobieg�y mnie pog�oski, �e postanowi� pan pobi� rekord d�ugo�ci przenoszenia pacjenta ze statku na oddzia� � odezwa� si� naczelny psycholog, gdy ujrza� lekarza.�� Po prawdzie ju� go pan pobi�. Nie musz� panu chyba przypomina�, jak pilna i wa�na to sprawa. Tyle.

��Ty sarkastyczny��� zacz�� Conway, ale zaraz pohamowa� z�o��, gdy Prilicla zadr�a� przez sen.

��Mam wra�enie, �e moja noga nie dosz�a jeszcze do siebie po wypadku na Klopsie � rzek� porucznik, patrz�c wyczekuj�co na Mannona.�� Mo�e jaki� �yczliwy lekarz odes�a�by mnie na oddzia� czwarty na poziomie dwie�cie osiemdziesi�tym trzecim?

��Z czystej �yczliwo�ci ten sam lekarz sk�onny jest uzna�, �e powolna rekonwalescencja wi��e si� z obecno�ci� na wymienionym oddziale pewnej ziemskiej piel�gniarki � odpar� Mannon.�� I dla szybszej poprawy stanu zdrowia skieruje pana na poziom� powiedzmy� dwie�cie czterdziesty pierwszy, oddzia� si�dmy. Opieka piel�gniarki o dw�ch parach oczu i mn�stwie n�g �wietnie robi na powr�t z ob�ok�w.

Conway roze�mia� si�.

��Prosz� go zignorowa�, poruczniku. Czasem jest gorszy ni� O�Mara. Na razie wiele nie zdzia�amy, a to by� d�ugi, trudny dzie�, wi�c proponuj�, aby�my poszli spa�, nim wszyscy padniemy.

Nast�pny dzie� min�� bez znacz�cych post�p�w. Czas ucieka� i ekipa techniczna uwija�a si�, �eby jak najszybciej przygotowa� konstrukcj�, wskutek czego nieustannie gubi�a narz�dzia, a co pewien czas kto� odlatywa� w kosmos. Cz�owieka odszuka� w takim wypadku �atwo, gorzej jest z wypuszczonymi z r�k narz�dziami oraz fragmentami konstrukcji. Poniewa� nie mia�y flar sygna�owych, trzeba by�o po�egna� si� z nimi na zawsze. Ekipie zostawa�o wtedy przekl�� po�piech i wraca� do niewdzi�cznej pracy.

Konstrukcja ros�a zatem wolno, ale nieprzerwanie, i tylko na kad�ubie obcego statku pojawia�o si� coraz wi�cej szram i wgniece�. Ci�gle te� ucieka�a z niego woda.

W desperackiej pr�bie zwi�kszenia tempa prac Conway, wbrew obiekcjom empaty, usi�owa� ponownie zwolni� obroty statku. Tym razem Prilicla nie odebra� �adnych oznak paniki pasa�era, zaraz jednak wyja�ni�, �e istota jest po prostu nieprzytomna. Doda�, �e chocia� nie potrafi opisa� odbieranych wra�e� komu�, kto sam nie jest empat�, jego zdaniem bez przywr�cenia odpowiednich obrot�w obcy szybko umrze.

Nast�pnego dnia zasadnicza konstrukcja by�a ju� gotowa i zacz�o si� dopasowywanie metalowej ta�my, kt�ra mia�a przytrzyma� �luz� i wzmocni� kad�ub. Porucznik bada� przy tej okazji z przej�ciem uk�ad nap�dowy i manewrowy stateczku, Conwayowi za� pozosta�o tylko wpatrywa� si� bezczynnie w pod�u�ny, w�ski w�az oraz iluminator �rednicy ledwie kilku centymetr�w, za kt�rym wida� by�o jedynie otwieraj�c� si� i zamykaj�c� natychmiast przes�on�. Zmieni�o si� to dopiero nast�pnego dnia, gdy wraz z porucznikiem mieli wreszcie wej�� na pok�ad jednostki.

Prilicla meldowa�, �e pasa�er ci�gle �yje, chocia� goni ju� ostatkiem si�.

Jak nale�a�o oczekiwa�, w �rodkowej sekcji kad�uba nie by�o prawie wody. Si�a od�rodkowa zepchn�a j� w kierunku dziobu i rufy, jednak �wiat�o lamp odbi�o si� od chmury pary wodnej z unosz�cymi si� w niej niezliczonymi kropelkami. Szybkie ogl�dziny pozwoli�y ustali�, �e za ruch wody odpowiedzialna jest biegn�ca przez ca�y kad�ub przek�adnia �a�cuchowa.

Ostro�nie, �eby nie wsun�� d�oni mi�dzy z�batki a �a�cuch i nie przebi� butem poszycia statku, porucznik ruszy� ku rufie, a Conway w stron� dziobu. Post�pili tak, aby nie zmieni� �rodka ci�ko�ci pojazdu i nie zak��ci� tym samym jego rotacji. Wszelkie nag�e zaburzenia mog�y grozi� uszkodzeniem kad�uba.

��No tak, wymuszanie cyrkulacji wody wymaga ci�szych urz�dze� ni� w przypadku powietrza � mrukn�� Conway do Harrisona i wszystkich na pok�adzie tendra,�� Czy jednak nie powinno tu by� wi�cej automatyki? Przeszed�em ledwie kilka metr�w i nadal widz� same ko�a z�bate i �a�cuchy. Wywo�uj� silny pr�d, kt�ry ci�gle pr�buje wepchn�� mnie na maszyneri�.

W�r�d unosz�cych si� w wodzie b�belk�w niewiele dawa�o si� dojrze�, ale w ko�cu przed Conwayem zamajaczy�o co�, co na pewno nie by�o cz�ci� maszynerii � co� brunatnego i ciasno zwini�tego, z ledwo zarysowanymi wyrostkami czy mackami. Obiekt ten zdawa� si� obraca�. Chyba chodzi�o o �yw� istot�, jednak ze wszystkich stron otoczona by�a maszynami, wi�c Conway nie by� do ko�ca pewien.

��Widz� go � powiedzia�. � Ale tylko kawa�ek, za ma�o, �eby okre�li� typ fizjologiczny. Mam wra�enie, �e nie nosi skafandra, wi�c to, co mamy we wn�trzu, to chyba jego naturalne �rodowisko. Jednak nie uda nam si� go wyci�gn�� bez zdemontowania po�owy statku, a wtedy na pewno go zabijemy.�� Zakl�� ze z�o�ci�. � To szale�stwo! Mam unieruchomi� pacjenta, dostarczy� go do Szpitala i wyleczy�, ale nie unieruchomi� go bez�

��A mo�e co� jest nie tak z jego systemem podtrzymywania �ycia?�� wtr�ci� si� porucznik.�� Mo�e dosz�o do awarii i si�a od�rodkowa ma zast�pi� jakie� zepsute urz�dzenie? Gdyby�my zdo�ali to zreperowa�

��Ale dlaczego�?�� rzuci� Conway, gdy nagle co� mu za�wita�o.�� Chcia�em powiedzie� dlaczego mamy przyjmowa�, �e to awaria?�� Zamilk� na chwil�. � Dostarczymy tu kilka zbiornik�w z tlenem i otworzymy zawory, �eby od�wie�y� atmosfer�, to znaczy wod�. Jak d�ugo czego� nie wymy�limy, przyjdzie nam si� ograniczy� do pierwszej pomocy. Gdy wr�c� do tendra, podziel� si� tym, co przysz�o mi do g�owy. B�d� chcia� pozna� wasz� opini�.

W centrali, nie zdj�wszy skafandr�w, wys�uchali Prilicli, kt�ry oznajmi�, �e stan pacjenta poprawi� si� nieco, chocia� istota jest ci�gle nieprzytomna. Empata doda�, �e mo�e to by� skutek obra�e�, wyg�odzenia albo zaawansowanego niedotlenienia. Potem Conway naszkicowa� przekr�j jednostki i wyjawi�, na co wpad�.

��Tutaj mamy o� obrotu � powiedzia�, stukaj�c w rysunek.�� Odleg�o�� od osi do miejsca, gdzie znajduje si� pilot, wynosi tyle. Pr�dko�� rotacji wynosi tyle. Czy mo�na na tej podstawie obliczy�, jakiemu przeci��eniu poddawany jest pasa�er i jak ma si� ono do si�y ci��enia na jego macierzystej planecie?

��Chwilk� � mrukn�� Harrison i wzi�� pi�ro Conwaya. Kilka minut p�niej, a� kilka minut, bo porucznik powt�rzy� dla pewno�ci obliczenia, powiedzia�: � To zbli�ona warto��. W zasadzie identyczna.

��Co znaczy, �e mamy tu stworzenie, kt�re z jakich� powod�w fizjologicznych nie mo�e �y� bez sta�ego ci��enia � rzek� z zastanowieniem Conway.�� Stan niewa�ko�ci musi by� dla niego �miertelnie gro�ny�

��Przepraszam, doktorze � odezwa� si� p�g�osem ��czno�ciowiec.�� Mam majora O�Mar� na ekranie drugim�

Conwayowi zaczyna�o ju� co� �wita�. Skoro si� obraca� si�a od�rodkowa� ca�a ta maszyneria� Jednak na widok grubo ciosanych rys�w naczelnego psychologa wype�niaj�cych ekran wszystko gdzie� ulecia�o.

O�Mara by� uprzejmy, co nie wr�y�o dobrze.

��Jestem pod wra�eniem pa�skich ostatnich osi�gni��, doktorze. Szczeg�lnie w kwestii wzbogacenia okolic Szpitala w sztuczne satelity. Chyba nigdy nie doliczymy si� tych zgubionych narz�dzi i fragment�w konstrukcji. Jednak martwi� si� o pa�skiego pacjenta. Wszyscy mamy po temu powody, a szczeg�lnie kapitan Descartes�a, kt�ry wr�ci� ju� na Klopsa i wpad� tam w powa�ne tarapaty. W jego kierunku wystrzelono trzy pociski z g�owicami atomowymi. Jeden zszed� z kursu i skazi� znaczny obszar oceanu, a omini�cie pozosta�ych dw�ch wymaga�o sporo zachodu. Kapitan melduje, �e nawi�zanie przyjaznych kontakt�w jest obecnie niemo�liwe, gdy� mieszka�cy najwyra�niej uwa�aj�, �e z sobie tylko znanych powod�w porwa� ich astronaut�. Jego powr�t, oczywi�cie ca�ego i zdrowego, to jedyny spos�b zmiany sytuacji. Doktorze Conway, informuj� pana, �e rozdziawi� pan usta. Prosz� je zamkn�� albo co� powiedzie�.

��Przepraszam, sir � mrukn�� nieprzytomnie Conway.�� Zamy�li�em si�. Chcia�bym czego� spr�bowa� i by� mo�e zdo�a mi pan w tym pom�c. Potrzebuj� mianowicie wsparcia pu�kownika Skemptona. Przekona�em si� ju�, �e dot�d marnowali�my tylko czas. Chc� wprowadzi� pojazd do wn�trza Szpitala. Oczywi�cie, bez przerywania jego ruchu wirowego. Luk trzydziesty jest do�� du�y i mie�ci si� wystarczaj�co blisko korytarza skrzelodysznych wiod�cego do oddzia�u, kt�ry przygotowujemy dla pacjenta. Obawiam si� jednak, �e pu�kownik stanie okoniem i nie pozwoli na wprowadzenie pojazdu do Szpitala.

Pu�kownik w rzeczy samej nie okaza� si� sk�onny do wsp�pracy, i to mimo rzeczowych argument�w Conwaya oraz poparcia O�Mary. A� trzy razy jednoznacznie i zdecydowanie odmawia�.

��Rozumiem, �e to pilna sprawa � rzek�. � W pe�ni pojmuj�, jak wa�na jest dla naszych przysz�ych kontakt�w z Klopsem, i wsp�czuj� wam, �e napotkali�cie takie problemy techniczne. Ale nie pozwol�, powtarzam, nie pozwol� na wprowadzenie do Szpitala statku o nap�dzie chemicznym z paliwem na pok�adzie. W razie przypadkowego zap�onu wywali tak� dziur� w poszyciu, �e tuzin poziom�w otworzy si� na pr�ni�! Albo wystrzeli i wbije si� w g��wny komputer lub sekcj� kontroli sztucznego ci��enia!

��Przepraszam � warkn�� Conway i spojrza� na porucznika.�� Potrafi pan odpali� albo od��czy� ten �adunek paliwa?

��Zapewne nie uda�oby mi si� go od��czy� bez mimowolnego odpalenia i usma�enia si� na frytk� � odpar� powoli Harrison.�� Ale chyba wiem, jak ustawi� odpalenie z op�nieniem� Tak, da si� to zrobi� z tej centrali.

��Zatem do roboty, poruczniku � rzuci� Conway i spojrza� znowu na obraz Skemptona.�� Rozumiem, �e b�dzie pan sk�onny zgodzi� si� na wprowadzenie statku bez paliwa? Oraz na zamontowanie w luku i na oddziale specjalnego wyposa�enia dla naszego pacjenta?

��Tak. Oficer techniczny na tym poziomie otrzyma� ju� rozkaz, �eby w pe�ni z panem wsp�pracowa� � rzek� po chwili pu�kownik.�� Powodzenia, doktorze.

Podczas gdy Harrison montowa� zestaw odpalaj�cy, a Prilicla monitorowa� emocje pacjenta, Mannon i Conway � na podstawie jego wygl�du i rozmiar�w statku � pr�bowali ustali� przybli�on� mas� i rozmiary nieziemca. Musieli przygotowa� specjalny transport i wiruj�c� sal� operacyjn�, czasu za� by�o ma�o.

��Jeszcze si� nie roz��czy�em, doktorze � odezwa� si� nagle O�Mara.�� I mam pytanie. Za�o�y� pan, jak rozumiem, �e pacjent potrzebuje do �ycia sta�ego ci��enia, sztucznego lub naturalnego, ale czy ta ca�a karuzela�

��To nie b�dzie karuzela, sir. Ustawimy urz�dzenie pionowo, jak diabelskie ko�o.

O�Mara wypu�ci� ci�ko powietrze przez nos.

��Rozumiem, �e jest pan pewien, �e post�puje w�a�ciwie?

��No�

��No tak. Jakie pytanie, taka odpowied� � rzek� psycholog i zako�czy� po��czenie.

Ustawienie w�a�ciwego op�nienia zap�onu trwa�o d�u�ej, ni� porucznik przewidywa�, ale ostatnimi czasy niczego nie uda�o im si� wykona� zgodnie z planem. Na dodatek Prilicla meldowa�, �e stan pacjenta pogarsza si� raptownie. W ko�cu jednak sta�e paliwo buchn�o kilkusekundowym p�omieniem, niezb�dnym do ruszenia statku z dotychczasowej orbity, a operator wi�zki ambulansu natychmiast wprawi� jednostk� z powrotem w ruch wirowy. Nie obesz�o si� przy tym bez komplikacji. Kr�tko po odpaleniu �adunku otworzy�y si� panele na dziobie i wyrzucone spadochrony oplata�y dok�adnie ca�y kad�ub.

Kr�tki odrzut b�d�cy skutkiem odpalenia �adunku hamuj�cego nie poprawi� oczywi�cie stanu kad�uba.

��Cieknie jak sito!�� krzykn�� Conway.�� Wystrzelcie kolejny uchwyt, utrzymajcie obroty i szybko do luku! Jak pacjent?

��Obecnie przytomny � odpar� dr��cy Prilicla.�� Chocia� tylko ledwie, a ponadto jest skrajnie przera�ony.

Wiruj�cy pojazd wprowadzono do monstrualnego luku numer trzydzie�ci, kt�rego modu�y sztucznego ci��enia zosta�y ustawione na zero. Lekki zawr�t g�owy, kt�ry towarzyszy� Conwayowi od pocz�tku akcji, nasili� si� na widok statku wiruj�cego w zamkni�tej przestrzeni. Ze szpar i p�kni�� s�czy�y si� ci�gle smugi pary wodnej.

Potem nagle zewn�trzne drzwi luku zamkn�y si� z g�uchym odg�osem, a si�a ci��enia zacz�a z wolna narasta�. R�wnocze�nie operatorzy p�l si�owych zmniejszali szybko�� obrot�w, a� w ko�cu pojazd spocz�� nieruchomo na pok�adzie, przyciskany do� z tak� sam� warto�ci� g, jaka panowa�a na Klopsie.

��I jak z nim?�� spyta� niespokojnie Conway.

��Boi si� nie, jest skrajnie przera�ony � odpar� Prilicla.�� Poza tym wydaje si�, �e jest w porz�dku��� doda� empata, jakby nie do ko�ca wierzy� swoim odczuciom.

Statek ostro�nie uniesiono, po czym wtoczono pod niego d�ug� i nisk� platform� na balonowych ko�ach. Przej�cie z drugiej strony luku zacz�o si� powoli otwiera� i ze szpary pop�yn�a woda. Prilicla przebieg� po �cianie na sufit i zatrzyma� si� kilka metr�w nad dziobem pojazdu. Mannon, Harrison i Conway, najpierw brodz�c, potem za� p�yn�c, ruszyli w tym samym kierunku. Chwil� p�niej skupili si� przy dziobie, ignoruj�c zesp�, kt�ry mocowa� pasami kad�ub do platformy, �eby przewie�� go do sekcji skrzelodysznych. Powoli zacz�li odcina� kolejne fragmenty poszycia.

Conway co rusz przypomina�, �eby zachowa� jak najwi�ksz� ostro�no�� i nie uszkodzi� pok�adowych system�w podtrzymywania �ycia.

Stopniowo ukaza� si� szkielet ca�ej dziobowej cz�ci statku z le��cym w �rodku astronaut�. Obcy przypomina� brunatn�, sk�rzast� g�sienic�, zwini�t� tak ciasno, �e ogon zdawa� si� tkwi� w z�bach. Przylega� ciasno do jednego z najg��biej schowanych w maszynerii k� z�batych. Pojazd znalaz� si� ju� w ca�o�ci pod bogat� w tlen wod�. Prilicla meldowa�, �e pacjent jest nadal przera�ony i bardzo zagubiony.

��Zagubiony��� rozleg� si� znajomy g�os i Conway ujrza� O�Mar� unosz�cego si� tu� obok. Nieco dalej przebiera� w milczeniu r�kami pu�kownik Skempton.�� To wa�na sprawa, doktorze � podj�� naczelny psycholog.�� Przypominam na wypadek, gdyby pan zapomnia�. Wa�na r�wnie� dla nas osobi�cie. Dlaczego jednak nie rozbiera pan tego przero�ni�tego budzika, �eby wyci�gn�� pacjenta? Udowodni� pan ju�, �e ta istota potrzebuje ci��enia, by prze�y�. No, to teraz ma ju� ci��enie�

��Nie, sir, jeszcze nie�

��To, �e wiruje wewn�trz kapsu�y, mo�na �atwo wyja�ni� � wtr�ci� si� Skempton.�� R�wnowa�y�a w ten spos�b ruch obrotowy statku, �eby mie� wci�� ten sam widok przed oczami�

��Mo�e. Nie wiem � warkn�� Conway.�� Te obroty nie by�y zsynchronizowane. Moim zdaniem, powinni�my zaczeka�, a� b�dziemy mogli przenie�� pacjenta do wir�wki, kt�ra odtworzy jego ruch rotacyjny w maszynerii statku. Mam wra�enie, �e nie wyszli�my jeszcze z lasu� Chocia� mo�e si� myl�

��Ale po co ci�gn�� ca�y pojazd na oddzia�, skoro przeniesienie samego pacjenta zajmie o wiele mniej czasu�

��Nie � uci�� kwesti� Conway.

��On tu jest lekarzem � stwierdzi� O�Mara, zapobiegaj�c sprzeczce, i zgrabnie zwr�ci� uwag� pu�kownika na skomplikowan� maszyneri� zapewniaj�c� cyrkulacj� wody w stateczku.

Wielka platforma, kt�rej ci�ar w wodzie zmniejsza�y w znacznym stopniu balonowe ko�a, zosta�a przepchni�ta korytarzem do obszernego zbiornika, ��cz�cego cechy sali szpitalnej i operacyjnej. Nagle pojawi�y si� jednak kolejne problemy�

��Doktorze! To si� wysuwa!

Jeden z ludzi kr�c�cych si� przy dziobie musia� niechc�cy wcisn�� jaki� przycisk, gdy� w�ski w�az nagle si� otworzy�, a system z�batek i �a�cuch�w o�y�, wypychaj�c na zewn�trz co�, co wygl�da�o jak stos trzech opon o �rednicy oko�o p�tora metra.

�rodkowa by�a samym astronaut�, boczne za� po�yskiwa�y metalicznie i odchodzi�y od nich przewody wiod�ce do obcej istoty. Conway pomy�la�, �e to prawdopodobnie zbiorniki po�ywienia, co potwierdzi�o si�, gdy tu� za w�azem ca�a konstrukcja stan�a, a obca istota odpad�a od niej, ci�gn�c za sob� jeden z przewod�w. Obracaj�c si� nieustannie, opada�a powoli ku odleg�ej o dwa i p� metra pod�odze.

Harrison, kt�ry znajdowa� si� najbli�ej, pr�bowa� chwyci� pacjenta, ale m�g� tylko si�gn�� ku niemu jedn� r�k�. Tr�cona istota przekozio�kowa�a, odbi�a si� lekko od pod�ogi i leg�a nieruchomo.

��Znowu straci� przytomno��! Umiera! Szybko, przyjacielu!�� krzykn�� Prilicla, nastawiaj�c mo�liwie najg�o�niej mikrofon. Chc�c jak najskuteczniej zwr�ci� na siebie uwag�, zapomnia� o zwyk�ej uprzejmo�ci.

Conway podzi�kowa� machni�ciem d�oni � ju� p�yn�� ile si� w kierunku astronauty.

��Unie� go!�� krzykn�� do Harrisona.�� I obracaj!

��Co�?�� zacz�� Harrison, ale wykona� polecenie. Wsun�� r�ce pod obcego i zacz�� go unosi�.

Mannon, O�Mara i Conway przybyli r�wnocze�nie. We czw�rk� szybko wyprostowali obcego, ale gdy chcieli potoczy� go dalej, zwin�� si� jeszcze cia�niej. Ryzykuj�c �ycie i ca�o�� swych ko�czyn, Prilicla zbieg� z sufitu i niemal og�uszy� wszystkich komunikatem, �e istota prawie nic ju� nie odczuwa.

Conway krzykn�� do pozosta�ych, aby d�wign�li istot� na wysoko�� bioder i ustawiwszy pionowo, wprawili j� w ruch wirowy. W par� chwil O�Mara po�o�y� si�, Mannon uni�s� nad obcym i razem podtrzymywali go, podczas gdy Conway i Harrison zacz�li coraz szybciej kr�ci� istot�.

��Przycisz radio, Prilicla!�� warkn�� naczelny psycholog, po czym ciszej, lecz r�wnie gniewnie dorzuci�: � Mam nadziej�, �e cho� jeden z nas wie, co w�a�ciwie robimy.

��Chyba tak � sapn�� Conway.�� Mo�ecie szybciej? W statku obraca� si� znacznie szybciej. Prilicla?

��Jest ledwie �ywy, przyjacielu Conway.

Ze wszystkich si� starali si� utrzyma� jak najszybsz� rotacj� cia�a obcego, przesuwaj�c si� z wolna ku przygotowanej dla niego instalacji � zam�wionej przez Conwaya wir�wki, kt�r� umieszczono w zbiorniku z zawiesin� o tym samym sk�adzie co woda na Klopsie. Chocia� wszystkie jej sk�adniki by�y syntetyczne i brak�o obecnych w tamtejszym oceanie mikroskopijnych organizm�w, warto�� od�ywcza g�stego roztworu by�a zgodna z zapotrzebowaniem pacjenta i tak nieznacznie r�ni�a si� od p�ynu wype�niaj�cego oddzia� skrzelodysznych, �e zastosowano tylko przegrod� z przezroczystego plastiku, a nie solidn�, metalow� izolatk�. Dzi�ki temu mo�na by�o teraz znacznie szybciej przetransportowa� pacjenta na miejsce.

W ko�cu, gdy zosta� umocowany wewn�trz ko�a i to zacz�o si� obraca� w tym samym kierunku i z t� sam� pr�dko�ci� co �legowisko� na statku, Mannon, Prilicla i Conway ulokowali si� mo�liwie blisko osi konstrukcji i zabrali do bada�. Przymocowane do ramy ko�a instrumenty, wyposa�enie diagnostyczne, szczeg�lne �narz�dzie� z Klopsa, jak i ca�a obs�uga wirowali przy tym w niezbyt klarownym �rodowisku tak samo jak pacjent.

Pod koniec pierwszej godziny pobytu na oddziale istota by�a ci�gle nieprzytomna.

��Nawet z bliska nie wszystko wida� przez t� zup� � mrukn�� Conway na u�ytek O�Mary i Skemptona, kt�rzy odsun�li si�, aby zrobi� miejsce personelowi medycznemu.�� Poniewa� jednak pacjent by� d�ugo niedotleniony i pozbawiony �ywno�ci, ba�bym si� przenosi� go teraz do czystej, pozbawionej sk�adnik�w od�ywczych wody.

��Moim zdaniem, jedzenie to poza tym najlepsze lekarstwo � doda� Mannon.

��Wci�� mnie zastanawia, jak ta forma �ycia mog�a si� narodzi� � ci�gn�� Conway.�� Wszystko zacz�o si� chyba w jakim� rozleg�ym i p�ytkim zalewisku p�ywowym, w kt�rym woda nieustannie by�a w ruchu, ale nigdy nie znika�a. Przodkowie tej istoty musieli by� nieustannie przetaczani po dnie i w trakcie tego znajdywali po�ywienie. Mo�liwe te�, �e ewolucja wyposa�y�a niegdy� owe stworzenia w muskulatur� pozwalaj�c� na samodzielne wirowanie, aby uniezale�ni� si� od p�yw�w. No i jeszcze ko�czyny w formie kr�tkich macek wyrastaj�cych z wewn�trznego obwodu cia�a, pomi�dzy skrzelami i oczami. Narz�dy wzroku musz� funkcjonowa� troch� jak koleostat, �eby istota mog�a przy tej rotacji skupi� na czymkolwiek spojrzenie. Rozmna�anie odbywa si� zapewne przez podzia�, chocia� i wtedy bez w�tpienia si� obracaj�. Zatrzymanie oznacza dla nich �mier�.

��Ale dlaczego?�� wtr�ci� si� O�Mara.�� Dlaczego musz� wci�� si� obraca�, skoro wod� i po�ywienie mog�yby wessa� te� w bezruchu?

��Wie pan, co jest pacjentowi, doktorze?�� zapyta� Skempton z wyra�nym niepokojem.�� Potrafi go pan wyleczy�?

Mannon wyda� odg�os, kt�ry m�g� by� st�umionym chichotem, parskni�ciem albo po prostu kaszlem.

��Tak i nie, sir � odpar� Conway.�� Albo, inaczej m�wi�c, w obu przypadkach tak.�� Spojrza� na psychologa, daj�c do zrozumienia, �e zamierza odpowiedzie� tak�e jemu.�� Musi wirowa�, aby �y�. Potrafi doskonale przemieszcza� sw�j �rodek ci�ko�ci, nie zmieniaj�c zasadniczej, pionowej pozycji. Po prostu ta cz�� cia�a, kt�ra jest akurat w g�rze, nadyma si�. Ruch obrotowy wymusza kr��enie krwi, kt�re opiera si� na cyrkulacji grawitacyjnej, a nie pobudzanej mi�niowo. Bo widzicie panowie, ta istota nie ma serca. W og�le. Je�li si� zatrzyma, kr��enie krwi ustanie i w ci�gu kilku minut nasz pacjent umrze. Nie wiem, niestety, czy nie powodowali�my dot�d tej sytuacji nieco za cz�sto.

��Nie ma powod�w do obaw � odezwa� si� Prilicla, chocia� z zasady ze wszystkimi zawsze si� zgadza�. Trz�s� si� lekko i ko�ysa�, ale w spos�b typowy dla empaty wystawionego na koj�ce bod�ce emocjonalne.�� Pacjent szybko odzyskuje przytomno��. Ju� jest prawie �wiadomy. Co� go wprawdzie boli i trudno zlokalizowa� �r�d�o tego b�lu, ale jestem niemal pewien, �e to po prostu objaw g�odu, kt�ry jest ju� zaspokajany. L�k os�ab�, dominuj� pobudzenie i narastaj�ca ciekawo��.

��Ciekawo��? � spyta� Conway.

��Ona jest teraz najsilniejsza, doktorze.

��Nasi pierwsi astronauci te� byli szczeg�lnymi lud�mi � wtr�ci� si� O�Mara.

Troch� ponad godzin� p�niej sko�czyli medyczne zabiegi i mogli wreszcie opu�ci� oddzia� oraz zdj�� skafandry. Ich miejsce przy kole zaj�� filolog Korpusu zamierzaj�cy jak najszybciej wzbogaci� zasoby centralnego autotranslatora o nowy j�zyk. Pu�kownik Skempton poszed� u�o�y� mo�liwie ma�o obra�liwy list do kapitana Descartes�a.

��Ostatnia nowina nie nale�y do najlepszych � powiedzia� Conway, mimowolnie si� u�miechaj�c.�� Z jednej strony nasz �pacjent� nie cierpia� na nic poza niedotlenieniem, wyg�odzeniem i wyl�knieniem spowodowanymi akcj� ratunkow�, a w�a�ciwie porwaniem przez za�og� Descartes�a. Niemniej nie wykazuje szczeg�lnych zdolno�ci do pos�ugiwania si� niezwyk�ymi narz�dziami z Klopsa. Wydaje si�, �e wcale ich nie zna. To ka�e s�dzi�, �e na tej planecie jest jeszcze jedna inteligentna rasa. Gdy zaczniemy rozumie� j�zyk naszego przyjaciela, niew�tpliwie pomo�e nam odnale�� tajemniczych in�ynier�w. Nie ma do nas �alu za podejmowane wielokrotnie pr�by morderstwa. Tak m�wi Prilicla. Mimo to nie wiem, jak zdo�amy z tego wszystkiego wybrn�� po tylu g�upich b��dach�

��Je�li pr�buje pan wymusi� na mnie pochwa�� za genialne rozumowanie, kt�re doprowadzi�o do s�usznych wniosk�w, to marnuje pan czas. Sw�j i m�j � warkn�� O�Mara.

��Chod�my co� zje�� � zaproponowa� Mannon.

��Wie pan, �e nie jadam publicznie � rzek� psycholog, odwracaj�c si� do Mannona.�� Jeszcze kto� by pomy�la�, �e jestem takim samym cz�owiekiem jak wszyscy inni. Poza tym mam zbyt wiele pracy. Musz� przygotowa� zestaw test�w dla nowego gatunku, kt�ry wykazuje si� tak zwan� inteligencj��

��To nie jest czysto medyczny przydzia�, doktorze, chocia� oczywi�cie kwestie medyczne pozostaj� najwa�niejsze � powiedzia� O�Mara, gdy trzy dni p�niej Conway stawi� si� wezwany w jego gabinecie.�� Gdyby po drodze pojawi�y si� jakie� problemy natury politycznej�

��B�d� mia� wsparcie do�wiadczonych specjalist�w Korpusu od kontakt�w kulturowych � stwierdzi� Conway.

��W pa�skim tonie wyczuwam krytycyzm wobec funkcjonariuszy formacji, do kt�rej mam zaszczyt nale�e�

Trzecia osoba obecna w pomieszczeniu pomrukiwa�a tylko nieartyku�owanie i obraca�a si� nieustannie niczym �ywy m�ynek modlitewny. Jak dot�d nie uzna�a za stosowne si� odezwa�.

��Ale nie marnujmy czasu � ci�gn�� O�Mara.�� Ma pan dwa dni do odlotu na Klopsa i to chyba wystarczy, �eby uporz�dkowa� tak prywatne, jak i zawodowe sprawy. Prosz� te� uwa�nie przestudiowa� plany misji. Lepiej zrobi� to teraz, w komfortowych warunkach. Ponadto musz� pana poinformowa�, �e niech�tnie wprawdzie, ale postanowi�em wykluczy� doktora Prilicl� ze sk�adu wyprawy. Klops to nie miejsce dla istoty, kt�ra jest tak wra�liwa na sygna�y emocjonalne, �e ledwie kto� �le o niej pomy�li, gotowa skuli� si� i umrze�. Zamiast Prilicli poleci z panem obecny tu Surreshun, kt�ry sam zaproponowa�, �e zostanie pa�skim przewodnikiem i doradc�, chocia� nie pojmuj� dlaczego, skoro wcze�niej porwali�my go i omal nie zg�adzili�my�

��To dlatego, �e jestem odwa�ny, wspania�omy�lny i sk�onny do wybaczania � odezwa� si� Surreshun za po�rednictwem autotranslatora. Nie przestaj�c si� obraca�, doda�: � Jestem te� przewiduj�cy i zdolny do altruizmu, wi�c zale�y mi wy��cznie na dobrych kontaktach naszych ras.

��Tak � powiedzia� mo�liwie neutralnym tonem O�Mara.�� Tyle �e nasze pobudki nie s� do ko�ca altruistyczne. Chcemy pozyska� narz�dzia medyczne dla naszego szpitala i nawi�za� porozumienie gwarantuj�ce w tej materii wsp�prac� z twoim �wiatem. Poniewa� i naszemu altruizmowi, wspania�omy�lno�ci oraz zasadom etycznym nic nie brakuje, uzyskamy pomoc tak czy owak, ale gdyby� m�g� nam u�atwi� dost�p do tych my�lonarz�dzi, instrument�w czy jakkolwiek je nazywacie�

��Ale Surreshun powiedzia� nam ju�, �e jego rasa ich nie u�ywa��� zacz�� Conway.

��I wierz� mu � odpar� O�Mara.�� Ale wiemy te�, �e s� w u�yciu na jego planecie, i pa�skim zadaniem, jednym z pa�skich zada�, b�dzie odnale�� istoty, kt�re je stworzy�y. A teraz, je�li nie ma ju� wi�cej pyta�

Kilka minut p�niej szli korytarzem. Conway spojrza� na zegarek.

��Pora na lunch � powiedzia�. � Nie wiem jak ty, ale ja nie potrafi� zebra� my�li, gdy jestem g�odny. Sekcja skrzelodysznych jest tylko dwa poziomy nad nami�

��Mi�o z twojej strony, �e to proponujesz, ale wiem, jak niewygodnie istotom twojego rodzaju je�� w moim �rodowisku � odpar� Surreshun.�� M�j system podtrzymywania �ycia ma modu� �ywieniowy z ca�kiem ciekawym wyborem da�, ja za� nie jestem samolubny i wiele mog� znie��, gdy chodzi o wygod� przyjaci�. Ponadto za dwa dni b�d� z powrotem u siebie, tote� chcia�bym wykorzysta�, p�ki jeszcze mog�, wszystkie okazje do kontakt�w mi�dzykulturowych i zawierania znajomo�ci. Ch�tnie zatem zjem w�r�d ciep�okrwistych tlenodysznych.

Conway odetchn�� g��boko.

��Prosz� przodem � rzek� kr�tko.

Gdy weszli do jadalni, Conway zastanowi� si� przelotnie, czy lepiej b�dzie stan�� do jedzenia jak Traltha�czyk, czy ryzykowa� nabawienie si� przepukliny na melfia�skim narz�dziu tortur. Wszystkie stoliki Ziemian by�y zaj�te.

W ko�cu usadowi� si� na karykaturze krzes�a, Surreshun za� zaparkowa� sw�j ruchomy modu� podtrzymywania �ycia mo�liwie najbli�ej sto�u. Gdy przysz�o do zamawiania potraw, do jadalni wkroczy� naczelny Diagnostyk patologii Thornnastor. Spojrza� jednym okiem na Conwaya i Surreshuna, a pozosta�ymi dwoma zlustrowa� reszt� sali. Nast�pnie hukn�� niczym przero�ni�ty r�g mg�owy, co autotranslator przet�umaczy� beznami�tnym tonem.

��Widzia�em, �e tu idziecie, doktorze i przyjacielu Surreshun, i pomy�la�em, �e mogliby�my po�wi�ci� kilka minut na om�wienie pewnych spraw. Gdyby zatem da�o si� od�o�y� posi�ek o par� chwil�

Jak wszyscy Traltha�czycy, Thornnastor by� wegetarianinem, co oznacza�o, �e Conway m�g� albo wzi�� sa�at�, kt�ra jego zdaniem by�a dobra tylko dla kr�lik�w, albo zgodnie z sugesti� prze�o�onego poczeka� nieco z zam�wieniem steku.

Przy s�siednich stolikach wszyscy sko�czyli lunch i � z wyj�tkiem jednej istoty, kt�ra odlecia�a � poszli sobie, ich miejsca za� zaj�li nast�pni nieziemcy rozmaitych gatunk�w i kszta�t�w, a tymczasem Thornnastor ci�gn�� dysput� na temat pozyskiwania danych i pr�bek oraz efektywnych metod post�powania w przypadku, gdy obiektem bada� medycznych sta� si� ma ca�a planeta. By� odpowiedzialny za przetwarzanie olbrzymiej ilo�ci informacji, kt�re mia�a pozyska� ekspedycja, i obmy�li� ju� dok�adnie, jak poradzi� sobie z tym zadaniem.

W ko�cu jednak odszed� od stolika, a Conway zam�wi� stek i przez nast�pne kilka minut operowa� go pracowicie w milczeniu no�em i widelcem. Po pewnym czasie zauwa�y� jednak, �e autotranslator Surreshuna emituje nieartyku�owane ciche d�wi�ki, kt�re mog�y by� odpowiednikiem uprzejmego chrz�kania.

��Jakie� pytanie?�� zagadn��.

��Tak � odpar� Surreshun, znowu co� mrukn�� i przeszed� do rzeczy: � Chocia� jestem odwa�ny, zaradny i zr�wnowa�ony emocjonalnie�

��Oraz skromny � podpowiedzia� Conway.

��� odczuwam pewien niepok�j na my�l o jutrzejszej wizycie w gabinecie pana O�Mary. Najbardziej chcia�bym wiedzie�, czy to boli i powoduje jakie� nast�pstwa.

��Nie � stwierdzi� Conway i zacz�� wyja�nia� procedur� pobierania zapis�w pami�ci oraz zasady korzystania z hipnota�m. Doda�, �e udzia� w tym by� zawsze dobrowolny i gdyby Surreshun zacz�� odczuwa� w trakcie jakikolwiek dyskomfort albo zmieni� zdanie, mo�e si� w ka�dej chwili wycofa� bez ryzyka utraty twarzy. W sumie wy�wiadcza� Szpitalowi wielk� uprzejmo��, godz�c si�, aby O�Mara przygotowa� zapis jego gatunku. Mia�o to pom�c zrozumie� jego �wiat i spo�ecze�stwo.

Surreshun nadal mamrota� co� w rodzaju �A to ci dopiero! Kto by pomy�la�!�, gdy Conway sko�czy� je��. Nast�pnie go�� potoczy� si� w kierunku wodnej sekcji AUGL, Conway za� skierowa� si� ku w�asnemu oddzia�owi.

Do rana mia� uporz�dkowa� sprawy zawodowe, pozna� bli�ej warunki panuj�ce na Klopsie oraz sprecyzowa� plany czekaj�cej go operacji. Nie dlatego, �eby by� tak ambitny, ale zamierza� da� do zrozumienia pomagaj�cym mu Kontrolerom, �e lekarze ze Szpitala znaj� si� na swojej robocie.

Obecnie kierowa� oddzia�em srebrnofutrych, g�sienicowatych Kelgian i oddzia�em po�o�niczym Traltha�czyk�w. By� te� odpowiedzialny za niewielk� sal� pancernych Hudlarian, w kt�rej panowa�o ci��enie pi�� g i g�sta atmosfera przypominaj�ca spr�on� mg��. No i byli jeszcze TLTU, kt�rych planety pochodzenia nawet nie pami�ta�, ale kt�rzy oddychali przegrzan� par�. Uporz�dkowanie wszystkich spraw na tak wielu frontach zaj�o mu �adne kilka godzin.

Wprawdzie wsz�dzie panowa� porz�dek i wszyscy wiedzieli, jak kogo maj� leczy� i ile komu brakuje do pe�nej rekonwalescencji, jednak Conway pragn�� osobi�cie po�egna� si� z podw�adnymi i pacjentami, kt�rzy mieli by� wypisani na d�ugo przed jego powrotem z Klopsa.

Conway zjad� szybko danie �ci�gni�te z w�zka rozwo��cego kolacj� i postanowi� zadzwoni� do Murchison. Na dzi� mia� ju� do�� spraw medycznych i zaczyna� my�le� o prywatnych przyjemno�ciach.

Jednak na patologii powiedziano mu, �e Murchison ma akurat dy�ur w sekcji metanowc�w. Pojecha�a tam samobie�nym g�sienicowym pojazdem wyposa�onym w ogrzewanie wewn�trz i ch�odzenie na zewn�trz i jeszcze porz�dnie izolowanym termicznie. Inaczej nie dawa�o si� wej�� do tych lodowatych oddzia��w, gdzie ka�dy tlenodyszny zamarz�by w par� sekund, ale wcze�niej poparzy�by �miertelnie swoj� ciep�ot� wszystkich woko�o.

Uda�o mu si� nawi�za� ��czno�� z Murchison za po�rednictwem dy�urki, ale wiedz�c, �e rozmowie przys�uchuje si� na pewno wiele uszu, tak ludzkich, jak i obcych, ograniczy� si� do najwa�niejszych s�u�bowych spraw zwi�zanych z wyznaczonym mu zadaniem. Wyrazi� te� nadziej�, �e Murchison zdo�a do��czy� do niego na Klopsie, gdy� kto� ze specjalizacj� z patologii bardzo si� tam przyda, i zaproponowa�, aby om�wi� spraw� dok�adniej na poziomie rekreacyjnym, gdy tylko dziewczyna sko�czy dy�ur. Zaraz dowiedzia� si�, �e nast�pi to dopiero za sze�� godzin. W tle s�ysza� delikatne podzwanianie przypominaj�ce odg�os zderzaj�cych si� sopli lodu � by� to szum rozm�w mi�dzy przebywaj�cymi na oddziale inteligentnymi kryszta�ami.

Sze�� godzin p�niej znale�li si� na poziomie rekreacyjnym, gdzie zmy�lne o�wietlenie i opracowany starannie krajobraz tworzy�y z�udzenie przestronno�ci. Le�eli na ma�ej tropikalnej pla�y otoczonej z dwu stron wysokimi urwiskami. Przed nimi szumia�o morze, kt�re zdawa�o si� ci�gn�� a� po horyzont. Tylko obca ro�linno�� posadzona na szczytach klif�w sprawia�a, �e zak�tek nie przypomina� dok�adnie Ziemi, poniewa� jednak w Szpitalu przestrze� by�a bardzo cenna, wszystkie pracuj�ce tu istoty musia�y si� zadowoli� jedn�, kompromisow� wersj� nadmorskiego kurortu.

Conway czu� si� bardzo zm�czony, a na dodatek u�wiadomi� sobie, �e w normalnych okoliczno�ciach za dwie godziny musia�by zacz�� zwyk�e poranne obchody. Jednak to mia� by� inny, cho� r�wnie pracowity dzie�. Ju� jutro, a w�a�ciwie dzisiaj, czeka�a go przemiana w ca�kiem nieludzkiego osobnika�

Gdy si� obudzi�, Murchison pochyla�a si� nad nim. Na jej twarzy malowa�y si� rozbawienie, irytacja i zatroskanie.

��Zasn��e� na mnie w �rodku zdania � powiedzia�a, uderzaj�c go do�� mocno w brzuch.�� I przespa�e� ponad godzin�! Wcale mi si� to nie podoba. Czuj� si� przez to niepotrzebna i nieatrakcyjna! Nie wspominaj�c o moim poczuciu bezpiecze�stwa � doda�a, ponownie atakuj�c jego przepon�. � Mia�am nadziej� us�ysze� cho� troch� nieoficjalnych nowinek! Jak zamierzasz poradzi� sobie z niebezpiecze�stwami i jak d�ugo ci� nie b�dzie. Mia�am te� nadziej� na ciep�e i czu�e po�egnanie�

��Je�li chcesz si� k��ci�, to mo�emy spr�bowa� zapas�w � przerwa� jej Conway ze �miechem.

Jednak ona wymkn�a mu si� i pobieg�a do wody. By� tu� za ni�, gdy zanurkowa�a w fale obok Traltha�czyka, kt�ry bra� w�a�nie lekcj� p�ywania. Conway my�la� ju�, �e j� zgubi�, kiedy nagle smuk�e, opalone rami� otoczy�o mu od ty�u szyj�. Z zaskoczenia �ykn�� z po�ow� sztucznego oceanu.

Gdy �apali potem oddech na gor�cym sztucznym piasku, Conway opowiedzia� Murchison szczeg�owo o nowym zadaniu i o sporz�dzanej dzi�ki Surreshunowi hipnota�mie, kt�r� wkr�tce mia� przyj��. Descartes odlatywa� dopiero za trzydzie�ci sze�� godzin, jednak przez wi�kszo�� tego czasu Conwaya czeka�a walka z sob�, pr�buj�cym przedzierzgn�� si� w �yw� form� dorodnego obwarzanka, dla kt�rego ziemskie kobiety by�y zapewne istotami bardzo nieatrakcyjnymi, a mo�e nawet gorzej.

Kilka minut p�niej opu�cili poziom rekreacyjny, zastanawiaj�c si�, jak wytargowa� od Thornnastora troch� wolnego dla Murchison. Niestety, jego s�oniowata rasa nie u�ywa�a zbyt wielu s��w na okre�lenie romantycznych sytuacji.

Po prawdzie mogliby zosta� na pla�y, ale rasa ludzka by�a jedyn� w ca�ej Federacji, kt�ra nie prze�ama�a jeszcze tabu nago�ci, i jedn� z nielicznych, kt�re wzdraga�y si� przed publicznym uprawianiem seksu.

Gdy Conway zjawi� si� w gabinecie O�Mary, Surreshuna ju� nie by�o.

��Wie pan dobrze, na czym to polega, doktorze � powiedzia� psycholog, mocuj�c wraz z porucznikiem Craythorne�em elektrody na g�owie Conwaya.�� Ale tak czy owak, mam obowi�zek przypomnie� panu, �e pierwsze kilka minut transferu b�dzie najtrudniejsze. To wtedy ludzki umys� jest przekonany, �e obce alter ego zaczyna go opanowywa�. Oczywi�cie to czysto subiektywne wra�enie spowodowane gwa�townym nap�ywem cudzych wspomnie� i do�wiadcze�. Musi pan reagowa� na to elastycznie i adaptowa� swoje reakcje do bardzo dziwnych czasem dozna� dyktowanych przez obcy punkt widzenia. Im szybciej si� pan dostosuje, tym lepiej. Jaki spos�b pan wybierze, to ju� pa�ska sprawa. Poniewa� to ca�kiem nowa ta�ma, b�d� monitorowa� pa�skie reakcje, aby pom�c w razie k�opot�w. Jak si� pan czuje?

��Dobrze � mrukn�� Conway i ziewn��.

��Prosz� si� nie popisywa� � rzek� O�Mara i w��czy� modu� edukacyjny.

Kilka chwil p�niej Conway znalaz� si� w ma�ym, sze�ciennym i obcym pomieszczeniu, kt�re podobnie jak stoj�ce w nim meble, by�o o wiele za proste i kanciaste. Pochyla�y si� nad nim dwie groteskowe istoty. Co� podpowiada�o mu, �e to jego przyjaciele, ale i tak by�y obrzydliwe, mia�y p�askie, wodniste oczy i sk�r� jak z r�owego ciasta. A wszystko trwa�o w bezruchu�

Umieram!�� pomy�la� Conway.

Bezwiednie pchn�� O�Mar� tak, �e ten wyl�dowa� na pod�odze, a sam usiad� na skraju le�anki. Zacisn�wszy pi�ci i obj�wszy tu��w ramionami, zacz�� si� ko�ysa� w prz�d i w ty�. Jednak to nie pomaga�o. Otoczenie ci�gle nie do�� si� porusza�o! Conway mia� bolesny zawr�t g�owy, widzia� coraz s�abiej, d�awi� si�, traci� czucie w d�oniach�

��Spokojnie, ch�opie � powiedzia� �agodnie O�Mara.�� Nie walcz z tym. Przystosuj si�.

Conway pr�bowa� zakl��, ale zapiszcza� tylko niczym przera�one zwierz�. Ko�ysa� si� coraz szybciej i jeszcze kiwa� g�ow� na boki. Obraz przed oczami ta�czy� mu nieprzytomnie, ale nadal niewystarczaj�co. Brak ruchu przera�a� go. �miertelnie przera�a�. I jak ja mam si� adaptowa�? Jak mo�na przywykn�� do umierania?�� my�la�.

��Prosz� podwin�� mu r�kaw i przytrzyma� go chwil�, poruczniku � rozkaza� psycholog.

Po tych s�owach Conway straci� reszt� opanowania. Obca �wiadomo�� nie mia�a najmniejszego zamiaru pozwoli�, by ktokolwiek go unieruchomi�. Co� takiego by�o wr�cz nie do pomy�lenia! Conway skoczy� na r�wne nogi i wdrapa� si� na biurko O�Mary. Pr�buj�c spacyfikowa� jako� obcego, kt�ry zagnie�dzi� mu si� w umy�le, ruszy� na czworakach przez zamierzony ba�agan panuj�cy na blacie. Ca�y czas potrz�sa� i kiwa� g�ow�.

Jednak obcej �wiadomo�ci by�o wci�� ma�o, podczas gdy ludzkiemu b��dnikowi sko�czy�a si� ju� skala. Conway nie musia� by� psychologiem, aby zrozumie�, �e je�li szybko czego� nie wymy�li, zostanie pacjentem O�Mary, a przestanie by� lekarzem. Obcy by� �wi�cie przekonany, �e w�a�nie umiera�

Nawet jednak to pozorne umieranie mog�o by� traumatycznym prze�yciem.

Wpad� w�a�nie na pomys�, ale nie m�g� go sobie przypomnie�, ogarni�ty panik�. Kto� z�apa� go za nog� i pr�bowa� �ci�gn�� z biurka. Conway kopa� tak d�ugo, a� ten kto� pu�ci�, jednak sam straci� r�wnowag� i polecia� prosto na obrotowy fotel O�Mary. Poczu�, �e przewraca si� wraz z meblem, i odruchowo wyprostowa� nogi, �eby si� podeprze�. Okr�ciwszy si� o sto osiemdziesi�t stopni, prawie si� zatrzyma�, wi�c odepchn�� si� stop� od pod�ogi. Potem znowu i znowu. Z pocz�tku fotel kr�ci� si� nier�wno, lecz niebawem Conway skuli� si� na siedzisku, podci�gn�� lew� nog�, a praw� zacz�� pracowa� rytmicznie, by wirowanie nie usta�o. Teraz ju� �atwo by�o sobie wyobrazi�, �e szafki, rega�y, drzwi oraz postaci psychologa i porucznika le�� na boku, gdy tymczasem on obraca si� w p�aszczy�nie pionowej. Panika zacz�a z wolna ust�powa�.

��Je�li spr�bujecie mnie zatrzyma�, to s�owo daj�, z�by wam wykopi� � ostrzeg� ca�kiem powa�nie.

Craythorne patrzy� na niego os�upia�y, O�Mara za� wygl�da� ostro�nie zza otwartych drzwiczek szafki z lekami.

��To nie op�r wobec nag�ego przyj�cia obcego punktu widzenia � zacz�� si� t�umaczy� Conway.�� Surreshun jest bardziej ludzki ni� wi�kszo�� istot, kt�re pozna�em ostatnio z zapis�w. Jednak nie mog� go przyj��! Nie jestem psychologiem, ale nie s�dz�, by ktokolwiek zdrowy na umy�le m�g� przywykn�� do nieustannego poczucia, �e umiera. Na Klopsie � kontynuowa� ponuro � nie ma czego� takiego jak senny bezruch czy udawanie martwego. Tam albo si� kto� kr�ci i �yje, albo nieruchomieje i umiera. Nawet p�ody kr�c� si� a� do�

��Rozumiem, doktorze � powiedzia� O�Mara, zbli�aj�c si� ponownie z uniesion� praw� d�oni�, na kt�rej le�a�y trzy tabletki.�� Nie dam panu zastrzyku, bo musia�bym pana unieruchomi�, a to by�oby zbyt stresuj�ce. Podam panu wi�c trzy porcje silnego �rodka nasennego. Zadzia�aj� niemal natychmiast i b�dzie pan spa� co najmniej czterdzie�ci osiem godzin. W tym czasie wyma�� zapis. Zostanie po nim kilka wspomnie� oraz wra�e�, ale panika przejdzie. A teraz prosz� otworzy� usta, doktorze. Oczy same si� zamkn��

Conway obudzi� si� w ma�ym pomieszczeniu, kt�rego surowa kolorystyka podpowiada�a, �e to jedna z kajut kr��ownika Federacji. Plakietka na �cianie pozwala�a si� zorientowa�, �e chodzi o jednostk� Wydzia�u Zwiadu i Kontakt�w Kulturowych Descartes. Na sk�adanym krzese�ku obok koi siedzia� oficer z insygniami majora. Zajmowa� niemal ca�� woln� przestrze�. Po chwili uni�s� oczy znad materia��w na temat Klopsa.

��Jestem Edwards, oficer medyczny � przedstawi� si� uprzejmie.�� Mi�o, �e wybra� si� pan z nami. Obudzi� si� pan, jak widz�?

��Prawie��� stwierdzi� Conway i ziewn�� rozdzieraj�co.

��W takim razie kapitan chcia�by si� z nami widzie� � oznajmi� Edwards, wycofuj�c si� na korytarz, aby Conway mia� si� gdzie ubra�.

Descartes by� du�� jednostk�, jego centrala za� by�a wystarczaj�co przestronna, aby Surreshun zmie�ci� si� w niej wraz z ca�ym systemem podtrzymywania �ycia, nie sprawiaj�c nikomu szczeg�lnych k�opot�w. Kapitan Williamson zaproponowa� wiruj�cemu pasa�erowi, by sp�dzi� tam wi�kszo�� podr�y, co by�o zaszczytem dobrze rozumianym przez ka�dego astronaut�, niezale�nie od przynale�no�ci gatunkowej. Ponadto nie znaj�ca snu istota mog�a si� czu� ca�kiem dobrze w miejscu, gdzie zawsze kto� pe�ni� s�u�b�. Surreshun mia� z kim rozmawia�. Albo prawie rozmawia�

Pok�adowy komputer by� niewielki w por�wnaniu z monstrum, kt�re s�u�y�o w Szpitalu za centralny autotranslator, i na dodatek przede wszystkim zawiadywa� systemami kr��ownika, tak wi�c niewiele wolnej mocy m�g� po�wi�ci� t�umaczeniu. Z tego powodu pr�by wy�o�enia Surreshunowi niuans�w psychopolityki spali�y na razie na panewce.

Oficer stoj�cy za kapitanem odwr�ci� si� i Conway pozna� Harrisona.

��Jak noga, poruczniku?�� spyta�, kiwaj�c na powitanie g�ow�.

� �wietnie, dzi�kuj� � odpar� Harrison, ale zaraz doda�: � Troch� rwie mnie na deszcz, ale tutaj szcz�liwie rzadko pada�

��Je�li musi ju� pan toczy� prywatne rozmowy w centrali, to prosz� dba� o ich poziom � upomnia� go zirytowany kapitan i spojrza� na Conwaya.�� Doktorze, ich system rz�d�w przekracza moje poj�cie. Mam wra�enie, �e je�li ju�, to co� w rodzaju paramilitarnej anarchii. Musimy wszak�e nawi�za� jako� kontakt z prze�o�onymi pasa�era albo przynajmniej z jego partnerem czy rodzin�. Problem jednak polega na tym, �e Surreshun nie rozumie mnie, gdy pytam o relacje rodzicielskie, ich kontakty seksualne za� wydaj� si� nad wyraz skomplikowane�

��Zaiste, takie s� � przyzna� ze wsp�czuciem Conway.

��Widz�, �e pan wie o tym wi�cej � westchn�� z ulg�. � Mia�em nadziej�, �e tak b�dzie. S�ysza�em, �e Surreshun by� pa�skim pacjentem i �e dzi�ki ta�mie zna pan jego umys�?

Conway skin�� g�ow�.

��Niezupe�nie pacjentem, sir, gdy� nie by� chory, ale zgodzi� si� na udzia� w wielu testach fizjologicznych i psychologicznych. Bardzo pragnie wr�ci� do domu, ale r�wnie mocno zale�y mu na tym, by�my nawi�zali przyjazne kontakty z jego rodakami. Ale w czym problem, sir?

Problem polega� przede wszystkim na tym, �e kapitan by� podejrzliwy i zak�ada�, i� mieszka�cy Klopsa s� pod tym wzgl�dem do niego podobni. Mieli zreszt� po temu powody, gdy� ich pierwszy kosmonauta zosta� wci�gni�ty do luku Descartes�a i znikn��.

��S�dz�, �e zgin��em � wtr�ci� si� Surreshun.�� Nie spodziewaj� si� jednak, �e zosta�em porwany.

Gdy Descartes wr�ci� na orbit� Klopsa, zosta� powitany tak, jak mo�na si� by�o spodziewa� � rakietami z g�owicami atomowymi. Wszystkie wymanewrowano albo zbito z kursu, jednak Williamson wola� si� wycofa�, gdy� stosowane przez tubylc�w �adunki by�y szczeg�lnie �brudne� i powodowa�y silne ska�enie radioaktywne. Gdyby atak kontynuowano, �ycie na powierzchni planety by�oby powa�nie zagro�one. A teraz znowu wracali, tyle �e z Surreshunem na pok�adzie. Musieli wszak�e przekona� jako� w�adze Klopsa i/lub przyjaci� astronauty, �e naprawd� nic mu si� nie sta�o.

Naj�atwiej by�oby wej�� na wysok� orbit�, poza zasi�g pocisk�w, i da� czas Surreshunowi na przekonanie pobratymc�w, �e nie by� torturowany i �e �aden potw�r w rodzaju kapitana nie wypra� mu m�zgu. Na kr��owniku zamontowano duplikat systemu ��czno�ci pojazdu obcego, wi�c nawi�zanie kontaktu nie powinno by� problemem. Niemniej Williamson uwa�a�, �e najpierw sam powinien skontaktowa� si� z w�adzami Klopsa i przeprosi� za wcze�niejsz� pomy�k�.

��Pierwotnie naszym zadaniem by�o w�a�nie nawi�zanie przyjaznego kontaktu. Chcieli�my tego, zanim jeszcze lekarze ze Szpitala odkryli te niezwyk�e narz�dzia i zapragn�li dosta� ich wi�cej � doko�czy�.

��Nie jestem tutaj tylko dla nich � powiedzia� Conway tonem osoby o nie do ko�ca czystym sumieniu.�� Mog� panu pom�c. Problem polega na tym, �e nie rozumie pan braku uczu� macierzy�skich czy synowskich u tubylc�w. Oni w og�le nie wi��� si� emocjonalnie, z wyj�tkiem kr�tkich okres�w poprzedzaj�cych p�odzenie potomstwa. W gruncie rzeczy nienawidz� swoich rodzic�w i wszystkich, kt�rzy�

��I on obieca� nam pom�c � mrukn�� Edwards.

��� s� z nimi bezpo�rednio spokrewnieni � ci�gn�� Conway.�� Zosta�o mi w g�owie nieco niezwyk�ych wspomnie� Surreshuna na ten temat. Zdarza si� przy kontakcie z kontrastowo odmienn� kultur�, a oni s� naprawd� niezwykli�

Struktura spo�eczna mieszka�c�w Klopsa jeszcze niedawno by�a przeciwie�stwem porz�dku uznawanego za normalny przez wi�kszo�� inteligentnych istot. Z zewn�trz wygl�da�a na anarchiczn�, najbardziej bowiem szanowani byli rozmaici indywiduali�ci, podr�nicy i wszyscy ci, kt�rzy uwielbiali nowe, niebezpieczne do�wiadczenia. Pewna dyscyplina i wsp�praca by�y oczywi�cie konieczne dla obrony, gdy� gatunek ten mia� wielu naturalnych wrog�w, jednak tylko zdeklarowani tch�rze i s�abi duchem zni�ali si� do czego� tak ha�bi�cego, jak bliskie, sta�e kontakty z innymi podejmowane dla zapewnienia bezpiecze�stwa i wygody �ycia.

Ta ostatnia warstwa by�a w dawnych czasach na samym dole drabiny spo�ecznej, ale to jej przedstawiciel wynalaz� spos�b na wirowanie, dzi�ki czemu nie musieli nieustannie przemieszcza� si� po dnie morza. Odt�d mogli �y� d�u�szy czas w tym samym miejscu, co dla istot zamieszkuj�cych wody Klopsa mia�o takie samo znaczenie jak wynalezienie ko�a czy odkrycie ognia na Ziemi. To zapocz�tkowa�o rozw�j technologiczny.

W miar� jak wygody, bezpiecze�stwo i idea wsp�pracy nabiera�y znaczenia, indywiduali�ci stawali si� coraz mniej liczni. Mo�na powiedzie�, �e wymierali niejako samoistnie. Prawdziwa w�adza przesz�a z wolna w macki tych, kt�rzy my�leli o przysz�o�ci i byli na tyle ciekawi �wiata, �e potrafili po�wi�ci� dla jego eksploracji wszystkie dawne warto�ci, w tym r�wnie� w�asn�, nieskr�powan� wolno��. Nadal ich obwiniano i odmawiano autorytetu, jednak ich wp�ywy ros�y. Dawna kasta indywidualist�w sprawowa�a w�adz� ju� tylko nominalnie i traci�a raptownie znaczenie. Z jednym wszak�e, do�� istotnym wyj�tkiem.

U podstaw tak osobliwego porz�dku spo�ecznego le�a�a g��boka, wynikaj�ca z subtelno�ci prokreacji odraza do wszelkich wi�z�w pokrewie�stwa. Ca�y gatunek ewoluowa� na stosunkowo niewielkim i zamkni�tym akwenie, kt�ry z konieczno�ci przemierza� nieustannie tam i z powrotem. W czasach poprzedzaj�cych pojawienie si� rozumu �atwiej wi�c dochodzi�o do kontakt�w seksualnych pomi�dzy krewnymi ni� obcymi i dlatego z wolna rozwin�� si� mechanizm zapobiegaj�cy chowowi wsobnemu.

Pobratymcy Surreshuna byli hermafrodytami. Po kopulacji u ka�dego z rodzic�w zaczyna�o si� rozwija� bli�niacze potomstwo u�o�one symetrycznie z dw�ch stron kolistego cia�a. W razie nier�wnoczesnego porodu rodzicowi grozi�a utrata r�wnowagi, upadek na bok i �mier� wskutek bezruchu, jednak takie wypadki zdarza�y si� coraz rzadziej, odk�d wynaleziono maszyny podtrzymuj�ce wirowanie do chwili, gdy por�d dobiega� ko�ca. Miejsca, w kt�rych potomkowie oddzielili si� od cia�a rodzica, pozostawa�y wszak�e bardzo wra�liwe, a ich u�o�enie regulowa� szczeg�lny klucz dziedziczenia. Wszelkie pr�by kontaktu seksualnego mi�dzy spokrewnionymi osobnikami by�y wi�c zawsze bardzo bolesne. W ten spos�b krewni ostatecznie stali si� niepo��danym towarzystwem. Ewolucja nie zostawi�a im wyboru.

��Poza tym okres godowy jest bardzo kr�tki, co wyja�nia szczeg�ln� che�pliwo��, kt�r� zaobserwowali�my u Surreshuna � ci�gn�� Conway.�� Podczas przypadkowych spotka� na dnie morza nie ma okazji pozna� si� bli�ej. Pr�d uni�s�by kochank�w, nim zdo�aliby ukaza� przymioty umys�u i cia�a, w zwi�zku z czym skromno�� nie jest po��dan� cech�. Skromny osobnik nie doczeka si� po prostu potomstwa.

Kapitan spojrza� z namys�em na Surreshuna, po czym odwr�ci� si� znowu do Conwaya.

��Domy�lam si�, doktorze, �e nasz przyjaciel, kt�ry musia� narzuci� sobie olbrzymi� dyscyplin� i d�ugo trenowa�, nim zosta� pierwszym kosmonaut� Klopsa, pochodzi z najni�szej warstwy spo�ecznej, chocia� oficjalnie mo�e zajmowa� nawet miejsce na szczycie.

Conway pokr�ci� g�ow�.

��Zapomina pan, sir, jak wysoce ceni si� tam podr�nik�w odbywaj�cych dalekie wyprawy. To te� ma zwi�zek z prokreacj�, gdy� takie osobniki wprowadzaj� now� krew do populacji i u�atwiaj� rozpowszechnianie wiedzy. Pod tym wzgl�dem Surreshun jest niepowtarzalny. Jako pierwszy astronauta znalaz� si� na samym szczycie niezale�nie od tego, co przyjmiemy za punkt odniesienia. Jest najbardziej szanowan� osob� na planecie. I bardzo wp�ywow�, oczywi�cie.

Kapitan nie odpowiedzia�, ale na jego twarzy zago�ci� � co rzadko si� zdarza�o � grymas u�miechu.

��Jako kto�, kto pozna� spraw� niejako od �rodka, mog� pana zapewni�, �e nasz go�� nie chowa urazy za porwanie. Czuje si� raczej zobowi�zany i got�w jest wsp�pracowa� przy nawi�zywaniu kontaktu. Niemniej prosz� podkre�la� w rozmowach, jak bardzo r�nimy si� od tej rasy i �e nigdy nie spotkali�my podobnej. Szczeg�lnie prosz� unika� wzmianek o braterstwie rozumu czy przynale�no�ci do jednej wielkiej galaktycznej rodziny. �Rodzina� i �bracia� to w ich kulturze okre�lenia obsceniczne.

Nied�ugo potem Williamson zwo�a� spotkanie specjalist�w od kontakt�w i porozumienia z innymi gatunkami, aby wszyscy mogli si� zapozna� z rewelacjami Conwaya. Mimo k�opot�w z t�umaczeniem uda�o si� doj�� do porozumienia w sprawie plan�w przed ponown� zmian� wachty w centrali.

Jednak prze�o�ony ekipy specjalist�w nadal nie by� usatysfakcjonowany. Marzy�o mu si� g��bokie studium kulturowe. Upiera� si�, �e ka�da cywilizacja opiera sw�j rozw�j na przekszta�caniu grup rodzinnych w grupy plemienne, �e wioski ��cz� si� nast�pnie w pa�stwa, a� w dalekiej perspektywie dochodzi do zjednoczenia ca�ego �wiata. Nie m�g� poj��, jak cywilizacja Klopsa zdo�a�a si� obej�� bez tego, i uwa�a�, �e bli�sze studia zdo�aj� to wyja�ni�. Mo�e doktor Conway zgodzi�by si� raz jeszcze przyj�� hipnota�m� Surreshuna?

Conway by� zm�czony, zirytowany i g�odny, jednak nim zdo�a� warkn�� na specjalist�, major Edwards zaprotestowa� �ywio�owo:

��Nie, w �adnym razie nie! O�Mara wyda� mi dok�adne instrukcje. Z ca�ym szacunkiem, doktorze, ale zakaza� podobnych eksperyment�w, nawet gdyby okaza� si� pan wystarczaj�co nierozgarni�ty, �eby samemu si� tego domaga�. Niestety, hipnozapis tego w�a�nie gatunku jest dla nas bezu�yteczny. Poza tym jestem g�odny i do�� mamy samych kanapek!

��Ja te� bym co� zjad� � zauwa�y� Conway.

��Dlaczego lekarze s� wiecznie g�odni?�� spyta� jeden z oficer�w.

��Panowie��� kapitan upomnia� wszystkich zm�czonym g�osem.

��Je�li o mnie chodzi, dlatego �e ca�e doros�e �ycie po�wi�ci�em leczeniu, a nastawiony altruistycznie chirurg musi by� do dyspozycji o ka�dej porze dnia i nocy � stwierdzi� Conway.�� W tym fachu nie mo�na inaczej, ale znosz� to, nie narzekaj�c, mimo �e cz�sto si� nie wysypiam i jeszcze cz�ciej nie dojadam. Musz� zatem my�le� o jedzeniu cz�ciej ni� przeci�tny cz�owiek, bo nigdy nie wiem, kiedy b�d� mia� okazj� znowu si��� do sto�u. A wyg�odzenie nie sprzyja sprawno�ci umys�u i mi�ni, co panowie sami doskonale wiecie. Robi� to zatem tak�e dla dobra mych pacjent�w. I nie patrzcie tak na mnie � doda� sucho.�� Przygotowuj� si� do kontaktu z mieszka�cami Klopsa. Tam nie ceni� skromno�ci.

Reszt� podr�y Conway sp�dzi� na rozmowach z ekip� kontaktow�, kapitanem, Edwardsem i Surreshunem. Niemniej gdy Descartes wychyn�� z nadprzestrzeni w uk�adzie Klopsa, chirurg nadal niewiele wiedzia� o tamtejszej praktyce medycznej. Nie mia� te� poj�cia, jacy s� tamtejsi lekarze, a to z nimi w�a�nie nale�a�o si� porozumie� w pierwszej kolejno�ci.

Uda�o si� ustali� jedynie, �e medycyna jako taka pojawi�a si� na Klopsie do�� p�no, bo dopiero po wynalezieniu sposobu pozostawania d�u�ej w jednym miejscu bez przerywania ruchu wirowego. Pojawia�y si� wszak�e wzmianki o istotach innego gatunku, kt�re pe�ni�y poniek�d funkcj� lekarzy. Z opisu Surreshuna mo�na by�o wywnioskowa�, �e to specyficzne paso�yty bywaj�ce te� drapie�nikami. Wi�zanie si� z nimi by�o ryzykowne, gdy� mog�o zaburzy� r�wnowag� i tym samym grozi�o �mierci�. Lekarz m�g� si� zatem okaza� bardziej niebezpieczny ni� sama choroba.

Przy ograniczonych mo�liwo�ciach programu translacyjnego Surreshun nie potrafi� wyt�umaczy�, jak ci lekarze porozumiewaj� si� z pacjentami. Sam nigdy nie do�wiadczy� takiego kontaktu i nie zna� nikogo, kto by z niego korzysta�. Stwierdzi� jedynie, �e chodzi o przemawianie bezpo�rednio do duszy.

��Panie na wysoko�ciach!�� mrukn�� Edwards.�� i co jeszcze?

��Modli si� pan czy to mo�e tylko wzruszenie?�� spyta� Conway.

Major u�miechn�� si�, ale zaraz spowa�nia�.

��Je�li nasz go�� u�y� s�owa �dusza�, to dlatego, �e szpitalny autotranslator uzna� je za najbli�szy odpowiednik wyra�enia z Klopsa. Trzeba tylko poprosi� specjalist�w ze Szpitala, aby ustalili, co dusza znaczy dla tego przero�ni�tego elektronicznego m�zgu.

��O�Mara znowu zacznie si� niepokoi� stanem mojej psychiki � mrukn�� Conway.

Zanim przysz�a odpowied�, kapitan Williamson zdo�a� przekaza� nieoficjalnym organom w�adzy na Klopsie stosowne przeprosiny, a Surreshun wyja�ni� przekonuj�co, �e ludzie s� ca�kiem inni, i serdeczne powitanie mieli ju� zapewnione. Na razie poproszono Descartes�a, by zosta� na orbicie do czasu przygotowania i oznaczenia porz�dnego l�dowiska.

��Zgodnie z tym, co pisz�, komputer definiuje dusz� jako �istot� osobowo�ci� � stwierdzi� Edwards, przekazuj�c wiadomo�� Conwayowi.�� O�Mara dodaje, �e nie chcieli wchodzi� w religijne i filozoficzne niuanse, zatem omin�li kwestie lokalizacji duszy i spory o jej nie�miertelno��. Dla komputera ka�da �ywa i my�l�ca istota ma dusz�. Wynika�oby z tego, �e lekarze na Klopsie nawi�zuj� bezpo�redni kontakt z istot� osobowo�ci swych pacjent�w.

��Leczenie przez wiar�?

��Nie wiem, doktorze � odpar� Edwards.�� Mam wra�enie, �e wasz naczelny psycholog niewiele nam tym razem pom�g�. A je�li my�li pan, �e pozwol� mu znowu przyj�� zapis Surreshuna, to nie mo�e si� pan bardziej myli�.

Conway by� zdumiony, jak normalnie wygl�da Klops z orbity. Dopiero gdy kr��ownik znalaz� si� pi�tna�cie kilometr�w nad powierzchni� planety, da�o si� zauwa�y�, �e okrywa j� pomarszczona i poruszaj�ca si� wolno tkanka, pozosta�e obszary za� nieruchome morze. Tylko wzd�u� linii brzegowej mo�na by�o dostrzec nieco wi�ksz� aktywno��, tam bowiem gromadzili si� burz�cy g�st� niczym zupa wod� drapie�cy. Pr�bowali oni uszczkn�� k�sek z �ywego �l�du�, kt�ry cofa� si� przed ka�dym atakiem.

Descartes wyl�dowa� trzy kilometry od spokojnego odcinka wybrze�a, w centrum obszaru oznaczonego kolorowymi bojami. Po chwili wko�o unios�y si� k��by pary powsta�ej w kontakcie wody z ogniem z dysz. Gdy rufa zbli�y�a si� do powierzchni, ci�g zmniejszono, a podpory osiad�y mi�kko na piaszczystym dnie morza. Wielka masa wrz�cej wody odp�yn�a uniesiona p�ywem, a z mg�y wytoczyli si� gospodarze.

Niczym wielkie, namoczone obwarzanki zgromadzili si� u podstawy statku i zacz�li go okr��a�. Gdy trafiali na podwodn� ska�� albo skupisko ro�lin, omijali je, k�ad�c si� niemal przy zmianie kierunku, ca�y czas jednak wirowali i zachowywali mo�liwie najwi�ksz� odleg�o�� od siebie.

Conway odczeka� z zej�ciem z rampy, a� Surreshun przywita si� ze swoimi. W�o�y� na t� okazj� lekki kombinezon, kt�rego u�ywa� w Szpitalu w sekcji skrzelodysznych. Chodzi�o nie tylko o ochron�, ale i o to, aby pokaza� tubylcom odmienno�� budowy cia�a. W ko�cu zeskoczy� do wody i powoli opad� na dno. Ca�y czas s�ucha� t�umaczonych dialog�w Surreshuna i miejscowych dostojnik�w oraz gwaru zgromadzonego t�umu.

Gdy stan�� ju� na dnie, w pierwszej chwili wydawa�o mu si�, �e zosta� zaatakowany. Wszyscy rzucili si� w jego kierunku, �eby przemkn�� potem o w�os od niego. Ka�dy co� przy tym m�wi�. Mikrofon przekazywa� ich s�owa jako be�kot, poniewa� jednak nie przekracza�y mo�liwo�ci komputera statku, autotranslator oddawa� wszystkie zwroty w postaci: �Witaj, nieznajomy�.

Szczero�� powitania by�a niepodwa�alna � na tym pokr�conym �wiecie ciep�o okazywane innym by�o wprost proporcjonalne do stopnia ich obco�ci. I nikt nie mia� nic przeciwko udzielaniu odpowiedzi na pytania. Conway zrozumia�, �e czeka go �atwe zadanie.

Na pocz�tku odkry�, �e �aden z tubylc�w nie potrzebuje jego fachowej pomocy.

W spo�ecze�stwie, kt�rego cz�onkowie pozostawali wci�� w ruchu, nie by�o klasycznych miast, a jedynie instalacje przemys�owe, centra edukacyjne i badawcze. Mieszka� w og�le si� tu nie spotyka�o. Po pracy na obrotowej ramie mieszkaniec Klopsa odp�ywa� sobie po prostu w morze w poszukiwaniu �ywno�ci, zabawy albo nowego towarzystwa.

Nikt tu nie spa�, nie by�o fizycznych kontakt�w poza s�u��cymi rozmna�aniu. Nikt nie budowa� wie�owc�w ani cmentarzy.

Gdy kto� przestawa� si� obraca� ze staro�ci, na skutek wypadku, ataku drapie�nika lub kontaktu z truj�cymi ro�linami, nie zwracano na niego uwagi, a gazy powsta�e w trakcie rozk�adu szybko wynosi�y cia�o na powierzchni�, gdzie zajmowa�y si� nim ptaki i ryby.

Conway rozmawia� z kilkoma istotami, kt�re by�y zbyt wiekowe, aby si� samodzielnie obraca�, i kt�re utrzymywano przy �yciu sztucznym od�ywianiem. Ca�y czas przebywa�y w mechanicznych obrotowych instalacjach. Nie potrafi� orzec, czy odsuwano ich �mier� ze wzgl�du na szczeg�lne przymioty, czy mo�e chodzi�o raczej o eksperyment. Niemniej stwierdzi�, �e poza wycinkow� geriatri� i po�o�nictwem innej medycyny tutaj nie praktykowano.

Tymczasem zespo�y zwiadu sporz�dza�y dok�adne mapy planety i przywozi�y na pok�ad pr�bki. Wi�kszo�� z nich wyprawiano od razu do szpitala i wkr�tce Thornnastor zacz�� przysy�a� wyniki analiz oraz propozycje trybu leczenia. Wed�ug naczelnego Diagnostyka patologii Klops wymaga� pilnie pomocy medycznej. Conway i Edwards, kt�rzy pierwsi przejrzeli dane i odbyli kilka lot�w na niskim po�apie, zgadzali si� z nim w ca�ej rozci�g�o�ci.

��Chyba mo�emy postawi� wst�pn� diagnoz� � rzuci� ze z�o�ci� Conway.�� Wszystko przez te nasze istoty. Zbyt swobodnie zacz�y u�ywa� broni j�drowej! Niemniej ca�ej sytuacji medycznej nie znamy, przede wszystkim za� brakuje nam odpowiedzi na kluczowe pytanie�

��Czy na sali jest lekarz?�� podsun�� z u�miechem Edwards.�� A je�li tak, to gdzie?

��W�a�nie � odpar� Conway, kt�ry wcale nie by� rozbawiony.

Za iluminatorem przetacza�y si� powoli niskie fale, nad kt�rymi unosi� si� woal mg�y osrebrzonej ksi�ycowym blaskiem. Ksi�yc, kt�rego orbita przebiega�a niemal na granicy Roche�a i kt�ry m�g� zosta� rozerwany na ca�y r�j mniejszych i wi�kszych bry�, stwarza� kolejne zagro�enie, odleg�e wszak�e o jaki� milion lat. Na razie jego sierp opromienia� morze, wyrastaj�cego na sze��dziesi�t metr�w Descartes�a i dziwnie spokojny brzeg.

Spokojny, bo martwy. Padlina nie interesowa�a tutejszych drapie�c�w.

��A gdybym zbudowa� sobie wiruj�c� ram�, co wtedy rzek�by O�Mara?�� spyta� Conway.

Edwards pokr�ci� g�ow�.

��Hipnota�ma Surreshuna jest bardziej niebezpieczna, ni� pan s�dzi. Mia� pan szcz�cie, �e nie postrada� zmys��w. Poza tym O�Mara ju� o tym my�la� i odrzuci� taki koncept. Ruch obrotowy pod wp�ywem zapisu, czy to w specjalnie zbudowanym module, czy to na obrotowym krze�le, pom�g�by tylko na jaki� czas. Tak powiedzia�. Ale spytam go raz jeszcze, je�li pan nalega.

��Wierz� panu na s�owo � mrukn�� zamy�lony Conway.�� Zastanawiam si� ci�gle, gdzie mo�na by znale�� jakiego� tutejszego lekarza. Mo�e tam, gdzie jest najwi�cej ofiar, czyli wzd�u� linii brzegowej�

��Niekoniecznie � zaprotestowa� Edwards.�� To rze�nia, a w rze�ni lekarze trafiaj� si� rzadko. Prosz� te� nie zapomina�, �e na tej planecie jest jeszcze jedna inteligentna rasa, kt�ra zbudowa�a owe cudowne narz�dzia. Mo�e lekarze nale�� w�a�nie do niej i trzeba ich szuka� poza spo�ecze�stwem toczk�w?

��Mo�e � przyzna� Conway.�� Ale tubylcy gotowi s� nam pomaga� i dobrze b�dzie jak najszerzej z tego skorzysta�. Chc� poprosi� o zgod� i towarzyszy� kt�remu� z tutejszych podr�nik�w, gdy ruszy na dalsz� wypraw�. Mo�e si� okaza�, �e nie b�dzie chcia� przyzwoitki i powie mi, gdzie mog� sobie w�o�y� t� pro�b�, ale wiemy ju�, �e tutaj, na obszarach zabudowanych, nie ma lekarzy i tylko podr�nicy maj� szans� ich spotka�. Tymczasem spr�bujmy poszuka� tej drugiej inteligentnej rasy.

Dwa dni p�niej Conway nawi�za� znajomo�� z jednym z pobratymc�w Surreshuna, kt�ry pracowa� w pobliskiej elektrowni atomowej. Ta przypomina�a lekarzowi prawdziwy dom, mia�a bowiem porz�dne �ciany i dach. Obcy nazywa� si� Camsaug i po zako�czeniu zmiany, za dwa do trzech dni, chcia� ruszy� na wypraw� wzd�u� nie zasiedlonego odcinka wybrze�a. Nie mia� nic przeciwko towarzystwu, je�li tylko Conway b�dzie si� trzyma� z dala od niego w pewnych okoliczno�ciach. Potem bez najmniejszego wstydu opisa� szczeg�owo, o jakie okoliczno�ci chodzi.

Camsaug s�ysza� co� o �opiekunach�, ale wy��cznie z drugiej lub trzeciej r�ki. Nie ci�li i nie szyli nikogo jak ziemscy lekarze, lecz co robili dok�adnie, tego toczek nie wiedzia�. Stwierdzi� tylko, �e cz�sto zabijaj� tych, kt�rymi mieli si� opiekowa�, a ponadto s� g�upi, wolni i z jakiego� powodu trzymaj� si� najruchliwszych i najniebezpieczniejszych fragment�w wybrze�a.

��To nie rze�nia, majorze, ale pole bitwy � wyja�ni� Conway.�� Na polu bitwy lekarze s� chyba zwykle obecni�

Nie mogli jednak czeka�, a� Camsaug zacznie wakacje. Raporty Thornnastora, wyniki bada� pr�bek oraz w�asne obserwacje nakazywa�y po�piech.

Klops by� bardzo chor� planet�. Rodacy Surreshuna zbyt swobodnie obchodzili si� z dopiero co odkryt� energi� atomow� � g��wnie dlatego, �e jako dynamicznie rozwijaj�ca si� kultura nie mogli sobie pozwoli� na tolerowanie nieustannego zagro�enia ze strony wielkich l�dowych drapie�nik�w. Odpalaj�c seri� �adunk�w j�drowych kilka kilometr�w w g��bi l�du, oczywi�cie tak, by wiatr nie zni�s� opadu nad ich teren, usuwali jednocze�nie olbrzymi� po�a� �ywej tkanki drapie�cy. Teraz potrafili ju� nawet zak�ada� na martwym l�dzie bazy prowadz�ce mn�stwo bada� naukowych.

Nie przejmowali si�, �e ska�enie radioaktywne powoduje u mieszka�c�w l�du choroby, w tym liczne nowotwory. Gigantyczni �dywanowi� drapie�cy byli ich naturalnymi wrogami. Przez wieki po�erali ka�dego roku setki toczk�w, kt�re teraz bra�y po prostu odwet.

��Czy te dywany s� �ywe i rozumne?�� spyta� z irytacj� Conway, lec�c nad olbrzymi� po�aci� cielska, kt�re niew�tpliwie trawi�a zaawansowana gangrena.�� A mo�e pod nimi albo w nich �yj� jakie� mniejsze stworzenia? Tak czy owak, toczki b�d� musia�y przesta� u�ywa� tych brudnych bomb!

��Zgadzam si� � westchn�� Edwards.�� Ale b�dziemy musieli powiedzie� im to taktownie. Prosz� nie zapomina�, �e jeste�my tu tylko go��mi.

��Trudno taktownie powiedzie� komu�, by przesta� si� zabija�!

��Chyba mia� pan dot�d wybitnie rozgarni�tych pacjent�w, doktorze � rzuci� Edwards.�� Je�li dywany to inteligentne istoty, a nie tylko �o��dki z paroma narz�dami do chwytania pokarmu, to powinny mie� oczy, uszy czy uk�ad nerwowy, czyli to wszystko, co pozwala reagowa� na bod�ce �rodowiska�

��Podczas pierwszego l�dowania Descartes�a odnotowano pewn� reakcj� � odezwa� si� Harrison z fotela pilota.�� Jedna z bestii pr�bowa�a nas po�kn��! Za kilka minut b�dziemy przelatywa� w pobli�u tego miejsca. Chcecie spojrze�?

��Oczywi�cie � rzek� Conway.�� Otwarcie paszczy mo�e by� instynktown� reakcj� g�odnej i bezrozumnej istoty. Jednak inteligencja te� gdzie� tu jest, bo przecie� to narz�dzie, kt�re dosta�o si� na pok�ad, nie pojawi�o si� znik�d.

Opu�cili chory obszar i lecieli teraz nad rozleg�ymi polami intensywnie zielonej ro�linno�ci. Rola tych ro�lin w ekosystemie by�a trudna do ustalenia, gdy� nie od�wie�a�y one powietrza. Okazy, kt�re Conway bada� w laboratorium Descartes�a, mia�y d�ugie, cienkie korzenie i cztery szerokie li�cie, kt�re przy braku �wiat�a zwija�y si� ciasno, ukazuj�c ��te spody. Cie� statku zwiadowczego ci�gn�� wi�c za sob� na tle jasnej zieleni ��ty kilwater. Przypomina� on �lad, jaki zostawia samotny punkt na ekranie oscyloskopu.

Conwayowi �wita�a ju� z wolna jaka� my�l, jednak wywietrza�a, gdy zacz�li kr��y� nad miejscem pierwszego l�dowania.

By� to po prostu p�ytki krater z guzowatym dnem. Wcale nie przypomina� paszczy. Harrison spyta�, czy maj� ochot� wyl�dowa�, ale jego ton wskazywa�, �e oczekuje sprzeciwu.

��Tak � powiedzia� Conway.

Przyziemili w samym centrum krateru. Lekarze w�o�yli ci�kie kombinezony, by chroni� si� przed miejscowymi ro�linami, kt�re zar�wno na l�dzie, jak i w morzu smaga�y kolczastymi wiciami lub strzela�y zatrutymi kolcami do ka�dego, kto zanadto si� do nich zbli�y�. Nic nie wskazywa�o na to, by pod�o�e mia�o si� rozst�pi�, wyszli zatem z pojazdu. Harrison zosta� jednak przy sterach got�w do startu, gdyby co� si� nagle zmieni�o.

Gdy obchodzili krater i jego bezpo�rednie otoczenie, nic si� nie zdarzy�o, wyci�gn�li wi�c narz�dzia do pobierania pr�bek sk�ry i tkanki podsk�rnej. Wszystkie ekipy zwiadowcze wozi�y podobne wyposa�enie i dzi�ki temu na kr��ownik trafia�y nieustannie setki pr�bek z ca�ej planety. Jednak tutaj trafili na co� dziwnego. Musieli si� przewierci� przez prawie pi�tna�cie metr�w suchej, w��knistej sk�ry, zanim dotarli do r�owej i g�bczastej tkanki. Przenie�li sprz�t poza krater i spr�bowali raz jeszcze. W nowym miejscu sk�ra mia�a tylko sze�� metr�w, czyli przeci�tn� grubo��.

��To mi nie daje spokoju � mrukn�� Conway.�� Brak otworu g�bowego, ani �ladu muskulatury, kt�ra by nim porusza�a, �adnej gardzieli. To nie mog� by� usta!

��A jednak si� otworzy�o � powiedzia� Harrison na cz�stotliwo�ci radiostacji skafandr�w.�� By�em tam�to znaczy tutaj.

��Dno przypomina tkank� blizny, ale jest ona za gruba, aby powsta�a wy��cznie po oparzeniu strumieniem g��wnego ci�gu Descartes�a. Poza tym, jakim cudem miejsce l�dowania pokry�oby si� z po�o�eniem tej hipotetycznej g�by? Prawdopodobie�stwo podobnego zbiegu okoliczno�ci to przynajmniej jeden do miliona. I dlaczego nie znale�li�my niczego takiego w �adnym innym miejscu, chocia� przebadali�my ju� t� planet�? Jedyny otw�r pojawi� si� tutaj, i to kilka minut po l�dowaniu Descartes�a. Dlaczego?

��Dywan zobaczy�, �e nadlatujemy��� zacz�� Harrison.

��Czym?�� spyta� Edwards.

��Albo wyczu�, �e l�dujemy, a potem postanowi� uformowa� otw�r g�bowy�

��Otw�r g�bowy z mi�niami, kt�re by go otwiera�y i zamyka�y, z z�biskami, �lin� i gardziel�, kt�ra ��czy�aby te usta z odleg�ym o ca�e kilometry �o��dkiem�I wszystko w ci�gu kilku minut? Z tego, co wiemy o metabolizmie dywan�w, to nie mia�oby prawa zdarzy� si� r�wnie szybko. Chyba si� z tym zgodzicie?

Edwards i Harrison milczeli.

��Dzi�ki badaniom dywan�w zamieszkuj�cych ma�� wysp� na p�nocy wiemy o nich ca�kiem sporo � przypomnia� Conway.

Od drugiego dnia po przybyciu ekipa nieustannie obserwowa�a wysp� i dywany, kt�re charakteryzowa� powolny, niemal ro�linny metabolizm. Ich g�rna powierzchnia zdawa�a si� nie porusza�, chocia� w rzeczywisto�ci falowa�a tak, aby zbiera� wod� deszczow� potrzebn� ro�linom, kt�re od�wie�a�y powietrze, przetwarza�y odpadki albo s�u�y�y za dodatkowe �r�d�o pokarmu. Niemniej naprawd� aktywny by� tylko skraj olbrzymiej istoty, gdzie mie�ci�y si� usta. Jednak i tutaj nie tyle dywan si� porusza�, ile ca�e hordy drapie�c�w, kt�re pr�bowa�y go podgryza�, podczas gdy on powoli i zdradziecko wsysa� je razem z g�st�, bogat� w sk�adniki od�ywcze morsk� wod�. Inne wielkie dywany, kt�re nie mia�y szcz�cia przylega� kt�rym� bokiem do morza, zjada�y albo ro�liny, albo siebie nawzajem.

Bestie nie mia�y r�k, macek czy manipulator�w, a jedynie usta i oczy, kt�re mog�y �ledzi� nadlatuj�cy pojazd kosmiczny.

��Oczy?�� zdumia� si� Edwards.�� To dlaczego nie widzi naszego statku zwiadowczego?

��Ostatnio przelatywa�y tu dziesi�tki podobnych statk�w i �mig�owc�w � odpar� Conway.�� By� mo�e jest zdezorientowany. Ale chcia�bym, poruczniku, aby pan wystartowa�, wzni�s� si�, powiedzmy, na trzysta metr�w i zacz�� lata�, kre�l�c jedn� �semk� za drug�. Najcia�niej i najszybciej, jak to mo�liwe, i ci�gle nad t� sam� okolic�. Przeci�cie tras powinno wypada� dok�adnie nad nami. Da si� to zrobi�?

��Tak, ale�

��Mo�e dzi�ki temu dywan uzna nas za szczeg�lne zjawisko, a nie tylko jeszcze jeden przelatuj�cy statek � wyja�ni� Conway.�� Niech wi�c pan b�dzie gotowy szybko nas zabra�, gdyby co� si� dzia�o.

Kilka minut p�niej Harrison wystartowa�, zostawiaj�c obu lekarzy obok modu�u wiertniczego.

��Rozumiem, do czego pan zmierza, doktorze � powiedzia� Edwards.�� Chce pan �ci�gn�� na nas uwag�. Znaki kre�lone na niebie przypomina� b�d� X, czyli oznaczenie punktu, ale i cyfr� osiem. Przy ci�g�ym powtarzaniu mo�e zadzia�a�.

Pojazd kr��y� po niebie w najcia�niejszych zakr�tach, jakie Conway dot�d widzia�. Nawet z nastawionym na pe�n� moc kompensatorem Harrison musia� znosi� przeci��enie rz�du czterech g. Cie� statku przesuwa� si� b�yskawicznie po pod�o�u, zostawiaj�c d�ugi szlak zwini�tych, ��tych li�ci. Wszystko wko�o dr�a�o lekko od huku odrzutowych silnik�w. Jednak w pewnej chwili zacz�o dr�e� samo z siebie�

��Harrison!

Statek przerwa� manewry i podszed� z rykiem do l�dowania. Tymczasem grunt zacz�� si� ju� zapada�.

I wtedy si� pojawili.

Z pod�o�a wy�oni�y si� dwa ustawione pionowo metalowe dyski, jeden sze�� metr�w przed nimi, drugi w tej samej odleg�o�ci z ty�u. Na ich oczach oba zmieni�y si� nagle w bezkszta�tne bry�y, kt�re odpe�z�y metr czy dwa na bok, po czym znowu przybra�y posta� dysk�w, tym razem o ostrych jak brzytwy kraw�dziach. Zacz�y si� przesuwa�, zostawiaj�c za sob� g��bokie naci�cie. Ka�dy przeby� ju� z g�r� �wier� obwodu okr�gu wok� obu m�czyzn, powoduj�c coraz szybsze osuwanie si� gruntu, gdy Conway poj�� wreszcie, co si� w�a�ciwie dzieje.

��Wyobra�cie je sobie jako sze�ciany!�� krzykn��. � W ka�dym razie my�lcie o czym� t�pym! Harrison!

Jednak nie mogli biec, patrz�c nieustannie na dyski i o nich tylko my�l�c. Gdyby za� przestali zwraca� na nie uwag�, nie zd��yliby ich wyprzedzi�. Posuwali si� wi�c bokiem w stron� statku, co chwila powtarzaj�c w duchu, aby dyski zmieni�y si� w sze�ciany, kule lub zgo�a podkowy � w cokolwiek byle nie gigantyczne skalpele, kt�re kto� tutaj przeciwko nim wys�a�.

Conway widzia� w Szpitalu, jak jego przyjaciel Mannon czyni� prawdziwe cuda za pomoc� takiego sterowanego my�l� uniwersalnego narz�dzia chirurgicznego, kt�re w jednej chwili potrafi�o przekszta�ci� si� w to, co akurat by�o potrzebne. Teraz dwie takie machiny pe�z�y i wygina�y si� niczym metalowe zjawy senne, gdy wraz z Edwardsem pr�bowa� zmusi� je do przemiany, a co� innego � ich w�a�ciciel, i to znacznie bardziej do�wiadczony � opiera�o si� im. By�a to nier�wna walka, lecz zdo�ali na tyle zbi� z tropu przeciwnika, �e dobiegli do pojazdu, zanim okr�g�y wycinek �sk�ry� z ca�ym modu�em wiertniczym zapad� si� i znikn�� im z oczu.

��Zareagowali?!�� krzykn�� major Edwards, gdy zatrzasn�li ju� w�az i Harrison wystartowa�. � Od tygodni zbierali�my okazy i nic si� nie dzia�o. A teraz dali�my im do my�lenia.�� Nagle jeszcze bardziej si� o�ywi�. � Gdy u�yjemy szybkich, zdalnie sterowanych pocisk�w, b�dziemy mogli wyrysowa� na ro�linach ca�kiem z�o�one wzory!

��My�la�em raczej o u�yciu w�skiej wi�zki �wiat�a kierowanej na powierzchni� w nocy. Li�cie powinny si� otworzy�, a promie� �wiat�a mo�na by przesuwa� o wiele szybciej, tak jak generowa�o si� obraz w dawnych telewizorach. B�dziemy mogli wtedy rzutowa� nawet ruchome obrazy.

��I to jest to!�� zawo�a� entuzjastycznie Edwards.�� A to, jak te stwory wielko�ci powiatu, kt�re nie maj� r�k, n�g ani macek, odpowiedz� na nasze sygna�y, b�dzie ju� ich zmartwieniem. Na pewno co� wymy�l�.

Conway potrz�sn�� g�ow�.

��Mo�liwe, �e mimo swej powolno�ci potrafi� szybko my�le� i �e to one u�ywaj� narz�dzi, kt�re widzieli�my. Nie wykluczam, �e taka autochirurgia, jakiej byli�my �wiadkami, jest dla nich zwyk�� metod� pozyskiwania pr�bek okaz�w, kt�re s� akurat poza zasi�giem ich paszczy. Sk�aniam si� jednak raczej ku teorii, �e gdzie� w g��bi dywan�w lub pod nimi �yj� mniejsze, inteligentne paso�yty, kt�re by� mo�e utrzymuj� nosiciela w dobrym zdrowiu dzi�ki swoim narz�dziom, a mo�e s� te� jego oczami i wszystkim innym. Ale na razie wszystko jest mo�liwe.

Zapad�a cisza, pojazd za� wyr�wna� lot i skierowa� si� w stron� statku macierzystego.

��Bezpo�redniego kontaktu nie nawi�zali�my��� rzek� w pewnej chwili Harrison.�� Wywo�ali�my tylko znacz�ce echo na jego ro�linnym radarze. Ale to i tak wielki krok naprz�d.

��My�l�, �e skoro u�yli narz�dzi, aby nas schwyta� i gdzie� dostarczy�, to owe istoty musz� by� wzgl�dnie g��boko � stwierdzi� Conway.�� Mo�e nie mog� �y� na powierzchni? Nie zapominajcie te�, �e mog� wykorzystywa� dywan tak samo jak my warzywa czy minera�y. Ciekawe zatem, jak przeprowadzaj� analiz� pr�bek i okaz�w? Czy w og�le maj� narz�dy wzroku, �eby je zobaczy�? Na g�rze ro�liny s� ich oczami, ale nie wyobra�am sobie ro�linnego mikroskopu. Mo�e korzystaj� z sok�w trawiennych dywan�w, przynajmniej na pewnych etapach bada�

Harrison nagle pozielenia�.

��Mo�e najpierw wy�lemy im jak�� automatyczn� sond�? Co o tym my�licie?

��To tylko teoria��� zacz�� Conway, ale przerwa�, gdy w g�o�niku radia da� si� s�ysze� szum, a potem chrz�kni�cie.

��Do dziewi�tki � rzuci� kto� w eter.�� M�wi centrala. Mam piln� wiadomo�� dla doktora Conwaya. Osobnik o imieniu Camsaug wybra� si� na wakacje. Wzi�� ze sob� lokalizator otrzymany od doktora. Kieruje si� ku obszarowi o�ywionej aktywno�ci przy wybrze�u, w sektorze H dwana�cie. Harrison, masz co� do zameldowania?

��I to sporo � odpowiedzia� porucznik i spojrza� na Conwaya.�� Ale widz�, �e doktor chce najpierw co� powiedzie�.

Conway zamieni� kilka zda� z dyspozytorem i par� minut p�niej stateczek ruszy� pe�nym ci�giem. Mkn�� teraz po niebie zbyt szybko, �eby li�cie nad��a�y z reakcj�, za to z hukiem mog�cym og�uszy� ka�dego, kto tam, w dole, mia�by jakie� uszy. Jednak dywan by� najpewniej g�uchy. No i chory, pomy�la� gniewnie Conway, kt�ry rozpozna� ju� trawi�cy stworzenie zaawansowany nowotw�r sk�ry i by� pe�en obaw, �e to wcale nie koniec dolegliwo�ci.

Zastanawia� si�, czy ta powolna istota odczuwa b�l. A je�li tak, to z jakim nat�eniem. Czy choroba trawi�ca setki akr�w sk�ry si�ga g��biej? Co si� stanie z domniemanymi inteligentnymi paso�ytami, je�li zbyt wiele dywan�w zginie? Wtedy ucierpi� najpewniej oceaniczne toczki, gdy� ekosystem planety dozna pot�nego wstrz�su. Kto� naprawd� b�dzie musia� porozmawia� ze skrzelodysznymi. Uprzejmie, ale stanowczo. I to teraz, nim b�dzie za p�no.

Merkantylny aspekt wyprawy raptownie straci� na znaczeniu. Conway znowu by� przede wszystkim lekarzem, kt�ry mia� si� zaj�� ci�ko chorym pacjentem.

Na Descarcie czeka� ju� zam�wiony �mig�owiec. Conway przebra� si� w lekki kombinezon z silniczkiem odrzutowym na plecach i dodatkowymi zbiornikami powietrza na piersi. Camsaug nazbyt si� wysforowa�, �eby �ciga� go pieszo, trzeba wi�c by�o skorzysta� ze �mig�owca. Za sterami siedzia� Harrison.

��To znowu pan � rzek� Edwards, gdy go zobaczy�.

Porucznik u�miechn�� si�.

��Jestem zawsze tam, gdzie co� si� dzieje. Trzymajcie si�.

Po szalonym locie na pok�ad kr��ownika podr� �mig�owcem wydawa�a si� rozpaczliwie powolna. Conway stwierdzi�, �e jeszcze chwila tego czo�gania si�, a szlag go trafi. Edwards zapewni� go, �e ma podobne wra�enie i chyba lepszy czas osi�gn�liby wp�aw. Nie mogli jednak nic zrobi�. �ledzili rosn�cy stopniowo na ekranie �lad lokalizatora Camsauga, a Harrison przeklina� ptaki i lataj�ce jaszczurki, kt�re co rusz rozbija�y si� o �opaty wirnika, nurkuj�c w poszukiwaniu ryb.

Lecieli nisko nad zasiedlonym odcinkiem przybrze�nych p�ycizn, chronionych przed wielkimi morskimi drapie�nikami przez pasma wysp i raf. Od strony l�du toczki zabezpieczy�y si�, detonuj�c w cielsku �yj�cego tam niegdy� stworzenia szereg niewielkich �adunk�w j�drowych. Gigantyczne truch�o stanowi�o �wietn� barier� dla �ywych dywan�w, a toczki mog�y swobodnie wp�ywa� do olbrzymich otwor�w g�bowych i g��biej, do przed�o��dk�w.

Jednak Camsaug zignorowa� bezpieczn� okolic�, potoczy� si� ku przej�ciu pomi�dzy rafami i dalej, w stron� partii brzegu, gdzie trwa�a normalna dla tej planety walka.

��Wysad� mnie po drugiej stronie cie�niny � powiedzia� Conway.�� Zaczekam, a� Camsaug j� przep�ynie, a potem rusz� za nim.

Harrison posadzi� maszyn� we wskazanym przez Conwaya miejscu i chirurg wychyli� si� przez dolny w�az. Zwisaj�c przeze� g�ow� i ramionami, ale z otwartym wizjerem he�mu, widzia� r�wnocze�nie ekran z kropk� oznaczaj�c� po�o�enie toczka i odleg�y o osiemset metr�w brzeg. Co� przypominaj�cego fl�dr� rozmiar�w wieloryba wyskoczy�o z wody i zanurkowa�o z og�uszaj�cym hukiem. Fala, kt�ra dotar�a do nich kilka chwil p�niej, zako�ysa�a �mig�owcem niczym ��dk� z kory.

��Prawd� m�wi�c, nie rozumiem, po co pan to robi, doktorze � rzek� Harrison.�� Czy to naukowa ciekawo�� ka�e panu bada� zwyczaje godowe toczk�w? Tak pan t�skni za przygod�, �e sam pcha si� w trzewia dywan�w? Wie pan, mamy do�� zdalnie sterowanych sond, �eby za�atwi� to bez nara�ania w�asnej sk�ry�

��Nie jestem podgl�daczem, naukowym czy innym, a pa�skie urz�dzenia nie powiedz� mi tego, co chc� wiedzie�. Widzi pan, wci�� nie mam poj�cia, czego szukamy, ale jestem dziwnie pewien, �e w�a�nie tutaj mo�emy na to trafi�.

��My�li pan o tw�rcach narz�dzi? Ale z nimi mamy ju� kontakt przez ro�liny.

��To mo�e by� bardziej z�o�one, ni� si� spodziewamy � odpar� Conway.�� Nie cierpi� krytykowa� w�asnych teorii, ale powiedzmy, �e te osobliwe narz�dy wzroku zamykaj� im dost�p do pewnych obszar�w wiedzy. �e nie znaj� przez to astronomii, nie wiedz� nic o podr�ach kosmicznych, a na dodatek, �yj�c pod olbrzymim nosicielem, nie s� zdolni spojrze� na niego z innego punktu widzenia�

Conway rozwin�� swoj� teori�, zgodnie z kt�r� narz�dzia mia�y s�u�y� owym istotom do kszta�towania �rodowiska. Na innych �wiatach polega�o to zwykle na zalesianiu, ochronie gleby przed erozj� i odpowiednim wykorzystaniu zasob�w naturalnych, tutaj jednak geologia i uprawa ziemi mog�y w og�le le�e� od�ogiem. Skoro �rodowiskiem tych istot by� wielki, �ywy organizm, najwa�niejsze dla nich by�o zapewne dbanie o jego zdrowie.

By� pewien, �e zdo�a odnale�� te istoty w pobli�u skraju dywanu, gdzie wskazana by�a ich pomoc w odpieraniu nieustannych atak�w drapie�nik�w. Nie w�tpi� te�, �e tajemniczy obcy anga�uj� si� w ni� osobi�cie, a nie za po�rednictwem swoich dziwnych narz�dzi, kt�re mia�y ten minus, �e podporz�dkowywa�y si� najbli�szemu �r�d�u my�li, co wielokrotnie dowiedziono, tak w Szpitalu, jak i tutaj. Poza tym by�y zapewne zbyt cenne, �eby ryzykowa� ich utrat� lub uszkodzenie w kontakcie z prymitywnymi falami m�zgowymi drapie�c�w.

Conway nie wiedzia�, jak te istoty mog� siebie nazywa�. Toczki okre�la�y ich mianem Opiekun�w albo Uzdrawiaczy, ale zaznaczy�y, �e przyj�cie ich pomocy to niemal pewne samob�jstwo, gdy� leczenie cz�ciej ko�czy�o si� zej�ciem ni� powrotem do zdrowia. Niemniej gdyby najbieglejszy nawet w chirurgii Traltha�czyk zacz�� operowa� Ziemianina, nie wiedz�c nic o jego anatomii i fizjologii, wynik te� by�by najpewniej fatalny.

��Wa�ne jednak, �e pr�buj� � stwierdzi� Conway.�� Ich wysi�ki skupiaj� si� na tym, by zajmowa� si� skutecznie jednym wielkim pacjentem, a nie wieloma ma�ymi. S� zatem tutejszymi lekarzami i to z nimi powinni�my najpierw nawi�za� kontakt.

Zapad�a cisza przerywana jedynie hukiem towarzysz�cym gargantuicznym zmaganiom przy brzegu.

��Camsaug jest dok�adnie pod nami � o�wiadczy� nagle Harrison.

Conway pokiwa� g�ow�, opu�ci� wizjer he�mu i niezgrabnie zsun�� si� do wody. Ci�ar silnika i dodatkowych zbiornik�w z powietrzem poci�gn�� go szybko w d� i kilka minut p�niej ujrza� tocz�cego si� po dnie Camsauga. Pod��y� za nim, dostosowuj�c w�asn� pr�dko�� tak, by nie straci� go z oczu. Nie zamierza� narusza� niczyjej prywatno�ci. By� lekarzem, a nie antropologiem i ciekawi�y go jedynie te dzia�ania toczka, kt�re mog�y mie� co� wsp�lnego z medycyn�.

�mig�owiec wzbi� si� znowu w powietrze i lecia� powoli t� sam� tras�. Harrison utrzymywa� ca�y czas ��czno�� radiow� z Conwayem.

Camsaug zacz�� w ko�cu zbli�a� si� do brzegu. Mija� ostro�nie skupiska wodorost�w i �awice je�owc�w, kt�rych wyra�nie przybywa�o, w miar� jak dno si� podnosi�o. Czasem kr��y� w k�ko, gdy jaki� drapie�nik stawa� mu na drodze. Conway musia� si� bardzo stara�, aby przep�yn�� na tymi przeszkodami wystarczaj�co wysoko, a jednocze�nie nie znale�� si� w zasi�gu p�etw olbrzymiej p�aszczki.

Woda by�a teraz tak pe�na wszelakiego �ycia, �e Conway nie widzia� ju� powierzchni burzonej przez wirnik �mig�owca. Ciemnoczerwona masa l�dowego stwora zwiesza�a si� coraz bli�ej. Ledwie by�o j� wida� spod t�umu napieraj�cych napastnik�w, paso�yt�w, a mo�e i obro�c�w. Zbyt wiele tam si� dzia�o, by Conway m�g� orzec, kto jest kim. Napotyka� nowe gatunki morskich stworze�: l�ni�ce i niesko�czenie d�ugie czarne w�e, kt�re pr�bowa�y oplata� si� wok� jego n�g, oraz meduzy tak przezroczyste, �e by�o wida� wszystkie ich narz�dy.

Jedne pe�za�y po dnie, zajmuj�c ze dwadzie�cia metr�w kwadratowych, drugie unosi�y si� tu� nad nimi. Nie mia�y chyba kolc�w ani ��de�, ale wszystko wyra�nie je omija�o. Conway wola� si� nie wyr�nia�.

Nagle jednak znalaz� si� w opa�ach.

Nie widzia� zbyt dobrze, co si� sta�o, ale toczek zacz�� nagle dziwnie kr��y� w miejscu, z bliska za� okaza�o si�, �e w jego boku tkwi ca�y p�czek truj�cych kolc�w. Zanim Conway do niego podp�yn��, Camsaug zacz�� si� przechyla� niczym puszczona po stole moneta, kt�ra zaraz ma upa��. Lekarz wiedzia�, co robi�, mia� ju� bowiem do czynienia z podobn� sytuacj� w Szpitalu, podczas przenosin Surreshuna. Szybko uni�s� rannego i zacz�� toczy� go przed sob� jak obr�cz.

Camsaug mamrota� tylko co� nieartyku�owanie, ale szybko przesta� wiotcze� i doszed� do siebie na tyle, �e sam ruszy� ostro naprz�d mi�dzy dwie k�py wodorost�w. Conway chcia� si� wznie��, by przep�yn�� nad nimi i wyprzedzi� toczka, ale nagle ujrza� w g�rze fl�dr� z rozwart� paszcz� i odruchowo zanurkowa�.

Wielki ogon min�� go o w�os, zdar� mu jednak z plec�w zesp� nap�dowy. R�wnocze�nie wodorosty smagn�y jego nogi, rozdzieraj�c w wielu miejscach skafander. Conway poczu� ch�odn� wod� wdzieraj�c� si� do nogawek i co� jakby p�ynny ogie� pal�cy go w �y�ach. K�tem oka dostrzeg�, jak Camsaug wpada na o�lep na jedn� z meduz. Inna sp�ywa�a z wolna na Conwaya, wydaj�c przy tym jakie� odg�osy, kt�rych wszak�e autotranslator nie potrafi� prze�o�y�.

��Doktorze!�� rozleg� si� g�os tak pe�en napi�cia, �e trudno go by�o rozpozna�. � Co si� dzieje?

Conway nie wiedzia�, co si� dzieje. Zreszt� i tak nie m�g� si� odezwa�. Ze wzgl�d�w bezpiecze�stwa skafander skonstruowano tak, �e zaciska� si�, izoluj�c uszkodzone miejsca. Przy okazji kurcz�ce si� elastyczne pier�cienie spowalnia�y rozchodzenie si� zawartej we krwi trucizny po ciele. Mimo to Conway by� niemal sparali�owany, nie m�g� porusza� r�kami, a nawet �uchw�. Z otwartymi bezw�adnie ustami ledwo oddycha�.

Meduza by�a dok�adnie nad nim. Powoli obj�a jego cia�o i zacisn�a si� na nim przezroczystym kokonem.

��Schodz�, doktorze!�� zawo�a� kto�, chyba Edwards.

Conway poczu�, �e co� uk�u�o go parokrotnie w nogi, i odkry�, �e meduza ma jednak jakie� kolce czy ostre wypustki. Przytyka�a je do sk�ry przez rozdarty skafander. W por�wnaniu z wcze�niejszym pieczeniem nie bola�o nawet za bardzo, by�o si� jednak czym niepokoi�. Meduza kombinowa�a co� niebezpiecznie blisko t�tnicy podkolanowej. Conway z wielkim wysi�kiem obr�ci� g�ow�, �eby zobaczy� co, ale ju� si� domy�li�. Jego kokon wype�nia� si� jaskrawoczerwon� ciecz�.

��Doktorze, gdzie pan jest? Widz� Camsauga. Toczy si�, ale wygl�da jak owini�ty foliow� torb�. Jaka� czerwona kula unosi si� tu� nad nim�

��To ja!�� wykrztusi� Conway.

Szkar�atna zas�ona wko�o poja�nia�a. Co� du�ego i ciemnego przemkn�o obok i Conway poczu�, jak pchni�ty kozio�kuje w wodzie. Zacz�� jednak wreszcie co� widzie�.

��To by�a fl�dra � wyja�ni� Edwards.�� Do�o�y�em jej z lasera.

Conway zobaczy� ju� majora. Edwards by� w ci�kim, pancernym kombinezonie, kt�ry chroni� go przed atakiem ro�lin, ale utrudnia� celne strzelanie � jego bro� zdawa�a si� mierzy� prosto w lekarza. Conway odruchowo chcia� si� zas�oni� r�kami i odkry� przy okazji, �e mo�e nimi rusza�. Uda�o mu si� te� obr�ci� g�ow�, a ruchy tu�owia i n�g sta�y si� mniej bolesne. Gdy zerkn�� w d�, ujrza�, �e do kolan spowity jest ci�gle w czerwie�, ale otaczaj�ca go pow�oka stawa�a si� znowu przezroczysta.

To by�o co� niezwyk�ego!

Spojrza� zn�w na Edwardsa, potem na tocz�cego si� niezgrabnie, nadal owini�tego w co� Camsauga i w g�owie za�wita�a mu pewna my�l.

��Prosz� nie strzela�, majorze � powiedzia� s�abym g�osem, ale wyra�nie.�� Niech porucznik zrzuci sie� ratunkow�. Zapakujcie nas obu jak najszybciej i zaraz przetransportujcie na Descartes�a. Chyba �e nasz przyjaciel nie mo�e �y� bez wody. Je�li tak, to holujcie nas na statek. Wystarczy mi powietrza. Tylko uwa�ajcie, �eby nie zrobi� mu krzywdy.

Obaj towarzysze chcieli oczywi�cie wiedzie�, o czym w�a�ciwie Conway m�wi. Wyja�ni� wi�c spraw�, jak umia�.

��Jak sami widzicie, jest on nie tylko moim odpowiednikiem na Klopsie, ale na dodatek mnie uratowa� � rzek� na koniec.�� Powiedzia�bym, �e teraz ��cz� nas prawdziwe wi�zy krwi.

Conway zamartwia� si� spraw� Klopsa przez ca�� drog� powrotn� do Szpitala, ale dopiero ostatnie dwie godziny przynios�y co� konstruktywnego. W ko�cu przyzna� si� sobie, �e nie zdo�a rozwi�za� problemu, i zacz�� szuka� w pami�ci nazwisk specjalist�w, ludzi i nieziemc�w, maj�cych wystarczaj�ce kwalifikacje, aby mu pom�c. Tak bardzo si� zamy�li�, �e nie zauwa�y� nawet, jak Descartes zmaterializowa� si� w regulaminowej odleg�o�ci trzydziestu kilometr�w od Szpitala. Ockn�� si� dopiero wtedy, gdy us�ysza� matowy, monotonny g�os pracownika izby przyj��.

��Wasze dane. Pacjenci, go�cie czy personel? Jakie rasy?

Porucznik Korpusu, kt�ry siedzia� za sterami, obejrza� si� na Conwaya i Edwardsa, oficera medycznego jednostki macierzystej, i uni�s� brwi.

Edwards odchrz�kn�� nerwowo.

��Tutaj statek zwiadowczy D1-835, jednostka pok�adowa kr��ownika Korpusu Descartes. Mamy na pok�adzie czterech go�ci i jednego cz�onka personelu Szpitala. Trzech ludzi i dw�ch mieszka�c�w planety Drambo, ka�dy innego�

��Prosz� poda� klas� fizjologiczn� albo przekaza� nam obraz. Wszystkie gatunki inteligentne maj� siebie za ludzi, innych za� za obcych, wi�c stosowane przez was nazewnictwo nic nam nie m�wi, a musimy przygotowa� pomieszczenia ze stosownymi warunkami �rodowiskowymi.

Edwards wy��czy� na chwil� mikrofon i spojrza� bezradnie na Conwaya.

��On ma racj�, ale jak, u licha, mam opisa� mu Surreshuna i tego drugiego, �eby zaspokoi� jego biurokratyczne wymagania?

Conway w��czy� mikrofon.

��Na statku przebywa trzech ludzi typu ziemskiego, klasa fizjologiczna DBDG. Major Edwards, porucznik Harrison i ja, starszy lekarz Conway. Wieziemy dw�ch Drambon�w. Drambo to nazwa planety w ich j�zyku, w naszych zapisach figuruje zapewne wci�� jako Klops, bo tak j� ochrzcili�my, nie wiedz�c jeszcze, �e jest na niej inteligentne �ycie. Jeden nale�y to klasy CLHG i jest ciep�okrwistym skrzelodysznym. Drugiego mo�na wst�pnie okre�li� jako SRJH. Wydaje si� zdolny do �ycia zar�wno w wodzie, jak i na powietrzu. Nie ma po�piechu z ich przeniesieniem. CLHG przebywa obecnie w module podtrzymuj�cym jego ruch obrotowy i na pewno lepiej poczu�by si� na jednym z naszych wodnych poziom�w, gdzie m�g�by si� normalnie toczy�. Mo�ecie skierowa� nas do luku dwudziestego trzeciego albo dwudziestego czwartego?

��Luk dwudziesty trzeci, doktorze. Czy go�cie wymagaj� specjalnego transportu albo ubior�w ochronnych na czas przenosin?

��Nie.

��Dobrze. Prosz� przekaza� dietetyce wymagania dotycz�ce po�ywienia i cz�stotliwo�ci posi�k�w. Poinformowa�em ju� o waszym powrocie. Pu�kownik Skempton pragnie spotka� si� jak najszybciej z majorem Edwardsem i porucznikiem Harrisonem. Major O�Mara chce si� natychmiast widzie� z doktorem Conwayem.

��Dzi�kuj�.

S�owo Conwaya przesz�o przez zajmuj�cy trzy poziomy wielki komputer autotranslatora i dotar�o do �uskowatego, pierzastego czy futrzastego recepcjonisty pozbawione zabarwienia emocjonalnego jako pohukiwanie, kwilenie, pisk czy inny d�wi�k, kt�ry dla tej istoty by� mow�.

��W normalnych okoliczno�ciach ka�dy opisuje napotkanych obcych, u�ywaj�c nazw ich macierzystych planet � wyja�ni� Conway Edwardsowi.�� Jednak w Szpitalu musimy natychmiast wiedzie� wszystko o ich cechach, a poniewa� nierzadko nie s� w stanie nam niczego wyja�ni�, stworzyli�my czteroliterowy system klasyfikacji. W skr�cie dzia�a to tak. Pierwsza litera wskazuje stopie� rozwoju ewolucyjnego. Druga rodzaj i rozmieszczenie ko�czyn oraz organ�w zmys��w, a pozosta�e dwie typ metabolizmu i naturalne dla istoty ci��enie oraz ci�nienie, co z kolei sugeruje mas� i charakter zewn�trznej pokrywy ochronnej. Zwykle musimy przypomina� niekt�rym naszym studentom, �eby nie sugerowali si� zbytnio pierwsz� liter� w ocenie siebie i innych, gdy� poziom rozwoju ewolucyjnego nie ma zwi�zku z poziomem inteligencji � doda� Conway.

Potem wyja�ni�, �e gatunki oznaczone w tym miejscu literami A, B i C to skrzelodyszni. Na wi�kszo�ci �wiat�w �ycie zacz�o si� w morzach i tam te� rozwin�o inteligentne formy. Litery od D do F oznacza�y ciep�okrwistych tlenodysznych i do grupy tej nale�a�a wi�kszo�� inteligentnych gatunk�w galaktyki. Istoty od G do K te� by�y tlenodyszne, ale przypomina�y owady. L i M oznacza�y istoty uskrzydlone, nawyk�e do niskiej grawitacji.

Chlorodysznych obejmowa�y grupy oznaczone jako O i P, a potem nast�powa�y istoty bardziej egzotyczne, kt�re wyewoluowa�y w rzadko spotykane, dziwaczne formy �ycia. Byli w�r�d nich po�eracze twardego promieniowania, istoty zimnokrwiste albo wr�cz krystaliczne oraz takie, kt�re potrafi�y dowolnie zmienia� sw�j wygl�d. Te, kt�re rozwin�y si� mentalnie na tyle, �e potrafi�y si� oby� bez ko�czyn, zaliczano do klasy V, i to niezale�nie od wielko�ci czy kszta�tu.

��Niemniej s� te� pewne anomalie w tym systemie � ci�gn�� Conway.�� Wynikaj� one jednak z braku wyobra�ni tych, kt�rzy go stworzyli. Na przyk�ad istoty klasy AACP maj� metabolizm typowy dla ro�lin. Normalnie litera A na pierwszym miejscu oznacza skrzelodysznych, bo nie znano w�wczas inteligentnej istoty, kt�ra powsta�aby na wcze�niejszym stadium rozwoju ewolucyjnego, potem wszak�e okaza�o si�, �e my�l�ce warzywa jednak istniej�, a niew�tpliwie s� wcze�niejsze ni� ryby�

��Przepraszam, doktorze, ale za pi�� minut dokujemy � przerwa� mu pilot.�� M�wi� pan, �e chce przygotowa� jeszcze naszych go�ci do przenosin.

Conway skin�� g�ow� Edwardsowi.

��Pomog� panu si� tu znale��, doktorze.

Statek wlecia� do olbrzymiej wn�ki luku numer dwadzie�cia trzy. Obecni na pok�adzie wk�adali lekkie skafandry przewidziane do pobytu w truj�cym wodnym lub gazowym �rodowisku o ci�nieniu zbli�onym do normalnego. Poczuli, jak statek zosta� osadzony w stanowisku, kt�re samoczynnie dostosowa�o si� do jego niewielkich rozmiar�w, i zako�ysa� si� lekko, gdy w��czono sztuczne pole grawitacyjne. Zewn�trzne wrota luku zamkn�y si� ze szcz�kiem i po �cianach run�y wielkie strugi wody.

Conway sko�czy� w�a�nie uszczelnia� he�m, gdy us�ysza� w s�uchawkach:

��Tu Harrison, doktorze. Dow�dca zespo�u izby przyj�� m�wi, �e potrwa troch�, a� �luza ca�kowicie wype�ni si� wod�. Podobnie b�dzie z dekontaminacj� przy pi�ciu wewn�trznych przej�ciach. To du�y luk, wi�c ci�nienie wody b�dzie do�� powa�ne, a to�

��Nie musz� wype�nia� go w ca�o�ci � przerwa� mu Conway.�� Drambonowi CLHG wystarczy, je�li woda si�gnie g�rnej kraw�dzi naszego w�azu towarowego.

��M�wi�, �e ju� pana lubi�.

Przeszli ostro�nie do �adowni, by zwolni� mocowania modu�u obracaj�cego nieustannie pierwszym Drambonem.

��Jeste�my na miejscu, Surreshun � powiedzia� Conway.�� Za kilka minut b�dziesz m�g� na par� dni po�egna� si� z t� maszyneri�. Jak nasz przyjaciel?

Pytanie by�o czysto retoryczne, gdy� drugi mieszkaniec Drambo nie m�wi�. Niemniej i tak potrafi� wiele wyrazi�. Niczym wielka, przezroczysta meduza, kt�rej w og�le nie by�oby wida� w wodzie, gdyby nie lekko po�yskuj�ca sk�ra i jasne organy wewn�trzne, podp�yn��, faluj�c, do Conwaya i otuli� go na chwil� mi�kkim kokonem. Nast�pnie zaj�� si� Edwardsem. Znaczy�o to: �Jestem got�w, czekam tylko na was, koledzy lekarze�.

��Tym razem wchodzimy w znacznie lepszym stylu � rzek� Conway, gdy Edwards pomaga� mu przepchn�� modu� Surreshuna do w�azu.�� Przynajmniej wiemy, co robimy.

��Nie ma za co przeprasza�, przyjacielu Conway � odezwa� si� Surreshun.�� Dla istoty o mojej inteligencji i walorach moralnych zrozumienie dla b��d�w innych, ni�szych istot oraz zdolno�� wybaczania im potkni�� to tylko jedna z wielu sk�adowych szlachetnej osobowo�ci.

Conwayowi wydawa�o si�, �e nikogo za nic nie przeprasza�, ale wida� dla kogo�, kto nigdy nie s�ysza� o skromno�ci, musia�o to tak zabrzmie�. Dyplomatycznie poniecha� komentarza.

Zesp� obs�uguj�cy �uk dwudziesty trzeci zjawi� si� szybko, by pom�c przetransportowa� modu� toczka na wype�niony wod� oddzia� klasy AUGL. Dow�dca, kt�rego mo�na by�o rozpozna� po czerwonych i ��tych pasach na r�kawach i nogawkach czarnego skafandra � przez co wygl�da� jak nowo�ytny dworski b�azen � podp�yn�� do Conwaya i da� znak, by zetkn�li si� he�mami.

��Przepraszam, doktorze, ale og�oszono w�a�nie alarm i nie chc� przestawia� cz�stotliwo�ci skafandra � powiedzia� wyra�nie, chocia� nie bez dudnienia towarzysz�cego tak niecodziennej transmisji.�� Chcia�bym, �eby�cie przenie�li si� jak najszybciej na oddzia�. Surreshunem nie musi si� pan przejmowa�, bo mieli�my ju� z nim kontakt, ale prosz� dopilnowa� transferu tej drugiej istoty� C� to?!

Wspomniana istota owin�a si� wok� jego g�owy i ramion i zacz�a si� �asi� niczym pies o tuzinie niewidzialnych g��w.

��Chyba pana lubi � powiedzia� Conway.�� Je�li nie b�dzie pan zwraca� na niego uwagi, za chwil� sobie p�jdzie.

��Ten m�j nieodparty urok osobisty��� mrukn�� sucho dow�dca.�� Szkoda, �e na kobiety tak nie dzia�am.

Conway op�yn�� istot� g�r�, �eby znale�� si� za jej plecami, z�apa� w gar�cie przezroczyst�, elastyczn� tkank� i zacz�� tak manewrowa� w wodzie nogami, aby zwr�ci� SRJH ku przej�ciu. Faluj�c powoli, meduza skierowa�a si� w korytarz wiod�cy do oddzia�u AUGL. Surreshun z mniejszym nieco wdzi�kiem potoczy� si� w �lad za ni�.

��Wspomnia� pan co� o jakim� alarmie.

��Tak, doktorze � odpar� dow�dca, tym razem przez radio.�� Ale w�a�nie dowiedzia�em si�, �e jeszcze przez dziesi�� minut nic tu nie b�dzie si� dzia�o, mo�emy wi�c kr�tko porozmawia�. Przekazano mi, �e podczas operacji Hudlarianina dosz�o do wypadku. Skurcz mi�ni pacjenta spowodowa� tak gwa�towny wyrzut przednich macek, �e Kelgianin z personelu zosta� powa�nie ranny. Ci�nienie doda�o swoje, podobnie jak sk�ad mieszanki oddechowej Hudlarian. Jest toksyczna dla klasy DBLF. Jednak najwi�kszy k�opot maj� z krwawieniem. Zna pan Kelgian.

��A, tak.

Nawet najmniejsza rana by�a dla nich bardzo gro�na. Kelgianie byli gigantycznymi, poro�ni�tymi futrem g�sienicami i tylko ich mieszcz�cy si� w sto�kowej sekcji g�owowej m�zg chroni�o co� na kszta�t struktury kostnej. Segmentowe cia�o otacza�y szerokie pasma mi�ni, kt�re wydatnie zwi�ksza�y mobilno��, za to nijak nie chroni�y kluczowych narz�d�w wewn�trznych.

Pot�ne mi�nie wymaga�y dobrego ukrwienia, tak wi�c t�tno i ci�nienie krwi Kelgianina by�y, jak na ziemskie standardy, nienormalnie wysokie.

��Nie mog� opanowa� krwawienia, przenosz� go wi�c z sekcji Hudlarian dwa pi�tra wy�ej na oddzia� Kelgian poziom pod nami � ci�gn�� dow�dca.�� Dla oszcz�dno�ci czasu t�dy, przez sekcje wodne. Przepraszam, doktorze, ju� s��

Nagle sta�o si� jednocze�nie kilka rzeczy. Surreshun wyzwoli� si� z radosnym pochrz�kiwaniem z uprz�y i potoczy� si� korytarzem. Zgrabnie lawirowa� przy tym mi�dzy pacjentami i personelem, w�r�d kt�rych byli zar�wno krabowaci Melfianie, jak i dwunastometrowe krokodylowate z Chalderescola. Drugi Drambonin wywin�� si� z chwytu Conwaya i odp�yn��, tymczasem za� w przeciwleg�ej �cianie otworzy�y si� drzwi �luzy i a� nazbyt liczna ekipa wnios�a rannego Kelgianina.

W grupie tej by�o pi�ciu ludzi w lekkich kombinezonach, dwoje Kelgian oraz Illensa�czyk w przezroczystym ubiorze, pod kt�rym k��bi�a si� chmura ��tego chloru. Conway rozpozna� za wizjerem jednego z he�m�w znajom� twarz Mannona, kt�ry specjalizowa� si� w chirurgii Hudlarian. Wszyscy p�ywali wko�o rannego niczym niezborna �awica, pchaj�c go i ci�gn�c ku drugiemu ko�cowi oddzia�u. Dy�urny luku i jego ludzie powi�kszyli zaraz ten t�umek, a i meduza postanowi�a p�j�� w ich �lady.

Z pocz�tku Conway my�la�, �e robi to z ciekawo�ci, ale potem zrozumia�, �e stworzenie kieruje si� zdecydowanie ku rannemu.

��Zatrzymajcie go!�� krzykn��.

Wszyscy to us�yszeli, gdy� jego g�os zabrzmia� w he�mach niemal og�uszaj�co, nie wiedzieli jednak, kogo ani jak maj� zatrzyma�, a on nie mia� kiedy im tego przekaza�.

Przeklinaj�c normalny w wodzie bezw�ad, Conway ruszy� ile si� ku rannemu. Chcia� wyprzedzi� meduz� i zast�pi� jej drog�. Jednak rozleg�y, przesi�kni�ty krwi� obszar futra na boku Kelgianina przyci�ga� istot� jak magnes i, jak magnes, z ka�dym metrem coraz silniej. Conway nie zd��y� nic zrobi� ani nikogo ostrzec. Drambon bez przeszk�d dopad� rannego i owin�� si� wko�o niego.

Nast�pi�a niezbyt g�o�na eksplozja. W wodzie unios�a si� chmura p�cherzyk�w powietrza, gdy macki meduzy przek�u�y uszczelnion� os�on� Kelgianina, a nast�pnie wnikn�y pod ubi�r ochronny zniszczony ju� na sali operacyjnej Hudlarian. Chwil� potem macki zag��bi�y si� w srebrzystym futrze, a przezroczyste cia�o Drambona zacz�o si� wype�nia� czerwieni� wysysanej krwi.

��Szybko!�� zawo�a� Conway.�� Obu do sekcji powietrznej!

M�g� sobie oszcz�dzi� wo�ania, bo wszyscy m�wili naraz i w s�uchawkach panowa� nieartyku�owany gwar. Mikrofon na zewn�trz skafandra te� na nic si� nie przydawa�, gdy� odbiera� przede wszystkim g��boki j�k syreny alarmowej i chaotyczne piski oraz bulgoty. Dopiero Chalderescolaninowi uda�o si� jako� przekrzycze� pozosta�ych:

��We�cie to zwierz�!

Wysi�ki p�ywackie Conwaya spowodowa�y, �e przeci��one systemy cyrkulacji powietrza skafandra niemal�e odm�wi�y pos�usze�stwa i k�pa� si� we w�asnym pocie. Gdy us�ysza� ostatni okrzyk, pot ten wyda� mu si� lodowato zimny.

Nie wszyscy w Szpitalu byli wegetarianami, wi�c nieustannie dowo�ono mi�so potrzebne w �ywieniu wielu gatunk�w. Jednak zawsze przybywa�o ono zamro�one lub inaczej zakonserwowane, i by�y po temu wa�kie powody. Chodzi�o o unikni�cie tragicznych pomy�ek, gdy� wielu mniejszych obcych by�o nierzadko �udz�co podobnych do zwierz�t, kt�re co wi�ksi mi�so�ercy uwa�ali za przysmak.

W Szpitalu obowi�zywa�a zasada, �e je�li jaka� istota trafi�a tu �ywa, to tym samym � niezale�nie od swojego wygl�du � jest inteligentna.

Zdarza�y si� co prawda wyj�tki, ale by�y rzadkie i dotyczy�y jedynie pokojowo usposobionych ulubie�c�w personelu albo wa�nych go�ci. Ka�de wtargni�cie nierozumnego zwierz�cia na teren Szpitala wymaga�o zdecydowanego przeciwdzia�ania, by uchroni� ma�e, a inteligentne istoty od po�arcia lub co najmniej powa�nych k�opot�w.

Wprawdzie ani personel medyczny transportuj�cy rannego, ani obsada �luzy nie mieli broni, jednak sygna� alarmu musia� �ci�gn�� tu w ci�gu kilku minut r�wnie� Kontroler�w, ju� teraz za� jeden z pacjent�w z Chalderescola, istota zbrojna w macki i pancerz, przymierza� si� do zg�adzenia Drambona jednym, najwy�ej dwoma k�apni�ciami pot�nych szcz�k.

��Edwards! Mannon! Pom�cie mi go wzi��! � krzykn�� Conway, ale nadal nikt nie s�ysza� go w og�lnym zgie�ku. Z�apa� wi�c sam pow�ok� meduzy i rozejrza� si� gor�czkowo. Szef zmiany w izbie przyj�� dotar� do Kelgianina mniej wi�cej w tym samym czasie, wsun�� nog� mi�dzy rannego i Drambona i pr�bowa� teraz odepchn�� SRJH. Conway obr�ci� si�, podci�gn�� kolana pod brod� i wykopn�� dow�dc� byle dalej. Pomy�la�, �e b�dzie jeszcze pora na przeprosiny. Chalderescolanin by� ju� niebezpiecznie blisko.

Wtedy zjawi� si� Edwards. Poj�� w lot, do czego zmierza Conway, i przy��czy� si�. Razem wymierzyli kopniaki w gigantyczn� paszcz� krokodylowatego, aby go zniech�ci�. Nie mogli zrobi� mu krzywdy, ale mieli nadziej�, �e inteligentna istota nie spr�buje zabi� dw�ch ludzi tylko po to, �eby odp�dzi� jedno domniemane zwierz�. Niemniej w tym zamieszaniu nie spos�b by�o czegokolwiek gwarantowa�, obaj lekarze ryzykowali wi�c szybk� amputacj� n�g.

Nagle stopa Conwaya znalaz�a si� w u�cisku solidnych d�oni. To by� Mannon, kt�ry nie usta� w walce z wierzgaj�cym przyjacielem, a� ich he�my si� zetkn�y.

��Co ty wyrabiasz�?!

��Nie czas na wyja�nienia. We�cie obu szybko do sekcji powietrznej. Niech nikt nie dotyka meduzy, ona nie robi rannemu nic z�ego.

Mannon spojrza� na SRJH, kt�ry okrywa� Kelgianina niczym nabrzmia�y czerwieni� p�cherz. Nie by� ju� przezroczysty. Krew rannego kr��y�a w nim, napinaj�c maksymalnie zewn�trzne pow�oki.

��Na �arty ci si� zebra�o��� sapn��, ale obr�ci� si�, chwyci� jeden z wielkich z�b�w krokodylowatego i szarpn�� jego �bem na tyle, �e po chwili patrzy� wprost w oko wielko�ci pi�ki futbolowej. Drug� r�k� kilka razy nakaza� mu si� odsun��. Nieco zmieszany Chalderescolanin odp�yn��, a kilka chwil p�niej byli ju� w �luzie sekcji powietrznej.

Woda znikn�a i w�az otworzy� si�, ukazuj�c dw�ch ubranych na zielono Kontroler�w. Jeden trzyma� w gotowo�ci wielki karabin z tuzinem �adunk�w usypiaj�cych, z kt�rych ka�dy m�g�by obezw�adni� wi�kszo�� znanych w Szpitalu ciep�okrwistych tlenodysznych. Drugi �ciska� w d�oni znacznie mniej okaza�� i tym samym pozornie mniej gro�n� bro�, pozwalaj�c� jednak u�mierci� stworzenie wielko�ci s�onia.

��Nie!�� krzykn�� Conway i �lizgaj�c si� po mokrej pod�odze, zas�oni� sob� Drambona.�� To nasz go��. Bardzo wa�na osoba. Dajcie nam kilka minut. Uwierzcie, wszystko b�dzie dobrze.

Nie opu�cili broni, �aden te� nie wydawa� si� sk�onny uwierzy� doktorowi.

��Mo�e lepiej niech im pan to wyja�ni � powiedzia� cicho szef zmiany. S�dz�c po zaci�tej minie, ci�gle gotowa� si� ze z�o�ci.

��Jak najbardziej. Mam nadziej�, �e nic si� panu nie sta�o, gdy pana kopn��em�

��Poza zranion� godno�ci� wszystko w porz�dku. Jednak chcia�bym�

��M�wi O�Mara!�� rykn�o nagle z g�o�nika na przeciwleg�ej �cianie.�� Chc� kontaktu na wizji. Co tam si� dzieje?

Edwards, kt�ry by� najbli�ej komunikatora, wyregulowa� kamer�.

��Sytuacja troch� si� skomplikowa�a, majorze�

��Jak wszystko, w czym bierze udzia� doktor Conway � rzuci� zjadliwie O�Mara.�� Co jest, modlicie si� tam o objawienie?

Conway kl�kn�� przy rannym Kelgianinie, �eby sprawdzi� jego stan. Na ile m�g� si� zorientowa�, meduza owin�a si� wok� niego tak szczelnie, �e bardzo niewiele wody przenikn�o pod os�on� i skafander. Istota oddycha�a spokojnie, bez �ladu zach�y�ni�cia. Drambon by� znowu niemal przezroczysty, mia� r�owe narz�dy wewn�trzne, szkar�at krwi znikn��. Na oczach Conwaya oderwa� si� od rannego, odtoczy� niczym wielki, pe�en wody balon i znieruchomia� pod �cian�.

��� pe�en raport o tej formie �ycia trzy dni temu � m�wi� tymczasem Edwards.�� Rozumiem, �e trzy dni to niewiele na rozpowszechnienie jego wynik�w w�r�d personelu plac�wki tej wielko�ci, ale nikt nie oczekiwa�, �e nasz go�� ju� u wej�cia napotka ci�ko rannego, kt�ry�

��Z ca�ym szacunkiem, majorze � przerwa� mu ch�odno O�Mara.�� Gdzie jak gdzie, ale w szpitalu takiego spotkania mo�na oczekiwa� w ka�dej chwili. Prosz� przesta� szuka� wym�wek i powiedzie� mi wreszcie, co si� sta�o!

��Drambon zaatakowa� rannego Kelgianina � odezwa� si� dy�urny luku.

��I co?�� Psycholog zawiesi� g�os.

��I natychmiast go wyleczy� � doko�czy� Edwards.

Rzadko zdarza�o si�, by O�Mar� zamurowa�o. Conway odsun�� si�, �eby Kelgianin, kt�ry nie wymaga� ju� opieki medycznej, pozbiera� si� na swoje liczne odn�a.

��SRJH z Drambo to najbardziej profesjonalny lekarz, jakiego znale�li�my na tej planecie � powiedzia�, patrz�c na wstaj�cego g�sienicowatego.�� Jest paso�ytem, kt�ry pobiera krew z organizmu pacjenta, oczyszczaj� z wszystkich czynnik�w chorobotw�rczych oraz toksyn, po czym wpuszcza ponownie do krwiobiegu i zasklepia rany. Reaguje czysto instynktownie, wi�c dostrzeg�szy rannego Kelgianina, nie czekaj�c, ruszy� z pomoc� i zdo�a� jej udzieli�. Ofiara cierpia�a z powodu zatrucia hudlaria�sk� atmosfer�, kt�ra zainfekowa�a te� sam� ran�. Dla meduzy z Drambo by� to chyba bardzo prosty przypadek. Wiemy, �e w trakcie leczenia nie oddaje ca�ej krwi, ale nie zdo�ali�my ustali�, czy wynika to z ogranicze� fizjologicznych, czy mo�e zatrzymuje drobn� cz�� jako rodzaj zap�aty.

Kelgianin zahucza� modulowanie niczym r�g mgielny.

��Bez w�tpienia to zas�u�ona zap�ata � przet�umaczy� jego kwesti� autotranslator.

DBLF odszed� dziarsko, a obaj Kontrolerzy oddalili si� w �lad za nim. Patrz�c wci�� ze zdumieniem na meduz�, szef obs�ugi luku machn�� na swoich, �eby wracali do pracy. Napi�cie zacz�o opada�.

��Gdy zajmie si� pan ju� swoimi go��mi i nic nowego si� nie wydarzy, proponuj� spotkanie, �eby to wszystko om�wi� � odezwa� si� w ko�cu O�Mara.�� Za trzy godziny w moim gabinecie.

Naczelny psycholog by� podejrzanie uprzejmy i Conway pomy�la�, �e nie b�dzie �le postara� si� o moralne i medyczne wsparcie podczas tej rozmowy.

Najpierw poprosi� o udzia� w spotkaniu swojego przyjaciela Prilicl�, a potem jeszcze oficer�w Korpusu � pu�kownika Skemptona i majora Edwardsa � doktora Mannona, obu przybysz�w z Drambo, Thornnastora oraz dw�ch lekarzy � Hudlarianina i Melfianina � kt�rzy odbywali akurat sta� w Szpitalu. Potrwa�o kilka minut, zanim wszyscy weszli do obszernej recepcji biura O�Mary, gdzie zwykle siedzia� tylko jego asystent i gdzie sta� szereg rozmaitych mebli s�u��cych najrozmaitszym go�ciom naczelnego psychologa. Tym razem to on zasiad� za biurkiem asystenta. Z wyra�n�, cho� kontrolowan� niecierpliwo�ci� poczeka�, a� wszyscy usi�d�, po�o�� si� czy zrobi� to, co zwykli robi� w podobnych sytuacjach.

W ko�cu O�Mara uzna�, �e pora si� odezwa�.

��Od pa�skiego dramatycznego powrotu do Szpitala przejrza�em ostatnie raporty dotycz�ce Klopsa � rzek� cicho.�� Wiem ju� do��, by nie mie� pretensji do nikogo z wyj�tkiem pana, Conway. Mia� pan wr�ci� dopiero za trzy�

��Drambo, sir � przerwa� mu Conway.�� Teraz u�ywamy miejscowej nazwy tej planety.

��Takie rozwi�zanie bardziej nam odpowiada � odezwa� si� Surreshun.�� Klops to nie jest dobra nazwa dla planety okrytej stosunkowo cienk� warstw� �ycia zwierz�cego, kt�r� uwa�amy przy tym za najpi�kniejsz� w ca�ej galaktyce, i to niezale�nie od tego, �e innej jeszcze nie widzieli�my. Poza tym wasz autotranslator podpowiedzia� mi, �e nazwa Klops jest niestosowna r�wnie� ze wzgl�du na emocjonalne zabarwienie tego s�owa. Odziera ono nasz �wiat ze stosownego dla� szacunku. Dalsze u�ywanie tego wyra�enia nie b�dzie mnie co prawda z�o�ci�, gdy� zbyt wiele zrozumienia �ywi� dla problem�w, z jakimi borykaj� si� wasze w�t�e umys�y, i wsp�czuj� wam takich ogranicze� na tyle, �e z�o�� nie znajduje przyst�pu�

��Jest pan szalenie uprzejmy � powiedzia� O�Mara.

��To r�wnie� � zgodzi� si� Surreshun.

��Wr�ci�em, gdy� potrzebuj� pomocy � Conway czym pr�dzej podj�� temat.�� Sprawa Drambo stan�a w miejscu i bardzo mnie to zaniepokoi�o.

��Niepokojenie si� to ja�owy typ aktywno�ci � odpar� O�Mara.�� Chyba �e damy mu wyraz w odpowiednim towarzystwie. Teraz rozumiem, dlaczego sprowadzi� pan do mnie a� p� Szpitala.

Conway skin�� g�ow� i kontynuowa�:

��Drambo rozpaczliwie potrzebuje pomocy medycznej, ale nigdy jeszcze nie spotkali�my si� z podobnym problemem. Gdy chodzi�o o k�opoty na planetach zamieszkanych przez ludzi albo jakichkolwiek innych nieziemc�w, wystarcza�o odizolowa� chorych, zasugerowa� metod� leczenia i profilaktyki oraz dostarczy� odpowiednie medykamenty i sprz�t. Reszt� zajmowa�a si� miejscowa s�u�ba zdrowia. Drambo to zupe�nie inny �wiat. Pacjent�w jest tam stosunkowo niewielu, za to s� ogromni. To w�a�nie sk�oni�o w ostatnich kilku latach rodak�w Surreshuna do si�gni�cia po energi� atomow�. S�u�y im g��wnie za bro�, niestety, i to bardzo brudnego typu. S� szczeg�lnie��� zawiesi� g�os, pr�buj�c znale�� dyplomatyczne okre�lenie beztroski, karygodnej g�upoty i sk�onno�ci samob�jczych, ale nic nie przysz�o mu do g�owy �� dumni ze swoich obecnych mo�liwo�ci. Usuwaj� �ycie z wielkich obszar�w l�du i czyni� tym samym rozleg�e przybrze�ne p�ycizny zdatnymi do zamieszkania przez nowe pokolenia. Jednak pod tymi wielkimi l�dowymi stworzeniami, albo i w nich, �yje jeszcze jedna inteligentna rasa, kt�rej �rodowisko ginie w ten spos�b w oczach. To te w�a�nie stworzenia buduj� narz�dzia w rodzaju tego, kt�re trafi�o na pok�ad Descartes�a. Wydaj� si� bardzo zaawansowani technologicznie. Jednak ci�gle nic o nich nie wiemy. Gdy sta�o si� jasne, �e to nie rodacy Surreshuna s� tw�rcami wspomnianych narz�dzi, zadali�my sobie pytanie, gdzie naj�atwiej by�oby znale�� te istoty. Odpowied� by�a prosta: tam, gdzie ich �rodowisko jest nieustannie atakowane. My�la�em, �e znajdziemy tam r�wnie� ich lekarzy, i owszem, uda�o si� nam trafi� na naszego przezroczystego przyjaciela. W do�� niezwyk�y spos�b uratowa� mi �ycie i jestem przekonany, �e mo�na go uzna� za miejscowy odpowiednik lekarza. Niestety, wydaje si�, �e nie jest zdolny do komunikowania si� z nami. Poniewa� jego organy wewn�trzne s� dobrze widoczne i bez prze�wietlenia, przyjrza�em mu si� i nie odnalaz�em niczego, co przypomina�oby o�rodkowy uk�ad nerwowy, czyli r�wnie� m�zg. Niemniej bardzo potrzebujemy pomocy tej rasy � doda� z powag� Conway.�� Dlatego przywie�li�my go tutaj, gdzie jest wielu specjalist�w od nawi�zywania kontaktu z obcymi. Mo�e im uda si� to, co nam si� nie powiod�o.

Spojrza� znacz�co na O�Mar�, kt�ry wpatrywa� si� zamy�lony w meduzowatego. Ten z kolei wysun�� jedno z oczu na d�ugiej szypu�ce i przygl�da� si� tkwi�cemu na suficie ma�emu empacie. Prilicla mia� do�� oczu, by patrze� we wszystkich kierunkach r�wnocze�nie.

��Czy to nie dziwne, �e jeden z mieszka�c�w Drambo nie ma serca, a drugi zdaje si� nie mie� m�zgu?�� powiedzia� nagle pu�kownik Skempton.

��Przywyk�em ju� do bezm�zgich lekarzy � stwierdzi� O�Mara.�� Mimo ich kalectwa codziennie ca�kiem dobrze si� z nimi dogaduj�. Ale to chyba nie jest jedyny pa�ski problem?

Conway pokr�ci� g�ow�.

��Wspomnia�em ju�, �e musimy si� zaj�� leczeniem stosunkowo nielicznych, ale olbrzymich pacjent�w. Nawet przy pomocy wszystkich drambo�skich lekarzy i tak b�d� potrzebowa� sporego wsparcia kartograficznego. Mam na my�li zwiad lotniczy, bo tylko on mo�e nam co� da�. Zwyk�e prze�wietlanie promieniami Roentgena nie jest na t� skal� wykonalne. Odwierty dla pobrania pr�bek g��bokich tkanek by�yby mo�liwe tylko wtedy, gdyby zamiast wiert�a zamontowa� kr�tk� i bardzo ostr� ig��. Zatem badanie chorych obszar�w b�dziemy musieli przeprowadzi� osobi�cie z u�yciem opancerzonych pojazd�w, a tam, gdzie tylko oka�e si� to mo�liwe, r�wnie� pieszo, oczywi�cie w ci�kich skafandrach. Jako wej�cia wykorzystamy naturalne otwory cia�a. P�jdzie nam znacznie szybciej, je�li sk�onni b�d� nas wspom�c r�wnie� ci lekarze, kt�rzy nie potrzebuj� ubior�w ochronnych ani ci�kich pojazd�w czy skafandr�w. My�l� przede wszystkim o Chalderescolanach, Hudlarianach oraz Melfianach. Od patologii oczekiwa�bym tym razem raczej wskaz�wek operacyjnych ni� propozycji leczenia farmakologicznego � doda� Conway, patrz�c na Thornnastora.�� Mamy podstawy s�dzi�, �e przyjdzie nam boryka� si� przede wszystkim ze skutkami choroby popromiennej. Wiem, �e obecnie potrafimy leczy� w�a�ciwie wszystkie jej postaci, ale wobec pacjent�w tej wielko�ci mo�e si� to okaza� niemo�liwe, nie m�wi�c ju� o tym, �e do wyleczenia jednego potrzeba by zapewne tyle specyfiku, �e kilka planet musia�oby produkowa� tylko to jedno lekarstwo przez wiele lat. St�d w�a�nie konieczna b�dzie interwencja chirurgiczna.

Skempton odchrz�kn��.

��Zaczynam rozumie� problem, doktorze. Zajm� si� transportem i zaopatrzeniem ekipy medycznej. Proponowa�bym te� zabra� batalion in�ynierski ze specjalnym wyposa�eniem.

��To na pocz�tek � zastrzeg� Conway.

��Oczywi�cie � mrukn�� pu�kownik bez wi�kszego entuzjazmu.�� Potem te� b�dziemy s�u�y� konieczn� pomoc�.

� �le mnie pan zrozumia�, sir � powiedzia� Conway.�� Obecnie nie wiem, ile i co oka�e si� niezb�dne, ale my�l�, �e nie obejdzie si� bez ca�ego zgrupowania floty z okr�tami uzbrojonymi w lasery dalekiego zasi�gu, pociski penetruj�ce i taktyczne g�owice j�drowe. Oczywi�cie tylko czyste, nie powoduj�ce ska�enia ca�ego terenu. I mo�e niezb�dne b�d� jeszcze inne rodzaje broni, kt�re oka�� si� wystarczaj�co pot�ne i celne zarazem. Bo widzi pan, pu�kowniku � doda� Conway � operacja o takiej skali b�dzie bardziej przypomina� kampani� wojenn� ni� zwyk�y zabieg. To s� podstawowe powody, kt�re sk�oni�y mnie do wcze�niejszego powrotu � rzek�, patrz�c na O�Mar�. � Pozosta�e nie s� tak pilne i�

��� mog� spokojnie poczeka� � powiedzia� za niego psycholog.

Spotkanie wkr�tce si� sko�czy�o, gdy� ani Surreshun, ani Conway nie potrafili poda� �adnej informacji o Drambo, kt�ra nie by�aby ju� znana obecnym. O�Mara wycofa� si� z drambo�skim lekarzem do swego gabinetu, a Edwards, Mannon, Prilicla i Conway zadbali, aby Surreshun znalaz� si� z powrotem w wygodnym zbiorniku AUGL, po czym ruszyli do baru dla ciep�okrwistych tlenodysznych, �eby zam�wi� co� na z�b. Hudlarianin i Melfianin poszli z nimi, ciekawi dalszych wie�ci o Drambo. Gotowi byli nawet �cierpie� w tym celu widok innych przy jedzeniu. Jako �e przebywali w Szpitalu od niedawna, pierwszy entuzjazm jeszcze im nie min�� i ciekawi�o ich wszystko, co wi�za�o si� z obcymi.

Conway zna� to uczucie. Jego te� jeszcze nie opu�ci�o, ale g�r� i tak bra� zmys� praktyczny ka��cy mu wykorzysta� zapa� nowych koleg�w�

��Chalderescolanie s� wystarczaj�co twardzi i ruchliwi, �eby samodzielnie poradzi� sobie z miejscowymi drapie�nikami � powiedzia� Conway, gdy zaj�li miejsca przy stole zaprojektowanym dla Traltha�czyk�w i zacz�li sk�ada� zam�wienia. Wszystkie sto�y dla ludzi by�y zaj�te przez Kelgian.�� Wy, Melfianie, poruszacie si� szybko po dnie, a wasze nogi, w wi�kszo�ci kostne, b�d� odporne na trucizny podmorskich ro�lin. Hudlarianie za�, chocia� powolni, nie musz� si� martwi� niczym s�abszym od pocisku przeciwpancernego. Na dodatek woda jest tam tak bogata w ro�liny i mikroorganizmy gotowe za wszelk� cen� przylgn�� do czegokolwiek g�adkiego, �e mo�ecie �y� w niej bez rozpylaczy dostarczaj�cych po�ywienia.

��To prawie wizja nieba � powiedzia� Hudlarianin. Po�rednictwo autotranslatora nie pozwala�o okre�li�, czy nie m�wi� tego przypadkiem z sarkazmem.�� Jednak b�dziesz potrzebowa� wielu lekarzy ze wszystkich naszych ras. Szpital nie dostarczy tylu nawet w�wczas, gdyby pozwolono zg�osi� si� ka�demu na ochotnika.

��B�dziemy potrzebowa� setek pomocnik�w, a Drambo nie przypomina nieba. Nawet hudlaria�skiego. Mam jednak nadziej�, �e znajdziemy wielu m�odych, ciekawych �wiata lekarzy, kt�rzy z rado�ci� powitaj� perspektyw� pracy z obcymi�

��Nie jestem Prilicl�, ale nawet ja widz�, �e pr�bujesz g�osi� s�owo, by podsyci� �arliw� wol� dzia�ania. Wolisz letnie steki�?

Przez nast�pne kilka minut jedli, a powiew wywo�ywany ruchem skrzyde� Prilicli, kt�ry na czas posi�ku wola� zawisn�� w powietrzu (m�wi�, �e to poprawia mu trawienie), nie zaszkodzi� niczemu pr�cz lod�w.

��Na spotkaniu pad�a wzmianka, �e s� jeszcze inne, mniej istotne problemy � odezwa� si� nagle Edwards.�� Zapewne rekrutacja grubosk�rnych istot w rodzaju obecnego tu Garotha by�a jednym z nich. A� boj� si� zapyta� o pozosta�e�

��B�dziemy potrzebowa� wszechstronnego wsparcia, czyli lekarzy, piel�gniarek i technik�w do�wiadczonych w analizowaniu pr�bek pochodz�cych od jak najszerszego spektrum form �ycia. Zamierzam poprosi� Thornnastora, by odst�pi� nam nieco personelu patologii�

Prilicla zachwia� si� nagle i omal nie spad�. W�adowa� przy tym jedn� ze swoich patykowatych n�g do deseru Mannona. Dla ka�dego, kto zna� troch� empat�w, by�o oczywiste, �e kogo� z obecnych przy stole ogarn�y nagle silne, z�o�one emocje.

��Nie jestem Prilicl� � powt�rzy� Mannon.�� Jednak wnosz�c z zachowania naszego przyjaciela, sk�onny jestem s�dzi�, �e chodzi nie tyle o wi�kszo�� personelu patologii, ile o konkretn� pracuj�c� tam osob� nazwiskiem Murchison. Mam racj�, doktorze?

��Moje uczucia to moja sprawa � warkn�� Conway.

��Nic nie powiedzia�em � j�kn�� Prilicla, kt�ry ci�gle mia� k�opoty z zachowaniem r�wnowagi.

��Kto to jest Murchison?�� spyta� Edwards.

��To pewna Ziemianka klasy DBDG � powiedzia� Garoth.�� Bardzo dobra piel�gniarka. Ma do�wiadczenie w opiece nad ponad trzydziestoma formami �ycia. Ostatnio uzyska�a tytu� starszego patologa. Uwa�am j� za osob� mi�� i uprzejm� i dzi�ki temu udaje mi si� ignorowa� to, �e jak dla mnie, zbyt wiele tkanki t�uszczowej okrywa jej muskulatur�.

��Chce pan zabra� j� na Drambo, doktorze?�� spyta� Conwaya oficer Korpusu, kt�ry podobnie jak wielu jego koleg�w, niech�tnie godzi� si� na kompletowanie mieszanych za��g nawet w d�ugich rejsach.

��Je�li b�dzie cho� cie� szansy, zrobi to na pewno � rzuci� Mannon.

��Powinien si� pan z ni� o�eni�.

��On ju� to zrobi�.

��Aaa�

��Swoj� drog�, takie ma��e�stwo to ciekawa sprawa, majorze � rzek� Mannon.�� Pod pewnymi wzgl�dami nawet dziwna, mo�na powiedzie�. Na przyk�ad taki seks. Dla wielu obecnych tu istot jest to zjawisko stale i jawnie obecne w ich �yciu. Innych pobudza do pewnego stopnia albo nawet wywo�uje prawdziwe trz�sienie ziemi, ale tylko, powiedzmy, przez trzy dni w roku. Takim istotom szalenie trudno jest poj�� z�o�ono�� ludzkich rytua��w zwi�zanych z dobieraniem si� w pary, chocia� ich fizjologia rozrodu mo�e by� tak skomplikowana, �e nasze praktyki wydaj� si� przy tym trywialne niczym zapylenie krzy�owe. Ale nie o to mi chodzi. Problem polega na tym, �e wi�kszo�� obcych nie rozumie, dlaczego samice naszego gatunku tak zatracaj� si� w zwi�zku, �e rezygnuj� z jednego z najwa�niejszych d�br osobistych, mianowicie nazwiska. Wielu z nich sk�onnych jest uzna� to za form� niewolnictwa, a inni po prostu za przejaw g�upoty. Nie rozumiej�, dlaczego kobieta lekarz, piel�gniarka czy technik mia�aby rezygnowa� z nazwiska z czysto emocjonalnych powod�w i nakazywa� jeszcze odnotowanie tego w zapisach komputerowych. Tak wi�c nasze specjalistki zachowuj� nazwiska niczym ziemskie aktorki i inne kobiety konkretnych zawod�w. U�ywaj� zawsze tych samych, niezale�nie od stanu cywilnego, aby nie wprowadza� zamieszania w�r�d obecnych w Szpitalu obcych�

��Og�lnie rzecz bior�c, w�a�nie o to chodzi � przyzna� niech�tnie Conway.�� Chocia� ucieszy�bym si�, gdyby wyja�ni� pan kiedy�, na czym pa�skim zdaniem polega r�nica mi�dzy profesjonalistk� a amatork��

��Prywatnie zachowuj� si� oczywi�cie ca�kiem inaczej � ci�gn�� Mannon, nie zwracaj�c uwagi na Conwaya.�� Niekt�re s� do tego stopnia zdeprawowane, �e m�wi� sobie nawet po imieniu�

��Potrzebujemy wi�c zespo�u patolog�w � stwierdzi� Conway, uznawszy, �e teraz jego pora na zignorowanie kolegi.�� Co wi�cej, potrzebujemy wsparcia miejscowych lekarzy. Pobratymcy Surreshuna z oczywistych wzgl�d�w mog� udzieli� nam tylko wsparcia moralnego, tak wi�c wszystko b�dzie zale�e� od wsp�pracy meduzowatych. I tutaj mam pytanie do Prilicli, kt�ry monitorowa� odczucia naszego go�cia podczas spotkania. Uda�o si� co� zauwa�y�?

��Obawiam si�, �e nie, przyjacielu Conway. Przez ca�y czas drambo�ski lekarz by� wprawdzie przytomny i �wiadomy, ale nie reagowa� na nic w spos�b sugeruj�cy jak�� form� koncentracji my�li. Wyczuwa�em jedynie czyste emocje zadowolenia, syto�ci i satysfakcji.

��Bez w�tpienia �adnie poradzi� sobie z tym Kelgianinem, a p� litra krwi, kt�re zatrzyma�, mog�o go nasyci� � zauwa�y� Conway.

Prilicla odczeka� uprzejmie na koniec wtr�tu i podj�� temat:

��Wprawdzie na pocz�tku spotkania, gdy wszyscy wchodzili do pomieszczenia, zauwa�alnie nasili�a si� jego aktywno�� umys�owa, ale nie by�a to ciekawo��, tylko pragnienie dokonania pobie�nej identyfikacji miejsca i os�b.

��Czy cokolwiek mo�e sugerowa�, �e nasz go�� �le zni�s� podr�? � spyta� Conway.�� Mo�e upo�ledzi�a jego fizyczne albo psychiczne mo�liwo�ci?

��Ca�y czas by� wyra�nie zadowolony, zatem s�dz�, �e nie.

Rozmawiali jeszcze chwil� o drambo�skim lekarzu, a gdy przysz�a pora wsta� od sto�u, Conway powiedzia� do Prilicli:

��By�bym wdzi�czny, gdyby� zgodzi� si� stale monitorowa� reakcje naszej pijawki. O�Mara planuje podda� go w�asnym testom, ale na pewno ch�tnie przyjmie twoj� pomoc. Przypuszczam jednak, �e nie zaj�knie si� nawet s�owem o wynikach prac przed stworzeniem odpowiedniego oprogramowania dla autotranslatora, zatem gdyby� wiedzia� co� wcze�niej, by�bym wdzi�czny za informacje�

Trzy dni p�niej, gdy mia� ju� wej�� na pok�ad Descartes�a, a wraz z nim Edwards i nieliczna, ale starannie wyselekcjonowana grupa ochotnik�w, kt�rzy mieli w przysz�o�ci przyci�gn�� nast�pnych ch�tnych, otrzyma� informacj�, �e major O�Mara chce go widzie�. Musia�o to by� co� bardzo wa�nego, gdy� wezwanie poprzedzi� podw�jny sygna�. Conway machn�� na pozosta�ych, aby poszli przodem, sam za� poszuka� komunikatora luku.

� �wietnie, �e pana z�apa�em � rzek� naczelny psycholog, zanim Conway zdo�a� powiedzie� cokolwiek pr�cz nazwiska.�� Prosz� nie traci� czasu na gadanie, tylko s�ucha�. Ani Prilicli, ani mnie nie uda�o si� doj�� do czegokolwiek z tym waszym drambo�skim lekarzem. Odczuwa wprawdzie emocje, ale cokolwiek mu pokaza�, wszystko go cieszy. Ci�gle nie mamy poj�cia jego preferencjach. Owszem, wiemy ju�, �e widzi i czuje, ale nie wiemy, czy s�yszy i m�wi. Ani jak ewentualnie mo�e m�wi�. Prilicla podejrzewa, �e chodzi o prost� posta� telepatii, ale bez materia�u por�wnawczego nie potrafi tego dowie��. Nie m�wi�, �e si� poddajemy, Conway, bo nadal s�dz�, �e podrzucony przez pana problem mo�na bardzo prosto rozwi�za�.

��Pr�bowali�cie pokazywa� mu to kontrolowane my�l� narz�dzie?

��To by�o pierwsze, co zrobili�my. Powtarzali�my te seanse do znudzenia � przyzna� O�Mara.�� Prilicla wyczu� lekkie pobudzenie, kt�re jego zdaniem wynika�o z rozpoznania czego� znajomego, ale Drambonin nie pr�bowa� nawet przej�� kontroli nad obiektem. Niemniej wspomnia�em, �e podrzuci� nam pan problem. By� mo�e najprostszym rozwi�zaniem by�oby podrzucenie nam drugiego takiego.

Naczelny psycholog nie lubi� d�ugich wyja�nie� ani ludzi, kt�rzy nie chwytaj� wszystkiego w lot, wi�c Conway zastanowi� si� chwil�, nim znowu si� odezwa�.

��Chce pan, �ebym dostarczy� mu drugiego drambo�skiego lekarza. M�g�by pan prze�ledzi� przebieg ich kontaktu, pods�ucha� rozmow� i znale�� klucz do jej prze�o�enia�

��Tak, doktorze. I to jak najszybciej � rzuci� O�Mara.�� Zanim wasz naczelny psycholog sam b�dzie potrzebowa� psychiatry.

Conway nie mia� najmniejszych szans, aby z marszu odszuka�, porwa� czy inaczej zwabi� na planecie kolejn� meduz�. Przede wszystkim musia� si� zajmowa� grup� nieziemc�w, z kt�rych ka�dy mia� inne wymagania, je�li chodzi o warunki �yciowe i diet�. Wprawdzie wszyscy mogli bez problem�w funkcjonowa� w oceanie Drambo, jednak ze stworzeniem im zno�nego �rodowiska na pok�adzie Descartes�a by� problem.

Musieli te� otrzyma� wyczerpuj�ce informacje o czekaj�cych ich zadaniach medycznych, a to oznacza�o d�ugie loty �mig�owcem nad chorymi dywanami. Conway pokazywa� im wielkie obszary l�dowych stwor�w poro�ni�te reaguj�cymi na �wiat�o ro�linami oraz wybrze�a, przy kt�rych nie ustawa�a bezpardonowa walka, tak �e ��ta piana przyboju barwi�a si� co rusz czerwieni�. Jednak to tam w�a�nie mia� nadziej� znale�� nast�pnego miejscowego lekarza. Chcia� zaj�� si� tym jak najszybciej � gdy tylko obowi�zki pozwol�. Wiedzia�, �e tym razem wspomo�e go wielu ch�tnych do dzia�ania i znaj�cych swoj� robot� pomocnik�w.

Codziennie odbiera� kolejne wiadomo�ci od O�Mary. Zdradza�y one coraz wi�ksze, mo�liwe do wyczytania mi�dzy wierszami zniecierpliwienie psychologa, kt�ry razem z Prilicl� pracowa� ci�gle nad Drambonem, bez powodzenia wszak�e. Uda�o im si� jedynie doj�� do wniosku, �e ta istota musi si� pos�ugiwa� j�zykiem opartym na bod�cach dotykowych, kt�rego nie spos�b rozpozna� ani opisa� bez bogatego materia�u obserwacyjnego.

Pierwsza wyprawa na wybrze�e mia�a charakter rekonesansu � przynajmniej z pocz�tku. Camsaug i Surreshun potoczyli si� chwiejnie przodem po nier�wnym dnie morskim niczym para osobliwych obwarzank�w. Z bok�w os�ania�a ich para Melfian, kt�rzy potrafili si� porusza� dwukrotnie szybciej ni� tubylcy, dwunastometrowy Chalderescolanin p�yn�� za� nad nimi, got�w zniech�ci� dowolnego drapie�nika z�bami, pazurami i pot�n� ko�cian� maczug� na ogonie, chocia� Conway uwa�a�, �e samo spojrzenie czterech wielkich wy�upiastych oczu powinno sk�oni� do ucieczki ka�dego, kto ma ochot� po�y� jeszcze chwil�.

Conway, Edwards i Garoth podr�owali jednym z pojazd�w Korpusu, uniwersalnym wehiku�em, kt�ry m�g� si� przemieszcza� w dowolnym terenie, p�ywa� zar�wno w wodzie, jak i pod wod�, a w razie potrzeby unosi� si� te� przez pewien czas w powietrzu. Trzymali si� za pierwsz� grup�, aby mie� j� w ca�o�ci na oku.

Kierowali si� ku wymar�ej strefie wybrze�a, gdzie zalega�o wielkie truch�o stwora, kt�rego rodacy Surreshuna zabili dla uzyskania przestrzeni �yciowej. Zrobili to, zrzucaj�c na niego ca�� seri� siej�cych ska�enie bomb atomowych. Najdalsze miejsce eksplozji by�o pi�tna�cie kilometr�w od morza. Potem odczekali, a� drapie�niki strac� zainteresowanie obumieraj�cym organizmem i odp�yn�.

Opad radioaktywny nie martwi� toczk�w, gdy� wiatr zni�s� go w g��b l�du, jednak Conway z rozmys�em wybra� miejsce odleg�e tylko o kilka kilometr�w od wci�� �ywego odcinka brzegu. Mia� nadziej�, �e przy odrobinie szcz�cia pierwsze badanie oka�e si� czym� wi�cej ni� zwyk�� autopsj�.

Znikni�cie drapie�nik�w pozwoli�o na ekspansj� morskiej ro�linno�ci. Na Drambo granice mi�dzy �wiatem zwierz�cym a ro�linnym by�y do�� p�ynne, tym samym wi�c nawet drapie�niki by�y w gruncie rzeczy wszystko�erne. Dopiero po p�tora kilometra natrafili na otw�r g�bowy stwora, kt�ry nie by� zamkni�ty ani nazbyt zaro�ni�ty, lecz nie zmarnowali tego czasu. Camsaug i Surreshun pokazali im wiele gatunk�w ro�lin na tyle niebezpiecznych, �e nawet okryci ci�kim pancerzem obcy woleli omija� je z daleka.

Praktykowanie medycyny nieziemc�w znacznie u�atwia� fakt, �e choroby i infekcje atakuj�ce jedn� ras� nie przenosi�y si� na inne. Jednak nie dotyczy�o to trucizn i toksyn. Te mog�y zabi�, a na Drambo wiele ro�lin mia�o si� czym broni�. Kilka gatunk�w grozi�o napastnikom zatrutymi kolcami, a jeden udawa� nawet w ramach obrony co� na kszta�t warzywnej o�miornicy.

Pierwszy dost�pny otw�r g�bowy wygl�da� jak wielka jaskinia. Gdy wp�yn�li za toczkami do �rodka, reflektory wehiku�u ukaza�y ci�gn�cy si� jak okiem si�gn�� blady dywan wodorost�w. Zataczaj�cy �semki Surreshun i Camsaug przeprosili, �e dalej nie poprowadz�, gdy� nie mogliby si� swobodnie toczy�, a to dla nich zbyt wielkie ryzyko.

��Rozumiemy i dzi�kujemy � powiedzia� Conway.

G��biej ro�linno�� robi�a si� jeszcze bledsza, a� pocz�a z wolna zanika�. Ukaza�y si� wielkie obszary nagiej tkanki ogromnego stworzenia. By�a wyra�nie w��knista i przypomina�a raczej ro�linn� ni� zwierz�c�, niezale�nie zreszt� od tego, �e obumar�a ju� kilka lat wcze�niej. Nagle przej�cie zacz�o si� zw�a�, a w �wietle reflektor�w ukaza�a si� pierwsza powa�na przeszkoda: pl�tanina z�b�w przypominaj�cych dzicze szable, lecz tak pot�ne, �e wygl�da�y jak skraj skamienia�ego lasu.

Pierwszy zbada� je z bliska jeden z Melfian.

��Trudno o ca�kowit� pewno��, dop�ki patologia nie sprawdzi pr�bek, ale mam wra�enie, �e to raczej ro�linna w��knina, a nie ko��, doktorze Conway. Rosn� g�sto na dolnej i g�rnej powierzchni gardzieli i nie wida� ich ko�ca. Maj� elastyczne korzenie, wi�c odginaj� si� pod sta�ym naciskiem. W normalnej pozycji skierowane s� ku wlotowi przewodu pokarmowego i nie s�u�� raczej rozdrabnianiu pokarmu. My�l�, �e maj� si� na nie nadziewa� wi�ksi napastnicy. S�dz�c po tym, co dot�d widzia�em, uk�ad pokarmowy jest do�� prosty. Woda morska ze stworzeniami r�nych rozmiar�w wci�gana jest do �o��dka albo jego przed-�o��dka. Ma�e zwierz�ta przemykaj� mi�dzy z�bami, a wi�ksze gin� na nich. Jednak potem pr�d wody albo te� spazmy ofiar powoduj�, �e z�b wygina si� w drug� stron� i cia�o p�ynie dalej. Sk�onny jestem s�dzi�, �e tym samym ma�e stworzenia nie s� �adnym zagro�eniem, natomiast wielkie mog�yby wyrz�dzi� znaczne szkody w �o��dku, nim zosta�yby strawione. Musz� zatem dociera� tam ju� martwe.

Conway skierowa� reflektory na Melfianina i zobaczy�, �e ten macha jednym z odn�y.

��To bardzo prawdopodobne, doktorze � powiedzia� do nieziemca.�� Te� sk�onny jestem s�dzi�, �e trawienie przebiega tu bardzo powoli. Zaczynam si� nawet zastanawia�, czy nie powinni�my uzna� tych stwor�w raczej za ro�liny ni� zwierz�ta. Organizm tych rozmiar�w zbudowany z ko�ci, mi�ni i z uk�adem krwiono�nym by�by zbyt ci�ki, �eby si� porusza�. A one si� poruszaj�, powoli, ale jednak��� Przerwa� na chwil� i skupi� wi�zk� �wiat�a na z�biskach.�� Niech pan lepiej wr�ci na pok�ad, spr�bujemy wypali� sobie drog�.

��Nie trzeba, doktorze � odpar� Melfianin.�� To wszystko ju� przegni�o. Rozpada si� przy dotkni�ciu. Mo�na b�dzie po prostu przez to przep�yn��. Podda si�.

Edwards skierowa� pojazd tu� nad pod�o�e i ruszy� w tempie marszu Melfianina. Setki d�ugich, bezbarwnych z�b�w p�ka�y przed dziobem wehiku�u, rozsypuj�c si� w ca�e chmury unosz�cego si� w wodzie osadu. W ko�cu wyp�yn�li znowu na otwart� przestrze�.

��Je�li te z�by s� osobn�, w�sko wyspecjalizowan� form� �ycia ro�linnego, zastanawia mnie, dlaczego obszar ich wegetacji tak nagle si� zaczyna i r�wnie raptownie ko�czy � powiedzia� Conway z namys�em.�� Czy�by kto� umy�lnie je tu posadzi�?

Edwards mrukn��, kiwn�� g�ow� i sprawdzi�, czy wszyscy przep�yn�li korytarzem wybitym przez pojazd.

��Gardziel znowu si� rozszerza i chyba widz� jeszcze innego symbionta � powiedzia� po chwili.�� Wielki, prawda? A tam kolejny. Wsz�dzie tu rosn��

��Jeste�my ju� bardzo daleko � odezwa� si� Conway.�� Lepiej, �eby�my si� nie zgubili.

Edwards pokr�ci� g�ow�.

��Nie grozi nam to. Widz� kilka podobnych korytarzy otwieraj�cych si� po bokach. Je�li to �o��dek, musi dochodzi� do niego kilka gardzieli.

��Wiemy ju�, �e w samej tylko martwej sekcji s� setki otwor�w g�bowych. Ile jest �o��dk�w, mo�emy jedynie zgadywa�. To wielkie jaskinie, ci�gn�ce si� ca�ymi kilometrami, o ile radar nie k�amie i nie pokazuje jakiego� echa � warkn�� zirytowany Conway.�� A my dot�d nawet nie ugry�li�my problemu!

Edwards chrz�kn�� ze zrozumieniem i wskaza� przed siebie.

��Wygl�daj� jak rozmi�k�e po�rodku stalaktyty. Ch�tnie przyjrza�bym si� im bli�ej.

Nawet Hudlarianin podp�yn��, aby przyjrze� si� �ukowatym kolumnom. Korzystaj�c z podr�cznych analizator�w, zdo�ali ustali�, �e nie by�y to kolejne symbiotyczne ro�liny, tylko fragmenty muskulatury wielkiego stworzenia, pokryte wszelako czym� na kszta�t nabrzmia�ych toreb nasiennych. P�cherze mia�y prawie metr �rednicy i wydawa�y si� gotowe p�kn�� w ka�dej chwili. Gdy pobieraj�cy pr�bki tkanki Melfianin dotkn�� przypadkiem jednego z nich, ten rzeczywi�cie rozerwa� si� natychmiast, a wraz z nim ze dwadzie�cia w pobli�u. Wyrzuci�y g�sty, mleczny p�yn, kt�ry szybko rozprzestrzenia� si� w wodzie.

Melfianin wyda� kilka nieartyku�owanych odg�os�w i cofn�� si� raptownie.

��Co jest?�� spyta� Conway.�� Trucizna?

��Nie, doktorze. St�ony kwas. Przykry, ale od razu krzywdy nie zrobi. Tyle �e strasznie cuchnie, �e u�yj� waszego okre�lenia. Jednak prosz� zobaczy�, jak reaguj� mi�nie!

Wielka kolumna wyd�u�a�a si� wyra�nie, trac�c �ukowaty kszta�t.

��Tak, to potwierdza nasz� teori� o sposobie, w jaki te stworzenia trawi� pokarm � rzek� Conway.�� My�l�, �e powinni�my jednak wr�ci� ju� na Descartes�a. Ta okolica wydaje si� mniej martwa, ni� s�dzili�my.

Ro�linne z�by stanowi�y barier� i swoisty filtr, nie pozwalaj�cy zbyt wielkim i gro�nym k�skom dosta� si� za �ycia do �o��dka. Inne symbionty rosn�ce na wspornikach jamy �o��dka produkowa�y wydzielin� rozkurczaj�c� wielkie mi�nie, kt�re wci�ga�y masy wody do uk�adu trawiennego. By� mo�e ta sama wydzielina przyczynia�a si� do macerowania pokarmu, kt�ry nast�pnie by� wch�aniany przez �ciany �o��dka albo inne, wyspecjalizowane ro�linne symbionty. Zebrali do�� pr�bek, aby Thornnastor m�g� pozna� szczeg�y funkcjonowania ca�ego uk�adu. Gdy wydzielina odegra�a ju� swoj� rol� i �o��dek by� pe�en, kurczy� si�, wyrzucaj�c zapewne nie strawione resztki.

P�cherze na innych podporach te� zacz�y nabrzmiewa�, co jednak wcale nie musia�o oznacza�, �e stw�r wci�� �yje. Martwe mi�nie mog�y nadal reagowa� na proste bod�ce. Niemniej sklepienie unosi�o si� coraz wy�ej i pr�d nap�ywaj�cej wody by� coraz silniejszy.

��Zgadzam si�, doktorze � powiedzia� Edwards.�� Wyno�my si� st�d. Mo�e jednak innym otworem g�bowym. Spr�bujmy dowiedzie� si� jeszcze czego�.

��Dobrze � mrukn�� Conway, dziwnie przekonany, �e nie powinien si� teraz sprzeciwia�. Skoro obumar�e w zasadzie mi�nie nadal mog� si� kurczy�, naprawd� trudno oceni�, z jakimi jeszcze po�miertnymi odruchami tej bestii si� zetkniemy, pomy�la�. � Ruszaj, ale nie zamykaj �luzy ani w�azu towarowego. Na razie zostan� na zewn�trz z naszymi przyjaci�mi�

Conway z�apa� uchwyt na kad�ubie i tak pop�yn�� razem z gromad� nieziemc�w ku innemu korytarzowi. Mia� nadziej�, �e to naprawd� gardziel, a nie kana� wiod�cy w g��b stwora. W ka�dym razie Edwards meldowa�, �e powinni t� drog� dosta� si� gdzie� w pobli�e �ywej wci�� cz�ci wybrze�a. Nie podoba�o mu si� to, jednak zanim stopy zmarz�y mu na tyle, by zaproponowa� powr�t, sta�o si� co� nieprzewidzianego.

��Majorze Edwards, prosz� zatrzyma� pojazd � powiedzia� jeden z Melfian.�� Doktorze Conway, czy mog� prosi� do mnie? Chyba znale�li�my martwego� koleg�.

To by�a drambo�ska meduza, kt�ra zd��y�a ju� zm�tnie�. Dryfowa�a bezw�adnie tu� nad pod�o�em z d�ug� ran� w boku.

��Thornnastor b�dzie zachwycony � stwierdzi� entuzjastycznie Conway.�� Podobnie O�Mara i Prilicla. Zapakujcie go razem z pozosta�ymi okazami. Nie jestem skrzelodyszny, ale�

��Nie �mierdzi � odpar� Melfianin, domy�liwszy si�, o co chodzi.�� Powiedzia�bym, �e zgin�� zbyt niedawno, aby sprawia� k�opoty.

Chalderescolanin wzi�� zew�ok w macki, przeni�s� go do ch�odzonego schowka i wr�ci� na swoj� pozycj� w szyku. Kilka chwil p�niej us�yszeli kolejn� nowin�:

��Mamy towarzystwo.

Edwards skierowa� wszystkie �wiat�a przed dzi�b, gdzie k��bi�a si�, wype�niaj�c ca�� gardziel, walcz�ca zajadle mena�eria. Conway rozpozna� dwa gatunki podwodnych drapie�nik�w, kt�re wyra�nie potrafi�y utorowa� sobie drog� przez barier� z�b�w, kilka towarzysz�cych im mniejszych stworze�, mniej wi�cej dziesi�� meduz i par� wielkog�owych, wyposa�onych w macki ryb, kt�rych wcze�niej nie widzia�. T�ok panowa� tam tak wielki, �e w pierwszej chwili trudno by�o orzec, kto z kim walczy.

Edwards osadzi� pojazd na dnie.

��Wszyscy do �rodka!�� zakomenderowa�.

Na wp� biegn�c, na wp� p�yn�c w kierunku wehiku�u, Conway ca�ym sercem zazdro�ci� Melfianom sztuki szybkiego poruszania si� pod wod�. K�tem oka ujrza�, jak jeden z wielkich drapie�nik�w zacisn�� szcz�ki na pancerzu Hudlarianina. Nieco wy�ej drambo�ski lekarz owin�� si� wok� przedstawiciela jednego z nowo poznanych gatunk�w i zmieniaj�c barw� na czerwon�, zacz�� go leczy� w jedyny znany sobie spos�b. Rozleg� si� metaliczny huk, gdy inny potw�r zaatakowa� wehiku�, t�uk�c dwa z czterech reflektor�w.

��Do �adowni!�� krzykn�� Edwards.�� Nie ma czasu na zabawy ze �luz�!

��Z�a� ze mnie, idioto!�� warkn�� Hudlarianin do drapie�nego bydl�cia na swym grzbiecie.�� Jestem niejadalny.

��Conway, za tob�!

Od do�u podchodzi�y go dwa drapie�niki. Chalderescolanin sun�� ju� na ratunek, ale by� jeszcze daleko. Nagle meduzowaty wp�yn�� gwa�townie mi�dzy Conwaya a napastnik�w i dotkn�� lekko jedn� z bestii. Ta dosta�a zaraz takich skurcz�w, �e a� bia�e ko�ci przebi�y gdzieniegdzie sk�r�.

Zatem potrafisz nie tylko leczy�, ale i zabija�, pomy�la� wdzi�czny za ratunek Conway i spr�bowa� wykona� unik przed drugim drapie�nikiem. Chalderescolanin by� ju� jednak obok. Jednym machni�ciem ogona uwolni� Hudlarianina od dokuczliwego towarzystwa, a nast�pnie k�apn�� szcz�k� i utrapienie Conwaya straci�o �eb.

��Dzi�kuj�, doktorze � rzuci� Conway.�� Pa�ska technika amputacji, cho� prosta, jest jednak skuteczna.

��C�, czasem po�piech nie pozwala zaprezentowa� w pe�ni kunsztu�

��Do�� pogaduszek! Na pok�ad!�� krzykn�� Edwards.

��Chwil�! Potrzebujemy jeszcze miejscowego lekarza dla O�Mary � rzuci� Conway, przytrzymuj�c si� kraw�dzi w�azu. Jeden dryfowa� akurat, ca�y czerwony i owini�ty wci�� wko�o pacjenta, ledwie kilka metr�w dalej. Conway pokaza� go Chalderescolaninowi.

��Mo�e pan wci�gn�� go do �rodka, doktorze? Ale ostro�nie, bo on potrafi te� zabija�.

Gdy po chwili w�az si� zatrzasn��, w �adowni znalaz�o si� dw�ch Melfian, Hudlarianin, Chalderescolanin, meduzowaty z pacjentem i Conway. W ca�kowitej ciemno�ci poczuli, �e wehiku� zadr�a� kilka razy atakowany przez drapie�niki. T�ok panowa� taki, �e gdyby Chalderescolanin pr�bowa� si� ruszy�, najpewniej rozgni�t�by na miazg� wszystkich pr�cz opancerzonego Hudlarianina. Conwayowi zdawa�o si�, �e min�y lata, nim us�ysza� wreszcie g�os Edwardsa.

��Mamy kilka drobnych przeciek�w, ale nie ma si� czym martwi� � rzek� oficer.�� Zreszt�, gdyby nawet co� si� sta�o, wi�kszo�ci z nas i tak woda nie przeszkadza. Automatyczne kamery uchwyci�y sporo scen, na kt�rych miejscowi lekarze udzielaj� pomocy r�nym istotom. O�Mara b�dzie zachwycony. O, widz� ju� z�by. Niebawem b�dziemy na zewn�trz�

Conway mia� przypomnie� sobie te s�owa kilka tygodni p�niej, gdy by� ju� z powrotem w Szpitalu, wszystkie nagrania dok�adnie przeanalizowano, a �ywe i martwe okazy poddano obserwacji albo autopsji. Lekarz tyle si� ich naogl�da�, �e meduzowate pijawki nawiedza�y go nieustannie w snach.

O�Mara nie by� zachwycony. Tak naprawd�, by� bardzo niezadowolony, g��wnie z siebie, na czym oczywi�cie cierpia�o ca�e jego otoczenie.

��Badali�my zachowanie drambo�skich lekarzy zar�wno wtedy, gdy byli osobno, jak i wtedy, gdy byli razem, przyjacielu Conway � zacz�� Prilicla, daremnie usi�uj�c poprawi� atmosfer� panuj�c� w gabinecie O�Mary.�� Nie znale�li�my �adnych dowod�w na to, �e komunikuj� si� werbalnie, wzrokowo, telepatycznie, przez dotyk, zapach czy w jakikolwiek inny znany nam spos�b. Rodzaj ich aktywno�ci emocjonalnej ka�e mi s�dzi�, �e oni w og�le nie komunikuj� si� w zwyk�ym sensie tego s�owa. Rejestruj� jedynie obecno�� innych stworze� i obiekt�w za pomoc� oczu oraz empatycznych zdolno�ci przypominaj�cych te, kt�re ma moja rasa. Potrafi� w ten spos�b odr�ni� przyjaciela od wroga. Pami�tasz, jak bez zastanowienia jeden z nich zaatakowa� drapie�nika, ale zignorowa� o wiele gro�niejszego na poz�r Chalderescolanina, kt�ry by� mu przyjazny. Jednak, o ile mo�emy co� w tej chwili powiedzie�, ich zmys� empatyczny, mimo �e dobrze rozwini�ty, nie jest w �aden spos�b spokrewniony z rozumem. To samo odnosi si� do drugiej przywiezionej przez ciebie meduzy, tyle �e�

��� jest o wiele bystrzejsza � doko�czy� O�Mara i skrzywi� si� kwa�no.�� Prawie r�wnie bystra jak op�niony w rozwoju pies. Owszem, mo�e jest i tak, �e nie mam wystarczaj�cych kwalifikacji, by opracowa� jaki� spos�b komunikowania si� z tymi istotami, ale tak czy owak, wiem jedno: nie ma sensu marnowa� czasu na pr�by dogadania si� z drambo�skimi zwierz�tami.

��Jednak ten SRJH mnie uratowa�.

��To tylko wysoce wyspecjalizowane zwierz�. W �adnym razie nie jest inteligentne � stwierdzi� stanowczo psycholog.�� Chroni i uzdrawia przyjaci�, a tak�e zabija wrog�w, ale nie my�li o tym, co robi. Gdy pokazali�my temu drugiemu sterowane my�l� narz�dzie, wzbudzi�o ono jego czujno�� niemal na tej samej zasadzie, na jakiej cz�owiek robi si� ostro�ny, gdy stanie w pobli�u nie zaizolowanego przewodu wysokiego napi�cia, ale zdaniem Prilicli nie po�wi�ci� naszemu przyrz�dowi �adnej my�li. Przykro mi, Conway, musimy dalej szuka� tw�rc�w tych niezwyk�ych przedmiot�w. Podobnie jak prawdziwych miejscowych lekarzy, kt�rzy b�d� mogli pom�c rozwi�za� tw�j problem.

Conway milcza� d�u�sz� chwil� wpatrzony w obie meduzy spoczywaj�ce na pod�odze gabinetu O�Mary. Nie m�g� si� pogodzi� z my�l�, �e istota, kt�ra uratowa�a mu �ycie, mog�a to zrobi� czysto odruchowo, nic przy tym nie my�l�c ani nie czuj�c. Jednak SRJH by� tylko jednym z wielu wyspecjalizowanych stworze� zamieszkuj�cych trzewia wielkich stwor�w. Robi� to, do czego zosta� ewolucyjnie przystosowany. Metabolizm dywan�w by� tak powolny, a �rodowisko, w kt�rym zachodzi�y w�a�ciwe im organiczne reakcje chemiczne, tak rozrzedzone (nie mog�o by� inaczej, skoro za krew s�u�y�a im nieco tylko przesycona r�nymi substancjami woda), �e to symbionty odpowiada�y za produkcj� neuroprzeka�nik�w i porz�dek w krwiobiegu. One dostarcza�y po�ywienia i usuwa�y odpadki. Inne jeszcze pozwala�y dywanom widzie� i oddycha�.

��Przyjaciel Conway na co� wpad� � powiedzia� Prilicla.

��Tak, ale chcia�bym to jeszcze sprawdzi�. Mog� prosi� o dostarczenie tu martwej meduzy? Thornnastor nie pokroi� jej jeszcze na kawa�eczki, a gdyby co� si� sta�o, �atwo mo�emy zdoby� inn�. Chcia�bym, �eby obaj �ywi SRJH j� zobaczyli. Prilicla m�wi�, �e nic nie wzbudza w nich �ywszych emocji. Rozmna�aj� si� przez podzia�, zatem nie ma te� mowy o relacjach seksualnych. Jednak widok martwego pobratymca powinien sk�oni� ich do pewnej reakcji.

O�Mara spojrza� przenikliwie na Conwaya.

��Z dr�enia, jakie ogarn�o Prilicl�, wnioskuj�, �e zna pan ju� odpowied�. Ale co takiego ma si� sta�? Wskrzesz� go z martwych? Zreszt� poczekam, a� pa�ska inscenizacja osi�gnie punkt kulminacyjny�

Gdy dostarczono pojemnik, Conway wyrzuci� jego zawarto�� na pod�og� i skin�� na O�Mar� oraz Prilicl�, aby si� odsun�li. Obie meduzy zaraz ruszy�y ku zw�okom. Dotkn�y ich, okr��y�y, przykry�y� i przez jakie� dziesi�� minut by�y bardzo zaj�te. Gdy sko�czy�y, na pod�odze nie by�o �ladu po szcz�tkach.

��Brak zmiany aktywno�ci emocjonalnej. �adnego �alu ani smutku � powiedzia� Prilicla. Znowu dr�a�. Tym razem by� to zapewne skutek jego odczu�.

��Nie wygl�da pan na zdziwionego, Conway � stwierdzi� oskar�ycielskim tonem O�Mara.

Conway u�miechn�� si� szeroko.

��Nie, sir. Jestem tylko niezadowolony, �e nadal nie wiemy, kto jest najlepszym lekarzem na Drambo. Jednak te istoty s� drugie, zaraz po nim. Zabijaj� wrog�w wielkich stwor�w, broni� i lecz� ich przyjaci�. Nie przypomina wam to czego�? Owszem, to nie s� lekarze, ale� przero�ni�te leukocyty. Tyle �e musz� ich by� miliony, je�li nie miliardy. A ka�dy jest naszym naturalnym sojusznikiem.

��Mi�o mi, �e ma pan powody do zadowolenia, doktorze � mrukn�� naczelny psycholog i spojrza� na zegarek.

��Nie do ko�ca, sir. Wci�� brakuje mi specjalisty od patologii, kt�ry zna�by dobrze szpitalne wyposa�enie. A konkretnie, pewnej specjalistki, z kt�r� wsp�pracuj�

��� na najintymniejszym gruncie � powiedzia� O�Mara i wyszczerzy� nagle z�by.�� Rozumiem, doktorze. Porozmawiam z Thornnastorem, gdy tylko b�dzie pan uprzejmy opu�ci� m�j gabinet�

Na ca�ej dziwnej i uroczej sk�din�d planecie by�o tylko trzydziestu siedmiu wymagaj�cych leczenia pacjent�w, kt�rzy r�nili si� zar�wno wielko�ci�, jak i stopniem zaawansowania choroby. Jak wsz�dzie, mo�na by�o znale�� tego, kt�ry by� w najgorszym stanie i najpilniej wymaga� pomocy. On te� by� najwi�kszy: gdy lecia�o si� nad nim statkiem zwiadowczym z pr�dko�ci� ponad tysi�ca kilometr�w na godzin�, pokonanie odleg�o�ci od kra�ca do kra�ca stwora zajmowa�o ponad dziewi�� minut.

��To wielki problem � rzek� ca�kiem powa�nie Conway.�� Niezale�nie od wysoko�ci, z jakiej si� na niego patrzy. I jeszcze ten brak fachowej pomocy�

��Przestudiowa�am wszystkie materia�y dotycz�ce Drambo na d�ugo przed tym, jak przyby�am tutaj dwa miesi�ce temu, ale zgadzam si�, �e trzeba to zobaczy� na w�asne oczy, �eby zrozumie� skal� trudno�ci � powiedzia�a tonem usprawiedliwienia Murchison, patrz�c przez kopu�� ma�ej kabiny obserwacyjnej, kt�r� dzieli�a z Conwayem.�� Co do braku pomocy, sam wiesz, �e nie mo�emy ogo�oci� Szpitala z personelu i sprz�tu dla jednego tylko pacjenta, nawet je�li jest on rozmiar�w sporej wyspy. Mamy pod opiek� jeszcze tysi�ce mniejszych, ale r�wnie wymagaj�cych uwagi chorych. A je�li nadal uwa�asz, �e celowo zwleka�am z przylotem tutaj, to przypominam, �e zebra�am si�, gdy tylko m�j szef uzna�, �e naprawd� b�d� ci potrzebna jako patolog � doda�a z gniewnym b�yskiem w oku.

��Od sze�ciu miesi�cy powtarza�em Thornnastorowi, �e jeste� mi potrzebna � odpar� spokojnie Conway. Murchison wygl�da�a pi�knie, gdy si� z�o�ci�a, ale pokojowo usposobiona prezentowa�a si� jeszcze lepiej.�� My�la�em, �e wszyscy w Szpitalu wiedz�, �e staram si�, by przydzielono ci� do tego przypadku. I tylko dlatego siedzimy tu teraz, patrz�c na to, co znamy z ta�m, i k��cimy si� jeszcze, zamiast zaj�� si� w�asnymi sprawami�

��M�wi pilot � odezwa� si� g�os w interkomie.�� Zaczynam kr��y�, �eby obni�y� pu�ap. Wyl�dujemy oko�o siedmiu kilometr�w na wsch�d od terminatora. Warto zobaczy�, jak ro�liny reaguj� na wsch�d s�o�ca.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Conway i spojrza� na Murchison.�� Nie zamierza�em sp�dza� czasu jedynie na wygl�daniu przez okno.

��A ja owszem � za�mia�a si� Murchison, tr�caj�c go delikatnie pi�ci� w szcz�k�. � Ciebie mog� sobie ogl�da� na co dzie�. � Nagle wskaza�a w d�. � Kto� rysuje tr�jk�ty na twoim pacjencie.

Conway roze�mia� si�.

��Zapomnia�em, �e nie wprowadzono ci� jeszcze w ten program. Wi�kszo�� ro�linno�ci porastaj�cej dywany jest wra�liwa na �wiat�o i by� mo�e s�u�y im za oczy. Od pewnego czasu rysujemy na niej proste wzory geometryczne. Korzystamy z w�skiej wi�zki �wiat�a rzutowanej z orbity na obszary pogr��one akurat w mroku albo w p�cieniu. Robimy to na tej samej zasadzie, na jakiej niegdy� wi�zka elektron�w rzutowa�a obraz na ekran telewizora. Jak dot�d nie odnotowali�my �adnej reakcji. Mo�e jednak istota ta nie potrafi odpowiedzie�, nawet gdyby chcia�a, poniewa� jej �oczy� tylko odbieraj� sygna�y, nie potrafi� natomiast ich przekazywa�. Ostatecznie my te� nie przesy�amy wiadomo�ci oczami.

��M�w za siebie.

��Z wolna zaczynam si� zastanawia�, czy te istoty s� inteligentne�

Par� chwil p�niej wyl�dowali i zeszli na spr�yste pod�o�e. Przy okazji zdeptali wiele ro�linnych oczu. �wiadomo��, �e dywan ma niezliczone miliony takich organ�w, nie poprawia�a im samopoczucia. Woleliby niczego nie niszczy�.

Gdy byli ju� z pi��dziesi�t metr�w od statku, Murchison powiedzia�a nagle:

��Je�li te ro�liny s� oczami, co jest ca�kiem naturalnym przypuszczeniem, skoro s� wra�liwe na �wiat�o, dlaczego jest ich tyle na obszarach, kt�re nierzadko s� wystawione na niebezpiecze�stwo? O wiele u�yteczniejsze by�yby w pobli�u otwor�w g�bowych, gdzie pomog�yby koordynowa� walk�.

Conway pokiwa� g�ow�. Przykl�kn�li ostro�nie mi�dzy ro�linami. D�ugie cienie obojga zostawia�y na zielonym dywanie wyra�ny ��ty �lad. Taki sam �lad opisywa� drog�, kt�r� przeszli do stateczku. Conway poruszy� r�kami, �eby sprawdzi� reakcj� pobliskich li�ci. Te, kt�re znajdowa�y si� w cieniu, w p�cieniu albo by�y uszkodzone, zachowywa�y si� tak, jakby otacza� je mrok. Zwija�y si� i ukazywa�y ��te spody.

��Ich cienkie korzenie biegn� daleko w g��b � powiedzia� Conway, wyci�gaj�c delikatnie jedn� z ro�lin, �eby ukaza� jej bia�y korzonek. Cienki niczym struna, znika� w pod�o�u.�� Nawet z porz�dnym wyposa�eniem do prowadzenia wykop�w i odwiert�w nie zdo�ali�my dotrze� do drugiego ko�ca. Czy analizy samej ro�liny da�y co� wi�cej?

Przykry� korze� zgromadzon� na powierzchni gleb�, ale nie oderwa� d�oni od pod�o�a.

��Niewiele � odpar�a Murchison, patrz�c na niego.�� Zmiana o�wietlenia powoduje zwijanie i rozwijanie si� li�ci. Te z kolei wywo�uj� zmiany elektrochemiczne w sokach ro�liny, kt�re s� tak silnie zmineralizowane, �e doskonale s�u�� za przewodnik. Impulsy elektryczne w�druj� potem korzeniem gdzie� dalej. Ej�e, co robisz? Mierzysz jej puls?

Conway w milczeniu pokr�ci� g�ow�.

��Te ro�liny s� r�wno rozmieszczone na ca�ej powierzchni pacjenta, w tym i w okolicach poro�ni�tych symbiontami oddechowymi oraz usuwaj�cymi odpadki � podj�a Murchison.�� Tak wi�c ka�de zaburzenie o�wietlenia jest b�yskawicznie przekazywane do o�rodkowego uk�adu nerwowego. Nie rozumiem tylko, dlaczego ewolucja wyposa�y�a dywany w wielki na setki kilometr�w organ wzroku?

��Zamknij oczy � powiedzia� z u�miechem Conway.�� Zamierzam ci� dotkn��. Na ile mo�esz, m�w mi, gdzie mnie czujesz.

��Zbyt d�ugo by�e� w towarzystwie samych m�czyzn i obcych��� zacz�a, ale umilk�a zaraz, zastanawiaj�c si�, o co naprawd� chodzi.

Conway musn�� najpierw palcami jej twarz, a potem z�o�y� trzy palce na ramieniu dziewczyny.

��Lewy policzek, oko�o trzech centymetr�w od lewego k�cika ust � oznajmi�a Murchison.�� Rami�. Teraz rysujesz chyba X na moich lewym bicepsie. Po�o�y�e� kciuk i mo�e dwa, trzy palce na moim karku, tu� pod w�osami� Przyjemnie ci? Bo mnie ca�kiem, ca�kiem�

Conway roze�mia� si�.

��Mo�e by i by�o, gdyby nie �wiadomo��, �e porucznik Harrison gryzie pewnie palce w kabinie pilota. Ale powa�nie: rozumiesz ju�, o co chodzi? Te ro�liny to nie organ wzroku, lecz co� w rodzaju zako�cze� naszych nerw�w czuciowych.

Otworzy�a oczy i skin�a g�ow�.

��To ca�kiem sensowna teoria, tyle �e nie wydajesz si� zadowolony z odkrycia.

��Zaiste � mrukn�� Conway.�� Ch�tnie powita�bym mia�d��c� krytyk� tej teorii. Bo widzisz, sukces mojej operacji zale�y od tego, czy uda mi si� porozumie� z istotami, kt�re buduj� kontrolowane my�l� narz�dzia. Do tej pory zak�ada�em, �e niezale�nie od typu fizjologicznego musi to by� rasa podobna do naszej, czyli tak�e maj�ca zmys�y wzroku, s�uchu, smaku i dotyku oraz zdolna pos�ugiwa� si� nimi do porozumiewania z innymi. Jednak teraz coraz wi�cej przemawia za tym, �e rozumem obdarzone s� w�a�nie dywany, kt�re wed�ug naszej wiedzy s� g�uche, nieme i �lepe. Jak si� tu wi�c z nimi porozumie�? � Urwa� i spojrza� na d�o� wspart� wci�� na pod�o�u.�� Biegnij do statku!�� zawo�a� nagle.

Wracaj�c, o wiele mniej przejmowali si� deptanymi ro�linami. Ledwie zatrzasn�li w�az, Harrison wywo�a� ich przez interkom.

��Oczekujemy towarzystwa?

��Tak, ale dopiero za kilka minut � odpowiedzia� zdyszany Conway.�� Ile czasu potrzebujesz na start i czy da�oby si� obserwowa� przybycie go�ci z lepszego miejsca ni� ta �luza?

��Start alarmowy trwa dwie minuty. Je�li przyjdziecie do mnie, b�dziecie mogli �ledzi� wszystko na skanerach kontroli uszkodze�.

��Co pan tam robi�, doktorze?�� zagai� Harrison, kiedy znale�li si� ju� w kabinie pilot�w.�� Z tego, co wiem, bicepsy nie nale�� do sfer erogennych.

Gdy Conway nie odpowiedzia�, porucznik spojrza� pytaj�co na Murchison.

��Przeprowadza� eksperyment � wyja�ni�a szeptem.�� Chcia� dowie��, �e m�j lewy biceps nie jest organem wzroku. Kiedy nam przeszkodzono, upewnia� si� w�a�nie, �e nie mam oka na potylicy.

��No tak, g�upie pytanie�

��Nadchodz�! � oznajmi� Conway.

Tym razem by�y to trzy okr�gi, kt�re pojawi�y si� jakby znik�d w d�ugiej smudze cienia rzucanego przez statek. Harrison powi�kszy� obraz i zobaczyli, �e obiekty pulsuj� rytmicznie, staj�c si� na zmian� metalicznymi pacynami i kolistymi ostrzami, kt�re tn� zapami�tale powierzchni�. W pewnej chwili zaleg�y jednak mi�dzy ro�linno�ci�, a potem niespodziewanie przeistoczy�y si� w wielkie, odwr�cone misy, i to tak gwa�townie, �e a� wyskoczy�y przy tym na kilka metr�w w powietrze i odlecia�y ze sze�� metr�w na bok. Powtarza�y to nast�pnie co kilka sekund. Jeden z obiekt�w przemieszcza� si� w ten spos�b ku kra�cowi smugi cienia, drugi jakby mierzy� jej szeroko��, trzeci za� kierowa� si� prosto na statek.

��Nigdy jeszcze nie widzia�em, �eby si� tak zachowywa�y � rzek� porucznik.

��Nasz cie� chyba sw�dzi tego stwora. Musi si� podrapa�. Mo�emy zosta� jeszcze kilka minut?

Harrison pokiwa� g�ow�, nie by� jednak chyba do ko�ca przekonany, bo powiedzia�:

��Ale prosz� pami�ta�, �e od chwili, gdy zmieni pan zdanie, do startu up�yn� jeszcze dwie minuty.

Trzeci dysk zbli�a� si� pi�ciometrowymi skokami. Pod��a� dok�adnie �rodkiem smugi cienia. Conway nigdy wcze�niej nie widzia�, aby niezwyk�e narz�dzia wykazywa�y si� tak� mobilno�ci� i koordynacj� dzia�a�, cho� wiedzia�, �e w sprawnych r�kach potrafi� przybiera� dowolny kszta�t podyktowany przez my�li. Szybko�� tych zmian r�wnie� zale�a�a wy��cznie od sprawno�ci umys�u operatora.

��Porucznik Harrison ma racj� � odezwa�a si� nagle Murchison.�� Wed�ug wczesnych raport�w dyski nacina�y grunt doko�a statk�w, �eby spowodowa� ich upadek do wn�trza tych stwor�w, zapewne po to, aby spokojnie zbada� jednostki w dogodnych dla tych istot warunkach. Wycinek pokrywa� si� zwykle z zarysem cienia obiektu. Teraz, si�gaj�c po twoj� analogi�, nauczyli si� chyba lokalizowa� to, co rzuca cie�.

G�o�ne, metaliczne uderzenie o kad�ub obwie�ci�o, �e pierwsze narz�dzie dotar�o do statku. Pozosta�e dwa zawr�ci�y natychmiast i ruszy�y w �lad za pierwszym. Kolejno wzbi�y si� w powietrze nad poziom ster�wki, �ukiem polecia�y do celu i uderzy�y w kad�ub. Skanery pokaza�y, jak obiekty rozp�aszczy�y si� na poszyciu i po chwili odpad�y. Wkr�tce zacz�y z ha�asem bada� poszczeg�lne sekcje statku, jednak nie trwa�o to d�ugo, gdy� zmieni�y taktyk�. Zlokalizowawszy wreszcie dok�adnie obiekt, wypu�ci�y szereg ostrych szpikulc�w, kt�re zostawia�y ca�e serie rys na poszyciu.

��Chyba s� �lepe � rzek� podekscytowany Conway.�� Musz� by� przed�u�eniem narz�d�w dotyku swych tw�rc�w i uzupe�niaj� informacje dostarczone przez ro�liny.

��Proponuj�, by�my wykonali taktyczny odwr�t, zanim odkryj� nasze s�abe miejsca. M�wi�c kr�tko, zmykajmy st�d!

Conway skin�� g�ow�. Gdy Harrison zacz�� manipulowa� przy tablicy przyrz�d�w, wyja�ni�, �e narz�dzia pozwalaj� si� kontrolowa� cz�owiekowi na odleg�o�� do oko�o sze�ciu metr�w, a potem zn�w poddaj� si� woli swych tw�rc�w. Zaproponowa� Murchison, aby spr�bowa�a nak�oni� je do przybrania jakiego� kszta�tu, gdy tylko kt�re� wystarczaj�co si� zbli�y. Dowolnego kszta�tu, byle tylko nie by� to olbrzymi skalpel, siekiera czy co� podobnego�

��Chocia�, poczekaj � powstrzyma� j�, gdy co� nagle przysz�o mu do g�owy.�� Wyobra� je sobie szerokie i p�askie, z czym� na kszta�t skrzyde� i statecznika pionowego. Ka� im utrzyma� t� posta�, gdy b�d� spada�y, i pokieruj je lotem �lizgowym dalej od nas. Przy odrobinie szcz�cia b�d� potrzebowa�y a� trzech skok�w, �eby wr�ci�.

Pierwsza pr�ba sko�czy�a si� niepowodzeniem, chocia� obiekt, kt�ry ostatecznie uderzy� w kad�ub, by� zbyt bezkszta�tny, �eby wyrz�dzi� powa�ne szkody. Oboje skoncentrowali si� mocno na nast�pnym, zmuszaj�c go do przybrania postaci grubej ledwie na trzy centymetry deltoidalnej p�aszczyzny ze statecznikiem na grzbiecie. Murchison pilnowa�a nast�pnie obiektu, aby si� nie zmieni�, a Conway �pomy�la�� lotki i tak pokierowa� nimi oraz sterem kierunku, �e osobliwy samolocik ca�kiem zgrabnie wzbi� si� pionowo tu� przed kamer�. Dotar� na do�� spor� wysoko��, po czym oddali� si� lotem �lizgowym poza zasi�g ich wp�ywu.

Pod koniec drogi zacz�� si� chwia� i przepada�, ale i tak wykona� ca�kiem poprawne l�dowanie, przy kt�rym skosi� szereg ro�lin na trasie dobiegu.

��Doktorze, gotowa jestem ci� poca�owa� � zacz�a Murchison.

��Rozumiem, �e lubi pan dziewczyny i modelarstwo lotnicze, doktorze, ale teraz prosz� ju� zapi�� pasy � rzuci� Harrison.�� Za dwadzie�cia sekund startujemy.

��Utrzyma� kszta�t do ko�ca � zauwa�y� niespokojny Conway.�� Czy�by uczy� si� od nas?

Umilk�, bo deltoid stopnia� i zmieni� si� w znajom� ju� mis�, kt�ra skoczy�a wysoko w g�r�. Spadaj�c, przybra�a posta� szybowca, zanurkowa�a dla nabrania pr�dko�ci, wyr�wna�a jaki� metr nad powierzchni� i skierowa�a si� ku statkowi. Kraw�dzie natarcia skrzyde� mia�a ostre jak brzytwy. Pozosta�e obiekty zrobi�y to samo i ruszy�y na pojazd z innych stron.

��Pasy!

Przyspieszenie wcisn�o ich w fotele dok�adnie w tej samej chwili, gdy mkn�ce z du�� pr�dko�ci� szybowce uderzy�y w kad�ub. Przypadkiem czy celowo, zniszczy�y przy tym dwie zewn�trzne kamery. Jedyna, kt�ra ci�gle jeszcze dzia�a�a, ukaza�a szerokie na metr rozdarcie cienkiego poszycia. W otworze tkwi� zmieniaj�cy ponownie kszta�t szybowiec. Wyra�nie usi�owa� poszerzy� otw�r. Mo�e to i lepiej, �e nie mogli obserwowa� zabieg�w pozosta�ych narz�dzi.

Conway widzia� w rozdarciu kolorowe przewody i urz�dzenia pok�adowe, kt�re obiekt rozpycha� na boki. Potem ekran pociemnia�, a odrzut wbi� lekarza g��boko w fotel.

��Doktorze, niech pan sprawdzi, czy nie mamy pasa�er�w na gap� na rufie � powiedzia� Harrison, gdy przyspieszenie zmala�o.�� Je�li znajdzie pan jakiego�, prosz� zmieni� go w co� bezpiecznego, co nie poszarpie mi przewod�w. Szybko, w miar� mo�liwo�ci.

Conway nie zna� pe�nej skali uszkodze�, gdy� czerwone �wiate�ka migaj�ce na tablicy przyrz�d�w nic mu nie m�wi�y. Pilot biega� po nich palcami z takim wyczuciem i trosk�, �e pe�en niepokoju, rozkazuj�cy ton, kt�rym si� odezwa�, zdawa� si� dochodzi� z ust ca�kiem innej osoby.

��Tylna kamera ukazuje wszystkie trzy narz�dzia �cigaj�ce lotem �lizgowym nasz cie� � uspokoi� go Conway.

Przez jaki� czas panowa�a cisza przerywana jedynie �wistem powietrza wdzieraj�cego si� przez rozdarcia w poszyciu. Wiatr gwizda� te� na wysuni�tych wci�� podporach kamer. Grzbiet wielkiego osiad�ego stwora przemyka� pod nimi rozmazan� smug�, ale pojazd tak si� ko�ysa�, jakby nie tyle lecieli, ile p�yn�li po wzburzonym morzu. Utrzymanie pu�apu przy ma�ej pr�dko�ci by�o k�opotliwe, a pr�dko�ci nie nale�a�o zwi�ksza�, �eby nie zerwa�o im poszycia. Jak na ponadd�wi�kowy pojazd atmosferyczny, maszyna lecia�a niesamowicie wolno, tak wolno, �e nie bardzo wiadomo by�o, jakim cudem w og�le utrzymuje si� w powietrzu. Chyba tylko dzi�ki Harrisonowi.

Nie chc�c my�le� o k�opotach porucznika, Conway zacz�� g�o�no zdawa� spraw� z w�asnych:

��My�l�, �e to ostatecznie dowodzi, i� w�a�nie dywany s� inteligentnymi u�ytkownikami narz�dzi. Ruchliwo�� i zdumiewaj�ca zdolno�� adaptacyjna tych przyrz�d�w nie pozostawia �adnych w�tpliwo�ci. Musz� by� kontrolowane przez rozproszone i niezbyt silne pole powsta�e z bod�c�w przewodzonych ku powierzchni korzeniami ro�lin. Tym samym nie si�ga ono wysoko nad powierzchni�. Jest tak s�abe, �e przeci�tna istota obdarzona inteligencj� mo�e zapanowa� nad tymi obiektami. Gdyby tw�rcy narz�dzi byli por�wnywalni z nami rozmiarem i mo�liwo�ciami umys�u � ci�gn��, staraj�c si� nie patrze� na przesuwaj�cy si� w dole krajobraz � musieliby si� przemieszcza� pod powierzchni� albo nad ni� r�wnie szybko jak ich narz�dzia, aby utrzyma� nad nimi kontrol�. Do takiego podpowierzchniowego sterowania niezb�dne by�yby pancerne pojazdy wwiercaj�ce si� w tkank� dywanu. Jednak to wszystko nie wyja�nia, dlaczego ignorowali dotychczasowe pr�by nawi�zania kontaktu, a zdalnie sterowane urz�dzenia ��czno�ci rozk�adali niezmiennie na czynniki pierwsze�

��Je�li obszar wp�ywu ich umys��w obejmuje ca�e cia�o, to czy mam przez to rozumie�, �e nie maj� o�rodka nerwowego?�� spyta�a Murchison.�� A je�li nie, to gdzie mie�ci si� ten m�zg?

��Sk�onny jestem przyj��, �e posiadaj� jednak o�rodkowy uk�ad nerwowy � odpar� Conway.�� Zapewne gdzie� w centralnych, dobrze chronionych partiach cia�a. Mo�e blisko podbrzusza, gdzie �atwo o sk�adniki mineralne. Kto wie, czy nie jest nawet schowany w jakiej� naturalnej rozpadlinie. Stwierdzili�cie ju�, �e ro�linna sie� neuronalna najbujniej rozwija si� tu� pod powierzchni�, tak wi�c pokrywa ro�lin czuciowych jest �ci�le powi�zana z ca�ym systemem przekazuj�cym za po�rednictwem bod�c�w sygna�y elektrochemiczne mi�niom i wszystkim innym narz�dom, o kt�rych nic jeszcze nie wiemy. Owszem, jest to system przypominaj�cy unerwienie ro�lin, ale stopie� zmineralizowania korzeni sprawia, �e impulsy przekazywane s� bardzo szybko. Mo�liwe zatem, �e m�zg jest tylko jeden. Mie�ci� za� mo�e si� w�a�ciwie wsz�dzie.

Murchison pokr�ci�a g�ow�.

��U istoty tej wielko�ci, nie maj�cej szkieletu ani struktury kostnej, kt�ra chroni�aby ca�e, wielkie, lecz stosunkowo cienkie cia�o, potrzeba by czego� wi�cej. Stawia�abym na jedno centrum nerwowe i szereg neuronalnych podstacji. Ale bardziej niepokoi mnie pytanie, co b�dzie, je�li oka�e si�, �e ten m�zg le�y niebezpiecznie blisko pola operacyjnego.

��Bez wzgl�du na to nie mo�emy d�u�ej zwleka� z operacj�. Twoje raporty nie pozostawiaj� w tej kwestii cienia w�tpliwo�ci.

Od chwili przybycia na Drambo Murchison nie marnowa�a czasu. Na podstawie analizy tysi�cy okaz�w i pr�bek zgromadzonych w trakcie wykop�w i wierce� przedstawi�a mo�e nie ca�kiem kompletny, ale wystarczaj�co jasny obraz stanu zdrowia stwora i jego fizjologii.

Wiedzieli ju�, jak powolny jest metabolizm dywan�w i �e bardziej przypominaj� one ro�liny ni� zwierz�ta. Za wszystkie odruchy mi�niowe, a tak�e kr��enie, przyjmowanie pokarmu, trawienie oraz usuwanie produkt�w przemiany materii odpowiedzialne by�y wyspecjalizowane symbionty. R�wnie� symbionty tworzy�y o�rodkowy uk�ad nerwowy i to one cierpia�y najbardziej wskutek opadu radioaktywnego, gdy� wch�ania�y go i przenosi�y nast�pnie w g��b organizmu. Gin�y w ten spos�b same i zabija�y tysi�ce �yj�cych w tkankach dywanu zwierz�t, kt�re mia�y kontrolowa� rozrost ro�linnych symbiont�w.

Istnia�y dwa zasadnicze typy takich organizm�w. Jedne i drugie bardzo powa�nie traktowa�y swoje obowi�zki. Wielkog�owe ryby farmerskie by�y odpowiedzialne za ochron� po�ytecznych ro�lin i usuwanie wszystkich innych. Przy tak ogromnych rozmiarach zachowanie r�wnowagi to szczeg�lnie istotny warunek prawid�owego metabolizmu. Drugi typ pe�ni� funkcj� leukocyt�w. Meduzy pomaga�y rybom farmerskim dba� o �ycie zwierz�ce, a ponadto leczy�y je w razie choroby albo uraz�w i usuwa�y martwe cia�a, w tym tak�e przedstawicieli w�asnego gatunku. To ostatnie by�o dla nich przekle�stwem, gdy� kumulowa�y w sobie coraz wi�ksze dawki materia�u radioaktywnego, a� w ko�cu gin�y jedna po drugiej.

Ostateczny wynik by� taki, �e martwota ogarnia�a nie tylko obszary bezpo�rednio dotkni�te eksplozjami czy opadem. Rozk�ad systemu by� nieodwracalny. Jedynym rozwi�zaniem by�o szybkie chirurgiczne usuni�cie chorych fragment�w cia�a.

Raporty przynosi�y te� troch� optymistycznych wie�ci. Przeprowadzono ju� sporo pomniejszych, pr�bnych operacji, by sprawdzi� ekologiczne skutki rozk�adu olbrzymich zwa��w ro�linno-zwierz�cej tkanki, szczeg�lnie za� skutki, jakie mog�o to mie� dla �ycia morskiego i innych stworze� l�dowych. Szukano te� metody dekontaminacji szczeg�lnie radioaktywnych wycink�w. Ustalono, �e rany pooperacyjne b�d� si� goi�, aczkolwiek powoli. Przy naci�ciu poszerzonym do trzydziestu metr�w znika�o w zasadzie ryzyko, �e nie kontrolowany wzrost przeniesie si� na s�siednie rejony, chocia� dla pewno�ci wskazane by�y patrolowanie obszaru i nieustanna obserwacja. Okaza�o si�, �e rozk�ad szcz�tk�w w og�le nie stanowi problemu. �ywio�owy, nowotworowy rozrost trwa� w�wczas tak d�ugo, jak d�ugo wystarcza�o substancji od�ywczych, po czym ca�y fragment obumiera�. Na l�dzie kurczy� si� z czasem i wysycha� niczym glina, a fragmenty te mog�y si� przyda� w przysz�o�ci jako pomocnicze bazy medyczne, gdyby przysz�o takie tworzy�. Kawa�ki, kt�re zsun�y si� do morza, rozpada�y si� i odp�ywa�y, s�u��c ostatecznie za po�ywienie toczkom.

Nie wsz�dzie mo�na by�o oczywi�cie pozwoli� sobie na interwencj� chirurgiczn�, zwykle z tego samego powodu, dla kt�rego Shylock musia� zrezygnowa� z funta cia�a Antonia. Chodzi�o jednak tylko o niewielkie obszary w g��bi l�du, gdzie choroba przesz�a w co� na kszta�t nowotworu z�o�liwego. W takich razach stosowano ograniczon� chirurgi� oraz wielkie dawki lek�w, kt�rych pozytywne dzia�anie zaczyna�o ju� by� widoczne.

��Ci�gle jednak nie rozumiem, sk�d ta wrogo�� wobec nas � powiedzia�a z irytacj� Murchison, gdy pojazd zachwia� si� szczeg�lnie mocno i straci� sporo wysoko�ci.�� W ko�cu prawie nic o nas nie wiedz�, dlaczego zatem nas nie lubi�?

Mijali martwy obszar, na kt�rym ro�linno�� utraci�a ju� barwy i nie reagowa�a na �wiat�o ani jego brak. Conway zastanawia� si�, czy dywan odczuwa b�l. A mo�e tylko traci czucie w obumar�ych partiach? Dla wszystkich znanych mu form �ycia, a spotka� ich ju� troch� w Szpitalu, przetrwanie wi�za�o si� z przyjemnymi doznaniami, a �mier� z b�lem. W ten spos�b ewolucja powstrzymywa�a wszystkie istoty przed bierno�ci� w obliczu zagro�enia. Dlatego te� wielkie stworzenie niemal na pewno cierpia�o za ka�dym razem, gdy toczki detonowa�y bomb�. B�l musia� ogarnia� wtedy setki kilometr�w kwadratowych i na pewno by� wystarczaj�co silny, aby rozpali� szale�cz� nienawi�� do wszystkiego woko�o.

Conway a� zadr�a� na my�l o tak wielkiej skali cierpienia i kilka spraw nagle przesta�o go dziwi�.

��Masz racj� � powiedzia�. � Nie wiedz� nic o nas, ale nienawidz� naszego cienia. Ten dywan nienawidzi go szczeg�lnie, poniewa� samoloty przenosz�ce bomby toczk�w zostawia�y dok�adnie taki sam. A zaraz potem co� wypala�o wielkie dziury w jego ciele.

��L�dujemy za cztery minuty � oznajmi� nagle Harrison.�� Obawiam si�, �e b�dziemy musieli przyziemi� na wybrze�u, gdy� ten z�om jest zbyt podziurawiony, �eby p�ywa�. B�dziemy w polu widzenia Descartes�a. Wy�l� po nas �mig�owiec.

Conway spojrza� na twarz pilota i zachcia�o mu si� �mia�. Harrison wygl�da� jak ucharakteryzowany tylko w po�owie klaun. Brwi mia� �ci�gni�te z napi�cia, dolna warga za�, kt�r� przygryza� od startu, zrobi�a si� tak czerwona, jakby nieustannie szeroko si� u�miecha�.

��Narz�dzia nie mog� operowa� nad t� okolic�, a poziom promieniowania jest niski. Mo�esz bezpiecznie l�dowa�.

��Dzi�kuj� za okazane zaufanie � mrukn�� porucznik.

Chybotliwy lot przeszed� p�ynnie w kontrolowany upadek ruf� naprz�d. Powierzchnia zbli�a�a si�, zrazu wolno, potem coraz szybciej, a� w ko�cu Harrison wyhamowa� p�d, w��czaj�c pe�ny ci�g awaryjny. Po chwili rozleg� si� og�uszaj�cy huk, zgrzytn�� rozdzierany metal i wszystkie �wiate�ka na tablicy przyrz�d�w zmieni�y barw� na czerwon�.

��Harrison, gubisz jakie� �mieci��� zacz�� ��czno�ciowiec z Descartes�a, ale przyziemienie dobieg�o ju� ko�ca.

Potem d�ugo si� spierano, czy pojazd wyl�dowa�, czy raczej si� rozbi�. Amortyzatory podwozia wygi�y si� na boki, a rufa, kt�ry przyj�a na siebie spor� cz�� impetu, pr�bowa�a zaj�� miejsce �r�dokr�cia. Fotele antyprzeci��eniowe poch�on�y reszt� energii, chroni�c pasa�er�w nawet wtedy, gdy kad�ub przewr�ci� si� na bok i kilka metr�w od dziobu pojawi�o si� szerokie p�kni�cie, przez kt�re wpad�o do wn�trza �wiat�o dnia. �mig�owiec ratunkowy by� ju� niemal nad nimi.

��Wszyscy wysiadka � zakomenderowa� Harrison.�� Os�ona stosu posz�a.

Conway spojrza� na szar�, wymar�� okolic� i znowu pomy�la� o swoim pacjencie.

��Jeszcze troch� promieniowania nie zrobi tu chyba r�nicy � powiedzia� ze z�o�ci�.

��Jemu nie � odpar� Harrison.�� Ale ja chcia�bym jeszcze mie� dzieci. Trudno, samolubny jestem�

Podczas kr�tkiego lotu na jednostk� macierzyst� Conway patrzy� w milczeniu przez iluminator i bardzo stara� si� odegna� l�k. Wyobra�a� sobie, co by si� z nimi sta�o w razie prawdziwej katastrofy. Wiedzia� te�, �e za kilka dni czeka go nast�pna, jeszcze bardziej niebezpieczna podr�. W por�wnaniu z pacjentem, kt�rego nie m�g� nawet ogarn�� wzrokiem, czu� si� przera�aj�co ma�y. Ma�y niczym mikrob pr�buj�cy uleczy� cielsko, w kt�rym si� zagnie�dzi�. Nagle zat�skni� za normalnymi relacjami, jakie miewa� z pacjentami w Szpitalu, i przesta�o by� wa�ne, �e bardzo niewielu z nich przypomina�o ludzi.

Zastanowi� si�, czy wys�any do szko�y medycznej genera� radzi�by sobie lepiej od lekarza, kt�ry otrzyma� dow�dztwo nad spor� cz�ci� floty tego sektora.

Na powierzchni Drambo wyl�dowa�o tylko sze�� jednostek Korpusu. Sta�y na p�yciznach kilka kilometr�w od linii martwego wybrze�a. Pozosta�e ja�nia�y na porannym i wieczornym niebie niczym ca�y regiment ruchomych gwiazd. Zespo�y medyczne skupi�y si� na pok�adach statk�w wyrastaj�cych z g�stej od �ycia wody jak szare ule. By�y tak�e w ich pobli�u. Ziemianie i podobne im istoty mieszkali na jednostkach, ci za�, kt�rzy nie potrzebowali powietrza do oddychania, rado�nie osiedli na dnie morza.

Ostatnie, mia� nadziej�, przedoperacyjne spotkanie zwo�a� w �adowni Descartes�a, kt�r� wype�niono wprawdzie miejscow� wod�, ale przefiltrowan� na tyle, aby da�o si� w niej dostrzec rzutowane na przedni� gr�d� obrazy.

Protok� wymaga�, aby to mieszka�cy Drambo otworzyli obrady. Patrz�c na przemawiaj�cego Surreshuna, kt�ry toczy� si� przy tym doko�a wolnej przestrzeni w �rodku �adowni, Conway raz jeszcze zdumia� si�, jak te kruche stworzenia zdo�a�y nie tylko przetrwa�, ale jeszcze wyewoluowa� na tyle, �e rozwin�y z�o�on� cywilizacj� techniczn�. Mimo woli przysz�o mu do g�owy, �e gdyby dinozaury nie wymar�y i wykszta�ci�y inteligencj�, mog�yby podobnie patrze� na pracz�owieka.

Po Surreshunie g�os zabra� Garoth, hudlaria�ski starszy lekarz, kt�ry odpowiada� bezpo�rednio za przebieg leczenia. Jego g��wn� trosk� by�o znalezienie metod sztucznego od�ywiania dywan�w w tych miejscach, gdzie usuni�cie chorej tkanki mia�o przerwa� gardziele prowadz�ce do �o��dk�w. W odr�nieniu od Surreshuna, m�wi� bardzo ma�o, za to co rusz si�ga� do zdj�� i wykres�w.

Na wielkim ekranie widnia� obraz ogromnego sztucznego otworu g�bowego le��cego prawie trzy kilometry w g��b l�du. Co kilka minut l�dowa�y obok niego �mig�owce albo ma�e statki zaopatrzeniowe ze �wie�ymi, lecz martwymi zwierz�tami morskimi. Zaraz odlatywa�y, a wyposa�eni w zwyk�e �adowarki Kontrolerzy pakowali po�ywienie do otworu. By� mo�e ilo�� i jako�� racji by�y mniejsze ni� w warunkach naturalnych, ale je�li gardziel mia�a zosta� zamkni�ta na czas operacji, by� to jedyny spos�b na od�ywienie ca�ych, rozleg�ych fragment�w cia�a pacjenta.

Przy operacji na r�wnie przemys�ow� skal� nie spos�b by�o przestrzega� zasad aseptyki, tote� za pomoc� pomp doprowadzono wod� oceaniczn� wprost z wybrze�a do pot�nej plastikowej rury, kt�r� zg��bnikowano przew�d pokarmowy. Przez t� sond� la�a si� sta�ym strumieniem, z przerwami wywo�anymi atakami narz�dzi. Niemniej narz�dy pacjenta by�y ci�gle wype�nione p�ynem od�ywczym, tak wi�c �leukocyty� mog�y w ka�dym momencie dotrze� do obszar�w zagro�onych przez niebezpieczne ro�liny.

Melfianin pokaza� oczywi�cie nagranie przygotowane w trakcie �wicze� kilka dni wcze�niej, jednak na operowanych obszarach mia�o powsta� z g�r� pi��dziesi�t podobnych instalacji.

Nagle co� zamigota�o obok stacji pomp i obs�uguj�cy j� Kontroler odskoczy� najpierw kilka metr�w na jednej nodze, a potem upad� na ziemi�. Jego druga noga, a dok�adniej stopa, zosta�a wraz z butem obok narz�dzia, kt�re nie by�o ju� srebrzyste. Czerwone od krwi, przecina�o tkank� dywanu, �eby znowu schowa� si� gdzie� w g��bi.

��Narz�dzia atakuj� coraz cz�ciej i s� coraz bardziej zajad�e � wyja�ni� Garoth.�� Zaczynaj� te� przejawia� zastanawiaj�c� pomys�owo��. Wasz koncept, aby oczy�ci� z nich teren, usuwaj�c wszystkie ro�liny, wskutek czego narz�dzia musia�yby operowa� na �lepo, sprawdza� si� tylko jaki� czas. Wymy�li�y now� taktyk�, polegaj�c� na podpe�zni�ciu tu� pod powierzchni� niemal do samego celu. Potem nagle wysuwaj� co� na kszta�t szpikulca, zadaj� cios i natychmiast znikaj�. Nie widzimy wi�c wtedy, jak si� zbli�aj�, i nie mo�na przej�� nad nimi kontroli. Pr�bowali�my stawia� przy ka�dym pracuj�cym Kontrolerze drugiego, wyposa�onego w wykrywacz metalu, ale nie sprawdza si� to za dobrze. Narz�dzie ma po prostu wi�ksze szans�, �e kogo� trafi. Ostatnio za� obserwujemy ca�e grupy narz�dzi, po pi��, sze�� sztuk. Raz by�o ich nawet dziesi��. Kontroler, kt�ry o nich zameldowa�, zgin�� kilka sekund p�niej, jeszcze zanim sko�czy� m�wi�. Niemniej stan znalezionego potem pojazdu zdaje si� potwierdza� s�owa nieszcz�nika.

Conway pokiwa� ponuro g�ow�.

��Dzi�kuj�, doktorze. Obawiam si�, �e teraz przyjdzie wam jeszcze boryka� si� z atakami z powietrza. Niechc�cy pokazali�my narz�dziom zasad� lotu �lizgowego, a one szybko si� ucz�� � Opisa� incydent, doda� kilka zda� na temat ostatnich odkry� patolog�w oraz ich teorii i domys��w. Spotkanie szybko przerodzi�o si� przez to w dyskusj�, a nast�pnie w za�art� k��tni�. Conway musia� przywo�a� wsp�pracownik�w do porz�dku i poprosi�, aby znowu zaj�li si� terapi�.

Szefowie zespo��w Melfian i Chalderescolan z�o�yli niemal jednobrzmi�ce sprawozdania. Podobnie jak Garoth, zajmowali si� niechirurgicznymi aspektami leczenia. Obaj zwr�cili uwag� na to, �e dla postronnego obserwatora ca�a operacja mog�a by� niepokoj�co podobna do wielkiej inwestycji g�rniczej czy rolniczej, a nawet kojarzy� si� z osobliw� pr�b� porwania. Conway musia� si� z nimi zgodzi�, �e amputacja chorej ko�czyny to najgorszy mo�liwy spos�b leczenia raka.

Ilo�� materia��w radioaktywnych zgromadzonych w centralnych rejonach cia�a stwora nie by�a zbyt wielka i do�� powoli przenika�y one w g��b, jednak oczywiste by�o, �e je�li czego� si� w tej sprawie nie zrobi, w ko�cu spowoduj� jego �mier�. Znacznie wi�cej by�o lekko ska�onych p�l, kt�re jednak znajdowa�y si� cz�sto w miejscach nie nadaj�cych si� do operacyjnego leczenia. Tam zdecydowano si� zebra� ci�kim sprz�tem wierzchni� warstw� i usypa� z radioaktywnych odpad�w wielkie kopce, kt�re mia�y by� p�niej zdekontaminowane. Dalsze leczenie mia�o si� w�wczas wi�za� z udzieleniem pacjentowi takiej pomocy, aby sam zacz�� sobie pomaga�.

Na ekranie pojawi� si� obraz tunelu pod jedn� z dotkni�tych chorob� stref. Roi�o si� w nim od �ycia, g��wnie ryb farmerskich z kr�tkimi, wyrastaj�cymi u podstaw wielkich g��w mackami. Opr�cz nich wida� by�o te� sun�ce powoli ku obserwatorom meduzy.

�adne z tych stworze� nie wygl�da�o zbyt zdrowo. Ryby, kt�re mia�y si� zajmowa� wewn�trzn� ro�linno�ci�, porusza�y si� wolno i nieustannie wpada�y na siebie. Zwykle przejrzyste �leukocyty� mia�y mleczn� barw� zwiastuj�c� ich rych�� �mier�. Odczyty licznika promieniowania nie pozostawia�y z�udze� co do przyczyn ich k�opot�w.

��Te istoty kr�tko potem uratowano i przeniesiono do izb chorych na wi�kszych jednostkach, a nast�pnie do Szpitala � powiedzia� Chalderescolanin.�� Dobrze zareagowa�y na leczenie, jakie zwykle stosujemy w przypadku choroby popromiennej. Wr�ci�y ju� tutaj, aby kontynuowa� swoj� po�yteczn� prac�.

��Jednak maj�c wci�� do czynienia ze ska�onymi ro�linami i rybami, znowu przyjmuj� kolejne dawki promieniowania i ponownie zaczynaj� chorowa� � uzupe�ni� Melfianin.

O�Mara oskar�y� Conwaya, �e traktuje Szpital jak uniwersaln� maszyn� do wszystkiego, wskutek czego leczenie istot z Drambo trwa tam nieustannie na tak� skal�, �e lekarze Korpusu s�aniaj� si� ju� na nogach.

Jednak to wszystko nie wystarcza�o, aby przywr�ci� r�wnowag�. Znacz�ca poprawa kondycji pacjent�w wymaga�aby masowych transfuzji �leukocyt�w� pobranych od innych, zdrowszych dywan�w.

Gdy Conway po raz pierwszy us�ysza� o transfuzji, zaniepokoi� si�, czy pacjent nie odrzuci obcych antycia�. Jednak nie dosz�o do tego, a jedynym problemem okaza� si� transport starannie wybranych okaz�w.

Zgromadzeni ujrzeli scen� pobierania �leukocyt�w� od ma�ego, obrzydliwie zdrowego dywanu. Specjalna dru�yna Korpusu wywierci�a w tym celu g��bok� studni�, kt�ra � chocia� jej cembrowina powygina�a si� ju� w kilku miejscach na skutek powolnych ruch�w stwora � ci�gle nadawa�a si� do u�ytku. Komandos�w opuszczano do niej ze �mig�owc�w. Musieli unika� lin wyci�gu, kt�ry mia� potem przetransportowa� ich zdobycz na g�r�. Nosili lekkie kombinezony i uzbrojeni byli tylko w sieci. Oczywi�cie � ani na chwil� nie mogli zapomnie�, �e �leukocyty� s� ich przyjaci�mi. To by�o bardzo wa�ne.

Meduzowate twory mia�y dobrze rozwini�ty zmys� empatyczny, pozwalaj�cy odr�ni� przyjaci� od wrog�w. Ciep�e, serdeczne my�li porywaczy sprawia�y, �e byli w�r�d �leukocyt�w� ca�kowicie bezpieczni. Niemniej �apanie w sieci, a nast�pnie wci�ganie do �mig�owc�w transportowych wszystkich tych ci�kich i bezw�adnych istot okaza�o si� prac� trudn� i frustruj�c�. Przy takim zm�czeniu naprawd� nie�atwo by�o zachowa� ca�y czas �yczliwe, wsp�czuj�ce i przyjazne nastawienie. Zdarzy�o si� wi�c kilka razy, �e kt�ry� z Kontroler�w da� mimowolnie upust z�o�ci, na przyk�ad gdy jaki� element wyposa�enia odmawia� pos�usze�stwa. Cz�sto ko�czy�o si� to �mierci� takiego cz�owieka.

Rzadko gin�li oni w pojedynk�. Ostatnia sekwencja ukazywa�a zag�ad� ca�ej za�ogi �mig�owca. Trwa�o to tylko kilka minut. Niestety, ma�o kto potrafi� my�le� dobrze o istocie, kt�ra w�a�nie zg�adzi�a mu koleg�, wstrzykuj�c nieszcz�nikowi trucizn� parali�uj�c� mi�nie i powoduj�c� tak gwa�towne skurcze, �e czasem a� ko�ci przebija�y sk�r�. Nawet gdy �ycie takiego cz�owieka by�o zagro�one, i tak zwykle pr�bowa� co� zrobi�, a przed �leukocytami� nijak nie mo�na si� by�o zabezpieczy�, nie by�o te� antidotum na ich jad. Ci�kie, odporne na ataki skafandry uniemo�liwi�yby w tych warunkach jak�kolwiek prac�, meduzy za� zabija�y r�wnie szybko i skutecznie, jak leczy�y.

��Podsumowuj�c, operacje transfuzji i sztucznego od�ywiania przebiegaj� zadowalaj�co, jednak je�li nadal b�dziemy ponosi� przy tym takie straty, niebawem przestan� pe�ni� swoj� funkcj� � zako�czy� Chalderescolanin.�� Zalecam wi�c jak najszybsze przej�cie do fazy chirurgicznej.

��Zgadzam si� � powiedzia� Melfianin.�� Skoro nie mo�emy liczy� ani na zgod�, ani na wsp�prac� pacjenta, powinni�my zacz�� jak najszybciej.

��Jak szybko?�� spyta� Williamson, kt�ry dopiero teraz postanowi� si� odezwa�. � Zebranie ca�ej floty nad polem operacyjnym troch� potrwa. Moi ludzie musz� przej�� odprawy przed akcj�. Dow�dca zgrupowania chyba ci�gle nie czuje si� zbyt dobrze w tej roli, dotychczas bowiem uczestniczy� tylko w operacjach militarnych.

Conway milcza�, pr�buj�c przekona� si� do czego�, przed czym wzdraga� si� przez ostatnie kilka tygodni. Wiedzia�, �e gdy tylko da sygna� do rozpocz�cia olbrzymiej operacji, nie b�dzie ju� m�g� jej przerwa� i spr�bowa� raz jeszcze. Brakowa�o mu specjalist�w gotowych interweniowa�, gdyby co� posz�o nie tak, a co najgorsze, nie by�o te� czasu na dalsz� nauk�, gdy� stan nie leczonego zbyt d�ugo pacjenta wymaga� pilnej interwencji.

��Spokojnie, pu�kowniku � powiedzia� w ko�cu, staraj�c si� nada� swemu g�osowi zdecydowane brzmienie, chocia� wcale nie czu� si� pewnie.�� Dla pa�skich ludzi to rodzaj operacji militarnej. Wiem, �e na pocz�tku chcia� pan to potraktowa� jak �wiczenia w zapobieganiu skutkom kl�sk �ywio�owych, tyle �e na wielk� skal�, jednak teraz niewiele to si� dla was r�ni od wojny, gdy� podobnie jak na wojnie, ponosicie ofiary. Bardzo mi przykro z tego powodu, sir. Nie spodziewa�em si� tak wielkich strat i �a�uj�, �e nauczy�em te narz�dzia lotu �lizgowego, gdy� to przysporzy�

��Nic na to nie poradzimy, doktorze � odezwa� si� Williamson.�� Zreszt� jeden z moich ludzi wpad� mniej wi�cej w tym samym czasie na podobny pomys�. Prawd� m�wi�c, o wszystkim ju� chyba my�leli. Jednak chcia�bym wiedzie�

��� co znaczy �jak najszybciej� � doko�czy� za niego Conway.�� Bior�c pod uwag�, �e operacja potrwa nie tyle kilka godzin, ile par� tygodni, i nie ma �adnych logistycznych powod�w, �eby j� odk�ada�, proponuj� zacz�� pojutrze o �wicie.

Williamson pokiwa� g�ow�, mimo to si� zawaha�.

��Zd��ymy, doktorze, ale jest jeszcze co�, co by� mo�e sk�oni pana do zmiany terminu � powiedzia� i wskaza� na ekran.�� Je�li chcecie, mog� zaprezentowa� wykresy i ca�e mn�stwo danych liczbowych, szybciej wszak b�dzie stre�ci� wnioski. Zwiad prowadzony nad zdrowymi albo mniej chorymi dywanami, o kt�ry poprosili�cie naszych specjalist�w od kontakt�w, kieruj�c si� przypuszczeniem, �e mo�e tam nie natrafimy na wrogo��, dobieg� ju� ko�ca. Chocia� ekipy by�y w tysi�c siedemset siedemdziesi�ciu czterech miejscach na wszystkich znanych nam stworach, ich cz�onkowie nie widzieli �adnego narz�dzia, kt�re by ich zaatakowa�o albo chocia� pr�bowa�o obserwowa�, a niekiedy zostawali w jednym punkcie a� sze�� godzin. Wprawdzie wsz�dzie trafiali na tak� sam� tkank� jak u naszego pacjenta, wsz�dzie te� znajdowa�y si� ro�liny tworz�ce system czuciowy, wyniki szczeg�owych test�w by�y jednak zawsze negatywne. Tamte dywany nie pr�bowa�y kontrolowa� narz�dzi, a wszelkie zmiany, jakie zauwa�yli�my u egzemplarzy zebranych w ramach test�w, by�y wynikiem oddzia�ywania przypadkowo obecnych w pobli�u zwierz�t. Za�adowali�my te dane do komputera pok�adowego Descartes�a, a potem jeszcze do komputera taktycznego na Vespasianie. Wnioski, jakie otrzymali�my, s� jednoznaczne i obawiam si�, �e nie wyci�gniemy innych. Nasz pacjent jest jedynym inteligentnym dywanem na ca�ej planecie.

Conway nie odpowiedzia� od razu. W �adowni podni�s� si� gwar i porz�dek obrad posypa� si� kolejny raz. R�ni uczestnicy narady wyst�pili natychmiast z nowymi pomys�ami, kt�re brzmia�y nawet sensownie, ale tylko do czasu, gdy pu�kownik po kolei si� z nimi rozprawi�. Ostatecznie zrobi�a si� z tego pe�na emocji wymiana zda� i nagle Conway zrozumia�, dlaczego tak si� dzieje.

Wszyscy byli przepracowani, a spotkanie trwa�o ju� pi�� godzin. Ko�ciane podbrzusze Melfianina obwis�o tak bardzo, �e tylko kilka centymetr�w dzieli�o je od pok�adu. Hudlarianin by� zapewne g�odny, gdy� wod� w �adowni oczyszczono wcze�niej z substancji od�ywczych, co zreszt� musia�o te� dokucza� tocz�cym si� nieustannie Drambonom. Nad nimi tkwi� zwini�ty ju� nazbyt d�ugo w niewygodnej pozycji Chalderescolanin, pozostali za� mieli ju� do�� nieustannego ci�nienia wody napieraj�cej na ich skafandry. Conway te� ch�tnie wyswobodzi�by si� wreszcie z tego ubioru. To zebranie nie mog�o ju� przynie�� nikomu po�ytku i pora by�a je ko�czy�.

Uni�s� r�k�, prosz�c o cisz�.

��Dzi�kuj� wszystkim. Wiadomo��, �e nasz pacjent jest jedyn� inteligentn� istot� swego gatunku, sprawia, �e tym bardziej musimy si� postara�, by operacja zako�czy�a si� sukcesem. To w �adnym razie nie pow�d, aby zwleka� z interwencj� chirurgiczn�. Wszystkich nas czeka jutro du�o pracy. Ja sam spr�buj� po raz ostatni nak�oni� pacjenta do wsp�pracy.

Ju� kilka dni wcze�niej przebudowano dwie g�sienicowe maszyny wiertnicze tak, aby by�y mo�liwie odporne na ataki narz�dzi. Wyposa�ono je te� w dwustronny system komunikacji wizyjnej, dzi�ki czemu Conway m�g� kierowa� z nich operacj� z dowolnego miejsca na zewn�trz lub w �rodku wielkiego stworzenia. Wsiadaj�c do jednej z maszyn, najpierw sprawdzi� w�a�nie modu� ��czno�ci.

��Nie kusi mnie kariera martwego bohatera � wyja�ni� z u�miechem.�� Gdy znajdziemy si� w niebezpiecze�stwie, pierwszy zawo�am o pomoc.

Harrison pokr�ci� g�ow�.

��Drugi.

��Panie pierwsze � wtr�ci�a zdecydowanie Murchison.

Ruszyli w g��b l�du, do zdrowego obszaru pokrytego grub� warstw� ro�lin, i zatrzymali si� dopiero po godzinie. Potem znowu jechali godzin� i zarz�dzili kolejny post�j. W ten spos�b sp�dzili ca�y ranek i wczesne popo�udnie. Przez ca�y ten czas nie doczekali si� zauwa�alnej reakcji pacjenta. Niekiedy zataczali ciasne ko�a, �eby zwr�ci� na siebie uwag�, ale r�wnie� bez powodzenia. Nie dostrzegli ani jednego narz�dzia. Sensory nie wyczuwa�y �adnych drga� pod�o�a, kt�re sugerowa�oby, �e co� pr�buje pod nich podpe�zn��. Dzie� okaza� si� wi�c do�� m�cz�cy i do tego ich sfrustrowa�.

Po zmroku w��czyli reflektory stosowane przy pracach wiertniczych i zacz�li omiata� nimi okolic�. Tysi�ce kwiat�w otwiera�o si� gwa�townie, reaguj�c na sztuczny �wit, ale istota nadal nie podejmowa�a �adnych dzia�a�.

��Z pocz�tku by�a nas tylko ciekawa i pali�a si�, �eby zbada� ka�dy nowy obiekt czy zjawisko � powiedzia� Conway.�� Teraz boi si� i okazuje wrogo��, ale ma do�� �atwych cel�w gdzie indziej.

Ekrany pokazywa�y, �e ca�e mn�stwo instalacji �ywieniowych i punkt�w transfuzji ma nieustannie problemy z atakami narz�dzi. Przybywa�o tam ciemnych plam na pod�o�u i nie by�y to bynajmniej �lady po oleju.

��Ci�gle my�l�, �e gdyby uda�o si� nam zbli�y� dostatecznie do jego m�zgu albo chocia� do obszaru, gdzie wytwarzane s� narz�dzia, mieliby�my wi�cej szans na nawi�zanie bezpo�redniego kontaktu � stwierdzi� w ko�cu Conway.�� Gdyby za� taki kontakt okaza� si� niemo�liwy, mogliby�my postymulowa� odpowiednie o�rodki m�zgowe, tworz�c iluzj�, �e jakie� wi�ksze obiekty wyl�dowa�y na powierzchni. To odci�gn�oby narz�dzia od naszych instalacji. Gdyby�my za� zdobyli wi�cej informacji o samych narz�dziach, wiedzieliby�my mo�e, jak je podej��

Urwa�, gdy Murchison pokr�ci�a g�ow�. Wskaza�a na ekranie przekr�j przez trzydzie�ci kilka warstw dywanu, kt�rych badanie bez odpowiedniego sprz�tu zaj�o sze�� miesi�cy. Zrobi�a przy tym min� do�wiadczonego wyk�adowcy, kt�ry wie, jak domaga� si� od sali nie podziwu, ale rzeczywistej uwagi.

��Pr�bowali�my ju� zlokalizowa� m�zg, �ledz�c przebieg dr�g nerwowych od korzeni w g��b cia�a. Dzi�ki przypadkowo rozmieszczanym odwiertom badawczym i obserwacjom poczynionym przez ekipy dr���ce tunele ustalili�my, �e dochodz� one nie do centralnego m�zgu, lecz do warstwy korzonk�w nerwowych znajduj�cej si� tu� nad doln� powierzchni� dywanu. Nie wrastaj� w ni� przy tym, ale biegn� r�wnolegle wystarczaj�co blisko, �eby przekazywa� impulsy indukcyjnie. Cz�� tej sieci odpowiada�a zapewne za kontrol� mi�ni, przynajmniej jak d�ugo stworzenie to nie osi�gn�o tak gigantycznych rozmiar�w i nie przesta�o wspina� si� na swoich wrog�w, �eby ich zniszczy�. Przypuszczenie, �e ro�liny wzrokowe i mi�nie musz� by� po��czone, wydaje si� naturalne, jako �e wczesne spostrze�enie innego dywanu, kt�ry pr�bowa�by przygnie�� swojego przeciwnika, to warunek podj�cia dzia�a�. W tym wypadku by�oby to prawie odruchowe. Jednak czemu s�u�y wiele innych, obecnych w tej warstwie dr�g nerwowych, tego nie wiemy. Nie s� oznaczane kolorami jak przewody, wszystkie s� takie same, je�li nie liczy� ich grubo�ci, co te� zreszt� nie dziwi, skoro zale�y ona od ilo�ci minera��w pozyskiwanych ze ska�y pod dywanem. Ale wracaj�c do rzeczy: doradza�abym stymulacj� tych nerw�w. Szybko nauczyliby�cie si� wywo�ywa� skurcze mi�ni, a lokalne trz�sienia ziemi nie przeszkadza�yby chyba a� tak bardzo Kontrolerom na powierzchni.

��Dobrze � powiedzia� Conway, zirytowany nieco trafno�ci� uwag Murchison.�� Jednak poszukiwanie m�zgu albo o�rodka produkcyjnego wydaje mi si� ci�gle r�wnie wa�ne i tym te� b�dziemy musieli si� zaj��. Na razie wszak�e czas nam si� ko�czy. Gdzie, twoim zdaniem, najlepiej by�oby szuka�?

Zamy�li�a si�.

��Jedno i drugie mo�e si� mie�ci� w dolinie pod brzuchem tego stworzenia. By�oby w ten spos�b dobrze os�oni�te z boku, a z g�ry chronione ca�ym masywem cielska. Mo�e tam te� absorbuje potrzebne jej sk�adniki mineralne. Takie w�a�nie, do�� rozleg�e zapadlisko znajduje si� trzydzie�ci kilometr�w st�d. Jednak jest jeszcze tuzin innych, podobnych miejsc. Owszem, taki m�zg potrzebowa�by sta�ego dop�ywu substancji od�ywczych i tlenu, poniewa� jednak u tej prawie ro�liny no�nikiem jest nie krew, lecz woda, zapewne nie by�oby problem�w z od�ywianiem nawet tak g��boko ukrytego m�zgu.

Urwa�a na chwil�, t�umi�c z wysi�kiem ziewni�cie.

��To naprawd� ciekawe zagadnienie. Dlaczego si� z nim nie prze�pisz?�� spyta� Conway, nim zd��y�a podj�� w�tek.

��Ju� to zrobi�am � za�mia�a si�. � Nie zauwa�y�e�?

Conway si� u�miechn��.

��A powa�nie m�wi�c, wola�bym wezwa� �mig�owiec, �eby ci� zabra�, nim zejdziemy na d�. Nie mam poj�cia, co mo�e nas tam czeka�, je�li naprawd� znajdziemy to, na co liczymy. Mo�emy trafi� do podziemnego pieca hutniczego albo na parali�uj�ce pole psychicznej emanacji. Rozumiem, �e jeste� bardzo ciekawa tego wszystkiego i �e jest to ciekawo�� czysto zawodowa, ale wola�bym, �eby� si� z nami nie zabiera�a. Naukowa ciekawo�� to pewniejsza droga do piek�a ni� wszystkie inne.

��Z ca�ym szacunkiem, doktorze � powiedzia�a Murchison niemal bez szacunku.�� Gadasz bzdury. Nic nie wskazuje na to, by gdzie� tam, w g��bi, panowa�a wysoka temperatura, a oboje wiemy, �e cho� niekt�rzy obcy potrafi� si� porozumiewa� telepatycznie, zawsze dzieje si� to tylko w obr�bie ich gatunku. Narz�dzia to ca�kiem inna sprawa. W pe�ni poddana my�lom konstrukcja, kt�ra��� Urwa�a, wzi�a g��boki oddech i doko�czy�a cicho: � Wiem, �e jest jeszcze jeden taki pojazd jak ten. I jestem pewna, �e znajdzie si� na Descarcie jaki� oficer, a przy tym d�entelmen, kt�ry zgodzi si� pod��y� za wami.

Harrison westchn�� g�o�no.

��Nie b�d� pan aspo�eczny, doktorze. Jak nie mo�na kogo� pobi�, nale�y si� przy��czy�.

��Poprowadz� troch� � rzek� Conway, podchodz�c do buntu na pok�adzie w jedyny mo�liwy w tych okoliczno�ciach spos�b, czyli ignoruj�c go.�� Jestem g�odny, a teraz pa�ska kolej na dy�ur w kuchni.

��Pomog� panu, poruczniku � zaofiarowa�a si� Murchison.

��Wiesz, doktorze, czasem mam ochot� naplu� ci do talerza � mrukn�� Harrison, przekazuj�c Conwayowi kierowanie pojazdem, i uda� si� do kuchenki.

Kr�tko przed p�noc� dotarli do obszaru, pod kt�rym le�a�a wspomniana przez Murchison dolina, ustawili pojazd dziobem w d� i wwiercili si� w tkank� stworzenia. Murchison wpatrywa�a si� w iluminator, notuj�c od czasu do czasu uwagi na temat dr�g nerwowych przebiegaj�cych w wilgotnym, przypominaj�cym korek ciele dywanu. Nie trafili na �aden �lad typowych naczy� krwiono�nych i w og�le na nic, co sugerowa�oby, �e maj� do czynienia ze zwierz�ciem, nie za� z ro�lin�.

Nagle przebili si� przez strop jaskini �o��dka i sp�yn�li wolno mi�dzy okrytymi p�cherzami kolumnami, kt�re ci�gn�y si� we wszystkich kierunkach, jak daleko si�ga�o �wiat�o reflektor�w. Wiedzieli, �e w g��bi stworzenia s� jeszcze inne komory, nie tak obszerne jak �o��dki i nie bior�ce udzia�u w trawieniu, s�u��ce jedynie do przechowywania wody.

Tu� przed l�dowaniem na dnie Harrison skierowa� pojazd pod k�tem i ustawi� przednie wiert�a na maksymalne obroty. Poczuli �agodne uderzenie i ruszyli w dalsz� drog�. P� godziny p�niej szarpn�o nimi w pasach, a miarowe dudnienie wierte� zmieni�o si� w przeszywaj�cy pisk, kt�ry ucich� dopiero wtedy, gdy Harrison wy��czy� silnik.

��Albo dotarli�my do ska�y, albo ta istota ma bardzo twarde serce � powiedzia�.

Wycofa� nieco pojazd, ustawi� go pod mniejszym k�tem i osiedli g�sienicami na skalistym pod�o�u. Gdy znowu w��czy� �widry, zacz�li dr��y� tunel pod brzuchem stwora. Tkanka wko�o przypomina�a mocno sprasowany i poprzerastany korek. Gdy ujechali kilkaset metr�w, Conway da� znak Harrisonowi, by zatrzyma� pojazd.

��To mi nie wygl�da na kom�rki m�zgowe, ale chyba lepiej b�dzie si� im przyjrze� � powiedzia�.

Zdo�ali zebra� kilka pr�bek i rzuci� okiem na otaczaj�c� ich tkank�, ale wycieczka nie trwa�a d�ugo, gdy� ledwie uszczelnili kombinezony i wyszli na zewn�trz, tunel zacz�� osiada�, a ze �cian pop�yn�a jaka� czarna ciecz, kt�ra niebawem si�gn�a im do kostek. Conway wola� nie bra� jej zbyt du�o do pojazdu, bo dzi�ki pr�bkom pobranym w czasie wierce� wiedzia�, �e wszystko, co znajduje si� na tej g��boko�ci, nieziemsko wr�cz �mierdzi.

W poje�dzie Murchison obejrza�a jedn� z pr�bek, kt�ra wygl�da�a jak zwyk�a ziemska cebula, tyle �e przeci�ta dok�adnie na p�. P�aski sp�d pokrywa�y kr�tkie, przypominaj�ce robaczki wyrostki i rdze�, kt�ry dzieli� si� na wiele mniejszych, a dopiero potem ��czy� si� z sieci� neuronaln�.

��Powiedzia�abym, �e ta istota absorbuje z pod�o�a sk�adniki mineralne oraz przenikaj�c� na d� wod�, a z drugiej strony dostarcza sobie smarowid�a niezb�dnego do przemieszczania si�, gdy okoliczne zasoby zostan� wyczerpane. Jednak nigdzie tutaj nie wida� �lad�w struktury nerwowej, o jak� nam chodzi. Nie ma te� blizn po narz�dziach przedzieraj�cych si� przez tkank�. Obawiam si�, �e musimy spr�bowa� gdzie indziej.

Prawie godzin� zabra�a im droga do nast�pnej doliny, a kolejne trzy w�dr�wka do jeszcze innej. Conway od pocz�tku pow�tpiewa� w sens sprawdzania tego trzeciego miejsca, gdy� jego zdaniem le�a�o nazbyt na uboczu, �eby mie�ci� m�zg. Jednak zaocznie trudno by�o wykluczy�, �e ta istota nie ma wielu m�zg�w albo przynajmniej dodatkowych o�rodk�w nerwowych. Murchison przypomnia�a mu, �e dawne ziemskie dinozaury mia�y dwa m�zgi, chocia� w por�wnaniu z dywanem by�y wr�cz mikroskopijne.

Trzecie miejsce znajdowa�o si� ponadto blisko pierwszego naci�cia operacyjnego.

��Sprawdzenie wszystkich zag��bie� to praca na reszt� �ycia!�� powiedzia� ze z�o�ci� Conway.�� A tyle czasu nie mamy.

Na ekranie ukazuj�cym obraz z g�ry widzia� bledn�ce z wolna niebo, na kt�rym zgromadzi�y si� ju� na wyznaczonych pozycjach kr��owniki Korpusu. Wy��czono reflektory instalacji transfuzyjnych i �ywieniowych. Czasem na ekranie pojawia�a si� twarz Edwardsa, kt�rego przeniesiono na pok�ad Vespasiana jako medycznego oficera ��cznikowego. Mia� za zadanie przek�ada� fachowe polecenia Conwaya na konkretne dzia�ania ci�kich jednostek.

��Jak by�y rozmieszczone wasze pr�bne odwierty?�� spyta� nagle Conway.�� Zawsze w regularnych odst�pach i wszystkie si�ga�y a� do gruntu? By�y takie obszary, gdzie to czarne smarowid�o prawie nie wyst�powa�o? Interesuj� mnie okolice dywanu, kt�re wcale si� nie poruszaj�, gdy� one w�a�nie�

��Rozumiem � przerwa�a mu Murchison.�� To by r�ni�o inteligentny dywan od wszystkich pozosta�ych. Dobra ochrona m�zgu i centr�w produkcyjnych wymaga�aby ich unieruchomienia w konkretnych, dobrze wybranych zag��bieniach. W tej chwili przypominam sobie jedynie tuzin takich odwiert�w, w kt�rych prawie nie wykryli�my smarowid�a, ale sprawdz� mapy. Daj mi par� minut.

��Wiesz, nadal nie jestem zadowolony, �e nie zosta�a� na powierzchni, ale ciesz� si�, �e jeste� ze mn� � mrukn�� Conway.

��Dzi�kuj�. Mia�am nadziej�, �e tak jest.

Pi�� minut p�niej wiedzia�a ju� wszystko, co trzeba.

��Chodzi�o o t� dolin� otoczon� niskimi g�rami.�� Pokaza�a na mapie.�� Zwiad powietrzny wykaza�, �e jest niezwykle bogata w rozmaite minera�y, ale to samo mo�na powiedzie� o ca�ym �rodku kontynentu. Nasze odwierty by�y do�� rozrzucone, mogli�my wi�c omin�� m�zg, ale jestem prawie pewna, �e tam w�a�nie si� znajduje.

Conway pokiwa� g�ow� i spojrza� na Harrisona.

��To nasz nast�pny cel. Ale jest za daleko, by�my jechali tam o w�asnych si�ach. Prosz� wyprowadzi� pojazd na powierzchni� i wezwa� �mig�owiec transportowy, �eby nas tam przeni�s�. Po drodze za� prosz� zbli�y� si� mo�liwie najbardziej do gardzieli numer czterdzie�ci trzy i linii ci�cia, �ebym m�g� si� przekona�, jak pacjent reaguje na pocz�tku operacji. Mo�liwe, �e ma jakie� mechanizmy obronne uaktywniane w razie rozleg�ych zranie�. � Nagle pomy�la� ca�kiem o czym innym i humor mu si� popsu�. � Cholera, trzeba by�o od pocz�tku zaj�� si� narz�dziami, a nie toczkami. Wtedy nie wzi�liby�my �leukocyt�w� za istoty inteligentne. Zmarnowa�em mn�stwo czasu.

��Teraz ju� go nie marnujemy � powiedzia� Harrison, wskazuj�c na ekran.

Na dobre czy na z�e, operacja ju� si� zacz�a.

Na g��wnym ekranie wida� by�o ci�kie kr��owniki w szyku torowym pod��aj�ce w �lad za jednostk� flagow� wzd�u� linii ci�cia. Grzechotki wcina�y si� w tkank�, a operatorzy p� si�owych utrzymywali brzegi rany rozwarte, aby nast�pny okr�t w szyku m�g� si�gn�� g��biej. Wszystkie kr��owniki klasy �cesarskiej� mog�y bardzo dok�adnie razi� rozmaitymi typami uzbrojenia. Potrafi�y r�wnie dobrze spacyfikowa� b�lem z�b�w zamieszki na kilku s�siaduj�cych ze sob� ulicach i unicestwi� w atomowym ogniu ca�y kontynent. Jednak Korpus Kontroli nie dopuszcza� zwykle do sytuacji, w kt�rych musia�by si�ga� po bro� masowej zag�ady � raczej chowa� j� w zanadrzu jako pot�ny straszak. Podobnie jak wszyscy policjanci, tak i rami� sprawiedliwo�ci Federacji dobrze wiedzia�o, �e trzymany w odwodzie argument si�y ma wi�ksz� moc ni� taki, kt�rego u�ywa si� na co dzie�. Wszak�e najefektywniejsz� i najbardziej uniwersaln� broni� na pok�adach kr��ownik�w by�y grzechotki, kt�re sprawdza�y si� zar�wno jako miecz, jak i jako lemiesz.

Rozw�j system�w sztucznego ci��enia, kt�re chroni�y za�ogi jednostek Federacji przed skutkami wielkich przeci��e�, zaowocowa� te� innymi wynalazkami, jak ekrany meteorytowe czy wielkie ekrany no�ne, kt�re pozwala�y statkom kosmicznym � o ile te dysponowa�y wystarczaj�cym zapasem mocy � szybowa� w atmosferze planet na podobie�stwo dawnych samolot�w. Dzi�ki tej samej zasadzie powsta�y te� grzechotki, bro� na zmian� przyci�gaj�ca i odpychaj�ca dany obiekt z si�� do stu g i zmieniaj�cym si� kilkana�cie razy na minut� wektorem.

Okr�ty Korpusu bardzo rzadko wykorzystywa�y ten or� w boju. Zazwyczaj oficerowie uzbrojenia kierowali grzechotki na rozleg�e po�acie l�du, kt�re mia�y by� oczyszczone i zrekultywowane na u�ytek nowych kolonii. Najlepsze efekty osi�gano przy u�yciu skupionej wi�zki, jednak nawet rozproszone pole potrafi�o by� gro�ne, szczeg�lnie dla ma�ych cel�w, takich jak jednostki zwiadowcze. Zamiast oddziera� p�yty poszycia czy rozbija� w drobny mak konkretne podzespo�y okr�tu, wprawia�y w wibracje ca�y jego kad�ub, co z regu�y mia�o fatalne skutki dla za�ogi.

Jednak podczas tej operacji wi�zki mia�y by� bardzo skupione, a ich celno�� i zasi�g okre�lano w centymetrach.

Nie by�o to specjalnie widowiskowe. Ka�dy z kr��ownik�w operowa� trzema bateriami grzechotek, ale wektor ich dzia�ania zmienia� si� z tak� cz�stotliwo�ci�, �e grunt zdawa� si� w og�le nie porusza�. Dobrze widoczna by�a dopiero dzia�alno�� le��cych mi�dzy bateriami modu��w p�, kt�re odci�ga�y odci�ty p�at i utrzymywa�y go w tej pozycji, aby nast�pny okr�t m�g� pog��bi� ci�cie. Manewr mia� by� powtarzany, a� d�uga na kilka kilometr�w rana si�gnie skalnego pod�o�a. Wtedy czekaj�ce na orbicie zgrupowania mia�y poszerzy� w�w�z na tyle, �eby sta� si� barier� dla infekcji trawi�cej tkank�.

Conway s�ysza� ponadto meldunki oficer�w uzbrojenia, kt�rych � zdawa�o si� � by�y ca�e setki. Wszyscy m�wili w�a�ciwie to samo, i to najszybciej, jak potrafili. Co pewien czas w��cza� si� jeszcze jeden g�os, kt�ry chwilami korygowa� co�, niekiedy chwali�, a innym razem pomaga�. By� to g�os niemal�e boga, czyli g��wnodowodz�cego floty Sektora Dwunastego, komandora Dermoda. Mia� on pod swoimi rozkazami z g�r� trzy tysi�ce wi�kszych jednostek i liczne statki zaopatrzenia i ��czno�ci oraz linie produkcyjne i bazy remontowe. By� tym samym odpowiedzialny za setki tysi�cy obsadzaj�cych je istot rozmaitych ras.

Gdyby operacja posz�a �le, Conway z pewno�ci� nie m�g�by wini� za to pomocnik�w.

Zacz�� nawet po cichu odczuwa� zadowolenie z przebiegu dzia�a� kt�re jednak przetrwa�o oko�o dziesi�ciu minut. W tym czasie ci�cie doprowadzono do tunelu numer czterdzie�ci trzy, gdzie od chwili przebywali. Conway widzia� ju� wewn�trzn� stron� zapory z grubego, karbowanego tworzywa, kt�ra nadmuchana do ci�nienia pi��dziesi�ciu kilogram�w na centymetr kwadratowy, zatyka�a przew�d niczym wielki serdelek. By�o to konieczne, by zapobiec katastrofalnej utracie p�yn�w, kt�ra spowolni�aby proces zdrowienia, a woda, kt�ra zast�powa�a w organizmie dywanu krew, nie by�a zdolna do krzepni�cia.

Obok zapory pe�ni�o stra� dw�ch Kontroler�w i jeden Melfianin. Co� wyra�nie ich poruszy�o, ale �leukocyty� za bardzo przes�ania�y widok, aby Conway zdo�a� ustali�, co to takiego. Na ekranie widzia�, jak tunel zosta� przeci�ty i wyla�o si� z niego kilka tysi�cy litr�w wody, kt�ra znalaz�a si� mi�dzy czopem a miejscem operacji. Dla pacjenta by�a to ledwie kropla. Zdalnie kierowany lancet przesun�� si� dalej, pole za� przytrzyma�o kraw�dzie pog��bianej i poszerzanej rany. Ma�e �adunki wybuchowe zawali�y jednocze�nie pusty ju� odcinek tunelu, dodatkowo go zatykaj�c. Na oko wszystko przebiega�o zgodnie z planem, lecz nag�e jedno ze �wiate�ek na pulpicie zamigota�o alarmuj�co, a na ekranie pojawi�o si� oblicze majora Edwardsa.

��Narz�dzia atakuj� barier� w tunelu czterdziestym trzecim � oznajmi� bez wst�p�w.

��Ale to niemo�liwe!�� krzykn�a Murchison takim tonem, jakby w�a�nie z�apa�a przyjaciela na oszukiwaniu przy kartach.�� Pacjent nigdy nie przeszkadza� w operacjach wewn�trz cia�a, gdzie nie ma ro�lin daj�cych szans�, by cokolwiek zobaczy�, gdzie nie ma �wiat�a. A czop nie jest nawet z metalu. Na powierzchni narz�dzia nigdy nie rusza�y czegokolwiek z plastiku.

��Ludzi za� atakuj� tylko dlatego, �e ci zdradzaj� swe po�o�enie, pr�buj�c przej�� nad nimi kontrol� � doda� szybko Conway.�� Majorze, prosz� natychmiast ewakuowa� ludzi z zapory szybem zaopatrzeniowym. Nie mog� si� z nimi skontaktowa� bezpo�rednio. Cokolwiek si� tam dzieje, niech staraj� si� nie my�le�

Urwa�, gdy czop przed nimi eksplodowa� nagle mas� b�belk�w powietrza, kt�ra run�a ku pojazdowi i ograniczy�a widoczno�� do zera.

��Doktorze, zapora posz�a!�� krzykn�� major, zerkaj�c gdzie� w bok.�� Wymywa wszystko, co by�o w �rodku. Harrison, wkop maszyn� w pod�o�e!

Jednak porucznik nie m�g� wiele zrobi�, gdy� r�wnie� niczego nie widzia�. Uruchomi� g�sienice na wstecznym biegu, ale unosz�cy ich pr�d by� tak silny, �e prawie nie dotyka�y dna tunelu. Wy��czy� te� reflektory, gdy� blask odbity od p�cherzyk�w powietrza tylko o�lepia�. Wtedy ujrzeli przed sob� odleg��, ale coraz wi�ksz� plam� �wiat�a�

��Edwards, wy��cz grzechotki!

Kilka sekund p�niej szybowali wraz z ca�ym wodospadem w bezdenn�, jak im si� zdawa�o, rozpadlin�. Wehiku� nie rozpad� si� na kawa�ki, a i pasa�erowie nie zmienili si� w d�em truskawkowy, co znaczy�o, �e Edwards zd��y� w por� przekaza� rozkaz. Gdy po trwaj�cym pozornie ca�� wieczno�� spadaniu wyl�dowali wreszcie na dole, dwa ekrany implodowa�y od razu widowiskowo, a wype�niaj�ca w�w�z woda, kt�ra z�agodzi�a ich upadek, zacz�a miota� pojazdem, nios�c go coraz dalej.

��Wszyscy zdrowi?�� spyta� Conway.

��Ca�a jestem w siniakach i wzorkach od pas�w � j�kn�a Murchison, rozlu�niaj�c nieco uprz��.

��Chcia�bym to zobaczy� � mrukn�� ura�onym tonem Harrison.

��Najpierw przyjrzyjmy si� pacjentowi � stwierdzi� uspokojony, ale i zirytowany nieco Conway.

Ostatni sprawny ekran przekazywa� obraz z jednego ze �mig�owc�w kr���cych nad rozpadlin�. Ci�kie kr��owniki odsun�y si� na wi�ksz� odleg�o��, �eby zrobi� miejsce �mig�owcom ratunkowym i obserwacyjnym, kt�re zlecia�y si� ju� ca�� pobrz�kuj�c� chmar�. Z tunelu wylewa�y si� co minut� tysi�ce litr�w wody nios�cej �leukocyty�, ryby farmerskie, nie strawione resztki pokarmu i wiele stworze� �yj�cych we wn�trzu dywanu. Wszystko to wype�nia�o z wolna dno rozpadliny. Conway czym pr�dzej nawi�za� ��czno�� z Edwardsem.

��Jeste�my bezpieczni � oznajmi�, nim tamten zd��y� si� odezwa�. � Co za ba�agan! Je�li nie zdo�amy powstrzyma� wyp�ywu, �o��dek opadnie i zabijemy pacjenta, zamiast go wyleczy�. Cholera, dlaczego te bydl�ta nie maj� �adnego mechanizmu, kt�ry chroni�by je przed skutkami wielkich uraz�w?! Jakiego� wpustu czy czego� w tym rodzaju. Nie s�dzi�em, �e dojdzie do podobnego wypadku��� Przy�apa� si� na tym, �e zaczyna si� usprawiedliwia�, miast ratowa�, co si� da, i umilk�. � Potrzebuj� rady � odezwa� si� po chwili.�� Macie tam pod r�k� jakiego� specjalist� od taktycznej broni bliskiego zasi�gu?

��Oczywi�cie � odpar� Edwards i kilka chwil p�niej w g�o�niku rozleg� si� nowy g�os: � M�wi major Holroyd z centrali ogniowej Vespasiana. Czym mog� panu s�u�y�, doktorze?

Mam nadziej�, �e czym� konkretnym, pomy�la� Conway i natychmiast stre�ci� problem.

Pacjent m�g� wykrwawi� si� na stole operacyjnym, musieli wi�c jak najszybciej podj�� odpowiednie dzia�anie. Je�li tego nie zrobi�, rezultat b�dzie taki sam jak w ka�dym innym przypadku, niezale�nie od tego, czy pacjent by� ma�y czy du�y i czy w jego �y�ach kr��y�a zwyk�a krew, p�ynny metal, jak u TLTU z pi�tej planety s�o�ca Threcald, czy te� niezbyt czysta woda. Podobne zdarzenie zawsze prowadzi�o do spadku ci�nienia t�tniczego i grozi�o g��bokim wstrz�sem, a nast�pnie parali�em mi�ni i �mierci�.

W normalnych okoliczno�ciach hamowano utrat� krwi przez podwi�zanie uszkodzonego naczynia, jednak tutaj naczyniem by� tunel biegn�cy w litej tkance, zatem nie mo�na go by�o ani podwi�za�, ani zacisn��. Conway uwa�a�, �e pom�c mo�e jedynie spowodowanie rozleg�ego zawa�u stropu tunelu.

��Pociski bliskiego zasi�gu TR-7 � odpar� natychmiast oficer.�� Czyste aerodynamicznie, wejd� wi�c bez problemu w tunel nawet pod pr�d. Je�li nie napotkaj� twardych przeszk�d, zdo�aj� go spenetrowa�

��Nie � przerwa� mu Conway.�� Obawiam si� wywo�anej eksplozj� fali ci�nieniowej, kt�ra si�gn�aby g��boko w trzewia i zabi�a wiele ryb, �leukocyt�w� oraz wra�liwych ro�linnych symbiont�w. Musimy zaczopowa� tunel jak najbli�ej ci�cia, by ograniczy� zniszczenia tylko do tego obszaru.

��Zatem przeciwpancerne B-22 � rzek� bez zastanowienia Holroyd.�� Bez problemu wejd� na pi��dziesi�t metr�w w tkank�. Proponuj� wystrzeli� jednocze�nie trzy pociski, kt�re uderz� nad tunelem w jednej linii, �eby zawa� wytrzyma� tak bezpo�rednie ci�nienie wody, jak i jej parcie na okoliczn� tkank�.

��Teraz m�wi pan rozs�dnie � stwierdzi� Conway.

Mo�liwo�ci oficera ogniowego Vespasiana nie ko�czy�y si� na gadaniu. Kilka minut p�niej kr��ownik zszed� nad rozpadlin�. Conway nie widzia� samych pocisk�w, gdy� przypomnia� sobie, �e musi sprawdzi�, jak daleko zmy�o ich od miejsca zdarzenia i czy na pewno nie grozi im pogrzebanie pod zwa�ami szcz�tk�w; Okaza�o si�, �e naprawd� s� bezpieczni. Pierwszym zwiastunem zmian by�o os�abni�cie strumienia wody, kt�ry w dodatku zrobi� si� bardzo b�otnisty. Potem zmala� jeszcze bardziej, a w ko�cu znikn��. Jednak kilka minut p�niej w wylocie tunelu pojawi�y si� wielkie grudy g�stego osadu i nagle ca�a okolica tunelu wzd�a si� i odpad�a od �ciany rozpadliny.

Teraz wylot mia� sze�� razy wi�ksz� �rednic�, pacjent za� wykrwawia� si� w tym samym tempie co wcze�niej.

��Przykro mi, doktorze � odezwa� si� Holroyd.�� Mam powt�rzy� ostrza� z g��bsz� penetracj�?

��Nie, chwil�.

Conway gor�czkowo szuka� jakiego� pomys�u. Pami�ta�, �e to nie prace in�ynieryjne, ale operacja chirurgiczna, jednak ci�gle trudno mu by�o w to uwierzy�. Rozmiary pacjenta przerasta�y mo�liwo�ci wyobra�ni. Gdyby chodzi�o o Ziemianina, nawet bez instrument�w i lek�w wiedzia�by, co robi�. Sprawdzi� miejsce zranienia, za�o�y� opask� uciskow�� W�a�nie!

��Holroyd! Daj pan jeszcze trzy pociski tak samo jak wcze�niej, ale zanim je wystrzelisz, ustawcie ile tylko si� da p�l odpychaj�cych na wylot tunelu, dobrze? Niech napieraj� w miar� mo�no�ci nie pionowo, lecz prosto na �cian� rozpadliny, tak by ci�ar waszego statku docisn�� materia� wyrwany przez pociski.

��Da si� zrobi�, doktorze.

Ustawienie przyrz�d�w zaj�o nieca�e pi�tna�cie minut. Vespasian odda� kolejn� salw� i wszystko przebieg�o tak samo, tym razem wszak�e kaskada nie pojawi�a si�. Wylot tunelu znikn��, a na jego miejscu powsta�o p�ytkie, okr�g�e zapadlisko wygniecione prawoburtowymi emiterami pola kr��ownika. Owszem, woda s�czy�a si� ma�ymi strumykami, jak d�ugo jednak okr�t pozostawa� na pozycji, nie mog�a przedrze� si� przez rumowisko. Tunelem zaopatrzeniowym dostarczano tymczasem na d� now� plastikow� zapor�.

Nagle na ekranie pojawi�o si� pokryte zmarszczkami, ale o�ywione oblicze kogo� w zielonym mundurze z budz�cymi szacunek pagonami. By� to sam dow�dca floty.

��Doktorze Conway, moja jednostka flagowa wykonywa�a ju� r�ne dziwne zadania, ale �eby kaza� jej robi� za opask� uciskow��

��Przepraszam, sir, ale nie widzia�em innego sposobu, by opanowa� sytuacj�. Jednak teraz, je�li mo�na, chcia�bym prosi� o przeniesienie naszego wehiku�u w miejsce o nast�puj�cych koordynatach��� Urwa�, gdy� Harrison zamacha� gwa�townie r�kami.

��Nie ten pojazd � rzek� cicho.�� Popro� go, �eby podstawi� ten drugi. Niech ju� czeka, gdy nas st�d wyci�gn�.

Trzy godziny p�niej siedzieli w zapasowym wehikule podwieszonym pod ci�kim �mig�owcem transportowym i lecieli ku okolicy, w kt�rej mieli nadziej� znale�� m�zg dywanu albo te� lini� produkcyjn� narz�dzi. Przelot da� im okazj� do zastanowienia si� nad istot� wielkiego pacjenta.

Byli ju� przekonani, �e wyewoluowa� on z mobilnej ro�liny przypominaj�cej warzywo. Takie istoty zawsze by�y wielkie i wszystko�erne, a gdy zaczyna�y wie�� samotniczy tryb �ycia, rozrasta�y si� jeszcze bardziej, ich liczba za� spada�a. Nic nie wskazywa�o na to, aby dywany mog�y si� rozmna�a�, zapewne wi�c �y�y w takiej postaci od niepami�tnych czas�w i ros�y, a wi�ksze osobniki zabija�y mniejsze. Ich pacjent by� najwi�kszym, najstarszym, najsilniejszym i najm�drzejszym ze wszystkich dywan�w na Drambo. Od wielu tysi�cy lat sam zamieszkiwa� ca�y kontynent i nie musia� si� nigdzie przemieszcza�, zatem ponownie, tak jak jego dalecy przodkowie, zapu�ci� korzenie.

Jednak nie by� to przyk�ad degeneracji. Sko�czywszy z konieczno�ci z kanibalizmem, dywan odkry� metody kontrolowania w�asnego wzrostu i takiej modyfikacji metabolizmu, kt�ra pozwoli�a mu produkowa� narz�dzia do wydobywania minera��w potrzebnych uk�adowi nerwowemu oraz penetrowania powierzchni. Ryby farmerskie by�y zapewne pierwotnie zdobycz�, kt�ra � jak si� okaza�o � mog�a przetrwa� w �o��dkach dywan�w niczym legendarny Jonasz. Potem za� zasadzi�y jeszcze las z�b�w maj�cych chroni� je same oraz nosiciela. Sk�d wzi�y si� �leukocyty�, nie by�o jasne, ale toczki widywa�y mniejsze i stoj�ce ni�ej ewolucyjnie stworzenia, kt�re mog�y by� przodkami meduz.

��Zastanawiaj�c si� nad naszym pacjentem, nie mo�emy ani na chwil� zapomina� o jednym: ta istota nie do��, �e jest �lepa, g�ucha i op�niona w rozwoju, to jeszcze najpewniej nigdy nie zamieni�a s�owa z innym przedstawicielem swojego gatunku � zauwa�y� Conway powa�nym tonem.�� Problem zatem le�y nie tylko w nauczeniu si� obcego j�zyka, ale i w znalezieniu sposobu skomunikowania si� z istot�, w kt�rej s�owniku nie ma s�owa �komunikacja�.

��Je�li pr�bujesz doda� mi otuchy, to na razie ci si� nie udaje � powiedzia�a Murchison.

Conway wbi� wzrok w przestrze� przed nimi, g��wnie po to, aby nie patrze� na rze� widoczn� na ekranach transmituj�cych walki wok� instalacji transfuzyjnych i �ywieniowych. Narz�dzia atakowa�y coraz zajadlej i Korpus ponosi� ci�kie straty.

��Obszar, w kt�rym mo�e znajdowa� si� m�zg, jest zbyt rozleg�y, �eby szybko go przeszuka�, ale je�li si� nie myl�, to gdzie� tam w�a�nie wyl�dowa� po raz pierwszy Descartes � rzek� nagle.�� Narz�dzia dotar�y do mego bardzo szybko, mo�e wi�c spr�bowaliby�my prze�ledzi� trop, kt�rym pod��y�y? Zosta�a przecie� blizna�

��Zgadza si�! � zawo�a�a Murchison.

Harrison bez rozkazu przekaza� nowe koordynaty za�odze �mig�owca. Kilka minut p�niej byli ju� na dole, a wiert�a wnika�y ha�a�liwie w cia�o pacjenta.

W zag��bieniu pozosta�ym po l�dowaniu Descartes�a nie znale�li wyci�tej z tkanki platformy, ale co� na kszta�t lejkowatego czopu, kt�ry zw�a� si� do�� szybko w cienki prawie jak w�os kana�. Kana� ten skr�ca� niemal natychmiast w kierunku, gdzie by� mo�e mie�ci� si� m�zg.

��Statek nie zosta�by wci�gni�ty g��boko � powiedzia�a Murchison.�� Wida� chodzi�o tylko o to, �eby narz�dzia mog�y mie� dost�p do ca�ego kad�uba bez opuszczania �rodowiska dywanu. Ale zauwa�yli�cie, �e cho� musia�y ci�� tkank� z du�� szybko�ci�, bardzo starannie omija�y wszystkie nerwy, kt�re przekazywa�y im instrukcje�?

��Przy obecnym tempie schodzenia za dwadzie�cia minut b�dziemy przy pod�o�u � wtr�ci� Harrison.�� Sonar podaje, �e pod nami s� jakie� jaskinie albo g��bokie studnie.

Zanim jednak kt�rekolwiek zd��y�o odpowiedzie�, na g��wnym ekranie pojawi�a si� twarz Edwardsa.

��Doktorze, pu�ci�y bariery w tunelach trzydziestym �smym i czterdziestym pierwszym. Utrzymujemy obecnie nacisk w osiemnastym, dwudziestym sz�stym i czterdziestym trzecim, ale�

��Zastosowa� wsz�dzie t� sam� procedur� � rzuci� Conway.

Co� hukn�o na zewn�trz i zacz�o skroba� kad�ub wehiku�u. Ha�as narasta� z minuty na minut�.

��Narz�dzia, doktorze � oznajmi� Harrison, nie patrz�c nawet na ekrany.�� Dziesi�tki narz�dzi. W tych warunkach nie mog� nabra� wystarczaj�cego impetu, by przebi� dodatkowe opancerzenie. Nie wiem jednak, jak b�dzie z os�on� anteny.

Nim Conway zd��y� zapyta� dlaczego, Murchison odwr�ci�a si� od iluminatora.

��Zgubi�am �lad � powiedzia�a.�� Ta okolica to niemal wy��cznie tkanka bliznowata. Od dawna musi tu panowa� olbrzymi ruch.

Boczne ekrany ukazywa�y rozmieszczenie jednostek, urz�dze�, wyposa�enia odka�aj�cego i zamieszanie panuj�ce wok� instalacji. Na g��wnym ekranie Conway dojrza� za� nagle, jak Vespasian schodzi niespodziewanie z pozycji nad za�lepionym tunelem i wiruj�c, zaczyna spada� na ziemi�. Po manewrach mo�na si� by�o domy�li�, �e jego pilot desperacko walczy, �eby nie dopu�ci� do przewr�cenia si� kr��ownika.

Przy nast�pnym obrocie Conway zauwa�y�, �e kad�ub wok� jednego z czterech emiter�w wi�zki zosta� zmia�d�ony, jakby uderzy�a we� gigantyczna pi��. Domy�li� si� natychmiast, �e ten w�a�nie emiter musia� podtrzymywa� zawa� w tunelu czterdziestym trzecim. Ju� chcia� zamkn�� oczy, �eby nie patrze�, jak kr��ownik wbija si� w grunt, ale pilotowi uda�o si� wreszcie zahamowa� ruch obrotowy, a ro�linno�� w dole zosta�a wprasowana w pod�o�e polami emitowanymi przez trzy pozosta�e modu�y.

Vespasian wyl�dowa� do�� ci�ko, lecz bez katastrofalnych skutk�w. Inny kr��ownik przesun�� si� zaraz na jego pozycj�, a �mig�owce ruszy�y czym pr�dzej, aby udzieli� pomocy za�odze uszkodzonej jednostki. Dotar�y do celu r�wnocze�nie z ca�� grup� narz�dzi, kt�re ani my�la�y pomaga�.

Na ekranie pojawi�o si� oblicze Dermoda.

��Doktorze Conway, zdarza�o mi si� ju� dowodzi� jednostkami, kt�re doznawa�y ci�kich uszkodze�, ale mimo to za ka�dym razem stwierdzam, �e do tego akurat nie mo�na si� przyzwyczai� � powiedzia� g�osem, w kt�rym pobrzmiewa�a lodowata furia.�� Wypadek spowodowa�a pr�ba wsparcia ca�ego praktycznie ci�aru jednostki na jednej tylko, mocno skupionej wi�zce. Konstrukcja kad�uba podda�a si� i o ma�y w�os by�my si� rozbili.�� Po jakim� czasie uspokoi� si� nieco, ale nie oznacza�o to wcale lepszych wie�ci.�� Owszem, mo�emy zak�ada� opaski uciskowe na ka�dy tunel, a poniewa� narz�dzia atakuj� wszystkie chyba bariery, niebawem b�dziemy do tego zapewne zmuszeni. Mog� wi�c albo nakaza� zmodyfikowanie moich jednostek, albo wyznaczy� plan dy�ur�w nad zawa�ami i sprawdza� potem dok�adnie stan zm�czenia materia�u, �eby nie dosz�o do kolejnego wypadku. Niemniej uprzedzam, �e oznacza to powa�ne spowolnienie prac, gdy� cz�� okr�t�w b�dzie zaj�ta czym� ca�kiem nieproduktywnym. Ponadto, im dalej p�jdziemy z ci�ciem, tym wi�cej tuneli b�dziemy musieli chroni�. W ten spos�b do�� szybko spotkamy si� z problemami logistycznymi nie do pokonania. Ju� teraz liczba ofiar i straty w sprz�cie powoduj�, �e niewiele to si� r�ni dla nas od prawdziwej bitwy. Je�li za� skutkiem mia�oby by� wy��cznie zaspokojenie pa�skiej lekarskiej ciekawo�ci oraz ambicji ekip kontaktowych, to proponuj� ju� teraz wstrzyma� ca�� operacj�. Jestem bardziej policjantem ni� �o�nierzem, co zreszt� dotyczy niemal wszystkich Kontroler�w Federacji, i nie uwa�am wojaczki za chwalebne zaj�cie�

Wehiku� zako�ysa� si� i przez moment Conway czu� si� tak, jakby lecia�, co w tym otoczeniu nie powinno by� mo�liwe. Chwil� p�niej rozleg� si� �omot. Pojazd wyl�dowa� na skalnym pod�o�u, przetoczy� si� dwa razy i znowu spr�bowa� ruszy�, ale zacz�� si� tylko kr�ci� w k�ko. Ha�as powodowany przez atakuj�ce narz�dzia zacz�� wr�cz og�usza�. Prawie nie pozwala� zebra� my�li.

Na czole dow�dcy floty pojawi�y si� dwie dodatkowe zmarszczki.

��Jakie� k�opoty, doktorze?

Conway pokiwa� g�ow�.

��Nie spodziewa�em si�, �e bariery te� b�d� atakowane, ale teraz rozumiem, �e pacjent po prostu usi�uje si� broni� wsz�dzie tam, gdzie wed�ug niego najbardziej ingerujemy w jego funkcje �yciowe. Domy�lam si� te�, �e potrafi odczuwa� nie tylko to, co si� dzieje na powierzchni. Owszem, jest �lepy i g�uchy i my�li powoli, lecz najwyra�niej potrafi lokalizowa� swoje odczucia w trzech wymiarach. Ro�liny i ich korzonki nerwowe przekazuj� og�lne bod�ce dotykowe, a szczeg�owym ich opisem zajmuj� si� narz�dzia, kt�re s� bardzo czu�e. Na tyle czu�e, �e potrafi� przeanalizowa� ruch powietrza op�ywaj�cego skrzyd�a szybowca i odtworzy� najkorzystniejszy ich kszta�t. Nasz pacjent uczy si� bardzo szybko, a m�j pomys� z szybowcem kosztowa� nas ju� wiele ofiar. Szkoda, �e�

��Doktorze Conway � przerwa� mu zdecydowanie dow�dca floty � nie mam czasu na wys�uchiwanie usprawiedliwie� ani wyk�adu na temat, kt�ry dobrze ju� znam. Sytuacja medyczna i taktyczna jest z�a. Potrzebuj� rady.

Conway potrz�sn�� gwa�townie g�ow�. Mia� wra�enie, �e za�wita�a mu w�a�nie jaka� nader istotna my�l, ale nie wiedzia� jeszcze jaka. Musia� zastanowi� si� chwil� spokojnie, �eby j� chwyci�.

��Percepcja naszego pacjenta ogranicza si� do dotyku. Jak dot�d nawi�zali�my z nim kontakt jedynie za po�rednictwem narz�dzi, kt�re s� przed�u�eniem jego zmys�u dotyku wewn�trz cia�a i poza nim. Nasze mo�liwo�ci przejmowania nad nimi kontroli s� z jednej strony wi�ksze, z drugiej wszak�e bardziej ograniczone odleg�o�ci�. Sytuacja przypomina obecnie dialog dw�ch szermierzy, kt�rzy przekazuj� sobie wszystko za po�rednictwem czubka szpady��� Urwa� nagle, ujrzawszy, �e przemawia do pustego ekranu. Na wszystkich trzech monitorach pada� �nieg.

��Tego si� obawia�em, doktorze!�� krzykn�� Harrison.�� Wzmocnili�my opancerzenie kad�uba, ale os�ona anteny musia�a by� z plastiku, bo inna nie przepuszcza�aby fal radiowych. Narz�dzia znalaz�y nasz s�aby punkt. Teraz te� jeste�my �lepi i g�usi, a na dodatek brakuje nam jednej nogi, bo lewa g�sienica nie dzia�a.

Wehiku� zatrzyma� si� na skalnej p�ce wielkiej jaskini, kt�rej dno bieg�o przy kraw�dziach stromo ku brzuchowi dywanu. Wsz�dzie zwiesza�y si� tysi�ce korzonk�w, kt�re ��czy�y si� dziesi�tkami w coraz grubsze przewody, a� powstawa�y z nich solidne, srebrzyste liny p�o��ce si� ca�� g�stw� po dnie, �cianach i stropie i znikaj�ce nast�pnie gdzie� w g��bi. Na ka�dej z tych lin wida� by�o przynajmniej jedno zgrubienie przypominaj�ce li�� z pogniecionej aluminiowej folii. Bardziej rozwini�te zgrubienia dr�a�y i pr�bowa�y nieustannie przyjmowa� kszta�t narz�dzi, kt�re atakowa�y pojazd.

��To jedno z centr�w produkcyjnych � powiedzia�a Murchison, omiataj�c jaskini� szperaczem.�� Albo raczej hodowlanych, bo nie wiem ci�gle do ko�ca, czy dywan jest bardziej zwierz�ciem czy ro�lin�. Uk�ad nerwowy jest tu wyra�nie rozbudowany, wi�c to zapewne tak�e cz�� m�zgu. I bardzo wra�liwy. Widzicie, jak starannie narz�dzia omijaj� podczas atak�w te srebrne liny?

��Skorzystamy z tego � oznajmi� Conway i spojrza� na Harrisona.�� Mo�esz na jednej g�sienicy przeprowadzi� pojazd pod t� �cian� z linami, ale tak, �eby nie przerwa� �adnej z le��cych na dnie?

Zniszczenia poczynione w takim miejscu mog�yby powa�nie zaszkodzi� pacjentowi.

Porucznik skin�� g�ow� i rozko�ysawszy wehiku� na jednej g�sienicy, przytuli� go niemal do wskazanej �ciany. Chronieni z g�ry przez delikatne liny, z do�u i z prawej przez ska��, atakowani byli ju� teraz jedynie od lewej burty. Znowu mogli my�le�, lecz Harrison zaznaczy� od razu tonem przeprosin, �e na jednej g�sienicy nie uda im si� st�d wydosta�, bez ��czno�ci nie maj� jak wezwa� pomocy, powietrza za� wystarczy im na czterna�cie godzin, a potem b�d� mogli jeszcze posiedzie� troch� w skafandrach.

��No to w��my je od razu i wyjd�my na zewn�trz � zaproponowa� Conway.�� Ustawimy si� na obu ko�cach pojazdu, tu� pod linami i plecami do �ciany. W ten spos�b b�dziemy musieli kontrolowa� narz�dzia tylko z jednej strony. Gdyby kt�re� usi�owa�o przebi� si� przez ska�� za nami, us�yszymy je. Nie zdo�a nas zaskoczy�. Ja stan� po�rodku kad�uba, na tyle daleko od was, �eby wasze my�li nie przeszkadza�y mi w zbo�nym dziele, gdy b�d� usi�owa� przej�� kontrol� nad narz�dziami�

��Poznaj� ten przebieg�y b�ysk w oku � mrukn�a Murchison do Harrisona, uszczelniaj�c he�m.�� Nasz doktor dozna� ol�nienia i zamierza porozmawia� z pacjentem.

��Jak?�� spyta� oschle porucznik.

��Nazwa�bym to tr�jwymiarowym brajlem � odpowiedzia� Conway z u�miechem, kt�ry mia� �wiadczy�, �e chirurg dobrze wie, co robi. W rzeczywisto�ci nie by� wcale zbytnio pewny swego.

W paru s�owach wyja�ni�, na co liczy, i kilka minut p�niej byli ju� na zewn�trz. Conway usiad� plecami do lewej g�sienicy, kt�ra zatrzyma�a si� metr czy dwa od wype�nionego wod� zag��bienia. Po�rodku jeziorka wida� by�o studni�, w kt�rej liny albo i inna jeszcze, pozyskuj�ca rud� ze ska�y ro�linno�ci wrasta�a w pod�o�e. Z jednej strony mia� grup� siedmiu lub o�miu po��czonych narz�dzi pr�buj�cych wsp�lnie zgnie�� kad�ub pojazdu. Z cz�ciowym powodzeniem zreszt�, bo kilka spaw�w pancerza ju� pu�ci�o. Conway wyobrazi� sobie przerw� w obejmuj�cej kad�ub ta�mie, stoczy� narz�dzia w zag��bienie i natychmiast zabra� si� do pracy.

Nie pr�bowa� specjalnie chroni� si� przed atakami. Zamierza� skoncentrowa� ca�kowicie my�li na jednym kszta�cie, maj�c nadziej�, �e wszystkie narz�dzia, kt�re znajd� si� w polu jego wp�ywu, od razu podporz�dkuj� si� my�li przewodniej i strac� ostre kraw�dzie i szpikulce.

Nadanie obiektom po��danego kszta�tu by�o proste. Po paru minutach w wodzie przed nim le�a� wielki, srebrzysty kawa� rozwa�kowanego ciasta, miniaturowy model samego pacjenta. Jednak wymy�lenie ust, gardzieli i �o��dk�w by�o ju� znacznie trudniejsze. Jeszcze gorzej sz�o wprawianie modelu w ruch, tak by �o��dki kurczy�y si� i rozkurcza�y, wci�gaj�c i wyrzucaj�c bogat� w algi wod�.

Odwzorowanie pozostawia�o oczywi�cie wiele do �yczenia. Nie mog�o si� obej�� bez ogromnych uproszcze�. Conway nie zdo�a� utrzyma� naraz wi�cej ni� o�miu otwor�w g�bowych i odpowiadaj�cych im �o��dk�w, obawia� si� wi�c, �e jego dzie�o w r�wnym stopniu b�dzie przypomina� pacjenta, jak ziemska lalka niemowl�. W ko�cu zdo�a� wszak�e doda� jeszcze pe�zanie, kt�re zaobserwowa� u mniejszych dywan�w, i pilnowa� tylko, by centralny, spoczywaj�cy w zag��bieniu obszar tkwi� w bezruchu. Zostawa�o mie� nadziej�, �e podobie�stwo oka�e si� wystarczaj�ce. Pot wyst�pi� mu na czo�o i zalewa� oczy, m�g� je jednak zamkn��, gdy� kszta�towa� cz�ci modelu i tak niewidoczne z zewn�trz. Potem wyobrazi� sobie martwe �aty na ciele dywanu. Kaza� im si� rozrasta�, a� ca�a istota przesta�a si� rusza�, jakby umar�a.

Po chwili zamruga� powiekami, �eby strz�sn�� krople potu, i zacz�� wszystko od nowa. Powt�rzy� demonstracj� dwa razy, gdy nagle zorientowa� si�, �e towarzysze stoj� obok niego.

��Przesta�y atakowa� � powiedzia� cicho Harrison.�� Spr�buj� naprawi� g�sienic�, nim znowu je najdzie. Czego jak czego, narz�dzi tu nie brakuje.

��Mog� jako� pom�c?�� spyta�a Murchison.�� Byle nie wymaga�o to za wiele my�lenia, oczywi�cie.

��Tak � odpar� Conway, nie podnosz�c oczu.�� Zamierzam znowu powt�rzy� pokaz, ale tym razem zatrzymam go na etapie odzwierciedlaj�cym obecny stan pacjenta. Wtedy poprosz� ci�, �eby� nanios�a miejsca planowanych ci�� i rozwar�a je, ja za� b�d� czopowa� wyloty tuneli i dodam instalacje transfuzyjne i od�ywcze. Przeniesiesz wyci�ty materia� gdzie� blisko i zadbasz, aby wygl�da� na martwy. Ja tymczasem spr�buj� pokaza�, �e po operacji dywan b�dzie �y� i najpewniej wr�ci do zdrowia.

Murchison b�yskawicznie zrozumia�a, o co chodzi, jednak trudno by�o orzec, czy pacjent cokolwiek z tego pojmuje. Harrison pracowa� przy uszkodzonej g�sienicy, modelowi za� przybywa�o szczeg��w. By�o ju� nawet wida� miniaturowe zapory. Conway pokaza� te�, co si� stanie, je�li kt�ra� z nich pu�ci i dojdzie do zapadni�cia si� �o��dka. Ci�gle wszak�e nie otrzymali �adnego sygna�u, �e pacjent zrozumia� przekaz.

Nagle Conway wsta� i zacz�� si� wspina� po pochy�ym dnie.

��Przepraszam, ale musz� odsun�� si� na chwil� i uspokoi� my�li � powiedzia�.

��Ja te� � stwierdzi�a kilka minut p�niej Murchison i do��czy�a do niego.�� Patrz!

Conway wpatrywa� si� akurat w ciemny strop pieczary, �eby da� odpocz�� oczom. Opu�ci� natychmiast g�ow�, s�dz�c, �e znowu s� atakowani, i zobaczy�, jak Murchison wskazuje ich model. Nadal dzia�a�!

Oboje znale�li si� zbyt daleko, aby nim sterowa�, a jednak wszystkie detale trwa�y nie zmienione. Conway natychmiast zapomnia� o zm�czeniu.

��Odpowiada nam w ten spos�b, �e nas zrozumia�. Ale to nie koniec. Musimy opowiedzie� wi�cej o nas. Poszukaj wi�cej narz�dzi i wyobra� sobie model tej jaskini wraz z linami i tym wszystkim. Ja ukszta�tuj� wehiku� i sylwetki nas trojga. Nie b�dzie to �adne arcydzie�o, ale wystarczy, �eby pokaza�, jak wra�liwi jeste�my na ataki narz�dzi. Potem odsuniemy si� troch� i poka�emy wehiku� w dzia�aniu oraz buldo�ery, �mig�owce i statki zwiadowcze. Nic r�wnie skomplikowanego jak Descartes, przynajmniej na razie. Chwilowo wszystko musi pozosta� proste.

Niebawem ska�a wok� pojazdu zas�ana by�a modelami, nad kt�rymi pacjent przejmowa� kontrol�, ledwie zosta�y uko�czone. Ze wszystkich stron nadci�ga�y potulnie nowe narz�dzia, gotowe podda� si� kszta�towaniu. Jednak szyby he�m�w Conwaya i Murchison zasz�y ju� mgie�k�, a zapasy powietrza w skafandrach by�y na uko�czeniu. Murchison upar�a si�, �e zd��y jeszcze co� pokaza�, i zacz�a ustawia� pionowo dwadzie�cia narz�dzi naraz, gdy Harrison wy�oni� si� wreszcie zza wehiku�u.

��Musz� wej�� do �rodka � powiedzia�. � W odr�nieniu od niekt�rych ci�ko pracowa�em i prawie nie mam ju� czym oddycha�

��Kopnij go ode mnie. Jeste� bli�ej�

��Jednak wyci�gniemy �wier� szybko�ci. A gdyby znowu co� nawali�o, zdo�amy wezwa� pomoc. Zrobi�em now� anten� z narz�dzia, szcz�liwie pami�ta�em wymiary, b�dziemy wi�c mieli nawet kontakt na wizji�

Zamilk� nagle, dostrzeg�szy, co Murchison robi z narz�dziami.

��Jako patolog zdecydowa�am si� pokaza� pacjentowi, jak wygl�damy i odczuwamy. To oczywi�cie uproszczony model, ale ma uk�ad oddechowy, trawienny oraz kr��enia. I wszystkie stawy, jak sami widzicie. Poniewa� siebie znam najlepiej, posta� przedstawia kobiet�. �eby za� nie miesza� pacjentowi w zwojach, nie bior� pod uwag� ubrania.

Harrisonowi zabrak�o ju� tlenu, �eby odpowiedzie�. Chwil� p�niej ruszyli za nim do wehiku�u. Podczas gdy Conway nawi�zywa� ��czno�� z powierzchni�, Murchison odruchowo unios�a r�k�, aby po�egna� jaskini� z rozrzuconymi w niej modelami. Musia�o to by� dla niej bardzo wa�ne, bo jej model te� uni�s� r�k� i zastyg� w tym ge�cie, gdy pojazd opu�ci� stref� wp�ywu ludzkiego umys�u.

Nagle wszystkie trzy ekrany o�y�y i ujrzeli twarz Dermoda, na kt�rej odmalowa�y si� troska, ulga i ciekawo��, najpierw z osobna, a potem wszystkie razem.

��Witam, doktorze, ju� my�la�em, �e was stracili�my � powiedzia�. � Operacja post�puje, ataki narz�dzi usta�y p� godziny temu. Wszyscy melduj�, �e k�opoty z nimi przesz�y jak r�k� odj��. Czy to tylko chwilowe?

Conway odetchn�� rozg�o�nie. Pacjent wprawdzie strasznie wolno reagowa�, ale jednak mia� sw�j rozum.

��Nie b�dzie wi�cej problem�w z narz�dziami � odpar�. � Lepiej nawet. Gdy wyt�umaczymy im wszystko do ko�ca, b�d� pomaga� w naprawach sprz�tu i operowaniu, tam gdzie nam b�dzie niepor�cznie. Nie trzeba ju� te� b�dzie poszerza� rozpadliny. Pacjent jest wystarczaj�co mobilny, aby samemu odsun�� si� od wyci�tego materia�u, dzi�ki czemu przydzielone do tego jednostki b�d� mog�y pom�c przy zasadniczym zadaniu. Sko�czymy o wiele wcze�niej, ni� s�dzili�my. Jak pan widzi, pacjent zgodzi� si� w ko�cu z nami wsp�dzia�a�.

Najwa�niejsz� cz�� operacji wykonano w ci�gu czterech miesi�cy i Conway zosta� wezwany do Szpitala. Oczywi�cie leczenie pooperacyjne mia�o trwa� jeszcze wiele lat. Planowano po��czy� je z dalszymi badaniami Drambo i wyst�puj�cych na planecie form �ycia oraz ich kultur. Niemniej przed odlotem nasz�y jeszcze Conwaya powa�ne wyrzuty sumienia w zwi�zku z tak licznymi ofiarami. Got�w by� nawet kwestionowa� wag� tego, czego dokonali. Pewien dumny ze swej pracy specjalista od kontakt�w pr�bowa� wyja�ni� mu w�wczas do�� prosto, �e zrozumienie nieziemca zawsze jest wa�ne, niezale�nie od tego, czy w gr� wchodz� r�nice kulturowe, fizjologiczne czy technologiczne. Wiele b�dzie mo�na si� nauczy� od dywan�w i toczk�w, ucz�c ich rzeczy, kt�re dla nich b�d� nowe. Conway uzna� w ko�cu ten punkt widzenia. Przyj�� te� do wiadomo�ci, �e jako chirurg zrobi� ju� swoje na Drambo. Gorzej, �e zesp� patologii, a szczeg�lnie jedna osoba z tego zespo�u, nadal mia�a tu wiele pracy.

O�Mara by� na tyle uprzejmy, �e nie ucieszy� si� otwarcie z rozterek Conwaya. Niemniej wsp�czucia r�wnie� nie okaza�.

��Prosz� przesta� manifestowa� swoje cierpienie tak ostentacyjnym milczeniem � powiedzia�, witaj�c Conwaya po powrocie.�� Prosz� wyrazi� je jako� i zapomnie� o nim. Im szybciej, tym lepiej. Gdyby mia� pan z tym k�opoty, przypominam, �e najlepsza jest terapia przez prac�, ja za� w ramach uprzejmo�ci mam dla pana nowy przypadek. Prosz� spojrze�. � W��czy� umieszczony za biurkiem ekran.�� T� istot� znaleziono w jednym z nie zbadanych dot�d region�w. Pad�a ofiar� katastrofy, w trakcie kt�rej jej statek zosta� dos�ownie przepo�owiony. Hermetyczne grodzie odci�ty w por� ocala�� cz��, a pa�ski pacjent zdo�a� wpe�zn�� do niej, zanim w�azy si� zatrzasn�y. Tyle �e nie ca�y� To by� du�y statek wype�niony jak�� od�ywcz� gleb� i pacjent ocala�, chocia�, powiedzia�bym, tylko po�owicznie. Niestety, nie wiemy, kt�r� jego cz�� uda�o si� nam uratowa�. Rozumie pan problem?

Conway wpatrzy� si� w ekran, ju� teraz szukaj�c w my�lach sposob�w na unieruchomienie pacjenta, by m�c wykona� odpowiednie badania i podj�� leczenie. Nale�a�o te� jako� zrewitalizowa� gleb�, kt�ra musia�a by� ju� prawie ja�owa. Albo wyprodukowa� now�. Trzeba te� b�dzie zbada� wrak statku, �eby ustali� typ i zakres zmys�owego odbioru istoty. Je�li przyczyn� katastrofy by�a eksplozja w maszynowni, a by� to najcz�stszy pow�d takich k�opot�w, w�wczas ocala�a cz�� pacjenta mog�a by� t� wa�niejsz�, zawieraj�c� m�zg.

Nowy pacjent nie przypomina� dok�adnie w�a Midgardu, ale niewiele mu do niego brakowa�o. Jego zwoje wype�nia�y niemal ca�y pok�ad hangarowy, w kt�rym tymczasowo go umieszczono.

��I co?�� spyta� ponownie O�Mara.

Conway wsta�, ale nim wyszed�, spojrza� jeszcze na psychologa.

��Jaki on male�ki � powiedzia� z u�miechem.