Star Healer

Przek�ad Rados�aw Kot.

Conway w�a�nie odsun�� si�, aby przepu�ci� grup� praktykant�w wchodz�cych na galeri� obserwacyjn� dzieci�cego oddzia�u Hudlarian, gdy uderzy�o go w niej co� dziwnego. Nie wi�za�o si� to wszak�e z wygl�dem owych czternastu istot, kt�re reprezentowa�y pi�� r�nych gatunk�w, ani z tym, �e nie okazano mu szacunku nale�nego starszemu lekarzowi pracuj�cemu w najwi�kszym wielo�rodowiskowym szpitalu galaktyki.

Aby zosta� skierowanym na sta� do Szpitala Kosmicznego Sektora Dwunastego, kandydat musia� by� nie tylko dobrym lekarzem ze sporym do�wiadczeniem. Wymagano r�wnie� rozwini�tych umiej�tno�ci adaptacyjnych. Przybywaj�cy z zewn�trz trafia� tu na warunki przekraczaj�ce mo�liwo�ci wyobra�ni przeci�tnego �miertelnika. U�siebie ka�dy z tych lekarzy rzadko mia� szans� spotka� obcego, podczas gdy w�Szpitalu by�a to norma. Co wi�cej, chocia� na rodzinnych planetach byli zwykle szanowanymi medykami, tu musieli zaakceptowa� status sta�ysty. Bywa�y z tym k�opoty, wszelako zwykle nie trwa�y d�ugo.

Conway uzna�, �e chyba przem�czony umys� p�ata mu figle. Mia� nad czym si� zastanawia� � od jakiego� czasu kr��y�a po Szpitalu plotka, �e szykuj� si� zmiany w obsadzie jego statku szpitalnego, a wczesnym popo�udniem mia� si� stawi� u�O�Mary i jak zwykle nie wiedzia�, czego mo�e oczekiwa� po naczelnym psychologu.

Na dodatek by� zirytowany, poniewa� ostatnio trafia�o mu si� jakby wi�cej dodatkowych zaj��, ni�by wynika�o z samego etatu. Na przyk�ad to oprowadzanie sta�yst�w po Szpitalu, �eby cho� wst�pnie si� w nim zorientowali. Za�oga statku szpitalnego Conwaya mia�a od kilku miesi�cy niewiele wezwa�.

��Pacjenci na oddziale poni�ej to bardzo m�odzi Hudlarianie � powiedzia�, gdy sta�y�ci stan�li ju� obok nier�wnym p�kolem.�� Nale�� do wybitnie wytrzyma�ej rasy i, jako doro�li, s� szczeg�lnie odporni na choroby czy urazy. Z�tego w�a�nie powodu Hudlarianie nie rozwin�li nauk medycznych i daremnie by�oby szuka� w�r�d nich lekarzy. Nauczyli si� te� akceptowa� wysok� �miertelno�� niemowl�t zwi�zan� z licznymi patogenami atakuj�cymi m�ode organizmy zaraz po narodzinach. Te, kt�re nie odziedziczy�y odporno�ci albo na czas jej nie rozwin�y, musia�y umrze�. Obecnie Szpital stara si� opracowa� metod� mo�liwie najszerszej immunizacji jeszcze w stadium prenatalnym, ale jak dot�d bez szczeg�lnych sukces�w.�� Wskaza� stoj�cego poni�ej m�odego Hudlarianina.�� Ju� z samej postury i umi�nienia �atwo wywnioskowa�, �e to istoty, kt�re wyewoluowa�y na planecie o bardzo du�ej grawitacji i proporcjonalnym do niej wysokim ci�nieniu atmosferycznym. Jedno i drugie jest odtwarzane na ich oddziale. Nie dostrze�ecie tu ��ek ani �adnych innych mebli. Pacjenci, kt�rzy mog� si� rusza�, uk�adaj� si� swobodnie na pod�odze. Ich pow�oki sk�rne s� tak grube, �e nie robi im r�nicy, kt�ra cz�� cia�a styka si� z pod�o�em. Poniewa� przedstawicielom innych gatunk�w niezwykle trudno jest odr�ni� poszczeg�lnych Hudlarian, ka�dy nosi sw�j identyfikator oraz kart� choroby przymocowane magnetycznymi klipsami do metalowej ta�my otaczaj�cej lew� przedni� ko�czyn�. Ka�da z sze�ciu ko�czyn Hudlarianina mo�e s�u�y� z r�wnym powodzeniem jako manipulator i odn�e. Jak wspomnia�em, odtworzono tutaj zar�wno ci��enie, jak i ci�nienie atmosferyczne w�a�ciwe planecie Hudlarian, jednak nie sk�ad jej atmosfery, kt�ra przypomina g�st�, p�p�ynn� zup� pe�n� od�ywczych drobin, kt�re wch�aniane s� przez wyspecjalizowane fragmenty pow�ok sk�rnych. W�warunkach szpitalnych wygodniej jest spryskiwa� pacjent�w specjaln� mieszank� od�ywcz�. Dw�ch pracownik�w technicznych w�a�nie to robi. Jak widzicie, obaj ubrani s� w pancerne kombinezony. Teraz, gdy znacie ju� podstawowe cechy tych istot, jak mogliby�cie je sklasyfikowa�? Kto wie?

Przez chwil� panowa�a cisza. Humanoidalny Orligianin poruszy� si� niespokojnie, ale obfite ow�osienie nie pozwala�o dostrzec zmian wyrazu twarzy. Srebrzyste futro g�sienicowatych Kelgian by�o w ci�g�ym ruchu, jednak wyra�ane w ten spos�b emocje potrafili odczyta� tylko przedstawiciele ich gatunku albo kto� nosz�cy w g�owie zapis hipnota�my DBLF. S�oniowaci Traltha�czycy klasy FGLI i drobni Dewatti EGCL nie mieli cz�ci twarzowych w ludzkim rozumieniu tego s�owa, a kwadratowe szcz�ki i g��boko osadzone oczy krabowatych Melfian nie wyra�a�y nic.

W ko�cu cisz� przerwa� w�a�nie jeden z�ELNT.

��Nale�� do klasy fizjologicznej FROB � powiedzia� zwi�le za po�rednictwem autotranslatora.

Odr�nienie Melfian sprawia�o du�o k�opotu. Wszyscy byli prawie tej samej wielko�ci i tylko wzory na pancerzach mieli odrobin� inne. Na dodatek z czw�rki obecnych krabowatych dw�ch musia�o by� chyba bli�niakami. To w�a�nie jeden z nich udzieli� odpowiedzi.

��Zgadza si� � przytakn�� Conway.�� Jak si� pan nazywa, doktorze?

��Danalta, starszy lekarzu.

I do tego uprzejmy, pomy�la� Conway.

��Bardzo dobrze, Danalta. Ale doj�cie do tego wniosku zabra�o ci sporo czasu. To, �e inni w og�le si� nie odezwali, jest spraw� drugorz�dn�. Wszyscy musicie si� nauczy� szybko i trafnie klasyfikowa� pacjent�w�

��Przepraszam najmocniej, starszy lekarzu � wtr�ci� Melfianin.�� Nie chcia�em si� wyrywa�, by nie odebra� szansy kolegom. Moja wiedza, chocia� obecnie jeszcze ograniczona, opiera si� na informacjach o systemie klasyfikacji fizjologicznej, do kt�rych zdo�a�em dotrze� na moim zacofanym technologicznie �wiecie, gdzie nie mamy wielu okazji do kontakt�w mi�dzykulturowych czy szerokiego dost�pu do danych na temat Szpitala. Poza tym Hudlarianie s� tak unikatow� i specyficzn� form� �ycia, �e nie mo�na przydzieli� ich do innej klasy ni� FROB.

Conway nie uzna�by planety Melf � ani �adnej nale��cej do Federacji � za zacofan�, wi�c Danalta musia� przyby� z kt�rej� z kolonii za�o�onych w ostatnich latach przez jego ras�. Zakwalifikowanie si� na sta� w�Szpitalu musia�o w tych warunkach wymaga� od niego determinacji i zawodowej kompetencji. Okaza� si� wprawdzie w dziwny spos�b r�wnocze�nie uprzejmy, przebieg�y w swojej skromno�ci i przem�drza�y, niemniej dla przepracowanego lekarza taki bystry asystent m�g� si� okaza� skarbem. Conway postanowi�, �e z czysto prywatnych, wr�cz samolubnych powod�w b�dzie mia� oko na Danalt�.

��Skoro trudno wykluczy�, �e twoi koledzy s� w tej kwestii gorzej poinformowani ni� ty, przedstawi� w skr�cie na czym opiera si� stosowany przez nas system identyfikacji. Wyk�adowcy poszczeg�lnych specjalno�ci wprowadz� was p�niej w jego detale.

Spojrza� na Danalt�, ale sta�y�ci nieco si� kr�cili i�Conway nie potrafi� orzec, kt�ry z�Melfian jest tym w�a�nie bystrzakiem.

��Dot�d, gdy spotykali�cie obcych, zwykle by�y to ofiary wypadk�w albo nag�ych zachorowa� i nie zdarza�o si�, aby reprezentowali wi�cej ni� jeden gatunek. Wystarcza�o wi�c okre�la� ich wed�ug planety pochodzenia. Tutaj jednak konieczna jest dok�adna i b�yskawiczna identyfikacja, gdy� wielu z docieraj�cych do nas pacjent�w nie jest w stanie udzieli� niezb�dnych informacji. St�d w�a�nie rozwin�li�my czteroliterowy system kodowy, kt�ry opiera si� na nast�puj�cych zasadach. Pierwsza litera okre�la poziom ewolucyjny gatunku w chwili, gdy sta� si� inteligentny. Druga typ i rozmieszczenie ko�czyn, narz�d�w zmys��w i otwor�w cia�a. Ostatnie dwie za� informuj� o rodzaju metabolizmu i potrzebach pokarmowych, jak r�wnie� o mieszance gaz�w typowych dla naturalnego �rodowiska istoty. To z kolei wskazuje na poziom grawitacji i wymagane ci�nienie atmosferyczne, kt�re maj� wp�yw na mas� oraz grubo�� pow�ok sk�rnych.�� Conway u�miechn�� si�, chocia� wiedzia�, �e minie jeszcze sporo czasu, nim sta�y�ci naucz� si� rozpoznawa�, co oznacza ten grymas Ziemianina.�� Zwykle w tym momencie musz� przypomina� niekt�rym naszym �wie�ym wsp�pracownikom, �e poziom ewolucji nie jest r�wnoznaczny z poziomem inteligencji i��e taka albo inna klasyfikacja nie daje podstaw do poczucia wy�szo�ci nad innymi�

Potem wyja�ni�, �e umieszczone na pierwszym miejscu litery A, B�i C�oznaczaj� skrzelodysznych. Na wi�kszo�ci planet �ycie rozwin�o si� w morzu i nierzadko tam te� dosz�o do stadium rozumnego. D, E�i F�to ciep�okrwi�ci tlenodyszni i ta grupa obejmuje wi�kszo�� inteligentnych ras Federacji. G�i K�to r�wnie� tlenodyszni, ale owadopodobni. L�i M�natomiast odnosz� si� do skrzydlatych istot �yj�cych w bardzo niskim ci��eniu.

Chlorodyszne formy �ycia obejmowa�y grupy okre�lane literami O�i P, po czym nast�powa�y rzadsze, z�o�one i zdumiewaj�ce niekiedy gatunki, w tym �ywi�ce si� twardym promieniowaniem oraz istoty zimnokrwiste, krystaliczne i zmiennokszta�tni. Stworzenia, kt�re mia�y zmys�y rozwini�te do poziomu pozwalaj�cego im obywa� si� bez ko�czyn, otrzymywa�y niezale�nie od kszta�tu okre�lenie V.

��System nie jest wszak�e doskona�y � powiedzia� Conway.�� Wynika to z braku wyobra�ni i zdolno�ci przewidywania jego tw�rc�w. Przyk�adem mog� by� istoty klasy AACP, kt�re otrzyma�y oznaczenie odpowiadaj�ce skrzelodysznym, chocia� cechuje je ro�linny metabolizm. Brak jednak desygnat�w dla tak wczesnego ewolucyjnie poziomu rozwoju.

Conway wskaza� nagle piel�gniark�, kt�ra spryskiwa�a m�odego FROBa substancj� od�ywcz�, i spojrza� na Melfianina.

��Mo�e zechce pan okre�li� t� form� �ycia, doktorze Danalta.

��Nie jestem Danalta � odpar� krabowaty. Wprawdzie autotranslator nie oddawa� emocjonalnego zabarwienia wypowiedzi, ale i tak wydawa�o si�, �e Melfianin jest ura�ony.

Przepraszam � powiedzia� Conway i rozejrza� si� za drugim przybyszem z�Melfu, ale go nie dostrzeg�. Pomy�la�, �e zdolny medyk ze znanych sobie tylko powod�w musia� schowa� si� za grup� Traltha�czyk�w. Zanim jednak zd��y� powt�rzy� pytanie, jeden ze s�oniowatych zacz�� udziela� odpowiedzi.

��Wskazana przez pana istota ma na sobie ci�ki kombinezon ochronny � zahucza� FGLI z typow� dla tego gatunku drobiazgowo�ci�. � Jedyny ods�oni�ty fragment cia�a to widoczna przez wizjer he�mu twarz, kt�rej jednak nie mog� si� dok�adnie przyjrze�, gdy� �wiat�o lamp odbija si� w szkle. Poniewa� skafander ma w�asny nap�d, trudno wnioskowa� o liczbie i rodzaju ko�czyn, niemniej og�lny kszta�t i wielko��, a tak�e cztery manipulatory rozmieszczone u podstawy sto�kowej sekcji kryj�cej g�ow�, pozwalaj� przypuszcza�, �e chodzi o�Kelgianina. Zak�adam przy tym, �e uk�ad manipulator�w z powod�w ergonomicznych odpowiada naturalnemu rozmieszczeniu ko�czyn tej istoty, moje rozpoznanie za�, �e chodzi o�DBLF, potwierdzaj� pojawiaj�ce si� chwilami na skraju pola widzenia w he�mie szarawe w�osy, r�wnie� typowe dla Kelgian.

��Bardzo dobrze, doktorze!�� zawo�a� Conway, ale zanim zd��y� spyta� Traltha�czyka o imi�, drzwi oddzia�u otworzy�y si� gwa�townie i do �rodka wjecha� kulisty wehiku� na g�sienicach. W�po�owie wysoko�ci otacza�a go obr�cz rozmaitych czujnik�w i manipulator�w, a na przedniej powierzchni widnia�y insygnia Diagnostyka. Conway wskaza� na przybysza.�� A�jego jak opiszecie?

Tym razem pierwszy odezwa� si� jeden z�Kelgian.

��W�tym przypadku pomocna mo�e by� wy��cznie dedukcja � powiedzia�, faluj�c futrem.�� Mamy tu samobie�n� kabin� ci�nieniow�, kt�ra s�dz�c po widocznych usztywnieniach, ma chroni� tak pacjent�w i personel oddzia�u, jak i samego za�oganta. Nie da si� powiedzie�, czy istota ta ma jakie� nogi, natomiast po liczbie urz�dze� na zewn�trz przypuszczam, �e nie ma wielu ko�czyn wykorzystywanych jako manipulatory ani wielu narz�d�w zmys��w i musi korzysta� z tak bogatego wsparcia. Przy braku informacji na temat grubo�ci �cian kuli nie potrafi� powiedzie� nic wi�cej o tym, kto si� w niej kryje.

Kelgianin umilk� na chwil� i, niczym futrzany znak zapytania, przysiad� na tylnych nogach. Sier�� nadal falowa�a mu regularnie, podczas gdy futra trzech jego kompan�w zdawa�y si� dr�e� niczym targane silnym wiatrem.

Pozostali cz�onkowie grupy jakby si� o�ywili. Traltha�czycy podnosili i opuszczali s�oniowe nogi, Melfianie skrobali chitynowymi odn�ami o pok�ad, Orligianie za� pokazywali co rusz z�by bielej�ce po�r�d ciemnej sier�ci. Conway mia� nadziej�, �e tylko si� u�miechaj�.

��Znam dwa typy istot, kt�re korzystaj� z podobnych pojazd�w ci�nieniowych � odezwa� si� w ko�cu Kelgianin.�� R�ni� si� znacznie zar�wno wygl�dem, jak i wymogami �rodowiskowymi, jednak oba wydaj� si� tleno� i chlorodysznym mocno niezwyk�e. W�jednym przypadku chodzi o metanowc�w, kt�rzy najlepiej czuj� si� w temperaturze tylko o kilka stopni wy�szej od zera absolutnego. Rozwin�li si� oni na �wiatach oderwanych od w�asnych s�o�c i dryfuj�cych w lodowatej pr�ni mi�dzygwiezdnej. Fizycznie nie s� to istoty wielkie, ich masa dochodzi do jednej trzeciej mojej masy, jednak w obcym �rodowisku musz� korzysta� z rozbudowanej i wymagaj�cej cz�stego do�adowywania maszynerii�

A� trzech takich!�� pomy�la� Conway i rozejrza� si� w poszukiwaniu Traltha�czyka, kt�ry trafnie rozpozna� odzian� w skafander DBLF, oraz Melfianina opowiadaj�cego wcze�niej o�FROBach. By� ciekaw, jak reaguj� na wypowied� kolejnego zdolnego sta�ysty, ale grupa tak si� nieustannie przemieszcza�a, �e nie zdo�a� ich odnale��. Powr�ci�o natomiast wra�enie, �e jest w tej gromadce co� dziwnego�

��Druga forma �ycia, kt�ra wchodzi w gr�, zamieszkuje pokryt� wod� planet� o wysokiej grawitacji. Jest to �wiat kr���cy bardzo blisko macierzystej gwiazdy. Jego mieszka�cy oddychaj� przegrzan� par� i maj� niezmiernie ciekawy metabolizm, o kt�rym jednak nie wiem zbyt wiele. R�wnie� s� to ma�e istoty, lecz wymagaj� wielkich pow�ok ochronnych wyposa�onych w silne grzejniki i grubej izolacji z zewn�trznym ch�odzeniem. W�przeciwnym razie stanowi�yby zagro�enie dla innych. Poniewa� na oddziale Hudlarian jest gor�co i wilgotno, niskie temperatury wymagane przez SNLU powodowa�yby, �e ich warstwy ochronne, mimo dobrej izolacji, pokry�yby si� z wierzchu skroplon� par� wodn�. W�tym przypadku nie widz� jej, sk�onny jestem wi�c s�dzi�, �e mamy do czynienia z przedstawicielem rasy ciep�olubnej. S�ysza�em, �e jeden z jej przedstawicieli jest tutaj Diagnostykiem. Tyle mog� powiedzie� na podstawie dedukcji, domys��w i niejakiej w�asnej wiedzy, starszy lekarzu � zako�czy� Kelgianin.�� Pod wzgl�dem fizjologicznym okre�li�bym t� istot� jako TLTU.

Conway przyjrza� si� faluj�cej z wolna sier�ci niezwykle spokojnego sta�ysty, a potem poruszanym gwa�townymi spazmami futrom innych Kelgian.

��Jakkolwiek do niej doszed�e�, to poprawna odpowied� � stwierdzi� powoli, jak zwykle gdy intensywnie o czym� my�la�.

Pami�ta� o szczeg�lnej cesze DBLF�w, kt�rzy w�a�nie poprzez bezwiedne poruszenia sier�ci� okazywali swoje stany emocjonalne, co powodowa�o, �e rasa ta nie zna�a k�amstwa i zawsze m�wi�a to, co my�la�a. Sztuka dyplomacji i takt obce by�y Kelgianom z przyczyn czysto fizjologicznych.

Nie zapomnia� te� o szczeg�lnym mechanizmie rozrodczym krabowatych ELNT, kt�ry wyklucza� narodziny bli�niak�w. Co wi�cej, wypowiedzi wszystkich trzech zdolnych sta�yst�w by�y podobne, Kelgianin za� sk�onny by� uzna� TLTU za ma�o wyj�tkow� form� �ycia�

Wra�enie, �e jest w tej grupie co� niezwyk�ego, by�o jak najbardziej na miejscu. Ju� wtedy, na samym pocz�tku, powinien zaufa� swoim odczuciom. Tak� przez ca�y czas byli nerwowi i ani razu nie spytali o�Szpital. Jaka� zmowa? Nie przejmuj�c si� wywieranym wra�eniem, przyjrza� si� po kolei wszystkim sta�ystom.

Czterej Kelgianie, dwaj Dewatti EGCL, trzej Traltha�czycy, czterej Melfianie i dwaj Orligianie � ��cznie czternastu.

Nie, Kelgianie nie s� uprzejmi ani te� zdolni tak dalece kontrolowa� porusze� futra, pomy�la� ostatecznie, gdy odwr�ci� spojrzenie od grupy.

��Kto jest taki dowcipny?�� spyta�, wpatruj�c si� w widoczn� za szyb� sal�.

Nikt nie odpowiedzia�.

��Z�braku jakichkolwiek pewnych danych pozostaje mi oprze� si� na dedukcji i sk�pych wynikach obserwacji � stwierdzi� z sarkazmem, kt�ry musia� zgin�� w t�umaczeniu, ale zapewne ca�a grupa i tak wiedzia�a, o co chodzi.�� Zwracam si� teraz do tego spo�r�d was, kt�ry potrafi niczym ameba wytwarza� dowolne ko�czyny, narz�dy zmys��w i pow�oki sk�rne odpowiadaj�ce obecnym wymogom �rodowiska. Domy�lam si�, �e istota ta wyewoluowa�a na planecie o nieregularnej orbicie powoduj�cej drastyczne zmiany klimatu. Aby przetrwa� w tych warunkach, konieczne by�o rozwini�cie szczeg�lnych mechanizm�w adaptacyjnych. One to w�a�nie, a nie k�y i pazury, pozwoli�y interesuj�cemu nas gatunkowi rozwin�� inteligencj�, stworzy� cywilizacj� i zaj�� dominuj�ce miejsce w ekosferze. Spotykaj�c naturalnego wroga, mia� do wyboru ucieczk�, mimikr� albo przybranie postaci, kt�ra przepe�nia�a napastnika strachem. Szybko��, z jak� dokonuje owych przemian, oraz doskona�o�� na�ladownictwa, o kt�rej wszyscy mogli�my si� przekona�, sugeruje ponadto, �e mamy do czynienia z empat�. Przy tak rozwini�tych zdolno�ciach obronnych wszelkie niebezpiecze�stwa zosta�y na pewno sprowadzone do minimum. Jedyne, co mo�e zagrozi� takiej istocie, to przypadkowe zniszczenie lub wystawienie na bardzo wysokie temperatury. Tym samym nie nale�y oczekiwa�, aby nasz gatunek rozwin�� chirurgi�, zapewne bowiem sam pomys� leczenia operacyjnego jest mu obcy. Dodatkowym skutkiem wspomnianej odporno�ci b�dzie zapewne szczeg�lny rozw�j dziedzin filozoficznych i nieprzywi�zywanie wi�kszej wagi do rozwoju techniki. Gdybym mia� ci� sklasyfikowa�, powiedzia�bym, �e nale�ysz do typu TOBS � zako�czy� Conway, obracaj�c si� raptownie ku grupie.

Bez wahania podszed� do trzech Orligian. Dobrze pami�ta�, �e powinno ich by� tylko dw�ch. Spokojnym, ale zdecydowanym gestem si�gn�� po kolei do ich ramion, aby przesun�� palcem mi�dzy rzemieniem stroju a futrem. Za trzecim razem palec napotka� op�r, gdy� pas stanowi� jedno z w�osem.

��Jakie ma pan plany, doktorze Danalta?�� spyta� oschle.�� Czy jest mo�e w�r�d nich co� bardziej ambitnego ni� dzisiejsza zabawa?

Ramiona i g�owa istoty stopnia�y na chwil�, upodabniaj�c si� do melfia�skiego pancerza, lecz wkr�tce przed lekarzem ponownie sta� Orligianin. Conway pomy�la�, �e b�dzie musia� przywykn�� do takich niepokoj�cych widok�w.

��Bardzo przepraszam, starszy lekarzu � powiedzia� Danalta.�� Nie chcia�em sprawi� k�opotu. Dla mnie jest bez znaczenia, jak� akurat posta� przyjmuj�, pomy�la�em jednak, �e w celu �atwiejszego nawi�zania kontakt�w i z przyczyn, �e tak powiem, �rodowiskowych, lepiej b�dzie, je�li postaram si� na�ladowa� formy spotykanych tu istot. Poza tym chcia�em mo�liwie wiele razy prze�wiczy� szybkie przemiany przed kim�, kto wy�apie wszelkie niekonsekwencje. Jeszcze na wahad�owcu rozmawia�em o tym z cz�onkami grupy. Zgodzili si� mi pom�c. Staraj�c si� o przydzia� do Szpitala, chcia�em pracowa� z przedstawicielami jak najwi�kszej liczby gatunk�w � doda� pospiesznie.�� Uzna�em, �e b�dzie to ogromne wyzwanie dla moich zdolno�ci na�ladowczych, kt�re s� rozwini�te lepiej ni� u wi�kszo�ci moich ziomk�w, chocia� niew�tpliwie napotkam i takie istoty, do kt�rych nie zdo�am si� upodobni�. Obawiam si�, �e nie rozumiem w pe�ni s�owa �dowcipny�, kt�re nie ma wiernego odpowiednika w moim j�zyku, niemniej je�li urazi�em swym zachowaniem, przepraszam najmocniej.

��Przeprosiny przyj�te � rzek� Conway, wspominaj�c w�asn� grup� sprzed wielu lat i jej �wczesn� dzia�alno��, kt�ra cz�sto mia�a tylko iluzoryczny zwi�zek z medycyn�. � Doktorze Danalta, je�li zale�y panu na spotkaniu przedstawicieli jak najwi�kszej liczby gatunk�w, niebawem pa�skie pragnienie si� spe�ni � doda�, zerkaj�c na zegarek.�� Prosz� wszystkich za mn�.

Jednak Orligianin, kt�ry nie by� Orligianinem, nie ruszy� si� z miejsca.

��Jak trafnie pan wydedukowa�, doktorze, nie znamy w�a�ciwie medycyny � powiedzia�. � Przybywaj�c tutaj, kierowa�em si� nie tyle idealistycznymi pobudkami, ile samolubnym pragnieniem prze�ycia czego� ciekawego. Owszem, w pewnych sytuacjach mog� by� bardzo przydatny. Got�w jestem przybiera� kszta�ty istot, kt�re trzeba podnie�� na duchu, w sytuacji gdy w pobli�u brak przedstawicieli ich gatunku. Mog� te� zmienia� si�, aby sprosta� �miertelnie gro�nym dla innych warunkom �rodowiska, szczeg�lnie gdy liczy� si� b�dzie ka�da chwila i zabraknie czasu na wk�adanie skafandra ochronnego. Potrafi� r�wnie� wytwarza� wysoko wyspecjalizowane ko�czyny przydatne chocia�by przy operacjach. Wszystko to mog�, ale nie jestem, co pragn� wyra�nie zaznaczy�, lekarzem. Prosz� zatem nie zwraca� si� do mnie �doktorze�.

Conway roze�mia� si�.

��Je�li to w�a�nie zamierza pan u nas robi�, czy chce pan tego czy nie, zostanie pan szybko doktorem i nikt nie b�dzie pana nazywa� inaczej.

Rozja�niony �wiat�ami niczym olbrzymia cylindryczna choinka Szpital Kosmiczny Sektora Dwunastego wisia� w pr�ni mi�dzy kraw�dzi� macierzystej galaktyki a g�sto zamieszkanymi systemami gwiezdnymi Wielkiego Ob�oku Magellana. Na jego trzystu osiemdziesi�ciu czterech poziomach odtworzono �rodowiska wszystkich inteligentnych form �ycia znanych w�Federacji, pocz�wszy od lodowatych metanowc�w, przez zwyk�ych tlenodysznych, po istoty, kt�re nie zwyk�y ani je��, ani oddycha�, ale �y�y dzi�ki wch�anianiu dawek twardego promieniowania.

Szpital by� swoistym cudem ��cz�cym osi�gni�cia in�ynierii i psychologii. Jego utrzymaniem i zaopatrzeniem zajmowa� si� Korpus Kontroli, rami� sprawiedliwo�ci Federacji. Kontrolerzy odpowiadali te� za ca�� niemedyczn� stron� dzia�alno�ci plac�wki. Niemniej nie dochodzi�o tutaj do cz�stych gdzie indziej spi�� pomi�dzy mundurowymi a cywilnymi pracownikami, nie zdarza�y si� r�wnie� powa�niejsze konflikty w gronie samego dziesi�ciotysi�cznego personelu medycznego z�o�onego z przedstawicieli prawie siedemdziesi�ciu ras, kt�rzy r�nili si� zar�wno przyzwyczajeniami, jak i wydzielanymi zapachami oraz podej�ciem do �ycia.

By�o tak, mimo �e w�Szpitalu zawsze panowa�a ciasnota i wszyscy musieli nie tylko razem pracowa�, ale i razem jada�. Chocia� oczywi�cie niekoniecznie to samo.

Sta�y�ci mieli szcz�cie trafi� na dwa przyleg�e, wolne stoliki, ale pechowo oba przewidziano dla kar�owatych Nidia�czyk�w klasy DBDG. Obszerna jadalnia by�a w ca�o�ci przeznaczona dla ciep�okrwistych tlenodysznych i wystarcza� rzut oka, aby przekona� si�, �e ka�dy siada� tutaj gdzie m�g�. Rozmaite istoty zajmowa�y pierwsze wolne miejsce i jad�y, dyskutowa�y albo plotkowa�y przy jednym stole. Sta�ystom pozosta�o przywykn�� do takiego porz�dku rzeczy, tym bardziej �e mogli trafi� o wiele gorzej.

Blaty nidia�skich sto��w by�y akurat na w�a�ciwym poziomie, aby Melfianie mogli si�gn�� manipulatorami po dania, a krzes�a nie by�y im potrzebne, gdy� ELNT zwykli je�� na stoj�co, podobnie jak Traltha�czycy, kt�rzy nawet spali na swych sze�ciu masywnych nogach. G�sienicowaci Kelgianie potrafili przystosowa� si� do ka�dego siedziska, a�Orligianie, tak jak i�Conway, zdo�ali jako� usadowi� si� na por�czach ma�ych krzese�. Drobny Dewatti nie mia� �adnych problem�w, zmiennokszta�tny Danalta za� przyj�� posta� Dewattiego.

��System zamawiania i dostarczania potraw jest taki sam jak na statkach, kt�rymi tu przylecieli�cie � wyja�ni� Conway, spogl�daj�c to na jeden, to na drugi st�. � Gdy wprowadzicie swoj� klas� fizjologiczn�, ujrzycie menu przygotowane w waszym j�zyku. Wszyscy opr�cz Danalty, gdy� TOBS nie maj� szczeg�lnych wymog�w �ywieniowych. Chocia� zapewne ma pan jakie� ulubione potrawy� Danalta!

��Przepraszam, starszy lekarzu � powiedzia� TOBS. Wpatrywa� si� w�a�nie w wej�cie do jadalni, a jego cia�o zatraca�o cechy Dewattiego.�� Oszo�omi�a mnie r�norodno�� wchodz�cych i wychodz�cych istot.

��Co chce pan zje��? � spyta� cierpliwie Conway.

��Cokolwiek, co nie b�dzie promieniotw�rcze ani zbyt aktywne chemicznie, starszy lekarzu � odpar� Danalta, nie odwracaj�c g�owy.�� Gdyby nie by�o nic innego, m�g�bym spo�y� nawet te meble. Zwyk�em jednak przyswaja� pokarm do�� rzadko i nie b�d� potrzebowa� kolejnego posi�ku przed up�ywem kilku waszych dni.

� �wietnie � powiedzia� Conway i wystuka� na klawiaturze zam�wienie na stek.�� I�jeszcze jedno, Danalta. Wprawdzie u�ywanie pe�nego tytu�u jest wyrazem uprzejmo�ci, ale w naszym �rodowisku zdarza si� rzadko i mo�e by� nieco kr�puj�ce. Zwykle wi�c do wszystkich internist�w, tak lekarzy, jak i starszych lekarzy, a nawet Diagnostyk�w, m�wi si� tutaj �doktorze�. Spotka�e� typ fizjologiczny, kt�rego nie potrafi�e� odtworzy�?

Conwaya irytowa�o ju�, �e zmiennokszta�tny przez ca�� rozmow� nie odrywa� spojrzenia od drzwi. Wydawa�o mu si� to nieuprzejme, nawet je�li nie by�o zamierzone. Chwil� potem omal nie ud�awi� si� stekiem, gdy Danalta wyp�czkowa� z potylicy ma�e oko i spojrza� na niego.

��Podlegam pewnym ograniczeniom, doktorze � powiedzia�. � Sama zmiana postaci jest do�� prosta, ale musz� si� liczy� z moj� mas�. Na przyk�ad w tej chwili wygl�dam jak Dewatti, ale wa�� znacznie wi�cej ni� przeci�tny przedstawiciel tej rasy. A�z odtworzeniem tej istoty, kt�ra w�a�nie wesz�a, mia�bym spore problemy.

Conway pod��y� wzrokiem za jego spojrzeniem, po czym zerwa� si� na r�wne nogi i zamacha� r�k�.

��Prilicla!

Istota, kt�ra pojawi�a si� w jadalni, nale�a�a do klasy GLNO i by�a sze�cionogim, zewn�trzszkieletowym, wieloskrzyd�ym i bardzo kruchym owadem z�Cinrussa, gdzie panowa�o ci��enie r�wne jednej dwunastej warto�ci przyci�gania ziemskiego. Tylko podw�jny zestaw degrawitator�w ratowa� GLNO przed zmia�d�eniem o pok�ad, a w razie potrzeby pozwala� lata� czy umyka� na �ciany albo sufit, gdzie nie grozi�o potr�cenie przez mniej uwa�nych, a znacznie rosiej szych koleg�w. Wprawdzie Cinrussa�czyk�w nie dawa�o si� odr�ni�, oni sami za� rozpoznawali si� jedynie po radiacji emocjonalnej, a nie po wygl�dzie, jednak w�Szpitalu nie by�o drugiego empaty GLNO, zatem Conway m�g� by� pewien, �e ma przed sob� starszego lekarza Prilicl�.

Zajmuj�cy oba stoliki praktykanci patrzyli, jak ma�y empata podlatuje do nich wolno na prawie przezroczystych skrzyd�ach i zatrzymuje si� ponad grup�. Conway zauwa�y� lekkie dr�enie sze�ciu patykowatych n�g i zaburzenia lotu znamionuj�ce, �e co� musia�o wzburzy� Prilicl�. Nie odezwa� si� jednak, wiedz�c, �e GLNO i tak wyczu� ju� jego zatroskanie.

Przebieg�o mu przez g�ow�, czy przypadkiem kt�ry� ze sta�yst�w nie cierpi na skrywan� g��boko fobi� i czy to nie ona dotyka tak silnie Prilicl� pod postaci� strachu albo odrazy wywo�anych jego widokiem� Po chwili jednak opanowa� si� i przerwa� te czcze rozwa�ania.

��To starszy lekarz Prilicla � powiedzia� szybko, jakby przedstawia� kogo� ca�kiem zwyczajnego.�� Pochodzi z�Cinrussa, nale�y do klasy GLNO i ma silnie rozwini�ty zmys� empatyczny, kt�ry opr�cz innych zastosowa� bardzo przydaje si� przy ocenie stanu psychicznego nieprzytomnych pacjent�w. Powiedzia�bym, �e w takich przypadkach jest wr�cz niezast�piony.

Z tego samego powodu Prilicla jest szczeg�lnie wyczulony na emocje wszystkich doko�a, w tym i nas. W�jego obecno�ci powinni�my si� wystrzega� silnych i gwa�townych reakcji. Dotyczy to r�wnie� czysto odruchowych reakcji zwi�zanych z atawistycznymi l�kami. Je�li zdarzy si�, �e napotkana w�Szpitalu istota skojarzy si� wam z drapie�nikiem z rodzinnej planety albo potworem, kt�rym straszono was w dzieci�stwie, starajcie si� nie ulega� panice, gdy� empata odczuje j� jeszcze silniej ni� wy i b�dzie to dla niego bardzo przykre prze�ycie. Zreszt�, gdy poznacie bli�ej Pri�icl�, przekonacie si�, �e nie mo�na by� wobec niego nieuprzejmym. A�w og�le, przepraszam ci�, kolego, �e zacz��em wyk�ad na tw�j temat.

��Nie ma sprawy, przyjacielu Conway. Rozumiem twoje zatroskanie i dzi�kuj� za te wyja�nienia na m�j temat. Niemniej nikt w tej grupie nie dostarcza mi niemi�ych wra�e�. Wyczuwam tylko zdumienie, niedowierzanie i wielkie zaciekawienie, kt�re ch�tnie zaspokoj�

��Ale ci�gle si� trz�siesz � zauwa�y� p�g�osem Conway.

Co bardzo dziwne, Cinrussa�czyk zignorowa� t� uwag�.

��Zorientowa�em si� ju�, �e w grupie jest jeszcze jeden empata � ci�gn�� Prilicla, zawisaj�c nad dziwnym Dewattim z dodatkowym okiem na potylicy.�� To ty musisz by� tym polimorficznym przybyszem z�Fotawna. Czeka�em na ciebie, przyjacielu Danalta. Ciekaw jestem, jak b�dzie si� nam razem pracowa�. Nigdy jeszcze nie spotka�em tak utalentowanego TOBSa.

I ja po raz pierwszy widz� GLNO, doktorze Prilicla � odpowiedzia� Danalta, topniej�c jakby i sp�ywaj�c po cz�ci z krzes�a, co by�o reakcj� na tak uprzejme s�owa starszego lekarza.�� Jednak nie jestem cho�by w cz�ci tak wra�liwy empatycznie jak pan. M�j dar wyewoluowa� wraz ze zdolno�ci� zmiany kszta�tu jako odpowied� na zagro�enie ze strony drapie�nik�w, kt�rych zamiary nauczyli�my si� wyczuwa� z pewnym wyprzedzeniem. Poza tym, w odr�nieniu od waszych umiej�tno�ci, kt�re rozwin�y si� w osobny kana� komunikacji niewerbalnej, moje podlegaj� nieustannej kontroli. W�razie potrzeby, gdyby bod�ce empatyczne sta�y si� zbyt niemi�e, mog� si� od nich odci��.

Prilicla zgodzi� si�, �e taka zdolno�� sterowania odbiorem mo�e by� bardzo przydatna, i ci�gle ignoruj�c Conwaya, zacz�� dyskusj� o macierzystych �rodowiskach obu empat�w, przyjaznym Cinrussie i budz�cym groz� Fotawnie. Pozostali, kt�rzy nie s�yszeli wiele o tych �wiatach, s�uchali z wielkim zainteresowaniem i tylko czasem przerywali pytaniami.

Conway z braku alternatywy zaj�� si� posi�kiem. Dobrze zreszt� zrobi�, bo podmuch od poruszaj�cych si� nieustannie skrzyde� Prilicli porz�dnie ju� wszystko ostudzi� i jeszcze chwila, a danie nie nadawa�oby si� do zjedzenia.

Nie zdumiewa�o go, �e dwaj empaci tak przypadli sobie do gustu, by�o to wr�cz zgodne z prawami natury. Kto� bardzo wra�liwy na cudze emocje musia� troszczy� si� o jak najlepsz� atmosfer� woko�o, gdy� ka�dy wywo�any przeze� grymas niezadowolenia wraca� i rani� niczym bumerang. Chocia� Danalta by� w odrobin� innej sytuacji, skoro potrafi� odci�� si� od niemi�ych bod�c�w�

Nie zdziwi�o te� Conwaya, �e TOBS wie tyle o�Cinrussie i jego empatycznych mieszka�cach � Danalta ju� wcze�niej da� �wiadectwo swojej erudycji. Zastanawia�o go natomiast, sk�d Prilicla dysponuje tyloma informacjami o�Fotawnie. Mia� na dodatek wra�enie, �e jest to do�� �wie�a wiedza. Tylko od kogo m�g� to wszystko us�ysze�? Przecie� nie od Danalty, z kt�rym rozmawia� pierwszy raz w��yciu.

W Szpitalu na pewno ma�o kto s�ysza� o tym �wiecie, pomy�la� Conway ze wzrokiem wbitym w deser. Czasem tylko podnosi� spojrzenie, aby zerkn�� na wisz�cego ci�gle nad sto�em Prilicl�. Zgodnie z wyrobionym ju� dawno odruchem nie patrzy� na cudze talerze i ich rozmait�, nie zawsze apetyczn� dla Ziemianina zawarto��. By� pewien, �e gdyby przybycie TOBSa cho� p�oficjalnie zapowiedziano, wie�� dotar�aby ju� dawno do wszystkich. R�wnie� do niego. Nic takiego si� nie sta�o, a jednak Prilicla wydawa� si� �wietnie poinformowany. Dlaczego tylko on?

��Coraz bardziej zachodz� w g�ow� � zacz��, gdy zapad�a cisza.

��Wiem, przyjacielu Conway � rzek� Prilicla i zadr�a� jeszcze silniej.�� W�ko�cu jestem empat�.

��A�ja, chocia� empat� nie jestem, nauczy�em si� z czasem wyczuwa�, kiedy co� jest z tob� nie tak, ma�y przyjacielu. Powiedz, mamy problem.

Ostatnie zdanie by�o raczej stwierdzeniem ni� pytaniem. Prilicla zachwia� si� tak bardzo, �e musia� a� wyl�dowa� na wolnym kawa�ku sto�u. Gdy si� odezwa�, nad wyraz starannie dobiera� s�owa. Conway przypomnia� sobie, �e empat� nie stroni� od k�amstwa, je�li tylko zapewnia�o ono dobr� atmosfer�.

��Mia�em w�a�nie do�� d�ugie spotkanie z�O�Mar� � powiedzia�. � Nie by�o zbyt przyjemne�

��Pod jakim wzgl�dem?�� spyta� Conway, czuj�c si� troch� jak stomatolog. Wyci�ganie informacji od Prilicli przypomina�o niekiedy rwanie opornego z�ba.

��Jestem pewien, �e z czasem dotrze to do mnie� Zreszt�, nie o mnie tu chodzi. Otrzyma�em awans na odpowiedzialne i wa�ne stanowisko. Przyj��em go, przyjacielu Conway, z wielkimi oporami�

��Gratuluj�! � odetchn�� Conway.�� Niepotrzebne by�y te opory. O�Mara nie zaproponowa�by ci czego�, je�li nie by�by pewien, �e si� do tego nadajesz. Co dok�adnie b�dziesz robi�?

��Wola�bym nie rozmawia� teraz o tym, przyjacielu Conway � odpar� Prilicla, trz�s�c si� jak osika, jakby zmusza� si� do wyg�oszenia bardzo trudnej kwestii.�� To nie pora ani miejsce na rozmowy zawodowe.

Conway zakrztusi� si� kaw�. Obaj doskonale wiedzieli, �e w jadalni rozmawia�o si� przede wszystkim na tematy zawodowe. Co wi�cej, obecno�� sta�yst�w nie by�a przeszkod�, gdy� na pewno ch�tnie pos�uchaliby dyskusji dw�ch lekarzy zaliczanych do starszego personelu. Nawet gdyby wszystkiego jeszcze nie zrozumieli� Conway nie widzia� dotychczas, aby Prilicla zachowywa� si� w ten spos�b, i jego ciekawo�� wzros�a tym bardziej.

��Co O�Mara ci powiedzia�? � spyta� stanowczo.�� Dok�adnie.

� �e powinienem przywykn�� do odpowiedzialno�ci, nauczy� si� kierowa� innymi i og�lnie nabra� powagi. Nie wiem wprawdzie, jak przy mojej mizernej wadze i muskulaturze mog� udawa� kogo� powa�nego i dystyngowanego, ale wida� naczelny psycholog wie lepiej. Teraz jednak musz� was przeprosi�. Mam kilka spraw na Rhabwarze. Ju� wcze�niej zaplanowa�em nawet, �e tam w�a�nie zjem obiad.

Conway nie musia� by� empat�, aby zrozumie�, �e Cinrussa�czyk nie chce odpowiada� ju� na �adne pytania.

Kilka minut po wyj�ciu Prilicli Conway przekaza� piecz� nad grup� praktykant�w instruktorom, kt�rzy czekali cierpliwie, a� wszyscy sko�cz� posi�ek. Zosta� sam ze swoimi my�lami. Jaki� czas p�niej przy s�siednim stoliku pojawi�y si� trzy Kelgianki i faluj�c futrami, zacz�y wymienia� uwagi o skandalicznym prowadzeniu si� jednej z kole�anek. Conway wy��czy� autotranslator, �eby nic go nie rozprasza�o.

By� pewien, �e sama wiadomo�� o awansie nie zburzy�aby spokoju Prilicli. Ju� wiele razy bra� na swoje barki spor� odpowiedzialno��. To samo dotyczy�o wydawania polece�. Owszem, jego postura nie robi�a wra�enia, ale zawsze przekazywa� polecenia tak uprzejmie i taktownie, �e jego podw�adni pr�dzej by si� ze wstydu spalili, ni� odm�wili wykonania kt�regokolwiek. �r�d�em dyskomfortu nie mogli te� by� sta�y�ci ani sam Conway.

Chocia�� A�gdyby Conway poczu� si� dotkni�ty, us�yszawszy wszystko na temat nowego przydzia�u Prilicli? To by wyja�nia�o nietypowe zachowanie empaty, dla kt�rego sama perspektywa sprawienia komu� przykro�ci by�a odpychaj�ca. Zw�aszcza gdyby chodzi�o o d�ugoletniego przyjaciela. Z�jakiego� powodu Prilicla nie chcia� te�, albo nie m�g�, rozmawia� o nowej pracy przy sta�ystach. A�raczej przy jednym ze sta�yst�w.

Mo�e zreszt� to nie nowy przydzia� tak zmartwi� Prilicl�, ale co� innego, o czym us�ysza� podczas spotkania z�O�Mar�. Co�, co dotyczy�o Conwaya i nie nadawa�o si� do powt�rzenia. Albo czego nie m�g� powt�rzy�. Conway sprawdzi� czas, przeprosi� Kelgianki i wsta� czym pr�dzej.

By� pewien, �e najszybciej znajdzie odpowied�, jak i zapewne ca�y zestaw nowych pyta�, w gabinecie naczelnego psychologa.

Gabinet naczelnego psychologa przypomina� pod wieloma wzgl�dami �redniowieczn� sal� tortur � nie tylko za spraw� wyposa�onych nawet w pasy siedzisk i legowisk dla najrozmaitszych istot, ale tak�e dzi�ki podobnemu do Torquemady gospodarzowi w mundurze Korpusu i o wykutych jakby z granitu rysach.

��Prosz� usi���, doktorze � powiedzia� O�Mara, wskazuj�c stosowne dla Ziemian krzes�o i u�miechaj�c si� w spos�b, z kt�rego nic nie da�o si� wywr�y�. � Prosz� si� odpr�y�. Tyle lata� pan ostatnio na Rhabwarze, �e prawie pana nie widywa�em. Pora, aby�my sobie d�u�ej porozmawiali.

Conwayowi zasch�o w ustach. B�dzie ci�ko, pomy�la�. Nie m�g� jednak przypomnie� sobie �adnych grzech�w, przez kt�re zas�u�y�by na przygan�.

Twarz rozm�wcy pozostawa�a nieprzenikniona, jednak oczy naczelnego psychologa spogl�da�y badawczo z tak� uwag�, jakby Kontroler by� prawdziwym telepat�. Przez d�u�sz� chwil� �aden z nich si� nie odzywa�.

Jako naczelny psycholog najwi�kszego wielo�rodowiskowego szpitala Federacji, O�Mara odpowiedzialny by� za zdrowie psychiczne cz�onk�w personelu medycznego � og�em ponad sze��dziesi�ciu gatunk�w. Oficjalnie mia� stopie� majora, co zgodnie z regulaminami nie lokowa�o go zbyt wysoko w�r�d personelu, jednak w rzeczywisto�ci trudno by�oby okre�li� granice jego w�adzy. Dla niego lekarze te� byli potencjalnymi pacjentami, podleg�y mu dzia� za� po�wi�ca� wiele czasu na nieustanne dopasowywanie w�a�ciwego medyka do konkretnego chorego.

Nawet przy powszechnej tolerancji i wzajemnym szacunku istnia�o ryzyko powstania napi��, chocia�by za spraw� nieporozumie� czy niewiedzy. Kandydaci do pracy w�Szpitalu byli wprawdzie wszechstronnie badani, ale i to nie chroni�o ca�kowicie przed problemami, na przyk�ad ksenofobi�, kt�ra potrafi�a obni�y� zawodow� sprawno�� lekarza albo zachwia� jego r�wnowag� emocjonaln�. A�czasem jedno i drugie. Prostym przyk�adem mog�oby tu by� ujawnienie si� u lekarza z�Ziemi silnego pod�wiadomego l�ku przed paj�kami, kt�ry uniemo�liwi�by mu nale�yte sprawowanie opieki nad cinrussa�skim pacjentem. Gdyby za� istocie podobnej do Prilicli trafi� si� chory cierpi�cy na arachnofobi�

Zadaniem O�Mary by�o wykrywa� podobne zagro�enia i zapobiega� ich skutkom, jego personel za� troszczy� si� o to, aby nic takiego nie powt�rzy�o si� w przysz�o�ci. By� przy tym na tyle gorliwy, �e bieglejsi w ziemskiej historii nazywali jego dzia�ania drug� inkwizycj�. I�by� skuteczny, chocia� sam O�Mara utrzymywa�, �e wysoki poziom r�wnowagi emocjonalnej personelu wynika przede wszystkim z l�ku przed naczelnym psychologiem, przed kt�rym musieliby stan��, ujawniwszy cho�by �lad cech neurotycznych. Wszyscy wi�c si� pilnowali�

Nagle oficer u�miechn�� si�.

��Chyba przesadza pan z tym pe�nym szacunku milczeniem, doktorze. Naprawd� musimy porozmawia�, a to oznacza, �e dzisiaj wyj�tkowo ma pan prawo g�osu. Jest pan zadowolony z pracy na statku szpitalnym?

Zazwyczaj naczelny psycholog nie szcz�dzi� sarkazmu, potrafi� by� wr�cz z�o�liwy albo otwarcie nieuprzejmy. Czasem wyja�nia� (nie przeprasza� � O�Mara nigdy za nic nie przeprasza�), �e to jego spos�b na odreagowanie: wobec pacjent�w musia� by� zawsze uprzejmy, wsp�czuj�cy i pe�en zrozumienia, zatem przy wsp�pracownikach pozwala�, aby jego prawdziwe, paskudne Ja� bra�o g�r�. Conway wiedzia� o tym i tym bardziej nie podoba�a mu si� ta nag�a zmiana manier naczelnego psychologa.

��Jak najbardziej � powiedzia� ostro�nie.

��Na pocz�tku by�o inaczej � stwierdzi� O�Mara, patrz�c na niego uwa�nie.�� O�ile pami�tam, by� pan zdania, �e kierowanie personelem medycznym statku szpitalnego to co� poni�ej godno�ci starszego lekarza. Mia� pan jakie� problemy ze swoimi podw�adnymi albo z oficerami? Mo�e chcia�by pan zaproponowa� jakie� zmiany sk�adu?

��Wtedy jeszcze nie rozumia�em, czym naprawd� jest Rhabwar � stwierdzi� Conway, odpowiadaj�c kolejno na pytania.�� Nie mam �adnych problem�w. Wszystko dzia�a jak trzeba, oficerowie Korpusu wsp�pracuj� ze mn�, a cz�onkowie zespo�u medycznego� Nie, nie widz� potrzeby �adnych przesuni��.

A ja owszem, dostrzegam tak� potrzeb� � powiedzia� O�Mara, pokazuj�c si� na chwil� od tej strony, za kt�r� Conway zbytnio nie przepada�. Zaraz jednak znowu si� u�miechn��. � Bez w�tpienia zdaje pan sobie spraw� z wszystkich niewyg�d, problem�w czy stres�w zwi�zanych z konieczno�ci� pozostawania w nieustannym pogotowiu. Na pewno te� irytuje pana, �e ilekro� przeprowadza pan jak�� operacj�, trzeba zapewnia� zast�pstwo, na wypadek gdyby nagle zosta� pan odwo�any do wylotu. Na dodatek s�u�ba na statku szpitalnym uniemo�liwia panu taki udzia� w projektach badawczych, jaki przewidziany jest dla starszych lekarzy. Zamiast wi�c prowadzi� wyk�ady i badania, pan rozbija si� po ca�ej galaktyce i�

��Zatem to ja mam zosta� wymieniony � przerwa� mu ze z�o�ci� Conway.�� Kto przyjdzie na moje�?

��Zesp� medyczny Rhabwara obejmie Prilicla. Zgodzi� si�, wszelako pod warunkiem, �e nie zrobi panu w ten spos�b przykro�ci. Bardzo na to nalega�, oczywi�cie wed�ug cinrussa�skich standard�w. Przypuszczam te�, �e chocia� prosi�em go, aby nie m�wi� panu nic, a� oficjalnie przeka�� te wiadomo�ci, pewnie i tak pobieg� prosto do pana i wszystko opowiedzia�.

��Owszem, ale wspomnia� tylko o swoim awansie.

By�em akurat z grup� sta�yst�w. Prilicla wydawa� si� zainteresowany przede wszystkim jednym z nich, polimorficznym empat� o imieniu Danalta. Zauwa�y�em jednak, �e co� trapi naszego ma�ego przyjaciela.

Nawet kilka rzeczy � stwierdzi� O�Mara.�� Wiedzia� ju�, �e po obj�ciu pa�skiego stanowiska na Rhabwarze otrzyma do pomocy w�a�nie Danalt�, kt�ry zajmie jego miejsce w zespole. Jednak TOBS nie zosta� jeszcze poinformowany o tej propozycji, wi�c Prilicla nie m�g� nic powiedzie�. Gdyby Danalta dowiedzia� si� o wszystkim z drugiej r�ki, zapewne poczu�by si� ura�ony. TOBS maj� prawo by� dumni ze swoich zdolno�ci. Profil osobowo�ciowy naszego go�cia sugeruje, �e zaoczne przypisywanie go do stanowiska uzna�by za brak szacunku, tymczasem praca ta mo�e si� okaza� dla niego wielkim zawodowym wyzwaniem i s�dz�, �e zapytany ch�tnie j� przyjmie. Czy ma pan jakie� powa�niejsze zastrze�enia do tych zmian, doktorze?

��Nie.�� Conway by� zdumiony w�asnym spokojem, odczuwa� wielkiej z�o�ci ani przesadnie g��bokiego rozczarowania, chocia� traci� pozycj�, kt�rej wielu koleg�w szczerze mu zazdro�ci�o. Ko�czy�o si� co�, co polubi�, co by�o ekscytuj�ce i zmusza�o go do wysi�ku.�� Skoro to naprawd� konieczne�

��Tak, to konieczne � stwierdzi� z powag� O�Mara.�� Jak pan wie, nie zwyk�em prawi� komplement�w. Jestem tu od upuszczania pary, a nie od podbijania b�benka. Nigdy nie t�umacz� si� ze swoich decyzji czy dzia�a�. Jednak ta sytuacja jest specyficzna.�� Psycholog pochyli� g�ow� i spojrza� na swoje kanciaste d�onie rozpostarte na blacie biurka.�� Po pierwsze, kierowa� pan personelem medycznym Rhabwara od pierwszej misji, po kt�rej nast�pi�o wiele innych, udanych operacji, dzi�ki czemu do perfekcji dopracowano wszystkie procedury. Obecnie ma�a zmiana w obsadzie nie pogorszy rewelacyjnej skuteczno�ci Rhabwara. Prosz� pami�ta�, �e Prilicla, Murchison i�Naydrad nadal b�d� pe�ni� tam obowi�zki, Danalta za�� Przy dw�ch empatach w zespole, w tym jednym silnie zbudowanym, potrafi�cym zmienia� na �yczenie posta� i mog�cym dociera� do niedost�pnych cz�ci wrak�w, sprawno�� ekipy mo�e nawet wzrosn��. Po drugie, chodzi o�Prilicl�. Wie pan r�wnie dobrze jak ja, �e jest on jednym z naszych najlepszych starszych lekarzy. Niemniej z powod�w psychologicznych i ewolucyjnych pozostaje nie�mia�y, wr�cz tch�rzliwy i bardzo brakuje mu treningu asertywno�ci. Je�li jednak otrzyma stanowisko wymagaj�ce odpowiedzialno�ci i kierowania zespo�em, nauczy si� wydawa� polecenia i podejmowa� decyzje samodzielnie, bez ogl�dania si� na prze�o�onych. Wiem, �e jego rozkazy nie b�d� brzmie� jak rozkazy, ale nie wyobra�am sobie, aby ktokolwiek odm�wi� ich wykonania, wi�c z czasem przywyknie do sytuacji i do tego, �e to on decyduje o kluczowych sprawach. S�dz�, �e potem przeniesie te zachowania r�wnie� na relacje w�Szpitalu. Zgadza si� pan z takim rozumowaniem?

��Dobrze, �e naszego ma�ego przyjaciela tu nie ma, bo ucierpia�by od moich my�li � powiedzia� Conway, pr�buj�c si� u�miechn��. � Ale owszem, zgadzam si�.

��Dobrze. Po trzecie, jest jeszcze starszy lekarz Conway. Zale�y mi na obiektywizmie, b�d� wi�c m�wi� teraz o panu w trzeciej osobie. Conway ma wiele specyficznych cech charakteru i by�o tak, odk�d do nas do��czy�. Z�pocz�tku nieco zarozumia�y, wydawa� si� jednak obiecuj�cym nabytkiem. To typ samotnika niesk�onnego do nawi�zywania zwi�zk�w, chyba �e w��rodowisku obcych, co mog�oby budzi� pewne w�tpliwo�ci, niemniej w takim szpitalu jak nasz by�o nawet przydatne.

��Ale Murchison nie jest��� zacz�� Conway.

��Obcym � doko�czy� za niego O�Mara.�� Wiem. Nie zniedo��nia�em jeszcze na tyle, aby nie zauwa�y�, �e pani patolog nale�y do ziemskiej klasy DBDG. Jednak poza Murchison wszyscy pa�scy przyjaciele to obcy, jak kelgia�ska siostra Naydrad, melfia�ski starszy lekarz Edanelt, Prilicla, urz�duj�cy na trzysta drugim poziomie dietetyk SLNU o imieniu nie do wym�wienia, a nawet Diagnostyk Thornnastor. To wielce znacz�ce.

��Ale co by mia�o z tego wynika�? � spyta� Conway, marz�c o jakiej� przerwie, aby m�c chwil� spokojnie pomy�le�.

Sam powinien pan to dojrze� � rzuci� O�Mara.�� Do tego nale�y doda� fakt, �e przez ostatnie lata Conway wspaniale sobie radzi�, mia� kontakt z wieloma ciekawymi i niezwyk�ymi przypadkami, kt�re dzi�ki niemu szcz�liwie si� sko�czy�y, nie ba� si� nigdy osobistej odpowiedzialno�ci i bez wahania podejmowa� trudne decyzje. Teraz jednak obni�a loty. Na razie nie jest to powa�ne zagro�enie � doda� psycholog, zanim Conway zd��y� zareagowa�. � Prawd� m�wi�c, ani sam zainteresowany, ani �aden z jego wsp�pracownik�w jeszcze tego nie zauwa�y�, nie podwa�ano te� dotychczas kompetencji naszego lekarza. Jednak po uwa�nym zbadaniu jego przypadku stwierdzam, �e Conway zaczyna popada� w rutyn� i powinien�

��Rutyn�! W�tym szpitalu?�� zawo�a� Conway i mimowolnie si� roze�mia�.

��Wszystko jest wzgl�dne. Powiedzmy, �e w tym przypadku chodzi o rutynowe reakcje na nieoczekiwane zdarzenia, je�li samo pierwotne okre�lenie wydaje si� panu zbyt trywialne. Ale wracaj�c do sprawy, po namy�le uzna�em, �e starszy lekarz Conway potrzebuje zmiany przydzia�u i otoczenia. Powinien zosta� niezw�ocznie odsuni�ty od obowi�zk�w na Rhabwarze, otrzyma� pomoc psychiatryczn� i nieco czasu do zastanowienia si� nad sob��

� �eby mnie szlag trafi�. � Conway za�mia� si� znowu.�� Przecie� to zn�canie si� w czystej postaci�

O�Mara przyjrza� mu si� z uwag� i wypu�ci� wolno powietrze przez nos.

��Jestem przeciwnikiem niepotrzebnej udr�ki, ale je�li ma pan ochot� cierpie� w wolnym czasie, to prosz� bardzo, pa�skie prawo � powiedzia� major swoim zwyk�ym, ostrym tonem. Wida� przesta� ju� traktowa� Conwaya jak pacjenta, co mo�e samo w sobie nie by�o mi�e, ale og�lnie mog�o uchodzi� za dobry znak. Niemniej Conway zastanawia� si� nad konsekwencjami tak nag�ej zmiany i nie uda�o mu si� jeszcze pozbiera� my�li.

��Potrzebuj� nieco czasu � rzek� w ko�cu.

��Oczywi�cie.

��Najpierw jednak musz� wr�ci� na Rhabwara, aby wprowadzi� Prilicl�

��Nie!�� O�Mara uderzy� d�oni� w blat biurka.�� Prilicla musi nauczy� si� radzi� sobie ze wszystkim sam. Tak jak pan musia�. To b�dzie dla niego najlepsze. Pan b�dzie si� trzyma� z dala od statku szpitalnego i od samego Prilicli. Mo�e mu pan co najwy�ej �yczy� powodzenia. Prawd� m�wi�c, mam zamiar jak najszybciej wyprawi� pana ze Szpitala. Dopisa�em pana do listy za�ogi zwiadowczego statku Korpusu, kt�ry za trzydzie�ci godzin wylatuje z misj� kuriersk�. Nie zostawi to panu zbyt wiele czasu na po�egnania. Oczywi�cie nie wierz� � doda� ironicznie � aby cokolwiek mog�o pana powstrzyma� przed czu�ym po�egnaniem z�Murchison. Prilicla przekaza� ju� jej wie�� o pa�skim rych�ym odlocie, bez w�tpienia naj�agodniej, jak to tylko mo�liwe. Ale i mia� powody, by by� ogl�dnym, skoro wie, co b�dzie pan robi� przez kilka najbli�szych miesi�cy.

��Szkoda, �e mi nikt tego dot�d nie powiedzia� � rzek� Conway gorzko.

��Ale� prosz�. Zostaje pan skierowany na czas nieokre�lony na planet�, kt�ra powszechnie nazywana jest Goglesk. Maj� tam nieco problem�w. Nie znam szczeg��w, jednak b�dzie pan mia� do�� czasu, aby zapozna� si� ze wszystkim na miejscu, je�li tylko to pana zainteresuje. W�tym przypadku nie oczekujemy od pana rozwi�zywania w�z��w gordyjskich, odpocznie pan sobie po prostu i�

Nagle rozleg� si� brz�czyk stoj�cego na biurku interkomu.

��Przepraszam, sir, ale zjawi� si� ju� um�wiony na p�niej doktor Fremvessith. Czy mam poprosi�, aby wr�ci� za kilka minut?

��To PVGJ, kt�remu mam wymaza� zapis z kelgia�skiej ta�my � powiedzia� O�Mara.�� Mamy tu jeszcze do pogadania, ale niech zaczeka. W�razie potrzeby daj mu co� na uspokojenie.�� Spojrza� na Conwaya.�� Jak wspomnia�em, oczekuj�, �e na Goglesk b�dzie pan spokojnie wype�nia� obowi�zki i zastanawia� si� nad swoj� zawodow� przysz�o�ci�. B�dzie pan mia� do�� czasu, aby zdecydowa�, co chcia�by robi� w�Szpitalu. Albo czego nie chcia�by robi�. Aby �atwiej posz�o, zapisz� panu �rodek na wspomo�enie pami�ci. U�atwia te� zapami�tywanie marze� sennych i nie ma d�ugotrwa�ych skutk�w ubocznych. Postaram si� w ten spos�b rozja�ni� panu nieco scen� zdarze�.

��Ale dlaczego?�� spyta� Conway, chocia� nie by� wcale pewien, czy chce us�ysze� odpowied�.

O�Mara zacisn�� usta w w�sk� lini�, ale jego spojrzenie zdawa�o si� wyra�a� raczej wsp�czucie.

��Chyba wreszcie zaczyna pan rozumie�, po co to spotkanie. Ale by oszcz�dzi� panu wysi�ku i stresu, powiem wprost. Szpital postanowi� da� panu szans� zostania Diagnostykiem.

Diagnostykiem!�� pomy�la� Conway.

Podobnie jak inni lekarze ze Szpitala, nieraz do�wiadcza� ju� obecno�ci cudzego "ja� w swojej g�owie. Przez jaki� czas nosi� nawet r�wnocze�nie zapisy z kilku hipnota�m, ale potem O�Mara musia� po�wi�ci� kilka dni, aby posk�ada� osobowo�� Conwaya w funkcjonaln� ca�o��.

Problem polega� na tym, �e chocia� Szpital wyposa�ony by� w sprz�t pozwalaj�cy leczy� wszystkie znane formy inteligentnego �ycia, �aden z lekarzy nie by� w stanie opanowa� ca�o�ci koniecznej do tego wiedzy. Nawet najsprawniejszy, najbardziej do�wiadczony chirurg potrzebowa� informacji o fizjologii pacjenta i informacje te musia� czerpa� z zapis�w sporz�dzonych przez najwybitniejsze medyczne umys�y poszczeg�lnych ras.

Je�li Ziemianin dostawa� pod opiek� kelgia�skiego pacjenta, otrzymywa� na czas leczenia zapis z hipnota�my DBLF. Potem wymazywano te informacje, chyba �e chodzi�o o starszego lekarza o wybitnie zr�wnowa�onej osobowo�ci, kt�ry prowadzi� te� wyk�ady, albo o�Diagnostyka�

Diagnostycy byli elit� medycznego �wiata, istotami o tak integralnych osobowo�ciach, �e nie szkodzi�o im przechowywanie w umy�le sze�ciu, siedmiu, a nawet dziesi�ciu zapis�w r�wnocze�nie. Korzystali z tych danych podczas prac badawczych, kt�re stymulowa�y rozw�j ksenomedycyny, a tak�e w ramach w�asnej praktyki oraz dzia�alno�ci dydaktycznej.

Jednak zapisy zawiera�y co� wi�cej ni� tylko czysto medyczne informacje. By�y to kompletne kopie pami�ci dawc�w przemycaj�ce r�wnie� ich osobowo�ci. W�ten spos�b ka�dy Diagnostyk zaszczepia� sobie poniek�d bardzo z�o�on� posta� schizofrenii. Istoty, kt�re przychodzi�o mu go�ci� w swojej g�owie, bywa�y agresywne lub niemi�e, jako �e geniusze rzadko s� czaruj�cymi postaciami. Miewa�y te� swoje fobie i obsesje. Nie ujawnia�o si� to zwykle podczas leczenia czy operacji, ale w chwilach odpoczynku albo snu potrafi�o mocno dokuczy�.

Conway s�ysza�, �e ma�o co mog�o si� r�wna� z koszmarami ze sn�w obcych, a jeszcze gorzej by�o, je�li do g�osu dochodzi�y ich fantazje seksualne. W�wczas nosz�cy takie brzemi� miewa� niekiedy do�� �ycia. O�ile jeszcze potrafi� odr�ni� swoje �ycie od cudzego, oczywi�cie.

Conway prze�kn�� �lin�.

��Wskazane by�oby, �eby ustosunkowa� si� pan jako� do tej propozycji � odezwa� si� sarkastycznie O�Mara. Bez w�tpienia uzna�, �e za�atwili ju� wszystkie sprawy zawodowe.�� Chyba �e siedz�c tak z opuszczon� szcz�k�, pr�buje pan nawi�za� komunikacj� niewerbaln�?

��Ja� musz� si� nad tym zastanowi�.

��B�dzie pan mia� na to mn�stwo czasu na Goglesk � stwierdzi� O�Mara, wstaj�c i zerkaj�c znacz�co na zegar.

Oficerowie z jednostki zwiadowczej Korpusu Trennelgon znali Conwaya zar�wno z opowie�ci, jak i z akcji poszukiwania kapsu� wielkiego, spiralnego statku kolonizacyjnego rasy CRLT, kiedy to Conway nie raz i nie dwa rozmawia� z pok�adowym ��czno�ciowcem.

W tamtej operacji uczestniczy�y niemal wszystkie jednostki zwiadowcze a� trzech sektor�w, a�Conway nawi�zywa� kontakt niemal z ka�d� z nich, niemniej i tak na Trennelgonie przyj�ty zosta� niczym s�awny krewniak ca�ej za�ogi. Nie mia� zatem czasu ani na rozmy�lania, ani na smutki, ani w og�le na nic poza zaspokajaniem ciekawo�ci rozm�wc�w, kt�rzy tak d�ugo dopytywali si� o�Rhabwara i jego misje ratunkowe, a� Conway nie m�g� pohamowa� ziewania.

Powiedziano mu, �e podr� b�dzie si� sk�ada� tylko z dw�ch skok�w i��e powinni dotrze� do systemu Goglesk ju� za dziesi�� godzin. Koniec ko�c�w przyj�to jednak do wiadomo�ci, �e pasa�er chcia�by si� po�o�y�.

Jednak gdy wyci�gn�� si� na w�skiej koi, jego my�li w nieunikniony spos�b pod��y�y ku Murchison, kt�rej nie by�o obok niego. A�przecie� �wietnie pami�ta� praktycznie wszystko, co robili razem� Lekarstwo O�Mary tym bardziej nie pozwala�o o tym zapomnie�. Gdy rozmawiali przed odlotem, co rusz wraca�a do skutk�w mianowania Prilicli szefem personelu medycznego i zastosowania szczeg�lnych w�a�ciwo�ci Danalty w procedurach ratunkowych. Dopiero po pewnym czasie nawi�za�a do mo�liwego awansu Conwaya na Diagnostyka. Wyra�nie nie mia�a ochoty zajmowa� si� tym tematem, ale ostatecznie okaza�a wi�cej zdecydowania i odwagi ni� Conway.

��Prilicla nie ma w�tpliwo�ci, �e ci si� uda. Ja te� nie � przypomnia� sobie jej s�owa.�� Ale nawet gdyby nie uda�o ci si� spe�ni� wymaga� albo gdyby� z jakiego� powodu odm�wi�, i tak spotka�o ci� ju� najwi�ksze wyr�nienie w naszym zawodzie.

Conway nie odpowiedzia�, spojrza�a wi�c na niego, unosz�c si� na �okciu.

��Nie przejmuj si�. Nie b�dzie ci� par� tygodni, mo�e miesi�cy, ale nawet nie zauwa�ysz mojego braku.

Oboje wiedzieli, �e to nieprawda. U�miechn�� si� do niej nieznacznie, ale twarz mia� zatroskan�.

��Jako Diagnostyk mog� nie by� ju� tym samym cz�owiekiem. To w�a�nie mnie niepokoi. Kto wie, czy b�d� wci�� czu� do ciebie to samo co teraz.

��Jestem cholernie pewna, �e tak!�� rzuci�a zdecydowanie, ale zaraz �ciszy�a g�os.�� Thornnastor jest Diagnostykiem ju� niemal trzydzie�ci lat. Wsp�pracowa�am z nim bardzo blisko i nie zauwa�y�am �adnych szczeg�lnych zmian poza chorobliwym zainteresowaniem plotkami o podtek�cie seksualnym, niezale�nie o jaki gatunek chodzi�

��Ale ty nie jeste� Tralthank� � zauwa�y� Conway.

Teraz ona zamilk�a.

��Kilka lat temu mia�em przypadek Melfianina z licznymi p�kni�ciami pancerza. Operacj� trzeba by�o przeprowadza� etapami, tak wi�c nosi�em zapis ELNT przez trzy dni. Przekona�em si�, �e Melfianie szalenie ceni� pi�kno cia�a, pod warunkiem wszelako �e chodzi o istoty zewn�trzszkieletowe i maj�ce co najmniej sze�� n�g. Asystowa�a mi siostra Hudson. Znasz j�? Ciekawa osoba. Oboje, czyli ja i moje melfia�skie alter ego, zgadzali�my si�, �e jest kompetentna i szalenie uprzejma, ale fizycznie ci�gle wydawa�a mi si� odra�aj�ca i bezkszta�tna. Obawiam si�, �e�

��W�oczach niekt�rych ludzi te� za tak� uchodzi � wtr�ci�a niewinnym tonem Murchison.

��Daj spok�j�

��Wiem, jestem paskudna. Ale obawiam si� tego samego co ty. Przepraszam, �e troch� lekko traktuj� twoje problemy, ale nigdy nie mia�am dost�pu do hipnota�m.

Wykrzywi�a twarz i spr�bowa�a wydoby� z gard�a niski, pe�en sarkazmu g�os O�Mary:

��W��adnym razie, patolog Murchison! Doskonale wiem, �e zapisy edukacyjne mog�yby pom�c pani w pracy, ale podobnie jak inne istoty rodzaju �e�skiego, b�dzie musia�a pani polega� na w�asnym do�wiadczeniu i rozeznaniu. Niestety, kobiety cierpi� na rodzaj fobii, kt�ra nie pozwala im zbli�y� si� do nikogo, kto nie jest nimi seksualnie zafascynowany�

Niemal si� zakrztusi�a i wybuchn�a �miechem. Conway te� si� roze�mia�, chocia� troch� na si��.

��Ale co w�a�ciwie powinienem� powinni�my zrobi�?

Po�o�y�a mu delikatnie d�o� na piersi i pochyli�a si�.

��Mo�e nie b�dzie tak �le � powiedzia�a tonem pocieszenia.�� Nie wyobra�am sobie, aby ktokolwiek czy cokolwiek zmieni�o ci�, je�li ty sam nie b�dziesz chcia� si� zmieni�. Jeste� na to zbyt uparty, my�l� wi�c, �e warto spr�bowa�. Ale na razie zapomnij o tym i��pij.�� U�miechn�a si� i doda�a: � Wiesz, mo�e jednak za chwil�

Dla ekip kontaktowych Goglesk okaza� si� wyj�tkowo trudnym przypadkiem. Ju� samo zetkni�cie z tak zacofan� technologicznie spo�eczno�ci� by�o niebezpieczne, gdy� widz�c opadaj�ce z nieba statki Korpusu, tubylcy mogli nabawi� si� kompleksu ni�szo�ci, miast wykorzysta� nowe szans� w d��eniu ku wspanialszym cywilizacyjnym celom. Okaza�o si� jednak, �e mimo technologicznego zacofania i ukrytej, ale znacz�cej ksenofobii reprezentuj� do�� stabilny typ osobowo�ci, ich planeta za� od tysi�cy lat nie widzia�a wojny.

Najpro�ciej by�oby wycofa� si� i pozwoli� Gogleskanom rozwija� si� we w�asnym tempie, a problem kontakt�w z nimi zaklasyfikowa� jako nierozwi�zywalny i odes�a� wszystko do archiwum. Tymczasem jednak, co zdarza�o si� bardzo rzadko, Korpus postanowi� obra� kurs na kompromis.

Za�o�ono ma�� baz� dla garstki obserwator�w z zapasami i wyposa�eniem, kt�re obejmowa�o tak�e jedn� maszyn� lataj�c� oraz dwa uniwersalne pojazdy naziemne. Personel mia� wy��cznie prowadzi� obserwacje i zbiera� dane, jednak Wainright i jego ludzie polubili z czasem ci�ko do�wiadczonych przez los krajowc�w i � wbrew instrukcjom � chcieli rozszerzy� swoj� dzia�alno��.

Problemy pojawi�y si� przy pr�bach adekwatnego przek�adu miejscowej mowy. Gogleskanie wydawali d�wi�ki, wypuszczaj�c powietrze czterema otworami oddechowymi, i poszczeg�lne wyrazy by�y cz�sto trudne do rozr�nienia. St�d kilka potencjalnie niebezpiecznych pomy�ek. Postanowiono wi�c wys�a� zebrany materia� do przeanalizowania w wielkim komputerze Szpitala Kosmicznego Sektora Dwunastego. Aby nie narazi� si� na zarzut niesubordynacji, dane przekazano wraz z kr�tkim opisem sytuacji na planecie i pytaniem, czy szpitalni ksenopsycholodzy nie dysponuj� informacjami o podobnych, napotkanych ju� kiedy� formach �ycia.

��Jednak zamiast przys�a� nam tylko dokumentacj� � powiedzia� Wainright, przeprowadzaj�c pojazd nad zwalonym drzewem, kt�re blokowa�o le�n� drog� � wyprawili starszego lekarza Conwaya, kt�ry jest�

��Tylko obserwatorem � wtr�ci� Conway.�� I�to na urlopie.

Porucznik roze�mia� si�.

��Mam wra�enie, �e nie odpocz�� pan wiele przez ostatnie cztery dni.

��Bo by�em bardzo zaj�ty obserwowaniem � rzuci� lekarz.�� Ch�tnie zobaczy�bym si� jeszcze z�Khone�em. Jak pan s�dzi, mo�e teraz ja powinienem z�o�y� mu wizyt�?

��W�tych okoliczno�ciach to mo�e by� nawet na miejscu. Niekt�re ich zasady s� dla nas do�� dziwne, ale jako skrajni indywiduali�ci mog� uwa�a�, �e nie wypada odwiedza� kogo� dwa razy pod rz�d, i kto wie, czy teraz nie oczekuj� od pana rewizyty. Wje�d�amy na zamieszkany teren.

Poszycie lasu przerzedzi�o si� stopniowo i m�ode drzewka oraz krzewy ust�pi�y miejsca czemu� w rodzaju trawy. Siedziby tubylc�w mie�ci�y si� na drzewach i przypomina�y Conwayowi dawne ziemskie chaty z bierwion, tyle �e pozbawione dachu, gdy� roz�o�yste, okryte listowiem ga��zie chroni�y skutecznie przed deszczem i s�o�cem. Rozmaito�� styl�w i jako�ci wyko�czenia chat sugerowa�a, �e nie zosta�y zbudowane przez naj�tych fachowc�w, ale raczej przez samych w�a�cicieli.

Je�li pozostali na etapie plemiennego podzia�u pracy, �atwo by�o zrozumie�, dlaczego nie stworzyli wi�kszych grup spo�ecznych. Jednak dlaczego, zastanawia� si� Conway po raz setny od przylotu, nie chcieli szerzej ze sob� wsp�pracowa�, skoro byli inteligentni, przyja�ni i nieagresywni?

��A�powinni, gdy we�mie si� pod uwag�, jak cz�sto ulegaj� wypadkom � rzek� porucznik i�Conway zorientowa� si�, �e my�la� g�o�no.�� To chyba dobre miejsce, aby spyta� o par� rzeczy.

��Jasne � mrukn�� Conway, odsuwaj�c owiewk�. Zr�wnali si� z grup� trzech tubylc�w, kt�rzy niby stali razem, ale jednak w pewnej odleg�o�ci wok� jednego z miejscowych zwierz�t poci�gowych o wrzecionowatych ko�czynach. Stworzenie zaprz�one by�o do bli�ej nie zidentyfikowanego urz�dzenia.�� Dzi�ki za podwiezienie, poruczniku. Przejd� si� troch�, pogadam z nimi, a je�li znajd� Khone�a, to i z nim, i wr�c� pieszo do bazy. Gdybym si� zgubi�, wezw� pana przez radio.

Wainright pokr�ci� g�ow� i wy��czy� silnik. Pojazd osiad� na ziemi.

��Nie jest pan w�Szpitalu, gdzie nie napotka pan nikogo poza lekarzami i pacjentami. Tutaj trzymamy si� zasady, aby zawsze porusza� si� w parach. Prosz� tylko pami�ta�, aby nie podchodzi� do nikogo zbyt blisko Do mnie te� nie. Inaczej mo�e pan ich urazi�, prosz� przodem, doktorze.

Conway wysiad� i, maj�c porucznika par� krok�w z ty�u, podszed� do trzech tubylc�w. Stan�� kilka metr�w od najbli�szego z nich.

��Czy mo�na si� dowiedzie�, gdzie mieszka Khone?�� spyta�, patrz�c w bok.

Jeden z�Gogleskan pokaza� mu kierunek dwoma d�ugimi kolcami.

��Je�li wehiku� pojedzie w�a�nie tam, dotrze do przecinki � wyszumia�. � Tam da si� spyta� o dalsz� drog�.

��Wdzi�czno�� jest na miejscu � powiedzia� Conway i zawr�ci� do pojazdu.

Przecinka okaza�a si� szerokim pasem kamienisto-trawiastej pla�y otaczaj�cej wielkie jezioro. Conway uzna�, �e to jezioro, a nie zatoka, gdy� brakowa�o w�a�ciwych dla morza fal i piasku. Przy wybiegaj�cych na g��bok� wod� pomostach cumowa�y ma�e jednostki. Wi�kszo�� mia�a smuk�e kominy, ale te� �agle. Nad brzegiem wznosi�y si� wysokie na trzy albo cztery kondygnacje budynki z drewna i kamienia. Ze wszystkich stron otacza�y je pochy�e rampy, tak �e ogl�dane pod pewnym k�tem mog�y przypomina� piramidy. Efekt wzmaga�y jeszcze ich pochy�e, spiczaste dachy.

Gdyby nie panuj�cy wko�o zgie�k i unosz�ce si� wsz�dzie k��by dymu, mo�na by kojarzy� ten widok ze �redniowiecznymi rycinami przedstawiaj�cymi uroki portowego �ycia.

��To miejscowe centrum rzemie�lnicze i spo�ywcze � rzek� porucznik.�� Widzia�em je ju� kilka razy z powietrza. Tutaj jednak dochodzi tak silna wo� ryb, �e nos odpada�

��M�j ju� ledwie si� trzyma � mrukn�� Conway.

Pomy�la�, �e skoro tak tu wygl�da przemys�, Khone jest zapewne kim� w rodzaju lekarza zak�adowego. Bardzo chcia� z nim porozmawia�, a jeszcze ch�tniej obejrza�by go przy pracy.

Skierowano ich obok wielkiego kamiennego budynku, kt�rego �ciany i belki pociemnia�y od p�omieni i ci�gle roztacza�y wo� spalenizny, a potem w kierunku nabrze�a, przy kt�rym le�a� wrak zatopionego statku. Naprzeciwko wznosi�a si� niska, cz�ciowo zadaszona budowla, pod kt�r� przep�ywa� strumie�. Z�kabiny pojazdu widzieli przypominaj�c� labirynt pl�tanin� korytarzy i ma�ych pomieszcze�. Tam w�a�nie mieszka� Khone, a to obok by�o zapewne szpitalem.

Miejscowy pacjent by� w�a�nie poddawany badaniu otwor�w oddechowych. Lekarz u�ywa� d�ugich drewnianych sond i rozwieraczy. Innym wysi�gnikiem poda� doustnie jakie� lekarstwo. Chory znajdowa� si� przy tym w jednym pomieszczeniu, a medyk w drugim. Musia�o up�yn�� jeszcze kilka minut, nim Khone zauwa�y� ich obecno�� i wyszed� przed szpital.

��Ciekawie wygl�da medycyna na Goglesk � powiedzia� Conway, gdy wszyscy trzej stan�li ju� ponad trzy metry od siebie, jakby wpisani w regularny tr�jk�t.�� Mo�e da�oby si� por�wna� j� z tym, jak na innych planetach leczy si� chorych i rannych, jak pomaga si� pacjentom z zaburzeniami nerwowymi, a przede wszystkim przeprowadza operacje i studiuje anatomi�.

Khone spojrza� gdzie� pomi�dzy Conwaya a�Wainrighta.

��Na Goglesk nie praktykuje si� chirurgii � powiedzia�. � Zg��bianie anatomii mo�liwe jest tylko z wykorzystaniem martwych cia�, pozbawionych wcze�niej ��de� i resztek truj�cych substancji. Bezpo�redni kontakt by�by niebezpieczny zar�wno dla lekarza, jak i dla pacjenta, unika si� go zreszt� w ka�dym innym przypadku, chyba �e chodzi o cele prokreacyjne albo opiek� nad m�odocianymi. Abym m�g� pracowa�, konieczne jest zachowanie pewnego minimalnego dystansu.

��Ale dlaczego?�� spyta� Conway, odruchowo zbli�aj�c si� do uzdrowiciela. W�osy na ciele Khone�a naje�y�y si� zaraz, a kolce poruszy�y. Conway spojrza� wi�c ostentacyjnie na porucznika i dopiero potem znowu zabra� g�os: � Mam pewien przyrz�d, kt�ry pozwala wyszkolonemu lekarzowi bez problemu ustali� po�o�enie i stan wszystkich organ�w, ko�ci oraz wa�niejszych naczy� krwiono�nych.

Wyci�gn�� skaner i przesun�� nim powoli wzd�u� swojej r�ki, a p�niej obok g�owy, piersi i brzucha. Bezosobowo, niczym podczas wyk�adu, wyja�nia� przy tym funkcje pojawiaj�cych si� na ekranie organ�w, ko�ci i mi�ni. Nast�pnie wyd�u�y� maksymalnie teleskopowy uchwyt i skierowa� urz�dzenie w stron� Khone�a.

��W�ten spos�b, je�li to niezb�dne, mo�na uzyska� wszystkie wa�ne informacje bez dotykania pacjenta � doda�.

Podczas demonstracji Khone przysun�� si� nieco i obr�ci� tak, aby przyjrze� si� skanerowi jedynym uzbrojonym w okular okiem. Conway tak pochyli� ekran, aby Gogleskanin m�g� ujrze� swoj� budow� wewn�trzn�. Sam nic przy tym nie widzia�, ale ju� wcze�niej nastawi� skaner na rejestracj� i zamierza� przestudiowa� nagrany materia�.

Kolce i d�ugie, barwne w�osy uzdrawiacza o�ywia�y si� co chwila. Niekt�re kolorowe pasma u�o�y�y si� pod k�tem prostym do pozosta�ych, a� zacz�y przypomina� szal w szkock� krat�. Khone posapywa� i posykiwa� z o�ywieniem, ale nie odsuwa� si� od skanera.

��Wystarczy � powiedzia�, uspokoiwszy si� troch�, i co zaskakuj�ce, spojrza� przez okular wprost na Conwaya. Na d�u�sz� chwil� zapad�o milczenie. Tubylec wyra�nie musia� co� przetrawi�. � Na tym �wiecie medyk jest kim� szczeg�lnym � powiedzia� w ko�cu.�� Zapewne tak samo jest zreszt� na innych. Tylko medykowi wolno podczas leczenia wkracza� w prywatny �wiat cielesno�ci i psyche pacjenta, poznawa� to, co czasem przykre albo wstydliwe, a na pewno bardzo osobiste. Taka niedopuszczalna w innych sytuacjach blisko�� jest tutaj dozwolona, gdy� medyk nie rozmawia z nikim o tym, czego si� dowiedzia�, chyba �e z drugim medykiem�

Hipokrates nie uj��by tego lepiej, pomy�la� Conway.

���nawet je�li ten pochodzi z innego �wiata. Nadal jednak nale�y pami�ta�, �e s� to sprawy przeznaczone tylko dla uszu uzdrawiaczy.

��Jestem w tym laikiem � odezwa� si� porucznik � ale wiem, kiedy jestem zbyteczny. Poczekam w poje�dzie.

Conway przykl�kn��, aby jego oczy znalaz�y si� na jednym poziomie z oczami Gogleskanina. Je�li mieli rozmawia� jak r�wny z r�wnym, mog�o to mie� znaczenie, szczeg�lnie �e wcze�niej lekarz wyra�nie g�rowa� nad ci�gle pobudzonym tubylcem. W�tej chwili dzieli�y ich ju� tylko nieca�e dwa metry. Ziemianin uzna�, �e pora przej�� inicjatyw�.

Musia� uwa�a�, aby nie zaszokowa� Khone�a rewelacjami na temat mo�liwo�ci nowoczesnej medycyny, zacz�� wi�c od prostego opisu pracy w�Szpitalu Kosmicznym Sektora Dwunastego. Nieustannie podkre�la�, �e jest to plac�wka wielo�rodowiskowa, w kt�rej wymaga si� ogromnego profesjonalizmu. Potem przeszed� z wolna do kwestii wsp�pracy mi�dzygatunkowej i tego, ile po�ytku przynosi ona tak�e na innych polach.

��Poczynione tu obserwacje sugeruj� znaczne zahamowanie post�pu � stwierdzi� w ko�cu, wracaj�c do tematu.�� Trudno to zrozumie�, je�li we�mie si� pod uwag� wysok� inteligencj� Gogleskan. Jak mo�na by to wyja�ni�?

��Post�p jest niemo�liwy, bo wsp�praca nie jest mo�liwa � odpar� Khone i nag�e odezwa� si� w zaskakuj�co bezpo�redni spos�b: � Wiedz, uzdrawiaczu Conway, �e ci�gle jeszcze zmagamy si� z zakodowanymi w nas wzorcami zachowania, kt�re powsta�y zapewne w�wczas, gdy byli�my nierozumnym �r�d�em po�ywienia dla wszystkich morskich drapie�nik�w. Opanowanie wspomnianych odruch�w wymaga wielkiej samokontroli. W�przeciwnym razie mo�emy straci� i ten skromny dorobek kulturowy, kt�ry dot�d wypracowali�my.

��Gdyby da�o si� bardziej szczeg�owo wyja�ni� natur� tego problemu, ch�tnie pom�g�bym w jego rozwi�zaniu, uzdrawiaczu Khone � stwierdzi� Conway, r�wnie� zmieniaj�c nieco styl.�� By� mo�e kto� ca�kiem obcy, reprezentuj�cy odmienny punkt widzenia, b�dzie m�g� zaproponowa� rozwi�zanie, kt�re wam nie przysz�oby do g�owy�

Urwa�, s�ysz�c dobiegaj�ce z g��bi l�du nieregularne, alarmuj�ce b�bnienie. Khone odsun�� si� od niego.

��W�a�ciwe b�d� przeprosiny za konieczno�� nag�ego oddalenia si� � powiedzia�. � Jest pilne zaj�cie dla uzdrawiacza.

Wainright wychyli� si� z pojazdu.

��Je�li Khone si� spieszy��� zacz��, ale zaraz si� poprawi�: � Je�li potrzebny jest szybki transport, mo�na to za�atwi�.

Z ty�u opuszcza�a si� ju� rampa, wej�cie do przedzia�u baga�owego by�o otwarte.

Na miejsce wypadku dotarli po dziesi�ciu minutach najbardziej je��cej w�osy na g�owie jazdy, jak� kiedykolwiek dane by�o Conwayowi prze�y�. Nawyk�y do powolnego transportu Gogleskanin nie udziela� �adnych wskaz�wek, a� znale�li si� przed ostatnim skrzy�owaniem. Wtedy dopiero wskaza� cz�ciowo zawalony dwukondygnacyjny budynek. Wainright zd��y� si� ju� jednak zatrzyma�. I�dobrze, bo Conway by� ju� bliski poznania w�tpliwych urok�w choroby lokomocyjnej.

Zapomnia� jednak o tych doznaniach, gdy zobaczy� okaleczone ofiary pr�buj�ce w miar� swoich si� oddali� si� od ruin po p�kaj�cych albo zapadaj�cych si� z wolna zewn�trznych pochylniach. Inni, r�wnie poszkodowani, przeciskali si� przez rumowisko blokuj�ce cz�ciowo g��wne wej�cie. Ich barwne cia�a obsypane by�y py�em i od�amkami drewna, na niekt�rych wida� by�o wilgotne szkar�atne smugi albo wr�cz otwarte rany. Wyskakuj�c z pojazdu, Conway pomy�la�, �e jak dot�d nie ma naprawd� ci�ko poszkodowanych. Wszyscy ocaleli starali si� jak najszybciej odej�� od budynku i do��czy� do stoj�cego dziwnie daleko rozproszonego kr�gu gapi�w.

Nagle ujrza� fragment cia�a Gogleskanina wystaj�cy spod rumowiska w drzwiach. Ranny wydawa� jakie� nieprzek�adalne d�wi�ki.

��Dlaczego oni tak stoj�? � krzykn�� do Khone�a i pomacha� do gapi�w.�� Dlaczego mu nie pomog�?

��Tylko uzdrawiacz mo�e podej�� tak blisko do innego, poszkodowanego Gogleskanina � powiedzia� Khone, wydobywaj�c z przytroczonego do tu�owia worka cz�ci drewnianych manipulator�w. Zaraz zacz�� je sk�ada�. � Uzdrawiacz albo inna wysoce zdyscyplinowana mentalnie osoba, kt�ra nie ulegnie panice.

Conway ruszy� za medykiem ku rannemu.

��Mo�e osobnik ca�kiem innego gatunku m�g�by jednak znie�� blisko�� i udzieli� pomocy medycznej.

��Nie � stwierdzi� zdecydowanie Khone.�� Nale�y unika� kontaktu fizycznego, a nawet przesadnego zbli�enia.

Manipulatory przybra�y po z�o�eniu posta� d�ugich szczypiec, na kt�re w trakcie badania Khone nak�ada� r�ne ko�c�wki z sondami, szpatu�kami, soczewkami czy szczoteczkami i tamponami nas�czonymi czym�, co by�o prawdopodobnie antyseptykiem do odka�ania ran. Potem innym urz�dzeniem zacz�� zszywa� co wi�ksze rany. Wszystko to trwa�o rozpaczliwie d�ugo.

Conway roz�o�y� w ko�cu szybko teleskopowy uchwyt skanera, kt�ry nie ust�powa� d�ugo�ci� szczypcom Khone�a, opad� na czworaki i pchn�� urz�dzenie w kierunku uzdrawiacza.

��Mog� by� jakie� obra�enia wewn�trzne � powiedzia�. � To pozwoli je wykry�.

Khone by� chyba zbyt zaj�ty, aby sili� si� na uprzejmo�ci, bo nawet nie podzi�kowa�, tylko od�o�ywszy szczypce, si�gn�� zaraz po skaner. Z�pocz�tku niezbyt wiedzia�, jak obs�ugiwa� go swoimi manipulatorami, ale szybko zdo�a� uchwyci� zaprojektowane dla ludzkich d�oni urz�dzenie i zacz�� zmienia� pole widzenia oraz powi�kszenie tak sprawnie, jakby od lat z niczym innym nie pracowa�.

��W�przysypanej cz�ci cia�a wyst�puje drobne krwawienie � powiedzia� po kilku minutach.�� Ale bardziej niebezpieczny jest dla rannego ucisk powodowany przez le��c� na nim belk�. Tamuje ona dop�yw krwi do g�owy. To te� t�umaczy, dlaczego ranny od paru chwil jest nieprzytomny i nie porusza si�.

��Procedura ratunkowa?

Nie ma szansy na ratunek w dost�pnym tu czasie � odpar� Khone.�� Trudno orzec, jak mierz� czas medycy z innych planet, ale wed�ug miejscowych jednostek za jedn� pi��dziesi�t� dnia ranny zacznie umiera�. Niemniej i tak trzeba spr�bowa�

Conway spojrza� na porucznika, a ten podpowiedzia� cicho:

��Oko�o pi�tnastu minut.

��Najpierw nale�y unieruchomi� belk� klinem i usun�� gruz spod rannego, tak aby obni�y� jego po�o�enie i przerwa� ucisk. Istnieje jednak niebezpiecze�stwo dalszego rozpadu budynku, tote� dla ich bezpiecze�stwa wszystkie osoby opr�cz poszkodowanego i jego medyka powinny usun�� si� jak najdalej.

Uj�� skaner za korpus i poda� go uchwytem naprz�d Conwayowi, sam za� zacz�� nak�ada� na szczypce ko�c�wki w kszta�cie �opatek.

Conwayowi zdawa�o si�, �e oto w��rodku dnia dopad� go senny koszmar. Wiedzia�, �e bez trudu wyci�gn��by rannego z rumowiska, a jednak mia� zwi�zane r�ce. M�g� tylko sta� i patrze�, jak umiera kto�, komu m�g�by spr�bowa� pom�c. Na dodatek wyra�nie zakazano mu podejmowania jakichkolwiek dzia�a�, chocia� Gogleskanin �wietnie wiedzia�, �e chodzi o ratowanie �ycia. Wszystko wydawa�o si� pozbawione sensu, niemniej by�o cech� tutejszej kultury. Dziwnej zaiste kultury�

Spojrza� bezradnie na Wainrighta, na jego muskularne, ros�e cia�o i spr�bowa� raz jeszcze:

��Skoro ranny jest nieprzytomny, nie powinien poczu� si� dotkni�ty czyj�� blisko�ci�. Mo�e zatem obcy mogliby unie�� belk� na tyle, �eby da�o si� go uwolni�.

Jednak wielu innych na to patrzy � powiedzia� Khone, chocia� po drgnieniach szczypiec wida� by�o, �e zaczyna si� waha�. Dopasowa� nowe ko�c�wki, wydoby� sk�d� p�tl� z liny i za�o�y� j� szczypcami na stopy rannego.�� Ale dobrze. Niemniej to ryzykowne. Ofiara i uzdrawiacz nie mog� znale�� si� za blisko obcych, a w ka�dym razie nikt nie mo�e zobaczy�, �e s� blisko. Intencje nie maj� tu znaczenia, liczy si� dystans.

Conway nie pyta�, ile to b�dzie �blisko�, tylko wkroczy� z porucznikiem w szerokie, niskie wej�cie. Ka�dy z nich wsun�� rami� pod wspieraj�c� je z boku belk�. Bez w�tpienia byli obra�liwie blisko rannego, ale w��rodku panowa� cie� do�� g��boki, by Gogleskanie nie widzieli ich zbyt dobrze. Po chwili zreszt� Conway by� zbyt zaj�ty, aby przejmowa� si� podobnymi sprawami.

Gdy unie�li jeden koniec belki, z rumowiska posypa�y si� na nich py� i kamienie, jednak drewno posz�o w g�r� na trzy, cztery, a potem prawie sze�� cali. Niemniej z drugiej strony, tam gdzie le�a� ranny, belka unios�a si� tylko o jakie� dwa cale. Khone, kt�ry zacisn�� ju� p�tl� na nogach ofiary i owin�� drugi koniec sznura wko�o w�asnego tu�owia, zapar� si� nogami, pochyli� i zacz�� ci�gn�� go tak, jak ludzie podczas konkurs�w przeci�gania liny. Ale bez rezultatu. FOKT byli zbyt drobni do takiego zadania, nie byli te� do niego za dobrze przystosowani.

��Utrzyma pan przez chwil�? � spyta� porucznik i nagle wsun�� si� g��biej w wej�cie.�� Chyba widz� co�, co mo�e nam si� przyda�.

Conwayowi wydawa�o si�, �e trwa to znacznie d�u�ej ni� chwil�. Porucznik powoli wygrzebywa� co� z rumowiska, a belka wrzyna�a si� w rami� lekarza, jego mi�nie za� by�y coraz bli�sze bolesnego skurczu. Zamruga�, aby str�ci� krople zalewaj�cego mu oczy potu, i zobaczy�, �e Khone zmieni� podej�cie do sprawy. Zamiast ci�gn�� jednostajnie, podchodzi� mo�liwie najbli�ej do rannego i nabieraj�c rozp�du, szarpa� jak m�g� najsilniej lin�, aby w ten spos�b go uwolni�.

Za ka�dym razem FOKT przesuwa� si� odrobin�, ale niekt�re szwy pu�ci�y i znowu pokaza�a si� krew.

Conwayowi zdawa�o si� ju�, �e lada chwila wszystkie kr�gi szyjne sprasuj� mu si� w jeden gnat, kt�ry nast�pnie p�knie�

��Szybko, do cholery!

��Spiesz� si� � powiedzia� Khone, zapominaj�c o formie bezosobowej.

��Ju� id� � odezwa� si� porucznik.

Wr�ci� z kr�tkim, grubym dr�giem, kt�ry wsun�� mi�dzy belk� a pod�o�e. Conway opad� z ulg� na kolana, daj�c odpocz�� obola�ym plecom. Ale nie zazna� wiele spokoju. Wainright chcia�, aby znowu podnie�li belk� i przesun�li podpor� nieco dalej, a potem powtarzali to tak d�ugo, a� ranny b�dzie wolny.

Pomys� by� bardzo dobry, lecz rumowisko osypywa�o si� coraz bardziej. Gogleskanin zosta� ju� prawie wyci�gni�ty, gdy z wn�trza ruiny rozleg� si� huk p�kaj�cych d�wigar�w i narastaj�cy �oskot.

��Uciekajcie!�� krzykn�� Khone, szykuj�c si� do ostatniego, desperackiego szarpni�cia. Tym razem jednak lina ze�lizn�a si� z n�g rannego i medyk potoczy� si� po pochylni, zapl�tuj�c si� przy okazji w sznur.

Conway d�ugo zastanawia� si� potem nad swoim post�pkiem i jego ocen�. Ale wtedy nie mia� czasu rozwa�a�, co jest, a co nie jest zgodne z takim albo innym kodeksem zachowania. Czu� si� pozbawiony wyboru. Zerkn��, czy droga ucieczki jest wolna, obr�ci� si� i po prostu z�apa� rannego za nogi.

By� znacznie ci�szy i silniejszy ni� Khone, wystarczy�o wi�c, �e zgi�� nogi i pochyli� si� do przodu, a cofaj�c si�, odci�gn�� Gogleskanina od osiadaj�cego budynku. Gdy kurz zacz�� opada�, z�o�y� rannego ostro�nie na sp�achetku mi�kkiej trawy. Niemal wszystkie szwy pu�ci�y, pojawi�o si� te� kilka nowych ran. Wszystkie krwawi�y.

Nagle istota otworzy�a oczy, zesztywnia�a i zanios�a si� przeci�g�ym sykiem, kt�ry falowa� od przenikliwego gwizdu do szeptu.

��Nie!�� zawo�a� Khone.�� Nie ma niebezpiecze�stwa! To uzdrawiacz, przyjaciel�!

Jednak odg�osy nie usta�y, a po chwili Conway zauwa�y�, �e coraz bli�si obserwatorzy do��czyli do ch�ru. Ledwie s�ysza� w�asne my�li. Khone zacz�� kr��y� wko�o poszkodowanego. Chwilami zbli�a� si� do niego na kilka cali i zn�w si� oddala�, jakby w z�o�onym rytualnym ta�cu.

��Tak, nie jestem wrogiem. Wyci�gn��em ci� � powiedzia� Conway.

��G�upi medyku!�� odezwa� si� nagle Khone wyra�nie na tyle z�y, by zapomnie� o manierach.�� Ignorancie z innego �wiata! Odejd�!

To, co sta�o si� p�niej, by�o jednym z najdziwniejszych zdarze�, jakie widzia� Conway, a w Szpitalu zetkn�� si� przecie� z niejednym. Ranny przetoczy� si� i zerwa� na r�wne nogi. Wci�� gwizda�, a i Khone poszed� w jego �lady, w�osy obu istot za� wyprostowa�y si� i zesztywnia�y, tak �e kratka tworzona przez r�nokolorowe pasma znikn�a bez �ladu. Nagle uzdrawiacz i drugi Gogleskanin zetkn�li si� w�osami, kt�re zacz�y si� zap�tla� niczym nici w dawnym dywanie. Szybko sta�o si� oczywiste, �e nikt nie by�by w stanie ich rozdzieli�, nie usuwaj�c w�os�w, a zapewne i cz�ci sk�ry, z kt�rej wyrasta�y.

��Zabierajmy si� st�d, doktorze � powiedzia� Wainright, kt�ry wsiad� w tym czasie do pojazdu. Pokaza� nadchodz�cych ze wszystkich stron obcych.

Conway zawaha� si�, patrz�c, jak trzeci FOKT przy��cza si� w ten sam spos�b do Khone�a i rannego. Z�g�owy ka�dego tubylca stercza�y teraz d�ugie kolce, kt�rych przeznaczenia nie zna�. Niemniej z ich czubk�w s�czy�a si� jasno��ta wydzielina. Gdy wsiada� do pojazdu, jeden z takich kolc�w rozdar� mu skafander, ale nie przebi� ubrania i nie dotar� do sk�ry.

Podczas gdy porucznik wje�d�a� wy�ej, aby lepiej mogli widzie�, co si� dzieje, Conway si�gn�� po analizator, chc�c sprawdzi� sk�ad wydzieliny pozosta�ej na materiale skafandra. Szybko ustali�, �e to trucizna. Dawka z jednego kolca wprowadzona wprost do krwiobiegu spowodowa�aby parali�, a trzy i wi�cej mog�y by� �miertelne.

Gogleskanie ��czyli si� w zbiorow� istot�, kt�ra ros�a z minuty na minut�. Kolejne osobniki spieszy�y z okolicznych budynk�w, zacumowanych przy nabrze�u statk�w, a nawet odleglejszych drzew i wplata�y si� w wielki, kolczasty dywan, kt�ry porusza� si�, okr��aj�c wi�ksze kamienne budowle i niszcz�c mniejsze, jakby zupe�nie nie by� �wiadomy swoich czyn�w. Zostawia� za sob� szcz�tki narz�dzi i pojazd�w, martwe zwierz�ta, a nawet statek, kt�ry przechyli� si� pod ci�arem wdzieraj�cych si� na pok�ad Gogleskan i roztrzaska� maszty oraz nadbud�wki o nabrze�e.

Ci tubylcy, kt�rzy wpadli do wody, nie ucierpieli jednak w��aden spos�b, a pozostali na l�dzie pobratymcy szybko ich wyci�gn�li.

��Nie s� �lepi � powiedzia� blady z przera�enia Conway. �eby lepiej widzie�, stan�� na siedzeniu.�� Ci ze skraju widz�, dok�d i��, ale chyba trudno im co� wsp�lnie zdecydowa�. Zaraz zburz� ca�e to miasto. Mo�e pan poderwa� �lizgacz, aby nagra� to dok�adnie z g�ry?

��Mog� � odpar� porucznik i powiedzia� co� do komunikatora.�� Wprawdzie nie id� prosto na nas, ale i tak si� zbli�aj�, doktorze. Lepiej b�dzie si� usun��.

��Chwil� � rzuci� Conway i z�apawszy za brzeg wiatrochronu, wychyli� si�, aby lepiej przyjrze� si� odleg�emu ledwie o sze�� metr�w skrajowi t�umu. Dziesi�tki oczu patrzy�y na niego zimno, a zwie�czone kroplami ��tej wydzieliny ��d�a stercza�y niczym r�ysko.�� Wyczuwam w nich wrogo��, chocia� Khone by� przyja�nie nastawiony. Sk�d ta zmiana?

Jego g�os zgin�� niemal w szumie przypominaj�cym powiew silnego wiatru. Autotranslator nie przet�umaczy� tego odg�osu, ale po chwili wychwyci� ze zgie�ku artyku�owany szept, jedyne �wiadectwo, �e w owym t�umie zosta�a jeszcze iskra rozumu.

��Id� � przekaza� mu Khone.�� Id� st�d. Conway usiad� czym pr�dzej, �eby nie uderzy�a go zamykana przez porucznika os�ona. Pojazd przyspieszy� gwa�townie.

��Nic tu nie poradzisz � rzuci� ze z�o�ci� Wainright.

Conway nie musia� si�ga� po przepisany przez O�Mar� lek, aby odtworzy� w pami�ci ze wszystkimi szczeg�ami przebieg zdarzenia. Nie m�g� te� w��aden spos�b uciec od jedynego narzucaj�cego si� wniosku, �e to on jest odpowiedzialny za ca�e to po�a�owania godne zamieszanie.

Nagrania zrobione ze �lizgacza pokaza�y, �e zaraz po odlocie Wainrighta i�Conwaya aktywno�� t�umu os�ab�a, a godzin� p�niej rozpad� si� on na pojedyncze osobniki, kt�re d�ugo sta�y w sporej odleg�o�ci od siebie i sprawia�y wra�enie bardzo wyczerpanych.

Przegl�da� materia� raz za razem, podobnie jak zapisy skanera, zar�wno te wykonane podczas demonstracji, jak i p�niejszych ogl�dzin rannego. Chcia� znale�� chocia� drobn� wskaz�wk�, kt�ra pozwoli�aby mu wyja�ni� niezwyk�� reakcj� FOKT�w na dotkni�cie jednego z nich � ale bez powodzenia.

W pewnej chwili przypomnia� sobie, �e przyby� tu, aby wypocz�� i oczy�ci� umys� przed podj�ciem wa�nej decyzji, kt�ra mia�a zawa�y� na jego przysz�o�ci. Sprawy Gogleskan, wedle s��w O�Mary, by�y drugorz�dne, a m�g� je nawet zignorowa�. Ale jak zignorowa� co� takiego? Nie chodzi�o tylko o to, �e pogorszy� jeszcze sytuacj�. Samo w sobie zjawisko by�o na tyle zagadkowe, �e stanowi�o wyzwanie nawet dla kogo�, kto mia� za sob� wiele lat praktyki w wielo�rodowiskowym Szpitalu.

Niemniej jako jednostka Khone by� ca�kiem normalny.

Zirytowany Conway opad� na prycz�. Ci�gle trzyma� skaner przed oczami i pr�bowa� wydoby� cokolwiek z nagra�. Chocia� teoretycznie nie mo�na by�o cierpie� niewyg�d na legowisku z degrawitatorami nastawionymi na u�amek ziemskiego ci��enia, Conway wierci� si� i rzuca� na pos�aniu.

Uda�o mu si� wy�ledzi� korzenie czterech spo�r�d kolc�w, kt�re podczas badania le�a�y p�asko na g�owie Khone�a ukryte cz�ciowo pod w�osami. Odnalaz� te� drobne kanaliki dostarczaj�ce trucizn� z work�w jadowych oraz po��czenia nerwowe mi�dzy m�zgiem a mi�niami odpowiedzialnymi za ustawianie kolc�w i wywieranie nacisku na zbiornik jadu, ale nie mia� poj�cia, co wyzwala ca�y proces. Nie potrafi� r�wnie� zg��bi� funkcji d�ugich, srebrzystych pasm, kt�re widnia�y mi�dzy sztywnymi w�osami na g�owie.

Z pocz�tku przypuszcza�, �e to siwizna zwi�zana z zaawansowanym wiekiem, ale po bli�szych ogl�dzinach musia� zmieni� zdanie. Struktura tych odro�li by�a ca�kiem inna ni� otaczaj�cych je w�os�w i, podobnie jak kolce, mia�y one u korzeni mi�nie oraz osobne po��czenia nerwowe pozwalaj�ce im na pewien zakres ruchu. By�y jednak o wiele d�u�sze, cie�sze i elastyczniejsze ni� ��d�a.

Niestety nie zdo�a� odkry� podsk�rnych po��cze� nerwowych, je�li takie w og�le by�y, gdy� skaner nie zosta� nastawiony na rejestracj� tak drobnych struktur. Chodzi�o tylko o zaprezentowanie Gogleskaninowi podstawowych funkcji urz�dzenia, wi�c �adne powi�kszenie nie mog�o obecnie pom�c, skoro pewnych rzeczy po prostu nie zarejestrowano.

Niemniej i tak, gdyby nie zagadka niezwyk�ego zachowania FOKT�w, Conway by�by zadowolony z uzyskanych danych. Teraz jednak marzy� o ponownym spotkaniu z�Khone�em, aby zbada� dok�adniej obcego. No i wypyta� go o wszystko.

Tymczasem po zdarzeniach tego dnia szansa na ponowne spotkanie by�a bardzo ma�a.

Khone kaza� mu si� wynosi�. Specjalnie krzykn�� to spo�r�d t�umu. A�porucznik, bez dw�ch zda� bardzo z�y, wprost powiedzia�, �e Conway nic tu nie poradzi.

Conway sam nie wiedzia�, kiedy dopad� go sen, ale nagle spostrzeg�, �e nie znajduje si� ju� na Goglesk. Otoczenie zmieni�o si�, ale pozosta�o znajome, tylko problemy jakby straci�y na znaczeniu. Rzadko miewa� sny, chocia� mo�e, jak zasugerowa� O�Mara, szcz�liwie niewiele pami�ta� po obudzeniu. Jednak ten sen by� mi�y, nieskomplikowany i nie wi�za� si� z jego obecnym po�o�eniem.

W ka�dym razie tak mu si� wydawa�o z pocz�tku.

Meble, w�r�d kt�rych si� znalaz�, by�y dziwnie du�e. Zamiast usi��� na krze�le, musia� si� na nie wspi��. St� w jadalni za�, r�wnie� r�cznej roboty, okaza� si� na tyle wysoki, �e dopiero staj�c na palcach, dojrza� jego g�adki blat. Conway mia� w tym �nie oko�o o�miu lat.

Czy by� to efekt dzia�ania �rodka O�Mary, czy w�asna, specyficzna reakcja Conwaya, patrzy� na siebie z dawnych lat jako �wiadomy minionego czasu doros�y, ale czu� si� jak niezbyt szcz�liwy o�miolatek.

Jego rodzice nale�eli do trzeciego pokolenia kolonist�w na bogatej w kopaliny, ukszta�towanej na podobie�stwo Ziemi planecie Breamar. Gdy zgin�li, by� to ju� �wiat zbadany, podporz�dkowany cz�owiekowi i bezpieczny � przynajmniej je�li chodzi�o o tereny konalniane, miasteczka rolnicze i obszar jedynego portu kosmicznego.

Ca�� m�odo�� sp�dzi� na obrze�ach miasta, obok portu. Budynki by�y tu najwy�ej dwupi�trowe i zbudowane z drewna. Nie wydawa�o mu si� dziwne, �e jest ich o wiele wi�cej ni� bia�ych hal produkcyjnych czy gmach�w administracji. Ponadto w okolicy znajdowa� si� jeszcze szpital, no i sam kompleks portu kosmicznego. Conway jako oczywisty przyjmowa� te� fakt, �e wszystkie meble, wi�kszo�� wyposa�enia i ozdoby by�y miejscowej roboty. Doros�a cz�� jego osoby pami�ta�a, jak powszechnie dost�pne i tanie by�o na Breamarze drewno, wszystko za�, co sprowadzano z�Ziemi, kosztowa�o fortun�. Na dodatek koloni�ci byli dumni ze swoich wyrob�w i nie chcieli inaczej urz�dza� domostw.

By�y to zreszt� domy z wygodami. Chocia� z drewna, zosta�y wyposa�one w generatory termoj�drowe daj�ce pr�d, a na r�cznie wykonanych p�kach sta�y nowoczesne odbiorniki wizyjne, kt�re zawsze za pami�ci Conwaya s�u�y�y rano celom edukacyjnym, a wieczorem rozrywce. Transport, l�dowy czy powietrzny, te� by� nowoczesny, szybki i r�wnie bezpieczny jak wsz�dzie indziej. Bardzo rzadko zdarza�o si�, by jaka� maszyna spad�a, grzebi�c w swych szcz�tkach wszystkich obecnych na pok�adzie.

To nie utrata rodzic�w uczyni�a go nieszcz�liwym. Gdy wezwano ich do wypadku w kopalni, by� o wiele za m�ody, by pami�ta� cokolwiek ponad cie� ich koj�cej obecno�ci. Zostawili go w�wczas pod opiek� m�odej pary z s�siedztwa. Dopiero po pogrzebie najstarszy brat ojca wzi�� go do siebie.

Stryjenka i stryjek byli bardzo mili i odpowiedzialni, ale tak�e mocno zaj�ci. No i ju� niem�odzi. Ich dzieci by�y praktycznie doros�e, zatem poza pocz�tkowym okresem stryjostwo nie po�wi�cali mu wiele czasu. Inaczej by�o z mieszkaj�c� u nich babk�, prababci� Conwaya, kt�ra wzi�a osierocone dziecko pod swoje skrzyd�a.

By�a niewiarygodnie wiekowa, ale ile w�a�ciwie mia�a lat, tego nikt nie wiedzia�. Ktokolwiek raz spr�bowa� j� o to spyta�, nie �mia� zrobi� tego powt�rnie. Krucha niczym Prilicla, ci�gle jednak by�a fizycznie i umys�owo sprawna. Urodzi�a si� jako pierwsze dziecko w kolonii Breamar i gdy Conway zacz�� si� interesowa� histori� planety i jej mieszka�c�w, okaza�o si�, �e jej opowie�ci, nawet je�li nieco ubarwione, s� znacznie ciekawsze ni� to, co mo�na by�o znale�� na ta�mach edukacyjnych.

Conway us�ysza� kiedy�, jak stryjek wyja�nia� swojemu go�ciowi, �e dziecko i babcia dogaduj� si� tak dobrze, bo psychicznie s� na tym samym etapie. Nie rozumia� w�wczas, o co mo�e chodzi�, prababcia za� by�a dla� zawsze mi�ym towarzystwem. Chyba �e akurat dawa�a mu lanie, co z pocz�tku zdarza�o si� rzadko, a p�niej wcale. Kry�a go ponadto, gdy spsoci� co� nieumy�lnie, i broni�a jego zagrody dla ulubionych zwierz�tek � ma�ego, ogrodzonego zak�tka w ogrodzie na ty�ach domu, kt�ry szybko zmieni� si� w co� na kszta�t miniaturowego rezerwatu przyrody. Nie pozwala�a mu wszelako sprowadza� tam zwierz�t, o kt�re nie umia�by w�a�ciwie dba�.

Mia� wtedy kilka ziemskich zwierzak�w oraz ca�� gromad� miejscowych, niegro�nych ro�lino�ernych, kt�re czasem chorowa�y, cz�sto si� rani�y, a praktycznie przez ca�y czas rozmna�a�y. Prababka sprowadzi�a dla niego ta�my weterynaryjne, chocia� dla dziecka by� to zbyt powa�ny materia�. Jednak z jej pomoc� i dzi�ki po�wi�ceniu ca�ego wolnego czasu potrafi� sprawi� �e mieszka�com zagrody �y�o si� ca�kiem nie�le. Ku zdumieniu stryjostwa, po pewnym czasie zagroda zacz�a nawet przynosi� doch�d, po okolicy bowiem roznios�o si�, �e jest to dobre �r�d�o zdrowych zwierz�t domowych.

M�ody Conway by� nazbyt zaj�ty, aby u�wiadomi� sobie, jak bardzo jest samotny. To dotar�o do niego, gdy jego jedyna przyjaci�ka straci�a nagle zainteresowanie zwierzakami i prawnukiem. W�domu zacz�� regularnie pojawia� si� lekarz, a stryjenka i stryjek na zmian� czuwali nocami przy babci. Zabronili mu te� do niej zagl�da�.

I dlatego w�a�nie by� taki nieszcz�liwy. Doros�y Conway pami�ta� dobrze tamten czas i wiedzia�, �e niebawem mia�o by� jeszcze gorzej.

Pewnego wieczoru zapomnieli zamkn�� drzwi na klucz, a gdy w�lizn�� si� do pokoju, ujrza�, �e stryjenka opu�ci�a g�ow� i przysn�a na fotelu obok ��ka. Prababcia le�a�a z twarz� zwr�con� w jego stron�, oczy i usta mia�a szeroko otwarte, ale nic nie powiedzia�a, zdawa�a si� te� go nie widzie�. Gdy podszed� bli�ej, us�ysza� jej ci�ki, nieregularny oddech i poczu� dziwny zapach. Przestraszy� si�, ale dotkn�� jej chudej, pomarszczonej r�ki, kt�ra le�a�a na pos�aniu. Mia� nadziej�, �e mo�e spojrzy na niego albo i co� powie. Albo chocia� u�miechnie si�, jak zwyk�a to robi� jeszcze kilka tygodni wcze�niej.

R�ka by�a zimna.

Doros�y Conway wiedzia� dzi�ki wykszta�ceniu medycznemu, �e krew przesta�a ju� dochodzi� do ko�czyn i starszej pani zosta�o tylko kilka minut �ycia. Bardzo m�ody Conway jakim� cudem r�wnie� to wiedzia�, chocia� trudno powiedzie� sk�d. Odruchowo spr�bowa� zawo�a� prababci�, a wtedy stryjenka si� obudzi�a, z�apa�a go mocno za r�k� i wyrzuci�a z sypialni.

��Id� st�d!�� powiedzia�a bliska p�aczu.�� Nic tu nie poradzisz�!

Obudzi� si� z mokrymi od �ez oczami. By� w ma�ym pokoju bazy Korpusu na Goglesk. Nie pierwszy raz zastanowi� si�, w jakim stopniu �mier� tej wiekowej, drobnej i ciep�ej kobiety wp�yn�a na jego p�niejsze �ycie. �al i poczucie straty os�ab�y z wolna, ale pami�� strasznej bezradno�ci pozosta�a. Nie chcia�, �eby kiedykolwiek wr�ci�a. Wiele lat p�niej, ilekro� spotka� si� z chorob�, obra�eniami czy zagro�eniem �ycia, zawsze m�g� co� zrobi�. Czasem nawet wiele. I�dopiero teraz, na Goglesk, znowu poczu� si� r�wnie bezradny jak wtedy.

�Id� st�d�, powiedzia� mu Khone po nieudanej pr�bie udzielenia pomocy rannemu. Pr�bie, kt�ra omal nie zako�czy�a si� ca�kowitym zniszczeniem miasta, a na pewno spowodowa�a olbrzymie spustoszenia w psychice tubylc�w. A�porucznik dorzuci� jeszcze: �Nic tu nie poradzisz�.

Ale Conway nie by� ju� wystraszonym i zrozpaczonym ch�opcem. Nie zamierza� pogodzi� si� z sugerowan� mu bezradno�ci�.

Zastanawia� si� nad tym, bior�c k�piel, ubieraj�c si� i przekszta�caj�c pomieszczenie z sypialni w zwyk�y dzienny pok�j. Pod koniec by� jednak tylko z�y na siebie i jeszcze bardziej zagubiony ni� wcze�niej. Jestem lekarzem, powiedzia� sobie, a nie specjalist� od kontakt�w. Dot�d mia� do czynienia przede wszystkim z obcymi, kt�rzy byli chorzy, ranni czy przymocowani pasami do sto��w diagnostycznych. Informacje o nich otrzymywa� przewa�nie od innych, a bliski kontakt by� oczywisty. Ale tutaj by�o inaczej.

Wainright ostrzega� go przed uros�ym do skali fobii indywidualizmem FOKT�w. Na w�asne oczy widzia�, �e nie by�o w jego s�owach przesady. Pozwoli� jednak, aby odruchy Ziemianina wzi�y g�r� nad profesjonalizmem. A�przecie� powinien je kontrolowa�, przynajmniej do czasu pe�niejszego poznania tubylc�w.

Skutek? Jedyna istota, kt�ra mog�aby pom�c mu zrozumie� problem, nie zechce zapewne wi�cej si� z nim spotka�. Chyba �e tylko w celu wy�adowania z�o�ci na winowajcy.

Mo�e powinien spr�bowa� z innym Gogleskaninem w odleg�ej okolicy. Oczywi�cie, je�li Wainright zgodzi�by si� po�yczy� mu na d�u�ej jedyny �lizgacz bazy i je�li FOKTowie nie mogli przekazywa� informacji na wi�ksze dystanse. Nie wykryto wprawdzie �adnych transmisji radiowych, �ladu istnienia wizualnych czy g�osowych system�w sygna�owych, nikt nie widzia� nigdy biegaj�cych czy lataj�cych pos�a�c�w. Prawdopodobne jest jednak, �e istoty tak panicznie wystrzegaj�ce si� bliskiego kontaktu b�d� szczeg�lnie zainteresowane ��czno�ci� na wielkie odleg�o�ci, pomy�la� Conway, gdy jego komunikator nagle zapiszcza�.

��Czujniki w pa�skim pokoju poinformowa�y mnie, �e pan wsta� � odezwa� si� ze �miechem Wainright.�� Dobudzi� si� ju� pan, doktorze?

Conwayowi wcale nie by�o do �miechu. Mia� nadziej�, �e zwykle serdeczny porucznik nie pragn�� go tylko rozweseli�.

��Tak � odpar� z irytacj�.

��Na zewn�trz czeka Khone � powiedzia� Wainright takim tonem, jakby sam nie dowierza� swoim s�owom.�� M�wi, �e jest zobowi�zany do rewizyty i��e chce przeprosi� za wszelkie przykro�ci, jakich mogli�my dozna� podczas wczorajszego incydentu. Bardzo chce z panem rozmawia�, doktorze.

Obcy pe�ni s� niespodzianek, pomy�la� nie po raz pierwszy Conway. Ale mo�e tym razem trafi te� na kilka odpowiedzi. Gdy opuszcza� pok�j, nie uczyni� tego krokiem tak spokojnym i pewnym, jak przysta�o na starszego lekarza, tylko pobieg� jak wariat.

Pomimo utrudniaj�cego rozmow� bezosobowego stylu i powolno�ci obfituj�cej w d�ugie przerwy mi�dzy zdaniami nie by�o w�tpliwo�ci, �e Khone�owi zale�y na rozmowie. Co wi�cej, mia� kilka pyta�, tyle �e trudno by�o mu je zwerbalizowa�. Nigdy jeszcze nikogo o nic podobnego nie pyta��

Conway zna� wiele gatunk�w, kt�rych podej�cie do �ycia i wzory zachowa� by�y dla Ziemianina ca�kiem obce albo wr�cz odpychaj�ce, i to r�wnie� wtedy, gdy Ziemianin �w by� lekarzem z bogatym do�wiadczeniem. Potrafi� wyobrazi� sobie, ile wysi�ku kosztuje Khone�a pr�ba zrozumienia kogo�, kto po�r�d wielu osobliwo�ci dopuszcza kontakt fizyczny z innym osobnikiem r�wnie� poza czasem god�w czy opieki nad dzieckiem. Got�w by� wykaza� maksimum cierpliwo�ci, aby nie utrudnia� dodatkowo zadania.

Podczas jednej z kolejnych przerw usi�owa� skierowa� rozmow� na nieco inne tory, wyra�aj�c ubolewanie za tyle cierpie�, kt�re spowodowa�, ale Khone zby� przeprosiny, stwierdzaj�c, �e nawet gdyby przybysz si� nie wtr�ci�, cokolwiek innego doprowadzi�oby do identycznych zdarze�. Przedstawi� pokr�tce list� zniszcze�, dodaj�c, �e wprawdzie wszystko zostanie odbudowane, a statek podniesiony i naprawiony, jednak nie zdziwi si�, je�li przed ko�cem wszystkich prac dojdzie do nowej katastrofy.

Ile razy zbieg okoliczno�ci powodowa� po��czenie, cofali si� o krok w swoim skromnym post�pie technologicznym. St�d gdy cokolwiek udawa�o im si� osi�gn��, zawsze by�o to nara�one na zniszczenie. Wed�ug przekazywanych z pokolenia na pokolenie opowie�ci zawsze tak si� dzia�o. Tak te� podawa�y nieliczne zapiski ocala�e z kolejnych akt�w destrukcji.

��Gdyby da�o si� jako� pom�c, czy przez wzbogacenie wiedzy, czy przez porady, czy fizyczne wsparcie, wystarczy przekaza�, co trzeba zrobi�, a zostanie wykonane � powiedzia� Conway nieco z�o�onym, ale nadal bezosobowym stylem.

��Pragnienie, aby cierpi�ca rasa uwolniona zosta�a od swego brzemienia, jest silne i jednoznaczne � odpar� Khone.�� Na pocz�tek po��dane by�oby zwi�kszenie wiedzy.

��Mo�esz pyta� mnie o wszystko. �adnego pytania nie uznam za obra�liwe � stwierdzi� Conway, rezygnuj�c z ceremonialnej formy wypowiedzi.

Khone poruszy� nerwowo w�osami, ale by�a to jedyna reakcja, co jasno dowodzi�o, jak wielk� wag� przywi�zuje do rozwi�zania problemu.

��Chodzi o informacje o innych znanych ci rasach, kt�re mia�y podobny problem jak ten na Goglesk. A�przede wszystkim o wyja�nienie, jak ten problem rozwi�za�y.

Uzdrawiacz te� odezwa� si� odrobin� inaczej. Zapewne prze�amanie albo chocia� nagi�cie uwarunkowania ca�ego �ycia musia�o kosztowa� go sporo wysi�ku. Niestety, Conway nie dysponowa� po��danymi przez niego informacjami.

Aby da� sobie czas na zastanowienie, nie odpowiedzia� od razu, ale zacz�� opisywa� szczeg�lnie rzadkie formy �ycia w�Federacji, tyle �e inaczej, ni� czyni� to wcze�niej. Teraz si�gn�� do swojego szpitalnego do�wiadczenia, przytaczaj�c przyk�ady chirurgicznych i nieinwazyjnych interwencji koniecznych przy rozmaitych schorzeniach. Chcia� da� Khone�owi nieco nadziei, chocia� wiedzia�, �e w sumie odchodzi od tematu, i to w spos�b niebezpieczny, bo opisuje lekarzowi, kt�ry nie ma szans dotkn�� swoich pacjent�w, dzia�ania wymagaj�ce takiego kontaktu. Nigdy nie ok�amywa� swoich pacjent�w, nie chcia� wi�c te� robi� tego i tym razem.

��Niemniej, o ile si� orientuj�, wasz problem jest wyj�tkowy � doda�. � Gdyby napotkano kiedy� podobny przypadek, zosta�by w pe�ni przebadany i istnia�aby na ten temat bogata literatura, uznawana w ka�dym szpitalu za lektur� obowi�zkow�. Przykro mi zatem, ale jedyne, co mog� zaproponowa�, to jak najwnikliwsze zbadanie zagadnienia, czego podejm� si� ch�tnie, licz�c na twoj� wsp�prac� zar�wno jako pacjenta, jak i lekarza.

Czekaj�c na reakcj� Khone�a, us�ysza�, jak od ty�u podchodzi do nich Wainright. Porucznik jednak nie odezwa� si� ani s�owem.

��Wsp�praca jest mo�liwa i po��dana, ale nie b�dzie to bliska wsp�praca � odpowiedzia� w ko�cu Gogleskanin.

Conway odetchn�� z ulg�.

��Budowla za mn� kryje pomieszczenie przeznaczone do bezpiecznego badania przejaw�w miejscowego �ycia. Dla ochrony obserwator�w jest ono oddzielone przezroczyst�, ale bardzo wytrzyma�� �cian�. Czy w takich warunkach dopuszczalne by�oby znaczne zmniejszenie dystansu dla przeprowadzenia szczeg�owych bada�?

��O�ile dowiedzione zostanie, �e przegroda jest do�� wytrzyma�a.

Wainright odchrz�kn��, zwracaj�c na siebie uwag�.

��Przepraszam, doktorze. Jak dot�d nie zdarzy�o si�, aby�my musieli korzysta� z tego pomieszczenia, i sk�adujemy w nim ogniwa paliwowe. Prosz� o dwadzie�cia minut na zrobienie porz�dk�w.

Khone i�Conway przeszli na ty�y budynku, gdzie mie�ci�o si� zewn�trzne wej�cie do sali. Jak wyja�ni� Conway, pozwala�o ono miejscowym formom �ycia wr�ci� po uwolnieniu do w�asnego �rodowiska. Wobec Khone�a nie mia�y by� zastosowane �adne �rodki przymusu. Zosta� zapewniony, �e b�dzie m�g� w ka�dej chwili przerwa� badanie i wyj��.

Conway chcia� okre�li� podstawy zachowania tubylc�w przez wnikliwe przestudiowanie ich fizjologii, a szczeg�lnie budowy i dzia�ania obszaru czaszki, kt�ry wykazywa� ca�kiem nie znane mu cechy. By� mo�e tam w�a�nie kry�a si� odpowied� na najwa�niejsze pytania. Nie zamierza� jednak nara�a� Khone�a na jakiekolwiek cierpienie czy powa�ny stres.

��Rozumiem i akceptuj� to, �e badanie mo�e nie by� przyjemne � powiedzia� jednak FOKT.

Aby doda� mu jeszcze pewno�ci, Conway pierwszy wszed� do �rodka. Uderzaj�c r�kami i nogami w przezroczyst� przegrod�, udowodni� stoj�cemu w progu Khone�owi, jak jest wytrzyma�a. Potem wskaza� na sufit i wyja�ni� zasady komunikowania si� z pomieszczeniem, opisa� emitery p�l kr�puj�cych oraz przeznaczenie poszczeg�lnych manipulator�w, kt�re mia�y zosta� uruchomione jedynie po uprzednim wyra�eniu zgody przez pacjenta. W�ko�cu przeszed� przez ma�e, zaznaczone bia�ym konturem drzwi w przezroczystej �cianie i zostawi� FOKTa samego, aby m�g� si� nieco oswoi� z wn�trzem.

Wainright uprz�tn�� ju� cz�� obserwacyjn� i wstawi� tam tr�jwymiarowy projektor, podrzuci� nagrania wykonane poprzedniego dnia oraz zestaw ta�m u�ywanych standardowo podczas pierwszego kontaktu. Nie zapomnia� te� o medycznym wyposa�eniu Conwaya.

��B�d� monitorowa� badania i nagrywa� wszystko z centrum ��czno�ci, kt�re jest zaraz obok � o�wiadczy� porucznik, przystaj�c w wewn�trznym wej�ciu.�� Khone widzia� ju� ta�my z prezentacj�, ale chyba nie zawadzi�oby przebiec raz jeszcze pi�ciominutow� sekwencj� ze Szpitalem. Gdyby potrzebowa� pan czego�, doktorze, prosz� da� mi zna�.

Zostali sami, w odleg�o�ci ledwie trzech metr�w. No i by�a jeszcze przezroczysta �ciana.

Conway przycisn�� do niej d�o� mniej wi�cej na wysoko�ci pasa i powiedzia�:

��Prosz� podej�� tak blisko, jak tylko b�dzie to mo�liwe, i przysun�� ko�czyn� do �ciany w tym samym miejscu, w kt�rym znajduje si� moja. Bez po�piechu. Chodzi o przyzwyczajenie si� do najmniejszego mo�liwego dystansu osi�galnego bez fizycznego kontaktu.

Zach�cany nieustannie spokojn� przemow�, Khone zbli�a� si� coraz bardziej. Po paru zako�czonych wycofaniem pr�bach dotkn�� wreszcie tworzywa dok�adnie naprzeciw d�oni Conwaya. Teraz dzieli�o ich tylko p� cala. Conway powoli si�gn�� drug� r�k� po skaner i przycisn�� go do �ciany na wysoko�ci g�owy Khone�a, ten za� bez s�owa opar� j� o przegrod�.

��Wspaniale!�� powiedzia� Conway, nastawiaj�c ostro��. � Wprawdzie w fizjologii Gogleskan jest wiele rzeczy ca�kiem dla mnie nowych, jednak z grubsza s� oni podobni do innych ciep�okrwistych tlenodysznych. Wi�kszo�� r�nic dotyczy obszaru czaszki i to ona wymaga najdok�adniejszego zbadania i analizy, nie tylko czysto medycznej. Kr�tko m�wi�c, badamy ca�kiem normaln� form� �ycia, kt�ra jednak zachowuje si� czasem bardzo nietypowo. Je�li uznamy, �e wzorce owego zachowania ukszta�towane zosta�y przez czynniki ewolucyjne lub �rodowiskowe, b�dziemy musieli zg��bi� r�wnie� przesz�o�� waszego gatunku.�� Da� Khone�owi chwil� na zastanowienie i podj�� temat: � Porucznik Wainright, kt�ry jest ca�kiem dobrym archeologiem amatorem, wspomnia� mi, �e od czasu pojawienia si� waszych nierozumnych przodk�w ten �wiat zmieni� si� w zdumiewaj�co ma�ym stopniu. Nie by�o �adnych waha� orbity, znacz�cych zaburze� sejsmicznych, epok lodowcowych ani nawet istotnych przesuni�� stref klimatycznych. To wskazywa�oby, �e wasze szczeg�lne zachowanie, kt�re tak fatalnie hamuje rozw�j cywilizacyjny, wykszta�ci�o si� na bardzo wczesnym etapie rozwoju jako spos�b obrony przed wrogami. Co to byli albo s� za wrogowie?

��Nie mamy tu naturalnych wrog�w � odpar� Khone.�� Nic nie zagra�a nam na Goglesk opr�cz nas samych.

Conwayowi trudno by�o w to uwierzy�. Przesun�� skaner na jeden z tych fragment�w g�owy, gdzie ��d�a kry�y si� cz�ciowo pod w�osami, i prze�ledzi� ich po��czenia z torebkami jadowymi. Powi�kszony obraz pokaza� Khone�owi na ekranie.

��To pot�na naturalna bro�, kt�ra mo�e by� wykorzystywana tak do ataku, jak i do obrony. Nie rozwin�aby si� bez potrzeby. Czy istniej� jakiekolwiek przekazy, pisemne relacje albo skamieliny tych gro�nych stworze�, przeciwko kt�rym by�a stosowana?

Khone ponownie zaprzeczy� i�Conway musia� poprosi� Wainrighta, aby wyja�ni�, czym s� skamieliny. Gogleskanin przyzna� w�wczas, �e owszem, widywa� takie obiekty, ale nie s�dzi�, aby by�y warte zainteresowania. To samo dotyczy�o wszystkich jego pobratymc�w, kt�rzy w og�le nie rozwin�li archeologii. Niemniej teraz, gdy wiadomo ju� by�o, �e dziwne odciski i obiekty znajdowane w ska�ach mog� powiedzie� wiele o rozwoju �ycia, Khone got�w by� sta� si� ojcem nowej ga��zi nauki.

��Czy zdarza�y ci si� koszmarne sny, w kt�rych widzia�e� atakuj�ce ci� bestie?�� spyta� Conway, nie odrywaj�c wzroku od skanera.

��Tylko w dzieci�stwie � rzuci� szybko Khone. Wyra�nie wola�by zmieni� temat.�� Doros�ym rzadko �ni� si� takie rzeczy.

��Ale skoro w og�le si� zdarza�y, da�oby si� opisa� tak� besti� ze snu?

Trwa�o prawie minut�, zanim Gogleskanin odpowiedzia�, skaner za� pokazywa� w tym czasie wzmo�on� aktywno�� grupy mi�ni otaczaj�cych torebk� jadow� i innych, znajduj�cych si� u podstawy ��de�. Bez w�tpienia chodzi�o o bardzo wra�liw� okolic�.

Conway czeka� w napi�ciu, ale rozczarowa� si�. Uzyska� jedynie kolejne zagadki.

��Nie jest to stworzenie maj�ce okre�lony kszta�t � powiedzia� FOKT.�� W�snach pojawia si� jako co� gro�nego, porusza si� bardzo szybko, k�sa, rozszarpuje i porywa ofiar�. To tylko zmora dzieci�stwa, doro�li za� nie lubi� wraca� do tych wspomnie�. Wystraszone snem m�ode osobniki mog� si� po��czy�, �eby poczu� si� bezpieczniej, gdy� nie s� do�� silne, by spowodowa� zniszczenia w otoczeniu. Doro�li nie maj� takiej mo�liwo�ci.

��Chcesz powiedzie�, �e m�odociani mog� si� ��czy� do woli, a doro�li powinni tego unika�?

Trudno ich powstrzyma�. Jednak gdy tylko mo�emy, zniech�camy dzieci do takich zachowa�, aby nie przyzwyczai�y si� do czego�, co w doros�o�ci by�oby gro�ne. Rozumiem, �e bardzo pragniesz poczyni� obserwacje procesu ��czenia si� i nie chcia�by� wywo�a� przy tym zniszcze�, wi�c musz� uprzedzi�, �e pr�ba podej�cia do doros�ego maj�cego kontakt z dzieckiem wywo�a u tego pierwszego naturaln� reakcj� obronn�. Conway westchn��. Khone wyprzedza� jego my�li. Rzeczywi�cie, zamierza� spyta� o tak� mo�liwo��.

��Czy wygl�d mojej rasy ma cokolwiek wsp�lnego z besti� z dzieci�cych koszmar�w?

��Nie, ale twoje wczorajsze podej�cie do jednego z naszych, a szczeg�lnie fizyczny kontakt, skojarzy�y si� z zagro�eniem i wywo�a�y nieracjonaln�, cho� w pe�ni uzasadnion� instynktem reakcj�.

��Gdyby�my wiedzieli, co by�o pierwotnym �r�d�em tej panicznej, gatunkowej reakcji, mogliby�my spr�bowa� j� zneutralizowa� � powiedzia� Conway z rezygnacj�. � Jednak jak to ustali�?

Zapad�a d�u�sza chwila ciszy przerwana dopiero przez chrz�kni�cie Wainrighta.

��Bior�c pod uwag� opis, powiadaj�cy, �e mamy do czynienia z napastnikiem, kt�ry zjawia si� nagle, a potem szybko zabija i porywa zdobycz, czy nie mo�e chodzi� o wielkiego lataj�cego drapie�nika?

Conway zastanawia� si� nad tym, sprawdzaj�c po��czenia nerwowe mi�dzy ja�niejszymi pasmami w�os�w i ma�ym, silnie zmineralizowanym o�rodkiem skrytym w g��bi m�zgu.

��Czy s� jakie� skamieliny �wiadcz�ce o istnieniu takiego drapie�nika? Bo mo�liwe, �e je�li wspomnienia te si�gaj� czas�w, gdy przodkowie FOKT�w �yli w morzu, naprawd� chodzi�o o jakie� wodne zwierz�.

Nie znalaz�em takich �lad�w, doktorze. Przynajmniej w tych niewielu miejscach, kt�re zbada�em. Je�li jednak cofniemy si� a� do okresu, gdy �ycie kwit�o g��wnie w oceanach, w�wczas owszem, by�o tam kilka naprawd� du�ych bestii. Jakie� dwadzie�cia mil na po�udnie st�d znajduje si� rozleg�y fragment dna morskiego, kt�ry zosta� stosunkowo niedawno wypi�trzony, oczywi�cie niedawno w geologicznej skali. Zbada�em tam sondami okolic� niegdysiejszej podmorskiej doliny, kt�ra jest szczeg�lnie bogata w skamieliny. Zamierza�em zaj�� si� komputerow� rekonstrukcj� znalezisk, ale dot�d nie mia�em na to czasu. Niemniej wiem, �e b�dzie to frapuj�ce zaj�cie, gdy� wi�kszo�� szcz�tk�w jest bez dw�ch zda� niekompletna.

��Wskutek przemieszcze� sejsmicznych, kt�re przemiesza�y osady?�� spyta� Conway.

��Mo�e, ale niekoniecznie. Przypuszczam, �e chodzi raczej o jaki� czynnik z czas�w powstania tych ko�ci. Ale mam w pokoju ta�my. Przynie�� je? Wprawdzie nie s� �atwe do interpretacji, ale mo�e od�wie�� naszemu przyjacielowi pami�� gatunkow�.

Tak, poprosz� � powiedzia� Conway i spojrza� na Khone�a.�� Je�li nie jest to dla ciebie zbyt przykre, czy m�g�by� mi powiedzie�, ile razy zdarzy�o ci si� ��czy� w podobny, odruchowy spos�b z innymi doros�ymi?

I gdyby� m�g� opisa� jeszcze stany fizyczne oraz odczucia pojawiaj�ce si� przed, w trakcie oraz po po��czeniu? Nie chc� sprawia� ci przykro�ci, ale mo�liwie pe�ne poznanie tego zjawiska mo�e si� okaza� warunkiem znalezienia sposobu, aby zaradzi� problemowi. Podobne wspomnienia nie by�y dla Khone�a przyjemne, ale nade wszystko pragn�� przyczyni� si� do powodzenia bada�. Oznajmi� wi�c, �e przed wczorajszym zdarzy�o si� to trzy razy. Kolejno�� by�a zawsze taka sama. Najpierw wypadek albo poczucie nag�ego zagro�enia, kt�re powodowa�o, �e przestraszona jednostka wydawa�a odg�os wzywaj�cy innych na pomoc i r�wnocze�nie wywo�uj�cy u nich dok�adnie te same uczucia. Pojawia� si� przymus po��czenia, aby wsp�lnie stawi� czo�o zagro�eniu. Khone pokaza� organ odpowiedzialny za wydawanie wspomnianego d�wi�ku. By�a to membrana, kt�rej nie wzbudza� uk�ad oddechowy.

Conway pomy�la�, �e pod wod� taki narz�d by�by jeszcze efektywniejszy, ale nie wspomnia� o tym g�o�no. By� zbyt poch�oni�ty relacj�, aby j� przerywa�.

Khone opisa� z kolei, �e spleceniu w�os�w z inn� istot� towarzyszy�o rosn�ce poczucie bezpiecze�stwa i pobudzenie zwi�zane z odczuwanym zwi�kszeniem potencja�u po��czonych umys��w. Jednak gdy wi�cej osobnik�w nawi�zywa�o kontakt, pierwotne odczucia zanika�y zast�powane z wolna przemo�nym pragnieniem ochrony grupy przed enigmatycznym zagro�eniem. Na tym poziomie sp�jne, gromadne my�lenie by�o ju� niemo�liwe.

��Po za�egnaniu niebezpiecze�stwa albo ustaniu czynnik�w, kt�re wywo�a�y przypadkowe po��czenie, pojawia�o si� jednak w tym zbiorowym umy�le niejasne z pocz�tku uczucie, �e dalsze trwanie grupy nie jest konieczne. Rozpada�a si� wi�c ona z wolna na poszczeg�lne jednostki. Przez jaki� czas by�y one jeszcze nieco zagubione, czu�y si� zm�czone, a tak�e zawstydzone spowodowanymi zniszczeniami. Aby przetrwa� jako inteligentna rasa, Gogleskanie musz� �y� z osobna i w samotno�ci.

Conway nie odpowiedzia�. Z�trudem dociera�o do niego, �e Gogleskanie s� telepatami.

Telepatyczne zdolno�ci tubylc�w nie by�y przesadnie rozwini�te, skoro sygna� do po��czenia musia� by� przekazywany g�osem, a to z kolei wskazywa�o, �e warunkiem nawi�zania kontaktu jest dotyk. Conway pomy�la� o delikatnych wyrostkach schowanych w�r�d szorstkich w�os�w na g�owie. By�o ich osiem, czyli wi�cej nawet, ni� trzeba, aby zwi�za� si� ze wszystkimi najbli�ej stoj�cymi uczestnikami po��czenia.

Najpewniej my�la� g�o�no, gdy� Khone doda� w kt�rej� chwili, �e taki kontakt z innym osobnikiem jest bolesny, a same wyrostki tylko uk�adaj� si� jeden obok drugiego, ale nie dotykaj�. Mia�y by� czym� w rodzaju organicznych anten przekazuj�cych impulsy na zasadzie indukcji.

Wszystkie znane Federacji rasy telepatyczne, a by�o ich kilka, napotyka�y zwykle jeden zasadniczy problem: potrafi�y nawi�za� kontakt wy��cznie z przedstawicielami w�asnego gatunku. Pr�by wymiany my�li z osobnikami innych ras, nawet telepatycznych, rzadko prowadzi�y do godnych uwagi sukces�w. Conway mia� nieco do�wiadczenia we wsp�pracy z telepatami projekcyjnymi, ale udawa�o mu si� odbiera� tylko urywki komunikat�w, mimo �e wed�ug zgodnej opinii badaczy Ziemianie posiadali niegdy� zmys� telepatyczny, kt�ry w miar� przemian ewolucyjnych uleg� atrofii. Nie by�y to te� prze�ycia przyjemne.

Ponadto zwyk�o si� uwa�a�, �e telepaci nie wk�adaj� wiele serca w rozw�j nauk �cis�ych, gdy� dopiero znajomo�� mowy i pisma stwarza rzetelne warunki do ich uprawiania.

Gogleskanie mieli i jedno, i drugie, a mimo to ich rozw�j kulturowy zosta� z jakiego� powodu zatrzymany.

��Czy mo�na zatem powiedzie�, �e g��wny problem wi��e si� z odruchowym ��czeniem jednostek w gromad� w sytuacji, gdy nie istniej� ju� �adne przes�anki, kt�re uzasadnia�yby takie dzia�anie?�� spyta� Conway z namys�em. Stara� si� znowu zachowywa� form� bezosobow�, gdy� to, co mia� do powiedzenia, mog�o si� nie spodoba�. � Zgoda panuje zapewne r�wnie� co do tego, �e w�a�nie wyrostki umo�liwiaj�ce kontakt mog� si� okaza� kluczem do rozwi�zania problemu i��e nale�y je dok�adnie zbada�. Niemniej same ogl�dziny to za ma�o. Wskazane by�yby testy polegaj�ce na badaniu przewodnictwa dr�g nerwowych, pobraniu pr�bek tkanki i stymulacji dla� Khone! �aden z tych zabieg�w nie jest bolesny!

Mimo szybkiej reakcji Conwaya Gogleskanin zacz�� zdradza� oznaki narastaj�cej paniki.

��Wiem, �e ka�dy kontakt fizyczny jest dla ciebie przykry � podj�� Conway, wpad�szy na nowy, genialny w swej prostocie pomys�. � Wiem, �e to czysto instynktowna reakcja. Gdyby jednak uda�o si� zademonstrowa�, �e nie stanowi� dla ciebie zagro�enia, i utrwali� to wra�enie zar�wno na poziomie �wiadomym, jak i podkorowym, mo�e zdo�a�by� opanowa� t� odruchow� reakcj�. Oto, co bym proponowa��

W trakcie wyja�nie� porucznik Wainright wr�ci� z ta�mami. D�u�sz� chwil� tylko sta� i s�ucha�, a gdy Conway sko�czy�, zaraz wyrazi� zdecydowany sprzeciw.

��Pan oszala�, doktorze.

Przekonanie porucznika zabra�o znacznie wi�cej czasu ni� uzyskanie zgody Khone�a, ostatecznie jednak przyst�pili do przygotowa�. Wainright dostarczy� z magazynu nosze, a�Ziemianin po�o�y� si� na nich i pozwoli� zapi�� wszystkie pasy, chocia� na to ostatnie Wainright zgodzi� si� tylko pod warunkiem, �e b�dzie m�g� w ka�dej chwili rozpi�� je za pomoc� zdalnego sterowania. Potem przesun�� ca�o�� do cz�ci zajmowanej przez Gogleskanina i obni�y� do takiego poziomu, aby Khone�owi wygodnie by�o pracowa�.

Zamys� sprowadza� si� bowiem do tego, aby to tubylec zbada� najpierw skr�powanego i ca�kiem niegro�nego Conwaya, przekonuj�c si� przy okazji, �e obcy nie stwarza dla� �adnego zagro�enia. Istnia�a szansa, �e oswoiwszy si� w ten spos�b z jego blisko�ci�, Gogleskanin sam zdo�a znie�� badanie. Wkr�tce jednak przekonali si�, �e je�li nawet tak si� stanie, nie nast�pi to szybko.

Khone podszed� do�� �mia�o i kieruj�c si� podpowiedziami Conwaya, zacz�� manipulowa� skanerem. Sz�o mu ca�kiem sprawnie, ale to instrument dotyka� lekarza, nie sam Gogleskanin. Conway le�a� tymczasem, poruszaj�c jedynie oczami, �eby w miar� mo�liwo�ci �ledzi� poczynania obcego i porucznika, kt�ry przygotowywa� ta�m� do projekcji.

Nagle poczu� dotyk tak lekki, jakby to pi�rko spad�o na grzbiet jego d�oni. Po chwili kolejny, i jeszcze jeden, tym razem silniejszy.

�eby nie sp�oszy� Khone�a, przesta� porusza� nawet oczami, ledwie widzia� wi�c szop� jego w�os�w i trzy manipulatory, z kt�rych dwa przesuwa�y obok g�owy skaner. Ponownie poczu� mu�ni�cie w okolicy arterii skroniowej. Chwil� potem obcy zacz�� bada� zwoje jego ma��owiny usznej.

Nagle Khone odsun�� si�, a jego membrana zacz�a wibrowa�, nadaj�c sygna� alarmu.

Conway wyobrazi� sobie, jak trudn� walk� musia� stoczy� Gogleskanin ze swoimi uwarunkowaniami. By� pe�en podziwu dla tej niewielkiej istoty, �e zdo�a�a zrobi� tak wiele i tak bardzo przej�a si� losem swojego gatunku. Na chwil� wzruszenie odebra�o mu g�os.

��Przepraszam za to wszystko � powiedzia� w ko�cu.�� Przy powt�rnej pr�bie stres b�dzie ju� mniejszy. Niemniej sygna� i tak mo�e si� rozlec, chocia� wszyscy dobrze wiemy, �e nie ma �adnego niebezpiecze�stwa. Je�li pozwolisz, zamkn�liby�my zewn�trzne drzwi, na wypadek gdyby kt�ry� z twoich pobratymc�w znalaz� si� na tyle blisko, aby go us�ysze�, i chcia� przyby� ci na pomoc.

��Tak, to zrozumia�e. Zgoda � odpar� bez wahania Khone.

Porucznik cofa� w�a�nie ta�m�; prezentowa�a zbit� mas� skamienia�ych szcz�tk�w odkrytych przez sondy g��binowe. Stara� si� tak ustawi� k�t widzenia, aby najlepiej wszystko pokaza�, na�o�y� te� na obraz siatk� ze skal�, co pozwala�o zorientowa� si�, o jak wielkie obiekty chodzi. Khone nie zwraca� wi�kszej uwagi na projekcj�, ale jak wiele istot na niskim poziomie rozwoju, potrzebowa� czasu, �eby poj�� znaczenie p�askich zarys�w pojawiaj�cych si� na ciemnym ekranie. O�wiele bardziej interesowa� go rzeczywisty i tr�jwymiarowy obiekt, kt�ry mia� zbada�. Znowu zbli�y� si� do Conwaya.

Ziemianin jednak nie odrywa� oczu od ekranu.

��Te niekompletne szcz�tki wygl�daj�, jakby co� je porozdziera�o, ale jestem niemal pewien, �e komputerowa analiza ich budowy wykaza�aby, �e mamy do czynienia z nierozumnymi przodkami naszych FOKT�w � powiedzia�, gdy Khone rozsuwa� delikatnie w�osy na jego g�owie.�� Ale co jest pomi�dzy nimi? Wygl�da jak przero�ni�te warzywo�

��Mia�em nadziej�, �e pan mi to powie, doktorze � odpar� ze �miechem Wainright.�� Przypomina zdeformowan� r�� bez �odygi, za to z kolcami albo z�bami wyrastaj�cymi wzd�u� kraw�dzi niekt�rych p�atk�w. Poza tym jest du�e�

��Ale ten kszta�t� Ca�kiem bez sensu � stwierdzi� Conway.

Khone zaj�� si� w�a�nie jedn� z jego d�oni.

��Mobilny mieszkaniec morza winien mie� raczej p�etwy i bardziej op�ywowe kszta�ty. A�tu nie ma �ladu ani jednego, ani drugiego, ani nawet symetrii wzd�u�nej�

Przerwa�, aby odpowiedzie� Khone�owi na pytanie dotycz�ce w�os�w na nadgarstku. Skorzysta� te� z okazji, �eby znowu os�abi� troch� uwarunkowanie, i zaproponowa�, by obcy przeprowadzi� prosty zabieg usuni�cia w�os�w z ma�ego obszaru sk�ry i pobrania za pomoc� po��czonej ze skanerem ig�y odrobiny krwi. Zapewni�, �e nie b�dzie to bolesne i nawet w razie niedok�adnego wk�ucia nie spowoduje �adnych szk�d.

Musia� wyja�ni� jeszcze, �e chodzi o procedur�, kt�ra w�Szpitalu jest na porz�dku dziennym, analiza pr�bki za� pozwala dowiedzie� si� sporo o stanie pacjenta, a w wielu sytuacjach dostarcza kluczowych danych dla ustalenia trybu leczenia.

W tym przypadku nie chodzi�o nawet o kontakt fizyczny, gdy� Khone mia� si� pos�u�y� narz�dziami, ale o dodanie �mia�o�ci i oswojenie z tym rodzajem badania, kt�re p�niej Conway chcia� przeprowadzi� na obcym.

Przez chwil� mia� wra�enie, �e tym razem posun�� si� za daleko, gdy Gogleskanin odszed� a� pod drzwi i przylgn�� do nich plecami. Sta� tak chwil�, poruszaj�c w�osami i tocz�c wewn�trzn� walk�, a� w ko�cu wolno powr�ci� do noszy. Czekaj�c, a� obcy si� odezwie, Conway zerkn�� znowu na ekran. Widoczne tam obiekty do z�udzenia przypomina�y �ywe istoty.

Porucznik wzbogaci� obraz o dane na temat FOKT�w oraz zebrane wcze�niej informacje dotycz�ce podmorskiego �rodowiska w prehistorycznych czasach, co pozwoli�o mu rozbudowa� projekcj�. Szcz�tki istot, kt�re komputer zrekonstruowa� jako nieco pomniejszone wersje wsp�czesnych mieszka�c�w planety, le�a�y pojedynczo i grupami po�r�d faluj�cych wodorost�w. Sp�ywa�o na nie zielonkawe �wiat�o przenikaj�ce przez pomarszczon� powierzchni� oceanu. Tylko wielki, przypominaj�cy kwiat r�y obiekt, kt�ry spoczywa� po�rodku ekranu, pozbawiony by� detali. Conwayowi zacz�o co� �wita�, ale nadal nie zwracaj�cy najmniejszej uwagi na obraz Khone dojrza� akurat do kolejnych pyta�.

��A�co si� robi, je�li badanie mo�e spowodowa� b�l? Czy nie by�oby lepiej w obecnej sytuacji, gdyby badany sam pobra� sobie pr�bk� krwi?

Pomocny, ale nadal ostro�ny, pomy�la� Conway i opanowa� �miech.

��Je�li nie jest ca�kiem bezbolesne, wcze�niej podaje si� okre�lon� dawk� �rodka z fiolki oznaczonej ��tymi i czarnymi paskami. Ilo�� zale�y od czasu planowanego badania oraz intensywno�ci niemi�ych dozna�. Ta akurat fiolka zawiera �rodek znieczulaj�cy przewidziany dla mojego gatunku. Dodatkowym sk�adnikiem jest specyfik powoduj�cy zwiotczenie mi�ni. Jednak w tym przypadku nie trzeba go stosowa�.

Wyja�ni� te� Khone�owi, �e zwykle �atwiej pobra� krew komu� ni� sobie. Nie wspomnia�, �e nade wszystko chcia� ustali�, jaki �rodek znieczulaj�cy b�dzie najbardziej nadawa� si� dla FOKT�w. Gdyby trafi�o na jeden z tych, kt�re mia� pod r�k�, i gdyby uda�o si� poda� go Khone�owi, znieczulony cz�ciowo pacjent by�by o wiele �atwiejszym obiektem bada�.

Zwiotczenie jest przeciwie�stwem skurczu, pomy�la� nagle, pozornie bez zwi�zku i spojrza� znowu na ekran.

Wielkiemu obiektowi w centrum brakowa�o typowej dla ro�lin symetrii. Przypomina� zmi�t� w kulk� i rzucon� na pod�og� kartk� papieru. Je�li wi�c by� to drapie�nik, musia� sam si� tak zwin��, pomy�la� Conway i zadr�a� mimowolnie. Pami�ta�, jak silny jest jad Gogleskan.

��Mam wra�enie, �e mniejsze szcz�tki nale�� do FOKT�w, kt�rzy nie przetrwali ataku. Ich po�o�enie sugeruje, �e tworzyli wcze�niej cz�� grupy, kt�ra broni�a si� przed napastnikiem za pomoc� ��de�. Albo go zaatakowa�a. Ilo�� wstrzykni�tego jadu musia�a spowodowa� silny skurcz mi�ni, drapie�nik zmar� wi�c w nienaturalnej pozycji. Czy da�oby si� go komputerowo rozpl�ta�?

Wainright przytakn�� i wkr�tce na ekranie zacz�� si� pojawia� nowy, mglisty zarys. Conway pomy�la�, �e chyba s� na dobrym tropie, poniewa� �adna inna koncepcja nie pasowa�a do zebranych danych. Raz i drugi poprosi� o powi�kszenie jakiego� fragmentu, ale niebawem porucznik i tak musia� pomniejszy� symulacj�, w miar� rozwijania zacz�a bowiem ucieka� poza kraw�dzie ekranu.

��Coraz bardziej przypomina ptaka � mrukn�� Wainright.�� Chocia� niekt�re cz�ci skrzyde� wygl�daj� na bardzo delikatne. Po prawdzie, to chyba jedno wielkie skrzyd�o�

��To dlatego, �e skamielina oddaje tylko struktur� ko��ca i sk�ry � powiedzia� Conway.�� Brakuje mi�ni i tkanek mi�kkich, kt�re otacza�y ko�ci. Chocia� rzeczywi�cie jest podobny do ptaka, skrzyd�o by�o zapewne pi�� albo i sze�� razy grubsze. Z�takim szkieletem bez w�tpienia nie by�o sztywne, ale raczej falowa�o, ni� porusza�o si� w g�r� i w d�, jak u ptaka. Mog�o w ten spos�b nadawa� stworzeniu wielk� szybko��. Ciekawe jest to rozszczepienie na kraw�dzi natarcia od wewn�trznej strony. Przypomina mi wloty powietrza w dawnych odrzutowcach. Tyle �e te otwory wyposa�one s� w z�by�

Przerwa�, bo Khone wk�u� si� niepewnie w grzbiet jego d�oni. Conway po raz pierwszy zrozumia�, co musi czu� pacjent wydany na pastw� praktykanta.

��Stawy widoczne u podstawy skrzyde� sugeruj�, �e paszcze otwiera�y si� i zamyka�y w trakcie kolejnych ruch�w i istota po�era�a wszystko, co napotka�a na swojej drodze. Pokarm by� nast�pnie przekazywany dwoma kana�ami do �o��dka umieszczonego w tej cylindrycznej strukturze po�rodku. Tkanka na kraw�dziach natarcia skrzyde� by�a wyra�nie grubsza i zapewne nieczu�a na uk�ucia ��de�, a��o��dki musia�y by� odporne na dzia�anie jadu FOKT�w, chocia� w razie przedostania si� do krwiobiegu po g��bokim wk�uciu w mniej odporne partie �luz�wki m�g� si� on okaza� gro�ny. Jedyn� dost�pn� przodkom naszych przyjaci� form� obrony by�o po��czenie si� w przegrod� zdoln� otoczy� drapie�nika i za��dli� go na �mier�. Stan pobojowiska wyra�nie na to wskazuje. Jednak a� boj� si� my�le�, jak musieli si� czu� cz�onkowie grupy po��czeni z gin�cymi podczas walki przyjaci�mi�

Wzdrygn�� si�, wyobraziwszy sobie ich cierpienie towarzysz�ce odchodzeniu kolejnych osobnik�w. Na dodatek, je�li podobne zdarzenia nie nale�a�y do rzadko�ci, wi�kszo�� musia�a z g�ry wiedzie�, co nast�pi, i pami�ta�a doznania z poprzednich walk, ca�e to wsp�umieranie.

W ko�cu poj��, z jak powa�n� gatunkow� psychoz� ma do czynienia. Jako jednostki Gogleskanie bali si� po��cze� i nie cierpieli towarzysz�cych im dozna�, tym samym za� ka�da blisko��, kt�ra tym grozi�a, musia�a powodowa� ich paniczne reakcje. Pod�wiadomie kojarzyli po��czenie z cierpieniem, kt�re t�umi�a jedynie dzika ��dza zabijania zagrzewaj�ca ich przodk�w do walki. Ulegaj�c instynktowi, nie mogli jednak kontrolowa� swoich poczyna�. Naprawd� bardzo musieli si� niegdy� l�ka� tego drapie�nika, skoro chocia� dawno wygin�� albo pozosta� w morzu, reakcje obronne nie tylko u nich nie zanik�y, ale nawet nie os�ab�y, nie powsta�o na ich miejsce nic mniej destruktywnego.

Najgorsze, �e ca�y ten mechanizm by� tak czu�y, �e nawet teraz, po up�ywie ca�ych epok, nawet b�ahe zdarzenie mog�o go uruchomi�.

Khone zako�czy� wreszcie pobieranie krwi. Grzbiet d�oni Conwaya przypomina� poduszeczk� na ig�y, ale wyg�aszaj�c pochwa�y pod adresem FOKTa i gratuluj�c mu pierwszego w historii planety zabiegu chirurgicznego, Conway robi� to ca�kiem szczerze. Podczas gdy Khone przenosi� ostro�nie zawarto�� strzykawki do sterylnej prob�wki, Ziemianin spojrza� znowu na ekran.

Drapie�nik zosta� ju� ca�kiem rozpl�tany i porucznik musia� znowu zmniejszy� skal�, aby ca�a sylwetka mie�ci�a si� na ekranie. Doda� te� co tylko m�g� na temat domniemanego sposobu poruszania si� istoty, jej metod od�ywiania i ubarwienia. Projekcja ukazywa�a teraz wielki, ciemnoszary kszta�t poruszaj�cy z wolna skrzyd�ami o rozpi�to�ci ponad o�miu metr�w. Przypomina� ziemsk� opo�cz�, gdy tak par� przed siebie, rozszarpuj�c i po�eraj�c wszystko, co stan�o mu na drodze.

To by�a w�a�nie ta wywodz�ca si� z pradziej�w zmora gotowa nawiedza� FOKTy w snach�

��Wainright!�� zawo�a� nagle Conway.�� Wy��cz projekcj�!

Ale by�o ju� za p�no. Khone sko�czy� prac�, obr�ci� si�, spogl�daj�c przy tym na ekran, i nagle ujrza� przed sob� tr�jwymiarowy, ruchomy obraz pozornie �ywej bestii, kt�ra dot�d przemieszkiwa�a jedynie w jego pod�wiadomo�ci. Krzyk ostrzegawczy Gogleskanina zabrzmia� w zamkni�tym wn�trzu wr�cz og�uszaj�co.

Conway przekl�� w�asn� g�upot�, gdy ow�adni�ty panik� medyk pad� na pod�og� ledwie kilka st�p od jego noszy. Wcze�niej nie interesowa� si� ekranem, na kt�rym wida� by�o tylko trudne do poj�cia linie, jednak ostateczny wytw�r symulacji komputerowej by� dla niego a� nazbyt realny. I�mieli teraz tego skutki�

Khone przesun�� si� obok noszy. Kolorowe w�osy stercza�y mu i dr�a�y na koniuszkach, a���d�a wyci�gn�y si� na ca�� d�ugo��, przy czym z otwor�w kapa�y krople jadu. Tyle dobrego, �e krzyk rozbrzmiewa� ju� jakby z mniejsz� moc�. Conway le�a� nieruchomo, nie �mi�c porusza� nawet ga�kami ocznymi.

Wszystko wskazywa�o na to, �e miotaj�cy si� po pomieszczeniu Khone stara si� zwalczy� odruchow� reakcj�. Conway chcia� mu pom�c i dlatego w�a�nie nie pr�bowa� si� rusza�. K�tem oka ujrza�, jak ��d�o Gogleskanina zatrzyma�o si� ledwie kilka cali od jego policzka, sztywne w�osy za� przesun�y si� po jego ubraniu. Poczu� na czole powiew oddechu obcego, zalecia�o lekko charakterystyczn� dla niego mi�t�. Khone dr�a� ca�y, chocia� trudno by�o powiedzie�, czy nadal ze strachu, czy z wysi�ku towarzysz�cego opanowywaniu odruch�w.

Conway powtarza� sobie w duchu, �e je�li pozostanie nieruchomy, nie b�dzie przedstawia� sob� zagro�enia. Je�li za� drgnie chocia�, mo�e by� niemal pewien, �e Gogleskanin u��dli go instynktownie, bez zastanowienia. Zapomnia� wszelako o jeszcze jednym aspekcie sprawy.

Obcy atakowali na �lepo wrog�w, ale wszyscy nie b�d�cy wrogami i pozostaj�cy blisko byli z miejsca uznawani za przyjaci�. A�z przyjacielem nale�a�o si� po��czy�

Conway poczu� nagle przesuwaj�ce si� po jego ubraniu wyrostki. Usi�owa�y przenikn�� przez materi� bli�ej cia�a i przesuwa�y si� w kierunku ramion i szyi. ��d�o nadal pozostawa�o niepokoj�co blisko, ale w tej sytuacji nie wydawa�o si� a� tak niebezpieczne. Nadal si� jednak nie porusza�, a� w pewnej chwili jeden z wyrostk�w przesun�� si� tu� przed jego oczami i lekko niczym pi�rko opad� mu na czo�o.

Conway wiedzia�, �e po��czenie Gogleskan dotyczy�o te� ich umys��w, ale spodziewa� si�, �e jak fizyczne po��czenie obcego z�Ziemianinem nie jest mo�liwe, tak i psychicznej wi�zi nie uda si� nijak nawi�za�.

Bardzo si� pomyli�.

Zacz�o si� od czego� w rodzaju sw�dzenia ogarniaj�cego trudne do zlokalizowania o�rodki w g��bi czaszki. Gdyby nie przypasane do noszy r�ce, na pewno spr�bowa�by d�uba� palcami w uszach. Coraz wyra�niej dociera� do niego trudny do ogarni�cia melan� d�wi�k�w, obraz�w i odczu�, kt�re bez w�tpienia nie by�y jego. Wiele razy do�wiadcza� ju� czego� podobnego po przyj�ciu w�Szpitalu zapis�w hipnota�m obcych, wtedy jednak wra�enia te by�y sp�jne i uporz�dkowane. Teraz czu� si�, jakby ogl�da� tr�jwymiarowy zapis, i to wzbogacony o nowe doznania zmys�owe. Nie jeden na dodatek, ale ca�y ich szereg r�wnocze�nie. Ch�tnie zamkn��by oczy w nadziei, �e wtedy koszmar zniknie, ale ci�gle ba� si� poruszy� powiekami.

Niespodziewanie obraz ustabilizowa� si�, a odczucia wyklarowa�y. Przez chwil� Conway poczu�, jak to jest by� samotnym i dlatego sfrustrowanym doros�ym Gogleskaninem. Wra�liwo�� i bogactwo umys�u Khone�a wr�cz go zdumia�y, poj�� te�, jak bardzo by� on zaanga�owany w zmagania z w�asnymi destruktywnymi uwarunkowaniami, i to na d�ugo przed przybyciem Kontroler�w czy Conwaya.

By� teraz pewien, �e w umy�le FOKTa nie ma niczego niezwyk�ego, przynajmniej je�li chodzi o jego zdrowie psychiczne. Chocia� wysoce inteligentni, tubylcy mogli komunikowa� si� jedynie za pomoc� powolnych, mocno bezosobowych i nieprecyzyjnych zda�, a prawdziwe po��czenie umys��w by�o mo�liwe tylko w kr�tkiej chwili mi�dzy pierwszym kontaktem a narastaj�cym zaraz potem chaosem. Conway by� pe�en podziwu dla tych �yj�cych w izolacji indywidualist�w.

W ten spos�b mo�emy si� porozumiewa� bez niejasno�ci i niedopowiedze�, us�ysza� w swej g�owie.

To, co pojawi�o si� w jego umy�le, przesycone by�o rado�ci�, wdzi�czno�ci�, ciekawo�ci�� i nadziej�.

Przy ustanawianiu wi�zi psychicznej mi�dzy wami, odpar� w ten sam spos�b, musi dochodzi� do pobudzenia uk�adu wydzielania wewn�trznego, co z kolei zaburza funkcje m�zgowe, zapewne po to, aby os�abi� b�l, kt�ry w prehistorycznych czasach wi�za� si� z po��czeniem i atakiem drapie�nika. Poniewa� jednak nie jestem Gogleskaninem, moje funkcje psychiczne nie zosta�y upo�ledzone. S�dz�, �e nale�y jak najszybciej rozpocz�� badania endokrynologiczne, odszuka� gruczo� aktywny podczas po��cze� i by� mo�e usun�� go�

Za p�no zorientowa� si�, �e wybiega za daleko, gdy skojarzenia z chirurgi� ponownie przerazi�y Khone�a. Pogodzenie si� z blisko�ci� obcego i tak wiele kosztowa�o Gogleskanina, Conway za� wiedzia� ju� dobrze, jak wiele. Obecnie jednak medyk uzyska� dost�p r�wnie� do my�li, uczu� i do�wiadczenia ziemskiego kolegi, do jego wspomnie� na temat wsp�pracownik�w i pacjent�w oraz ich chor�b� W�por�wnaniu z tym �adunkiem dozna� wizja spotkania z prehistoryczn�, p�aszczkowat� besti� dziwnie traci�a na koszmarno�ci.

Khone nie umia� przyj�� a� tak wiele naraz, znowu wi�c rozbrzmia� umilk�y niedawno sygna� alarmowy. Jednak kontakt nie zosta� przerwany i�Conway cierpia� razem z�Gogleskaninem.

Pr�bowa� przekaza� mu nieco koj�cych uczu�, stara� si� te� jak m�g� zmieni� tok swojego i jego my�lenia. Zamruga� kilka razy, ale mia� nadziej�, �e mimo to nie zostanie uznany za zagro�enie. Nagle jednak wyda�o mu si�, �e co� si� zmieni�o.

Barwy w�os�w Gogleskanina nabra�y jakby ostro�ci, ��d�a poja�nia�y. W�ko�cu zrozumia�, o co chodzi, i przerazi� si� jeszcze bardziej ni� Khone.

��Nie�!�� krzykn�� jak m�g� najg�o�niej bez poruszania ustami, ale w panuj�cym zgie�ku Wainright nie mia� szans go us�ysze�.

��Otworzy�em zewn�trzne drzwi, doktorze � odezwa� si� porucznik, nastawiwszy na maksimum moc g�o�nik�w.�� Zaraz odblokuj� panu pasy. Prosz� stamt�d ucieka�!

Nic mi nie grozi!�� zawo�a� Conway, ale jego g�os i tym razem znikn�� w krzyku Khone�a i szumach z g�o�nik�w. Gdy pasy opad�y, le�a� dalej, �wiadom, �e teraz dopiero mo�e si� znale�� w niebezpiecze�stwie.

Skoro by� znowu potencjalnie wolny, grozi�o mu uznanie za wroga.

Zanim Khone cofn�� wyrostek, dowiedzia� si� jeszcze, �e obcy naprawd� nie chce go u��dli�, ale w sumie nie mia�o to znaczenia � o tym i tak decydowa�y odruchy. Staczaj�c si� z noszy na pod�og�, poczu� uk�ucie w rami�. Jedna z kostek zapl�ta�a si� w pasy, co uniemo�liwi�o mu szybkie odpe�zni�cie. Chwil� p�niej nast�pne ��d�o przebi�o ubranie i ugodzi�o go w udo. Gdy chcia� pe�zn�� dalej w kierunku wyj�cia, poczu�, jak r�ka, a potem noga dr�twiej� mu, a p�niej ogarniaj� je skurcze. Upad� bezradnie na bok, twarz� do przegrody. Obie pora�one ko�czyny piek�y �ywym ogniem.

Po�ar rozprzestrzenia� si� z wolna na kark i mi�nie brzucha. Conway zastanowi� si� przelotnie, czy jad sparali�uje r�wnie� mi�nie oddechowe i serce. Je�li tak, nie po�yje ju� d�ugo� B�l by� wszak�e na tyle intensywny, �e my�l o��mierci nie przerazi�a go zbytnio. Rozpaczliwie zastanawia� si�, czy zdo�a zrobi� jeszcze co� przed utrat� przytomno�ci.

��Wainright��� zacz�� s�abo.

Khone nie krzycza� ju� tak g�o�no i nie pr�bowa� wi�cej atakowa�. Wida� przesta� identyfikowa� go z zagro�eniem. Sta� kilka st�p dalej. ��d�a po�o�y� po sobie, w�osy jeszcze si� porusza�y. Wygl�da� jak ca�kiem niegro�ny, barwny st�g. Conway spr�bowa� raz jeszcze.

��Wainright � wykrztusi� z trudem.�� ��toczarna fiolka. Wstrzykn�� ca���

Jednak porucznika nie by�o ju� po drugiej stronie, a drzwi w przegrodzie pozostawa�y zamkni�te. By� mo�e zamierza� obiec budynek, aby wyci�gn�� Conwaya zewn�trznymi drzwiami, ale lekarz nie mia� si�, aby si� obejrze�. W�og�le ma�o co widzia�.

Nim zemdla�, zauwa�y� jeszcze dziwne migotanie �wiat�a, kt�re co� mu przypomnia�o. Wielki pob�r mocy� taki jaki wyst�puje przy wysy�aniu sygna��w nadprzestrzennych�

Conway popatrzy� wko�o i odni�s� wra�enie, �e pod��czono go do wszystkiego, czym tylko dysponowa� modu� medyczny. Znajdowa� si� w znajomym otoczeniu, ale widzia� je z perspektywy, do kt�rej nie przywyk� � perspektywy pacjenta. Niemniej wszystkie ko�czyny mia� mile rozlu�nione, bez �ladu skurczu. Nad nim tkwi� na suficie Prilicla, obok ��ka za� stali Murchison i�Naydrad. Wszyscy patrzyli na niego z uwag�. Pomi�dzy nimi widnia�o wielkie oko wsparte na pod�u�nym wyrostku, kt�re Danalta wyp�czkowa� w celu obserwacji pacjenta. Conway przesun�� j�zykiem po suchych wargach.

��Co si� sta�o?�� spyta�.

��To powinno by� dopiero drugie pytanie � zauwa�y�a Murchison.�� Najpierw powiniene� wyszepta� �Gdzie ja jestem?�

��Wiem, gdzie jestem � �achn�� si� Conway.�� Na pok�adzie medycznym Rhabwara. Tylko dlaczego ci�gle tkwi� pod��czony do aparatury? Widz�, �e czujniki wskazuj� optymalny poziom wszystkich funkcji �yciowych. No i jak si� tu znalaz�em?

Patolog wypu�ci�a powoli powietrze nosem.

��Funkcje my�lowe i pami�� wydaj� si� nie uszkodzone, ponadto jak zwykle wykazujesz si� brakiem cierpliwo�ci. Ale na razie musisz odpoczywa�. Gogleska�ski jad zosta� ju� zneutralizowany, lecz mimo niez�ych odczyt�w istnieje ci�gle ryzyko wyst�pienia op�nionego wstrz�su zwi�zanego z ostatnimi prze�yciami. Pozwolimy ci wsta� dopiero po powrocie do Szpitala, gdzie przejdziesz gruntowne testy. I�nie pr�buj korzysta� z tego, �e jeste� starszym lekarzem � doda�a, widz�c, �e Conway otwiera ju� usta.�� Teraz jeste� pacjentem, nie lekarzem, doktorze.

��My�l�, �e to dobra chwila, aby�my oddalili si� i pozwolili ci wypocz��, przyjacielu Conway � powiedzia� Prilicla.�� Cieszymy si�, �e wracasz do zdrowia, i chyba najlepiej b�dzie, je�li zostawimy ci� samego z przyjaci�k� Murchison, aby to ona odpowiedzia�a na twoje pytania.

Prilicla przebieg� po suficie ku wyj�ciu. Naydrad mrukn�a co�, czego autotranslator nie przet�umaczy�, i ruszy�a za empat�, a�Danalta wci�gn�� oko, zmieni� si� w mi�kk�, zielon� kul� i potoczy� za nimi. Murchison zacz�a od��cza� zbyteczne czujniki i gasi� niekt�re monitory. Robi�a to tak starannie, jakby bardzo zale�a�o jej na znalezieniu jakiego� zaj�cia. I�ca�y czas milcza�a.

��Co si� sta�o?�� powt�rzy� cicho Conway. Nie us�ysza� odpowiedzi.�� Pami�tam, �e dosta�em dwie dawki jadu, od kt�rych mi�nie zwi�za�y mi si� w sup�y. Chcia�em, �eby Wainright wstrzykn�� mi �rodek na zmniejszenie napi�cia mi�ni, ale porucznika nie by�o na miejscu. Potem zobaczy�em jeszcze chyba, jak �wiat�o przygas�o na chwil� w spos�b, kt�ry towarzyszy zwykle pracy nadajnik�w nadprzestrzennych. Nie oczekiwa�em jednak, �e obudz� si� na Rhabwarze�

Ani �e w og�le si� jeszcze obudz�, doko�czy� w duchu.

Nie spogl�daj�c na Conwaya, Murchison wyja�ni�a, �e statek szpitalny testowa� akurat nowe wyposa�enie. Byli ledwie jeden skok od Szpitala i z ca�ym personelem na pok�adzie. Znali koordynaty Goglesk, gdy wi�c nadszed� sygna� od porucznika, mogli natychmiast ruszy� ku planecie i wyj�� bardzo blisko jej orbity, od razu z gotowym do wystrzelenia �adownikiem. Dotarli do Conwaya ju� po czterech godzinach od wypadku.

Nadal le�a� powykr�cany, chocia� pot�na dawka DM82 os�abi�a nieco skurcze, tak �e nie dosz�o do z�ama� ko�ci ani pozrywania �ci�gien czy mi�ni. Mia� wiele szcz�cia.

Z powag� pokiwa� g�ow�.

��Wi�c porucznik zdo�a� poda� mi �rodek na czas. Chyba w ostatniej sekundzie.

Murchison pokr�ci�a g�ow�.

��To tubylec imieniem Khone zrobi� ci zastrzyk. Po tym, jak omal ci� nie zabi�, uratowa� ci �ycie. Gdy ci� zabierali�my, ci�gle pyta�, czy nic ci nie b�dzie. Wo�a� za nami a� do chwili, gdy zamkn�li�my w�az. Zyska�e� tam szczeg�lnego przyjaciela, doktorze.

��Zrobienie tego zastrzyku musia�o kosztowa� go mn�stwo wysi�ku � mrukn�� Conway.�� Chyba nie potrafi�bym zrobi� a� tyle na jego miejscu. Jak blisko podchodzi�, gdy przenosili�cie mnie do l�downika?

Murchison zastanowi�a si� chwil�.

��Gdy wysiad�am z�Haslamem i podesz�am do Wainrighta, tkwi� jakie� dwadzie�cia metr�w od nas. Po wyj�ciu Naydrad, Prilicli i�Danalty z noszami oddali� si� nerwowo na drugie tyle. Porucznik opowiedzia� nam, co robili�cie i do czego dosz�o, ale nie wykonali�my �adnego gestu, kt�ry m�g�by zosta� zinterpretowany jako wrogi, chocia� ja mia�am ochot� kopn�� tego w�ochatego w jego odpowiednik gluteus maximus. Mo�e wyczu� to i obawia� si� naszej reakcji.

��Na ile go znam, przyj��by j� ze zrozumieniem � rzek� z powag� Conway.

Murchison znowu westchn�a i usiad�a na brzegu noszy. Obr�ci�a si� lekko i wspar�a d�onie na poduszce obok Conwaya. Przesta�a wreszcie patrze� na niego ch�odno, jak na pacjenta.

��Cholera jasna, doktorze � powiedzia�a lekko dr��cym g�osem.�� Ma�o brakowa�o�

Nagle obj�a go i przytuli�a. Conway instynktownie odsun�� g�ow�. Wyprostowa�a si� i spojrza�a na niego ze zdumieniem.

��Chyba� nie czuj� si� dzisiaj do ko�ca sob� stwierdzi�, odruchowo si�gaj�c po wyt�umaczenie stosowane w�Szpitalu za ka�dym razem, gdy komu� zdarzy�o si� zachowa� nietypowo.

��Chcesz powiedzie�, �e O�Mara wys�a� ci� na Goglesk, nie wymazawszy ostatniego zapisu z hipnota�my?�� spyta�a ze z�o�ci�. � Jak� nosisz? Traltha�sk� czy melfia�sk�? Wiem, �e obie te rasy uwa�aj� kobiece cia�o za co najmniej nieciekawe. A�mo�e sam chcia�e� urozmaicenia podczas urlopu?

Pokr�ci� g�ow�.

��Nie chodzi o ta�m� i�O�Mara nie ma z tym nic wsp�lnego. Dosz�o do bardzo bliskiego i intensywnego kontaktu telepatycznego mi�dzy mn� a�Khone�em. By�o to ca�kiem nieoczekiwane i zdarzy�o si� zupe�nie przypadkowo, ale w rezultacie przesz�y na mnie niekt�re typowe dla FOKT�w cechy zachowania, kt�re�

Zanim si� opami�ta�, opisa� ca�� osobliw� sytuacj� na Goglesk, problem zwi�zany z odruchowymi niszczycielskimi po��czeniami oraz w�asne do�wiadczenia z kontakt�w z�Khone�em. Dla Murchison, kt�ra uchodzi�a w�Szpitalu za drugiego � zaraz po wielkim Thornnastorze � patologa, by� to fascynuj�cy materia�. Mia� przyci�gn�� jej uwag�, ale jeszcze nie teraz. Na razie my�la�a tylko o tym, w jak godnym po�a�owania stanie znalaz�a Conwaya kilka godzin wcze�niej.

��Chwilowo najwa�niejsze wydaje si� to, �e nie chcesz w pobli�u nikogo, kto nie b�dzie przypomina� kolorowego stogu siana � powiedzia�a, sil�c si� na u�miech.�� To nawet ciekawsza wym�wka ni� b�l g�owy.

Conway te� si� u�miechn��.

��Niezupe�nie. Bezpieczny kontakt, kt�ry nie doprowadzi do po��czenia, jest mo�liwy ca�y czas, wszelako pod warunkiem, �e b�dzie to �wiadome zbli�enie p�ciowe.�� Po�o�y� �agodnie d�o� na jej szyi i przyci�gn�� ku sobie.�� Sprawdzimy?

��Naprawd� jeste� jeszcze s�aby � powiedzia�a, a mimo to wyra�nie jej ul�y�o. Pr�bowa�a wywin�� si� spod jego d�oni, ale jako� bez przekonania. Conway zag��bi� palce w jej w�osy i nie puszcza�, a� ich twarze dzieli�o tylko kilka cali.�� Zburzysz mi fryzur�.

Obj�� j� drug� r�k� w pasie.

��Tym lepiej. Bardziej b�dziesz przypomina� st�g siana�

Nie by� wcale a� tak os�abiony, ale nagle zacz�� si� trz���. To wr�ci�y wspomnienia z wypadku z�Khone�em, a wraz z nimi pami�� tych strasznych skurcz�w i��wiadomo��, jak bliski by� �mierci. Murchison przytuli�a go mocno, a� drgawki usta�y, i nie wypuszcza�a z obj�� jeszcze d�ugo p�niej.

Oboje wiedzieli, �e �agodny i pe�en zrozumienia Prilicla �wietnie wyczuwa ich emocje nawet ze swojej odleg�ej o dwa pok�ady kabiny, i byli pewni, �e dopilnuje, aby nikt nie przeszkodzi� im w doko�czeniu tej najlepszej z mo�liwych terapii.

Nie by�o potrzeby, aby Rhabwar bi� rekord szybko�ci w drodze powrotnej, przy izbie przyj�� na poziomie sto trzecim zacumowali wi�c dopiero po dziesi�ciu godzinach. Siostra Naydrad, kt�ra bywa�a sk�onna do fanatycznej wr�cz wierno�ci przepisom, nalega�a, aby przetransportowa� Conwaya na oddzia� obserwacyjny na noszach. Conwayowi z kolei zale�a�o bardzo na tym, aby odsun�� okryw� noszy i siedzie� podczas jazdy. Chcia�, �eby czekaj�cy przed �luz�, zaniepokojeni wsp�pracownicy na w�asne oczy przekonali si�, �e nie jest z nim tak �le. Murchison oddali�a si�, aby zda� raport Thornnastorowi, a�Prilicla pobieg� przodem. Wola� unikn�� silnego nagromadzenia emocji wywo�anych powrotem Conwaya.

Same badania nie trwa�y nawet godziny. Lekarz dy�urny zgodzi� si� w pe�ni z�Conwayem, �e w zasadzie temu nic ju� nie dolega.

Po kolejnej godzinie siedzia� w gabinecie O�Mary, kt�rego interesowa�y inne ni� czysto medyczne aspekty prze�y� Conwaya.

��To jednak by�o co� innego ni� zwyk�e skutki przyj�cia zapisu � powiedzia� naczelny psycholog, gdy Ziemianin opisa� ca�e zdarzenie.�� Ta�ma zawiera normalnie kompletny obraz osobowo�ci dawcy, ale mimo r�nych dziwnych wra�e� i z�udze�, kt�re mo�na wtedy odczuwa�, ta druga osobowo�� jest odr�nialna, no i nie zmienia si� w��aden spos�b. Dlatego mo�na j� potem bezkarnie wymaza�. Pan jednak, doktorze, do�wiadczy� pe�nego, dwustronnego kontaktu z��yw�, dynamiczn� osobowo�ci�, co oznacza, �e przej�� pan sporo jej wspomnie�, odczu� i wzor�w my�lenia, Khone za� zosta� obdarzony analogicznym przekazem od pana. Trudno stwierdzi�, jak odbije si� to na jego zdrowiu psychicznym, ale na pewno mo�na powiedzie�, �e obie uczestnicz�ce w wymianie osobowo�ci zosta�y w jakim� stopniu odmienione. Nie widz� wskutek tego sposobu, aby selektywnie usun�� z pa�skiej pami�ci to, co przyswoi� pan na Goglesk. Grozi�oby to uszkodzeniem struktury osobowo�ci. Mo�na powiedzie�, �e w tym przypadku dosz�o do sprz�enia zwrotnego. Chocia� gdyby Khone zgodzi� si� przyby� do Szpitala i zosta� dawc� materia�u na hipnota�m� swojego gatunku, mo�e w�wczas co� da�oby si� zrobi�

��Nie przyb�dzie � powiedzia� Conway.

��S�dz�c po tym, co od pana us�ysza�em, sk�onny jestem si� zgodzi� � mrukn�� naczelny psycholog z odrobin� wsp�czucia.�� To znaczy, �e b�dzie pan musia� nauczy� si� �y� ze swoim gogleska�skim alter ego. Bardzo jest dokuczliwe?

Ziemianin pokr�ci� g�ow�.

��Nie jest bardziej obce ni� zapis melfia�ski, tyle �e czasem nie jestem pewien, czy pewne reakcje s� moje, czy mo�e raczej Khone�a. Niemniej chyba poradz� sobie z tym bez pomocy psychiatrycznej.

��To dobrze � stwierdzi� s�u�bowo O�Mara.�� Uwa�a pan, �e leczenie by�oby jeszcze gorsze ni� sam k�opot, i zapewne ma pan racj�.

��Wcale nie jest tak dobrze � zaprotestowa� Conway.�� Zostaje sprawa Goglesk. Ca�y gatunek cierpi tam przez atawistyczne odruchy! Musimy spr�bowa� zrobi� co� z tymi ich zbiorowymi szale�stwami.

��To pan co� z tym zrobi � powiedzia� O�Mara.�� Najlepiej w przerwie mi�dzy paroma innymi zadaniami, kt�re dla pana przygotowa�em. Jest pan starszym lekarzem, zna spraw� z autopsji, po co mia�bym zatem wyznacza� do tego zadania kogo� innego? Ale p�ki co� Mam nadziej�, �e opr�cz niszczenia obcego miasta i kot�owania si� z�FOKTem znalaz� pan chwil�, �eby zastanowi� si� nad perspektyw� zostania Diagnostykiem? I��e przedyskutowa� pan mo�liwe skutki tego wyboru ze swoim patologiem?

Conway przytakn��.

��Rozmawiali�my o tym i postanowi�em spr�bowa�. Skoro jednak wspomnia� pan o jakich� innych zadaniach, nie jestem pewien, czy zdo�am�

Naczelny psycholog uni�s� d�o�.

��Oczywi�cie, �e pan zdo�a. Zar�wno starszy lekarz Prilicla, jak i patolog Murchison uznali pana za psychicznie i fizycznie sprawnego.�� Spojrza� znacz�co na okryt� rumie�cem twarz Conwaya.�� Nie przedstawia�a mi szczeg��w, wspomnia�a tylko, �e by�a w pe�ni zadowolona. Ma pan jeszcze jakie� pytania?

��Ile b�dzie tych zada�?

��Kilka. Znajdzie pan ich opis na ta�mie, kt�ra jest do odbioru w sekretariacie. I�jeszcze jedno, doktorze. Oczekiwa�em, �e podejmie pan w�a�nie tak� decyzj�, jak� mi pan obwie�ci�. B�dzie pan musia� jednak przywykn�� do wi�kszej odpowiedzialno�ci za diagnozy, zalecenia i leczenie ni� ta, do kt�rej przywyk� pan jako starszy lekarz. Teraz b�dzie pan widywa� pacjent�w jedynie, gdy co� p�jdzie bardzo nie tak, poza tym b�d� si� nimi opiekowa� pa�scy podw�adni. Oczywi�cie b�dzie pan m�g� szuka� rady i pomocy u innych Diagnostyk�w i wsz�dzie indziej, ale dopiero wtedy, gdy b�dzie pan naprawd� pewien i jeszcze zdo�a mnie przekona�, �e nie poradzi sobie bez takiej pomocy. Znam ju� jednak pana troch�, doktorze, i nie zak�ada�bym si�, kt�rego z nas b�dzie w razie czego trudniej przekona�.

Conway przytakn��. Nie po raz pierwszy O�Mara krytykowa� jego przesadn� dum� zawodow�. Albo � innymi s�owy � zwyk�y up�r. Dot�d jednak udawa�o mu si� unika� powa�nych k�opot�w, zwykle te� okazywa�o si�, �e w ostatecznym rozrachunku mia� racj�.

��Rozumiem � powiedzia�, odchrz�kuj�c.�� Ale nadal s�dz�, �e Goglesk wymaga pilnej interwencji.

��Tak samo problem z oddzia�em geriatrycznym dla FROB�w � rzuci� O�Mara.�� Nie wspominaj�c o konieczno�ci jak najszybszego urz�dzenia oddzia�u dla ci�arnego Obro�cy i jego potomstwa. I�jeszcze o rozmaitych wyk�adach i wszystkim, przy czym pa�skie szczeg�lne umiej�tno�ci oka�� si� przydatne. Niekt�re sprawy czekaj� na rozwi�zanie naprawd� d�ugo, chocia� nie s� to oczywi�cie tysi�ce lat, jak w przypadku Goglesk. Jako przysz�y Diagnostyk musi pan r�wnie� nauczy� si� decydowa� o nadawaniu w�a�ciwego priorytetu poszczeg�lnym problemom. Po odpowiednim rozwa�eniu argument�w, oczywi�cie.

Conway znowu pokiwa� g�ow�. Zaniem�wi� na d�u�sz� chwil�, pr�buj�c ogarn�� skutki otrzymania tylu przydzia��w r�wnocze�nie. A�by� to dopiero pocz�tek� Ju� wcze�niej s�ysza� o cz�ci wspomnianych spraw, zna� zajmuj�cych si� nimi Diagnostyk�w, pami�ta� pora�aj�ce plotki na temat niekt�rych ich niepowodze�. A�teraz sam mia� by� pe�ni�cym obowi�zki Diagnostyka i ca�e to brzemi� spada�o na jego barki.

��Prosz� si� tak na mnie nie gapi� � powiedzia� O�Mara.�� Jestem pewien, �e bez trudu znajdzie pan sobie jakie� inne zaj�cie.

Spotkanie by�o dla Conwaya niezwyk�e g��wnie dlatego, �e okaza� si� na nim jedynym lekarzem. Wszyscy pozostali uczestnicy reprezentowali Korpus Kontroli i byli odpowiedzialni za r�ne aspekty utrzymania i zaopatrzenia Szpitala. Do tego doszed� jeszcze major Fletcher, kapitan Rhabwara. Conway mia� ju� na ramieniu obramowan� z�otem opask� Diagnostyka i chocia� stara� si� nosi� j� z jak najwi�ksz� swobod�, a nawet nonszalancj�, nie czu� si� wcale a� tak pewnie. Tym bardziej, i to uzna� za drug� osobliwo�� tego spotkania, �e by� akurat wy��cznie sob�.

Nie otrzyma� ani jednego zapisu, kt�ry pom�g�by mu rozwi�za� problem. M�g� liczy� tylko na do�wiadczenie majora Fletchera i swoje.

��Pierwsza sprawa dotyczy przygotowania w�a�ciwego pomieszczenia, ci�g�w spo�ywczych i wyposa�enia medycznego dla ci�arnego FSOJ znanego lepiej jako jeden z�Obro�c�w Nie Narodzonych � powiedzia�, otwieraj�c narad�. � S� to wyj�tkowo gro�ne, w doros�ym stadium pozbawione inteligencji stworzenia, kt�re na w�asnej planecie od chwili narodzin do dnia �mierci s� nieustannie atakowane, gin� za� od pazur�w i z�b�w swoich pierworodnych. Kapitanie je�li mog� prosi�

Fletcher nacisn�� par� klawiszy na swojej konsoli i na ekranie pojawi�a si� podobizna doros�ego Obro�cy sfotografowanego podczas jednej z misji ratunkowych Rhabwara. Nast�pnie pojawi�y si� materia�y o innych FSOJ, zebrane na ich rodzimym �wiecie, jednak to widok k�api�cych szcz�k bestii i jej macek masakruj�cych ok�adziny statku szpitalnego sk�oni� widz�w do pe�nych niedowierzania okrzyk�w.

��Jak sami widzicie, FSOJ to istoty wielkie i niezwykle silne. S� tlenodyszne i maj� gruby pancerz, spod kt�rego wystaj� cztery ci�kie ko�czyny, ogon i g�owa. I�ko�czyny, i ogon maj� na ko�cach kostne, naje�one kolcami twory o wygl�dzie maczug, najbardziej zwracaj�cymi uwag� cechami g�owy s� za� g��boko osadzone oczy z grubymi powiekami oraz masywne szcz�ki. Dostrzegacie te� na pewno, �e cztery wyrastaj�ce spod pancerza nogi posiadaj� ostrogi kostne pozwalaj�ce na u�ycie i tych ko�czyn do obrony. Na rodzimej planecie Obro�c�w ka�da bro� jest przydatna. Ich m�ode pozostaj� w��onie, a� rozwin� si� na tyle, aby przetrwa� pojawienie si� w skrajnie wrogim �rodowisku, w fazie �ycia p�odowego za� przejawiaj� zdolno�ci telepatyczne. Jednak ten aspekt nie jest obecnie istotny. Ich egzystencja jest jednym wielkim konfliktem � ci�gn�� Conway.�� Pozbawieni mo�liwo�ci walki zaczynaj� chorowa� i umieraj�. Dlatego w�a�nie przygotowanie pomieszcze� dla nich b�dzie trudniejsze ni� wszystkie dotychczasowe prace tego rodzaju. Po pierwsze, musz� by� nad wyraz solidne. Major Fletcher przeka�e wam dok�adne dane na temat si�y fizycznej i mobilno�ci tych stworze� i, uwierzcie mi, nie b�d� to dane przesadzone. Jedena�cie godzin transportu jednego Obro�cy do Szpitala zako�czy�o si� gruntownym remontem �adowni.

� �adowni oraz mojej piszczeli � wtr�ci� kapitan Rhabwara.

Zanim Conway zd��y� podj�� temat, odezwa� si� szef szpitalnych dietetyk�w, pu�kownik Hardin.

��Mam wra�enie, �e wasz FSOJ �ywno�� te� zdobywa w walce. Musz� wi�c przypomnie�, doktorze, �e nigdy nie dostarczamy pacjentom �ywego po�ywienia. Korzystamy z syntetycznych odpowiednik�w tkanki zwierz�cej, a gdy nie mo�na inaczej, si�gamy po importowane p�produkty. Chodzi o to, �e niekt�re zwierz�ta s�u��ce za pokarm s� bardzo podobne do spotykanych i w Szpitalu inteligentnych istot, kt�re nierzadko uwa�aj� spo�ywanie czegokolwiek poza ro�linami za wysoce odra�aj�ce i�

��To nie problem, pu�kowniku � przerwa� mu Conway.�� FSOJ zje wszystko, co dostanie. Najwi�kszym problemem b�dzie urz�dzenie jego izolatki, kt�ra powinna przypomina� nie tyle sal� szpitaln�, ile �redniowieczn� sal� tortur.

��Czy dowiemy si�, dlaczego rozpocz�to ten program?�� spyta� oficer, kt�rego Conway dot�d nie spotka�. Nosi� ��te naszywki in�yniera i pagony majora.�� Pomog�oby nam to jak najlepiej zaprojektowa� ca�o��. A�przy okazji zaspokoiliby�my te� swoj� ciekawo�� � doda� z u�miechem.

To nie tajemnica � odpar� Conway.�� Chocia� nie chcia�bym wi�kszej dyskusji na ten temat, ale tylko dlatego, �e nasze oczekiwania mog� si� okaza� mocno na wyrost. Skoro za� to ja zosta�em koordynatorem projektu, nie poczu�bym si� wtedy najlepiej. Niemniej, problem w tym, �e ka�da z tych istot jest w dowolnej chwili na jakim� etapie rozrodu. Chcemy zbada� dok�adnie ten proces, a zw�aszcza mechanizm odpowiedzialny za zanik samo�wiadomo�ci oraz zdolno�ci telepatycznych p�odu, kt�ry nast�puje tu� przed narodzinami. Gdyby m�ody Obro�ca zachowa� jedno i drugie, m�g�by z czasem nauczy� si� porozumiewa� ze swoim Nie Narodzonym, a mo�e nawet wytworzy� wi� na tyle siln�, aby nie pr�bowali robi� sobie krzywdy. Zamierzamy obni�a� sukcesywnie agresj� �rodowiskow� i zast�powa� stymulacj� fizyczn� medykamentami, kt�re prowokuj� konieczne dla utrzymania aktywno�ci �yciowej wydzielanie wewn�trzne. To pozwoli�oby na stopniowy zanik odruchu zabijania i po�erania wszystkiego, co znajdzie si� w zasi�gu ich wzroku. Musimy zadba�, aby FSOJ nadal mieli szans� przetrwa� na w�asnej, ci�gle gro�nej planecie, a jednak wyrwali si� z ewolucyjnej pu�apki, kt�ra nie pozwala im rozwin�� trwa�ej cywilizacji.

Maj� w tym wiele wsp�lnego z�Gogleskanami, pomy�la� Conway.

��Ale to tylko jeden z moich problem�w � doda� z u�miechem.�� Macie prawo je zna�, lecz r�wnie wa�ne jest, abym ja zrozumia� wasze.

Potem dosz�o do d�ugiej, chwilami bardzo o�ywionej dyskusji, pod koniec kt�rej wszyscy wiedzieli ju� najwa�niejsze, a przede wszystkim rozumieli, jak pilna to sprawa. Schwytany Obro�ca przebywa� na razie w pomieszczeniu dawnego traltha�skiego oddzia�u obserwacyjnego na poziomie 202, ale nie mo�na by�o przetrzymywa� go tam w niesko�czono��, r�wnie� ze wzgl�du na dw�ch FROB�w, kt�rzy na zmian� dy�urowali przy bestii, obijaj�c j� metalowymi pr�tami. Obaj Hudlarianie mieli ju� tego serdecznie do��, bo chocia� masywni i silni, byli wra�liwymi osobnikami, a zadania podj�li si� tylko dlatego, �e zrozumieli, jakie to wa�ne dla stanu pacjenta.

Wszyscy maj� jakie� problemy, pomy�la� Conway.

Jemu te� Przyby� w�a�nie nowy k�opot, szcz�liwie z tych nie wymagaj�cych wielkiej pomys�owo�ci. Zrobi� si� po prostu g�odny.

Por� wizyty w sto��wce wybra� tak, aby spotka� si� tam z zespo�em medycznym Rhabwara, przede wszystkim z�Murchison, ale trafi� te� na Prilicl�, Naydrad i�Danalt�, kt�rzy zaj�li melfia�ski st�. Patolog nie odezwa�a si�, a� z�o�y� zam�wienie na wielki stek z podw�jnymi dodatkami.

��Chyba nadal jeste� sob� � mrukn�a, patrz�c z zazdro�ci� na talerz.�� Albo twoje alter ego nie s� wegetarianami. Od syntetyk�w bardzo si� tyje i nie rozumiem, jakim cudem nie masz jeszcze brzucha niczym ci�arna Crepellianka.

��To dzi�ki zdrowemu podej�ciu do �ywienia � odpar� Conway z u�miechem i rozpocz�� operacj� steku.�� Jedzenie to tylko paliwo, kt�re si� spala. Gdy to zrozumiesz i przestaniesz delektowa� si� ka�dym k�sem, wszystko staje si� prostsze.

Naydrad sapn�a co� niezrozumiale i nie przerwa�a jedzenia. Unosz�cy si� nad sto�em Prilicla nie skomentowa� tej opinii, a�Danalta zaj�ty by� wyp�czkowywaniem melfia�skich ko�czyn, chocia� reszta jego cia�a przypomina�a zielon� piramid� z samotnym okiem na szczycie.

��Owszem, nadal jestem sob�, chocia� z gogleska�skim �ladem � stwierdzi� Conway.�� Opr�cz paru innych, dosta�em w�a�nie spraw� Obro�cy i chcia�bym o tym z tob� porozmawia�. Na razie tylko pe�ni� obowi�zki Diagnostyka, lecz ��czy si� to ju� z pe�n� odpowiedzialno�ci� i w�adz�, mog� wi�c prosi� o ka�d� konieczn� pomoc. I�potrzebuj� jej, chocia� nie wiem jeszcze w czym. Nie chc� na razie indagowa� innych Diagnostyk�w, a na pewno nie spr�buj� zak��ca� spokoju szefowi patologii. Mo�e jednak uda�oby si� dotrze� do Thornnastora przez ciebie, skoro jeste� jego asystentk�. Szukam pewnej porady.

Murchison patrzy�a chwil� w milczeniu, jak Conway nape�nia zbiorniki paliwem.

��Wiesz, �e nie musisz stosowa� podchod�w wobec Thornnastora � powiedzia�a w ko�cu z powag�. � Bardzo chcia�by si� w��czy� do programu Obro�cy i zosta�by jego kierownikiem, gdyby nie fakt, �e ty masz ju� pewne do�wiadczenie z tymi stworzeniami i r�wnocze�nie zacz��e� aspirowa� do tytu�u Diagnostyka. Ch�tnie pomo�e ci, jak tylko b�dzie m�g�. Powiem wi�cej, je�li nie poprosisz go o pomoc, m�j szef przespaceruje si� po tobie wszystkimi sze�cioma s�oniowatymi nogami.

��I�ja ch�tnie bym si� poudziela� � odezwa� si� Prilicla.�� Jednak bior�c pod uwag� pot�n� muskulatur� pacjenta, wola�bym pomaga� z daleka.

��I�ja � doda� Danalta.

��A�ja zrobi�, co mi ka�� � rzuci�a Naydrad, unosz�c oczy znad talerza pe�nego zielonej masy, kt�r� Kelgianie tak uwielbiali.

Conway roze�mia� si�.

��Dzi�kuj�, przyjaciele. Wr�c� z tob� na patologi� i porozmawiam z�Thornnastorem � rzek� do Murchison.�� Nie jestem a� tak dumny. Ale gdybym mia� opowiedzie� mu o wszystkim, i o Goglesk, i o geriatrycznym oddziale FROB�w, i jeszcze innych osobliwo�ciach�

��Thornnastor po prostu lubi wiedzie� � przerwa�a mu Murchison.�� Grot�w jest wtyka� tr�b� we wszystko.

Po spotkaniu z naczelnym patologiem Conway poczu� si� zdecydowanie lepiej. Spotkanie zaj�o reszt� dnia pracy, jako �e cykle snu i czuwania Traltha�czyk�w by�y znacznie d�u�sze ni� ziemskie. Thornnastor uchodzi� ca�kiem s�usznie za najwi�kszego plotkarza w�Szpitalu i nie potrafi� trzyma� ust zamkni�tych, jednak by� r�wnocze�nie niezg��bion� skarbnic� informacji na temat patologii obcych oraz wielu innych zagadnie� medycznych. W�tej materii mo�na by�o na nim polega� bez reszty.

��Jak sam wiesz, Diagnostycy ciesz� si� w��wiecie medycznym wielkim szacunkiem, chocia� wzgl�dy nam okazywane, o ile w tym domu wariat�w mo�na m�wi� o jakich� wzgl�dach, id� w parze z politowaniem nad dyskomfortem, kt�ry musimy cierpie� � doda� na koniec.�� Ponadto wszyscy przywykli ju� do medycznych cud�w, kt�re co rusz czynimy. Powiem wi�cej, od nas oczekuje si� cud�w, jednak opracowywanie nowych lek�w, metod operacyjnych czy rozwi�zywanie zagadek ksenomedycyny mo�e dla niekt�rych lekarzy okaza� si� nie do�� satysfakcjonuj�ce. Mam na my�li tych, kt�rzy chocia� zdolni, inteligentni i oddani swej sztuce, oczekuj� szczeg�lnego kredytu zaufania we wszystkim, co robi�.

Conway prze�kn�� �lin�. Nigdy wcze�niej Thornnastor nie zwraca� si� do niego w ten spos�b. Zachowywa� si� zupe�nie jak naczelny psycholog, kt�ry nie raz i nie dwa wypomina� Conwayowi braki jego charakteru. Czy�by chcia� zasugerowa�, �e niesk�onny do wsp�pracy i wnikliwego konsultowania ka�dej sprawy Conway nie nadaje si� za bardzo na Diagnostyka? Nie, chyba jednak nie�

��Diagnostyk rzadko odczuwa prawdziw� satysfakcj� z wykonanej pracy, gdy� nigdy nie mo�e by� do ko�ca pewny, czy posi�kowa� si� w niej wy��cznie w�asnymi pomys�ami lub przemy�leniami. Wprawdzie zapisy z ta�m edukacyjnych to tylko cudze wspomnienia, ale iluzja powinowactwa z dawc� wywo�uje wra�enie, jakby i jemu co� si� zawdzi�cza�o. Je�li kto ma w g�owie pi�� albo i dziesi�� zapis�w, oznacza to naprawd� liczne grono wsp�pracownik�w.

��Ale przecie� nikt przy zdrowych zmys�ach nie b�dzie twierdzi�, �e taki Diagnostyk jest przez to mniej godzien zaufania.

��Oczywi�cie, �e nie. Tyle �e on sam zaczyna traktowa� siebie z ograniczonym zaufaniem. Niepotrzebnie, ale to jeden z minus�w bycia Diagnostykiem. S� te� inne, lecz z czasem poradzisz sobie na pewno z nimi po swojemu.

Traltha�czyk spojrza� na Conwaya wszystkimi czterema oczami, co by�o zdarzeniem godnym odnotowania, gdy� rzadko kiedy Diagnostyk sk�onny by� skupi� ca�� sw� uwag� na jednym tylko obiekcie. Conway za�mia� si� nerwowo.

��Pora zatem odwiedzi� O�Mar�, �eby dosta� kilka zapis�w. B�d� mia� przynajmniej lepsze poj�cie o tym, co mnie czeka � powiedzia�. � Chyba zaczn� od ta�my Hudlarian, potem dobior� melfia�sk� i kelgia�sk�. Gdy przywykn� a raczej, je�li przywykn�, poprosz� o jakie� bardziej egzotyczne.

��Niekt�rzy z moich koleg�w powiadaj�, �e dobrze jest mie� w takich chwilach przy sobie kogo� bliskiego � ci�gn�� Thornnastor, ignoruj�c wtr�t Conwaya.�� Najlepiej towarzysza �ycia, bo kto� mniej bliski mo�e si� nie sprawdzi�. Sam nie wiem, jak to wygl�da, a naczelny psycholog z pewno�ci� nie udost�pni swoich zapisk�w.�� Spojrza� dwojgiem oczu na Murchison.�� Kilka godzin albo nawet dni op�nienia w przyj�ciu ta�m niczego nie zmieni. Patolog Murchison jest ju� wolna. Sugeruj�, by�cie skorzystali z tego czasu, p�ki jeszcze mo�ecie to zrobi� bez nieuniknionych p�niej komplikacji.

Gdy wychodzili, doda� jeszcze:

��To ostatnie zaproponowa�em, poniewa� mam te� w g�owie ziemsk� ta�m�

��Teoria g�osi, �e je�li kto� ma przywykn�� do nieustannej obecno�ci obcych wzor�w my�lenia, lepiej uderzy� raz, a dobrze, ni� dawkowa� to po trochu � powiedzia� O�Mara, gdy Conway przeciera� jeszcze oczy po czterogodzinnej lekkiej narkozie.�� Chrapa� pan jak stary Hudlarianin, ale teraz jest pan a� na pi�� r�nych sposob�w indywidualist�. Gdyby pojawi�y si� jakie� problemy, nie chc� o nich s�ysze�, chyba �e naprawd� oka�� si� nie do rozwi�zania. I�prosz� nie potkn�� si� o w�asne nogi. Wbrew pozorom wci�� ma pan tylko dwie.

Na korytarzu przed gabinetem O�Mary panowa� jak zwykle olbrzymi ruch. Najr�niejsze istoty maszerowa�y tamt�dy, pe�z�y, wi�y si� albo przeje�d�a�y. Na widok opaski Diagnostyka wszyscy usuwali si� Conwayowi z drogi, zak�adaj�c, ca�kiem zreszt� s�usznie, �e mo�e nie by� do ko�ca przytomny ani sprawny ruchowo. Nawet zamkni�ty w kuli na g�sienicach TLTU skr�ci� troch�, �eby min�� go w odleg�o�ci wi�kszej ni� metr.

Kilka sekund p�niej obok przeszed� traltha�ski starszy lekarz. Poniewa� pozosta�e sk�adowe osobowo�ci Conwaya nie zna�y wielkiego FGLI, zareagowa� z niejakim op�nieniem. Gdy obr�ci� g�ow�, �eby pozdrowi� koleg�, poczu� nagle co� jakby lekkie zachwianie r�wnowagi. Ani Hudlarianie, ani Melfianie nie mieli g��w, kt�rymi mogliby kr�ci�, by�o to wi�c dla nich co� bardzo nowego. Conway wyci�gn�� r�k�, aby oprze� si� o��cian�, ale zamiast solidnej macki czy chitynowych kleszczy ujrza� co� drobnego z pi�cioma niezgrabnymi palcami na ko�cu. Gdy doszed� troch� do siebie, zauwa�y� czekaj�cego obok cierpliwie m�czyzn� w zielonym mundurze Korpusu.

��Szuka mnie pan, poruczniku?�� spyta�.

��Od paru godzin, doktorze. Ale dowiedzia�em si�, �e by� pan u naczelnego psychologa, i nie chcia�em przeszkadza�.

Conway pokiwa� g�ow�.

��W�czym problem?

��Mamy k�opot z�Obro�c� � wyja�ni� oficer.�� A�dok�adniej z zasilaniem sali �wicze�, jak nazwali�my to pomieszczenie przypominaj�ce komnat� tortur. Nie ma tam do�� energii, a��eby doprowadzi� now� lini�, musieliby�my przej�� a� cztery poziomy, z czego tylko jeden jest dla ciep�okrwistych tlenodysznych. Dodawanie wszystkich uszczelnie� i izolacji przy ci�gni�ciu kabla przez pozosta�e trzy poch�on�oby mas� czasu, szczeg�lnie gdy chodzi o poziom chlorodysznych. Jakim� rozwi�zaniem by�oby zainstalowanie niezale�nego �r�d�a energii w samej sali, ale gdyby Obro�ca si� uwolni�, m�g�by uszkodzi� obudow�. Z�powodu ryzyka ska�enia musieliby�my opr�ni� pi�� poziom�w powy�ej i tyle� poni�ej, a odka�anie potem tego wszystkiego�

Sala jest blisko zewn�trznego poszycia � zauwa�y� Conway zirytowany, �e zmarnowano wiele czasu na szukanie u niego porady czysto technicznej natury.�� Na pewno da si� umocowa� ma�y reaktor na kad�ubie, gdzie Obro�ca mu nie zagrozi, przeprowadzenie kabla za��

��Pomy�la�em i o tym, doktorze � przerwa� mu porucznik.�� Zaraz jednak pojawi� si� kolejny problem, nie tyle techniczny, ile formalny. Istniej� przepisy reguluj�ce, co mo�na, a czego nie mo�na montowa� w takich miejscach. Nie do��, �e nigdy jeszcze nie pr�bowano czego� takiego z reaktorem, to konieczna by�aby zmiana rozk�adu korytarzy dolotowych do �luz. Kr�tko m�wi�c, trafili�my na ca�e mn�stwo przeszk�d administracyjnych, kt�re zdo�a�bym pokona�, maj�c do�� czasu, cierpliwo�ci i po trzy kopie wszystkich potrzebnych dokument�w, ale pan na pewno zdo�a za�atwi� to o wiele szybciej. Wystarczy, �e powie im pan, �e to konieczne.

Conway milcza� przez chwil�, wspominaj�c us�yszane nie tak dawno s�owa O�Mary: �Teraz jest pan kim�, Conway � powiedzia� psycholog z dwuznacznym u�miechem, gdy czekali, a� narkoza zacznie dzia�a�. � Mo�e tymczasowo, ale jednak pan jest. Prosz� korzysta� ze swoich praw. W�razie potrzeby nawet ich nadu�ywa�. Chc� zobaczy�, do czego jest pan zdolny�.

��Rozumiem, poruczniku � powiedzia� Conway tonem maj�cym sugerowa� wszechw�adno��. � Id� akurat na hudlaria�ski oddzia� geriatryczny, ale poszukam zaraz komunikatora. Jeszcze co�?

��W�zasadzie nie, ale po prawdzie, ilekro� sprowadzi pan nowego pacjenta do Szpitala, ludzie z naszego dzia�u dostaj� wrzod�w! Lataj�ce brontozaury, toczki, a teraz kto�, kto jeszcze si� nie narodzi� i tkwi wewn�trz� berserkera!

Conway spojrza� na niego ze zdumieniem. Oficerowie Korpusu byli zwykle wzorami dyscypliny i opanowania, niezmiennie te� szanowali prze�o�onych, zar�wno tych w mundurach, jak i medyk�w.

��Wrzody si� leczy � powiedzia� oschle Conway.

��Przepraszam, doktorze. Dwa ostatnie lata zajmowa�em si� oddzia�em Kelgian i odwyk�em od pewnych manier.

��Rozumiem � za�mia� si� Conway. Sam nosi� akurat kelgia�ski zapis i wsp�czu� porucznikowi.�� W�tym akurat nie mog� panu pom�c. Nic wi�cej?

��Jeszcze jedno. Chyba nie do rozwi�zania, ale chodzi tylko o drobiazg. Hudlarianie ci�gle protestuj�. Nie chc� bi� Obro�cy. Spyta�em O�Mar�, czy nie m�g�by znale�� kogo� na ich miejsce, kogo�, kto by�by bardziej predysponowany, ale odpar�, �e gdyby kto� taki znalaz� si� tutaj mimo wszystkich test�w, to on, O�Mara, poda�by si� natychmiast do dymisji. Jestem wi�c do czasu oddania sali skazany na Hudlarian i ich muzyk�. M�wi�, �e pomaga im nie my�le� o tym, co robi�. Zdarzy�o si� kiedy� panu s�ucha� ca�ymi dniami hudlaria�skiej muzyki?

Conway przyzna�, �e ca�ymi dniami nie, ale ju� po paru minutach mia� kiedy� do�� tego grania.

Dotarli do �luzy mi�dzy poziomami. Conway si�gn�� po lekki skafander niezb�dny do przej�cia przez pe�en ��tawej mg�y oddzia� chlorodysznych Illensa�czyk�w, za kt�rym rozci�ga�y si� baseny skrzelodysznych mieszka�c�w Chalderescola. Wk�ada� ten str�j ju� tysi�ce razy i zna� kolejne czynno�ci na pami��, ale i tak dwukrotnie sprawdzi� wszystkie z��cza. Teraz nie by� w pe�ni sob�, a regulaminy jasno m�wi�y, �e personel medyczny przechowuj�cy akurat w g�owie zapisy z ta�m edukacyjnych zobowi�zany jest do szczeg�lnie �cis�ego przestrzegania wszystkich procedur.

Kontroler ci�gle tkwi� obok.

��Mog� pom�c w czym� jeszcze, poruczniku?

Oficer przytakn��.

��Jedna prosta sprawa, doktorze. Hardin, czyli szef dietetyk�w, pyta o w�a�ciw� konsystencj� po�ywienia Obro�cy. Powiada, �e mo�e wyprodukowa� syntetyczn� papk� odpowiadaj�c� we wszystkim potrzebom pacjenta, ale od tego, jak zostanie podana, te� wiele zale�y. Do�wiadczy� pan kr�tkiego telepatycznego kontaktu z jednym z�Obro�c�w, liczy zatem na informacje z pierwszej r�ki. Bardzo mu na tym zale�y.

��P�niej z nim porozmawiam � stwierdzi� Conway przed w�o�eniem he�mu.�� Na razie prosz� mu przekaza�, �e te bestie rzadko �ywi� si� ro�linami i przywyk�y do da�, kt�re trzeba wydobywa� spod pancerza albo wyj�tkowo grubej sk�ry. Zwykle przy zdecydowanych protestach konsumowanego. Proponuj�, aby wciska� papk� do d�ugich rur z czego� twardego, lecz jadalnego. Dobrze by�oby je mocowa� na wysi�gnikach maszyny bij�cej, aby zdobywanie pokarmu by�o odrobin� bardziej realistyczne. Osobnik poradzi sobie, bo jego szpony mog� przebi� stalow� p�yt�. Tak, Harding ma racj�. Miska kaszki by go nie zadowoli�a.�� Znowu si� za�mia�. � Nie chcemy przecie�, �eby popsu� sobie z�by.

Hudlaria�ski oddzia� geriatryczny by� stosunkowo nowy w strukturze Szpitala. Bardziej ni� gdziekolwiek indziej skupiano si� tutaj na udzielaniu pomocy nie tyle medycznej, ile psychiatrycznej, chocia� oczywi�cie dost�pna by�a tylko dla garstki potrzebuj�cych. Uwa�ano jednak, �e je�li ju� kto� ma szans� rozwi�za� problem, to w�a�nie szpitalni specjali�ci. Gdyby im si� uda�o, zastosowane tu metody mia�y zosta� upowszechnione na ca�ym Hudlarze.

Na oddziale panowa�o ci��enie czterokrotnie wi�ksze od ziemskiego, jednak ci�nienie atmosferyczne ustalono kompromisowo tak, aby stwarza� jak najmniej trudno�ci zar�wno pacjentom, jak i personelowi. Dy�ur pe�ni�y trzy kelgia�skie piel�gniarki. Faluj�c nieustannie sier�ci� okryt� skafandrami z modu�ami antygrawitacyjnymi, spryskiwa�y akurat mieszanin� od�ywcz� trzech z pi�ciu obecnych na oddziale pacjent�w. Conway przypi�� w�asny degrawitator, nastawi� go na swoj� ziemsk� mas�, pomacha� piel�gniarkom, aby sobie nie przeszkadza�y, i podszed� do najbli�szego z dw�ch bezczynnych pacjent�w.

Hudlaria�ski sk�adnik osobowo�ci z miejsca da� o sobie zna�, przy�miewaj�c pozosta�e � melfia�ski, traltha�ski, kelgia�ski i gogleska�ski � a nawet w pewnym stopniu w�asne my�li Conwaya, kt�ry wsp�czu� serdecznie pacjentowi i wraz z nim odczuwa� irytacj�, �e nie mo�na mu obecnie pom�c.

��Jak si� dzi� czujesz?�� spyta�.

��Dzi�kuj�, doktorze � odpar� Hudlarianin zgodnie z oczekiwaniami. Podobnie jak wi�kszo�� nad wyraz silnych istot, r�wnie� FROBowie byli �agodni, nieszkodliwi i skromni. �aden z nich nie zaryzykowa�by sprawienia przykro�ci lekarzowi stwierdzeniem, �e �le si� czuje. To sugerowa�oby, �e leczenie nie przebiega, jak powinno, i kwestionowa�oby umiej�tno�ci medyka.

Niemniej i tak by�o wida�, �e wiekowy Hudlarianin nie jest w najlepszej kondycji. Sze�� wielkich macek, kt�re normalnie utrzymywa�yby go w pionie zar�wno w dzie�, jak i podczas snu, zwisa�o bezw�adnie po obu stronach kojca. Zgrubienia sk�ry, na kt�rych opiera� si� zwykle w trakcie marszu, straci�y kolor i pop�ka�y. Same macki, mocne przecie� jak stal i zdolne przy tym do wielkiej precyzji, drga�y nieustannie w chorobliwym rytmie.

Hudlarianie zamieszkiwali �rodowisko o atmosferze tak g�stej, �e unosz�ce si� w niej mikroorganizmy tworzy�y co� w rodzaju g�stej zupy, z kt�rej tubylcy wch�aniali sk�adniki od�ywcze wprost przez sk�r� na bokach i grzbiecie. Jednak u tego pacjenta mechanizm absorpcji zaczyna� ju� zawodzi�, wi�c spore obszary sk�ry pokryte by�y zaschni�tymi p�atami substancji od�ywczej. Przed nast�pnym posi�kiem nale�a�o je zmy�. Z�ka�dym dniem by�o jednak coraz gorzej. Pacjent wch�ania� coraz mniej po�ywienia, co z kolei przyspiesza�o zmiany sk�rne.

Procesy chemiczne zachodz�ce w nieca�kowicie wch�oni�tej karmie sprawia�y, �e resztki wydziela�y niemi�y zapach. Nie m�g� si� on jednak r�wna� z odorem z okolic odbytu. Pacjent nie panowa� ju� nad zwieraczami i odchody sp�ywa�y nieustannie mlecznobia�ymi kroplami, usuwanymi po chwili przez ssawy kojca. Conway nie czu� oczywi�cie niczego, poniewa� mia� skafander z zapasami powietrza, ale hudlaria�ska cz�� jego osobowo�ci zna�a te wonie i bardzo sugestywnie je mu przypomnia�a. Psychosomatyczne zapachy by�y za� jeszcze bardziej przykre ni� prawdziwe.

Niemniej umys�owo pacjent nadal by� w pe�ni sprawny i na tym w�a�nie polega� tragizm sytuacji. Chocia� m�zg mia� zacz�� obumiera� dopiero kilka minut po zatrzymaniu si� podw�jnego serca istoty, rzadko zdarza�o si�, aby nieustanne cierpienie i powolny rozpad reszty cia�a nie powodowa�y u starzej�cego si� Hudlarianina powa�nych zaburze� emocjonalnych.

Conway rozpaczliwie szuka� sposobu, aby to zmieni�. Przegl�da� ca�y dost�pny w czasie rejestrowania zapisu materia� zwi�zany z gerontologi�, w�asne bolesne wspomnienia z dzieci�stwa oraz to, czego nauczy� si� p�niej. Jednak nigdzie nie znajdowa� �adnej wskaz�wki, a wszystkie elementy jego osobowo�ci zgadza�y si�, �e mo�na ju� tylko zwi�ksza� dawki �rodk�w przeciwb�lowych, aby chocia� oszcz�dzi� pacjentowi cierpie�.

Dokonuj�c rutynowych zapisk�w w karcie choroby, us�ysza�, �e membrana g�osowa Hudlarianina lekko wibruje. Niestety, ten organ r�wnie� zosta� dotkni�ty zmianami i wydawane d�wi�ki by�y zbyt niewyra�ne, aby autotranslator zdo�a� je zrozumie�. Conway mrukn�� kilka s��w pocieszenia, o kt�rym obaj wiedzieli, �e jest ca�kiem daremne, i przeszed� do nast�pnego kojca.

Stan tego pacjenta by� odrobin� lepszy. Wda� si� te� zaraz w konwersacj� na wszystkie mo�liwe tematy, omijaj�c tylko jeden: w�asn� chorob�. Conway jednak nie da� si� oszuka� � dzi�ki zapisowi z hipnota�my wiedzia�, �e pacjent chce si� w pewien spos�b nacieszy� ostatnimi godzinami dziel�cymi go od pocz�tku szale�stwa. Nast�pnych dw�ch nie odzywa�o si� w og�le, ostatni za� mia� wiele do powiedzenia, ale brak�o w tym jakiegokolwiek sensu.

Jego zakryta t�umikiem membrana wibrowa�a ca�y czas. Os�ona mia�a oszcz�dzi� wszystkim w pobli�u przykrych dozna�, ale to, co si� wydostawa�o, i tak skutecznie popsu�o Conwayowi humor. Hudlarianin by� ju� w bardzo z�ym stanie. Opr�cz martwicy ogarniaj�cej du�e po�acie sk�ry i wyra�nych zmian na zako�czeniach ko�czyn dosz�o u niego do parali�u dw�ch macek, kt�re stercza�y teraz powykr�cane niczym konary.

��To wymaga szybkiej operacji, doktorze � powiedzia�a siostra zaj�ta od�ywianiem chorego, podkr�ciwszy uprzednio g�o�nik swojego autotranslatora.�� Amputacja tych macek przed�u�y mu �ycie. Je�li oczywi�cie chcemy je przed�u�a� � doda�a z typow� dla Kelgian szczero�ci�.

W zwyk�ych okoliczno�ciach wyd�u�enie �ycia pacjenta by�o najnaturalniejsz� i podstawow� powinno�ci� lekarza. Conway doskonale wiedzia�by, jak post�pi� w takiej sytuacji z�Melfianinem, Kelgianinem czy Ziemianinem, ale u�FROB�w medycyna zacz�a si� rozwija� dopiero po odkryciu tej rasy przez Federacj�. Jakakolwiek interwencja chirurgiczna by�a w ich przypadku wysoce ryzykowna. Przy tak g�stej atmosferze i wysokim ci��eniu ci�nienie wewn�trz ich organizm�w r�wnie� by�o bardzo du�e.

Szczeg�lny problem pojawia� si�, gdy dochodzi�o do krwawienia, czego podczas operacji i zaraz po niej trudno by�o unikn��, a dekompresja wywo�ana przez ran� operacyjn� prowadzi�a do przemieszcze�, czasem za� nawet uszkodze� pobliskich organ�w. St�d i pami�� Conwaya, i podszepty hudlaria�skiego alter ego sugerowa�y daleko posuni�t� ostro�no��, podczas gdy pozostali lokatorzy jego umys�u proponowali niezw�oczn� operacj�. Niemniej podw�jna amputacja u wiekowego i mocno os�abionego pacjenta� Conway pokr�ci� ze z�o�ci� g�ow� i odwr�ci� si� od kojca.

Kelgianka przyjrza�a mu si� uwa�nie.

��Czy to poruszenie g�ow� by�o na tak czy na nie, doktorze?

��To znaczy�o, �e jeszcze nie podj��em decyzji � odpar� Conway i czym pr�dzej wyszed�, a w�a�ciwie uciek� na oddzia� noworodk�w.

Ma�e FROBy, zdawa�o si�, mia�y szczeg�lny talent do przyci�gania wszystkich istniej�cych w ich naturalnym �rodowisku patogen�w. Je�li udawa�o im si� przetrwa� kilka pierwszych takich spotka�, wytwarza�y naturaln� odporno��, kt�r� zachowywa�y niemal do ko�ca bardzo d�ugiego �ycia. Szcz�liwie wi�kszo�� tych chor�b, chocia� mia�a bardzo spektakularne objawy, nie by�a specjalnie gro�na. Medycyna Federacji zdo�a�a wynale�� lekarstwa na kilka spo�r�d nich, prace nad kolejnymi trwa�y. K�opoty ros�y, gdy choroby zaczyna�y si� kumulowa�, os�abiaj�c z wolna organizm. Kiedy nagromadzi�o si� ich zbyt wiele, mog�y doprowadzi� do �mierci. Na razie nie zawsze mo�na by�o jej zapobiec, dlatego te� tak wa�ne by�o odkrycie sposob�w leczenia wszystkich chor�b m�odocianych FROB�w.

Gdy Conway wszed� na oddzia� i rozejrza� si� po pe�nym �ycia pomieszczeniu, hudlaria�ska cz�� jego osobowo�ci podpowiedzia�a mu, �e ca�kowite uodpornienie mo�e jednak nie by� najlepszym rozwi�zaniem. Mia� wra�enie, �e chocia� dzieci FROB�w przestan� wtedy chorowa�, to gatunek jako taki ulegnie os�abieniu. Niemniej osobnik, kt�ry zosta� dawc� zapisu, nie by� lekarzem. W�r�d Hudlarian brakowa�o prawdziwych lekarzy. By� kim� po�rednim mi�dzy filozofem, psychologiem a nauczycielem. Mimo to jego sugestia zaniepokoi�a nieco Conwaya. Przesta� si� nad ni� zastanawia� dopiero wtedy, gdy ma�y, ledwie p�tonowy dzieciak podbieg� do niego z krzykiem, �e chce si� bawi�. Trzeba si� by�o ewakuowa�

Ustawi� degrawitator na jedn� czwart� g i skoczy� prosto na przebiegaj�c� nad sal� galeri� obserwacyjn�. Dwie sekundy p�niej m�ody Hudlarianin uderzy� z hukiem w��cian�, po raz kolejny testuj�c zar�wno wytrzyma�o�� konstrukcji, jak i izolacj� wyciszaj�c�. Z�g�ry Conway dostrzeg�, �e na oddziale przebywa niespe�na dwudziestu pacjent�w, chocia� pomimo znacznego ci��enia wszyscy byli tak ruchliwi, i� zdawa�o si�, jakby by�o ich trzy razy wi�cej. Gdy zatrzymywali si� czasem, �eby zmieni� kierunek, wida� by�o, �e wi�kszo�� cierpi na rozmaite schorzenia sk�ry.

Doros�y Hudlarianin z przypi�tym do grzbietu zasobnikiem mieszanki od�ywczej zap�dzi� w�a�nie jednego m�odocianego do k�ta, aby go nakarmi�. Potem obr�ci� si� i spojrza� na Conwaya.

Nosi� odznaki praktykantki piel�gniarstwa, chocia� w tej chwili po prostu bawi� dzieci. Conway domy�li� si�, �e to jeden z trzech osobnik�w, kt�re przylecia�y do Szpitala na szkolenie. By�y pierwszymi w dziejach Hudlarianami, kt�rzy postanowili zwi�za� swoje �ycie z medycyn�. Wed�ug standard�w rasy by�a to istota ca�kiem przystojna i, w odr�nieniu od kelgia�skiej siostry z oddzia�u geriatrycznego, bardzo uprzejma.

��W�czym mog� pom�c, doktorze?�� spyta�a, a�Conwaya zala�a fala tak silnych wspomnie� jego hudlaria�skiego alter ego, �e przez chwil� nie m�g� wykrztusi� ani s�owa.�� Ten, kt�ry chcia� si� z panem bawi�, to pacjent numer siedem, m�ody Metiglesh. Dobrze reaguje na przepisane przez Diagnostyka Thornnastora leczenie. Je�li pan sobie �yczy, mog� go bez trudu z�apa�, �eby zbada� go pan skanerem.

No tak, dla niej to �atwa sprawa, pomy�la� Conway. W�a�nie dlatego hudlaria�ska siostra, chocia� by�a dopiero na praktyce, pe�ni�a dy�ur na tym oddziale. Lepiej ni� ktokolwiek inny wiedzia�a, ile si�y mo�na i trzeba u�y� wobec ma�ych terroryst�w, podczas gdy bardziej do�wiadczone opiekunki innych gatunk�w ba�yby si� nieustannie, �e skrzywdz� pacjent�w.

Nieletni Hudlarianie mieli wybitn� sk�onno�� do �obuzerstwa. Za to niekt�re doros�e osobniczki by�y niewiarygodnie pi�kne�

��Tylko przechodzi�em, siostro � wydusi� wreszcie Conway.�� Wydaje si�, �e panuje tu pani nad wszystkim.

Niezale�nie od w�asnej wiedzy na temat FROB�w Conway mia� teraz do dyspozycji jeszcze odczucia dawcy, kt�ry w chwili nagrywania by� samcem. Pojawi�y si� te� nieco mniej wyraziste wspomnienia z okresu, gdy by� osobnikiem �e�skim, w tym z chwili narodzin potomka. Ci��a i por�d na tyle zaburzy�y jego r�wnowag� hormonaln�, �e znowu zmieni� p�e� na �e�sk�. Hudlarianie mieli to rzadkie szcz�cie, �e ka�dy z partner�w m�g� urodzi� w�asne dziecko.

��Wielu przedstawicieli r�nych gatunk�w z hudlaria�skimi zapisami w g�owie zagl�da tu zaraz po odwiedzeniu oddzia�u geriatrycznego � powiedzia�a siostra, nie�wiadoma wra�enia, kt�re wywar�a na Conwayu. Jego alter ego podsuwa�o mu ca�y czas nowe odczucia, wspomnienia, do�wiadczenia i pragnienia w tym mi�osne. W�lekarzu narasta�a ch��, aby okaza� uwielbienie tej istocie, kocha� si� z ni� w gargantuicznej kopulacji� Jednak to nie by�y jego marzenia.

Rozpaczliwie pr�bowa� odzyska� panowanie nad emocjami, pokona� fale pierwotnego instynktu, kt�re nie pozwala�y mu zebra� my�li. Stara� si� patrze� jedynie na w�asne, odziane w cienkie r�kawiczki d�onie spoczywaj�ce na barierce galerii.

��Dla Hudlarianina albo kogo� z hudlaria�skim zapisem pobyt na oddziale geriatrycznym to bardzo przykre prze�ycie. Sama nigdy nie wejd� tam z w�asnej woli i podziwiam tych, kt�rzy jak pan robi� to z poczucia zawodowego obowi�zku. Podobno pobyt tutaj cz�sto pomaga potem wr�ci� do r�wnowagi. Ale oczywi�cie mo�e pan zosta�, jak d�ugo pan zechce. Z�dowolnego powodu � doda�a �yczliwie.�� Je�li tylko b�d� mog�a jako� pom�c, prosz� powiedzie�.

Hudlaria�ski sk�adnik osobowo�ci Ziemianina szybowa� w�a�nie gdzie� wysoko, po�r�d skowronk�w. Conway wychrypia� wi�c tylko co�, czego autotranslator zapewne i tak nie zrozumia�, po czym ruszy� galeri� do wyj�cia. Niewiele brakowa�o, a zacz��by biec.

Opanuj si�, idioto, powiedzia� sobie w duchu. Ona jest sze�� razy wi�ksza od ciebie�!

System gwiazdy Menelden nale�a� do ci�ko do�wiadczonych przez los. Zosta� odkryty blisko sze��dziesi�t lat wcze�niej przez jednostk� zwiadowcz� Korpusu, kt�rej kapitan skorzysta� z tradycyjnego prawa, aby nada� mu nazw�, jako �e nic nie wskazywa�o, aby na kt�rejkolwiek planecie by�o inteligentne �ycie i aby system mia� jakie� w�asne miano. Mo�e zreszt� mia� je kiedy�, ale �lad po nim zagin��, gdy z g��bin kosmosu nadlecia�a metalowa asteroida wielko�ci planety i zderzy�a si� z jednym z zewn�trznych �wiat�w. To spowodowa�o niezliczone dalsze kolizje i zmiany orbit wszystkich praktycznie planet systemu.

Gdy uk�ad wr�ci� wreszcie do r�wnowagi, Menelden by�a ju� star�, po��k�� gwiazd� otoczon� przez rozszerzaj�c� si� chmur� asteroid, w wi�kszo�ci z metalu. Niebawem po odkryciu tej skarbnicy wok� zaroi�o si� od przejaw�w �ycia pod postaci� wielkich kompleks�w kopalnianych obsadzonych przez za�ogi ze wszystkich �wiat�w Federacji. Okolica mog�aby pos�u�y� za kosmiczn� ilustracj� ruch�w Browna, nic zatem dziwnego, �e niekiedy dochodzi�o r�wnie� do zderze�.

Szczeg�y jednego z nich ujawniono dopiero wiele tygodni po fakcie. Nigdy nie uda�o si� ustali�, kto w�a�ciwie by� za nie odpowiedzialny.

Wielki zesp� mieszkalny dla g�rnik�w i robotnik�w zak�adu przetwarzaj�cego rud� holowano akurat na now� orbit�. Poprzednie pole zosta�o ju� wyczerpane i trzeba by�o si� przenie�� na kolejne. Prowadz�cy holownik starannie wybiera� szlak mi�dzy powoli wiruj�cymi, ale wzgl�dnie nieruchomymi wobec siebie asteroidami i innymi kompleksami wydobywczymi.

W tym samym czasie w pobli�u przelatywa� frachtowiec za�adowany metalowymi sztabami i blachami. Jego kurs przebiega� do�� blisko holownik�w i zespo�u, ale nadal w bezpiecznej, regulaminowej odleg�o�ci. Sk�ada� si� z modu�u silnikowego i niewielkiej ster�wki zamontowanej na drugim ko�cu, pomi�dzy nimi za� znajdowa�a si� otwarta �adownia. Ca�a masa przewo�onego �adunku wisia�a zatem w pr�ni umocowana jedynie do w�z��w chwytak�w na kratownicy frachtowca. Nie wygl�da�o to zbyt stabilnie, kapitan prowadz�cego holownika poprosi� wi�c kapitana frachtowca o lekk� zmian� kursu.

Ten stwierdzi�, �e i tak min� si� bezpiecznie. Jednak dow�dca holownika, kt�ry odpowiada� za wielki zesp�, nie do��, �e pozbawiony mo�liwo�ci manewru, to jeszcze maj�cy na pok�adzie ponad tysi�c ludzi, sprzeciwi� si� stanowczo i to on mia� ostatnie s�owo.

Obci��ony do granic frachtowiec, kt�rego za�oga liczy�a tylko trzy osoby, zacz�� si� powoli obraca� burt� do kompleksu. Jego kapitan chcia� skorzysta� nast�pnie z g��wnych dysz, aby odej�� w bok. Obiekty nieustannie si� do siebie zbli�a�y, jednak dzia�o si� to bardzo wolno. By�o do�� czasu na manewry.

W tym samym momencie kierownik kompleksu uzna�, �e nadesz�a idealna chwila na �wiczebny alarm. Niemniej nie oczekiwa�, aby cokolwiek mia�o si� sta�.

B�yski �wiate� i rozlegaj�ce si� w radiu wycie syren nie podzia�a�y zapewne koj�co na kapitana holownika. Doszed� do wniosku, �e frachtowiec za wolno usuwa si� z drogi, i podes�a� mu dwa holowniki, aby wspar�y go wi�zkami odpychaj�cymi. Mimo protest�w kapitana frachtowca, �e naprawd� zd��� ze wszystkim, szybko ustawi�y go burt� do nadci�gaj�cego zespo�u, dok�adnie w takiej pozycji, w jakiej powinno nast�pi� uruchomienie g��wnego nap�du. Kilka sekund wystarczy�oby, aby statek odszed� daleko w bok.

Jednak silniki nie odpali�y.

Czy spowodowa�y to b��dnie przy�o�one w po�piechu wi�zki p�l si�owych, kt�re mog�y zerwa� przebiegaj�ce mi�dzy ster�wk� a silnikami przewody albo zniekszta�ci� dysze, czy mo�e dosz�o do innej czysto przypadkowej awarii, mia�o ju� na zawsze pozosta� zagadk�. Niemniej do potencjalnej kolizji zosta�o jeszcze kilka minut.

Na pok�adzie zespo�u zdesperowany kierownik zacz�� przekonywa� wszystkich, �e oto alarm �wiczebny zmieni� si� w prawdziwy, kapitan frachtowca za� w��czy� silniki manewrowe, aby przywr�ci� statkowi pierwotne po�o�enie. Jednak przy tak olbrzymiej masie ich ci�g okaza� si� za ma�y i w pewnej chwili rufa frachtowca zetkn�a si� z przedni� cz�ci� zespo�u.

Z daleka wygl�da�o to niegro�nie, prawie jak mu�ni�cie, lecz nie zaprojektowany na znoszenie innych obci��e� ni� te towarzysz�ce startowi i l�dowaniu statek z�ama� si� wp�, a wielkie kawa�y metalu oderwa�y si� od kratownicy i niczym gigantyczne, wiruj�ce z wolna no�e polecia�y prosto na bok zespo�u mieszkalnego. W�dodatku w�r�d ca�ego tego z�omu unosi�y si� jeszcze radioaktywne szcz�tki modu�u nap�dowego frachtowca.

Wiele arkuszy blachy wcina�o si� w zesp� kraw�dziami, tworz�c ci�gn�ce si� przez setki metr�w bruzdy. Potem odbija�y si� i odlatywa�y w pr�ni�. D�ugie, przypominaj�ce belki sztaby uderza�y wzd�u�nie, otwieraj�c wcze�niej ju� os�abione przedzia�y burtowe na pr�ni� albo niczym w��cznie wnika�y g��boko w ca�� struktur�. Zderzenie zepchn�o zesp� z kursu i wprawi�o go w powolny ruch obrotowy, przez co ukazywa� na zmian� burt� nietkni�t� i t�, kt�ra by�a scen� ci�kich zniszcze�.

Jeden z holownik�w ruszy� za rozlatuj�c� si� chmur� metalu, w kt�rej by�y i szcz�tki frachtowca, i jego �adunek, aby ustali� jej kurs dla p�niejszych poszukiwa� ocala�ej by� mo�e za�ogi. Reszta ustabilizowa�a kompleks, a ich za�ogi pr�bowa�y udzieli� ofiarom pierwszej pomocy. Nieco p�niej zjawi�y si� zespo�y ratunkowe z pobliskich kopal�, a jeszcze p�niej Rhabwar.

Poza kilkoma Hudlarianami, kt�rym pr�nia nijak nie szkodzi�a, oraz pewn� liczb� Traltha�czyk�w, kt�rzy na czas braku powietrza zapadali w p�ytk� anabioz� i zaciskali szczelnie wszystkie otwory cia�a, w najbardziej dotkni�tej katastrof� cz�ci zespo�u mieszkalnego nie prze�y� nikt wi�cej. Wok� punktu zero, czyli miejsca zderzenia, w og�le brak�o ocala�ych, nawet bowiem najsolidniej zbudowane istoty musia�y zgin��, gdy rozdarte zosta�y ich pow�oki sk�rne. Obra�enia wywo�ane eksplozjami dekompresyjnymi nie nadawa�y si� do leczenia. R�wnie� w�Szpitalu.

G��wny obszar zniszcze� przypad� na kwatery Hudlarian i�Traltha�czyk�w, w pozosta�ych miejscach konstrukcja zachowa�a szczelno��, co po prawdzie i tak mia�o drugorz�dne znaczenie, skoro z racji alarmu wszyscy byli w skafandrach i spadek ci�nienia nie m�g� im zaszkodzi�. Kilkuset rannych by�o ofiarami nag�ego wyhamowania ruchu post�powego zespo�u i wprawienia go w ruch wirowy. Dzi�ki pewnej ochronie dawanej przez skafandry stan wielu z nich by� wprawdzie powa�ny, ale nie krytyczny. Gdy uda�o si� przywr�ci� ci��enie w zespole, trafili pod opiek� lekarzy swoich gatunk�w, a nast�pnie przeniesiono ich do prowizorycznych izb chorych, aby doczekali tam transferu na rodzime planety celem dalszego leczenia albo rekonwalescencji.

Tylko najpowa�niejsze przypadki mia�y trafi� do Szpitala.

Wie�ci o wypadku w systemie Menelden pozwoli�y Conwayowi od�o�y� pewne k�opotliwe spotkanie, chocia� przebieg�o mu przez g�ow�, �e wykorzystywanie takiego pretekstu dla u�atwienia sobie �ycia jest przejawem ma�o chwalebnych sk�onno�ci.

Przywyk� ju� na tyle do zapis�w z ta�m edukacyjnych, �e z trudem odr�nia�, kt�re odczucia naprawd� s� jego, a kt�re zawdzi�cza jednemu z obcych. By�o to na tyle frapuj�ce, �e coraz bardziej obawia� si� kolejnego spotkania z�Murchison, takiego d�u�szego, kiedy to znajd� si� w niew�tpliwie intymnych warunkach. Nie wiedzia�, jak si� wtedy zachowa, czy zdo�a kontrolowa� sytuacj� ani, co najwa�niejsze, jak ona zareaguje na jego odmienno��.

Murchison mia�a w�a�nie mie� wolne, gdy nagle Rhabwar zosta� wys�any do systemu Menelden, aby koordynowa� na miejscu akcj� ratownicz� i przywie�� do Szpitala najci�ej rannych. Murchison, podpora pok�adowego zespo�u medycznego, polecia�a oczywi�cie ze wszystkimi.

Conwayowi z pocz�tku wielce ul�y�o, ale jako by�y szef zespo�u wiedzia�, w jak wielkim niebezpiecze�stwie znalaz�a si� Murchison. Podczas takich akcji �atwo by�o o wypadki. Zacz�� coraz bardziej si� niepokoi� i zamiast cieszy� si�, �e zyska� kilka dni odroczenia, ledwie us�ysza� o powrocie statku szpitalnego, skierowa� si� do �luzy, przy kt�rej Rhabwar mia� przycumowa�. Ju� z daleka dostrzeg� Naydrad i�Danalt� stoj�cych przy �luzie i usi�uj�cych nie wchodzi� w drog� sanitariuszom, kt�rzy sami doskonale radzili sobie z przenoszeniem rannych i nie potrzebowali pomocy.

��Gdzie jest Murchison?�� spyta�, gdy obok przesuwa�y si� nosze z�Traltha�czykiem, kt�ry straci� w wypadku cz�� ko�czyn. Materia� z ta�my FGLI uaktywni� si� natychmiast, sugeruj�c w�a�ciwy spos�b leczenia jego obra�e�. Conway potrz�sn�� odruchowo g�ow�, aby odp�dzi� niechciane my�li.�� Szukam Murchison.

Danalta, stoj�cy przy dziwnie milcz�cej Naydrad, zacz�� przybiera� kszta�t Ziemianki o wzro�cie i sylwetce przypominaj�cych pani� patolog, ale wyczuwszy dezaprobat� Conwaya, zmieni� si� z powrotem w dziwne niewiadomoco.

��Jest na pok�adzie?�� spyta� ostro lekarz.

Futro Naydrad zafalowa�o, uk�adaj�c si� w nieregularne wzory, kt�re wskazywa�y na niech�� do tematu i oczekiwanie, �e atmosfera zaraz si� zwarzy.

��Mam kelgia�ski zapis � powiedzia� na wymowne poruszenia sier�ci.�� O�co chodzi, siostro?

��Patolog Murchison zosta�a na miejscu katastrofy � odpar�a w ko�cu Naydrad.�� Chce pom�c doktorowi Prilicli w klasyfikowaniu chorych.

��W�czym? Prilicla nie powinien si� tym zajmowa�. Cholera, lepiej te� tam polec�, �eby pom�c. Tutaj jest do�� lekarzy, aby zaj�� si� wszystkimi rannymi, a gdyby� Masz jakie� obiekcje?

Futro Naydrad zafalowa�o ponownie w spos�b zdradzaj�cy pragnienie wyra�enia sprzeciwu.

��Doktor Prilicla kieruje zespo�em medycznym � powiedzia�a Kelgianka.�� Jego miejsce jest w�a�nie tam. Koordynuje akcj� ratownicz�, decyduje o kolejno�ci udzielania pomocy rannym. Na pewno wie, co robi. Przybycie poprzedniego szefa zespo�u mo�e zosta� odczytane jako ukryta krytyka profesjonalizmu Prilicli, kt�ry jak dot�d radzi sobie wy�mienicie.

Patrz�c na faluj�ce futro, Conway nie zdziwi� si� nawet specjalnie lojalno�ci� Naydrad wobec prze�o�onego, kt�ry zajmowa� to stanowisko dopiero od kilku dni. Podw�adni czasem szanowali prze�o�onych, czasem si� ich bali, ale tak czy owak, byli im zwykle z konieczno�ci pos�uszni. Prilicla dowi�d� za�, �e mo�na jeszcze inaczej. Zdoby� pos�uch nie zwyk�ym strachem, ale budz�c l�k przed sprawieniem szefowi przykro�ci.

Conway milcza�, wi�c Naydrad znowu si� odezwa�a:

��Patolog Murchison zosta�a, gdy� pomy�la�a dok�adnie o tym samym, czyli �e trzeba b�dzie pom�c Prilicli. Cinrussa�czyk nie musi wcale zbli�a� si� do pacjenta, aby wyczu� jego emocje, pracuje wi�c, zachowuj�c w�a�ciwy dystans, a�Murchison zajmuje si� reszt�.

��Doktorze � powiedzia� Danalta, pierwszy raz zabieraj�c g�os � patolog Murchison ma do pomocy mn�stwo dobrze umi�nionych osobnik�w swojego i innych gatunk�w, kt�rzy s� przeszkoleni w prowadzeniu akcji ratunkowych. To oni wydobywaj� rannych spo�r�d szcz�tk�w i pilnuj� r�wnocze�nie, aby patolog Murchison nic si� nie sta�o. Pa�ska partnerka jest naprawd� bezpieczna.

Uprzejmy i pe�en szacunku ton Danalty kontrastowa� mocno z wcze�niejszymi bezpo�rednimi s�owami Naydrad. Conway wiedzia�, �e wynika to z empatycznej wra�liwo�ci TOBS�w, kt�rzy opanowali sztuk� mimikry s�u��cej im zar�wno do obrony, jak i ataku, ale mimo to mi�o mu by�o, �e kto� odezwa� si� do niego taktownie.

��Dzi�kuj�, Danalta. Dobrze, �e mi to powiedzia�e�. � Spojrza� na Naydrad.�� Ale Prilicla przy takim zaj�ciu!

Ka�dy, kto zna� ma�ego empat�, musia� si� przerazi�.

Gdy by� jeszcze tylko cz�onkiem zespo�u, jego zdolno�ci rozpoznawania na odleg�o�� cudzych stan�w emocjonalnych okazywa�y si� wprost nieocenione i zmiana statusu wiele od tej strony nie zmieni�a. Bez trudu m�g� odnale�� uwi�zione w rumowisku ofiary, szczeg�lnie te nieruchome, ci�ko ranne i pozornie martwe. Zawsze trafnie informowa�, kt�ry skafander zawiera tylko cia�o, a kt�ry czekaj�cego na ratunek rozbitka. Osi�ga� to, wyczuwaj�c funkcje nawet nieprzytomnego m�zgu i analizuj�c stan poszkodowanego, co dodatkowo pozwala�o szybko ustali�, czy jest jeszcze jaka� szansa na jego ocalenie. Katastrofy kosmiczne mia�y to do siebie, �e akcja ratunkowa dawa�a cokolwiek tylko wtedy, gdy pomoc przychodzi�a szybko. Prilicla pozwala� oszcz�dzi� sporo czasu i przez lata pracy w�Szpitalu uratowa� naprawd� wiele istnie�.

P�aci� jednak s�ono za te wszystkie wysi�ki, cierpi�c wesp� z ka�d� kolejn� ofiar�. W�przypadku katastrofy w systemie Menelden jego stres musia� osi�gn�� niespotykany dot�d poziom i bardzo dobrze, �e Murchison potraktowa�a go prawdziwie po matczynemu, odsuwaj�c jak najdalej od przepe�nionych b�lem szcz�tk�w zespo�u mieszkalnego i ograniczaj�c do minimum czas konieczny na postawienie ka�dej z diagnoz. Wszystko przebiega�o przy tym w zgodzie z przepisami, kt�re wymaga�y, aby akcj� ratunkow� kierowa� starszy lekarz. Prilicla by� jednym z najlepszych starszych lekarzy Szpitala, a do pomocy mia� drugiego pod wzgl�dem presti�u patologa. Razem potrafili zaj�� si� wszystkimi ofiarami sprawnie i bez op�nie�.

Klasyfikowanie ofiar by�o procedur�, kt�rej pocz�tki si�ga�y odleg�ej przesz�o�ci obfituj�cej w takie zdarzenia, jak bombardowania czy ataki terrorystyczne i inne skutki masowych psychoz w rodzaju wojny, kt�re zwi�ksza�y wydatnie liczb� ofiar wypadk�w i kl�sk �ywio�owych. W�tamtych czasach lekarzy by�o znacznie mniej, mniejsze by�y te� mo�liwo�ci medycyny i nikogo nie by�o sta� na po�wi�canie nadmiernej uwagi przypadkom beznadziejnym. St�d zacz�to starannie oddziela� je ju� na samym pocz�tku akcji ratunkowej.

Ofiary zaliczano do jednej z trzech grup. Pierwsza obejmowa�a lekko rannych, cierpi�cych na skutek wstrz�su psychicznego oraz tych, kt�rych stan na pewno si� nie pogorszy, je�li nie otrzymaj� od razu pomocy, i kt�rych mo�na spokojnie odes�a� na macierzyste planety, aby tam ich leczono. Do drugiej zaliczali si� najci�ej ranni, dla kt�rych nie mo�na by�o zrobi� nic poza zmniejszeniem ich cierpienia w ostatnich chwilach �ycia. Trzeci� i najwa�niejsz� grup� tworzyli ci�ko ranni, kt�rzy mieli jednak szans� i kt�rych bez zw�oki nale�a�o zacz�� leczy�.

Patrz�c na kolejne nosze, Conway pomy�la�, �e do Szpitala trafili tylko ci z trzeciej grupy. Chocia�� Do noszy by�o doczepionych tyle r�nych urz�dze�, kt�re mia�y za zadanie podtrzymywa� �ycie pacjenta, �e nie dawa�o si� dojrze�, kto w�a�ciwie le�y w��rodku. Ten przypadek m�g� by� ju� jedn� nog� w drugiej grupie.

��To ju� ostatni, doktorze � powiedzia�a Naydrad.�� Musimy zaraz wraca� po kolejnych.

Kelgianka odwr�ci�a si� i ruszy�a w kierunku r�kawa prowadz�cego na pok�ad Rhabwara. Danalta przybra� znowu posta� zielonej kuli z ustami i jednym okiem, kt�re spojrza�o na Conwaya.

��Jak ju� pan na pewno zauwa�y�, doktorze, starszy lekarz Prilicla ma wiele zaufania do umiej�tno�ci swoich koleg�w. I�chyba bardzo nie lubi zalicza� kogokolwiek do grupy przypadk�w beznadziejnych.

Usta znikn�y, oko schowa�o si� w korpusie i kulisty TOBS potoczy� si� szybko w��lad za Naydrad.

O powrocie Rhabwara z ostatni� grup� ofiar dowiedzia� si� tu� przed pierwszym spotkaniem Diagnostyk�w, na kt�re zosta� zaproszony. Poniewa� miano go na nim przedstawi�, nag�a nieobecno�� zosta�aby odebrana jako nieuprzejmo��, a pewnie nawet niesubordynacja, znowu wi�c nie mia� okazji zobaczy� si� z�Murchison. W�sumie ul�y�o mu, ale te� wstydzi� si� z powodu tej ulgi. Ostatecznie zaj�� miejsce, chocia� nie oczekiwa�, aby jego udzia� w spotkaniu r�wnie szacownego grona m�g� mie� istotne znaczenie.

Nerwowo spojrza� na O�Mar�, kt�ry jako jedyny z obecnych nie by� Diagnostykiem. Wydawa� si� dziwnie ma�y, maj�c z jednej strony masywnego Thornnastora, a z drugiej wion�c� ch�odem kapsu�� ci�nieniow� Semlica, metanodysznego SNLU. Naczelny psycholog zerkn�� na niego oboj�tnie. Pozostali Diagnostycy, kt�rzy siedzieli, le�eli, kucali czy zawisali na przeznaczonych dla nich najprzer�niejszych meblach, byli r�wnie trudni do rozszyfrowania, chocia� paru przygl�da�o si� Conwayowi.

Pierwszy zabra� g�os Ergandhir, jeden z�Melfian.

��Zanim zajmiemy si� oddanymi pod nasz� opiek� ofiarami z�Meneldenu, co bez w�tpienia b�dzie dzi� najwa�niejszym tematem, chc� spyta�, czy kto� pragnie przedstawi� jaki� inny, pilny problem, kt�ry wymaga�by dyskusji i porady? Conway, pan jest najm�odszy sta�em w naszym domu wariat�w i z tej racji na pewno spotyka si� pan obecnie z nowymi dla pana k�opotami.

��Z�paroma, owszem � przyzna� Ziemianin.�� Na razie jednak s� to g��wnie k�opoty natury technicznej albo takie, kt�rych rozwi�zanie wykracza chwilowo poza moje kompetencje. Albo zgo�a nierozwi�zywalne.

��Prosz� dok�adniej � powiedzia�a jaka� trudna do identyfikacji istota z drugiego ko�ca sali.�� Nierozwi�zywalno�� zawsze jest stanem tymczasowym.

Conway poczu� si� przez chwil�, jakby znowu by� m�odym internist� krytykowanym s�usznie przez wyk�adowc� za nazbyt swobodne i emocjonalne podej�cie do pracy. Musia� wzi�� si� w gar�� i zmusi� wszystkie swoje osobowo�ci do koncentracji.

��Problemy techniczne wi��� si� z przystosowaniem pomieszczenia dla Obro�cy Nie Narodzonych. Musimy zd��y� z tym przed porodem�

��Przepraszam, �e przerywam � odezwa� si� Semlic.�� Obawiam si� jednak, �e w tym nie zdo�amy panu pom�c. To pan odegra� kluczow� rol� w ratowaniu tej istoty z wraku, zazna� kr�tkiego kontaktu telepatycznego z p�odem i jako jedyny dysponuje wiedz� konieczn� do wykonania wspomnianych prac. Powiedzia�bym wr�cz, �e to problem w�a�nie dla pana.

Ja te� nie zdo�am panu pom�c, przynajmniej bezpo�rednio. Mog� dostarczy� dane na temat podobnej melfia�skiej formy �ycia � odezwa� si� Ergandhir.�� Mam na my�li stworzenie, kt�re tak samo jak m�odzi Obro�cy pojawia si� na �wiecie gotowe do przetrwania i obrony swojego �ycia. Ka�dy osobnik rodzi tylko raz w��yciu. Zawsze czworaczki. Natychmiast atakuj� one swojego rodziciela, temu jednak zwykle udaje si� obroni�, chocia� nie zawsze przetrwa�. Zabija przy tym cz�� potomstwa, kt�re nierzadko zaczyna te� walczy� mi�dzy sob�. Gdyby nie to, dawno opanowa�yby ca�� planet�. Stworzenia te nie nale�� do rozumnych�

��I�dzi�ki niebiosom � mrukn�� Conway.

���i najpewniej nigdy nie stan� si� takie � ci�gn�� Melfianin.�� Z�wielkim zainteresowaniem przeczyta�em raporty o�Obro�cach i ch�tnie podyskutuj� z panem na ich temat, je�li mo�e to w czym� pom�c. Ale wspomnia� pan jeszcze o innych problemach.

Conway pokiwa� g�ow�. Tymczasem melfia�ska cz�� jego pami�ci podsun�a mu wizerunek drobnego, przypominaj�cego jaszczurk� stworzenia, kt�re mimo wielu pr�b eksterminacji nadal wyrz�dza�o wielkie szkody na polach uprawnych. Dojrza� jego podobie�stwa z�Obro�cami i gor�co zapragn�� porozmawia� o tym z krabowatym.

��Problem, kt�ry wydaje mi si� nierozwi�zywalny, dotyczy Goglesk. Jest dla mnie bardzo istotny ze wzgl�du na osobiste zaanga�owanie, ale sam w sobie nie jest pilny, tote� nie chcia�bym marnowa� waszego czasu�

��Nie wiedzia�em, �e mamy ju� gogleska�sk� hipnota�m� � powiedzia� jeden z�Illensa�czyk�w, poprawiaj�c kombinezon.

Conway przypomnia� sobie, �e �osobiste zaanga�owanie� jest stosowanym przez Diagnostyk�w i starszych lekarzy okre�leniem na obecno�� w ich g�owach zapis�w innego gatunku. Jednak O�Mara uprzedzi� jego odpowied�.

��Nie ma jeszcze ta�my. Dosz�o jedynie do przypadkowego przekazu danych pami�ci. Conway na pewno ch�tnie opowie wam i o tym, i o swoim pobycie na Goglesk, ale zgadzam si� z nim, �e szersza dyskusja nic by obecnie nie da�a.

��Wszyscy spojrzeli na niego zdumieni. Pierwszy odezwa� si� Semlic, kt�ry a� zmienia� nastawienie zewn�trznych obiektyw�w, aby lepiej widzie� Conwaya Czy dobrze rozumiem, �e nosi pan obecnie zapis, kt�rego nie da si� tak po prostu usun��? Bardzo to przykre. Sam miewam wiele k�opot�w z moim nad miar� zat�oczonym umys�em i rozwa�am nawet, czy nie ograniczy� liczby zapis�w i nie zosta� na powr�t starszym lekarzem. Nie by�by to problem, gdy� wszystkie moje alter ego to tylko go�cie, kt�rych mo�na wyprosi�. Jedna sta�a osobowo�� wystarczy mi ca�kowicie. Nikt z nas nie pomy�la�by o panu �le, gdyby zdecydowa� si� pan zrobi� to samo, nad czym ja si� zastanawiam�

��Semlic powtarza to samo od szesnastu lat � powiedzia� cicho O�Mara, wy��czywszy na chwil� sw�j autotranslator, tak aby tylko Conway go s�ysza�. � Ale ma racj�. Gdyby obecno�� gogleska�skiego elementu zacz�a sprawia� powa�niejsze k�opoty czy skonfliktowa�a si� z pozosta�ymi osobowo�ciami, w�wczas je wyma�emy. Nie b�dzie w tym pa�skiej winy ani niczego, co stawia�oby pana w z�ym �wietle. By�oby to logiczne i sensowne posuni�cie, chocia� potem nikt ju� nie uzna pana za w pe�ni zr�wnowa�onego.

��W�r�d moich go�ci jest kilku takich, kt�rzy mieli bardzo bogat� przesz�o�� � podj�� Semlic, gdy Conway znowu na niego spojrza�. � Korzystaj�c z ich niemedycznego do�wiadczenia, radzi�bym, aby skonsultowa� pan swoje osobiste problemy z patolog Murchison�

��Patolog Murchison!�� wykrzykn�� Conway z niedowierzaniem.

Jak najbardziej � stwierdzi� Illensa�czyk, nie dostrzegaj�c albo ignoruj�c zaskoczenie w g�osie Conwaya.�� Wszyscy �ywimy wielki szacunek dla jej zawodowych umiej�tno�ci i nie chcia�bym jej dotkn��, co sta�oby si� zapewne, gdybym takiej w�a�nie mo�liwo�ci panu nie zasugerowa�. Ma pan zaiste wielkie szcz�cie, �e w�a�nie ona jest pa�sk� partnerk�. Oczywi�cie nie jestem w��aden spos�b zainteresowany ni� fizycznie�

��Mi�o mi to s�ysze� � mrukn�� Conway, zerkaj�c na O�Mar� w poszukiwaniu pomocy. Nie wiedzia�, jak przerwa� SNLU coraz bardziej z�o�on� przemow�. Jednak naczelny psycholog go zignorowa�.

���niemniej potrafi� j� doceni� dzi�ki ziemskiej ta�mie, kt�r� mam w g�owie. To zapis umys�u pewnego bieg�ego chirurga, kt�ry ponadto wykazywa� szczeg�lne zainteresowanie dzia�aniami prokreacyjnymi. St�d pa�ska DBDG robi na mnie wra�enie. Potrafi przekaza� wiele niewerbalnie, chocia� prawdopodobnie nie�wiadomie, co widoczne jest nawet podczas badania, kiedy to pewne w�a�ciwe samicom ssak�w elementy�

��A�ja podobnie odbieram hudlaria�sk� praktykantk� pracuj�c� na dzieci�cym oddziale FROB�w � przerwa� mu Conway.

Okaza�o si�, �e jego wra�enia podziela kilku przynajmniej Diagnostyk�w z hudlaria�skimi zapisami. SNLU uci�� jednak kolejne wypowiedzi.

��Obawiam si�, �e dalsza dyskusja o tym mo�e wywo�a� u nowego kolegi mylne wra�enie na nasz temat � powiedzia�, ogarniaj�c zebranych obiektywem.�� Chyba oczekiwa� od nas wi�kszego profesjonalizmu. Niemniej uspokoj� go, m�wi�c, �e staramy si� pokaza� wyra�nie, i� wi�kszo�� jego obecnych problem�w to dla nas nie nowo�� i sporo z nich uda�o si� rozwi�za�, zwykle z pomoc� koleg�w, kt�rzy o ka�dej porze gotowi s� s�u�y� rad�.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Conway.

��S�dz�c po przed�u�aj�cym si� milczeniu naczelnego psychologa, na razie musi pan sobie radzi� nie najgorzej � stwierdzi� Semlic.�� Jednak je�li mo�na, chcia�bym zasugerowa� co� w kwestii nie tyle osobistej, ile �rodowiskowej. Mo�e pan odwiedza� moje poziomy, kiedy tylko przyjdzie panu na to ochota, z tym tylko zastrze�eniem, �e zostanie pan na galerii obserwacyjnej. Niewielu ciep�okrwistych tlenodysznych wykazuje zawodowe zainteresowanie moimi pacjentami, gdyby jednak okaza� si� pan wyj�tkiem, konieczne b�d� pewne przygotowania.

��Nie, dzi�kuj� � odpar� Conway.�� Na razie nie planuj� w��cza� si� w rozw�j medycyny krystalicznych.

��Niemniej, gdyby jednak, proponowa�bym zwi�kszenie poziomu d�wi�ku w g�o�nikach skafandra i wy��czenie autotranslatora � doda� metanodyszny.�� Wielu pa�skich koleg�w znalaz�o dzi�ki temu nieco ukojenia.

��Raczej wych�odzenia � mrukn�� O�Mara.�� My�l�, �e zbyt wiele czasu po�wi�cili�my ju� osobistym sprawom Conwaya. Pora zaj�� si� pacjentami.

Conway rozejrza� si� ciekaw, jak wielu Diagnostyk�w nosi zapisy FROB�w.

��Jest te� problem zwi�zany z hudlaria�skim oddzia�em geriatrycznym. Konkretnie chodzi o decyzj�, jak post�powa� z pacjentami, kt�rym udane amputacje ko�czyn przed�u�y�yby �ycie. Czy decydowa� si� na to, daj�c im jeszcze kilka dni albo tygodni cierpienia, czy pozwoli� dzia�a� naturze?

Ergandhir pochyli� okryte urodziwymi c�tkami zewn�trzszkieletowe cia�o.

��Podobnie jak koledzy, te� wiele razy spotyka�em si� z tak� sytuacj� � powiedzia�, poruszaj�c rytmicznie ni�sz� ko�czyn�. � Nie tylko u�Hudlarian. U�ywaj�c melfia�skiej metafory, efekt zawsze przypomina� nie do ko�ca zro�ni�ty pancerz. To jest ju� pole wybor�w etycznych.

��Oczywi�cie!�� odezwa� si� jeden z�Kelgian.�� Wybor�w trudnych i zawsze osobistych. Niemniej, jak sk�onny jestem przypuszcza�, Conway b�dzie optowa� za wykonaniem operacji, a nie biern� obserwacj� i czekaniem, a� pacjent zejdzie.

��Sk�onny jestem si� zgodzi� � przem�wi� po raz pierwszy Thornnastor.�� W�beznadziejnej sytuacji lepiej zrobi� cokolwiek ni� zupe�nie nic. Na dodatek w��rodowisku, kt�re utrudnia wi�kszo�ci gatunk�w efektywne operowanie, do�wiadczeni ziemscy chirurdzy osi�gaj� zwykle dobre rezultaty.

��Ziemianie nie s� najlepszymi chirurgami w galaktyce � powiedzia� Kelgianin, faluj�c futrem w spos�b sugeruj�cy, �e zdaje sobie spraw� z radykalno�ci wyg�aszanego s�du.�� Traltha�czycy, Melfianie, Cinrussa�czycy i my, Kelgianie, jeste�my lepiej przystosowani do tego fachu, jednak w pewnych warunkach �rodowiskowych nie mo�emy rozwin�� swoich mo�liwo�ci�

��Sala operacyjna musi by� zaprojektowana pod k�tem potrzeb pacjenta, a nie lekarza � wtr�ci� kto�.

Ale powinno si� bra� pod uwag� fizjologiczne cechy chirurga � zaprotestowa� Kelgianin.�� Praca w skafandrach ochronnych czy za pomoc� zestaw�w zdalnych manipulator�w stwarza dodatkowe trudno�ci, kt�re ograniczaj� nasz� sprawno�� i precyzj�, co w sytuacjach krytycznych mo�e mie� naprawd� wielkie znaczenie. Ale wracaj�c do tematu, chc� powiedzie�, �e d�o� DBDG �atwo jest ochroni� przed wi�kszo�ci� czynnik�w �rodowiskowych sam� prost� i cienk� r�kawic�, kt�ra nie upo�ledza funkcji ruchowych, ich muskulatura za� pozwala na operowanie nawet przy lekkim wyj�ciu poza pola neutralizator�w grawitacyjnych. Chocia� bynajmniej nie doskona�a, d�o� DBDG mo�e w chirurgicznym sensie dotrze� w�a�ciwie wsz�dzie i�

��Wcale nie wsz�dzie � wtr�ci� si� Semlic.�� Wola�bym, aby Conway trzyma� r�ce z daleka od moich pacjent�w. Jest zbyt ciep�okrwisty�

��Diagnostyk Kursedth zachowa� si� bardzo dyplomatycznie, jak na Kelgianina, oczywi�cie � zauwa�y� Ergandhir.�� Pos�uguj�c si� komplementami, wyja�ni�, dlaczego w�a�nie Ziemianie powinni wykonywa� wi�kszo�� najgorszej roboty.

��Tak te� mi si� wydawa�o � przyzna� ze �miechem Conway.

��I�dobrze � stwierdzi� Thornnastor.�� A�teraz zastan�wmy si� nad najci�szymi przypadkami z�Menelden. Prosi�bym, aby ka�dy przedstawi� swoich pacjent�w, potem za� om�wimy ich stan kliniczny, zamierzone leczenie i przydzia�y operacyjne.

Conway zorientowa� si� ju�, �e uprzejme i pe�ne �yczliwo�ci pytania oraz porady mia�y naprawd� wysondowa� jego odczucia i podej�cie do spraw zawodowych. Teraz jednak mniej oficjalna cz�� spotkania dobieg�a ko�ca i�Thornnastor, najstarszy i najbardziej do�wiadczony Diagnostyk Szpitala, przej�� inicjatyw�.

��Jak wiecie, wi�kszo�� przypadk�w przydzielono starszym lekarzom, kt�rych umiej�tno�ci s� co najmniej wystarczaj�ce, aby podo�ali zadaniu. Gdyby pojawi�y si� jakie� nieprzewidziane trudno�ci, kto� z nas zostanie wezwany na pomoc. Najci�sze przypadki trafi�y do nas. Cz�� z was ma tylko po jednym podopiecznym, przy czym gdy przeczytacie wst�pne rozpoznania, �atwo zorientujecie si� dlaczego. Pozostali maj� po kilku. Nim jednak zaczniemy kompletowa� zespo�y operacyjne i uk�ada� szczeg�owy harmonogram, chc� spyta�, czy macie jakie� uwagi.

Przez pierwsze kilka minut wszyscy byli zbyt zaj�ci studiowaniem rozpozna�, �eby cokolwiek powiedzie�. Potem zacz�li narzeka�.

��Nie ma co, �adne przypadki mi da�e� � powiedzia� Ergandhir, stukaj�c pazurami w sw�j ekran.�� S� tak po�amani, �e je�li nawet uda mi si� ich z�o�y�, b�d� chodz�c� sk�adnic� z�omu medycznego. Ilekro� kt�ry� z nich podejdzie do generatora, zaraz podniesie mu si� ciep�ota cia�a. A�swoj� drog�, sk�d tam si� wzi�li Orligianie?

��To ofiary wypadku podczas akcji ratunkowej. Nale�eli do ekipy z pobliskich orligianskich zak�ad�w przetw�rczych. Ale przecie� zawsze narzeka�e�, �e brakuje ci do�wiadczenia z�Orligianami.

��A�ja dosta�em tylko jednego � odezwa� si� Diagnostyk Vosan i mrukn�wszy co�, czego autotranslator nie przet�umaczy�, obr�ci� si� ca�ym o�miornicowatym cia�em ku Thornnastorowi.�� Niewiele widzia�em dot�d r�wnie tragicznych obraz�w klinicznych i nie wiem, czy nawet z o�mioma ko�czynami zdo�am co� zdzia�a�.

��Niemniej w�a�nie dlatego, �e masz ich tak wiele, dosta�e� ten przypadek � odpar� Traltha�czyk.�� Ale nie mamy ju� du�o czasu na dyskusje. Czy kto� jeszcze chce co� powiedzie�, czy mo�emy przej�� do szczeg��w?

��Przy trepanacji czaszki jednego z moich pacjent�w chcia�bym mie� kogo� monitoruj�cego jego funkcje emocjonalne � rzek� pospiesznie Ergandhir.

��Ja te� bym o to prosi� � doda� Vosan.�� Tyle �e raczej podczas premedykacji, do sprawdzenia skuteczno�ci narkozy.

I ja! I�ja!�� odzywali si� kolejni i przez chwil� autotranslator mia� powa�ne problemy z przet�umaczeniem tylu g�os�w.

Thornnastor poprosi� gestem o cisz�.

��Mam wra�enie, �e naczelny psycholog winien przypomnie� wam, jakie s� fizyczne i psychiczne mo�liwo�ci naszego jedynego medycznie kompetentnego empaty.

O�Mara chrz�kn�� znacz�co.

��Nie w�tpi�, �e doktor Prilicla ch�tnie wam pomo�e, ale jako starszy lekarz z widokami na stanowisko Diagnostyka sam potrafi oceni�, na ile po��dana b�dzie jego obecno�� podczas operacji. Prawd� m�wi�c, w wi�kszo�ci przypadk�w to nie pacjenci potrzebuj� ich najbardziej, ale lekarze, kt�rzy czuj� si� wtedy pewniej. Jest te� faktem � doda�, ignoruj�c rozlegaj�ce si� wko�o protesty � �e naszemu empacie pracuje si� najlepiej z tymi, kt�rych lubi i kt�rzy go w pe�ni rozumiej�. Powinni�cie wiedzie� zatem, �e Prilicla sam mo�e dokonywa� wielu wybor�w, nie tylko je�li chodzi o przypadki maj�ce trafi� pod jego opiek�, ale tak�e o to, komu chce asystowa�. Je�li wi�c ten, kto pracowa� z�Prilicla od samego pocz�tku, gdy nasz kolega by� jeszcze m�odym internist�, i kto pom�g� mu zdoby� kwalifikacje starszego lekarza, uzna, �e potrzebuje jego pomocy przy operacji, nie spotka si� z odmow�. Doktorze Conway?

��Tak, s�dz�, �e tak by by�o � mrukn�� Ziemianin. Przez ostatnie kilka minut nie s�ucha� zbyt uwa�nie, gdy� my�lami by� ju� przy przydzielonych mu pacjentach. Niestety, ich stan by� niemal beznadziejny i�Conway coraz bardziej dojrzewa� przez to do otwartego buntu.

Potrzebuje pan Prilicli?�� spyta� cicho O�Mara.�� Ma pan pierwsze�stwo. Je�li nie jest to konieczne, a jedynie chcia�by pan mie� go przy sobie, prosz� to powiedzie�. Zaraz ustawi si� ca�a kolejka pa�skich koleg�w ch�tnych do wypo�yczenia empaty.

Conway zastanowi� si�, aby uporz�dkowa� troch� sugestie nap�ywaj�ce od sk�adowych jego osobowo�ci. Nawet przyjazny i wiecznie wystraszony Khone sk�onny by� tym razem do wsp�czucia, chocia� wcze�niej sam widok bynajmniej nie rannego Hudlarianina wywo�ywa� w nim panik�.

��Obawiam si�, �e w tych przypadkach empata wiele mi nie pomo�e. Nawet Prilicla nie potrafi czyni� cud�w, a tutaj przyda�yby si� a� trzy niezale�ne interwencje si� nadprzyrodzonych. A�nawet gdyby� i tak w�tpi�, by pacjenci albo ich krewni byli nam potem wdzi�czni.

��Mo�e pan odm�wi� przydzia�u � rzek� spokojnie O�Mara.�� Prosz� jednak wtedy o lepsze uzasadnienie ni� tylko opinia, �e s� to przypadki beznadziejne. Jak wspomniano wcze�niej, Diagnostyk w okresie pr�bnym zawsze otrzymuje wi�cej takich w�a�nie pacjent�w. Chodzi o to, aby przywyk� do tego, �e nie zawsze walka o pacjenta ko�czy si� wyleczeniem. Zdarzaj� si� te� po�owiczne sukcesy oraz pora�ki. A� do tej chwili nie mia� pan chyba do czynienia z problemami rekonwalescencji?

��Nie mia�em � rzuci� Conway ze z�o�ci�, bo wyda�o mu si�, �e jest w�a�nie krytykowany za swe sukcesy lub zgo�a oskar�any o efekciarstwo. Potem jednak przysz�o mu do g�owy, �e by� mo�e jest w tym nieco prawdy.�� Chyba po prostu mia�em szcz�cie � doda� spokojniejszym ju� g�osem.

��I�do�� kwalifikacji, aby odnosi� sukcesy � wtr�ci� si� Thornnastor.

Zwykle trafiali do mnie pacjenci, kt�rych udawa�o si� ca�kiem wyleczy� albo dla kt�rych nic nie mog�em zrobi� � ci�gn�� Conway.�� Ale tutaj� Ca�y czas s� pod��czeni do aparatury, lecz nie wiem, ile naprawd� jest w nich �ycia. Mo�e Prilicla by�by w stanie to oceni�.

��Prilicla przys�a� ich do nas � powiedzia� drugi Kelgianin, kt�ry wcze�niej si� nie odzywa�. � Zatem nie uzna� ich za przypadki beznadziejne. Ma pan jakie� trudno�ci z ustaleniem trybu leczenia?

��Oczywi�cie, �e nie!�� obruszy� si� Conway.�� Wiem jednak, �e Cinrussa�czycy s� nieuleczalnymi optymistami. Obce s� im my�li, �e jakikolwiek przypadek ju� na wst�pie mia�by si� okaza� beznadziejny. Pracuj�c z nim, wstydzi�em si� wr�cz kiedy� w�asnego, o wiele mniej optymistycznego podej�cia, teraz wszak�e sk�onny jestem podchodzi� do sprawy realistycznie. S�dz�, �e dw�ch, a mo�e i trzech spo�r�d czw�rki moich pacjent�w tylko krok dzieli od trafienia na patologi�.

Przynajmniej zdaje si� pan akceptowa� t� sytuacj� � powiedzia� wolno Thornnastor.�� Mo�liwe, �e ju� nigdy nie b�dzie pan m�g� skoncentrowa� uwagi na jednym tylko pacjencie. Przyjdzie panu te� godzi� si� z kl�skami i wyci�ga� z nich wnioski w imi� przysz�ych sukces�w. Niewykluczone, �e straci pan tych czterech, chocia� mo�e by� i tak, �e wszystkich uda si� panu uratowa�. Ale jakiekolwiek leczenie pan zastosuje i jakiekolwiek b�d� wyniki, przede wszystkim b�dzie pan mia� okazj� przekona� si�, czy zdo�a przy obecnym, z�o�onym umy�le zachowa� kontrol� nad wszystkimi swoimi poczynaniami. B�dzie te� pan nieustannie pami�ta�, �e opr�cz zajmowania si� t� czw�rk�, czekaj� go jeszcze inne obowi�zki. Jest przecie� oddzia� geriatryczny Hudlarian, sprawa Obro�cy, s� pooperacyjne problemy z przeszczepami, no i�Gogleskanin w pa�skiej g�owie, chocia� to ostatnie wa�ne b�dzie tylko o tyle, o ile pomo�e panu wnie�� co� nowego do pozosta�ych zagadnie�. Je�li przyjrzy si� pan temu uwa�nie, zauwa�y pan, �e sprawa przeszczep�w u�FROB�w ma zwi�zek z pa�skimi pacjentami i ewentualne niepowodzenie w jednym przypadku mo�e doprowadzi� do sukcesu w drugim, kt�ry mo�e nie oka�e si� dzi�ki temu beznadziejny. Wszystkim nam trudno jest godzi� si� z pora�kami, a panu, przy dotychczasowym przebiegu pracy, b�dzie tym trudniej. Jednak prosz� nie zwraca� szczeg�lnej uwagi na psychologiczne aspekty otrzymanych przydzia��w. Poziom pa�skich umiej�tno�ci zawodowych�

��Nasz gadatliwy kolega chce powiedzie�, �e im lepszy chirurg, tym gorszych pacjent�w dostaje � wtr�ci� si� niecierpliwie Kelgianin.�� A�teraz, czy mogliby�my si� zaj�� dwoma moimi pacjentami, zanim obaj umr� ze staro�ci?

Pierwsze trzy godziny poch�on�y przygotowania, usuwanie szcz�tk�w ko�czyn oderwanych przez od�amki metalu na miejscu katastrofy, badanie skali obra�e� wewn�trznych i sprawdzanie gotowo�ci zespo�u operacyjnego. Mimo w��czonego ch�odzenia Conway wci�� poci� si� w kombinezonie.

Na tym etapie przede wszystkim nadzorowa� prac� innych, nie chodzi�o zatem o wysi�ek fizyczny, ale o to, co O�Mara nazwa� psychosomatycznymi potami. Naczelny psycholog tolerowa� podobne przejawy stresu tylko w szczeg�lnych sytuacjach.

Gdy jeden z pacjent�w zmar� jeszcze przed operacj�, Conway nie prze�y� tego tak mocno, jak si� wcze�niej spodziewa�. Ten akurat Hudlarianin i tak mia� rokowania niepomy�lne, nikt wi�c nie zdziwi� si� specjalnie, gdy aparatura wykaza�a ustanie funkcji �yciowych. Wszystkie pozosta�e sk�adowe osobowo�ci Conwaya zareagowa�y jeszcze �agodniej, tylko hudlaria�ska zdecydowanie posmutnia�a, chocia� �al �agodzi�a �wiadomo��, �e pacjent i tak by�by okrutnie okaleczony i niewiele m�g�by czerpa� z��ycia. Conway, kt�ry zaraz zaj�� si� pozosta�ymi, nie mia� czasu na rozwa�ania.

Nie wy��czy� sztucznych p�uc ani sztucznego serca, aby nieliczne nie uszkodzone organy i ko�czyny pozosta�y w jak najlepszym stanie na wypadek transplantacji. Przelotnie pomy�la� przy tym, �e w ten spos�b pacjent chyba nie umrze tak do ko�ca, skoro cz�ci jego cia�a b�d� �y�y z innymi� Przy tej okazji dosz�o do nieuniknionego konfliktu mi�dzy hudlaria�sk� cz�ci� jego umys�u a pozosta�ymi. Konflikt dotyczy� tego, jak nale�y traktowa� szcz�tki zmar�ych.

Z powod�w trudnych do zrozumienia nawet dla najbardziej zainteresowanych Hudlarianie nie zwykli okazywa� im najmniejszego szacunku. Dzia�o si� tak, chocia� byli ras� istot o wysokiej inteligencji, wra�liwych, znaj�cych niuanse filozofii i etyki. Przyjaciele zmar�ego czcili jego pami��, ale ca�kiem tak, jakby chodzi�o o kogo� wci�� �yj�cego. Nie wspomina�o si� nigdy, �e danej osoby ju� nie ma. Gdy wspominano jej dokonania, brakowa�o wzmianki o tym, �e ju� odesz�a. Hudlaria�sk� kultura po prostu ignorowa�a �mier�, tak wi�c wszystkie szcz�tki bezceremonialnie usuwano jak zwyk�e �mieci.

W tym przypadku to dziwne podej�cie wiele u�atwia�o. Mo�na by�o bez czasoch�onnego pytania krewnych o zgod� wykorzystywa� organy zmar�ego do przeszczep�w.

Conway u�wiadomi� sobie nagle w�asne zamy�lenie. I�to nie na temat. Szybko da� znak, aby rozpoczyna�.

Zbli�y� si� do rusztowania operacyjnego, na kt�rym spoczywa� nieco lepiej rokuj�cy pacjent numer trzy, i stan�� obok kieruj�cego zespo�em kelgia�skiego chirurga, starszego lekarza Yarrence�a. Pierwotnie zamierza� poprowadzi� operacj� pacjenta numer osiemna�cie, ale skoro ten zmar�, m�g� obserwowa� trzy pozosta�e zabiegi, kt�re by�y na tyle pilne, �e miast po kolei, przeprowadzano je r�wnocze�nie. Cz�onkowie jego zespo�u zostali rozdzieleni mi�dzy Yarrence�a, odpowiedzialnego za dziesi�tk� starszego lekarza Edanelta i traltha�skiego starszego lekarza Hossantira, operuj�cego FROBa o numerze czterdzie�ci trzy.

Wprawdzie Hudlarianie mogli bez trudu prze�y� nawet w pr�ni, ale tylko wtedy, gdy ich gruba i elastyczna sk�ra pozostawa�a nie uszkodzona. Gdy dochodzi�o do zranie� i ods�oni�cia naczy� krwiono�nych i organ�w � szczeg�lnie licznych, jak u tego pacjenta � operowa� mo�na by�o tylko po odtworzeniu naturalnych warunk�w, w kt�rych �yli Hudlarianie, czyli wysokiego ci��enia i olbrzymiego ci�nienia. W�przeciwnym razie pojawia�o si� ryzyko silnych krwotok�w i przemieszczenia organ�w spowodowanego wielkim ci�nieniem wewn�trznym. Ca�y zesp� by� zatem wyposa�ony w degrawitatory i ci�kie skafandry ochronne z r�kawicami o przylegaj�cych, ale wytrzyma�ych b�onach, kt�re mia�y zneutralizowa� nap�r atmosfery.

Skupili si� wko�o pacjenta niczym pszczo�y wok� miodu i operacja wreszcie si� zacz�a.

��Tylne ko�czyny unikn�y wi�kszych obra�e� i wygoj� si� bez interwencji � powiedzia� Yarrence bardziej na potrzeby rejestrator�w ni� Conwaya.�� Dwie �rodkowe ko�czyny i lewa przednia zosta�y utracone, a kikuty b�d� wymaga�y chirurgicznego wyr�wnania i przygotowania z my�l� o dopasowaniu protez. Prawa przednia ko�czyna wci�� trzyma si� cia�a, ale jest tak zmia�d�ona, �e mimo pr�b utrzymania kr��enia dosz�o ju� w niej do martwicy. T� ko�czyn� tak�e b�dzie trzeba usun�� i wyr�wna� kikut�

FROB w umy�le Conwaya poruszy� si� niespokojnie i chcia� chyba zg�osi� jakie� zastrze�enia, ale trudno by�o ustali�, co do czego w�a�ciwie. I�tak Conway nic nie powiedzia�.

��W�prawej cz�ci klatki piersiowej tkwi pod�u�ny kawa�ek metalu. Uszkodzi� jedno z wi�kszych naczy� krwiono�nych, ale krwawienie w znacznej cz�ci opanowano dzi�ki podniesieniu ci�nienia zewn�trznego. W�tym miejscu trzeba b�dzie interweniowa� w pierwszej kolejno�ci. Jest te� uszkodzenie czaszki, rozleg�e wgniecenie, kt�re wywo�uje ucisk na g��wny pie� nerwowy i parali� tylnych ko�czyn. Zgodnie z zaaprobowanym planem � tu zerkn�� na Conwaya � najpierw usuniemy zmia�d�on� ko�czyn�, co u�atwi nam dost�p do czaszki, a potem opracujemy kikuty�

��Nie � przerwa� mu zdecydowanie Conway. Nie widzia� nic poza spiczast�, odzian� w he�m g�ow� Kelgianina, ale by� pewien, �e futro chirurga zafalowa�o gwa�townie ze z�o�ci.�� Prosz� nie opracowywa� kikut�w, lecz przygotowa� je do transplantacji tylnych ko�czyn. Poza tym wszystko si� zgadza.

��To zwi�kszy ryzyko i wyd�u�y operacj� o dwadzie�cia procent � powiedzia� Kelgianin.�� Czy to konieczna zmiana?

Conway milcza� jaki� czas, zastanawiaj�c si�, na ile ten prosty stosunkowo dodatek do operacji mo�e poprawi� jako�� �ycia pacjenta. W�por�wnaniu z bardzo silnymi ko�czynami Hudlarian protezy by�y rozpaczliwie s�abe i znacznie mniej sprawne. Ponadto efekt estetyczny pozostawia� wiele do �yczenia, co by�o szczeg�lnie wa�ne podczas z�o�onych i d�ugich, a przy tym bardzo delikatnych zabieg�w poprzedzaj�cych akt mi�osny FROB�w. Przeszczepienie tylnych ko�czyn na miejsce przednich, najwa�niejszych r�wnie� przez to, �e po�o�onych najbli�ej oczu, by�o ryzykowne przy obecnym os�abieniu pacjenta, ale po��dane. Je�li operacja si� uda i pacjent prze�yje, b�dzie mia� dwa manipulatory tylko troch� mniej wra�liwe i sprawne ni� oryginalne. Na dodatek, poniewa� b�d� to fragmenty jego cia�a, odpadnie ca�y problem zwi�zany z dzia�aniem systemu odporno�ciowego i mo�liwym odrzuceniem przeszczepu.

Hudlaria�ski sk�adnik osobowo�ci podpowiada�, �e to zbytnie kuszenie losu, sam Conway za� szuka� rozpaczliwie sposobu, aby ograniczy� ryzyko do minimum.

��Prosz� zostawi� transplantacj� na sam koniec, kiedy zrobione ju� b�dzie wszystko inne. W�przeciwnym razie mog�oby si� okaza�, �e ca�y wysi�ek p�jdzie na marne. Prosz� nie zapomina� o cz�stym oczyszczaniu sk�ry i zraszaniu jej �rodkiem znieczulaj�cym. Przy tym stanie pacjenta mechanizm wch�aniania nie dzia�a dobrze i�

��Wiem � powiedzia� Yarrence.

��Oczywi�cie, �e pan wie. Pan r�wnie� ma hudlaria�ski zapis, pewnie nawet ten sam co ja. Operacja niesie ze sob� element ryzyka, ale powinno nam si� uda�. Gdyby pacjent by� przytomny, niew�tpliwie�

��Te� by�by got�w ponie�� to ryzyko � doko�czy� Kelgianin.�� Niemniej jako chirurg musz� wyrazi� swoje w�tpliwo�ci. Podobnie chyba uwa�a ten Hudlarianin w mojej g�owie. Ale zgadzam si�, �e to po��dana operacja.

Conway odczepi� si� od ramy, po�rednio komplementuj�c Kelgianina tym, �e nie mia� zamiaru patrze� mu na r�ce. Zreszt� przeci�cie grubej sk�ry FROBa wymaga�o narz�dzi o wiele solidniejszych ni� przy zwyk�ej operacji. Kauteryzacja tkanek nast�puj�ca przy u�yciu lasera op�nia�a gojenie si� ran. Korzystano zatem z dwur�cznego skalpela numer sze��. Wymaga�o to znacznej si�y fizycznej oraz sporej koncentracji, aby lekarz sam nie sta� si� pacjentem. Nale�a�o stworzy� Yarrence�owi jak najlepsze warunki pracy, co obejmowa�o r�wnie� brak nieustannego nadzoru ze strony przysz�ego Diagnostyka, i przej�� do pacjenta numer dziesi��.

Ju� na pierwszy rzut oka wida� by�o, �e dziesi�tka nie ujrzy wi�cej rodzimej planety. Podczas wypadku straci� pi�� z sze�ciu ko�czyn. Wszystkie zosta�y albo oderwane, albo zmasakrowane w spos�b, kt�ry uniemo�liwia� ich rekonstrukcj�. Na dodatek mia� w lewym boku ran� tak g��bok�, �e rozci�cie si�ga�o do zniszczonego organu absorpcyjnego. Dekompresja, jakkolwiek kr�tka, bo przerwana nad�ciem si� balonu ochronnego kabiny, spowodowa�a nag�e przemieszczenie krwi w kierunku rany i martwic� bli�niaczego organu absorpcyjnego z prawego boku. Obecnie pacjent m�g� przyjmowa� tylko tyle pokarmu, aby nie umrze� z g�odu. Je�li w og�le dane mu by�o prze�y�, oczywi�cie.

Trudno by�o sobie wyobrazi� ca�kiem nieruchomego Hudlarianina. Gdyby do tego dosz�o, by�aby to na pewno bardzo nieszcz�liwa istota.

��Czeka nas ca�a seria przeszczep�w � powiedzia� Edanelt, zerkaj�c na zbli�aj�cego si� Conwaya.�� Je�li i tak musimy zrobi� to z wa�nym organem wewn�trznym, nie ma sensu zostawia� kikut�w pod protezy. Ale jedno mnie niepokoi, Conway. Moje hudlaria�skie alter ego sugeruje, �e nie do�� si� tu staramy, podczas gdy ja mam ca�y czas wra�enie, �e za bardzo my�l� o zdobyciu do�wiadczenia z�Hudlarianami, a za ma�o o pacjencie�

��Zbyt surowo si� oceniasz � mrukn�� Conway.�� Swoj� drog�, dobrze, �e Szpital nie ma zwyczaju zach�ca� krewnych pacjent�w do odwiedzin. Czasem trudno jest wyt�umaczy� niekt�re rzeczy. Tutaj b�dzie szczeg�lnie ci�ko�

��Je�li perspektywa rozmowy po operacji budzi w tobie obawy, mog� si� jej podj�� � powiedzia� Edanelt.

��Dzi�kuj�, ale nie. To chyba moje zadanie.�� Koniec ko�c�w by� teraz w pe�ni odpowiedzialnym za podw�adnych Diagnostykiem.

��Oczywi�cie � zgodzi� si� Edanelt.�� Jak stoimy z materia�em do przeszczep�w?

��Pacjent numer osiemna�cie zmar� kilka minut temu. P�aty absorpcyjne mia� nie uszkodzone, podobnie jak trzy ko�czyny. Gdyby� potrzebowa� wi�cej, Thornnastor wszystko ci dostarczy. Po tym wypadku mamy du�o cz�ci zamiennych.

Nast�pnie Conway przypi�� si� do ramy obok Edanelta i zaj�li si� konkretnymi problemami pacjenta, przede wszystkim konieczno�ci� r�wnoczesnego przeprowadzenia trzech operacji.

Zdolno�� przyswajania pokarm�w i tlenu zosta�a upo�ledzona w ponad pi��dziesi�ciu procentach i chocia� z trudno�ciami udawa�o si� utrzyma� na razie ten stan, istnia�a powa�na obawa, �e w ci�gu nast�pnych kilku godzin si� on pogorszy. Absorpcja mia�a na dodatek charakter wybi�rczy, czyli mog�a dotyczy� anestetyku albo substancji od�ywczych, a nie jednego i drugiego r�wnocze�nie, wskazane wi�c by�o ograniczenie czasu narkozy do minimum. Podczas gdy przyszycie ko�czyn by�o stosunkowo prost� operacj�, wyj�cie zdrowego organu absorpcyjnego z cia�a dziesi�tki i wydobycie zniszczonego z osiemnastki wymaga�y wielkiej uwagi i mia�y by� tylko nieznacznie �atwiejsze ni� ulokowanie wszczepu na miejscu.

Organy absorpcyjne FROB�w by�y czym� ca�kowicie wyj�tkowym i nie wyst�powa�y u��adnych innych ciep�okrwistych tlenodysznych, do kt�rych nale�eli Hudlarianie, chocia� technicznie rzecz ujmuj�c, nie oddychali oni tak jak przedstawiciele pozosta�ych gatunk�w. Organy te by�y p�kolistymi p�atami tkanki umieszczonymi zaraz pod sk�r� z obu bok�w na ponad jednej sz�stej powierzchni cia�a. Linia podzia�u miedzy nimi bieg�a wzd�u� kr�gos�upa. Mia�y bardzo z�o�on� budow� i w praktyce stanowi�y jedno�� ze sk�r�, kt�ra by�a w tych miejscach naznaczona kilkoma tysi�cami miniaturowych otwor�w otoczonych sieci� zwieraczy. Grubo�� waha�a si� mi�dzy dziewi�cioma a szesnastoma calami.

Organy te pe�ni�y funkcj� zar�wno �o��dka, jak i p�uc, gdy� przyswaja�y z g�stej atmosfery Hudlaru i po�ywienie, i tlen. Odpady by�y przekazywane do mniejszego, nie tak ju� z�o�onego organu mieszcz�cego si� w okolicach podbrzusza, sk�d FROB usuwa� je pod postaci� mlecznobia�ego p�ynu.

Dwa bli�niacze serca ulokowane mi�dzy p�atami i chronione z g�ry przez kr�gos�up pompowa�y krew pod ci�nieniem, kt�re sprawia�o kiedy�, �e wszelkie pr�by operacji by�y niezmiernie ryzykowne dla pacjent�w. Obecnie, dzi�ki medycynie Federacji, wygl�da�o to zupe�nie inaczej, a poza tym � na szcz�cie dla siebie � Hudlarianie byli niezwykle odporni.

Chyba �e co� wcze�niej prawie ich zabi�o�

Sporym udogodnieniem by�o jednak to, �e chodzi�o wy��cznie o operacje poniek�d zewn�trzne. Nic nie wymaga�o g��bokiego wcinania si� w korpus i manipulowania w ciasnej przestrzeni mi�dzy organami. W�ten spos�b na polu operacyjnym mog�o w razie potrzeby pracowa� r�wnocze�nie wi�cej chirurg�w, a�Conway by� pewien, �e przestrze� wok� ramy dziesi�tki b�dzie niebawem jednym z najaktywniejszych miejsc w�Szpitalu.

Edanelt wydawa� ju� siostrom ostatnie dyspozycje dotycz�ce u�o�enia pacjenta, gdy Conway odszed�, aby odwiedzi� FROBa numer czterdzie�ci trzy. Ponownie odni�s� wra�enie, �e jego obecno�� zacz�a przeszkadza�, do czego zreszt� przywyk� przez ostatnie lata, kiedy to jego starsze�stwo i coraz wi�kszy zakres w�adzy stawia�y go z wolna ponad szeregowymi pracownikami Szpitala. Wiedzia� jednak, �e Edanelt, jeden z najlepszych starszych lekarzy, oka�e si� w razie k�opot�w na tyle odpowiedzialny, i� wezwie go bez wahania.

Wst�pne badania czterdziestego trzeciego nie wykaza�y, aby szczeg�lnie ucierpia� w katastrofie. Zachowa� wszystkie sze�� ko�czyn, nie by�o te� �adnych ran ani z�ama�, chocia� ten akurat osobnik przebywa� w najbardziej zniszczonej sekcji. Dostarczona wraz z pacjentem notatka wspomina�a, �e zosta� prawdopodobnie os�oni�ty przez cia�o innego FROBa, kt�ry nie mia� w�a�ciwie �adnych szans na ratunek.

Niemniej ofiara tamtego Hudlarianina, zapewne partnera �yciowego czterdziestego trzeciego, mog�a p�j�� na marne. Tu� obok prawej �rodkowej ko�czyny, po jej wewn�trznej stronie, wida� by�o tymczasowy opatrunek z os�on� ci�nieniow�. Okrywa� on g��bok� ran� spowodowan� przez metalowy pr�t, kt�ry wbi� si� z wielk� moc�, rozdzieraj�c brzeg macicy, osobnik by� w chwili wypadku rodzaju �e�skiego � i chocia� min�� wa�niejsze naczynia krwiono�ne, ostatecznie si�gn�� tylnego serca.

P��d nie zosta� uszkodzony, samo serce r�wnie�, jednak ko�c�wka pr�ta ograniczy�a w znacznym stopniu cyrkulacj� krwi z tej strony, co wywo�a�o nieodwracaln� degeneracj� tkanki. Pacjent �y� obecnie dzi�ki sztucznemu sercu, ale i tak jego serce mog�o si� w ka�dej chwili zatrzyma�, wskazany by� wi�c przeszczep. Conway westchn��, przeczuwaj�c, �e i tutaj przyjdzie mu sp�dzi� po wszystkim nieco czasu na niezbyt mi�ej rozmowie.

��Organ mo�na wzi�� od osiemnastki � powiedzia� Hossantirowi.�� Pobieramy ju� od niego organ absorpcyjny i wszystkie nie uszkodzone ko�czyny, wi�c i serce mo�e przekaza�.

Hossantir spojrza� na Conwaya jednym z czworga oczu.

��Poniewa� osiemnasty i czterdziesty trzeci byli towarzyszami �ycia, propozycja jest bardzo na miejscu.

��Nie wiedzia�em � mrukn�� z zak�opotaniem Conway. Traltha�czykowi wyra�nie nie podoba�o si� to swobodne, wr�cz hudlaria�skie podej�cie do szcz�tk�w zmar�ych. W�jego kulturze otaczano je wielk� czci�. � Jaki jest plan operacji?

Hossantir zamierza� zostawi� na razie pr�t w ranie. Ratownicy odci�li wystaj�c� cz��, ale roztropnie nie ruszali go, �eby przypadkiem nie spowodowa� dalszych uszkodze� i, co wa�niejsze, silnego wewn�trznego krwawienia. Najpierw nale�a�o zaszy� ran� macicy, aby potem m�c, bez uszkadzania p�odu, wprowadzi� tym samym kana�em narz�dzia niezb�dne do operacji serca.

Gdyby Hossantir m�g� wybiera�, wola�by doj�� do jamy serca od innej strony, ale istniej�ca rana by�a i tak wystarczaj�co blisko, �eby powi�kszy� j� chirurgicznie do koniecznych rozmiar�w. By�o to rozwi�zanie o tyle w�a�ciwe, �e nie nara�a�o pacjenta na dodatkowy wstrz�s zwi�zany z powstaniem drugiej g��bokiej rany.

Gdy Traltha�czyk sko�czy� m�wi�, Conway przyjrza� si� dryfuj�cemu wko�o ramy zespo�owi. Byli w nim Melfianin, dw�ch Orligian i jeszcze jeden Traltha�czyk, wszyscy w randze m�odszych chirurg�w. Do pomocy mieli pi�� Kelgianek i dwie Ianki. Patrzyli na niego w milczeniu. Conway wiedzia�, �e starsi lekarze zwykle bardzo �le przyjmuj� krytyk�, szczeg�lnie gdy dotyczy ona czego�, co po prostu umkn�o ich uwagi. Kelgia�ska cz�stka Ziemianina sugerowa�a, aby od razu przej�� do rzeczy, traltha�ska jednak doradza�a bardziej dyplomatyczn� drog�.

��Nawet przy powi�kszeniu istniej�cej rany dost�p do po�a operacyjnego b�dzie mocno ograniczony � powiedzia� w ko�cu.

��Oczywi�cie � rzek� Hossantir.

Trzeba by�o spr�bowa� bardziej bezpo�rednio.

��Naraz nie b�dzie mog�o pracowa� w niej wi�cej ni� dw�ch chirurg�w, mo�liwe wi�c, �e nie wszyscy cz�onkowie zespo�u b�d� mieli zaj�cie.

��Jak najbardziej.

��Starszy lekarz Edanelt bardzo potrzebuje dodatkowych r�k do operowania.

Dwoje spo�r�d oczu Hossantira spojrza�o w bok, na ram� zespo�u Edanelta. Zaraz oddelegowa� obu Orligian i�Traltha�czyka, aby pomogli koledze, i poleci� im da� zna�, gdyby potrzebna by�a te� pomoc piel�gniarska.

��To by�o niewybaczalnie samolubne zachowanie � powiedzia� do Conwaya.�� Dzi�kuj� za taktowne zwr�cenie uwagi, szczeg�lnie �e obecni byli tak�e moi podw�adni. Jednak na przysz�o�� prosz� o wi�ksz� bezpo�rednio��. Nosz� obecnie kelgia�ski zapis i nie poczuj� si� ura�ony ani nie odbior� takiej uwagi jako podwa�ania autorytetu. Prawd� m�wi�c, pa�ska obecno�� dodaje mi pewno�ci siebie, jako �e brak mi do�wiadczenia w g��bokiej chirurgii Hudiarian.

Gdybym ci powiedzia� o moim do�wiadczeniu na tym polu, poczu�by� si� znacznie gorzej, pomy�la� Conway.

Potem u�miechn�� si� nagle, wspomniawszy s�owa O�Mary, kt�ry ironicznie napomkn��, �e obecno�� Diagnostyka na sali operacyjnej ma znaczenie przede wszystkim psychologiczne � jest on tym, kt�ry ma si� za wszystkich martwi� i zdejmowa� z nich odpowiedzialno��, kt�rej mogliby nie ud�wign��.

Chodz�c pomi�dzy trzema pacjentami, wspomina� swoje pierwsze lata po awansie na starszego lekarza. Jak�e by� wtedy dumny ze swojej odpowiedzialno�ci� Ilekro� pracowa� pod nadzorem Diagnostyka, stara� si� wykaza�, �e jest on ca�kiem zbyteczny. W�ko�cu dopi�� swego i prze�o�eni zacz�li zagl�da� do niego coraz rzadziej, a� ostatecznie ca�kiem przestali. Zdarzy�o si� jednak kilka razy, �e dysz�cy mu irytuj�co nad karkiem Thornnastor czy inny Diagnostyk wtr�ci� si� do operacji, ratuj�c zar�wno �ycie pacjenta, jak i karier� zawodow� �wie�o upieczonego, przepe�nionego entuzjazmem starszego lekarza.

Conway nie mia� poj�cia, jak jego nauczycielom udawa�o si� tylko patrze�, bez nieustannego wtr�cania si�, sugerowania innych rozwi�za� albo wr�cz �cis�ego instruowania. Sam ledwie przed czym� takim si� powstrzymywa�.

Opanowanie wzi�o jednak g�r�, godziny za� mija�y. Conway dzieli� uwag� mi�dzy trzy operuj�ce zespo�y, czasem zerkaj�c te� na post�puj�cy rozbi�r cia�a osiemnastki, gdzie trzeba by�o wyci�� wszystkie organy i ko�czyny tak samo precyzyjnie jak podczas operowania �ywych. Co rusz jaki� komentarz cisn�� mu si� na usta, ale jak d�ugo nie chodzi�o o powa�ne uchybienia, tak d�ugo milcza�. Odzywa� si� tylko wtedy, gdy by�o to naprawd� konieczne. Wszyscy trzej starsi lekarze radzili sobie r�wnie dobrze i�Conway dba�, aby sprawiedliwie obdziela� ich uwag�, najpilniej jednak obserwowa� Hossantira. Czterdziesty trzeci najpr�dzej m�g� sprawi� im powa�ne k�opoty.

I rzeczywi�cie, dosz�o do tego w czwartej godzinie operacji. Uda�o si� pomy�lnie zlikwidowa� ucisk b�d�cy nast�pstwem wgniecenia czaszki i uszkodzenia t�tnic u tr�jki, przenoszenie ko�czyn by�o w toku. U�dziesi�tki zako�czono transplantacj� organu absorpcyjnego i napraw� uszkodze� wywo�anych dekompresj�, tutaj te� zosta�a do przeprowadzenia ju� tylko pracoch�onna mikrochirurgia naczyniowa przy przeszczepianiu ko�czyn. W�tej sytuacji Conway skupi� uwag� na czterdziestym trzecim. Hossantir zaczyna� w�a�nie wymagaj�cy ogromnej precyzji etap operacji, kt�ry polega� na pod��czeniu przeszczepionego serca do naczy� krwiono�nych pacjenta.

Nagle w g�r� trysn�a bezg�o�nie fontanna hudlaria�skiej krwi.

Hossantir krzykn�� co�, co umkn�o t�umaczeniu, a jego ko�czyny z instrumentami na d�ugich uchwytach opad�y przera�aj�co wolno ku polu operacyjnemu. Jego asystent te� zadzia�a� dziwnie opieszale, a przynajmniej tak si� wyda�o Conwayowi, kt�rego my�li ruszy�y nagle z kopyta. Wyszkolony do szybkiego i adekwatnego reagowania w podobnych sytuacjach patrzy�, jak starszy lekarz bierze kleszcze i bezskutecznie szuka krwawi�cego naczynia. Sam w��adnym razie nie by� r�wnie powolny jak on.

By� ca�kiem nieruchomy.

Jego obce, pi�ciopalczaste i do niczego niepodobne d�onie Ziemianina dr�a�y spazmatycznie, po wielekro� z�o�ony umys� za� pr�bowa� ustali�, co w�a�ciwie za ich pomoc� zrobi�.

Conway wiedzia�, �e co� takiego mo�e si� zdarzy� lekarzom nosz�cym w g�owie zbyt wiele zapis�w, jednak kto� aspiruj�cy do miana Diagnostyka nie powinien by� przesadnie podatny na te stany. Gor�czkowo walczy� o odzyskanie w�adzy nad ko�czynami. Przypomnia� sobie przy tym, �e O�Mara bardzo zgry�liwie traktowa� osoby cierpi�ce na niezborno�� my�li. Napomkn�� o tym, t�umacz�c, czym s�, a szczeg�lnie czym nie s� ta�my edukacyjne.

Niezale�nie od subiektywnych odczu� jego umys� nie zosta� opanowany przez obce osobowo�ci. Otrzyma� tylko znacz�c� sum� wiedzy, z kt�rej m�g� korzysta�. Trudno by�o jednak przekona� siebie, �e to tylko tyle, gdy ka�dy z zapis�w zawiera� r�wnie� schemat, wed�ug kt�rego istoty owe gotowe by�y reagowa� w podobnej kryzysowej sytuacji.

Pomys�y mieli dobre, szczeg�lnie Melfianin i�Traltha�czyk, jednak Conway musia�by mie� szczypce ELNT albo manipulatory FGLI, a nie ludzkie d�onie. Po prostu otrzymywa� instrukcje, kt�rych z przyczyn technicznych nie m�g� wykona�.

��Nic nie widz� � powiedzia� melfia�ski asystent Hossantira z identyfikatorem zachlapanym krwi�. Krew by�a te� na szybie jego he�mu i wsz�dzie woko�o.

Jedna z piel�gniarek szybko przetar�a mu szyb� tu� przed oczami, nie marnuj�c czasu na reszt� przezroczystej ba�ki. Czerwona fontanna zaraz jednak zniweczy�a jej starania. Nie by� to jedyny problem, gdy� tkwi�ce w ranie operacyjnej �r�d�a �wiat�a te� zosta�y ca�kiem zas�oni�te.

Traltha�czyk sta� najbli�ej, wi�c mia� brudny tylko prz�d he�mu. Spojrza� jednym okiem do ty�u, na Conwaya.

��Potrzebujemy pomocy. Czy mo�e pan�?�� Urwa�, widz�c dr��ce d�onie Conwaya.�� Jest pan niedysponowany?

��To tylko chwilowe � odpar� Ziemianin.

Mam nadziej�, doda� w duchu.

Jednak obce osobowo�ci, kt�re naprawd� nimi nie by�y, ci�gle domaga�y si� uwagi. Zgodnie z zasad� �dziel i rz�d�� pr�bowa� skupi� si� tylko na jednej z nich, ale nic z tego nie wysz�o. Wszystkie podsuwa�y bardzo konkretne i cenne propozycje i wszystkie ponagla�y go do natychmiastowego dzia�ania. Jedynie gogleska�ska cz�� umys�u Conwaya nie pr�bowa�a niczego narzuca�, ale te� mia�a najmniej do zaoferowania w tej potrzebie. Niemniej z jakiego� powodu Conway co rusz powraca� w�a�nie do niej, zupe�nie jakby cie� strachliwego, ale silnego poza tym obcego m�g� si� sta� dla� tratw� ratunkow�.

Obecno�� Khone�a by�a wyra�nie inna. Brakowa�o jej ostro�ci i intensywno�ci zapis�w z ta�m edukacyjnych. Ostatecznie Conway spr�bowa� si� na nim skoncentrowa�, chocia� dziwne i wielkie istoty miotaj�ce si� przy ramie nape�nia�y go strachem. Nie panicznym wszak�e, gdy� Khone wiedzia� ju� wcze�niej co nieco o�Szpitalu i by� poniek�d przygotowany na podobny widok. Przede wszystkim jednak by� skrajnym indywidualist�, kt�ry odruchowo opiera� si� cudzym wp�ywom.

Lepiej ni� ktokolwiek Khone wiedzia�, jak ignorowa� innych.

Nagle d�onie Conwaya przesta�y si� trz���, a wype�niaj�cy mu g�ow� wieloj�zyczny be�kot przycich� do ledwie s�yszalnego pomruku, na kt�ry mo�na by�o nie zwraca� uwagi. Diagnostyk postuka� asystenta Hossantira w pancerz.

��Prosz� si� odsun��, zostawiaj�c instrumenty na miejscu � powiedzia�. Spojrza� na Traltha�czyka.�� Krew nie pozwala niczego dojrze�, musimy wi�c�

��Ssak nic nie daje � przerwa� mu Hossantir.�� I�nie da, jak d�ugo nie zlokalizujemy �r�d�a. A�tego nie wida�!

���skorzysta� ze skaner�w � doko�czy� spokojnie Conway, zwieraj�c palce na wg��bionych uchwytach melfia�skich szczypiec zaciskowych.�� W�po��czeniu z moimi d�o�mi i pa�skimi oczami.

Poniewa� w pobli�u rany rzeczywi�cie nie spos�b by�o cokolwiek dojrze�, Conway zaproponowa� u�ycie dw�ch mo�liwie oddalonych od siebie skaner�w patrz�cych na pole operacyjne pod r�nymi k�tami. To powinno da� ca�kiem u�yteczny obraz tego, co si� dzia�o w��rodku, i pozwoli� starszemu lekarzowi naprowadzi� d�o� Conwaya na krwawi�ce naczynie, aby m�g� je zacisn��. Mia�o to by� kilka nad wyraz trudnych minut dla Hossantira, kt�ry wyci�ga� dwoje oczu na boki tak daleko, jak tylko pozwala� mu na to sp�aszczony, owoidalny he�m. Musia� te� oczywi�cie odsun�� si� od ramy � o czym Conway przypomnia� mu przepraszaj�cym tonem � aby he�m i skanery nie zosta�y zaraz zachlapane krwi�.

��Zez zostanie mi ju� chyba na zawsze, ale mniejsza z tym � mrukn�� Traltha�czyk.

�adne z obcych alter ego Conwaya nie dostrzeg�o nic �miesznego w perspektywie zeza, kt�ry trapi jedn� z par oczu olbrzyma, a ziemski �miech by� szcz�liwie nieprzet�umaczalny.

D�onie i instrumenty by�y bardzo ci�kie, i to nie tylko dlatego, �e Melfianie u�ywali masywniej szych narz�dzi. Chroni�ce operator�w pola antygrawitacyjne nie mog�y si�� rzeczy rozci�ga� si� na pacjenta, wszystko w jamie operacyjnej wa�y�o wi�c cztery razy wi�cej ni� normalnie. Szcz�liwie Hossantir szybko naprowadzi� r�ce Conwaya na naczynie, kt�re powinno odpowiada� za gwa�towne krwawienie. Ziemianin spodziewa� si�, �e przy zaciskaniu natrafi na spory op�r, co przy ci�nieniu Hudlarian by�oby naturalne, ale niczego takiego nie wyczu�. Krew dalej tryska�a.

Jedno z jego alter ego spotka�o si� ju� kiedy� z czym� podobnym w trakcie transplantacji u przedstawiciela ca�kiem innego gatunku, ma�ego Nidia�czyka, u kt�rego ci�nienie krwi by�o niepor�wnanie mniejsze. Tam te� pojawi�a si� fontanna nie pasuj�ca z racji sta�ego wyp�ywu do pulsuj�cego krwawienia z arterii, a problem okaza� si� technicznej, nie medycznej natury.

Conway nie by� pewien, czy teraz chodzi o to samo, ale podpowied� by�a tak jednoznaczna, �e postanowi� jej zaufa�.

��Wy��czy� sztuczne serce � poleci�. � Zamkn�� dop�yw krwi do cia�a.

��Chwilowy ubytek krwi zdo�amy potem �atwo wyr�wna�, ale kilkuminutowe wy��czenie kr��enia mo�e zabi� pacjenta � zaprotestowa� Hossantir.

��Wykona�.

W ci�gu kilku sekund jasnoczerwona fontanna os�ab�a i znikn�a. Siostra przetar�a he�m Conwaya, a�Hossantir oczy�ci� za pomoc� ssaka pola operacyjne. Nie potrzebowali skaner�w, aby zrozumie�, co si� sta�o.

��Technika, szybko � rzuci� Conway.

Niemal natychmiast obok jego �okcia pojawi� si� ma�y, futrzasty Nidia�czyk w przezroczystym skafandrze.

��Zaw�r zwrotny zosta� zablokowany w pozycji zamkni�tej � wyja�ni� po chwili misiowaty.�� Zapewne dosz�o do tego po przypadkowym potr�ceniu ��cznika jakim� narz�dziem chirurgicznym. Przep�yw od sztucznego serca by� ca�kiem zamkni�ty, a olbrzymie ci�nienie spowodowa�o, �e krew znalaz�a sobie uj�cie przez panel kontrolny zaworu. Sam zaw�r nie jest uszkodzony i je�li na chwil� wyjmiecie ten organ, zaraz ustawi� go jak trzeba.

��Wola�bym nie rusza� serca � powiedzia� Conway.�� Mamy bardzo ma�o czasu.

Nie jestem lekarzem, nie znam si� � mrukn�� Nidia�czyk.�� Takie rzeczy powinno si� robi� w warsztacie albo przynajmniej w miejscu, gdzie m�g�bym pomie�ci� �okcie. Praca w bezpo�rednim s�siedztwie �ywej tkanki to dla mnie co� obrzydliwego. Niemniej na wypadek podobnych problem�w zawsze sterylizujemy narz�dzia.

��Ma pan md�o�ci?�� spyta� Conway, zaniepokojony wizj� technika wymiotuj�cego w he�mie.

��Nie. Jestem tylko zdegustowany.

Conway wycofa� melfia�skie narz�dzia, aby Nidia�czyk mia� wi�cej miejsca. Siostra przymocowa�a tymczasem tu� obok tac� z ziemskimi instrumentami. Zanim Diagnostyk wybra� potrzebne, misiowaty odblokowa� zaw�r. Conway dzi�kowa� mu za szybk� napraw�, gdy Hossantir wszed� mu w s�owo.

��Uruchamiam ponownie sztuczne serce.

��Chwil� � wstrzyma� go Conway. Patrzy� na monitor i mia� dziwne, chocia� s�abe przeczucie, �e ka�de op�nienie b�dzie ju� teraz niebezpieczne.�� Co� mi si� tu nie podoba. Wydaje si�, �e wszystko jest w normie, przynajmniej je�li wzi�� pod uwag�, �e dop�yw krwi ze sztucznego serca zosta� wstrzymany, najpierw przez przestawienie zaworu, a potem w czasie naprawy. Wiem, �e je�li za kilka minut aparatura nie wznowi pracy, dojdzie do nieodwracalnych zmian w m�zgu, ale i tak s�dz�, �e nie powinni�my jej w��cza�, tylko jak najszybciej doko�czy� robot� przy przeszczepie.

Widzia�, �e Hossantir chce zaproponowa� bezpieczniejsze rozwi�zanie, czyli w��czenie sztucznego serca i odczekanie, a� stan pacjenta si� ustabilizuje. Normalnie nie sprzeciwia�by si� temu, gdy� on r�wnie� wola� unika� niepotrzebnego ryzyka, jednak tym razem by�o inaczej. Kt�ra� z obcych osobowo�ci podpowiada�a mu, aby w przypadku ci�arnych istot ze �wiat�w o wysokiej grawitacji unika� za wszelk� cen� przed�u�aj�cego si� wstrz�su. By� to g�os na tyle uparty, �e nie potrafi� go zignorowa�. Odblokowa� swoje instrumenty, aby bez ranienia uczu� starszego lekarza werbalnym sprzeciwem da� mu do zrozumienia, �e nie b�dzie dyskusji nad tym punktem.

��Prosz� zaj�� si� pod��czeniem naczy� do organu absorpcyjnego i mie� oko na monitor � powiedzia�.

Dziel�c niewielkie pole operacyjne z�Traltha�czykiem, Conway pracowa� jednak szybko i ostro�nie. Zacisn�� arteri� po��czon� ze sztucznym sercem, odczepi� j� od przewodu i spoi� z kikutem naczynia stercz�cym z przeszczepianego serca. W�odr�nieniu od niedawnych, straszliwie wlok�cych si� sekund podczas nag�ego wyp�ywu krwi, teraz czas zdawa� si� gna� jak szalony. W�dodatku jego ci�sze znacznie d�onie i narz�dzia porusza�y si� na poz�r niewiarygodnie wolno i niezgrabnie. Kilka razy us�ysza� delikatne stukni�cie, gdy jaki� instrument zetkn�� si� z tym, czym operowa� starszy lekarz. Conway wsp�czu� temu chirurgowi, kt�ry niechc�cy przestawi� zaw�r, ale obecnie musia� si� skoncentrowa� na tym, aby �aden z nich nie zrobi� krzywdy drugiemu.

Nie patrzy� w og�le na to, co robi Hossantir. Raz, �e tamten dobrze zna� sw�j fach i nie trzeba go by�o nadzorowa�, a dwa, �e nie by�o na to czasu.

Za�o�y� szwy maj�ce utrzyma� ko�ce arterii w���czniku; ten by� tak zaprojektowany, aby po przywr�ceniu kr��enia nie dopuszcza� do zetkni�cia si� macierzystej i wszczepionej tkanki, co zmniejsza�o pooperacyjne problemy z odrzutem przeszczepu. Przelotnie zastanowi� si� nad owym paradoksem, �e niekiedy najwi�kszym wrogiem organizmu jest jego w�asny system odporno�ciowy. Potem zacz�� pod��cza� naczynie przekazuj�ce do mi�nia sercowego substancje od�ywcze.

Hossantir zrobi� ju� najwa�niejsze i teraz pracowa� przy mniejszym naczyniu dostarczaj�cym krew do cz�ci macicy, gdy nagle drugie, nie uszkodzone serce, kt�re od pocz�tku operacji by�o podw�jnie obci��one, zacz�o odmawia� pos�usze�stwa.

��Mamy anomalie � powiedzia� Hossantir.�� Raz na pi�� nie, raz na cztery uderzenia. Ci�nienie spada. Wszystko wskazuje na to, �e serce wpadnie niebawem w migotanie, a potem si� zatrzyma. Defibrylator w pogotowiu.

Conway zerkn�� k�tem oka na monitor, gdzie co cztery wierzcho�ki wykresu pojawia� si� jeden zniekszta�cony. Te� by� pewien, �e zaburzenie przejdzie niebawem w gwa�towne migotanie przedsionk�w, a wraz ze spadkiem sprawno�ci serca nast�pi ustanie jego akcji. Defibrylator niemal na pewno pobudzi je ponownie do pracy, ale nie mo�na by�o go u�y�, dop�ki trwa�a operacja na drugim sercu. Zacz�� jeszcze bardziej si� spieszy�.

Korzystaj�c z g��bokiej koncentracji na jednym tylko zadaniu, jego alter ego znowu si� uaktywni�y. Wyra�a�y irytacj� z powodu dziwnych ziemskich ko�czyn, kt�re prowadzi�y operacj�. Gdy uni�s� g�ow�, ujrza�, �e i on, i�Hossantir w tym samym czasie pod��czyli ostatnie naczynia. Niemniej kilka sekund p�niej drugie serce wpad�o w migotanie. Mieli ju� naprawd� bardzo niewiele czasu.

Zwolnili zaciski na naczyniach krwiono�nych. W�asna krew czterdziestego trzeciego zacz�a wype�nia� nowe serce. Sprawdzili skanerami, czy w��rodku nie ma zator�w powietrznych. Nie by�o. Conway przytkn�� do mi�ni cztery ma�e elektrody, aby zacz�� akcj� o�ywiania przeszczepu. W�tym przypadku impulsy nie musia�y si� przedziera� przez grub� sk�r� i wszystkie tkanki podsk�rne, nastawili wi�c urz�dzenie na stosunkowo ma�y �adunek.

Jednak nic z tego nie wysz�o. Oba serca migota�y przez chwil� i stan�y.

��Jeszcze raz.

��Serce p�odu si� zatrzyma�o � powiedzia� nagle Hossantir.

��Spodziewa�em si� tego � mrukn�� Conway tajemniczo, jednak nie by�o obecnie czasu na wyja�nienia.

Nagle przypomnia� sobie, co sta�o za mocn� sugesti�, aby jak najszybciej doko�czy� operacj� bez ponownego w��czania sztucznego serca. Nie chodzi�o o nabyte wraz z zapisami informacje, ale o jego wspomnienia jeszcze z czas�w, gdy by� ca�kiem m�odym internist�.

Podczas pierwszego wyk�adu Thornnastora na temat FROB�w Conway zauwa�y�, �e Hudlarianie maj� szcz�cie, skoro w razie awarii jednego serca dysponuj� jeszcze zapasowym. Mia� to by� �art, ale Thornnastor naskoczy� zaraz na niego, m�wi�c, �e to bardzo lekkomy�lne stwierdzenie i nie nale�y wyci�ga� podobnych wniosk�w, je�li nie zna si� dobrze hudlaria�skiej fizjologii. Zaraz te� wyliczy� wszystkie minusy posiadania dw�ch serc, szczeg�lnie w przypadku ci�arnych osobnik�w rodzaju �e�skiego, kiedy to system nerwowy musi si� sporo natrudzi�, aby skoordynowa� prac� a� czterech serc � dw�ch rodzica i dw�ch p�odu. Zaburzenia w pracy jednego tylko z nich prowadzi�y szybko do ustania akcji pozosta�ych.

��I�jeszcze raz � powiedzia� Conway. Nie zapami�ta� tego incydentu, gdy� w tamtych czasach uwa�ano operacje na FROBach za niemo�liwe. Zastanawia� si� w�a�nie, czy nie jest ju� za p�no, gdy oba serca zadr�a�y i po chwili zabi�y mocnym, r�wnym rytmem.

��Serca p�odu podejmuj� akcj� � powiedzia� Hossantir.�� Puls w normie � doda� kilka chwil p�niej.

Ekran czujnik�w monitoruj�cych funkcje m�zgu pokazywa� krzywe typowe dla g��boko nieprzytomnego Hudlarianina, co oznacza�o, �e mimo kilkuminutowej przerwy w cyrkulacji krwi nie dosz�o do �adnych uszkodze�. Conway zacz�� si� uspokaja�. Paradoksalnie, w�a�nie teraz lokatorzy jego umys�u znowu si� uaktywnili. Ca�kiem jakby im te� ul�y�o i pragn�li da� temu wyraz. Conway potrz�sn�� nerwowo g�ow�, powtarzaj�c sobie po raz kolejny, �e to tylko nagrania, czyste dane i do�wiadczenie, kt�re wed�ug potrzeb mo�e wykorzystywa�. Jednak zaraz pomy�la�, �e jego osobowo�� te� jest sum� wiedzy, wra�e� i do�wiadcze� zebranych podczas �ycia i dlaczego niby ona w�a�nie mia�aby by� jako�ciowo r�na od tych wszczepionych.

Spr�bowa� zag�uszy� strach refleksj�, �e on jednak jest �ywy i nadal gromadzi materia� kszta�tuj�cy jego osob�, podczas gdy zapisy trwaj� w takim stanie, w jakim je sporz�dzono, a ich dawcy albo ju� nie �yj�, albo przebywaj� bardzo daleko od Szpitala. Niemniej po chwili ponownie zw�tpi� we w�asne argumenty i zacz�� si� powa�nie obawia� o swoje zdrowie psychiczne.

O�Mara by�by w�ciek�y, gdyby wiedzia� o tych rozwa�aniach. Zdaniem naczelnego psychologa, lekarz by� odpowiedzialny za swoj� prac� i wszystkie potrzebne do niej narz�dzia. Je�li nie potrafi� sprawi� si� jak nale�y, winien poszuka� innego, mniej odpowiedzialnego zaj�cia.

Niewiele by�o zaj�� bardziej odpowiedzialnych ni� praca Diagnostyka.

D�onie znowu zacz�y mu dr�e�, znowu wyda�y si� niezgrabne i obce. Conway od�o�y� narz�dzia i spojrza� na melfia�skiego asystenta, kt�rego plakietka nadal by�a prawie nieczytelna.

��Przejmie pan stanowisko, doktorze?

Ch�tnie, dzi�kuj� panu � powiedzia� ELNT. Wyra�nie obawia� si�, �e Conway ca�kiem odsunie go od pracy jako nie do�� bieg�ego. W�tej chwili jest akurat odwrotnie, pomy�la� Ziemianin.

��Nie musisz robi� wszystkiego sam � rzek� Hossantir, kt�ry pojmowa�, �e co� jest z nim nie tak. Czworo oczu Traltha�czyka mog�o patrze� w r�nych kierunkach, ale i tak widzia�y co trzeba.

Conway zosta� obok jeszcze kilka minut, a� zesp� wznowi� prac�, a potem zostawi� czterdziestego trzeciego i poszed� zerkn�� na reszt� pacjent�w. Czu� si� coraz gorzej.

U dziesi�tki przeszczepiono bez problem�w organ absorpcyjny i obecnie zesp� zaj�ty by� mikrochirurgi�, czyli przyszywaniem ko�czyn. �yciu pacjenta nic nie zagra�a�o, szczeg�lnie �e przetestowano ju� funkcjonowanie nowego organu za pomoc� pasty od�ywczej i wyniki by�y ca�kiem zadowalaj�ce. Conway pochwali� zesp� i spojrza� na klamry, kt�re ��czy�y kraw�dzie rany operacyjnej. Umieszczono je tak blisko, �e wygl�da�y niczym olbrzymi zamek b�yskawiczny. Jednak nic s�abszego nie utrzyma�oby grubej i twardej sk�ry FROBa, materia�, z kt�rego wykonano klamry, by� za� na tyle niestabilny, �e dawa�o si� go potem zmi�kczy�, co po zagojeniu bardzo u�atwia�o wyj�cie.

Co� podszepn�o Conwayowi, �e niemal niewidoczna blizna b�dzie i tak najmniejszym spo�r�d zmartwie� pacjenta.

W tej chwili najch�tniej uciek�by gdzie� od ca�ej chirurgii i bliskich ju� problem�w z wracaj�cymi do zdrowia pacjentami. Musia� jednak sprawdzi� jeszcze, co si� dzieje przy trzeciej ramie.

Yarrence zaj�� si� wgnieceniem czaszki, obra�enia w jamie brzusznej zostawiwszy chirurgom zwolnionym od osiemnastki. Reszta cz�onk�w zespo�u pracowa�a nad przeniesieniem ko�czyn. By�o wida�, �e chocia� przypad�o im nie�atwe zadanie, radz� sobie wy�mienicie.

Z urywk�w rozm�w Conway wywnioskowa�, �e by�a to ponadto operacja bez precedensu. Jemu zast�pienie zniszczonych g�rnych ko�czyn dolnymi wydawa�o si� ca�kiem naturalnym rozwi�zaniem. Mo�e nie tak precyzyjne, by�y jednak na pewno lepsze ni� protezy, a do tego unikali problem�w z odrzuceniem. W�starych ziemskich tekstach fachowych czyta�, �e ludzie po amputacji r�k uczyli si� rysowa�, pisa�, a nawet je�� za pomoc� st�p, hudlaria�skie stopy za� by�y znacznie bardziej uniwersalne ni� ludzkie. Podziw, kt�ry ca�y zesp� mia� dla jego pomys�u, budzi� w nim zak�opotanie. Przecie� ka�dy m�g� na to wpa�� w podobnej sytuacji.

Je�li za� co� by�o bezprecedensowe, to w�a�nie sytuacja. Katastrofa w systemie Menelden dostarczy�a nie tylko wielu rannych, ale tak�e wielu cz�ci zamiennych, kt�re z pewno�ci� b�d� dost�pne po powrocie pacjenta na jego ojczyst� planet�. Maj�c ju� dwie nie najgorsze w�asne ko�czyny, b�dzie m�g� otrzyma� przeszczepy pozosta�ych. W�sumie niez�a to perspektywa, chocia� owszem, �eby wpa�� na co� podobnego, trzeba by�o by� r�wnie wielkim tch�rzem jak Conway. Got�w by� zrobi� wszystko, byle tylko u�atwi� sobie p�niejsze kontakty z pacjentami, kt�rzy otrzymali cokolwiek od innych dawc�w.

Zanotowa� w pami�ci, aby odseparowa� wszystkich trzech FROB�w, zanim jeszcze odzyskaj� przytomno�� i zaczn� rozmawia�. Poniewa� tr�jka mia� wi�cej szcz�cia ni� jego koledzy, mog�o doj�� mi�dzy nimi do napi��, kt�re niew�tpliwie utrudni�yby rekonwalescencj�.

Rozwa�anie problem�w Hudlarian znowu o�ywi�o pochodz�cy od jednego z nich zapis. Trudno by�o nie wsp�czu� rannemu tego, co mia� jeszcze przej��. Conway pr�bowa� skupi� si� na pozosta�ych elementach psychiki, kt�re powinny sprzyja� zainteresowaniu si� raczej kliniczn� stron� problemu. Jednak i one podchodzi�y do tego emocjonalnie. Ostatecznie odwo�a� si� do cienia Khone�a.

Gogleska�ski materia� niezmiennie odr�nia� si� od zapis�w. By� �ywszy i bogatszy, jakby naprawd� chodzi�o o drug� osob� niech�tnie dziel�c� z nim jedno cia�o. Conway zastanowi� si�, jak przy tym stopniu z�ycia wypadnie ponowne spotkanie z�Khone�em.

By� pewien, �e raczej nie dojdzie do tego w�Szpitalu, gdy� pobyt w tak rojnym miejscu przyprawi�by Gogleskanina o szale�stwo. Zreszt� O�Mara nigdy by do tego nie dopu�ci�. Jedn� z jego zasad by�o, i� dawca i u�ytkownik jakiej� ta�my nie maj� prawa si� spotka�. Pr�ba komunikacji mi�dzy dwiema ca�kiem r�nymi istotami dziel�cymi t� sam� osobowo�� mog�aby spowodowa� wstrz�s o trudnych do przewidzenia skutkach.

Niemniej po tym, co zdarzy�o si� Conwayowi na Goglesk, O�Mara m�g� si� poczu� zmuszony do zmiany tej regu�y.

Teraz i gogleska�ska strona osobowo�ci zacz�a absorbowa� jego uwag�. Conway wycofa� si� na miejsce, z kt�rego m�g� obserwowa� r�wnocze�nie wszystkie trzy ramy, nie stercz�c nikomu irytuj�co nad g�ow�. Jednak w czaszce hucza�o mu tak bardzo, �e ledwie m�g� dobra� s�owa, a wyg�oszenie ka�dej uwagi czy pochwa�y wymaga�o ogromnego wysi�ku. Musia� jako� wymkn�� si� swoim natarczywym sublokatorom.

Z niewyobra�alnym trudem uni�s� niezdarny paluch do przycisku komunikatora.

��Radzicie sobie doskonale i nie mam tu ju� nic do zrobienia � powiedzia� wolno.�� Gdyby�cie trafili na jaki� problem, wezwijcie mnie na czerwonej tr�jce. Musz� pilnie zaj�� si� czym� na poziomie metanowc�w.

��Trzymaj si�, Conway � rzuci� Hossantir, odprowadzaj�c Ziemianina jednym okiem.

Oddzia� by� zimny i mroczny. Masywne os�ony i grube warstwy izolacji chroni�y go przed ciep�em i promieniowaniem, kt�re mog�oby dotrze� zar�wno od strony Szpitala, jak i z zewn�trz, gdzie co rusz przelatywa�y jakie� statki. Nie by�o okien, gdy� nawet s�aby blask odleg�ych gwiazd by�by tu zagro�eniem. Z�tego powodu obraz pojawiaj�cy si� na ekranie pojazdu by� przetworzeniem tego, co kamery odbiera�y w pa�mie niewidocznym dla cz�owieka. Prezentowa� si� zgo�a ba�niowo, a��uski okrywaj�ce gwia�dziste cia�o Diagnostyka Semlica l�ni�y w metanowej mgle niczym szlifowane diamenty. Wygl�da� jak osobliwa, heraldyczna bestia.

Conway cz�sto ogl�da� podobizny albo analizy skanerowe SNLU, ale po raz pierwszy zdarzy�o mu si� spotka� jedn� z tych istot poza ch�odzonym wehiku�em, kt�rym porusza�y si� po Szpitalu. Mimo dowiedzionej niezawodno�ci pojazdu Conwaya Diagnostyk wola� zachowa� pewien dystans.

��Przyby�em w odpowiedzi na niedawne zaproszenie � rzek� z wahaniem Ziemianin.�� No i��eby wyrwa� si� na chwil� z tego domu wariat�w, kt�ry zapanowa� na g�rze. Nie zamierzam bada� pa�skich pacjent�w.

��Och, to pan tkwi w tym czym�! � Semlic przysun�� si� odrobin� bli�ej.�� Moi pacjenci b�d� bardzo wdzi�czni za niepo�wi�canie im uwagi. Obecno�� tego pieca, w kt�rym pan siedzi, nieco dzia�a im na nerwy. Ale gdyby by� pan uprzejmy zaparkowa� tam po prawej, na galerii, b�dzie pan wszystko widzia� i s�ysza�. Pan pierwszy raz tutaj?

��Drugi � odpar� Conway.�� I�teraz, i przedtem sprowadzi�a mnie tu ciekawo�� oraz ch�� nacieszenia si� chwil� ciszy i spokoju.

Semlic wyda� jaki� nieprzet�umaczalny d�wi�k.

��Wzgl�dna to cisza i wzgl�dny spok�j. �eby mnie s�ysze�, musia� pan podkr�ci� mikrofony autotranslatora na maksimum, a ja m�wi� do�� g�o�no jak na SNLU. Dla kogo� takiego jak pan, kto jest prawie g�uchy, to rzeczywi�cie cisza. Mam jednak nadziej�, �e chocia� moim zdaniem panuje tu spory gwar, znajdzie pan to, czego potrzebuje. Tylko niech pan nie zapomni, prosz�, przyciszy� zewn�trznych g�o�nik�w.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Conway. Diamentowa rozgwiazda Diagnostyka wzbudzi�a w nim przez chwil� dzieci�c� wr�cz fascynacj� i dawne wspomnienia. Do rozmywaj�cej obraz metanowej mgie�ki dosz�y jeszcze jego �zy.�� Jest pan bardzo uprzejmy, pe�en zrozumienia i ciep�a.

Semlic znowu dziwnie zaszemra�.

��Naprawd� nie trzeba mnie obra�a�

Przez d�u�szy czas Conway obserwowa� krz�tanin� na oddziale. Zauwa�y�, �e niekt�re piel�gniarki nosz� lekkie kombinezony ochronne, co sugerowa�o, �e oddychaj� atmosfer� nieco odmienn� ni� wype�niaj�ca pomieszczenie. Robi�y przy swoich podopiecznych rzeczy, kt�rych nie rozumia�, i wiedzia�, �e nie zrozumie ich, je�li nie przyjmie zapisu SNLU. Wszystkiemu towarzyszy�a ca�kowita niemal cisza typowa dla istot reaguj�cych nadwra�liwie na najmniejsze nawet wibracje. Z�pocz�tku nie s�ysza� nic, ale potem zacz�� wy�apywa� ledwie uchwytny odg�os przypominaj�cy zimn�, obc� muzyk�. Nigdy dot�d nie zetkn�� si� z czym� podobnym, niemniej po jakim� czasie s�ysza� ju� poszczeg�lne g�osy i rozmowy p�yn�ce ch�odnym, beznami�tnym i delikatnym podzwanianiem, jakby zderza�y si� p�atki �niegu. Stopniowo pi�kno i spok�j tego ca�kiem obcego miejsca zacz�y wywiera� wp�yw na wszystkie sk�adniki jego umys�u. Odsun�y i zm�czenie, i problemy, i ca�e zagubienie.

Nawet Khone z jego ksenofobicznym uwarunkowaniem nie znajdywa� w tym otoczeniu niczego gro�nego i te� cieszy� si� spokojem, kt�ry pozwala� my�lom p�yn�� bez celu i z dala od trosk.

Jedno tylko niepokoi�o Conwaya. Sp�dzi� tu ju� sporo czasu, a przecie� na g�rze czeka�o na niego wiele wa�nych spraw. Poza tym od prawie dziesi�ciu godzin nic nie jad�.

Gdy poczu�, �e mr�z na zewn�trz do�� go ostudzi�, rozejrza� si� za Semlikiem, ale nie by�o go nigdzie w zasi�gu kamer. W��czy� autotranslator, �eby poprosi� najbli�szych pacjent�w o przekazanie mu podzi�kowa�, ale szybko zmieni� zamiar.

Autotranslator prze�o�y� melodyjne podzwanianie.

��Stara hipochondryczna krowa jeste�! Gdyby nie by� taki uprzejmy, ju� dawno wykopa�by ci� ze Szpitala. A�ty bezwstydnie pr�bujesz pozyska� jego sympati�, niemal�e uwodzisz�

��Zazdro�cisz mi, bo nie masz czym uwodzi�, stara dziwko! Za cienka jeste�. Ale on i tak widzi, kt�ra z nas jest naprawd� chora, chocia� staram si� ukry� moje dolegliwo�ci.

Opuszczaj�c oddzia�, Conway pomy�la�, �e dobrze by�oby spyta� O�Mar�, jak szalenie krucha rasa SNLU zwyk�a ch�odzi� nazbyt rozpalone g�owy. A�ponadto, jak uspokoi� wiecznie brzemiennego Obro�c�, do kt�rego zamierza� si� uda� zaraz po obiedzie. Przeczuwa� jednak, �e na oba pytania us�yszy t� sam� odpowied�, czyli �adn�.

Gdy wr�ci� do zwyk�ego ciep�a i blasku og�lnych korytarzy, zatrzyma� si�, aby pomy�le�.

Do poziomu Obro�cy mia� niemal r�wnie daleko jak do sto��wki, tyle �e ta ostatnia le�a�a w przeciwnym kierunku, co znaczy�o, �e niezale�nie od tego, dok�d uda si� najpierw, i tak b�dzie musia� pokona� tras� dwa razy. Niemniej po drodze do Obro�cy mia� swoj� kwater�, a�Murchison zawsze trzyma�a co� w lod�wce. Zwyczaj ten pozosta� jej jeszcze z piel�gniarskich czas�w, kiedy bywa�a zbyt zm�czona, �eby w�drowa� do jadalni, albo musia�a si� spieszy� po nag�ym wezwaniu. Nie mia� co liczy� na du�y wyb�r wiktua��w, ale nie zale�a�o mu na wra�eniach smakowych. Chcia� tylko uzupe�ni� ubytki energii.

Mia� poza tym pow�d, aby omija� jadalni�. Wprawdzie w�asne d�onie nie wydawa�y mu si� ju� takie obce, a przechodz�cy korytarzem ludzie przestali nape�nia� go takim niepokojem, jaki odczuwa� przed odwiedzeniem oddzia�u metanowc�w, ale nie by� pewien, czy zachowa kontrol� nad swoimi alter ego w obliczu potraw, kt�re mog�y wywo�a� u niekt�rych istot md�o�ci.

Nie wygl�da�oby najlepiej, gdyby nazbyt szybko z�o�y� kolejn� wizyt� Sernikowi. Nie przypuszcza� wprawdzie, aby mog�o si� z tego rozwin�� uzale�nienie, jednak wola�by nie kusi� losu.

Gdy przyby� na miejsce, Murchison wsta�a ju�, zd��y�a si� nawet ubra�. Niebawem mia�a wyj�� na dy�ur. Oboje wiedzieli, chocia� �adne nie przyznawa�o tego g�o�no, �e O�Mara tak u�o�y� ich grafiki, aby spotykali si� jak najrzadziej. Uznawa�, �e w pewnych sytuacjach lepiej od�o�y� problem na p�niej, ni� bra� si� do niego przedwcze�nie. Murchison przywita�a go ziewni�ciem i spyta�a, co robi� ostatnio oraz co, poza spaniem, zamierza robi� w najbli�szej przysz�o�ci.

��Najpierw co� zje�� � odpar�, zara�aj�c si� ziewaniem.�� Potem musz� sprawdzi� stan FSOJota. Pami�tasz tego Obro�c�? By�a� przy jego narodzinach.

Pami�ta�a ca�kiem dobrze, co potwierdzi�a niezw�ocznie dosadnym j�zykiem.

��Jak dawno temu zdarzy�o ci si� zdrzemn��? � spyta�a, pr�buj�c zamaskowa� trosk� o niego pretensjami.�� Wygl�dasz gorzej ni� niekt�rzy pacjenci na intensywnej. Twoje osobowo�ci nie odczuwaj� zm�czenia, bo dawcy byli wypocz�ci w chwili nagrania, ale nie daj im si� nabra�, �e tobie uda si� to samo.

Conway st�umi� kolejne ziewni�cie i nagle obj�� j� wp�. Zaraz te� przekona� si�, �e przy tej okazji d�onie mu si� nie trz�s�, chocia� jego podniecenie udzieli�o si� natychmiast wszystkim sublokatorom. Niemniej poca�unek wypad� gorzej ni� zwykle. Murchison odepchn�a go �agodnie.

��Naprawd� musisz ju� i��? � spyta�, walcz�c z wywichni�ciem szcz�ki.

Roze�mia�a si�.

��Ani my�l� ryzykowa�. Gdyby�my zacz�li teraz cokolwiek, jak nic zszed�by� w trakcie. K�ad� si�, zanim za�niesz. Przygotuj� ci jeszcze przed wyj�ciem co� do jedzenia i w�o�� do kanapki w ten spos�b, aby �aden z twoich koleg�w nie widzia�, co jesz.�� Zaj�a si� kuchenk�, ale nie przesta�a m�wi�. � Thorny bardzo interesuje si� obcym i narodzinami i prosi� mnie, abym regularnie sprawdza�a jego stan. Gdyby dzia�o si� co� niezwyk�ego, zadzwoni� po ciebie. Jestem pewna, �e starsi lekarze na oddziale hudlaria�skim post�pi� tak samo.

��Tam b�d� musia� zajrze� osobi�cie.

��Po co masz asystent�w, je�li wszystko chcesz robi� sam?

Conway usiad� na ��ku. W�jednej r�ce trzyma� resztk� pierwszej kanapki, w drugiej kubek czego� od�ywczego, czego wola� jednak nie identyfikowa�.

��Jest w tym zdaniu pewien sens � powiedzia�. Poca�owa�a go niemal po siostrzanemu w policzek, specjalnie tak, aby nikogo z obecnych zbytnio nie pobudzi�, i wysz�a bez s�owa. O�Mara nie myli� si�, przewiduj�c, �e Murchison sprawdzi si� idealnie jako towarzyszka �ycia lekarza, kt�ry pr�bowa� zosta� Diagnostykiem i ci�gle jeszcze nie przywyk� do spowodowanego przez to emocjonalnego zamieszania.

Nie mia� jednak wyj�cia � musia� przywykn��. Inaczej niewiele dobrego czeka�oby go w��yciu. Niestety, Murchison nie dawa�a mu wielu okazji, aby m�g� pracowa� nad spraw�.

Obudzi� si� nagle, czuj�c jej d�o� na ramieniu. Dr�cz�ca go zmora, nie wiadomo w�asna czy obca, ulecia�a, nie wytrzymawszy konkurencji atmosfery ciep�ej sypialni.

��Chrapa�e� � powiedzia�a Murchison.�� I�to chyba przez ca�e ostatnie sze�� godzin. Masz nagrane wiadomo�ci z oddzia�u Hudlarian i od Obro�cy. �adna nie by�a na tyle wa�na, aby ci� budzi�, a�Szpital dzia�a jak zwykle. Chcesz jeszcze spa�?

��Nie � mrukn�� Conway, obejmuj�c j� w pasie.

Stawi�a tylko symboliczny op�r.

��Nie s�dz�, aby O�Mara by� zadowolony � powiedzia�a z namys�em.�� Ostrzega� mnie, �e je�li adaptacja nie b�dzie przebiega� powoli i pod w�a�ciw� kontrol�, mo�e doj�� do zaburze� emocjonalnych zdolnych odmieni� trwale nasz zwi�zek�

��To nie O�Mara jest m�em najpi�kniejszej dziewczyny w�Szpitalu. A�od kiedy zrobi�em si� taki szybki i niekontrolowany?

��O�Mara nie zna innej �ony opr�cz swojej pracy � za�mia�a si� Murchison.�� Na dodatek s�dz�, �e gdyby to by�o mo�liwe, jego praca dawno wnios�aby o rozw�d. Niemniej nasz naczelny psycholog zna si� na tym, co robi, a ja nie chcia�abym przesadzi� z przedwczesnym przedawkowaniem bod�c�w.

��Zamknij si� � powiedzia� cicho.

Mo�liwe, �e naczelny psycholog ma racj�, pomy�la� Conway, uk�adaj�c Murchison obok siebie na pos�aniu. O�Mara zwykle mia� racj�. Alter ego by�y coraz bardziej podniecone, tyle �e z wyra�n� niech�ci� patrzy�y na twarz i typowe dla ssak�w krzywizny istoty, z kt�r� �w stan si� wi�za�. Gdy do wra�e� wzrokowych dosz�y jeszcze dotykowe, niech�� zamieni�a si� w lekk� panik�.

Ka�da z osobowo�ci protestowa�a gor�czkowo, alarmuj�c, �e jakkolwiek sytuacja jest ciekawa, to obiekt zainteresowania ca�kiem niew�a�ciwy. Co gorsza, wszystkie usi�owa�y przekona� o tym tak�e Conwaya. Nawet Gogleskanin mia� w tej sprawie co� do powiedzenia, chocia� jako idealny niemal samotnik, wychowany w spo�ecze�stwie, w kt�rym osobno�� by�a warunkiem przetrwania, nie narzuca� swoich s�d�w ani obecno�ci. Nagle Conway poj��, �e znowu zaczyna korzysta� z przej�tej od Khone�a zdolno�ci wy��czenia si�. Przyda�a si� ju� kilka razy i znowu si� sprawdza�a w chwili, gdy chcia� si� skupi� przede wszystkim na w�asnych, ziemskich doznaniach.

Obcy protestowali nadal z ca�ych si�, ale zostali odstawieni na swoje miejsca. Nawet gogleska�skie obiekcje, jakkolwiek zauwa�alne, przesta�y ca�kowicie przeszkadza�. Conway wykorzysta� unikatow� zdolno�� FOKT�w przeciwko nim samym. I�nie tylko, bo Khone jak ma�o kto umia� si� skupi� na tym, co akurat robi�.

��Nie powinni�my��� wydysza�a Murchison. Conway zignorowa� jej protesty i skupi� si� na czym� innym. Chwilami co� szepta�o mu nadal, �e jego partnerka jest za du�a, za ma�a, zbyt krucha, niew�a�ciwych kszta�t�w albo �le si� ustawi�a. Niemniej jego narz�dy zmys��w nale�a�y do Ziemianina, a��e wszystkie otrzymywa�y przewidzian� przez natur� stymulacj�, obce wtr�ty straci�y na znaczeniu. Sublokatorzy pr�bowali jeszcze sugerowa�, �e zachowuje si� niew�a�ciwie. To ca�kiem ju� ignorowa�, chyba �e da�o si� kt�ry� z pomys��w jednak zapo�yczy�. Pod koniec �adni obcy ju� si� nie liczyli i nawet gdyby g��wny reaktor Szpitala eksplodowa�, Conway pewnie by tego nie zauwa�y�.

Gdy odzyskali oddech, a ich puls wr�ci� do stanu przypominaj�cego normalny, nadal obejmowa�a go mocno. Nic nie m�wi�a i wcale nie mia�a ochoty go wypu�ci�. Nagle za�mia�a si� cicho.

��Wiesz, otrzyma�am nawet szczeg�ow� instrukcj�, jak si� wobec ciebie zachowywa� przez kilka najbli�szych tygodni albo i miesi�cy � oznajmi�a z rozbawieniem i ulg� w g�osie.�� Naczelny psycholog powiedzia� mi, abym unika�a bliskich kontakt�w fizycznych, a podczas rozm�w zachowywa�a profesjonalny dystans i w og�le mia�a si� za wdow�, przynajmniej do czasu, a� uporasz si� z zapisami albo powr�cisz do statusu starszego lekarza. Podkre�li� jeszcze, �e to bardzo wa�ne, bym okazywa�a ci w tym okresie jak najwi�cej zrozumienia i ciep�a. Mia�am traktowa� ci� jak schizofrenika z kilkoma osobowo�ciami, dla kt�rych b�d� kim� obcym, a w wielu sytuacjach nawet odra�aj�cym. Moim zadaniem by�o ignorowa� te sygna�y odrzucenia, �eby� nie nabawi� si� trwa�ych zaburze� psychicznych.�� Uca�owa�a go w czubek nosa i westchn�a przeci�gle.�� A�tymczasem nie znajduj� ani �ladu obrzydzenia, chocia�� owszem, jeste� troch� inny. Nie potrafi� powiedzie� dok�adnie, na czym polega r�nica, ale nie narzekam. Tyle tylko �e na pierwszy rzut oka nie masz �adnych problem�w psychicznych. O�Mara b�dzie zachwycony!

Conway wyszczerzy� z�by w u�miechu.

��Nie zale�y mi za bardzo na zachwycie O�Mary � zacz��, gdy nagle rozleg� si� sygna� komunikatora.

Murchison nastawi�a urz�dzenie na nagrywanie wszystkich niezbyt pilnych wiadomo�ci, kto� wi�c musia� uzna�, �e ma problem wystarczaj�co wa�ny, aby budzi� Diagnostyka. Conway wymkn�� si� z obj�� Murchison, po�askotawszy j� pod pachami, ale przed odebraniem odwr�ci� kamer� od mocno wzburzonego pos�ania. Ostatecznie dzwoni�cym m�g� by� r�wnie� Ziemianin.

Na ekranie pojawi�y si� regularne rysy Edanelta.

��Mam nadziej�, �e nie przeszkadzam, ale czterdziesty trzeci i dziesi�ty odzyskali przytomno��. Nic ich nie boli. Na razie ciesz� si�, �e prze�yli, wi�c nie mieli czasu pomy�le� o tym, co stracili. Gdyby� chcia� z nimi porozmawia�, to chyba teraz jest najlepsza chwila.

��Jasne � odpar� Conway, chocia� wcale o tym nie marzy�. I�Edanelt, i obserwuj�ca go z boku Murchison doskonale o tym wiedzieli.�� A�jak z tr�jk�?

��Nadal nieprzytomny, ale stan jest stabilny. Sprawdza�em go kilka minut temu. Hossantir i�Yarrence poszli ju� przed paroma godzinami, aby ulec potrzebie fizycznego i umys�owego odr�twienia, kt�ra i wam, ludziom, nie jest obca, chocia� cz�ciej chyba ni� komukolwiek innemu. Sam porozmawiam z tr�jk�, gdy dojdzie do siebie. W�jego przypadku przystosowanie nie b�dzie wielkim problemem.

Conway pokiwa� g�ow�.

��Ju� id�.

Perspektywa tego, co niebawem go czeka�o, przywo�a�a ponownie na pierwszy plan hudlaria�ski materia�, tote� po�egna� si� z�Murchison, unikaj�c fizycznego kontaktu i raczej ch�odno. Szcz�liwie by�a przygotowana na takie zachowanie i postanowi�a je ignorowa�, czekaj�c na chwil�, gdy znowu b�dzie sob�. Tymczasem kieruj�cy si� do drzwi Conway zastanawia� si�, co w�a�ciwie mo�e by� atrakcyjnego w tej r�owej, pulchnej, groteskowo s�abej i bynajmniej nie pi�knej istocie, z kt�r� sp�dzi� wi�kszo�� swego doros�ego �ycia.

��Mia�a� wiele szcz�cia � powiedzia� Conway.�� R�wnie� w tym, �e dziecko nie dozna�o �adnych trwa�ych uszkodze�.

Od strony medycznej by�a to prawda, jednak Hudlarianin w umy�le Conwaya m�wi� troch� co innego, podobnie zreszt� jak obsada oddzia�u rekonwalescencji, kt�ra wycofa�a si� dyskretnie, aby lekarz i pacjent mogli porozmawia� w spokoju.

��Niemniej z przykro�ci� musz� stwierdzi�, �e czekaj� ci� jeszcze problemy emocjonalne zwi�zane z d�ugofalowymi skutkami obra�e�.

Nie by�o to przesadnie subtelne, ale FROBowie pod wieloma wzgl�dami bywali r�wnie bezpo�redni jak Kelgianie, chocia� o wiele uprzejmiejsi.

��Chodzi o to, �e aby oboje was utrzyma� przy �yciu, konieczna by�a transplantacja � podj�� Conway, pr�buj�c odwo�a� si� do uczu� macierzy�skich. Mia� nadziej�, �e z�agodzi to troch� �al zwi�zany z pozosta�ymi wie�ciami.�� Tw�j potomek urodzi si� bez komplikacji, b�dzie zdrowy i w pe�ni zdolny do normalnego �ycia, czy na waszej planecie, czy poza ni�. Niestety, o tobie nie da si� tego powiedzie�.

Membrana pacjentki zawibrowa�a mo�liwym do przewidzenia pytaniem.

Conway zastanawia� si� chwil� nad odpowiedzi�. Nie chcia�, �eby zabrzmia�a zbyt og�lnie, zw�aszcza �e Hudlarianka musia�a nale�e� do inteligentnych, inaczej bowiem nie pracowa�aby wraz z towarzyszem �ycia w pasie asteroid systemu Menelden. Powiedzia� wi�c pacjentowi numer czterdzie�ci trzy, �e wprawdzie mali Hudlarianie mogli czasem powa�nie, a nawet �miertelnie zachorowa�, za to doro�li nie chorowali nigdy i a� do p�nego wieku cieszyli si� idealnym zdrowiem. Bra�o si� to z doskona�o�ci ich systemu odporno�ciowego, kt�ry potrafi� upora� si� z wszystkimi patogenami wyst�puj�cymi na ich rodzimej planecie. �aden inny gatunek nie by� zdolny do czego� takiego. Konsekwencj� by�o wszak�e r�wnie� odrzucanie ka�dego obcego materia�u biologicznego wszczepionego do organizmu. Szcz�liwie istnia�y sposoby neutralizacji tego wyj�tkowego systemu odporno�ciowego. Wykorzystywano je mi�dzy innymi przy okazji przeszczep�w.

Conway stara� si� jak m�g�, ale my�li pacjentki i tak b��dzi�y gdzie indziej.

��A�co z moim towarzyszem?�� spyta�a, gdy Ziemianin umilk�.

Przed oczami stan�o mu natychmiast zmasakrowane cia�o osiemnastki, wr�ci�y podsycane hudlaria�sk� wiedz� emocje. Odchrz�kn�� z zak�opotaniem.

��Bardzo mi przykro, ale odni�s� tak powa�ne obra�enia, �e nie uda�o nam si� utrzyma� go przy �yciu, o operacji nawet nie m�wi�c.

��Pr�bowa� os�oni� nas swoim cia�em. Wiedzieli�cie o tym?

Conway pokiwa� g�ow� ze wsp�czuciem, a potem zda� sobie spraw�, �e ten gest nic dla obcego nie znaczy. Gdy zn�w si� odezwa�, jeszcze staranniej dobiera� s�owa. By� pewien, �e os�abiona operacj�, blisk� rozwi�zania ci��� i podwy�szonym poziomem hormon�w pacjentka mo�e si� okaza� bardziej podatna na emocjonaln� argumentacj�. Wprawdzie zdaniem hudlaria�skiego alter ego historia ta grozi�a jej co najwy�ej przej�ciowym zachwianiem r�wnowagi, jednak jego do�wiadczenie oraz do�wiadczenie innych istot nabyte w podobnych sytuacjach sugerowa�o, �e dobrze b�dzie spr�bowa� jak najbardziej z�agodzi� cios. Niemniej w tak szczeg�lnej sytuacji niczego nie m�g� by� do ko�ca pewien.

Poza jednym � musia� powstrzyma� pacjentk� przed nazbyt wnikliwym roztrz�saniem w�asnego po�o�enia. Chcia�, aby skupi�a si� raczej na dziecku, i mia� nadziej�, �e wtedy �atwiej stawi czo�o w�asnym nieweso�ym perspektywom. Z�drugiej strony wszak�e sam pomys�, aby mia� z rozmys�em manipulowa� czyimi� emocjami, napawa� go obrzydzeniem.

Zastanowi� si�, dlaczego w�a�ciwie nie przedyskutowa� tego wcze�niej z�O�Mar�. Sprawa by�a wystarczaj�co powa�na, aby poprosi� o konsultacj�. Mo�liwe nawet, �e i tak b�dzie jeszcze musia� to zrobi�.

��Wszyscy wiemy o po�wi�ceniu twojego towarzysza � powiedzia�. � Ten rodzaj zachowania jest powszechny w�r�d bardziej inteligentnych gatunk�w, szczeg�lnie gdy chodzi o pr�b� ocalenia kogo� bliskiego albo potomka. W�tym przypadku uda�o mu si� i jedno, i drugie, co wi�cej, pozwoli�o to uratowa� te� dw�ch innych ci�ko rannych i da� im szans� na lepsze �ycie. Jak zapewne wiesz, m�wi� r�wnie� o tobie. Gdyby nie przeszczep, umar�aby� mimo jego wcze�niejszej ofiary.

Zauwa�y�, �e pacjentka zacz�a naprawd� go s�ucha�.

��Otrzyma�a� od swojego by�ego towarzysza jego nie zniszczone ko�czyny, a widoczny na drugim ko�cu oddzia�u pacjent nosi w sobie jego organ absorpcyjny. Tak jak ty b�dzie �y� i cieszy� si� zdrowiem, tyle �e przyjdzie mu cierpie� pewne ograniczenia �rodowiskowe i nie b�dzie m�g� rozwin�� pe�nej aktywno�ci w�a�ciwej waszemu gatunkowi. Tw�j towarzysz za� nie tylko ochroni� was podczas katastrofy, ale i w pewien spos�b nadal b�dzie was wspiera�, poniewa� musieli�my przeszczepi� ci tak�e jedno z jego serc. Zostanie wi�c wprawdzie jedynie w pami�ci, ale nie b�dzie mo�na powiedzie�, �e ca�kiem umar� � doda� cicho Conway.

Przyjrza� si� uwa�nie czterdziestce tr�jce w poszukiwaniu efektu swojej przemowy, ale po grubosk�rnych Hudlarianach rzadko by�o cokolwiek wida�.

��Bardzo stara� si� was ocali�, zatem by�oby na miejscu uszanowa� jego ofiar� i samemu troszczy� si� teraz o w�asne �ycie, chocia� niekiedy z pewno�ci� nie b�dzie �atwo.

Pora na z�e wie�ci, pomy�la� Conway.

Spr�bowa� ogl�dnie opisa� skutki uboczne neutralizowania systemu immunologicznego FROB�w. Istota poddana takiemu zabiegowi wymaga�a szczeg�lnego, aseptycznego �rodowiska, specjalnego po�ywienia i nieustannej izolacji, aby nie zarazi� si� niczym od innego FROBa. Nawet dziecko mia�o zosta� natychmiast zabrane i matka mog�a je potem co najwy�ej ogl�da� z daleka, gdy� by�o pod ka�dym wzgl�dem normalne i mog�o zagrozi� zdrowiu rodzica.

Conway wiedzia�, �e potomek zostanie troskliwie wychowany, gdy� system rodzinny Hudlarian by� na tyle z�o�ony i elastyczny, �e nie znano w ich j�zyku s�owa �sierota�. Bez w�tpienia nie b�dzie mu niczego brakowa�o.

��Gdyby� kiedy� chcia�a wr�ci� na sw�j �wiat, konieczne by�oby przedsi�wzi�cie tych samych �rodk�w ostro�no�ci, chocia� na Hudlarze brakuje technicznych mo�liwo�ci zapewnienia takiej samej opieki jak w�Szpitalu, a musia�aby� pozostawa� ca�y czas w swoim pomieszczeniu bez mo�liwo�ci fizycznego kontakt z innymi Hudlarianami czy podj�cia jakiejkolwiek normalnej aktywno�ci. Do tego dochodzi�oby jeszcze nieustanne ryzyko przerwania skafandra ochronnego albo zaka�enia pokarmu. Przy ca�kowitym braku odporno�ci po jakimkolwiek wypadku musia�aby� umrze�.

Poniewa� hudlaria�ska medycyna nie by�a wystarczaj�co zaawansowana, aby spe�ni� wszystkie te warunki, �mier� pacjentki by�aby wi�cej ni� pewna.

Hudlarianka d�u�sz� chwil� patrzy�a na niego w milczeniu i w ko�cu jej membrana znowu zadr�a�a.

��W�takiej sytuacji �mier� zbytnio mnie nie przera�a � stwierdzi�a.

W pierwszym odruchu Conway mia� ochot� przypomnie� pacjentce, ile wysi�ku kosztowa�o utrzymanie jej przy �yciu i��e przykro jest, gdy kto� zachowuje si� r�wnie niewdzi�cznie. Jednak hudlaria�ski pierwiastek w jego g�owie pozwala� dok�adnie por�wna� normalny styl �ycia FROB�w i to, co osta�o si� pacjentce po wypadku. Z�jej punktu widzenia jedyn� dobr� rzecz�, kt�rej lekarzom uda�o si� dokona�, by�o ocalenie jej dziecka. Conway westchn��.

��Jest jednak alternatywa � rzek�, pr�buj�c wykrzesa� z siebie cho� troch� entuzjazmu.�� Mo�na zrobi� i tak, aby� prowadzi�a ca�kiem aktywne �ycie, podr�owa�a niemal bez ogranicze� po Federacji, a nawet wr�ci�a w pas asteroid, gdyby� tego akurat chcia�a. I�w og�le robi�a to, co zechcesz, pod jednym wszak�e warunkiem: nigdy nie wr�cisz na Hudlar.

Membrana zadr�a�a kr�tko, lecz autotranslator si� nie odezwa�. Zapewne by� to tylko okrzyk zdziwienia. Conway zu�y� kilka nast�pnych minut na wyja�nienie zasadniczych zagadnie� ksenomedycyny, przede wszystkim faktu, �e wszelkie choroby czy infekcje mog� si� przenosi� tylko w�r�d przedstawicieli tego samego �rodowiska ewolucyjnego. Ianin czy Melfianin by�by ca�kowicie bezpieczny w obecno�ci Ziemianina cierpi�cego na najgro�niejsz� nawet z ludzkich chor�b, gdy� dla jego patogen�w tkanka obcych by�a czym� ca�kiem oboj�tnym.

��Po wyzdrowieniu i urodzeniu dziecka zostaniesz wypisana ze Szpitala � doda� szybko Conway.�� Jak si� ju� jednak domy�lasz, zamiast da� si� zamkn�� w sterylnym wi�zieniu na ojczystej planecie, mo�esz polecie� wsz�dzie tam, gdzie tw�j brak odporno�ci na hudlaria�skie choroby b�dzie bez znaczenia, gdy� w og�le si� z nimi nie spotkasz, a miejscowe patogeny nie b�d� dla ciebie gro�ne. Po�ywienie mo�na zsyntetyzowa� na miejscu i te� nie b�dzie gro�ne. Co pewien czas b�dziesz musia�a przyjmowa� �rodek przed�u�aj�cy wy��czenie twojego systemu odporno�ciowego, ale tym zajmie si� lekarz z najbli�szej plac�wki Korpusu, kt�ry otrzyma pe�n� dokumentacj� twojego przypadku. B�dzie te� strzeg� ci� przed kontaktami z innymi Hudlarianami. Gdyby jaki� znalaz� si� w okolicy, nie powinna� si� do niego zbli�a� ani nawet mieszka� w tym samym budynku co on. A�najlepiej w og�le w innym mie�cie.

W odr�nieniu od pacjent�w, kt�rych organizmy akceptowa�y przeszczepy po pewnym czasie stosowania supresor�w, u�Hudlarian konieczne by�o nieustanne ich podawanie. Ale Conway nie chcia� rozwija� teraz za bardzo nast�pnego przykrego w�tku.

��Kontakt z przyjaci�mi b�dziesz mog�a utrzymywa� tylko za po�rednictwem urz�dze�. To te� jest bardzo wa�ne. Nie tylko go��, ale nawet paczka z domu mo�e by� przeka�nikiem zarazk�w zdolnych b�yskawicznie ci� zabi�.

Przerwa� na chwil�, aby znaczenie tych s��w zapad�o pacjentce w pami��. Hudlarianka patrzy�a na niego w milczeniu i chyba zastanawia�a si� nad mo�liw� kolej� rzeczy.

W normalnych okoliczno�ciach jej zmar�y towarzysz zaj��by si� dzieckiem, zmieniaj�c z wolna p�e� na �e�sk�. Gdyby akurat go nie by�o, t� rol� przej��by kt�ry� z bliskich krewnych. Sama pacjentka mia�a kr�tko po urodzeniu potomka zacz�� wchodzi� w faz� m�sk�. Skoro los pozbawi� j� i partnera, i jakiegokolwiek hudlaria�skiego towarzystwa, na zawsze ju� musia�a pozosta� w postaci m�skiej, co wobec samotno�ci by�o szczeg�lnie frustruj�c� perspektyw�.

Wiele istot r�nych gatunk�w traci�o partner�w. Albo uczy�y si� z tym �y�, albo szuka�y potem kogo� nowego. Jednak wobec zakazu jakichkolwiek kontakt�w to akurat by�o niemo�liwe i pacjentka nie mog�a ju� liczy� na w pe�ni szcz�liwe �ycie.

Po�r�d zwi�zanych z tym hudlaria�skich my�li w g�owie Conwaya pojawia�a si� te� jedna typowo ludzka. Jak by si� czu�, gdyby na zawsze oddzielono go od Murchison i innych ludzi? Z�ni� przy boku got�w by�by ca�e �ycie sp�dzi� po�r�d obcych. W�Szpitalu by�a to zreszt� codzienno��. Jednak bez tej najbli�szej emocjonalnie i fizycznie istoty, kt�ra by�a z nim ju� tyle lat� Nie by� pewien, co by si� z nim sta�o. Nie potrafi� sobie nawet tego wyobrazi�.

��Rozumiem � powiedzia�a nagle pacjentka.�� I�dzi�kuj�, doktorze.

W pierwszej chwili chcia� odrzuci� podzi�kowania i zacz�� przeprasza�. Zgodnie z hudlaria�skimi podpowiedziami ch�tnie wyrazi�by wsp�czucie, �e tak wielkie po�wi�cenie i medyczny wysi�ek doprowadzi�y jedynie do skazania pacjentki na wiele lat cierpienia. Rozumia� wszak�e, �e to nie jego uczucia i��e lekarz nie powinien tak m�wi�. To by�oby wysoce nieprofesjonalne.

��Wasz gatunek przejawia wielkie zdolno�ci adaptacyjne � powiedzia� tonem pocieszenia.�� Jeste�cie pilnie poszukiwani do wielu prac, tak w pr�ni, jak i na powierzchni planet. Mimo pewnych ogranicze� masz szans� prowadzi� bogate i bardzo ciekawe �ycie.

Nie powiedzia� �szcz�liwe�. Nie by� a� takim k�amc�.

��Dzi�kuj�, doktorze � powt�rzy�a pacjentka.

��Teraz prosz� o wybaczenie, ale musz� ju� i�� � rzek� i praktycznie uciek�.

Jednak nie by� d�ugo sam. Rytmiczne postukiwanie sze�ciu krabich n�g oznajmi�o nadej�cie starszego lekarza Edanelta.

��Dobra robota, doktorze � stwierdzi�. � Troch� fakt�w klinicznych, nieco wsp�czucia, na koniec zach�ta. Tyle �e sp�dzi� pan z pacjentk� o wiele wi�cej czasu, ni� zwykle zdarza si� to Diagnostykom. Tymczasem przysz�a dla pana wiadomo�� od Thornnastora. Nie chcia� wiele powiedzie� poza tym, �e chodzi o�Obro�c� i��e sprawa jest pilna.

��Na pewno nie pilniejsza od spraw naszych pacjent�w � rzek� powoli Conway, kt�ry ci�gle jeszcze my�la� o przysz�o�ci Hudlarianki.�� Jak z tr�jk� i dziesi�tk�?

Te� pilnie potrzebuj� wsparcia. Yarrence zrobi� przy tr�jce dobr� robot�, usuwaj�c wgniecenie i jego skutki, i nie trzeba by�o niczego przeszczepia�. Ostatecznie mo�e nie okaza� si� najpi�kniejszy, ale przynajmniej nie znajdzie si� na wygnaniu, jak dziesi�tka i czterdziestka tr�jka. U�tego ostatniego przeszczepy te� przyjmuj� si� ca�kiem dobrze, wi�c w pe�ni wr�ci do zdrowia. Oczywi�cie pod warunkiem ci�g�ego stosowania lek�w. Ale poniewa� nie ma pan du�o czasu mo�e porozmawia pan tylko z jednym, a ja zajm� si� drugim? Jestem jedynie starszym lekarzem, a nie �wie�o upieczonym Diagnostykiem, ale nie chcia�bym, �eby Thornnastor czeka� za d�ugo.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Conway.�� To ja wybieram dziesi�tk�.

W odr�nieniu od pacjenta numer czterdzie�ci trzy dziesi�ty pozostawa� w fazie m�skiej i nie by� tak podatny na manipulacje emocjonalne. Conway mia� nadziej�, �e Thornnastor da� tylko wyraz zwyk�ej niecierpliwo�ci i sprawa nie by�a a� tak bardzo pilna.

Gdy sko�czy�, by� chyba w gorszym stanie psychicznym ni� pacjent; ten wkroczy�, zdawa�o si�, na drog� do zaakceptowania swojego losu. Mo�e dlatego posz�o mu �atwiej, �e nie mia� partnerki. Conway bardzo chcia�by zapomnie� teraz na chwil� o wszelkich hudlaria�skich problemach, ale nie by�a to �atwa sprawa.

��Czy jest teoretycznie mo�liwe, aby dwoje Hudlarian na supresorach spotka�o si� bez stwarzania wzajemnego zagro�enia?�� spyta� Edanelta, gdy oddalili si� ju� od FROB�w.�� Oboje s� wolni od patogen�w, wi�c nie maj� si� czym zakazi�. Mo�e by tak zaaran�owa� jakie� spotkanie�?

��To dobry i chwytaj�cy za serce pomys� � odpar� Edanelt.�� Wprawdzie je�li jedno z nich ma odporno�� na patogen, z kt�rym drugie nigdy si� nie zetkn�o, mog� si� pojawi� powa�ne k�opoty, ale porozmawiaj z�Thornnastorem. Jest autorytetem w sprawach�

��Thornnastor!�� krzykn�� Conway.�� Ca�kiem zapomnia�em. Czy mo�e�?

Nie, ale O�Mara zajrza� tu, by sprawdzi�, czy nie potrzebujesz pomocy przy pacjentach. Podpowiedzia� mi, jak mam sobie radzi� z tr�jk�. Popatrzy� chwil� na was i stwierdzi�, �e skoro tak mi�o gaw�dzicie, na pewno nie potrzebujesz wsparcia. To chyba by� znak aprobaty z jego strony, jak s�dzisz? Z�mojego do�wiadczenia z�Ziemianami wynika�oby wprawdzie, �e mo�e chodzi� o jeden z tych przypadk�w, kiedy przekaz werbalny nie odpowiada �ci�le niewerbalnemu, czyli o to, co zwiecie sarkazmem, ale�

��Z�O�Mar� nigdy nic nie wiadomo � rzuci� Conway.�� Ale on z zasady jest sarkastyczny i nigdy za nic nie chwali.

Po cichu Conway ucieszy� si� jednak. Skoro naczelny psycholog nie przeszkodzi� mu w rozmowie z dziesi�tk�, musia� uzna� go za wystarczaj�co kompetentnego. Albo te� doszed� do wniosku, �e nie b�dzie prawi� mu kazania przy podw�adnych�

Naraz wszak�e do g�osu dosz�o w�Conwayu co� znacznie wa�niejszego ni� takie czy inne niepokoje. U�wiadomi� sobie, �e znowu od wielu godzin nie uda�o mu si� nic zje��. Nic poza jedn� kanapk�. Po��czy� si� z dy�urnym i spyta� o grafik dy�ur�w ciep�okrwistych tlenodysznych cz�onk�w starszej kadry. Mia� szcz�cie, nie by�o konfliktu.

��Przeka�, prosz�, Thornnastorowi, �e za p� godziny spotkam si� z nim w jadalni � powiedzia� do Edanelta i wyszed� z oddzia�u.

Conway zna� szefa patologii na tyle dobrze, aby z daleka rozpozna� jego sylwetk�. Z�rado�ci� stwierdzi�, �e Thornnastor siedzi przy jednym stoliku z�Murchison. Diagnostyk by� tak poch�oni�ty przekazywaniem jej nowych plotek, �e nie zauwa�y� nawet przybycia Ziemianina. Murchison zreszt� te� nie.

��Kto� m�g�by nie uwierzy�, �e w jakiejkolwiek sytuacji instynkt zachowania gatunku mo�e si� u metanowc�w okaza� na tyle silny, aby wywo�a� co� podobnego. A�jednak. Wystarczy lekkie podniesienie ciep�oty cia�a, nawet takie wywo�ane leczeniem, aby wszyscy obecni SNLU znale�li si� w k�opotliwej sytuacji. Tych czterech w ka�dym razie prze�y�o nieciekawe chwile. Nawet pewien melfia�ski starszy lekarz nosz�cy akurat zapis SNLU, wiesz, o kim m�wi�, pogubi� si� na tyle, �e uni�s� manipulator, sygnalizuj�c gotowo�� do�

��Prawd� m�wi�c, m�j problem dotyczy czego� innego � zacz�a Murchison.

Wiem � zahucza� Thornnastor.�� Ale dla mnie to �aden szczeg�lny problem. Owszem, ten akurat tryb parzenia si� jest mi mocno obcy, ale jako klinicysta pomog�, na ile tylko b�d� umia�.

��Trudno�� sprowadza si� do opanowania powstaj�cego w trakcie wra�enia, �e jestem po pi�ciokro� niewierna�

Oni rozmawiaj� o nas!�� pomy�la� Conway i poczu�, �e si� czerwieni. Byli jednak nadal zbyt poch�oni�ci dyskusj�, aby zauwa�y� go razem z jego zak�opotaniem.

��Ch�tnie skonsultuj� to z innymi Diagnostykami � stwierdzi� Thornnastor.�� By� mo�e niekt�rzy natrafili na podobne problemy. Mnie to naturalnie nie dotyczy, gdy� Traltha�czycy sprawami p�ci interesuj� si� tylko przez kr�tki fragment naszego roku i robi� to na tyle �ywio�owo, �e nie przychodzi im do g�owy, aby cokolwiek w trakcie analizowa�. � Na chwil� skierowa� wszystkie oczy gdzie� w przestrze�. � M�j ziemski sk�adnik sugeruje, aby� zrobi�a to samo. Miast dzieli� w�os na czworo, ciesz si� chwil�. Mimo r�nic mi�dzy naszymi gatunkami element rado�ci jest chyba wsp�lny? O, witam, Conway.�� Uni�s� jedno oko znad talerza i zerkn�� na koleg�. � W�a�nie o tobie rozmawiamy. Wydaje si�, �e �wietnie si� adaptujesz do nowej sytuacji, a�Murchison powiedzia�a mi jeszcze, �e�

��Tak � przerwa� mu szybko Conway i spojrza� b�agalnie w troje oczu: jedno traltha�skie i dwoje ludzkich.�� Prosz�, by�bym bardzo wdzi�czny, gdyby�cie nie rozprawiali o tym z nikim wi�cej.

��Zupe�nie nie rozumiem dlaczego � mrukn�� Thornnastor, kieruj�c na niego drugie oko.�� Bez w�tpienia chodzi o co� bardzo wa�nego. Milczenie nie pomo�e naszym kolegom, gdyby trafili na podobne problemy. Czasem naprawd� nie rozumiem twoich reakcji, Conway.

Conway spojrza� z wyrzutem na Murchison, kt�ra jego zdaniem nazbyt swobodnie dobiera�a tematy rozm�w z szefem. Ona u�miechn�a si� jednak czaruj�co i zwr�ci�a do Thornnastora.

��Musi mu pan wybaczy�. S�dz�, �e jest bardzo g�odny, a to oznacza niski poziom cukru we krwi. W�takich sytuacjach zachowuje si� niekiedy irracjonalnie.

��A, rozumiem � stwierdzi� Traltha�czyk i spojrza� z powrotem na talerz.�� Ze mn� bywa tak samo.

Murchison wybiera�a ju� na konsoli numer ca�kiem niekontrowersyjnej kanapki.

��Nie jedn�, ale trzy prosz� � rzek� Conway. Wgryza� si� w pierwsz�, gdy Thornnastor podj�� temat. Maj�c cztery otwory g�bowe, m�g� m�wi� i nie przerywa� jedzenia.

��Chyba nale�y ci si� pochwa�a za to, jak radzisz sobie z opanowaniem obcych wiadomo�ci z dziedziny chirurgii. Nie tylko potrafisz odszuka� je bez op�nienia, ale s�ysza�em, �e wprowadzasz nawet nowe procedury ��cz�ce terapi� r�nych medycyn. Starsi lekarze z oddzia�u hudlaria�skiego byli pod wra�eniem.

��To oni naprawd� operowali � rzuci� Conway mi�dzy kolejnymi k�sami.

��Hossantir i�Edanelt przedstawili to troch� inaczej � powiedzia� Thornnastor.�� Ale zwykle tak jest, �e starsi wykonuj� wi�kszo�� roboty, a�Diagnostycy zbieraj� laury. Albo dostaj� po g�owie, gdy co� p�jdzie nie tak. A�skoro mowa o k�opotach, chcia�bym us�ysze�, jakie masz plany co do Nie Narodzonego. Endokrynologia jego rodzica, Obro�cy, jest bardzo z�o�ona i tym samym szalenie mnie interesuje, niemniej dostrzegam kilka czysto technicznych zagadnie�, kt�re�

Conway omal nie zakrztusi� si� z wra�enia kanapk� i trwa�o chwil�, nim znowu m�g� si� odezwa�.

� �e te� musicie milkn�� na czas jedzenia � sapn�� Thornnastor ustami od strony Murchison.�� Dlaczego nie wykszta�cili�cie w toku ewolucji przynajmniej jeszcze jednego otworu g�bowego?

��Przepraszam � powiedzia� z u�miechem Conway.�� Bardzo ch�tnie przyjm� ka�d� pomoc i rad�. Obro�cy Nie Narodzonych s� najtrudniejszymi z punktu widzenia medycyny istotami, jakie napotka�em, i s�dz�, �e nie odkryli�my jeszcze wszystkich problem�w z nimi zwi�zanych, o rozwi�zaniach nie wspominaj�c. Prawd� m�wi�c, b�d� szalenie wdzi�czny, je�li rozk�ad zaj�� pozwoli panu by� przy porodzie.

��My�la�em ju�, �e nigdy tego nie powiesz � zahucza� Thornnastor.

��Na razie trafili�my na kilka trudno�ci � powiedzia� Conway, masuj�c �o��dek i zastanawiaj�c si�, czy �apczywe jedzenie nie sko�czy si� za chwil� dla niego fatalnie.�� Obecnie jednak ci�gle jestem najbardziej skoncentrowany na Hudlarianach i tym wszystkim, co wi��e si� z niedawnymi operacjami oraz ich oddzia�em geriatrycznym. Mam sporo dylemat�w zar�wno psychologicznej, jak i fizjologicznej natury. S� na tyle frapuj�ce, �e trudno mi si� od nich oderwa�, aby zaj�� si� przede wszystkim Obro�c�. Do�� osobliwy to stan!

Ale zrozumia�y � mrukn�� Thornnastor.�� Zw�aszcza gdy we�mie si� pod uwag� twoje ostatnie zaanga�owanie w operacje FROB�w. Je�li jednak gn�bi� ci� liczne pytania bez odpowiedzi, najlepiej zrobisz, zadaj�c sobie te pytania ponownie i wyszukuj�c na ka�de tyle r�nych odpowiedzi, ile tylko mo�liwe. Nawet je�li b�d� niesatysfakcjonuj�ce albo niekompletne, posuniesz nieco spraw� do przodu. Tw�j umys� zaakceptuje ten post�p i pozwoli ci skoncentrowa� si� na czym� innym. W�tym ci�arnym Obro�cy. Problem, o kt�rym m�wisz, nie jest wcale taki rzadki � doda�, wpadaj�c w ton wyk�adowcy.�� Musi istnie� jaki� bardzo wa�ny pow�d, dla kt�rego nie mo�esz si� rozsta� z tym tematem. Mo�liwe, �e nie wiedz�c o tym, jeste� bardzo bliski znalezienia rozwi�zania, kt�re przepad�oby, gdyby� przedwcze�nie od�o�y� to zagadnienie na p�k�. Wiem, �e zaczynam przemawia� jak psycholog, ale nie da si� uprawia� medycyny bez wchodzenia i na to pole. Oczywi�cie, mog� pom�c ci w sprawach hudlaria�skiej fizjologii, ale przypuszczam, �e kluczowe s� tu elementy czysto psychologiczne. A�skoro tak, powiniene�, nie zwlekaj�c, skonsultowa� to z naczelnym psychologiem.

��Mam teraz, zaraz zadzwoni� do O�Mary?�� spyta� niepewnie Conway.

��Teoretycznie Diagnostyk ma prawo za��da� pomocy o dowolnej porze i od ka�dego. Wzajemnie zreszt�.

Conway spojrza� na Murchison, a ta u�miechn�a si� wsp�czuj�co.

��Zadzwo� do niego � powiedzia�a.�� Przez interkom mo�e ci najwy�ej nawymy�la�.

��Marna to zach�ta � mrukn�� Conway, si�gaj�c po komunikator.

Kilka sekund p�niej gniewne oblicze O�Mary wype�ni�o niewielki ekran. Poza nim nie by�o wida� nic wi�cej, zatem nie da�o si� powiedzie�, czy by� ubrany.

��Po ha�asach w tle i po tym, �e jeszcze si� pan oblizuje, wnosz�, �e dzwoni pan z jadalni. Chcia�bym jednak zaznaczy�, �e dla mnie jest w�a�nie �rodek nocy. Czasem zdarza mi si� sypia�, cho�by po to, by�cie uwierzyli, �e te� jestem cz�owiekiem. Ale do rzeczy. Ma pan jak�� wa�n� spraw� czy tylko chce si� poskar�y�, �e zupa by�a za s�ona?

Conway otworzy� usta, lecz po��czenie zam�tu panuj�cego ci�gle w jego g�owie oraz wizji gniewnego oblicza O�Mary uniemo�liwi�o mu sformu�owanie jakiegokolwiek zdania.

��Czego, u diab�a, pan chce?�� warkn�� psycholog.

��Informacji!�� rzuci� poirytowany Conway, ale zaraz si� uspokoi�. � Potrzebuj� informacji, kt�ra pomog�aby mi upora� si� z problemem na oddziale geriatrycznym. Diagnostyk Thornnastor, patolog Murchison i ja szukamy w�a�nie metody�

��I�co? Sa�atka was natchn�a?

���leczenia starczych przypad�o�ci. Niestety, przy obecnym stanie pacjent�w nie mo�emy zbyt wiele dla nich zrobi�, gdy� choroba posun�a si� za daleko. Jednak gdyby m�j pomys� okaza� si� dobry, da�oby si� opracowa� metod� leczenia zapobiegawczego. Thornnastor i�Murchison mog� powiedzie� mi wiele o hudlaria�skiej fizjologii, ale ewentualny sukces zale�e� b�dzie od zachowania pacjent�w w warunkach stresu, ich zdolno�ci adaptacyjnych i potencjalnej podatno�ci na reorientacj� osobnik�w wprawdzie jeszcze nie bardzo wiekowych, ale ju� starych. Nie omawia�em dotychczas klinicznych aspekt�w pomys�u, gdy� je�li od strony psychologicznej oka�e si� on pozbawiony sensu, by�oby to marnowanie czasu.

��S�ucham � powiedzia� O�Mara, kt�remu senno�� przesz�a jak r�k� odj��.

Conway zawaha� si�, ci�gle niepewny, czy jego pomys� ma sens. Wyr�s� z niedawnych do�wiadcze� chirurgicznych, wizyt na oddziale geriatrycznym i dzieci�cym, wspomnie� z wczesnego dzieci�stwa oraz sumy wiedzy przyj�tej wraz z zapisami, by� jednak nie tylko nowatorski, ale te� dwuznaczny etycznie. Poznawszy go, O�Mara m�g� zw�tpi�, czy Conway nadaje si� na Diagnostyka. By�o ju� jednak za p�no, aby si� wycofa�.

��Z�hipnota�my FROB�w i wyk�ad�w na temat ich fizjologii � tutaj skin�� w kierunku Thornnastora � wiem, �e r�ne ich schorzenia wieku starczego maj� wsp�ln� przyczyn�. Utrata w�adzy w cz�onkach i zwapnienie oraz p�kanie ich zako�cze� wi��� si� z zaburzeniami kr��enia, kt�re obserwuje si� u wi�kszo�ci istot w miar� ich starzenia si�. To akurat wiadomo od dawna � doda�, zerkaj�c na Traltha�czyka i�Murchison � ale podczas operacji po katastrofie w systemie Menelden, kiedy to wi�kszo�� interwencji wi�za�a si� z transplantacj� organ�w, zauwa�y�em, i� stan pacjent�w zbli�a� si� chwilowo do tego, kt�ry cechuje hospitalizowanych na oddziale geriatrycznym. W�trakcie pracy by�em zbyt zaj�ty, aby zauwa�y� podobie�stwa, ale teraz mog� stwierdzi�, �e geriatryczne problemy FROB�w wynikaj� z niedostatecznego albo nier�wnomiernego ukrwienia.

��Skoro to nic nowego, dlaczego mam o tym s�ucha�? � spyta� O�Mara z nut� typowego dla� sarkazmu.

Murchison patrzy�a w milczeniu na Conwaya, Thornnastor za� wpatrywa� si� w talerz, Murchison, O�Mar� i�Conwaya i te� si� nie odzywa�.

��Hudlarianie s� istotami o wielkim zapotrzebowaniu energetycznym � podj�� w�tek Conway.�� Przy tak szybkiej przemianie materii musz� niemal nieustannie pobiera� substancje od�ywcze. To, co trafia do ich organ�w absorpcyjnych, s�u�y przede wszystkim podtrzymaniu akcji obu serc, samych organ�w absorpcyjnych, macicy, je�li osobnik jest w fazie �e�skiej, oraz ko�czyn. Z�wyk�ad�w pami�tam, �e sze�� nad wyraz silnych ko�czyn wykorzystuje blisko osiemdziesi�t procent przyswajanych substancji od�ywczych. Przypomnia�em sobie te dane pod wp�ywem ostatnich wydarze�. Podobnie jak jeszcze jedno: i� to w�a�nie szybki metabolizm powoduje, �e doro�li Hudlarianie s� tak niewiarygodnie odporni na zranienia i choroby.

O�Mara znowu szykowa� si�, aby mu przerwa�, Conway zacz�� wi�c wyja�nia�:

��Choroby wieku starczego zaczynaj� si� nieodmiennie od ko�czyn, dysfunkcje za� jeszcze bardziej zwi�kszaj� potrzeby energetyczne osobnik�w i os�abiaj� pozosta�e organy, czyli serca, p�aty absorpcyjne i wydalnicz� cz�� uk�adu pokarmowego, kt�re r�wnie� wymagaj� od�ywiania. Trzeba przy tym pami�ta�, �e ka�da cz�� organizmu zaopatrywana jest nie ze wsp�lnego obiegu substancji od�ywczych, ale osobnymi naczyniami. W�rezultacie stan wspomnianych narz�d�w te� zaczyna si� pogarsza�, co z kolei jeszcze bardziej upo�ledza kr��enie krwi w ko�czynach i ca�y organizm z wolna popada w ruin�.

��Rozumiem, �e ca�y ten wyk�ad ma s�u�y� douczeniu ma�o rozgarni�tego psychologa, aby zrozumia� psychologiczne pytania, gdy ju� padn� � przerwa� mu jednak O�Mara.�� O�ile padn��

��Przedstawiony przez koleg� obraz kliniczny zosta� oczywi�cie uproszczony, ale og�lnie zgodny jest z prawd�. Niemniej spos�b jego naszkicowania sugeruje ca�kiem nowe podej�cie do problemu � rzek� Thornnastor, nie przerywaj�c jedzenia.�� Te� bardzo jestem ciekaw wniosk�w.

Conway zaczerpn�� g��boko powietrza.

��Dobrze. Sk�onny jestem s�dzi�, �e da�oby si� zapobiec temu procesowi, zanim jeszcze si� zacznie. Gdyby ograniczy� zapotrzebowanie organizmu na substancje od�ywcze i tym samym poprawi� zaopatrzenie serc, p�at�w i reszty, wszystkie te organy mog�yby funkcjonowa� z powodzeniem jeszcze kilka lat, a przy tym nie dochodzi�oby do upo�ledzania pozosta�ych osobnikowi ko�czyn.

Oblicze O�Mary zmieni�o si� w nieruchom� mask�, Murchison wygl�da�a na wstrz��ni�t�, a�Thornnastor spojrza� na Conwaya wszystkimi czterema oczami.

��Oczywi�cie metoda ta by�aby stosowana tylko na wyra�ne �yczenie pacjenta. Samo usuni�cie czterech albo nawet pi�ciu ko�czyn to stosunkowo prosta operacja. Najtrudniejsze wydaj� si� przygotowanie pacjenta do utraty ko�czyn i jego p�niejsza zdolno�� adaptacji do zmienionych warunk�w �ycia. To w�a�nie najwa�niejszy czynnik, kt�ry wed�ug mnie decyduje o sensowno�ci ca�ej koncepcji.

O�Mara wypu�ci� g�o�no powietrze przez nos.

��Mam wi�c panu powiedzie�, jak starzej�cy si� Hudlarianie przyjm� pomys� odj�cia im wi�kszo�ci ko�czyn?

��Trzeba przyzna�, �e by�aby to do�� radykalna kuracja � zauwa�y� Thornnastor.

��Zdaj� sobie z tego spraw� � powiedzia� Conway.�� Jednak, o ile wiem, obecnie po prostu boj� si� staro�ci. Nie jest to dziwne, je�li wzi�� pod uwag� znany nam obraz kliniczny. Strach powi�ksza �wiadomo��, �e degradacji organizmu nie towarzyszy spadek sprawno�ci umys�owej, chocia� podobnie jak wi�kszo�� starc�w, tak�e Hudlarianie �yj� wtedy zazwyczaj przesz�o�ci�. Coraz mniej sprawne i coraz bardziej obola�e cia�o staje si� wi�zieniem dla normalnego sk�din�d umys�u, co wywo�uje dodatkowe cierpienie. Mo�e si� wi�c zdarzy�, �e Hudlarianie nie b�d� mieli zbyt wiele przeciwko temu pomys�owi i uznaj� go za wart wypr�bowania. Niemniej to tylko moje subiektywne przypuszczenie, wniosek wysnuty z w�asnego do�wiadczenia i do�wiadczenia dawcy hudlaria�skiego zapisu, kt�ry nosz� w g�owie. Potrzebuj� obiektywnego spojrzenia psychologa, kt�ry zna obcych, a szczeg�lnie FROB�w. Kogo�, kto powie, czy to w og�le ma sens.

O�Mara milcza� d�u�sz� chwil�, lecz w ko�cu pokiwa� g�ow�.

��A�co da im pan w zamian, Conway?�� spyta�. � Co pa�skim zdaniem mieliby robi� ze swoim d�u�szym, ale nacechowanym niepe�nosprawno�ci� �yciem?

��Na razie rozwa�y�em tylko kilka mo�liwo�ci. Ich sytuacja podobna by�aby do tej, w kt�rej znajd� si� ofiary wypadku, ci Hudlarianie po amputacjach, kt�rych za kilka tygodni ode�lemy do domu. W�pewnym zakresie b�d� si� mogli porusza� na protezach, a jedna lub dwie naturalne ko�czyny nie utrac� sprawno�ci niemal do samej �mierci. Musia�bym jeszcze przedyskutowa� rzecz z�Thornnastorem, ale�

��To trafne przypuszczenie, Conway � odezwa� si� Traltha�czyk.�� Jestem pewien, �e masz racj�.

��Dzi�kuj� � rzek� Conway, oblewaj�c si� rumie�cem.�� Na Hudlarze medycyna jest dopiero w powijakach i jeszcze przez jaki� czas b�dzie si� skupia� tylko na leczeniu dzieci, skoro doro�li w og�le nie choruj�. Mali pacjenci, chocia� cierpi�cy, pozostaj� jednak w pe�ni aktywni i nie potrzebuj� �adnej opieki poza podawaniem lekarstw. Nasi niepe�nosprawni b�d� mogli bez �adnego uszczerbku znie�� przejawy entuzjazmu p�tonowych bobas�w, a my szkolimy ju� pierwsz� grup� piel�gniarek FROB, kt�re b�d� mog�y szkoli� opiekun�w�

Wspomnienie urodziwej piel�gniarki z oddzia�u dzieci�cego na tyle pobudzi�o hudlaria�ski sk�adnik umys�u Conwaya, �e musia� przerwa� na chwil�, aby si� uspokoi�. Jednak gdy chcia� wr�ci� do tematu, przypomnia� sobie nagle swoj� wiekow�, ale �waw� prababk�, niegdy� jedyn� jego przyjaci�k�, i nagle poczu�, jak obecny w jego g�owie Khone te� wraca do wspomnie�. Gogleskanina przepe�nia� �al z powodu wczesnej utraty fizycznego kontaktu z rodzicami. Conway wsp�czu� mu ca�ym sercem braku poznanych i odebranych mi�o�ci i ciep�a oraz l�ku przed przysz�o�ci�, kiedy potomka Khone�a spotka ten sam los. Co ciekawe, chocia� Gogleskanin odrzuca� niemal wszystko, co znajdywa� we wspomnieniach Conwaya i innych osobowo�ci, z miejsca zaakceptowa� wszystko, co wi�za�o si� ze stare�k� i drobn� pierwsz� przyjaci�k� Conwaya.

By�o to szczeg�lnie istotne, gdy� wsp�gra�o z podobn� akceptacj� okazywan� przez Gogleskanina starym Hudlarianom. Mi�dzy Khone�em a pozosta�ymi gatunkami zacz�� powstawa� most porozumienia, natomiast Conway poczu� nagle dziwn� wilgo� w okolicach oczu�

Murchison obj�a d�oni� jego przedrami�.

��Co si� dzieje?�� spyta�a z niepokojem.

��Conway?�� spyta� O�Mara.�� Jest pan jeszcze z nami?

��Przepraszam, my�li mi si� rozbieg�y � powiedzia� i odchrz�kn��. � Naprawd� czuj� si� dobrze.

��Rozumiem � mrukn�� psycholog.�� Ale o przyczynach tego rozbiegni�cia si� my�li porozmawiamy jeszcze innym razem. Prosz� kontynuowa�.

Podobnie jak u wi�kszo�ci inteligentnych gatunk�w, starsi Hudlarianie maj� szczeg�lnie dobry kontakt z dzie�mi, na czym w tym konkretnym przypadku obie strony mog� wiele skorzysta�. Tych pierwszych mo�na niekiedy nazwa� wr�cz du�ymi dzie�mi. Wracaj� pasjami do wspomnie� z najm�odszych lat i nie maj� nic szczeg�lnego do roboty. Dzieci znajd� w nich pe�nych zrozumienia towarzyszy zabaw, kt�rzy r�wnie� dobrze b�d� si� z nimi czuli, a w odr�nieniu od rodzic�w i pozosta�ych doros�ych, nie uciekn� po paru chwilach do innych obowi�zk�w zwi�zanych z prac� czy wymogami codzienno�ci. Je�li zaakceptuj� wi�c leczenie przez amputacje, stan� si� zapewne pierwszymi kandydatami do uko�czenia kurs�w piel�gniarskich. Nieco m�odsi i tym samym zdradzaj�cy nadal sporo cech doros�ych przydadz� si� jako nauczyciele starszych dzieci i m�odzie�y. Mog� te� nadzorowa� produkcj� w zautomatyzowanych zak�adach przemys�owych albo pe�ni� dy�ury w stacjach meteorologicznych czy te��

��Wystarczy!�� powiedzia� O�Mara, unosz�c d�o�. � Prosz� zostawi� te� troch� pracy dla mnie. Nie chcia�bym si� poczu� ca�kiem niepotrzebny. Niemniej rozumiem ju�, co si� dzia�o z panem przed chwil�. Wiem z akt, jak wygl�da�o pa�skie dzieci�stwo, wi�c �ywa reakcja na starszych Hudlarian wcale mnie nie dziwi. A�wracaj�c do zasadniczego pytania: nie odpowiem panu na poczekaniu, ale zaraz si�gn� do moich materia��w na temat Hudlara i zajm� si� spraw�. Da� mi pan zbyt wiele do my�lenia, abym m�g� ponownie zasn��.

��Przepraszam��� zacz�� Conway, ale twarz naczelnego psychologa znikn�a ju� z ekranu.�� Przepraszam, �e to tyle trwa�o � zwr�ci� si� wi�c do Thornnastora.�� Ale teraz wreszcie b�dziemy mogli spokojnie porozmawia� o�Obro�cy�

Urwa�, gdy� na ich stoliku zacz�o migota� niebieskie �wiat�o. Oznacza�o, �e zajmuj� go o wiele d�u�ej, ni� potrzeba na zjedzenie posi�ku, zatem powinni jak najpr�dzej wsta� i zrobi� miejsce nast�pnym, licznie czekaj�cym konsumentom.

��Idziemy do ciebie czy do mnie?�� spyta� Thornnastor.

Pierwszy kontakt z�Obro�cami Nie Narodzonych nast�pi�, kiedy Rhabwar odpowiedzia� na sygna� alarmowy ze statku przewo��cego dw�ch przedstawicieli tego gatunku. Wyrwali si� z przeznaczonych dla nich cel i zabili ca�� za�og�, przy czym jeden z nich zgin��.

Wkr�tce potem ocala�y Obro�ca urodzi� potomka i te� zmar�. Potomek �w zmieni� si� z biegiem czasu w doros�ego osobnika i teraz przysz�a kolej na niego. Patologia przebada�a dok�adnie rodzica i zaproponowa�a taki spos�b przeprowadzenia porodu, aby nowa istota mog�a si� pojawi� na �wiecie bez ca�kowitego zaniku wy�szych funkcji psychicznych.

��Podstawowym celem planowanej operacji jest uratowanie �wiadomo�ci Nie Narodzonego � powt�rzy� Conway, rozgl�daj�c si� po galerii. W�dole Obro�ca prowadzi� nieustann� wojn� z systemem podtrzymywania �ycia i dwoma Hudlarianami.�� Mamy do czynienia z problemami natury technicznej, chirurgicznej i endokrynologicznej. W�ostatnich dw�ch dniach przedyskutowa�em jeszcze spraw� z�Diagnostykiem Thornnastorem i przedstawi� teraz pokr�tce na u�ytek wszystkich, kt�rzy b�d� nam towarzyszy� w operacji i p�niejszej opiece nad pacjentem, co dok�adnie wiemy o tym przypadku. Doros�y Obro�ca jest pozbawiony inteligencji, fizjologicznie nale�y do klasy FSOJ. jak sami widzicie, to wielka i bardzo silna istota os�oni�ta ci�kim, poznaczonym rowkami pancerzem, spod kt�rego wystaj� cztery grube ko�czyny, mocny z�bkowany ogon oraz g�owa. Ko�czyny zwie�czone s� ostrymi kostnymi szpikulcami. G�owa wyposa�ona jest w cofni�te i dobrze przez to chronione oczy, g�rne i dolne wyrostki kostne oraz z�by, kt�rym oprze� si� mog� tylko najtwardsze metale.�� Odwr��cie go, prosz�! � powiedzia� do Hudlarian zajmuj�cych si� pacjentem za pomoc� stalowych pr�t�w.�� I�mocniej! Nie zrobicie mu krzywdy. Wr�cz odwrotnie, pomo�ecie mu doj�� do optymalnej kondycji wskazanej przed porodem � doda� i spojrza� z powrotem na obserwator�w.�� Cztery grube i kr�tkie nogi te� maj� kostne wyrostki, kt�re mog� pos�u�y� jako bro�. Dolna cz�� cia�a nie jest chroniona pancerzem, ale te� rzadko nara�ona bywa na ataki, wi�c pokrywaj�ca j� gruba sk�ra ca�kowicie w tym przypadku wystarcza. Jak widzicie, po�rodku podbrzusza znajduje si� pod�u�na szczelina b�d�ca uj�ciem kana�u rodnego. Obecnie jest on zamkni�ty, otworzy si� dopiero na kilka minut przed rozwi�zaniem. Na razie cofnijmy si� jednak do ewolucyjnej historii tej istoty i jej �rodowiska�

Obro�cy zrodzili si� na planecie p�ytkich, paruj�cych m�rz i podmok�ych d�ungli, gdzie trudno o wyra�ny podzia� mi�dzy �yciem ro�linnym a zwierz�cym, gdy� mobilno�� i agresja s� tam cechami w�a�ciwymi najrozmaitszym organizmom. Aby przetrwa�, trzeba nieustannie walczy�, a dominuj�ca forma �ycia zawdzi�cza�a sw� pozycj� szczeg�lnie wysokiemu poziomowi agresji po��czonemu ze specyficznym sposobem rozrodu.

Na wczesnym etapie ewolucji dziko�� �rodowiska zmusi�a Obro�c�w do wykszta�cenia postaci chroni�cej jak najlepiej �ywotne organy. M�zg, serce, p�uca i macica ukryte s� w g��bi bardzo silnie umi�nionego i okrytego pancerzem cia�a, przy czym wszystkie �ci�ni�te zosta�y na stosunkowo ma�ej przestrzeni. Podczas ci��y dochodzi przez to znacznego przemieszczenia organ�w, jako �e potomek rodzi si� w postaci niemal doros�ej. Rzadko zdarza si�, aby jeden osobnik przetrwa� wi�cej ni� trzy porody, gdy� w starszym wieku nie ma ju� zwykle do�� si�y, �eby obroni� si� przed atakiem g�odnego dziecka.

Jednak podstawowym czynnikiem, dzi�ki kt�remu Obro�cy Nie Narodzonych zdobyli dominuj�c� pozycj�, by� fakt, �e ich dzieci zyskiwa�y wiedz� na temat metod przetrwania jeszcze przed narodzinami.

Proces ten zaczyna� si� od prostego przekazania instynkt�w, czyli na poziomie genetycznym, jednak blisko�� m�zg�w rodzica i p�odu wywo�ywa�a te� efekt analogiczny do indukcji. Elektrochemiczna aktywno�� jednego m�zgu by�a przenoszona na drugi.

P��d stawa� si� kr�tkodystansowym telepat� odbieraj�cym te same bod�ce wzrokowe, czuciowe i wszystkie inne co rodzic.

Zanim jeszcze dochodzi�o do porodu, w p�odzie pojawia� si� zarodek kolejnego pokolenia, kt�ry te� zaczyna� zyskiwa� �wiadomo�� i zbiera� wiedz� o��wiecie otaczaj�cym samozap�adniaj�cego si� prarodzica. Stopniowo zdolno�ci telepatyczne wzmocni�y si� do tego stopnia, �e mo�liwy sta� si� kontakt tak�e mi�dzy p�odami r�nych, ale niezbyt oddalonych od siebie Obro�c�w.

Dla zmniejszenia ryzyka uszkodzenia organ�w wewn�trznych p��d by� w macicy parali�owany, co jednak nie upo�ledza�o p�niejszej sprawno�ci mi�ni.

Niemniej poprzedzaj�cy narodziny proces ust�powania parali�u, a mo�e i sam por�d, powodowa�y ca�kowit� utrat� cech istoty inteligentnej oraz zdolno�ci telepatycznych. �aden Obro�ca nie przetrwa�by d�ugo w skrajnie wrogim �rodowisku, gdyby jego instynktowne reakcje obronne by�y zaburzane procesem my�lenia.

��Nie maj�c nic do roboty poza odbieraniem informacji o zewn�trznym �wiecie, wymian� my�li z pozosta�ymi Nie Narodzonymi oraz badaniem innych, podatnych na kontakt telepatyczny form �ycia, p�ody rozwin�y w ko�cu bardzo wysoki poziom inteligencji. Nie mog�y jednak niczego budowa�, anga�owa� si� w jak�kolwiek aktywno�� fizyczn�, dokumentowa� swoich my�li. Nie mia�y nawet jak wp�ywa� na zachowania swoich rodzic�w, kt�rzy musieli nieustannie walczy�, zabija� i po�era� zdobycz, aby utrzyma� przy �yciu swoje nie znaj�ce snu cia�a z�Nie Narodzonym w��rodku.

Zapad�a chwila ciszy przerywanej jedynie st�umionymi odg�osami pracy systemu podtrzymywania �ycia oraz raz�w wymierzanych pracowicie przez Hudlarian dbaj�cych o dobre samopoczucie pacjenta.

��Pyta�em ju� o to wcze�niej, ale odpowied� by�a trudna do przyj�cia � odezwa� si� porucznik kieruj�cy zespo�em technicznym.�� Czy naprawd� musimy nieustannie bi� pacjenta? Nawet w czasie porodu?

Tak, poruczniku. I�przed, i w trakcie, i po � odpar� Conway.�� Jedynym sygna�em uprzedzaj�cym o zbli�aniu si� porodu b�dzie wzrost aktywno�ci pacjenta. Wyst�pi jakie� p� godziny przed rozwi�zaniem. Na jego planecie s�u�y to oczyszczeniu najbli�szej okolicy z drapie�nik�w, tak aby potomek mia� jak najwi�ksze szans� przetrwania. Niemniej przyjdzie on na �wiat, walcz�c, i b�dzie potrzebowa� takiej samej stymulacji jak rodzic, tyle �e na mniejsz� skal�, gdy� sam b�dzie mniejszy.

Kilka istot na galerii wyda�o odg�osy niedowierzania. Thornnastor uzna�, �e pora poprze� Conwaya w�asnym niebagatelnym autorytetem.

��Musicie uzna� za pewnik, �e przemoc jest naturalnym �ywio�em tego stworzenia � powiedzia� z naciskiem.�� FSOJ musi by� nieustannie pod wp�ywem silnego stresu, w przeciwnym razie jego z�o�ony system wydzielania wewn�trznego przestaje odpowiednio funkcjonowa�. Organizm Obro�cy wymaga nieprzerwanego dop�ywu zwi�zku b�d�cego odpowiednikiem kelgia�skiego thullis czy ziemskiej adrenaliny. Je�li z jakiego� powodu zabraknie permanentnej gro�by zranienia albo �mierci, ustanie wydzielania tego zwi�zku prowadzi najpierw do ospa�o�ci, a potem utraty przytomno�ci. Je�li stan ten si� przed�u�a, u obu istot nast�puj� nieodwracalne uszkodzenia systemu endokrynologicznego, kt�re po jakim� czasie powoduj� ich �mier�.

Tym razem na galerii zapad�a pe�na skupienia cisza.

��Teraz zabierzemy was tak blisko pacjenta, jak to tylko b�dzie bezpieczne � powiedzia� Conway, wskazuj�c sal� w dole.�� Obejrzycie szczeg�owo system podtrzymywania �ycia i jego drug�, mniejsz� wersj�, kt�r� przygotowali�my dla potomka. Oba przypominaj� do z�udzenia narz�dzia tortur stosowane niegdy� w ciemnych wiekach historii Ziemi. Nowi cz�onkowie zespo�u b�d� mogli zaznajomi� si� z ich budow� i dowiedz� si�, jakie czekaj� ich obowi�zki. Pytajcie, o co tylko chcecie. Zale�y nam, aby�cie jak najlepiej zrozumieli, na czym polega� b�dzie wasza praca. W��adnym razie jednak nie pr�bujcie traktowa� pacjenta �agodnie i ze zrozumieniem. W�niczym mu to nie pomo�e.

Rozleg�y si� szelesty, skrobanie i postukiwanie rozmaitych rodzaj�w ko�czyn, gdy zgromadzeni skierowali si� do wyj�cia z galerii. Conway uni�s� r�k�.

��Raz jeszcze przypomn� � powiedzia� g�o�no i wyra�nie.�� Celem operacji nie jest u�atwienie porodu. Nie ma takiej potrzeby. Chcemy natomiast zadba�, aby nowy Obro�ca zachowa� te same mo�liwo�ci umys�u, kt�re ma obecny Nie Narodzony. �eby nie straci� ani inteligencji, ani zdolno�ci telepatycznych.

Thornnastor wyda� odg�os b�d�cy odpowiednikiem ziemskiego westchnienia. Conway wiedzia�, co ma na my�li. Te� by� pe�en obaw i podchodzi� do sprawy raczej pesymistycznie. Mimo dw�ch dni wyt�onych konsultacji nie zdo�ali jeszcze dopracowa� wszystkich szczeg��w. Jednak udaj�c ca�kiem pewnego siebie, zaprezentowa� zespo�owi i ram� maszynerii, i klatk� na zawieszeniu kardanowym, potem za� zabra� wszystkich obok, do pomieszczenia dla potomka.

Technicy nazwali je Mordowni�. Z�g�r� po�ow� powierzchni zajmowa�a pusta cylindryczna konstrukcja o szeroko�ci pozwalaj�cej na swobodne przej�cie m�odocianego FSOJ. Skr�ca�a si� i zawija�a tak, aby by�o w niej jak najwi�cej przestrzeni. Wej�cie zagrodzono ci�kimi litymi drzwiami, osadzonymi w bocznej �cianie konstrukcji, kt�r� wykonano z drobnej, ale mocnej metalowej kratownicy. Pod�oga odtwarza�a nier�wno�ci i przeszkody napotykane na rodzimej planecie Obro�c�w. By� nawet mechaniczny odpowiednik rosn�cych tam ruchomych drapie�nych korzeni. Wko�o rozstawiono monitory pokazuj�ce nieustannie tr�jwymiarowe obrazy ro�lin i zwierz�t, kt�re istota normalnie widzia�aby w swoim �rodowisku.

Kratownica nie tylko pozwala�a lokatorowi widzie� te ekrany, ale umo�liwia�a r�wnie� personelowi stosowanie systemu podtrzymywania �ycia, kt�rego budz�cy groz� mechanizm, zaprojektowany, aby uderza�, rwa� i k�u�, sta� mi�dzy ekranami.

Zrobiono, co tylko si� da�o, aby m�odociany przybysz czu� si� jak u siebie.

��Jak ju� wiecie, Nie Narodzony �wiadom jest wszystkich wydarze�, kt�re zachodz� wok� niego � powiedzia� Conway.�� Zawdzi�cza to swojej telepatycznej wi�zi z rodzicem. My nie jeste�my telepatami, mo�emy wi�c nie odebra� jego my�li, i to nawet w czasie szczeg�lnego napi�cia, kt�re poprzedza por�d. Perspektywa bliskiego wymazania �wiadomo�ci powoduje wtedy silny stres i znaczne wzmocnienie sygna�u. W�Federacji jest kilka ras telepatycznych � doda�, wracaj�c pami�ci� do swojego jedynego kontaktu my�lowego z�Nie Narodzonym.�� Zwykle chodzi o mechanizmy wytworzone ewolucyjnie, przez co narz�dy odbiorcze i nadawcze s� niejako w naturalny spos�b nastrojone. Z�tego powodu kontakty telepatyczne mi�dzy przedstawicielami r�nych gatunk�w telepatycznych nie zawsze s� mo�liwe. Gdy za� dochodzi do kontaktu z przedstawicielem rasy, kt�ra nie wykorzystuje telepatii, zwykle oznacza to, �e mamy do czynienia ze zdolno�ciami, kt�re albo pozostaj� w stanie u�pienia, albo uleg�y atrofii. Podobne do�wiadczenie mo�e by� trudne do zniesienia, ale nie powoduje �adnych trwa�ych zmian w m�zgu ani nie zostawia istotnych �lad�w w psychice.

Pu�ci� nagranie zrobione podczas tamtego pierwszego porodu, kt�ry przebieg� w bardzo gwa�townych okoliczno�ciach. Doskonale pami�ta� odczucia, kt�re targa�y nim wtedy, w trakcie trwaj�cego kilka minut kontaktu.

Patrz�c na ekran, zacisn�� odruchowo pi�ci, a stoj�ca obok Murchison poblad�a wyra�nie. Raz jeszcze szalej�cy Obro�ca pr�bowa� sforsowa� przymkni�te drzwi �luzy, �eby si� do nich dobra�. Przez kilkucalow� szpar� widzieli dobrze, co si� dzieje, i wszystko nagrywali. Jednak sytuacja Murchison, rannego kapitana Rhabwara i�Conwaya by�a nie do pozazdroszczenia. Ostro zako�czone odn�a Obro�cy wydar�y ju� kilka metalowych p�yt przy w�azie i coraz bardziej os�abia�y konstrukcj� no�n�, �ciana za� nie by�a wcale taka gruba.

Jedyna nadzieja wi�za�a si� z tym, �e w przedsionku �luzy panowa� stan niewa�ko�ci i�Obro�ca cz�ciej odbija� si� od przeszk�d, ni� je niszczy�. Zwi�ksza�o to zreszt� jego w�ciek�o��, a przy tym utrudnia�o obserwacj� porodu, kt�ry ju� si� zacz��. Jednak w pewnej chwili cz�stotliwo�� atak�w zmala�a. By� to skutek os�abienia Obro�cy obra�eniami, kt�re zada�a mu przed �mierci� za�oga statku, dozna� towarzysz�cych niewa�ko�ci oraz wcze�niejszej awarii pok�adowego systemu podtrzymywania �ycia. No i zbli�aj�cego si� porodu, kt�ry poch�on�� wszystkie pozosta�e jeszcze si�y stworzenia. Gdy Obro�ca obr�ci� si� wreszcie tak, �e mogli co� zobaczy�, potomek by� ju� prawie na zewn�trz.

Nagranie nie potrafi�o przekaza� tego, co w tamtej chwili by�o dla Conwaya najwa�niejsze: ostatnich sekund telepatycznego kontaktu z opuszczaj�cym cia�o rodzica p�odem, kt�ry szykowa� si� ju� do mimowolnej przemiany w dzik� i ca�kiem bezrozumn� besti�. Jednak tkwi�o to w jego pami�ci wystarczaj�co mocno, aby na moment co� �cisn�o go w gardle.

Thornnastor musia� wyczu� stan Conwaya, bo si�gn��, zatrzyma� projektor i wskazuj�c na nieruchomy obraz, podj�� wyk�ad:

��Widzicie tutaj, �e na zewn�trz pojawi�y si� ju� g�owa i wi�kszo�� tu�owia, ale ko�czyny pozostaj� wci�� bezw�adne. Substancja, kt�ra znosi parali� i r�wnocze�nie upo�ledza funkcje psychiczne, zosta�a ju� wprawdzie uwolniona do organizmu potomka, ale nie zacz�a jeszcze dzia�a�. Do tego miejsca akt narodzin jest ca�kowicie zale�ny od odruch�w Obro�cy.

��Czy po porodzie nierozumny rodzic zostanie usuni�ty?�� spyta�a z typow� dla swojej rasy bezpo�rednio�ci� jedna z�Kelgianek.

Thornnastor zerkn�� jednym okiem na Conwaya, kt�ry jednak nadal by� my�lami bardzo daleko.

��Nie mamy takiego zamiaru � powiedzia� Traltha�czyk.�� Obro�ca sam by� kiedy� inteligentn� istot� i mo�e zrodzi� jeszcze co najmniej troje rozumnych potomk�w. Gdyby�my musieli podj�� decyzj�, czy ratowa� inteligentnego potomka kosztem �ycia rodzica, czy te� pozwoli� na por�d kolejnej bezrozumnej istoty, zdecyduje o tym odpowiedzialny za program chirurg. W�drugim przypadku nale�a�oby jednak pami�ta� � doda�, znowu spogl�daj�c przelotnie na Conwaya � �e ka�dy z�Obro�c�w, zar�wno m�ody, jak i stary, wytworz� z czasem telepatyczne p�ody, co ponownie da szans�, a nawet dwie na rozwi�zanie problemu. B�dzie to jednak r�wnie� oznacza� wystawienie ich podczas ci��y na dzia�anie sztucznego �rodowiska, kt�re d�ugofalowo mo�e nie mie� korzystnego wp�ywu na p�ody i spowodowa�, �e kolejny chirurg znowu stanie przed konieczno�ci� podj�cia trudnej decyzji.

Murchison te� patrzy�a na Conwaya, i to z wyra�nym niepokojem. Ostatnie kilka zda� nie by�o ju� odpowiedzi� na pytanie piel�gniarki, ale raczej ostrze�eniem. Thornnastor przypomina� Ziemianinowi, �e nie sko�czy� si� jeszcze jego czas pr�by i��e szef patologii nie ponosi mimo starsze�stwa pe�nej odpowiedzialno�ci za t� spraw�. Jednak Conway nadal niezbyt m�g� cokolwiek powiedzie�.

��Jak widzicie, ko�czyny Nie Narodzonego zaczynaj� si� porusza�. Na razie bardzo wolno � podj�� Thornnastor.�� A�teraz sam ju� wydobywa si� z kana�u rodnego.

Wtedy w�a�nie telepatyczny sygna� straci� nagle na wyrazisto�ci. Conway odebra� wra�enia b�lu, zagubienia i l�ku, kt�re dodatkowo utrudni�y komunikacj�, lecz ten ostatni przekaz by� bardzo prosty.

��Narodziny oznaczaj� dla mnie �mier�, przyjaciele. M�j umys� umiera, zdolno�ci telepatyczne zanikaj�. Staj� si� Obro�c� z w�asnym Nie Narodzonym w��onie. Ten b�dzie r�s�, zacznie my�le� i nawi��e z wami kontakt. Prosz�, dbajcie o niego � us�ysza� w my�lach.

Problem z kontaktem telepatycznym polega� na tym, �e brakowa�o mu wieloznaczno�ci przekaz�w werbalnych, nie pozwala� te� na dyplomatyczne si�ganie po k�amstwa. Telepatycznie z�o�ona obietnica wi�za�a przez to bardziej ni� jakakolwiek inna. Nie m�g�by si� z niej wycofa� bez wielkiej szkody dla szacunku wobec siebie.

Teraz ten Nie Narodzony, z kt�rym zdarzy�o mu si� telepatycznie porozumie�, by� jego pacjentem, Obro�c� z w�asnym potomkiem, kt�rym przyrzek� si� opiekowa�. Mia� do dyspozycji ca�e zasoby Szpitala, ale nadal nie wiedzia�, jak post�pi�. A�dok�adniej, kt�r� z mo�liwo�ci wybra�. �adna nie rokowa�a, jak si� zdawa�o, pe�nego sukcesu.

��Nie wiemy nawet, czy p��d rozwin�� si� normalnie w szpitalnych warunkach � powiedzia� nagle troch� do siebie, troch� do wszystkich.�� Mogli�my nie odtworzy� �rodowiska z nale�yt� staranno�ci�. Nie Narodzony mo�e si� okaza� pozbawiony inteligencji czy telepatii. Nie mo�emy tego w��aden spos�b sprawdzi�

Urwa�, gdy� z g�ry dolecia�a go seria melodyjnych treli, a autotranslator przem�wi�:

��Sk�onny jestem s�dzi�, �e jednak si� mylisz, przyjacielu Conway.

��Prilicla!�� zawo�a�a ca�kiem niepotrzebnie Murchison.�� Wr�ci�e�!

��Ca�y i zdrowy?�� spyta� Conway pewien, �e badanie rannych po takiej katastrofie musia�o by� dla ma�ego empaty traumatycznym prze�yciem.

��Wszystko w porz�dku, przyjacielu Conway � odpar� Prilicla, uginaj�c rytmicznie nogi, co oznacza�o, �e cieszy si� z tak serdecznej aury emocjonalnej, kt�ra towarzyszy jego powrotowi.�� By�em ostro�ny i utrzymywa�em maksymaln� dopuszczaln� odleg�o��. Tak samo jak wobec twojego pacjenta w s�siednim pomieszczeniu. Emocje Obro�cy s� dla mnie bardzo niemi�e, ale Nie Narodzony budzi sympati�. Wyczuwam u niego z�o�one procesy my�lowe. Niestety, jestem raczej empat� ni� telepat�, ale i tak odbieram frustracj�, kt�ra spowodowana jest zapewne niemo�no�ci� porozumienia si� z otoczeniem. Towarzyszy jej coraz silniejszy strach.

��Strach?�� spyta� Conway.�� Je�li nawet pr�bowa� si� z nami komunikowa�, niczego nie odczuli�my. Nawet s�abego echa.

Prilicla opad� spod sufitu, zrobi� zgrabn� p�tl� i przysiad� na szczycie pobliskiej szafy z narz�dziami, tak by obecni DBLF i�DBDG mogli widzie� go bez nadwer�ania kark�w.

��Nie jestem ca�kiem pewien, przyjacielu Conway, gdy� same stany emocjonalne s� w takich sytuacjach mniej wiarygodne ni� sp�jne my�li, ale wydaje mi si�, �e problem wi��e si� ze zbyt wieloma obecnymi tu umys�ami. Podczas pierwszego kontaktu przy bestii i jej dziecku obecne by�y tylko trzy osoby: Murchison, Fletcher i ty. Reszta za�ogi przebywa�a na pok�adzie Rhabwara, o wiele za daleko na telepatyczny kontakt. Obecno�� tylu os�b zdaje si� powodowa� zagubienie i strach Nie Narodzonego, szczeg�lnie �e dwie z nich maj� w g�owach ca�e mn�stwo osobowo�ci � doda�, spogl�daj�c na Conwaya i�Thornnastora.

��Jasne, masz racj� � mrukn�� Conway po chwili zastanowienia.�� Mia�em nadziej� na telepatyczny kontakt z�Nie Narodzonym przed i w trakcie narodzin. Podpowiedzi gotowego do wsp�pracy pacjenta by�yby dla nas nieocenionym u�atwieniem. Jednak sam widzisz, ilu lekarzy i technik�w liczy zesp�. To kilkadziesi�t os�b. Nie mog� ich wszystkich odes�a�.

Prilicla znowu zadr�a�, tym razem zmartwiony, �e zasia� tyle niepokoju w duszy Conwaya, chocia� chcia� tylko uspokoi� go, �e Nie Narodzony ma si� dobrze. Podj�� wi�c jeszcze jedn� pr�b� poprawienia nastroju przyjaciela.

��Jak tylko wr�ci�em, zajrza�em na oddzia� hudlaria�ski i musz� powiedzie�, �e doskonale si� sprawili�cie. W�r�d przys�anych przeze mnie przypadk�w by�y te� prawie beznadziejne, �e o ci�kich nie wspomn�, a jednak stracili�cie tylko jednego pacjenta. Naprawd� wspania�e osi�gni�cie, nawet je�li O�Mara twierdzi, �e podrzuci�e� mu kolejne gotowane warzywo.

��Chyba gor�cego ziemniaka � powiedzia�a ze �miechem Murchison.

��O�Mara tak m�wi?�� zdumia� si� Conway.

��Naczelny psycholog rozmawia� z jednym z twoich pacjent�w zaraz po odwiedzinach na oddziale geriatrycznym � odpar� Prilicla.�� Przyjaciel O�Mara wiedzia�, �e nast�pnie przyjd� tutaj, i prosi�, abym powt�rzy� ci, �e odebrano sygna� z�Goglesk. Tw�j przyjaciel Khone chce jak najszybciej przylecie� do Szpitala�

Khone jest ranny albo chory?�� przerwa� mu Conway, osobowo�� Gogleskanina za� wzi�a w jego g�owie g�r� nad wszystkimi innymi. Dzi�ki Khone�owi wiedzia�, jak wiele chor�b i wypadk�w czyha na P0-KT�w, kt�rzy w dodatku niezbyt mogli pom�c sobie nawzajem w razie nieszcz�cia. Cokolwiek zdarzy�o si� Khone�owi, musia�o by� z nim bardzo �le, skoro chcia� przyby� do Szpitala, miejsca wzi�tego �ywcem z jego najkoszmarniejszych sn�w.

��Nie, przyjacielu Conway � rzek� ponownie dr��cy Prilicla.�� Khone ma si� dobrze, ale chce, by� to ty po niego przylecia� i zabra� go do Szpitala. Obawia si�, �e ktokolwiek inny m�g�by zniech�ci� go do wyjazdu. O�Mara twierdzi, �e wida� �ci�gasz ostatnio same trudne ci��e.

��I�on naprawd� sam chce tu przylecie�? Nie mo�e by� � wyrwa�o si� Conwayowi. Wiedzia�, �e Khone jest doros�y i zdolny do wydania na �wiat potomstwa, ale w pozyskanych wspomnieniach nie by�o wzmianek na temat kontakt�w p�ciowych. Wida� zdarzy�o si� to ju� po wyje�dzie Conwaya. Zacz�� oblicza� czas ci��y FOKT�w.

��Te� tak zareagowa�em, przyjacielu Conway � powiedzia� Prilicla.�� Jednak przyjaciel O�Mara zasugerowa�, i� widocznie podczas waszego kontaktu Khone ucz�owieczy� si� w podobnym stopniu, w jakim ty sta�e� si� Gogleskaninem. To by�o drugie gotowane warzywo. Pierwsze dotyczy�o Hudlarian. Przebicie si� przez my�li o psychotycznych problemach FOKT�w nie by�o �atwe, niemniej hudlaria�ska geriatria na tyle poch�on�a przyjaciela O�Mar�, �e chocia� m�wi� o tym z irytacj�, a czasem nawet ze z�o�ci�, jego odczucia nie sz�y w parze z przekazem werbalnym. Wyczuwa�em pobudzenie i oczekiwanie, jakby co� mia�o si� niebawem zmieni�

Urwa� i ko�czyny mu si� zatrz�s�y. Stoj�cy obok szafy Thornnastor podnosi� w przypadkowej ca�kiem kolejno�ci swoje s�oniowe nogi. Murchison nie musia�a by� empatk�, by pozna�, �e ma przed sob� mocno zniecierpliwionego Traltha�czyka.

��To bardzo ciekawe, Prilicla � powiedzia�a.�� Jednak w odr�nieniu od Khone�a, stan naszego pacjenta obok jest do�� powa�ny i pilnie wymaga dzia�ania.

Mimo og�lnej atmosfery wyczekiwania Obro�ca nie spieszy� si� szczeg�lnie z porodem. Conwayowi ul�y�o w duchu. Mia� dzi�ki temu wi�cej czasu na poszukiwanie innych sposob�w post�powania, chocia� z drugiej strony wyd�u�a� si� te� okres nerwowej niepewno�ci.

Flegmatyczny zwykle Thornnastor trwa� z trojgiem oczu skierowanych na pacjenta i jednym wbitym w monitor skanera. Przest�puj�c z nogi na nog�, obserwowa� macic� Obro�cy, w kt�rej wszak�e nie dzia�o si� nic specjalnego. Murchison dzieli�a uwag� pomi�dzy ekran a�Kelgiank� odpowiedzialn� za pilnowanie uwi�zi przytrzymuj�cej Obro�c�. Prilicla usadzi� si� na suficie w przeciwleg�ym k�cie, wystarczaj�co daleko, by aura Obro�cy nie sprawia�a mu przykro�ci. Z�zespo�em porozumiewa� si� za pomoc� komunikatora.

M�wi�, �e zosta� tu tylko z klinicznej ciekawo�ci, tak naprawd� jednak chcia� zapewne pom�c coraz bardziej spi�temu Conwayowi.

��Je�li chodzi o inne procedury, o kt�rych wspomnia�e�, ta pierwsza wydaje si� nieco ciekawsza � odezwa� si� nagle Thornnastor.�� Jednak wcze�niejsze otwarcie kana�u rodnego i wyci�gni�cie Nie Narodzonego z r�wnoczesnym zaci�ni�ciem p�powiny� Ryzykowna sprawa, Conway. Mo�esz trafi� na w pe�ni przytomnego i aktywnego ma�ego Obro�c�, gotowego z�bami utorowa� sobie drog� na zewn�trz. A�mo�e chcesz jednak po�wi�ci� rodzica?

Conway wspomnia� znowu telepatyczny kontakt z�Nie Narodzonym, kt�ry zosta� Obro�c�. Tym Obro�c�. Wiedzia�, �e to nielogiczne, ale nie chcia� unicestwia� istoty, kt�r� zdo�a� kiedy� tak blisko pozna�, chocia� z ca�kiem niezale�nych od niej powod�w nie by�a ju� rozumna.

��Nie � odpar� zdecydowanie.

��Pozosta�e mo�liwo�ci s� jeszcze gorsze.

��Mia�em nadziej�, �e to us�ysz�.

��Rozumiem � mrukn�� Thornnastor.�� Ale ta pierwsza propozycja te� nie budzi mojego entuzjazmu. To radykalna metoda, kt�rej nie stosowano nigdy wobec istot maj�cych pancerz. Szczeg�lnie przy w pe�ni sprawnym ruchowo i przytomnym pacjencie�

��Pacjent b�dzie przytomny, ale unieruchomiony � przerwa� mu Conway.

��Mam wra�enie, Conway, �e w twojej g�owie panuje jakie� dziwne zamieszanie. By� mo�e zwi�zane jest z wieloma zapisami, kt�re obecnie w niej przechowujesz. Pozw�l, �e przypomn� ci, i� nie da si� unieruchomi� pacjenta nawet na kr�tko, tak mechanicznie, jak i narkoz�, bez spowodowania nieodwracalnych zmian, kt�re doprowadz� go szybko do utraty przytomno�ci i��mierci. FSOJ nieustannie musi si� rusza�, nieustannie musi by� atakowany, aby jego system wydzielania wewn�trznego� Ale przecie� doskonale o tym wiesz! Dobrze si� czujesz? Mo�e cierpisz chwilowo na nadmiar stresu? Chcesz, �ebym przej�� na razie kierowanie operacj�?

Murchison rozmawia�a przez komunikator i nie s�ysza�a wcze�niejszych s��w Thonnastora, spojrza�a wi�c na Conwaya zdumiona tym, co si� tu dzieje i o czym w�a�ciwie jej szef m�wi.

��Prilicla dzwoni � oznajmi�a w ko�cu.�� Nie chce przeszkadza� wam w bardzo wa�nej by� mo�e dyskusji, ale melduje o post�puj�cych zmianach emanacji emocjonalnej Obro�cy i�Nie Narodzonego. Wszystko wskazuje na to, �e rodzic szykuje si� do znacznego wysi�ku, przez co i poziom aktywno�ci umys�owej potomka wzrasta. Prilicla chce wiedzie�, czy odebrali�cie jakie� �lady kontaktu telepatycznego. M�wi, �e Nie Narodzony pr�buje ze wszystkich si� go nawi�za�.

Conway pokr�ci� g�ow� i zwr�ci� si� znowu do Thonnastora:

��Z�ca�ym szacunkiem, ta informacja by�a w moim oryginalnym raporcie, a i pami�� mi dopisuje. Dzi�kuj� za propozycj� zast�pienia mnie i nadal ch�tnie przyjm� ka�d� rad� i pomoc, ale musz� zaznaczy�, �e psychicznie jestem jak najbardziej zr�wnowa�ony, a og�lny stan ducha nie r�ni si� od tego, kt�ry zwykle towarzyszy moim dzia�aniom.

��Propozycja unieruchomienia pacjenta sugeruje co� ca�kiem innego � powiedzia� po chwili Thornnastor.�� Ciesz� si�, �e nic ci nie jest, ale nie jestem przekonany do tej koncepcji zabiegu.

��Te� nie jestem ca�kiem pewien, czy mam racj�. Ale podj��em decyzj�, opieraj�c si� na za�o�eniu, �e zwiedzeni wygl�dem maszynerii, zbyt wielk� wag� zacz�li�my przywi�zywa� do ruchliwo�ci FSOJ.�� K�tem oka dostrzeg� trz�s�cego si� Prilicl�. Si�gn�� po komunikator.�� Wyjd�, ma�y przyjacielu. Pozosta� w kontakcie, ale wyjd� na korytarz. Tutaj za chwil� mo�e si� rozp�ta� burza, wi�c nie zwlekaj.

��W�a�nie mia�em to zrobi�, przyjacielu Conway.

Ale musz� wspomnie�, �e twoje emocje wydaj� si� do�� niepokoj�ce. Odnajduj� w nich determinacj�, niepok�j i stres zwi�zany z faktem, �e zmuszasz si� do czego�, czego normalnie by� nie zrobi�. Przepraszam, �e publicznie wspominam o prywatnych sprawach, ale obawiam si� o ciebie. Teraz ju� wychodz�. Powodzenia, przyjacielu Conway.

Zanim ktokolwiek zd��y� mu odpowiedzie�, jedna z�Kelgianek zameldowa�a, �e u pacjenta pojawi�o si� rozwarcie kana�u rodnego.

��Spokojnie � odpar�, studiuj�c obraz ze skanera.�� Na razie jeszcze nic naprawd� si� nie dzieje. Prosz� u�o�y� pacjenta na lewym boku, praw� g�rn� cz�ci� grzbietu do lamp. Pole operacyjne wypadnie pi�tna�cie cali na prawo od �rodkowej linii pancerza. Prosz� nadal stymulowa� pacjenta, ale ju� nieco s�abiej, a� powiem, by przesta�. Na m�j sygna� technicy unieruchomi� ko�czyny. Pami�tajcie, aby w pe�ni rozci�gn�� je na boki i zakotwiczy� klamrami oraz wi�zkami odpychaj�cymi. My�l�, �e i przy nieruchomym pacjencie b�dzie to wystarczaj�co trudna operacja. Gdy ju� si� zacznie, chc�, aby obok byli tylko ci najbardziej niezb�dni, i oczekuj�, �e kiedy powiem, b�d� w stanie zapanowa� nad my�lami. Wszyscy rozumiej� instrukcje?

��Tak, doktorze � odpowiedzia�a Kelgianka, ale jej futro wzburzy�o si� z niezadowolenia. Kilka lekkich wstrz�s�w pod�ogi zdradzi�o, �e Thornnastor znowu przebiera niecierpliwie nogami.

Przepraszam za t� przerw� � powiedzia� do Traltha�czyka.�� M�wi�em w�a�nie, �e unieruchomienie pacjenta na czas operacji nie musi spowodowa� u niego trwa�ych szk�d. �eby zrozumie�, dlaczego tak s�dz�, musimy zastanowi� si�, co si� dzieje przed, w trakcie i po ka�dej wi�kszej operacji na wielu innych istotach, kt�re w odr�nieniu od FSOJ, same cz�sto zapadaj� w stan nie�wiadomo�ci zwany snem. W�takich wypadkach�

��Otrzymuj� �rodki uspokajaj�ce, aby zmniejszy� niepok�j przed operacj�, a potem narkoz� � wtr�ci� Thornnastor.�� Po operacji obserwuje si� ich stan, a� metabolizm i funkcje organizmu wr�c� do normy. Podstawowe sprawy, Conway.

��Wiem. I�mam nadziej�, �e tutaj te� mamy do czynienia z czym� r�wnie elementarnym.�� Zamilk� na chwil�, �eby uporz�dkowa� my�li.�� Chyba mo�na si� zgodzi�, �e normalny pacjent, nawet pod narkoz�, przeciwstawia si� interwencji chirurgicznej. Gdyby by� przytomny, got�w by�by zrobi� z lekarzami to, co Obro�ca pr�buje osi�gn�� ca�y czas, czyli zabi� ich wszystkich albo uciek� jak najdalej od napastnik�w. U�przeci�tnego pacjenta poddanego narkozie tak�e wyczuwa si� silny stres, wzrasta u niego poziom adrenaliny albo jej odpowiednika, podobnie jak cukru i tlenu, ro�nie ci�nienie krwi. M�wi�c wprost, organizm szykuje si� do walki albo ucieczki. Ten sam stan jest naszemu Obro�cy w�a�ciwy ca�y czas. Wci�� walczy i ucieka, bo nieustannie jest atakowany.

Thornnastor i�Murchison patrzyli na niego w napi�ciu, ale �adne si� nie odezwa�o.

��Poniewa� ca�y czas pokazujemy mu tr�jwymiarowe sceny z jego pe�nego przemocy �rodowiska, a na dodatek zaatakujemy go z si��, jakiej na pewno jeszcze nie do�wiadczy�, mam nadziej� oszuka� jego system dokrewny. Niech uwierzy, �e ci�gle walczy czy umyka. Jego ko�czyny b�d� skr�powane, ale cokolwiek by powiedzie�, zmaganie si� z wi�zami to te� rodzaj walki. Wysi�ek mi�ni na pewno por�wnywalny jest do ka�dych innych zmaga�. Cesarskie ci�cie przeprowadzone zostanie raczej przez pancerz ni� przez podbrzusze i bez znieczulenia. Oczekuj�, �e b�l i strach oka�� si� na tyle silne, �e zapomni o skr�powaniu przynajmniej na czas, jaki b�dzie potrzebny do przeprowadzenia operacji.

Murchison patrzy�a na niego z twarz� r�wnie blad� jak jej fartuch. Do Conwaya te� dopiero teraz dotar�o znaczenie tego, co powiedzia�, i zrobi�o mu si� wstyd, a nawet gorzej. Zrobi�o mu si� niedobrze. Pomys� by� sprzeczny ze wszystkim, czego nauczono go jako lekarza. Owszem, zna� stwierdzenie: �Czasem musisz by� okrutny, aby pom�c�, ale chyba nie chodzi�o wtedy a� o takie nasilenie okrucie�stwa.

��Ziemski sk�adnik mojego umys�u czuje odraz� do tak nies�ychanej propozycji � powiedzia� Thornnastor.

��Ten DBDG my�li tak samo � mrukn�� Conway i postuka� si� w pier�. � Jednak autor zapisu, kt�ry pan nosi, nigdy nie musia� radzi� sobie z�Obro�c�.

��Nikt dot�d tego nie robi� � stwierdzi� Thornnastor.

Murchison nie zd��y�a si� odezwa�, gdy� przeszkodzono im, i to z dw�ch stron r�wnocze�nie.

��Rozwarcie si� powi�ksza � oznajmi�a Kelgianka.�� Ma�a zmiana w u�o�eniu p�odu.

��Emocje obu zbli�aj� si� do maksimum � przekaza� przez komunikator Prilicla.�� Nie czekaj ju� d�ugo, przyjacielu Conway. I�nie zadr�czaj si�. Gdy chodzi o sprawy kliniczne, zwykle masz racj�.

Cinrussa�czyk zawsze to powtarza� i tym razem nie by�o inaczej. Conway pomy�la� ciep�o o empacie i podszed� do ramy operacyjnej. Thornnastor ruszy� za nim.

Najpierw sprawdzili podbrzusze, co nie by�o �atwe, bo musieli uchyla� si� przed drgaj�cymi spazmatycznie �apami Obro�cy oraz pr�tami Hudlarian, kt�rzy odtwarzali warunki ataku stada ma�ych drapie�nik�w z ostrymi z�bami. Spotykano takie stworzenia na rodzinnym �wiecie bestii. Odpowiedzialne za ruchy ko�czyn mi�nie pracowa�y bez wytchnienia, a rozwarcie kana�u rodnego wyd�u�a�o si� i poszerza�o.

��M�ody nie urodzi si� t�dy � powiedzia� Conway na u�ytek nagrania.�� Normalnie cesarskie ci�cie polega na wykonaniu d�ugiego ci�cia w cz�ci brzusznej, przez kt�re wyjmuje si� p��d. Obecnie istniej� po temu dwa przeciwwskazania. Po pierwsze, trzeba by przeci�� po drodze kilka mi�ni poruszaj�cych nogi, a poniewa� istota ta nie jest zdolna do ca�kowitego bezruchu, rana nigdy by si� nie zagoi�a, na czym cierpia�aby zdolno�� motoryczna osobnika. Po drugie, trzeba by przej�� tu� obok dw�ch gruczo��w, kt�re niemal na pewno zawieraj� zwi�zki odpowiedzialne za zniesienie prenatalnego parali�u oraz wygaszenie wy�szych funkcji psychicznych. Oba, jak wida� na ekranie skanera, po��czone s� z p�powin�, a naci�ni�te przekazuj� swoj� zawarto�� do cia�a p�odu. Dzieje si� to na dalszym etapie porodu. Przy tradycyjnym cesarskim ci�ciu istnieje wysokie ryzyko przedwczesnego uci�ni�cia obu gruczo��w, co zniweczy wszystkie starania podj�te z my�l� o przyj�ciu na �wiat pierwszego inteligentnego Obro�cy. B�dziemy musieli wi�c wybra� trudniejsze doj�cie i przeci�� pancerz na grzbiecie, potem za� przedosta� si� do macicy pod takim k�tem, aby nie naruszy� �adnego ze znajduj�cych si� poni�ej �ywotnych organ�w.

Podczas uk�adania Obro�cy do operacji ruchy p�odu by�y niewyczuwalne, teraz jednak skaner ukaza� powoln� w�dr�wk� w kierunku kana�u rodnego. Conway przeszed� na drug� stron� w miar� spokojnym krokiem, chocia� najch�tniej by pobieg�. Sprawdzi�, czy Thornnastor i�Murchison s� na swoich miejscach.

��Unieruchomi� pacjenta � rozkaza�.

Cztery ko�czyny zosta�y rozci�gni�te na ca�� d�ugo��. Wszystkie dr�a�y spazmatycznie, a�Conway stara� si� nie my�le�, jakie spustoszenie w�r�d personelu mog�aby uczyni� cho� jedna z nich, gdyby uda�o jej si� uwolni�. Ciekawe, czy on w�a�nie zosta�by pierwsz� ofiar��

��Jest po��dane, a w gruncie rzeczy niezb�dne, aby przed ko�cem operacji uda�o nam si� nawi�za� kontakt telepatyczny z�Nie Narodzonym � powiedzia� Conway przy wt�rze brz�czenia chirurgicznej pi�y.�� Podczas pierwszego przypadku takiej komunikacji obecni byli Ziemianie klasy DBDG: patolog Murchison, kapitan statku szpitalnego Fletcher oraz ja. Dzi� liczba i zr�nicowanie typ�w fizjologicznych, a tak�e i umys��w przebywaj�cych w tej sali utrudni zapewne kontakt albo odsiew kandydat�w, bo mo�e by� i tak, �e w�a�nie klasa DBDG jest szczeg�lnie predestynowana do telepatycznej ��czno�ci z�Nie Narodzonym. Dlatego te��

��Mam wyj��? � spyta� Thornnastor.

��Nie � odpar� zdecydowanie Conway.�� Potrzebuj� pa�skiej pomocy, zar�wno jako chirurga, jak i endokrynologa. Chocia� by� mo�e okaza�oby si� pomocne, gdyby spr�bowa� pan o�ywi� obecnie ziemski sk�adnik swojej osobowo�ci.

��Rozumiem � stwierdzi� Traltha�czyk. Kilkoma szybkimi ci�ciami usun�li spory tr�jk�tny fragment pancerza. Nast�pnie zatamowali krwawienia z kilku przebiegaj�cych pod spodem naczy�. Murchison nie uczestniczy�a bezpo�rednio w operacji, skoncentrowana na skanerze, aby ostrzec ich, gdyby dosz�o do gwa�townego przyspieszenia porodu. Przeci�li grub�, niemal przezroczyst� b�on� otaczaj�c� p�uca i odsun�li je na bok.

��Prilicla?�� odezwa� si� Conway.

��Pacjent odczuwa z�o��, strach i b�l. Wszystkie te wra�enia narastaj� w sta�ym tempie. Nie wydaje si�, aby zdawa� sobie spraw�, co naprawd� si� z nim dzieje, chyba my�li, �e jest atakowany i musi si� broni�. Nie zauwa�a te� w�asnego bezruchu, gdy� nie ma �ladu zaburze� wydzielania wewn�trznego. U�Nie Narodzonego wzrasta aktywno�� umys�owa. Towarzyszy jej coraz silniejsze napi�cie. Pr�buje si� z tob� skontaktowa�, przyjacielu Conway.

��I�nawzajem � mrukn�� Ziemianin. Wiedzia� jednak, �e za bardzo koncentruje si� akurat na operacji, aby by�a szansa na nawi�zanie ��czno�ci telepatycznej.

FSOJ nie mia� serca w zwyk�ym miejscu, czyli mi�dzy p�ucami, ale przebiega�o przez ten obszar kilka wi�kszych t�tnic, kt�re trzeba by�o odci�gn�� bez przecinania, podobnie jak cz�ci przewodu pokarmowego. Ostro�ne u�ywanie skalpela wr�cz si� narzuca�o, skoro ju� kilka minut po zako�czeniu operacji pacjent mia� si� znowu zacz�� porusza�. Odci�gaj�c t�tnice na boki i zak�adaj�c rozwieracze, Conway wiedzia�, �e kr��enie w cz�ci tych naczy� zostanie os�abione, a jedno przyci�ni�te z konieczno�ci p�uco zmniejszy�o wydajno�� do ledwie sze��dziesi�ciu procent.

��To tylko na kr�tko � powiedzia�, czuj�c, �e Thornnastor mia�by ochot� rzecz skomentowa�. � Poza tym pacjent jest na czystym tlenie, co powinno wyr�wna� niedob�r�

Urwa�, wyczuwszy pod palcami wsuni�tej g��boko d�oni d�ug�, p�ask� ko��, kt�rej nie powinno tam by�. Spojrza� na skaner i zrozumia�, �e to nie ko��, ale jeden z mi�ni brzucha. By� niewiarygodnie napi�ty. Mo�e wi�za�o si� to z pr�bami uwolnienia ko�czyn, a mo�e by�o odruchow� reakcj� na b�l, kt�ra zdarza�a si� wielu gatunkom.

Wszystkie jego osobowo�ci a� j�kn�y na my�l o podobnym cierpieniu. Conwayowi zadr�a�y r�ce.

��Przyjacielu, rozpraszasz mnie � rzek� Prilicla.�� Postaraj skupi� si� na tym, co robisz, a nie co czujesz.

��Nie zn�caj si� nade mn�, Prilicla!�� warkn�� i zaraz si� roze�mia�, zrozumiawszy, jak dziwnie zabrzmia�y jego s�owa w tych okoliczno�ciach. Wr�ci� do pracy i po kilku minutach ujrza� zarys pancerza Nie Narodzonego oraz jego g�rnych ko�czyn. Z�apa� jedn� z nich i poci�gn��.

��To stworzenie ma przyj�� na �wiat, wywalczaj�c sobie przej�cie � zahucza� Thornnastor.�� Nie s�dz�, aby mo�na by�o je �atwo uszkodzi�. Mocniej, Conway.

Poci�gn�� mocniej i�Nie Narodzony poruszy� si�, ale tylko kilka cali. M�ody FSOJ nie by� lekki, Conway za� ju� teraz poci� si� z wysi�ku. Wsun�� drug� d�o� pod sp�d i odszuka� kolejn� ko�czyn�. Zapar� si� kolanem o ram� i poci�gn�� obur�cz.

Skrzywi� si� na te dziwne, si�owe metody, kt�re przysz�o mu wprowadza� do chirurgii, lecz nawet teraz p��d nie chcia� wyj��.

��Otw�r jest za ma�y � wydysza�. � Poza tym chyba zassa� si� w kanale rodnym. Trzeba wsun�� sond� mi�dzy pancerz a rozwieracz, mo�e wtedy�

��Obro�ca zaczyna s�abn��, przyjacielu Conway � odezwa� si� Prilicla.

Informacja sama w sobie by�a na tyle alarmuj�ca, �e empata nie pr�bowa� nawet dopowiada�, by si� spieszyli.

Thornnastor wzi�� si� do dzie�a po swojemu. Zanim jeszcze Prilicla sko�czy� m�wi�, Traltha�czyk wsun�� w g��b nie sond�, ale smuk�e zako�czenie w�asnej ko�czyny. Rozleg� si� cichy syk i p��d przesta� przylega� tak �ci�le do dna macicy. Thornnastor uj�� tylne nogi Nie Narodzonego i zacz�� pomaga� Conwayowi.

W kilka sekund wyj�li m�odego, kt�ry jednak nadal po��czony by� z rodzicem p�powin�.

��Dobrze � powiedzia� Conway, k�ad�c dziecko na podsuni�tej przez Murchison tacy.�� To by�o �atwe. Teraz przyda�oby si� nieco wsp�pracy ze strony pacjenta.

��Nie Narodzony odczuwa coraz silniejsz� frustracj�. Obecnie graniczy ona z rozpacz�, przyjacielu Conway. Bez w�tpienia ca�y czas pr�buje si� z tob� skontaktowa�. Aura emocjonalna Obro�cy s�abnie i chyba zaczyna zdawa� sobie spraw� z w�asnego bezruchu.

��Je�li zmniejszymy �rednic� rany operacyjnej, kt�ra teraz nie musi ju� by� taka du�a, poprawi� si� kr��enie i wydajno�� p�uc � rzek� Conway do Thornnastora.�� Ile miejsca potrzebujemy?

Traltha�czyk chrz�kn�� co� niezrozumia�ego.

��Niewiele, szczeg�lnie �e to ja jestem endokrynologiem i teraz moja kolej. Odrostki DBDG nie nadaj� si� do tej pracy. Z�ca�ym szacunkiem, my�l�, �e powiniene� zaj�� si� m�odym.

��W�porz�dku.�� Doceni� takt Thornnastora, kt�ry nie zapomnia�, �e Conway jest odpowiedzialnym za operacj� Diagnostykiem. Nawet je�li by�a to tymczasowa ranga. Po dzisiejszym zachowaniu by� mo�e nawet bardzo tymczasowa.�� Wszystkich cz�onk�w zespo�u, kt�rzy nie nale�� do typu DBDG, prosz� o przej�cie do drzwi. Nie rozmawia�, stara� si� nie my�le� o niczym, najlepiej wbi� oczy w pust� �cian� albo sufit i tak trwa�. �atwiej b�dzie telepacie dostroi� si� do nas trojga ni� do ca�ego t�umu. Szybciej, prosz�.

Skaner pokazywa� ju� dwie smuk�e macki Traltha�czyka zsuwaj�ce si� po obu stronach p�powiny w g��b macicy. Znieruchomia�y nad dwoma nabrzmia�ymi owoidami, kt�re przez ostatnie kilka dni uros�y do rozmiar�w sporych, czerwonych �liwek. Miejsca by�o do�� na niejeden manewr, ale Thornnastor zamar� bezradnie.

��Gruczo�y s� identyczne, Conway � powiedzia�. � Nie da si� tak szybko odr�ni�, kt�ry jest kt�ry. Jeden do jednego, �e si� nie pomyl�. Mam nacisn�� �agodnie? Kt�ry?

��Nie, chwil� � powstrzyma� go Ziemianin.�� Co� wpad�o mi do g�owy. Podczas normalnego porodu oba gruczo�y zosta�yby uci�ni�te w chwili opuszczania przez p��d macicy, a ich zawarto�� wnikn�aby z p�powin� do jego organizmu. Bior�c pod uwag� napi�cie ich powierzchni, mo�liwe jest, �e nawet najl�ejszy dotyk spowoduje nag�y, a nie powolny przep�yw. Pierwotnie my�la�em, aby przez powolne dawkowanie i sprawdzanie efektu rozpozna�, kt�ry gruczo� wytwarza substancj� znosz�c� parali�, a kt�ry t� drug�, uszkadzaj�c� umys�. Chocia� mo�liwe, �e oba zawieraj� t� sam� mieszank�

��Ma�o prawdopodobne � powiedzia� Thornnastor.�� Dzia�anie jest tak r�ne, �e musz� by� to r�ne zwi�zki. Bardzo niestabilne biochemicznie na dodatek. W�przeciwnym razie znale�liby�my w ciele pierwszego Obro�cy do�� pozosta�o�ci, aby wytworzy� je syntetycznie. Teraz mamy wreszcie okazj� pobra� pr�bki od �ywego osobnika, ale analiza potrwa zbyt d�ugo. Nasi pacjenci nie mog� tyle czeka�.

��Zgadzam si� w ca�ej rozci�g�o�ci � odezwa� si� niezwykle przej�ty Prilicla.�� Obro�ca bliski jest paniki. Prawie dostrzeg� ju�, �e nie mo�e si� porusza�. Jego stan mo�e si� niebawem pogorszy�. Nale�y ko�czy� i zamkn�� go, przyjacielu Conway. Szybko.

��Wiem � mrukn�� lekarz.�� My�lcie! My�lcie o�Nie Narodzonym, jego sytuacji, problemie, z kt�rym pr�bujemy si� upora�. Potrzebuj� telepatycznego kontaktu z nim, bo inaczej b�d� musia� zaryzykowa�

Wyczuwam nieregularne, spazmatyczne kurcze � przerwa� mu Thornnastor.�� S� coraz silniejsze. To zapewne odruch towarzysz�cy panice, lecz istnieje ryzyko przypadkowego naci�ni�cia gruczo��w. Nie s�dz�, aby telepatyczny kontakt z m�odym pom�g� nam odr�ni� te gruczo�y. Sk�d nawet inteligentny noworodek ma zna� anatomi� rodzica?

��Obro�ca nie szarpie si� ju� w wi�zach � oznajmi�a stoj�ca po drugiej stronie ramy Murchison.

��Przyjacielu Conway, pacjent traci przytomno��.

��Wiem!

Ziemianin rozpaczliwie szuka� rozwi�zania problemu. To samo robi�y alter ego. Z�wielkiego zamieszania wy�awia� czasem jak�� podpowiedz, by�y jednak dziwaczne albo zgo�a nie na temat. A� w ko�cu pojawi�a si� jedna, tak �miesznie prosta, �e nale�a�o spr�bowa�.

��Prosz� zacisn�� p�powin� mo�liwie najbli�ej gruczo��w, a potem j� odci�� � powiedzia�. � Sam wyci�gn� odcinek od strony m�odego. Tymczasem pan niech we�mie dwie ig�y do pr�bek i opr�ni za ich pomoc� oba gruczo�y tak, �eby zawarto�� ka�dego znalaz�a si� w osobnym pojemniku. Mo�e da si� to przyspieszy�, naciskaj�c gruczo�y. Pom�g�bym, ale nie ma tam do�� miejsca.

Thornnastor nie odpowiedzia�, tylko wzi�� ig�� z tacy z narz�dziami, Murchison w��czy�a za� na pr�b� pomp� i przymocowa�a do niej dwa ma�e, sterylne pojemniki. W�ci�gu kilku minut dosz�o do wk�ucia i gruczo�y zacz�y wyra�nie male�.

Gdy zmieni�y si� ju� w dwa czerwone wybrzuszenia po przeciwnych stronach kana�u rodnego, Conway powiedzia�:

��Wystarczy. Mo�na wyj��. Pomog� zamkn�� ran�. Gdyby mia� pan jaki� wolny k�t umys�u, prosz� my�le� o�Nie Narodzonym.

��Wszystkie k�ty mam ju� pozajmowane � mrukn�� Thornnastor.�� Ale spr�buj�.

Ta cz�� pracy by�a znacznie �atwiejsza, szczeg�lnie �e Obro�ca pozostawa� nieprzytomny i znikn�o napi�cie mi�niowe, kt�re rozci�ga�oby szwy. Thornnastor zespoli� brzegi macicy, potem za� razem umie�cili organy na w�a�ciwych miejscach i zaszyli op�ucn�. Pozosta�o ju� tylko wstawi� fragment pancerza i przymocowa� go metalowymi klamrami u�ywanymi do naprawy pow�ok FROB�w.

Conwayowi wydawa�o si�, �e tamte operacje zdarzy�y si� lata temu. Nagle Thornnastor zacz�� przest�powa� z nogi na nog�.

��Odczuwam co� dziwnego pod czaszk� � powiedzia�, a w tej samej chwili Murchison wsun�a palec do ucha i zacz�a energicznie nim kr�ci�, jakby co� j� sw�dzia�o. Po chwili r�wnie� Conway poczu� to samo, ale zazgrzyta� tylko z�bami, bo r�ce mia� zaj�te.

Wra�enie by�o takie samo jak wtedy, podczas kontaktu z pierwszym Obro�c�. Po��czenie b�lu i irytacji, co� jakby niezborny ha�as, kt�ry przybiera� z ka�d� chwil� na sile. Po tamtym spotkaniu pr�bowa� zrozumie�, jak to dzia�a�o, i ostatecznie doszed� do wniosku, �e tak w�a�nie wygl�da budzenie do �ycia organu, kt�ry albo nie by� nigdy u�ywany, albo prawie zanik�. Mia�o prawo bole�, tak samo jak w przypadku zastanych mi�ni zmuszonych nagle do wysi�ku.

Gdy dokuczliwe uczucie przybra�o na sile tak bardzo, �e trudno ju� by�o wytrzyma�

��Jeszcze przed wyj�ciem z cia�a mojego Obro�cy zacz��em odbiera� my�li istot zwanych Thornnastor, Murchison i�Conway � rozleg� si� w ich g�owach wyra�ny g�os, sw�dzenie za� znikn�o.�� Wiem, �e podj�li�cie si� sprowadzenia na �wiat pierwszego Obro�cy, kt�ry nie straci cech istoty inteligentnej, i jestem wam niezwykle wdzi�czny za ten wysi�ek, niezale�nie od tego, co jeszcze przyniesie. Znam te� obecne zamiary Conwaya i nalegam, aby dzia�a� szybko. To moja jedyna szansa. Czuj�, �e coraz trudniej mi si� my�li.

��Zostawiam na chwil� rodzica. Zajm� si� m�odym � powiedzia� Conway. Nie musia� dodawa� nic wi�cej, bo Thornnastor i�Murchison s�yszeli to samo. Przy odrobinie szcz�cia mog�o im si� uda�. Na razie os�abienie wi�za�o si� najpewniej z tym, �e potomek by� r�wnie nieruchomy jak jego rodzic. Podczas gdy Thornnastor i�Murchison robili swoje, Conway przysun�� bli�ej przeznaczon� dla m�odego klatk�, na wypadek gdyby nagle zmieni� si� w ma�ego, krwio�erczego Obro�c�. Nast�pnie odci�� zbyteczny fragment p�powiny i wk�u� wenflon po��czony przezroczystym przewodem z jednym ze sterylnych pojemnik�w zawieraj�cych wydzielin� gruczo�u.

Otwieraj�c zaw�r, wiedzia�, �e mo�e si� myli�, ale teraz szans� by�y wi�ksze ni� p� na p�. ��ty, oleisty p�yn zacz�� powoli �cieka� rurk�.

��Prilicla � rzek� Conway przez komunikator.�� Jestem w telepatycznym kontakcie z�Nie Narodzonym. Mam nadziej�, �e powie mi, czy odczuwa jakie� zmiany. Poniewa� dzia�anie �rodka jest nieodwracalne, b�d� dawkowa� go po trochu, a� ustalimy, czy to w�a�ciwy. Potrzebowa�bym jednak ciebie, ma�y przyjacielu, aby� r�wnie� �ledzi� stan pacjenta i wykry� ewentualne zmiany, z kt�rych mo�e nie zda� on sobie sprawy. Gdyby za� straci� przytomno�� albo gdyby kontakt si� urwa�, b�dziesz niezast�piony.

��Rozumiem, przyjacielu Conway � odpar� Prilicla, podchodz�c nieco bli�ej po suficie.�� St�d wyczuwam go ca�kiem dobrze. Teraz, gdy brak emanacji doros�ego Obro�cy, wychwytuj� nawet bardzo subtelne zmiany.

Thornnastor wr�ci� do mocowania pancerza bestii, ale jednym okiem zerka� ci�gle na skaner, a drugim na zaj�tego przy kropl�wce Conwaya.

M�ody dosta� pierwsz� dawk�.

��Nie czuj� �adnych zmian w moim my�leniu� tyle �e my�li mi si� coraz trudniej, trudniej mi utrzyma� kontakt. Ale nie odczuwam jakiejkolwiek aktywno�ci mi�ni.

Conway poda� nast�pn� porcj�, potem jeszcze jedn�, ju� znacznie wi�ksz�. Naprawd� by� zdesperowany.

��Bez zmian � zameldowa� Nie Narodzony. Ledwie by�o go s�ycha� przez telepatyczny szum. Wr�ci�o sw�dzenie mi�dzy uszami.

��Wyczuwam strach � zacz�� Prilicla.

��Wiem � przerwa� mu Conway.�� Jeste�my w telepatycznym kontakcie, do cholery!

��Zar�wno na �wiadomym, jak i pod�wiadomym poziomie, przyjacielu Conway � doko�czy� Cinrussa�czyk.�� Strach �wiadomy wi��e si� z fizycznym os�abieniem wynik�ym z przed�u�aj�cej si� bezw�adno�ci. Aten pod�wiadomy� Przypuszczam, �e s�abn�cy umys� mo�e nie rozpozna� symptom�w w�asnego ga�ni�cia.

��Ma�y przyjacielu, jeste� genialny!�� powiedzia� Conway, pod��czaj�c wenflon do drugiego pojemnika.

Tym razem nie bawi� si� w ma�e dawki. Nie by�o czasu, obaj pacjenci potrzebowali jak najszybciej pomocy. Wyprostowa� si�, �eby lepiej widzie�, jaki efekt wywrze kropl�wka na m�odego, i zaraz musia� uchyli� si� przed �ap�, kt�ra wykona�a szeroki zamach ku jego g�owie.

��Z�apcie go, zanim spadnie z tacy!�� krzykn��. � Mniejsza o klatk�. Jest jeszcze cz�ciowo sparali�owany. Z�apmy go za �apy i do Mordowni. Ja musz� ocali� ten pojemnik.

��Odczuwam wyra�ne polepszenie samopoczucia � pomy�la� do nich m�ody.

Murchison z�apa�a go za jedn� ko�czyn�, a�Thornnastor za pozosta�e trzy i razem przenie�li szamocz�c� si� istot� do s�siedniego pomieszczenia. Conway maszerowa� za nimi z kropl�wk�. Z�pomoc� traltha�skich macek, kobiecych r�k i jednej z wielkich st�p Conwaya przytrzymali FSOJ, a� ca�y p�yn wyciek� z pojemnika, po czym wepchn�li go do cylindra i zatrzasn�li drzwi.

M�ody Obro�ca zaraz ruszy� biegiem, rzucaj�c si� na r�ne pr�ty, belki i kolce wystaj�ce z pod�ogi.

��Jak si� czujesz?�� spyta� niespokojnie Conway.

� �wietnie. Naprawd� �wietnie. To wspania�e. Ale martwi� si� o mojego rodzica � odpar� w my�lach.

��My te� � rzek� Conway i poprowadzi� wsp�pracownik�w do ramy, nad kt�r� wisia� Prilicla. Fakt, �e empata by� tak blisko, wskazywa� jednoznacznie, i� doros�y FSOJ jest w kiepskim stanie.

��Zesp�! � zawo�a� Conway do czekaj�cych w drugim ko�cu pomieszczenia.�� Wracajcie! Polu�ni� wi�zy na wszystkich ko�czynach i rozrusza� go, ale nie za bardzo, �eby nas nie pozabija�.

Trzeba by�o jeszcze doko�czy� mocowanie pancerza. Gdy wzi�li si� do tego we dw�ch, potrwa�o to dziesi�� minut. W�tym czasie Obro�ca nie ruszy� si�, je�li nie liczy� drgnie� wywo�anych uderzeniami. Na wszelki wypadek Conway poleci� ustawi� maszyn� tortur na po�ow� mocy. Pacjent mia� prawo by� os�abiony po operacji. Nadal oddycha� czystym tlenem. Sko�czyli z pancerzem i sprawdzili skanerem stan organ�w wewn�trznych, a reakcji wci�� nie by�o.

Jednak trzeba by�o jako� go obudzi�, dotrze� do nieprzytomnego m�zgu. Do dyspozycji by� tylko jeden bodziec: b�l.

��Maszyneria na ca�� moc � poleci� Conway, skutecznie maskuj�c narastaj�cy niepok�j.�� Prilicla, s� jakie� zmiany?

� �adnych � odpar� empata. Miota� nim emocjonalny wicher wiej�cy od Conway a, kt�ry nagle straci� cierpliwo��.

��Rusz si�, do cholery!�� krzykn��, uderzaj�c kraw�dzi� d�oni w najbli�sz� wyci�gni�t� ko�czyn�. Trafi� od wewn�trznej strony, w miejscu gdzie sk�ra by�a r�owa i wzgl�dnie mi�kka, gdy� ma�o kt�ry naturalny wr�g Obro�cy by�by zdolny podej�� tak blisko. Niemniej d�o� i tak go zabola�a.

��Jeszcze raz, przyjacielu Conway!�� powiedzia� Prilicla.�� Uderz raz jeszcze, mocniej!

��Co�?

Prilicla dr�a� teraz z podniecenia.

��Chyba� nie, jestem pewien, �e wyczu�em drgnienie emocji. Uderz!

Conway mia� ju� powt�rzy� cios, gdy wok� jego nadgarstka owin�a si� macka Thornnastora.

��Powt�rne niew�a�ciwe u�ycie tej d�oni nie przys�u�y si� jej chirurgicznej sprawno�ci. Prosz� pozwoli�, �e ja si� tym zajm�.

Diagnostyk wzi�� jeden z rozwieraczy i zacz�� uderza� nim we wskazane miejsce. Zmienia� cz�stotliwo�� uderze� i zwi�ksza� ich si��, a�Prilicla krzycza� wci��: �Mocniej, mocniej!�

Conway musia� si� pilnowa�, �eby nie wybuchn�� histerycznym �miechem.

��Przyjacielu, czy�by� chcia� zosta� pierwszym w historii mieszka�cem Cinrussa s�yn�cym z sadystycznych sk�onno�ci?�� spyta� z u�miechem niedowierzania.�� Bo wygl�da to tak, jakby� Dlaczego uciekasz?

Empata bieg� slalomem mi�dzy lampami, zmierzaj�c wyra�nie w kierunku wyj�cia.

��Obro�ca budzi si� gwa�townie. Jest bardzo z�y. Jego emocje� nie s� mi�e w takim stanie� ani w��adnym innym.

Gdy tylko Obro�ca si� obudzi�, stosunkowo s�aba rama operacyjna momentalnie rozpad�a si� pod ciosami wielkich �ap, ogona i opancerzonej g�owy. Szcz�liwie maszyneria systemu podtrzymywania �ycia przystosowana by�a do stawienia czo�a takiemu naporowi i jeszcze skutecznie odda�a razy. Przez kilka minut stali i patrzyli w milczeniu na besti�. W�ko�cu Murchison roze�mia�a si� z ulg�.

��Chyba mo�emy powiedzie�, �e matka i dziecko czuj� si� dobrze � stwierdzi�a.

��Nie by�bym taki pewien � rzek� Thornnastor, zerkaj�c jednym okiem na Mordowni�. � M�ody prawie przesta� si� rusza�.

Pobiegli do pomieszczenia ma�ego Obro�cy. Kilka minut wcze�niej szcz�liwy gania� po cylindrze, szarpi�c ka�dy ruchomy element, a teraz sta� obok grubej, pionowej belki i pr�bowa� wyrwa� j� dwiema �apami, podczas gdy dwie pozosta�e zwisa�y nieruchomo. Nim przera�ony Conway zd��y� jednak co� powiedzie�, m�ody sam si� odezwa�:

��Dzi�kuj�, przyjaciele. Uratowali�cie mojego rodzica i uda�o si� wam ze mn�. Narodzi� si� pierwszy inteligentny, telepatyczny Obro�ca. Z�wielkim trudem pr�bowa�em dostroi� si� do umys��w kilku innych istot w tym wielkim szpitalu, ale nikt opr�cz was mnie nie odbiera. Jednak niebawem pojawi� si� dzi�ki wam kolejne dwie istoty, z kt�rymi b�d� m�g� rozmawia�. W�moim rodzicu powstaje ju� z wolna zarodek kolejnego Nie Narodzonego, inny dojrzewa we mnie. Widz� ju� przysz�o�� z rosn�c� liczb� rozumnych Obro�c�w buduj�cych w�asn� kultur�, rozwijaj�cych technik� i filozofi� � Nagle po�r�d rado�ci pojawi� si� cie� l�ku.�� Mam nadziej�, �e ta delikatna i trudna operacja jest do powt�rzenia?

��Delikatna!�� sapn�� Thornnastor.�� To by�a najbrutalniejsza operacja, w jakiej uczestniczy�em. Trudna, owszem, ale nie delikatna. Niemniej w przysz�o�ci nie b�d� musia� zgadywa�, kt�ry gruczo� jest kt�ry. B�dziemy mieli gotow� syntetyczn� wydzielin� i ryzyko znacznie zmaleje. Obiecuj� ci, b�dziesz mia� podobne sobie towarzystwo.

Sk�adanie telepatycznych obietnic nie by�o rzecz� �atw�, a jeszcze trudniej by�oby ich nie dotrzyma�. Conway pomy�la�, �e nale�a�oby ostrzec Thornnastora, ale po chwili doszed� do wniosku, i� Diagnostyk na pewno doskonale wie, co m�wi.

��Dzi�kuj� wszystkim, kt�rzy byli zaanga�owani w operacj� i kt�rzy b�d� si� jeszcze mn� zajmowa�. Teraz jednak musz� przerwa� kontakt, gdy� utrzymanie go kosztuje mnie wiele wysi�ku. Raz jeszcze wam dzi�kuj�.

��Czekaj � odezwa� si� Conway.�� Dlaczego przesta�e� si� porusza�?

��Eksperymentuj�. Zak�ada�em, �e nie uda mi si� opanowa� mojej instynktownej ruchliwo�ci, ale si� myli�em. W�ci�gu ostatnich kilku minut uda�o mi si� skupi� na tyle, �e ca�� destruktywn� energi� wy�adowywa�em na tym jednym kawa�ku metalu, zamiast biega� po ca�ym pomieszczeniu. Jednak na razie jest to dla mnie bardzo trudne i musz� pozwoli� moim odruchom, aby znowu wzi�y g�r�. Mimo to optymistycznie podchodz� do naszej przysz�o�ci. Przy odpowiednim treningu b�d� m�g� poniecha� atak�w na otoczenie ca�� godzin�. Niemniej opracowanie stymulacji zast�puj�cej naturaln� walk� nie jest �atwe i b�d� potrzebowa� pomocy�

��To wspaniale!�� krzykn�� Conway.

��Ale nie wypuszczajcie mnie na razie z zamkni�cia. Nie ma co ryzykowa�, �e rusz� w amoku przez Szpital. Moja samokontrola daleka jest jeszcze od doskona�o�ci i rozumiem, �e nie dojrza�em do socjalizacji.

Znowu poczuli znajome sw�dzenie, a potem zapad�a cisza, w kt�rej Conway s�ysza� ju� tylko w�asne, dziwnie osamotnione my�li.

Drugie spotkanie Diagnostyk�w by�o inne o tyle, �e Conway wiedzia� ju�, czego oczekiwa�. Spodziewa� si� bezlitosnego przes�uchania w sprawie swoich niedawnych zachowa�. Jednak tym razem obecne by�y a� dwie osoby z zewn�trz � naczelny psycholog oraz pu�kownik Skempton, oficer Korpusu odpowiedzialny za utrzymanie i zaopatrzenie Szpitala. Oni te� znale�li si� w centrum niekoniecznie �yczliwej uwagi. W�pewnej chwili Conwayowi a� zrobi�o si� �al obu Kontroler�w, chocia� zyska� dzi�ki nim czas, aby przygotowa� swoj� obron�.

Diagnostyk Semlic za��da� gwarancji, �e nowy syntetyzator, kt�ry zamontowano dwa poziomy nad mrocznymi i lodowatymi pomieszczeniami metanowc�w, b�dzie dobrze ekranowany i nie pojawi si� ryzyko emanacji cieplnej ani promieniowania, kt�re mog�yby zagrozi� jego oddzia�owi. Diagnostycy Suggrod i�Kursedth chcieli wiedzie�, jakie post�py, je�li jakiekolwiek, poczyniono dla przygotowania nowego pomieszczenia kelgia�skiego personelu medycznego. Ten wci�� pomieszkiwa� po cz�ci w pokojach po Illensa�czykach, gdzie mimo wszelkich stara� ci�gle zalatywa�o chlorem.

Podczas gdy pu�kownik Skempton usi�owa� przekona� Kelgian, �e ca�y ten zapach to tylko autosugestia, gdy� nawet najczulsze detektory niczego nie wykry�y, Ergandhir przygotowa� si� do przedstawienia listy usterek aparatury, kt�re powa�nie utrudnia�y �ycie pacjentom i personelowi na oddziale ELNT. Pu�kownik odpar�, �e zam�wiono ju� cz�ci zamienne, ale z powodu ich specyfiki nale�y oczekiwa� op�nienia. Nie sko�czy� jeszcze, gdy Vosan, skrzelodyszny AMSL, zacz�� wypytywa� O�Mar�, czy naprawd� istnieje jaka� wyra�na potrzeba, aby miniaturowi, podobni do ptak�w Nallajimianie odbywali praktyk� na oddziale pe�nym trzydziestometrowych pancernych krokodyli, kt�re mog�y �atwo i przez czyst� nieuwag� po�kn�� praktykant�w.

Zanim naczelny psycholog zd��y� odpowiedzie�, odezwa� si� uprzejmy PVSJ, Diagnostyk Lachlichi. Oznajmi�, �e i on ma podobne w�tpliwo�ci, je�li chodzi o�Melfian i�Traltha�czyk�w pojawiaj�cych si� w zastraszaj�cej liczbie na poziomach dla chlorodysznych. Doda�, �e dla oszcz�dzenia czasu O�Mara mo�e odpowiedzie� hurtem na oba pytania.

��S�usznie, Lachlichi � przytakn�� psycholog.�� Oba s� bardzo podobne i wiele je ��czy.�� Poczeka�, a� na sali zapadnie cisza.�� Wiele lat temu m�j dzia� rozpocz�� program maj�cy umo�liwi� personelowi zebranie do�wiadcze� w kontaktach z jak najwi�ksz� liczb� gatunk�w, co moim zdaniem winno poprawi� jego zdolno�� przystosowania si� i zawodowe kompetencje. Miast specjalizowa� si� w leczeniu w�asnego gatunku albo gatunk�w podobnych, ka�dy przydzielany jest do mo�liwie rozmaitych przypadk�w, i to niezale�nie od tego, czy obecne stanowisko przewiduje taki czy inny poziom odpowiedzialno�ci. O�s�uszno�ci tego projektu mo�e �wiadczy� fakt, �e dwie osoby, kt�re zosta�y nim kiedy� obj�te, s� dzisiaj na tej sali.�� Spojrza� na Conwaya i kogo� jeszcze, kto kry� si� w kriogenicznej kuli na g�sienicach.�� Pozostali te� radz� sobie ca�kiem dobrze. Tamten sukces spowodowa� rozszerzenie programu, wszelako bez obni�ania pierwotnych wymaga�.

��O�tym nie wiedzia�em � rzek� Lachlichi, prostuj�c spowite w���taw� mg�� cia�o.

Ergandhir zastuka� doln� ko�czyn� i doda�:

��Ja te� nie, chocia� oczekiwa�em, �e co� takiego mo�e si� zdarzy�.

Obaj Diagnostycy spojrzeli na tkwi�cego u szczytu sto�u Thornnastora.

��Trudno utrzyma� w�Szpitalu co� w sekrecie � powiedzia� starszy Diagnostyk.�� Szczeg�lnie w moim przypadku. Wymagania s� wy�sze, ni� wydawa�oby si� to konieczne czy wskazane, ale sprawdzaj� si� tam, gdzie chodzi o wielk� liczb� r�nych istot inteligentnych. Postanowiono jednak, �e ani wybrani do programu, ani ich bezpo�redni prze�o�eni nie b�d� wiedzie� o naszych planach wzgl�dem kandydat�w, by nie ura�a� tych, kt�rzy wykazawszy si� nieco mniejszymi uzdolnieniami, osi�gn� kres swojej kariery jako szanowani i wzi�ci starsi lekarze. W�wielu przypadkach chodzi o lekarzy, kt�rzy na swoim miejscu sprawdzaj� si� nawet lepiej ni� ich roztargnieni, schizofreniczni prze�o�eni, i nie ma �adnego powodu, dla kt�rego mieliby si� czu� gorsi.

Zawali�em spraw�, pomy�la� z gorycz� Conway. Thorny chce mnie przygotowa� na najgorsze.

��Poza tym jest szansa, �e jeszcze si� zmieni�. St�d istnienie owego planu i procedur selekcji nie mo�e, z oczywistych wzgl�d�w, zosta� ujawnione nikomu poza tu obecnymi.

Mo�e wi�c jeszcze co� ze mnie b�dzie, pomy�la� Conway. Szczeg�lnie �e wiedzia� teraz o istnieniu planu O�Mary. Niemniej z drugiej strony nadal nie m�g� si� oswoi� z my�l�, �e sk�onny do rozsiewania wszelkich plotek Thornnastor potrafi� zachowa� co� takiego w sekrecie.

��Nie zamierzamy awansowa� nikogo powy�ej poziomu jego zawodowych kompetencji � odezwa� si� znowu O�Mara.�� Jednak aby Szpital m�g� funkcjonowa�, musimy korzysta� ze wszystkich zasob�w, jakie pozostaj� do naszej dyspozycji � zaznaczy� i zerkn�� na Skemptona.�� Je�li chodzi o inwazj� Nallajim�w na baseny Chaldera, doszed�em do wniosku, �e poznanie sytuacji, kiedy pacjent jest potencjalnie gro�niejszy dla lekarza ni� choroba dla pacjenta albo, jak w przypadku chlorodysznych, lekarz mo�e zagra�a� pacjentowi sam� swoj� mas�, pozwala na rozwini�cie szczeg�lnej ostro�no�ci, kt�ra pomaga nast�pnie poprawi� kontakty lekarza z pacjentem. A�skoro jeste�my ju� przy tym planie, chc� przedstawi� list� tych, kt�rzy zgodnie z moj� opini� i wasz� ocen� zostan� dzi�ki swej fachowo�ci wyniesieni do godno�ci starszego lekarza. S� to doktorzy: Seldal, Westimorral, Shu i�Tregmar. Starszy lekarz proponowany do sta�u Diagnostyka to oczywi�cie Prilicla� Co pan tak otworzy� usta, Conway? Ma pan co� do powiedzenia?

Conway pokr�ci� g�ow�.

��Ja� Dziwi� si� tej kandydaturze. Nasz ma�y przyjaciel jest kruchy, nadmiernie nie�mia�y i zamieszanie towarzysz�ce przyj�ciu wielu osobowo�ci mo�e by� dla niego zagro�eniem. Jako jego przyjaciel b�d� oczywi�cie za i nie chcia�bym, aby kto��

��Nie ma w�Szpitalu nikogo, kto by�by przeciw, gdy chodzi o�Prilicl� � wtr�ci� Thornnastor.

O�Mara spojrza� przenikliwie na Conwaya, kt�ry wiedzia�, i� za oczami tymi kryje si� tak przenikliwy, analityczny umys�, �e wielu mia�o naczelnego psychologa za prawdziwego telepat�. Conway by� zadowolony, �e jego ma�ego przyjaciela nie ma obok. Targa�y nim my�li i odczucia, z kt�rych wcale nie by� dumny: zraniona duma i zazdro��. Nie, �eby zazdro�ci� empacie czy chcia� umniejszy� jego zas�ugi. Szczerze cieszy� si� z perspektywy jego awansu, ale r�wnocze�nie trudno mu by�o pogodzi� si� z my�l�, �e on sam b�dzie ju� tylko zdolnym i szanowanym starszym lekarzem.

��Conway � odezwa� si� cicho O�Mara.�� Czy potrafi�by pan uzasadni�, dlaczego Prilicla jest dobrym kandydatem na Diagnostyka? W�dowolny spos�b.

Conway zmaga� si� przez kilka chwil z w�asnymi i cudzymi my�lami, aby uzyska� mo�liwie obiektywny obraz i odsun�� wszelk�, ziemsk� i obc� zawi��.

��Wspomniane zagro�enie fizycznym zranieniem nie jest zapewne w sumie a� tak wielkie, je�li wzi�� pod uwag�, �e Prilicla unika go z powodzeniem przez wi�kszo�� doros�ego �ycia, wi�c nawet je�li z pocz�tku b�dzie roztargniony z racji nowych zapis�w, powinien da� sobie rad�. Z�tym te� nie musi by� zreszt� tak �le, jak z pocz�tku s�dzi�em, poniewa� jako empata wielokrotnie do�wiadcza� odczu� rozmaitych istot, a w�a�nie ten element jest najtrudniejszy do zniesienia dla nas, kt�rzy nie jeste�my empatami. Przez wiele lat bliskiej wsp�pracy z�Prilicla mn�stwo razy widzia�em, jak wykorzystuje swoje umiej�tno�ci. Widzia�em te�, jak rozwija�o si� jego poczucie odpowiedzialno�ci, przy czym nawet perspektywa silnego emocjonalnego dyskomfortu nie sk�oni�a go, aby si� przed ni� uchyli�. Ostatnie zdarzenia, kiedy to zorganizowa� akcj� ratunkow� w systemie Menelden, a potem ni� kierowa�, i udzieli� nieocenionej pomocy w trakcie porodu Obro�cy, dok�adnie to potwierdzaj�. My�l�, �e po zjawieniu si� w�Szpitalu Khone�a, nikt lepiej mu nie pomo�e i��� Przerwa�, zdaj�c sobie spraw�, �e odchodzi od tematu.�� My�l�, �e Prilicla b�dzie dobrym Diagnostykiem � zako�czy�.

Chcia�bym, �eby kto� powiedzia� to kiedy� i o mnie, doda� w my�lach.

Naczelny psycholog przyjrza� mu si� badawczo.

��Cieszy mnie, �e si� zgadzamy. Prilicla zdolny jest sk�oni� do maksymalnego wysi�ku zar�wno swoich podw�adnych, jak i prze�o�onych, a wszystko to robi z wdzi�kiem, kt�ry dla wielu z nas jest ca�kiem nieosi�galny � doda� i u�miechn�� si� krzywo.�� Ale nale�y mu da� jeszcze troch� czasu. Co najmniej rok powinien pozosta� na stanowisku szefa zespo�u medycznego Rhabwara, pomi�dzy wezwaniami za� b�dzie otrzymywa� dodatkowe zadania na r�nych oddzia�ach.

Conway milcza�, tymczasem O�Mara zmieni� temat.

��Gdy zjawi si� w�Szpitalu pa�ski przyjaciel z�Goglesk i b�d� mia� okazj� podda� go wszystkim testom, zdo�am odkry� metod� wymazania skutk�w pa�skiego przypadkowego kontaktu z�FOKTem. Nie b�d� teraz wchodzi� w szczeg�y, ale mog� pana zapewni�, �e ju� nied�ugo b�dzie si� pan musia� z nimi boryka�.

Popatrzy� na niego, jakby oczekiwa� podzi�kowa� albo innej uprzejmej odpowiedzi, ale Conway nie by� w stanie si� odezwa�. My�la� o samotnej, pe�nej cierpienia i prehistorycznych l�k�w istocie, kt�ra mimo to nie by�a wcale do ko�ca nieszcz�liwa, a poza tym podzieli�a si� z nim my�lami i wielokrotnie odmieni�a jego dzia�ania, cho� zawsze tak subtelnie, �e prawie tego nie zauwa�a�. Owszem, jego �ycie by�oby o wiele prostsze, gdyby zosta� sam w swojej g�owie. Sam, bo tylko z takimi osobowo�ciami, kt�re mo�na w ka�dej chwili wymaza�. Pomy�la� o rych�ym pobycie Khone�a w�Szpitalu. Jak poradzi tu sobie istota, kt�ra dostawa�a drgawek, ilekro� kto� przechodzi� zbyt blisko? Przecie� nie uniknie tego na korytarzach. Ale wizyta mog�a stworzy� szans� znalezienia sposobu na gatunkow� psychoz� Gogleskan. Przede wszystkim jednak wspomnia� zdolno�� Khone�a do zachowywania dystansu i wycofywania si�, jego nacechowane ciekawo�ci� i ostro�no�ci� podej�cie do �ycia, kt�re sprawia�o, �e Conway musia� ostatnio wszystko dwa razy sprawdzi� i przemy�le�. I�wszystko robi� wolniej. M�g�by si� tego pozby�. Westchn��.

��Nie � powiedzia� zdecydowanie.�� Chc� je zatrzyma�.

Wko�o rozleg� si� ch�r nieprzet�umaczalnych odg�os�w, a�O�Mara wpatrywa� si� tylko w�Conwaya bez mrugni�cia okiem. W�ko�cu Skempton przerwa� cisz�:

��Skoro ju� mowa o�Gogleskanach, czy maj� jakie� szczeg�lne wymagania? Po Obro�cy i�Mordowni m�odego oraz nag�ym wzro�cie zam�wie� na protezy dla Hudlarian�

��Nie maj�, pu�kowniku � przerwa� mu Conway z u�miechem.�� Wystarcz� zwyk�e pomieszczenia dla ciep�okrwistych tlenodysznych, tyle �e raczej niewielkie i z ustalon� dok�adnie, kr�tk� list� go�ci.

��Dzi�ki niech b�d� niebiosom � ucieszy� si� Skempton.

Je�li chodzi o hudlaria�skie protezy � powiedzia� Thornnastor, kieruj�c jedno oko na pu�kownika.�� Zam�wienie jeszcze si� zwi�kszy po wdro�eniu zaproponowanego przez Conwaya amputacyjnego sposobu leczenia starczych dolegliwo�ci Hudlarian. Otrzyma� on ju� aprobat� naczelnego psychologa. Wszyscy starzej�cy si� FROBowie, kt�rych O�Mara spyta� o zdanie, odnie�li si� do niego z aprobat�. Szacuje si�, �e ch�tnych b�dzie znacznie wi�cej, ni� jeste�my w stanie przyj��, wi�c nie zostaniecie zmuszeni do uruchomienia masowej produkcji protez�

��A�to jeszcze lepiej.

���ale przeka�emy nasze wzory do produkcji na samym Hudlarze. Z�czasem operacje b�d� przeprowadzane r�wnie� tam. Wyszkolimy grup� hudlaria�skich lekarzy, kt�rzy si� tym zajm�. Wszystko to troch� potrwa, ale ju� teraz czyni� pana odpowiedzialnym za ten program, Conway. Chcia�bym, aby znalaz� si� bardzo wysoko na pa�skiej li�cie priorytet�w.

Conway pomy�la� o tej hudlaria�skiej praktykantce, kt�r� spotka�. Ile jeszcze ich teraz przyb�dzie? Czy oka�� si� bardzo atrakcyjne i sk�onne do zawierania nowych znajomo�ci? Ale zaraz przypomnia� sobie piek�o oddzia�u geriatrycznego i uwi�zione w rozpadaj�cych si� cia�ach sprawne wci�� umys�y. Uzna�, �e program szkolenia rzeczywi�cie b�dzie musia� mie� najwy�szy priorytet.

��Tak, oczywi�cie � odpowiedzia� Thornnastorowi i spojrza� na O�Mar�. � Dzi�kuj�.

Thornnastor rozstawi� oczy, aby ogarn�� wszystkich zgromadzonych.

��Proponuj� podsumowa� nasze spotkanie, by�my mogli wr�ci� do obowi�zk�w, miast bez ko�ca o nich rozprawia�. O�Mara, ma pan co� jeszcze?

��Nie sko�czy�em jeszcze odczytywa� listy propozycji i awans�w. Nie potrwa to d�ugo. Tylko jedno nazwisko: Conway. Po tym, jak zda� przed tu obecnymi ustny egzamin, przedstawiam jego kandydatur� do zatwierdzenia na stanowisko Diagnostyka chirurgii.

Thornnastor znowu omi�t� st� spojrzeniem i ponownie zerkn�� na O�Mar�.

��Nie trzeba. Brak sprzeciw�w. Przesz�o przez aklamacj�.

Gdy sk�adanie gratulacji dobieg�o ju� ko�ca, Conway usiad� naprzeciwko psychologa i spojrza� na niego, czekaj�c, a� bardziej masywni koledzy przestan� t�oczy� si� w wyj�ciu. Pomy�la�, �e naprawd� cieszy� si� b�dzie dopiero wtedy, gdy minie pierwszy szok. O�Mara te� patrzy� na niego, ale w jego oczach, poza zwyk�ymi przenikliwo�ci� i sarkazmem, malowa�o si� tak�e co� w rodzaju ojcowskiej dumy.

��A�czego pan oczekiwa�, Conway?�� spyta� gburowato.�� Po tym, co ostatnio wyrabia� pan z pacjentami, naprawd� nie mo�na by�o inaczej.