�smy Tom Cyklu Szpital Kosmiczny

Prze�o�y�: Rados�aw Kot

Zebrali si� w czasowo nie u�ywanym pomieszczeniu na osiemdziesi�tym si�dmym poziomie Szpitala. Wcze�niej by�o ono wykorzystywane przy r�nych okazjach jako oddzia� obserwacyjny dla ptakowatych Nallajim�w LSVO oraz sala operacyjna dla Melfian, ostatnimi czasy za� przemieszkiwali tu nap�ywaj�cy wartkim strumieniem do Szpitala chlorodyszni Illensa�czycy. Ostra wo� ich atmosfery zdawa�a si� jeszcze parowa� z k�t�w. Po raz pierwszy jednak, i zapewne jedyny, zorganizowano tu sal� s�dow�. Lioren liczy� w duchu na to, �e wyrok maj�cego si� rozpocz�� procesu doprowadzi do skr�cenia, a nie wyd�u�enia �ycia�

Trzech wysokich oficer�w Korpusu zasiad�o na miejscach twarzami do publiczno�ci, kt�r� przywiod�o tu wsp�czucie, wrogo�� albo zwyk�a ciekawo��. Najstarszy rang� Ziemianin pierwszy zabra� g�os.

��Jestem przewodnicz�cym tego specjalnie powo�anego sk�adu s�dziowskiego � powiedzia�, otwieraj�c proces.�� Nazywam si� Dermod, jestem komandorem floty � doda� na u�ytek rejestratora, po czym rozejrza� si� po sali.�� S�dziami pomocniczymi s�: pu�kownik Skempton, Ziemianin b�d�cy pracownikiem tego szpitala, oraz podpu�kownik Dragh-Nin, Nidia�czyk z Departamentu Prawa Obcych Korpusu Kontroli. Zebrali�my si� w celu rozpatrzenia sprawy chirurga, kapitana Liorena, Tarlanina o klasyfikacji fizjologicznej BRLH, kt�ry odwo�a� si� od wyroku cywilnego s�du Federacji zajmuj�cego si� jego przypadkiem w pierwszej instancji. Zgodnie z prawem, jako czynny oficer, ma prawo stan�� w�wczas przed Trybuna�em Korpusu Kontroli. Zarzuty wobec niego obejmuj� zaniedbanie obowi�zk�w zawodowych prowadz�ce do �mierci wielkiej, chocia� nieustalonej dok�adnie liczby pacjent�w, kt�rzy znajdowali si� pod jego opiek�.

Pu�kownik przerwa� na chwil�, jakby chcia� jeszcze bardziej przyci�gn�� uwag� zebranych. Omi�t� sal� wzrokiem, omijaj�c jednak oskar�onego. Pomieszczenie pe�ne by�o rozmaitych siedzisk, legowisk i innych urz�dze� maj�cych s�u�y� istotom o r�nych typach fizjologicznych. Wiele z nich zna�o Liorena, jak Thornnastor, Traltha�czyk i naczelny Diagnostyk wydzia�u patologii, nidia�ski starszy wyk�adowca Cresk-Sar, jak i niedawno mianowany na szefa wydzia�u chirurgii Ziemianin, diagnostyk Conway. Na pewno b�d� gotowi broni� Liorena. Czy w og�le znajdzie si� kto� sk�onny oskar�y� go, pot�pi� i skaza�?

��Jak zwykle w podobnych sprawach, pierwszy wyst�pi obro�ca, on te� b�dzie mia� ostatnie s�owo � powiedzia� Dermod.�� Potem sk�ad s�dziowski uda si� na narad� i po osi�gni�ciu jednomy�lno�ci og�osi wyrok. Jako obro�ca w tym procesie wyst�puje Ziemianin, major O�Mara, szef wydzia�u psychologii obcych tego szpitala od samego pocz�tku jego funkcjonowania. Jego asystentk� b�dzie Cha Thrat, pracownica tego samego wydzia�u. Roli oskar�onego podj�� si� sam pods�dny. Majorze O�Mara, mo�e pan zaczyna�.

Gdy Dermod m�wi�, O�Mara, istota o dwojgu nieco cofni�tych w g��b czaszki oczach okrytych sk�rzanymi b�onami, z rz�dami siwych w�os�w nad oczodo�ami, przygl�da� si� Liorenowi. W ko�cu wsta�, ale ekran telepromptera stoj�cego przed nim pozosta� ciemny. Widocznie oficer postanowi� przemawia� bez notatek.

��Nie rozumiem, dlaczego chirurg, kapitan Lioren, znajduje si� na tej sali � odezwa� si� tonem kogo�, kto nie przywyk� do bycia uprzejmym.�� Nie pojmuj�, dlaczego zosta� oskar�ony, a w�a�ciwie sam si� oskar�y�, w sprawie, kt�ra zosta�a ju� jednoznacznie rozstrzygni�ta przez s�d cywilny jego gatunku. Z ca�ym szacunkiem, ale ponowne oskar�anie nie jest konieczne, my za� powinni�my zajmowa� si� teraz naszymi codziennymi obowi�zkami. Obecny proces uwa�am za zbyteczny.

��W trakcie poprzedniej sprawy przed s�dem cywilnym m�j nadzwyczaj bieg�y w swym rzemio�le obro�ca okaza� si� nierzetelny, wzbudzaj�c daleko id�ce wsp�czucie i sympati� wobec mojej osoby, ja za� chc� jedynie sprawiedliwo�ci. Mam nadziej�, �e tym razem�

��Nie oka�� si� tak bieg�y?�� doko�czy� za niego O�Mara.

��Jestem pewien, �e wype�ni pan sw�j obowi�zek bez zarzutu � odpar� Lioren podniesionym g�osem, wiedz�c, �e automatyczny translator pozbawi jego s�owa emocjonalnego zabarwienia.�� Jednak dlaczego w og�le podj�� si� pan mojej obrony? Z pa�sk� reputacj� i wiedz� na temat psychologii obcych gatunk�w� oczekiwa�bym raczej, �e pozostaj�c wierny zasadom swojej profesji, b�dzie pan sk�onny zrozumie� mnie i wesprze�, nie za��

��Ale� ja jestem po pa�skiej stronie, u licha��� zacz�� O�Mara, ale zosta� uciszony znacz�cym chrz�kni�ciem przewodnicz�cego sk�adu s�dziowskiego.

��Chcia�bym, aby wszyscy zapami�tali, i� osoby wyst�puj�ce przed s�dem winny zwraca� si� zawsze do przewodnicz�cego, nie do siebie nawzajem � powiedzia� spokojnie Dermod.�� Kapitanie Lioren, b�dzie pan mia� sposobno�� nieskr�powanego przedstawienia swojego stanowiska po wyst�pieniu pa�skiego obro�cy. Bieg�y czy nie, winien teraz wype�ni� sw�j obowi�zek. Prosz� kontynuowa�, majorze.

Lioren jednym okiem spojrza� na s�dzi�w, drugim na siedz�cy za jego plecami milcz�cy t�um, a trzecie wbi� w O�Mar�, kt�ry zacz�� opisywa� przebieg szkolenia i kariery oskar�onego. Nadal nie si�gaj�c do notatek, wymieni� jego wa�niejsze zawodowe osi�gni�cia z okresu pracy w Szpitalu Kosmicznym Sektora Dwunastego. U�ywa� przy tym s��w i okre�le�, po kt�re nie si�ga� nigdy wcze�niej i kt�re bardziej pasowa�yby do przemowy nad doczesnymi szcz�tkami powszechnie szanowanej osobisto�ci. Niestety, Lioren nie cieszy� si� obecnie szacunkiem, a na dodatek nadal by� w�r�d �ywych.

Jako naczelny psycholog szpitala O�Mara troszczy� si� przede wszystkim o sprawne wsp�dzia�anie ca�ego personelu � tak medycznego, jak i technicznego, kt�ry liczy� obecnie ponad dziesi�� tysi�cy istot r�nych gatunk�w. Ze wzgl�d�w formalnych nosi� stopie� majora Korpusu Kontroli, zbrojnego ramienia Federacji, kt�ra to instytucja zajmowa�a si� r�wnie� zaopatrzeniem i utrzymaniem Szpitala. Za�egnywanie potencjalnych i istniej�cych konflikt�w w tak zr�nicowanej i olbrzymiej grupie by�o zadaniem nader trudnym i odpowiedzialnym, trudno wi�c by�oby dok�adnie okre�li� zakres obowi�zk�w O�Mary. Podobnie trudno by�oby zdefiniowa� granice jego w�adzy.

Mimo to niekiedy dochodzi�o do konflikt�w. Wsp�lny wysi�ek ca�ego personelu i nadz�r nad potencjalnymi ogniskami zapalnymi nie m�g� wszystkiemu zapobiec, zw�aszcza je�li przyczyn� nieporozumie� by�y takie wady, jak ignorancja i niezrozumienie odmiennych kultur albo uwarunkowanych biologicznie zachowa�. Najgorsze przypadki wi�za�y si� ze skrytymi neurozami znajduj�cymi wyraz w ksenofobii, kt�re nieleczone, negatywnie wp�ywa�y na wype�nianie obowi�zk�w zawodowych czy r�wnowag� psychiczn� jednostki, czasem za� na jedno i drugie.

Na przyk�ad traltha�ski lekarz �ywi�cy skryty l�k przed ma�ymi drapie�nikami, kt�re by�y niegdy� plag� na jego planecie, m�g�by okaza� si� niezdolny do udzielenia pomocy Kreglinninowi � istocie, kt�ra mimo �e inteligentna, zewn�trznie przypomina�a dawnego adwersarza. Podobne tarcia mog�yby powsta�, gdyby to chory Traltha�czyk mia� si� znale�� pod opiek� kreglinni�skiego lekarza albo musia� z nim wsp�pracowa�. Odpowiedzialno�� za wykrywanie i rozwi�zywanie podobnych problem�w, zanim wynikn� z nich k�opoty, spoczywa�a w�a�nie na barkach naczelnego psychologa. W razie gdyby wszystkie �rodki zawiod�y, mia� prawo usun�� ze Szpitala osob� sprawiaj�c� problemy.

Lioren pami�ta� czasy, gdy naczelny psycholog, nieustannie wypatruj�cy �lad�w nieprawid�owo�ci, konflikt�w czy braku tolerancji, budzi� w nim ogromny l�k. Lioren nie ufa� mu i go nie cierpia�.

Teraz jednak O�Mara zachowywa� si� zupe�nie inaczej, w spos�b, przed kt�rym zawsze ostrzega� innych. Broni�c kogo�, kto pope�ni� ci�k� i przera�aj�c� zbrodni� przeciwko ca�ej populacji planetarnej, bezprecedensow� w historii Federacji, zaprzecza� wszystkiemu, co dot�d g�osi� i co zawsze znajdowa�o odbicie w jego praktyce zawodowej.

Lioren wpatrywa� si� przez chwil� w g�ow� istoty.

Porasta�y j� w�osy, obecnie ja�niejsze ni� kiedy�, gdy po raz pierwszy spotka� O�Mar�. Zastanowi� si�, czy mo�e to podesz�y wiek sprawi�, �e psycholog zapad� na jedn� z tych chor�b, przed kt�rymi zawsze stara� si� uchroni� innych. Niemniej przemawia� ca�kiem sp�jnie i chyba z przekonaniem.

��Nikt nigdy nie sugerowa�, aby Lioren zosta� awansowany powy�ej w�a�ciwego mu progu kompetencji � stwierdzi� naczelny psycholog.�� W swoim czasie otrzyma� B��kitn� Peleryn�, najwy�szy stopie� profesjonalnego uznania, jaki spotyka si� w�r�d Tarlan. Je�li wysoki s�d sobie tego za�yczy, mog� przedstawi� ze szczeg�ami ocen� jego umiej�tno�ci jako lekarza i chirurga innych gatunk�w, opart� na obserwacji jego pracy w szpitalu. Posiadamy te� oceny sporz�dzone przez cz�onk�w Korpusu, kt�rzy mieli z nim kontakt ju� po tym, gdy zosta� zas�u�enie awansowany i opu�ci� Szpital. Niemniej ca�y ten materia� da si� stre�ci� w tym, co ju� powiedzia�em, i potwierdza jego profesjonalizm. Odnosi si� to r�wnie� do post�powania, kt�rego dotyczy oskar�enie. S�dz� zatem, �e jedyn� win�, kt�rej wysoki s�d dopatrzy si� u oskar�onego, s� nadzwyczaj wysokie wymagania zawodowe wobec w�asnej osoby. One to, po owym incydencie na Cromsagu, spowodowa�y u niego silniejsze, ni�by mo�na oczekiwa�, poczucie winy. Jego zbrodnia polega�a na tym, �e wymaga� od siebie zbyt wiele�

��Jednak akurat to nie jest �adn� zbrodni�! � wtr�ci�a si� Cha Thrat, asystentka O�Mary, i nagle wsta�a.�� Na Sommaradvie praktyka zawodowa lekarzy podlega bardzo �cis�ym regulacjom, rozumiem wi�c odczucia oskar�onego i w pewien spos�b mu wsp�czuj�. Jednak nonsensem jest sugestia, aby podobne podej�cie by�o niew�a�ciwe, a tym bardziej trudno uzna� je za zbrodni�.

��Historia wielu spo�ecze�stw Federacji obfituje w przyk�ady fanatycznie d���cych do dobra przyw�dc�w politycznych albo religijnych, kt�rzy twierdzili co� wr�cz przeciwnego � powiedzia� psycholog, czerwieni�c si� i t�umi�c z�o�� wywo�an� niesubordynacj� podw�adnej.�� Zdrowsz� postaw� jest jednak zezwoli� sobie na pewn� swobod� i poniecha� r�wnie surowych ocen�

��Niemniej to nie ma wiele wsp�lnego z dobrem!�� odezwa�a si� znowu Cha.�� Zdaje si� pan sugerowa�, �e dobro jest� z�e!

Cha Thrat by�a pierwsz� Sommaradvank�, kt�r� Lioren mia� okazj� spotka�. W postawie wyprostowanej by�a o po�ow� ni�sza od O�Mary. Z czterema dolnymi ko�czynami, czterema ko�czynami chwytnymi na wysoko�ci pasa i czterema, kt�re umieszczone najwy�ej s�u�y�y do podawania pokarmu i precyzyjnych prac, by�a przyk�adem ciesz�cej oko symetrii. Zupe�nie inaczej ni� Ziemianie, kt�rzy zawsze zdawali si� bliscy upadku na twarz. Lioren by� przekonany, �e spo�r�d wszystkich obecnych to w�a�nie Cha mog�a najlepiej zrozumie� jego udr�k�. Po chwili znowu spojrza� na sk�ad s�dziowski.

Pu�kownik Skempton pokazywa� z�by w bezg�o�nym grymasie, kt�ry u ludzi znamionowa� weso�o�� albo serdeczne nastawienie. Twarz Nidia�czyka by�a poro�ni�ta sier�ci�, wi�c nie da�o si� odczyta� jej wyrazu.

��Czy rzecznicy obrony maj� zamiar dopiero teraz uzgadnia� mi�dzy sob� podstawy linii obrony, czy mo�e raczej kieruje nimi ch�� dzia�ania na rzecz oskar�onego?�� spyta� Dermod, nie zmieniaj�c wyrazu twarzy.�� Tak czy tak, zabieraj�c g�os, prosz� zawsze zwraca� si� do s�du.

��Moja szanowna kole�anka bardzo chce pom�c oskar�onemu, da�a si� jednak ponie�� emocjom � powiedzia� z powag� O�Mara.�� Nasz sp�r zostanie rozstrzygni�ty p�niej, poza t� sal�.

��Prosz� zatem kontynuowa� mow� � poleci� komandor.

Cha Thrat ponownie zaj�a swoje miejsce, a naczelny psycholog, nadal nieco czerwony na twarzy, podj�� w�tek.

��Pr�buj� wykaza�, �e oskar�ony nie jest w pe�ni odpowiedzialny za to, co sta�o si� na Cromsagu, jakkolwiek sam mo�e s�dzi� inaczej. Aby tego dowie��, zamierzam ujawni� informacje, kt�re zwykle pozostaj� do wy��cznej wiadomo�ci mojego departamentu. Chodzi o�

Dermod uni�s� d�o�, przerywaj�c O�Marze.

��Je�li ten materia� obj�ty jest klauzul� tajno�ci, nie mo�e go pan ujawni�, majorze, bez zgody oskar�onego. Je�li ten�e jej nie wyrazi�

��Zabraniam � odezwa� si� Lioren.

��W takiej sytuacji s�d nie ma wyboru i musi uczyni� to samo � powiedzia� komandor floty.�� Rozumie pan?

��Owszem. Mam te� nadziej�, �e wszyscy zdaj� sobie spraw� z tego, �e je�li tylko oskar�ony otrzyma�by po temu szans�, zabroni�by mi w og�le zabiera� g�os w jego obronie � stwierdzi� O�Mara.

Komandor opu�ci� r�k�.

��Niezale�nie od okoliczno�ci, je�eli chodzi o materia�y poufne, oskar�ony ma prawo nie zezwoli� na ich wykorzystanie.

��Sk�onny jestem jednak podwa�a� jego prawo do pope�nienia samob�jstwa z pomoc� organ�w prawa � powiedzia� psycholog.�� W przeciwnym razie nie podj��bym si� obrony tej istoty, kt�ra chocia� bardzo inteligentna, wykazuje si� daleko posuni�tym brakiem rozs�dku. Wspomniane materia�y maj� charakter poufny, niemniej trudno nazwa� je tajnymi, poniewa� zgodnie z przepisami s� dost�pne dla wszystkich, kt�rym pe�ny profil psychologiczny oskar�onego jest potrzebny do podj�cia decyzji o zatrudnieniu czy awansie. Wyniki naszych bada� by�y brane pod uwag� zar�wno przed przyj�ciem kapitana Liorena do Korpusu, jak i przy okazji co najmniej trzech ostatnich awans�w. Wprawdzie nie by�y one uzupe�niane na bie��co po tym, jak oskar�ony opu�ci� Szpital, ale na ich podstawie mo�na stwierdzi�, �e osoba, kt�ra spowodowa�a tragedi� na Cromsagu, nie by�a w �aden spos�b upo�ledzona i pozostawa�a w pe�ni w�adz umys�owych, samej tragedii za� po prostu nie mo�na by�o unikn��.

O�Mara przerwa� na chwile i spojrza� na publiczno��. Na jego ekranie pojawi� si� jaki� tekst, ale psycholog prawie nie zwr�ci� na to uwagi.

��Dysponujemy pe�nymi wynikami bada� wskazuj�cymi jednoznacznie na wysoki stopie� zaanga�owania i profesjonalizmu oskar�onego � podj��, spogl�daj�c na sk�ad s�dziowski.�� Nie zmienia�a tego nawet obecno�� �e�skich osobnik�w tego samego gatunku. Zaznacz�, �e chocia� narzucony sobie celibat jest zjawiskiem stosunkowo rzadkim, jednak nie mo�na uzna� go za przejaw jakichkolwiek zaburze�. Spotykamy si� z nim u wielu gatunk�w, jego powody za� mog� by� rozmaite � od filozoficznych, przez religijne, po osobiste. Nale�y doda�, �e w zachowaniu czy postawie kapitana Liorena nie da si� odnale�� niczego, co przemawia�oby na jego niekorzy��. Jak wszyscy jada�, spa� i pracowa�. Gdy jego koledzy sp�dzali wolny czas na rozrywkach, on zag��bia� si� w studiach nad dziedzinami, kt�re uwa�a� za szczeg�lnie interesuj�ce. Gdy go awansowano, wzbudza� niech�� personelu lub oddzia�u, poniewa� wymaga� od wszystkich dok�adnie tyle samo, co od siebie. Pacjenci, kt�rzy znajdowali si� pod jego opiek�, oczywi�cie tylko na tym zyskiwali. Tak g��bokie oddanie pracy po��czone z ma�� elastyczno�ci� zachowa� wskazywa�o, �e zapewne nie by�by dobrym materia�em na Diagnostyka, trzeba jednak wyra�nie powiedzie�, �e nie dlatego opu�ci� Szpital � doda� szybko O�Mara.�� Jego zdaniem dyscyplina w Szpitalu pozostawia�a wiele do �yczenia, mia� sporo zastrze�e� do zachowania wi�kszo�ci personelu w czasie wolnym i sposobu, w jaki przyjmowano jego krytyk�. Zapragn�� podj�� prac� w innym, bardziej odpowiadaj�cym mu �rodowisku. W pe�ni zas�u�y� na awans w szeregach Korpusu, podobnie jak na mianowanie na dow�dc� operacji ratunkowej na Cromsagu, kt�ra sko�czy�a si� tak� tragedi�.

Psycholog spu�ci� g�ow� i zamkn�� na chwil� oczy. Nagle znowu spojrza� na zebranych.

��Na podstawie zebranych przez nas danych mo�na bez cienia w�tpliwo�ci stwierdzi�, �e oskar�ony zachowa� si� w jedyny w�a�ciwy spos�b i wszelkie dzia�ania, kt�re podj�� w danych okoliczno�ciach, by�y odpowiednie. Nie mo�na zarzuci� mu beztroski, nie dopu�ci� si� �adnych zaniedba� i tym samym nie ma powod�w, aby czu� si� winny. Je�li chodzi o chorob� jego pacjent�w, z kt�r� si� zmaga�, dopiero w Szpitalu, po dw�ch miesi�cach obserwacji grupy ocalonych, zdo�ali�my opisa� jej przebieg i wykry� wt�rne efekty, kt�re wywiera na uk�ad wydzielania wewn�trznego. Je�li mo�na dopatrzy� si� w jego dzia�aniach czegokolwiek niew�a�ciwego, b�dzie to co najwy�ej brak cierpliwo�ci, zwi�zany z g��bokim przekonaniem kapitana Liorena, i� jeden statek szpitalny ze standardowym wyposa�eniem oka�e si� wystarczaj�cy do wype�nienia zadania ca�ego zespo�u. To ju� prawie wszystko, co mam do powiedzenia. Wnioskuj�, aby ewentualna kara by�a proporcjonalna do samego przewinienia, a nie do jego skutk�w, na co b�dzie nalega� sam oskar�ony. Niew�tpliwie skutki te mia�y zgo�a apokaliptyczny charakter, jednak to, co je wywo�a�o, trudno nazwa� powa�nym wykroczeniem.

Podczas przemowy O�Mary sk�ra Liorena przybiera�a coraz bardziej intensywny brunatny kolor, co wskazywa�o na narastaj�c� z�o��. Obie pary zewn�trznych p�uc maksymalnie rozd��, jakby zamierza� wykrzycze� sw�j protest g�osem tak pot�nym, �e wi�kszo�� obecnych zapewne by og�uch�a.

��Widz�, �e oskar�ony jest coraz bardziej wzburzony � powiedzia� O�Mara.�� Zako�cz� wi�c kr�tko. Nalegam, aby sprawa przeciwko kapitanowi chirurgowi Liorenowi zosta�a oddalona albo rozstrzygni�ta wyrokiem, kt�ry nie zako�czy jego kariery. Uwa�am, �e najlepszym rozwi�zaniem by�by powr�t kapitana do Szpitala, gdzie m�g�by uzyska� stosown� pomoc psychiatryczn�, jego talenty za� rozwin�yby si� z po�ytkiem dla naszych pacjent�w, on z kolei�

��Nie!�� zaprzeczy� Lioren tak gwa�townie, �e bli�ej siedz�cy skrzywili si� bole�nie, autotranslatory za� zaj�cza�y przeci��one.�� Przysi�ga�em uroczy�cie, na Sedith i Wrethrin Uzdrowicieli, porzuci� praktyk� i nie podejmowa� jej do ko�ca mego n�dznego �ywota.

��To zaiste by�aby zbrodnia � powiedzia� O�Mara podniesionym tonem, jednak nie tak g�o�no jak oskar�ony.�� By�aby to niepowetowana strata. Wtedy naprawd� mo�na by m�wi� o winie.

��Gdybym nawet m�g� �y� sto razy, nigdy nie zdo�am uratowa� nawet w drobnej cz�ci tylu istot, ile zg�adzi�em � stwierdzi� Lioren.

��Co nie znaczy, �e nie mo�na pr�bowa� � zacz�� O�Mara, ale Dermod przerwa� mu uniesieniem r�ki.

��Prosz� zwraca� si� zawsze do s�du � upomnia� Dermod obie strony.�� Nie chcia�bym wi�cej o tym przypomina�. Majorze O�Mara, ju� dawno deklarowa� pan, �e nie ma wiele do powiedzenia. Czy s�d mo�e uzna�, �e w�a�nie pan sko�czy�?

Psycholog sta� przez chwil� nieruchomo.

��Tak, wysoki s�dzie � odpar� i usiad�.

��Dobrze. Teraz s�d wys�ucha mowy strony oskar�aj�cej. Kapitanie Lioren, czy jest pan got�w zabra� g�os?

Zielono-��ty pancerz Liorena ponownie okry� si� ciemnymi barwami, jednak miechy powietrzne zwiotcza�y, dzi�ki czemu m�wi� o wiele ciszej.

��Jestem got�w.

Uk�ad Cromsag zosta� po raz pierwszy zbadany przez statek zwiadowczy Korpusu Tenelphi podczas misji uzupe�niania map gwiezdnych sektora dziewi�tego, jednego z najmniej dot�d spenetrowanych przez Federacj�. Odkrycie uk�adu z zamieszkanymi planetami by�o mi�ym urozmaiceniem podczas nudnej, rutynowej wyprawy.

Rado�� nie trwa�a jednak d�ugo.

Niewielka jednostka zwiadowcza z zaledwie czteroosobow� za�og� nie by�a przygotowana do pierwszego kontaktu, musia�a wi�c ograniczy� si� do obserwacji tubylc�w z niskiej orbity. Z pocz�tku starano si� jedynie oceni� poziom ich rozwoju technologicznego i odczyta� przechwycone sygna�y radiowe, ostatecznie jednak Tenelphi niemal wyczerpa� swoje zasoby energii, przekazuj�c wiadomo�ci do bazy kosztownym w eksploatacji kana�em nadprzestrzennym. By�y to coraz pilniejsze wo�ania o pomoc.

Przeznaczony do prowadzenia procedur kontaktowych okr�t Korpusu Descartes znajdowa� si� akurat w pobli�u planety Niewidomych, gdzie rozmowy osi�gn�y ju� etap wykluczaj�cy nag�e ich przerwanie. Problem z now� planet� w sektorze dziewi�tym by� jednak o wiele bardziej z�o�ony. Dotyczy� nie tyle niuans�w, ile znalezienia metody, kt�ra pozwoli�aby przetrwa� kontakt nowo odkrytej rasie.

Do prowadzenia misji wybrano zatem pancernik Vespasian, kt�ry w pojedynk� by�by w stanie wygra� niema�� bitw�, chocia� w tym przypadku bardziej chodzi�o o to, aby wojnie zapobiec. Jego dow�dc� by� pu�kownik Williamson, jednak odpowiedzialno�� za operacje na powierzchni planet spoczywa�a na jego podw�adnym, kapitanie chirurgu Liorenie.

Tenelphi sprawnie zadokowa� u burty Vespasiana i kapitan statku zwiadowczego major Nelson przeszed� wraz ze swoim nidia�skim oficerem medycznym, porucznikiem Dracht-Yurem, do centrali pancernika, aby zameldowa� o bie��cej sytuacji.

��Nagrali�my nieco z ich nielicznych transmisji radiowych � oznajmi�. � Niestety, nasz komputer nie jest zaprogramowany do r�wnie trudnych zada�, tym bardziej �e s�u�y r�wnocze�nie jako pok�adowy translator. Nie wiemy nawet, czy nasza obecno�� zosta�a zauwa�ona�

��Od tej chwili wy�apywaniem i przek�adem transmisji zajmie si� taktyczny komputer Vespasiana � przerwa� mu niecierpliwie pu�kownik Williamson.�� B�dziemy informowa� was na bie��co. Bardziej jednak interesuje nas nie to, czego nie s�yszeli�cie, ale to, co zobaczyli�cie. S�uchamy, majorze.

Nikomu z obecnych nie trzeba by�o przypomina�, �e chocia� pancernik dysponowa� komputerem o gigantycznej mocy obliczeniowej, wyspecjalizowany statek zwiadowczy zosta� wyposa�ony w urz�dzenia obserwacyjne przewy�szaj�ce jako�ci� wszystko, co montowano na okr�tach wojennych.

Nelson przekaza� na g��wny ekran dane z Tenelphiego.

��Jak sami widzicie, najpierw zbadali�my planet� z odleg�o�ci odpowiadaj�cej pi�ciokrotnej �rednicy globu, dopiero potem zbli�yli�my si�, aby sporz�dzi� dok�adniejsze mapy obszar�w, na kt�rych wykryli�my �lady aktywno�ci mieszka�c�w � powiedzia�. � Jest to trzecia i zapewne jedyna zamieszkana planeta uk�adu sk�adaj�cego si� z dziewi�ciu planet. Dzie� trwa na niej dziewi�tna�cie standardowych godzin, ci��enie na powierzchni jest r�wne jeden i dwadzie�cia pi�� setnych ziemskiego. Ci�nienie atmosfery jest przez to odpowiednio wi�ksze, sk�ad powietrza odpowiada zasadniczo potrzebom wi�kszo�ci ciep�okrwistych tlenodysznych.

Obszar l�dowy stanowi siedemna�cie du�ych wysp. Wszystkie � opr�cz dw�ch, kt�re znajduj� si� na biegunach � nadaj� si� obecnie do zasiedlenia, jednak skupiska tubylc�w znajduj� si� tylko na jednej z nich � najwi�kszej i po�o�onej w pasie r�wnikowym. Na pozosta�ych wykryli�my jedynie �lady zamieszkiwania, wyludnione miasto i osiedla. S�dz�c po ich stanie i braku jakiejkolwiek przemys�owej czy rolniczej dzia�alno�ci doko�a, musia�y opustosze� ju� jaki� czas temu. Wiele mniejszych budynk�w zawali�o si�, ulice i ruiny zaros�y zielskiem. Odkryli�my tam ponadto pozosta�o�ci rozwini�tej sieci transportu naziemnego, �rodk�w transportu powietrznego oraz instalacji nuklearnych s�u��cych do produkcji elektryczno�ci. Miasta nadal zamieszkane s� w lepszym stanie, chocia� i w nich wida� skutki zaniedba� oraz upadku kultury technicznej i agrarnej oraz�

��To bez w�tpienia epidemia!�� odezwa� si� nagle Lioren.�� Epidemia choroby, przeciwko kt�rej brak im naturalnej odporno�ci i kt�ra drastycznie zredukowa�a populacj�. Ci, kt�rzy ocaleli, skupili si� w najcieplejszej okolicy, gdzie naj�atwiej o po�ywienie, aby�

��Aby dalej prowadzi� wojn�! � przerwa� mu zdecydowanie Dracht-Yur.�� Niemniej jest to dziwna, archaiczna metoda prowadzenia wojny. Nie wiem, czym to sobie wyt�umaczy�, mo�e po prostu uwielbiaj� si� bi�, a mo�e tak bardzo nie cierpi� si� nawzajem. Nie korzystaj� z broni masowej zag�ady, nie stosuj� artylerii czy bombardowa�. Chocia� nadal dysponuj� znaczn� liczb� pojazd�w i statk�w powietrznych, u�ywaj� ich tylko do przewo�enia oddzia��w piechoty na pole bitwy, gdzie dochodzi do bezpo�rednich star�, zwykle bez u�ycia jakiegokolwiek or�a. Prawdziwa dzicz! Sp�jrzcie tylko�

Na ekranie przesun�y si� zdj�cia powietrzne polan w tropikalnej d�ungli i miejskich ulic. By�y bardzo wyra�ne, chocia� wykonano je� wykorzystaniem olbrzymiego powi�kszenia z wysoko�ci pi��dziesi�ciu mil. Zwykle podobne zdj�cia nie dawa�y wyobra�enia o cechach fizycznych mieszka�c�w le��cej w dole planety, jednak tym razem by�o inaczej. Lioren zauwa�y� wiele rozci�gni�tych na ziemi cia�.

Kapitan przyj�� obrazy o wiele spokojniej ni� Dracht-Yur, kt�rego kultura charakteryzowa�a si� specyficznym stosunkiem do szcz�tk�w zmar�ych, jednak musia� przyzna�, �e taka masa zw�ok mog�a stworzy� zagro�enie epidemiczne.

Lioren zacz�� si� zastanawia�, czy ocaleli uczestnicy walk nie chcieli czy nie mogli pochowa� swoich poleg�ych. Na ekranie pojawi� si� tymczasem nieco mniej wyra�ny obraz dw�ch istot, kt�re le��c na ziemi, ok�ada�y si� i gryz�y, gdzie popad�o. Czyni�y to jednak tak powoli, �e ich poczynania kojarzy�y si� raczej z aktem p�ciowym ni� z walk�.

Nidia�czyk jakby odczyta� my�li Liorena.

��Tych dw�ch wygl�da na niezdolnych do wyrz�dzenia sobie wi�kszej krzywdy � powiedzia�. � Z pocz�tku my�la�em, �e s� po prostu ma�o wytrzymali, potem jednak trafili�my na przeciwnik�w walcz�cych zajadle przez ca�y dzie�. U tych dw�ch mo�na zauwa�y� charakterystyczne odbarwienia sk�ry, kt�re nie pojawiaj� si� u wielu innych. Z tego, co wiemy, istnieje wyra�ny zwi�zek mi�dzy podobnymi �ladami a stopniem wyczerpania. Chyba mo�na przyj��, �e obserwowane osobniki s� bardziej chore ni� zm�czone. Niemniej i tak nie powstrzymuje ich to przed pr�bami zabicia si� nawzajem.

Lioren uni�s� lekko jedn� ko�czyn� z blatu i wyci�gn�� �rodkowe w tarla�skim ge�cie szacunku i aprobaty. Nikt jednak nie zwr�ci� na to uwagi, co znaczy�o, �e musi wypowiedzie� si� g�o�no.

��Majorze Nelson, poruczniku Dracht-Yur, wykonali�cie kawa� dobrej roboty � powiedzia�. � Jest jednak jeszcze co� do zrobienia. Czy s�usznie przypuszczam, �e pozostali cz�onkowie za�ogi te� widzieli te obrazy i dyskutowali na ich temat?

��Nie da�oby si� temu zapobiec��� zacz�� Nelson.

��W�a�nie � doda� Dracht-Yur.

��Rozumiem � stwierdzi� Lioren.�� Misja Tenelphiego zostaje chwilowo przerwana. Prosz� przenie�� za�og� na Vespasiana. Do��cz� do pierwszych czterech ekip kontaktowych jako doradcy, poniewa� wiedz� o tubylcach znacznie wi�cej ni� ktokolwiek inny. Wy�lemy ich na d� w pojazdach desantowych, pancernik za� pozostanie na orbicie do chwili znalezienia dla� najlepszego l�dowiska�

Lioren nie zwyk� w takich razach marnowa� czasu na uprzejmo�ci, przekona� si� jednak, �e wobec starszych oficer�w, szczeg�lnie Ziemian, to si� op�aca�o, gdy� p�niej byli znacznie bardziej sk�onni do wsp�pracy. Poza tym pu�kownik Williamson by� dow�dc� Vespasiana i formalnie pozostawa� starszy stopniem.

��Je�li ma pan jakiekolwiek uwagi, ch�tnie ich wys�ucham � zwr�ci� si� do Williamsona.

Pu�kownik spojrza� na Nelsona i Dracht-Yura, kt�rzy u�miechn�li si� z aprobat�.

��Tenelphi i tak nie m�g�by wznowi� misji z powodu braku zapas�w paliwa � powiedzia�. � Nie s�dz� te�, aby ktokolwiek z jego za�ogi zaprotestowa� przeciwko nowemu przydzia�owi, kt�ry b�dzie ciekawym urozmaiceniem po rutynie d�ugich patroli. Zyska pan tylko wdzi�cznych przyjaci�, kapitanie. Prosz� kontynuowa�.

��Naszym pierwszym i podstawowym zadaniem b�dzie przerwanie wszelkich walk � stwierdzi� Lioren.�� Dopiero potem b�dziemy mogli zaj�� si� chorymi i rannymi. Musimy jednak zadba� o to, aby nasza interwencja nie poci�gn�a za sob� nowych ofiar i nie spowodowa�a zbyt du�ego wstrz�su. Na istotach ery przedkosmicznej nag�e pojawienie si� jednostki o wielko�ci i pot�dze ognia Vespasiana mo�e zrobi� wstrz�saj�ce wra�enie, podobnie jak widok rozmaitych gatunk�w istot z jego obsady. Do pierwszego podej�cia wyznaczymy ma�y statek z za�ogantami o masie cia�a zbli�onej do tubylc�w. B�dzie to operacja przeprowadzona po cichu, daleko od centr�w miejskich, gdzie uda si� wyodr�bni� odizolowan� grup� albo nawet jednego osobnika, kt�rego nag�e znikni�cie nie zwr�ci wi�kszej uwagi�

Do pierwszego l�dowania wybrano kr�tkodystansowy prom pok�adowy, kt�ry m�g� si� porusza� zar�wno w pr�ni, jak i w atmosferze. By� niedu�y, ale wygodny, w ka�dym razie dla Ziemian. W tej misji jednak maksymalnie go obci��ono.

W pomara�czowym blasku wschodz�cego s�o�ca zeszli poni�ej warstwy chmur. Poruszali si� lotem �lizgowym, aby nie oznajmia� ha�a�liwie swej obecno�ci; statek by� te� zaciemniony. Spo�r�d wszystkich czujnik�w w��czone pozosta�y tylko skanery podczerwieni, kt�rych tubylcy nie powinni by� zdolni wykry�.

Lioren wpatrzy� si� w powi�kszony obraz wzniesionego na polanie gospodarstwa, z�o�onego z jednego niskiego budynku mieszkalnego i szeregu szop wok� niego. Z wy��czonym nap�dem statek schodzi� bardzo stromym torem i tak szybko, �e Liorenowi przypomina�o to raczej niekontrolowany upadek. Tu� nad ziemi� zwolni� jednak, wyhamowany promieniami odpychaj�cymi, kt�re zmiot�y trzy k�py ro�linno�ci, wyg�adzaj�c planowane l�dowisko. Samo przyziemienie okaza�o si� bardzo �agodne.

Lioren spojrza� z dezaprobat� na pilota i nie po raz pierwszy zastanowi� si�, dlaczego niekt�rzy musz� przy r�nych okazjach popisywa� si� swoimi umiej�tno�ciami. Zanim jednak u�o�y� w my�lach pochwaln�, ale krytyczn� zarazem wypowied�, otwarto w�az.

Wszyscy mieli na sobie ci�kie kombinezony ze zbiornikami powietrza. Powinni by� w tych stronach bezpieczni przed wszelkimi atakami pos�uguj�cych si� tylko naturalnym or�em tubylc�w. Pi�ciu Ziemian i trzech Orligian pobieg�o przeszuka� budynki wok�, podczas gdy Dracht-Yur i Lioren ruszyli szybko do domu, w kt�rym mimo wczesnej godziny ju� pali�y si� �wiat�a. Okr��yli go raz, trzymaj�c si� poni�ej poziomu zamkni�tych, ale pozbawionych zas�on okien, i przystan�li przed jedynym wej�ciem.

Dracht-Yur zbada� skanerem mechanizm zamka, potem sprawdzi� wn�trze na obecno�� �ywych istot.

��Zaraz za progiem jest obszerne pomieszczenie, obecnie puste � powiedzia� szeptem przez radio.�� Z niego wchodzi si� do trzech mniejszych pokoi. Pierwszy te� jest pusty, w drugim znajduj� si� dwie albo i trzy le��ce tu� obok siebie istoty, kt�re wydaj� ciche odg�osy, charakterystyczne dla fazy snu. By� mo�e s� chore albo ranne. W trzecim pokoju porusza si� kto�, do�� powoli, ale chyba w zorganizowany spos�b. Dochodz�ce stamt�d d�wi�ki wskazuj�, �e zajmuje si� przygotowywaniem posi�ku. Wydaje si�, �e mieszka�cy nie spostrzegli jeszcze naszej obecno�ci. Zamek w drzwiach jest do�� prosty � doda� Nidia�czyk.�� Sk�ada si� z rygla, kt�ry nie zosta� wewn�trz w �aden spos�b zabezpieczony. Wystarczy podnie�� go i wej��.

Lioren odetchn�� z ulg�. Gdyby musieli wywa�a� drzwi, trudniej by�oby potem przekona� obcych o dobrych intencjach. Jednak na razie nie chcia� jeszcze wchodzi�. Nie czu� si� na si�ach, by stawi� czo�o czterem tubylcom jedynie w towarzystwie niewielkiego Nidia�czyka. Poczeka� zatem, a� pozostali zjawili si� z meldunkami, �e reszta zabudowa� jest pusta, je�li nie liczy� sprz�tu rolniczego i nierozumnych zwierz�t gospodarskich.

Szybko zapozna� wszystkich z rozk�adem domu.

��Najwi�ksze ryzyko wi��e si� z tymi dwoma albo trzema istotami, kt�re znajduj� si� w pomieszczeniu na wprost drzwi. W �adnym razie nie mo�emy pozwoli� im wyj��, dop�ki nie zrozumiej� sytuacji. Czterech z was b�dzie pilnowa� drzwi, druga czw�rka okna ich pokoju, na wypadek gdyby chcieli ucieka�, Dracht-Yur i ja spr�bujemy porozmawia� z tym jednym, kt�ry jest zaj�ty w kuchni. I pami�tajcie, przez ca�y czas zachowujcie si� jak najciszej i unikajcie gest�w, kt�re mog�yby zosta� odczytane jako agresywne czy nieprzyjazne. Nie r�bcie im krzywdy, nie niszczcie sprz�t�w ani �adnych innych przedmiot�w.

Uchyli� cicho drzwi i wszed� do �rodka.

W pierwszym pomieszczeniu zwisa�a z sufitu lampa oliwna. W jej blasku wida� by�o kilka wisz�cych na �cianach rycin oraz wi�zki zasuszonych ro�lin, kt�re roztacza�y mi�y aromat. Z boku sta�a d�uga �awa z czterema wy�cie�anymi krzes�ami i szafka przypominaj�ca biblioteczk�. Meble by�y masywne, ale niezbyt starannie wykonane, w wi�kszo�ci z drewna. Kilka pochodzi�o z masowej produkcji. Wszystkie by�y stare i poobijane, niczym �wiadectwa dawnych, lepszych czas�w. Sam �rodek pokoju by� wolny, na pod�odze le�a� gruby dywan z jakiego� w��kna, kt�ry skutecznie t�umi� kroki niespodziewanych go�ci.

Drzwi do wszystkich trzech pozosta�ych pomieszcze� sta�y otworem. Z tego, w kt�rym przygotowywano posi�ek, dobiega�o stukanie, jakby kto� miesza� czym� w garnku, oraz ciche, nieprzet�umaczalne zawodzenie. Lioren nie potrafi� orzec, czy jest to poj�kiwanie wywo�ane b�lem czy �piew. Ju� mia� tam wej��, gdy Dracht-Yur z�apa� go za jedn� ze �rodkowych ko�czyn i pokaza� na wej�cie do s�siedniego pokoju.

Jeden z Ziemian zamkn�� drzwi i chwyci� mocno za klamk�, aby nie mo�na by�o otworzy� ich od �rodka, nast�pnie wyci�gn�� trzy palce drugiej r�ki i obni�y� d�o� do wysoko�ci biodra. Potem pokaza� dwa palce i obni�y� d�o� jeszcze bardziej, a� wysun�wszy tylko jeden palec, pomacha� d�oni� w okolicy kolan. Na koniec pu�ci� na moment klamk�, przytuli� bok g�owy do z�o�onych d�oni i zamkn�� oczy.

Lioren nie od razu poj��, o co chodzi. Potem przypomnia� sobie, �e niekt�re istoty, w tym i ludzie, przyjmuj� podobn� pozycj� podczas snu. Ca�o�� mia�a zapewne znaczy�, �e w pokoju znajduje si� troje dzieci, z kt�rych jedno jest bardzo ma�e, i �e wszystkie �pi�.

Kapitan pokiwa� g�ow� na ludzk� mod�� i pomy�la�, �e dzieci uda si� najpewniej bez trudu zatrzyma� na razie tam, gdzie s�, aby nie wpad�y w panik� na widok obcych i nie rzuci�y si� do ucieczki. Nieco spokojniejszy skierowa� si� do kuchni, aby nawi�za� kontakt z jedynym obecnym w domu doros�ym osobnikiem.

Zaj�ta czym� istota sta�a obr�cona plecami do wej�cia. Nie mia�a oczu na ca�ym obwodzie g�owy, dzi�ki czemu Lioren m�g� przez chwil� przygl�da� si� jej niezauwa�ony.

Budow� cia�a bardziej przypomina�a pobratymc�w kapitana ni� Ziemian, Nidia�czyk�w czy Orligian, co powinno zmniejszy� jej szok przy pierwszym kontakcie. Tyle �e w trzech miejscach cia�a mia�a po dwie, a nie po cztery ko�czyny. Kark porasta�a b��kitnawa sier��, ci�gn�ca si� pasem futra a� do szcz�tkowego ogona. Na sk�rze wida� by�o ��tawe plamy odbarwienia, typowe objawy choroby, kt�ra mog�a zniszczy� ca�e inteligentne �ycie na �wiecie. Fizjologicznie tubylcy nale�eli to typu DCSL i ich leczenie nie powinno sprawia� szczeg�lnych trudno�ci. O ile zechc� wsp�pracowa�, oczywi�cie�

Lioren klasn�� �rodkowymi d�o�mi, aby zwr�ci� na siebie uwag�. Gdy obcy obr�ci� si� ku niemu, powiedzia�:

��Jeste�my przyjaci�mi. Przybyli�my, aby�

Istota jedn� r�k� przyciska�a do cia�a mis� z p�p�ynn�, szar� substancj�. W drugiej r�ce trzyma�a jaki� pojemnik i przelewa�a jego zawarto�� do miski. Oba naczynia wydawa�y si� masywne, ale kruche, co potwierdzi�o si�, gdy upuszczone na pod�og� p�k�y na kawa�ki. Towarzysz�cy temu ha�as by� do�� g�o�ny, aby obudzi� dzieci. Jedno z nich, zapewne najm�odsze, zacz�o dono�nie zawodzi�.

��Nie skrzywdzimy was � zacz�� znowu Lioren.�� Przybyli�my pom�c wam i wyleczy� was z tej strasznej choroby, kt�ra�

Istota zapiszcza�a wysokim g�osem, co zosta�o przet�umaczone jako �Dzieci! Co zrobili�cie dzieciom?� � i rzuci�a si� na Liorena i Dracht-Yura.

Nie by�a jednak bezbronna.

Ze sto�u z�apa�a n�, kt�rym zamachn�a si� na pier� Liorena. Ostrze by�o d�ugie i ze spiczastym czubkiem, ale niezbyt ostre, bo zostawi�o tylko rys� na materiale skafandra. Istota jednak szybko si� uczy�a, bo przy kolejnym ciosie spr�bowa�a wbi� n� w cia�o Liorena i uda�oby si� jej to, gdyby kapitan nie z�apa� jej d�oni dwiema r�kami. Trzeci� wytr�ci� or� z uchwytu, przyp�acaj�c to ma�� ran� ci�t�. Chwil� potem musia� �cisn�� tak�e g�rne ko�czyny obcego, kt�ry wyra�nie mia� ochot� wy�ama� wizjer skafandra i wydrapa� przybyszowi oczy.

Zaskoczony gwa�towno�ci� ataku, Lioren zatoczy� si� do g��wnego pomieszczenia. W przelocie dostrzeg�, jak Dracht-Yur �apie obie nogi istoty. Ca�a tr�jka natychmiast straci�a r�wnowag� i upad�a na pod�og�.

��Na co czekacie!�� warkn�� Lioren.�� Unieruchomi� go.�� Potem zastanowi� si� przez chwil� i doda� pod adresem obcego: � Mam nadzieje, �e ci�ar mojego cia�a nie spowodowa� u ciebie �adnych obra�e� wewn�trznych.

Istota odpowiedzia�a jeszcze gwa�towniejsz� szamotanin�. Tylko cz�� wydawanych przez ni� d�wi�k�w nadawa�a si� do przet�umaczenia, Lioren musia� przyzna�, �e pierwszy kontakt nie przebieg� zbyt dobrze.

��Nie zrobimy ci krzywdy � powiedzia� poprzez dobiegaj�cy z s�siedniego pokoju p�acz dzieci.�� Nie skrzywdzimy twoich dzieci. Uspok�j si�, prosz�. Pragniemy tylko pom�c, tobie i wszystkim, aby�cie mogli �y� bez wojny i trawi�cej was choroby�

Obcy musia� co� z tego zrozumie�, bo umilk�, nadal jednak si� wyrywa�.

��Aby znale�� lekarstwo na wasz� chorob�, musimy jednak najpierw wyizolowa� patogen, kt�ry j� powoduje � ci�gn�� Lioren.�� Potrzebujemy do tego pr�bek twojej krwi i innych p�yn�w fizjologicznych.

Konieczne by�o te� przygotowanie odpowiedniego �rodka znieczulaj�cego i zwyk�ych uspokajaczy, na d�u�sz� met� za� nale�a�o zaj�� si� jeszcze syntetyzowaniem �ywno�ci, jednak Lioren uzna�, �e chwila nie sprzyja wnikaniu w podobne szczeg�y. Istota szarpa�a si� coraz gwa�towniej.

��Nie zrobimy wam krzywdy � powt�rzy� Lioren.�� Nie b�j si�. I prosz�, nie wyrywaj r�ki.

Jednak wielki, l�ni�cy i wyposa�ony w liczne pojemniki instrument medyczny, kt�ry przygotowywa� Nidia�czyk, nie wzbudzi� chyba pozytywnych skojarze� u obcego. Wprawdzie pobranie pr�bek mia�o by� ca�kiem bezbolesne, ale Lioren si� nie dziwi�. Wiedzia�, �e gdyby to on znalaz� si� w sytuacji tubylca, nie wierzy�by w ani jedno s�owo go�cia.

Dalsze kontakty z mieszka�cami planety, kt�rzy nazywali sw�j �wiat Cromsagiem, przebieg�y ju� prawie bez przykrych incydent�w. Wiele pomog�o nastrojenie nadajnik�w Vespasiana na miejscowe cz�stotliwo�ci i przekazanie przez radio obszernych wyja�nie�, kim s� przybysze, sk�d przylecieli i co zamierzaj� zrobi�. Gdy pancernik w ko�cu wyl�dowa� i wy�adowa� sw�j baga�, widok szpitali z prefabrykat�w oraz centr�w dystrybucji �ywno�ci zadzia�a� jeszcze lepiej ni� s�owa i przejawy wrogo�ci sta�y si� naprawd� rzadkie.

Nie znaczy�o to jednak, �e uznano ich za przyjaci�.

Lioren wiele si� dowiedzia� o Cromsagianach. Badania cia� niedawno zmar�ych pozwoli�y na stworzenie obrazu fizjologicznego tych istot, co z kolei umo�liwi�o leczenie obra�e� oraz zako�czenie wojny dzi�ki obrzuceniu obszar�w walk gazem obezw�adniaj�cym. Tenelphi zosta� wykorzystany jako szybka jednostka kurierska, kursuj�ca mi�dzy Cromsagiem i szpitalem i dostarczaj�ca Thornnastorowi materia� do analizy. Szef patologii potwierdzi� wi�kszo�� przypuszcze� Liorena.

Jednak nawet jeden z najwybitniejszych Diagnostyk�w mia� spore problemy z dok�adnym opisem jednostki chorobowej, kt�ra wywar�a tak wielki wp�yw na zachowanie tubylc�w. Badanie martwych cia� nie wystarcza�o, konieczna by�a obserwacja �ywych istot w r�nych stadiach rozwoju choroby. Dla ich pozyskania skierowano na miejsce statek szpitalny Rhabwar. Dzi�ki dalszym badaniom ustalono, �e pr�cz samej choroby, kt�ra atakowa�a tubylc�w niezmiennie przed osi�gni�ciem przez nich wieku �redniego, istotne by�o te� ich nastawienie do tego zjawiska.

To, co przekaza�a jedna z ofiar, kt�ra zgodzi�a si� porozmawia� z Liorenem, okaza�o si� do�� niepokoj�ce. Kapitan zna� tylko numer kartoteki szpitalnej chorego, jako �e miejscowi przywi�zywali wielk� wag� do ochrony swojej prywatno�ci i nie zwykli zdradza� prawdziwych imion obcym. Nawet fakt, �e chory bliski by� �mierci, nie zmieni� jego nastawienia.

Gdy Lioren spyta�, dlaczego wielu tubylc�w atakowa�o przybysz�w z innych �wiat�w z u�yciem broni, podczas gdy mi�dzy sob� walczyli zawsze tylko go�ymi r�kami, us�ysza� w odpowiedzi, �e to �aden honor zabi� pobratymca, o ile nie b�dzie si� to wi�za�o z wielkim wysi�kiem i nara�eniem w�asnego �ycia. Z tego. samego powodu powstrzymywali si� przed mordowaniem s�abych, chorych czy umieraj�cych.

Lioren wyznawa� pogl�d, i� ka�dy akt odebrania �ycia innej istocie inteligentnej godny jest pot�pienia. Wprawdzie wykonywany zaw�d zobowi�zywa� go do szanowania cudzych pogl�d�w, nawet bardzo osobliwych, jednak tego akurat podej�cia nie potrafi� zaakceptowa�.

Zmieni� wi�c szybko temat rozmowy.

��Dlaczego, chocia� po walce szybko zbieracie i leczycie rannych, cia�a poleg�ych zostawiacie? Wiemy, �e macie pewne poj�cie o epidemiologii, a jednak ryzykujecie zdrowie i tak ju� os�abionej populacji?

Pokryty plamami chory by� ju� bardzo s�aby i Lioren mia� wra�enie, �e m�wienie sprawia mu ogromn� trudno��, jednak w pewnej chwili odezwa� si� ca�kiem wyra�nie.

��Rozk�adaj�ce si� cia�a rzeczywi�cie stwarzaj� pewne zagro�enie dla tych, kt�rzy znajd� si� w pobli�u, ale tak trzeba. Strach i niebezpiecze�stwo s� niezb�dnymi elementami naszego �ycia.

��Ale dlaczego?�� docieka� Lioren.�� Dlaczego tak bardzo cenicie niebezpiecze�stwo i tak� wag� przywi�zujecie do wzbudzania strachu?

��To daje nam si�� � odpar� chory.�� Przez chwil�, bardzo kr�tk� chwil� czujemy si� wtedy znowu silni.

��Niebawem b�dziecie silni r�wnie� bez walki � powiedzia� Lioren pewny, �e nauki medyczne Federacji uporaj� si� z ka�dym wyzwaniem.�� Przecie� chyba woleliby�cie �y� w �wiecie wolnym od wojen i epidemii?

Pacjent zebra� si�y i odezwa� si� podniesionym g�osem.

��Nikt nie pami�ta, aby kiedykolwiek by�o inaczej. Istniej� wprawdzie legendy o czasach, gdy wszystkie nasze miasta by�y zamieszkane przez zdrowych i szcz�liwych ludzi, jednak to tylko bajki opowiadane ma�ym i g�odnym dzieciom, kt�re szybko dorastaj�, aby te� przy��czy� si� do walki. I szybko przestaj� wierzy� w podobne historie. Powinni�cie zostawi� nas, aby�my mogli �y� tak, jak zawsze �yli�my � doda� chory, pr�buj�c unie�� si� z pos�ania.�� Sama my�l o �wiecie bez wojny jest zbyt przera�aj�ca, aby skupia� na niej uwag�,

Lioren zada� jeszcze wiele pyta�, ale chory, chocia� nadal w pe�ni przytomny i nie najgorzej reaguj�cy na leczenie, nie chcia� wi�cej z nim rozmawia�.

Lioren nie w�tpi�, �e niebawem uda si� znale�� naprawd� skuteczn� metod� leczenia tubylc�w, kt�rych zosta�o ju� tylko oko�o dziesi�ciu tysi�cy. Nie by� jednak pewien, czy ratowanie rasy, kt�ra traktowa�a walk� jako spos�b na dobre samopoczucie, by�o czym� naprawd� godnym pochwa�y. To, �e konflikty rozwi�zywano zgodnie z u�wi�conym tradycj� rytua�em, niczego nie zmienia�o. Nadal by�o to barbarzy�stwo, skoro oszcz�dzano chorych i nielicznych starych jedynie dlatego, �e zabicie ich by�o zbyt �atwe i nie dawa�o wystarczaj�cej satysfakcji. Lioren by� szcz�liwy, �e odpowiada jedynie za medyczn� stron� misji i nie b�dzie musia� zmaga� si� z upiorami tutejszej kultury.

Czasem jednak stara� si� skierowa� ich my�li na nowe tory i opowiada� im o lotach kosmicznych i Federacji. Opisywa� rozmaite formy, jakie potrafi przybiera� inteligentne �ycie, aby u�wiadomi� tubylcom, �e ich �wiat jest tylko jednym z wielu tysi�cy. Przy takich okazjach przekonywa� si� niekiedy, jak bystrzy bywali Cromsagianie, chocia� rozpaczliwie brakowa�o im wiedzy czy wykszta�cenia.

Gdy stan zdrowia kt�rego� z pacjent�w nieco si� poprawia�, Lioren zastanawia� si�, czy ich potrzeba wystawiania si� na niebezpiecze�stwa i szukania ryzykownych podniet znajdzie kiedy� spe�nienie dzi�ki znacznie trudniejszym ni� wojenne wyzwaniom pokojowego �ycia. Oni jednak nie rozumieli jego sugestii i nie byli sk�onni do jakichkolwiek dywagacji nad swoj� kultur� czy zwyczajami. Tylko naprawd� ci�ko chorzy podejmowali czasem podobne tematy.

Trudno by�o uzyska� od nich nawet proste informacje o tym, jak si� czuj� czy co my�l�. Zwyk�e lekarskie pytania z regu�y pozostawa�y bez odpowiedzi.

Rhabwar mia� si� zjawi� za dwa dni i Lioren uzna�, �e ten pacjent, kt�ry podj�� jednak na chwil� rozmow�, zostanie przetransportowany do Szpitala jako jeden z pierwszych. Zamierza� jeszcze skonsultowa� si� w tej sprawie ze starszym lekarzem ze statku szpitalnego.

Funkcj� t� pe�ni� doktor Prilicla, przedstawiciel jedynej empatycznej rasy Federacji. Kto�, kto zawsze potrafi� rozpozna� cudze odczucia.

Z osobistych i czysto praktycznych powod�w Lioren poprosi�, aby spotkanie mog�o si� odby� na pok�adzie medycznym Rhabwara, a nie w przepe�nionej izbie chorych Vespasiana. Prilicla na pewno nie czu�by si� dobrze mi�dzy tyloma cierpi�cymi. Poza tym Lioren wola� nie wyjawia� swoich w�tpliwo�ci przy podw�adnych. Uwa�a�, �e kto� oczekuj�cy szacunku i bezwzgl�dnego pos�uchu musi prezentowa� si� zawsze jako ca�kowicie pewny swego.

By� mo�e ma�y empata podziela� jego zdanie, bardziej prawdopodobne wydaje si� jednak, �e ju� z daleka wyczu� emocje Liorena, poprawnie je zinterpretowa� i zadba�, aby spotkanie mia�o bardzo prywatny charakter. Lioren nie by� zdumiony. Wiedzia�, �e Prilicli zawsze zale�a�o na dobrym samopoczuciu wszystkich woko�o, co oszcz�dza�o mu niemi�ych prze�y�.

Owadopodobny Cinrussa�czyk zawis� na poziomie oczu nad jednym z blat�w. W por�wnaniu z masywnym Liorenem wydawa� si� szczeg�lnie drobny i kruchy. Mia� pod�u�ne, egzoszkieletowe cia�o, z kt�rego wystawa�o sze�� cienkich n�g i cztery jeszcze delikatniejsze ko�czyny chwytne oraz dwie pary szerokich, l�ni�cych i niemal przezroczystych skrzyde�, kt�re porusza�y si� w niespiesznym rytmie. W utrzymaniu si� na sta�ym poziomie pomaga�y mu te� przypasane do tu�owia antygrawitatory. Bez nich m�g� lata� jedynie w g�stej atmosferze macierzystej planety, na kt�rej ci��enie wynosi�o ledwie jedn� �sm� G i gdzie ta zdumiewaj�ca rasa nie tylko wyewoluowa�a na gatunek inteligentny, ale rozwin�a te� z�o�on� kultur� i technik� pozwalaj�c� na podr�e mi�dzygwiezdne. Lioren nie zna� nikogo, kto nie uwa�a�by mieszka�c�w Cinrussa za najpi�kniejsze istoty Federacji.

Z otworu w jajowatej g�owie Prilicli wydoby� si� szereg melodyjnych treli.

��Dzi�kuje, przyjacielu Liorenie, za pozytywne my�li, kt�re kierujesz pod moim adresem. Oraz za samo spotkanie. Wyczuwam jednak, �e chcesz podzieli� si� ze mn� jakim� wa�nym zawodowym problemem. Jakim jednak, nie wiem, bo jestem tylko empat�, a nie telepat�. B�dziesz musia� dok�adnie mi go przedstawi�, przyjacielu Liorenie.

Kapitana zirytowa�o nieco to zwracanie si� do niego per �przyjacielu�. By� ostatecznie przecie� szefem wszystkich operacji medycznych na Cromsagu i oficerem Korpusu, podczas gdy Prilicla pozostawa� ci�gle tylko starszym lekarzem w Szpitalu Kosmicznym Sektora Dwunastego. Ma�y empata a� zadr�a�, wyczuwaj�c jego emocje. Lioren nagle poj��, �e takie refleksje s� tylko aktem agresji wymierzonym przeciwko komu� zupe�nie bezbronnemu.

Nawet patologicznie wojowniczy Cromsagianie uznaliby podobny atak za akt tch�rzostwa.

Z�o�� Liorena ust�pi�a miejsca zawstydzeniu. W tej chwili nale�a�o zapomnie� o dumie, stopniach czy osi�gni�ciach zawodowych i skupi� si� na zadaniu, kt�re polega�o na jak najlepszym wykorzystaniu umiej�tno�ci podw�adnego. W tym celu powinien lepiej kontrolowa� swoje emocje.

��Dzi�kuj�, przyjacielu Liorenie, za dyscyplin� my�li, kt�r� sobie narzuci�e� � powiedzia� Prilicla, zanim go�� zdo�a� si� odezwa�. Lekko jak pi�rko osiad� na stole. Nie trz�s� si� ju�. � Wyczuwam jednak jeszcze inne emocje, kt�re trudniej ci kontrolowa�. Mam wra�enie, �e dotycz� one Cromsagian. Podzielam ten niepok�j, przez co �atwiej mi znie�� twoje odczucia. Je�li mog� ci jako� pom�c, nie wahaj si�, prosz�.

Liorena znowu nieco rozdra�ni�a taka mowa, a szczeg�lnie udzielenie mu pozwolenia na poruszenie tematu Cromsagu, chocia� po to w�a�nie przyby�, ale nie da� si� ponie�� emocjom. Przedstawi� spraw�, powtarzaj�c to, co zawar� w swoim ostatnim raporcie, kt�ry Rhabwar mia� dostarczy� Thornnastorowi, uzna� jednak, �e Prilicla powinien jak najlepiej pozna� sytuacj�, je�li ma zrozumie� wag� p�niejszych pyta�.

Opisa� wszystkie ustalenia nieustannie rozszerzanych bada� archeologicznych, kt�re pozwoli�y ustali�, �e chocia� porzucone miasta, kopalnie i kompleksy przemys�owe na p�nocy i na po�udniu trwa�y w tym stanie nawet od setek lat, przywr�cenie ich do �ycia nie powinno by� trudne. Dawni budowniczowie znali sw�j fach, naturalnych bogactw planety za� nadal jest bardzo wiele. Tubylcy nie podejmowali jednak podobnych pr�b, skupiaj�c si� na walce. Poza tym wielu brak�o si�y, aby zaj�� si� jak�kolwiek dzia�alno�ci�. Wycofali si� wi�c do paru blisko po�o�onych skupisk, gdzie naj�atwiej przychodzi�o im prowadzenie wojny.

��Gdy zako�czyli�my walki, a w�a�ciwie setki drobnych potyczek pomi�dzy ma�ymi grupami albo nawet jednostkami, ca�a populacja planety skurczy�a si� ju� do nieca�ych dziesi�ciu tysi�cy osobnik�w, to obejmuje zar�wno doros�ych, jak i dzieci. Ostatnio jednak zacz�li umiera� w tempie oko�o stu dziennie.

Prilicla znowu zadr�a�. Lioren nie wiedzia�, czy by�a to reakcja na jego emocje czy skutek poznania prawdy o wzro�cie �miertelno�ci. Na wszelki wypadek spr�bowa� oczy�ci� sw�j umys� ze wszystkiego, co nie dotyczy�o spraw zawodowych.

��Mimo naszego wsparcia, kt�re obejmuje budow� dom�w, dostarczanie ubra� oraz �ywno�ci, czasem za� nawet zbieranie plon�w za tych, kt�rzy s� zbyt s�abi, aby uczyni� to samodzielnie, poziom �miertelno�ci si� nie obni�a. Starsi umieraj� na skutek post�p�w choroby albo odniesionych wcze�niej ran, dzieci za� zdaj� si� cierpie� na inne schorzenia, kt�rych dot�d nie uda�o si� rozpozna�. Tubylcy przyjmuj� zar�wno nasz� pomoc, jak i �ywno��, ale tylko m�odzi s� za ni� naprawd� wdzi�czni. Poza tym raczej nie przejawiaj� zainteresowania zasadniczym celem naszych dzia�a�. Starsi jedynie nas toleruj�, uznaj�c, �e nie s� zdolni si� nam przeciwstawi�. Sk�onny jestem przypuszcza�, �e w sumie nie zale�y im na ratunku i najbardziej chcieliby, aby�my zostawili ich samym sobie i pozwolili im pope�ni� gatunkowe samob�jstwo. Niekiedy mam wra�enie, �e nie powinni�my ich przed tym powstrzymywa�. S� tacy wojowniczy i gwa�towni� Jednak co naprawd� czuj� i my�l�, tego nie wiem.

��I chcia�by�, aby empata pom�g� ci to ustali�? � spyta� Prilicla.

��W�a�nie � odpar� Lioren z takim uczuciem, �e owadopodobny zadr�a�. � Mam nadziej�, �e zdo�a pan powiedzie� co� o ich pragnieniach, instynktach i odczuciach, zar�wno je�li chodzi o nich samych, jak i o ich potomstwo czy obecn� sytuacj�. Niczego na ten temat nie wiem, a bardzo chcia�bym znale�� spos�b na przekonanie ich, �e warto �y�. Tak samo jak robi si� to z samob�jc� zamierzaj�cym skoczy� z dachu wysokiego budynku. Czego naprawd� si� boj�, czego potrzebuj�, co mo�e doda� im woli przetrwania?

��Przyjacielu Liorenie � odpar� bez wahania Prilicla.�� Jak wszystkie �wiadome istoty, najbardziej boj� si� �mierci i chc� �y�. Nawet u tych najci�ej chorych nie wykry�em �adnych sk�onno�ci do autodestrukcji, jednostkowej czy gatunkowej. Nie trzeba ich�

��Przepraszam za moj� wcze�niejsz� uwag� o samob�jstwie ca�ej rasy � wtr�ci� Lioren.

��Te s�owa wynik�y z poczucia bezradno�ci i frustracji, przyjacielu Liorenie � wyja�ni� �agodnie Prilicla.�� Nie mia�y pokrycia w g��bszym podej�ciu emocjonalnym do sprawy. Nie musisz przeprasza� ani k�opota� si� tym, �e pad�y. Ja za� chcia�em powiedzie�, �e nie mo�na krytykowa� tubylc�w za ich brak ch�ci wsp�pracy, dop�ki nie wiemy, co sprawia, �e nie przejawiaj� wdzi�czno�ci. To akurat ��czy�o wszystkich doros�ych pacjent�w, kt�rych wie�li�my do Szpitala. Wiedzieli, �e chcemy im pom�c, jednak wypytywani przez lekarzy odmawiali odpowiedzi zar�wno wtedy, gdy chodzi�o o kwestie osobiste, jak i pr�by ustalenia obrazu klinicznego. Je�li kto� mimo to nalega�, reagowali wzburzeniem i l�kiem, kt�remu towarzyszy�o niekiedy chwilowe os�abienie objaw�w choroby.

��Zaobserwowa�em to samo � powiedzia� Lioren.�� Sk�onny by�em uzna�, �e chodzi o zjawisko przeniesienia uwagi pacjenta na sprawy zewn�trzne, kt�re niekiedy oddzia�uje leczniczo. Nie przywi�zywa�em jednak do tego wi�kszej wagi�

��Zapewne masz racj�, przyjacielu Liorenie, jednak naczelny psycholog O�Mara uwa�a, i� remisja choroby wynika w�wczas z podniesienia poziomu l�ku. To oraz zdecydowana odmowa nawi�zania z nami dialogu sugeruje g��bokie uwarunkowanie kulturowe, kt�rego sami Cromsagianie mog� by� nie�wiadomi. Przyjacielowi O�Marze kojarzy si� to z psychoz� grupow� charakterystyczn� dla Gogleskan. Doradza szczeg�ln� ostro�no�� w pokonywaniu tego muru niech�ci, poniewa� za nim kryje si� zapewne obszar wielkiej wra�liwo�ci i podatno�ci na zranienie.

Psychoza mieszka�c�w Goglesk wi�za�a si� z unikaniem niemal wszelkich fizycznych kontakt�w z innymi doros�ymi przedstawicielami w�asnej rasy, co oczywi�cie nie by�o problemem na Cromsagu.

��Je�li jednak nie poradzimy sobie szybko z chorob�, wasz naczelny psycholog zostanie bez pacjent�w do ostro�nej terapii � powiedzia� Lioren, ponownie nieco zirytowany.�� Jakie post�py poczyniono od ostatniej waszej wizyty?

��Zapewniam, �e znacz�ce, przyjacielu Liorenie. Niemniej podzielam twoje zdanie, �e nie nale�y marnowa� czasu, proponuje zatem, aby� porozmawia� o tym bezpo�rednio z patolog Murchison, co b�dzie lepszym rozwi�zaniem, ni� gdybym to ja mia� przekazywa� informacje jako dodatkowy po�rednik. Bez w�tpienia b�dziesz chcia� zada� potem kilka pyta�, ja za� zawsze preferuj� sytuacje, w kt�rych otacza mnie pozytywna emanacja emocjonalna, i z tego powodu staram si� dostrzega� przede wszystkim pozytywne aspekty ka�dej sprawy.

D�u�sza prywatna rozmowa z Prilicl� nie mia�a ju� sensu, Lioren nie m�g� te� odrzuci� jego propozycji, nie stwarzaj�c jednocze�nie k�opotliwej dla obu sytuacji. Mia� wra�enie, �e straci� w�a�nie inicjatyw�, czego empata te� niew�tpliwie by� �wiadom.

Rhabwar odlecia� z pok�adem medycznym zape�nionym g��wnie m�odocianymi pacjentami. W izbie chorych zosta�o jeszcze wielu doros�ych, sporo by�o ich te� w odwiedzanych codziennie przez Liorena lecznicach na powierzchni planety. Chocia� ich stan by� bardziej powa�ny, uzna�, �e przetrwanie gatunku zale�y przede wszystkim od m�odych, dlatego ich pierwszych zdecydowa� si� podda� leczeniu.

Zignorowa� coraz bardziej sarkastyczne w tonie wiadomo�ci od pu�kownika Skemptona, kt�ry odpowiada� za utrzymanie Szpitala i przypomina�, �e nie zdo�a przyj�� na oddzia� ca�ej populacji Cromsagu, nawet je�li obecnie nie jest ona zbyt liczna, chorych do bada� i test�w za� na pewno maj� ju� dosy�. Ca�a za�oga Rhabwara zna�a tre�� tych wiadomo�ci, kt�re by�y przesy�ane otwartym tekstem, jednak Prilicla bez s�owa zgodzi� si� zabra� na pok�ad dwudziestu dodatkowych pacjent�w.

Lioren pomy�la�, �e ma�y empata nale�y do najbardziej sk�onnych do ugody istot w znanej cz�ci wszech�wiata, w odr�nieniu od tubylc�w, kt�rzy nigdy nie mieli zosta� jego przyjaci�mi. Chyba �eby zdarzy� si� cud, jednak Lioren nie wierzy� w zjawiska nadprzyrodzone.

Nadal sp�dza� ca�y czas przy pacjentach i jak m�g� stara� si� podnosi� na duchu ponad dwustu lekarzy Korpusu i technik�w obs�uguj�cych centra �ywno�ciowe, kt�rzy robili co w ich mocy, aby utrzyma� chorych przy �yciu. Nie traci� przy tym nadziei, �e nastawienie wobec przybysz�w jeszcze si� zmieni i pojawi si� cho� ma�a rysa w murze oboj�tno�ci, jednak by�a to p�onna nadzieja. Tymczasem �mier� zbiera�a coraz wi�ksze �niwo, g��wnie przez to, �e podobnie jak w Szpitalu, tak�e i tutaj brakowa�o sprz�tu umo�liwiaj�cego do�ylne �ywienie ca�ej populacji.

Czasem zdarza�o si�, �e mimo rozwini�cia sieci naziemnych i powietrznych patroli tubylcy nadal zabijali si� nawzajem.

Lioren te� trafi� na podobn� sytuacj� w obszarze, kt�ry wcze�niej uznano za nie zamieszkany. Zapewne jednak Cromsagianie ukryli si� w lesie przed patrolami. Lec�c nad opuszczonymi osiedlami, w pewnej chwili dostrzeg� grup� sze�ciu walcz�cych istot. Zanim �lizgacz z india�sk� za�og� zdo�a� wyl�dowa� na ��czce pomi�dzy dwoma budynkami, �wojna� dobieg�a ju� ko�ca i na trawie le�a�y tylko cztery bezw�adne cia�a.

Mimo rozleg�ych obra�e� uczestnik�w walki poznali, �e maj� przed sob� trzech m�czyzn i jedn� kobiet�. M�czy�ni ju� nie �yli, kobieta mia�a umrze� lada chwila. Dracht-Yur wskaza� na dwa krwawe �lady wiod�ce do drzwi jednego z budynk�w.

Dzi�ki swoim d�u�szym nogom Lioren dotar� tam pierwszy. Zaraz za progiem ujrza� dwa zakrwawione cia�a, zwarte na pod�odze w morderczej walce. By�y to w�ciek�e, zwierz�ce zmagania. Lioren wcisn�� �rodkowe ko�czyny mi�dzy tubylc�w i pr�bowa� ich rozdzieli�. Dopiero wtedy zorientowa� si�, �e nie ma przed sob� dw�ch osobnik�w m�skich, jak s�dzi� z pocz�tku, ale par� mieszan�, kt�ra by�a zaj�ta gwa�town� kopulacj�.

Pu�ci� ich i wycofa� si� pospiesznie, nagle jednak tubylcy oderwali si� od siebie i rzucili na Liorena. W tej samej chwili nadbiegaj�cy Dracht-Yur wpad� na niego od ty�u, podcinaj�c mu nogi. Kapitan upad� na plecy, tubylcy zwalili si� na niego, a Nidia�czyk znalaz� si� gdzie� pod nimi. Przez moment walczy� o �ycie.

W pierwszych dniach na Cromsagu stwierdzono, �e tubylcy s� zbyt os�abieni chorob�, aby konieczne by�o noszenie w ich obecno�ci ci�kich skafandr�w, ca�y personel Korpusu zdecydowa� si� zatem przywdzia� l�ejsze stroje, kt�re chroni�y tylko przed ch�odem, s�o�cem i uk�szeniami owad�w.

W�a�nie dlatego teraz Lioren pierwszy raz w �yciu musia� walczy� o przetrwanie. Na jego planecie nie praktykowano tak barbarzy�skich metod rozstrzygania spor�w; na dodatek atakuj�cy wydawali si� wyj�tkowo silni i ranili go dotkliwie, powoduj�c b�l, jakiego nigdy jeszcze nie zazna�.

Os�aniaj�c si� przed kolejnymi ciosami i odpychaj�c natarczywe r�ce pr�buj�ce wyrwa� mu z g�owy szypu�ki oczne, zauwa�y�, jak Dracht-Yur, kt�ry wydosta� si� spod niego, pe�znie ku drzwiom. Napastnicy na szcz�cie go zignorowali, bo niewielki i poro�ni�ty futrem Nidia�czyk nie mia�by �adnych szans w podobnym starciu. Kilka sekund p�niej Dracht ponownie zjawi� si� w progu, tym razem z przezroczyst� mask� na g�owie. Da�a si� s�ysze� cicha eksplozja granatu gazowego i cia�a tubylc�w nagle zwiotcza�y.

Oba by�y pokryte rozleg�ymi plamami zmian sk�rnych, ale chocia� przez d�u�sz� chwil� pozostawa�y w bezpo�rednim kontakcie ze sk�r� Liorena, nie nios�o to ze sob� �adnego niebezpiecze�stwa. Patogeny danego ekosystemu nigdy nie atakowa�y istot zrodzonych pod obcymi s�o�cami.

Zastosowany przez Nidia�czyka gaz obezw�adniaj�cy zosta� odpowiednio dobrany do metabolizmu tubylc�w, na przedstawicieli innych ras dzia�a� wiec znacznie s�abiej, Lioren nie straci� przytomno�ci, chocia� nie m�g� si� rusza�. Patrzy� wi�c tylko, jak Dracht nak�ada opatrunki na wi�ksze rany i warkni�ciami wydaje jakie� polecenia do laryngofonu. Zapewne nakazywa� pilotowi wezwa� pomoc medyczn�, czego Lioren m�g� si� tylko domy�la�, gdy� jego w�asny translator zosta� zniszczony podczas szamotaniny. Niewiele go to zreszt� obchodzi�o; w tej chwili odczuwa� tylko b�l, wywo�an� nim z�o�� i os�abienie spowodowane nag�ym spadkiem napi�cia. Jego cia�o nagle zacz�o domaga� si� snu, umys� jednak pozostawa� jasny.

Przerywanie obcym kopulacji by�o powa�nym b��dem, jednak usprawiedliwionym, poniewa� nikt z przybysz�w nie widzia� dot�d podobnego aktu w wykonaniu mieszka�c�w Cromsagu. Zak�adano zreszt�, �e choroba i nieustanne zmagania nie zostawiaj� im na to wiele si�. Niemniej ich reakcja, a szczeg�lnie gwa�towno�� ataku, zaskoczy�a Liorena.

Na Tarli podobna aktywno��, szczeg�lnie podejmowana przez starszych, kt�rzy byli ze swoimi partnerami od wielu lat, by�a zwykle publicznie celebrowana. Lioren wiedzia� jednak, �e wiele gatunk�w Federacji preferuje odosobnienie i nie ma to zwykle �adnego zwi�zku z poziomem ich inteligencji czy og�lnego rozwoju my�li spo�ecznej.

Lioren nie mia� oczywi�cie �adnych osobistych do�wiadcze� w tej dziedzinie, jako �e zaanga�owanie na polu nauk medycznych poch�ania�o go bez reszty i brakowa�o mu czasu na �ycie emocjonalne i zwi�zane z tym zaburzenia obiektywizmu. Jako dobry klinicysta, po prostu nie m�g� sobie na to pozwoli�. Gdyby jednak by� zwyk�ym Tarlaninem, kt�remu kto� przeszkodzi� w akcie mi�osnym, m�g�by zachowa� si� szorstko i nieuprzejmie, na pewno jednak nie rzuci�by si� na intruza z pi�ciami.

Mimo wszystkich przykrych dozna� ca�y czas szuka� wyt�umaczenia tej dziwnej reakcji. Mo�e tych dwoje wpe�z�o do budynku, aby mimo ran i os�abienia os�odzi� sobie ostatnie chwile przed �mierci�? Na pewno by�o to dzia�anie podj�te za zgod� obojga partner�w, jako �e akt kopulacji by� u nich zbyt z�o�ony, aby mo�na go by�o wymusi�.

Nie wyklucza�o to mo�liwo�ci, �e kopulacja by�a skutkiem pobudzenia wywo�anego wcze�niejsz� walk� albo form� nagrody ze strony kobiety dla najlepszego wojownika. Istnia�o wiele historycznych przyk�ad�w podobnych zachowa�, chocia� nie dotyczy�o to na szcz�cie dziej�w Tarli. Wszelako nale�a�o pami�ta�, �e tutaj obie p�cie walczy�y na r�wnych prawach, chocia� zwykle tylko we w�asnym gronie.

Lioren zanotowa� w pami�ci, aby przygotowa� szczeg�owy raport o tym incydencie i dostarczy� go specjalistom od kontakt�w kulturowych. Mo�e oni znajd� jakie� wyt�umaczenie i wpadn� na pomys�, jak unikn�� podobnych konflikt�w w przysz�o�ci. Zak�adaj�c oczywi�cie, �e tubylcy przetrwaj�, aby wst�pi� kiedy� do Federacji.

Liorenowi nagle pociemnia�o w oczach. Przez chwil� widzia� jeszcze cztery odr�bne obrazy wn�trza pokoju, gdzie Dracht-Yur opatrywa� nieprzytomnych tubylc�w, po czym z�y na siebie za tak� s�abo��, zapad� w sen.

Lioren sko�czy� sw� przemow� i na sali zapad�a cisza. Wprawdzie wszyscy obecni znali ze szczeg�ami histori� tego, co zdarzy�o si� na Cromsagu, ale relacja z pierwszej r�ki wstrz�sn�a wi�kszo�ci�.

��Jestem jedyn� osob� winn� tej tragedii � powiedzia�. � Aby rozwia� wszelkie w�tpliwo�ci w tej sprawie, wzywam na �wiadka szefa patologii, Diagnostyka Thornnastora.

Traltha�czyk podszed� na sze�ciu s�oniowatych nogach do miejsca dla �wiadk�w. Jednym okiem spojrza� na przewodnicz�cego sk�adu s�dziowskiego, drugim na Liorena, trzecim na O�Mar�, a czwartym na swoje notatki. Zaraz te� zacz�� przemow�, kt�r� Dermod przerwa� po paru minutach uniesieniem r�ki.

� �wiadek nie musi wdawa� si� a� tak drobiazgowo w szczeg�y kliniczne � powiedzia�. � Bez w�tpienia mog� one by� ciekawe dla innych lekarzy, jednak nie dla s�du. Prosz� zrezygnowa� z medycznego �argonu i wyja�ni� w kilku s�owach, dlaczego mieszka�cy Cromsagu zachowali si� w taki spos�b.

Thornnastor tupn�� dwiema nogami, co oznacza�o zniecierpliwienie, obecni jednak w wi�kszo�ci nie zrozumieli tego gestu.

��Dobrze, wysoki s�dzie � powiedzia�.

Patolog wyja�ni�, �e dzi�ki ostro�nemu podej�ciu do pr�b klinicznych testy na terenie Szpitala przeprowadzono do�� wolno i sygna� z Vespasiana zosta� odebrany na czas, aby zapobiec tragedii podobnej do tej, kt�ra rozegra�a si� na planecie. Wszyscy pacjenci z Cromsagu zostali umieszczeni w izolatkach, dzia� psychologii obcych za� zdwoi� wysi�ki, aby sk�oni� ich wreszcie do wsp�pracy.

Pewne sukcesy osi�gni�to jednak dopiero w�wczas, gdy po d�ugim namy�le zdecydowano si� wyjawi� chorym, co sta�o si� na ich planecie, i u�wiadomi� im, �e poza nimi nie ocala� prawie nikt. Wtedy zacz�li m�wi�. Przewa�a� oczywi�cie �al, sporo by�o w ich s�owach z�o�ci i pot�pienia, jednak w ko�cu zebrano materia�, kt�ry w po��czeniu z wynikami bada� archeologicznych pozwoli� wreszcie wyja�ni� zagadk�.

Zaraza pojawi�a si� zapewne nieca�y tysi�c lat temu, gdy mieszka�cy Cromsagu znali ju� loty atmosferyczne, a okres wojen mieli za sob�. Brak informacji o �r�dle wspomnianej choroby, wiadomo jednak, �e jest przenoszona drog� p�ciow�. Z pocz�tku nie stanowi�a wi�kszego zagro�enia, jako �e tubylcy zwykli tworzy� wieloletnie zwi�zki i byli sobie wierni. Niekt�rzy bardziej dalekowzroczni Cromsagianie dostrzegli zagro�enie i zaproponowali utworzenie enklaw wolnych od zarazy, jednak powstawanie zwi�zk�w opiera�o si� na emocjonalnej atrakcyjno�ci i trudno by�o wyznacza� tu sztywne regu�y. W ten spos�b po kolejnych trzystu latach chora by�a ju� ca�a planeta. Wirus tymczasem zmutowa�, staj�c si� bardziej niebezpieczny. �rednia d�ugo�� �ycia populacji znacznie spad�a, �mier� w wieku �rednim stawa�a si� zjawiskiem coraz powszechniejszym.

Miejscowi medycy pr�bowali walczy� z zaraz�, jednak bez skutku. Pod koniec ubieg�ego stulecia cywilizacja Cromsagu cofn�a si� do poziomu prostych technologii, trac�c praktycznie szans� na odrodzenie. Ma�o kto prze�ywa� wi�cej ni� dziesi�� lat po osi�gni�ciu dojrza�o�ci. Cala rasa stan�a przed gro�b� wygini�cia, co by�o spowodowane szczeg�lnym wp�ywem zarazy na poziom przyrostu naturalnego.

��Dysponujemy ju� pe�nym obrazem choroby i wszelkich jej objaw�w, teraz wi�c ogranicz� si� do najwa�niejszych kwestii � powiedzia� Thornnastor.�� Najbardziej widocznym objawem s� przebarwienia sk�ry, kt�re zniech�ca�y do siebie partner�w, jednak nie to by�o najwa�niejsze. Nawet je�li oboje mieli sk�r� bez skazy, ich system wydzielania wewn�trznego ulega� degeneracji, tak �e akt p�ciowy stawa� si� niemo�liwy bez wcze�niejszej stymulacji silnymi bod�cami emocjonalnymi.

Patolog przerwa� na chwil�, jakby musia� przygotowa� niespiesznie dalsz� cz�� wypowiedzi.

��Podejmowano r�ne wysi�ki, aby zaradzi� temu problemowi. Si�gano po substancje narkotyczne uzyskiwane z r�nych ro�lin, w nadziei, �e pozwoli to na pobudzenie zmys��w. Metoda okaza�a si� jednak nieskuteczna, a dalszych pr�b tego rodzaju poniechano z powodu skutk�w ubocznych przyjmowania halucynogen�w, jak uzale�nienia, �mier� z przedawkowania i deformacje dzieci rodzic�w, kt�rzy za�ywali podobne �rodki. Ostatecznie wypracowano rozwi�zanie, kt�re nie mia�o nic wsp�lnego z medycyn� i oznacza�o powa�ny regres ca�ej kultury. Cromsagianie ruszyli na wojn�

Nie walczyli o zdobycze terytorialne ani wp�ywy polityczne czy handlowe. Nie pr�bowali te� walki na odleg�o�� z wykorzystaniem machin bojowych czy jakiegokolwiek or�a. Co wi�cej, nie zale�a�o im wcale na unicestwieniu przeciwnika, kt�ry m�g� by� cz�onkiem ich rodziny albo przyjacielem. Nie by�o te� w tej wojnie �adnych stron, gdy� wszyscy walczyli ze wszystkimi, cz�sto jeden na jednego. Chodzi�o tylko o jedno � o jak najsilniejsze doznania w rodzaju l�ku i b�lu, ale bez zabijania kogokolwiek. Pobici czy ranni przeciwnicy nie przejawiali wobec siebie �adnej wrogo�ci, nawet je�li chwil� wcze�niej walczyli na �mier� i �ycie. Cz�sto zostawali w miejscu, gdzie padli, z nadziej�, �e dojd� do siebie i b�d� mogli wznowi� zmagania.

�ycie by�o na Cromsagu szczeg�lnie cennym darem. Inaczej nie podejmowano by tak desperackich pr�b, aby zapobiec wymarciu rasy.

Poszukiwano szczeg�lnie silnych bod�c�w, kt�re pobudza�y uk�ad wydzielania wewn�trznego na tyle, �e upo�ledzona przez chorob� aktywno�� osobnika zbli�a�a si� na jaki� czas do normalnego poziomu, umo�liwiaj�c czynno�ci prokreacyjne.

Jednak mimo wielkich ofiar �miertelno�� ros�a, a przyrost naturalny mala�. W ko�cu wszyscy Cromsagianie przenie�li si� na jeden kontynent, aby zachowa� wsp�lnym wysi�kiem to, co jeszcze zosta�o z ich cywilizacji, i aby nie byli zmuszeni szuka� przeciwnik�w zbyt daleko. To, co odnaleziono podczas wykopalisk, potwierdza, i� wcze�niej nie byli wojownicz� ras�. Zmieni�a to dopiero choroba. W chwili, gdy znalaz� ich Tenelphi, praktyka nieustannych zmaga� by�a ju� trwale wpisana w ich kultur�.

Wprawdzie decyzja o rozpocz�ciu leczenia zosta�a podj�ta zgodnie z najlepsz� wiedz� medyczn�, jednak przy braku informacji o kulturowych skutkach epidemii trudno by�o przewidzie� skutki kuracji � powiedzia� Thornnastor.�� Wraz z psychologiem O�Mar� przypuszczamy, �e podleczeni Gromsagianie mogli zdawa� sobie w jakim� stopniu spraw� z tego, �e jako istoty zdrowe i silne nie b�d� potrzebowali dodatkowej stymulacji dla osi�gni�cia pobudzenia seksualnego. Jednak zwyczaj stanowi� inaczej. Potrzeba biologiczna wyewoluowa�a z czasem w kulturowy imperatyw, zgodnie z kt�rym akt p�ciowy musia� zosta� poprzedzony walk�. Tymczasem im lepsza by�a ich kondycja, tym cz�ciej my�leli o prokreacji. U wielu, szczeg�lnie m�odych, kt�rzy nagle osi�gn�li sp�nion� dojrza�o��, prze�o�y�o si� to na nieodpart� potrzeb� walki.

Ostatnim czynnikiem, kt�ry przes�dzi� o tragedii, by�o to, �e prawie ca�a populacja zosta�a ju� wyleczona. Byli silniejsi ni� kiedykolwiek od czasu pojawienia si� zarazy. Wcze�niej walczyli ostatkiem si�, teraz mieli wi�cej energii. Na dodatek dobre samopoczucie zmniejszy�o ich l�k przed b�lem i �mierci�, nie potrafili prawid�owo oszacowa� swoich nowych mo�liwo�ci i szk�d, kt�re mogli wyrz�dzi� r�wnie sprawnemu przeciwnikowi. W efekcie pozabijali si� nawzajem, chocia� wcale do tego nie d��yli. Przy �yciu zosta�y tylko dzieci.

Takie by�y rzeczywiste przyczyny tragedii na Cromsagu � zako�czy� Thornnastor.

Znowu zapad�a cisza przerywana jedynie cichym bulgotem system�w ch�odz�cych obecnego na sali SNLU. Przypomina�o to tarla�sk� Chwil� Milczenia, kt�r� �egnano przyjaci�. Tyle �e tym razem chodzi�o o mieszka�c�w ca�ej planety� Przez d�u�szy czas nikt nie o�mieli� si� odezwa�.

��Z ca�ym szacunkiem dla wysokiego s�du � powiedzia� nagle Lioren.�� Sk�adam wniosek, aby zako�czy� proces w tej chwili. Jestem bez w�tpienia winien wymordowania ca�ej rasy. ��dam kary �mierci.

Nim Lioren sko�czy� m�wi�, O�Mara ju� sta� za swoim pulpitem.

��Obrona chcia�aby skorygowa� jedno ze stwierdze� oskar�enia � powiedzia�. � Z ca�� moc� podkre�lam, �e kapitan Lioren nie dopu�ci� si� czynu, o kt�ry siebie oskar�a. Gdy dosz�o do tragedii, zareagowa� szybko i prawid�owo, ostrzegaj�c Szpital przed zagro�eniem i ratuj�c osierocone dzieci tubylc�w oraz rannych, mimo �e jego ludzie zostali ca�kowicie zaskoczeni. Zaskoczeni do tego stopnia, i� nie zd��yli nawet si�gn�� po gaz obezw�adniaj�cy. W tym momencie zachowanie kapitana Liorena by�o wr�cz wzorowe, czego nie popr� wprawdzie zeznaniami �wiadk�w, jednak dowody przedstawione przed s�dem na Tarli m�wi� same za siebie�

��Te dowody nie s� przedmiotem niniejszej sprawy � przerwa� mu Lioren.�� Nie maj� dla niej �adnego znaczenia.

��Dzi�ki natychmiastowemu dzia�aniu kapitana Liorena pozostali przy �yciu Cromsagianie zostali od siebie odseparowani, zanim zacz�li przejawia� agresj�. Uratowano te� dzieci, zar�wno tutaj, jak i na Cromsagu. ��cznie ocalono trzydzie�ci siedem os�b doros�ych i dwie�cie osiemdziesi�t troje dzieci. Rozk�ad p�ci jest w tych grupach niemal r�wny, mo�na wi�c przyj��, �e za jaki� czas Cromsag ponownie zostanie zasiedlony, oczywi�cie z pomoc� specjalist�w, kt�rzy zajm� si� odpowiedni� reedukacj� i zniwelowaniem wspomnianego uwarunkowania kulturowego. Teraz, gdy uda�o si� ju� zwalczy� epidemi�, Cromsagianie b�d� pokojowym i tw�rczym spo�ecze�stwem.

Wszystko to nie zmienia faktu, �e oskar�ony czuje si� winny dopuszczenia do takiej sytuacji. Gdyby by�o inaczej, nie nalega�by na obecny proces. S�dz�, �e to samo poczucie winy, kt�re sk�oni�o go do ponownego stani�cia przed s�dem, jest przyczyn� ��dania najwy�szego wymiaru kary i powoduje, i� zatraca on zdolno�� postrzegania ca�ej sprawy obiektywnie, we w�a�ciwych proporcjach. Jako psycholog wsp�czuj� mu i rozumiem pragnienie ucieczki od brzemienia winy. Zapewne jednak nie trzeba przypomina� wysokiemu s�dowi, �e w�r�d sze��dziesi�ciu pi�ciu inteligentnych gatunk�w zrzeszonych obecnie w Federacji nie ma ani jednego, kt�ry uznawa�by fizyczn� likwidacj� jednostki w majestacie prawa.

��Ma pan racj�, majorze O�Mara � powiedzia� Dermod.�� Nie musi pan nam tego przypomina�. Prosz� zatem nie marnowa� czasu i przej�� do rzeczy.

O�Mara lekko poczerwienia� na twarzy.

��Cromsagianom nie grozi ju� wygini�cie, przetrwaj� jako rasa. Kapitan Lioren jest zatem winny tylko wyolbrzymiania swojej winy.

Liorena ogarn�y jednocze�nie rozpacz, z�o�� i g��boki strach. Nie spuszczaj�c jednego oka z O�Mary, pozosta�e skierowa� na sk�ad s�dziowski. Dopiero po chwili zdo�a� si� opanowa� i zabra� g�os.

��Ta przesada, kt�ra nie zniekszta�ca w znacz�cym stopniu stanu faktycznego, by�a celowa. Pragn��em w ten spos�b podkre�li� skal� mojej winy. Pope�ni�em b��d w sztuce i nie musz� chyba przypomina� majorowi O�Marze, �e za b��dy lekarza p�ac� �yciem albo zdrowiem jego pacjenci. Konsekwencj� tego musi by� co najmniej zawodowa �mier� lekarza, kt�ry dopu�ci� si� powa�nych zaniedba�. Moje zaniedbania by�y bardziej ni� powa�ne. By�y wr�cz bezprecedensowe � powiedzia�, �a�uj�c, �e translator najpewniej nie odda pobrzmiewaj�cej w jego g�osie rozpaczy.�� To, �e inni byli podobnie zaskoczeni zdarzeniami na Cronisagu, nie jest �adnym usprawiedliwieniem, podobnie jak pozbawione podstaw s� sugestie obrony umniejszaj�ce rol�, jak� odegra�em, dopuszczaj�c do tragedii. Ja nie powinienem da� si� zaskoczy�. Mia�em wszystkie dane pod r�k�, ale za�lepiony przez dum� i chor� ambicj� nie potrafi�em ich odczyta�. Zale�a�o mi przede wszystkim na odniesieniu b�yskotliwego sukcesu, kt�ry potwierdzi�by moj� zawodow� reputacj�. Nie okaza�em si� dobrym obserwatorem, z przyczyn osobistych nie wys�ucha�em rozmowy pacjent�w podczas obrz�du inicjacji. Gdybym to zrobi�, dowiedzia�bym si�, co ma nast�pi�. Zlekcewa�y�em te� wskaz�wki prze�o�onych, kt�rzy zalecali ostro�no��

��Ambicja, duma i brak cierpliwo�ci to nie zbrodnia � powiedzia� O�Mara, zrywaj�c si� na r�wne nogi.�� Owszem, mamy do czynienia z pewnym zaniedbaniem zawodowym, do kt�rego s�d musi si� odnie��, jednak nie mo�na�

��S�d nie pozwoli, aby ktokolwiek dyktowa� mu w�a�ciwe post�powanie w tej sprawie � przerwa� mu Dermod.�� Nie �yczy sobie te�, aby ktokolwiek zabiera� glos nieproszony. Prosz� usi���, majorze. Kapitanie Lioren, s�uchamy.

Lioren poczu� si� nagle zagubiony i przera�ony, tak �e ca�a przygotowana wcze�niej mowa wyparowa�a mu z pami�ci. Zbiera� my�li, aby powiedzie� cokolwiek.

��Nie mam ju� wiele do dodania. Jestem winien wielkiego z�a. Sprowadzi�em zag�ad� na tysi�ce istot i nie zas�uguj� na dalsze �ycie. Prosz� wysoki s�d o okazanie mi�osierdzia i skazanie mnie na �mier�.

O�Mara znowu wsta�.

��Rozumiem, �e w tym przypadku ostatnie s�owo nale�y do oskar�yciela, jednak z ca�ym szacunkiem, wysoki s�dzie, z�o�y�em wcze�niej pewien dokument, kt�rego nie mia�em szansy przedstawi� w tej sali.

��Pana pismo zosta�o przeczytane � odpar� Dermod.�� Jego kopi� przekazano oskar�onemu, kt�ry z oczywistych powod�w nie zgodzi� si� na jego publiczne przedstawienie. Co do spraw proceduralnych za�, przypominam, �e to ja b�d� mia� ostatnie s�owo. Prosz� usi���, majorze. S�d naradzi si� przed wydaniem wyroku.

Wok� sk�adu s�dziowskiego pojawi�a si� szarawa os�ona pola ciszy. Publiczno�� te� zastyg�a w milcz�cym oczekiwaniu. Wi�kszo�� patrzy�a na Liorena, kt�ry w odleg�ym k�cie sali dostrzeg� Prilicl�. Chocia� by� do�� daleko, dr�a� jak li��. Tym razem jednak kapitan nie by� w stanie kontrolowa� swoich emocji. Ile razy wspomina� s�owa O�Mary wypowiedziane na sali s�dowej, ogarnia�y go rozpacz i z�o�� tak silne, �e po raz pierwszy mia� ochot� naprawd� kogo� zabi�.

O�Mara dostrzeg� kierowane w jego stron� spojrzenie jednego oka i lekko poruszy� g�ow�. Nie by� empat�, ale psychologiem na tyle dobrym, �e na pewno potrafi� odgadn�� my�li oskar�onego.

Nagle pole znikn�o i Dermod pochyli� si� w fotelu.

��Zanim og�osimy wyrok, s�d musi zasi�gn�� opinii bieg�ego � powiedzia�, spogl�daj�c na O�Mar�. � Majorze, czy je�li zamiast kary �mierci s�d wymierzy kar� pozbawienia albo ograniczenia wolno�ci, nie doprowadzi to do rych�ej �mierci kapitana Liorena?

O�Mara wsta�.

��Moim zdaniem, jako specjalisty, kt�ry obserwowa� oskar�onego podczas praktyki i bada� jego zachowanie po zdarzeniu na Cromsagu, nie powinno do tego doj�� � powiedzia�, patrz�c raczej na Liorena ni� na s�dzi�w.�� Kapitan jest osob� o wysokim morale i uzna�by za niehonorow� podobn� ucieczk� przed skutkami nawet bardzo surowego, ale prawomocnego wyroku. Niemniej, je�li mi wolno, osobi�cie wola�bym m�wi� nie tyle o ograniczeniu wolno�ci, co kojarzy si� z uwi�zieniem, ile raczej o skierowaniu na terapi�. Podsumowuj�c, uwa�am, �e chocia� oskar�ony nie jest zdolny do pope�nienia samob�jstwa, by�by wdzi�czny, gdyby wysoki s�d wyr�czy� go w tym zadaniu.

��Dzi�kuj�, majorze � powiedzia� Dermod i zwr�ci� si� do Liorena.�� Chirurgu kapitanie Lioren, s�d zdecydowa� o podtrzymaniu wcze�niejszych wyrok�w wydanych na Tarli przez s�d cywilny i s�d kole�e�ski. Uznaje pana winnym powa�nego b��du w sztuce medycznej, kt�ry doprowadzi� do tragedii. Nie zamierzamy jednak rezygnowa� z zasad, kt�re od trzystu lat przy�wiecaj� praktyce s�dowej Federacji, ani marnowa� �ycia kogo�, kto mo�e si� jeszcze odnale�� po terapii. Nie ska�emy pana zatem na �mier�, kt�rej pan tak pragnie. Zamiast tego zostaje pan skazany na dwa lata przymusowej terapii. Zostaje pan te� pozbawiony swojego stopnia w Korpusie oraz tytu�u lekarskiego. Przez dwa lata nie b�dzie pan m�g� opu�ci� tego Szpitala, kt�ry na szcz�cie jest do�� du�y, aby znalaz� pan tu dla siebie odpowiednie miejsce. Z oczywistych powod�w nie b�dzie panu te� wolno zbli�a� si� do oddzia�u Cromsagian. B�dzie pan pozostawa� pod opiek� naczelnego psychologa O�Mary. Liczymy na to, �e z jego pomoc� zdo�a pan przez ten czas odzyska� wiar� w siebie na tyle, aby od nowa zacz�� karier� zawodow�. Jednocze�nie s�d wyra�a swoje wsp�czucie wobec pana, ekskapitanie i ekschirurgu Lioren, i �yczy panu wszystkiego najlepszego.

Lioren sta� na wolnym kawa�ku pod�ogi przed biurkiem O�Mary. Z trzech stron otacza�y go dziwne meble s�u��ce jako siedziska dla przedstawicieli rozmaitych ras nawiedzaj�cych ten gabinet. Wszystkimi czterema oczami spogl�da� na psychologa. Wyrok by� jednoznaczny i nie istnia�a �adna si�a zdolna go zmieni�, dlatego te� Lioren darzy� obecnie kr�p� posta� z szarawymi w�osami na g�owie i oczami, kt�re nigdy nie spogl�da�y w bok, tak� nienawi�ci�, jakiej nie odczuwa� dot�d nigdy i wobec nikogo. Nie s�dzi� wcze�niej, �e mo�e by� zdolny do podobnych emocji.

��Sympatia wobec mojej osoby nie jest na szcz�cie warunkiem powodzenia terapii � powiedzia� O�Mara, jakby czyta� Liorenowi w my�lach.�� W przeciwnym razie Szpital ju� dawno zosta�by bez personelu. Wzi��em na siebie odpowiedzialno�� za pana. Czyta� pan dokument, kt�ry przedstawi�em s�dowi, wie pan zatem, dlaczego si� na to zdecydowa�em. Czy musz� co� wyja�nia�?

O�Mara dowodzi�, �e podstawow� przyczyn� tego, co zdarzy�o si� na Cromsagu, by�y pewne wady charakteru Liorena, kt�re powinny zosta� wykryte i usuni�te podczas wcze�niejszego sta�u w Szpitalu. Ich przeoczenie by�o b��dem pope�nionym przez wydzia�, kt�rego O�Mara by� szefem. Niemniej, poniewa� Szpital nie by� plac�wk� psychiatryczn�, Liorenowi nale�a�o nada� status nie tyle pacjenta, ile sta�ysty, kt�ry nie zaliczy� poprzedniego cyklu szkolenia z kontakt�w z przedstawicielami innych ras, i odda� pod nadz�r naczelnego psychologa. W ten spos�b, mimo du�ego do�wiadczenia lekarskiego, mia�by mniej do powiedzenia ni� wykwalifikowana piel�gniarka.

��Nie � odpar� Lioren.

��Dobrze. Nie lubi� marnowa� czasu. Ani ludzi. Obecnie nie mam dla pana �adnych konkretnych polece�. Mo�e si� pan swobodnie porusza� po Szpitalu, do czego zreszt� pana zach�cam. Z pocz�tku otrzyma pan eskort� kt�rego� z moich asystent�w. Gdyby by�o to dla pana zbyt kr�puj�ce albo denerwuj�ce, b�dzie pan m�g� zaj�� si� prac� biurow�. W ten spos�b pozna pan pracownik�w naszego dzia�u i nasz� prac�. B�dzie pan mia� dost�p do wi�kszo�ci danych. Gdyby w trakcie ich studiowania trafi� pan na cokolwiek niepokoj�cego w rodzaju nietypowych reakcji na innych cz�onk�w personelu, dziwnych zachowa� albo spadku zawodowej odpowiedzialno�ci, b�dzie mi pan o tym meldowa�. Wcze�niej prosz� przedstawi� spraw� komu� z dzia�u, aby upewni� si�, �e rzeczywi�cie warta jest mojej uwagi. Prosz� przy tym nie zapomina�, �e z wyj�tkiem najci�ej chorych wszyscy w Szpitalu znaj� pa�sk� histori�. Wielu b�dzie zadawa�o pytania, zwykle uprzejme i przemy�lane, chyba �e trafi pan na Kelgian, kt�rzy nie wiedz�, co to uprzejmo��. B�d� te� oferowa� panu pomoc i przekazywa� wyrazy wsp�czucia albo sympatii.

O�Mara przerwa� na chwil� i podj�� przemow� ju� spokojniejszym g�osem.

��Zrobi� wszystko, co w mojej mocy, aby panu pom�c. Wiem, �e obecnie pan cierpi i ci�gle nie mo�e upora� si� z poczuciem winy wi�kszym ni� zapewne wszystko, co spotka�em dot�d w literaturze przedmiotu czy wieloletniej praktyce. Zapewne ka�dy, opr�cz pana, zgin��by ju� dawno przyt�oczony podobnym ci�arem. Jestem pod wra�eniem pa�skich umiej�tno�ci kontrolowania emocji, przera�a mnie jednak poziom odczuwanej przez pana obecnie frustracji. Zrobi�, co si� da, aby panu w tym ul�y�. Zapewne nikt tutaj nie jest zdolny pana zrozumie� w podobnym stopniu jak ja.

Niemniej zrozumienie i wsp�czucie to tylko p�rodki, kt�re �agodz� objawy, a nie lecz� samej choroby. Dlatego m�wi� panu o tym teraz po raz pierwszy i ostatni. Od tej chwili b�d� wymaga� pos�usze�stwa i wype�niania wszystkich, nawet nudnych zada�. Nikt ju� nie b�dzie tu panu wsp�czu�. Rozumie mnie pan?

��Rozumiem, �e mam schowa� dum� i ponie�� kar�, na kt�r� zas�u�y�em.

O�Mara wyda� nieprzet�umaczalny d�wi�k.

��Skoro pan tak uwa�a. Gdy zmieni pan zdanie i zacznie przypuszcza�, �e by� mo�e wcale pan na to nie zas�u�y�, b�dzie to oznacza� pocz�tek zdrowienia. Teraz przedstawi� pana reszcie naszego personelu.

Lioren nigdy jeszcze nie otrzyma� tak og�lnych instrukcji, zw�aszcza od O�Mary, kt�ry cieszy� si� reputacj� osoby o wybitnie analitycznym umy�le. Nie po raz pierwszy Lioren zastanowi� si�, czy odpowiadaj�cy za stan ducha blisko dziesi�ciu tysi�cy rozmaitych istot naczelny psycholog sam nie cierpi na jedno z tych zaburze�, kt�re leczy u swych pacjent�w. A mo�e po prostu si� nie zrozumieli?

��Czy mog� dla pewno�ci powt�rzy� polecenie na g�os?�� spyta� ostro�nie.

��Skoro uwa�a pan, �e to konieczne � mrukn�� O�Mara.

Lioren wiedzia� ju� do�� sporo o ludzkiej intonacji i zrozumia�, �e prze�o�ony z wolna traci do� cierpliwo��.

��Na ile tylko m�j czas wolny b�dzie mi pozwala�, mam zaj�� si� obserwacj� starszego lekarza Seldala w taki spos�b, aby nie zorientowa� si�, �e jest obserwowany. Mam wypatrywa� wszelkich zachowa�, kt�re by�yby nietypowe czy anormalne, chocia� jak na razie wszelkie przejawy aktywno�ci Nallajim�w s� dla mnie czym� ca�kowicie nowym. Nie podpowiedziano mi nawet, czego mam oczekiwa� ani na co powinienem zwr�ci� uwag�. Gdybym jednak co� spostrzeg�, winienem dyskretnie zbada� przyczyn� takiego zachowania i zameldowa� o tym, sugeruj�c jednocze�nie metod� leczenia.

O�Mara nie odezwa� si�.

��A co, je�li nie zauwa�� niczego szczeg�lnego?

��Taka obserwacja te� b�dzie cenna.

��Ale czy naprawd� mam przyst�pi� do pracy zupe�nie nieprzygotowany?�� spyta� Lioren, zapominaj�c na chwil�, z kim rozmawia.�� Nie otrzymam akt Seldala do wgl�du?

��Mo�e je pan studiowa� do woli � odpar� O�Mara.�� Je�li nie ma pan wi�cej pyta�, za drzwiami czeka ju� siostra Kursenneth.

��Jeszcze jedno � powiedzia� szybko Lioren.�� Wydaje mi si�, �e zosta�em potraktowany do�� og�lnikowo jak na sta�yst� maj�cego wykona� pierwsze powa�ne polecenie s�u�bowe. Powinienem chyba wiedzie� co� wi�cej o problemach Seldala. Przede wszystkim, co spowodowa�o, �e znalaz� si� w polu szczeg�lnego zainteresowania?

O�Mara g�o�no westchn��.

��Zosta� pan przydzielony do sprawy Seldala, jednak nic wi�cej panu nie powiem, poniewa� i ja niczego wi�cej nie wiem.

Lioren chrz�kn�� ze zdziwieniem.

��Czy to mo�liwe, aby najbardziej do�wiadczony psycholog szpitala trafi� na co�, czego nie potrafi rozszyfrowa�?

��Istnieje jeszcze druga mo�liwo�� � powiedzia� O�Mara, prostuj�c si� w fotelu.�� Mo�liwe, �e tak naprawd� nie ma nic do rozszyfrowywania. Albo �e chodzi o drobiazg, kt�ry mo�na powierzy� nawet sta�y�cie, lub te� �e jest zbyt wiele innych, pilniejszych spraw, kt�re domagaj� si� mojej uwagi. Po raz pierwszy otrzyma pan dost�p do akt starszego lekarza � doda� O�Mara, nie czekaj�c na odpowied� Liorena.�� Mam nadziej�, �e szybko pan zrozumie, co da�o mi asumpt do podejrze�. Wtedy sam pan oceni, czy by�y one uzasadnione.

Zmieszany Lioren opu�ci� bezw�adnie cztery �rodkowe ko�czyny, a� paznokcie dotkn�y pod�ogi. Oznacza�o to, �e czuje si� bezradny wobec krytyki. O�Mara zapewne zrozumia� ten gest, jednak nie zareagowa�.

��Najwa�niejsze, aby nie zaniecha� pan obserwacji. Nie tylko Seldala, ale ka�dego. Musi pan rozwin�� w sobie intuicj� pozwalaj�c� na wyczucie k�opot�w, zanim te naprawd� nam zagro��. Mam nadziej�, �e pa�ska obecna niech�� do podejmowania d�u�szych konwersacji nie oka�e si� przeszkod�. Zniesie pan podobny dyskomfort?

��Oczywi�cie. To niewiele w por�wnaniu z kar�, na kt�r� zas�u�y�em.

O�Mara pokr�ci� g�ow�.

��To nie jest dobra odpowied�, ale na razie j� przyjm�. Niech pan zaprosi tu Kursenneth, gdy b�dzie pan wychodzi�.

Kelgianka wpad�a do gabinetu O�Mary wzburzona d�ugim oczekiwaniem, Lioren za� zasiad� przed monitorem z takim impetem, �e s�u��cy mu za siedzisko mebel zaprotestowa� j�kliwie. Obecny w pokoju Braithwaite nie zwr�ci� na to uwagi. Pomrukuj�cy gniewnie Lioren wstuka� swoje ID i poprosi� o akta Seldala. Uzna�, �e lepiej b�dzie mu si� pracowa�o z wydrukiem ni� z ustnym t�umaczeniem.

��Czy mnie te� masz na my�li?�� spyta� nagle Braithwaite, pokazuj�c z�by w u�miechu.�� Mo�e m�w troch� g�o�niej, �ebym dobrze ci� s�ysza�, albo ciszej, aby zupe�nie nic do mnie nie dociera�o.

��Nie mam na my�li �adnej konkretnej osoby. W�a�ciwie my�la�em g�o�no o O�Marze i jego niezrozumia�ych oczekiwaniach wobec mnie. Wydawa�o mi si�, �e m�wi� cicho do siebie. Przepraszam, �e przeszkodzi�em ci w pracy.

Braithwaite wyprostowa� si� i spojrza� na stos kartek rosn�cy z wolna przed Liorenem.

��Dosta�e� zatem spraw� Seldala. Nie musisz si� unosi�. Nikt nie oczekuje od ciebie, �e znajdziesz co� przez jedn� noc. O ile w og�le co� znajdziesz. Gdyby� poczu� si� znu�ony w�dr�wkami w g��binach jego umys�u, masz te� na biurku ostatni raport Cresk-Sara na temat sta�yst�w. By�oby �wietnie, gdyby� jeszcze dzi� zaktualizowa� ich dane w naszych zapisach.

��Oczywi�cie � odpar� Lioren.

Braithwaite znowu si� u�miechn�� i wr�ci� do pracy.

Starszy lekarz Cresk-Sar by� opiekunem sta�yst�w pierwszego roku klinicystyki. Nale�a� do os�b, kt�re nigdy nie s� zadowolone. Czytaj�c raport, w kt�rym Cresk niezmiennie dowodzi� w pesymistycznym tonie, �e jego podopieczni nie czyni� �adnych post�p�w, Lioren zastanowi� si�, co b�dzie w tym przypadku ciekawsze. Jako obowi�zkowy sta�ysta wybra� ostatecznie wynurzenia pedagoga.

Kilka chwil p�niej, brn�c przez opis kompetencji i perspektyw zawodowych kelgia�skiej piel�gniarki, kt�rej imi� by�o mu nawet znajome, nagle zmieni� zdanie. Si�gn�� po akta Seldala. Zainteresowa�y go na tyle, �e ledwo zauwa�y� wyj�cie Kursenneth i przybycie traltha�skiego internisty, kt�ry tupa� g�o�no swoimi sze�cioma nogami. Dopiero wtedy oderwa� wzrok od tekstu. Zauwa�y�, �e Braithwaite te� uni�s� g�ow�, chrz�kn�� wi�c cicho, aby przyci�gn�� jego uwag�.

��Ciekawe, chocia� jedyne, co na razie rozumiem, to podstawowy zestaw danych na temat LSVO � powiedzia�. � Nie wiem nic o przebiegu kontakt�w interpersonalnych u Nallajim�w, a u Seldala w szczeg�lno�ci. Jak mam wykry� cokolwiek anormalnego? Chyba lepiej by by�o, gdybym m�g� najpierw troch� go pozna�, mo�e i porozmawia� bez wzbudzania podejrze�. Wtedy mia�bym o nim jakie� poj�cie.

��To twoja sprawa � stwierdzi� Braithwaite.

��Zatem tak w�a�nie zrobi�.

Lioren od�o�y� dokumenty na miejsce i przygotowa� si� do wyj�cia.

��Dobry pomys� � mrukn�� porucznik, wracaj�c znowu do pracy.�� Wszystko jest lepsze ni� te przygn�biaj�ce raporty Cresk-Sara�

Szybki rzut oka na plan dy�ur�w wystarczy�, aby dowiedzie� si�, �e Seldal powinien znajdowa� si� obecnie na melfia�skim oddziale chirurgicznym na siedemdziesi�tym �smym poziomie. Bior�c pod uwag� op�nienie zwi�zane z w�dr�wk� zat�oczonymi korytarzami i konieczno�ci� zmieniania stroju przy przechodzeniu przez oddzia�y o odmiennym �rodowisku, powinien tam dotrze�, jeszcze zanim starszy lekarz wyjdzie na po�udniowy posi�ek.

Lioren nie mia� na razie �adnego pomys�u, jak zagai� rozmow� czy o co spyta� pierwszego pacjenta, do kt�rego mia� podej�� bez skalpela. Po drodze za� trudno by�o mu si� skupi� na czymkolwiek poza lawirowaniem mi�dzy zagonionymi i nie zawsze uwa�nymi przechodniami.

Teoretycznie pierwsze�stwo mieli pracownicy o wy�szej randze medycznej, ale widok starszego lekarza jakiej� drobniejszej rasy zmykaj�cego przed sze�cionog� hudlaria�sk� siostr� nie nale�a� do rzadko�ci. Na korytarzach instynkt przetrwania liczy� si� bardziej ni� ranga, chocia� tak naprawd� rzadko dochodzi�o do czego� wi�cej ni� gniewna wymiana zda�.

Lioren nie mia� jednak podobnych rozterek. Opaska sta�ysty oznacza�a, �e powinien ust�powa� wszystkim.

Krabowaty Melfianin i chlorodyszny Illensa�czyk sykn�li rozdra�nieni, gdy przenikn�� mi�dzy nimi na skrzy�owaniu. Zaraz potem odskoczy� przed nieobecnym duchem traltha�skim Diagnostykiem, a przez to wpad� na drobnego Nidia�czyka o rudym futrze, kt�ry szczekn�� na niego kr�tko.

Mimo sporego zr�nicowania klasyfikacji fizjologicznych wi�kszo�� personelu nale�a�a do grupy ciep�okrwistych tlenodysznych. O wiele trudniej by�o omija� istoty ubrane w skafandry i pancerze ochronne w rodzaju TLTU przemieszczaj�ce si� po Szpitalu w g�sienicowych pojazdach z kabinami pe�nymi przegrzanej pary. Takich spotka� nale�a�o unika� za wszelk� cen�.

W �luzie przed oddzia�em PVSJ na�o�y� lekki skafander ochronny i zag��bi� si� w ��taw� mg�� �wiata chlorodysznych. Te korytarze by�y mniej zat�oczone, poza kruchymi tubylcami pojawiali si� na nich nieliczni Traltha�czycy i Kelgianie.

W tych warunkach Lioren mia� szans� zastanowi� si� troch� nad osobliwym zadaniem, kt�re otrzyma�, i sytuacj� w miejscu, gdzie nakazano mu pracowa�.

W ko�cu uzna�, �e nawet je�li nie znajdzie niczego na potwierdzenie podejrze� O�Mary, sama obserwacja Seldala mo�e by� ciekawym do�wiadczeniem. Niezale�nie od wszystkiego, zamierza� oczywi�cie potraktowa� spraw� jak najpowa�niej, bo przecie� Seldal m�g� rzeczywi�cie mie� jaki� problem.

Podni�s� na chwil� wzrok, aby zanie�� mod�y do odleg�ych o wiele lat �wietlnych bog�w Tarli, w kt�rych istnienie ju� nie wierzy�. Naprawd� nie wiedzia� jednak, co mo�e by� norm� w zachowaniu inteligentnych i trzynogich ptak�w nielot�w z planety Nallai. Spojrza� przed siebie akurat w por�, aby przywrze� do �ciany i przepu�ci� samobie�ny modu� z wymagaj�cym ultraniskich temperatur SNLU. Zirytowany takim brakiem koncentracji, odetchn�� g��boko i ruszy� dalej.

Jak dot�d jedynym naprawd� karygodnym przejawem anormalnych sk�onno�ci, kt�re powszechnie obserwowa� w Szpitalu, by�o lekcewa�enie zasad ruchu drogowego.

Lioren szed� przez melfia�ski oddzia� pooperacyjny miarowym krokiem sugeruj�cym, �e wie dok�adnie, gdzie jest i co zamierza. Illensa�ska siostra dy�urna unios�a g�ow� znad biurka i poruszy�a si� lekko w skafandrze, ale poza tym go zignorowa�a. Reszta piel�gniarek by�a zbyt zaj�ta pacjentami, aby zauwa�y� jego obecno��. Jednak gdy przeszed� nieco dalej mi�dzy masywnymi ramami, kt�re pe�ni�y role ��ek, zorientowa� si�, �e starszego lekarza Seldala nie ma na oddziale. Podobnie zreszt� jak praktykantki Tarsedth.

Nawet w�r�d tak licznego personelu trudno by�oby nie zauwa�y� postawnego Illensa�czyka, co znaczy�o, �e zapewne ci�gle przebywa� na przylegaj�cej do oddzia�u sali operacyjnej. Lioren wszed� na galeryjk�. Prowadzi�a tam pochy�a rampa, bo dla wielu gatunk�w schody by�y przeszkod� nie do pokonania. Po chwili przekona� si�, �e jego domys�y by�y s�uszne. Na galerii by�y jeszcze dwie osoby. Tak jak oczekiwa�, jedn� z nich by�a Kelgianka Tarsedth, kt�ra rozmawia�a z nim kilka dni temu podczas pierwszej wizyty w sto��wce.

��Co tu robisz?�� spyta�a, faluj�c ze zdumieniem sier�ci�. � Przecie� po tym, co narobi�e� na Cromsagu, zabroniono ci praktyki w zawodzie.

Lioren pomy�la�, �e to nie�adnie ok�amywa� kogo�, kto nie pojmuje nawet idei k�amstwa, zdecydowa� si� wi�c na kompromisowe rozwi�zanie.

��Owszem, nadal jednak interesuj� si� chirurgi� obcych. Czy to ciekawy przypadek?

��Nie dla mnie � odpar�a Tarsedth, spogl�daj�c w d�. � Ja zajmuj� si� g��wnie opiek� pooperacyjn�, kontrol� modu��w grawitacyjnych, dystrybucj� instrument�w i tak dalej. Nie ci�gnie mnie do grzebania pod cudzym pancerzem.

Druga istota, kt�r� zasta� na galerii, masywny FROB, zahucza� membran�, kt�ra by�a u FROB-�w odpowiednikiem narz�du mowy.

��Mnie interesuje chirurgia, Liorenie. Jak sam widzisz, operacja bliska jest ju� zako�czenia. Je�li jednak by�by� zainteresowany kt�rym� z jej wcze�niejszych etap�w, ch�tnie o tym porozmawiam.

Lioren spojrza� wszystkimi oczami na olbrzyma, ale podobnie jak wi�kszo�� personelu, nie potrafi� odr�ni� jednego Hudlarianina od drugiego. Przezroczyste okrywy ich oczu pozbawione by�y cech szczeg�lnych, podobnie jak przysadziste i ci�kie cia�o, osadzone na sze�ciu silnych ko�czynach. Sk�ra, kt�ra przypomina�a pozbawion� ��czy zbroj�, naznaczona by�a plamami zaschni�tej od�ywki, co oznacza�o, �e obcy pilnie powinien pomy�le� o nast�pnym posi�ku. Zdawa� si� jednak zna� Liorena albo przynajmniej kojarzy� jego osob�. Czy by� to mo�e ten przyjazny Hudlarianin, kt�ry zagadn�� go w sto��wce?

��Dzi�kuj� � powiedzia� Lioren.�� Ciekawi� mnie nallajimskie metody leczenia, a szczeg�lnie ta � doda�, starannie dobieraj�c s�owa.

��My�la�am, �e ci z psychologii wiedz� wszystko o wszystkich � wtr�ci�a si� znowu pobudzona Tarsedth.�� Czyta�e� raporty Cresk-Sara na nasz temat, wiedzia�e� wi�c, �e sp�dzam tu czas na w�asnych studiach. Wiesz te�, �e staram si� zrobi� wra�enie na naszym nauczycielu, aby uzna� moje zainteresowania i zgodzi� si� da� mi przydzia� do oddzia�u operacyjnego ELNT na trzydziestym pi�tym. Zapewni�oby mi to te� wcze�niejszy awans. Nie zdziwi�abym si�, gdyby to w�a�nie Cresk ci� tu przys�a�. Albo O�Mara. Ale pewnie nie odpowiesz. Wy zawsze wszystko wiecie, ale nic nie m�wicie.

Lioren opanowa� irytacj�, przypominaj�c sobie kolejny raz, �e Kelgianie zawsze m�wi� wszystko wprost. Postara� si� odpowiedzie� w r�wnie bezpo�redni spos�b.

��Przyby�em przyjrze� si� pracy Seldala. Twoje plany na przysz�o�� mnie nie interesuj�. Ostatni raport Cresk-Sara dotar� do nas dopiero dzi� rano, ale z lektury wcze�niejszych pami�tam, �e sk�onna jeste� wnika� w najmniejsze i najnudniejsze nawet szczeg�y. Poza tym przypominam, �e materia�y, kt�re otrzymujemy, s� niejawne i nie mog� o nich rozmawia� z nikim z zewn�trz. Powiedzia�bym jednak, �e jeste��

��Lioren � odezwa� si� nagle Hudlarianin.�� Uwa�aj. Je�li nawet dysponujesz informacjami, kt�rych ujawnienie mog�oby twoim zdaniem komu� pom�c, jeste� tylko sta�yst�, a nie pe�noprawnym terapeut�. Twoja przysz�o��, a w tym przypadku r�wnie� i nasza, po cz�ci, zale�y od tego, czy b�dziesz przestrzega� zasad i unika� niesubordynacji. Tarsedth bardzo stara si� o ten awans � doda� szybko.�� Dra�ni j�, �e sprawa otoczona jest niepotrzebn�, jej zdaniem, tajemnic�. Nie chcia�aby jednak pomocy z twojej strony, gdyby p�niej mia�o to dla ciebie przykre konsekwencje. Jak wszyscy sta�y�ci, w�r�d kt�rych twoja sprawa jest cz�stym tematem rozm�w, ma nadziej�, �e pomy�lnie rozwi��esz swoje problemy i pozostaniesz w Szpitalu. Prosz� zatem, pomy�l dwa razy, zanim co� powiesz.

Liorenowi przez chwil� odebra�o mow� z emocji. Wydawa�o si�, �e nie wszyscy s� uprzedzeni do personelu psychologii. Nie powinien jednak zapomina�, �e zjawi� si� tu przede wszystkim po to, aby zebra� obserwacje na temat Seldala. Je�li umiej�tnie pokieruje rozmow�, te dwie istoty mog� okaza� si� w tym pomocne.

��Jak w�a�nie mia�em powiedzie�, nie wolno mi dyskutowa� na temat materia��w poufnych, niezale�nie od tego, czy dotycz� one sta�ysty czy powszechnie szanowanego starszego lekarza Cresk-Sara�

Kelgianka zabulgota�a co� niezrozumiale, jednak falowanie jej futra jednoznacznie wskazywa�o, co my�li o swoim medycznym opiekunie.

��Niemniej to nie znaczy, �e wy nie mo�ecie rozmawia� o tym mi�dzy sob�, snuj�c rozmaite teorie i domys�y na wszelkie tematy. Warto wzi�� pod uwag�, �e Cresk-Sar zajmuje si� sta�ystami od wielu lat i cieszy si� nienagann� opini� zawodow�, chocia� jest te� osob� bezkompromisow� i jednym z najmniej mi�ych w obej�ciu nauczycieli. Jego uczniowie zawsze prze�ywaj� wiele stres�w, przy czym najtrudniej jest u niego zwykle tym najzdolniejszym. Zaanga�owanie Cresk-Sara jest tak silne, �e niekiedy odpytuje kursant�w tak�e podczas przypadkowych spotka� w czasie wolnym. Mo�na chyba zatem odgadn��, co my�li o podopiecznym, kt�ry jest na tyle ambitny albo g�upi, �e ka�d� chwil� sp�dza na w�asnych badaniach, zaniedbuj�c przy tym nawet pory posi�k�w. Reasumuj�c � taki sta�ysta raczej nie ma powod�w, aby obawia� si� od Cresk-Sara z�ej oceny.

��Wiesz co, Lioren?�� powiedzia�a Kelgianka, a przez jej sier�� przebieg�y d�ugie i powolne fale.�� Mo�e nie �amiesz zasad, ale na pewno bardzo je naginasz. Ambitna pewnie jestem, ale g�upia na pewno nie, bo wzi�am ze sob� drugie �niadanie. Jednak on��� wskaza�a g�ow� na Hudlarianina � przyszed� bez zapasu substancji od�ywczej. B�dzie musia� bardzo uprzejmie poprosi� siostr� dy�urn� o spryskiwacz, bo inaczej nie doczeka do nast�pnego wyk�adu.

��Zawsze jestem uprzejmy � powiedzia� Hudlarianin.�� Szczeg�lnie w kontaktach z siostrami oddzia�owymi, kt�re musz� mie� ju� chyba do�� sklerotycznego FROB-a, kt�ry zjawia si� w najbardziej nieodpowiednich momentach i prosi o pomoc. Bywaj� wtedy wobec mnie krytyczne, czasem nawet nieuprzejme, ale nie odmawiaj� pomocy. Ostatecznie Hudlarianin, kt�ry upad� zemdlony z g�odu, m�g�by poczyni� spore szkody na oddziale i trudno by�oby potem posprz�ta�.

Lioren przyjrza� si� uwa�niej FROB-owi, kt�ry rzeczywi�cie zaczyna� si� ju� lekko chwia�. By� on przedstawicielem rasy powsta�ej na planecie o wielkiej sile ci��enia i proporcjonalnie wysokim ci�nieniu atmosferycznym. Powietrze tamtej planety przypomina�o g�st� zup� pe�n� od�ywczych drobin, kt�re Hudlarianie wch�aniali przez sk�r�. W zwi�zku z wielkimi wydatkami energetycznymi musieli posila� si� przez ca�y czas. Na innych �wiatach zwykli stosowa� spryskiwacze, kt�rymi co jaki� czas nak�adali na grzbiety i boki now� warstw� substancji od�ywczej. Mo�liwe, �e zainteresowany operacj� Seldala olbrzym rzeczywi�cie zapomnia� o tym na zbyt d�ugo, co mog�o by� gro�ne dla jego zdrowia.

��Prosz� poczeka� � powiedzia� Lioren.�� Poprosz� siostr� o zraszacz. Pewnie nawet si� ucieszy, bo zniszczenia na galerii to zawsze mniejszy k�opot ni� nadprogramowe cia�a walaj�ce si� po sali chorych. Poza tym tutaj nie opryskamy ani pacjent�w, ani wypolerowanej na b�ysk pod�ogi.

Zanim wr�ci� ze zbiornikiem i zraszaczem, Hudlarianin siedzia� ju� na pod�odze. Ko�czyny drga�y mu lekko, a membrana wibrowa�a z cicha i niezrozumiale. Lioren wiedzia�, jak podawa� substancj� od�ywcz�. Razem z kolegami z Korpusu przeszed� specjalne szkolenie. W ci�gu kilku minut g�odny olbrzym doszed� do siebie. Tymczasem operacja dobieg�a ko�ca i Seldal oraz pacjent znikn�li z sali.

��Okazuj�c mi�osierdzie, straci�e� to, co chcia�e� obejrze� � powiedzia�a Tarsedth, zerkaj�c krytycznie na Hudlarianina.�� Seldal wyszed� na obiad i nie wr�ci a� do�

��Przepraszam, Tarsedth � odezwa� si� olbrzym.�� Zapominasz, �e nagra�em ca�o�� i ch�tnie odtworz� wam to u mnie po wyk�adzie.

��Nie!�� zaprotestowa�a Tarsedth.�� Hudlarianie nie znaj� ��ek ani foteli i nie mieliby�my u ciebie na czym usi���. Moja kwatera za� jest za ma�a, aby pomie�ci� dw�ch takich olbrzym�w jak wy. Je�li Liorena b�dzie to interesowa�, po�yczy sobie ta�m�.

��Chyba �e oboje przyjmiecie zaproszenie do mnie � powiedzia� szybko Lioren.�� Nigdy nie widzia�em operacji przeprowadzanej przez Nallajima�czyka i wasze komentarze mog�yby mi zapewne wiele wyja�ni�.

��Kiedy?�� spyta�a Kelgianka.

Gdy ustalili termin dogodny dla ca�ej tr�jki, Hudlarianin odezwa� si� cicho:

��Lioren, czy jeste� pewien, �e rozmowy o chirurgii obcych nie b�d� dla ciebie przykre? Plotki o naszym spotkaniu dotr� na pewno do ludzi z twojego dzia�u. Mam nadziej�, �e O�Mara nie b�dzie mia� ci tego za z�e?

��Co za nonsens!�� wykrzykn�a Kelgianka.�� Plotkowanie to istota kontakt�w mi�dzyludzkich. Do zobaczenia, Lioren. Tym razem dopilnuj�, aby m�j przero�ni�ty przyjaciel zabra� co� do jedzenia.

Gdy wyszli, Lioren odda� siostrze pusty zbiornik.

Oczywi�cie musia� j� zapewni�, �e galeria nie zosta�a wysmarowana po sufit substancj� od�ywcz�. Czasem zastanawia� si�, dlaczego wszystkie siostry oddzia�owe, niezale�nie od rasy czy wielko�ci, zawsze mia�y takie samo podej�cie do kwestii �adu i czysto�ci. Teraz jednak zaczyna� rozumie�, �e zwracanie uwagi na takie drobiazgi by�o warunkiem umiej�tno�ci radzenia sobie w przypadku powa�nego zagro�enia.

Od pewnego czasu odczuwa� wyra�ne napi�cie w okolicy �o��dka, kt�re wcze�niej wi�za� g��wnie ze stresem, teraz jednak uzna�, �e chyba te� jest po prostu g�odny. Skierowa� si� najkr�tsz� drog� do sto��wki, wiedzia� jednak, �e w ten spos�b nie u�mierzy ca�kowicie przykrych dozna�. Za du�o my�la� o zleconej mu sprawie.

Mimochodem doszed� do wniosku, �e degradacja do rangi sta�ysty nie okaza�a si� wcale uci��liwa ani tak poni�aj�ca, jak wcze�niej oczekiwa�. W sumie trudno by�o j� nawet uzna� za prawdziw� kar�, skoro zapewnia�a tyle ciekawych zaj��. Pogratulowa� te� sobie wyci�gni�cia z raportu Cresk-Sara trafnego wniosku, �e Tarsedth b�dzie obserwowa� operacj� Seldala. Po jedzeniu mia� zamiar wr�ci� do biura, aby zrobi� to, o co prosi� go Braithwaite.

Szykowa�o si� pracowite popo�udnie i jeszcze bardziej pracowity wiecz�r, kt�ry mia� sp�dzi� na ogl�daniu nagrania z operacji i dyskusji. Nie tylko na tematy zawodowe najpewniej, ale r�wnie� prywatne. Rozmowa na pewno zboczy w pewnej chwili na temat starszego lekarza Seldala, w ko�cu wszyscy lubili plotkowa� o prze�o�onych, przy czym im mniej na ich temat wiedzieli, tym cz�ciej o nich m�wili. Je�li zachowa si� rozwa�nie, mo�e uda mu si� pozyska� r�ne informacje, a rozm�wcy nawet si� nie zorientuj�, co naprawd� go interesuje.

Lioren uzna�, �e mo�e sobie pogratulowa�. Jak na razie dochodzenie przebiega�o wr�cz wzorowo.

��W przypadku Nallajim�w nigdy nie wiem, czy to operacja, czy akt kanibalizmu � powiedzia�a Tarsedth, gdy przegl�dali wieczorem nagranie.

��W dawnych czasach, gdy nie znano jeszcze pieni�dzy, to drugie by�o jedynym sposobem uiszczenia zap�aty przez pacjenta � doda� Hudlarianin z tak� modulacj� wibracji, kt�ra sugerowa�a, �e nie nale�y bra� jego s��w ca�kiem powa�nie.

��Jestem pe�en podziwu, �e istota o trzech nogach, dw�ch szcz�tkowych skrzyd�ach i pozbawiona r�k w og�le mo�e trudni� si� chirurgi�. Albo wykonywa� inne, wymagaj�ce precyzji czynno�ci, bez kt�rych nigdy nie uda si� stworzy� kultury technicznej. Musieli przezwyci�y� tyle naturalnych trudno�ci�

��Dokonali tego, pchaj�c nosy w najbardziej nieprawdopodobne miejsca � rzuci�a Kelgianka.�� Ale mamy ogl�da� operacj� czy rozmawia� o chirurgu?

Najlepiej jedno i drugie, pomy�la� Lioren.

Rasa Seldala wyewoluowa�a na wielkiej planecie, kt�ra jednak wirowa�a bardzo szybko i mia�a g�st� atmosfer�. W �yznych rejonach r�wnikowych panowa�a przez to stosunkowo s�aba grawitacja sprzyjaj�ca rozwojowi rozmaitych lataj�cych form �ycia. Z czasem pojawili si� tam r�wnie� skrzydlaci drapie�cy, kt�rzy jednak okazali si� tak masywni dzi�ki naturalnemu or�u i opancerzeniu, �e w�asny ci�ar przywi�d� ich w ko�cu do zguby. Zanim to si� dokona�o, mniejsi LSVO musieli trzyma� si� ziemi, gniazda za� zak�adali na drzewach, w g��bokich w�wozach i jaskiniach.

Szybko przystosowali si� do naziemnego trybu �ycia i znale�li swoj� nisz� pomi�dzy ma�ymi zwierz�tami i owadami, kt�re wcze�niej by�y ich po�ywieniem.

Stopniowo tracili potem zdolno�� latania, jednak do zmiany dosz�o zbyt p�no, aby ewolucja zdo�a�a zmieni� ich skrzyd�a w chwytne ko�czyny albo doda� na nich chocia� jakie� wyrostki, dzi�ki kt�rym mogliby produkowa� narz�dzia. Niemniej presja ze strony wielkich drapie�c�w i rozmaitych owad�w, kt�re by�y niezwykle liczne, doprowadzi�a do zmian w budowie g�owy i ostatecznie zaowocowa�a inteligencj�.

Nadal bez r�k, lecz teraz ju� nie tak bezbronni, zacz�li korzysta� z nowego daru, aby przetrwa�.

Najwi�kszym problemem by�y dla nich dot�d te owady, kt�re zwyk�y sk�ada� jaja w cia�ach �pi�cych ofiar. Mo�na by�o je usun�� jedynie za pomoc� delikatnych manewr�w d�ugiego, cienkiego i elastycznego dzioba.

Z czasem zacz�� on jednak by� wykorzystywany r�wnie� do innych zada�. Sta� si� broni� do zabijania owad�w, narz�dziem budowy nowych, owadoodpornych siedzib, a nast�pnie ca�ych miast. Ostatecznie za� � statk�w kosmicznych,

��Seldal jest naprawd� bardzo szybki � zauwa�y� Lioren po jednym z bardziej precyzyjnych manewr�w chirurga.�� Poza tym wydaje zdumiewaj�co ma�o polece� personelowi pomocniczemu.

��Przyjrzyj si� � powiedzia�a Tarsedth.�� Nie musi wiele m�wi�, bo personel i tak wie, jak dba� o pacjenta. Co do narz�dzi, to w czasie potrzebnym na przekazanie instrukcji, kt�ry instrument wybra�, znalezienie go i wetkni�cie w dzi�b chirurga, on sam we�mie je bez trudu z tacy, zrobi, co trzeba, i ju� b�dzie got�w do nast�pnej czynno�ci. W jego przypadku wa�ne jest zatem takie przygotowanie wszystkiego, aby narz�dzia zawsze by�y w jego zasi�gu. Nie ma te� �adnych nieporozumie� ani t�umaczenia, �e podano nie to, co trzeba. Ka�dy by�by za powolny dla Nallajima. Chyba chcia�abym z nim pracowa�.

Lioren odnotowa�, �e rozmowa zbacza z wolna z zasadniczego tematu i w coraz wi�kszym stopniu dotyczy Seldala, co bardzo mu odpowiada�o. Zanim jednak zdo�a� skorzysta� z sytuacji, odezwa� si� Hudlarianin, kt�ry te� by� chyba pe�en podziwu dla ptasiej chirurgii.

��To wszystko rzeczywi�cie dzieje si� bardzo szybko i mo�e wydawa� ci si� dziwne, szczeg�lnie je�li nie mia�e� wcze�niej �adnych do�wiadcze� z Melfianami � powiedzia�, uznaj�c, �e musi wyrazi� swoj� opini�. � Jak sam widzisz, pacjent nale�y do zewn�trznoszkieletowych. Wszystkie wa�ne organy maj� oni os�oni�te grubym pancerzem, przez co rzadko zdarzaj� si� w tej rasie powa�niejsze urazy. Interwencje chirurgiczne zwi�zane s� raczej z dysfunkcjami narz�d�w wewn�trznych�

��Zaczynasz przemawia� jak Cresk-Sar � przerwa�a mu zirytowana Kelgianka.

��Przepraszam. Nie chcia�em sprawi� nikomu przykro�ci, tylko wyja�ni�, co dok�adnie robi Seldal.

��Nie przejmuj si� � powiedzia� Lioren. Hudlarianie byli fizycznie najbardziej wytrzyma�� ras� Federacji, jednak nale�eli do istot wra�liwych emocjonalnie.�� Kontynuuj, prosz�. Je�li b�d� mia� jakie� pytania, zadam je p�niej.

��Nie ma sprawy. Chcia�em wyja�ni�, dlaczego w przypadku operacji wykonywanej na Melfianinie szybko�� odgrywa tak wielk� rol�. Jego narz�dy unosz� si� w �agodz�cym wstrz�sy p�ynie, kt�ry trzeba usun�� przed operacj�. Opadaj� one wtedy na �ciany pancerza i na siebie nawzajem, co powoduje deformacje i zaburzenia przep�ywu krwi. Gdyby pozwoli� im le�e� tak d�u�ej ni� kilka minut, mog�oby doj�� do nieodwracalnych uszkodze�.

Lioren nagle po�a�owa�, �e jego �ycie nie potoczy�o si� inaczej i nie jest ju� pe�nym entuzjazmu chirurgiem. Fakt, �e spotka� go i tak lepszy los ni� ten, na kt�ry zas�u�y�, by� w tej chwili ma�� pociech�.

��Zwykle operacja na ELNT wymaga wielkiego pola operacyjnego i ca�ej rzeszy pomocnik�w � ci�gn�� Hudlarianin,�� Ich g��wnym zadaniem jest podtrzymywanie organ�w specjalnymi narz�dziami, podczas gdy chirurg przeprowadza zabieg. Wad� tej metody jest konieczno�� wykonania obszernego ci�cia w pancerzu. Taka rana d�ugo si� goi i cz�sto zostaje po niej wyra�na blizna, co utrudnia �ycie pacjentowi. W�r�d Melfian barwa pancerza i widoczny na nim wz�r odgrywaj� istotn� rol� przy ustalaniu hierarchii spo�ecznej. Gdy operacj� przeprowadza Nallajim, tempo dzia�ania oraz stosunkowo ma�y otw�r potrzebny takiemu chirurgowi znacznie zmniejszaj� ryzyko komplikacji pooperacyjnych.

��Trafne spostrze�enie � zauwa�y�a Tarsedth. U Kelgian wygl�d sier�ci by� nie mniej istotny.�� Ale dziwnie to wygl�da, gdy si�ga czasem do rany operacyjnej go�ym dziobem niczym s�p!

Taca z instrumentami wisia�a pionowo tu� obok pola operacyjnego w zasi�gu dzioba chirurga. Narz�dzia tkwi�y w naparstkowych uchwytach, dzi�ki czemu Nallajim m�g� wyj�� ka�de z nich ko�cem, �rodkiem albo ca�ym dziobem, a potem r�wnie �atwo i szybko od�o�y�. Czasem robi� co� jedynie z pomoc� przymocowanych do oczodo��w dw�ch cylindrycznych soczewek, kt�re si�ga�y niemal tak samo daleko jak dzi�b. Mia�y one za zadanie korygowa� naturalne ptasie dalekowidzenie. Trzy nogi zacisn�� mocno na �erdzi stercz�cej z boku sto�u operacyjnego, skrzyd�a porusza�y si� nieustannie, pomagaj�c w utrzymaniu r�wnowagi.

��W dawnych czasach, gdy dzioby s�u�y�y do usuwania jaj i larw owad�w, uznawano za w�a�ciwe, aby lekarz konsumowa� to, co wyd�ubie. Nie by�o w tym nic dziwnego, bo chodzi�o o jadaln� zdobycz. Tkanka Melfianina nie by�aby szkodliwa, ewentualne patogeny za� nie mog�yby oczywi�cie spowodowa� �adnej choroby u istoty z obcego �wiata. Niemniej w Szpitalu przypadek konsumpcji nawet kawa�ka pacjenta przez lekarza wzbudzi�by zapewne spore wzburzenie, ca�y usuni�ty materia� trafia wi�c do osobnej kuwety. Ta operacja polega na wyci�ciu�

��Zastanawia mnie � przerwa� mu nagle Lioren, kt�ry chcia� jednak skierowa� rozmow� na istotniejsze dla niego aspekty � dlaczego nie wyznaczono do tej operacji istoty tego samego gatunku, na przyk�ad starszego lekarza Edanelta, kt�ry nie musia�by si�ga� po melfia�ski hipnozapis�

��Bo to by�oby tak, jakby zakaza� Diagnostykowi Conwayowi chirurgii obcych, bo ci�gle trafiaj� do Szpitala jacy� jego chorzy pobratymcy � powiedzia�a Tarsedth.�� Zacznij my�le�, Lioren. Operowanie przedstawicieli innych ras jest o wiele ciekawsze, im bardziej za� s� odmienne, tym wi�ksze stanowi� wyzwanie dla lekarza. Ale to przecie� wiesz. Na Cromsagu leczy�e��

��Nie trzeba mi o tym przypomina� � uci�� Lioren w daremnej irytacji.�� Chcia�em zwr�ci� uwag� na fakt, �e Seldal, kt�ry ma tylko dzi�b i nie ma r�k, nie okazuje jednak �adnego zagubienia, kt�re by�oby zrozumia�e w przypadku przyj�cia hipnota�my istoty o tak odmiennej fizjologii. Musi chyba �wietnie nad sob� panowa�.

��Owszem � powiedzia� Hudlarianin.�� Bez w�tpienia doskonale panuje nad obiema osobowo�ciami. Bardziej ciekawi�oby mnie jednak, jak poczu�aby si� sze�cionoga istota po przyj�ciu zapisu Nallajima. Nie mia�aby przecie� dzioba. Ani nawet ust.

��Nie marnujmy czasu na podobne dywagacje � stwierdzi�a Tarsedth.�� Hipnozapisy proponuje si� tylko osobom naprawd� inteligentnym, o stabilnej emocjonalno�ci, kt�re maj� szans� awansowa� na starszego lekarza albo i wy�ej. Ze wzgl�du na krytyczn� ocen� Cresk-Sara pewnie nigdy nie znajdziemy si� w tym gronie?

Lioren nie odpowiedzia�. W Szpitalu dzia�y si� o wiele bardziej osobliwe rzeczy. Nie tak dawno odkry�, �e obecna asystentka szefa patologii, Murchison, trafi�a tu jako sta�ystka piel�gniarstwa. Istnia�a jednak zasada, aby nie rozmawia� z samymi zainteresowanymi o perspektywach ich awans�w. Ani o tym, czy nadaj� si� do przyjmowania hipnozapis�w.

Te za� by�y niezb�dne z prostego powodu: Szpital zosta� pomy�lany jako plac�wka lecz�ca wszystkie znane formy inteligentnego �ycia, kt�rych by�o tak wiele, �e �adna nie mog�a zgromadzi� nawet u�amka wiedzy niezb�dnej do opieki nad ka�dym z potencjalnych pacjent�w. Zasady sztuki operowania mia�y uniwersalny charakter i mo�na by�o opanowa� je w ci�gu d�ugich lat nauki i praktyki, jednak informacje o fizjologii musia�y zosta� dodane z pomoc� ta�m edukacyjnych, sporz�dzonych jako zapisy umys��w wielkich autorytet�w medycznych poszczeg�lnych ras.

W ten spos�b Melfianin maj�cy leczy� Kelgianina otrzymywa� hipnozapis typu DBLF i nosi� go a� do zako�czenia kuracji, kiedy to wymazywano z jego pami�ci niepotrzebne ju� dane. Wyj�tki czyniono dla starszych lekarzy, kt�rzy dowiedli ju� swego profesjonalizmu, takich jak Seldal albo Diagnostycy.

Diagnostycy byli grup� wyj�tkowych istot, o odporno�ci, kt�ra pozwala�a im nosi� jednocze�nie sze��, siedem albo nawet i dziesi�� zapis�w jednocze�nie. Dzi�ki temu zajmowali si� nowatorskimi badaniami, a poza tym praktykowali sw�j zasadniczy zaw�d i nauczali.

Pewn� trudno�� stwarza� fakt, �e zapisy nie obejmowa�y wy��cznie zawodowych danych, ale i ca�� pami�� oraz zapis osobowo�ci dawcy. W ten spos�b Diagnostycy, a czasem i starsi lekarze, godzili si� dobrowolnie na zaszczepienie im szczeg�lnej postaci schizofrenii. Dawca m�g� by� przecie� osobnikiem agresywnym albo og�lnie nieprzyjemnym w obej�ciu, co by�o do�� cz�ste w przypadku geniuszy, ��cznie z nerwicami i fobiami. Podczas wykonywania obowi�zk�w s�u�bowych nikomu to zwykle nie wadzi�o, jako �e obie strony ��czy� ten sam cel � udzieli� pomocy pacjentowi, poza tym jednak bywa�o r�nie. Najgorsze za� skutki ujawnia�y si� we �nie.

Lioren pami�ta� z paru w�asnych do�wiadcze� z hipnozapisami, jak straszne potrafi� by� obce zmory senne, szczeg�lnie je�li trafia�y si� w�r�d nich fantazje seksualne. Nie potrafi� sobie nawet wyobrazi�, jak destruktywny wp�yw mog�yby mie� podobne zjawiska na umys� kruchego ptakowatego, kt�ry poczu�by si� nagle pancernym Melfianinem.

�ledz�c uwa�nie poczynania Seldala, przypomnia� sobie co�, co cz�sto powtarzano w Szpitalu: ka�dego, kto jest do�� zr�wnowa�ony, aby zosta� Diagnostykiem, nale�y uzna� za szale�ca. Podobno autorem tego powiedzenia by� sam O�Mara.

��To naprawd� fascynuj�ce � powiedzia�, wracaj�c do zasadniczego tematu.�� Ani �ladu wahania czy namys�u, czy niepewnych gest�w, kt�re spotyka si� u lekarzy operuj�cych z hipnota�m�. Czy z innymi rasami te� tak bywa?

��Z ca�ym szacunkiem, Lioren � odezwa� si� Hudlarianin.�� Czy przy takim tempie pracy mia�by� szans� dostrzec cho� jeden niezgrabny ruch? Obserwowali�my kiedy�, jak przeprowadza� gastrektomi� u cz�owieka i co� jeszcze, co Tarsedth z pewno�ci� wyja�ni lepiej, bo dla mnie tamten mechanizm rozrodczy jest ma�o zrozumia�y.

��Te� co�! � wtr�ci�a si� Kelgianka.�� Ma�o zrozumia�e s� wasze praktyki. Ile razy Hudlarianka urodzi potomka, zaraz zmienia p�e� na m�sk��

��By� mo�e przy tych pacjentach nie wystarcza kr�tkie przechowywanie hipnozapis�w, ale tak czy inaczej Seldal znakomicie sobie z nimi radzi � ci�gn�� Hudlarianin.�� W ci�gu ostatnich sze�ciu tygodni zaanga�owa� si� mocno w traltha�sk� chirurgi� i twierdzi, �e to jest prawie tak ciekawe jak operowanie Nallajim�w.

��Szczeg�lnie gdy chodzi o operowanie samic jego gatunku!�� warkn�a Kelgianka.�� Czy wiesz, �e przez te trzy lata, gdy tu pracuje, jego gniazdo odwiedzi�y chyba wszystkie LSVO z ca�ego Szpitala? Zupe�nie nie rozumiem, co one w nim widz�.

��Przepraszam, ale nie jestem pewny, czy dobrze zrozumia�em � powiedzia� Lioren, staraj�c si� ukry� podniecenie spowodowane zdobyciem tak potencjalnie cennej informacji.�� Czy rzeczywi�cie Seldal dyskutowa� o hipnozapisach ze sta�ystami?

��Troch� � odpar� Hudlarianin, zanim Kelgianka znowu si� odezwa�a.�� Chodzi�o raczej o kwesti� jego osobistych preferencji ni� problemy z tym zwi�zane. Seldal jest bardzo towarzyski jak na starszego lekarza. Zwykle sam zach�ca do zadawania pyta� po operacji. Dzi� rano po prostu nie by�o na to czasu. Tak czy owak, sprawa jego �ycia p�ciowego to zupe�nie inny temat � doda�, zerkaj�c znacz�co na Tarsedth.�� Zreszt� w ostatnich tygodniach znacznie si� uspokoi�. Chocia� z drugiej strony musz� przyzna�, �e r�wnie� w�r�d mojej rasy szczeg�lne zainteresowanie osobnik�w �e�skich m�czyznami, kt�rzy s� podobnie nie�miali jak Seldal, nie jest czym� niezwyk�ym. Takie istoty okazuj� si� zwykle wra�liwe, cierpliwe i prawdziwie zainteresowane sprawami partnera.

Ponownie spojrza� na Liorena.

��Parafrazuj�c powiedzenie jednego z naszych klasowych koleg�w, czu�e serce to klucz do zdobycia szlachetnej kobiety.

��M�wi o Hadleyu � wyja�ni�a Tarsedth.�� To sta�ysta z Ziemi. Podobno wszed� raz do tunelu eksploatacyjnego z�

Tej plotki Lioren nie zna�, mo�e dlatego, �e nikt nie sporz�dzi� na ten temat stosownej notatki. Do�� by�o smakowitszych skandali tamtego dnia. Potem opowiedzia�a mu jeszcze o kilku sprawach, jednak o tym jego wydzia� ju� wiedzia�, nawet je�li w wersjach mniej barwnych ni� te przedstawiane przez Kelgiank�. Musia� potem sporo si� napoci�, aby skierowa� rozmow� z powrotem na tematy zwi�zane z Seldalem.

Do ko�ca spotkania us�ysza� o nim jeszcze sporo ciekawostek, kt�rych nie znalaz�by w jego aktach. M�g� wi�c uzna� wiecz�r za owocny. Co wi�cej, mimo narastaj�cego poczucia winy ca�kiem dobrze si� bawi�.

Nast�pny dzie� by� tak pracowity, �e jego �o��dek w pewnej chwili zacz�� dawa� powa�ne znaki, i� brakuje mu zaj�cia. Akurat wtedy Braithwaite podszed� do biurka Liorena, opar� d�onie na blacie i pochyli� si�, aby cicho spyta�:

��Od rana wypowiedzia�e� mo�e cztery s�owa. Co si� dzieje?

Lioren wyprostowa� si�, zirytowany tak blisk� obecno�ci� drugiej istoty, kt�ra wcze�niej par� razy skrytykowa�a jego gadatliwo��. Wprawdzie Braithwaite chcia� na pewno pom�c, jednak Lioren wola�by, aby jego bezpo�redni prze�o�ony zachowywa� si� bardziej konsekwentnie. Czasem bardziej odpowiada�o mu podej�cie O�Mary, kt�ry zawsze by� opryskliwy.

Pracuj�ca przy s�siednim biurku Cha pochyli�a si� nad ekranem i uda�a, �e niczego nie s�yszy. Z jakiego� powodu podchodzi�a ostatnio z pewnym rozbawieniem do tego, czym si� zajmowa�, jednak tym razem mia�o by� inaczej.

��Milcz�, poniewa� staram si� wykona� jak najszybciej rutynowe zadania i zyska� wi�cej czasu dla Seldala � odpar� Lioren.�� Nic si� nie sta�o, odczuwam tylko zniech�cenie wywo�ane brakiem widocznych post�p�w.

Braithwaite zdj�� r�ce z blatu i wyprostowa� si�.

��A co ostatnio uda�o si� ustali�? � spyta� z u�miechem.

Lioren u�o�y� dwie �rodkowe ko�czyny w ge�cie zniecierpliwienia.

��Trudno powiedzie�, skoro brak nowo�ci. Ostatnio obserwowa�em Seldala podczas operacji i rozmawia�em o nim ze sta�ystami. Uzyska�em przy tym nieco informacji, kt�rych brak w naszych zapisach. Niemniej chodzi o plotki, kt�re nie mog� by� prawdziwe. Obiekt obserwacji jest powszechnie szanowany i popularny, a zawdzi�cza to raczej swoim rzeczywistym przymiotom, nie za� �adnym szczeg�lnym staraniom. Nie znalaz�em w nim niczego nienormalnego.

��Jednak nie jest to ostateczny wniosek � zauwa�y� porucznik.�� Inaczej nie potrzebowa�by� czasu na dalsze obserwacje. Jak zamierzasz si� do nich zabra�?

Lioren zastanawia� si� chwil�.

��Poniewa� nie zawsze udaje si� wypyta� personel czy pacjent�w bez ujawniania powod�w swojego zainteresowania, zamierzam porozmawia�

��Nie!�� rzuci� ostrym tonem Braithwaite i krzaczaste brwi niemal przes�oni�y mu oczy.�� W �adnym wypadku nie wolno kierowa� pyta� bezpo�rednio do obiektu obserwacji. Cokolwiek ustalisz, masz zwr�ci� si� z tym do O�Mary, nigdy do samego Seldala. B�d� uprzejmy zapami�ta� sobie t� zasad�.

��Wcale o niej nie zapomnia�em � odpar� cicho Lioren.�� Pami�tam, co sta�o si� ostatnim razem, gdy wykaza�em inicjatyw�.

Przez chwil� wszyscy milczeli, tylko Braithwaite coraz bardziej czerwienia� na twarzy.

��Chcia�em powiedzie�, �e zamierzam porozmawia� z pacjentami Seldala. Mam nadziej� us�ysze� od nich co� o ewentualnych zmianach zachowania opiekuj�cego si� nimi lekarza w trakcie kolejnych wizyt. B�d� musia� sporz�dzi� w tym celu list� jego pacjent�w z wykazem oddzia��w, na kt�rych si� znajduj�, i tak zgra� wizyty, aby nie natkn�� si� podczas nich na samego Seldala. Dla unikni�cia podejrze� zamierzam m�wi�, �e nie zbieram tych informacji dla siebie.

��Sensowne �rodki ostro�no�ci.�� Porucznik pokiwa� g�ow�. � Ale jak� dok�adnie wym�wk� zamierzasz zastosowa�, aby dowiedzie� si� czego� o Seldalu?

��B�d� utrzymywa�, �e interesuj� mnie warunki panuj�ce na r�nych oddzia�ach pooperacyjnych i inne czynniki maj�ce znaczenie dla pe�nego powrotu do zdrowia. Dodam te�, �e nasz wydzia� rutynowo przeprowadza takie badania co jaki� czas. Nie zamierzam wypytywa� pacjent�w o sprawy �ci�le medyczne ani o lekarzy, jednak bez w�tpienia te tematy pojawi� si� samorzutnie i nawet je�li b�d� udawa� niezainteresowanego tym obszarem, i tak zapewne sporo si� dowiem.

��To misternie utkane i dobrze pomy�lane zakl�cie � odezwa�a si� Cha Thrat.�� Gratulacje, Lioren. Wydajesz si� naprawd� obiecuj�cym magiem.

Braithwaite ponownie pokiwa� g�ow�.

��Chyba o wszystkim pomy�la�e�. Czy potrzebujesz jakiej� pomocy albo dodatkowych danych?

��Na razie nie.

M�wi�c to, Lioren nie by� do ko�ca szczery, gdy� bardzo chcia�by si� dowiedzie�, o co w�a�ciwie chodzi�o Cha. Czy chwali�a go, nazywaj�c kandydatem na maga, czy mo�e raczej obra�a�a. By� mo�e okre�lenia w rodzaju �zakl�cie� i �mag� mia�y w sommaradva�skiej kulturze inne znaczenie ni� na Tarli. Zapewne jednak mia� si� tego dowiedzie� ju� wkr�tce, poniewa� Cha bardzo chcia�a zobaczy� go przy pracy.

Wyb�r pierwszego pacjenta wynik� niejako z konieczno�ci, jako �e pozosta�ych dw�ch zaznawa�o akurat wypoczynku i nawet O�Mara nie mia�by prawa zak��ca� im snu. Mog�o jednak by� nie�atwo.

��Jeste� pewien, �e chcesz z nim rozmawia�? � spyta�a Cha, unosz�c ko�czyn�, co oznacza�o zatroskanie.�� To bardzo wra�liwy przypadek.

Lioren nie odpowiedzia� od razu. Na wszystkich �wiatach Federacji znano ten truizm, �e lekarze s� najgorszymi pacjentami. Tutaj za� chodzi�o nie tylko o wybitnego medyka, ale te� o kogo� w bardzo powa�nym stanie. O Mannena.

��Nie lubi� traci� czasu � stwierdzi� Lioren.�� Ani okazji.

��Kilka chwil temu powiedzia�e� porucznikowi, �e pami�tasz, co wynik�o z twojego nadmiaru inicjatywy � powiedzia�a Cha.�� Z ca�ym szacunkiem, ale tragedia na Cromsagu by�a spowodowana przede wszystkim twoim brakiem cierpliwo�ci. Tam te� nie chcia�e� marnowa� czasu.

Lioren milcza�.

Mannen by� Ziemianinem, obecnie do�� wiekowym, oczywi�cie tylko w skali tego raczej kr�tkowiecznego gatunku. Do Szpitala przyby� zaraz po uko�czeniu jednej z najlepszych akademii medycznych swojego �wiata, gdzie by� jednym z najlepszych student�w. Szybko zosta� awansowany na starszego lekarza, potem za� r�wnie� na starszego wyk�adowc�. Jego uczniami byli mi�dzy innymi Conway, Prilicla i Edanelt. Dopiero po mianowaniu na Diagnostyka powierzy� swoje dotychczasowe stanowisko Cresk-Sarowi. Niestety, obecnie wszystko zdawa�o si� wskazywa�, �e podesz�y wiek upomnia� si� o swoje prawa. Medycyna by�a bezradna wobec coraz gorszego stanu jego cia�a, chocia� umys� Mannena pozostawa� ci�gle tak samo jasny jak w m�odo�ci.

By�y Diagnostyk le�a� w prywatnej izolatce obok g��wnego dzia�u DBDG, oblepiony czujnikami, lecz na jego w�asne �yczenie nie zamontowano obok ��ka �adnego systemu podtrzymywania �ycia. Obecnie jego stan by� stabilny, oczy jednak mia� zamkni�te. Lioren nie potrafi� orzec, czy pacjent �pi, czy jest nieprzytomny. Zaskoczy�o go, �e nikt nie czuwa przy ��ku, Ziemianie byli bowiem znani ze swej sk�onno�ci do otaczania si� bliskimi pod koniec �ycia. Siostra dy�urna powiedzia�a jednak, �e kilka chwil wcze�niej Mannen go�ci� ca�kiem spor� grup� odwiedzaj�cych.

��Mo�e lepiej wyjd�my, nim si� obudzi � szepn�a Cha Thrat.�� W tych okoliczno�ciach twoja wym�wka wypad�aby bardzo blado i nie na miejscu. Poza tym nawet O�Mara nie potrafi rzuci� zakl�cia na kogo� nieprzytomnego.

Lioren spojrza� jeszcze na ekrany aparatury monitoruj�cej, ale niewiele si� z nich dowiedzia�. Nie pami�ta� prawid�owych warto�ci odczyt�w, zbyt dawno temu zajmowa� si� ludzk� fizjologi�. Szkoda, pomy�la�. Ten spokojny i cichy pok�j idealnie nadawa� si� do prywatnych rozm�w.

��Cha, co w�a�ciwie masz na my�li, m�wi�c o zakl�ciach?�� spyta� p�g�osem.

Pytanie by�o proste, ale wymaga�o d�ugiej i z�o�onej odpowiedzi. Na dodatek Cha co par� zda� zerka�a z niepokojem na pacjenta.

Mieszka�cy Sommaradvy dzielili si� na trzy warstwy spo�eczne: s�ug, wojownik�w i w�adc�w. Odpowiada�y im trzy grupy lekarzy.

Na samym dole znajdowali si� ci, kt�rzy wykonywali proste i powtarzalne prace, pod wieloma wzgl�dami wa�ne, ale pozbawione ryzyka. Byli grup� og�lnie zadowolon� z �ycia, chronion� zazwyczaj przed gro�b� fizycznej szkody, a ich lekarze stosowali proste, tradycyjne metody leczenia, z wykorzystaniem zi� i ok�ad�w. Kolejny poziom tworzyli o wiele mniej liczni wojownicy, na kt�rych ci��y�a jednocze�nie znacznie wi�ksza odpowiedzialno��. Cz�sto musieli podejmowa� r�ne ryzykowne zadania.

Na Sommaradvie od wielu pokole� nie by�o �adnej wojny, jednak klasa wojownik�w zachowa�a swoj� nazw�, gdy� chodzi�o o potomk�w istot, kt�re walczy�y w obronie swoich ziem, polowa�y dla zdobycia po�ywienia, budowa�y umocnienia miejskie i wykonywa�y r�ne odpowiedzialne prace, podczas gdy s�udzy troszczyli si� o zaspokojenie ich potrzeb. Obecnie warstwa wojownik�w sk�ada si� z in�ynier�w, technik�w i naukowc�w, kt�rzy nadal cz�sto ryzykuj� podczas pracy w kopalniach, budowy r�nych konstrukcji i ochrony w�adc�w. Z tego powodu obra�enia, jakie czasem odnosili, mia�y zwykle charakter r�nych uraz�w wymagaj�cych leczenia operacyjnego. Do takiej te� pomocy przygotowywano ich lekarzy.

Lekarze w�adc�w obarczeni byli z najwi�ksz� odpowiedzialno�ci�, chocia� ich praca by�a o wiele mniej zauwa�ana i rzadziej nagradzana.

W�adc�w skutecznie chroniono przed ewentualnymi wypadkami czy zranieniem. W nowszych czasach klas� t� tworzyli badacze, plani�ci i ci, kt�rzy zarz�dzali planet�. Odpowiadali za sprawne funkcjonowanie ca�ej planety, a najwi�kszym zagro�eniem by�y dla nich zaburzenia pracy umys�u. Ich lekarze specjalizowali si� w magii zdolnej uzdrowi� dusz� i innych dziedzinach medycyny nieinwazyjnej.

��Oczywi�cie w miar� rozwoju naszej kultury pewne zasady ulega�y modyfikacji. Ostatecznie s�uga mo�e nie tylko z�ama� nog�, ale i ucierpie� na skutek stresu, spowodowanego chocia�by nauk�. W�adca za� mo�e cierpie� na rozstr�j �o��dka, na leczeniu kt�rego najlepiej znaj� si� w�a�nie uzdrawiacze. Niemniej od najdawniejszych czas�w zawsze mieli�my uzdrawiaczy, chirurg�w i mag�w � zako�czy�a Cha.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Lioren.�� Teraz rozumiem. Chodzi tylko o prost� semantyk� i nazbyt dos�owne t�umaczenie. Wasze zakl�cia to inaczej psychoterapia, mag za� to psycholog, kt�ry�

��Nie psycholog!�� zaprotestowa�a energicznie Cha, ale zaraz przypomnia�a sobie o pacjencie i �ciszy�a g�os.�� Ka�dy obcy pope�nia ten sam b��d. W moim �wiecie psycholog to kto� o niskim statusie, kto�, kto bada procesy my�lowe, staraj�c si� odkry� og�lne zasady funkcjonowania umys�u w nadziei, �e zmieni sztuk� przygotowywania zakl�� w co� na kszta�t nauki. Magowie ignoruj� osi�gni�cia psycholog�w i ich metody badawcze. W swojej pracy opieraj� si� na obserwacji i rozmowach, kt�re cz�sto bywaj� przerywane d�ugimi chwilami milczenia. No i na w�asnej intuicji. Potrafi� wydoby� pacjenta z jego nierealnego �wiata i zwr�ci� jego uwag� na �wiat rzeczywisty.

Znowu m�wi�a do�� g�o�no, ale aparatura nie sygnalizowa�a �adnych zmian stanu pacjenta.

Lioren pomy�la�, �e Sommaradvanka nie mia�a chyba wielu sposobno�ci, aby swobodnie opowiada� o swoim �wiecie. Zapewne brakowa�o jej przyjaci�, przed kt�rymi mog�aby si� wy�ali� na tamtejsz� nietolerancj�, g��wny pow�d jej emigracji do Szpitala. Opowiedzia�a mu jeszcze ze szczeg�ami o k�opotach, kt�re sprowadzi�a na siebie przez �cis�e przestrzeganie nieelastycznych zasad w�asnej etyki lekarskiej, i o swoich odczuciach, kt�re towarzyszy�y tym zdarzeniom, a kt�rych znaczenie wyja�ni� jej dopiero O�Mara. Najwyra�niej potrzebowa�a takiej rozmowy.

Okaza�a mu zaufanie, kt�re i w nim poruszy�o jak�� now� strun�. Lioren zastanowi� si�, dlaczego on sam, r�wnie� jedyny przedstawiciel swojej rasy w ca�ym Szpitalu, nie odczuwa� wcze�niej potrzeby takich zwierze�. Teraz jednak zasz�a zmiana. Ich rozmowa z ka�d� chwil� nabiera�a coraz bardziej osobistego charakteru.

W ko�cu Lioren te� opowiedzia� jej o Cromsagu i ogromnym poczuciu winy, o bezradno�ci i z�o�ci, gdy O�Mara udaremni� jego wysi�ki skazania si� na �mier�, gdy okaza�o si�, �e musi �y� dalej�

Cha Thrat, kt�ra musia�a wyczu� jego narastaj�cy w trakcie rozmowy �al, w tym miejscu skierowa�a j� na nowe tory. Zacz�a zastanawia� si� nad powodami, dla kt�rych naczelny mag w��czy� ich w sk�ad swojego personelu. Nast�pnie podj�ta temat jego obecnego zadania, kt�re przywiod�o go a� tutaj, do izolatki pacjenta, kt�ry nie by� w stanie udzieli� �adnej informacji.

Ci�gle jeszcze dyskutowali o Seldalu i g�o�no si� zastanawiali, czy warto wr�ci� do Mannena nast�pnego dnia, gdy pacjent, kt�rego mieli za nieprzytomnego, otworzy� oczy i spojrza� na nich.

��Bardzo przepraszamy � powiedzia�a szybko Cha.�� Mia� pan zamkni�te oczy i my�leli�my, �e jest pan nieprzytomny, tym bardziej �e aparatura nie odnotowywa�a �adnych zmian. Mam nadziej�, �e wybaczy nam pan ten b��d, zw�aszcza �e rozmawiali�my o bardzo osobistych sprawach. Licz� na to, �e oka�e si� pan na tyle uprzejmy, aby nie robi� z tego problemu.

Mannen pokr�ci� g�ow� w ludzkim ge�cie zaprzeczenia. Gdy na nich patrzy�, wydawa�o si�, �e jego oczy nale�� do kogo� znacznie m�odszego ni� ca�a reszta cia�a. W ko�cu odezwa� si� g�osem szepcz�cym niczym wiatr, kt�ry czesze trawy. M�wi� powoli, z wyra�nym wysi�kiem.

��Kolejne� b��dne za�o�enie. Nigdy nie jestem uprzejmy.

��Zaiste, nie zas�u�yli�my na uprzejmo��, Diagnostyku Mannen � powiedzia� Lioren, staraj�c si� przebi� przez w�asne narastaj�ce zak�opotanie.�� To ja jestem odpowiedzialny za to naj�cie. Pow�d, dla kt�rego zale�a�o mi na wizycie, nie jest ju� wa�ny, wi�c zaraz wychodzimy. Raz jeszcze przepraszamy.

Jedna z le��cych na kocu pomarszczonych d�oni poruszy�a si� lekko, jakby chory chcia� tym gestem poprosi� o cisz�. Lioren zamilk�.

��Wiem� po co przyszli�cie � powiedzia� Mannen tak cicho, �e translator stoj�cy kilka cali od jego ust ledwie wychwyci� jego s�owa.�� Wszystko s�ysza�em� rozmawiali�cie o Seldalu� i o sobie� przez blisko dwie godziny. Zm�czyli�cie mnie i niebawem zasn� naprawd� nie udaj�c. Teraz musicie ju� i��.

��Natychmiast � powiedzia� Lioren.

��Ale mo�ecie wr�ci�, je�li zechcecie. W bardziej odpowiedniej chwili. Chc� zada� wam kilka pyta�. Nie zwlekajcie za bardzo z odwiedzinami.

��Rozumiem � odpar� Lioren,�� Przyjdziemy niebawem.

��Mo�e zdo�am wam pom�c� w sprawie Seldala� a w zamian� b�d� chcia� us�ysze� wi�cej o Cromsagu.

Mannen by� Diagnostykiem przez wiele lat i jego pomoc mog�a okaza� si� nieoceniona, szczeg�lnie je�li oferowa� j� wprost. Lioren wiedzia� jednak, �e b�dzie musia� przy tej okazji rozdrapa� swoje nie zabli�nione jeszcze rany.

Zanim zdo�a� co� powiedzie�, usta Mannena rozci�gn�y si� w specyficznym ludzkim grymasie zwanym u�miechem.

��A mnie si� zdawa�o, �e mam k�opoty � powiedzia�.

Nast�pne wizyty Liorena by�y d�u�sze, ca�kiem prywatne i nawet nie w cz�ci tak przykre, jak si� tego obawia�.

Poprosi� Hredlichi, kt�ra by�a piel�gniark� u Mannena, aby informowa�a go, gdy tylko pacjent b�dzie przytomny i w do�� dobrej formie, aby przyjmowa� go�ci. Niezale�nie od pory dnia czy nocy. Hredlichi oczywi�cie spyta�a o zdanie samego Mannena i by�a bardzo zdziwiona jego zgod�. Ostatnio nie mia� do niego dost�pu nikt poza jego lekarzem.

Cha stwierdzi�a, �e nie jest do�� zaanga�owana w spraw�, aby rezygnowa� ze snu albo w�asnej pracy, jednak je�li akurat b�dzie im po drodze, wtedy oczywi�cie ch�tnie pomo�e Liorenowi. W ten spos�b ich pierwsza wsp�lna wizyta u Mannena okaza�a si� zarazem ostatni�.

Za trzecim razem Lioren stwierdzi� z ulg�, �e Mannen nie chce rozmawia� wy��cznie o Cromsagu albo o sobie. Zmiana ta nast�pi�a w odpowiednim momencie, gdy� Lioren czu� si� coraz bardziej rozczarowany brakiem post�p�w w sprawie Seldala.

��Z ca�ym szacunkiem, doktorze � powiedzia�, wys�uchawszy kolejnej diagnozy, kt�r� pacjent sam sobie postawi�. � Nie dysponuj� ludzkim hipnozapisem i w zwi�zku z tym trudno mi cokolwiek ocenia�, poza tym nie jestem obecnie w�adny praktykowa� mojego dawnego zawodu. To Seldal jest pa�skim lekarzem�

��Rozmawia ze mn�, jakbym by�� idiot� albo ma�ym dzieckiem � przerwa� mu Mannen.�� Albo kim� konaj�cym. Ty przynajmniej nie zabijasz mnie� wsp�czuciem. Przychodzisz, aby zdoby� informacje o Seldalu� a w zamian zaspokoi� moj� ciekawo��. Nie, nie boj� si� �mierci� boj� si� ci�g�ego rozmy�lania o niej.

��Czy pan cierpi, doktorze?

��Dobrze wiesz, �e nie, u licha � warkn�� s�abym g�osem Mannen.�� Kiedy� mog�o si� to zdarza�, gdy prymitywne �rodki przeciwb�lowe os�abia�y organizm� i w rezultacie zabija�y pacjenta. Lekarz mia� mo�e potem wyrzuty sumienia� ale z drugiej strony wiedzia�, �e oszcz�dzi� komu� d�ugiego umierania. Teraz jednak nauczyli�my si�, jak u�mierza� b�l bez szkodliwych skutk�w ubocznych� I nic ju� nie da si� zrobi�, pozostaje tylko czeka� kt�ry kawa�ek mojej osoby pierwszy przestanie funkcjonowa�. Nie powinienem w og�le pozwala� Seldalowi, aby ci�� mi jelita� ale tamta dolegliwo�� by�a bardzo dokuczliwa.

��Wsp�czuj� � powiedzia� Lioren.�� Ja te� pragn� �mierci. Pan mo�e jednak z dum� patrze� w swoj� przesz�o�� i wie pan, �e koniec nadejdzie ju� nied�ugo. Ja tkwi� w osamotnieniu i poczuciu winy i b�d� musia� to znosi�, a��

��Naprawd� wiesz, co to wsp�czucie?�� przerwa� mu Mannen.�� Robisz na mnie wra�enie kogo� bardzo dumnego i pozbawionego uczu� dobrze jednak sprawdza�e� si� jako maszyna do leczenia. Dopiero Cromsag pokaza�, �e ta maszyna nie funkcjonuje bez zarzutu. Chcesz j� wi�c teraz zniszczy� podczas gdy O�Mara pr�buje j� naprawi�. Nie wiem, kt�ry z was zwyci�y.

��Nigdy nie chcia�em zniszczy� siebie dla unikni�cia kary � powiedzia� Lioren.

��Przeci�tnemu lekarzowi nie m�wi�bym podobnie przykrych rzeczy� Wiem, uwa�asz, �e na nie zas�u�y�e�� a nawet gorzej� nie oczekujesz ode mnie przeprosin� Ale przepraszam� bo cierpi� tak bardzo, �e nawet nie s�dzi�em, �e takie cierpienie jest mo�liwe� bo wy�adowuj� si� na tobie� chocia� ignoruj� przyjaci� nie chc�, aby przekonali si�, �e jestem ju� tylko� starym zgorzknia�ym cz�owiekiem.

Lioren nie wiedzia�, co powiedzie�.

��By�em przykry dla kogo�, kto mnie nie skrzywdzi� � podj�� Mannen.�� Aby ci to wynagrodzi�, mog� jedynie spr�bowa� pom�c� informacjami o Seldalu. Gdy odwiedzi mnie jutro, podpytam go o pewne sprawy osobiste. Nie wspomn� o tobie� nie b�dzie niczego podejrzewa�.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Lioren.�� Nie wiem jednak, jak mo�e go pan wypytywa�

��To proste � stwierdzi� silniejszym g�osem Mannen.�� Seldal jest starszym lekarzem, a ja by�em jeszcze do niedawna Diagnostykiem, B�dzie zaszczycony, �e o co� go pytam, i to z trzech powod�w. Z szacunku dla mojego by�ego statusu, bo ch�tnie ul�y doli terminalnego pacjenta, kt�ry by� mo�e po raz ostatni chce uci�� sobie lu�n� pogaw�dk�, a przede wszystkim dlatego, �e przesta�em rozmawia� z nim trzy dni przed operacj�. Je�li nie uda mi si� niczego dowiedzie�, b�dzie to znaczy�o, �e nie ma czego si� dowiadywa�.

Lioren by� zdumiony. Ta nieuleczalnie chora istota zamierza�a mu pom�c, by� mo�e podejmuj�c w ten spos�b ostatni wi�kszy wysi�ek w �yciu, tylko dlatego, �e wcze�niej by�a dla niego nieuprzejma. Lioren zawsze uwa�a�, �e emocjonalne zaanga�owanie w kwestie zawodowe to b��d. Jego zdaniem interesom pacjenta najlepiej s�u�y�o podej�cie bezososobowe, czysto kliniczne. Mannen za� nie by� nawet jego pacjentem. Wydawa�o mu si� jednak, �e od teraz sprawa starszego lekarza Seldala dotyczy ju� nie tylko jego.

��Raz jeszcze dzi�kuj� � powiedzia�. � Chcia�em spyta� o charakter cierpienia, o kt�rym wspomnia� pan, �e przewy�sza wszystko, czego pan dot�d do�wiadczy�. Bierze pan przecie� �rodki przeciwb�lowe. A mo�e chodzi o niemedyczny problem?

Mannen spojrza� na niego przeci�gle. Lioren �a�owa�, �e nie potrafi odczyta� wyrazu maluj�cego si� na pomarszczonej twarzy. Spr�bowa� wi�c jeszcze raz.

��Je�li to niemedyczny problem, mo�e powinienem wezwa� O�Mar�?

��Nie!�� powiedzia� Mannen cicho, ale stanowczo.�� Nie chc� z nim rozmawia�. By� tu ju� wiele razy, ale zawsze udawa�em, �e �pi�, i w ko�cu przesta� przychodzi�. Podobnie jak moi przyjaciele.

Stawa�o si� jasne, �e Mannen bardzo pragn�� kontaktu, ale �wiadomie jeszcze si� na to nie zdecydowa�. W tym przypadku milczenie mog�o by� najlepszym sposobem zadawania pyta�.

��Ty zbyt wiele chcesz zapomnie� � powiedzia� w ko�cu g�o�no Mannen, gdy zebra� si�y.�� Ja nazbyt wiele zapominam.

��Nadal nie rozumiem.

��Czy musz� t�umaczy� ci wszystko jak sta�y�cie pierwszego roku? Przez wi�ksz� cz�� zawodowego �ycia by�em Diagnostykiem. Przywyk�em do przechowywania w pami�ci nawet dziesi�ciu zapis�w. Dostosowa�em do tego wszystko, co mog�em. Zmaga�em si� z tymi osobowo�ciami. To zwykle jest prawdziwe pole bitwy, a� w ko�cu�

��To jasne. Sam mia�em raz a� trzy zapisy.

���a� w ko�cu gospodarz zaprowadza porz�dek. Zaczyna rozumie� tych obcych i czyni ich swoimi przyjaci�mi bez oddawania cz�ci siebie. W ko�cu wszyscy zaczynaj� �y� w zgodzie. To jedyny spos�b na unikni�cie traumy, kt�ra spowodowa�aby skre�lenie z listy Diagnostyk�w.

Mannen zamkn�� na chwil� oczy.

��Jednak teraz jest tam pusto. Brak tych wojownik�w, kt�rzy ostatecznie zostali przyjaci�mi. Zosta�em sam, tylko z w�asnymi wspomnieniami, a w�r�d nich i wspomnieniem o tym, kim by�em i co mi zabrano. Powiedzieli mi, �e tak trzeba, bo pod koniec ka�dy powinien by� tylko sob�. Ale czuj� si� samotny w tym trwaj�cym ca�� wieczno�� oczekiwaniu na koniec.

Lioren odczeka� troch�, aby upewni� si�, �e Mannen na pewno sko�czy�.

��O ile wiem, nieuleczalnie chorzy Ziemianie rzeczywi�cie znajduj� oparcie w towarzystwie przyjaci�. Pan z jakiego� powodu nie chce ich widzie�. Skoro jednak odpowiada�aby panu blisko�� przyjaci� z hipnozapis�w, nale�a�oby przyj�� je z powrotem. Mog� zaproponowa� to rozwi�zanie naczelnemu psychologowi�

��Przesta� miesza� do tego O�Mar� � przerwa� mu Mannen.�� Zapomnia�e�, �e masz zajmowa� si� Seldalem, a nie mn�? I ani s�owa o zapisach. Gdyby O�Mara dowiedzia� si� kiedy�, co kombinujesz, mia�by� powa�ne k�opoty.

��Nie potrafi� wyobrazi� sobie wi�kszych k�opot�w ni� te obecne � stwierdzi� z powag� Lioren.

��Przepraszam � mrukn�� Mannen, unosz�c d�o�. � Zapomnia�em na chwil� o Cromsagu. Rzeczywi�cie, nawet ci�ty j�zyk O�Mary to niewiele w por�wnaniu z kar�, na jak� sam si� skaza�e�.

Lioren nie przyj�� tych przeprosin, uwa�a�, �e i tak nie zas�u�y� na nie.

��Ma pan racj�. Ponowne przyj�cie hipnozapis�w nie by�oby dobrym pomys�em. Niewiele wiem o ludzkiej psychologii, ale chyba lepiej by� w takiej chwili sob�, a nie kim� pogr��onym w iluzjach o przyjacio�ach wykreowanych po to, aby �atwiej znie�� obecno�� cudzych my�li. Tamte istoty nigdy naprawd� pana nie pozna�y, nie wiedzia�y nawet o pana istnieniu w chwili oddawania zapis�w. Podczas tego oczekiwania chyba lepiej skupi� si� na sobie, w�asnych my�lach i osi�gni�ciach. Gdyby nie broni� pan prawdziwym przyjacio�om dost�pu, na pewno pomogliby panu wype�ni� te chwile�

��Nie spotka�em jeszcze inteligentnej istoty, kt�ra nie pragn�aby d�ugiego �ycia i szybkiej, bezbolesnej �mierci. Ale takie pragnienia rzadko si� spe�niaj�, prawda? Moje cierpienie nie mo�e r�wna� si� z twoim, ale musz� trwa� w tym pozbawionym zdolno�ci odczuwania ciele, kt�rego umys� wydaje mi si� obcy i przera�aj�cy, poniewa� jest teraz tylko m�j. Nie potrafi� wype�ni� tej pustki.

By�y Diagnostyk spojrza� w jedno z bli�ej przysuni�tych oczu Liorena, kt�ry ci�gle rozwa�a� to, co us�ysza�, niepewny, czy na pewno wszystko dobrze zrozumia�,

��Od tygodni ju� si� nie odzywa�em i teraz m�czy mnie m�wienie � powiedzia� w ko�cu Mannen.�� Id� ju�, bo inaczej zasn� w po�owie zdania.

��Prosz� mam jeszcze jedno pytanie. Czy chce pan powiedzie�, �e komu� z olbrzymim brzemieniem winy nie zrobi�oby r�nicy, gdyby pope�ni� jeszcze jeden podobny czyn maj�cy tym razem by� przys�ug�? Czy chce pan, abym skr�ci� pa�ski czas oczekiwania?

Mannen przez d�u�sz� chwil� nie odpowiada�, tak �e Lioren musia� sprawdzi� czujniki, aby si� upewni�, �e Ziemianin nie straci� przytomno�ci.

��Gdybym zasugerowa� co� takiego, co by� odpowiedzia�? � spyta� w ko�cu.

Lioren nie musia� si� nad tym zastanawia�.

��Odpowiedzia�bym �nie�. Winienem umniejsza� moje poczucie winy, na ile to b�dzie mo�liwe, oczywi�cie, a nie powi�ksza� je kolejn�, ma�� czy wielk� zbrodni�. Mogliby�my dyskutowa� na temat eutanazji na gruncie etyki czy moralno�ci, ale z medycznego punktu widzenia sprawa jest jasna. Brak fizycznego cierpienia, kt�re nale�a�oby skr�ci�, przes�dza o odpowiedzi. Pa�ski b�l ma czysto subiektywny charakter, jest wytworem osamotnionego umys�u, kt�ry wspomina szcz�liwe czasy. Jednak dla pana nie jest to przecie� nowe do�wiadczenie. Tak w�a�nie �y� pan, zanim zosta� starszym lekarzem, a potem Diagnostykiem. Sugerowa�em ju�, aby si�gn�� pan do jeszcze wcze�niejszych wspomnie�, w�asnych do�wiadcze� i sukces�w. A mo�e wola�by pan co� zupe�nie nowego?�� Lioren wiedzia�, �e nast�pne zdanie mo�e rozdra�ni� albo nawet trwale zniech�ci� pacjenta, jednak i tak je wypowiedzia�. � Na przyk�ad tajemnic� zachowania Seldala.

��Id� � szepn�� Mannen.�� Natychmiast.

Lioren zosta� jeszcze przez chwil�, a� odczyty czujnik�w zacz�y wskazywa�, �e jeszcze chwila, a pacjent naprawd� za�nie.

Gdy przyszed� rano do biura, skupi� si� ca�kowicie na codziennych zadaniach. Nie chcia� dyskutowa� o sprawie z porucznikiem ani Cha Thrat. Uwa�a�, �e s�owa umieraj�cego cz�owieka nie powinny by� przedmiotem niczyich dywagacji. W og�le wola�by ich nie powtarza� nikomu, tym bardziej �e nie odnosi�y si� bezpo�rednio do sprawy Seldala.

Spo�r�d pozosta�ych trzech jego pacjent�w dw�ch ch�tnie zgodzi�o si� na rozmow� � o nich samych, szpitalnym jedzeniu, piel�gniarkach, kt�re okazywa�y albo zgo�a matczyn� trosk�, albo nieczu�o�� godn� lodowca.

O swoim lekarzu nie mieli jednak wiele do powiedzenia. Mieli z nim s�aby kontakt � bardziej s�ucha�, ni� sam m�wi� � co by�o mo�e troch� niezwyk�e u starszego lekarza, jednak nie mo�na by�o tego uzna� za �adn� patologi�. Lioren stwierdzi� z rozczarowaniem, �e nic z tych wywiad�w nie wyni�s�.

Trzeci z pacjent�w znajdowa� si� pod opiek� traltha�skich i hudlaria�skich piel�gniarek, kt�rym zabroniono rozmawia� o jego przypadku poza oddzia�em. Seldal dodatkowo zabroni� dost�pu do pacjenta przedstawicielom ras mniejszych ni� te dwie w�a�nie. Liorena zaciekawi�y te sekrety, jednak gdy spr�bowa� dotrze� do zapisu choroby, okaza�o si�, �e i on zosta� utajniony.

Podobnie zaskoczy�a go � tym razem pozytywnie � wiadomo�� od Hredlichi, �e Mannen poleci� wpuszcza� Liorena o ka�dej porze. Gdy zajrza� do izolatki, jego zdumienie jeszcze bardziej wzros�o.

��Tym razem porozmawiamy o starszym lekarzu Seldalu, twoim dochodzeniu i tobie, nie o mnie.

Mannen m�wi� tak cicho, �e ledwie by�o go s�ycha�, ale nie robi� ju� d�u�szych przerw dla nabrania oddechu. Zachowywa� si� raczej jak Diagnostyk, a nie pacjent u kresu swoich dni.

Mannen rozmawia� z Seldalem ju� dwa razy. Wykorzysta� do tego ostatnie obchody lekarza, kt�ry bardzo ucieszy� si�, �e pacjent znowu si� odzywa i zaczyna okazywa� zainteresowanie �wiatem wok�, a nie tylko sob�. Podczas pierwszej rozmowy wyra�nie stara� si� poprawi� mu humor, przekazuj�c ostatnie ploteczki i wie�ci o innych pacjentach. W ten spos�b sp�dzi� u Mannena znacznie wi�cej czasu, ni� by�o to potrzebne z medycznego punktu widzenia.

��Oczywi�cie by�a to z jego strony czysta uprzejmo�� wynikaj�ca z mojego dawnego statusu. Niemniej jedn� z os�b, o kt�rej rozmawiali�my, by� nowy sta�ysta psychologii, niejaki Lioren, zdaj�cy si� obecnie w�drowa� po Szpitalu bez wyra�nego celu.

Lioren drgn�� odruchowo, pr�buj�c przybra� postaw� obronn�, jednak nast�pne s�owa Mannena rozproszy�y jego obawy.

��Spokojnie. Rozmawiali�my o tobie, nie o twoim zainteresowaniu Seldalem. Siostra Hredlichi, kt�ra ma czworo ust i nigdy nie potrafi zamkn�� ich na d�u�ej, powiedzia�a mu o twoich cz�stych wizytach u mnie, on za� by� ciekaw, dlaczego ci� przyjmuj� i o czym rozmawiamy. Nie chc�c k�ama�, odpar�em, �e o naszych problemach, i doda�em, �e przy twoich moje wydaj� si� drobne i nieistotne.

Mannen przymkn�� na chwil� oczy, jakby wyczerpany, jednak po chwili odzyska� si�y.

��Podczas drugiego spotkania spyta�em go wprost o hipnozapisy. Nie machaj tak r�kami, bo uszkodzisz aparatur�. Seldala czekaj� niebawem medyczne i psychologiczne badania poprzedzaj�ce starania o awans na Diagnostyka, got�w jest zatem przyj�� ka�d� rad� od kogo�, kto ma w tej materii wieloletnie do�wiadczenie. Pytania o to, jak sobie radzi ze skutkami ubocznymi wszczepienia obcych osobowo�ci, nie wzbudzi�y �adnych podejrze�. Nie wiem tylko, czy te informacje na co� ci si� przydadz�.

Zanim Mannen sko�czy� zdawa� relacj�, jego g�os przycich� na tyle, �e Lioren musia� pochyli� si� nad translatorem, kt�rego ze wzgl�du na stan chorego nie chcia� jednak podkr�ca�. Nie potrafi� te� orzec, czy b�d� to pomocne dane, mia� jednak materia� do przemy�le�.

��Jestem bardzo wdzi�czny, doktorze � powiedzia�.

��To zwyk�a przys�uga, chirurgu kapitanie. Czy i pan wy�wiadczy mi w zamian uprzejmo��?

��Nie t� jedn� � odpar� Lioren bez wahania.

��A je�li� wycofam si� ze wsp�pracy? Albo znowu zaczn� udawa� �pi�cego? Lub powiem wszystko Seldalowi?

Ich g�owy znalaz�y si� tak blisko, �e Lioren musia� odsun�� oczy, aby dobrze widzie� rozm�wc�.

��Wtedy b�dzie mi przykro i by� mo�e zostan� ukarany � powiedzia�. � Jednak b�dzie to drobiazg w por�wnaniu z tym, na co zas�u�y�em. Pan za� nie zas�u�y� na swoje cierpienie. M�wi pan, �e nie znajduje ukojenia ani we wspomnieniach, ani w towarzystwie przyjaci�. Mo�liwe, �e bierze si� to nie z pustki, ale z przera�enia samym sob�. Sam dla siebie sta� si� pan obcy. Jednak pana umys� nadal jest bardzo cenny. Nie trzeba marnowa� go przedwczesnym u�mierceniem. Powinien pan z niego korzysta�, jak d�ugo si� da.

Lioren poczu� na sobie podmuch wywo�any przeci�g�ym westchnieniem Mannena.

��Lioren� jeste� zimna ryba.

Kilka chwil p�niej zasn��, a Lioren wr�ci� do biura. Po drodze kilka razy zderzy� si� z innymi istotami, szcz�liwie nie powoduj�c ani nie odnosz�c obra�e�. Bardziej my�la� o pacjencie ni� o prawid�owym poruszaniu si� korytarzami.

Wykorzystywa� ostatnie dni albo i godziny �ycia zn�kanego pacjenta, aby u�atwi� sobie rozwi�zanie sprawy, kt�ra tak naprawd� by�a nieistotna. Traktowa� go jak narz�dzie i nie dba� o to, na ile jest w danej chwili sprawne. A mo�e nie?

Na Cromsagu te� uwa�a� rozwi�zanie ca�o�ci problemu za wa�niejsze od �ycia konkretnych jednostek. Skupiony na jednym, zapomnia� si� i doprowadzi� do tragedii. By� dumny i niecierpliwy. Nikt z jego pobratymc�w nie zdo�a� dot�d przebi� si� przez te bariery. Mia� prze�o�onych i podw�adnych, ale nigdy nie przyjaci�. By� mo�e patrz�cy na� obiektywnie udr�czony Mannen mia� racj�, nazywaj�c go zimn� ryb�. Ale nie do ko�ca.

Liorenowi �al by�o tej s�abej i umieraj�cej istoty, od kt�rej w�a�nie wyszed�. By�a niby tylko narz�dziem, ale budzi�a te� smutek. Wywo�ywa�a b�l. Lioren nie wiedzia�, sk�d wzi�y si� w nim te odczucia.

Czy�by po raz pierwszy do�wiadcza� przyja�ni?

Czy mia�a ona by� r�wnie kr�tkotrwa�a jak pozosta�y jeszcze pacjentowi czas?

Gdy tylko wszed� do biura, od razu zauwa�y�, �e co� jest nie tak. Wsp�pracownicy wyra�nie na niego czekali.

��O�Mara ma spotkanie i nie mo�na mu przeszkadza� � powiedzia� z o�ywieniem Braithwaite.�� Ja za� nie wiem, co ci doradzi�. Uprzedza�em, aby� zachowa� dyskrecj�. Co i komu powiedzia�e� o swoim zadaniu? W�a�nie dosta�em wiadomo�� od Seldala. Chce si� z tob� widzie� w �wietlicy personelu na dwudziestym trzecim poziomie.

��Natychmiast � doda�a wyra�nie zatroskana Cha.

Poniewa� Nallajimowie cz�sto go�cili przedstawicieli innych ras, ich �wietlica by�a na tyle obszerna, aby Lioren m�g� poczu� si� w niej swobodnie. Nie rozumia� tylko, dlaczego wybrano w�a�nie to miejsce. Mimo kruchego cia�a gospodarze potrafili by� r�wnie bezpo�redni w obej�ciu jak Kelgianie, i gdyby Seldal mia� co� przeciwko Liorenowi, nie zawaha�by si� odwiedzi� od razu O�Mary.

Przesuwaj�c si� obok gniazdowatych legowisk ze �pi�cymi albo rozmawiaj�cymi szeptem Nallajimami, Lioren pewien by� tylko jednego � to nie mia�o by� towarzyskie spotkanie.

��St�j albo usi�d�, jak ci wygodnie � przywita� go Seldal, wskazuj�c na dyspenser �ywno�ci zamontowany obok kanapy.�� I cz�stuj si�, je�li masz ochot�.

Lioren usiad� na mi�kkim siedzisku. Nadal nie wiedzia�, czego mo�e si� spodziewa�.

��Zaciekawi�e� mnie � za�wiergota� Seldal. Translator prze�o�y� jego s�owa wolniej, z niewielkim op�nieniem.�� Nie chodzi mi jednak o Cromsag, bo ta sprawa jest powszechnie znana, ale o twoje podej�cie do mojego pacjenta, Mannena. Co dok�adnie mu powiedzia�e� i co us�ysza�e� od niego?

Gdybym ci powiedzia�, sko�czy�yby si� uprzejmo�ci, pomy�la� Lioren.

Nie chcia� k�ama�, nie wiedzia� jednak, czy lepiej b�dzie przemilcze� prawd�, czy w og�le nie odpowiada�. Nallajim wszelako znowu si� odezwa�.

��Hredlichi powiedzia�a mi, �e dw�ch podw�adnych O�Mary, Cha Thrat i ty, zjawi�o si� z pro�b� o zgod� na rozmowy z jej pacjentami, w tym r�wnie� z Mannenem, chocia� jest w bardzo ci�kim stanie. Mia�o chodzi� o planowane usprawnienia w urz�dzeniu oddzia�u. Powiedzia�a te�, �e by�a zbyt zaj�ta, aby dyskutowa� z wami, twoja masa cia�a za� wyklucza�a wyrzucenie za pr�g. Zgodzi�a si� wi�c, pewna, �e Mannen i tak was zignoruje, jak czyni� to ostatnio ze wszystkimi. Potem jednak sp�dzili�cie u niego dwie godziny, on za� poleci� wpuszcza� was, ile razy przyjdziecie. By�y Diagnostyk Mannen to bardzo szanowana posta�. Tylko O�Mara mo�e pochwali� si� d�u�szym sta�em pracy w Szpitalu. Gdy przyszed�em, by� odpowiedzialny za sta�yst�w. Pom�g� mi wtedy i pomaga� jeszcze p�niej. By� dla mnie kim� wi�cej ni� tylko koleg� po fachu. Jednak a� do wczoraj, gdy zauwa�y� moj� obecno�� i zacz�� zadawa� og�lne, a poza tym raczej osobiste pytania, nie chcia� rozmawia� z nikim opr�cz ciebie. Raz jeszcze pytam zatem, co zasz�o mi�dzy tob� a Mannenem?

��To pacjent w fazie terminalnej � zacz�� Lioren, dobieraj�c starannie s�owa.�� Jego obecne zachowanie mo�e r�ni� si� od tego, jakie cechowa�o go w pe�ni fizycznego i psychicznego zdrowia. Wola�bym nie dyskutowa� o tym.

��Wola�by� nie dyskutowa� � powt�rzy� Seldal ze z�o�ci� i tak g�o�no, �e niekt�rzy ze �pi�cych poruszyli si� w gniazdach.�� Zreszt� dobrze, zachowaj te tajemnice dla siebie, je�li musisz. Jeste� zupe�nie jak Carmody, kt�ry by� tu kiedy�, przed tob�. Poza tym masz racj�, rzeczywi�cie nie chcia�bym, aby moje wspomnienia o wielkim Mannenie m�ci�y obrazy kogo�, kto straci� kontakt z rzeczywisto�ci�.

��Dzi�kuje za zrozumienie � powiedzia� Lioren.

��Nauczy�em si� tej sztuki od pewnego bliskiego przyjaciela. Nie o tym jednak chc� m�wi�. Streszcz� ci, o czym, moim zdaniem, rozmawiali�cie.

Liorenowi ul�y�o, �e Seldal nie jest ju� z�y i �e najwyra�niej nie podejrzewa, o co naprawd� w tym chodzi. Zastanowi� si� jeszcze, czy ta wzmianka o uczeniu si� od przyjaciela mia�a by� znacz�c� wskaz�wk�, i w tym momencie Seldal zacz�� m�wi�.

��Gdy Mannen dowiedzia� si�, kim jeste�, uzna�, �e twoje problemy mog� by� wi�ksze ni� jego. Zaciekawi�o go to. Zapewne zacz�� wypytywa� ci� o osobiste odczucia i wydarzenia na Cromsagu. Po raz pierwszy od tygodni zainteresowa� si� czymkolwiek. Teraz wydaje si� ciekaw wszystkiego. Rozmawia o tobie, wypytuje mnie, chce s�ucha� o innych pacjentach, domaga si� przekazywania najnowszych plotek. Jestem bardzo wdzi�czny za popraw� spowodowan� twoimi wizytami.

��Jednak obraz kliniczny�

��Nie zmienia si�. Ale pacjent czuje si� lepiej. Hredlichi powiedzia�a te�, �e wypytywa�e� o to samo innych moich pacjent�w, pomijaj�c tylko jednego, u kt�rego nie przewiduje si� odwiedzin. To m�oda istota pewnego masywnego gatunku, dlatego kontakt z ni� wi��e si� ze znacznym ryzykiem dla ka�dego, kto jest od niej mniejszy. Je�li jednak nadal chcesz odwiedzi� tego pacjenta, wyra�am na to zgod�.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Lioren z wdzi�czno�ci�. Nie podoba� mu si� przebieg tej rozmowy.�� Oczywi�cie, ciekawi mnie ten tajemniczy pacjent.

��Jak wszystkich, kt�rzy nie s� zaanga�owani w jego terapi�, kt�ra, niestety, nie przebiega najlepiej � Jednak do�� o tym, chc� prosi� ci� o przys�ug�. Obserwuj�c zmiany, jakie zasz�y w Mannenie dzi�ki rozmowom z tob�, zastanawia�em si�, czy nie da�oby si� osi�gn�� podobnych rezultat�w w przypadku innego pacjenta, m�odego Groalterriego, kt�ry zasadniczo nie jest chory, ale nie chce si� odzywa�. Mo�e te� zestawienie jego problem�w z twoimi poruszy go wystarczaj�co, aby wyzwoli� jak�� aktywno��. Oczywi�cie zrozumiem, je�li nie zechcesz mi pom�c.

��Ch�tnie udziel� wszelkiej mo�liwej pomocy � odpar� Lioren, z trudem ukrywaj�c podniecenie.�� Ale� w Szpitalu naprawd� jest jaki� Groalterri? Nigdy �adnego nie widzia�em i w�tpi�em ju� w ich istnienie. Dzi�kuj�.

��Powiniene� si� troch� nad tym zastanowi�, zamiast zgadza� si� od razu. Tak jak w przypadku Mannena, mo�e to by� dla ciebie stresuj�ce. Ale mam wra�enie, �e naprawd� chcesz pom�c, by� mo�e traktuj�c to jako element kary. My�l�, �e to nie jest dobre podej�cie. Akceptuj� jednak sytuacj� i skorzystam z twojej pomocy tak samo, jak u�y�bym narz�dzia. Wszystko dla dobra pacjenta. Niemniej przykro mi, �e zwi�kszam twoje brzemi�.

Lioren pomy�la�, �e chyba ka�dy jest po trosze psychologiem, i spr�bowa� zmieni� temat.

��Czy mog� nadal odwiedza� doktora Mannena?

��Je�li tylko zechcesz.

��I rozmawia� z nim o nowym przypadku?

��Czy zdo�a�bym ci� przed tym powstrzyma�? � spyta� Seldal.�� Nie b�d� m�wi� ci o nim nic wi�cej, aby nie wp�ywa� na obraz przypadku, jaki sobie stworzysz. Dostaniesz jego histori� choroby oraz t� gar�� danych na temat �wiata Groalterrich, kt�r� dysponujemy.

Wychodz�c, Lioren pomy�la�, �e wszystko dziwnie si� z�o�y�o. Seldal zamierza� wykorzysta� go jako narz�dzie przy leczeniu trudnego pacjenta, podczas gdy on traktowa� przedmiotowo innych pacjent�w, aby dowiedzie� si� czego� o Seldalu. Inna sprawa, �e niewiele mu to dot�d da�o.

Zajrza� na chwil� do Mannena, aby opowiedzie� mu o rozwoju sprawy i da� nudz�cemu si� pacjentowi nieco do my�lenia, po czym wr�ci� do biura. Naczelny psycholog by� ci�gle zaj�ty, porucznik i Cha za� zachowywali si� tak, jakby mieli by� zaraz �wiadkami pogrzebu. Uspokoi� ich, �e nic si� nie sta�o, i opowiedzia� o spotkaniu. Potem wywo�a� dokumentacj� pacjenta, aby wydrukowa� j� i zabra� do siebie.

��Groalterri!�� wykrzykn�� nagle Braithwaite.

Lioren obr�ci� si� i odkry�, �e Cha i porucznik stali zaraz za nim, wpatruj�c si� w ekran.

��Oficjalnie nikt nie wie nawet, �e mamy go w Szpitalu, a ty masz si� nim zajmowa�. Ciekawe, co powie na to major?

Lioren uzna�, �e by�o to pytanie w rodzaju tych, kt�re Ziemianie zwali retorycznymi, i wr�ci� do pracy.

Od czasu stworzenia Federacji przez mieszka�c�w czterech �wiat�w � Tralthy, Orligii, Nidii i Ziemi, kt�rzy jako pierwsi spotkali si� mi�dzy gwiazdami � ich liczba wzros�a do sze��dziesi�ciu pi�ciu inteligentnych ras. Nie ze wszystkimi jednak odkrywanymi przez Korpus kulturami mo�na by�o nawi�za� kontakt.

Dotyczy�o to �wiat�w stoj�cych na takim etapie technicznego i spo�ecznego rozwoju, kt�ry nie przygotowywa� ich mieszka�c�w na widok nadlatuj�cych olbrzymich statk�w i dziwnych istot, kt�re z nich wysiada�y. Towarzysz�cy takiemu spotkaniu szok m�g�by spowodowa� powstanie tylu kompleks�w i fobii, �e dalsza naturalna ewolucja rasy stan�aby pod znakiem zapytania. W�wczas Federacja wycofywa�a si�, aby czeka� na odpowiedni moment. Istnia� te� jeden �wiat, kt�rego mieszka�cy sami zdecydowali o izolacji.

Jego kultura by�a stara ju� wtedy, gdy �ycie na Ziemi czy Thralcie dopiero kie�kowa�o. Sami Groalterri dyplomatycznie nie rozwijali tego tematu. Dali jednak jasno do zrozumienia, �e nie b�d� tolerowa� przedstawicieli Federacji na swoich terenach. Mieli przy tym do�� silnej woli, aby egzekwowa� swoje ��danie.

Nie protestowali, gdy obserwowano ich z oddali, uda�o si� zatem uzyska� o nich tyle danych, ile mog�y dostarczy� skanery dalekiego zasi�gu. Jednak nic wi�cej.

Byli najwi�ksz� z odkrytych dot�d inteligentnych ras, nale�eli do grupy ciep�okrwistych dwudysznych o klasyfikacji BLSU. Ro�li przez ca�e �ycie, od narodzin (dzi�ki dziewor�dztwu) do bardzo p�nej �mierci. Podobnie jak inne wielkie rasy, mieli problemy z poruszaniem si� bez pomocy, wi�kszo�� czasu sp�dzali zatem w wodzie, p�ywaj�c we w�asnych jeziorach albo og�lnodost�pnych �r�dl�dowych morzach. Wiele z nich zosta�o utworzonych sztucznie, metodami, kt�rych obserwatorzy nie pojmowali.

Kolejn� cech� charakterystyczn�, kt�r� dzieli� z innymi olbrzymami (komputer biblioteczny podawa� tu jako przyk�ady Traltha�czyk�w i ziemsk� pand�), by�a bardzo ma�a masa ich p�od�w. O ci��y dowiadywano si� wi�c niekiedy dopiero w momencie narodzin. Potomstwo ros�o potem powoli i przez d�ugi czas, prawie do wieku dojrza�ego, pozostawa�o niecywilizowane.

W�a�nie dlatego wybrano do opieki nad Groalterrim masywnych Traltha�czyk�w i Hudlarian. Ca�a za� sprawa wzi�a si� st�d, �e Federacja chcia�a by� wobec Groalterrich szczeg�lnie uprzejma, w nadziei, �e kt�rego� dnia zmieni� zdanie, i wydzieli�a statek transportowy Korpusu dla przewiezienia powa�nie rannego osobnika do Szpitala, ukry�a to jednak na wypadek, gdyby pacjent zszed�.

Przed wej�ciem na oddzia� czuwali dwaj nieuzbrojeni, ale ro�li stra�nicy Korpusu. Na potrzeby pacjenta zaadaptowano jeden z wyposa�onych w �luz� dok�w, co u�atwia�o przebieranie si� w ci�kie skafandry i skutecznie zra�a�o ciekawskich. Nie by�y one potrzebne ze wzgl�d�w �rodowiskowych, jak wyja�niono Liorenowi, ale dla ochrony. Chodzi�o o to, aby pacjent nikogo nie zabi�.

Nie by�oby najgorzej, pomy�la� Lioren, ale nie podzieli� si� z nikim t� my�l� i pos�usznie w�o�y� skafander.

Wprawdzie w zapiskach Seldala znajdowa�y si� dok�adnie okre�lone rozmiary pacjenta, ale Lioren i tak by� zaskoczony. Trudno by�o sobie wyobrazi�, jak wielki musi by� doros�y osobnik, skoro ten tutaj mia� jeszcze zwi�kszy� swoj� mas� kilkaset razy. Pacjent zajmowa� blisko trzy czwarte powierzchni hangaru i z tej perspektywy nie mo�na by�o ogarn�� go spojrzeniem. Lioren skorzysta� z silniczk�w skafandra, aby oblecie� go wko�o.

W hangarze utrzymywano zerow� grawitacj�, pacjent za� by� przypasany sieciami do pok�adu, co umo�liwia�o lekarzom swobodny dost�p do jego cia�a. Na pozosta�ych �cianach i suficie zamontowano projektory wi�zek odpychaj�cych, obs�ugiwane z dy�urki.

Budow� cia�a przypomina� o�miornic� z grubymi mackami i nieproporcjonalnie wielkim tu�owiem, z wyra�nie wyodr�bnion� g�ow�. Po�owa ko�czyn by�a wyposa�ona w pazury, kt�re z czasem mia�y rozwin�� si� w chwytne ko�czyny, po�owa za� w p�askie, ko�ciane ostrza, dwa razy d�u�sze ni� r�ce Liorena.

W dawnych czasach by�a to przede wszystkim naturalna bro�. Seldal ostrzega�, �e m�ode osobniki czasem nadal pr�buj� jej u�ywa�.

Lioren ponownie okr��y� olbrzyma. Stara� si� trzyma� jak najdalej. Tym razem przyjrza� si� setkom drobnych blizn pooperacyjnych i �wie�ym opatrunkom. Zauwa�y� te� obszary ogarni�te infekcj�, kt�re zajmowa�y prawie po�ow� g�rnej powierzchni cia�a.

Przyczyn� choroby by� paso�yt, nieinteligentne jajorodne stworzenie z tward� skorup�. Paso�yt ten wielokrotnie przenikn�� g��boko do tkanki podsk�rnej, powoduj�c ostry stan zapalny. Jak do tego dosz�o, nie uda�o si� ustali�. Mimo wprowadzenia j�zyka go�cia do szpitalnego translatora, nie by� on sk�onny do rozmowy.

Lioren zatrzyma� si� niemal dok�adnie nad g�ow� istoty. Tam w�a�nie, miedzy czterema rozmieszczonymi symetrycznie oczami, znajdowa�a si� b�ona, kt�ra s�u�y�a Groalterrim za narz�d mowy i s�uchu zarazem.

Lioren chrz�kn��.

��Przepraszam, je�li przeszkadzam. Nie chcia�bym si� narzuca�, ale czy mogliby�my porozmawia�?

Przez d�ugi czas nie by�o reakcji, potem najbli�sza masywna powieka unios�a si� powoli i Lioren spojrza� w niezmierzon� g��bi� czarnego oka. Nagle macka poni�ej drgn�a, rozdar�a sie� i wystrzeli�a w g�r�, trafiaj�c jednak w �cian�. Ryj�c bruzd� w metalu, ko�ciane ostrze przemkn�o obok g�owy Liorena, kt�ry wyra�nie poczu� towarzysz�cy temu podmuch.

��Kolejna g�upia, na po�y organiczna maszyna � powiedzia� pacjent, gdy Lioren zosta� pochwycony przez promie� �ci�gaj�cy i przeniesiony z powrotem do dy�urki.

��Same zabiegi pacjentowi nie przeszkadzaj� � wyja�ni� po chwili hudlaria�ski piel�gniarz.�� �le reaguje na pr�by komunikacji. Teraz jednak chcia� chyba tylko pana zniech�ci�, a nie skrzywdzi�.

��Gdyby chodzi�o o to drugie, skafander by�by chyba marn� os�on� � powiedzia� Lioren, wspominaj�c olbrzymie ostrze.

��Podobnie jak moja sk�ra � mrukn�� Hudlarianin.�� Doktor Seldal, kt�ry nale�y do bardzo kruchych istot, dawno ju� zrezygnowa� ze skafandra. Co do pozosta�ych nielicznych go�ci, ka�dy sam wybiera. Ale wracaj�c do tematu. Odkry�em, �e pacjent ch�tniej odzywa si� w�wczas, gdy kto� nie ma os�ony, kt�r� najwyra�niej uwa�a za jaki� rodzaj mechanizmu sprz�onego z istot� o niskim poziomie inteligencji. Pozosta�ym nie m�wi wprawdzie wiele wi�cej i nie bywa nigdy uprzejmy, ale ma z nimi jaki� kontakt.

Lioren przypomnia� sobie, co us�ysza� tu� przed atakiem, i zacz�� rozpina� skafander.

��Jestem bardzo wdzi�czny za rad�. Prosz� pom�c mi to zdj��, spr�buj� jeszcze raz. Czy jest co� jeszcze, co powinienem wiedzie�?

Gdy Lioren uwolni� si� ze skafandra, FROB spojrza� na niego uwa�nie.

��Poznajesz mnie? Pewnie nie, ale jestem wdzi�czny za to, co powiedzia�e� mojej kelgia�skiej przyjaci�ce Tarsedth podczas naszego spotkania. Dziwi mnie, �e Seldal zgodzi� si� na twoj� wizyt�, ale je�li mog� ci w czym� pom�c, tylko powiedz.

��Dzi�kuj�.

Zastanowi� si�, do czego jeszcze doprowadzi go wype�nianie zleconego przez O�Mar� zadania. Jak na razie, z nieznanych powod�w, zdawa� si� przede wszystkim zyskiwa� przyjaci�.

Za drugim razem wszed� do hangaru tylko z autotranslatorem i modu�em silniczkowym, aby lepiej przemieszcza� si� w stanie bezw�adno�ci. Ponownie zatrzyma� si� blisko zamkni�tych oczu.

��Nie jestem maszyn�, ani w ca�o�ci, ani w cz�ci � powiedzia�. � Raz jeszcze pytam z szacunkiem, czy mogliby�my porozmawia�?

Jedno oko otworzy�o si� powoli niczym wielki w�az. Tym razem odpowied� pad�a od razu.

��Nie w�tpi�, �e by�my mogli, bo obaj umiemy m�wi�. Je�li jednak pytasz o akceptacj� takiej propozycji, to w�tpi�.

Jedna z macek poruszy�a si� pod sieci�, ale zaraz znieruchomia�a.

��Nie widzia�em dot�d nikogo o podobnym kszta�cie, jednak zapewne b�dziesz zachowywa� si� tak samo jak twoi poprzednicy i zadawa� podobne pytania. Chocia� i tak ju� to wiesz dzi�ki obserwacjom. Nawet ten ma�y r�bacz Seldal, kt�ry mnie dziobie i wype�nia rany jakimi� chemikaliami, te� pyta tylko, jak si� czuj�. Jakby nie wiedzia�� W og�le wszyscy zachowuj� si� tak, jakby byli moimi rodzicami i mieli prawo m�wi� mi, co mam robi�. A to absurd, bo jak owady mog� by� m�drzejsze i wa�niejsze od rodzica? Wyja�niam ci to dok�adnie w nadziei, �e by� mo�e m�g�by� zako�czy� t� pretensjonaln� komedie, aby wreszcie wszyscy dali mi spok�j i pozwolili umrze�. A teraz id� st�d.

Wielkie oko zamkn�o si� ci�ko, jakby pacjent chcia� usun�� natr�ta z pola widzenia i ze swoich my�li zarazem. Lioren jednak si� nie ruszy�.

��Twoje �yczenia zostan� niezw�ocznie przekazane osobom odpowiedzialnym za kuracj�. S� one zreszt� nagrywane�

Lioren przerwa�, bo wszystkie macki zadrga�y spazmatycznie i zwin�y si� pod siatk�, kt�ra rozdar�a si� w paru miejscach.

��Moje s�owa s� wyrazem moich my�li po�wi�conych tylko tobie i tym, z kt�rymi rozmawia�em wcze�niej. Bez mojej bezpo�redniej zgody wyra�anej za ka�dym razem z osobna nie mo�na przekazywa� ich innym, kt�rzy nie s� tu obecni i by� mo�e nie s� gotowi, aby je zrozumie�. Je�li do tego dojdzie, nie powiem ani s�owa wi�cej. Id�.

Lioren nadal jednak zwleka�. Prze��czy� za to translator na cz�stotliwo�� dy�urki i odezwa� si� jak kiedy�, gdy by� chirurgiem kapitanem.

��Prosz� wy��czy� wszystkie urz�dzenia rejestruj�ce i wymaza� nagrania zrobione po moim przybyciu. Tak samo prosz� potraktowa� wcze�niejszy materia� z rozm�w mi�dzy doktorem Seldalem a pacjentem. Cokolwiek pacjent powie, ma by� traktowane jako poufne i nie mo�na przekazywa� tego stronom trzecim, chyba �e pacjent wyrazi na to zgod�. Od tej chwili prosz� te� nie s�ucha� cudzych konwersacji z pacjentem za pomoc� czujnik�w czy w�asnych narz�d�w s�uchu. Czy to zrozumia�e?

��Tak � odpar� Hudlarianin.�� Ale czy starszy lekarz Seldal�?

��Starszy lekarz Seldal zrozumie sens tych decyzji, gdy dowie si� o odczuciach pacjenta. Na razie ja bior� na siebie odpowiedzialno�� za te kroki.

��Przerywam kontakt � rozleg�o si� z dy�urki. Lioren wiedzia� jednak, �e wy��czony zosta� tylko d�wi�k. Obserwacja mia�a trwa� dalej, na wypadek gdyby trzeba by�o wyci�ga� Liorena z k�opot�w. Spojrza� znowu na pacjenta, kt�ry tymczasem zamkn�� oko.

��Teraz mo�emy rozmawia� � powiedzia�. � Nikt nas nie s�yszy ani nie nagrywa. Czy to wystarczy?

Gargantuiczne cia�o pozosta�o nieruchome i nieme. Lioren mimowolnie przypomnia� sobie pierwsz� wizyt� u Mannena. W jego przypadku te� aparatura meldowa�a, �e pacjent jest przytomny. Mo�e zreszt� te istoty nigdy nie spa�y. By�o kilka takich gatunk�w, kt�re ewoluowa�y w warunkach skrajnego zagro�enia, przez co w jakim� stopniu zawsze musia�y pozostawa� przytomne. Mo�liwe te�, �e nale��cy do starej i refleksyjnie nastawionej kultury pacjent postanowi� go ignorowa�, skoro dwukrotnie wyra�ona pro�ba, aby sobie poszed�, nie odnios�a skutku.

W przypadku Mannena impulsem do przerwania milczenia by�a zwyk�a ciekawo��.

��Powiedzia�e�, �e uwaga i wieczne pytania personelu mocno ci� dra�ni�, bo wszyscy kr�c� si� tu, niczym muchy wok� s�onia, a udaj�, �e s� rodzicami � odezwa� si� Lioren.�� Nie dopuszczasz do siebie my�li, �e mimo ma�ych rozmiar�w mog� rzeczywi�cie my�le� o tobie z podobn� trosk� jak prawdziwi rodzice? To por�wnanie z dokuczliwymi owadami jest dla mnie przykre, dla innych zapewne te�. Nie jeste�my bezrozumnymi owadami. Bardziej odpowiada�oby mi por�wnanie z kontaktem, jaki powstaje czasem mi�dzy wysoce inteligentn� istot� a zwierz�ciem, o ile rozumiesz, co mam na my�li. Takie dwie istoty ��czy czasem bardzo silna, niematerialna wi�. Gdyby tej m�drzejszej co� si� sta�o, druga by�aby bardzo przygn�biona z powodu swojej bezradno�ci.

Pacjent nie odpowiada�. Liorenowi przesz�o przez my�l, �e mo�e jego s�owa te� s� dla niego takim owadzim brz�czeniem. Jednak nie wyda�o mu si� to prawdopodobne. By� to przecie� osobnik bardzo m�ody, a wszystkie dzieci s� ciekawskie.

��Je�li nie chcesz zaspokoi� mojej ciekawo�ci na sw�j temat, bo wcze�niej przekazywano twoje s�owa dalej bez twojej zgody, mo�e ty chcia�by� czego� si� dowiedzie� o istocie, kt�ra pr�buje ci pom�c, czyli o mnie? Nazywam si� Lioren.

Opowiedzia� o sobie, pami�taj�c, po co tu przyszed�. Seldal przys�a� go w my�l zasady, �e zawsze da si� znale�� kogo�, kto ma jeszcze gorzej. Liczy� wida� na podobn� reakcj� jak w przypadku Man\nena. Jednak czy tak wielka i dumna istota b�dzie w stanie wsp�czu� komu�, kogo por�wnuje do dokuczliwego owada?

Tym razem opowie�� trwa�a jeszcze d�u�ej, bo Mannen wiedzia� wszystko, co trzeba, o Federacji, Korpusie, s�dach i Cromsagu. Tutaj trzeba by�o t�umaczy� wszystko od pocz�tku. Wiele razy traci� obiektywizm, poniesiony w�asnymi emocjami, i musia� przypomina� sobie, �e jest tylko narz�dziem maj�cym pobudzi� emocje pacjenta. Wreszcie sko�czy�.

Czeka� i cieszy� si�, �e pacjent na razie nie reaguje. Dzi�ki temu m�g� nieco si� uspokoi�.

��Nie wiedzia�em, �e tak ma�a istota mo�e ud�wign�� podobny �adunek b�lu � powiedzia� w ko�cu Groalterri.�� Wierz� w to tylko dlatego, �e ci� widz�, bo oczami umys�u postrzegam ci� jako starego i steranego �yciem rodzica. Niestety, nie mog� ci pom�c, bo i ja mam swoje brzemi� winy.

Jego g�os przycich� nagle i Lioren musia� podkr�ci� translator.

��Jestem winien wielkiego i strasznego grzechu.

Min�a ponad godzina, zanim Lioren wr�ci� do dy�urki, gdzie czeka� ju� Seldal. Skrzyd�a dr�a�y mu w nallajimskim odpowiedniku gniewu.

��S�ysza�em, �e kaza�e� wy��czy� wszystkie rejestratory d�wi�ku � odezwa� si�, nie czekaj�c nawet na s�owa Liorena.�� Wcze�niejsze rozmowy z pacjentem za� maj� zosta� wymazane. Nadu�ywasz swojej w�adzy, Liorenie. Wida� wesz�o ci to w krew, chocia� s�dzi�bym, �e powiniene� bardziej uwa�a� po katastrofie na Cromsagu. Niemniej rozmawia�e� z pacjentem d�u�ej ni� ktokolwiek przed tob�. Co ci powiedzia�?

Lioren milcza� przez chwile.

��Nie mog� dok�adnie tego powt�rzy�. Wiele jego wyzna� mia�o czysto osobisty charakter i nie mnie decydowa� o przekazaniu tego dalej.

Seldal zapiszcza� wysokim tonem.

��Ten pacjent musi przekaza� ci informacje, kt�re pomog� w leczeniu. Nie mog� nakaza� pracownikowi twojego dzia�u, aby cokolwiek im wyjawi�, ale mog� zwr�ci� si� do O�Mary, aby wyda� ci takie polecenie.

��Panie starszy lekarzu � powiedzia� Lioren.�� W tym przypadku nie ma znaczenia, o kogo chodzi. Moja odpowied� zawsze b�dzie taka sama.

Hudlarianin usun�� si� na bok, jakby wcale go tu nie by�o. Nie chcia� narobi� sobie k�opot�w jako �wiadek dyskusji, w kt�rej jego szef nie by� g�r�.

��Czy mog� przyj��, �e nadal wolno mi odwiedza� pacjenta?�� spyta� cicho Lioren.�� Mo�liwe, �e zdo�am uzyska� te� materia� o nieosobistym charakterze, kt�ry b�dzie panu pomocny. Jednak obecnie wa�niejsze jest, aby nie poczu� si� ura�ony, poniewa� przywi�zuje wielk� wag� do tego, co komu przekazuje, i traktuje to w�a�ciwie jak swoj� w�asno��.

Seldal znowu zje�y� pi�ra.

��Ma pan moj� zgod�. Mam nadziej�, �e teraz mog� porozmawia� z pacjentem?

��Je�li naka�e pan, aby rejestratory d�wi�k�w nadal by�y wy��czone, to tak.

Gdy Seldal wyszed�, Hudlarianin wr�ci� na miejsce przed monitorami.

��Z ca�ym szacunkiem, Lioren � powiedzia� cicho.�� Nasze narz�dy s�uchu s� bardzo wra�liwe i nie da si� ich wy��czy� inaczej, jak tylko obk�adaj�c czym� t�umi�cym d�wi�ki. Tutaj brak podobnych przedmiot�w.

��Wszystko s�ysza�e�? � spyta� Lioren, nagle z�y, �e zaufanie pacjenta zosta�o jednak nadu�yte i �e Seldal, kt�ry nie powinien dowiedzie� si� o niczym z tej rozmowy, pozna niebawem jej tre�� ze szpitalnych plotek.�� Tak�e o tej zbrodni, kt�r� podobno pope�ni� przed przybyciem tutaj?

��Polecono mi nie s�ucha�, wi�c nie s�ucha�em i nie mog� rozmawia� o tym, czego nie s�ysza�em, z nikim poza osob�, kt�ra zabroni�a mi s�ucha�.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Lioren z ulg�. Spojrza� na plakietk� sta�ysty, ale by�y na niej tylko symbole oznaczaj�ce oddzia� i rang�, jako �e Hudlarianie u�ywali imion wy��cznie miedzy sob�, a i to raczej tylko w rodzinie. Lioren zapami�ta� jednak, co trzeba, aby rozpozna� t� istot� w przysz�o�ci.�� Czy chcesz porozmawia� o tym teraz?

��Na razie wola�bym si� ograniczy� do pewnej obserwacji. Mam wra�enie, �e zdoby�e� zaufanie pacjenta tak niezwykle szybko, m�wi�c wiele o sobie i zapraszaj�c go do specyficznej rozmowy.

��Tak?

��Na moim �wiecie, i zapewne te� cz�sto u ciebie, nie zadzia�a�oby to, poniewa� uwa�amy, �e nasze �ycie zaczyna si� narodzinami i ko�czy �mierci�, i nie roztrz�samy nigdy takich kwestii jak te, kt�re zdaj� si� nie dawa� spokoju pacjentowi. Jednak w przypadku Groalterrich i wielu innych spo�ecze�stw Federacji jest to do�� grz�ski grunt�

��Wiem. Wiem te�, �e nie jest to ju� wy��cznie medyczny problem. Mam nadziej�, �e znajd� jak�� podpowiedz w naszym komputerze bibliotecznym. Dobrze, �e wiem chocia�, jakie pytanie zada� na pocz�tek: jaka jest r�nica mi�dzy zbrodni� a grzechem?

��Ci�gle zadajesz pytania, m�ody Liorenie � powiedzia� Groalterri.

Przy tak olbrzymim stworzeniu trudno by�o zauwa�y� subtelne zmiany mimiczne, chocia� istota by�a do nich zdolna, Lioren za� nauczy� si� dot�d rozpoznawa� tylko niekt�re sygna�y niewerbalne. Niemniej jednak by� sk�onny uzna� to spotkanie za bardzo owocne.

��Sam te� na nie odpowiadam � stwierdzi�. � O ile s� zadawane.

Macki wko�o i po bokach poruszy�y si� niczym �ywa g�ra i znowu znieruchomia�y. Lioren wiedzia�, �e nie ma si� czego obawia�. Agresywne zachowanie z pierwszej wizyty nie powt�rzy�o si� nigdy wi�cej.

��Nie mam �adnych pyta� � powiedzia� pacjent.�� Ciekawo�� umar�a we mnie przygnieciona ci�arem winy. Odejd�.

Lioren wycofa� si�, aby okaza� szacunek, ale nie wyszed�. Nadal chcia� rozmawia�.

��Spr�buj jednak zaspokoi� moj� ciekawo�� � powiedzia�. � Pom� mi zapomnie� na chwil� o mojej winie. Mo�e m�g�bym ci pom�c, gdyby� zechcia� mnie o co� spyta�.

Pacjent nie poruszy� si� i nie wydoby� z siebie g�osu. Lioren spotka� si� ju� z tak� jego reakcj� i mia� j� nie tyle za odmow�, ile za przejaw wahania. M�wi� wi�c dalej.

Groalterri nie byli zdolni do samodzielnych podr�y kosmicznych, opowiada� wi�c pacjentowi o obcych istotach, kt�re by�y podobnie ograniczone przez naturalne warunki, oraz o innych, kt�re jednak przezwyci�y�y r�ne trudno�ci i si�gn�y gwiazd. Opisa� wielkie dywanowe stwory z Drambo, kt�re potrafi�y swoj� mas� nakry� ca�y kontynent i widzia�y �wiat milionami wra�liwych na dotyk kwiat�w, kt�re ros�y na ich grzbietach. By�y wprawdzie w zasadzie ro�linami, ale obdarzonymi bystrymi i pot�nymi umys�ami.

Opowiedzia� te� o dzikich Obro�cach Nie Narodzonych, kt�rzy nigdy nie spali i nigdy nie przestawali walczy�, a� gin�li, zbyt s�abi, aby obroni� si� przed kolejnym narodzonym w�a�nie potomkiem. Jednak w cia�ach tych maszyn do zabijania dorasta�y inteligentne p�ody, kt�re dzi�ki zdolno�ciom telepatycznym zdobywa�y wiedz� o otaczaj�cym je �wiecie i przekazywa�y j� swoim braciom, chocia� ich umys� gas� w chwili narodzin.

��Obro�cy te� s� w naszym Szpitalu. Pr�bujemy znale�� spos�b, aby zachowa� ich inteligencj� po narodzinach, i staramy si� nauczy� je �y� bez wiecznej walki i zabijania ka�dego, kto znajdzie si� w polu widzenia.

Groalterri nadal milcza�, Lioren za� przeszed� stopniowo od opis�w fizjologicznych do r�nych postaw �yciowych, kt�re cechowa�y istoty Federacji. Zrobi� to celowo, w nadziei, �e tr�ci jak�� czu�� strun� i pacjent poczuje si� zobligowany, aby zabra� g�os.

��To, co w�r�d jednych istot uchodzi za wielkie z�o, na przyk�ad za spraw� specyfiki ewolucyjnej albo braku edukacji, dla innych mo�e by� zachowaniem normalnym albo nawet pochwalanym. Cz�sto pojawia si� te� posta� idealnego s�dziego, niematerialnej istoty, kt�ra przemawia przez usta wybranych i bywa przedstawiana jako wszechpot�ny i niesko�czenie mi�osierny stw�rca wszechrzeczy.

Macki drgn�y niespokojnie, a oko si� zamkn�o. Lioren wiedzia�, �e by� mo�e wysila si� na pr�no, ale naprawd� zale�a�o mu, aby zrozumie� t� wielk� i nieszcz�liw� istot�.

��Niewiele wiem na ten temat, ale w�r�d wi�kszo�ci inteligentnych ras istnieje przekonanie, �e ta pot�na i niematerialna istota objawia si� czasem w fizycznej postaci. Fizjologiczny typ tej manifestacji zale�y od planety, na kt�rej rzecz si� dzieje, ale zawsze przychodzi jako nauczyciel albo prawodawca i ginie z r�k tych, kt�rzy nie akceptuj� jego nauk. Potem jednak, pr�dzej czy p�niej, owe nauki staj� si� popularne i umo�liwiaj� wzajemne zrozumienie i wsp�prac�, kt�ra owocuje ostatecznie powstaniem planetarnej i mi�dzygwiezdnej cywilizacji.

Wielu wierzy, �e naprawd� w ka�dym z takich przypadk�w chodzi o jedn� i t� sam� istot� i �e je�li gdzie� si� jeszcze nie pojawi�a, to na pewno kiedy� to nast�pi. Zawsze g�osi podobne tre�ci, nakazuj�c mi�o�� bli�niego, wybaczanie wrogom i zrozumienie. Na dow�d mocy wybaczania ginie m�cze�sko. Na Ziemi mia�o to by� przybicie metalowymi szpikulcami do drewnianego krzy�a, na Crepelli tak zwany kr�g ha�by, czyli ko�o, do kt�rego przywi�zywano o�miornicowatego tubylca, aby zgin�� z odwodnienia, na Kelgii za��

��M�ody Liorenie, czy oczekujesz, �e ta wszechw�adna istota wybaczy ci winy?�� spyta� nagle Groalterri.

Lioren drgn�� zaskoczony.

��Nie wiem� Nie wiem, bo inni z kolei wierz�, �e owi nauczyciele i prawodawcy byli tylko lud�mi, kt�rzy pojawiaj� si� w ka�dej kulturze na etapie przej�cia od barbarzy�stwa do prawdziwej cywilizacji. Na niekt�rych �wiatach pojawia�o si� wiele takich postaci, a ich nauki r�ni�y si� tylko szczeg�ami, przy czym nie wszystkich uwa�a si� za natchnionych. Zawsze jednak nawo�ywali do mi�osierdzia i wybaczania z�ego i gin�li z r�k pobratymc�w. Czy w waszej historii te� by� kto� taki?

Oko przyjrza�o mu si� uwa�nie, ale pacjent milcza�. Mo�e pytanie by�o w jaki� spos�b obra�liwe? Wygl�da�o na to, �e Groalterri nie zamierza� na nie odpowiedzie�.

��Nie wierz�, aby mi przebaczono, skoro sam nie umiem sobie przebaczy� � powiedzia� w ko�cu Lioren ze smutkiem.

Tym razem odpowied� pad�a natychmiast.

��Moje pytanie sprawi�o ci wielkie cierpienie. Przepraszam. O�ywi�e� m�j umys� opowie�ciami o innych �wiatach, narodach waszej Federacji i ich dziwnie podobnych do siebie filozofiach, i na par� chwil m�j b�l przygas�. Zas�u�y�e� na wi�cej i dostaniesz wi�cej ni� tylko kolejne ciosy w zamian za uprzejmo��. To, co ci powiem, b�dzie tylko informacj�, kt�r� b�dziesz m�g� podzieli� si� z innymi. Dotyczy pochodzenia i historii mojej rasy i nie ma w tym nic osobistego. Natomiast wszystko, o czym rozmawiali�my wcze�niej i co b�dzie jeszcze p�niej, musi pozosta� mi�dzy nami.

��Oczywi�cie!�� wykrzykn�� uradowany Lioren tak g�o�no, �e na chwil� przeci��y� autotranslator.�� B�d� b�dziemy wdzi�czni. Ale� jak na razie nie wiem, komu tyle zawdzi�czam. Czy mo�esz powiedzie� mi teraz, kim jeste� i czym si� zajmujesz?

Przerwa�, nie wiedz�c, czy pytanie o imi� nie by�o b��dem. By� mo�e ostatnim.

Jedna z macek unios�a si� nagle i uderzy�a w metalow� �cian�, chwil� po niej poskroba�a i opad�a.

Po�rodku jednej z nienaruszonych jeszcze p�yt pojawi�a si� idealna figura o�mioramiennej gwiazdy. Wszystkie linie by�y proste i jednakowej g��boko�ci, ��czy�y si� bez przerw czy naddatk�w.

��Jestem m�ody Hellishomar R�bacz � powiedzia� cicho pacjent.�� My�l�, �e m�g�by� nazywa� mnie chirurgiem.

Hellishomar skoncentrowa� si� na obszarze, gdzie sk�ra by�a najcie�sza, a tkanka pod spodem mi�kka. Wdar� si� w cia�o wszystkimi czterema ostrzami, a� krwawy krater by� do�� g��boki, aby pomie�ci� jego i sprz�t. Potem z��czy� i zeszy� brzegi rany za sob�, w��czy� �wiat�o i wycieraczki na os�onach oczu, sprawdzi� poziom p�ynu �atwopalnego w zbiorniku i zacz�� ry� tunel.

Rodzic by� stary. Do�� stary, aby by� Rodzicem Rodzic�w Hellishomara, i szarawa zgnilizna mocno w�ar�a si� ju� w jego cia�o. By�a to zwyk�a sprawa z Rodzicami, kt�rzy cz�sto ukrywali wczesne objawy, aby unikn�� d�ugich dni bolesnych operacji. W ko�cu jednak rosn�cy nowotw�r uniemo�liwia� im poruszanie si� i kt�ry� z kr���cych m�odych przekazywa� informacj� o nich Gildii R�baczy.

Hellishomar by� do�� stary, jak na m�odego, i du�y, jak na R�bacza, jednak jego wiedza i do�wiadczenie znaczy�y wi�cej ni� rozmiary rany operacyjnej, od ci�cia kt�re wykona�. Poza tym g��bsze warstwy tkanek by�y do�� mi�kkie, aby m�g� si� przecisn��, robi�c tylko jedno ci�cie, bez rycia krwawego tunelu w idealnie zdrowym ciele.

Przemieszczaj�c si�, omija� wi�ksze naczynia krwiono�ne i opala� ko�c�wki tych, kt�re musia� przeci��. Naczynia w�oskowate zostawia� bez interwencji; mia�y si� zamkn�� w naturalny spos�b. Torowa� sobie drog� sprawnie, nie trac�c czasu. Podczas g��bokiego wej�cia mo�na by�o zabra� ze sob� tylko ma�e zbiorniki powietrza, inaczej rana musia�aby by� znacznie wi�ksza, zniszczenia rozleglejsze, a praca post�powa�aby wolniej.

Nagle dojrza� pierwsze �wiadectwo rozwoju raka. Dok�adnie tam, gdzie przewidzia�.

W poprzek kolejnego, pog��bianego w�a�nie ci�cia bieg�a cienka ��ta niby-�y�a o grubych �ciankach i �liskiej powierzchni, kt�ra osuwa�a si� po ostrzu. Pulsowa�a lekko, pobieraj�c p�yny od�ywcze od szarej masy rakowej rosn�cej na grzbiecie Rodzica do sercokorzeni czy korzeni w g��bi cia�a. Hellishomar zmieni� kierunek ci�� i pod��y� za ni� ni�ej.

Chwil� p�niej trafi� na kolejn� niby-�y��, potem na nast�pne. Wszystkie zbiega�y si� gdzie� w jednym punkcie poni�ej. Hellishomar przedziera� si� wytrwale, a� ujrza� sercokorze� � ��taw�, pokryt� �y�kami kul� rozmiar�w jego g�owy, kt�ra jakby pulsowa�a w�asnym, niezdrowym blaskiem. Szybko wyci�� tkanki wok� niej, przerywaj�c przy tym co najmniej dwadzie�cia korzonk�w i dwie grubsze niby-�y�y wiod�ce do innych guz�w. Potem stan�� w taki spos�b, aby ciep�o i para unosi�y si� raczej ku tunelowi, a nie na niego, i w��czy� miotacz p�omieni.

Pali� kul�, a� zmieni�a si� w popi�, kt�ry zebra� w ma�y kopiec i znowu podda� dzia�aniu p�omieni. Gdy sko�czy�, ruszy� tropem niby-�y�y ��cznej, kt�r� te� pali� za sob�, a� do kolejnego sercokorzenia i jego te� usun��. Gdy zewn�trzni R�bacze zako�cz� prac�, pozbawione z obu stron po��czenia niby-�y�y i korzenie uschn� i dadz� si� wyci�gn�� z cia�a przy minimalnej dolegliwo�ci zabiegu.

Mimo wycieraczek, kt�re pracowa�y na pe�nej szybko�ci, nie widzia� zbyt dobrze. Jego ruchy sta�y si� wolniejsze, a ci�cia mniej precyzyjne. Rozpozna� pierwsze objawy przegrzania i niedotlenienia, wi�c skr�ci� zaraz, aby wyci�� sobie drog� do najbli�szej tchawicy.

Natrafiaj�c na mocniejsz� tkank�, zorientowa� si�, �e dotar� do zewn�trznej b�ony przewodu oddechowego. Ostro�nie wykona� ci�cie, akurat do�� du�e na jego g�ow� i g�r� tu�owia, wcisn�� si� w ni� i ods�oni� skrzela.

Nieogrzana jeszcze przez ciep�o cia�a Rodzica woda omy�a jego rozpalone cia�o. Po zat�ch�ym powietrzu z butli by�a to spora ulga. Zaraz zacz�� lepiej widzie�, w g�owie mu si� rozja�ni�o. Mi�a chwila by�a jednak kr�tka, bo strumie� wody nagle os�ab�. Rodzic przechodzi� na oddychanie powietrzem. M�ody szybko wysun�� si� z rany i naci�� lekko �ciany przewodu wszystkimi mackami, aby m�c utrzyma� si� w nim mimo huraganu oddechu.

System nerwowy Rodzica informowa� go o wszystkim, co dzia�o si� w g��bi olbrzymiego cia�a, powietrze za� zawsze bardziej sprzyja�o gojeniu si� ran ni� woda. Hellishomar wprawnie na�o�y� szwy na brzegi rany. Pracuj�c, �a�owa�, �e nie ma mo�liwo�ci, aby Rodzic chocia� raz dotkn�� jego umys�u i podzi�kowa� za interwencj�, kt�ra mia�a mu wyd�u�y� �ycie, albo przynajmniej skrytykowa� za egoizm objawiaj�cy si� oczekiwaniem wdzi�czno�ci, a w ostateczno�ci aby po prostu zauwa�y� jego istnienie.

Rodzice wiedzieli wszystko, ale dzielili si� t� wiedz� tylko z innymi Rodzicami.

Wicher wdechu usta� i na chwil� zrobi�o si� cicho. Rodzic przygotowywa� si� do wydechu. Hellishomar raz jeszcze sprawdzi� szwy i pu�ci� si� �ciany. Upad� na mi�kkie pod�o�e, gdzie zwin�� si� ciasno w kul� i czeka�.

Nag�y poryw wiatru uni�s� go i potoczy� na zewn�trz�

Nast�pne spotkanie z Hellishomarem by�o bardzo owocne, ale i szczeg�lnie frustruj�ce. Pozwoli�o na zdobycie wielu ciekawych, chocia� fragmentarycznych informacji o �yciu i zachowaniu M�odych, informacji, kt�rymi Lioren m�g� podzieli� si� z innymi, jednak zdawa�o mu si�, �e wszystko to by�a rozmowa niejako �zamiast�. Owszem, Korpus mia� by� zadowolony z otrzymania takich danych, tyle �e im d�u�ej rozmawiali, tym silniejsze by�o wra�enie omijania czego�, unikania. Wreszcie, po trzech godzinach s�uchania tre�ci, kt�re zaczyna�y si� powtarza�, Lioren straci� cierpliwo��.

��Hellishomarze, jestem bardzo wdzi�czny za wszystko, co powiedzia�e� o swoim rodzinnym �wiecie. Ch�tnie jednak pos�ucha�bym te� o tobie, tym bardziej �e wydaje mi si�, i� dla ciebie r�wnie� by�by to ciekawszy temat.

Groalterri zamilk�.

Lioren zmusi� si� do cierpliwego oczekiwania i zastanowi� nad w�a�ciwymi s�owami zach�ty. Zacz�� m�wi� powoli, z d�ugimi pauzami, aby obcy mia� wi�ksz� szans� wej�� mu w s�owo.

��Czy martwisz si� swoimi obra�eniami? Je�li tak, to niepotrzebnie. Seldal zapewni� mnie, �e chocia� leczenie musi nieco potrwa� przy takiej dysproporcji mi�dzy lekarzem a pacjentem, to jednak wszystko idzie dobrze i infekcja zosta�a ju� opanowana. Czy nie jeste� do�wiadczonym R�baczem, szanowanym przez M�odych, kt�rego ch�tnie powitaj� z powrotem, aby� m�g� znowu zajmowa� si� Rodzicami? Na pewno tak w�a�nie b�dzie, a poza tym oni szanuj� ci� za talenty i po�wi�cenie�

��Nie jestem ju� tak m�ody, aby pomaga� Rodzicom � odezwa� si� nagle Hellishomar.�� Za du�y jestem na R�bacza. M�odzi mnie nie zechc�. Sprawi�bym im tylko k�opot. Wyrz�dzi�em wielkie z�o i ci��y na mnie ha�ba.

Lioren ch�tnie zastanowi�by si� nad tym d�u�ej, gdy� wkracza� na delikatny obszar, na kt�rym wcze�niej nie odni�s� �adnych sukces�w. Obawia� si�, �e zbyt wiele pyta� mo�e w tym przypadku zniech�ci� pacjenta albo nawet zasugerowa�, �e Lioren te� ma go za winnego, skoro urz�dza takie przes�uchanie. Intuicja podpowiada�a mu, �e chwila jest odpowiednia, aby doda� raczej otuchy, ni� wypytywa�.

��Ale na pewno twoje do�wiadczenie jest proporcjonalne do rozmiar�w � powiedzia�. � Sam to przyzna�e�. W wielu narodach Federacji istota, kt�ra zgromadzi�a du�� wiedze, ale nie jest ju� zdolna do okre�lonych wysi�k�w czy dzia�a�, przekazuje swoje umiej�tno�ci mniej do�wiadczonym. M�g�by� zosta� nauczycielem. Inni M�odzi byliby ci wdzi�czni za nauk�, podobnie jak ratowani przez nich Rodzice. Czy� nie mam racji?

Hellishomar poruszy� mackami.

��Nie. M�odzi nie b�d� mnie w og�le zauwa�a�, ujd� wi�c z moj� ha�b� na najdalsze i najbardziej samotne pustkowia, Rodzice za�� Rodzice i tak nigdy ze mn� nie rozmawiali. W naszej historii by�y precedensy, szcz�liwie nieliczne, tego, co i mnie spotka�o. Przez ca�e moje d�ugie �ycie b�d� ju� banit� maj�cym za jedyne towarzystwo poczucie winy. Zas�u�y�em na tak� kar�.

Lioren u�wiadomi� sobie nagle z wielkim b�lem, �e te s�owa by�y echem czego�, co sam cz�sto sobie powtarza�. Na chwil� wr�ci� my�lami na Cromsag, chocia� wola�by skupi� si� na Hellishomarze, kt�rego wina nie mog�a by� przecie� r�wnie wielka. By� mo�e kt�ry� M�ody, albo nawet Rodzic, zmar� po nieudanej operacji? Naprawd� nic nie mog�o r�wna� si� ze zg�adzeniem mieszka�c�w ca�ej planety.

��Nie wiem, czy zas�u�y�e� na sw� kar� czy nie, skoro nie znam twojej zbrodni czy grzechu, jak to nazwa�e�. Nie mam poj�cia o waszej filozofii czy religii, ale ch�tnie dowiedzia�bym si� czego� o nich, je�li zgodzisz si� rozmawia� na taki temat. Jednak z niedawnych studi�w pami�tam, �e wszystkie religie praktykowane na obszarze Federacji ��czy jedno: wybaczanie grzech�w. Jeste� pewny, �e Rodzice ci nie wybacz�?

��Rodzice nie dotykaj� mego umys�u � powt�rzy� obcy.�� Skoro nie zrobili tego przed moj� podr�, tym bardziej nie zrobi� tego teraz.

��Jeste� pewien? Czy wiesz, �e Rodzice dotkn�li umys�u kapitana naszego statku, kt�ry kr��y� nad twoj� planet�? By�o to �agodne dotkni�cie, prawie niewyczuwalne, ale to wtedy po raz pierwszy Groalterri zdecydowali si� na kontakt z obcymi, nakierowuj�c kapitana dok�adnie na to miejsce, gdzie le�a�e� umieraj�cy.

Tym razem Lioren nie da� Hellishomarowi czasu na odpowied� i ci�gn�� dalej.

��Wspomina�e� ju�, �e Rodzice s� z etycznych przyczyn niezdolni skrzywdzi� kogo� czy zrani� i nawet najwprawniejsi R�bacze okazuj� si� zawsze zbyt niezdarni, gdy musz� udziela� pomocy wsp�braciom. Co za� do chor�b, tylko najstarsi Rodzice na nie zapadaj�, M�odzi nie choruj� nigdy. �aden z twoich koleg�w na pewno nie dor�wna�by w precyzji operowania Seldalowi. Wiesz o tym dobrze. Wiesz zatem i to, �e gdyby� nie trafi� do Szpitala, musia�by� umrze�. A skoro tak, czy nie wydaje si� prawdopodobne, �e Rodzice ju� ci wybaczyli? To oni wezwali pomoc i dzi�ki nim tu jeste�. Czy to nie dow�d? Cenili ci� na tyle, aby z�ama� zasad� nieszukania pomocy poza planet� i pom�c ci wyzdrowie�.

Gdy to m�wi�, pacjent pozostawa� w bezruchu, ale dawa�o si� wyczu� narastaj�ce napi�cie jego mi�ni. Lioren mia� nadziej�, �e w razie czego Hudlarianin zd��y wyci�gn�� go na czas.

��Przem�wili do obcego, marnego obcego z innego �wiata, ale nie do mnie � powiedzia� Hellishomar.

Ostro�nie, szepn�� sobie w my�li Lioren. To mo�e by� dla niego bardzo bolesne.

��Z tego, co m�wi�e�, wywnioskowa�em, �e Rodzice nie dotykaj� umys��w M�odych z konkretnego powodu. Czy mo�e si� myl�? Jak to wygl�da?

Mi�nie obcego nadal dr�a�y, jednak zmaga�y si� raczej ze sob� wzajem, cia�o pozostawa�o wi�c nieruchome.

��Czy jeste� mniej inteligentny, ni� s�dzi�em?�� spyta� Hellishomar.�� Nie rozumiesz, �e M�odzi nie pozostaj� M�odymi na zawsze? Gdy przychodzi pora dorastania, Rodzice dotykaj� nas �agodnie i przekazuj� nam szlachetne prawa otwieraj�ce drog� do d�ugiego �ywota Rodzica. Dowiadujemy si� wtedy, dlaczego staraj� si� trwa� jak najd�u�ej, mimo b�lu i chor�b � aby przygotowa� si� do wielkiego wyj�cia. Wszystkie te prawa otrzymujemy w uproszczonej postaci ju� we wczesnym dzieci�stwie. Przekazuj� nam je m�odzi nauczyciele, kt�rzy stoj� u progu doros�o�ci. Czeka�em cierpliwie, a� Rodzice do mnie przem�wi�, bo doros�em ju� do tego wieku i wedle praw winienem ju� by� Rodzicem. Ale oni si� nie odezwali. W naszej historii zdarzy�o si� to kilka razy, wi�c wiem, jak samotne �ycie mnie teraz czeka. Przez ten �al pope�ni�em najwi�kszy z grzech�w i dlatego Rodzice nigdy ju� do mnie nie przem�wi�.

Gdy Lioren zrozumia� wreszcie, o co chodzi, ogarn�a go fala wsp�czucia. Chyba poj�� wreszcie problem Hellishomara. Pami�ta� opis stanu, w jakim trafi� on do Szpitala, i stwierdzenie, �e M�odzi nigdy nie choruj�. Wiedzia� ju�, co to by� za grzech. Wiedzia� i rozumia�, bo sam by� bliski zrobienia tego samego.

Po�a�owa�, �e wie, jak ul�y� nieszcz�ciu Hellishomara, jak z�agodzi� jego b�l wywo�any �wiadomo�ci�, �e w�r�d swoich by� nikim. To dlatego pr�bowa� odebra� sobie �ycie.

��Je�li Rodzice przemawiaj�cy do M�odych, kt�rzy s� prawie doro�li, zdecydowali si� dotkn�� umys�u obcego, aby ci� ratowa�, musz� ci� darzy� wielkim uczuciem. Mo�e po prostu do ciebie nie mogli si� zwr�ci�, bo ich nie s�yszysz?

��Masz racj�. To moja ha�ba.

��Mo�liwe jednak, �e twoje �ycie nie b�dzie samotne � powiedzia� Lioren, omijaj�c temat drugiego powodu ha�by.�� Je�li M�odzi nie zechc� ci� zna� i nadal nie b�dziesz s�ysze� g�os�w Rodzic�w, s� jeszcze inni, kt�rzy z ch�ci� b�d� z tob� rozmawia� i uczy� si� od ciebie. Obcy za�o�� swoj� baz� na biegunie i stworz� ci tam jak najlepsze warunki. Je�li tylko Rodzice si� zgodz�, otrzymasz sterowane z orbity urz�dzenia ��czno�ci. Nie zast�pi to w pe�ni telepatycznego kontaktu z Rodzicami, ale pozwoli na rozmow�, zadawanie pyta�, wyja�nianie. Federacja jest bardzo ciekawa Groalterrich i d�ugo potrwa, nim poczuje si� usatysfakcjonowana. Nasi m�drcy powiadaj� zreszt�, �e im wi�cej wiemy, tym wi�cej rzeczy nas ciekawi. Nie zostaniesz sam i b�dziesz mia� zaj�cie.

Lioren czu�, �e pacjent nadal jest spi�ty. Jego mi�nie drga�y jak tr�cone struny.

��Nie b�dzie to tylko wymiana zda� � doda� szybko.�� Gdy wyzdrowiejesz, damy ci wielki ekran pozwalaj�cy ogl�da� wszystko w trzech wymiarach i w kolorze. Ujrzysz na nim obrazy naszej galaktyki i tego jej drobnego fragmentu, kt�ry zajmuje Federacja, sceny z r�nych �wiat�w, r�ne istoty� B�dziesz m�g� z nimi rozmawia�, widz�c ich twarze, jakby� by� mi�dzy nimi. Twoje d�ugie �ycie mo�e by� pe�ne fascynuj�cych zdarze�, tak �e brak kontaktu z Rodzicami�

��Nie!

Raz jeszcze ostre ko�ciane ostrze min�o o w�os g�ow� Liorena i uderzy�o w metalow� �cian�. Chocia� w pierwszej chwili sparali�owany strachem, Lioren czym pr�dzej wywo�a� dy�urk�, nakazuj�c, aby go st�d nie zabierano. Gdyby Hellishomar chcia� go zg�adzi�, w�a�nie by to zrobi�,

��Czy ci� obrazi�em?�� spyta�, sil�c si� na spok�j.�� Nie rozumiem. Skoro nikt z twoich nie chce z tob� rozmawia�, dlaczego odmawiasz kontaktu z Fe�

��Przesta� o tym gada�! � przerwa� mu obcy hucz�cym g�osem kogo�, kto nie s�yszy sam siebie.�� Jestem niegodny, a ty kusisz mnie do jeszcze wi�kszego grzechu.

Lioren nie m�g� si� nadziwi� tej nag�ej zmianie zachowania, ale w tej sytuacji uzna�, �e powa�ne rozmowy dobrze b�dzie od�o�y� na p�niej. Mo�e to by�o tylko jedno takie czu�e miejsce. Na razie powinien przeprosi�, nawet je�li nie wiedzia� dok�adnie za co.

��Je�li ci� obrazi�em, przykro mi. Nie mia�em takiego zamiaru. Czy powiedzia�em co� niestosownego? Mo�emy porozmawia� o rysuj�cych si� przed tob� wyborach. W gr� wchodzi na przyk�ad praca w tym Szpitalu. Albo Korpus Kontroli badaj�cy odleg�e �wiaty. I uprawianie nauk, jakich nie znacie u siebie�

Lioren przerwa�, gdy ostrze przemkn�o tu� przed jego twarz�. Cal wy�ej, a straci�by dwoje oczu. Nagle zosta� odepchni�ty prosto w wej�cie do dy�urki.

��Oficjalnie niczego nie s�ysza�em � powiedzia� Hudlarianin, przekonawszy si�, �e Lioren nie ucierpia�. � Nieoficjalnie jednak mam wra�enie, �e nasz pacjent nie chce z tob� rozmawia�.

��Nasz pacjent potrzebuje pomocy�

Zamilk�, wybiegaj�c my�lami naprz�d. Po ostatniej rozmowie rysowa� mu si� w g�owie coraz ja�niejszy obraz sytuacji. Nagle zrozumia�, co trzeba zrobi�, i wiedzia� nawet, kto powinien to zrobi�. Przeszkod� by� wprawdzie powa�ny problem etyczny, ale Lioren by� przekonany, �e i tak ma racj�. Jednak pami�ta� dobrze, do czego dosz�o, gdy ostatni raz poszed� za podobnym wewn�trznym g�osem. Postanowi�, �e tym razem nie we�mie na siebie odpowiedzialno�ci za zniszczenie kolejnej kultury. W ka�dym razie nie sam.

��Ja te� jej potrzebuj� � doko�czy�.

Starszego lekarza Prilicl� znalaz� w jadalni. Paj�kowaty wisia� nad sto�em i poruszaj�c miarowo czterema przezroczystymi skrzyd�ami, wch�ania� jak�� ��t�, ci�gliw� substancj�, kt�ra figurowa�a w menu jako ziemskie spaghetti. Lioren patrzy� zafascynowany, jak kolejne nitki dania znikaj� wci�gni�te w otw�r g�bowy kolegi.

Ju� mia� przeprosi�, �e przeszkadza w posi�ku, gdy dotar�o do niego, �e melodyjne trele dobiegaj�ce z innego otworu w ciele Prilicli s� elementami jego mowy.

��Przyjacielu Liorenie, wyczuwam, �e nie jeste� g�odny � powiedzia� paj�kowaty.�� Mam te� wra�enie, �e jakkolwiek przygl�dasz si� moim specyficznym praktykom �ywieniowym bez odrazy, to przywiod�a ci� do mnie ciekawo�� czego� zupe�nie innego.

Mieszka�cy planety Cinruss byli empatami wra�liwymi na wszelkie cudze emocje, przez co podejmowali intensywne wysi�ki, aby istoty przebywaj�ce w ich otoczeniu cechowa�o mo�liwie pozytywne nastawienie. W przeciwnym razie bywali nara�eni na odbi�r nieprzyjemnych wra�e�. �yczliwo�� wobec innych i nieustanna gotowo�� niesienia pomocy cechowa�y niezmiennie wszelkie ich dzia�ania, co w tym przypadku oszcz�dzi�o Liorenowi konieczno�ci marnowania czasu na wst�pne uprzejmo�ci i wyja�nienia.

��Interesuje mnie empatia jako cecha gatunkowa, a szczeg�lnie to, na ile jest ona podobna do pe�nej telepatii � odpowiedzia�. � Chcia�bym dowiedzie� si� wi�cej o tym mechanizmie od strony biologicznej. Dok�adniej za�, jakie struktury organiczne s� za ni� odpowiedzialne, jakich szczeg�lnych po��cze� nerwowych wymaga, na ile zwi�ksza ona obci��enie uk�adu krwiono�nego i jak przebiega sam proces odbioru oraz nadawania bod�c�w. Ciekawi� mnie tak�e kliniczne objawy oraz psychologiczne skutki ewentualnych upo�ledze� zdolno�ci empatycznych u przedstawicieli waszego gatunku. Je�li nie b�dzie to problemem, zamierzam przeprowadzi� rozmowy ze wszystkimi telepatami znajduj�cymi si� w Szpitalu, zar�wno je�li chodzi o personel, jak i o pacjent�w, a tak�e ze wszystkimi istotami podobnymi tobie. Istotami, kt�re nie polegaj� wy��cznie na jednym kanale komunikowania si�. Jest to m�j prywatny program badawczy i, niestety, napotykam spore trudno�ci w docieraniu do potrzebnych mi danych.

��Nie jestem zdziwiony, poniewa� brak szerszej literatury na ten temat � odpar� Prilicla.�� To za�, co istnieje, opiera si� raczej na spekulacjach ni� wynikach bada� klinicznych. Niemniej nie ma powodu do obaw, przyjacielu Liorenie. Wyczuwam narastaj�cy w tobie l�k, �e wie�ci o twoim programie badawczym dotr� do niepowo�anych uszu. Zapewniam ci�, �e nie wspomn� o tym nikomu bez twojej zgody. Widz�, �e ju� czujesz si� lepiej, co poprawia i moje samopoczucie. Powiem ci teraz, co wiem na interesuj�cy ci� temat, chocia� nie b�dzie tego wiele.

Niewiarygodnie d�ugie pasmo spaghetti znikn�o w ko�cu z talerza, kt�ry zosta� wepchni�ty do otworu na brudne naczynia. Cinrussa�czyk usiad� lekko na stole.

��Latanie podczas jedzenia dobrze wp�ywa na trawienie � wyzna�. � Co do telepatii i empatii za�� Po pierwsze, trzeba zaznaczy�, �e chodzi o dwie r�ne umiej�tno�ci, przyjacielu Liorenie, chocia� czasem empatia mo�e upodabnia� si� do telepatii, gdy odbi�r sygna��w emocjonalnych wsparty jest znajomo�ci� typowych zachowa� czy og�lnego kontekstu kulturowego nadawcy. Niemniej, w odr�nieniu od telepatii, empatia jest cech� do�� cz�sto spotykan�. Wi�kszo�� istot inteligentnych posiada predyspozycje do wyczuwania cudzych emocji, w przeciwnym razie nie by�yby w stanie rozwin�� cywilizacji. Wielu badaczy podziela pogl�d, �e w pocz�tkowym okresie rozwoju gatunk�w zdolno�ci telepatyczne s� powszechne, ale w p�niejszym okresie zwykle ulegaj� atrofii, o ile gatunek rozwija bardziej skuteczne werbalne albo wizualne sposoby komunikacji. Pe�na telepatia jest wi�c zjawiskiem rzadkim, jeszcze rzadziej za� dochodzi do nawi�zania kontaktu telepatycznego mi�dzy przedstawicielami r�nych gatunk�w. Czy by�e� �wiadkiem takiego do�wiadczenia?

��Je�li nawet, nie by�em tego �wiadom � odpar� Lioren.

��Czyli nie by�e�. Gdyby do tego dosz�o, na pewno by� to zauwa�y�.

Pe�ny kontakt telepatyczny by� mo�liwy tylko pomi�dzy istotami tego samego gatunku. Prilicla wyja�ni�, �e w przypadku gdy telepata pr�buje przekaza� co� nietelepacie i obudzi� w nim niewykorzystywan� od pokole� umiej�tno��, stymulacja odpowiednich o�rodk�w powoduje na pocz�tku niemi�e odczucia. W Szpitalu znajdowali si� obecnie przedstawiciele trzech telepatycznych ras i wszyscy byli pacjentami. Pierwsz� grup� tworzyli Telfi o klasyfikacji fizjologicznej VTXM, niewielkie istoty przypominaj�ce �uki i �ywi�ce si� twardym promieniowaniem. Pojedynczy osobnik tego gatunku nie przejawia� wi�kszej inteligencji, jednak jako zbiorowo�� tworzy�y wsp�lny, bardzo sprawny umys�. Niemniej pr�by bli�szego badania ich szczeg�lnego metabolizmu wi�za�y si� z ryzykiem choroby popromiennej.

Dost�p do pozosta�ych dw�ch gatunk�w by� jeszcze trudniejszy, na tyle trudny, �e w praktyce niemo�liwy. Chodzi�o bowiem o gogleska�skiego uzdrawiacza Khone�a, kt�ry przebywa� w Szpitalu z niedawno narodzonym potomkiem, oraz dw�ch Obro�c�w Nie Narodzonych, nad kt�rymi prowadzi�a badania ekipa z�o�ona z Diagnostyka Conwaya, naczelnego psychologa O�Mary i samego Prilicli.

��Conwayowi uda�o si� nawi�za� kontakt z obiema tymi rasami, ma tak�e do�wiadczenie chirurgiczne zwi�zane z zabiegami, kt�rym byli poddawani, jednak jest to jeszcze wiedza zbyt nowa, aby znalaz�a si� w oficjalnych �r�d�ach. Znana ci Cha Thrat tak�e nawi�za�a kiedy� kontakt z Gogleskaninem Khone�em. Pomog�a mu podczas porodu. Oszcz�dzi�by� wi�c sporo czasu i wysi�ku, gdyby� skontaktowa� si� bezpo�rednio z tymi osobami albo przynajmniej poprosi� je o udost�pnienie notatek. Przepraszam, przyjacielu Liorenie� Z twojej reakcji emocjonalnej wnioskuj�, �e nie takiej pomocy oczekiwa�e�.

Prilicla zadr�a�, jakby targany wielkim wiatrem. Lioren postara� si� opanowa� emocje i paj�kowaty z wolna si� uspokoi�.

��To ja powinienem przeprosi� � odezwa� si� Lioren.�� Nie mylisz si�. Mam pewne osobiste powody, aby w �adnym wypadku nie zwraca� si� na razie do moich koleg�w. Mo�e p�niej, gdy b�d� wiedzia� do��, aby chybionymi pytaniami nie marnowa� ich czasu. Ch�tnie jednak zapozna�bym si� z notatkami Diagnostyka i odwiedzi� pacjent�w, o kt�rych wspomina�e�.

��Wyczuwam twoje zaciekawienie, przyjacielu Liorenie, nie znam jednak jego powod�w. Mog� si� tylko domy�la�, �e ma to co� wsp�lnego z pacjentem z Groalterri.�� Zamilk� na chwil� i zadr�a� przelotnie.�� Coraz lepiej kontrolujesz swoje emocje, przyjacielu Liorenie, i jestem ci za to bardzo wdzi�czny. Jednak nie masz si� czego obawia�. Wiem, �e co� przede mn� ukrywasz, jednak nie b�d�c telepat�, nie jestem zdolny ustali�, o co chodzi. Nie przeka�e nikomu moich spostrze�e�, aby nie sprawi� ci przykro�ci, co i mnie w konsekwencji narazi�oby na niemi�e wra�enia.

Lioren odetchn��. Wiedzia�, �e mo�e zaufa� ma�emu empacie i �e nie musi m�wi� mu o tym wprost.

��Powszechnie wiadomo, �e jeste� jedyn� osob� w Szpitalu, kt�ra rozmawia z Hellishomarem. Poniewa� jednak moja zdolno�� odbioru przekazu empatycznego jest wprost proporcjonalna do kwadratu odleg�o�ci od nadawcy, sam celowo omijam Hellishomara, kt�ry jest istot� do g��bi nieszcz�liw� i zestresowan�, pe�n� �alu i poczucia winy. Si�a jego umys�u sprawia jednak, �e nigdzie w obr�bie Szpitala nie jestem w stanie ca�kowicie unikn�� jego radiacji i przygn�biaj�cych emocji. Niemniej musz� przyzna�, �e od czasu, gdy zacz��e� go odwiedza�, stan pacjenta poprawia si� i maleje nat�enie jego negatywnych emocji. Jestem ci za to bardzo wdzi�czny. A teraz� Gdy wspomnia�em imi� Hellishomara, wyczu�em w tobie co� na kszta�t nadziei, przyjacielu Lioren. Najsilniej w�wczas, gdy by�a jeszcze mowa o telepatii. Skoro tak, dostaniesz zgod� na odwiedzenie telepatycznych pacjent�w, otrzymasz te� kopie odpowiednich raport�w klinicznych. Je�li nie masz innych plan�w, proponuj� od razu uda� si� do Obro�c�w.

Cinrussa�czyk poruszy� skrzyd�ami i wdzi�cznie wzni�s� si� w powietrze.

��Wyczuwam w tobie wyra�n� wdzi�czno�� � powiedzia�, gdy razem zd��ali w kierunku wyj�cia z jadalni.�� Nie jest ona jednak do�� silna, aby zamaskowa� obawy i podejrzliwo��. Co ci� niepokoi, przyjacielu Liorenie?

Zapytany chcia� w pierwszej chwili zaprzeczy� wszystkiemu, jednak by�aby to pr�ba r�wnie bezskuteczna jak k�amstwo w wydaniu Kelgianina, kt�rego stan emocjonalny zawsze odbija� si� w sposobie falowania futra,

��Pacjenci, do kt�rych idziemy, pozostaj� pod piecz� Conwaya. Czy wprowadzaj�c mnie do nich bez jego zgody, nie narazisz si� na nieprzyjemno�ci? Podejrzewam jednak, �e Conway m�g� ju� wcze�niej wyrazi� podobn� zgod�, kt�ra z jakich� powod�w nie zosta�a mi przekazana.

��Twoje obawy s� bezpodstawne � oznajmi� Prilicla.�� Niemniej przypuszczenie i owszem, jak najbardziej trafne. Conway sam mia� zamiar zaprosi� ci� do odwiedzenia jego pacjent�w. Znajduj� si� w Szpitalu na obserwacji, co w ich przypadku oznacza intensywne, jakkolwiek przed�u�aj�ce si� badania kliniczne. Mo�na powiedzie�, �e w praktyce odsiaduj� u nas bezterminowy wyrok wi�zienia. Wprawdzie sk�onni do wsp�pracy, nie s� jednak z tego powodu szcz�liwi i t�skni� za rodzinnymi �wiatami. Mam nadzieje, �e nie poczujesz si� ura�ony takim postawieniem sprawy, ale� Jak dot�d mamy dw�ch pacjent�w, na kt�rych mia�e� pozytywny wp�yw, Mannena i Hellishomara, dlatego Conway pomy�la�, �e twoja wizyta u naszych podopiecznych mog�aby by� wskazana � nawet je�li nie pomo�esz, to na pewno nie zaszkodzisz. Nie wiem, o czym rozmawia�e� z tamtymi dwiema istotami, podobno nawet samemu O�Marze nie powiedzia�e�, jak w�a�ciwie osi�gn��e� takie rezultaty. Osobi�cie przypuszczam, �e si�gn��e� po metod� zamiany r�l i sk�oni�e� pacjent�w do okazania wsp�czucia tobie, zamiast to im okazywa� wsp�czucie, jak zwykle to si� dzieje w relacjach mi�dzy lekarzem a pacjentem. Sam te� si�gam niekiedy po ten spos�b, jako �e jestem istot� bardzo kruch� i nadwra�liw� i wygodniej jest mi niekiedy doprowadza� do sytuacji, w kt�rej inni traktuj� mnie na specjalnych zasadach i pozwalaj� mi wchodzi� sobie na g�ow�, jak okre�la to czasem Conway. Niemniej w twoim przypadku, przyjacielu Liorenie, s�dz�, �e mogli naprawd� ci wsp�czu�, poniewa��

Prilicla zako�ysa� si� gwa�townie, gdy przed oczami stan�y mu okrutne wspomnienia z przeludnionego �wiata. Oczywi�cie, wszyscy mu wsp�czuli, jednak najbardziej on sam �a�owa� siebie. Lioren spr�bowa� z ca�ych si� odepchn�� te obrazy z powrotem do miejsca, kt�re dla nich przeznaczy� i sk�d nap�ywa�y jedynie czasami, we �nie. Musia�o mu si� uda�, bo Cinrussa�czyk wyr�wna� po chwili lot.

��Dobrze nad sob� panujesz, przyjacielu Liorenie � powiedzia�. � Twoja emanacja emocjonalna jest na bliski dystans nadal do�� przykra dla mnie, ale nie mo�e si� to r�wna� z tym, co czu�em podczas procesu. Ciesz� si� z tego ze wzgl�du na nas obu. Po drodze do naszego oddzia�u opowiem ci o pierwszych dw�ch pacjentach.

Obro�cy Nie Narodzonych nale�eli do rasy o klasyfikacji FSOJ i byli wielkimi i bardzo silnymi istotami z grubymi pancerzami, spod kt�rych wyrasta�y cztery mocne ko�czyny, ogon z z�batymi wyrostkami i g�owa.

Ko�czyny by�y wyposa�one w ostre, ko�ciane wyrostki przypominaj�ce naje�one kolcami pa�ki. Najbardziej widoczn� cech� g�owy by�y g��boko cofni�te oczy, g�rne i dolne wyrostki oko�og�bowe oraz k�y zdolne przegry�� wszystko pr�cz najtwardszej hartowanej stali.

Stworzenia te wyewoluowa�y w �wiecie pe�nym p�ytkich m�rz i paruj�cych bagnisk. Linia podzia�u mi�dzy �yciem ro�linnym i zwierz�cym by�a tam s�abo zaznaczona, wszystkie formy za� cechowa�a wielka ruchliwo�� i sk�onno�� do agresji. Przetrwa� w podobnej ekosferze mog�y tylko gatunki najsilniejsze, szybkie i zdolne do obywania si� bez snu oraz o reprodukcji sprawniejszej ni� w przypadku konkurent�w.

Nieprzychylne �rodowisko sprawi�o, i� Obro�cy wyro�li na nadzwyczaj sprawne machiny bojowe, kt�rych wszystkie wa�ne organy znajdowa�y si� w g��bi cia�a, gdzie by�y najlepiej chronione. Dotyczy�o to nie tylko serca, p�uc i macicy, ale tak�e m�zgu. Okres ci��y by� u nich bardzo d�ugi, poniewa� m�ody osobnik dochodzi� w �onie rodzica prawie do doros�o�ci. Rzadko zdarza�o si� jednak, aby kt�ra� z tych istot przetrwa�a wi�cej ni� trzy porody. Starzej�cy si� rodzic bywa� zwykle zbyt s�aby, aby obroni� si� przed kolejnym, agresywnym potomkiem.

G��wnym czynnikiem umo�liwiaj�cym Obro�com osi�gni�cie dominacji by�o to, �e ich potomkowie przychodzili na �wiat w pe�ni wyedukowani w technikach przetrwania. Na pocz�tku ich rozwoju ewolucyjnego by�y to jedynie genetycznie przekazywane umiej�tno�ci, z czasem jednak niewielka odleg�o�� dziel�ca m�zgi rodzica i p�odu sprawi�a, i� zacz�o mi�dzy nimi dochodzi� do kontaktu opartego na indukcji. Elektrochemiczna aktywno�� zwi�zana z procesami my�lowymi rodzica prowokowa�a podobne procesy w m�zgu p�odu. W ten spos�b potomkowie stali si� kr�tkodystansowymi telepatami odbieraj�cymi wszystko, co rodzic widzia� albo czu�.

Jeszcze przed zako�czeniem pierwszej po�owy okresu rozwoju w p�odzie pojawia� si� kolejny zarodek, kt�ry tak�e zaczyna� by� z czasem �wiadom istnienia wrogiego �rodowiska, w kt�rym �y�y te samozap�adniaj�ce si� istoty. W p�niejszym okresie rozwoju ich umiej�tno�ci telepatyczne wzros�y na tyle, �e p�ody mog�y komunikowa� si� mi�dzy sob�, o ile tylko ich rodzice znajdowali si� w zasi�gu wzroku.

Dla zminimalizowania uszkodze� cia�a rodzica w trakcie porodu p��d by� unieruchamiany za pomoc� hormon�w. Ubocznym skutkiem ich dzia�ania by�a utrata przez m�odocianego osobnika nie tylko umiej�tno�ci telepatycznych, ale tak�e samo�wiadomo�ci. �aden Obro�ca nie przetrwa�by d�ugo w skrajnie wrogim �rodowisku, gdyby traci� czas na my�lenie.

Jednak p�ody, kt�re nie mia�y innych zaj�� jak tylko odbieranie bod�c�w, wymiana sygna��w z innymi p�odami i pr�by nawi�zania kontaktu z innymi, nierozumnymi formami �ycia wok�, rozwin�y w�asn� niematerialn� cywilizacj�. Jakkolwiek inna dzia�alno�� by�a im niedost�pna, nie mog�y przecie� ryzykowa� wp�ywania na zachowanie swoich rodzic�w, kt�rzy musieli nieustannie walczy�, zabija� i je��, aby utrzyma� przy �yciu swe nie znaj�ce snu cia�a.

��I tak to wygl�da�o, zanim przyjaciel Conway nie doprowadzi� do narodzin pierwszego Obro�cy, kt�ry pozosta� istot� inteligentn�. Teraz jest on w kontakcie telepatycznym zar�wno ze swoim potomkiem, kt�ry ro�nie w jego �onie, jak i z kolejnym zarodkiem, kt�ry uformowa� si� ju� w potomku. Ich oddzia� stara si� jak najwierniej odtwarza� warunki panuj�ce na ojczystym �wiecie Obro�c�w. Znajduje si� za drugimi drzwiami na lewo. Z pocz�tku mo�esz si� w nim poczu� nieco zagubiony, przyjacielu Liorenie, panuje tam � bowiem naprawd� dokuczliwy ha�as.

Oddzia� wype�nia� w po�owie zbudowany z mocnej siatki i pusty w �rodku pier�cie� o wystarczaj�cej �rednicy, aby pacjenci mogli nieustannie przemieszcza� si� w nim w jednym kierunku. Jego wewn�trzna powierzchnia by�a do�� zr�nicowana, co mia�o na�ladowa� nier�wno�ci i przeszkody, kt�re te istoty napotyka�y w naturalnym �rodowisku. A�urowe �ciany pozwala�y im widzie� rozstawione wok� ekrany, na kt�rych wy�wietlano tr�jwymiarowe obrazy ro�lin i zwierz�t, kt�re napotyka�yby na swojej planecie.

Siatka u�atwia�a te� montowanie dodatkowych modu��w systemu podtrzymywania �ycia, kt�rych zadaniem by�o nieustanne bicie, d�ganie i k�ucie pacjent�w z dowolnie regulowan� si�� i pod dowolnym k�tem. Podobne bod�ce by�y niezb�dne do normalnego funkcjonowania.

Zrobiono naprawd� wszystko, aby obce istoty czu�y si� jak w domu, pomy�la� Lioren.

��Czy nas us�ysz�? � krzykn�� przez panuj�cy w �rodku zgie�k.�� Czy my ich us�yszymy?

��W �adnym razie, przyjacielu Liorenie � odpar� Prilicla.�� D�wi�ki, kt�re wydaj�, nie maj� nic wsp�lnego z mow� istot inteligentnych. To pr�ba odstraszania wrog�w. A� do chwili narodzin p��d s�yszy tylko odg�osy funkcjonowania organizmu rodzica i nie rozwija mowy. Jest im ona niepotrzebna. Komunikuj� si� wy��cznie za pomoc� telepatii.

��Ale ja nie jestem telepat� � zauwa�y� Lioren.

��Conway te� nie. Podobnie jak Thornnastor czy inni, kt�rzy nawi�zywali kontakt z Nie Narodzonym � powiedzia� Prilicla.�� Ma�o znanych gatunk�w obdarzonych umiej�tno�ciami telepatycznymi potrafi tak sterowa� swoj� emisj�, aby nawi�za� kontakt z inn� telepatyczn� ras�. Takie sytuacje zdarzaj� si� bardzo rzadko. Gdy za� dochodzi do kontaktu mi�dzy telepat� a przedstawicielem nietelepatycznej rasy, zwykle oznacza to, �e ta druga strona posiada�a kiedy� podobne zdolno�ci, kt�re uleg�y atrofii w procesie ewolucji, niemniej zostawi�y po sobie jaki� �lad. Trzeba nadmieni�, �e taki kontakt mo�e by� w pierwszej chwili do�� przykry, jednak nie powoduje �adnych zmian w m�zgu i nie zostawia trwa�ych uraz�w w psychice. Przysu� si� bli�ej do klatki, przyjacielu Liorenie. Czy wyczuwasz Obro�c� si�gaj�cego do twojego umys�u?

��Nie.

��Wyczuwam twoje rozczarowanie � powiedzia� Prilicla i wzdrygn�� si� lekko.�� Czuje jednak tak�e emanacj� m�odego Obro�cy charakterystyczn� dla narastaj�cej ciekawo�ci. Pr�buje si� skoncentrowa�, aby nawi�za� z tob� kontakt.

��Przykro mi, ale nic nie czuj� � mrukn�� Lioren.

Prilicla powiedzia� co� do komunikatora.

��Poleci�em zwi�kszy� si�� i cz�stotliwo�� atak�w mechanicznych. Pacjent nie odniesie przez to �adnej szkody, wiemy jednak, �e podobne pobudzenie jego systemu wydzielania wewn�trznego powoduje r�wnie� wzrost aktywno�ci umys�owej. Spr�buj jeszcze bardziej skupi� si� na odbiorze.

��Nadal nic � stwierdzi� Lioren, dotykaj�c g�owy.�� Mo�e poza dziwnym wra�eniem, jakby mi rozsadza�o czaszk� � Potem doda� co� jeszcze, co zgin�o w �oskocie maszynerii.

Poza pulsowaniem pod czaszk� zacz�� odczuwa� te� przykre sw�dzenie w okolicach skroni i pomy�la� z nadziej�, �e s� to zapewne wspomniane wcze�niej przez Prilicl� objawy towarzysz�ce pr�bie o�ywienia zapomnianego przez ewolucj� o�rodka ��czno�ci telepatycznej. Przypomina�y odczucia towarzysz�ce zmuszaniu do pracy dawno nie u�ywanego, zesztywnia�ego mi�nia.

Nagle przykre wra�enia ust�pi�y i szum my�li ucich�, ust�puj�c g��bokiej ciszy, na kt�r� panuj�cy wok� ha�as nie mia� �adnego wp�ywu. Zaraz potem w g�owie Liorena zabrzmia�y s�owa istoty, kt�ra chocia� nie mia�a imienia, cechowa�a si� dojrza�� i bogat� umys�owo�ci�, jakiej nie mo�na by�o pomyli� z �adn� inn�.

��Wyczuwam w tobie spore wzburzenie, przyjacielu Liorenie � powiedzia� Prilicla.�� Czy Obro�ca dotkn�� twego umys�u?

Prawie �e we� wnikn��, pomy�la� Lioren.

��Owszem � powiedzia� g�o�no.�� Kontakt zosta� nawi�zany i szybko zerwany. Chcia�em pom�c, ale� On poprosi�, aby poczeka� z tym do nast�pnej wizyty. Czy mo�emy teraz wyj��?

Prilicla bez s�owa wyprowadzi� go na korytarz. Lioren nie musia� by� empat�, aby wyczu� narastaj�c� ciekawo�� Cinrussa�czyka.

��Nie wiedzia�em, �e mo�na w tak kr�tkim czasie przekaza� a� tak wiele � powiedzia� po chwili.�� Ca�a rzeka s��w, wielki przyp�yw my�li, szczeg�owe wyja�nienia wielu problem�w� wszystko razem. B�d� potrzebowa� czasu, aby przemy�le� w samotno�ci to, co odebra�em. Na razie mam jeszcze w g�owie chaos. Ale widz� ju�, �e nie da si� ok�ama� telepaty.

��Ani empaty � doda� Prilicla.�� Czy chcesz od�o�y� swoj� wizyt� u Gogleskanina?

��Nie. Przemy�lenia mog� poczeka� do wieczora. Czy Khone te� b�dzie pr�bowa� nawi�za� ze mn� telepatyczny kontakt?

Prilicla zatoczy� si� lekko, ale zaraz wyr�wna� lot.

��Mam nadziej�, �e nie.

Empat� wyja�ni�, �e doro�li Gogleskanie korzystali ze szczeg�lnej formy telepatii, kt�ra wymaga�a fizycznego kontaktu. Poza szczeg�lnymi sytuacjami zagro�enia �ycia starali si� go unika�. Nie wynika�o to z ksenofobii, ale z patologicznego l�ku przed blisko�ci� jakiejkolwiek innej istoty, w tym r�wnie� innych przedstawicieli w�asnego gatunku, kt�rzy nie nale�eli do najbli�szej rodziny. Rasa ta rozwin�a z�o�on� mow� i alfabet, co ��cznie pozwoli�o na wsp�prac�, zar�wno mi�dzy jednostkami, jak i grupami, i stworzy�o warunki do rozwoju cywilizacji. Kontakty werbalne pomi�dzy osobnikami by�y jednak rzadkie, przy czym zawsze starano si� zachowa� dystans, zar�wno fizyczny, jak i spo�eczny, co wyra�a�o si� w mo�liwie bezosobowym sposobie zwracania si� do rozm�wcy. Jednym ze skutk�w takiego stanu rzeczy by� do�� niski poziom rozwoju technologicznego.

Powody l�ku przed blisko�ci�, kt�ry ur�s� do psychotycznego poziomu, wywodzi�y si� jeszcze z czas�w prehistorycznych. Prilicla zasugerowa� Liorenowi, aby traktowa� ten temat szczeg�lnie ostro�nie.

��W przeciwnym razie ryzykujemy utrat� zaufania pacjenta do wszystkich, kt�rzy staraj� si� da� pozna� jako jego przyjaciele � powiedzia�, zawisaj�c obok drzwi oddzia�u dla Gogleskan.�� Wola�bym nie nara�a� Khone�a na r�wnoczesny kontakt z dwoma obcymi, zostan� wi�c tutaj. Uzdrawiacz Khone jest istot� l�kliw� i nie�mia��, ale o wielkiej ciekawo�ci �wiata. Postaraj si� zwraca� do niego mo�liwie bezosobowo i przemy�l dobrze ka�de s�owo, przyjacielu Lioren.

Pomieszczenie zosta�o podzielone w po�owie biegn�c� od pod�ogi do sufitu przezroczyst� barier�. W�azy s�u��ce do podawania �ywno�ci i wsuwania zdalnie sterowanych urz�dze� zdawa�y si� zawieszone w pr�ni, zupe�nie niczym pozbawione obraz�w ramy.

Badawcz� cz�� wype�nia�y r�ne instrumenty oraz panel z trzema ekranami. Pacjent m�g� widzie� tylko dwa z nich; trzeci przekazywa� obraz z zainstalowanej w izolatce kamery. Ten sam obraz by� transmitowany nieustannie do g��wnej dy�urki oddzia�u. Nie chc�c urazi� Khone�a wpatrywaniem si� wprost w jego posta�, Lioren skupi� wzrok na tym w�a�nie ekranie.

Od razu da�o si� zauwa�y�, �e Gogleskanin nale�a� do typu FOKT. Jego wyprostowany, owoidalny korpus porasta�y d�ugie jasne w�osy przeplatane elastycznymi kolcami, a niekt�re z nich ko�czy�y si� skupionymi w gromady manipulatorami. Pe�ni�y one funkcje chwytnych ko�czyn. Lioren dostrzeg� cztery d�ugie i blade macki, wykorzystywane podczas kontakt�w telepatycznych. Le�a�y bezw�adnie po�r�d porastaj�cych czaszk� w�os�w. G�ow� otacza�a metalowa obr�cz podtrzymuj�ca szk�a korekcyjne wspomagaj�ce jedno z czworga rozmieszczonych w r�wnych odst�pach, cofni�tych oczu. Doln� cz�� cia�a os�ania�y zwisaj�ce fa�dy sk�ry, tworz�ce co� na podobie�stwo sp�dnicy, spod kt�rej przy poruszeniach istoty wy�ania�y si� cztery kr�tkie ko�czyny. Istota wydawa�a nieprzet�umaczalne odg�osy, kt�re Lioren got�w by� wzi�� za odpowiednik muzyki, by� mo�e nuconej potomkowi ko�ysanki. Male�stwo by�o prawie bezw�ose, ale poza tym przypomina�o we wszystkim rodzica. D�wi�ki zdawa�y si� wydobywa� z licznych ma�ych, pionowo zorientowanych szczelin oddechowych otaczaj�cych kr�giem tali�.

�ciany izolatki pokryto ciemnym materia�em, kt�ry przypomina� nie obrobione drewno. Z niego te� wykonano kilka stoj�cych wok� sprz�t�w. Ca�o�ci dope�nia�y pachn�ce ro�liny oraz o�wietlenie zredukowane do pomara�czowej po�wiaty gogleska�skiego s�o�ca, prze�wituj�cego przez baldachim li�ci drzew.

Szpital zrobi� wszystko, co tylko m�g�, aby Khone poczu� si� jak w domu. Nawet je�li nie uda�o si� to w ka�dym szczeg�le, sam pacjent by� zbyt nie�mia�y, aby narzeka� na cokolwiek poza zbyt cz�stymi czy zaskakuj�cymi wizytami obcych.

Prilicla okre�li� go jako istot� nie�mia�� i boja�liw�, ale mimo to ciekaw��

��Czy wolno by�oby sta�y�cie Liorenowi pozna� zapiski medyczne pacjenta i uzdrawiacza Khone�a?�� spyta� w ko�cu go��. � Nie chodzi o badanie lekarskie, ale o zaspokojenie ciekawo�ci.

Prilicla uprzedzi� go, �e imi� nale�y poda� tylko raz, podczas pierwszego spotkania, gdy trzeba by�o si� przedstawi�, potem jednak nie nale�a�o do niego wraca�, chyba �e w pisemnej komunikacji. Khone zje�y� na chwil� w�osy, przez co wydawa� si� dwa razy wi�kszy ni� naprawd�. Spod sier�ci wyjrza�y ukryte normalnie kolce, kt�re by�y jedyn� naturaln� broni� Gogleskan. Na ich ko�cach pojawi�y si� krople trucizny, kt�ra by�a zab�jcza dla wszystkich ciep�okrwistych tlenodysznych.

J�kliwe d�wi�ki ucich�y.

��To du�a ulga. Dobrze, �e nie chodzi o kolejne badanie. Wszyscy tacy go�cie budz� l�k, nawet je�li ich intencje s� szlachetne � odpar� Khone.�� Dost�p do notatek nie jest zabroniony, udzielenie zgody nie jest zatem problemem. Wypada te� podzi�kowa� za uprzejmy ton pro�by. Czy mo�na co� zasugerowa�?

��Ka�da rada zostanie przyj�ta z rado�ci� � powiedzia� Lioren, dochodz�c do wniosku, �e Gogleskanie nie s� chyba a� tak bardzo nie�miali.

��Wszyscy odwiedzaj�cy ten oddzia� zawsze s� uprzejmi i czasem z uprzejmo�ci nie proponuj� rozmowy. Je�li jednak ciekawo�� sta�ysty dotyczy jakiej� szczeg�owej dziedziny, wi�cej zyska, zapewne nie poprzestaj�c na studiowaniu notatek, ale przeprowadzaj�c rozmow� z pacjentem.

��W rzeczy samej��� stwierdzi� Lioren.�� Dzi�kuj� To pomocna sugestia, kt�ra zas�uguje na wdzi�czno��. Sta�ysta jest zainteresowany przede wszystkim�

��Zak�ada si� przy tym � przerwa� mu Khone � �e sta�ysta te� sk�onny b�dzie odpowiedzie� na pytania, nie poprzestanie na ich zadawaniu. Pacjent jest do�wiadczonym uzdrawiaczem, przynajmniej wedle standard�w Goglesku, i wie, i� jest zdrowy i bezpieczny. Jego potomek jest jeszcze zbyt m�ody, aby odczuwa� cokolwiek poza zadowoleniem z obecnego bytowania, jednak jego rodzic pozostaje nara�ony na rozmaite odczucia, spo�r�d kt�rych najdotkliwszym jest nuda. Czy sta�ysta rozumie?

��Sta�ysta rozumie � odpar� Lioren, wskazuj�c na dwa widoczne z wn�trza izolatki ekrany.�� Spr�buje ul�y� pacjentowi. Niemniej pacjent ma dost�p do bogatego materia�u na temat Federacji�

��W kt�rych to materia�ach dominuj� obrazy potwornych istot zamieszkuj�cych zat�oczone miasta � ponownie przerwa� mu Khone.�� Istot praktykuj�cych aseksualn� blisko�� w pojazdach komunikacji powietrznej i naziemnej i czyni�cych inne jeszcze przera�aj�ce rzeczy. Strach nie jest dobrym lekarstwem na nud�. Tego rodzaju wiedz� lepiej zyskiwa� powoli i najlepiej poznaj�c osobno kolejnych obywateli Federacji.

Lioren pomy�la�, �e nawet Groalterri nie �yj� do�� d�ugo, aby dokona� czego� podobnego.

��Czy jako nieproszonemu go�ciowi wypada sta�y�cie odzywa� si�, je�eli gospodarz uprzednio nie zada mu pytania?

��Kolejna niepotrzebna uprzejmo��, kt�r� jednak wypada doceni� � stwierdzi� Khone.�� Jakie b�dzie pierwsze pytanie sta�ysty?

Idzie o wiele �atwiej, ni� oczekiwa�em, pomy�la� Lioren.

��Sta�ysta pragnie dowiedzie� si� wi�cej o telepatycznych zdolno�ciach mieszka�c�w Goglesku, szczeg�lnie za� ciekawi� go narz�dy umo�liwiaj�ce ten rodzaj kontaktu, a tak�e kliniczne oraz psychologiczne skutki zaburze� w funkcjonowaniu wspomnianego mechanizmu. Ta informacja mo�e okaza� si� pomocna w leczeniu innego pacjenta, kt�ry r�wnie� jest tele�

��Nie!�� krzykn�� Khone na tyle g�o�no, �e m�ody o�ywi� si� i zagwizda� co�, czego autotranslator nie prze�o�y�. Sier�� uzdrowiciela naje�y�a si� w niekt�rych miejscach i w dziwny spos�b, kt�ry trudno by�o dostrzec z dala, oplot�a potomka, a� ten zacz�� si� uspokaja�.

��Przepraszam � powiedzia� Lioren, z�y na siebie, �e zapomnia� o formie bezosobowej. Poprawi� si� szybko.�� Sta�ysta bardzo przeprasza. Nie by�o jego zamiarem nikogo urazi�. Czy lepiej b�dzie, je�li teraz wyjdzie?

��Nie � powt�rzy� Khone, tym razem spokojniej.�� Telepatia i prehistoria mieszka�c�w Goglesku to delikatne tematy. Uzdrowiciel wiele razy dyskutowa� na ten temat z istotami znanymi jako Conway, Prilicla i O�Mara, kt�re wprawdzie wygl�daj� na niebezpieczne, ale godne s� zaufania. Sta�ysta jest jednak dla pacjenta kim� nowym, kto mo�e jeszcze budzi� odruchowy l�k. Zdolno�� telepatii nie jest czym�, nad czym Gogleskanie panuj�, to mechanizm czysto instynktowny. Impulsem wyzwalaj�cym mo�e by� r�wnie� obecno�� obcej istoty albo cokolwiek, co pod�wiadomo�� uzna za zagro�enie. W przypadku istot tak s�abych fizycznie jak Gogleskanie mo�e to by� w�a�ciwie cokolwiek. Czy sta�ysta rozumie problem i got�w jest okaza� cierpliwo��?

��To zrozumia�e��� zacz�� Lioren.

��Mo�emy zatem podyskutowa� � przerwa� mu ponownie Khone.�� Najpierw jednak pacjent musi si� dowiedzie� o sta�y�cie do��, aby m�c zamkn�� oczy i nie widzie� jego upiornej sylwetki. Inaczej nie opanuje nawrot�w paniki, kt�ra niezale�nie od jego woli w ko�cu uniemo�liwi rozmow�.

��To zrozumia�e � powt�rzy� Lioren.�� Sta�ysta ch�tnie odpowie na wszystkie pytania pacjenta.

Gogleskanin uni�s� si� kilka cali na przysadzistych nogach i odszed� na bok, zapewne po to, aby lepiej widzie� doln� po�ow� cia�a stoj�cego za jednym z ekran�w go�cia.

��Pierwsze pytanie dotyczy specjalno�ci, kt�r� studiuje sta�ysta � powiedzia�.

��Jest uzdrawiaczem umys�u � odpar� Lioren.

��Nie jest to zaskakuj�ca nowina � mrukn�� Khone.

Pyta� pad�o wiele, w tym sporo dociekliwych, jednak wszystkie zosta�y zadane uprzejmie i na tyle bezosobowo, �e nie by�o mowy o ura�aniu uczu� Gogleskanina, kt�ry pod koniec rozmowy wiedzia� o Liorenie niemal tyle samo, co on sam o sobie. By�o jednak oczywiste, �e ciekawo�� Khone�a nadal pozosta�a niezaspokojona.

Potomek zosta� przeniesiony na ��eczko w g��bi pomieszczenia, Gogleskanin za� o�mieli� si� na tyle, �e niemal podszed� do przezroczystej przegrody.

��Tarla�ski sta�ysta, niegdy� szanowany uzdrawiacz, odpowiedzia� mi na wiele pyta� na sw�j temat, na temat swojego obecnego �ycia � powiedzia�. � Wszystko, co us�ysza�em, by�o dla mnie bardzo interesuj�ce, chocia� w oczywisty spos�b znalaz�y si� w opowie�ci w�tki dotykaj�ce spraw przykrych, przykrych zar�wno dla m�wi�cego, jak i dla s�uchacza. Straszne wydarzenia na Cromsagu budz� wsp�czucie i �al wynikaj�cy z bezradno�ci, gdy� gogleska�ski uzdrawiacz nie jest w stanie ul�y� spowodowanemu przez nie cierpieniu. Niemniej pozostaje wra�enie, �e Tarlanin, kt�ry wprawdzie wyra�a� si� otwarcie o wielu sprawach, normalnie pozostaj�cych �ci�le prywatnymi, co� jednak ukrywa. Czy w przesz�o�ci zdarzy�y si� jeszcze wi�ksze okropno�ci ni� te opisane? Je�li tak, dlaczego sta�ysta o nich nie wspomina?

��Nie by�o nic gorszego ni� Cromsag � odpar� Lioren.

��Gogleskanin odczuwa ulg�, s�ysz�c takie s�owa. Czy mo�e zatem Tarlanin obawia si�, �e jego s�owa mog� zosta� przekazane innym i postawi� go w k�opotliwej sytuacji? Winien wiedzie�, �e na Goglesku �aden uzdrawiacz nie rozmawia o takich sprawach z osobami postronnymi, je�li nie otrzyma na to pozwolenia. Sta�ysta nie ma powodu do niepokoju.

Lioren milcza� przez chwil�. Zaczyna� rozumie�, �e jego dotychczasowe po�wi�cenie sztuce medycznej nie zostawia�o mu ani czasu ani nawet ochoty na budowanie wi�zi emocjonalnej z kimkolwiek. Dopiero po wyroku, kt�ry po�o�y� kres jego karierze i sprawi�, �e �ycie mia�o si� sta� najokrutniejsz� kar�, zacz�� zauwa�a� innych nie tylko jako zainteresowany ich zdrowiem lekarz, ale po prostu tak, jak mo�e to czyni� przeci�tna odczuwaj�ca istota. Mimo dziwnych kszta�t�w innych istot i jeszcze dziwniejszych czasem umys��w, coraz bardziej traktowa� ich jak przyjaci�.

By� mo�e w�a�nie spotka� kolejnego.

��Wszyscy lekarze, sk�dkolwiek pochodz�, kieruj� si� zwykle tymi samymi zasadami � powiedzia�. � Taka postawa zas�uguje na wdzi�czno��. Powodem, dla kt�rego pewne informacje pozostaj� ukryte, jest brak zgody os�b, kt�rych dotycz�, na ich ujawnienie.

��To zrozumia�e, chocia� dodatkowo budzi ciekawo�� � stwierdzi� Khone.�� Czy powtarzanie opowie�ci o zdarzeniu na Cromsagu przynosi sta�y�cie ulg�?

Lioren zastanowi� si�.

��Trudno by� obiektywnym w podobnej sprawie. Obecnie sta�yst� zajmuje te� wiele innych spraw, dzi�ki czemu mniej my�li o przesz�o�ci, ale pewien stres pozostaje. Obecnie jednak sta�ysta zastanawia si�, czy to on czy Gogleskanin jest bieglejszy w uprawianiu psychologii innych gatunk�w.

Khone gwizdn�� kr�tko, czego translator nie prze�o�y�.

��Sta�ysta podsun�� tematy pozwalaj�ce na ucieczk� od innych k�opotliwych wspomnie�, od kt�rych uzdrawiacz tak�e nie jest wolny. Obecnie tarla�ski go�� nie jest ju� obcy i nie jest traktowany jako potencjalne zagro�enie, nawet na poziomie pod�wiadomym. To wielki dar. Teraz na pytania sta�ysty zostan� udzielone odpowiedzi.

Lioren podzi�kowa� bezosobowo i raz jeszcze spr�bowa� zasi�gn�� informacji o mechanizmach ��czno�ci telepatycznej w�r�d mieszka�c�w Goglesku, a szczeg�lnie o symptomach k�opot�w z takim kontaktem. Jednak poznanie tego fragmentu ich �ycia wymaga�o poznania ca�ej kultury Goglesku jako takiej.

Sytuacja rozwija�a si� tam dok�adnie w przeciwnym kierunku ni� na Groalterze. I tam zastosowano na pocz�tku naczeln� zasad� Federacji, aby nie nawi�zywa� kontaktu z kulturami ma�o rozwini�tymi technologicznie, jednak szybko okaza�o si�, �e mimo wymuszonego przez szczeg�ln� psychoz� s�abego rozwoju wielu nauk, jako indywidualno�ci Gogleskanie s� bardzo inteligentni i dojrzali emocjonalnie, ich planeta za� od wielu wiek�w nie zazna�a wojny.

Korpus m�g� wybra� najprostsze rozwi�zanie, czyli uzna� problem Goglesku za nierozwi�zywalny i wycofa� si� z tego �wiata, ostatecznie jednak zdecydowa� si� na kompromis. Stworzono niewielk� baz� nastawion� na obserwacj�, d�ugofalowe badania i ograniczony kontakt.

W przypadku ka�dej inteligentnej rasy post�p zawsze zale�a� od stopnia wsp�pracy w rodzinach, czy grupach plemiennych. Na Goglesku jednak bliska wsp�praca by�a prawie niemo�liwa � ka�de zbli�enie si� osobnik�w wywo�ywa�o fal� bezmy�lnej destrukcji wszystkiego, co znalaz�o si� w pobli�u, jak i powa�ne obra�enia dla uczestnik�w zdarzenia. Dlatego te� tubylcy stali si� samotnikami, kt�rzy nawi�zywali kontakt z pobratymcami jedynie w okresie godowym albo przy wychowywaniu potomstwa.

Winne by�o dziedzictwo, wywodz�ce si� jeszcze z czas�w poprzedzaj�cych narodziny rozumu, gdy przodkowie Gogleskan byli ulubionym po�ywieniem wielkich morskich drapie�c�w. Mimo �e niewielkiego wzrostu, rozwin�li w�wczas pot�n� bro�, kt�ra mog�a s�u�y� zar�wno do obrony, jak i do ataku � zatrute ��d�a, kt�rych jad parali�owa� albo i zabija� napastnik�w, oraz d�ugie wyrostki pozwalaj�ce na nawi�zanie ��czno�ci telepatycznej przy bezpo�rednim kontakcie. Zagro�eni ��czyli si� w wielkie grupy, zdolne dzia�a� i porusza� si� jak jedna istota oraz stawi� czo�o ka�demu wrogowi, nawet najwi�kszemu.

Odnalezione skamieliny pozwoli�y ustali�, �e walka trwa�a przez miliony lat. Przodkowie obecnie rozumnej rasy wygrali j� wprawdzie, ale zap�acili olbrzymi� cen�.

Uruchomienie grupowej reakcji obronnej wymaga�o udzia�u setek FOKT. Wielu gin�o przy tym, b�l za� towarzysz�cy ich �mierci stawa� si� udzia�em ca�ej grupy. W ten spos�b rozwin�� si� naturalny mechanizm umniejszania cierpienia, polegaj�cy na wzbudzeniu szczeg�lnego, bezrozumnego sza�u bitewnego, ogarniaj�cego wszystkich Gogleskan, kt�rzy tylko znale�li si� w pobli�u. Niestety, ta specyficzna psychoza nie zanik�a, gdy stali si� oni gatunkiem inteligentnym.

Nawet jako istoty cywilizowane nie potrafili zignorowa� piskliwego sygna�u, kt�ry wyzwala� proces jednoczenia. Nadal znaczy�o to tylko jedno � nadci�ga niebezpiecze�stwo. Nie mia�o �adnego znaczenia, �e obecnie nie mieli ju� naturalnych wrog�w. Nawet drobne, przypadkowe i niegro�ne zdarzenie mog�o poci�gn�� za sob� katastrofalne w skutkach zjednoczenie, podczas kt�rego miotaj�ca si� grupa niszczy�a wszystko: domy, pojazdy, uprawy, zwierz�ta, ksi��ki, obiekty sztuki i rozmaite urz�dzenia. Budowa� za� mogli zawsze tylko w pojedynk�.

Z tych w�a�nie powod�w utrwali� si� w kulturze Khone�a zakaz dotykania drugiej osoby, znajduj�cy wyraz z stosowaniu bezosobowych form w ka�dej rozmowie. By� to element walki z ewolucyjnym uwarunkowaniem. A� do chwili, gdy na Goglesku zjawi� si� doktor Conway, by�a to walka beznadziejna.

��Conway zamierza znie�� uwarunkowanie Gogleskan � powiedzia� Khone.�� Chce wystawi� rodzica i jego potomstwo na szereg coraz cz�stszych bod�c�w, zwi�zanych z kontaktami z przedstawicielami r�nych inteligentnych ras, kt�rzy oczywi�cie nie stwarzaj� �adnego zagro�enia. Mo�liwe, �e m�ody osobnik tak bardzo przywyknie do podobnego otoczenia, �e zdo�a zapanowa� nawet nad pod�wiadom� reakcj�, kt�ra dot�d wywo�ywa�a atak paniki i prowadzi�a do zjednoczenia. Pomocna mo�e by� te� sama atmosfera Szpitala, w kt�rym bod�ce zagro�enia ulegaj� rozmyciu. Poza tym w razie wyst�pienia objaw�w, atak b�dzie mia� ograniczon� skal�, proporcjonaln� do mo�liwo�ci jednostki, kt�ra nie mo�e r�wna� si� z ca�ym t�umem. Inne jeszcze rozwi�zanie, kt�re bez w�tpienia przysz�o na my�l r�wnie� sta�y�cie, to operacyjne usuni�cie wyrostk�w telepatycznych, kt�re uniemo�liwi�oby zjednoczenie. Jednak jest to pomys� nie do przyj�cia, gdy� te same wyrostki s� niezb�dne do zapewniania poczucia bezpiecze�stwa potomstwu oraz intensyfikacji odczu� zwi�zanych z ��czeniem si� w pary. Nawet bez takiego okaleczenia Gogleskanie maj� z tym k�opoty. Conway s�dzi jednak, �e r�wnoczesne zastosowanie dw�ch metod walki z tym problemem da nam wystarczaj�c� przewag�, aby nasz poziom rozwoju cywilizacyjnego zacz�� odzwierciedla� nasze mo�liwo�ci intelektualne. Bardzo na to liczymy.

Lioren mia� zazwyczaj k�opoty z wyczuwaniem emocjonalnych ton�w w t�umaczonym tek�cie, jednak tym razem by� pewien, �e Khone�em targa g��boki, chocia� niewyra�ony wprost niepok�j.

��Sta�ysta mo�e si� myli�, jednak zdaje si� wyczuwa�, i� gogleskanski uzdrowiciel bardzo si� czym� martwi � powiedzia�. � Czy wi��e si� to z rozczarowaniem terapi�? Czy mo�e chodzi o oczekiwania i mo�liwo�ci Conwaya�?

��Nie!�� przerwa� mu Khone.�� Podczas pobytu Diagnostyka na Goglesku dosz�o do przypadkowego po��czenia umys��w miedzy nim a uzdrowicielem. Intencje i kompetencje Conwaya s� doskonale znane i nie podlegaj� krytyce. Jednak jego umys� wype�niaj� jeszcze inne my�li i do�wiadczenia, czasem tak obce, �e Gogleskanin odruchowo wezwa�by do po��czenia. Wiele mo�na si� z umys�u Conwaya nauczy�, jeszcze wi�cej pozostaje niezrozumia�e, nie ma jednak w�tpliwo�ci, �e mo�e on po�wi�ci� sprawie Goglesku tylko niewielk� cz�� swojej uwagi. Gdy pierwszy raz zdarzy�o si� uzdrawiaczowi wyrazi� w�tpliwo�� z tym zwi�zan�, Diagnostyk wys�ucha� go uwa�nie i odpowiedzia� s�owami otuchy, w pewien spos�b zbywaj�c jednak problem. Trudno orzec, �e Conway nie w pe�ni rozumie, z czym si� styka na tym niemedycznym obszarze. Zapewne nie wierzy przy tym, �e Gogleskanie, jako jedyna rasa w ca�ej Federacji, s� obci��eni kl�tw� W�odarza, kt�ry rz�dzi porz�dkiem wszechrzeczy.

Lioren przez chwil� nie wiedzia�, co powiedzie�. Nie by� pewien, czy jako osoba wywodz�ca si� z innej kultury powinien w og�le odzywa� si� w kwestiach filozoficznych zwi�zanych z obc� teologi�.

��Skoro dosz�o do kontaktu telepatycznego, Diagnostyk musia� dostrzec istot� problemu, w�tpliwo�ci s� wi�c zapewne bezpodstawne � zasugerowa� w ko�cu.�� Jednak sta�ysta nic nie wie o pod�o�u sprawy. Je�li uzdrawiacz zechce opowiedzie� wi�cej, ch�tnie pos�ucha. Zosta�a te� wyra�ona obawa, �e sytuacja na Goglesku nigdy si� nie zmieni. Czy da�oby si� pe�niej wyja�ni� pod�o�e tego niepokoju?

��Owszem � odpad� cichym g�osem Khone.�� Chodzi o obaw�, �e jedna istota nie mo�e zmieni� biegu ewolucji. Z refleksji Conwaya, jak i innych, wynika jednoznacznie, �e sytuacja na Goglesku zalicza si� do anormalnych. Na innych �wiatach Federacji toczy si� walka mi�dzy si�ami natury wspartymi przez pod�wiadome pop�dy a my�leniem i wsp�prac�. Niekt�rzy zw� t� walk� batali� �adu z chaosem, inni pojedynkiem mi�dzy dobrem a z�em, bogiem a szatanem. Na wszystkich pierwsza z tych si� odnosi zwyci�stwo nad drug�. Na wszystkich opr�cz Goglesku, gdzie nie ma boga, istnieje tylko pradawny i nadal pot�ny szatan�

Gogleskanin wyprostowa� si�, a w�osy zje�y�y mu si� niczym wielobarwna trawa, spo�r�d kt�rej wyjrza�y cztery ��d�a. Oczami duszy znowu ujrza� to, co utrwalone by�o w jego pami�ci gatunkowej � straszne sceny �mierci jego pobratymc�w, rozdzieranych podczas krwawej walki po��czonej grupy z drapie�cami. Lioren pomy�la�, �e gdyby nie obecne opanowanie Khone�a, kt�ry by� jedyn� osob� zdoln� komunikowa� si� telepatycznie z potomkiem, dawno ju� zosta�by przez niego nadany sygna� do po��czenia.

W ko�cu jednak uzdrawiacz uspokoi� si�, w�osy u�o�y�y si� mi�kko wzd�u� owoidalnego cia�a.

��To wielki strach i jeszcze wi�ksza desperacja � powiedzia�. � Gogleskanin obawia si�, �e nawet pomoc pe�nego dobrej woli Diagnostyka Conwaya, wspartego przez zasoby ca�ego Szpitala, nie wystarczy, aby zmieni� przeznaczenie naszego �wiata. �e to tylko niem�dre �udzenie si�. Z drugiej strony, odrzucenie oferty pomocy by�oby aktem niewdzi�czno�ci, nawet je�li w naszym przypadku nie da si� wygra� tej walki, kt�ra wsz�dzie indziej prowadzi do zwyci�stwa.

Lioren zaprzeczy� odruchowo, ale zaraz pomy�la�, �e jego gestykulacja nic dla Khone�a nie znaczy.

��Uzdrawiacz nie ma racji. Istnieje wiele precedens�w, kiedy jedna osoba zdo�a�a odmieni� losy ca�ego �wiata. Szczeg�lnie, gdy chodzi�o o kogo� niezwyk�ego, wielkiego nauczyciela albo prawodawc� czy filozofa. Nie raz i nie dwa uznawano tak� osob� nawet za wcielenie samego boga. Trudno oczywi�cie przes�dzi�, �e uzdrawiacz i jego potomek zdo�aj� osi�gn�� a� tyle, ale wydaje si� to mo�liwe.

Khone gwizdn�� co�, co umkn�o translatorowi.

��Od czasu wst�p�w do pierwszego dobierania pary nie zdarzy�o si� uzdrawiaczowi us�ysze� podobnie niezas�u�onego i niezwyk�ego komplementu. Tarla�ski sta�ysta musi przecie� wiedzie�, �e uzdrawiacz z Goglesku nie jest ani nauczycielem, ani wodzem, ani nikim o szczeg�lnych talentach.

��Sta�ysta widzi jedno � powiedzia� Lioren.�� Uzdrawiacz jest jedynym przedstawicielem swojego gatunku, kt�ry stawi� czo�o szatanowi, prze�ama� uwarunkowanie na tyle, aby zjawi� si� w Szpitalu, miejscu pe�nym dobrze nastawionych, ale potwornych niekiedy z wygl�du istot, kt�re mog� przera�a� bardziej ni� monstra zapami�tane z Goglesku. Tym samym sta�ysta nie mo�e si� zgodzi� z opini�, �e uzdrawiacz nie jest kim� szczeg�lnym. Wi�cej nawet � jego przyk�ad dowodzi jednoznacznie, �e jest mo�liwe, aby Gogleskanin, kt�ry �y� dot�d zawsze w leku przed blisko�ci�, nauczy� si� kontrolowa� swoje odruchy, zrozumia� i aktem woli pokona� wi�zy. Skoro uda�o si� to raz, ta sama osoba najpewniej zdo�a przekaza� swe do�wiadczenia i umiej�tno�ci pobratymcom, ci za� rusz� naucza�, a� z wolna ca�y Goglesk wyzwoli si� od mocy szatana.

��W to w�a�nie wierzy Conway � stwierdzi� Khone.�� Mo�e jednak zdarzy� si� i tak, �e pobratymcy uzdrawiacza uznaj� go za poszkodowanego na umy�le i ze strachu przed powa�nymi zmianami zwyczaj�w odrzuc� jego nauki. Je�li za� b�dzie nalega�, mo�e si� to dla niego sko�czy� tragicznie.

��Niestety, istniej� precedensy i takich zdarze� � przyzna� Lioren.�� Jednak szlachetne nauczanie prze�ywa zwykle nauczyciela, Gogleskanie za� s� z natury �agodn� ras�. Nauczyciel nie powinien poddawa� si� l�kowi ani zw�tpieniu.

Khone nie odpowiedzia�.

��Jest truizmem wspomina�, �e kiedy pacjentowi zdarzy si� por�wna� sw�j stan ze stanem kogo�, kto jest jeszcze bardziej chory, zwykle przydaje mu to optymizmu i nadziei. To samo dotyczy ca�ych kultur. Dlatego te� mog� powiedzie�, i� uzdrawiacz myli si�, maj�c Goglesk za najci�ej do�wiadczony �wiat w ca�ej Federacji. Jest przecie� Cromsag � doda� Lioren tonem, w kt�rym pobrzmiewa� �al.�� Jego mieszka�cy zostali przekl�ci trwaj�c� od setek lat epidemi� nios�c� nieustann� wojn�, kt�ra by�a warunkiem ich przetrwania. S� jeszcze Obro�cy, istoty nastawione na bezmy�ln� walk� i nieustanne mordowanie. Dziko�� Goglesku nawet nie umywa si� do ich sposobu �ycia. Jednak wewn�trz okrutnych zab�jc�w rozwijaj� si� obdarzeni rozumem i zdolno�ciami telepatycznymi Nie Narodzeni, istoty pod ka�dym wzgl�dem cywilizowane. Diagnostyk Thornnastor znalaz� rozwi�zanie problemu mieszka�c�w Cromsagu, badaj�c ich system endokrynologiczny, tak �e ci nieliczni, kt�rzy przetrwali, nie b�d� ju� nara�eni na cierpienia zwi�zane z chorob� i wieczn� wojn�. Diagnostyk Conway nadal pracuje nad uwolnieniem Obro�c�w z ewolucyjnej pu�apki. Wszyscy uwa�aj� jednak, �e jeszcze wcze�niej znajdzie spos�b, aby pom�c Gogleskanom�

��Sprawa by�a ju� dyskutowana � przerwa� mu do�� g�o�no Khone.�� Tamte rozwi�zania, chocia� z�o�one, sprowadza�y si� do interwencji chirurgicznej i medykacji. Na Goglesku jest inaczej. Dziedzictwo genetyczne, kt�re umo�liwi�o przetrwanie czas�w poprzedzaj�cych narodziny rozumu, nie mo�e zosta� po prostu odrzucone. Czynniki, kt�re zmuszaj� nas do samotno�ci, by�y, s� i b�d�. Na Goglesku b�g nigdy nie zago�ci�, zawsze znali�my tylko diab�a samozniszczenia.

��Raz jeszcze powt�rz�, �e uzdrawiacz mo�e si� myli� � powiedzia� Lioren.�� Sta�ysta nie chcia�by urazi� uczu� religijnych uzdrawiacza, o kt�rych nic nie wie, ale kt�re mog��

��Obraza nie wyst�puje, chocia� pewna irytacja i owszem � odezwa� si� Khone.

Lioren pr�bowa� przypomnie� sobie co�, co niedawno wyczyta� w materia�ach uzyskanych z komputera bibliotecznego.

��W ca�ej Federacji panuje powszechne przekonanie, �e tam, gdzie jest z�o, istnieje r�wnie� dobro, i �e szatan nigdy nie pojawia si� sam, bez obecno�ci boga. B�g za� uznawany jest za wszechwiedz�cego i przepot�nego, jest oddanym swojemu dzie�u stw�rc� wszechrzeczy, zawsze i wsz�dzie obecnym, chocia� niewidzialnym. To, �e tylko szatan objawia sw� obecno�� na Goglesku, nie oznacza jeszcze, �e nie ma tam boga. Tym bardziej �e zgodnym zdaniem wszystkich w�a�ciwie ras, gdziekolwiek �yj�, boga nale�y szuka� przede wszystkim w sobie. Gogleskanie walczyli z szatanem od chwili, gdy stali si� inteligentni. Czasem przegrywali, ale o wiele cz�ciej robili post�py. Mo�e by� tak, �e jest tam jeden szatan, ale tak�e wielu, kt�rzy nic o tym nie wiedz�c, nosz� boga w sobie.

��Conway m�wi prawie to samo � stwierdzi� Khone.�� Tyle �e Diagnostyk porusza si� raczej na gruncie medycznym, a nie teologicznym, i zaleca �wiczenia umys�u. Czy nie jest zdolny uwierzy� w szatana, boga czy inne przejawy niefizycznej obecno�ci r�nych si�?

��Mo�e. Ale niezale�nie od tego, jego pomoc pozostaje r�wnie cenna � powiedzia� Lioren.

Khone milcza� przez d�u�sz� chwil� i Lioren pomy�la� nawet, �e mo�e to ju� koniec spotkania. Mia� jednak wra�enie, �e uzdrawiacz ci�gle bardzo potrzebuje rozmowy. Jednak gdy znowu si� odezwa�, zaskoczy� Tarlanina.

��Mo�e doda nieco nadziei, je�li sta�ysta opowie o swoich przekonaniach religijnych.

��Tarlanin zna wiele r�nych wierze�, zar�wno w�asnego ludu, jak i praktykowanych na innych �wiatach, jednak jest to do�� �wie�a i niekompletna wiedza. Mo�e te� w niekt�rych sprawach by� nie do ko�ca prawdziwa. Wie jednak, �e silna wiara w zjawiska nadprzyrodzone bywa odporna na logiczn� argumentacj�. W takich przypadkach dyskusja o odmiennych systemach wierze� mo�e zosta� odebrana jako obraza. Z tych wzgl�d�w wola�by, aby to wierzenia Goglesku pozosta�y g��wnym tematem rozmowy.

Wydawa�o si� oczywiste, �e temat ten od samego pocz�tku budzi� niepok�j Khone�a. Z drugiej strony, trudno by�o cokolwiek doradzi� bez pe�niejszej znajomo�ci problemu.

��Tarlanin jest ostro�ny i unika ryzykownych sytuacji � zauwa�y� uzdrowiciel.

��Gogleskanin ma racj�.

Zapad�a chwila ciszy.

��Dobrze zatem � stwierdzi� Khone.�� Gogleskanin boi si� szatana, jednak w swojej rozpaczy czuje z�o��, �e przypisana mu zosta�a rola ofiary knowa� i nieustannie czyha na niego niebezpiecze�stwo powrotu do etapu barbarzy�stwa. Chyba jednak lepiej b�dzie omin�� temat niematerialnych czynnik�w, gdy� Gogleskanin, jako uzdrowiciel, pow�tpiewa w skuteczno�� oddzia�ywania leczniczego za ich po�rednictwem. Raz jeszcze pyta wi�c, w jakiego boga zwykli wierzy� Tarlanie? Czy w wielkiego, wszechwiedz�cego i wszechw�adnego stw�rc� wszelkiej rzeczy?�� podj�� Khone, zanim Lioren zd��y� odpowiedzie�. � Je�li tak, czy potrafi� jako� wyt�umaczy�, dlaczego podobna istota do�wiadcza tak ci�ko kilka ras, podczas gdy pozosta�ym b�ogos�awi? Czy mo�e mie� jakie� s�uszne albo chocia� sensowne powody, aby zezwala� na tragedie w rodzaju epidemii na Cromsagu? Dlaczego godzi si� na cierpienie Obro�c�w czy Gogleskan? Czy mo�e te rasy pope�ni�y w przesz�o�ci jaki� grzech na tyle ci�ki, aby zas�u�y� na podobn� kar�? Mo�e faktycznie b�g ma etyczne czy inne powody, aby czyni� co�, co wydaje si� niemoralnym okrucie�stwem. Czy Tarlanin m�g�by spr�bowa� to wyja�ni�?

Tarlanin nie zna odpowiedzi na tak postawione pytania, pomy�la� Lioren. Chocia�by dlatego, �e te� nie jest religijny.

Wyczuwa� jednak, �e tego akurat m�wi� nie powinien. Khone oczekiwa� czego� innego � gdyby rzeczywi�cie religia by�a dla niego tylko abstrakcyjnym zagadnieniem, nie z�o�ci�by si� tak na tego boga, w kt�rego podobno nie wierzy�. Nadesz�a pora na pewne wyja�nienia.

��Jak zosta�o ju� powiedziane, Tarlanin got�w jest poda� pewne informacje, ale nie chce wp�ywa� na cudze przekonania religijne � rzek� cicho Lioren.�� R�ne formy wierze� pojawiaj� si� na wi�kszo�ci planet Federacji, wizje boga s� do�� podobne. Mowa jest w nich o bogu wszechwiedz�cym, wszechpot�nym i zawsze obecnym, kt�ry stworzy� ca�y �wiat. Poza tym jest on mi�osierny, wsp�czuj�cy i zainteresowany losem stworzonych przez siebie istot, sk�onny do wybaczania wyrz�dzonego przez nie z�a. Uwa�a si� r�wnie�, �e gdzie jest b�g, tam te� jest szatan albo jaka� inna nie definiowana dok�adnie z�a si�a, kt�ra nieustannie szuka sposob�w, aby popsu� dzie�o bo�e, sprawiaj�c, �e istoty inteligentne zaczynaj� zachowywa� si� jak zwierz�ta, kt�rymi nie s�. W ka�dym toczy si� taka walka, walka mi�dzy dobrem i z�em, prawem i bezprawiem. Czasami mo�e si� wydawa�, �e szatan czy barbarzy�stwo wygrywa, boga za� to nie obchodzi. Jednak nawet na Goglesku dobro odnios�o swoje sukcesy nad z�em, nawet je�li nie s� one na razie decyduj�ce. Gdyby by�o inaczej, uzdrawiacz nigdy nie trafi�by do Szpitala, aby pom�c w znalezieniu sposobu na unikni�cie zjednoczenia. Podobno b�g pomaga tak�e tym, kt�rzy nie wierz� w jego istnienie�

��A karze tych, kt�rzy to czyni� � przerwa� mu Khone.�� Zasadnicze pytanie zostaje ci�gle bez odpowiedzi. Jak Tarlanin wyt�umaczy, �e wsp�czuj�cy b�g pozwala jednak na podobne tragedie?

Lioren nie zna� odpowiedzi, dlatego zignorowa� pytanie.

��M�wi si� tak�e, �e wiara w boga jest raczej aktem woli ni� wynikiem fizycznego poznania i �e nie zale�y ona od stopnia ewolucyjnego rozwoju inteligencji wyznawcy, a co najwy�ej od jego wiedzy i zdolno�ci kojarzenia. Im s� one mniejsze, tym wiara bywa silniejsza. Wynika�oby z tego, �e jedynie istota wzgl�dnie ograniczona b�dzie pok�ada� wiar� w bogu, m�drzejsza za� b�dzie wierzy� g��wnie we w�asne si�y i w�asn� zdolno�� zmiany losu w obr�bie fizykalnej rzeczywisto�ci. Owa rzeczywisto�� jest niezmiernie z�o�ona i rozleg�a, dlatego ci�gle znajdujemy niekt�re odpowiedzi na dotycz�ce jej pytania, w wi�kszo�ci za� skazani jeste�my na domys�y. Jest to szczeg�lnie wyra�ne w przypadku istot, kt�re znajduj� si� na etapie ewolucyjnym pomi�dzy mikro� a makrokosmosem, istot, kt�re my�l� ju� i dysponuj� pewn� wiedz�, a znaj�c ledwie drobny wycinek wszech�wiata, pr�buj� poj�� go jako ca�o��. Jednak i na tym etapie pojawiaj� si� my�liciele, kt�rzy g�osz�, �e osi�gni�cie wy�szego stopnia poznania wymaga przede wszystkim jak najlepszego odnoszenia si� do siebie nawzajem oraz wsp�pracy, tak na skal� gatunku, jak i kosmiczn�. Wi�kszo�� z nich uznaje te� boga czy szatana za pewne wyobra�enia, abstrakcje dobre dla kogo� o mniej lotnym umy�le.

Lioren przerwa�, szukaj�c w�a�ciwych s��w, kt�re zasugerowa�yby, �e wie dok�adnie, o czym m�wi, i ukry�y, i� porusza si� na ma�o znanym gruncie.

��Niedawno Federacja po raz pierwszy nawi�za�a kontakt z superinteligentnymi i zaawansowanymi w tworzeniu kultury symbolicznej istotami z planety Groalterri. Mia� on do�� z�o�ony przebieg, poniewa� istoty te uwa�aj�, i� wymiana my�li z kim� mniej inteligentnym zawsze musi przynie�� szkod� my�licielowi. Niemniej zdecydowali si� poprosi� o pomoc dla jednego ze swoich M�odych, kt�rego sami nie potrafili uleczy�. Zosta� przetransportowany do Szpitala. Za�o�yli, �e M�ody nie jest jeszcze na tyle rozwini�ty, aby kontakt z obcymi istotami m�g� mu zaszkodzi�. Podczas rozm�w z nim Tarlanin odkry� mi�dzy innymi to, �e zar�wno pacjent, jak i jego superinteligentni doro�li pobratymcy te� maj� swoje systemy wierze�.

Khone zje�y� sier��, ale nic nie powiedzia�.

��Tarlanin nie ma ca�kowitej pewno�ci, musia�by zebra� wi�cej danych, ale mo�liwe, i� wszystkie inteligentne rasy przechodz� przez okres, kiedy wydaje im si�, �e znaj� odpowiedzi na wszystkie pytania, po kt�rym nast�puje okres coraz pe�niejszego pojmowania w�asnej ignorancji. Je�li po��czy� to z przekonaniem o istnieniu boga i �yciu po �mierci�

��Do��! � przerwa� mu Khone.�� Nie chodzi o kwesti� istnienia albo nieistnienia boga. Tarlanin podsuwa coraz to nowe, ciekawe tematy do rozmowy, czyni to jednak po to, aby unikn�� zmierzenia si� z kwesti� zasadnicz�, czyli ci�gle tym samym pytaniem! Dlaczego mi�osierny i sprawiedliwy, wszechpot�ny i wsp�czuj�cy b�g jest r�wnocze�nie tak okrutny? Dla Gogleskanina to kluczowa kwestia, kt�ra budzi l�k i niepok�j.

Ale nie wiedz�c, w co dok�adnie wierzycie, nie zdo�a� pom�c, pomy�la� Lioren. Na razie m�g� podsuwa� tylko sposoby zaczerpni�te z innych religii.

��Tarlanin nie pojmuje boskich zamys��w � powiedzia�. � Zapewne w og�le nie jest mo�liwe, aby kt�ry� z jej twor�w m�g� j� zrozumie� czy w pe�ni ogarn�� jej plany. Jednak panuje zgoda co do pewnych kwestii, kt�re by� mo�e pomagaj� zrozumie� z�o�ono�� zagadnienia i rzeczywiste intencje stw�rcy. Na przyk�ad: uwa�a si�, �e chocia� troszczy si� o wszystkie swoje dzieci, to jednak niekiedy zachowuje si� jak rodzic, kt�rym powoduje z�o��. Rodzic raczej beztroski czy irracjonalny, a nie kochaj�cy. M�wi si� te�, �e jego mi�o�� jest skupiona przede wszystkim na istotach inteligentnych i �e realizuj�c sw�j plan, bierze je wszystkie pod uwag�, czy wierz� w jego istnienie czy nie. Kolejnym przekonaniem powszechnym w�r�d r�nych ras jest to, �e b�g stworzy� je na sw�j obraz i podobie�stwo. Jest to do�� k�opotliwe przekonanie, je�li wzi�� pod uwag� r�norodno�� typ�w fizjologicznych spotykanych w obr�bie Federacji. Zdaje si� ona zaprzecza�

��Tarlanin znowu stawia pytania, miast szuka� odpowiedzi � powiedzia� Khone.

Lioren zignorowa� wtr�t.

��Istnieje jednak jeszcze inne podej�cie. Ci, kt�rzy je wybrali, s� przekonani, �e wyznaj� wiar� w ca�kiem odmiennego boga. Nie chodzi o istoty tak inteligentne, jak Groalterri, kt�rych podej�cia do problemu nie znamy i zapewne nigdy nie poznamy. Dotyczy to tych, kt�rzy nie mogli znie�� my�li o tym, �e tak wielki wszech�wiat powsta� zupe�nie bez celu i tylko przypadkiem. Przypatrywali si� jego bogactwu, gwiazdom liczniejszym ni� ziarna piasku na pla�y i wn�trzom atom�w, a� uznali, �e podobna struktura po prostu nie mog�a zrodzi� si� przypadkiem, �e musia�a mie� swego stw�rc�. Sami te� byli cz�ci� jego dzie�a, wywnioskowali wi�c, �e w�a�nie inteligentne �ycie jest najwa�niejsz� cz�ci� ca�ej kreacji. Nie by� to zupe�nie nowy pomys�, jednak to podej�cie by�o bogatsze o pr�b� wyja�nienia pewnych dzia�a� kochaj�cego stw�rcy, dzia�a� nie kojarz�cych si� z troskliw� opiek�. Na tym gruncie powsta� tak�e nieco zmodyfikowany pogl�d, �e dzie�o stworzenia nie zosta�o jeszcze zako�czone.

Khone s�ucha� w takim skupieniu, �e Lioren nie s�ysza� nawet jego do�� g�o�nego zwykle oddechu.

��Praca nie jest sko�czona, jak m�wi�, zacz�a si� bowiem wraz z narodzinami tego m�odego jeszcze wszech�wiata, kt�ry mo�e b�dzie trwa� wiecznie. Nie wiadomo dok�adnie, jaki by� ten pocz�tek, jednak obecnie zamieszkuje go wiele istot inteligentnych, kt�re �yj� w pokoju i si�gaj� coraz dalej w�r�d gwiazd. Jednak przej�cie od stanu zwierz�cia do stadia istoty my�l�cej � ten proces nieustannej kreacji albo ewolucji, jak powiadaj� inni � nie jest procesem �agodnym i wolnym od b�lu. Jest powolny i trwa d�ugo, w trakcie za� zdarzaj� si� te� okrucie�stwa i niesprawiedliwo�ci.

Dodatkowo mo�na spotka� si� z przekonaniem, �e obecna r�norodno�� kszta�t�w inteligentnych istot jest tylko stanem przej�ciowym, gdy� w odleg�ej przysz�o�ci my�l uwolni si� od fizycznych ogranicze� cia�a. W�wczas wszyscy stan� si� nie�miertelni i si�gn� po cele, kt�rych obecnie, ledwie odr�niaj�c si� od zwierz�t, nie umiej� sobie nawet wyobrazi�. Stan� si� naprawd� podobni bogu, dok�adnie tak, jak kiedy� im to obiecano. Podobnie w��czone maj� by� w t� jedno�� istoty o mniejszym potencjalne intelektualnym, gdy� wydawa�oby si� absurdem, aby b�g odrzuci� cokolwiek ze swojego dzie�a, nawet je�li nie okaza�o si� ono tak doskona�e.

Lioren przerwa�, czekaj�c na reakcj� Khone�a. Nagle dotar�o do niego co� jeszcze.

��Groalterri maj� swoje przekonania, ale nie chc� rozmawia� o nich z nikim o ni�szej ni� ich w�asna inteligencji. Mo�liwe zatem, �e ka�da rasa sama musi znale�� w�asnego boga, oni za� zaszli na tej drodze dalej ni� inni.

Znowu zapad�a chwila ciszy.

��Czy wi�c istnieje jaki� b�g, w kt�rego wierzy Tarlanin?�� spyta� cicho Khone.

Lioren wywnioskowa� z tonu, �e uzdrowiciel oczekuje pozytywnej odpowiedzi na to pytanie. By� osob� w�tpi�c� i bardzo pragn��, aby kto� rozproszy� jego w�tpliwo�ci. Nale�a�o skorzysta� z okazji i doda� pacjentowi pewno�ci siebie, aby zgodzi� si� porozmawia� o telepatii. Jednak niehonorowo by�oby k�ama� w takim celu. Lioren chcia� pom�c, ale nie takim kosztem.

��Nie � odpowiedzia� szczerze.�� Jednak nie ma ca�kowitej pewno�ci.

��W�a�nie � mrukn�� Khone.�� Nigdy nie ma pewno�ci.

Odpowied� Liorena musia�a usatysfakcjonowa� Gogleskanina albo te� utwierdzi� go w przekonaniu, �e inni miewaj� podobne w�tpliwo�ci, jako �e zaprzesta� zadawania pyta� na temat boga. Zaj�� si� czym� innym.

��Tarlanin wyrazi� wcze�niej zaciekawienie organicznymi strukturami odpowiedzialnymi za gogleska�sk� telepati� wszystkim, co wi��e si� z ich utrat� albo upo�ledzeniem. Jak sta�ysta ju� wie, nasz samotniczy tryb �ycia uniemo�liwi� rozwini�cie z�o�onych technik chirurgicznych. Nawet badanie zw�ok jest czym�, na co zdobywaj� si� tylko nieliczni z naszych lekarzy. Ma�o zatem istnieje informacji na ten temat, co zapewne rozczaruje sta�yst�. Niemniej Gogleskanin czuje si� d�u�nikiem i teraz b�dzie raczej odpowiada� na pytania, ni� sam je zadawa�.

��To jest godne wdzi�czno�ci � stwierdzi� Lioren.

Khone znowu zje�y� w�os, co by�o wyra�nym znakiem, jak trudno mu dyskutowa� o sprawach osobistych. Niemniej, jak Lioren szybko odkry�, by�a to te� pewna demonstracja.

��Kontakt telepatyczny zachodzi w dw�ch przypadkach � powiedzia� Khone.�� Jako odpowied� na plemienne wezwanie do zjednoczenia albo w celach prokreacyjnych. Jak zosta�o ju� wyja�nione, przebiega to w stanie wysokiego pobudzenia emocjonalnego, jednak sygna� wyzwalaj�cy proces mo�e mie� r�wnie dobrze charakter przypadkowy. Wystarczy niegro�ne zranienie, zaskoczenie, nag�a zmiana otaczaj�cych warunk�w albo niespodziewane spotkanie kogo� obcego, aby zainicjowano proces tworzenia si� po��czonej wyrostkami grupy. Reaguje ona na rzeczywiste albo tylko wyobra�one zagro�enie, niszcz�c wszystko, co nie jest Gogleskaninem. Zwykle powoduje tak�e obra�enia u swoich cz�onk�w, kt�rzy, ogarni�ci panik�, nie maj� �adnych szans na prowadzenie obserwacji klinicznych. Zwykle nie s� w stanie my�le� sp�jnie. Jak Tarlanin na pewno si� domy�la, podobny, chocia� znacznie przyjemniejszy stan umys�u towarzyszy po��czeniu prokreacyjnemu. Tutaj kontakt telepatyczny s�u�y upewnieniu si�, �e obie strony podzielaj� te same odczucia, kt�re dzi�ki temu zostaj� znacznie wzmocnione. Niewielkie wahania poziomu odbioru czy jego zaburzenia, je�li wyst�puj�, s� trudne do zauwa�enia i odtworzenia po fakcie.

��Tarlanin nie ma w tej kwestii �adnych do�wiadcze� � powiedzia� Lioren.�� Od tarla�skich uzdrawiaczy wymaga si� ca�kowitego oddania pracy. Wymusza to rezygnacj� z emocjonalnych tre�ci �ycia. Nazbyt odci�gaj� uwag� od tego, co najwa�niejsze.

��To pow�d do wsp�czucia � powiedzia� Khone i zamilk� na chwil�. � Uzdrawiacz spr�buje jednak opisa� ze szczeg�ami sygna�y oraz reakcje telepatyczne towarzysz�ce aktowi seksualnemu�

Przerwa�, bo kto� jeszcze wszed� do pomieszczenia. By�a to DBDG z insygniami siostry dy�urnej. Pcha�a przed sob� modu� dyspensera �ywno�ci.

��Bardzo przepraszam, ale mimo d�ugiego oczekiwania, toczona tu dyskusja nie zmierza jeszcze ku fina�owi, chocia� pora g��wnego posi�ku pacjenta dawno ju� min�a. Dalsze jego odwlekanie by�oby niewskazane, a osoba odpowiedzialna za jego podanie �ci�gn�aby solidne gromy na swoj� g�ow�, gdyby pacjent si� zag�odzi�. Je�li go�� tak�e odczuwa g��d i chcia�by jeszcze pozosta� u pacjenta, mo�e otrzyma� co� odpowiedniego dla swego metabolizmu, je�li nawet nie b�dzie to zbyt smaczne.

��Troska zostaje przyj�ta z wdzi�czno�ci� � powiedzia� Lioren, dopiero teraz zdaj�c sobie spraw�, ile czasu przesiedzia� ju� u Khone�a. Rzeczywi�cie by� g�odny.�� To dobry pomys�.

��Prosz� zatem wstrzyma� si� z dalsz� dyskusj� do czasu, a� jedzenie zostanie podane � powiedzia�a siostra, wydaj�c bulgotliwy odg�os, kt�ry jej rasa zwa�a �miechem.�� Oszcz�dzi mi to rumie�c�w.

Gdy tylko zostali sami, Khone przypomnia�, �e ma przecie� niejeden otw�r g�bowy, dzi�ki czemu mo�e je�� i m�wi� r�wnocze�nie. Tymczasem Lioren doszed� do wniosku, �e kwestie poruszane przez Gogleskanina, chocia� same w sobie interesuj�ce, nie przydadz� si� raczej przy analizie mechanizm�w telepatycznych Groalterrich. Przeprosi� i powiedzia�, �e nie potrzebuje ju� wi�cej danych.

��To ulga � przyzna� Khone.�� Nie powoduje obrazy. Jednak d�ug pozostaje. Mo�e s� jeszcze jakie� inne pytania, na kt�re da�oby si� odpowiedzie�?

Lioren wpatrzy� si� w Khone�a, por�wnuj�c go w my�lach z wielkim cia�em Hellishomara, kt�ry sam wype�nia� hangar mieszcz�cy zwykle statek szpitalny. Nagle ogarn�a go z�o��, spowodowana ca�kowit� bezradno�ci� wobec problemu. By�a tak silna, �e ledwo zdoby� si� na uprzejm� odpowied�.

��Nie ma wi�cej pyta�.

��A powinny by� zawsze � powiedzia� Khone i stercz�ce w�osy opad�y mu na znak rozczarowania.�� Czy to dlatego, �e Gogleskanin jest zbyt wielkim ignorantem, aby odpowiedzie�, czy Tarlanin chce ju� sobie i��, nie marnuj�c wi�cej czasu?

��Nie w tym rzecz � stwierdzi� zdecydowanie Lioren.�� Inteligencja nie jest r�wnoznaczna z wykszta�ceniem. Tarlaninowi potrzebne s� specjalistyczne dane, kt�rych Gogleskanin nie posiada. Nie jest to jego win�. Czy mo�e uzdrawiacz ma jeszcze jakie� pytania?

��Nie. Uzdrawiacza interesuj� pewne obserwacje, ale waha si�, czy nie urazi tym go�cia.

��W �adnym wypadku � odpar� Lioren.

Khone znowu si� wyprostowa�,

��Podobnie jak wielu przed nim, Tarlanin pokaza�, i� cierpienie, kt�rym mo�na si� z kim� podzieli�, staje si� mniej dokuczliwe. Jednak w tym przypadku wydaje si�, i� wymiana nie jest r�wna. Tragedia na Cromsagu, przy kt�rej sprawa szatana z Goglesku zdaje si� ma�o znacz�ca, zosta�a opisana szczeg�owo, jednak prawie nie by�o mowy o wp�ywie, jaki wywar�a na osob� za ni� odpowiedzialn�. Wiele zosta�o powiedziane o wierzeniach i bogu czy bogach, nic jednak na temat boga Tarlanina. Mo�e b�g Tarli jest kim� szczeg�lnym albo odmiennym, albo nie uwa�a si� go za podobnie rozumiej�cego czy sprawiedliwego? Mo�e inaczej odnosi si� do swoich twor�w, oczekuj�c, �e nigdy, nawet przypadkiem, nie uczyni� niczego z�ego? Wym�wka sta�ysty, �e nie chce wp�ywa� na cudze wierzenia, jest zrozumia�a, ale nawet Gogleskanin wie, �e wierzenia, nawet je�li os�abione r�nymi w�tpliwo�ciami, nie zmieniaj� si� pod wp�ywem logicznej argumentacji. Poza tym Tarlanin swobodnie wypowiada� si� o cudzych wierzeniach, milcza� tylko o swoich. Mo�na wi�c za�o�y�, �e sta�ysta ci�gle ma pot�ne poczucie winy w zwi�zku z Cromsagiem, tym wi�ksze, �e, jego zdaniem, na�o�ona na niego kara jest nieproporcjonalnie ma�a w stosunku do zbrodni � doda� Khone, zanim Lioren zd��y� co� powiedzie�. � Mo�e pragnie i kary, i wybaczenia, ale nie wierzy, aby m�g� otrzyma� jedno czy drugie.

Khone niew�tpliwie szuka� sposobu, aby mu pom�c, jednak na sukces nie m�g� liczy�. Lioren ci�gle tkwi� tam, gdzie �adna pomoc nie mia�a szansy dotrze�.

��Je�li stw�rca nie wybacza albo Tarlanin nie wierzy w jego istnienie, oznacza to brak wybaczenia � podj�� Khone.�� W�wczas zostaje mu tylko ta ma�a cz�stka boga albo inaczej ten pierwiastek dobra, kt�ry we wszystkich inteligentnych istotach walczy ze z�em, i mo�e si� okaza�, �e nie starczy go, aby Tarlanin wybaczy� sam sobie. Tragedia na Cromsagu nie powinna zosta� zapomniana, ale z�o musi zosta� wybaczone. Inaczej Tarlanin nigdy si� nie odnajdzie. Taka jest rada Gogleskanina i jego zdecydowana sugestia. Tarlanin powinien poszuka� wybaczenia u innych.

Lioren pomy�la�, �e spostrze�enia Khone�a by�y chybione, a ca�a rozmowa to strata czasu.

��U kogo?�� spyta�, ledwie kontroluj�c z�o��. � U innych, mniej wymagaj�cych bog�w? U kogo dok�adnie?

��Czy to nie oczywiste?�� odpar� r�wnie zirytowany Khone.�� U tych, kt�rzy byli ofiarami z�a. U ocala�ych mieszka�c�w Cromsagu.

Lioren zaniem�wi� na d�u�sz� chwil�, wstrz��ni�ty a� tak obra�liw� propozycj�. Musia� sobie wyt�umaczy�, �e Khone wie o nim zbyt ma�o, aby celowo chcie� go w ten spos�b urazi�.

��Niemo�liwe � odpowiedzia�. � Tarlanie nie przepraszaj�. Tylko dzieci pr�buj� przeprasza�, aby z�agodzi� niezadowolenie rodzic�w. Doro�li zawsze bior� na siebie odpowiedzialno�� za b��dy, przyjmuj� kar� i nigdy nie zha�bi� siebie ani skrzywdzonego przeprosinami. Poza tym pacjenci z Cromsagu s� ju� zdrowi i znajduj� si� obecnie pod obserwacj�. Gdyby mnie zobaczyli, zapewne znowu ogarn��by ich sza� nienawi�ci i chcieliby mnie zabi�.

��Czy nie tego w�a�nie pragn�� Tarlanin?�� spyta� Khone.�� Czy�by zmieni� zdanie?

��Nie. Przypadkowe zabicie za�atwi�oby spraw�. Ale przeprosiny� to nie do pomy�lenia!

Khone milcza� przez d�u�sz� chwile.

��Od Gogleskanina oczekuje si�, �e prze�amie ewolucyjne uwarunkowanie i zacznie my�le� i dzia�a� w zupe�nie inny spos�b. By� mo�e tylko przez ignorancj�, ale ma wra�enie, �e jego zadanie to drobiazg w por�wnaniu z wysi�kiem przeproszenia innej istoty za z�o, kt�re si� wyrz�dzi�o, dzia�aj�c w dobrej wierze.

Pr�bujesz por�wnywa� jednego prywatnego diab�a z drugim, pomy�la� Lioren i nagle przed oczami stan�� mu obraz mieszka�c�w Cromsagu umieraj�cych po�r�d ruin ich dawnej cywilizacji. Zaraz potem wyobrazi� sobie, jak rozdzieraj� go z zemsty na strz�py. Ogarn�� go dziwny spok�j � �ycie niebawem si� sko�czy i poczucie winy umrze wraz z nim. Potem jednak wyobrazi� sobie personel Szpitala, ci�kich Traltha�czyk�w i Hudlarian powstrzymuj�cych pacjent�w i ratuj�cych go, zanim jeszcze dzie�o zostanie doko�czone. Potem czeka�by go d�ugi i bolesny okres rekonwalescencji, pusty czas poza jednym � rozpami�tywaniem, co zrobi� na Cromsagu.

Rada Khone�a by�a bardziej ni� niestosowna. �aden szanowany Tarlanin nie zrobi�by niczego podobnego. Przyznanie si� do b��du, o kt�rym wszyscy wiedzieli, by�oby aktem zupe�nie zbytecznym. Przepraszanie za� dla umniejszania kary� to by�by akt tch�rzostwa. To by�aby ha�ba. Znak upadku moralnego. Ods�anianie przed innymi w�adnych odczu� i emocji� Nie, Tarlanie tak nie post�puj�.

Podobnie jak Gogleskanie nie zwykli walczy� z szatanem we w�asnych g�owach. Czy nie szukali kontaktu fizycznego poza por� god�w albo wychowywania m�odych? I nie zwracali si� do siebie inaczej, jak z u�yciem form bezosobowych? Niemniej� Khone pr�bowa� obecnie nauczy� si� tego wszystkiego.

Khone zmienia� swoje �ycie. Stopniowo, tak jak Obro�cy. Dla obu ras wszystkie te zmiany musia�y by� skrajnie trudne, ale nie by�y aktami tch�rzostwa, nie zas�ugiwa�y na moralne pot�pienie, jak to, co Khone zasugerowa� Liorenowi. Nagle pomy�la� o Hellishomarze, kt�rego stan da� bodziec do obecnych poszukiwa� i spowodowa� takie zamieszanie w g�owie Tarlanina.

M�ody Groalterri te� zmaga� si� sam ze sob�. Przeciwstawi� si� w�asnym odruchom i naukom niemal nie�miertelnych Rodzic�w. Zmusi� siebie do czego�, co by�o mu zupe�nie obce.

Pr�bowa� pope�ni� samob�jstwo.

��Potrzebuj� pomocy � powiedzia� Lioren.

��Pro�ba o pomoc jest przyznaniem si� do osobistej s�abo�ci, bezradno�ci � mrukn�� Khone.�� U kogo� dumnego mo�e sta� si� pierwszym krokiem do przeprosin. Niestety, ja nie mog� pom�c. Czy wiesz, gdzie szuka� tej pomocy?

��Wiem, kogo spyta� � odpar� Lioren i nagle zamar�, u�wiadomiwszy sobie, �e Khone zwr�ci� si� do niego bezpo�rednio, �e zacz�li rozmawia� jak cz�onkowie bliskiej rodziny. Nie wiedzia�, co to mo�e oznacza� i nie chcia� ryzykowa� pytania, gdy� Khone i tak �le go zrozumia�.

Gogleskanin uzna� najwyra�niej, �e chodzi o pomoc w rozwik�aniu problemu Cromsagu, podczas gdy naprawd� chodzi�o o przypadek Hellishomara. W tej sprawie powinien zwr�ci� si� najpierw do O�Mary, potem do Conwaya, Thornnastora, Seldala i ka�dego, kto mia�by cokolwiek do zaoferowania. Musia� przyzna� si� sam przed sob� do braku wystarczaj�cych kompetencji. Pr�ba rozwi�zania tego dylematu w pojedynk� by�aby �wiadectwem pr�no�ci i niewybaczalnym marnowaniem czasu.

Pro�by o pomoc i przyznawanie si� do bezradno�ci te� nie le�a�y w naturze Tarlan, ale w Szpitalu wszyscy wszystkim pomagali, cz�sto nawet nieproszeni i nie s�dzi�, aby kto� zrobi� spraw� z jeszcze jednego takiego przypadku.

Opuszczaj�c kilka minut p�niej pomieszczenie Khone�a Lioren stwierdzi�, �e chyba jego przyzwyczajenia te� zaczynaj� si� zmienia�.

Oczywi�cie tylko w nieznacznym stopniu.

Seldal zosta� zaproszony jako lekarz odpowiedzialny za pacjenta od samego pocz�tku i najbardziej do�wiadczony w borykaniu si� z jego przypadkiem, chocia� to akurat mia�o si� niebawem zmieni�. Diagnostyk Thornnastor z Patologii i r�wnie znany diagnostyk Conway, kt�ry zosta� niedawno mianowany szefem Chirurgii, ci�gle jeszcze nie wiedzieli, dlaczego O�Mara za��da� ich obecno�ci na spotkaniu po�wi�conym pacjentowi, kt�ry by� ju� na najlepszej drodze do wyzdrowienia.

Liorenowi przypomina�o to nieco niedawny proces s�dowy i chocia� tym razem mia�y by� omawiane tylko sprawy medyczne, nie oczekiwa�, aby potraktowano go r�wnie uprzejmie, jak wtedy. Pierwszy zabra� g�os Seldal.

��Jak widzicie, pacjent mia� blisko trzysta ran k�utych, roz�o�onych r�wno na g�rnych i bocznych powierzchniach cia�a, nawet na obszarze pomi�dzy mackami, gdzie sk�ra jest najcie�sza � powiedzia�, wskazuj�c na ekran.�� Rany zosta�y zadane przez lataj�ce owady, sk�adaj�ce jaja w ciele ofiar. Dodatkowym czynnikiem by�a infekcja wszystkich ran. Uznano, �e najlepiej b�dzie si�gn�� po nallajimskie metody operowania, i wyznaczono mnie do tego przypadku. Z powodu wielkiej masy cia�a, post�p leczenia pacjenta by� powolny, jednak rokowania s� coraz lepsze. Poza jednym aspektem�

��Doktorze Seldal � wtr�ci� si� Thornnastor. Jego g�os przypomina� niecierpliwe porykiwanie ro�ka mg�owego.�� Spyta� pan oczywi�cie, jak dosz�o do tego, �e zadano a� tyle ran?

��Owszem, ale pacjent nie udzieli� tej informacji � powiedzia� Seldal zirytowany, �e mu przerywaj�. � Chcia�em w�a�nie powiedzie�, �e rzadko ze mn� rozmawia, nigdy za� nie wypowiada si� na w�asny temat ani na temat swojego stanu zdrowia.

��Rozmieszczenie obra�e� sugeruje atak przez ca�y r�j owad�w � odezwa� si� po raz pierwszy Diagnostyk Conway.�� To, pod jakim k�tem zosta�y zadane, pozwala przypuszcza�, �e ca�y ten r�j nadlecia� z jednego kierunku, chocia� mo�liwe, �e Hellishomar poruszy� ich gniazdo i w�wczas owady zaatakowa�y po prostu te partie jego cia�a, do kt�rych mia�y najbli�ej. Niewiele wiemy o Groalterrich, kt�rzy odmawiaj� kontaktu, a zatem milczenie pacjenta, jakkolwiek irytuj�ce, nie jest niczym niezwyk�ym. W przesz�o�ci ju� nie raz leczyli�my chorych, kt�rzy odmawiali wsp�pracy.

��Hellishomar jest jak najbardziej sk�onny do wsp�pracy � powiedzia� Seldal.�� Gdy si� odzywa, robi to uprzejmie, z szacunkiem, ale nie m�wi niczego o sobie. Przypuszczam jednak, �e jego obecny stan jest wynikiem problem�w emocjonalnych, dlatego te� poprosi�em obecnego tu chirurga kapitana Liorena, aby spr�bowa� porozmawia� z pacjentem�

��Ale� to sprawa raczej dla naczelnego psychologa � zahucza� Thornnastor.�� I co ma do tego dw�ch bardzo zaj�tych Diagnostyk�w?

��Ta decyzja nie by�a ze mn� konsultowana � powiedzia� spokojnie O�Mara.

Thornnastor i Conway spojrzeli na psychologa sze�cioma oczami. Potem skierowali wszystkie na Liorena. Mia� zapewne sporo szcz�cia, �e nie potrafi� odczytywa� traltha�skich i ludzkich gest�w.

��Zrobi�em to w nadziei, �e Liorenowi uda si� powt�rzy� sukces, kt�ry zanotowa� w kontaktach z innym moim pacjentem, by�ym Diagnostykiem Mannenem. Nie by�em pewny, czy to do�� wa�na kwestia, aby zwraca� si� z ni� do naczelnego psychologa. Obecnie Lioren jest jednak przekonany, �e nale�y to zrobi�. Po rozmowie zgodzi�em si� z nim w ca�ej rozci�g�o�ci.

Seldal usiad� z powrotem na swojej grz�dzie, Lioren za� u�o�y� dwie �rodkowe ko�czyny na blacie i spr�bowa� zebra� my�li.

Thornnastor zatupa� niecierpliwie wszystkimi sze�cioma nogami. Conway wyda� jaki� d�wi�k i powiedzia�:

��Kapitanie, wiem, �e uda�o si� panu pom�c doktorowi Mannenowi, kt�ry by� moim nauczycielem i nadal jest moim przyjacielem. Jestem za to bardzo wdzi�czny. Jak jednak mo�emy wesprze� pana w sprawie, kt�ra jest raczej psychiatrycznym problemem?

��Zanim zaczn�, chcia�bym prosi�, aby nie zwraca� si� do mnie moim dawnym tytu�em � odezwa� si� Lioren.�� Odebrano mi prawo praktykowania zawodu � znacie pow�d takiego stanu rzeczy, wiecie, �e sam te� nie chcia�em by� d�u�ej chirurgiem. Niemniej nie potrafi� zmieni� sposobu patrzenia na chorych, przez co moje dotychczasowe do�wiadczenie ka�e mi s�dzi�, �e problemu Hellishomara nie da si� do ko�ca zakwalifikowa� w ten spos�b. Najpierw musz� jednak przedstawi� pokr�tce ewolucyjne i kulturowe t�o, niezb�dne dla zrozumienia przypadku.

Nikt nie przerywa� mu ju�, gdy opisywa� w�a�ciwy kulturze Groalterrich podzia� na rozwijaj�cych cywilizacj� techniczn� M�odych i telepatycznych Rodzic�w, oraz jakie ci pierwsi otrzymuj� nauki, jak podchodz� do sprawy osi�gania dojrza�o�ci. Wspomnia� to, co O�Mara opowiedzia� o osobniczym odtwarzaniu ci�gu ewolucyjnych zmian; zaznaczy�, �e wedle standard�w Groalterrich, m�odzi byli ledwie inteligentni, chocia� rodzice i tak troszczyli si� o nich, jak tylko potrafili. Z drugiej strony, doros�e istoty by�y tak wielkie, �e ich liczba musia�a by� �ci�le kontrolowana, je�li rasie nie mia�o zagrozi� wygini�cie. Obserwacje satelitarne pozwoli�y ustali�, �e ca�a populacja rodzic�w i m�odych liczy nie wi�cej ni� trzy tysi�ce osobnik�w, a zatem narodziny M�odego by�y wydarzeniem nadzwyczaj rzadkim. Tym wi�ksza by�a rodzicielska troska.

Lioren bardzo stara� si� przedstawia� jedynie og�lny obraz i korzysta� tylko z tych informacji, kt�re Hellishomar pozwoli� rozpowszechnia�. Oraz z wynik�w w�asnej dedukcji, oczywi�cie.

��Bez w�tpienia sami stwierdzicie, �e prezentowany przeze mnie obraz nie jest kompletny, jednak nie dzieje si� to przypadkiem. Jak ju� wyja�ni�em naczelnemu psychologowi, istnieje pow�d, dla kt�rego nie mog� ujawni� wszystkiego�

��Powiedzia� pan co� takiego O�Marze i pozosta� przy �yciu?�� nie wytrzyma� Conway.

Lioren uzna�, �e nie jest to powa�nie zadane pytanie, i postanowi� je zignorowa�.

��Poniewa� Hellishomar jest dla nas jedynym �r�d�em informacji o kulturze Groalterrich, wszystko, co powie, ma dla nas olbrzymi� wag�, jednak nie wszystko z tego nadaje si� do przekazywania do powszechnej wiadomo�ci. Pacjent zaufa� mi w szczeg�lny spos�b i gdybym go zawi�d�, istnieje granicz�ce z pewno�ci� prawdopodobie�stwo, i� zaprzesta�by jakichkolwiek kontakt�w. Moje obserwacje pozwalaj� ju� niemniej na wyci�gni�cie pewnych wniosk�w.

Lioren przerwa� na chwile, aby dobra� w�a�ciwe s�owa.

��Pacjent przyby� do szpitala dzi�ki telepatycznej pro�bie czy raczej sugestii, przekazanej kapitanowi statku przez Rodzic�w, kt�rzy chcieli ratowa� M�odego. Sami nie s� zdolni leczy� �adnych obra�e�, M�odzi za�, chocia� wprawni w operowaniu gigantycznych rodzic�w, nie mieli �rodk�w do przeprowadzenia zabiegu polegaj�cego na usuni�ciu kilkuset g��boko wbitych owad�w. Starszy lekarz Seldal wykona� swoj� prac� jak najlepiej, jednak przy minimalnym kontakcie z pacjentem. Sam nawi�za�em z nim pewne porozumienie, obserwowa�em te� jego zachowanie podczas rozmowy, z czego wywnioskowa�em co�, z czym Seldal i O�Mara ju� si� zgodzili. S�dzimy mianowicie, �e rany zadane przez owady nie by�y jedynym powodem, dla kt�rego Hellishomar do nas trafi�.

Wszyscy wpatrywali si� w niego z tak� uwag�, �e mogliby uj�� za w�asne holograficzne pos�gi.

��Z rozm�w wynik�o jednoznacznie, �e Hellishomar ju� wyr�s� i by� za stary, aby wykonywa� prac� R�bacza. Powinien ju� wej�� w okres zmian poprzedzaj�cych osi�gni�cie doros�o�ci. Jednak Rodzice nie dotkn�li jego umys�u swoimi g�osami, jak zwykle dzieje si� to w podobnym czasie. Zapewne nie dosz�o jednak do kontaktu dlatego, �e nie chcieli go nawi�za�, ale z przyczyny o wiele bardziej prozaicznej � Hellishomar jest telepatycznie g�uchy. Mo�liwe te�, �e cechuje go pewne upo�ledzenie umys�owe.

Zapad�a chwila ciszy przerwanej przez Thornnastora.

��S�dz�c po tym, co dot�d us�yszeli�my, panie chirurgu kapitanie, jest to chyba wysoce prawdopodobne.

��Prosz� nie tytu�owa� mnie w ten spos�b � powiedzia� Lioren.

Conway machn�� r�k�.

��Mimo braku oficjalnego tytu�u, z zachowania nadal jest pan chirurgiem, zatem pomy�ka jest chyba wybaczalna. Co za� si� tyczy Hellishomara, je�li chodzi o defekt umys�u, to raczej sprawa dla psychologa, nie patologa czy chirurga. Co wi�c robimy tu z Thornnastorem?

��Nie jestem przekonany, czy zasadniczy problem wi��e si� z kwestiami osobowo�ciowymi � powiedzia� Lioren.�� Sk�onny by�bym raczej przypuszcza�, �e chodzi o anomali� strukturaln�, kt�ra nie pozwala na rozwini�cie si� telepatycznych umiej�tno�ci, chocia� nie narusza pozosta�ych funkcji m�zgu. Opieram si� przy tym na wynikach obserwacji, tak w�asnych, jak i poczynionych przez doktora Seldala, oraz na wnioskach wyci�gni�tych z tego, co przekaza� mi pacjent, a czego nie mog� powt�rzy� ze szczeg�ami.

O�Mara wyda� jaki� d�wi�k, ale nic nie powiedzia�. Lioren zignorowa� go.

��Hellishomar jest R�baczem, co u Groalterrich odpowiada profesji chirurga, i chocia� wedle naszych standard�w jego praca na wielkich cia�ach Rodzic�w nie ma wiele wsp�lnego z precyzyjnym operowaniem skalpelem, rzeczywi�cie wykazuje si� �wietn� koordynacj� ruch�w i zdolno�ci� do bardzo precyzyjnych manewr�w. Brak �lad�w zaburze� aktywno�ci czy s�abej koordynacji, wskazuj�cych zwykle na upo�ledzenie umys�owe. Chocia� jest m�odocianym przedstawicielem gatunku, kt�ry pe�ni� mo�liwo�ci intelektualnych osi�ga dopiero po wielu latach �ycia, jego umys� wydaje si� ju� teraz sprawny, bystry i zdolny do ogarni�cia wielu problem�w filozofii, teologii i etyki, kt�re pojawi�y si� w naszych rozmowach. Nie oczekiwa�bym niczego podobnego po istocie ze znacz�cym uszkodzeniem m�zgu. S�dz� raczej, �e anomalia dotyczy tylko zmys�u telepatycznego i by� mo�e da�oby si� to zoperowa�.

Naczelny psycholog znowu upodobni� si� do rze�by.

��S�uchamy dalej � powiedzia� Conway.

��Po raz pierwszy Groalterri nawi�zali kontakt z Federacj� dla uratowania M�odego. Zapewne maj� nadziej�, �e Szpital zdo�a w pe�ni go wyleczy�. Powinni�my zrobi�, co w naszej mocy, aby ich nie zawie��.

��Zrobimy, co w naszej mocy, aby nie zabi� pacjenta � stwierdzi� Conway.�� Czy pojmuje pan, o co pan nas prosi?

Zanim Lioren zd��y� odpowiedzie�, Thornnastor uczyni� to za niego.

��B�dziemy musieli zbada� �ywy i �wiadomy m�zg, o kt�rym nie wiemy dok�adnie nic, bo nie mamy �adnych cia� M�odych do autopsji. B�dziemy szuka� anomalii, nie wiedz�c, co jest w tym przypadku norm�. Mikrobiopsje i wszczepienie czujnik�w nie dadz� nam obrazu do�� dok�adnego, aby wystarczy� do operacji na obszarze korowym. G��boki skan jest wykluczony, gdy� poziom promieniowania konieczny do przenikni�cia przez tak olbrzymie cia�o niemal na pewno pobudzi�by okoliczne mi�nie do mimowolnych reakcji, a nie mo�emy ryzykowa� w przypadku tak olbrzymiego pacjenta, �e b�dzie w niekontrolowany spos�b porusza� si� podczas operacji. W takim czy innym stopniu przyjdzie nam polega� na intuicji i liczy� na szcz�cie. Czy pacjent zosta� poinformowany o ryzyku?

��Jeszcze nie. Podczas ostatniej rozmowy z pacjentem zosta�y poruszone pewne dra�liwe tematy, przez co kontakt przerwano i Hellishomar wyprosi� mnie z hangaru. Mam jednak nadziej� ponownie si� z nim porozumie�. Przeka�� mu, jak sprawa wygl�da, i poprosz� o zgod� na zabieg oraz o wsp�prac� podczas operacji.

��Na szcz�cie to pana problem � powiedzia� Conway, pokazuj�c z�by, i spojrza� na O�Mar�. � Chcia�bym, aby sta�ysta Lioren przeszed� do odwo�ania pod moj� opiek�, oczywi�cie tylko w sprawach dotycz�cych Hellishomara. Przejm� odpowiedzialno�� za ten przypadek i umieszcz� go na pocz�tku kolejki oczekuj�cych na operacj�. Do pomocy wezm� Thornnastora, Seldala i Liorena. A teraz, je�li nie ma ju� nic wi�cej�

��Z ca�ym szacunkiem, Diagnostyku Conway � wtr�ci� si� Lioren.�� Nie wolno mi praktykowa�

��M�wi� pan ju� o tym � nie da� mu doko�czy� Conway, kt�ry ju� wsta�. � Nie b�dzie pan musia� si�ga� po skalpel, chc�, aby obserwowa� pan pacjenta i s�u�y� pomoc� na innych polach ni� chirurgia. Jest jedynym w�r�d nas, kt�ry wie cokolwiek o jego procesach my�lowych, a wszystkim nam zale�y na tym, aby nie sko�czy� w jeszcze gorszym stanie ni� obecnie. B�dzie pan zatem asystowa�.

Lioren zastanawia� si� jeszcze nad odpowiedzi�, gdy nagle znalaz� si� w gabinecie sam na sam z O�Mar�. G��wny psycholog te� zreszt� wsta�, co by�o wyra�nym znakiem, �e Lioren powinien ju� odej��. Pozosta� jednak na swoim siedzisku.

��Gdybym szuka� kontaktu z Diagnostykami Conwayem i Thornnastorem, rezultat by�by taki sam, ale trwa�oby znacznie d�u�ej, nim zdo�a�bym z nimi porozmawia�. S� bardzo zaj�ci i trudno doprosi� si� o spotkanie z nimi, szczeg�lnie gdy prosi sta�ysta � powiedzia� po chwili z wahaniem.�� Jestem wdzi�czny za pa�sk� pomoc w tej sprawie, tym bardziej �e nie mog� przekaza� pe�nej informacji o pacjencie. Domy�lam si�, �e milcza� pan podczas rozmowy, aby nie przypomina� mi o tym fakcie. Jest jednak jeszcze jedna sprawa, powa�ny problem � doda�. � Dlatego chcia�em poprosi� pana o pomoc. Wprawdzie i teraz mog� naszkicowa� go tylko og�lnie�

Naczelny psycholog zdawa� si� walczy� przez chwil� z nag�ymi problemami uk�adu oddechowego, jednak szybko doszed� do siebie.

��Lioren, czy naprawd� masz nas wszystkich za upo�ledzonych umys�owo?�� spyta� bardzo cichym g�osem.

Lioren wiedzia�, �e O�Mara nie oczekiwa� od niego odpowiedzi, bo i tak wcze�niej j� zna�.

��Thornnastor, Conway i Seldal nie s� g�upi. Moje ostatnie dane wykazuj�, �e razem przechowuj� w pami�ci siedemna�cie r�nych zapis�w, przy czym dawcy te� nie nale�eli do szczeg�lnie t�pych. Sw�j poziom oceniam na nieco powy�ej przeci�tnej, nawet je�li mo�na mi zarzuci�, �e nie mog� by� w tej kwestii do ko�ca obiektywny.

Lioren chcia� co� powiedzie�, ale psycholog uciszy� go gestem d�oni.

��Obraz kliniczny przedstawiony przez Seldala, wiedza og�lna, kt�r� uzyska� pan dot�d o Groalterrich, oraz pa�ska sugestia, �e pacjent jest wedle standard�w swojej rasy op�niony w rozwoju � wszystko to sugeruje, �e rany odniesione przez Hellishomara by�y skutkiem podj�cia pr�by samob�jczej. Wszyscy o tym wiemy, jednak z pewno�ci� nie ryzykowaliby�my pogorszenia samopoczucia pacjenta, u�wiadamiaj�c mu, �e to wiemy, czy pr�buj�c tak� informacj� upowszechni�. W sytuacji, kt�r� pan opisa�, pacjent mia� wystarczaj�co wiele powod�w, aby siebie unicestwi�. Obecnie jednak � powiedzia� O�Mara nieco g�o�niej, jakby chcia� doda� znaczenia temu fragmentowi swojej wypowiedzi � musimy dostarczy� mu motywacji do �ycia i to niezale�nie od wyniku czekaj�cej go operacji. Powinni�my poszuka� tego sposobu razem, i tak by w�a�nie by�o, gdyby nie okaza� si� pan tak skrajnie prawomy�lnym i upartym sta�yst�. Niemniej jest pan obecnie jedynym po�rednikiem mi�dzy nami i pacjentem, i pr�ba zaj�cia tego miejsca przez kogokolwiek innego, ze mn� w��cznie, mija�aby si� z celem. Przypominam jednak, �e to ja jestem naczelnym psychologiem tego cudownego przybytku i mam spore do�wiadczenie w przenikaniu do umys��w najdziwniejszych nawet istot. Mam prawo by� informowany o wszystkim, co zwi�zane jest z moim polem dzia�alno�ci, pan za� ma obowi�zek przekazywa� mi podobne informacje, aby korzysta� i z mojej wiedzy podczas kontakt�w z Groalterrim. B�d� bardzo rozczarowany i zirytowany, je�li spr�buje pan zasugerowa�, �e nie by�a to pr�ba samob�jcza. A c� to za nowy problem?

Lioren siedzia� przez chwil� w milczeniu. Obawia� si� odezwa�, niepewny, czy w og�le jest jaka� nadzieja. Albo jeszcze gorzej � �e sam b�dzie musia� znale�� odpowied�. Im d�u�ej zwleka�, tym czerwie�sza stawa�a si� twarz O�Mary.

��Problem dotyczy mnie samego � powiedzia� w ko�cu.�� Musz� podj�� trudn� decyzj�.

O�Mara usiad� prosto. Oblicze mia� ju� w normalnych barwach.

��S�ucham. Czy decyzja jest trudna, bo wi��e si� z naruszeniem zaufania, kt�rym obdarzy� pana pacjent?

��Nie! Powiedzia�em, �e chodzi o mnie. Mo�e zreszt� nie powinienem pyta� pana o rad�, przydaj�c panu jeszcze jednego ci�aru.

O�Mara nie okaza� ani cienia z�o�ci.

��Ja za� nie powinienem, by� mo�e, zezwoli� panu na utrzymywanie kontakt�w z Hellishomarem. Przynajmniej do chwili, gdy uzyskamy jego zgod� na operacj�. Zgoda na bliskie relacje dw�ch istot obci��onych podobnym poczuciem winy i tak samo pragn�cych przedwcze�nie zako�czy� �ycie to spore ryzyko. Nigdy nie wiadomo, co z tego wyniknie � poprawa stanu obu osobnik�w czy wsp�lne pogr��enie si� w jeszcze g��bszej depresji. Jak dot�d udawa�o si� panu unikn�� najgorszego. Prosz� przedstawi� sw�j problem, zaczynaj�c od tego, dlaczego uwa�a pan, �e to nie moja sprawa, a sam oceni� skal� ryzyka.

��Ale to b�dzie wymaga�o d�ugich wyja�nie� � zaprotestowa� Lioren.�� Musia�bym te� si�gn�� do danych, kt�re s� na razie tylko spekulacjami.

O�Mara uni�s� r�k� i pozwoli� jej opa��.

��Ma pan czas. S�ucham.

Lioren zacz�� od opisu dziwnej, podzielonej pokoleniowo spo�eczno�ci Groalterrich, co nie potrwa�o d�ugo, bo wi�kszo�� przedstawi� ju� wcze�niej, O�Mara za� by� znany z braku cierpliwo�ci. Doda�, �e dzi�ki trudnym do ustalenia umiej�tno�ciom, Rodzice kontrolowali ca�� planet� wraz z populacj� M�odych, nieinteligentnymi formami �ycia, ro�linno�ci� i zasobami naturalnymi, zapewniaj�c r�wnowag� ca�ej ekosferze. By� to ostatecznie jedyny �wiat, kt�rym dysponowali. Zwykli przez to ceni� �ycie jako takie, szczeg�lnie za� �ycie inteligentne. Prawa Groalterrich by�y przekazywane przez Rodzic�w dorastaj�cym M�odym, kt�rzy z kolei nauczali osobniki dopiero wchodz�ce w �ycie. Ich przyj�cie opiera�o si� na zrozumieniu i dobrowolno�ci, jako �e by�a to rasa �agodna, nie stosuj�ca przemocy. Nauczanie M�odych przebiega�o w dw�ch etapach � najpierw ustnie, potem za� telepatycznie, przez co przypomina�o g��bokie warunkowanie. Naruszenie prawa musia�o zatem wi�za� si� z g��bokim poczuciem winy jako zasadnicz� kar�, jego dotkliwo�� za� dawa�a si� w tym przypadku por�wna� tylko z cierpieniem powodowanym przez wyrzuty sumienia u os�b poddanych ostrej formie indoktrynacji religijnej.

��Ten wniosek wysnuwam na podstawie faktu, i� Hellishomar kilka razy nazwa� sw�j czyn nie zbrodni�, ale grzechem. Dla Groalterrich najci�szym z grzech�w jest zapewne celowe odebranie sobie �ycia. Je�li rzeczywi�cie obie grupy s� tak religijne, rodz� si� nast�pne pytania. W jakiego boga mog� wierzy� prawie nie�miertelne stworzenia? I czego oczekuj� po �mierci?

��Ja raczej zadaj� sobie pytanie, kiedy przejdzie pan wreszcie do sedna sprawy � powiedzia� O�Mara.�� Gdyby�my mieli czas, mogliby�my prowadzi� ciekaw� dyskusj� na tematy religijne, ale podobno gdzie� tu kryje si� jaki� problem?

��Oczywi�cie � powiedzia� Lioren.�� Wi��e si� on z ich wierzeniami religijnymi. I, niestety, tak�e ze mn�.

��Prosz� o wyja�nienie. Kr�tkie.

��Wszystkie religie, kt�rym ostatnio si� przygl�da�em, maj� ze sob� wiele wsp�lnego. Podobnie jak i ich wyznawcy, mo�e poza paroma rasami, kt�re �yj� nadzwyczaj kr�tko albo bardzo d�ugo, przynajmniej w odniesieniu do federacyjnej �redniej�

W przedcywilizacyjnych czasach, gdy religie dopiero si� kszta�towa�y i zaczyna�y wp�ywa� na spos�b my�lenia wyznawc�w, a szczeg�lnie na ich stosunek do innych i ich w�asno�ci, co uformowa�o postawy kultury, spotykane zwykle nadzieje i potrzeby by�y do�� proste. Poza nielicznymi sprawuj�cymi w�adz�, reszta nie by�a szcz�liwa � gn�bi�y j� epidemie, dokucza� g��d, ci�gle grozi�a im przedwczesna albo gwa�towna �mier�, d�ugo�� �ycia za� nie by�a nawet zbli�ona do obecnej.

Oczywi�cie najwi�ksz� uwag� zwracali na te nauki, kt�re dawa�y im nadziej� na lepsze bytowanie po �mierci, w niebie, gdzie nie zaznaj� ju� strachu, b�lu ani g�odu, nikt nie oddzieli ich od bliskich czy przyjaci� i gdzie zawsze ju� b�dzie dobrze.

��Tymczasem Groalterri ju� za �ycia staj� si� niemal nie�miertelni, zatem d�u�sze �ycie nie nale�y zapewne do ich najwi�kszych pragnie�. Z powodu wielkich rozmiar�w i niewielkiej ruchliwo�ci sprawuj� telepatyczn� w�adz� nad otoczeniem i sprawiaj�, �e to po�ywienie przychodzi do nich, a nie odwrotnie. S� zbyt wielcy, aby grozi�o im powa�ne zranienie, choroba czy b�l, w ka�dym razie zanim dotr� prawie do kresu �ycia. Wtedy wzywaj� na pomoc R�baczy, aby oddalili czas ich odej�cia.

Z pocz�tku my�la�em, �e chodzi o rzeczywiste przed�u�enie �ycia, nawet je�li ma towarzyszy� mu narastaj�ce ju� do ko�ca cierpienie, ale to by�oby zachowanie nie pasuj�ce do tak pozbawionych egoizmu i filozoficznie nastawionych do przemijania istot, jak Rodzice. Zrozumia�em, �e chodzi tutaj o danie wystarczaj�cego czasu na w�a�ciwe przygotowanie si� do tego, co wedle wierze� Groalterrich, istnieje po �mierci. Mo�liwe, �e ich niebo jest miejscem, gdzie maj� nadziej� odkry� sekret dzie�a stworzenia, ponadto za� uzyskaj� to, czego brakuje im najbardziej � zdolno�� poruszania si�. Pewnie t�skni� za ucieczk� z masywnych cia� b�d�cych wi�zieniem intelektu, co mo�e oznacza� ucieczk� z planety, ucieczk� gdzie� na zewn�trz, w kosmos, i podr�e po ogromnym wszech�wiecie, kt�re s�. wyzwaniem dla ich umys��w.

O�Mara uni�s� r�k�, ale wydawa�o si�, �e zrobi� to spokojnie, jakby tym razem pragn�� by� uprzejmy.

��Ciekawa teoria, Lioren. S�dz�, �e bliska prawdy. Jednak nadal nie wiem, w czym tkwi problem.

��Problem w tym, czym kierowali si� Rodzice, wysy�aj�c Hellishomara do nas. Wi��e si� to z moim p�niejszym zachowaniem wobec pacjenta. Czy liczyli na to, �e w pe�ni uzdrowimy M�odego, jak pragn�liby wszyscy troskliwi Rodzice? A mo�e z g�ry za�o�yli, �e to niemo�liwe i oczekiwali tylko, �e zainteresujemy czym� skazanego na �mier� M�odego, aby zaj�ty nowymi kontaktami nie my�la� o nadchodz�cym ko�cu? Hellishomar jest telepatycznie niemy i g�uchy, zatem rodzice nie mogli przekaza� mu swoich my�li czy zamiar�w ani tego, �e wybaczyli mu jego grzech. Czy �e wsp�czuj� mu cierpienia i chc� mu ul�y�, daj�c szans� do�wiadczenia czego�, co nie by�o dot�d udzia�em �adnego z Groalterrich. Przypuszczam jednak, �e pacjent jest inteligentniejszy i bardziej przyzwyczajony do ugruntowanej religijnie samodyscypliny, ni� Rodzice mogli s�dzi�. Tak czy owak, obecnie Hellishomar pr�buje odrzuci� ich dar. Zaraz po przywiezieniu nie stawia� oporu i wykonywa� proste polecenia wydawane podczas wst�pnego badania przez piel�gniarki i Seldala. Sam jednak o nic nie pyta� i nie odpowiada� na pytania na sw�j temat, a oczy mia� zwykle zamkni�te. Dopiero gdy opowiedzia�em pacjentowi o sobie i odkry�, �e ja te� cierpi� przez pope�niony grzech i poczucie winy, zacz�� m�wi� o sobie. Wprawdzie kaza� mi obieca�, �e nie przeka�� jego s��w nikomu, ale okaza� wielkie o�ywienie, gdy zacz��em opowiada� mu o rasach i �wiatach Federacji. Gdy chcia�em pokaza� mu materia�y filmowe, opr�cz o�ywienia pojawi�o si� napi�cie. Nalegam, a raczej sugeruj�, aby ograniczy� jego kontakty z przedstawicielami nowych ras do minimum i �eby nie przekazywa� mu obecnie �adnych informacji poza tymi, kt�re dotyczy� b�d� planowanego leczenia. Mo�e dobrze by�oby wy��cza� jego translator albo i zakrywa� mu oczy, gdyby operacj� mia� przeprowadza� kto� nowy�

��Dlaczego?�� spyta� ostro O�Mara.

��Poniewa� Hellishomar jest grzesznikiem, kt�ry ma siebie za niegodnego widoku nieba. Dla Groalterrich opuszczenie planety to nic innego jak �mier�, przej�cie do lepszego �ycia w niebie. W ten spos�b traktuje Szpital wraz z jego mieszka�cami ju� jako fragment za�wiat�w, na kt�re nie zas�u�y�.

O�Mara pokaza� z�by.

��Wiele nazw zyska� dot�d Szpital, ale nikt nie mia� go jeszcze za niebo. Widz�, �e Hellishomar boryka si� z teologicznym dylematem, kt�ry musimy pom�c mu rozwi�za�. Jednak co ze wspomnianym problemem?

��Chodzi o moj� niepewno�� i l�k � wyja�ni� Lioren.�� Nie wiem, jakie by�y dok�adnie intencje rodzic�w, gdy dotkn�li umys�u kapitana. Musieli w ten spos�b dowiedzie� si� sporo o Federacji, gdy� zasugerowali, gdzie nale�y zabra� chorego, najwyra�niej jednak zlekcewa�yli religijne implikacje tego faktu. Mo�e teologia doros�ych jest odmienna, bardziej liberalna, albo po prostu nie wiedzieli, co dok�adnie czyni�. Mo�e te�, jak ju� wspomnia�em, s�dzili, �e Hellishomar i tak niebawem umrze, i chcieli da� mu szans� ujrzenia chocia� skrawka nieba, bo nie byli pewni, jaki los czeka po �mierci osoby upo�ledzone umys�owo, niedorozwini�te. Mo�e te� oczekuj�, �e w pe�ni go wyleczymy i odwieziemy do domu, aby m�g� zaj�� swoje miejsce w�r�d Rodzic�w. Co si� jednak stanie, je�li uleczymy tylko jego fizyczne obra�enia? To w�a�nie mnie przera�a i dlatego nie chc� dzia�a� dalej bez pomocy.

��Przera�a?�� spyta� O�Mara cichym, jakby nieobecnym g�osem kogo�, kto szuka ju� rozwi�zania problemu.

��Istnieje wiele precedens�w � prorok�w i nauczycieli, kt�rzy przybywali z pustkowi, aby g�osi� nauki burz�ce stary �ad. Na Groalterze nie ma przemocy, nie ma te� sposobu, aby uciszy� heretyka, kt�ry by�by g�uchy na s�owa Rodzic�w. Hellishomar mo�e za� wyrobi� sobie nowe spojrzenie na �wiat, zupe�nie inne ni� to, kt�rego starsi zapewne oczekuj�. Co b�dzie, je�li zacznie naucza� m�odych, �e niebo wype�nione jest maszynami s�u��cymi do podr�y mi�dzygwiezdnych i innymi cudami, kt�re buduj� istoty kr�tkowieczne i cz�sto mniej inteligentne ni� Groalterri, kieruj�ce si� do tego niekoniecznie akceptowaln� etyk�. W ten spos�b M�odzi sami mog� zacz�� budowa� statki kosmiczne i wyprawia� si� do nieba jeszcze przed osi�gni�ciem doros�o�ci. Taki obr�t spraw spowodowa�by z pewno�ci� zaburzenie dotychczasowej r�wnowagi. Co gorsza, je�li Hellishomar zachowa�by takie pogl�dy r�wnie� jako doros�y, narazi�by ca�� kultur� na wrzenie, i to takie, kt�re ci�gn�oby si� przez tysi�ce lat. Przyczyni�em si� ju� do zniszczenia cywilizacji na Cromsagu � doda� Lioren.�� Obawiam si�, �e teraz mog� sta� si� winny jeszcze jednego spustoszenia, zniszczenia najbardziej zaawansowanej rasy odkrytej dot�d przez Federacj�.

O�Mara z��czy� d�onie i przez chwil� wpatrywa� si� w nie, zanim przem�wi�.

��Zatem naprawd� mamy problem � powiedzia�, k�ad�c nacisk na drugie s�owo.�� Najpro�ciej by�oby straci� tego pacjenta, pozwoli� mu umrze�. Dla dobra jego pobratymc�w, naturalnie. Jednak to by�oby rozwi�zanie typowe dla dawnych czas�w, na kt�re musieliby�my na dodatek uzyska� zgod� ca�ego personelu Szpitala, Korpusu Kontroli, Federacji i Rodzic�w Groalterrich. Musimy zatem zrobi�, co w naszej mocy, aby pom�c pacjentowi, w nadziei �e Rodzice wiedzieli jednak, co robi�. Zgadza si� pan ze mn�? � spyta� psycholog, nie czeka� jednak na odpowied�. � Sugestia, aby tylko pan utrzymywa� kontakt z pacjentem, wydaje mi si� s�uszna. Hellishomar zostanie odizolowany od innych os�b, ja te� nie b�d� szuka� z nim kontaktu. W ka�dym razie nie bezpo�rednio. Jak na razie radzi pan sobie nie�le, ale brak panu do�wiadczenia czy, jak okre�la to Cha, znajomo�ci co subtelniejszych zakl��. Nie wie pan wszystkiego, nawet je�li cz�sto zachowuje si� pan tak, jakby wiedzia�. Na przyk�ad istnieje szereg sprawdzonych metod nawi�zywania przyjacielskich relacji z obcymi pacjentami, kt�rzy wycofali si� z przyczyn emocjonalnych�

O�Mara przerwa�, ale nadal wpatrywa� si� wprost w Liorena. Jedn� r�k� si�gn�� do komunikatora.

��Braithwaite, prze�� wszystkie moje spotkania na wiecz�r albo na jutro. Dyplomatycznie, ostatecznie Edanelt, Cresk-Sar i Nestrommli to starsi lekarze. Przez najbli�sze trzy godziny nie ma mnie dla nikogo. A teraz, Lioren � doda� � ty b�dziesz s�ucha�, a ja b�d� m�wi�

��Prace nad modyfikacj� oddzia�u dla potrzeb operacji zostan� zako�czone za godzin� � powiedzia� Conway do�� g�o�no, aby zosta� us�yszany przez wrzaw� g�os�w i ha�as towarzysz�cy ostatnim przemieszczeniom sprawdzanego ju� sprz�tu.�� Zesp� jest ju� gotowy. Jednak ka�de badanie obszaru m�zgowego tak olbrzymiej i nieznanej istoty wi��e si� z ryzykiem. Na dodatek nie wiemy do�� o twoim metabolizmie, dlatego operacja b�dzie musia�a zosta� przeprowadzona bez znieczulenia. Jest to sprzeczne z nasz� zwyk�� praktyk�, tote� jeste�my zmuszeni prosi� ci� o pewne konkretne formy wsp�pracy.

Hellishomar nie odpowiedzia�.

Conway rozejrza� si� po hangarze, w kt�rego pod�odze, �cianach i suficie wyci�to wielkie otwory, aby mo�na by�o zainstalowa� te ogromne wsporniki z projektorami wi�zek.

��Jest bardzo wa�ne, aby� nie porusza� si� w trakcie operacji. Obiecywa�e� to ju� wprawdzie kilka razy, ale z ca�ym szacunkiem, trudno oczekiwa� od przytomnego pacjenta, �e zawsze zdo�a opanowa� odruchowe reakcje mi�ni wywo�ane b�lem. Dlatego te� unieruchomimy twoje cia�o za pomoc� promieni przyci�gaj�co-odpychaj�cych, chocia� by� mo�e oka�� si� zb�dne.

��Groalterri nie praktykuj� znieczulania podczas operacji � powiedzia� po chwili Hellishomar.�� Dla mnie nie b�dzie to wi�c nienormalne ani przykre. Poza tym pami�tam, jak zapewniali�cie mnie, �e operacje przeprowadzane na m�zgu s� bezbolesne, gdy� os�oni�ty zwykle dobrze przed wp�ywem otoczenia, nie posiada ko�c�wek nerwowych pozwalaj�cych na odczuwanie bod�c�w.

��To prawda, jednak Groalterri nie przypominaj� �adnej znanej nam istoty, zatem w twoim przypadku nie mamy pewno�ci. Poza tym co pewien czas b�dziemy prosi� si� o informacje o twoim samopoczuciu. G��bokie skanowanie, samo w sobie niegro�ne, mo�e jednak przez poziom radiacji podra�ni� niekt�re drogi nerwowe i spowodowa�

��Lioren wyja�ni� mi ju� to wszystko � powiedzia� nagle Hellishomar.

��A ja wyja�niam raz jeszcze, poniewa� to ja przeprowadzam operacj� i chc� mie� ca�kowit� pewno��, �e pacjent jest �wiadom ryzyka. Rozumiesz zagro�enie?

��Tak.

��Dobrze � stwierdzi� Conway.�� Czy jest jeszcze co�, co chcia�by� wiedzie�? Albo powiedzie� czy zadeklarowa�. Je�li chcia�by� zmieni� zdanie, jest jeszcze czas, aby odwo�a� operacj�. Nie stracimy przez to do ciebie szacunku, sam te� uzna�bym to za rozs�dn� decyzj�.

��Mam dwie pro�by � powiedzia� Hellishomar.�� Mam by� obiektem pierwszej operacji m�zgu przeprowadzonej na istocie mojego gatunku. Jako R�bacz i jako pacjent jestem bardzo zainteresowany jej przebiegiem i ch�tnie �ledzi�bym na bie��co wszystkie wasze poczynania. Chcia�bym te� mie� mo�liwo�� utrzymywania kontaktu z Liorenem na prywatnym kanale. To dla mnie bardzo wa�ne, aby nikt inny nie s�ysza� naszych rozm�w. To jest w�a�nie moja druga pro�ba.

Diagnostyk i psycholog spojrzeli na Liorena, kt�ry uprzedzi� ich ju� wcze�niej, �e Heilishomar mo�e wyst�pi� z podobnymi postulatami i nie przyjmie odmowy.

��Sam zamierzam g�o�no komentowa� ca�� operacj� i nagrywa� j� dla cel�w szkoleniowych, nie ma zatem �adnych przeciwwskaza�, aby� i ty wszystko s�ysza�. Mo�emy doda� jeszcze drugi kana�, jednak nie b�dziesz w stanie sam przestraja� translatora, gdy� twoje macki s� na to zbyt masywne. Proponuj�, aby zaj�� si� tym Lioren. Prywatne fragmenty poprzedza�by� wtedy jego imieniem, aby na ten czas wy��cza� kana� og�lnodost�pny. Czy to ci odpowiada?

Hellishomar nic nie odrzek�.

��Rozumiemy, �e przywi�zujesz wielk� wag� do prywatno�ci � odezwa� si� nagle O�Mara, patrz�c na wielkie, zamkni�te oczy pacjenta.�� Jako naczelny psycholog szpitala jestem tutaj kim� o w�adzy Rodzica. Zapewniam ci�, �e wasz drugi kana� ��czno�ci b�dzie bezpieczny i wy��cznie prywatny.

O�Mara by� bardzo zainteresowany rozmowami Hellishomara z Liorenem, jednak je�li nawet by�o s�ycha� w jego g�osie jakie� rozczarowanie, zgin�o to w t�umaczeniu.

��Zatem nie czekajmy ju�, tylko zaczynajmy � powiedzia� Hellishomar.�� Zaczynajmy, zanim pos�ucham rady Diagnostyka Conwaya i zmieni� zdanie.

��Doktorze Prilicla?�� spyta� cicho Conway.

��Stan emocjonalny przyjaciela Hellishomara odpowiada temu, co deklaruje w kwestii zgody na operacj�. Wyczuwam te� naturalne w takiej sytuacji zniecierpliwienie oraz w�tpliwo�ci, kt�re nie przek�adaj� si� jednak na niezdecydowanie. Pacjent jest got�w.

Liorena ogarn�a ulga tak wielka, �e Prilicla zadr�a� niczym li�� na wietrze. By�o to jednak bardziej podobne do ta�ca ni� do przykrych dreszczy, bo i emocje by�y pozytywne. Nawet z pomoc� O�Mary Lioren strawi� pi�� dni i niemal tyle samo nocy, aby przekona� Hellishomara do operacji. Si�ga� po argumenty racjonalne, gra� na emocjach, ale a� do tej chwili nie by� do ko�ca pewien, czy si� uda�o.

��Dobrze � powiedzia� Conway.�� Zesp� jest gotowy. Doktorze Seldal, b�d� zobowi�zany, je�li to pan zacznie.

Instrumenty potrzebne do operacji na tak wielkim pacjencie wisia�y wok� nich. By�y to wiert�a, pi�y i ssawy, niekt�re na tyle masywne, �e musia�y mie� w�asn� obs�ug�. Liorenowi bardziej kojarzy�y si� z kopalni� ni� z operacj� chirurgiczn�. Kwestia Conwaya by�a oczywi�cie czysto retorycznym zwrotem, gdy� Seldal i tak dobrze wiedzia�, co do niego nale�y.

Uprzejmo�� jest rodzajem smarowid�a, kt�re umniejsza tarcia mi�dzyludzkie, ale zabiera czas, pomy�la� Lioren.

Wprawdzie przy rozmiarach pacjenta i jego g�owa by�a wielka, ale widok pola operacyjnego zaskoczy� Liorena. Odsuni�ty na bok p�at sk�ry by� wi�kszy ni� jakikolwiek dywan w jego pokoju.

��Doktor Seldal tamuje krwawienie naczy� podsk�rnych, zak�adaj�c na nie zaciski � m�wi� Conway.�� Naczynia w�osowate s� u tego pacjenta z oczywistych przyczyn wielkie jak arterie. Zaczynam wiercenie przez ko��, aby ods�oni� opony m�zgowe. Wiert�o ma na czubku minikamer�, po��czon� z g��wnym monitorem, co pozwoli nam ustali�, kiedy zbli�ymy si� do tkanki oponowej. Doszli�my. Wiert�o zosta�o wycofane i na jego miejsce wprowadzamy pi�� szybkotn�c�. Najpierw poszerz� za jej pomoc� otw�r zrobiony wiert�em, potem wytn� kr�g tkanki kostnej o takiej �rednicy, kt�ra pozwoli chirurgom wej�� do �rodka g�owy pacjenta. Jest. Kostny kr�g jest teraz wyjmowany i poczeka w sch�adzanej atmosferze na koniec operacji, kiedy to wr�ci na miejsce. Jak pacjent?

��Przyjaciel Hellishomar odczuwa lekki dyskomfort. Albo nawet b�l, nad kt�rym jednak w pe�ni panuje. Wyczuwam te� normalne w podobnej sytuacji obawy.

��Ja chyba nie musz� ju� odpowiada� � powiedzia� Hellishomar.

��Na razie nie � przyzna� Conway.�� Potem jednak b�d� potrzebowa� pomocy, kt�rej tylko ty mo�esz mi udzieli�. Staraj si� nie przejmowa�. Dobrze sobie radzisz. Seldal, wchodzimy.

Lioren zapragn�� nagle wesprze� pacjenta jakim� dobrym s�owem, bo ostatecznie to on w�a�nie � przekonawszy najpierw O�Mar� i Conwaya, a potem i samego Hellishomara � ponosi� odpowiedzialno�� za to, co w�a�nie si� dzia�o. Nie m�g� jednak wtr�ca� si� nieproszony w tok rozm�w zespo�u operuj�cego, a prywatny kana� mia� zosta� uruchomiony dopiero na pro�b� pacjenta. M�g� zatem tylko patrze� w milczeniu.

R�owawy i wielki niczym pie� drzewa ko�ciany ko�ek zosta� wyci�gni�ty z rany, tymczasem Seldala przeniesiono do plecaka Conwaya. Trzy nogi mia� zwi�zane razem, dla nadania jego sylwetce bardziej op�ywowych kszta�t�w. Po chwili z plecaka wystawa�a tylko jego gi�tka szyja z g�ow� i dziobem. Podobne plecaki z instrumentami wisia�y na piersi i brzuchu Conwaya, kt�ry mia� wolne nogi, zamiast but�w nosi� jednak mi�kkie obuwie na grubej podeszwie i bia�y, �liski kombinezon z przezroczystym he�mem, wyposa�onym we w�asne �r�d�o �wiat�a i urz�dzenia ��czno�ci. Seldal za�o�y� tylko gogle ochronne, z boku dzioba zwisa� mu przew�d doprowadzaj�cy powietrze. Przytuli� dzi�b ciasno do tylnej cz�ci he�mu Conwaya.

��Zero ci��enia na polu operacyjnym � poleci� Conway.�� Seldal, gotowy? Zaraz b�dziemy wchodzi�.

Pochwyceni wi�zk� pola si�owego zag��bili si�, g�owami naprz�d, w ranie operacyjnej. Za nimi wlok�y si� niczym barwny ogon kable zasilaj�ce, powietrzne, odsysaj�ce i jeden przeznaczony do pobierania pr�bek. Do tego dochodzi�a jeszcze lina zabezpieczaj�ca. W �wietle reflektora czo�owego Conway ujrza� g�adkie, szare �ciany organicznej studni. To samo wida� by�o na wielkim ekranie.

��Jeste�my na dnie � powiedzia� Conway.�� Widzimy co�, co jest zapewne odpowiednikiem b�ony ochraniaj�cej m�zg. Reaguje �agodnie na nacisk, co sugeruje, �e pod spodem znajduje si� p�yn. Grubo�� samej b�ony, jak i warstwy p�ynu pomi�dzy ni� a m�zgiem trudna jest do oszacowania. Tkanka nie jest przezroczysta, p�yn zapewne tak�e nie. Wykonuj� ma�e ci�cie kontrolne. To dziwne.

Zapad�a chwila ciszy.

��Naci�cie zosta�o poszerzone, nie obserwuj� utraty p�ynu. Ach, to tak�

Conway wyja�ni� z zadowoleniem, �e w odr�nieniu od innych istot, kt�rych m�zgi otoczone s� p�ynem maj�cym chroni� delikatn� tkank� przed wstrz�sami i zapobiega� tarciu pomi�dzy kor� a powierzchni� ko�ci, Groalterri maj� w tym miejscu p�p�ynna tkank� o g�sto�ci �elu. Conway oddzieli� drobny jej kawa�ek, po czym u�o�y� go z powrotem na miejscu. Zosta� b�yskawicznie wch�oni�ty, bez �ladu zlewaj�c si� z reszt� mazi. By� to szcz�liwy zbieg okoliczno�ci, nie musieli si� bowiem martwi� utrat� p�ynu i mieli szans� porusza� si� z minimalnymi oporami mi�dzy b�on� os�aniaj�c� a tkank� m�zgow�. Ich pierwszym celem mia�a by� g��boka szczelina pomi�dzy dwoma zwojami, miejsce, gdzie zapewne znajdowa� si� o�rodek telepatii.

��Zanim ruszymy dalej, czy pacjent odczuwa co� niezwyk�ego?�� spyta� Conway.

��Nie � odpar� Hellishomar.

Przez kilka chwil na ekranie wida� by�o tylko poruszaj�ce si� r�ce Conwaya i jasno o�wietlony dzi�b Seldala, gdy przesuwali si� z wolna po zwojach ku w�skiej szczelinie.

��Na ile potrafimy prawid�owo oszacowa�, szczelina ci�gnie si� na dwadzie�cia jard�w z ka�dej strony i jest g��boka przeci�tnie na trzy jardy � odezwa� si� w ko�cu Conway.�� Na g�rnej powierzchni m�zgu podzia� mi�dzy s�siaduj�cymi zwojami jest wyra�nie zaznaczony, g��biej s� �ci�ni�te razem. Nacisk nie zagra�a �yciu, ich rozsuni�cie nie wymaga wielkiego wysi�ku i nie zmniejsza naszej mobilno�ci, jednak mo�e powa�nie utrudni� jak�kolwiek aktywno�� chirurgiczn�. Zaraz uruchomimy pier�cienie.

Hellishomar ci�gle nie odzywa� si� do Liorena, na �adnym kanale, nie by�o wi�c szansy dowiedzie� si�, o czym my�li. Jednak Prilicla spokojnie i miarowo pracowa� skrzyd�ami, co sugerowa�o, �e nie by�o w okolicy �adnego �r�d�a przykrych emocji.

��Spokojnie, przyjacielu Liorenie � powiedzia� cicho empata.�� W tej chwili jeste� bardziej spi�ty ni� przyjaciel Hellishomar.

Podniesiony na duchu Lioren skupi� uwag� na g��wnym ekranie.

��To jest zw�j, w kt�rym stwierdzili�my najwi�ksze st�enie �lad�w metali � powiedzia� Conway.�� Uznali�my, �e jest odpowiedzialny za zmys� telepatii, poniewa� takie w�a�nie nasycenie metalami cechuje �rodki telepatyczne u innych gatunk�w. Sam zwi�zek pozostaje niejasny, przypuszcza si� jednak, �e chodzi o szczeg�lne cechy zwi�zane z nadawaniem i odbieraniem sygna��w. Spr�bujemy potwierdzi� t� hipotez�. Niestety, nasze rozpoznanie tego terenu nie jest pe�ne. Ze wzgl�du na g�sto�� tkanek i ich szczeg�lny charakter musieliby�my u�y� skaner�w du�ej mocy, kt�re z kolei wp�yn�yby na aktywno�� neuronaln�. Z tego powodu zamierzam u�y� na kr�tko skanera r�cznego. Wszystko, co uzyskali�my wcze�niej, jest wynikiem bada� z pomoc� nie emituj�cych promieniowania czujnik�w, mierz�cych ci�nienie i naturalne reakcje na bod�ce. Pacjent pom�g� nam w tym, wykonuj�c polecenia ruchowe, dzi�ki czemu wyodr�bnili�my ten obszar, jednak uzyskane dane s� o wiele mniej dok�adne ni� przy badaniu skanerem.

Lioren by� pewien, �e wszyscy w szpitalu dobrze wiedzieli, czym r�ni si� skaner od zestawu czujnik�w. Ca�e t�umaczenie zosta�o wyg�oszone tylko na potrzeby pacjenta.

��Tak jak oczekiwali�my, m�zg wielkiej istoty jest og�lnie mniej zwarty. Sporo miejsca zajmuj� obszerne naczynia krwiono�ne, chocia� sama tkanka u�o�ona jest r�wnie ciasno, jak w ka�dym innym m�zgu. Nie potrafi� sobie wyobrazi�, jakie mog� by� pe�ne mo�liwo�ci r�wnie olbrzymiej struktury neuronalnej.

Lioren wpatrzy� si� w widoczne na ekranie d�onie Conwaya, kt�ry powoli posuwa� si� naprz�d, rozsuwaj�c zwoje. Porusza� si� tak, jakby p�ywa�. Tarlanin spr�bowa� postawi� si� w miejscu Hellishomara i wyobrazi� sobie dwie ma�e jak owady istoty buszuj�ce mu w g�owie. By�o to co� tak obrzydliwego, �e ledwie opanowa� md�o�ci.

Conway odezwa� si� znowu, tym razem wyra�nie zdyszany.

��Chocia� nie mo�emy os�dzi�, na ile normalny jest obraz tego, co tu napotkali�my, mamy jednak wra�enie, �e nie natrafili�my dot�d na �adn� patologi�. Posuwamy si� coraz wolniej w zwi�zku z narastaj�cym naciskiem tkanek. Z pocz�tku my�la�em, �e to tylko z�udzenie spowodowane wi�kszym zm�czeniem, jednak Seldal odczuwa to podobnie i m�wi, �e tkanka napiera coraz mocniej na materi� plecaka. Na pewno nie jest to efekt psychosomatyczny zwi�zany z klaustrofobi�. Idzie nam coraz trudniej, pole widzenia te� mamy coraz mniejsze. Zak�adamy pier�cienie.

Lioren przygl�da� si�, jak Conway nak�ada z wysi�kiem pierwszy pier�cie� przez g�ow� i z pomoc� Seldala zsuwa go do pasa. Po z�amaniu zabezpieczenia pier�cie� nape�ni� si� powietrzem. Kolejne obj�y kolana i barki Conwaya, a� powsta�o co� na kszta�t d�ugiej, segmentowej rury os�aniaj�cej ca�e cia�o i wyposa�onej w rozporki o regulowanej d�ugo�ci. Potem doda� jeszcze jeden odcinek z przodu, co ostatecznie umo�liwi�o im przemieszczanie si� w dowolnym kierunku wewn�trz obszernego przewodu. Po wypuszczeniu powietrza z ostatniej cz�ci mo�na by�o prze�o�y� j� do przodu i w�drowa� dalej. Struktura nie blokowa�a przy tym widoczno�ci ani dost�pu do ewentualnego pola operacyjnego.

Nie musieli ju� p�ywa� w �ywej tkance. Teraz byli raczej g�rnikami przebijaj�cymi ruchomy tunel, pomy�la� Lioren.

��Napotykamy rosn�cy op�r i nacisk z jednej strony � powiedzia� Conway.�� Tkanka w tym miejscu zdaje si� r�wnocze�nie rozci�gni�ta i sprasowana. Jak sami widzicie, przep�yw krwi te� zosta� tu zaburzony. Niekt�re naczynia krwiono�ne nabrzmia�y, inne s� puste. Nie wydaje mi si� to naturalne, ale brak martwicy sugeruje, �e chocia� przep�yw krwi jest utrudniony, to jednak nie zosta� ca�kowicie zablokowany. Stopie� strukturalnej adaptacji zdaje si� wskazywa�, �e sytuacja taka trwa ju� do�� d�ugo. Aby ustali� jej przyczyn�, musz� uruchomi� skaner. W��cz� go na kr�tko, na minimalnej mocy. Jak czuje si� pacjent?

��Jest zafascynowany � odpar� Hellishomar.

Ziemianin za�mia� si� kr�tko.

��Pacjent nie zg�asza �adnych emocjonalnych ani m�zgowych dolegliwo�ci. Spr�buj� raz jeszcze, z wi�ksz� moc� przenikania.

Przez kilka sekund na ekranie wida� by�o odczyt ze skanera. Zaraz potem jedno z uj�� zosta�o przekazane na s�siedni ekran jako nieruchomy obraz.

��Skaner pokazuje kolejn� b�on�, rozci�gaj�c� si� w odleg�o�ci oko�o siedmiu cali � powiedzia� Diagnostyk.�� Jest na nieca�e p� cala gruba i ma g�st�, w��knist� budow�; charakteryzuje j� te� krzywizna. Je�li przebiega dalej w ten sam spos�b, tworzy zapewne kul� o �rednicy oko�o dziesi�ciu st�p. Tkanka po jej drugiej stronie nie jest rozpoznawalna, ale wykazuje spore r�nice wzgl�dem wszystkiego, co spotykali�my do tej pory. Mo�liwe, �e jest to o�rodek odpowiedzialny za telepati�. Jednak s� te� inne mo�liwo�ci, kt�re da si� wykluczy� jedynie przy bezpo�rednim badaniu i analizie tkanki. Doktor Seldal wykona ci�cie i pobierze pr�bki, podczas gdy ja b�d� hamowa� krwawienie.

Na g��wnym ekranie pojawi�y si� zniekszta�cone blisk� perspektyw� d�onie Conwaya. Palce wsun�y skalpel w dzi�b Nallajimczyka, a potem jeden z nich przesun�� si� po tkance, pokazuj�c pozycj� i po��dan� d�ugo�� ci�cia.

G�owa Seldala na chwil� zakry�a obraz.

��Jak widzicie, pierwsze ci�cie nie ods�oni�o b�ony, ale ci�nienie wewn�trzne rozepchn�o brzegi rany na tyle, �e je�li od razu nie pog��bimy ciecia, istnieje ryzyko rozerwania tkanek. Seldal, prosz� raz jeszcze i szerzej�. Cholera!

Zdarzy�o si� to, czego Conway tak bardzo si� obawia�. Rana powi�kszy�a si� sama i w pole widzenia wp�yn�y przes�aniaj�ce wszystko krople krwi. Seldal odstawi� skalpel i z�apa� dziobem ssaw�, kt�r� porusza� na tyle umiej�tnie, �e ju� po chwili Conway m�g� za�o�y� zaciski na naczynia krwiono�ne. Niebawem wszyscy ujrzeli poszarpan� i trzy razy d�u�sz� ni� przedtem ran�, w kt�rej g��bi rysowa� si� eliptyczny kszta�t czego� ca�kiem czarnego.

��Dotarli�my do elastycznej, silnej i poch�aniaj�cej �wiat�o b�ony � podsumowa� Diagnostyk.�� Pobrali�my dwie pr�bki. Jedn� wysy�amy wam ssaw�, ale m�j analizator sygnalizuje, �e chodzi o materi� organiczn� innego rodzaju ni� otaczaj�ce j� tkanki. Struktur� kom�rkow� przypomina raczej ro�lin� ni�� Co tam si� dzieje? Czujemy, �e pacjent si� porusza. Nie podra�nili�my niczego, co mog�oby wywo�a� mimowolne skurcze mi�ni. Hellishomar, co si� dzieje?

S�owa Diagnostyka zgin�y we wrzawie, kt�ra nagle zapanowa�a na oddziale. Operatorzy wi�zek robili, co mogli, aby utrzyma� wielkie cia�o w miejscu, a przeci��one emitory wy�y na pe�nej mocy. Rana rozdziera�a si� coraz bardziej, znowu zacz�a krwawi�. Prilicla trz�s� si� jak li�� na wietrze. Wszyscy wykrzykiwali pytania, instrukcje czy ostrze�enia.

Ostatecznie jednak Hellishomar zdo�a� przebi� si� przez ha�as jednym tylko s�owem:

��Lioren!

��Jestem tutaj � powiedzia� Lioren, prze��czaj�c si� szybko na bezpieczny kana�. Na razie jednak translator nie wychwytywa� �adnych artyku�owanych s��w pacjenta,

��Hellishomar, prosz�, przesta� si� rusza� � powiedzia� pospiesznie Lioren.�� Mo�esz spowodowa� u siebie powa�ne obra�enia, mo�e nawet �miertelne. I zrobi� krzywd� innym. Co si� z tob� dzieje? Powiedz, prosz�. Czy czujesz b�l?

��Nie � odpowiedzia� Hellishomar.

Przekonywanie kogo�, kto trafi� do szpital z powodu pr�by samob�jczej, aby uwa�a� na siebie, by�o zapewne strat� czasu, jednak argument, �e Hellishomar mo�e narazi� na szkody tak�e innych, musia� podzia�a�, bo obcy zacz�� si� uspokaja�.

��Prosz� � odezwa� si� znowu Lioren.�� Co ci� zaniepokoi�o?

Odpowied� zacz�a nap�ywa� powoli, jakby ka�de s�owo musia�o przedziera� si� przez barier� strachu, wstydu i pogardy wobec samego siebie. Nagle potok mowy run�� wartkim strumieniem, jakby prze�ama� wszystkie zapory. S�uchaj�c tego, co Hellishomar z siebie wyrzuca�, Lioren zmiesza� si� najpierw, potem ogarn�a go z�o��, ostatecznie za� zrodzi� si� w nim wielki smutek. To naprawd� niezwyk�e, powiedzia� sam do siebie. Gdyby by� Ziemianinem, m�g�by si� roze�mia� na tak� ignorancj� przejawian� przez kogo�, kto nale�a� zapewne do najinteligentniejszej rasy w znanym wszech�wiecie. Jednak od czasu do��czenia do ekipy O�Mary Lioren nauczy� si� przynajmniej tyle, �e napi�cie emocjonalne by�o jednym z wybitnie subiektywnych dozna�. I �e zawsze bardzo trudno by�o je roz�adowa� albo umniejszy�.

Tutaj za� mia� do czynienia z istot� ukszta�towan� przez do�� specyficzne podej�cie do sztuki leczenia. Do�wiadczenie R�bacza by�o zapewne ograniczone do p�ytkiej chirurgii wykonywanej na starych rodzicach, teraz za� po raz pierwszy by� �wiadkiem trepanacji czaszki. W tych okoliczno�ciach wiele by�o do wybaczenia.

��S�uchaj � powiedzia�, korzystaj�c z pierwszej przerwy w tyradzie.�� S�uchaj, prosz�, uwa�nie, a przede wszystkim uspok�j si�. Ta czarna materia w twojej g�owie nie jest fizyczn� manifestacj� twojej winy i nie wyros�a z powodu z�ych my�li czy jakiegokolwiek pope�nionego przez ciebie grzechu. Zapewne jest to co� gro�nego, ale nie przedstawia sob� twojej duszy ani�

��Jest � przerwa� mu Hellishomar.�� Tam w�a�nie jestem. Tam mieszka to wszystko grzeszne, co pchn�o mnie do samounicestwienia. To czarna rozpacz, w kt�rej nie ma ju� nadziei.

��Nie � stwierdzi� z naciskiem Lioren.�� Ka�da znana mi inteligentna istota uwa�a, �e dusza mieszka w m�zgu, zwykle gdzie� zaraz za receptorami wzroku. To dlatego, �e ten obszar zwykle zmienia si� najmniej i najrzadziej ulega wypadkom. Ale rzadko nie znaczy nigdy. Czasem zdarza si� jednak, �e kto� zachowuje si� dziwnie i nagle zmienia swoje zachowanie nie dlatego, �e tak postanowi�, ale z powod�w od niego niezale�nych.

Hellishomar milcza�, ale jego cia�o przesta�o dr�e�. Emitery wi�zek przesta�y b�yska� �wiate�kami ostrzegaj�cymi przed przeci��eniem.

��Mo�liwe, �e twoja niezdolno�� do nawi�zania bezpo�redniego kontaktu z rodzicami ma pod�o�e genetyczne, jednak istnieje i taka mo�liwo��, �e zar�wno to, jak i zbrodnia, o kt�r� si� oskar�asz, by�o wynikiem choroby twojego m�zgu i �e w�a�nie natrafili�my na struktur�, kt�ra jest odpowiedzialna za te problemy. Musisz wiedzie�, �e czarny guz znaleziony przez Conwaya i Seldala to nie twoja osobowo��. Sam mi zreszt� m�wi�e�, �e dusza jest niematerialna i �e gdy rodzic umiera, opuszcza ona wasz �wiat, aby w�drowa� po wszech�wiecie�

��Moja dusza tonie niczym kamie� rzucony w mu� na dnie oceanu � j�kn�� Hellishomar i znowu zacz�� si� szarpa�. � Tonie w coraz wi�kszej ciemno�ci�

Lioren czu�, �e z wolna traci kontrol� nad sytuacj� i zapewne przegra, je�li szybko nie przeniesie rozmowy z obszaru metafizyki na grunt medycyny. Spojrza� jednym okiem na ekran, gdzie pojawi�y si� wyniki przeprowadzonej przez Conwaya analizy.

��Mo�e i tonie, ale moim zdaniem sko�czy raczej w szpitalnym krematorium na odpady � powiedzia�. � Nie wiem jeszcze dok�adnie, co to jest, ale z pewno�ci� nie dusza ani nawet cz�� ciebie. To zupe�nie obca tkanka, raczej ro�linna ni� jakakolwiek inna, rodzaj paso�yta. Prosz�, uspok�j si� i zacznij my�le� jak prawdziwy R�bacz. Przypomnij sobie, czy nie spotka�e� nigdy czego� podobnego do tej naro�li. Postaraj si� wyt�y� pami��.

Hellishomar zamilk� na kilka chwil i znieruchomia�. W hangarze znowu zrobi�o si� cicho i da� si� s�ysze� g�os Conwaya, kt�ry zapowiedzia� wznowienie operacji.

��Prosz� chwil� zaczeka�, doktorze � odezwa� si� Lioren, przechodz�c na og�lny kana�. � Pewnie b�d� mia� panu co� wa�nego do przekazania.

Diagnostyk machn�� widoczn� na ekranie r�k� i Lioren powr�ci� do prywatnej rozmowy.

��Hellishomar, prosz�, postaraj si� przypomnie� sobie, czy nie spotka�e� nigdy czego� podobnego do tej czarnej ro�liny, niezale�nie od tego, z jakiego okresu mo�e by� to wspomnienie � z wczesnej m�odo�ci czy ostatnich czas�w. Czy widzia�e� co� podobnego? Czy zosta�e� zraniony, niekoniecznie w okolicach g�owy, dzi�ki czemu paso�yt mia�by dost�p do krwiobiegu?

��Nie � odpar� Hellishomar.

Lioren zastanawia� si� przez chwil�.

��Je�li niczego nie pami�tasz, mo�liwe, �e zetkn��e� si� z tym jako bardzo m�ody osobnik, zanim zacz��e� utrwala� wspomnienia. Mo�e wi�c kojarzysz chocia� relacj� albo wzmiank� na temat czego�, co si� z tob� dzia�o, przekazan� przez starszego nieco M�odego? Wtedy mog�o to si� wydawa� niewa�ne, ale w miar� jak ros�e��

��Nie, Lioren � przerwa� mu obcy.�� Pr�bujesz przekona� mnie, �e to co� w moim m�zgu nie powsta�o ze z�ych my�li i doceniam, jak bardzo si� starasz, ale m�wi�em ci ju�, �e tylko bardzo starzy Rodzice choruj�. M�odzi s� silni, zdrowi i odporni na choroby. Ci niewidzialni napastnicy, o kt�rych wspomina�e�, nie mog� nam nic zrobi�, wi�ksi za� s� po prostu bez trudu odrywani.

Lioren ci�gle mia� nadziej�, �e odkryje co� u�ytecznego dla Conwaya i Seldala, jednak na razie niczego nie osi�gn��. Ju� mia� da� znak, aby niezale�nie od wszystkiego zaczynali, gdy jeszcze jedno przysz�o mu do g�owy.

��Ci napastnicy, kt�rych odrywacie � powiedzia�. � Opowiedz mi, prosz�, wszystko, co pami�tasz na ich temat.

Hellishomar udzieli� wyja�nie� uprzejmie, chocia� nieco nerwowo, jakby uwa�a�, �e Lioren chce ma�o istotnymi pytaniami odci�gn�� jego uwag� od najwa�niejszego. Z wolna jednak zacz�� rozumie�, o co w tym wszystkim chodzi.

��Ze wszystkiego, co powiedzia�e� � stwierdzi� w ko�cu Lioren � wynika�oby, �e powodem twoich problem�w jest paso�yt zwany przylgowcem, nie chcia�bym jednak marnowa� czasu na osobne wyja�nienia dla ciebie i zespo�u chirurgicznego. Ostatnie pytanie. Czy zgadzasz si�, abym przedstawi� spraw� innym? Nie to, o czym rozmawiali�my wcze�niej, ale szczeg�y dotycz�ce opisu i zachowania przylgowc�w.

Wydawa�o mu si�, �e ca�a wieczno�� min�a, nim Hellishomar wreszcie odpowiedzia�. Tymczasem Lioren nie s�ucha� rozm�w Conwaya, Seldala i reszty personelu. Nie rozumia� przyt�umionych s�uchawkami s��w, ale wyczuwa� intonacj�. Wszyscy coraz bardziej si� niecierpliwili. Spr�bowa� znowu.

��Hellishomar, je�li moja teoria jest s�uszna, twoje �ycie mo�e by� zagro�one. Wcze�niej za� rozrost guza spowoduje zapewne dalsze zaburzenia pracy m�zgu. Prosz�, potrzebuj� szybkiej odpowiedzi.

��R�bacze w mojej g�owie te� s� zagro�eni � powiedzia� ostatecznie obcy.�� Dobrze, powiedz im.

Nie czekaj�c na wi�cej, Lioren prze��czy� si� na og�lny kana�.

Chocia� nie mia� ca�kowitej pewno�ci, przekaza�, co wiedzia�. Jego zdaniem, czarny guz by� skutkiem zara�enia paso�ytem zwanym przez Groalterrich przylgowcem, kt�ry w zwyk�ych okoliczno�ciach by� ma�o dokuczliwy i nie stanowi� zagro�enia dla �ycia. Brakowa�o informacji o jego cyklu �yciowym czy mechanizmie rozmna�ania. Nikt nie interesowa� si� nimi bli�ej, gdy� �atwo by�o je usun��, wyrywaj�c dorastaj�ce osobniki albo pocieraj�c zara�one miejsca o drzewa. Poza tym by�y zbyt ma�e, w pewnej fazie niemal mikroskopijne, aby pasjonowa� najpilniejszych nawet badaczy rasy gigant�w.

Przylgowce by�y czarne, okr�g�e i pokryte lepk� b�on�, kt�ra u�atwia�a przyczepienie si� do cia�a gospodarza. Poniewa� by�y za ma�e, aby da� si� dostrzec, wypuszcza�y pojedynczy korzonek, kt�ry wnika� pod sk�r�. Do wzrostu potrzebowa�y �r�d�a organicznego po�ywienia, �wiat�a i powietrza. Ros�y bardzo szybko i gdy tylko zaczyna�y pacjentowi dokucza�, by�y usuwane. Mo�na by�o zniszczy� je, zgniataj�c mi�dzy dwoma twardymi powierzchniami albo spalaj�c. Po ich usuni�ciu korze�, kt�ry by� czym� na kszta�t wype�nionej p�ynem rury, usycha� i sam wypada� z rany.

��Przypuszczam, �e tym razem dosz�o do szczeg�lnego zara�enia przylgowcem, kt�ry wnikn�� do organizmu przez ran�, o kt�rej pacjent dawno ju� zapomnia�, albo otw�r pozosta�y po korzeniu innego paso�yta. Jeszcze w mikroskopijnym stadium zosta� przeniesiony z krwi� do m�zgu, gdzie przypadkiem utkn�� i zacz�� si� rozwija�. Mia� tam do dyspozycji praktycznie nieograniczone zasoby po�ywienia, chocia� ma�o tlenu � znajdywa� tylko tyle, ile by�o go w krwi, �wiat�o za� nie dociera�o wcale. R�s� przez to raczej wolno, ale mia� na to wiele lat. A� w ko�cu dor�s� do obecnych rozmiar�w.

W hangarze zapanowa�a taka cisza, �e s�ycha� by�o ruchy skrzyde� Prilicli.

��B�yskotliwa teoria � powiedzia� w ko�cu Conway.�� Poza tym uda�o si� panu przy okazji uspokoi� naszego pacjenta. Dobra robota. Jednak prawdziwa ta teoria, czy nie, musimy kontynuowa�, co zacz�li�my. Chocia� osobi�cie sk�aniam si� ku pogl�dowi, �e ma pan racj�.

Conway zastanowi� si� chwil� i odezwa� si� tonem wyk�adowcy:

��Obca tkanka, wst�pnie zidentyfikowana jako przero�ni�ty egzemplarz przylgowca, zostanie usuni�ta w ma�ych kawa�kach, kt�re przejd� przez otw�r ssawy. B�dzie to wymaga�o wielu godzin ostro�nej pracy, szczeg�lnie tam, gdzie czarna tkanka styka si� z �yw� tkank� m�zgow�. B�dziemy musieli robi� te� przerwy na odpoczynek, ale poniewa� pacjent nie wykazuje �adnego upo�ledzenia, a naro�l obecna jest w jego m�zgu od d�u�szego czasu, jej usuni�cie, chocia� konieczne, nie wydaje si� zadaniem pilnym. Mamy do�� czasu, aby upewni� si�, �e�

��Nie � przerwa� mu pospiesznie Lioren.

��Nie?�� powiedzia� Conway zbyt zdumiony, by si� z�o�ci�. Lioren wiedzia� jednak, �e z�o�� te� pojawi si� lada chwila.�� Dlaczego nie, u licha?

��Z ca�ym szacunkiem, ale na ekranie wida�, �e pierwotne naci�cie powi�ksza si�. Przypomn�, �e przylgowiec potrzebuje do wzrostu �wiat�a i tlenu. Po wielu latach pobytu w ciemno�ci i duchocie nagle dosta� jedno i drugie w du�ych ilo�ciach.

Conway mrukn�� co� gniewnie pod nosem, przemawia� jednak do siebie. Po chwili ekran pociemnia�.

��Wy��czy�em reflektor. To troch� spowolni wzrost. Musz� si� zastanowi�

��Potrzeba wam wi�cej chirurg�w � powiedzia� Thornnastor.�� Mog�

��Nie!�� zaprotestowa� Seldal.�� Tu nie ma miejsca na tyle n�g�

��Moje nogi nie s� a� tak wielkie � wtr�ci� Conway.

��Nie o tobie m�wi�. Przepraszam, my�la�em o�

��Panowie!�� zahucza� Thornnastor z ca�ym autorytetem starszego Diagnostyka.�� Nie czas na spory, kto ma jakie ko�czyny. Prosz� o spok�j. Chcia�em powiedzie�, �e nidia�ski starszy lekarz Lesk-Murog jest got�w i mog� go wam w ka�dej chwili podes�a�. Ma wielkie do�wiadczenie chirurgiczne i ma�e stopy. Conway, jakie instrukcje?

Ekran znowu poja�nia�.

��Potrzebujemy wi�kszego przewodu ss�cego, elastycznej rury o przekroju sze�ciu cali albo i wi�kszym. Najwi�kszym, jakim Lesk b�dzie w stanie si� pos�ugiwa�. Pod��czcie go do pompy pr�niowej. Nie mo�emy pracowa� po ciemku, ale mo�emy zredukowa� skutki wyciek�w powietrza, odprowadzaj�c je natychmiast razem z wyci�tymi fragmentami i pompuj�c na jego miejsce oboj�tny gaz, dostarczany dotychczasow� ssaw�. To powinno da� ten sam skutek, co ca�kowity brak powietrza, w ka�dym razie mam nadzieje, �e tak b�dzie.

��Rozumiem, doktorze � powiedzia� Thornnastor i zwr�ci� si� do ekipy technicznej: � S�yszeli�cie, co jest potrzebne. Lesk-Murog, przygotuj si�. Prosz� szybko.

Niemniej i tak zdawa�o si�, �e ca�a wieczno�� min�a, a� nowe wyposa�enie znalaz�o si� na miejscu i drobny Lesk-Murog pogr��y� si� w ranie operacyjnej. Przypomina� odzianego w plastik gryzonia z d�ugim ogonem, a do plecaka przyczepion� mia� wi�ksz� rur� ss�c�. Conway i Seldal wci�li si� ju� w przylgowca i usuwali ma�e kawa�ki pierwsz� ssaw�, jednak mimo ich wysi�k�w czarna masa przyrasta�a szybciej, ni� byli w stanie j� niszczy�. Sytuacja zmieni�a si� diametralnie po przybyciu Nidia�czyka.

��Tak jest o wiele lepiej � powiedzia� Conway.�� Zaczynamy robi� post�py i wchodzimy coraz g��biej. Gdy tylko jama b�dzie do�� du�a, Seldal i Lesk wejd� do �rodka i b�d� podawa� mi materia� do usuni�cia. Tylko, prosz�, nie wycinajcie tak du�ych kawa�k�w. Je�li ssawa nam si� zatka, b�dziemy w prawdziwych k�opotach. I uwa�ajcie, gdzie machacie skalpelami. Lesk, nie mam ochoty na nadprogramow� amputacj�. Jak pacjent?

��Wyczuwam niepok�j, ale i podniecenie, przyjacielu Conway. �adne nie zbli�a si� do poziomu znamionuj�cego uraz.

Poniewa� nic wi�cej nie trzeba by�o wyja�nia�, Lioren i Hellishomar milczeli.

Na g��wnym ekranie wida� by�o poruszaj�ce si� �ywo r�ce oraz dzi�b trzech r�nych istot i instrumenty migocz�ce na tle g��bokiej czerni. Conway doda� jeszcze, �e czuj� si� raczej jak g�rnicy ni� ekipa chirurg�w wykonuj�ca operacj� m�zgu. Nie narzeka� jednak. Atmosfera gazu oboj�tnego wyra�nie spowolni�a wzrost i praca post�powa�a bez przeszk�d.

��Jama jest ju� tak du�a, �e mo�emy dzia�a� od �rodka i niezale�nie usuwa� tkank� � oznajmi� Conway.�� Doktorzy Seldal i Lesk stoj� ju� tam, gdzie ja jeszcze musz� kl�cze�. Niemniej robi si� tu gor�co. By�oby dobrze, gdyby�cie obni�yli temperatur� t�oczonego do nas gazu, w przeciwnym razie mo�e nam grozi� udar cieplny. W kilu miejscach ods�onili�my ju� wewn�trzn� powierzchni� b�ony, kt�ra zaczyna si� zapada� pod naporem tkanki m�zgowej. Prosz� zwi�kszy� ci�nienie gazu, aby uchroni� nas od zgniecenia. Jak pacjent?

��Bez zmian, przyjacielu Conway � odpar� Prilicla. Przez jaki� czas operowali w milczeniu. Wszyscy dok�adnie widzieli, co robi�, i nie by�o potrzeby komentowania poczyna�, w kt�rych nie by�o nic nowego.

��Odkryli�my korze� � powiedzia� nagle Conway.�� Usuwamy z niego p�ynn� tre��. Zmala� ju� do po�owy pierwotnych rozmiar�w. Teraz da� si� wysun�� z rany z lekkim oporem. Jest bardzo d�ugi, ale chyba w ca�o�ci. Seldal sprawdza jeszcze skanerem, czy nic nie zosta�o. Nie trafili�my na inne korzenie ani odrosty do przerzut�w.

Znowu min�o kilka d�ugich chwil.

��Wewn�trzna powierzchnia b�ony jest ju� ca�kowicie ods�oni�ta � zameldowa� Diagnostyk.�� Tniemy j� na w�skie pasy, kt�re zmieszcz� si� w otworze ssawy. Ten etap wymaga szczeg�lnej uwagi, by przy odklejaniu b�ony od tkanki m�zgu nie spowodowa� dalszych zniszcze�. Pacjent nie mo�e si� teraz poruszy�.

��Ani drgn� � odezwa� si� nagle Hellishomar, po raz pierwszy od blisko trzech godzin.

��Dzi�kuj� � powiedzia� Conway.

Po jakim� czasie widoczna na ekranie aktywno�� usta�a.

��Usun�li�my ostatni skrawek obcej tkanki � oznajmi� Conway.�� Widzicie teraz czyst� tkank� m�zgow�, kt�ra zosta�a sprasowana przez naro�l, ale i tutaj nie znale�li�my �lad�w martwicy spowodowanej niedokrwieniem, kt�re zaczyna ju� zreszt� wraca� do normy. Trudno na razie orzec co� z ca�ym przekonaniem, ale mam wra�enie, �e pacjent nie odni�s� powa�niejszych szk�d i jego stan wkr�tce powinien si� zdecydowanie poprawi�, szczeg�lnie gdy ci�nienie spadnie do normalnego poziomu i tkanki si� po��cz�. Nie mamy tutaj ju� nic do roboty. Wychodzimy. Lesk, ty pierwszy. Seldal, wskakuj do torby. Wycofujemy si� i zamykamy ran�.

Lioren patrzy�, jak ekipa wychodzi z wolna tym samym szlakiem, kt�rym wesz�a. Owszem, usun�li naprawd� wielk� mas� obcej tkanki, ale czy to by�o wszystko? Groalterri nosi� w g�owie guza przez wi�kszo�� swego �ycia i jednocze�nie uda�o mu si� zosta� wprawnym R�baczem o doskona�ej koordynacji ruchowej. A je�li upo�ledzenie funkcji telepatycznych wi�za�o si� jednak z wadami genetycznymi, jak sugerowa� wcze�niej Conway? Lioren rozejrza� si� za Prilicl�, ale przypomnia� sobie, �e ma�y empata musia� ju� wyj��. Nale�a� do ma�o wytrzyma�ych istot i potrzebowa� du�o odpoczynku.

Najlepiej by�oby spyta� samego Hellishomara, jednak Lioren ba� si� to uczyni�. Conway i Seldal umie�cili na miejscu ko�ciany czop, za�o�yli szwy i zacz�li sprz�ta� pole operacyjne, a Lioren ci�gle nie m�g� si� zdecydowa�.

��Doktorzy Seldal i Lesk, dzi�kuj� wam. Wszystkim dzi�kuj� � powiedzia� Conway, rozgl�daj�c si� wok�, aby jego s�owa na pewno dotar�y tak�e do personelu pomocniczego i technik�w.�� Dobrze si� spisali�cie. A szczeg�lnie pan, Lioren. Uspokoi� pan pacjenta, gdy by�o to najbardziej potrzebne, odkrywaj�c przy tym natur� jego problemu, dostarczaj�c nam informacji o tych przylgowcach i ostrzegaj�c nas przed wp�ywem powietrza i �wiat�a na ich wzrost. To by�o bardzo pomocne. Osobi�cie uwa�am, �e pana talenty marnuj� si� na psychologii.

��A ja nie � odezwa� si� O�Mara, jakby poruszony takimi pochwa�ami.�� Sta�ysta jest niesubordynowany, ma sk�onno�� do tajemniczo�ci i jeszcze�

��Lioren.

Wszyscy s�uchali O�Mary i nie zwr�cili uwagi na wypowiedziane przez Hellishomara s�owo. Lioren odruchowo uni�s� d�o�, aby prze��czy� kana� i zastanawia� si�, jakie u licha znajdzie s�owa pocieszenia, gdy nagle dotar�o do niego, co w�a�ciwie s�ysza� i ogarn�a go wielka rado��.

Hellishomar nie zawo�a� go g�o�no, tylko my�l�.

Znowu by�a to prywatna rozmowa, tyle �e tym razem nie towarzyszy�o jej sw�dzenie, charakterystyczne dla wymiany my�li z Obro�c�. Odpowiedzi pada�y, zanim jeszcze uda�o si� do ko�ca sformu�owa� pytania, niepok�j znika�, gdy tylko si� pojawi�. Po��czenia nerwowe mi�dzy umys�em a j�zykiem Liorena okaza�y si� nagle niepotrzebne. Czu� si� tak, jakby po latach rycia s��w na kamiennych tablicach m�g� nagle wypowiada� je p�ynnie. Tyle �e przebiega�o to znacznie szybciej.

Hellishomar R�bacz, niegdy� u�omny, g�uchy i �lepy M�ody, zosta� uleczony. I nie by� ju� M�odym.

Wdzi�czno�� emanowa�a z niego jasn� zorz�, kt�r� tylko Lioren by� w stanie dostrzec. Wraz z ni� pojawi�a si� �wiadomo��, �e obcy musi oddali� si� od swoich wybawc�w. Gdyby spr�bowa� odp�aci� im swoj� wiedz�, okaleczy�by bezpowrotnie ich m�ode umys�y. Hellishomar zd��y� ju� si�gn�� my�l� ku wszystkim istotom w Szpitalu i na pok�adach pobliskich statk�w i by� pewien, �e nie ma innego wyj�cia.

Oznajmi�, �e podzi�kuje zaanga�owanym w jego leczenie indywidualnie, ale ustnie. Dowiedz� si�, �e pacjent poczu� si� znacznie lepiej i pragnie powr�ci� na sw� planet�, gdzie b�dzie mia� wi�cej przestrzeni i tym samym lepsze warunki do rehabilitacji.

Wszystko to by�o prawd�, ale nieca��. Nie dowiedz� si�, �e Hellishomar musi szybko opu�ci� szpital, aby nie ulec pokusie zbadania umys��w tysi�cy otaczaj�cych go istot, kt�re tu pracowa�y, by�y leczone albo tylko przysz�y w odwiedziny. Lioren mia� bowiem racj�, m�wi�c O�Marze, �e dla Groalterrich wszystko poza ich planet� by�o to�same z za�wiatami, kt�re bardzo pragn�li pozna�. Szpital by� za� czym� w rodzaju mikrokosmosu, nieba w pigu�ce.

Obawy Liorena o wp�yw do�wiadcze� Hellishomara na kultur� Groalterrich mia�y zosta� zweryfikowane dopiero po wielu latach, jednak obcy nie wraca� do domu jako niedorozwini�ty M�ody, ale jako w pe�ni zdrowy prawie doros�y, kt�ry b�dzie rozmawia� o wszystkich tych cudach tylko z Rodzicami. Nie wiedzia�, jak przyjm� jego opowie�ci, jednak byli starzy i m�drzy i zapewne dow�d, i� niebo istnieje � pi�kne i fascynuj�ce, dok�adnie tak, jak przewidywali � tylko wzmocni ich wiar�. I nie b�dzie przeszkod� fakt, �e w niebie zamieszkuje wiele niewielkich istot, kt�re chocia� �yj� kr�tko i maj� prymitywne umys�y, to jednak ich etyka godna jest szacunku. W tej sytuacji starzy b�d� tylko bardziej si� stara�, aby przygotowa� sw� duchowo�� przed odej�ciem.

Pacjent czu� si� d�u�nikiem Korpusu i personelu Szpitala, wszystkich, kt�rzy pomogli mu odzyska� sprawno��. By� te� d�u�nikiem tego jednego Tarlanina, kt�ry przekona� go do operacji. Jeszcze wi�cej zawdzi�cza� im mieli pozostali Groalterri, jednak �aden z d�ug�w nie mia� by� naprawd� sp�acony. Ze znanych ju� powod�w Federacja nie otrzyma zgody na pe�ny kontakt, Lioren za� nie dostanie odpowiedzi na dwa najbardziej nurtuj�ce go pytania.

Podczas kontakt�w z pacjentami Lioren nigdy nie pozwala� sobie wp�ywa� na ich wierzenia, nawet je�li wydawa�y mu si� dziwne. Nie podejmowa� dyskusji, chocia� by� przekonany, �e sam w nic nie wierzy. W tych okoliczno�ciach zachowanie Liorena by�o nieskazitelne pod wzgl�dem etycznym i Hellishomar nie powinien post�powa� inaczej. Nie powie zatem swojemu tarla�skiemu przyjacielowi, co twierdzi na ten czy inny temat filozofia jego kultury, aby nie nakazywa� mu, nawet po�rednio, w co ma wierzy�. Odpowied� na drugie pytanie nie by�a natomiast potrzebna, gdy� Lioren prawie ju� zdecydowa�, co musi zrobi�, chocia� by�o to ca�kowicie sprzeczne z jego natur�.

Lioren gubi� si� nieco w tej skondensowanej komunikacji z szybko padaj�cymi odpowiedziami.

��Wstyd mi przypomina� ci o d�ugu � pomy�la� Lioren � i prosi� chocia� o jedno, ale gdy dotykasz mojego umys�u, dostrzegam wielki obszar jasno�ci, do kt�rego jednak nie mam dost�pu. Je�li mi odpowiesz, uwierz�. Dlaczego nie chcesz mi powiedzie�, jaka jest prawda o bogu?

��W�asnymi si�ami doszed�e� ju� do wielkiej wiedzy � odpar� Hellishomar.�� Skorzysta�e� z niej, aby uleczy� rany duszy wielu istot, wliczaj�c w to i mnie, i samego siebie, jednak nie jeste� jeszcze got�w, aby uwierzy�. Przecie� odpowied� na twoje pytanie ju� pad�a.

��Powt�rz� wi�c drugie z pyta� � stwierdzi� Lioren.�� Czy jest nadzieja, �e odnajd� spok�j i wyzwol� si� od poczucia winy po Cromsagu? To, na co d�ugo nie mog�em si� zdecydowa�, to ha�ba dla ka�dego Tarlanina, ale to akurat nie jest najwa�niejsze. Mo�e sko�czy� si� te� moj� �mierci�. Pytam tylko, czy to s�uszna decyzja.

��Czy wspomnienie o Cromsagu n�ka ci� do tego stopnia, �e nadal zamierzasz szuka� wyzwolenia w �mierci?

��Nie � odpar� Lioren, zaskoczony intensywno�ci� swoich odczu�. � Ale to g��wnie dlatego, �e ostatnio poch�ania�o mnie wiele innych spraw. Nie pragn� �mierci, szczeg�lnie gdyby mia�a nadej�� przypadkiem albo w wyniku mojego nieprzemy�lanego dzia�ania.

��Ale uwa�asz, �e realizacja twojego zamiaru mo�e si� wi�za� z ryzykiem powa�nych obra�e�, albo i �mierci, i mimo to nie zamierzasz odst�powa� od tego, co ju� postanowi�e�. Nie powiem ci, czy to dobry, czy z�y pomys�, m�dry czy g�upi, nie odpowiem, jakie b�d� mo�liwe skutki, przypomn� tylko, �e w tym stanie ducha nic nie dzieje si� przypadkiem. Tyle mog� dla ciebie zrobi�. Nikt ci nie przeszkodzi. Poniewa� ju� postanowi�e�, sugeruj�, aby� nie przed�u�a� swojej m�ki i bez zw�oki zrealizowa� to, co pragniesz uczyni�.

Lioren by� przez chwil� zdezorientowany powrotem do normalnej rzeczywisto�ci, gdzie komunikacja odbywa�a si� za pomoc� powolnej mowy i znaczenia nie by�y tak jasne, jak w my�lach. O�Mara chyba w�a�nie ko�czy� wyliczanie wad sta�ysty. Conway pokaza� z�by i przypomnia� naczelnemu psychologii, �e ten zawsze krytykowa� wszystkich, kt�rzy pracowali w Szpitalu, szczeg�lnie je�li awansowali na Diagnostyk�w. Liorenowi wydawa�o si�, �e wszyscy patrz� na niego wyczekuj�co. Podszed� bli�ej.

��Pacjent czuje si� dobrze � powiedzia�. � Jego sprawno�� umys�owa poprawia si� z ka�d� chwil�. Pragnie skorzysta� z publicznego kana�u, aby wszystkim z osobna podzi�kowa�.

Byli zbyt podnieceni i uradowani, aby zauwa�y� jego wyj�cie. Nie my�l�c za wiele, Lioren ruszy� najkr�tsz� drog� w kierunku oddzia�u ocala�ych mieszka�c�w Cromsagu.

Ju� wcze�niej sprawdzi� rozk�ad dy�ur�w i wiedzia�, �e na oddziale powinny by� tylko dwie osoby z personelu. By�a to normalna praktyka, w sytuacji gdy pacjenci doszli ju� do siebie i pozostawali tylko na obserwacji albo oczekiwali na wypisanie ze szpitala. Nie by�o jednak normalne to, �e pod drzwiami oddzia�u czuwa� Kontroler.

Stra�nik by� Ziemianinem, tylko z dwiema r�kami i nogami, i po�ow� masy cia�a Tarlanina. Przy pasie nosi� paralizator, kt�ry zale�nie od nastawionej mocy, m�g� lekko og�uszy� albo zupe�nie obezw�adni�, ale nie zabija�.

��Lioren z psychologii � przedstawi� si� Tarlanin.�� Chc� porozmawia� z pacjentami.

��Jestem tu po to, aby pana powstrzyma� � powiedzia� Kontroler.�� Major O�Mara, przewidzia�, �e mo�e pan chcie� si� do nich dosta�, i dla pana w�asnego bezpiecze�stwa nie nale�y na to pozwoli�. Prosz� odej��.

Stra�nik okaza� takt i szacunek w�a�ciwy dawnej pozycji Liorena w Korpusie Kontroli, jednak sympatia, nawet bardzo szczera, nie mog�a zmieni� jego rozkaz�w. Wprawdzie O�Mara zna� tarla�sk� psychologie na tyle, aby rozumie�, jak niehonorowym wyj�ciem jest dla tej rasy ucieczka przed odpowiedzialno�ci�, ale widocznie za�o�y�, �e mimo to Lioren mo�e si� zdoby� na podobnie desperacki akt i wola� si� zabezpieczy�.

To nieprzewidziana przeszkoda, pomy�la� Tarlanin. Chocia�� czy rzeczywi�cie?

��Ciesz� si�, �e rozumie pan sytuacj� � powiedzia� nagle Kontroler.�� Do widzenia.

Kilka sekund p�niej wsta� i ruszy� na przechadzk� po korytarzu, jakby chcia� rozprostowa� zdr�twia�e mi�nie. Gdyby Lioren si� nie cofn��, m�czyzna wpad�by na niego.

Dzi�kuj�, Hellishomarze, pomy�la� Tarlanin i wszed� do �rodka.

By�o to d�ugie pomieszczenie z wysokim sufitem, w kt�rym sta�y dwa rz�dy ��ek, po dwadzie�cia w ka�dym. Po�rodku wyrasta�a przeszklona dy�urka siostry oddzia�owej. Technicy �rodowiskowi zrobili, co mogli, aby odtworzy� ��tawy blask s�o�ca Cromsagu i dodali jeszcze hologramy tamtejszej ro�linno�ci. Pacjenci siedzieli albo stali w ma�ych grupkach i cicho rozmawiali. Cz�� ogl�da�a program, w kt�rym specjalista Korpusu wyja�nia� szczeg�y d�ugofalowego projektu rekonstrukcji cywilizacji Cromsagu i ponownego zasiedlenia planety. Jedna z orligia�skich si�str rozmawia�a przez komunikator, druga obraca�a futrzan� g�ow�, lustruj�c oddzia�. Najwyra�niej nie widzia�y go, tak samo jak stra�nik przed drzwiami. Ich umys�y zosta�y dotkni�te selektywn� �lepot� na bod�ce.

S�usznie czy nie, Hellishomar wywi�zywa� si� z obietnicy pomocy.

Staraj�c si� i�� bez po�piechu, ale i nie za wolno, Lioren ruszy� przez oddzia� w coraz g��bszej ciszy. Spogl�da� przelotnie na mijanych pacjent�w, a oni odwzajemniali spojrzenia. Nigdy nie nauczy� si� odczytywa� ich mimiki i nie wiedzia�, co my�l�. Zatrzyma� si� przy najliczniejszej grupie pacjent�w.

��Jestem Lioren � powiedzia�.

Oczywi�cie wiedzieli ju�, kim jest. I kim by�. Pacjenci, kt�rzy siedzieli albo le�eli, wstali szybko i zgromadzili si� wok� niego. Ci dalej stoj�cy podeszli bli�ej, a� znalaz� si� w kr�gu nieruchomych i milcz�cych postaci.

Przypomnia� sobie pierwsze spotkanie, kiedy to kobieta zaatakowa�a go, s�dz�c, �e zagra�a jej dzieciom �pi�cym w s�siednim pokoju. Mimo zaawansowanej choroby pr�bowa�a go zrani�. Teraz wok� sta�o znacznie wi�cej podobnych istot, co najmniej trzydzie�ci, a wszystkie by�y silne i zdrowe. Wiedzia�, jakie spustoszenie potrafi� uczyni� ich zako�czone pazurami stopy i twarde wyrostki na �rodkowych ko�czynach. Wiele razy widzia�, jak walczyli mi�dzy sob� i jak si� zabijali.

Na Cromsagu toczyli dzikie wojny, kt�re jednak zasadniczo kontrolowali. Starali si� jak najmniej zaszkodzi� przeciwnikom, gdy� prawdziwym celem by�o pobudzenie upo�ledzonego uk�adu wydzielania wewn�trznego. To by� warunek prokreacji i przed�u�enia gatunku. Jednak Lioren nie by� jednym z nich, nie by� potencjalnym partnerem. By� kim� odpowiedzialnym za �mier� tysi�cy ich pobratymc�w, kim�, kto niemal wygubi� ich ras�. Mogli nie mie� ochoty kontrolowa� �ywionych wobec niego emocji, mogli zechcie� rozedrze� jego cia�o na strz�py.

Lioren zastanowi� si�, czy Hellishomar kontrolowa� umys�y stra�nika i piel�gniarek. Chyba tak, bo widz�c zbieraj�cy si� wok� niego t�um, zapewne pr�bowaliby go ratowa�. Nagle po�a�owa�, �e Groalterri okaza� si� tak s�owny. Nie chcia� umiera� przedwcze�nie, ani w ten, ani w �aden inny spos�b. Po chwili poj��, �e przecie� Hellishomar mo�e s�ysze� jego my�li i by�o mu wstyd.

To, co mia� zrobi� i powiedzie�, samo w sobie by�o ju� do�� trudne. Nie chcia� powi�ksza� swego brzemienia o tch�rzostwo. Spojrza� po kolei na twarze wszystkich zgromadzonych wok� niego i zacz�� m�wi�:

��Jestem Lioren. Wiecie, �e to ja jestem odpowiedzialny za �mier� wielu tysi�cy waszych braci i si�str. To zbyt wielka zbrodnia, abym zdo�a� j� odpokutowa�, sk�adam zatem moje �ycie w wasze r�ce. Jednak zanim cokolwiek zrobicie, chc� powiedzie�, �e �a�uj�, �e jest mi bardzo przykro i pokornie prosz� was o wybaczenie.

Zawstydzenie, kt�re go ogarn�o, nie by�o wcale tak dotkliwe, jak oczekiwa�. Tak naprawd� mu ul�y�o i poczu� si� o wiele lepiej.

��Stra�nik twierdzi, �e nie widzia�, jak pan wchodzi� � powiedzia� naczelny psycholog niezbyt g�o�no, ale z wyra�n� z�o�ci�. � Piel�gniarki nie dostrzeg�y pana do chwili, gdy t�umek zebra� si� wok� pana i zacz�� co� wykrzykiwa�. Gdy stra�nik wszed�, by zbada� spraw�, powiedzia� mu pan, �e nie ma si� czym przejmowa�, bo to tylko dyskusja religijna, do kt�rej oczywi�cie mo�e si� w��czy�. On tylko skomentowa�, �e s�ysza� ju� cichsze zamieszki. Tarlanie znani s� z braku poczucia humoru i s�abego wyczucia sarkazmu, musz� zatem za�o�y�, �e m�wi� pan prawd�. Co w�a�ciwie zdarzy�o si� na tym oddziale? Czy mo�e znowu stwierdzi pan, �e to tajemnica?

��Nie � odpar� cicho Lioren.�� Rozmowy by�y publiczne i nie ma w niczego tajnego. Gdy kaza� mi pan si� zjawi�, przygotowa�em pe�ny raport�

��Prosz� go stre�ci� � warkn�� O�Mara.

��Tak jest. Gdy si� przedstawi�em, przeprosi�em i poprosi�em o wybaczenie�

��Przeprosi� pan?�� przerwa� mu psycholog.�� To niezwyk�e.

��Podobnie jak niezwyk�e by�o zachowanie Cromsagian � stwierdzi� Lioren.�� Bior�c pod uwag� rozmiary mej zbrodni, oczekiwa�em gwa�townej reakcji, oni za��

��Mia� pan nadziej�, �e pana zabij�? � znowu przerwa� mu O�Mara.�� Taki by� cel pa�skiej wizyty?

��Nie! Poszed�em przeprosi�. To wstydliwy akt dla ka�dego Tarlanina, gdy� zwykli�my uto�samia� przeprosiny z pr�b� ucieczki od odpowiedzialno�ci. Jednak nie tak ha�bi�cy, jak odebranie sobie �ycia. S� r�ne stopnie ha�by, moje za� ostatnie kontakty z r�nymi pacjentami przekona�y mnie, �e czasem wstyd pojawia si� w niew�a�ciwych chwilach.

��S�ucham dalej.

��Nie rozumiem jeszcze do ko�ca, na czym to polega, ale odkry�em, �e osobiste przeprosiny, nawet je�li trudne dla przepraszaj�cego, mog� czasem z�agodzi� cierpienie ofiary bardziej ni� �wiadomo��, �e sprawca poni�s� zas�u�on� kar�. Wydaje si�, �e zemsta, nawet w majestacie prawa, nie satysfakcjonuje ofiary. �e daje mniej ni� szczere wyznanie winy. S�abiej �agodzi b�l ofiary. Je�li za� po niej nast�puje wybaczenie, obie strony zyskuj� na tym bardziej ni� w jakimkolwiek innym przypadku. Jednak gdy przedstawi�em si� na oddziale Cromsagian, istnia�o du�e prawdopodobie�stwo, �e zachowaj� si� wobec mnie gwa�townie. Ja rozumia�em ju� wtedy, �e tak naprawd� nie chc� umiera�, gdy� obecna praca jest ciekawa i by� mo�e zdo�am jeszcze sporo tu zrobi�. Czu�em jednak, �e jestem im winien przeprosiny. I tak te� uczyni�em. Nie oczekiwa�em tego, co potem nast�pi�o.

��Nadal twierdzi pan, �e w�a�ciciel B��kitnej Peleryny Tarli zdoby� si� na przeprosiny?�� spyta� cicho O�Mara.

Lioren ju� odpowiedzia� na to pytanie, nie przerwa� zatem relacji.

��Zapomnia�em, �e to cywilizowane istoty, kt�re zosta�y zmuszone do walki przez niezale�ne od nich okoliczno�ci. Walczyli po to, aby wzbudzi� w sobie strach i m�c p�odzi� dzieci. Zawsze zachowywali w tej walce kontrol� nad swoimi emocjami, nie ulegali z�o�ci ani nienawi�ci, gdy� w gruncie rzeczy kochali swoich przeciwnik�w. Odczuwali ka�d� ich ran�, szanowali ich b�l. Nie mogliby �y� w taki spos�b, gdyby nie nauczyli si� wcze�niej przeprasza� i wybacza� tym, kt�rzy ich skrzywdzili. Na Cromsagu umiej�tno�� wybaczania by�a warunkiem ich przetrwania.

Lioren przypomnia� sobie pacjent�w, kt�rzy st�oczyli si� wok� niego. Przez chwil� nie m�g� z siebie wykrztusi� s�owa, przez emocje, kt�re ka�dy inny szanuj�cy si� Tarlanin uzna�by za przejaw ha�bi�cej s�abo�ci. On jednak wiedzia� ju�, �e pewne rzeczy, chocia� wstydliwe, nale�y akceptowa�.

��Potraktowali mnie jak jednego ze swoich, jak przyjaciela, kt�ry wyrz�dzi� wielkie z�o i �ci�gn�� nieszcz�cie na ich ras�, ale ostatecznie wygra�. Oni� wybaczyli mi i byli wdzi�czni. Bardzo jednak obawiali si� powrotu na Cromsag � doda� szybko.�� Rozumieli sens programu Korpusu i powiedzieli, �e s� gotowi do wsp�pracy, jednak nie do ko�ca uwierzyli jeszcze we w�asn� zdolno�� �ycia bez nieustannej walki i napi�cia oraz w to, czy los albo inna, niematerialna si�a, w kt�rej istnienie wierz�, zezwoli im �y� w zupe�nie inny spos�b. Zasadniczo by� to problem religijny. Opowiedzia�em im o rasowej pami�ci mieszka�c�w Goglesku, o szatanie pchaj�cym ich do akt�w destrukcji i o tym, jak radzi sobie ze spraw� Khone. Potem wspomnia�em jeszcze o k�opotach Obro�c�w i jak mog�em, stara�em si� upewni� ich w przekonaniu, �e zmiany s� mo�liwe. Wszystko ze szczeg�ami opisa�em w raporcie. Nie s�dz�, aby psychologowie Korpusu nie dali sobie z tym rady. W ka�dym razie dosz�o do g�o�nej religijnej dysputy, kt�r� przerwa�o dopiero pojawienie si� stra�nika.

O�Mara opar� si� w fotelu.

��Poza tym jednym elementem szalonego ryzyka dobrze si� pan spisa�. Powiadaj� jednak, �e los sprzyja g�upcom. W kr�tkim czasie sta� si� pan kim� w rodzaju specjalisty od wierze� religijnych obcych. Z tego, co wiem, g��wnie dzi�ki studiowaniu w wolnym czasie tego, co mo�na znale�� w naszym komputerze. To szczeg�lny obszar, na kt�ry zwykle staramy si� nie wchodzi�, panu jednak jak dot�d si� to udaje. W zwi�zku z tym mo�e si� pan uwa�a� od teraz za pe�noprawnego pracownika naszego dzia�u, a nie sta�yst�. Nie zmieni to mojego nastawienia do pana, jest pan bowiem drug� w kolejno�ci pod wzgl�dem niesubrodynacji osob�, jak� zdarzy�o mi si� pozna�, Dlaczego nie chce mi pan powiedzie�, co zasz�o mi�dzy panem a doktorem Mannenem?

Lioren uzna� to pytanie za retoryczne, odpowiedzia� bowiem ju� na nie wcze�niej.

��Czy s� dla mnie nowe zadania?�� spyta� zamiast tego.

Naczelny psycholog wypu�ci� g�o�no powietrze.

��Tak. Starszy lekarz Edanelt chce porozmawia� z panem o jednym z pacjent�w z pooperacyjnego. Cresk-Sar ma sta�yst� Dwerlanina ze specyficznym dylematem moralnym. Cromsaga�scy pacjenci chc� pana widzie�, gdy tylko i tak cz�sto, jak b�dzie to panu odpowiada�. Khone powiada, �e zamierza spr�bowa� stopniowej likwidacji przegrody przez jej obni�anie, a� zmieni si� tylko w lini� wyrysowan� na pod�odze. I te� chce pana widzie�. Jest oczywi�cie jeszcze oryginalne zadanie obserwacji Seldala, o kt�rym pan chyba zapomnia�.

��Nie zapomnia�em, tylko ju� je zako�czy�em � odpar� Lioren.�� Z informacji otrzymanych od pana oraz uzyskanych w rozmowach ze starszym lekarzem Seldalem wywnioskowa�em, �e zasz�a w nim wyra�na zmiana, chocia� nie na gorsze. Pierwszym jej objawem by�o zmniejszenie liczby seksualnych kontakt�w z przedstawicielkami przeciwnej p�ci jego rasy i zmiana traktowania koleg�w oraz podw�adnych. Nallajimowie s� zwykle nadpobudliwi, niecierpliwi, nieuprzejmi i podatni na gwa�townie zmiany nastroju, przez co rzadko bywaj� popularni jako prze�o�eni. Z Seldalem jest inaczej. Jego personel wykonuje skrupulatnie wszystkie polecenia doktora i nie pozwala na krytykowanie go zar�wno jako chirurga, jak i jako osoby. Osobi�cie zgadzam si� z nimi. Powodem tej zmiany jest za�, jak uwa�am, jeden z zapis�w edukacyjnych, kt�ry Seldal przechowuje w pami�ci i kt�ry ma wp�yw na jego zachowanie albo nawet cz�ciowo nad nim panuje. D�ugo nie wiedzia�em, �e chodzi o traltha�ski zapis. Przekona�em si� o tym dopiero podczas operacji Hellishomara, a dok�adniej w chwili, gdy wzrost tkanki guza zacz�� wymyka� si� spod kontroli i Conway poprosi� o wsparcie. W chwili napi�cia Seldal musia� zapomnie�, kim naprawd� jest. Uwaga o wielkich nogach skierowana by�a do Thornnastora, kt�ry zaoferowa� pomoc, nie do Conwaya, i dotyczy�a sze�ciu wielkich ko�czyn Traltha�czyka. Po prostu w tamtej chwili Traltha�ska osobowo�� przej�a kontrol�. To niezwyk�a i zapewne rzadka sytuacja, gdy� obserwacje wskazuj� na to, �e Seldal podda� si� temu wp�ywowi dobrowolnie. Powiedzia�bym nawet, �e miast kontrolowa� osobowo�� z zapisu, zaprzyja�ni� si� z ni�. Mo�e zreszt� by� w tym nawet co� wi�cej, jak szacunek czy podziw dla kogo� zdolnego do opanowania i r�wnowagi emocjonalnej, kt�ra normalnie jest niedost�pna Nallajimom. Sk�onny jestem przypuszcza�, �e nawi�za�a si� mi�dzy nimi silna wi� emocjonalna, zbli�ona do braterskiej mi�o�ci. W rezultacie Seldal uzna� najpewniej, �e jego Traltha�ski kolega jest lepszym lekarzem i bardziej dojrza�� osobowo�ci�, od kt�rej dobrze b�dzie si� uczy�. W tej sytuacji nie zaleca�bym podejmowania jakichkolwiek dzia�a� w sprawie.

��Zgadzam si� � powiedzia� cicho O�Mara i przez chwil� wpatrywa� si� w Liorena w taki spos�b, jakby by� telepat�. � Czy co� jeszcze?

��Nie chcia�bym si� nara�a�, zadaj�c to pytanie, ale mam pewne podejrzenia, �e wiedzia� pan o tej sytuacji albo przynajmniej przypuszcza�, �e o to w�a�nie chodzi, przydzielenie za� do obserwacji Seldala mia�o by� testem. Drugim, a mo�e i pierwszym celem by�o nak�onienie mnie do spotka� i rozm�w z r�nymi istotami, abym zacz�� my�le� o czym� poza w�asnym poczuciem winy. Nie zapomnia�em i nigdy nie zapomn� o tragedii na Cromsagu, ale pa�ski plan si� powi�d� i jestem panu szczerze wdzi�czny, bo dzi�ki temu poj��em, �e inni te� mog� mie� problemy, jak Khone, Hellishomar czy Mannen, kt�ry�

��Mannen jest przyjacielem � przerwa� mu O�Mara.�� Jego stan zdrowia nie zmienia si�, w ka�dej chwili mo�e nadej�� koniec, jednak wsz�dzie go pe�no w tej antygrawitacyjnej uprz�y� Do licha, to prawdziwy cud! Bardzo chcia�bym wiedzie�, o czym rozmawiali�cie. Cokolwiek mi pan powie, nie znajdzie si� w jego aktach i nie b�d� rozmawia� o tym z nikim innym, ale chc� wiedzie�. Wszyscy kiedy� odejdziemy, ale niekt�rzy z nas maj� zbyt wiele czasu, aby o tym my�le�. Nie nadu�yj� pa�skiego zaufania. Ostatecznie to m�j stary przyjaciel.

Na to pytanie Lioren te� ju� kiedy� odpowiedzia�, jednak w tej chwili sk�onny by� wsp�czu� naczelnemu psychologowi jego rozterki. Nie m�g� zmieni� zdania, ale chcia� by� �yczliwy.

��By�y Diagnostyk Mannen jest ju� ca�kiem zr�wnowa�ony � powiedzia�. � Je�li spyta pan go jak starego przyjaciela, na pewno opowie panu, o czym rozmawiali�my. Ja jednak nie mog�.

O�Mara spojrza� na blat biurka, jakby zawstydzony t� chwil� s�abo�ci.

��Dobrze zatem � rzuci� po chwili, unosz�c g�ow�. � Skoro pan nie chce, to nie. B�dziemy musieli pogodzi� si� z faktem, �e przyby� nam nowy Carmody. Nie podejm� wobec pana �adnych krok�w dyscyplinarnych za samowoln� wizyt� na oddziale Cromsagu. Prosz� wyj��, zamykaj�c za sob� drzwi. Bez trzaskania.

Lioren wr�ci� do swego biurka. Odczuwa� ulg�, ale i co� go zastanawia�o. Spr�bowa� wi�c poszuka� informacji, kt�re zaspokoi�yby jego ciekawo��, ale niczego nie uda�o mu si� znale��. W ko�cu zacz�� uderza� w klawiatur� tak mocno, jakby zmaga� si� ze �miertelnym wrogiem.

Siedz�cy po drugiej stronie pomieszczenia Braithwaite odchrz�kn�� w spos�b, kt�ry oznacza� zainteresowanie i ch�� pomocy.

��Masz jaki� k�opot?�� spyta�.

��W�a�ciwie to nie wiem � odpar� Lioren.�� Szef powiedzia�, �e nie przedsi�we�mie wobec mnie �adnych krok�w, ale nazwa� mnie� Kto albo co to by� Carmody i gdzie znajd� jakie� informacje na jego temat?

Braithwaite obr�ci� si� w jego stron�.

��Niczego nie znajdziesz. Akta porucznika Carmody�ego zosta�y usuni�te zaraz po jego wypadku. By� tu przede mn�, ale troch� o nim wiem. Przyby� na w�asn� pro�b� z bazy Korpusu na Orligii i przetrwa� na stanowisku dwana�cie lat, chocia� ci�gle sprzeczali si� z O�Mar�. By�o tak do czasu, gdy pewnego dnia zbli�aj�cy si� do Szpitala statek nie zdo�a� wyhamowa�, gdy� ranny pilot straci� nad nim kontrol�, i wbi� si� w konstrukcj� Szpitala. Carmody znalaz� si� w sk�adzie ekipy ratunkowej. Stara� si� uspokoi� istot�, kt�r� wzi�to z pocz�tku za kogo� z za�ogi. Potem okaza�o si�, �e by� to oszala�y ze strachu zwierzak, maskotka pok�adowa. Zaatakowa� go. Carmody by� ju� stary i mia� kruche ko�ci. Nie prze�y�. Wcze�niej jednak da� si� pozna� jako kto� bardzo lubiany i szanowany zar�wno przez ca�y personel, jak i d�u�ej przebywaj�cych u nas pacjent�w. Jego miejsce zosta�o puste. A� do teraz.

Lioren nic ju� nie rozumia�.

��Zadziwiasz mnie � powiedzia�. � Nie jestem stary ani szczeg�lnie �agodny, zosta�em zdegradowany i wydalony z Korpusu, moje za� dyskusje z O�Mar� dotycz� tylko poufno�ci tego, co przekazuj� mi pacjenci�

��Wiem � stwierdzi� porucznik, pokazuj�c z�by.�� Tw�j poprzednik nazywa� to tajemnic� spowiedzi. Stopie� za� nie ma znaczenia. Carmody nigdy nie u�ywa� swojego, ma�o kto pami�ta� nawet, jak mia� na imi�. Nazywali go po prostu Ojczulkiem.